Thi nhân và sát nhân

Tác giả: Robert van Gulik

Thể loại: Tiểu thuyết, Trinh thám, Văn học phương Tây

Bộ sách: Những vụ án nổi tiếng thế giới

Dịch giả: Nguyễn Văn Tỵ

Nhà xuất bản: Nhà xuất bản Pháp Lý

Năm xuất bản: 1988

Type: Iris, biurua, may&nui, yuumj, khicon2004, tieulongphi, svcntnk42a1, vanhungxd5, memory882004, nguyen_thuy_trang, hcm_bluerose, to_you

Bìa: ndviet

Tạo prc: VHProject Team

Nguồn: Web.taisachnhanh.cloud

Ebook: Đào Tiểu Vũ eBook – Web.taisachnhanh.cloud

Mục lục

Giới thiệu:

I

II

III

IV

V

VI

VII

VIII

IX

X

XI

XII

XIII

XIV

XV

XVI

XVII

XVIII

Lời[1]

Sơ đồ

Giới thiệu:

Chánh án Địch lần này tới huyện Phổ Dương, một khu vực giàu có có Đại Vận Hà chảy qua (thuộc địa phận tỉnh Giang Tô ngày nay). Trong lễ hội trung thu ở địa phương, Địch công là một khách mời của quan huyện cùng với các khách mời có tiếng tăm khác. Ngay trước buổi lễ trung thu, xác chết của một tú tài được phát hiện. Khi vụ án này chưa giải quyết xong, trong thời gian bữa tối của tiệc trung thu, một cô gái trẻ đã bị sát hại và nghi can là một nữ thi sĩ xinh đẹp và tài năng - một khách mời của buổi tiệc và cũng là một tội phạm trên đường bị dẫn giải. Nữ thi sĩ bị cáo buộc là đã đánh thị tỳ mình cho đến chết, nhưng vì lý do gì?
Chánh án Địch sẽ giải quyết vụ án này thế nào đây? Ai sẽ là thủ phạm?"

I

Nhà sư thô lỗ định khước từ một lời mời nhã nhặn

Nghe nói đến án sát Địch, nhà sư liền đổi ý

Ngồi xếp chân vòng tròn ở một đầu chiếc ghế tràng kỷ, nhà sư có thân hình béo phệ, thản nhiên đưa mắt nhìn người khách mới đến. Lát sau, nhà sư mới cất giọng khàn khàn:

- Không được. Quá ngọ tôi có việc phải ra ngoài thị trấn rồi.

Những ngón tay thô đầy lông lá của nhà sư kẹp vào một quyển sách bìa cứng đặt trên đầu gối.

Ông khách mới đến người dong dỏng cao, mặc áo dài màu xanh da trời, ngoài khoác áo thụng bằng lụa thâm. Từ lúc bước chân vào nhà, ông ta cứ đứng yên một chỗ, không nói, có lẽ đang thấm mệt, sau chặng đường dài vừa đi bộ suốt dãy phố Đền Thờ. Thế mà nhà sư, vị chủ nhà khiếm nhã chẳng thèm mời ông ngồi. Dù sau cái hình hài gớm ghiếc cùng với cả cái thói lỗ mãng của nhà sư cũng không làm giảm giá trị những người quân tử.

Khách đứng nhìn nhà sư, ngán ngẩm. Cái đầu trọc lốc, to tướng, lún sâu giữa đôi vai thô kệch, bộ mặt xạm nắng như bị hun khói, cặp má xệ, râu ria đâm tua tủa, cái mũi tròn to núc ních như cục thịt, miệng loe ống nhổ với đôi môi dày trề ra, hai con mắt ốc nhồi mở thao láo to một cách kỳ lạ… tất cả làm ông khách không thể không nghĩ đến một con cóc kếch xù đang ngồi trước mặt mình. Mùi mồ hôi dầu xông lên từ bộ áo cà sa vá chằng đụp, quện với mùi hương trầm cứ luẩn quẩn trong không gian tù túng của gian nhà trống rỗng. Khách lắng nghe tiếng đọc kinh đều đều từ phía gian nhà đối diện với Miếu Thiêng vẳng đến. Ông cố nén tiếng thở dài ngao ngán.

- Bạch sư thầy, thế thì quan tri huyện chắc sẽ kém vui. Trưa nay quan huyện cho mở tiệc thết khách ở tư dinh. Tối mai ngài lại tổ chức một cuộc họp mặt mừng Tết trung thu tại vách đá Lục Bảo Ngọc.

Nhà sư khịt mũi ầm ĩ:

- Quan huyện của ông cần phải biết điều hơn… Hừ… tiếp khách… Tại sao ông ấy không đến đây mà lại cử cố vấn riêng của ông ấy đến, hử?

- Thưa, vì quan tri phủ có việc mới qua đây. Sáng nay ngài cho đòi quan tri huyện đến tư dinh của ngài ở phía tây thị trấn để dự cuộc hội thảo của mười bốn vị quan huyện dưới trướng ngài. Sau cuộc hội thảo, quan tri huyện còn phải ở lại dự tiệc do quan tỉnh trưởng thết đãi. – Ông khách đằng hắng lấy giọng và nói thêm như thể thanh minh. – Quan huyện thường hay tổ chức những cuộc vui họp mặt với bạn bè trong các dịp lễ tết, tổ chức đơn giản nhưng thân mật… Mở đầu có bình thơ… Hình như sư thầy cũng…

- Còn ai được mời đến nữa? – Nhà sư chợt hỏi.

- Dạ trước hết có viện sĩ Triệu, rồi đến ngài Trương Lan Bài, thi sĩ của triều đình. Hai vị này lúc nào cũng sát cánh bên nhau và…

- Bọn người ấy thì tôi còn lạ gì, – nhà sư cướp lời. – Cả những thi phẩm của họ nữa. Nếu vậy thì rất có thể tôi cũng sẽ đến. Còn như nếu chỉ có những bài thơ tồi của quan huyện ông thì…

Nhà sư bỏ dở câu nói, ném về phía ông khách một cái nhìn rầu rĩ, rồi lại sỗ sàng hỏi:

- Còn ai nữa không?

- Thưa còn quan án sát Địch người huyện Phố Dương. Quan án sát đến đây từ hôm qua.

- Địch, huyện Phố Dương? – Nhà sư đáng ghét chột dạ nhắc lại. – Ma quỷ! Này ông cố vấn! Ông không có ý định làm tôi lầm tưởng rằng cái ông án sát ấy cũng thật bụng muốn tham dự vào những trò văn chương này chứ? – Nhà sư bực bội khỏi khách. – Tôi luôn nghe thiên hạ đồn rằng ông ấy chỉ là phường tiểu tốt vô danh, là lũ người chuyên đi gieo rắc những điềm gở.

Khách ung dung vuốt chòm ria mép đen nhánh và trả lời nhà sư với một dáng điệu hết sức kiểu cách.

- Bạch thầy, ngài án sát với quan tri huyện vốn là chỗ thân tình. Hai người là bạn đồng nghiệp của nhau. Quan tri huyện xem quan án sát như người nhà. Vì thế quan án sát ít khi vắng mặt trong các cuộc tiếp khách của quan tri huyện.

Nhà sư hỏi một câu giễu cợt:

- Thế ông đã bị ông ấy làm rầy rà bao giờ chưa?

Ngừng một lát, nét mặt đăm chiêu, hai má căng phồng lại càng giống cóc, nhà sư cười ha hả, môi cong lên hở cả hai hàm răng khấp khểnh.

- Địch hả?

Đoạn nhà sư giương đôi mắt ốc nhồi lơ đãng nhìn ông khách. Rồi lại cúi xuống đưa bàn tay lên xoa xoa bộ râu quai nón mọc tua tủa ở hai bên má và như thể chọc tức vị thuyết khách, nhà sư nghiến răng kèn kẹt làm ra vẻ giận dữ nói một câu lầu bầu trong miệng.

- Ta rất ngờ giọng điệu của những con cáo. Thiên hạ đồn rằng ông ta là người quỷ quái tinh ma lắm.

Rồi đột nhiên nhà sư ngẩng mặt lên nhăn nhó hỏi:

- Ông vừa nói tên ông là gì nhỉ, Bao hay Hao?

Hình 1. Cố vấn Cao đến mời nhà sư

- Tên tôi là Cao. Cao Phong xin hết lòng với nhà sư.

Nhà sư nhìn chằm chằm vào một điểm phía sau lưng khách. Khách bất giác quay đầu lại nhìn qua vai mình nhưng chẳng thấy gì cả.

- Được lắm, ông Cao, – bỗng nhiên nhà sư tuyên bố. – Tôi đã đổi ý. Bây giờ ông về nói với chủ ông là tôi nhận lời.

Ném tia mắt bán tín bán nghi về phía vị sứ giả bao giờ cũng đứng một chỗ trơ trơ thản nhiên, nhà sư hỏi bằng một giọng khô khốc:

- Sao chủ ông lại biết tôi đang ở ngôi chùa này?

- Nghe thiên hạ đồn rằng nhà sư đã trở về thị trấn được hai ngày. Sáng nayuan tri huyện dặn tôi lúc đi qua phố Đền Thờ hỏi thăm tin tức và người ta cho biết…

- Thôi được. Thực ra tôi cũng định đến đây sớm hơn độ hai ngày. Nhưng rồi rốt cuộc bây giờ mới đến. Dọc đường tôi gặp trở ngại… Nhưng thôi việc đó chẳng liên can gì đến ông. Ông về nói với ông Lã rằng tôi sẽ đến và sẽ dùng cơm trưa ở đấy. Nhớ chuẩn bị cho tôi một bữa ăn chay và một căn phòng nhỏ. Nhỏ thôi nhưng đặc biệt phải sạch sẽ. Đấy ông xem, một anh phu đào huyệt sống ẩn dật mà còn phải đeo đẳng những trọng trách… trọng trách của quá khứ, trọng trách đối với hiện tại…

Dứt lời nhà sư phá lên cười. Chuỗi cười lớn làm rung đôi bả vai u nặng. Nhưng tiếng cười chợt im lặng đột ngột như khi nó bắt đầu.

- Thôi chào ông Cao. – Vẫn cái giọng khàn khàn, nhà sư chấm dứt cuộc nói chuyện.

Vị sứ giả Cao cung kính cúi chào nhà sư, hai cánh tay khoanh vào nhau trong ống áo thụng. Rồi lui ra.

Còn lại một mình, nhà sư béo phệ biệt hiệu Người Đào Huyệt mới giở quyển sách bìa cứng trên đùi ra. Đó là một quyển sách cũ kỹ nói về thuật bói toán. Ngón tay trỏ của nhà sư lần theo những cột chữ ghi trên trang sách thứ nhất, miệng đọc to: “Con cáo đen đã ra khỏi hang. Coi chừng!”

Nhà sư gập quyển sách lại, mắt nhìn trừng trừng vào một điểm trên cánh cửa ra vào hệt như dáng dấp của một con cóc lì lợm.

II

Hai ông quan huyện ngồi kiệu đi dạo để tiêu cơm

Một vụ án mạng làm các ông mất giấc ngủ trưa

- Món thịt vịt hun khói ăn ngon tuyệt. Nhưng món chân giò thì chua, cho nhiều giấm quá!

Tri huyện Lã chép miệng tấm tắc khen ngon, hai bàn tay đan chéo vào nhau để trên bụng.

Án sát Địch lưng dựa vào những tấm gối mềm mại lót trong chiếc kiệu đầy đủ tiện nghi của vị quan đồng nghiệp. Chiếc kiệu đang đưa hai vị trở về tư d của tri huyện Lã ở gần khu toà án.

- Món chân giò, quan bác nhận xét đúng lắm, – quan án sát vuốt chòm râu dài đen nhánh đáp. – Còn những món khác, món nào cũng đều ngon cả. Bữa tiệc thật là ê hề. Hôm nay quan tuần phủ đã cho đệ ấn tượng ngài quả là con người lỗi lạc lúc nào cũng sẵn sàng đưa ra một sự kiện mới. Đệ thấy bài diễn văn tổng kết của ngài bổ ích quá.

Quan tri huyện kín đáo đưa bàn tay mũm mĩm lên bưng lấy miệng cố ngăn một tiếng ợ trong cổ họng. Rồi vẫn bàn tay ấy ông sờ vào hàng ria mép vê cho nó cong vểnh lên, tô điểm thêm khuôn mặt tròn trĩnh như mặt trăng rằm của ông.

- Phải, bổ ích, nhưng cũng nhạt nhẽo lắm. Ôi chao, không khí chỗ này sao mà oi thế!

Quan tri huyện đẩy chiếc mũ bằng nhung đen có hai cánh chuồn hồ bột cứng ra khỏi vầng trán xâm xấp mồ hôi. Cả hai người đều mặc lễ phục bằng gấm màu xanh lá cây đúng theo nghi thức khi phải ra mắt cấp trên.

- Này, – quan tri huyện vừa ngáp vừa nói. – Bây giờ trách nhiệm với cuộc hội thảo đã hết, ta có thể nghĩ đến giải trí được rồi đấy ông Địch ạ. Tôi đã chuẩn bị chương trình vui Tết trung thu kéo dài hai ngày. Nếu tiên sinh ở lại thì vinh dự cho tôi lắm tiên sinh ạ. Tôi xin cam đoan đây là một chương trình đặc sắc nhất.

- Đệ chẳng dám lợi dụng lòng hiếu khách của quan bác. Chỉ xin quan bác đừng có bày vẽ cái gì cho riêng đệ. Ồ, giá mà đệ được đọc một chút trong cái thư viện quý hoá của quan bác thì…

- Ông bạn thân mến ơi, ông chẳng có thì giờ mà đọc đâu!

Kiệu đã đưa họ vào Đại Lộ. Quan tri huyện vén tấm màn che cửa sổ kiệu lên, trỏ tay vào dãy cửa hiệu san sát hai bên hè phố treo đèn kết hoa sặc sỡ đủ các màu sắc.

- Ngày mai mới là ngày Tết trung thu, nhưng tối nay chúng ta sẽ vui tết bằng một bữa tiệc thân mật và sang trọng.

Quan án sát mỉm cười từ tốn. Nghe người bạn nói đến việc ăn mừng ngày tết, lòng ông chợt thấy tiêng tiếc. Đối với ông, bất luận hình thức vui ngày tết nào cũng không bằng những cuộc vui trong gia đình ông do các bà vợ ông tổ chức và đàn con của ông nô nức tham gia. Lần này cũng như mọi lần, ông lại muốn hưởng Tết trung thu ở Phố Dương giữa tổ ấm gia đình. Nhưng quan tuần phủ đã chỉ thị cho ông phải ở lại Tần Hoài thêm hai ngày nữa, phòng khi ngài cần đến ông trước khi ngày rời huyện lỵ trở về thành phố vào tuần lễ sau

Nghĩ đến đây quan án sát bất giác thở dài. Ông rất muốn trở về Phố Dương ngay lập tức không chỉ vì những cuộc vui ấm cúng trong gia đình thôi thúc mà còn vì công việc đang đòi hỏi. Ông đang thụ lý giải quyết một vụ buôn lậu rất lớn, rất rắc rối. Chính vì thế mà lần này ông quyết định đến Tần Hoài một mình, để lại người uỷ viên cố vấn thân tín là trung sĩ Hùng cùng ba viên phó quan giúp việc tập hợp cho ông đầy đủ các yếu tố của bản cáo trạng.

- Xin lỗi, vừa rồi quan bác nói đến ai đây nhỉ?

- A, vừa rồi tôi nói đến viện sĩ Triệu, ông bạn thân mến ạ. Ngài viện sĩ đã vui lòng nhận lời mời của tôi tức là đã đồng ý đem vinh quang đến cho tệ xá bằng sự hiện diện của ngài.

- Hoá ra quan bác nói đến ông cực chủ tịch Viện hàm lâm phải không, người mà cho đến thời gian gần đây còn thảo ra những chỉ dụ quan trọng bậc nhất của nhà vua chứ gì?

Quan tri huyện mỉm cười sảng khoái.

- Chính thế. Ông viện sĩ là một trong những nhà đại văn hào tên tuổi vang dội nhất thời đại chúng ta cả trong lĩnh vực văn xuôi lẫn văn vần. Ngoài ra, còn có cả thi sĩ triều đình Trương Lan Bài đến dự.

- Trời ơi, hàng loạt danh nhân. Bác Lã ạ, đệ tính quan bác chẳng cần phải phô cái danh hiệu nghệ sĩ nghiệp dư của mình ra làm gì. Bởi vì chỉ riêng sự xuất hiện của hàng loạt tên tuổi vĩ đại ấy ở nhà quan bác cũng đã đủ chứng tỏ rằng…

Vị quan huyện bụng phệ khoát tay ngắt lời ông bạn.

- Dứt khoát không phải thế đâu, ông Địch ạ. Tôi làm gì có cái may mắn ấy cơ chứ. Danh hiệu hão huyền cả thôi! Chẳng qua ông viện sĩ đang trên đường trở về thành phố đã có nhã ý ghé vào chơi. Còn ông Trương là người sinh ra và lớn lên ở cái đất Tần Hoài. Ông ấy về đây để cúng giỗ ông bà ông vải ông ấy. Chắc ông cũng biết khu dinh thự đang dùng làm toà án và công đường của tôi trước đây hai mươi năm vốn là cung điện mùa hè, một khu lâu đài cổ dành cho một vị hoàng tử tham lam định chiếm đoạt ngôi vua. Trong cung điện có nhiều sân và vườn đẹp lộng lẫy. Hai vị tân khách lỗi lạc sở dĩ nhận lời mời là vì họ thấy ở đây thoải mái và được tiếp đãi chu đáo hơn ở tửu lâu dành cho các quan chức. Thế thôi!

- Quan bác quả là người rất khiêm tốn. Triệu và Trương vốn quan cách khó tính, thích đòi hỏi này nọ, nếu không vì cảm phục tài đức của quan bác thì đời nào nhận lời. Bao giờ các ông ấy đến nhỉ?

- Chắc các ông ấy đã có mặt đông đủ ở nhà tôi rồi đấy tiên sinh ạ. Tôi đã dặn viên giám quận cùng ông cố vấn của tôi thay mặt tôi tiếp khách và mời các ông ấy ăn sáng ở đại sảnh. Bây giờ tôi với ông phải về gấp. Nhưng kìa! – Quan tri huyện lại vén tấm rèm cửa sổ và kêu lên – Ông Cao còn đang làm gì ở đây thế này!

Quan tri huyện thò hẳn đầu ra ngoài cửa sổ bảo người đội trưởng phu kiệu dừng lại. Kiệu hạ xuống ngay trước cổng toà án. Qua cửa sổ, án sát nhìn thấy một đám người tụ tập trên các bậc thềm rộng trong đó ông nhận ra chiếc áo thụng thâm và tà áo dài màu xanh da trời của Cao, viên cố vấn của quan tri huyện. Một người cao lênh khênh mặc áo chẽn quần nâu dài viền đen, mũ sơn đen cài chùm lông đỏ, chắc là viên cảnh sát trưởng. Ba lính cảnh sát đứng tách riêng ra một chỗ. Họ mặc quần áo như viên cảnh sát trưởng, nhưng mũ không gắn chùm lông đỏ. Để bù vào chỗ thiếu hụt ấy, họ quấn quanh người lỉnh kỉnh toàn những ổ khoá và xích sắt, những thứ chuyên dùng để bắt người. Viên cố vấn vội vã bước xuống những bậc thềm tiến ra cúi đầu thi lễ trước kiệu. Quan tri huyện hỏi giật giọng:

- Cái gì thế, ông Cao?

- Thưa ngài, cách đây độ nửa giờ, người thư ký riêng của ông Minh buôn trà có đến trình báo một vụ án mạng. Nạn nhân là ông Tống phó bảng ở thuê nhà sân sau của ông Minh, bị cứa đứt cổ. Tất cả tiền bạc của ông ấy đều bị lấy cắp. Vụ giết người hình như xảy ra lúc tảng sáng.

- Án mạng xảy ra đúng trước ngày Tết trung thu! Xúi quẩy thật! – Quan tri huyện lầu bầu nói với quan án sát, rồi quay sang nhìn Cao vẻ mặt bồn chồn. – Thế còn khách khứa, ông tiếp đón họ như thế nào rồi ông Cao?

- Hai ngài đi được một lúc thì ngài đại pháp quan cao quý, viện sĩ Triệu và thi sĩ Trương đáng tôn kính cùng đến. Tôi đưa các vị ấy đi xem nơi ăn chốn nghỉ và ngỏ lời xin lỗi về sự tạm vắng mặt của quan huyện. Hai vị khách vừa ngồi vào bàn ăn thì Lỗ Huynh Người Đào Huyệt cũng xuất hiện. Cả ba vị cùng ngồi ăn sáng. Hiện giờ các vị ấy đang ngủ trưa.

- Được. Thế thì tôi có thể đến ngay nơi xảy ra vụ án mạng, rồi sau đó vẫn kịp về tiếp khách lúc các ông ấy ngủ dậy. Ông hãy bảo cho ông cảnh sát trưởng cùng hai lính cảnh cưỡi ngựa đến đấy trước… Bảo họ giữ nguyên hiện trường không được làm xáo trộn bất cứ cái gì. Ông đã cho người khám tử thi chưa?

- Thưa đã. Tôi cũng đã tìm trong các hồ sơ lưu trữ những tài liệu liên quan đến nà người chủ cho thuê nhà.

Nói xong viên cố vấn rút trong ống tay áo thụng ra một tập tài liệu, lễ phép đưa cho cấp trên của mình.

- Được rồi ông Cao. Bây giờ ông ở lại toà án xem còn những giấy tờ quan trọng gì nữa và luôn tiện giải quyết công việc trong ngày.

Quan tri huyện quay sang hỏi người đội trưởng phu kiệu từ nãy vẫn chăm chú theo dõi câu chuyện:

- Ngươi có biết nhà ông Minh ở đâu không? Ở gần Cửa Đông à? Thế thì hãy đưa ta đến đó!

Lúc kiệu bắt đầu đi, quan tri huyện cầm tay quan án sát ân cần:

- Ông Địch ạ, tôi hy vọng việc này sẽ không kéo dài làm ông phải mất giấc ngủ trưa. Lúc này tôi đang cần ông hỗ trợ, cần được ông góp thêm ý kiến. Tôi không muốn một mình tham lam ôm lấy một vụ án mạng để rồi say sưa như một anh chàng nghiện ngập đi vào cơn say tuý luý, chẳng còn biết chén rượu nào là chén rượu cuối cùng nữa!

Quan tri huyện rút khăn ra lau mồ hôi trán rồi lo lắng hỏi:

- Liệu việc này có làm phiền ông lắm không hả ông Địch?

- Không, không. Được hỗ trợ quan bác một tay đệ rất vui lòng. – Quan án sát mân mê hàng ria mép đáp bằng giọng hơi khô khan. – Đệ sẽ giúp quan bác nhiều hơn quan bác tưởng. Chỉ xin đừng giấu giếm đệ điều gì như gần đây cái việc quan bác đã làm ở đảo Thiên Đường… – Quan án sát thoáng cười. – Nhưng thôi, bây giờ ta nói chuyện về vụ án mạng. Đệ hy vọng đây chỉ là một vụ bình thường như phần đông những vụ giết người cướp của vẫn xảy ra. Để xem nạn nhân là ai?

Quan tri huyện nhanh nhảu giúi tập tài liệu vào tay quan án sát:

- Đây, ông cứ xem trước đi, tiên sinh ạ. Tôi chợp mắt một tí cho nó thư tâm lại đã. Phải tranh thủ một chốc một lát cho đầu óc tỉnh táo trước khi kiệu đưa ta đến Cửa Đông.

Dứt lời, quan tri huyện ngả người vào những tấm gối mềm, tay kéo sụp chiếc mũ cánh chuồn xuống che kín mắt, miệng thở phào khoan khoái.

Trong khi đó quan án sát vén tấm rèm cửa sổ bên chỗ mình ngồi lên để đọc hồ sơ cho rõ. Nhưng trước khi đọc, ông để ý ngắm nghía bộ mặt đỏ tía của người bạn đồng nghiệp và nghĩ bụng lần này được xem ông taích thân điều tra một vụ án mạng kể cũng lý thú. Vốn là một vị quan cấp huyện, ông không bao giờ được tự ý rời khỏi nhiệm sở khi cấp trên không cho phép. Nay được nán lại ở đây tưởng cũng là dịp hiếm. Dưới con mắt của ông, tri huyện Lã bao giờ cũng là một nhân vật hoàn toàn ngoại lệ. Ông ta có dinh thự riêng đầy đủ tiện nghi. Thiên hạ đồn sở dĩ Lã bằng lòng nhậm chức ở Tần Hoài chỉ vì ông ấy thích một nơi biệt lập, ở đấy có đủ điều kiện để ông ấy tìm kiếm những trò tiêu khiển giết thời giờ phù hợp với khẩu vị của ông ấy: rượu vang, đàn bà và thơ.

Tần Hoài xưa và nay là một huyện khó bổ nhiệm. Bởi thế chỉ có Lã là vị quan chức duy nhất hưởng trợ cấp thường xuyên ở mức một huyện quan mà có đủ sức đương đầu với mọi khoản chi phí kể cả những khoản chi phí bảo dưỡng tư dinh. Trong các giới chính thức người ta kháo nhau đấy là lý do chính khiến ông ta cố thủ ở đây. Nhưng dù những lời bàn tán thế nào đi nữa, dưới mắt quan án sát, tri huyện Lã vẫn là một con người lạc quan yêu đời, có khả năng làm tròn mọi trọng trách và thực tế ông ta cai trị địa hạt của mình rất đúng cách. Theo quan án sát, những lời bàn tán về tri huyện Lã chỉ là một phần của những trò dối trá và xảo quyệt nhưng bề ngoài được phủ một lớp sơn hào nhoáng cho nó có vẻ văn hoa. Trước tính cách quyết đoán của quan tri huyện đích thân đến nơi xảy ra vụ án mạng, quan án sát không biết mình nên phản đối hay nên tán thành. Từ trước tới nay ông chưa từng thấy một vị quan nào lại làm theo cái kiểu cách kỳ lạ là tự mình rước lấy công việc của một nhân viên quèn như thế…

Quan án sát từ từ mở tập hồ sơ. Thoạt tiên là tài liệu nói về thân thế chàng phó bảng bị ám hại. Anh ta tên là Tống Ái Viên, hai mươi ba tuổi, chưa vợ. Tốt nghiệp khoá thi văn với kết quả rực rỡ. Tống được Bộ Giáo dục cấp học bổng để tiếp tục nghiên cứu và viết hồi ký lịch sử về một triều đại xưa. Anh ta đến Tần Hoài đã được nửa tháng. Vừa đến nơi, Tống đã gặp ngay ông cố vấn Cao để xin tham khảo các hồ sơ lịch sử của địa phương cách đây vài thế kỷ. Thời đó ở Tần Hoài đã nổ ra một cuộc khởi nghĩa của nông dân. Tống tỏ ý hy vọng sẽ tìm được những tài liệu về cuộc nổi dậy trong các hồ sơ lưu trữ của toà án. Tống đã được Cao cấp phép. Căn cứ vào lịch làm việc của Tống, hầu hết các buổi chiều anh ta đều đến thư viện của toà án để nghiên cứu. Ngoài ra, anh ta không làm việc gì khác.

Những tài liệu còn lại trong hồ sơ là tài liệu nói về người chủ cho thuê nhà. Ông nhà buôn Minh tú tài, người kế tục nghề buôn trà của bố, lấy vợ cách đây mười tám năm. Vợ là con gái một người bạn của ông. Bà tên là Hoàng, sinh hạ cho ông hai người con, một trai một gái. Cậu con trai năm nay mười bốn tuổi, cô con gái mười sáu. Minh có một vợ chính thức và một vợ không cưới xin. Những giấy tờ chứng chỉ về hôn thú, khai sinh đều đính theo tập hồ sơ.

Hình 2. Ông buôn trà đón tiếp hai vị quan

Quan án sát nhìn tập hồ sơ gật gù ra vẻ hài lòng: “Cái ông Cao này hiển nhiên là một viên chức mẫn cán”. Ông buôn trà năm nay vừa đúng bốn mươi tuổi, nộp thuế đúng kỳ hạn, theo đạo Phật và thường đem của cải nhà mình dùng vào những việc từ thiện. Đã từng cúng những lễ vật nhỏ vào Miếu Thiêng (Miếu Thiêng là một trong rất nhiều ngôi miếu ở phố Đền Thờ). Nghĩ đến đạo Phật, quan án sát chợt nghĩ đến một cái gì đó. Ông lay khuỷu tay quan tri huyện đang ngủ say ngáy khò khò như kéo gỗ.

- Này này, lúc nãy ông cố vấn của quan bác nói đến một Người Đào Huyệt. Người đó là ai thế nhỉ?

- Người Đào Huyệt? – Quan tri huyện mắt nhắm mắt mở nhắc lại.

- Vâng. Lúc nãy ông Cao có nói Người Đào Huyệt đến ăn sáng tại nhà quan bác mà!

- Ờ, ờ… Thế ông đã nghe ai nói đến cái tên ấy bao giờ chưa?

- Chưa bao giờ. Tôi tránh không giao thiệp với hạng người ấy.

Quan án sát vốn theo đạo Khổng nên không tin đạo Phật, cái thứ đạo từng gây ra không biết bao nhiêu điều tai tiếng trong giới tu hành ở đền Đạo Tiên nghiệm huyện ông, chỉ làm ông thêm đối lập với nó.

- Lỗ Huynh không thuộc về một phường vô lại nào cả ông Địch ạ, – quan tri huyện vừa nói vừa cười ha hả. – Tôi tin rằng ông sẽ lấy làm thích thú nếu được tiếp xúc với Lỗ Huynh và sẽ tìm thấy một nguồn hứng thú vô biên trong những câu chuyện ông ta kể. Bây giờ tôi phải xem hồ sơ xem có gì làm sáng tỏ đôi chút những điều mình đang suy nghĩ.

Quan án sát đưa tập hồ sơ cho quan tri huyện và suốt từ đó đến nhà ông Minh, ông không nói thêm một lời nào nữa.

III

Ông buôn trà làm việc của cảnh sát điều tra

Chiếc mũ trùm làm cho hai quan huyện

Nhà của ông buôn trà nằm trong một phố chật hẹp, phải vất vả lắm mới đưa kiệu vào được. Tuy vậy, những bức tường cao dọc hai bên đường đều xây bằng gạch, đỉnh lợp ngói cổ tráng men màu xanh rêu, chứng tỏ đây là khu nhà của những người có máu mặt trong thị trấn. Phu kiệu dừng lại trước một khuôn cổng chính, cánh cổng trang trí toàn những hoa văn bằng sắt sơn đen. Viên cảnh sát trưởng làm nhiệm vụ túc trực đang giơ roi xua đám người tò mò định xúm đến. Hai cánh cổng sắt được mở cho kiệu đi qua, tán kiệu đụng vào những thanh rui lớn đen sạm vì năm tháng trên mái nhà người gác cổng.

Quan tri huyện từ trong kiệu bước ra, theo sau là quan án sát. Ông đưa mắt quan sát một lượt mảnh sân trước sạch sẽ. Những cây thông đỏ thân mập mạp toả bóng mát rượi. Hai bên đều có bậc thềm xây bằng đá hoa cương kéo dài tới một toà đại sảnh với những cột sơn đỏ rực chống thẳng lên mái.

Một người đàn ông mảnh khảnh mặc áo dài màu xanh lá mạ. Các tà áo dài lượt thượt, đầu đội mũ trùm gấp nếp cứng màu đen, đang vội vã bước xuống các bậc thềm ra đón hai vị khách lạ. Quan tri huyện cũng tỏ vẻ sốt sắng tiến lên vài bước.

- Ông là ông Minh phải không? Tuyệt lắm ông Minh ạ. Tôi rất thích làm quen với chủ nhân của một trong những hãng trà nổi tiếng của huyện ta. Nhưng khủng khiếp quá, một vụ giết người lấy của lại xảy ra ở đây, ngay tại ngôi nhà tao nhã và đáng kính này. Mà lại đúng trước ngày Tết trung thu kia chứ!

Ông buôn trà cúi đầu thi lễ trước các vị thượng khách và cứ một mực xin lỗi về sự phiền toái mà ông làm như chính mình đã gây ra cho các vị quan chức địa phương có trách nhiệm điều hành công lý này. Nhưng vị tiểu quan địa phương thì lại dửng dưng và làm ra vẻ vội vã ngắt lời ông nhà buôn.

- Không, không, chuyện thường thôi. Làm việc phục vụ dân chúng là chuyện thường, ông Minh ạ. Nhân tiện tôi giới thiệu với ông đây là bạn tôi, bạn đồng nghiệp. Chúng tôi vừa mới tình cờ gặp nhau đúng vào lúc biết tin xảy ra vụ án mạng.

Quan tri huyện sửa lại chiếc mũ cánh chuồn trên đầu cho ngay ngắn rồi đáp lễ vị chủ nhà với dáng điệu suồng sã nhất.

- Tốt lắm, bây giờ yêu cầu ông đưa chúng tôi đi xem hiện trường. Hình như ở mé sân sau thì phải, nếu trí nhớ của tôi không đến nỗi tồi.

- Bẩm quan đúng thế ạ. Nhưng trước khi trường xin mời hai quan hãy vào trong nhà dùng một chút gì giải nhiệt cái đã, được không ạ? Rồi trong lúc các quan dùng trà tôi sẽ trình bày tỉ mỉ… theo cách mà…

- Thôi thôi, ông bạn thân mến. Đừng bận tâm đến chúng tôi. Ông đưa chúng tôi ra sân sau đi.

Ông buôn trà tỏ vẻ tiếc nhưng vẫn cúi đầu lặng thinh dẫn hai vị quan huyện đến một khu vườn ở phía sau nhà, có tường xây quanh, hai bên có hai hàng chậu trồng hoa. Hai đứa nữ tì thoáng nhìn thấy ông chủ đi ở đầu nhà cùng với các vị quyền cao chức trọng, chúng vội lẩn đi nơi khác. Người cảnh sát trưởng đi sau cùng, xích và khoá đeo ở thắt lưng va vào nhau kêu loảng xoảng. Ông Minh giơ tay chỉ vào một dãy nhà dài.

- Thưa các quan, kia là dãy nhà ở của gia đình tôi. Chúng tôi sắp cho sửa lại lối đi này đưa nó sang bên trái khu nhà.

Trong lúc đi dưới hàng hiên theo một lối hẹp lát gạch, quan án sát nhìn vào các khuôn cửa sổ chạm trổ sơn son. Ông chợt nhìn thấy một khuôn mặt trắng trẻo và nghĩ thầm: “Cô con gái nhà ai mà trông đẹp thế”. Mọi người đã đến môt vườn cây rộng, có đủ các loại cây ăn quả mọc um tùm chen chúc nhau. Ông buôn trà giải thích:

- Bà mẹ quá cố của tôi đặc biệt rất thích trồng các cây ăn quả và hoa. Bà kiểm soát rất chặt chẽ, từng li từng tí một công việc của những người làm vườn. Từ khi bà mất đi, tôi không sao thu xếp được thời giờ để…

- Vâng tôi biết. – Quan tri huyện vừa nói vừa nâng vạt áo cho khỏi vướng vào các bụi gai. – Đối với tôi cây lê bao giờ cũng là thứ cây tuyệt nhất.

- Vâng. Đấy là loại lê đặc biệt, quả vừa to lại vừa ngon. À, sân sau chỗ ông Tống ở kia rồi… Đứng tận đây cũng đã nhìn thấy mái nhà. Bây giờ chắc các quan đã rõ vì sao tôi không nghe thấy tiếng kêu và nhưng tiếng động tĩnh lúc nửa đêm… chúng tôi…

Quan tri huyện chợt dừng lại.

- Đêm hôm qua à? Thế sao mãi trưa nay ông mới báo cho chúng tôi?

- Dạ đến lúc đó chúng tôi mới biết ạ. Sáng dậy bao giờ ông Tống cũng ăn lót dạ vài chiếc bánh quẩy mua ở cửa hàng góc phố. Ông ấy tự pha trà, còn các bữa ăn trưa và tối thì gia nhân của chúng tôi phục vụ. Trưa hôm nay bọn gia nhân nhà tôi mang bữa ăn đến, không thấy ông Tống ra mở cửa, chúng vội chạy đi báo. Tôi đến gõ cửa rất lâu mà tuyệt nhiên không thấy động tĩnh. Tôi cho là ông ấy bị cảm nặng nên sai người quản gia phá cửa và

- Tôi hiểu. Ông dẫn chúng tôi đi xem tiếp.

Căn nhà ở cuối vườn đã có một lính cảnh sát đứng gác ngoài cửa. Anh ta thận trọng nâng tấm cánh cửa vì cánh cửa đã bị dao chặt, các bản lề đều long ra. Mọi người bước vào gian phòng nhỏ dùng làm thư viện gia đình. Ông nhà buôn tỏ vẻ phẫn nộ.

- Thưa các quan, tên sát nhân đã bới tung cả gian phòng này. Tôi nghĩ đây là nơi sinh thời mẹ tôi yêu thích nhất. Từ khi bố tôi mất, hầu như chiều nào bà cũng đến gian phòng này, gian phòng rất yên tĩnh. Ngồi đây, bà có thể phóng tầm mắt qua khung cửa sổ, ngắm những cây trái sum xuê trong vườn. Bà thường ngồi rất lâu ở thư phòng cặm cụi đọc, viết… Thế mà… giờ đây…

Minh bùi ngùi nhìn chiếu bàn bằng gỗ cẩm lai kê sát cửa sổ. Các ngăn kéo đều bị lôi ra ngoài. Mọi thứ nào bưu thiếp, bút nghiên, giấy trắng lẫn lộn tung toé trên mặt đất. Một cái tráp bằng da nhuộm đỏ bị nạy tung nắp, bên trong trống rỗng, lăn lóc bên bộ ghế bành lót đệm.

- Tôi cảm thấy bà cụ thân sinh của ông là một người rất yêu thơ, – quan tri huyện vui vẻ nhận xét.

Ông đảo mắt một lượt nhìn những quyển sách có nhãn dán ngoài bìa bằng những mảnh giấy màu đỏ, xếp chồng chất trên các giá sách kê sát bức tường bên. Những quyển sách có nhiều chỗ đánh dấu và ghi chú. Quan tri huyện định cầm một quyển xem nhưng lại thôi, bất chợt quay sang hỏi chủ nhà:

- Buồng ngủ của ông Tống ở sau tấm màn đỏ phía trong cùng kia có phải không?

Ông buôn trà gật đầu. Quan tri huyện kéo mạnh tấm màn che. Gian buồng lộ ra rộng hơn gian thư viện đôi chút. Cuối buồng chỗ sát vách chỏng chơ một khung giường. Tấm ra trải giường vẫn phẳng phiu. Đầu giường là chiếc tủ nhỏ, mặt tủ còn một mẩu nến đã cháy lụi. Cây sáo trúc vẫn treo vào cái đinh đóng trên tường. Đằng trước là cái bàn trang điểm của phụ nữ bằng gỗ mun được chạm trổ rất công phu. Chiếc rương da lợn nhuộm đỏ của nạn nhân dùng để đựng quần áo lôi từ trong gầm giường ra, nắp bị cậy tung, các thứ trong rương, những bộ quần áo đàn ông vứt bừa bãi. Vách buồng phía trong cùng nổi lên một khuôn cửa ra vào đồ sộ có ổ khoá to tướng. Một người đàn ông béo lùn mặc áo thụng màu xanh biếc đang quỳ bên thi hài chàng trai trẻ nằm sóng sượt trên nền nhà. Quan án sát nhìn qua vai quan tri huyện thấy thân hình chàng phó bảng gầy, khuôn mặt cân đối, để ria mép và chòm râu cằm. Búi tóc trên đỉnh đầu nạn nhân xổ ra, máu dính bê bết và đông lại thành vũng trên thảm. Chiếc mũ trùm thấm máu lăn lóc bên cạnh chàng thư sinh xấu. Anh ta mặc áo dài trắng ban đêm, đi dép bằng nỉ khâu tay, đế dép có đính một vài vết bùn đã khô. Nạn nhân bị một vết thương ác hiểm dưới mang tai phải.

Người đàn ông béo lùn là nhên viên làm nhiệm vụ khám tử thi. Thấy quan tri huyện đền, ông ta nhẹ nhàng đứng dậy nghiêng mình thi lễ trước hai vị cấp trên.

- Thưa ngài, động mạch chủ ở bên phải cổ nạn nhân bị cắt đứt bởi một nhát chém rất mạnh, chắc chắn phải do một con dao phay thật to. Căn cứ vào tình trạng xác chết, vụ án mạng ắt phải xảy ra vào lúc nửa đêm. Nạn nhân ngã xuống đúng chỗ này, mặt úp xuống đất. Tôi đã lật xác lên xem còn vết thương nào nữa nhưng không thấy.

Quan tri huyện lầm bầm điều gì trong miệng rồi quay sang ông nhà buôn đứng ở chỗ gần cửa ra vào. Ông chăm chú quan sát ông nhà buôn, mắt mơ màng, ngón tay trỏ và ngón tay cái kẹp lấy chòm râu xoắn đi xoắn lại. Trong khi đó quan án sát cũng đang nhìn ông nhà buôn dưới một góc độ đặc biệt hơn: một bộ mặt dài ngoằng mỏng dính có hai túm ria mép rủ xuống làm cho nó mỏng thêm.

- Này ông Minh, cả ông nữa cũng nói vụ án mạng xảy ra vào lúc nửa đêm. Ông căn cứ vào đâu mà nói là nửa đêm? – Quan tri huyện chợt hỏi.

- Bẩm quan có một điều tôi để ý, – ông buôn trà ung dung trả lời, – là ông Tống mặc áo lót ban đêm, giường ngủ vẫn gọn gàng, đèn thì mãi đến nửa đêm tôi vẫn còn thấy sáng. Như vậy chứng tỏ đêm hôm qua ông ấy đi ngủ muộn. Cho nên tôi thiết nghĩ ông ấy bị giết lúc sắp lên giường nằm.

Quan tri huyện lắc đầu:

- Thế theo ông, hung thủ lẻn vào nhà bằng cách nào, ông Minh?

Ông buôn trà lắc đầu thở dài tỏ ý bất bình:

- Dạ bẩm quan, tôi cảm thấy ông Tống có phần nào sơ suất. Đám nữ tì nhà tôi nói với vợ tôi rằng khi chúng nó mang cơm đến chúng thấy ông Tống ngồi thừ bên bàn suy nghĩ. Chúng nó chào, ông ấy cũng chẳng trả lời. Chiều hôm qua ông ấy quên không khoá cửa buồng ngủ, không cài then cổng vườn. Xin mời các quan đi theo tôi…

Người lính cảnh sát đang ngồi trên chiếc ghế dài kê trong vườn nhanh nhẹn đứng nghiêm chào. Quan án sát nghĩ bụng thì ra quan huyện đã cẩn thận bố trí người canh gác khắp các ngõ ngách xung quanh nơi xảy ra vụ án mạng. Một phong cách làm việc mà những ông quan vô tâm không làm sao có được. Ông thoáng nhìn sang gian bên trái nơi dùng làm bếp và chỗ rửa ráy, rồi rảo bước cho kịp ông buôn trà lúc này đã đến chỗ cổng xuyên qua bức tường lớn của khu vườn. Người cảnh sát trưởng luôn luôn bám sát hai vị quan huyện. Mỗi người đang men theo dãy tường bao quanh khu nhà ở của ông Minh đến tận khuôn cổng chính trông ra đường phố chạy song song đằng sau khu nhà ở. Ông buôn trà trỏ vào những đống rác lù lù trên mặt đường làm tắc nghẽn cả con đường vốn đã nhỏ hẹp này.

- Ban đêm không ít những kẻ lang thang và những người nhặt giẻ rách lảng vảng quanh đây. Bẩm các quan họ đến bới các đống rác. Vì vậy tôi cứ phải luôn luôn nhắc nhở ông Tống tối đến phải cài then cổng vườn cẩn thận. Đêm hôm qua chắc ông ấy đi xem xét một vòng xung quanh nhà rồi lúc quay vào đã quên lời tôi dặn… Hơn nữa ông ấy còn quên khoá cửa buồng ngủ. Chính tôi đã nhìn thấy thi thể ông ấy qua cánh cửa buồng ngủ để hé mở. Còn cổng vườn thì chỉ khép hờ không cài then. Tôi sẽ dẫn các quan đi xem tận nơi để chứng minh những điều tôi nói.

Minh dẫn các vị khách trở lại khu vườn. Cạnh khuôn cửa nhỏ, một then cài bằng gỗ nặng vẫn để dựa vào bức tường.

- Bẩm các quan, tôi thiết tưởng có thể hình dung dễ dàng sự việc đã diễn ra như sau: một thằng du côn đi lảng vảng ngoài đường tình cờ nhìn thấy cổng vườn không cài then. Nó liền lẻn vào. Mới đầu vào vườn, sau đó vào nhà, yên trí chủ nhà đang ngủ say. Nhưng nó bị bất ngờ vì ông Tống lúc ấy vẫn còn thức. Thấy trong nhà chỉ có một mình người thư sinh mảnh khảnh yếu ớt, tên vô lại đã không ngần ngại giết ông ngay tại chỗ. Sau khi hành động tội ác, tên vô lại đã lục lọi khắp nơi kể cả buồng ngủ lẫn gian thư viện. Nó tìm thấy chiếc rương, moi hết tiền rồi nhẹ nhàng rút đi hệt như lúc nó mò đến.

Quan tri huyện chậm rãi lắc đầu.

- Tiền bạc của ông Tống nói chung có nhiều không?

- Cái đó bẩm quan tôi không biết. Chỉ biết ông Tống đã thanh toán tiền thuê nhà trước một tháng. Số tiền còn lại của ông ấy ít ra cũng phải đủ để ông ấy chi tiêu cho đến khi xong việc trở về kinh đô. Hiển nhiên trong rương của ông ấy vẫn còn một vài đồ vật lặt vặt.

Viên cảnh sát trưởng tham gia ý kiến:

- Thưa các ngài, cánh tay chúng tôi không đủ dài để tóm hết bọn tinh ma quỷ quái. Nhưng rồi những tên vô lại thế nào cũng sẽ vung tiền ra ăn chơi thoả thích. Nhất định là thế một khi chúng đã vớ được món bở. Xin quan tri huyện cho biết tôi có cần tung người đi dò la một vòng các quán ăn rẻ tiền và các sòng bạc hay

- Ồ nhất định là phải thế. Ông bảo họ phải bí mật dò la cả những người chuyên làm nghề môi giới cho vay nặng lãi. Chúng ta cũng cần để mắt đến những người bà con họ hàng của chúng nữa. Bây giờ ông cho người chết vào một chiếc áo quan tạm và đem để ở nhà xác.

Quan tri huyện quay về phía ông buôn trà:

- Ông Tống có bạn bè hay họ hàng thân thích gì ở đây không?

- Bẩm quan, cứ nhìn bề ngoài thì ông Tống không có họ hàng bạn bè thân thiết gì ở đây. Tôi chưa bao giờ thấy người nào đến đây hỏi thăm ông ấy. Theo tôi biết thì ông ấy chưa hề tiếp xúc với một ai. Tống là một thanh niên đứng đắn và hiếu học nhưng sống rất cô độc. Lần đầu tiên gặp ông ấy, tôi đã ngỏ lời lúc nào cũng sẵn sàng tiếp đón vui vẻ nếu ông ấy thích uống trà hoặc muốn nói chuyện với tôi một chốc một lát sau bữa ăn trưa. Thế nhưng đã hai tuần lễ nay chẳng thấy ông ấy hưởng ứng. Việc ấy chỉ làm tôi hơi ngạc nhiên bởi vì tôi biết ông ấy vốn là con nhà dòng dõi gia giáo… Chỉ một chút sự gia giáo cũng làm nảy sinh…

- Được rồi ông Minh. Tôi sẽ nói ông cố vấn của tôi thảo một tờ trình gửi lên ngài bộ trưởng ở kinh đô đề nghị báo tin cho gia đình ông Tống. Bây giờ chúng ta hãy quay lại gian thư viện.

Quan tri huyện dành cho quan án sát ngồi ở chiếc ghế bành cạnh bàn giấy, còn mình thì ngồi xuống một chiếc ghế tựa bằng ngà cạnh tủ sách. Ông với tay chọn một vài quyển sách và bắt đầu lật từng trang giấy.

- A! – Quan tri huyện thốt lên. – Ông có một bà mẹ giàu nhận thức lắm ông Minh ạ. Bà ấy đọc cả những tác phẩm của các nhà thơ không tên tuổi. Tôi vừa phát hiện ra điều đó. Tôi nói không tên tuổi là so với những tiêu chuẩn chính thống của nhà vua. Ít ra là như vậy.

Sau khi ném cho quan án sát một cái nhìn láu lỉnh, quan tri huyện tươi cười nói thêm.

- Ông bạn Địch của tôi ạ, tính tôi hơi bảo thủ nên những điều tôi vừa nói ra không đúng với ý nghĩ của tôi đâu. Thực ra những bài thơ gọi là không tên tuổi có khi còn hay và độc đáo hơn cả những bài thơ chính thống được liệt kê trong danh mục của hoàng gia ấy chứ! (Quan tri huyện đặt quyển sách vào chỗ cũ, lấy quyển khác mở ra xem rồi nói tiếp, mắt không nhìn lên). Ông Tống không có bạn bè ở Tần Hoài thì làm sao mà biết ông có nhà cho thuê hở ông Minh?

- Bẩm quan, cái hôm tôi đến gặp ông cố vấn Cao, tình c Tống cũng đến xin đăng ký trạm trú. Ông Cao biết mẹ tôi chết và tôi có ý định cho thuê nhà nên đã giới thiệu với ông Tống. Hai chúng tôi cùng về. Tôi chỉ cho ông Tống căn nhà tôi định cho thuê. Ông Tống hoàn toàn hài lòng về chỗ ở mới. Ông ấy bảo đúng là một chỗ yên tĩnh mà ông ấy đang cần tìm. Ông ấy còn nói trường hợp việc nghiên cứu kéo dài, ông ấy sẽ đề nghị gia hạn thuê nhà. Dĩ nhiên là tôi hết sức vui vẻ bởi vì không dễ gì…

Ông buôn trà thôi không nói nữa vì nhận thấy quan tri huyện không chú ý nghe mình nói. Quan tri huyện đang bị thu hút vào những dòng chữ ghi trên mảnh giấy kẹp vào quyển sách để trên đùi ông. Vị tiểu quan ngẩng mặt lên nói:

- Những lời hình chú của bà mẹ ông rất đích đáng ông Minh ạ. Nét chữ của bà ấy chứng tỏ bà ấy là một người tài ba lỗi lạc!

- Thưa, sáng nào mẹ tôi cũng tập viết. Và bà cứ giữ mãi cái nếp sinh hoạt ấy chẳng kể gì mắt mình mỗi ngày một kém đi. Cha tôi cũng vậy. Ông dồn hết tâm trí vào nghệ thuật thơ ca. Cả hai ông bà đều thích tranh luận với nhau về…

- Đáng khâm phục quá! – Quan tri huyện thốt lên. – Ông có thể tự hào vì đã được thừa kế một di sản văn hoá vô cùng quý giá, ông Minh ạ. Tôi có cảm tưởng chính ông đã tiếp thu được cái truyền thống thanh cao của bố mẹ ông ngay trong mỗi đường gân thớ thịt.

Ông buôn trà mỉm cười tỏ vẻ hối tiếc:

- Khốn thay thưa các quan, ông trời chỉ ban lộc cho có một thế hệ. Đến đời tôi, chẳng còn một tí khiếu văn thơ nào trong người cả! Nhưng hình như hai đứa con của tôi cũng…

- Tuyệt lắm. Ông Minh ạ, giờ chúng tôi không muốn làm ông mất thêm thì giờ nữa. Nhất định ông cũng còn phải chăm lo đến công việc riêng của mình nữa chứ. À, cửa hàng của ông ở ngã tư chỗ đại lộ cắt ngang phố Đền Thờ phải không? Ông còn thứ trà đắng của miền Nam không? Còn hả. Thế thì tuyệt lắm, tôi sẽ sai người quản gia của tôi đến cửa hàng của ông đặt mua ngay. Sau bữa cơm ngon phải có ấm trà ngon! Tôi sẽ làm mọi cách để tìm ra sớm nhất cái tên vô lại đã gây ra vụ án mạng tàn bạo này! Có gì cần đến ông tôi sẽ cho người báo sau.

Ông buôn trà cúi đầu chào các vị quan huyện và được người cảnh sát trưởng dẫn ra ngoài phòng. Còn lại hai vị quan huyện. Quan tri huyện cẩn thận đặt trả những quyển sách vào chỗ cũ rồi vắt chéo hai tay trước bụng.

- Ôi chao! – Ông thốt lên mắt đảo l lịa, – rủi thật tiên sinh ạ. Thế là bỗng dưng tôi với ông bị lôi cuốn vào câu chuyện chết chóc phức tạp này trong lúc đáng lẽ chúng ta đang thưởng thức những thú vui cùng các quan khách thượng thặng chứ đâu phải hạng hèn kém và rồi không biết có còn thu hút chúng ta bao nhiêu thời gian và tâm trí nữa, nhất là ta lại phải đương đầu với một tên sát nhân quỷ quyệt như tôi đã cảm thấy ngay từ đầu. Tuy nhiên ông Địch ạ, chẳng biết ông có đồng ý với tôi rằng chiếc mũ trùm đen của nạn nhân chính là chỗ sơ hở nhất mà tên sát nhân quỷ quái này đã phạm phải trong lúc nó gây tội ác hay không?

IV

Vị tiểu quan thổi sáo và kén chọn vũ nữ

Quan án sát nhìn bạn đồng nghiệp bằng cái nhìn sắc sảo rồi ngả người thoải mái trên chiếc ghế bành, tay ung dung vuốt chùm râu dài.

- Vâng, – cuối cùng ông nói. – Tôi hoàn toàn đồng ý với quan bác, bác Lã ạ. Vụ án mạng này chẳng phải do một tên trộm ngẫu nhiên bị hoàn cảnh khách quan lôi kéo vào hành vi tội ác. Cứ cho rằng Tống đã vô tâm không cài then cổng vườn, không khoá cửa buồng ngủ. Nhưng một thằng ăn trộm nửa đêm thấy cổng vườn nhà người ta không cài then ít ra nó cũng phải dò la xem thế nào rồi mới dám vào nhà chứ. Chẳng hạn nó phải chọc thủng một lỗ nhỏ trên tờ giấy nền dán ở cửa sổ nhòm vào trong nhà. Nếu chủ nhà chưa đi ngủ nó phải rình cho đến khi chắc chắn chủ nhà đã ngủ say mới dám lẻn vào. (Quan tri huyện gật đầu tán thành, quan án sát sôi nổi nói tiếp). Đệ thiên về ý nghĩ cho rằng đúng lúc Tống bỏ mũ trùm, cởi áo thụng và mặc áo dài ban đêm đi ngủ thì nghe ngoài vườn có tiếng gõ cổng. Anh ta lại đội mũ vào ra vườn xem ai gọi.

- Đúng quá! – Quan tri huyện Lã thốt lên. – Thế ra ông cũng để ý đến những vết bùn dính ở đôi giày vải của nạn nhân.

- Thật vậy. Người khách đến thăm lúc nửa đêm ấy có thể đã quen biết Tống. Vì thế chàng thư sinh đã mở cổng mời hắn vào và hẳn là để khách đợi mình ở phòng đọc sách rồi sang buồng ngủ để thay áo ra tiếp khách. Nhưng Tống vừa quay đi thì tên sát nhân đã tấn công anh ta từ phía sau lưng. Đệ nói từ phía sau lưng là căn cứ vào hình dạng vết thương dưới mang tai phải của nạn nhân. Dù sao tên sát nhân cũng đã phạm một sai lầm không thể sửa chữa, đó là việc hắn đã để nguyên cái mũ trùm ở chỗ nó rơi xuống. Lẽ ra hắn phải chùi các vết máu ở chiếc mũ đi và đặt vào đúng chỗ cần phải đặt: trên chiếc tủ đầu giường kia chẳng hạn.

- Tất nhiên rồi! – Quan tri huyện lại thốt lên. – Nhưng bây giờ ông thử phân tích động cơ của thủ phạm xem đây có phải là một vụ giết người lấy của hay không? Về cái gọi là động cơ của hành vi phạm pháp, ông Địch ạ, tôi thấy vụ này hoàn toàn có vẻ một vụ giết người vì sợ bị phát giác lấy trộm.

- Sợ bị phát giác lấy trộm? – Quan án sát sửng sốt nhổm người lên. – Điều gì làm quan bác nghĩ đơn giản như vậy?

Quan tri huyện lấy một quyển sách trên giá và mở đến một chỗ được đánh dấu bằng một mẩu giấy nhỏ chữ viết nguệch ngoạc.

- Đây tiên sinh xem! Bà mẹ ông Minh là một bà có tuổi, tính rất cẩn thận, đã xếp đặt tủ sách của bà ấy rất ngăn nắp, nhưng ngăn nắp nhiều chỗ bị đảo lộn. Ngoài ra mỗi lần đọc một bài thơ tâm đắc bà ấy thường ghi những lời chú thích của mình vào một mẩu giấy như thế này và đặt vào chỗ có bài thơ. Trong lúc nói chuyện với ông Minh tôi có mở một vài quyển ra xem thì thấy nhiều mẩu giấy đặt cẩu thả hoặc đặt không đúng chỗ, một vài mẩu giấy bị gập lại. Chắc là… tôi muốn nói, có thể chính chàng thư sinh đã làm việc đó! Nhưng tôi lại thấy có nhiều vết tay in trên lớp bụi phủ trên các ngăn đằng sau những quyển sách. Theo tôi tên sát nhân bới tung gian thư viện chẳng qua để cố ý làm cho người ta tưởng nó sục sạo tiền bạc của cải. Nhưng thực ra cái nó định tìm không phải tiền bạc mà là một tài liệu quan trọng gì đó, bởi vì một tủ sách đồ sộ thế này dùng làm chỗ giấu tài liệu thì không đâu tốt bằng, chỉ cần bỏ tài liệu vào một quyển sách đã được xác định! Khi có kẻ cần tìm tài liệu đến phải dùng thủ đoạn giết người thì ta hoàn toàn có thể nghĩ đó là tài liệu nguy hiểm! Tôi nói một vụ sợ bị phát giác lấy trộm là như vậy.

- Bác Lã ạ, thế là quan bác vừa làm nổi lên một vấn đề mới rồi đó. Những nhận xét của quan bác đã khẳng định cái lý của quan bác rằng tên sát nhân đang tìm một tài liệu quan trọng. – Quan án sát vừa nói vừa vỗ vào tập giấy để trên bàn. – Đây là kết quả việc nghiên cứu lịch sử của phó bảng Tống. Nó gồm có sáu trang đầu viết chi chít những dòng chữ nhỏ, lối chữ của người có ý thức học hỏi chuyên cần. Mười lăm trang cuối chưa viết đến còn để giấy trắng. Ta có thể thấy Tống là một thanh niên làm việc có phương pháp. Anh ta đã đánh số từng trang giấy. Vậy mà thứ tự các trang giấy đã bị đảo lộn và trên một vài trang giấy trắng đệ còn thấy cả những vết ngón tay. Việc này khiến đệ nghĩ đến có người nào đó đã mở tập giấy ghi chép của Tống ra xem. Nếu là kẻ trộm, không đời nào nó chịu làm cái việc mất thì giờ ấy!

Quan tri huyện đứng dậyút một hơi thở dài.

- Tên vô lại hẳn đã tìm được tài liệu. Nó có thì giờ suốt đêm để làm việc đó. Ông Địch ạ, tôi cho rằng chúng ta phải xem kỹ lại hiện trường một lần nữa.

Hai người cùng đứng lên đi kiểm tra lại gian thư viện. Sau khi phân loại và xếp vào ngăn kéo những giấy tờ vương vãi trên mặt đất, quan án sát nhận xét:

- Đây chỉ là những biên lai hoá đơn và các giấy tờ khác của gia đình ông Minh. Vật duy nhất thuộc về Tống chỉ có quyển sổ nhỏ này ngoài bìa đề “Những điệu nhạc dùng cho sáo trúc” do anh ta viết và đóng dấu ấn riêng. Đó là một loại nhạc dàn bè phức tạp viết bằng ký hiệu, đệ phỏng đoán thế bởi vì đệ mù tịt chẳng hiểu thứ ký hiệu này. Có đến khoảng một tá bản nhạc như vậy không đầu đề cũng chẳng có lời.

Quan tri huyện vừa quan sát xong chỗ nền nhà dưới tấm thảm, ngẩng lên nhận xét:

- Đúng rồi. Tống chơi sáo. Anh ta có một cây sáo trúc dài treo trong buồng ngủ. Sở dĩ tôi để ý là vì tôi cũng chơi sáo.

- Thế quan bác đã thấy cách ghi nhạc như thế bao giờ chưa?

- Chưa bao giờ. Tôi chơi theo lối truyền miệng. Tôi nghe người ta hát rồi thổi vào sáo. – Quan tri huyện kiêu hãnh trả lời. – Thôi bây giờ ta sang buồng ngủ ông Địch ạ, ở đây không còn gì nữa.

Quan án sát nhét quyển nhạc vào ống tay áo và đi theo quan tri huyện sang buồng bên. Người nhân viên khám nghiệm tử thi đang lúi húi viết bản tường trình. Quan tri huyện giơ tay với lấy cây sáo trúc buộc bằng sợi dây lụa treo ở cái đinh đóng trên vách. Ông vén tay áo và bằng cử chỉ dứt khoát đưa cây sáo lên môi. Nhưng chỉ thổi được mấy tiếng the thé lạ tai, quan tri huyện vội bỏ sáo xuống vẻ bối rối:

- Tôi thổi sáo cũng không đến nỗi tồi. Tuy nhiên đã lâu không sờ đến… ờ… ờ… chỗ này mà giấu tài liệu thì tốt lắm đây… Cứ việc cuộn lại…

Quan tri huyện hí hửng giơ cây sáo lên nhòm kỹ vào trong ống sáo rồi lắc đầu bực bội. Sau đó hai vị quan huyện đến xem chiếc rương đựng quần áo của nạn nhân. Trong rương chỉ có những giấy căn cước của Tống và một vài tài liệu liên quan đến khoá thi văn của anh. Tuyệt nhiên không có một lá thư riêng hay một mảnh giấy nào có bút tích của Tống.

- Cứ như tình trạng tư trang của Tống. – Địch án sát vừa rũ áo vừa nhận xét, – thì có lẽ anh ta không quen biết một ai trong thị trấn này. Ngay ông Minh chủ nhà cũng rất ít khi được tiếp xúc với người khách thuê nhà của mình. Phải thẩm vấn lũ đầy tớ phục dịch Tống mới được, bác Lã ạ.

- Việc ấy xin để ông làm giúp. Bây giờ tôi phải về ngay để tỏ lòng kính trọng đối với các vị thượng khách, có phải thế không tiên sinh Địch? Ngoài ra các bà vợ thứ nhất, thứ bảy và thứ tám của tôi cũng đòi về sớm, các bà ấy muốn hỏi ý kiến về việc mua sắm cho ngày Tết trung thu.

- Đệ hoàn toàn nhất trí với quan bác. Đệ xin đảm đương việc quan bác giao phó.

Trong lúc tiễn ông bạn đồng sự ra cổng, quan án sát nói thêm:

- Tết trung thu là ngày hội lớn của bọn trẻ. Quan bác có mấy đứa rồi bác Lã?

Khuôn mặt quan tri huyện hửng lên một nụ cười cởi mở:

- Mười một con trai, sáu con gái! – Ông hãnh diện trả lời nhưng ngay sau đó mặt ông lại trở nên bi đát. – Tôi có tám bà vợ tất cả. Ông có biết không, đó là cả một gánh nặng ông Địch ạ! Thoạt bước vào con đường công danh tôi chỉ có ba bà. Sau thì… cái nghề đời ông còn lạ gì, mới đầu gặp người ta ở đâu đó, rồi phải lòng, rồi dẫn người ta về nhà mình, cho đó là chuyện thường tình. Thế rồi vào một ngày đẹp trời bỗng dưng thấy mình có thêm một vợ! Kể ra cũng ngao ngán lắm ông Địch ạ, nếu như cứ khư khư tưởng rằng một sự thay đổi như thế sẽ có thể ảnh hưởng tốt đến cá tính của các bà vợ! Tôi nghĩ cô vợ thứ tám của tôi trước là một cô gái trẻ đẹp, dễ gần, cô ấy làm vũ nữ ở phòng khách Bích Ngọc… (Quan tri huyện chợt gõ ngón tay lên trán). Chết rồi, tí nữa thì quên! Tôi còn phải đến phòng khách Bích Ngọc chọn mấy cô vũ nữ giúp vui cho bữa cơm tối nay. Tôi cần phải giữ thể diện với các vị quan khác, cho nên phải đích thân đi chọn các vũ nữ ông Địch ạ. Các vị khách của tôi toàn là những bậc cao sang, họ có quyền đòi hỏi những gì hay ho nhất. Vâng, vâng, phòng khách cũng gần đây thôi.

- Đấy là chỗ để người ta hẹn hò với nhau à?

Tri huyện Lã ném về phía án sát Địch một cái nhìn chê bai.

- Ôi dào, ông bạn thân mến, ông thắc mắc cái đó làm gì! Cứ coi đấy là một cái ổ của đám người tài hoa ở địa phương này hay là một trung tâm khởi xướng các hình thức nghệ thuật giải trí cũng được.

- Trung tâm khởi xướng, ồ… quan bác muốn gọi là gì mặc quan bác. Tuy nhiên nếu được chàng phó bảng cũng có lần nào đến đấy để làm khuây khoả cảnh sống cô đơn theo đúng phong cách hiệp sĩ, thì cũng hay đấy nhỉ. Việc ấy bác thử tìm hiểu xem, bác Lã ạ.

- Vâng, tôi sẽ tìm hiểu. Tôi cũng còn phải chăm lo đến một việc bất ngờ nho nhỏ nữa, – quan tri huyện lén mỉm cười, – đặc biệt dành riêng cho ông trong bữa tiệc tối nay đây tiên sinh ạ.

- Ôi dào, chuyện ngoài đề! – Quan án sát gạt đi. – Có lẽ đệ phải thú thật với quan bác rằng đệ đã phải khó khăn vất vả và lắm mới hiểu được tại sao trong lúc công việc cấp bách như thế này mà quan bác vẫn còn đùa được?

- Ông không hiểu tôi rồi tiên sinh ơi. – Quan tri huyện giơ hai tay lên trời. – Câu chuyện bất ngờ nho nhỏ của tôi liên quan đến một vấn đề hóc búa về tư pháp cơ đấy!

- À nếu vậy thì hay. Đệ… đệ… hiểu quan bác rồi, – quan án sát tỏ vẻ ngượng nghịu. – Theo đệ, dù sao đi nữa, – ông mạnh mẽ nói thêm – chúng ta rất có thể phải chuyển sang một loại việc hình sự bổ sung bác Lã ạ. Vụ giết phó bảng Tống là một vụ hình sự rất rắc rối, quan bác hẳn cũng đã thấy. Giả sử anh chàng thư sinh xấu số là người gốc ở địa phương này, ít ra chúng ta còn có chỗ để mà tìm tòi. Đằng này anh ta như trên trời rơi xuống… Đệ sợ…

- Ông Địch ạ, ông biết đấy, tôi không bao giờ để lộn công việc vào với trò vui giải trí, – quan tri huyện ngắt lời quan án sát. – Vụ giết phó bảng Tống bao giờ cũng là một trong những công việc trọng tâm của tôi. Còn về cái việc bất ngờ tôi định dành cho ông hoàn toàn chỉ là một dự kiến có tính chất lý thuyết. Những hậu quả pháp lý của nó sẽ chẳng mảy may động chạm đến chúng ta. Ông sẽ có dịp gặp gỡ một nhân vật chủ chốt trong bữa ăn tối nay. Đó là một điều bí hiểm. Nó sắp diễn ra và làm ông say mê cho mà xem!

Án sát Địch nhìn bạn đồng nghiệp bằng cái nhìn ngờ vực. Rồi đột nhiên ông nói:

- Bác Lã, đệ đề nghị quan bác cho người quản gia dẫn hai con bé gia nhân vẫn phục vụ cơm nước cho Tống đến đây. Và xin quan bác bảo mang đến cho đệ một chiếc cáng. Như vậy có được không quan bác?

Lúc tri huyện Lã bước vào lối đi xuyên quan vườn cây thì đã có hai người lính mang một cái cáng tre đến. Họ tránh sang hai bên nhường lối cho quan tri huyện. Quan án sát bảo họ vào trong buồng. Xác nạn nhân được quấn vào một cái chiếu đặt lên cáng. Quan án sát xem qua bản báo cáo khám nghiệm do người nhân viên đưa cho. Đọc xong ông luồn

- Trong bản báo cáo, ông viết: “Chỉ có một vết thương do một vật có lưỡi sắc gây ra”. Tôi thấy vết thương của nạn nhân không được rõ rệt. Ông có nghĩ đến một cái đục, một cái giũa gỗ hay một thứ dụng cụ nào khác của thợ mộc hay không?

- Bẩm ngài, điều ấy hoàn toàn có thể, – người nhân viên trả lời bằng giọng miễn cưỡng. – Nhưng tôi không muốn phỏng đoán sâu hơn khi chưa có một tí dấu hiệu nào về vũ khí gây án.

- Được, ông có thể về. Tôi sẽ chuyển báo cáo này cho quan tri huyện.

Một ông già lưng còng dẫn hai người con gái vào cho quan án sát. Cả hai cô đều mặc áo dài màu xanh da trời bó sát vào người, thắt dải lưng đen khổ rộng. Cô gái trẻ nhất có thân hình nhỏ nhắn và đặc biệt khuôn mặt không được đẹp. Ngược lại cô thứ hai khuôn mặt tròn trĩnh và gợi cảm, cử chỉ tỏ ra có ý tứ. Quan án sát ra hiệu cho các cô gái đi theo ông vào gian thư viện. Sau khi ông ngồi vào chiếc ghế bành, ông già quản gia lấy tay ẩy vào lưng cô gái nhỏ nhắn đẩy cô ta lên phía trước và cúi rạp người xuống thưa:

- Bẩm quan con bé này tên là Mẫu Đơn. Nó phục vụ bữa ăn trưa cho ông Tống và đảm đương việc nội trợ dọn giường chiếu. Con bé kia tên là Cúc, chuyên phục vụ bữa ăn tối.

Quan án sát mở đầu bằng một giọng nghe rất dễ thương:

- Này Mẫu Đơn, ông Tống chắc rất cần đến nhà ngươi giúp việc, nhất là những khi ông ấy có khách đến chơi có phải không?

- Ồ, bẩm quan không phải thế. Ông Tống chẳng bao giờ có khách đến chơi. Còn công việc ở đây không có gì chúng cháu phải ngại. Từ khi cụ bà mất đi, gia đình này sống rất thoải mái dễ chịu. Cả nhà chỉ có ông chủ, bà chủ thứ nhất, bà chủ thứ nhì, và các cô các cậu con của ông bà. Bẩm quan mọi người đều đối xử với chúng cháu rất tử tế, ông Tống cũng thế, cũng là người tử tế. Mỗi lần cháu giặt quần áo cho ông ấy, ông ấy đều thưởng cho một ít tiền.

- Nhà ngươi có lần nào nói chuyện với ông ấy không?

- Không ạ. Toàn là “chào ông ạ” thế thôi. Ông ấy là một nhà thông thái vĩ đại. Cháu nghĩ giờ đây…

- Thôi được. Ta cảm ơn nhà ngươi. Cho Cúc vào đây. – Quan án sát bảo ông già quản gia nô.

Khi trước mặt q còn cô bé nữ tì, ông bắt đầu nói:

- Mẫu Đơn trông hơi quê kệch có phải thế không, Cúc? Nhưng nhà ngươi thì ta thấy có vẻ tinh nhanh và sáng dạ hơn đấy.

Quan án sát cứ tưởng Cúc sẽ nhoẻn miệng cười với ông. Nào ngờ nó lại giương mắt nhìn thẳng vào mặt ông, trong đáy mắt thoáng vẻ sợ sệt. Nó chợt hỏi:

- Bẩm quan lớn có phải cụ quản gia vừa nói với quan lớn rằng ông Tống bị cắn vào cổ không ạ?

- Nhà ngươi nói gì? Ông Tống bị cắn vào cổ à? – Quan án sát dựng đứng lông mày kinh ngạc. – Cái gì cắn? Sao lại kỳ cục thế?

Ông ngừng lại giữa câu nói và liên tưởng đến vết thương ghê tởm ở cổ họng nạn nhân.

- Nhà ngươi nói đi, – ông bực bội giục đứa hầu gái, – sao nhà ngươi lại bảo là ông ấy bị cắn vào cổ?

- Dạ, ông Tống chẳng có một người bạn gái đó thôi. – Con bé vừa nói vừa so vai rụt cổ, hai cánh tay của nó ép sát vào nhau buông thõng trước ngực, mắt gườm gườm nhìn quan án sát. – Chiều hôm nọ cháu với cụ quản gia đi đến quán trà lớn cách đây một phố. Cháu đứng trong ngõ hẻm sau quán trà nói chuyện với người bạn trai của cháu thì thấy ông Tống mặc quần áo đen lẻn đi như kẻ trộm…

- Nhà ngươi có nhìn rõ mặt cô bạn gái của ông Tống không?

- Bẩm quan không ạ. Nhưng cách đây độ nửa tháng ông Tống hỏi cháu cửa hiệu bán kim hoàn sau đền thờ Đức Khổng Tử có bán loại trâm cài tóc đầu tròn không? Chắc ông ấy muốn mua tặng người bạn gái. Cô ta… chính cô ta đã giết ông ấy…

Trong đáy mắt quan án sát thoáng hiện những tia bối rối. Lát sau ông chậm rãi hỏi người nữ tì:

- Thật sự nhà ngươi định nói gì?

- Bẩm quan, cô ta… Cô ta đúng là con cáo cái. Cáo cái biến thành gái đẹp để mê hoặc đàn ông. Khi ông Tống đã hoàn toàn say mê, nó mới cắn cổ…

Thấy quan án sát cười tỏ vẻ xem thường câu chuyện mình kể, con bé vội nói thêm:

- Bẩm quan, đúng ông Tống đã bị mê hoặc, cháu xin thề! Chính ông Tống đã xác nhận vì có một lần ông ấy hỏi cháu vùng này có nhiều cáo không? Cáo thường sống tụ tập ở đâu?…

Quan án sát ngắt lời cô gái:

- Nhà ngươi còn ít tuổi, có trí hiểu biết, sao lại tin vào những chuyện phù thuỷ ấy. Cáo là loài vật nhỏ bé, thông minh, ngộ nghĩnh và không làm hại ai cả!

- Bẩm quan lớn dân chúng ở đây không nghĩ thế, – người nữ tì bướng bỉnh trả lời. – Đúng là ông Tống bị mụ đàn bà cáo ấy mê hoặc. Nếu ngài được nghe những bài sáo ông Tống thổi lúc chập choạng tối thì ngài sẽ rõ. Tiếng sáo bí ẩn vọng đến tận cuối vườn. Một lần đang chải tóc cho cô chủ, cháu nghe thấy tiếng sáo của ông ấy…

- Khi ta đi ngang qua dãy nhà ở của ông Minh thấy một cô gái rất đẹp. Có phải đấy là con gái ông ấy không?

- Bẩm vâng, chắc thế. Cô ấy chẳng những đẹp mà còn cư xử rộng lượng và tử tế đối với tất cả mọi người. Mới mười sáu tuổi đã có nhiều năng khiếu thơ, người ta bảo thế.

- Thôi bây giờ trở lại câu chuyện về người bạn trai của ngươi đi. Ngươi vừa nói ông Tống đến phòng trà phải không? Ống ấy đến đấy làm gì? Để làm việc à? Nhà ngươi nói phòng trà cách đây rất gần phải không?

- Bẩm quan không phải thế. Người bạn trai của cháu bảo anh ta chưa trông thấy ông Tống đến phòng trà lần nào. Bạn cháu thông tỏ tất cả các quán trà và các quán ăn rẻ tiền ở vùng này. Nhưng xin ngài đừng nói gì về anh ta với ông chủ cháu. Anh ta là người rất lạc hậu và…

- Nhà ngươi không lo. Ta sẽ không nói gì với chủ ngươi cả. – Quan án sát hứa và đứng dậy. – Ta rất cảm ơn nhà ngươi.

Ra khỏi gian thư viện, quan án sát yêu cầu lão quản gia đưa ông đến cổng chính, nơi có chiếc kiệu nhỏ đang chờ ông.

Trên đường trở về toà án, quan án sát tiếp tục suy nghĩ về các sự việc xung quanh vụ án mạng. Ông tin rằng vụ án sẽ không thể đưa ra ánh sáng trước ngày ông trở về huyện Phố Dương vì nó khá rắc rối. Tuy nhiên ông vẫn tin rằng quan tri huyện nhất định sẽ biết cách gỡ rối. Chắc chắn ông sẽ tìm được đáp số đúng cho bài toán. Người bạn đồng nghiệp của ông đã đưa cuộc điều tra vào những nơi tiệc tùng vui vẻ chiêng khua trống gõ. Ống ấy tìm thủ phạm ngay từ trong nhà ông ấy tìm ra. Tay nhà buôn Minh tú tài đã quá hấp tấp khi cố tìm cách làm cho quan tri huyện tin rằng vụ giết người do một tên trộm gây ra. Vấn đề xem ra chứa đựng đủ mọi khả năng rất lý th

Quan án sát lấy trong tay áo sáu trang giấy ghi chép của phó bảng Tống. Ông mở ra và chăm chú đọc, hai chân duỗi thẳng thoải mái trên chiếc ghế ngựa lót đệm, tay mân mê chòm râu dài. Các trang giấy được ghi chép khá công phu. Nội dung mô tả tỉ mỉ các lãnh tụ cuộc khởi nghĩa mà lịch sử chính thống không nhắc đến và những điều dẫn giải về tình hình kinh tế địa phương trong thời kỳ nổ ra cuộc khởi nghĩa của nông dân cách đây hai thế kỷ. Tuy nhiên những kết quả nghiên cứu còn hết sức hạn chế so với mười lăm buổi chiều chàng phó bảng đã bỏ công sức ra nghiên cứu. Quan án sát định bụng sẽ tìm cách hướng sự chú ý của quan tri huyện vào những vấn đề thực tế hơn. Ví dụ như việc nghiên cứu lịch sử của Tống chẳng hạn. Theo ông, đó chỉ là cái cớ, chỉ là khúc nhạc dạo đầu. Thực ra chàng phó bảng đến Tần Hoài vì một mục đích hoàn toàn khác. Điều thú vị là những câu chuyện dị đoan về con cáo. Những câu chuyện đã ăn sâu bám rễ vào đầu óc dân chúng vùng này. Khắp nơi, con cáo trở thành một biểu tượng tín ngưỡng trong dân gian. Người ta gán cho con cáo những quyền lực siêu tự nhiên. Những người viết sách ở kẻ chợ tìm được cái thú là thả sức bịa đặt ra đủ mọi thứ chuyện về con cáo: nào là cáo biến thành gái đẹp để mê hoặc các chàng trai si tình, nào là biến thành cụ già để đánh lừa những người nhẹ dạ. Còn những cây bút cổ truyền thì biến con cáo thành những phép màu chống lại điều ác. Trong các lâu đài cổ kính, đền đài các dinh thự và các công trình công cộng, người ta thấy không ít những bàn thờ nhỏ thờ thần cáo, coi đó như một sức mạnh tối linh giúp con người tránh xa được điều ác, che chở con người trước mọi hiểm hoạ, đặc biệt che chở loại người tiêu biểu cho quyền lực, loại người tự cho mình có trách nhiệm lớn đối với xã hội. Quan án sát nhớ đã có lần trông thấy một bàn thờ như thế trong dinh thự của ông bạn đồng nghiệp.

Ông băn khoăn tự hỏi không biết câu chuyện bất ngờ quan tri huyện định dành cho mình trong bữa tiệc tối nay là cái gì? Xưa nay ông vẫn phải dè chừng với người bạn thích hài hước và hay trêu chọc này. Ai mà biết được tối nay ông ấy sẽ giở những trò nghịch ngợm tai hại gì? Quan tri huyện đã tiết lộ với ông có một người trong số các quan khách được ông ấy mời đến dự tiệc dính líu vào một vụ án mạng. Vị khách có vấn đề dính líu ấy cố nhiên không phải là ngài viện sĩ Viện hàn lâm, cũng không thể là ngài thi sĩ triều đình. Hai vị này chẳng những thuộc hàng quan chức cao cấp của triều đình mà còn là những nhà đại văn hào có tên tuổi vang lừng khắp bốn phương. Họ có thừa năng lực và quyền hành để tự giải quyết ổn thoả mọi việc công hoặc tư của họ cho dù những việc ấy thuộc dân sự, hình sự hay bất cứ lĩnh vực nào khác! Vậy thì chỉ có Người Đào Huyệt bí ẩn! Dù sao cuối cùng sự việc rồi cũng phải phơi bày ra ánh sáng…

Nghĩ đến đây, quan án sát cảm thấy hai mi mắt của mìnhnhíu lại.

V

Quan án sát thèm một chén trà

Ông cảm thấy ép buộc phải đọc thơ trong lúc đang khát khô cổ

Khu toà án đối diện với tư dinh của tri huyện Lã. Trong lúc bước lên những bậc thềm rộng của khu toà án, quan án sát máy móc nhìn vào quang cảnh làm việc bận rộn của một tá viên chức toà án. Họ đang ngồi cặm cụi sau những cái bàn chất đống các hồ sơ và công văn giấy tờ các loại. Toà án là trung tâm bộ máy cai trị của toàn huyện. Nó không chỉ là nơi xét xử công lý mà còn là nơi giải quyết mọi công việc trong dân như làm giá thú, khai sinh, khai tử, mua bán bất động sản… Ngoài ra, toà án cũng chính là cơ quan thu thuế, kể cả loại thuế điền địa.

Đến chỗ đầu thềm có dãy rào thưa chắn ngang trước cửa, quan án sát nhìn qua lớp song thưa thấy viên cố vấn của quan tri huyện đang lúi húi sau chiếc bàn làm việc. Ông chưa tiếp xúc với Cao bao giờ, chỉ nhận ra ông ta qua hình dáng bề ngoài. Nhưng điều đó không làm cho ông ta đắn đo và cứ thế đi thẳng vào một văn phòng bài trí hết sức chu đáo. Cố vấn Cao ngẩng đầu lên trông thấy quan án sát, vội vàng rời khỏi ghế.

- Kìa, chào quan án sát. Xin mời ngài ngồi. Ngài xơi một chén trà chứ ạ?

- Thôi, thôi, xin ông đừng bận tâm, ông Cao. Tôi chỉ qua đây gặp ông một chút. Bên cư xá mọi người đang chờ. Thế quan tri huyện đã nói gì với ông về việc chúng tôi đến nơi xảy ra vụ án mạng chưa?

- Dạ quan tri huyện vội về tiếp khách nên chỉ ghé qua đây nhắc tôi viết tờ trình gửi lên quan thượng thư Bộ Giáo dục nhờ báo tin cho gia đình nạn nhân. Trong tờ trình tôi cũng xin quan thượng thư quan tâm đến nguyện vọng của gia đình người ta xung quanh việc tổ chức tang lễ. – Cao vừa nói vừa đưa bản nháp cho quan án sát xem.

- Tốt lắm, ông Cao. Ông viết thêm một bản báo cáo nữa nói rõ lai lịch của nạn nhân thì hồ sơ của ta sẽ đầy đủ hơn.

Sau khi trao trả bản nháp cho viên cố vấn, quan án sát nói tiếp:

- Ông Minh có cho tôi biết ông là người đã giới thiệu ông ta với phó bảng Tống. Chắc ông biết rõ ông nhà buôn đấy lắm nhỉ?

- Thưa quan án sát, tôi biết ông ấy rất rõ. Chúng tôi bắt đầu làm quen với nhau ngay tại đây trong một ván cờ tướng cái hôm tôi vừa thuyên chuyển về huyện Tần Hoài. Đến nay thấm thoắt đã được năm rồi đấy. Thường cứ tuần lễ một lần chúng tôi gặp nhau chơi cờ tướng. Ông ta là người có tâm hồn cao thượng. Chỉ phải cái tính hơi bảo thủ nhưng cũng chưa đến nỗi lạc hậu với thời cuộc. Và là một tay chơi cờ tướng đáng gờm.

- Nếu vậy chúng ta có thể nói ông Minh từ trước đến nay vẫn giữ được nề nếp gia đình, không có điều tiếng hay một sự liên lạc mờ ám nào, phải không ông Cao?

- Vâng, tuyệt đối không. Tôi xin cam đoan gia đình ông ta là một gia đình mẫu mực. Tôi đã có dịp được giới thiệu với bà mẹ ông ấy. Ở vùng này có rất nhiều người biết tài làm thơ của bà cụ. Đứa con trai của ông Minh cũng là một đứa trẻ thông minh. Mới mười lăm tuổi nó đã học hết chương trình ở tỉnh.

- Quả thật ông Minh đã gây cho tôi ấn tượng tốt ngay từ lúc mới gặp. Thôi nhé, cảm ơn ông Cao về những điều ông vừa cho biết.

Viên cố vấn tiễn chân quan án sát tới tận cổng dinh thự của quan tri huyện. Khi quan án sát sắp bước vào khu dinh thự, có một người lính cao lớn to ngang, đôi vai chắc nịch từ trong bước ra. Anh ta mặc áo chẽn thâm gấu viền đỏ, lưng đeo kiếm, chiếc lông vũ đỏ dài cắm trên mũ sắt cho thấy anh ta là đội trưởng đội bảo vệ của tỉnh. Quan án sát toan hỏi người lính xem có thư của quan tuần phủ gửi cho ông không nhưng thấy ở cổ anh ta đeo một tấm thẻ đồng hình tròn chứng tỏ anh ta đang thi hành công vụ đặc biệt giải tù lên kinh đô, ông lại thôi, không hỏi nữa.

Người sĩ quan cao lớn vội vã vượt qua sân để đuổi kịp ông cố vấn. Kẻ tội phạm nào quan trọng mà phải dẫn giải lên kinh đô? Câu hỏi thắc mắc thoáng qua đầu quan án sát. Ông bước tiếp sang bên phải sân và đẩy một cánh cửa sơn son tiếp giáp với mảnh sân con và dãy nhà quan tri huyện dùng làm tư thất. Mảnh sân con nhỏ bé nhưng hài hoà cân đối nằm gọn giữa những bức tường cao vây bọc xung quanh tạo cho nó một không gian hiền hoà ấm cúng và dễ chịu. Có hai bậc thềm rộng nối vào một hành lang dài men theo dãy buồng ngủ rộng rãi khang trang. Đó là dãy buồng ngủ dành cho các quan khách. Mảnh sân con lát gạch vuông màu có một bể cá vàng xinh xinh với hòn non bộ đặt chính giữa. Quan án sát dừng lại một lúc trên đường hành lang có mài gỗ son màu đỏ tươi, say sưa ngắm phong cảnh kỳ thú trước mắt. Đây là những khóm trúc nhỏ và thưa, kia là một lùm cây con quả chín đỏ từ trong hốc đá của hòn non bộ phủ xanh rêu mọc vươn ra. Chỗ góc tượng nổi bật hẳn lên những ngọn cây thích cao t mọc ngoài bãi cỏ xung quanh dinh thự. Ngọn gió mùa hiu hiu thổi. Các tán lá lao xao như đùa giỡn trong gió, phô ra đủ các màu sắc đỏ nâu vàng, những sắc điệu dịu ngọt của mùa thu.

Lúc này ước độ bốn giờ chiều. Quan án sát quay lại đẩy tấm rào chắn trước cửa phòng mình và đi thẳng đến chỗ có ấm trà để trong giỏ. Nhưng ông hoàn toàn thất vọng. Trong ấm không có một giọt nước. Ông tặc lưỡi: “Cũng chẳng quan trọng”. Ngay bây giờ ông sẽ đến tiếp kiến hai vị khách quan trọng và nhất định sẽ được họ mời uống trà. Nhưng liệu có cần thay bộ quần áo khác cho chỉnh tề hơn một chút không? Đây là bài toán số một ông phải giải đáp. Đối với ông, ngài viện sĩ và ông thi sĩ triều đình đều là những bậc đàn anh. Họ hơn ông cả về trình độ hiểu biết và địa vị xã hội. Vì vậy trước mặt họ nhất thiết ông phải ăn mặc cho thật đàng hoàng: phải mặc lễ phục. Thế nhưng hai người ấy hiện nay đều đã chính thức rời khỏi chức vụ của họ. Ông viện sĩ mới về hưu năm ngoái. Thi sĩ Trương thì đã xin triều đình từ chức về nhà để có điều kiện cống hiến trọn vẹn tài năng cho sự nghiệp thi ca của ông. Nếu mặc lễ phục ra mắt lỡ ra họ lại cho là ông định sỉ nhục họ. Họ có thể nghĩ ông định gián tiếp nói rằng ông bây giờ hoàn toàn khác họ ở chỗ ông vẫn là một ông quan! Chà! Khó thật! Nghĩ đến câu ngạn ngữ cổ xưa: “Thà thách thức một con hổ trong hang còn hơn đứng gần một ông quan lớn”. Quan án sát bất giác thở dài.

Hình 3. Địch án sát tới thăm viện sĩ Viện hàn lâm

Cuối cùng ông chọn một chiếc áo thụng màu tím, một chiếc thắt lưng thâm rộng bản với một cái mũ trùm vuông có chóp cao bằng vải chéo thâm và hy vọng cách ăn mặc như thế sẽ giản dị khiêm tốn mà vẫn nghiêm túc đúng mực, chắc sẽ được các vị ấy vừa ý hoan nghênh. Rồi yên trí, ông bước ra khỏi phòng.

Quan án sát để ý thấy các ngôi nhà bên mảnh sân trước đều không có tầng gác nhưng ở một sân khác bên cạnh có một toà nhà lầu có mái hiên rộng. Trên hàng hiên của toà nhà ở chỗ cuối sân chính, bọn đầy tớ nam nữ đang lăng xăng chạy qua chạy lại. Rõ ràng chúng đang bận rộn chuẩn bị bữa tiệc lớn hôm nay. Ông nhẩm tính và ước lượng người bạn đồng sự của ông có lẽ đã sử dụng hàng trăm đầy tớ phục vụ cho bữa tiệc. Đây là cái giá phải trả cho lối sống trưởng giả trong một khu dinh thự nguy nga như thế này. Nghĩ mà rùng mình. Ông hỏi một đứa bé đầy tớ và được nó cho biết quan tri huyện đã bố trí cho ông viện sĩ sử dụng toàn bộ gian thư viện trông ra mảnh sân thứ nhất và bố trí ông thi sĩ triều đình nghỉ ở gian nhà mé sân phải. Ông tặc lưỡi kêu trời và bảo đứa bé trước hết phải dẫn ông đến gi thư viện. Quan án sát gõ ngón tay vào cánh cửa chạm trổ và trong nhà có tiếng nói trịnh trọng mời ông vào.

Thoạt nhìn gian phòng, quan án sát thấy ngay quan tri huyện đã đặt thư viện của ông ấy vào một nơi thật thuận tiện và dễ chịu. Đó là một gian phòng rộng có trần cao ráo. Các cửa sổ lớn đều trang trí hoa văn với những hoạ tiết hình học cầu kỳ nổi bật đằng sau những tấm giấy nền. Các giá sách đều rất đẹp và được bài trí rất cẩn thận dọc theo hai bên vách, thỉnh thoảng lại có một ngăn xen kẽ bày đủ các thứ bát cổ hoặc bình cổ chọn lọc. Các đồ đạc bằng gỗ đều chạm trổ công phu. Mặt bàn ghép bằng đá hoa cương màu, các ghế tựa đều có gỗ đệm bọc lụa điều. Nhiều chậu hoa cúc trắng, hoa cúc vàng đặt trên đế bằng gỗ cẩm lai bày xung quanh một chiếc ghế tràng kỷ đồ sộ kê trước các giá sách.

Trên ghế tràng kỷ một người đàn ông thân hình vạm vỡ nặng nề đang ngồi chăm chú đọc sách. Người đàn ông nhướng một bên lông mày rậm lên nhìn quan án sát như muốn hỏi: Ông là ai? Ông ta mặc một chiếc áo dài màu xanh ngọc bích rộng thùng thình để hở cổ, đầu đội mũ trùm bằng lụa thâm, phía trước mũ đính một viên ngọc thạch tròn màu xanh đục, thắt lưng dài, hai dải thắt lưng rộng buông loà xoà xuống sát đất. Hai bên má có hai chòm râu cắt ngắn cùng với vành râu quai nón như đóng khung lấy khuôn mặt to bè và đôi má nặng nề theo đúng kiểu cách chải chuốt còn thịnh hành trong giới quan lại cao cấp của triều đình thời ấy. Quan án sát biết ngài viện sĩ năm nay đã suýt soát sáu mươi tuổi nhưng chòm râu cằm và chòm râu má vẫn còn đen nhánh như hạt huyền. Ông bước lên cúi đầu chào, hai tay cầm tấm danh thiếp màu đỏ lễ phép chìa ra trước mặt ngài viện sĩ. Ông này để mắt qua loa vào tấm danh thiếp rồi cất tiếng nói sang sảng:

- À! Ông là Địch ở huyện Phố Dương hả? – Rồi cầm lấy tấm danh thiếp nhét vào ống tay áo thụng. – Nói thực với ông cái ông Lã trẻ tuổi cũng đã cho tôi biết rồi. Ông là người cùng cánh với ông ấy chứ gì? Thế nào, không khí ở đây ông thấy có dễ chịu không ông Địch. Chẳng bù với những căn buồng chật chội ở tửu quán dành cho các quan chức. Đêm qua tôi vừa ở đấy ra. Nào, chúng ta làm quen với nhau. Tôi rất vui. Tôi biết huyện Phố Dương của ông vừa làm được một việc hay ông Địch ạ, đã tẩy uế cái đền ấy. Hiện nay ở triều đình ông có những kẻ thù nhưng cũng có những người bạn. Vị quan thanh liêm nào chả thế. Vừa có bạn lại vừa có những kẻ thù!

Viện sĩ đứng lên đi lại chỗ bàn giấy. Ông ngồi xuống chiếc ghế bành và trỏ tay vào một chiếc ghế đẩu thấp gần đấy.

- Nào, ngồi xuống đi ông Địch. Ngồi xuống chiếc ghế đẩu trước mặt tôi đây này.

uan án sát ngồi xuống và bắt đầu tuôn ra những lời lẽ rập theo khuôn sáo:

- Thưa ngài viện sĩ, kẻ đang ngồi trước mặt ngài đã từ lâu mong mỏi được dịp bày tỏ tấm lòng ngưỡng mộ và vô cùng kính trọng đối với ngài… Rằng nay…

Viện sĩ giơ bàn tay hộ pháp lên phẩy một cái.

- Thôi hãy vứt bỏ tất cả những thứ ấy đi, ông Địch. Tôi với ông đâu phải đang ngồi với nhau ở chốn triều đình phải không? Chỗ này chỉ là nơi họp mặt của những nhà thơ tài tử, thế thôi. Ông cũng biết làm thơ đấy chứ ông Địch?

Viện sĩ chăm chú nhìn quan án sát bằng cặp mắt to. Lòng trắng tương phản rõ rệt với lòng đen.

- Rất ít ạ, – quan án sát giữ thế chủ động đáp. – Tất nhiên hồi còn ít tuổi, đi học tôi có được học cách làm thơ, và cũng đã được đọc những hợp tuyển thơ nổi tiếng trong sách giáo khoa, được xuất bản dưới sự coi sóc rất mực của ngài. Về phần tôi chỉ làm có một bài thơ.

- Ồ, không sao! Sự thành công của các nhân vật nổi tiếng đặt để vào chỉ một bài thơ thôi ông Địch ạ… Dĩ nhiên ông đã dùng nước trà của ông ở phòng khách rồi, tôi thiết nghĩ như vậy nên cũng không dám mời – Viện sĩ vừa nói vừa kéo chiếc ấm to bằng sứ trắng men xanh về phía mình.

Khi ông viện sĩ rót nước vào chén, một mùi trà ướp hoa cúc toả ra thơm ngào ngạt phả vào các lỗ mũi quan án sát. Viện sĩ bưng tách nước lên nhấp từng ngụm nhỏ rồi nói tiếp:

- Nào, bây giờ ông thử nói xem thơ của ông mô tả cái gì? Ông Địch?

- Đó chỉ là một thể thơ giáo huấn. – Quan án sát trả lời sau khi đã nuốt nước miếng cho cổ đỡ rát. – Chả là hồi đó tôi thử tóm tắt tất cả những điều cần hướng dẫn công việc đồng áng theo từng mùa vào khoảng độ một trăm khẩu thơ.

Viện sĩ ném về phía quan án sát một cái nhìn sững sờ.

- Không! Nhưng mà thật à? Ông nghĩ thế nào mà lại chọn cái đề tài… ờ… đề tài lạ lùng ấy?

- Tôi thiết nghĩ một khi những điều cần hướng dẫn ấy được đặt thành thơ có vần có điệu hẳn hoi thì những người nông dân bình thường cũng có thể tiếp thu một cách dễ dàng hơn.

Viện sĩ cả cười

- Nghe câu trả lời của ông chắc mọi người sẽ cho là ngớ ngẩn. Riêng tôi thì không. Thực tế thơ bao giờ cũng dễ nhớ. Không chỉ vì nó vần mà nhất là vì nó rung động cùng một nhịp với trái tim và hơi thở của chúng ta. Nhịp điệu là xương sống của thơ cả và cả văn xuôi nữa. Ông thử đọc bài thơ của ông tôi nghe xem nào.

Quan án sát cựa mình trên chiếc ghế đẩu như đang bị vướng vào một cái gì:

- Thật ra bài thơ tôi viết cách đây cũng hơn mười năm. E rằng nay không còn nhớ chính xác được nữa. Nhưng nếu ngài cho phép, tôi sẽ chép hầu ngài một bản bởi vì…

- Thôi, không phải làm cái việc nhọc lòng ấy làm gì ông Địch. Tôi xin nói với ông một cách hết sức thành thực rằng nếu vậy thì bài thơ của ông là một bài thơ tồi. Nếu là bài thơ hay thì ông không thể nào quên được đâu. Thế ông đã đọc bài thơ “Tấm giấy da cừu hảo hạng gửi cho các sĩ quan và binh lính quân đoàn bảy” chưa?

- Dạ bài thơ ấy thì tôi thuộc lòng từng chữ, – quan án sát thốt lên – Đó là một bài hịch đầy sức cổ vũ gửi cho một binh đoàn đang tháo chạy đã làm đảo ngược cả thế trận. Ôi! Những câu mở đầu của bài thơ lịch sử ấy…

- Thế đấy ông Địch ạ. Ông sẽ không bao giờ quên được bài thơ ấy bởi vì đó là một áng văn chương tuyệt vời. Nó làm rung động trái tim và thấm vào máu của tất cả binh lính và sĩ quan trong quân đội. Vì sao trong khắp vương quốc đến bây giờ thiên hạ vẫn còn đọc nó. Chính tôi là người đã làm ra bài thơ ấy cho nhà vua, nhân tiện tôi nói điều đó cho ông rõ. Này, ông Địch, ông thử phát biểu những suy nghĩ của ông về nền cai trị ở địa phương xem nào. Tôi thích nghe quan điểm của những ông quan ít tuổi, ông hiểu không? Bình sinh tôi là người nắm giữ những trọng trách to lớn ở triều đình, thành thử chúng tôi rất xa cách đối với hàng quan chức tỉnh huyện. Tôi vẫn thường coi đó như một trong rất nhiều cái khó chịu mà bất cứ ai ở địa vị như tôi cũng không thể nào tránh khỏi. Mặt khác, những vấn đề cai trị cấp huyện là những vấn đề tôi hết sức quan tâm ông Địch ạ. Dĩ nhiên đó là cơ quan cai trị thấp nhất nhưng lại là cái gốc quan trọng.

Ông viện sĩ chậm rãi uống cạn tách trà trước con mắt thèm thuồng của quan án sát. Uống xong ông cẩn thận chùi ria mép rồi chuyển câu chuyện sang những kỉ niệm dĩ vãng của ông:

- Tôi cũng bắt đầu sự nghiệp của tôi từ một huyện quan. Nhưng tôi không chỉ giữ có một chức vụ ấy. Sau khi viết xong bản luận án về sự cải cách nền tư pháp, người ta đã bổ nhiệm tôi làm tuần phủ phía Nam rồi cũng có lúc thuyên chuyển cả về đây. Cái chính là cách đây vài chục năm, vào dịp ông hoàng thứ chín nổi dậy làm phản. Tôi nói hiện giờ là chúng ta đang ngồi ngay tư dinh của ông ta đấy. Phải, ông Địch ạ, thời gian trôi và bất cứ cái gì cũng đều phải trôi theo. Thế là tôi cho công bố những bài xã luận có tính chất quyết định của tôi về nền văn học cổ điển và được nhà vua bổ nhiệm làm người duyệt bản thảo tại Viện hàn lâm hoàng gia. Có một lần tôi lĩnh trọng trách đi tháp tùng đức vua trong cuộc kinh lý rất uy nghi thanh tra những vùng ở miền Tây. Trong cuộc du hành đó tôi đã sáng tác chùm thơ “Ca ngợi những ngọn núi vùng Tứ Xuyên”. Đó là những bài thơ tôi nghĩ rằng tôi không thể làm hay hơn thế, ông Địch ạ!

Viện sĩ mở banh cúc áo để hở cái cổ to bạnh gân guốc nổi cuồn cuộn. Hình ảnh ấy gợi cho quan án sát nghĩ rằng ông viện sĩ hồi còn trẻ chắc phải là một tay đô vật hay võ sĩ đấu kiếm nổi tiếng. Ông viện sĩ giơ tay với quyển sách mở sẵn trên mặt bàn nói tiếp:

- Tôi tìm thấy cái này trong tủ sách của ông Lã. Đó là tập thơ chọn lọc của ông cố vấn Hoàng viết về Tế Xuyên. Ông ta cũng đi thăm những vùng tôi đã đi qua. Nhưng cảm xúc của chúng tôi đem ra so sánh thì thật là lý thú. Đoạn thơ này rất hay nhưng… (Ông viện sĩ cúi xuống trang sách lắc đầu). Không! Chỗ này ông ta dùng phép ẩn dụ không được đúng lắm (rồi như sực nhớ đến vị khách đang ngồi trước mặt, viện sĩ ngẩng lên cười và nói). Tôi không có quyền làm ông mất vui về những chuyện văn thơ, ông Địch ạ. Chắc ông cũng còn nhiều việc phải làm trước khi đến dự bữa tiệc tối nay nhỉ?

Quan án sát biết ý liền đứng dậy. Viện sĩ cũng đứng lên và mặc dầu khách đã ra sức từ chối, viện sĩ vẫn tiễn chân khách đến tận cửa.

- Tôi hài lòng về buổi nói chuyện của chúng ta ông Địch ạ. Tìm hiểu quan điểm của những ông quan ít tuổi bao giờ cũng là một việc hấp dẫn. Có thể nói họ đã cho tôi cách nhìn mới mẻ đối với các sự vật quanh mình. Thôi nhé, hẹn gặp tối nay!

Quan án sát vội vàng đi về bên cánh trái bởi lẽ cái cổ họng khô khốc của ông vẫn không ngơi đòi hỏi một chén nước trà. Có rất nhiều cửa trông ra hành lang. Ông để ý mãi mà không thấy tên gia nhân nào để hỏi thăm chỗ ở của ông thi sĩ triều đình. Giữa lúc ấy ông thoáng trông thấy một người đàn ông mảnh khảnh mặc áo dài xám đã bạc màu đang chăm chú thả thức ăn cho cá trong một bể nước bằng đá hoa ở cuối hành lang. Người đó đội một chiếc mũ trùm dẹt màu đen có gấu nhỏ viền đỏ. Phải chăng đó là một trong số những viên quản gia của quan tri huyện. Quan án sát đi lại phía người đàn ông.

- Ông làm ơn chỉ dùm ông Trương Lan Bài đáng tôn kính ở phòng nào?

Người đàn ông đứng thẳng người nhìn quan án sát từ đầu đến chân. Rồi ông ta nhếch mép hé một nụ cười nhạt, môi trên mỏng dính nấp dưới vệt ria mép rậm như một nét vạch ngang, hếch lên.

- Ông ấy đây. – Người đàn ông đáp bằng một giọng chán chường. – Chẳng giấu gì ông, tôi, Trương Lan Bài đây.

- Ồ, xin thứ lỗi, – quan án sát vừa nói vừa hấp tấp trao tấm danh thiếp của mình cho nhà thơ. – Tôi đến để bày tỏ lòng kính trọng đối với ông.

Thi sĩ liếc nhìn tấm danh thiếp với một thái độ dửng dưng:

- Rất lấy làm ưu ái, ông Địch ạ! (Thi sĩ nói như một cái máy, tay trỏ vào bể nước, nói tiếp bằng một giọng sôi nổi hơn). Quan án sát này ông thử nhìn vào đây mà xem, con cá nhỏ trong đám cỏ trong góc bể kia kìa. Ông có thấy ánh mắt bối rối của nó trong đôi mắt to lồi kia không? Nó làm tôi không sao kìm nổi những ý nghĩ về chúng ta, về những con người đang trở thành những quan sát viên ngơ ngác… Mong ông thứ lỗi. – Thi sĩ ngẩng đầu nói thêm – Nuôi cá cảnh là một trong những cách giết thì giờ tôi ưa thích nhất. Nhờ nó mà tôi quên đi được tất cả những thứ hào nhoáng bề ngoài gọi là sự lịch thiệp xã giao. Ông đến đây từ bao giờ thế ông Địch?

- Tôi đến đây từ hôm kia.

- À vâng. Tôi có nghe nói ông tuần phủ về đây để triệu tập các quan tri huyện họp. Những ngày sống ở Tần Hoài chắc ông vừa ý. Tôi là người gốc ở tỉnh này đấy, ông Địch ạ!

- Vâng. Một tỉnh đẹp. Tôi rất vinh dự được tiếp xúc với những nhân vật ưu tú và nổi bật hàng đầu của họ.

- Không, chẳng có gì nổi bật cả, – thi sĩ lắc đầu ngắt lời quan án sát – Khốn nỗi bây giờ có còn gì nữa đâu. (Thi sĩ bỏ chiếc hộp bằng ngà voi đựng thức ăn cho cá vào trong ống tay áo.) Xin lỗi ông Địch, lúc này tôi cảm thấy trong người không được khoẻ. Cuộc viếng thăm nơi thờ cúng tổ tiên một lần nữa lại ném tôi vào dĩ vãng… (Thi sĩ ngừng lại đưa mặt dè dặt nhìn về phía quan án sát). À mà tối nay cũng có thể là tôi sẽ được nổi bật lên một tí trong bữa tiệc đấy ông Địch ạ, bởi vì ông bạn của tôi, cái ông viện sĩ cứ hay lôi kéo tôi vào những cuộc luận chiến văn học với đủ các thứ danh từ hào nhoáng và lập dị. Ông ta có trình độ hiểu biết văn học khá uyên bác. Tài sử dụng ngôn ngữ của ông ấy cũng í sánh kịp. Nhưng phải cái tính hơi kiêu kì… Hẳn là ông đã đến thăm ông viện sĩ trước khi đến đây, – thi sĩ triều đình chợt hỏi với một vẻ e ngại.

- Vâng, đúng thế.

- Thế thì càng hay. Tôi cần nói để ông biết thêm một chút về ông viện sĩ. Nhìn bề ngoài, ông ta có vẻ là một con người phóng đãng. Nhưng vì luôn luôn đánh giá địa vị của mình quá cao nên thật ra trong thâm tâm lúc nào cũng dằn vặt vì một cái chẳng ra gì. Cuộc họp mặt nho nhỏ tối hôm nay chắc sẽ đem cái vui đến cho mọi người. Tôi tin chắc như vậy bởi vì có Lỗ Huynh thì chẳng ai có lý do gì mà buồn. Hơn nữa chúng ta còn có cả một ông bạn đồng nghiệp khá nổi tiếng đó là quan tri huyện Lã. Tôi cho đó là những đặc ân hiếm có đấy ông Địch ạ. Chúng ta cần… (Thi sĩ chợt để ngón tay lên môi). Chết nỗi tôi nói hơi nhiều. Ông Lã là người bạn rất gần gũi của chúng ta, ông ấy yêu cầu tôi giữ kín tiếng! Ông ấy là người rất thích những câu chuyện bất ngờ nho nhỏ. Chắc ông cũng biết tính ông ấy. À quên rất tiếc từ nãy đến giờ tôi không mời ông vào phòng dùng chén trà. Nhưng hẳn ông cũng thấy hôm nay quả thực trong người tôi hơi mệt mỏi. Tôi cảm thấy như người đang thiếu ngủ. Mà có lẽ tôi cũng phải tranh thủ ngủ một tí mới được trước khi tới dự bữa tiệc vui tối nay. Đêm hôm qua ở tửu quán ồn ào quá tôi không sao ngủ yên giấc.

- Vâng vâng, tôi hoàn toàn hiểu. Dĩ nhiên phải như vậy.

Quan án sát kính cẩn vái chào nhà thơ, hai cánh tay khuỳnh ra luồn trong áo thụng. Thế là nhiệm vụ thăm hỏi xã giao coi như đã xong! Ra khỏi hành lang, quan án sát quyết định đi thẳng đến chỗ quan tri huyện để thông báo cho ông ấy những tin tức về việc ông đến gặp hai đứa hầu gái nhà ông Minh như thế nào và nhất là để kiếm vài chén nước trà cho cái cổ họng đang khô cháy của ông nó dịu đi đôi chút.

VI

Hai quan huyện tranh luận về sự tồn tại của giống đàn bà cáo

Một sự việc đầy bất ngờ nho nhỏ đang chờ đợi quan án sát

Quan án sát vào nơi làm việc của Cao. Ông muốn hỏi viên cố vấn xem quan tri huyện có thể tiếp ông được không.

Viên cố vấn rời khỏi chỗ làm việc vài phút rồi quay

- Thưa quan án sát, quan tri huyện cho biết ông rất vui lòng. Quan tri huyện đang làm việc tại văn phòng riêng ở phía trong cùng… Mong rằng sự có mặt của quan án sát sẽ làm cho quan tri huyện phấn chấn. – Viên cố vấn rụt rè nói.

Tri huyện Lã ngồi trên chiếc ghế bành lót đệm sau cái bàn làm việc rất to bằng gỗ mun nhẵn bóng. Ông đang ủ rũ nhìn đống tài liệu trước mặt. Thấy quan án sát bước vào, ông đứng bật dậy nói to:

- Phải tống cổ tất cả cái bọn dương dương tự đắc cho mình là thành thạo nhất chuyên soạn lịch cho bộ Lễ này đi, ông Địch ạ! Phải đuổi hết, đuổi ngay tức khắc! Bọn ấy chẳng hiểu biết gì công việc chuyên môn. Cái lũ ngu xuẩn ấy khẳng định ngày hôm nay là ngày tốt. Thế mà suốt từ sáng đến giờ cái gì hầu như cũng ngược lại!

Ông giận dữ phồng má trợn mắt buông phịch người xuống ghế.

Quan án sát đi lại ngồi xuống chiếc ghế bành ọp ẹp ngay cạnh bàn giấy của quan tri huyện. Ông tự rót cho mình một chén nước trà nóng. Sau khi uống một hơi cạn chén nước, ông rót thêm chén thứ hai rồi ngả người thoải mái trên ghế, miệng thở phào khoan khoái, lặng lẽ nghe ông bạn đồng nghiệp tuôn ra hàng tràng những lời ca thán.

- Trước hết tôi và ông đã vớ phải cái vụ án mạng chết tiệt này mà lại đúng vào lúc vừa mới ăn xong một bữa tiệc no nê kia chứ. Nó làm mình rối loạn cả tiêu hoá. Rồi mụ chủ phòng trà đến báo con bé vũ nữ giỏi nhất của mụ vừa lăn ra ốm. Thế là buộc lòng tôi phải nhận hai con bé vũ nữ loại hai và riêng cho tiết mục nổi nhất của cuộc vui tối nay, một con ranh con tên là Tiểu Phượng. Cái mặt của con bé ấy sao mà tôi chả ưa tí nào. Trông nó khờ khạo, dài ngoằng như là cái đinh ấy, nếu có thể nói được như vậy! Ông đưa giúp tôi ấm trà với. (Lã rót nước vào chén của Địch rồi rót cho mình một chén, đoạn cầm chén đưa lên miệng nhấp một ngụm nhỏ và nói tiếp). Cuối cùng thế là câu chuyện bất ngờ hay hay tôi định dành cho ông cũng trôi tuột xuống sông xuống biển mất rồi. Thế nào ông viện sĩ và ông thi sĩ triều đình cũng thất vọng cho mà xem. Hơn nữa thiếu một người, bàn tiệc hôm nay chỉ còn không quá năm người: ông và tôi, ông Triệu, ông Trương và Lỗ Huynh! Một con số lẻ ngồi cùng bàn là điềm xúi quẩy! Vậy mà trong lịch họ cứ leo lẻo ngày tốt, ngày tốt! Nhưng thôi mặc kệ họ… Bây giờ ông có tin tức gì mới về vụ án mạng không? – Nét mặt quan tri huyện trở nên tư lự, tay đặt mạnh chén nước xuống mặt bàn: – Ông cảnh sát trưởng vừa cho tôi biết người của ông ấy không tìm được dấu vết của cái bọn sẽ vung tiền ra tiêu như rác ấy. Kể ra thì việc ấy cũng chả có gì là l

Quan án sát đã uống xong chén nước thứ ba. Ông nói:

- Theo lời con bé phục vụ nhà ông Minh thì trước kia Tống cũng đã có lần đến Tần Hoài, vì thế anh ta mới có một cô bạn gái trẻ tuổi ở đây.

- Ma quỷ! – Quan tri huyện thốt lên. – Nhưng người bạn gái của anh ta chắc chắn không phải người của phòng khách Bích Ngọc. Tôi đã mô tả anh ta cho bọn con gái nghe rồi. Đứa nào cũng bảo nó chưa trông thấy một anh chàng như thế bao giờ.

Quan án sát nói:

- Mặt khác đệ cũng có ý ngờ Tống đến đây là vì một lý do anh ta giấu kín. Tìm hiểu lịch sử chỉ là cái cớ. (Ông rút trong ống tay áo ra những tài liệu ghi chép của Tống và đưa cho quan tri huyện). Sáu trang giấy nhỏ này là tất cả công trình nghiên cứu của Tống trong nửa tháng trời ròng rã!

Quan tri huyện lật các trang giấy, gật gù ra vẻ đồng tình.

- Tống đã dành tất cả những buổi chiều để đọc tài liệu ở cơ quan lưu trữ chẳng qua chỉ là tạo ra cái vỏ bề ngoài để che đậy công việc của anh ta. – Quan án sát nói tiếp. – Ban đêm mới là lúc anh ta thực sự làm việc. Chính đứa ở gái nhà ông Minh đã trông thấy anh ta mặc toàn đồ đen lén lút ra khỏi nhà vào lúc trời tối.

- Sao tuyệt nhiên tôi chẳng thấy ông nói gì đến cái nơi anh ta đi lại lén lút và công việc bí mật anh ta làm?

- Đúng thế, đứa ở gái nhà ông Minh có quen biết với một anh con trai ở cửa hàng bán trà bên cạnh. Theo nó thì thằng ấy có vẻ vô tư và vui tính. Thằng ấy bảo nó chưa gặp Tống ở vùng này bao giờ. Con bé thì rất tin những chuyện về con cáo…

Sau khi đằng hắng lấy giọng, quan án sát nói thêm:

- … Con bé quả quyết người bạn gái của Tống là một con cáo cái và nó đã cắn chết anh ta!

- Ờ phải! Đúng rồi! Ở vùng nay con cáo đóng một vai trò to lớn trong truyền thuyết dân gian. Khu dinh thự của tôi cũng có một bàn thờ thần cáo. Nó được coi như một lực lượng bảo vệ khu dinh thự. Ở đây có rất nhiều cáo sống tập trung trong một khu đất bỏ hoang cách cửa Nam không xa. Người ta nhất định cho rằng ở đó có ma. Ông Địch ạ, xin ông đừng để vụ án bị rối thêm vì những chuyện phù thuỷ ấy. Bản thân nó cũng đã rắc rối

- Đệ hoàn toàn đồng ý với quan bác, bác Lã ạ. Nhưng quan bác không gạt bỏ một khả năng thực tế cho dù khả năng đó là do một tên đầy tớ cung cấp chứ?

- Không. Ông Minh xưa nay là người tốt có tiếng ở địa phương. Nhưng điều đó không nói lên cái gì cả. Dĩ nhiên ông ta đã có thể làm quen với Tống ngay từ lúc anh ta mới đặt chân đến đây. Hơn nữa ông ta lại tự tiến hành việc điều tra khi biết Tống bị ám hại. Ông ta cố thuyết phục chúng ta và muốn đến chết được chúng ta chia sẻ những lý lẽ của ông ta. Đối với ông ta không gì dễ bằng đi vòng quanh khắp khu nhà ở và gõ vào cổng vườn của chính nhà ông ta! Còn câu chuyện về cô bạn gái của Tống, tôi cũng cho là không có giá trị. Tôi không ưa tất cả những chuyện đó. Kẻ nào nói đến đàn bà là nói đến buồn phiền… – Ông thở dài nhấn mạnh vào câu nói đó. – Dù sao ngày mai ở toà án không có phiên xử nào là vì ngày Tết trung thu. Ít ra chúng ta cũng có thêm được một chút thời gian.

Quan tri huyện rót cho mình một chén nước khác. Nét mặt ông chìm đắm vào sự im lặng buồn thiu.

Quan án sát nhìn quan tri huyện tỏ ý chờ đợi. Ông đang mong quan tri huyện nói cho ông biết ông sẽ phải làm gì để tiếp tục cuộc điều tra. Nếu sự việc xảy ra ở Phố Dương thì ông đã lập tức ra lệnh cho ba viên thẩm phán quan của ông là Mã Dũng, Tiểu Đãi và Tào Ngân đi nhặt nhạnh tin tức cho ông ở những vùng xung quanh khu vực sở hữu của ông Minh, những tin tức về bản thân ông nhà buôn, gia đình ông ta và người thuê nhà. Những nhân viên dày dạn kinh nghiệm sẽ có thể được ông phái đi thu thập một lượng tin tức đáng kể ở những người bán rau, cá, thịt bò… Đó là chưa nói đến những dư luận có thể nghe ngóng trong những người bán hàng rong, những người bán chợ trời và bên cạnh họ còn có cả một đội ngũ phu kiệu và người làm mướn rất thóc mách. Thấy ông bạn đồng nghiệp của mình cứ ngồi im không nói gì, ông liền tuyên bố:

- Tối nay thì chúng ta không còn làm gì được nữa rồi vì vướng bữa ăn tối. Quan bác có định cho người tiếp tục đi sâu vào cuộc điều tra nữa không?

- Không, ông Địch ạ, tôi chỉ dùng người của toà án vào những việc thông thường hàng ngày. Còn việc điều tra bí mật tôi đều giao cho viên cựu giám quận của tôi điều hành. (Trước con mắt ngạc nhiên của quan án sát, quan tri huyện vội vàng giải thích). Cái gã giám quận lõi đời ấy sinh ra và lớn lên ở địa phương này. Ông biết không, ở thành phố này không cái gì là bí mật đối với ông ta. Ông ta có ba người bà con xa thuộc loại rất láu cá, người thì làm việc cho một tay chuyên cầm đồ, người làm thuê cho một anh thợ kim hoàn, còn một người làm công cho một quán ăn ở ngoài chợ. Tôi trả công cho họ rất h bằng tiền túi của tôi để dùng họ làm mật thám và chỉ điểm. Công việc khá chạy, giúp tôi kiểm soát chặt chẽ được viên cố vấn của tôi và đám nhân viên của toà án.

Quan án sát chậm rãi lắc đầu. Chính ông thì lại đặt tất cả sự tin cậy của mình vào viên cố vấn Hùng và ba viên thẩm phán quan của ông. Tuy nhiên ông quan nào cũng có quyền điều hành theo sở thích riêng. Vả lại ông thấy phương pháp của quan tri huyện hình như cũng không đến nỗi tồi. Càng ở đây chắc ông sẽ càng có dịp đánh giá sâu hơn những khả năng khôn khéo của viên cựu giám quận rất tin cẩn của quan tri huyện.

- Thế quan bác có yêu cầu viên cựu giám quận của quan bác… – Quan án sát nói đến đây thì có tiếng gõ cửa.

Viên cảnh sát trưởng vừa ló vào đã nói bô bô:

- Thưa các ngài có một tiểu thư tên gọi Dược Lan muốn vào yết kiến.

Quan tri huyện hớn hở thốt lên

- Chắc cô nàng đã thay đổi ý kiến rồi đây! – Ông khoái trá nắm tay đấm xuống bàn. – Ừ, té ra hôm nay cũng không đến nỗi! Này, chàng trai! Ra mời tiểu thư vào đây! Mời vào ngay! (Quay sang quan án sát, quan tri huyện xoa hai bàn tay vào nhau). Tôi biết ngay mà! Câu chuyện bất ngờ nho nhỏ mà tôi định dành cho ông lại sắp diễn ra rồi đấy, tiên sinh ạ.

Quan án sát nhướng cặp lông mày hỏi quan tri huyện:

- Dược Lan là ai thế?

- Ông bạn thân mến ơi, làm sao tôi tin được một chuyên gia lớn về khoa học hình sự như ông lại không biết tí gì về vụ án đền Bạch Hạc?

Quan án sát giật thót người trên ghế, miệng há hốc:

- Trời ơi, bác Lã! Quan bác định nói với đệ về cái mụ tu sĩ ghê tởm theo đạo Lão đã can tội đập chết đứa đầy tớ gái của mụ ta có phải không?

- Chính bà ta đấy ông Địch ạ. – Quan tri huyện vui vẻ đáp. – Chính là Dược Lan, một tiểu thư khuê các, nữ triều thần, nữ thi sĩ, nữ tu sĩ kiêm nữ danh…

Quan án sát tái mặt cắt ngang lời quan tri huyện:

- Kiêm nữ tội phạm ghê tởm chứ gì! Đúng rồi! – Ông kêu lên giận d

- Bình tĩnh đã nào ông Địch, tôi mong ông bình tĩnh, – quan tri huyện giơ bàn tay bé nhỏ mũm mĩm của ông lên, ôn tồn nói. – Để mở đầu câu chuyện, tôi phải nhắc để ông lưu ý cho một điều là hiện nay quan điểm của giới văn học đều nhất loạt đánh giá cô ta bị tố cáo sai sự thật. Trường hợp của cô ta đã được xét xử qua ba toà án: toà án huyện, toà án thành phố, toà án tỉnh. Nhưng không một toà án nào kết tội được cô ta. Đây là cái cớ khiến người ta phải áp giải cô ta lên kinh đô để đưa ra xét xử tại toà án chính quốc. Hiển nhiên cô ta sẽ trở thành người đàn bà cừ nhất vương quốc! Ông viện sĩ và ông thi sĩ triều đình đều biết cô ta rất rõ. Họ rất vui mừng khi biết tôi đã điều đình với tốp lính áp giải để cho cô ta được nán lại huyện này độ một hoặc hai ngày. (Quan tri huyện ngừng một lát, tay mân mê chùm ria mép). Ngoài ra, lúc quá ngọ tôi có đến gặp cô ta nơi quán trọ sau phòng khách Bích Ngọc. Cô ta cùng với tốp lính áp giải đang nghỉ ở đấy. Nhưng cô ta đã dứt khoát từ chối lời mời của tôi, viện cớ không muốn gặp lại các bạn hữu khi chưa rũ sạch được mọi mối nghi ngờ. Ông thử hình dung một chút xem sự nhục nhã của tôi lúc ấy như thế nào ông Địch? Tôi đã ôm mối hy vọng có thể tạo ra và đem tặng ông một cơ hội hiếm có để ông tìm hiểu sâu hơn về một vụ hình sự giật gân nhất trong năm nay và để ông trực tiếp trao đổi ý kiến với bị cáo là người đã đích thân tự bào chữa cho mình trước vành móng ngựa. Tôi muốn đem trình bày với ông một nữ cao thủ đã từng làm thất bại một lúc ba cuộc điều tra tư pháp, tôi định bày lên mâm và trao tặng ông cả mâm, nếu tôi được phép nói như vậy! Tôi thấy thơ phú không phải là mặt mạnh của ông, ông Địch ạ, nên tôi muốn cung cấp cho ông một cái gì đó hợp với sở thích của ông hơn…

Quan án sát vuốt chòm râu dài, vắt óc cố nhớ lại những tình tiết của vụ án.

- Đệ rất hoan nghênh thiện chí của quan bác, bác Lã ạ. Nhưng đệ vẫn cứ ước gì bà ta sẽ không đến. Bởi vì về phương diện những thủ đoạn, đệ và quan bác…

Cánh cửa ra vào chợt mở. Người cảnh sát trưởng dẫn vào một phụ nữ dong dỏng cao mặc áo dài đen, áo ngắn khoác ngoài cũng màu đen. Người đàn bà không để ý đến quan án sát, cứ thế đi thẳng vào bàn giấy của quan tri huyện và nói với ông bằng một giọng trầm và du dương:

- Tôi cần phải đến gặp ông để nói rằng tôi đã thay đổi ý kiến. Tôi xin nhận lời mời thân ái của ông, quan tri huyện ạ.

- Tuyệt quá! Thưa bà, nếu thế thì hay lắm! Hai ông Triệu và Trương cũng đang nóng lòng muốn được tiếp kiến bà. Bà biết không, Lỗ Huynh cũng có mặt ở đây! Ngoài ra xin cho phép tôi giới thiệu với bà một nhâ nữa từng hâm mộ tiếng tăm của bà: đó là ông Địch, bạn của tôi, tri huyện Phố Dương. Ông Địch, xin giới thiệu với ông tiểu thư Dược Lan!

Người đàn bà ném về phía quan án sát một cái nhìn lãnh đạm rồi hờ hững buông lời chào. Quan án sát còn đang đáp lại lời chào ấy bằng một cử chỉ khẽ gật đầu thì bà ta đã hướng sự chú ý của mình vào quan tri huyện lúc này đang say sưa giới thiệu tỉ mỉ căn phòng ông cho sửa sang để đón tiếp vị nữ khách sát ngay bên buồng các bà vợ ông.

Quan án sát nghĩ tuổi bà ta chỉ độ ba mươi trở lại. Chắc trước kia bà ta rất đẹp. Vẫn còn những nét cân đối và gợi cảm, nhưng đôi mắt đã trũng và giữa cặp lông mày cong duyên dáng đã xuất hiện một rãnh sâu cùng với nhiều nếp nhăn nhỏ xung quanh miệng. Cặp môi đỏ mọng làm tôn thêm khuôn mặt có nước da xanh xao. Mớ tóc huyền tết thành ba bím, gài hai cái trâm giản dị bằng ngà voi cho nó khỏi xổ ra. Tấm áo dài may chặt bó khít vào người làm hằn lên những đường cong của cặp đùi tròn lẳn, những nét thanh tú của thân mình và một bộ ngực hơi quá đồ sộ. Khi nữ thi sĩ chìa tay ra đỡ chén nước trà, quan án sát nhìn thấy các ngón tay của bà tay trắng muốt nổi gân xanh được tô điểm bằng những chiếc nhẫn đẹp.

- Xin đa tạ quan tri huyện. Xin cảm ơn một ngàn lần về tất cả những gì ông đã làm vì tôi. – Bà ta cắt ngang những lời thuyết trình thao thao bất tuyệt của quan tri huyện rồi dịu dàng mỉm cười nói tiếp: – Và nhất là cảm ơn quan tri huyện đã chứng minh tôi vẫn còn những người bạn! Thú thật những tuần lễ gần đây tôi bắt đầu tin là tôi đang bị cô lập, mọi người đang bỏ rơi tôi… À tối nay hình như quan tri huyện mời cơm khách thì phải?

- Phải rồi. Ở gia đình tôi việc ấy là việc bình thường. Tối mai lại xin mời tất cả chúng ta ra ngoài vách đá Lục Bảo Ngọc, sát bên bờ vực để cùng nhau thưởng ngoạn một đêm trung thu.

- Thưa quan tri huyện, thế thì hấp dẫn quá! Đặc biệt đối với tôi vừa trải qua sáu tuần lễ từ nhà tù này đến nhà tù khác. Phải thừa nhận rằng trong suốt thời gian ấy họ đã đối xử với tôi một cách thẳng tay… nhưng không sao!… Nào bây giờ xin quan tri huyện cho ông cảnh sát trưởng đưa tôi về tư dinh của ông và luôn tiện giới thiệu tôi với bà quản lý phòng riêng của các quý phu nhân. Tôi cần phải nghỉ ngơi và cũng cần phải thay đổi xiêm áo đôi chút trước khi đến dự bữa tiệc tối nay. Phụ nữ chúng tôi đều thế cả, thích làm cho mình toả hết ánh hào quang trong bất cứ dịp nào có thể làm được, không cần biết mình có còn trẻ trung nữa hay không!

- Bà bạn thân mến, xin bà cứ tự nhiên cho! – Quan tri huyện sốt sắng nói. – Xin bà cứ tuỳ ý sử dụng hết mọi thời gian của bà. Tối nay sẽ ăn cơm muộn và sẽ tiệc tùng kéo dài đến tận một giờ sáng theo đúng phong cách của các cụ thời xưa.

- À, có cô Tiểu Phượng cùng đi với tôi, – nữ thi sĩ nói trong lúc quan tri huyện đang vỗ tay ra hiệu gọi viên cảnh sát trưởng. – Cô ấy muốn xem qua chỗ phòng tiệc nơi cô ấy sẽ biểu diễn tối nay. Ông cho cô ấy vào đi! – Nữ thi sĩ nói như hạ lệnh cho người cảnh sát trưởng.

Một cô gái thân hình mảnh dẻ, tuổi độ mười tám, bước vào khép nép cúi chào. Cô gái mặc chiếc áo dài màu xanh thẫm rất giản dị. Dải khăn màu đỏ rộng bản bó khít vào tấm thân thắt đáy lưng ong. Quan tri huyện nhìn người vũ nữ bằng đôi mắt xét nét. Ông nhìn cặp lông mày.

- À vâng! Hà hà… chà… – Ông lúng túng – Này, này cô bé thân mến kia, nếu ở phòng tiệc có mặt đông đủ các quan khách mà cái gì cô cũng chê bai không vừa ý thì nhất định cô sẽ làm tôi kinh ngạc lắm đấy!

- Thôi quan tri huyện ạ, xin ông đừng làm to chuyện. – Nữ thi sĩ lập tức can thiệp bằng một giọng khô khốc. – Chẳng qua cô ấy rất quan tâm đến nghệ thuật nên muốn vũ khúc sắp trình diễn của cô ấy phải thích hợp với hoàn cảnh cụ thể. Tối nay cô ấy sẽ biểu diễn một vũ khúc nhan đề “Phượng hoàng bay lượn giữa những đám mây đỏ”. Đó là vật cống nộp mang tính dân gian nhất của cô. Cái tên vũ khúc mới thích hợp với cô ấy làm sao! Tiểu Phượng lại đây, em yêu quý! Đừng tỏ ra nhút nhát quá như thế. Em nên nhớ một cô gái đẹp hoàn toàn không có lý do để sợ sệt các ông lớn dù các ông ấy có là quan đầu triều hay là cái gì khác!

Cô vũ nữ ngẩng đầu lên, quan án sát nhìn kỹ khuôn mặt kỳ cục của cô và lấy làm sửng sốt. Sống mũi dài, đôi mắt to thắt lại rất nhanh và xếch ngược lên ở đuôi mắt làm cho khuôn mặt cô gái giống như cái mặt nạ. Mớ tóc trên đầu chải hất ngược ra đằng sau tách biệt hẳn với vầng trán rộng và nhẵn bóng, buông thả xuống một cách giản dị đằng sau cái cổ mảnh khảnh. Co gái có đôi vai xuôi, hai cánh tay dài nhỏ nhắn. Toàn bộ con người cô toát ra một vẻ đẹp lập lờ vô tính. Và thế là lập tức quan án sát hiểu ngay không lấy gì làm khó khăn lắm thái độ bực dọc vừa rồi của quan tri huyện: về cái khoản đàn bà, xưa nay ông ấy chỉ thích những người có thân hình phốp pháp.

- Tiện nữ xin vào ra mắt các quý vị và rất lấy làm tiếc vì mình tài hèn đức mọn, – giọng cô gái thỏ thẻ. – Thật là đại hồng phúc cho tiện nữ được trổ chút tài mọn trước một cử toạ lỗi lạc như thế này.

- Thế chứ! Hay lắm em yêu quý! – Nữ thi sĩ thân ái vỗ vào vai cô gái và kết luận. – Thôi ta đi đi em. Xin hẹn gặp lại các ngài tối nay!

Nữ thi sĩ nhanh nhảu chào mọi người rồi thoăn thoắt bước ra khỏi văn phòng, theo sau là cô vũ nữ nhút nhát.

Quan tri huyện giơ hai cánh tay lên trời:

- Ôi! Người đàn bà này có cho mình đủ mọi thứ! Một sắc đẹp lỗng lẫy, một tài năng tuyệt vời và một nhân cách kỳ lạ! Chẳng qua chỉ tại cái số kiếp mình nó chẳng ra gì cho nên mới không gặp được cô ta sớm hơn!

Quan tri huyện lắc đầu ngao ngán, thò tay vào ngăn kéo lấy ra một tập hồ sơ to tướng:

- Đây là bản sao của tất cả các tài liệu có liên quan đến vụ án mạng ở đền Bạch Hạc, nghĩ rằng ông cũng biết tỉ mỉ về vụ đó nên tôi đã tập hợp các tài liệu theo đúng ý thích của ông, ông Địch ạ. Để ông nắm được cho có hệ thống mạch lạc, tôi đã đính vào đấy một bản tóm tắt ngắn gọn về cuộc đời cô ta. Ông có thể đọc hết bản tóm tắt đó trước bữa ăn được đấy…

Quan án sát rất xúc động. Rõ ràng người bạn đồng nghiệp của ông đã làm mọi cách để ông khỏi buồn chán.

- Đệ xin hết lòng cảm ơn quan bác về những sự ân cần mà quan bác đã dành cho đệ, bác Lã ạ! – Quan án sát nồng nhiệt bày tỏ tình cảm của mình. – Quan bác thật là một vị chủ nhân tuyệt vời!

- Có gì đâu mà ơn với huệ, hả tiên sinh.

Đưa mắt cho quan án sát một cái thật nhanh, quan tri huyện nói tiếp, giọng đượm vẻ hối tiếc:

- Chà… Phải thú nhận với ông rằng tôi đã từng có một ý nghĩ trong đầu, ông Địch ạ. Tôi định cho xuất bản rộng rãi một tác phẩm dẫn giải thơ của nữ thi sĩ Dược Lan. Ông có biết không, tôi đã hoàn thành bản thảo, cả lời tựa cho tác phẩm tôi cũng đã viết xong. Thế mà đùng một cái chỉ vì cái chuyện xét xử quy kết tội lỗi này mà công cuộc kinh doanh của tôi bị phá sản. Sự việc ấy liên quan đến cô ta đấy. Tôi cho rằng ông có thể giúp cô ta chứng minh dứt khoát cô ta vô tội, tiên sinh ạ. Ông có biệt tài soạn thảo được tất cả những văn bản tư pháp thuộc loại đó… Ông có nghe tôi nói không đấy?

- Hoàn toàn nghe. – Giọng quan án sát khô khốc. Sau khi ném cho người bạn đồng nghiệp một cái nhìn lạnh như tiền, ông đứng dậy nhét tập hồ sơ vào nách. – Thế thì đệ phải bắt ngay vào việc mới được!

VII

Một vụ mánh khoé làm quan án sát say mê

Một bữa tiệc vui chỉ làm ông hào hứng đôi chút

Lúc đi qua cổng chính khu dinh thự, quan án sát chợt dừng lại. Ông kinh ngạc nhìn về phía một người áo quần lôi thôi lếch thếch đứng trước cửa ra vào phòng ông. Đó là một người đàn ông to, béo, lùn, cái đầu tròn cạo nhẵn thín không còn một sợi tóc, gã đàn ông mặc một chiếc áo dài cũ kỹ, kiểu áo nhà sư vá chằng đụp, chân đi dôi dép rơm to tướng. Quan án sát nghĩ thầm trong bụng người nào ăn mặc thế kia mà dám tự tiện vào khu dinh thự! Ông đi về phía người lạ.

- Ông cần gì? – Quan án sát hỏi giật giọng không chút nhã nhặn.

Người kia quay đầu lại nhìn ông bằng đôi mắt to mở trừng trừng.

- Ha! Địch án sát! Tôi định vào thăm ông mà chẳng thấy ma nào ở nhà!

Giọng nói cộc cằn nhưng vẫn tỏ rõ sự tôi luyện dày dạn và đầy uy lực. Quan án sát chợt nghĩ ra.

- Rất vui mừng có dịp được làm quen với Lỗ Huynh. Quan tri huyên đã cho tôi biết về ông…

- Tôi với ông mới gặp nhau lần đầu hãy khoan nói đến sự vui mừng, ông Địch ạ. Để đến sau này hãy hay. – Nhà sư cắt ngang câu nói của quan án sát.

Đôi mắt nhà sư nhìn như thôi miên vào một điểm sau lưng quan án sát khiến ông không thể không quay đầu lại nhìn qua vai mình. Nhưng ngoài sân vẫn vắng vẻ.

- Không, quan án sát ạ, ngài vẫn chưa thể nhìn thấy cái gì đâu! Chưa thể được! Nhưng ngài đừng lo. Cái chết luôn luôn ở quanh ta. Khắp mọi nơi.

Quan án sát để ý quan sát nhà sư. Con người ghê gớm này làm ông có phần lúng túng. Không hiểu sao quan huyện Lã lại…

- Chắc ông định hỏi tôi vì sao cái ông Lã ấy lại mời tôi đến đây chứ gì, ông Địch? Tôi xin trả lời: vì tư cách của tôi là một nhà thơ hay nói cho đúng hơn là một anh chuyên viết những áng văn. Thơ của tôi thực không bao giờ dài quá một, hai dòng. Chắc hẳn ông chưa bao giờ đọc nó. Tôi biết ông là người say mê những tờ giấy lộn trịnh trọng mà thôi. – Nhà sư vừa thốt ra câu nói vừa trỏ ngón tay to như quả chuối mắn vào tập hồ sơ quan án sát đang cặp ở nách.

- Xin mời ông quá bộ vào trong này uống chén trà, – quan án sát lịch sự mở cửa mời khách.

- Cảm ơn ông, bây giờ thì tôi xin kiếu vì còn bận một vài việc trước khi mở cuộc hành trình lên tỉnh.

- Ông ở phòng nào thế Lỗ Huynh?

- Tôi ở sát ngay bàn thờ thần cáo, góc bên phải sân chính.

- À vâng, tôi cũng đã được ông Lã cho biết chỗ bàn thờ ấy, – quan án sát bất giác mỉm cười.

- Còn tôi thì không hiểu tại sao quan tri huyện lại không chịu bảo quản cẩn thận cái nơi thờ cúng ấy, – nhà sư nói một cách bất bình. – Những con cáo là một phần của toàn thể đời sống chung trên thế gian này đấy, ông Địch ạ. Đời sống của con cáo cũng tương tự như đời sống của con người. Đời sống chúng ta quan trọng ra sao, đời sống của chúng cũng quan trọng như thế. Nếu giữa con người với nhau có mối liên hệ khăng khít thì trong một con người cũng có sự gắn bó chặt chẽ với một con vật nhất định. Ông nên nhớ những vết hoàng đạo ảnh hưởng đến số mệnh của chúng ta đều tượng trưng bằng các loài vật, ông Địch ạ! (Nhà sư nhìn trừng trừng vào mặt quan án sát, tay đưa lên xoa chòm râu mọc tua tủa hai bên má). Tuổi ông là tuổi Hổ có phải không? – Nhà sư đột nhiên hỏi.

Trước cử chỉ tỏ vẻ xác nhận của quan án sát, nhà sư kỳ quái hếch cặp môi dày lên thành một nụ cười nhếch mép giả tạo, cái nhếch mép làm ông càng giống hệt một con cóc.

- Hừ! Một con hổ với một con cáo, còn gì hơn nữa! – Nét mặt nhà sư bỗng nhiên sa sầm, hai bên cánh mũi núc ních như cục thịt xuất hiện những vết nhăn sâu. – Ông cần phải hết sức cảnh giác, ông Địch ạ! – Giọng nhà sư rầu rĩ. – Theo chỗ tôi biết, đêm qua có một vụ giết người. Một vụ thứ hai sắp tiếp diễn. Tập hồ sơ ông mang ở nách kia mang tên Dược Lan, bà ta cũng có nguy cơ sẽ chết vì một án tử hình. Những người chết, sớm muộn rồi sẽ bám theo ông đấy, ông Địch ạ!

Nhà sư ngẩng cái đầu tròn vo lên và lại nhìn trừng trừng vào một điểm qua cạnh sườn quan án sát, mắt quắc lên những tia kỳ lạ.

Quan án sát không sao tự kiềm chế nổi. Ông rùng mình một cái và khi ông s có thể nói được một câu gì đó thì nhà sư đã lại nói tiếp bằng cái giọng sấn sổ quen thuộc của ông ta.

- Quan án sát ạ, ngài đừng có trông mong gì ở sự hỗ trợ của tôi. Tôi coi chuyện công lý của ngài chỉ là một thứ trò hề quá tồi. Vì thế tôi sẽ không bao giờ thò dù chỉ một ngón tay để bắt kẻ phạm tội cho ông đâu! Những kẻ làm điều ác đã tự cầm tù chúng rồi. Chúng loay hoay trong những vòng kiềm toả còn chật hẹp và chặt chẽ hơn nhiều so với tất cả các nhà ngục trên thế gian này, và không bao giờ có thể thoát ra được. Thôi, hẹn gặp lại ông tối nay, ông Địch.

Nhà sư bước đi kéo theo những tiếng đùng đục của đôi dép rơm đập trên mặt sân.

Quan án sát đứng nhìn theo nhà sư một tí rồi vội vã quay vào phòng. Ông tự giận mình vì cảm thấy đã có lúc lúng túng bị động trước mặt ông ta.

Lũ gia nhân đã vén màn dọn giường chiếu và pha sẵn nước trà cho ông. Ông hể hả nhìn ấm trà nóng pha sẵn để trong giỏ lót bông bên cạnh cây đèn nến đồ sộ bằng thiếc, rồi ra đứng trước bàn trang điểm của phụ nữ cầm tấm khăn mặt thơm tho gia nhân đã chuẩn bị cho ông từ trước trong chiếc chậu thau, xoa lên mặt và cổ. Lập tức ông cảm thấy tỉnh táo dễ chịu. Lỗ Huynh chỉ là một con người kỳ quặc như biết bao nhân vật lập dị chỉ ham thích những chuyện lạ đời! Ông đi lại gần cái bàn kê sát cửa sổ có cánh cửa lùa, ngồi xuống ngắm hòn non bộ ngoài vườn một lát rồi chậm rãi mở tập hồ sơ.

Thoạt tiên là bản tóm tắt của Lã về đời tư nữ thi sĩ, gồm khoảng hai chục tờ giấy. Bản tóm tắt viết rất tài tình và cẩn thận đến mức không ngờ. Nội dung chứa đựng hầu hết các tình tiết của vụ án. Bối cảnh vụ án được người viết mô tả bằng những từ ngữ ẩn ý, cố tránh tất cả những từ xúc phạm, tuy nhiên lời và ý vẫn sáng sủa dễ hiểu.

Sau khi đọc kĩ một lượt, quan án sát thả người thoải mái trong chiếc ghế bành, hai tay khoanh trước ngực, trong óc mường tượng lại toàn bộ cuộc đời của nữ thi sĩ.

Dược Lan là con gái duy nhất của một phó dược sĩ ở kinh đô. Ông bố tự học môn văn và đã dạy con gái biết đọc biết viết ngay từ lúc lên năm tuổi. Nhưng ông đã không quản lý tốt được công việc của mình, cho nên khi nuôi con đến năm mười sáu tuổi thì ông đã mắc nợ đến nỗi phải đem con bán cho một nhà chứa nổi tiếng. Thế là chỉ trong vòng bốn năm cô con gái đã hoàn toàn thay đổi. Cô trở thành một con người từng trải, năng đi lại giao thiệp với nhiều người trong giới văn nghệ sĩ già cũng như trẻ. Nhờ có những mối dây liên hệ đó, cô đã tiến bước mau lẹ trong tất cả các môn nghệ thuật giải tí, trong đó nổi lên rõ nét nhất là tài làm thơ của cô.

Mười chín tuổi giữa lúc đang có khả năng trở thành một cô gái lẳng lơ khét tiếng của phòng khách thì cô đã biến mất vào ngày một ngày hai. Phường hội các nhà chứa liền tung ra những tay chuyên làm nghề di dò la lão luyện và khôn khéo nhất của họ. Là một tổ chức tiêu biểu cho sự vây hãm rộng lớn như thiên la địa võng, mà rốt cuộc họ cũng đành chịu bó tay, chẳng tìm thấy dấu vết của cô gái đâu cả.

Hai năm sau, ngẫu nhiên cô gái bị phát hiện trong một khách sạn tồi tàn ở miền Bắc xứ sở, bệnh tật, ốm yếu và không còn nơi nương tựa. Chính trong tình cảnh ấy, thi sĩ Văn Đông Dương đã tìm ra cô. Người đàn ông trẻ tuổi này nổi tiếng là có tinh thần sắt đá, có khuôn mặt đẹp và một gia sản kếch xù thừa kế của ông cha. Hồi trước ở kinh đô, anh ta đã quen biết và cũng đã yêu cô Dược Lan. Lần gặp gỡ ấy, anh ta đã trả hết các món nợ cho cô và biến cô thành người bạn keo sơn của mình. Họ đưa nhau về kinh đô và tổ chức những cuộc vui liên miên ở đó. Văn cho ra mắt công chúng một tập thơ chung của hai người. Từ đó họ được giới văn sĩ trong cả nước biết đến. Đôi bạn văn ấy đã đi du ngoạn khắp nơi, thăm tất cả những vùng cao của vương quốc và được các giới văn sĩ có tên tuổi ở những nơi họ đi qua tiếp đón long trọng. Đôi khi họ dừng chân hàng mấy tháng liền ở một nơi họ cảm thấy thích thú. Sự kết giao của hai người kéo dài được một năm thì đột nhiên Văn bỏ rơi Dược Lan để chạy theo một phụ nữ làm trò nhào lộn lưu động.

Dược Lan từ giã kinh đô trở về vùng núi Tế Xuyên và dùng món quà từ biệt hậu hĩ Văn tặng để tậu một gia sản tuyệt vời! Cô ta sống ở đây cùng với một bầy nữ gia nhân và một số đào hát. Biệt thự của cô trở thành trung tâm của đời sống tinh thần và nghệ thuật của cái tỉnh hẻo lánh ấy. Cô dành đặc ân cho một hội chọn lọc gồm những người hâm mộ mình và tất cả các văn sĩ, các quan chức cao cấp, những người nô nức xúm xít quanh cô. (Họ bao cô bằng sự có mặt của họ với giá đắt). Quan tri huyện Lã đã không thể chế ngự nổi cám dỗ khi ông dùng cho đề tài này cái công thức muôn thuở: “Mỗi câu thơ của nữ thi sĩ đáng giá ngàn vàng”. Trong bản tóm tắt của Lã cũng nói rõ Dược Lan đặc biệt gắn bó với một số bạn gái mà nữ thi sĩ thường làm thơ tặng họ. Hai năm sau Dược Lan phải vội vã rời bỏ vùng Tế Xuyên chỉ vì một câu chuyện rắc rối xảy ra với một trong số học trò của bà ta là con gái quan tuần phủ.

Đi khỏi Tế Xuyên, nữ thi sĩ thay đổi hẳn lối sống. Bà ta mua một ngôi đền gọi là đền Bạch Hạc, một ngôi đền nhỏ của đạo Lão ở vùng hồ, nơi phong cảnh rất đẹp và đã tuyên bố quy theo đạo Lão. Bà ta chỉ giữ lại bên mình một đứa ở gái, tuyệt đối không tiếp một người đàn ông nào nữa và chỉ chuyên chú vào việc làm thơ tôn giáo. Bà vẫn giữ thói quen chi tiêu tiền bạc của mình một cách dễ dãi như khi kiếm ra nó. Ví dụ đã trả tiền bồi thường rất hậu cho những người giúp việc khi bà ta rời khỏi Tế Xuyên. Việc mua khu đền Bạch Hạc đã ngốn hết số tiền còn lại. Nhưng lúc này bà ta cũng chẳng cần đến nó nữa bởi vì đã có các thân hào trong vùng trả tiền rất hậu do việc bà ta dạy dỗ nghệ thuật cho các cô gái của họ. Bài viết của quan tri huyện kết thúc ở đây. Dưới trang cuối ông thêm một câu ghi chú như sau: “Yêu cầu tham khảo các tài liệu tư pháp kèm theo”.

Quan án sát đứng lên mở tập tài liệu chính thức ra. Đôi mắt nghề nghiệp đã giúp ông phân biệt nhanh chóng những sự việc chủ yếu. Hai tháng trước đây, vào khoảng cuối mùa xuân những viên cảnh sát của toà án địa phương được dịp kéo nhau vào đền Bạch Hạc đào bới dưới gốc cây anh đào sau vườn. Họ đã đào được thi thể trần truồng đứa hầu gái của Dược Lan, một cô gái mười bảy tuổi. Sau khi mổ khám tử thi, người ta biết cô gái đã chết được ba ngày, khắp mình toàn những vết bầm tím do bị đánh bằng gậy. Dược Lan bị bắt giữ và bị truy tố về tội cố ý đánh chết người. Lúc đầu bà ta khăng khăng phủ nhận những lời tố giác. Nhưng ba ngày sau đó, bà ta khai rằng đứa ở của bà ta xin phép nghỉ một tuần lễ về thăm bố mẹ già và đã lên đường sau khi phục dịch xong bữa ăn tối cho bà ta. Ăn tối xong, bà ta đi dạo mát một mình ở ven hồ theo lệ thường. Khoảng nửa đêm, khi quay về bà ta thấy cánh cửa nhỏ ngoài vườn bị phá. Đi xem xét các nơi thấy mất hai cây đèn chùm bằng bạc. Bà ta nói với viên quan huyện rằng đã khai báo việc mất trộm ngay sáng hôm sau. Theo bà ta thì đứa ở gái khi đi quên cái gì đó phải quay lại và đã chạm trán với bọn trộm. Cô gái bị chúng tra khảo chỗ để tiền bạc của chủ nhà và đã bị chúng tra khảo đến chết.

Sau khi viên quan huyện nghe thêm lời khai của nhiều nhân chứng khác đã khẳng định giữa bà ta và đứa ở gái thường xảy ra to tiếng. Các nhân chứng còn cho biết nhiều lần họ nghe thấy những tiếng kêu la giữa đêm khuya thanh vắng. Ngôi đền ở biệt lập một nơi, nhưng vài nhân chứng đi qua đó vào đúng cái đêm xảy ra câu chuyện bi thảm ấy nói rằng họ chẳng nhìn thấy bóng một tên ăn trộm hay một tên lưu manh nào lảng vảng ở đó. Quan huyện tuyên bố lời khai của Dược Lan là nguỵ tạo là dối trá và truy tố bà ta thêm về tội tự phá cổng vườn và ném hai cây đèn chùm xuống giếng để đánh lạc hướng cuộc điều tra. Mặt khác, viên quan huyện căn cứ vào những hoạt động đạp trời khuấy nước của bà ta trước đây, còn toan khép bà ta vào tội tử hình thì có tin một trang trại trong vùng bị cướp kéo đến cướp phá, giết vợ chồng chủ trại chặt ra từng khúc. Viên quan huyện nhạy bén lập tức hoãn việc xét xử Dược Lan và cho người đi dò tìm bọn cướp, đồng thời xác minh lại lời khai của Dược Lan. Cái tin nhà thi sĩ nổi tiếng bị bắt lan truyền đi khắp nơi trong nước. Quan tuần phủ bèn ra lệnh chuyển vụ này lên tình xét xử

Quan tuần phủ cho mở cuộc điều tra tỉ mỉ. Sau đó vị quan lớn vốn dĩ rất hâm mộ nữ thi sĩ này đã nêu bật hai điểm theo ông cần phải xem xét đến. Trước hết ông chỉ ra rằng viên quan huyện cách đây một năm đã xin nữ thi sĩ Dược Lan ban cho ân huệ nhưng bị nàng khước từ (viên quan huyện xác nhận điều đó là có thật nhưng phủ nhận ảnh hưởng của nó đối với việc thi hành công vụ của ông ta. Ông ta đã nhận được một lá thư nặc danh cho biết có một xác chết chôn dưới gốc cây anh đào và ông ta thấy mình có trách nhiệm phải xác minh lời loan báo đó). Quan tuần phủ thì lại cho rằng viên quan huyện đã xét đoán hấp tấp hồ đồ tội trạng của Dược Lan nên tạm thời cách chức ông ta. Lại thêm lực lượng cảnh sát võ trang vừa bắt được một tên trong bọn cướp đã tấn công vào trang trại vài tuần lễ dưới đây. Tên này khẳng định có được nghe tên đầu đảng của hắn nói về những của nả có thể kiếm được ở đền Bạch Hạc. Tên đầu đảng của hắn nói nếu tiện dịp sẽ đáp qua đấy một tí xem sao. Việc này có vẻ xác nhận lời khai của Dược Lan rằng đứa ở gái bị bọn cướp khảo tra đến chết. Trên cơ sở phân tích như vậy, quan tuần phủ mới quyết định chuyển vụ Dược Lan sang toà án tỉnh và khuyên toà án nên xử trắng án cho bị cáo.

Rất nhiều lá thư của các nhân vật cao cấp gửi tới tấp đến toà án xin chiếu cố cho nữ thi sĩ. Vị quan cai trị sắp công bố trắng án thì có một người gánh nước thuê ở vùng hồ xin vào ra mắt. Người này khai sở dĩ bây giờ ông ta mới đến trình diện là vì mấy tuần lễ nay anh ta phải dẫn ông cậu đi tìm mộ gia đình. Anh ta tự nhận mình là bạn của đứa hầu gái và khẳng định đã cô đã nhiều lần nói rằng bà chủ đã nài nỉ cô và cứ mỗi lần cô từ chối lại bị bà chủ đánh. Những mối ngờ vực của vị quan cai trị càng tăng thêm do việc khám nghiệm tử thi cho thấy đứa hầu gái vẫn còn trinh tiết. Nếu bị bọn cướp tra khảo, chắc chắn trước khi đánh chết cô gái chúng phải hãm hiếp. Ông liền cho người đi sục sạo khắp mọi nơi trong tỉnh để tìm kỳ được bọn đã cướp trại vì theo ông, lời khai của chúng hết sức cần thiết. Nhưng những cưộc tìm kiếm đều không mang lại kết quả. Mặc khác, lá thư nặc danh cũng chưa tìm ra người viết. Trước tình hình đó, quan tuần phủ muốn bứt mình ra khỏi sự việc gai góc ấy nên đã chuyển tất cả hồ sơ lên toà án chính quốc.

Quan án sát khép tập hồ sơ, bước ra ngoài hành lang. Gió thu nhè nhẹ thổi làm lay động những khóm trúc trên hòn non bộ, đó là dấu hiệu của một buổi tối êm đềm sắp trôi qua.

Quả thực bạn đồng nghiệp của ông nói không sai. Đây là một việc rất lý thú, nói cho đúng hơn là một việc hết sức hấp dẫn. Ông vuốt chòm ria, tư lự. Quan tri huyện đã nói với ông đây là một việc hóc búa nhưng chỉ đơn thuần về mặt lý thuyết. Ông biết lắm chứ. Sự việc này sẽ đặt mắt ông như một loại thử thách cá nhân. Đó là chưa kể nếu ông gặp được nữ thi sĩ, tức là để cho bà ta lôi kéo ông vào cuộc, cột ông vào vấn đề ông đang cần tìm hiểu rằng liệu bà ta có đúng là tội phạm hay không?

Quan án sát lững thững bước từng bước dài trên hành lang, hai tay chắp sau lưng. Về cái vụ rắc rối này ông chỉ có trong tay những tài liệu do một người đứng trung gian cung cấp. Đúng lúc ấy trong óc ông lại thoáng hiện ra dáng dấp con cóc của vị nhà sư. Cứ nghĩ đến nhân vật lạ lùng ấy là ông lại nhớ ngay đến lời nói của ông ta về vấn đề sống chết đang đặt ra đối với nữ thi sĩ. Tự nhiên ông cảm thấy một cái gì bất ổn xâm chiếm trong người giống như một linh cảm mơ hồ. Rất có thể ông sẽ loại trừ được cái việc dây nhợ này bằng cách vùi đầu vào tập hồ sơ mà phân tích thật chu đáo tất cả những tình tiết của nó. Bây giờ là năm giờ chiều. Còn độ hai tiếng nữa mới đến bữa ăn tối. Thực ra ông cũng chẳng ham hố gì những việc như thế này. Ông chỉ muốn gác nó lại để trong bữa tiệc tối nay trao đổi ý kiến một cách cởi mở với bà ta xem thế nào. Ông cũng sẽ nghe thêm ý kiến của ông viện sĩ hàn lâm và ông thi sĩ triều đình nói về nữ thi sĩ. Ồng sẽ cố gắng lái câu chuyện để xem họ nghĩ gì về tội trạng của bà ta. Thế là bữa tiệc vui mà vị quan đồng nghiệp của ông hứa hẹn bỗng nhiên được ông ta biến thành nước đi ghê gớm của phiên toà để cân nhắc một cái án tử hình! Lúc này ông có cảm giác như đang đứng trước một tai hoạ ghê gớm sắp xảy ra.

Quan án sát cố xua đuổi những tư tưởng u ám trong đầu và lại nghĩ đến vụ ám hại phó bảng Tống. Đó cũng là một việc đang chọc tức ông. Dù đã đến tận hiện trường, đã trực tiếp đi điều tra, nhưng ông vẫn không làm được gì hơn là trông chờ hoàn toàn vào những yếu tố do người của quan tri huyện cung cấp. Một lần nữa ông lại buộc phải làm việc với những tin tức trung gian.

Quan án sát chợt dừng chân, cau mày. Ông đứng tư lự một lát rồi bước vào phòng và nhặt quyển sổ nhạc của Tống vứt trên mặt bàn. Ngoài những tài liệu ghi chép lịch sử của chàng phó bảng, đây là vật duy nhất liên hệ với người đã chết. Ông lại mở những trang giấy chữ viết chi chít và đột nhiên mỉm cười. Thật là phiêu lưu, nhưng cũng đáng để ông bỏ công gắng sức. Thà chịu ngồi buồn một mình trong xó buồng còn hơn cứ lặp đi lặp lại những điều người ta đã công bố rộng rãi mà mình thì cứ như vừa mới được nghe thấy lần đầu tiên trong đời!

Quan án sát vào phòng đổi y phục, ông mặc một chiếc áo dài giản dị màu xanh biếc. Sau khi đội một chiếc mũ đen nhỏ lên đầu, ông bước ra khỏi phòng, tài liệu kẹp nách.

">

VIII

Án sát Địch quan tâm đến âm nhạc

Ông uống rượu cùng với người nhạc sĩ thổi sáo nghiện rượu

Đêm xuống. Trên mảnh sân trước mặt khu dinh thự có hai đứa gia nhân đang thắp những chiếc đèn xếp rồi treo lên các cột nhà.

Chen chúc giữa đám người đông nghịt trên đại lộ trước cổng chính khu toà án, quan án sát thở phào mãn nguyện. Tâm trạng bị tước đoạt của ông thực chất là do ấn tượng bị giam hãm trong khu biệt thự của ông bạn đồng nghiệp tách biệt hẳn với cuộc sống bên ngoài thành phố, cái thành phố mà ông chẳng biết một tí gì về nó! Bây giờ được tự do vùng vẫy, lập tức ông cảm thấy dễ chịu. Ông cứ để mặc cho đám đông lôi cuốn mình đi và tha hồ quan sát những cảnh trang trí vui mắt hai bên đường phố. Cho đến lúc nhìn thấy tấm biển đề “Hiệu bán nhạc cụ”, ông mới rẽ đám đông đi thẳng đến.

Quang cảnh của hiệu thật huyên náo. Cùng lúc khoảng nửa tá khách hàng, người thử nhạc cụ này, người thử nhạc cụ khác, nào trống, nào sáo, nào nhị… Gần đến ngày Tết trung thu, các nhạc sĩ nghiệp dư ai nấy đều nô nức chuẩn bị cho cuộc vui ngày mai của họ. Quan án sát vào chỗ bàn giấy sau quầy hàng. Người chủ hiệu phàm ăn đang nhai ngốn ngấu một bát mì vằn thắn. Ông ta vừa ăn vừa để ý đám nhân viên tiếp khách mua hàng. Rõ ràng người chủ hiệu này có đôi mắt rất nhạy cảm. Thấy phong cách trang nghiêm đúng mực của quan án sát, ông ta vội đứng dậy săn đón hỏi xem ông cần gì. Quan án sát chìa tập nhạc cho người chủ hiệu.

- Những bản nhạc này dành cho sáo trúc. Ông có thể thổi vào sáo giúp tôi được không?

Sau khi xem lướt qua một lượt, chủ hiệu đưa trả quyển nhạc cho quan án sát, cười tỏ ý tiếc.

- Thưa ngài tôi không biết kiểu chép nhạc này. Đây hẳn là một cách chép nhạc theo lối cổ. Ngài cần hỏi ý kiến của một người thông thạo hơn tôi. Thưa ngài, ngài cần gặp lão Lưu. Ông ta là người chơi sáo giỏi nhất thành phố này, đọc được cả các loại nhạc cổ kim, bất luận cách ghi nhạc như thế nào. Nhà ông ấy cũng gần đây thôi. Có điều hơi đáng buồn, – người chủ hiệu nói thêm tay đưa lên gãi cằm dính đầy mỡ bóng loáng, – lão Lưu nghiện rượu. Thường thường ông ấy bắt đầu uống vào buổi trưa siờ dạy nhạc. Nói chung lúc nào cũng say. Chỉ tỉnh rượu một lát vào quãng chiều là lúc ông ấy phải trình diễn trong các cuộc chiêu đãi. Tiền kiếm được không ít, nhưng đều biến thành rượu vang và đàn bà hết.

Quan án sát đặt lên bàn một nắm tiền xu:

- Ông cho một nhân viên nào của ông cũng được, đưa tôi đến đấy.

- Thưa ngài, tất nhiên phải có người dẫn ngài đi chứ ạ. Cảm ơn ngài! Cậu Vương đâu! Đưa ông này đến nhà lão Lưu. Rồi về ngay nghe không?

Thế là anh nhân viên văn phòng trẻ tuổi cùng với quan án sát đi xuống phố. Đến một chỗ, anh thanh niên nắm lấy ống tay áo quan án sát giật và trỏ vào một cửa hàng bán rượu vang miệng cười ranh mãnh:

- Thưa ông, nếu quả thật ông muốn đi cùng lão Lưu ý hợp tâm đầu thì việc có lợi cho ông nhất là mang đến cho lão ta một chút quà nhỏ. Dù lão ta có say sưa bí tỉ đến thế nào chăng nữa, ông cũng chỉ cần gí một bình rượu nhỏ vào mũi lão là lão ta tỉnh như sáo ngay!

Quan án sát mua một bình rượu mạnh nhỏ, thứ rượu trắng dùng để uống nguội. Sau đó anh nhân viên tiếp tục dẫn ông đi hết cái ngõ hẻm đến một phố nhỏ tối tăm và bẩn thỉu đến buồn nôn. Hai bên là hai dãy nhà tranh vách đất xiêu vẹo, ánh sáng chỉ lọt vào nhà qua các cửa sổ dán giấy bẩn nhem nhuốc.

- Thưa ông, ông ta ở cái nhà thứ tư bên tay trái kia!

Quan án sát đãi anh nhân viên trẻ một món tiền nhỏ. Anh ta nhận tiền và liền quay về vừa đi vừa chạy.

Tấm cảnh cửa ọp ẹp trước căn nhà người nhạc sĩ thổi sáo đang rung lên vì những tiếng cồng gõ inh ỏi. Từ trong nhà vang lên những tiếng rủa xen lẫn giọng cười chói tai của phụ nữ. Quan án sát vừa chạm tay vào, cánh cửa đã mở toang. Gian nhà họ không có đồ đạc, được soi sáng bằng một ngọn đèn dầu toả khói mù mịt. Không khí trong nhà sặc sụa một mùi rượu rẻ tiền. Một người đàn ông lực lưỡng, khuôn mặt to bè, da đỏ tía ngồi trên cái chõng tre ở phía trong cùng. Ông ta mặc một chiếc quần dài rộng lùng thùng và một tấm áo cánh ngắn cũn cỡn không có khuy, để phanh cái bụng bóng nhẫy. Một cô gái đang ngồi trên đùi nhà nhạc sĩ. Đó là cô vũ nữ Tiểu Phượng. Lão Lưu (tên người nhạc sĩ) ngước đôi mắt lờ đờ lên nhìn quan án sát. Trong khi đó cô vũ nữ vội vàng kéo vạt áo che cặp đùi trắng nõn nà và tụt xuống, lẩn vào một xó nhà, mặt đỏ nhừ vì thẹn, nhưng vẫn giữ cái vẻ trơ trơ nhẵn thín của chiếc mặt

- Chà, thế đấy! Ông là ai? – Nghệ sĩ thổi sáo hỏi bằng một giọng nặng nề. Quan án sát không để ý đến người con gái, ông ngồi xuống chiếc ghế bên cạnh cái bàn thấp bằng tre, tay đặt bình rượu nhỏ lên bàn.

Cặp mắt đầy những tia máu của lão Lưu sáng lên.

- Trời ơi, một bình rượu chính cống nhãn hiệu “Mai Quế Lộ”! – Nhạc sĩ thốt lên và khó nhọc đứng dậy. – Ông sẽ được hoan nghênh cho dù ông có là Diêm Vương dưới địa ngục hiện lên thành người với bộ râu dài! Nào mở nút ra ông bạn!

Quan án sát đặt tay lên cổ bình rượu.

- Hãy làm sao cho xứng đáng với bình rượu này, lão Lưu ạ! – Vừa nói ông vừa đặt tập nhạc lên bàn. – Tôi muốn biết những bản nhạc này nghe có được không?

Gã to xác đứng trước bàn mở quyển nhạc bằng những ngón tay chuối mắn nhưng khéo léo lạ thường

- Dễ quá! – Gã làu bàu. – Nhưng dù sao cũng phải uống giải nhiệt cái đã. – Rồi gã loạng choạng đến chỗ bàn rửa vớ lấy chiếc khăn mặt cáu bẩn lau vào mặt và cổ.

Hình 4. Nghệ sĩ thổi sáo tranh cãi với cô vũ nữ

Quan án sát vẫn không để ý đến cô vũ nữ, ông lặng lẽ ngồi nhìn những cử chỉ của người nghệ sĩ. Tiểu Phượng lưỡng lự một chút rồi đánh bạo lại gần bàn rụt rè nói nhỏ với ông:

- Thưa ông, cháu… cháu đến để nói khó với ông nhạc sĩ đệm nhạc cho cháu biểu diễn trong bữa tiệc tối nay. Ông ta là một gã súc sinh nhưng lại có tài thổi sáo, ông ta từ chối không chịu chơi bài “Đoản khúc cáo đen” nên cháu phải để cho ông ấy vuốt ve đôi chút.

- Nhất định tôi không chơi cái bài chết tiệt ấy đâu dù cô có ở lại đây với tôi đến tận sáng cũng thế thôi! – Gã to lớn càu nhàu. Gã đang bới tìm trong số hàng tá cây sáo móc vào những cái đinh đóng trên bức vách xiêu vẹo.

- Thế mà tôi cứ tưởng cô định nhảy điệu “Phượng hoàng bay lượn giữa đám mây đỏ tía” cơ đấy. – Quan án sát hờ hững nói. Cô vũ nữ đang làm ông thương hại bởi nét mặt trơ lỳ ra với đôi vai xuôi và nhỏ của cô.

- Vâng, thưa ông đúng thế. Nhưng sau khi cháu đến xem gian phòng tiệc lộng lẫy trong nhà quan tri huyện, lại được giới thiệu trước mặt hai ông quan to ở kinh đô, trước mặt cả Lỗ Huynh nổi tiếng, cháu cứ nghĩ sẽ không bao giờ mình có được một dịp may mắn như thế nữa… Cháu tự nhủ nhân cơ hội này thử trình bày một điệu khác xem sao. Điệu ấy có động tác nhanh và xoay tròn hơn…

- Thì cô cứ việc uốn éo cặp mông trẻ con của cô bằng thích theo cái bản nhạc chết tiệt ấy đi. – Lão Lưu buông lời mỉa mai. – Nhưng nói thực cái bản nhạc “Đoản khúc cáo đen” ấy chẳng hay ho gì đâu!

Nhạc sĩ đi lại chỗ chiếc ghế đẩu thấp ngồi xuống, đặt tập nhạc trên đùi, mở ra.

- Tôi cho rằng ông không muốn nghe bản nhạc thứ nhất này, ư hừm… “Những đám mây trắng làm tôi nhớ đến tấm áo dài nàng mặc, những bông hoa là nét mặt của nàng”. Ai ai cũng biết khúc tình ca này. Về bài thứ hai, người ta nói rằng…

Ông ta đưa sáo lên môi và thổi những tiết tấu dạo đầu rất nhịp nhàng của bản nhạc…

- À vâng, đó là bản “Bài ca dưới ánh trăng thu” những năm trước đây được rất nhiều người ưa chuộng.

Cứ thế người đàn ông to lớn lần lượt trình bày hết các bản nhạc trong quyển sổ. Thỉnh thoảng lại thổi lên một vài nhịp đệm để đồng nhất bản nhạc. Quan án sát chẳng để ý đến những lời giải thích của người thổi sáo. Ông đang chán nản vì ngày càng cảm thấy những giả thuyết của mình giảm dần độ chính xác đến con số không! Cuối cùng ông cũng phải thừa nhận đó chỉ là những ý nghĩ gượng gạo mà nguyên nhân chính của nó là những bản nhạc không tên và những lời kia đã được sao chép theo một lối phức tạp, làm cho ông do không biết âm nhạc, lại cứ tưởng đó là những tín hiệu mật mã chàng phó bảng dùng để thay cho chữ viết thông thường! Một câu văng tục của lão Lưu kéo ông ta ra khỏi những ý nghĩ của mình.

- Mình thật là cái đồ chết dẫm! – Nhạc sĩ gào lên, mắt dán chặt vào bản nhạc cuối cùng. – Sao những nhịp dạo đầu lại có vẻ lạ lùng thế này, – ông ta lẩm bẩm nói thêm trước khi lại đưa sáo vào miệng.

Những tiếng sáo trầm trầm cất lên theo một nhịp chậm và thống thiết. Cô vũ nữ sửng sốt đứng dậy. Nhịp sáo nhanh dần. Những tiếng nhạc cất lên cao vút nghe đến chói tai tạo thành một giai điệu man mác lo âu. Người đàn ông to lớn bỏ sáo xuống.

- Hoá ra lại là cái bản nhạc chết tiệt ấy “Đoản khúc cáo đen”. – Ông ta một giọng chán ngấy. Cô vũ nữ thì cúi gằm mặt nhìn xuống bàn rụt rè.

- Thưa ông, ông làm ơn cho cháu xin bản nhạc này. – Dáng điệu cô gái lúc này có vẻ bồn chồn như người đang lên cơn sốt, đôi mắt to hình quả hạnh nhân của cô sáng long lanh. – Có bản nhạc này thì bất kỳ người nhạc sĩ thổi sáo nào cũng có thể đệm cho cháu múa được!

- Chứ không phải chỉ có tao phải không? – Anh chàng thổi sáo to lớn nổi cáu quẳng tập nhạc lên bàn. – Ừ thì tao cũng muốn nghỉ cho khoẻ đây!

- Được, ta hứa sẽ cho cô mượn quyển nhạc này, – quan án sát nói với người vũ nữ. – Nhưng trước hết cô hãy nói cho ta nghe những điều cô biết về bản nhạc “Đoản khúc cáo đen”. Ta vốn thích âm nhạc, cô hiểu chứ?

- Thưa ông, đối với vùng này, đó là một khúc hát cổ ít người biết đến và cũng chẳng có trong một cuốn sách âm nhạc nào dùng cho sáo trúc cả. Người con gái giữ miếu Cáo Đen tên là Hoàng Liên luôn miệng hát bài hát ấy. Cháu đã thử dạy chị ấy viết nhưng dường như chị ấy chẳng còn trí nhớ nữa. Rốt cuộc người con gái khốn khổ ấy không biết đọc cũng chẳng biết viết, ngài thử nghĩ! Đây là một bài hát khó! Một bản nhạc dùng để múa ở…

- Thôi được, cô sẽ trả lại cho ta trong bữa ăn tối nay. – Quan án sát đưa quyển sách nhỏ cho cô vũ nữ.

- Ôi, cảm ơn ngài một ngàn lần. Thưa ngài, bây giờ cháu phải tranh thủ thời gian bởi vì ông nhạc sĩ cũng cần phải tập dượt trước một chút. Xin ngài đừng nói với ai là cháu sẽ múa bài ấy, cháu muốn mọi người phải một phen bất ngờ! – Ra đến cửa cô vũ nữ còn ngoái lại dặn thêm một câu như vậy.

Quan án sát nhìn cô gật đầu rồi quay lại nói với người đàn ông thổi sáo:

- Ông mang hai cái chén tống ra đây.

Người đàn ông thổi sáo lấy hai chén tống bằng đất nung trên giá xuống, trong khi đó quan án sát mở nút bình rượu. Ông rót rượu đầy ắp vào chén của lão Lưu.

- Hàng tốt đây! – Gã thổi sáo vừa nói vừa đưa chén rượu lên mũi ngửi và uống một hơi.

Quan án sát chỉ nhấp từng ngụm nhỏ.

- Cô bé vũ nữ trông thật kỳ cục! – Ông hờ hững nhận xét.

- Nếu đúng nó l một đứa con gái hẳn hoi thì tôi đã chẳng ngạc nhiên, đằng này nó lại là giống đàn bà cáo. Nó có cái đuôi mọc lông nấp ở dưới vạt áo dài ấy. Lúc ông thoạt đến tôi đang tìm cách khám xem đuôi của nó ra sao?

Người thổi sáo nói xong cười gượng, tay cầm bình rượu rót vào đầy chén và lại uống một hơi. Uống xong, gã chép miệng nói tiếp:

- Cáo cái hay không cáo cái thì nó vẫn biết cách vắt kiệt các khách làng chơi, cái đồ nhóc điếm bẩn thỉu! Nó nhận quà tặng của người ta, để cho người ta sờ soạng đôi chút, nhưng hễ cứ đến cái khoản chủ lực kia thì đừng hòng, đừng hòng, ông ạ! Không! Không bao giờ! Cứ thế suốt một năm ròng từ dạo tôi biết nó đến giờ. Con bé múa rất giỏi, phải công nhận là múa giỏi (gã so vai). Nhưng rốt cuộc có khi nó đúng ông ạ. Tôi bắt đầu tin như thế bởi vì tôi đã trông thấy nhiều cô vũ nữ rất giỏi giang nhưng suy sụp rất nhanh chỉ vì họ “nhảy nhót” nhiều quá!

- Vì sao ông biết bài “Đoản khúc cáo đen”?

- Cách đây một năm, lần đầu tiên tôi được nghe bài hát ấy do hai mụ già hát. Các mụ ấy làm bà đỡ kiếm thêm tiền công đỡ đẻ bằng cách hát bài hát ấy để xua đuổi tà ma ra khỏi nhà những người mẹ tương lai. Tôi không biết nhiều về bài hát để có thể nói với ông thật đầy đủ nhưng con bé phù thuỷ ở miếu hoang biết rõ lắm.

- Con bé ấy là ai?

- Là một con mẹ phù thuỷ đáng ghét! Một linh hồn cáo chính cống. Nó là như thế. Nó được một bà già bới giẻ rách nhặt ở ngoài đường khi còn là một đứa bé đỏ hỏn đáng yêu. Ít ra lúc đầu nó cũng có được cái vẻ đáng yêu ấy. Rồi nó lớn lên trong tình trạng ngớ ngẩn. Mười lăm tuổi mới bắt đầu tập nói. Luôn luôn lên cơn rối loạn thần kinh, hai mắt đảo tròn, thích những trò bí ẩn và khủng khiếp. Bà già sợ đem bán nó cho một nhà chứa. Nó có nhan sắc. Cuối cùng mụ chủ nhà chứa đưa nó cho một lão già phá trinh để nhận một món tiền kha khá đút túi. Lão kia về sau chắc thể nào cũng hối hận vì đã trêu phải giống đàn bà cáo. Nào, uống nữa đi ông, hôm nay, bây giờ mới là lần thứ nhất trong ngày tôi uống thật sự đấy ông ạ!

Nốc xong chén rượu, gã đàn ông to lớn lắc đầu buồn bã:

- Con bé lưu manh ấy đã cắn đứt lưỡi ông già khi ông ta ôm nó vào lòng, rồi phóc một cái nó nhảy qua cửa sổ trốn biệt vào khu miếu hoang, ở gần cửa Nam ấy. Bây giờ nó vẫn ở lỳ trong đó không chịu ra. Những tay sừng sỏ nhất của hội chủ nhà chứa cũng chẳng anh nào dám mạo hiểm vào đấy. Ông có biết tại sao không? Chỗ ấy có ma! Ngày xưa hàng trămị giết ở đấy, đàn ông đàn bà trẻ con đủ cả. Ban đêm các hồn ma đi ngao du khắp nơi trong khu đất hoang. Nhiều người mê tín đem thức ăn đến gần đó để cúng. Con bé lang thang và đàn cáo chia nhau sống bằng những thứ ấy. Vùng đó có nhiều cáo lắm. Đứa con gái thường nhảy múa với chúng dưới ánh trăng, vừa nhảy vừa hát bài… cái bài hát đáng ghét (gã thổi sáo bỗng nói lắp). Cái… cái con… con vũ nữ cũng thế, cũng là cáo cái. Chỉ có độc một mình nó dám đến đây. Con cáo cái đáng ghét. Thế đấy…

- Nếu tối nay phải biểu diễn, tôi chắc ông sẽ biểu diễn thành công vì đã có bình rượu nhỏ này, – quan án sát vừa nói vừa đứng lên. – Thôi tạm biệt ông.

Ra khỏi nhà nghệ sĩ thổi sáo, quan án sát cứ nhắm thẳng phía Đại lộ mà đi. Gặp một người khách bộ hành, ông hỏi thăm đường đến Cửa Nam.

- Thưa ông, từ đây đến đó còn xa lắm. Ông phải đi hết phố này, qua Chợ Lớn rồi đi tiếp đến cuối phố Đền Thờ thì sẽ nhìn thấy Cửa Nam thẳng ngay trước mặt.

Quan án sát gọi một chiếc kiệu nhỏ bảo hai người phu kiệu đưa mình đến ngôi đền ở đầu phía Nam phố Đền Thờ. Ông nghĩ bụng chỉ cần đi đến đó, rồi sẽ đi bộ đến miếu hoang thì tốt hơn. Những người phu kiệu chẳng còn ai lạ gì. Họ chúa là tò mò và thóc mách.

- Thưa ông có phải ông định đến đền Đạo Tiên Nghiệm không ạ?

- Đúng rồi. Nếu đi nhanh các anh sẽ được thưởng thêm tiền.

Các phu kiệu vừa nhấc kiệu lên những cái vai thành chai của họ đã đi như chạy, vừa đi vừa cất tiếng hò hét inh tai để dẹp đám người phía trước.

IX

Quan án sát tìm đến miếu hoang

Ông được đàn cáo ra nghênh tiếp

Quan án sát kéo vạt áo bỏ vào người. Ngồi trên chiếc kiệu nhỏ không có mui, ông cảm thấy khí lạnh ngoài trời thấm và da thịt. Lúc này ông đã lấy lại được dũng khí vì bài ca “Đoản khúc cáo đen” rất có thể sẽ làm bộc lộ những dấu hiệu sơ khởi rất quan trọng của vụ án phó bảng Tổng. Phiên chợ hôm nay chật ních người, các quhàng bán rất chạy, quang cảnh thật huyên náo nhộn nhịp. Nhưng qua khúc ngoặt đến một đường phố thiếu ánh sáng thì những người đi lại thưa dần. Hai bên đường sừng sững những cổng cao xây bằng đá xen kẽ những tường gạch kéo dài đổ nát xiêu vẹo. Nhìn dòng chữ ghi trên những chiếc đền lồng to treo ở các cổng, quan án sát càng hiểu rõ những giáo phái chính đạo của Phật đều được đề cao trong phố Đền Thờ.

Phu kiệu dừng lại trước một ngôi nhà lầu. Dừng ở ngoài đường đã có thể đọc được ba chữ lớn Đạo Tiên Nghiệm ghi trên chiếc đèn lồng toả sáng xuống khuôn cửa kép sơn đen. Quan án sát bước ra khỏi kiệu. Trong khi đó hai người phu kiệu lấy khăn lau mồ hôi nhễ nhại ở cổ và gáy.

- Các ông cứ nghỉ ở đây đợi tôi – quan án sát dặn người phu kiệu cao tuổi – tôi chỉ vào độ nửa giờ rồi ra ngay. Từ đây đến Cửa Đông đi bộ mất bao nhiêu nhỉ? – Ông nói thêm và đưa cho ông ta một món tiền thưởng.

- Đi bằng kiệu cũng phải mất khoảng nửa giờ. Nhưng nếu đi tắt thì ông có thể đến sớm hơn.

Quan án sát gật đầu. Như thế có nghĩa là chàng phó bảng có thể đi từ nhà đến miếu hoang một cách rất dễ dàng. Ông vào đền qua một khuôn cửa nhỏ để ngỏ cạnh một khuôn cổng lón. Trước mặt ông là một mảnh sân hoang vắng. Ánh sáng le lói từ sau khuôn cửa sổ của ngôi chính điện tít trong cùng hắt ra. Bên phải ngôi chính điện là một hành lang có hàng rào thưa dọc theo bức tường bao quanh khu đền. Quan án sát đi theo hành lang đó và nghĩ bụng chắc sẽ ra cửa sau của ngôi đền và từ đó cứ việc đi thẳng đến Cửa Nam. Như vậy những người phu kiệu sẽ chẳng biết ông đi đâu.

Hành lang nối vào một lối đi hẹp sau ngôi chính điện giữa hai dãy nhà ngang thấp hơn. Chắc đó phải là chỗ ở của các nhà sư. Lối đi được soi sàng lờ mờ bởi vài cây nến nhỏ gắn trên các cột nhà. Quan án sát đi nhanh đến chỗ cổng để ngỏ. Trong lúc đi ngang qua chỗ cửa sổ cuối cùng của dãy nhà ngang bên phải, ông máy móc nhìn bên trong và chợt đứng sững lại. Đầu óc ông lại mường tượng đến hình ảnh Người Đào Huyệt đang ngồi xếp chân vòng tròn trên chiếc ghế dài kê mãi tít phía trong cùng gian nhà trống và đang nhìn ông không chớp mắt bằng đôi mắt của con cóc. Ông lại gần tì tay lên thành cửa sổ nhìn vào. Nhưng ông lầm. Nhờ ánh sáng chập chờn của những cây nến bên dãy nhà đối diện, ông đã phân biệt được chiếc áo dài của nhà sư vắt lên một cái trống nhỏ trông như đầu người. Quan án sát lại đi tiếp. Ông bực bội về sự nhầm lẫn của mình: rõ ràng hình ảnh Người Đào Huyệt bí ẩn vẫn ám ảnh ông!

Qua một cánh rừng thông thưa thớt phía sau đền, chẳng mấy chốc thì ra tới một con đường cái rộng lát gạch. Cái bóng dáng cao cao của Cửa Nam đã nổi rõ trên nền trời đầy sao.

Thích thú vì thấy mưu mẹo của mình khá đạt, ông rảo bước tiến ra phía con đường cái rộng, vẫn còn đâu đó những ngọn đèn dầu run rẩy trong các hàng quán bên đường. Nhìn về bên trái thấy một vài nóc nhà lẻ tẻ tối om. Nhìn sang phía khác thấy những bãi cây thấp lè tè, có cây to bao bọc cùng với một cổng đá đổ nát. Ông định vượt qua đường cái thì xuất hiện một đoàn người cúi lom khom dưới sức nặng của những bao bì trên lưng. Họ vừa đi vừa chuyện trò vui vẻ. Đoàn người này chắc đang rời thành phố về quê ăn Tết trung thu. Chờ cho đoàn người đi qua, quan án sát tiếp tục rảo bước, nghĩ bụng không biết vách đá Lục Bảo Ngọc quan tri huyện chọn làm nơi mở tiếc tối mai ở về phía nào. Chắc là ở đâu đó trong những dãy núi phía Tây thành phố. Nhìn lên trời mảnh trăng thu sáng vằng vặc không một gợn mây che khuất. Trước mặt, phía bên kia con đường là rừng cây trải ra thành một vệt dài đen sẫm, trông có vẻ hơi hấp dẫn. Ông vào cửa hàng tạp hoá mua một chiếc đèn bão nhỏ rồi vượt qua đường cái. Giờ thì trước mặt ông chỉ còn trơ lại hai cái cột đá của khuôn cổng đã cũ kỹ lâu đời. Ông soi đèn vào cột đá bên trái thấy có một đống quả tươi và một bát bằng đất nung đựng đầy gạo trên phủ lá cây sơ sài. Những đồ cúng này chứng tỏ đây là cổng vào khu miếu hoang.

Quan án sát phải dùng cả hai tay để gạt các cành cây mọc chằng chịt phủ kín lối mòn. Qua chỗ rẽ thứ nhất, ông dừng lại giắt các vạt áo dài vào cạp quần, vén cao tay ống áo thụng. Đoạn ông tìm trong các bụi cây lấy một cái gậy thật chắc dùng nó gạt các cây cỏ gai mọc hai bên lối đi và cứ thế lần theo con đường mòn quanh co. Xung quanh, mọi thứ đều im phăng phắc. Thật là một cảnh tượng hoang tàn đến kỳ lạ, không có cả tiếng chim đi ăn đêm! Chỉ có tiếng ve sầu rền rĩ và đôi lúc có tiếng gió lao xao trong các bụi cây làm khuấy động không gian tĩnh mịch. Cô bé vũ nữ ấy dũng cảm thật! Ông lẩm bẩm “chỗ này rõ ràng là đáng sợ”!

Đột nhiên ông đứng phắt lại tay nắm chặt chiếc gậy. Ông vừa nghe thấy một tiếng động ở đâu đó trong các bụi cây trước mặt. Lập tức hai đốm xanh lè xuất hiện như hai con mắt mở thao láo nhìn ông chỉ cách độ hai bước chân. Ông vội cúi xuống nhặt hòn đá ném mạnh vào đấy. Hai chấm sáng vụt tắt. Khắp xung quanh các lùm cây rung động dữ dội. Sau đó tất cả lại trở lại yên tĩnh. Như vậy ở vùng này chắc phải có rất nhiều cáo, nhưng cáo không bao giờ tấn công người. Nghĩ thế quan án sát thấy hơi yên tâm. Có lần ông nghe người ta nói trường hợp loài cáo bị bệnh dại không phải hiếm và khi một con cáo mắc bệnh dại có có thể cắn bất cứ cái gì nó bắt gặp, ông lại rối trí. Ông bỏ mũ ra cầm ở tay và cay đắng nghĩ cuộc mạo hiểm ngắn ngủi tay không tấc sắt của ông bỗng chốc rất có thể hoá thành một hành động nhẹ dạ và liều lĩnh. Giá lúc này có thanh kiếm hay một ngọn giáo ngắn thì biết mấy. Dù sao những mảnh xà cạp bằng dạ rất dày quấn ở cổ chân cũng bảo vệ được cặp giò của ông và ông vẫn có thể cứ tiếp tục cuộc mạo hiểm.

Chẳng mấy chốc lối mòn quang dần. Qua khoảng trống giữa các thân cây, ông nhìn thấy một vùng đất rộng bao la, hoang vắng như một nghĩa địa, ảm đạm nằm bất động dưới ánh trăng bạc. Ông bắt đầu đi ngược lên một đoạn đường dốc thoai thoải cỏ mọc lút đầu người, đây đó rải rác những tảng đá phủ rêu. Đoạn đường dốc này dẫn ông đến ngôi miếu bỏ hoang đổ nát điêu tàn, nhìn xa như một đống đen sì to lù lù. Dãy tường bao bọc khu miếu đã sụp nhiều chỗ, những chỗ còn lại thì xiêu vẹo trông rất nguy hiểm. Đi được độ nửa đoạn dốc chợt có một bóng đen nhảy vụt lên lù lù bám vào tảng đá. Quan án sát phân biệt được khá rõ hai cái tai nhọn và cái đuôi xù lông. Trong bóng tối chập choạng, hình con vật to lên một cách kỳ lạ. Ông dừng lại hồi lâu rồi nhìn quang cảnh đổ nát âm u, không có dấu vết của sự sống con người, rồi lại tiếp tục vừa thở hổn hển vừa leo lên đoạn đường dốc ngoằn ngoèo luồn lỏi qua những tảng đá được thiên nhiên gọt đẽo một cách vụng về. Đến chỗ tảng đá con cáo ngồi, ông vung mạnh chiếc gậy, con vật tụt nhanh xuống đất bằng một cái nhảy duyên dáng và thoắt biến vào trong đêm tối. Khắp nơi, những đám cây thấp, những bụi cỏ rung rinh chứng tỏ không phải chỉ có một con cáo.

Đến cổng miếu, quan án sát dừng lại quan sát mảnh sân con trước mặt bừa bộn những thứ đổ nát, những khúc cột gãy đổ rụi xuống chân tường và một mùi các chất thối rữa phảng phất trong không khí. Tít trong xó, nổi bật lên một pho tượng con cáo to bằng thật ngồi trên bệ bằng đá hoa. Những mảnh quần áo rách bươm xung quanh cổ pho tượng là dấu hiệu duy nhất báo sự có mặt của con người. Ngôi miếu hình vuông xây bằng gạch có một tầng gác. Tất cả đều đen ngòm và phủ kín dây trường xuân. Góc miếu bên phải có một mảng tường bị đổ. Phần mái chỗ đó xệ xuống trông rất nguy hiểm. Rất nhiều ngói tụt thành đống trên mặt đất chỉ còn trơ trụi những thanh xà đen đủi của bộ khung mái. Quan án sát bước lên ba bậc đá hoa. Ông gõ chiếc gậy vào cánh cửa cài then gỗ, lập tức một tấm gỗ lâu ngày đã mục rụng xuống đánh rầm! Tiếng động vang dội trong đêm tối cô tịch. Ông lắng tai nghe ngóng, bên trong vẫn im phăng phắc. Ông đẩy cánh cửa bước vào trong miếu. Từ bên gian trái, một thứ ánh sáng lờ mờ hắt sang. Quan án sát đi lại chỗ có ánh sáng và lập tức đứng sững lại: Trước mặt ông, dưới ánh sáng của cây nến cháy leo lét trong hốc tường hiện ra một hình người cuốn trong mớ giẻ bẩn thỉu nằm đó. Đầu là chiếc sọ người trắng hếu đang giương hai hốc mắt sâu hoắm nhìn ông:

- Thôi đi, đừng làm trò trẻ con nữa! – Ông điềm nhiên nói như hạ lệnh.

- Hừ, sao ông không kêu thét lên rồi vắ chân lên cổ mà chạy nhỉ?

Một giọng nói nhỏ nhẻ cất lên ngay sau lưng quan án sát. Ông từ từ ngoái cổ lại và thấy mình đứng gần một người con gái nhỏ nhắn mặc phong phanh độc một tấm áo cánh rộng lùng thùng bằng vải thô và một cái quần đã cũ rách xơ cả sợi. Cô gái có khuôn mặt đẹp nhưng không một chút cảm xúc nếu như không kể đến nỗi sợ hãi đang hiện rõ trong đôi mắt to của cô. Tuy nhiên một mũi dao nhọn đang ấn vào sườn quan án sát mà người cầm dao không có gì là run tay.

- Bây giờ tôi buộc phải giết ông! – Cô gái nói thêm vẫn bằng cái giọng êm như lúc mở đầu.

- Ôi con dao của cô đẹp quá! – Quan án sát bình tĩnh nói. – Ánh thép của nó xanh biếc kìa!

Cô gái vừa cúi xuống nhìn con dao thì nhanh như cắt quan án sát đã buông gậy nắm chặt lấy tay cô.

- Đừng có làm bậy Hoàng Liên! – Ông nói to – Tiểu Phượng dẫn tôi đến đây và tôi đã gặp Tống.

Cô gái lắc đầu cắn môi.

- Tôi nghe đàn cáo của tôi chạy nhốn nháo cứ ngỡ là Tống đến. – Mắt cô gái nhìn rất lâu vào hình nộm xương người. – Tôi nhìn thấy ông từ lúc ông đang lên dốc và tôi chạy đi thắp cây nến này cho người tình của tôi.

Quan án sát buông tay cô gái.

- Ở đây có chỗ nào ngồi được không, Hoàng Liên? Tôi muốn nói với cô một đôi điều.

- Không nói chuyện, không chơi bời gì hết, – cô gái nghiêm nghị trả lời. – Người tình của tôi hay ghen lắm.

Cô gái nhét con dao vào ống tay áo và đi về phía hình nộm nằm trên chiếc ghế dài.

- Em không cho ông ấy đùa với em đâu. Em hứa như vậy, anh yêu quý ạ. – Cô gái vừa thủ thỉ vừa sửa lại tấm vải liệm rách mướp phủ trên bộ xương người.

Hình 5. Quan án sát ở miếu Cáo Đen

Sau khi âu yếm vuốt ve cái sọ trắng hếu, cô gái cầm lấy cây nến trong hốc tường rồi lặng lẽ đi qua cái cửa tò vò trước mặt

Quan án sát đi theo cô gái đến một gian buồng nhỏ hẹp sặc mùi ẩm mốc. Cô gái gắn cây nến trên mặt bàn làm bằng mấy mảnh ván mộc ghép lại với nhau và ngồi xuống chiếc ghế thấp bằng tre. Trong buồng ngoài chiếc ghế đẩu bằng song, không còn một thứ đồ đạc nào khác nữa. Nhưng trong xó buồng có một đống giẻ rách chắc là chỗ ngủ của cô gái. Bức tường phía trong cùng bị đổ một mảng trần cao. Mái ở chỗ đó sệ xuống. tụt hết ngói lộ ra một khoảng trời. Dây trường xuân mọc lan tràn trên chỗ tường bị đổ rũ xuống như một bức tường dày đặc phủ kín những viên gạch trần. Lá rụng thành từng lớp dày trải khắp nền nhà, trên đó lại một lớp bụi phủ kín.

- Ở đây nóng lắm! – Cô gái cởi phăng tấm áo cánh ra, than phiền.

Cô ném áo vào đống giẻ rách trong xó buồng. Đôi vai tròn lẳn và bộ ngực đẹp nở nang cáu bẩn. Quan án sát lay thử chiếc ghể đẩu trước khi ngồi xuống. Mắt cô gái nhìn thẳng phía trước mặt, tay lúc nào cũng ôm ngực. Gian buồng thì lạnh nhưng trên ngực cô gái và cặp vú mồ hôi vã ra kéo theo lớp bụi ghét thành một thứ nước nhờ nhờ đen chảy ròng ròng xuống bụng. Mái tóc rối bù và lấm bê bết được buộc túm lại bằng một mảnh giẻ đỏ.

- Người tình của tôi trông có vẻ gợi cảm không hả ông? – Cô gái đột nhiên hỏi quan án sát. – Anh ấy rất đẹp trai, không bao giờ để tôi ở đây một mình, lúc nào cũng chịu khó nghe tôi nói. Anh ấy không có đầu, khổ thân anh ấy! Thế là tôi cố tìm cho anh ấy một cái sọ to nhất, tuần lễ nào cũng thay áo dài mới cho anh ấy. Áo dài tôi đào ở sân sau chỗ kia kìa. Có nhiều sọ người và xương người lắm… có cả mảnh vải rất đẹp. Sao tối nay Tống không đến nhỉ?

- Anh ấy bận lắm. Anh ấy nhờ tôi đến nói với cô…

Cô gái chậm rãi lắc đầu:

- Tôi biết rồi. Anh ấy phải làm nhiều việc do anh ấy tự chọn. Việc xảy ra từ lâu lắm. Mười tám năm rồi, anh ấy nói với tôi như thế. Nhưng đứa giết bố anh ấy còn sống. Nó đang ở đây. Nếu tìm được anh ấy sẽ chặt đầu, sẽ đưa nó lên giá treo cổ.

- Tôi cũng đang đi tìm nó đây cô Hoàng Liên ạ. Cô thử nói tên nó cho tôi nghe xem nào. Cô đã biết tên nó chưa?

- Tên nó à? Tống còn chẳng biết nữa là tôi, nhưng anh ấy sẽ tìm ra. Nếu ai giết bố tôi, tôi cũng…

- Tôi cứ tưởng cô mồ côi cha m

- Không phải thế. Bố tôi vẫn đến đây thăm tôi đấy. Ông ấy đẹp lắm. Nhưng… tại sao ông ấy lại giấu tôi nhỉ? – Cô ngơ ngác hỏi bằng một giọng sợ sệt. Thấy mắt cô gái chợt bừng sáng lên biểu hiện của một cơn sốt rét, quan án sát dịu dàng an ủi:

- Cô nhầm rồi. Tôi tin rằng bố cô không đời nào lại lừa dối cô.

- Có đấy. Ông ấy bảo nhất thiết ông ấy phải che kín mặt vì mặt ông ấy xấu lắm. Nhưng Tiểu Phượng đã nhìn thấy mặt ông ấy lúc buổi tối ông ấy ra khỏi đây. Tiểu Phượng lại nói ông ấy không xấu một tí nào. Tại sao ông ấy lại không muốn tôi nhìn mặt ông ấy nhỉ?

- Mẹ cô đâu, Hoàng Liên?

- Bà ấy chết rồi.

- À phải… Thế thì ai nuôi cô? Bố cô à?

- Không , bác gái tôi. Bà ấy đối xử với tôi không tốt. Bà ấy giao tôi cho những người độc ác. Tôi phải trốn đi. Nhưng họ vẫn đến đây tìm tôi đấy, ban ngày có hai người đến. Tôi trèo lên mái nhà mang thật nhiều xương người, sọ người ném xuống. Họ sợ chạy biến mất. Ban đêm lại có ba người nữa đến. Nhưng mới nhìn thấy người tình của tôi nằm kia họ đã sợ hết hồn, vừa chạy vừa la. Có một người vấp phải đá ngã gãy chân đấy!

Cô gái cười khanh khách. Tiếng cười vang cả gian buồng trống trải. Chợt có cái gì sột soạt trong đám dây trường xuân, quan án sát quay lại. Ông nhìn thấy bốn năm con cáo bám trên chỗ tường vỡ thò đầu nhìn vào. Mắt chúng xanh lè.

Ông quay về phía cô gái lúc này đang gục mặt vào hai bàn tay, toàn thân run bắn, mồ hôi trên vai vã ra như tắm.

- Anh Tống nói với tôi anh ấy đến đây luôn, có ông Minh buôn trà cùng đi. – Quan án sát nói với một giọng vồn vã.

Hai cánh tay Hoàng Liên buông thõng:

- Ông buôn trà à? – Cô hỏi – Tôi chẳng uống trà bao giờ, chỉ uống nước giếng thôi. Bây giờ thì không thích uống… À phải rồi! Anh Tống bảo anh ấy ở nhờ nhà của ông buôn trà. Phải rồi (Cô gái ngừng một lúc, thừ người suy nghĩ rồi từ từ nhếch mép cười). Cách đây ít ngày tối nào Tống cũng đến. Lũ cáo của tôi thích nghe tiếng nhạc. Chúng mến anh ấy lắm. Anh ấy bảo anh ấy sẽ đưa tôi đến chỗ tốt đẹp hơn. Ở đấy có dàn nhạc cho tôi nghe suốt ngày. Nhưng anh ấy dặn tôi đừng nói với ai vì anh ấy không thể lấy tôi làm vợ. Tôi chỉ trả lời rằng tôi không bao giờ đi khỏi đây, tôi cũng không lấy chồng, muốn ra sao thì ra. Tôi đã có người tình của tôi. Tôi không bao giờ rời người tình của tôi, không bao giờ!

- Tống chưa bao giờ nói với tôi về bố anh ấy.

- Đúng rồi! Bố bảo tôi đừng nói gì về bố tôi với bất cứ ai. Vậy mà tôi lại nói với ông rồi đấy!

Cô gái ném về phía quan án sát một cái nhìn hoảng hốt, tay rờ lên cổ.

- Sao cổ tôi khó nuốt… Tôi nhức đầu, đau ở cổ họng. Càng ngày càng đau… – Cô gái nói thêm, hai hàm răng va vào nhau lập cập.

Quan án sát đứng lên, nghĩ bụng cần phải đưa cô gái đi nơi khác càng nhanh càng tốt. Cô đang bị ốm nặng.

- Tôi sẽ báo cho Tiểu Phượng biết cô đang ốm. Ngày mai chúng tôi sẽ đến thăm cô. Thế bố cô không đưa cô về sống với ông ấy à?

- Không! Không hiểu tại sao! Ông ấy bảo tôi ở đây để chăm sóc người tình và lũ cáo thì tốt hơn.

- Dù sao thì cũng phải đề phòng. Chúng có thể cắn cô…

- Sao ông lại nói như vậy! – Cô gái giận dỗi ngắt lời quan án sát. – Đàn cáo của tôi không đời nào cắn tôi. Nó còn đến đây ngủ với tôi ở chỗ kia kìa, góc buồng ấy, nó liếm mặt cho tôi. Thôi ông đi đi, tôi không thích ông nữa!

- Tôi yêu loài thú lắm cô Hoàng Liên ạ. Nhưng nó cũng bị ốm, cũng bị bệnh như ta. Nếu chúng cắn phải cô, cô cũng bị ốm theo. Thôi mai tôi sẽ đến. Chào cô nhé!

Cô gái theo ông ra tận sân trước. Đến chỗ có pho tượng cáo, cô trỏ tay vào pho tượng rụt rè hỏi:

- Tôi muốn lấy chiếc khăn quàng cổ đẹp kia tặng cho người tình của tôi. Làm thế con cáo nó giận không hả ông?

Quan án sát suy nghĩ về câu hỏi. Ông quyết định làm cho cô gái giữ nguyên ảo tưởng coi hình nộm là người giữ gìn sự yên ổn cho cô ở chốn này. Ông trả lời:

- Tôi nghĩ con cáo sẽ điên lên vì tức giận. Tốt hơn hết là cô đừng lấy cái khăn của nó.

- Cảm ơn ông. Tôi sẽ làm cho người tình của tôi một cái kim cài áo măng tô vậy, bằng những trâm bạc cài tóc mà Tống hứa tặng tôi. Mai ông bảo anh ấy mang đến đây cho tôi có được không hả ông?

Quan án sát nhận lời rồi bước qua khuôn cổng đổ nát. Trên cánh đồng hoang lấp lánh dưới ánh trăng, ông không còn trông thấy bóng một con cáo nào nữa.

X

Các quan lớn nói chuyện triết lý

Thêm một vụ án mạng làm đảo lộn buổi tiệc vui

Trước khi ra khỏi khu rừng thông đằng sau ngôi đền Đạo Tiên Nghiệm, quan án sát bỏ lại chiếc đèn bão dưới gốc cây. Ông vội phủi qua loa lớp bụi bám trên người và đi vào ngôi đền bằng lối sau cửa sổ. Gian nhà ngang bên trái mà trước đó ông tưởng tượng có Người Đào Huyệt ngồi ở trong, lúc này đã khép kín.

Trên bậc thềm của ngôi chính điện có hai nhà sư đang đứng nói chuyện. Ông đi lại chỗ hai nhà sư.

- Tôi đến thăm Lỗ Huynh, nhưng hình như ông ấy không có ở đây?

- Thưa ông, Lỗ tôn huynh về đây từ hôm kia nhưng sáng nay có việc đến tư dinh của quan tri huyện Lã rồi ạ.

Quan án sát cảm ơn hai nhà sư rồi ra cửa đền theo cửa chính. Hai người phu kiệu đang ngồi xổm trên mặt đường đánh chẵn lẻ bằng hai viên sỏi đen trắng, thấy ông đến vội vàng đứng dậy. Ông bảo họ đưa ông về khu toà án.

Vừa về đến nơi, quan án sát đi ngay vào sân chính. Ông muốn tranh thủ nói chuyện với quan tri huyện trước khi khách khứa kéo đến đây, sau đó mới về phòng thay quần áo đến dự tiệc.

Trong khu vườn tao nhã ngay trước mặt dinh thự chính, nửa tá nữ gia nhân đang hối hả làm việc. Họ đang treo những chiếc đèn lồng đủ màu sắc vào các bụi hoa trong vườn. Trong khi đó hai nam gia nhân dùng tre dựng một giàn pháo hoa trên mặt hồ sen. Quan án sát nhìn lên bao lơn thấy quan tri huyện mặc áo gấm dài màu xanh biếc rất lịch sự, đội mũ cánh chuồn bằng vải chéo thâm. Thấy bữa tối còn chưa bắt đầu, quan án sát cả mừng. Ông leo vội lên các bậc thềm rộng bằng gỗ đánh xi bóng lộ

Vừa trông thấy quan án sát trên bao lơn, quan tri huyện đã kinh ngạc thốt lên:

- Thế nào ông bạn thân mến, giờ này mà ông còn chưa chịu thay đổi y phục ư? Khách khứa sắp lần lượt đến cả rồi!

- Đệ có một việc quan trọng cần nói với quan bác, bác Lã ạ. Chỉ nói riêng với quan bác thôi.

- Này ông Cao, ông thử đến chỗ ông giám quận xem ông ấy có cần phụ giúp cái gì ở phòng tiệc không.

Sau khi viên cố vấn đi khỏi, quan huyện hỏi quan án sát bằng một giọng khô khốc:

- Nào có chuyện gì thế ông Địch?

Quan án sát dựa lưng vào lan can thuật lại cho quan tri huyện nghe những việc ông vừa làm bắt đầu từ bài hát “Đoản khúc cáo đen” cho đến ngôi miếu hoang, cùng những nét chủ yếu về cuộc tiếp xúc giữa ông với Hoàng Liên.

Nghe xong câu chuyện, quan tri huyện thốt lên:

- Tuyệt quá tiên sinh ạ, tuyệt quá! – Ông cười ha hả. – Nói một cách khác là chúng ta đã khám phá được một nửa bí mật của vụ án rồi đấy. Hiện giờ coi như chúng ta đã biết rõ nguyên nhân: Tống về đây là để tìm ra kẻ đã ngầm hãm hại bố anh ta. Tên này đánh hơi thấy nên đã giết anh chàng bất hạnh ấy. Và những tài liệu ghi chép của phó bảng Tống về cái chết của một ông già cách đây mười mấy năm chính là cái mà tên vô lại đã cố sục sạo tìm bằng được trong căn nhà anh ta ở thuê. Và tôi chắc nó đã tìm thấy.

Trước cử chỉ tán thành của quan án sát, quan tri huyện nói tiếp:

- Tống đã xem các hồ sơ của chúng ra để tìm hiểu những chi tiết về vụ ám hại bố anh ta. Kể từ bây giờ chúng ta phải tìm ra một vụ giết người, một vụ mất tích, bắt cóc, hay một vụ gì đó đại loại như thế chưa được làm sáng tỏ xảy ra trong gia đình Tống.

- Bất cứ việc gì thuộc loại đó, – quan án sát sửa lại câu nói của quan tri huyện. – Trong trường hợp chàng phó bảng cần giữ kín việc tìm kiếm bí mật của anh ta thì tên Tống có thể là một cái tên giả. Anh ta có ý định tìm tung tích của kẻ thủ phạm và sẽ chính thức tố cáo khi đã có đầy đủ các chứng cớ về tội lỗi của hắn.

“Bác Lã ạ, chính tên đó đã thủ tiêu Tống và hiện giờ chúng ta đang lần theo dấu vết của hắn. Còn một người đàn ông nữa mà đệ rất muốn gặp, đó là bố của Hoàng Liên – Quan án sát nói tiếp, tay vuốt chòm ria. – Cái lão bố vô lại, bỉ ổi ấy lại chấp nhận việc đứa con hoang của nó sống ở cái nơi nhơ nhớp bẩn thỉu kia chứ! Thật là đáng hổ thẹn đối với một người bố! Hơn nữa cô gái đang bị ốm. Ta phải làm thế nào cho cô vũ nữ nói ra được bác Lã ạ! Cô ta có thể biết về người bố của Hoàng Liên. Nếu không, ít ra cô ta cũng cung cấp cho chúng ta một vài dấu hiệu nhận dạng, bởi vì đã có một lần cô ta bắt gặp lão bỏ khăn mặt từ ngôi miếu hoang đi ra. Một khi tìm được nhân vật đó, chúng ta sẽ buộc hắn phải cung khai người đàn bà mà hắn đã rắp tâm quyến rũ, và chúng ta sẽ xem xét đến những việc có thể làm được để giúp đỡ cô gái khốn khổ ấy. Tiểu Phượng chưa đến nhỉ?

- Ồ đến rồi. Cô ta đang trong buồng dành riêng cho các vũ nữ, sau phòng tiệc. Dược Lan giúp cô ta trang điểm và chuẩn bị ra trình diễn. Chúng ra đến gặp cô ta ngay bây giờ chứ? Ở đây có hai vũ nữ nữa, vì thế phải gọi cô ta ra một chỗ nói riêng. Trời ơi! – Quan tri huyện cúi đầu nhìn xuống, – Ông Trương và viện sĩ đang đến kia rồi! Tôi phải xuống đón tiếp các ông ấy mới được! Ông cứ đi theo hành lang đến tít đầu đằng kia kìa, mãi trong cùng ấy, và tranh thủ thay áo xống cho kịp, ông Địch ạ!

Quan án sát đi theo hành lang hẹp đến đầu bao lơn thì xuống nhà dưới và vội vã trở về phòng mình. Trong lúc mặc chiếc áo dài màu xanh biếc có hoa chìm, quan án sát nghĩ mình sẽ rất thiệt thòi nếu phải về sớm, không được tham dự vào tiến trình điều tra vụ án mạng kỳ lạ này. Một khi đã nắm giữ được căn cước của bố Tống, chắc chắn quan tri huyện sẽ phải để tâm đến những tình tiết về cái chết của ông ta bằng cách hỏi tất cả những người hiện còn sống ở Tần Hoài được trực tiếp chứng kiến hoặc có được nghe nói về câu chuyện xảy ra. Việc ấy phải mất đến hàng tuần lễ nếu không phải hàng tháng. Về phía ông, chỉ quan tâm có một việc: đó là đưa Hoàng Liên đến một nơi thích hợp. Một khi cô gái được chăm sóc, trạng thái tinh thần sẽ được khôi phục và trở lại bình thường, quan tri huyện có thể khuyến khích cô nói ra tất cả những điều mà cô đã nói với Tống. Nhưng Tống đến với Hoàng Liên để làm gì? Quan án sát thầm nghĩ. Có phải chỉ vì một lý do là anh ta thích cái bài hát lạ lùng kia không? Hẳn là chàng phó bảng đã phải lòng cô gái. Con bé gia nhân nhà ông Minh đã chẳng nói ám chỉ rằng việc Tống ham thích những bản tình ca và việc anh ta hỏi mua những trâm cài tóc bằng bạc để tặng cho Hoàng Liên là gì? Quan án sát thấy trước mắt mình đang mở ra nhiều triển vọng rất hấp dẫn.

Ông đứng trước gương sửa lại chiếc mũ cánh chuồn to bằng nhung và đội trên đầu cho thật ngay ngắn rồi nhanh nhẹn bước ra ngoài sân chính. Trên bao lơn sáng rực ánh đèn, tiếng sột soạt của những tà áo gấm vang đến tận tai ông. Các vị khách đang mải mêngắm cảnh chăng đèn kết hoa ngoài vườn. Chưa có ai ngồi vào bàn tiệc. Điều đó tránh cho ông khỏi việc bị lúng túng nếu phải bước vào phòng tiệc giữa lúc mọi người ai nấy đã ngồi vào chỗ của mình.

Lên bao lơn, quan án sát chào trước tiên là viện sĩ Viện hàn lâm, xúng xính trong bộ quần áo rộng thùng thình bằng gấm, đầu đội mũ trùm vuông của viện hàn lâm, có hai dải băng đen thả xuống sau lưng. Lỗ Huynh thì mặc áo dài màu đỏ tía, gấu viền đen trông cũng có một vẻ trang nghiêm nhất định. Còn thi sĩ triều đình, ông ta đã chọn một chiếc áo dài lụa màu nâu được những hoạ tiết dệt hoa tôn thêm lên và một mũ trùm chỏm cao nạm vàng. Tâm trạng của Trương lúc này rõ ràng đang vui, ông đang ngồi nói chuyện rôm rả với quan tri huyện.

Vừa trông thấy quan án sát, quan tri huyện đã hỏi ngay:

- Ông Địch, ông có công nhận sức mạnh diễn cảm chính là đặc điểm thơ của ông bạn đáng kính của chúng ta đây không?

Thi sĩ Trương Lan Bài lắc đầu nguầy nguậy:

- Xin ông đừng phung phí những thì giờ quý báu của chúng ta vào những lời ca ngợi như thế nữa, ông Lã ạ. Từ dạo rút khỏi công việc triều đình, tôi đã dùng thời gian chủ yếu vào việc xuất bản những bài thơ tôi làm trong vòng ba mươi năm trở lại đây và tôi bắt đầu nhận ra chính cái sức mạnh diễn cảm ông vừa nói đã làm cho chúng trở thành thiếu sót.( Lã định phản đối nhưng thi sĩ đã xua tay). Tôi xin nói để ông rõ cái lý của tôi. Từ trước đến nay lúc nào tôi cũng chỉ muốn được sống yên thân. Vợ tôi, có thể ông cũng đã biết. Bà ấy cũng làm thơ. Chúng tôi không có con. Hai vợ chồng sống trong một toà nhà lộng lẫy ở thôn quê rất gần kinh đô. Tôi lấy việc chăm sóc đàn cá vàng, gọt tỉa những phong cảnh thu nhỏ của tôi làm vui. Vợ tôi thì thích trồng tỉa những luống hoa. Bạn bè nhiều người thỉnh thoảng đến cùng chúng tôi dùng bữa cơm trưa, nói chuyện tâm tình và làm thơ đến tận đêm khuya. Tôi cứ đinh ninh như thế là sung sướng và mãn nguyện lắm rồi. Nhưng cho đến thời gian gần đây tôi bỗng nhận ra rằng thơ của tôi chỉ phản ánh một thế giới do tôi tưởng tượng một cách hết sức chủ quan. Trong chừng mực nào đó những bài thơ ấy đã tước bỏ hết những mối dây liên hệ giữa tôi với cuộc sống thực và chính vì thế bao giờ nó cũng nhạt nhẽo, vô vị, trở thành những bài thơ chết! Hôm nay đứng trước bàn thờ ông bà ông vải, sau khi tĩnh tâm trở lại, tôi cứ luôn tự hỏi liệu một vài tập thơ rập theo khuôn sáo đã đủ để khẳng định năm mươi năm sống trong trời đất của mình hay chưa?

- Ối dào, cái mà ông gọi là thế giới ảo tưởng tôi thấy vẫn còn thực tế hơn nhiều so với cuộc sống mạo xưng! Thế giới hàng ngày của chúng ta chẳng qua chỉ là bề ngoài, chỉ là quá độ thôi ông ạ! Cho nên cái mà ông có thể giữ lại được, đó là những giá trị bất di bất dịch của thế giới nội tâm.

- Xin đa tạ ông về những lời an ủi, ông Lã ạ. Tuy nhiên tôi vẫn cứ tiếp tục suy nghĩ theo cách của tôi rằng nếu tôi có thể được sống những giây phút rung cảm mãnh liệt, cho dù đó là một bi kịch, hay một biến cố khủng khiếp làm đảo lộn hoàn toàn cuộc sống phẳng lặng của tôi thì lúc đó tôi sẽ có thể…

- Ông lầm hoàn toàn rồi ông Trương ơi! – Viện sĩ hàn lâm ngắt lời thi sĩ bằng giọng nói vang như sấm. – Ông ngồi gần lại đây, cả Người Đào Huyệt nữa, tôi cũng muốn nghe quan điểm của ông! Ông Trương, ông hãy nghe tôi nói. Tôi không còn ở cái tuổi dưới sáu mươi nữa và tôi hơn ông khoảng chục tuổi, đáng tuổi anh ông. Trong vòng bốn mươi năm đã chiếm lĩnh hầu hết các chức vụ quan trọng trong bộ máy cai trị. Tôi có một gia đình lớn và đã được thử thách qua tất cả các loại cảm xúc mãnh liệt nhất mà một con người có thể cảm nhận được trong đời sống chung cũng như riêng. Và bây giờ tôi có thể nói với ông rằng chỉ từ khi về hưu, từ năm ngoái đến nay, tôi mới có dịp được thơ thẩn một mình, đi đây đi đó, muốn kề cà ở đâu tuỳ thích, rằng tôi đã có thể bắt đầu xé toang những tấm màn che đậy, những cái vỏ bề ngoài, đồng thời cũng đã có thể nhận ra những giá trị vĩnh cửu nằm ở đâu đó tận bên kia cuộc sống trên trái đất chúng ta. Còn ông, ông Trương, ngược lại ông đang mơ tưởng mình sẽ bỏ qua được cái đoạn đường tiên quyết ấy. Cả ông nữa, ông bạn Người Đào Huyệt của tôi ạ, ông cho rằng ông đã tìm ra con đường đi đến cõi niết bàn mà không cần thò mặt ra khỏi cửa sổ nhà mình ư.

- À ra thế! Ông viện sĩ vừa cho chúng ta nghe nguyên văn những học thuyết của đạo Lão đấy mà! – Người Đào Huyệt nhận xét. – Nhưng thưa ông viện sĩ, người sáng lập ra đạo Lão chỉ là một anh chàng ba hoa. Anh ta khẳng định sự im lặng có giá trị hơn tất cả các bài diễn văn cộng lại rồi đọc liền một mạch năm ngàn chữ trước tác kinh điển của đạo Lão.

- Dứt khoát tôi không tán thành ý kiến của ông, – thi sĩ triều đình phản đối. – Đức Phật…

Người Đào Huyệt cướp lời thi sĩ và tiếp tục nói quan điểm của mình:

- Đức Thích Ca là một kẻ ăn mày ăn xin khốn khổ, còn Đức Khổng Tử là một lão thầy đồ mánh khoé!

Bực mình vì những lời lẽ cuối cùng của Lỗ Huynh, quan án sát nhìn viện sĩ Viện hàn lâm, chờ đợi một sự phản ứng mạnh mẽ. Nhưng ngược lại chỉ thấy ông viện sĩ cười.

- Lỗ Huynh ạ, ông đã ném cả ba thứ tôn giáo vào một giỏ rồi. Vậy tôi xin hỏi ông theo tôn giáo nào?

- Tôi chẳng theo tôn giáo nào cả, – nhà sư béo phệ đáp.

- Ồ, thế thì tôi không tin. Ông thuộc môn nghệ thuật viết chữ! – Viện sĩ thốt lên. – Bây giờ thế này ông Lã ạ, sau bữa ăn chúng ta sẽ hạ tấm màn lụa ở phòng tiệc xuống để Già Lỗ viết vào đấy cho chúng ta một câu trong số những câu thơ đối của ông ấy bằng một cái chổi hay bằng bất cứ cái gì tuỳ ông ấy!

- Ý kiến rất hay! – Lã hưởng ứng. – Chúng ta sẽ giữ tấm màn lụa như một báu vật cho các thế hệ mai sau.

Cho đến lúc đó quan án sát mới vỡ lẽ. Một đôi lần ông đã trông thấy cái tên Già Lỗ ở mặt ngoài các đền thờ miếu mạo hay các công trình tôn giáo khác ký bên dưới những câu viết bằng đại tự tít trên cao sáu thước. Quan án sát bắt đầu nhìn nhà sư xấu xí với một thái độ kính trọng mới.

- Ông làm thế nào mà viết được những chữ lớn như thế? – Quan án sát hỏi nhà sư.

- Tôi leo lên một cái giá rất cao với một cây bút lông có cán dài năm thước ở tay, vừa viết vừa di chuyển trên một cái thang bắc ngang. Ông Lã, ông hãy sai người nhà chuẩn bị cho tôi một chậu mực thật đầy.

- Ai mà cần đến cả một chậu mực đầy thế?

Tiếng nói êm ái của nữ thi sĩ chợt cất lên. Nữ thi sĩ trang điểm rất công phu nên trông bà ta đẹp một cách kỳ lạ và kiểu áo màu xanh lá mạ cắt khéo đã làm mờ nhạt đi một cách hết sức tế nhị những nét hơi đậm của thân hình bà. Quan án sát lấy làm thán phục những cử chỉ tự nhiên mà nhở đó bà ta đã hoà nhập dễ dàng vào cuộc đối thoại chung, đã tìm được giọng nói thích hợp với cả ông viện sĩ và thi sĩ triều đình. Sự thân mật giữa hai nhà thơ gặp nhau ở một điểm: kính trọng nhau. Cuộc sống giao du rộng rãi kéo dài đã phú cho người đàn bà này cái phong cách xử sự ngang hàng với đàn ông mà trong khuôn khổ gia đình chắc chắn không thể có được.

Viên giám quận tháo các tấm cửa lùa ở các cửa ra vào. Quan tri huyện mời khách vào phòng dự tiệc. Trên bốn cái cột to sơn son chống lên xà nhà màu tươi tắn, nổi bật những đại tự nói lên điều tốt lành. Mọi người có thể đọc được ngay câu đầu tiên: “Quanh năm thiên hạ vui tươi, hưởng thái bình” và câu thứ hai: “Người người đều được cai trị khôn khéo và độ lượng”. Các cửa nách đều có nẹp trau chuốt rất mỹ thuật. Cửa nách bên trái mở thông sang một gian buồng có sáu nhạc công của dàn nhạc: hai người thổi sáo, hai người kéo nhị, một người chơi kèn ácmônica và một cô gái trẻ ngồi trước cây đàn xi-ta.

Trong lúc dàn nhạc hoà tấu bản nhạc vui mào đầu nhan đề “Chào mừng các vị thượng khách” quan tri huyện trịnh trọng dẫn Trương và viện sĩ Viện hàn lâm vào chỗ ngồi danh dự ở chiếc bàn kê sát bức tường phía trong cùng. Trước những biểu hiện có phần kính trọng đối với thượng khách, cả hai người như mở cờ trong bụng. Họ cứ để mặc cho quan tri huyện sắp đặt. Quan tri huyện mời quan án sát ngồi bàn bên trái để ông nhìn thấy thi sĩ Trương và bố trí Người Đào Huyệt ngồi ở bàn bên phải. Sau khi đề nghị nữ thi sĩ ngồi bên phải quan án sát, ông ngồi xuống chiếc ghế bên trái Lỗ Huynh. Cả ba bàn tiệc đều được phủ gấm điều nạm vàng. Bát đĩa đều là loại sứ mịn vẽ hoa, các cốc uống rượu dát bằng vàng nguyên chất, đũa bằng bạc. Đĩa bát đầy ắp thịt cá ướp gia vị, thịt muối thái lát, trứng vịt và những món ăn nguội rất ngon. Ngoài những cây đèn có chân cao soi sáng gian phòng tiệc, mỗi bàn còn có thêm hai cây đèn nến to bằng bạc. Sau khi gia nhân rót rượu vang vào các cốc, quan tri huyện nâng cốc chúc các vị khách sức khoẻ và hạnh phúc. Mọi người bắt đầu cầm đũa.

Viện sĩ Viện hàn lâm và thi sĩ Trương đi ngay vào câu chuyện, ôn lại những mối dây liên hệ chung của họ hồi ở kinh đô. Quan án sát thì thấy mình được nói chuyện thoải mái với nữ thi sĩ. Thoạt tiên, bằng những lời lẽ nhã nhặn, ông hỏi thăm nữ thi sĩ đến Tần Hoài từ bao giờ? Nữ thi sĩ trả lời bà đến đây đã được hai ngày do một viên trung sĩ và hai lính cảnh sát áp giải. Bà và những người cảnh sát đã thuê trọ ở một tửu quán nhỏ ngay sau phòng khách Bích Ngọc. Không chút gò bó, nữ thi sĩ giảng giải cho quan án sát nghe về bà quản gia có tuổi, trước kia đã từng làm việc với nữ thi sĩ trong một nhà khách nổi tiếng ở kinh đô, và hai người khi gặp nhau đã cùng ôn lại những chuyện cũ ngày xưa.

- Tôi gặp Tiểu Phượng ở phòng khách Bích Ngọc, – nữ thi sĩ nói thêm. – Cô ấy là một vũ nữ giỏi, một cô gái xuất sắc.

- Theo cách nhìn của tôi, – quan án sát nhận xét, – cô gái ấy có vẻ hơi kiêu kỳ.

- Đàn ông các anh có bao giờ hiểu được đàn bà chúng tôi đâu! – Nữ thi sĩ xẵng giọng đối đáp. Nói xong, bà ta ném về phía ông viện sĩ một cái nhìn phật ý.

Viện sĩ lúc này đang thao thao bất tuyệt một bài diễn văn với những lời lẽ cầu kỳ.

- … Bởi vậy cho nên, nhân danh tôi và nhân danh tất cả mọi người, tôi xin khẳng định một lời cảm ơn thành đối với quan tri huyện, nhà thơ tài ba lỗi lạc, vị quan cai trị tuyệt vời, vị chủ nhân hiếu khách có một không hai! Chúng tôi cảm ơn quan tri huyện đã tụ hội về đây đúng vào thời điểm thật tưng bừng và hân hoan cái nhóm người nho nhỏ bao gồm những nhân vật ưu tú gắn bó keo sơn trong tình huynh đệ, cùng nhau quây quần thân ái giữa một khung cảnh hoàn toàn đồng điệu, đồng cảm, hài hoà của bữa tiệc long trọng này! – Viện sĩ hướng đôi mắt sáng quắc về phía nữ thi sĩ. – Bà Dược Lan! Bà hãy hoạ cho chúng tôi một bài thơ chào mừng cuộc vui này. Đây là đầu đề bài thơ: “Vui họp mặt”!

Nữ thi sĩ xoay tròn cốc rượu giữa các ngón tay. Một lát sau bà bắt đầu ngâm, giọng lanh lảnh nóng hổi:

Chén quỳnh ắp rượu bồ đào

Mâm vàng đĩa bạc ngạt ngào hương bay

Sơn hào hải vị chất đầy

Lung linh ngời cháy nghìn cây nến hồng

Hình 6. Buổi tiệc tại tư gia quan tri huyện

Quan tri huyện gật đầu cười thích thú, nhưng quan án sát để ý thấy Người Đào Huyệt phật ý ra mặt. Đôi mắt ông ta long lên như đang bám chặt vào nữ thi sĩ. Dược Lan đọc tiếp đoạn thơ đối:

Máu dân ấy rượu bồ đào

Thịt dân, hải vị sơn hào, ai ơi!

Mồ hôi xương máu bao người

Nến hồng uất hận tuôn rơi lệ sầu

Cả phòng tiệc bỗng lịm hẳn đi và như rời rã. Thi sĩ triều đình tái mét mặt ném về phía nữ thi sĩ một cái nhìn phẫn nộ.

- Bà đã ám chỉ về những khó khăn nhất thời bà Dược Lan ạ. Rõ ràng những điều bà vừa nói người ta chỉ có thể thấy trong những vùng bị nạn lụt hay hạn hán mà thôi. – Thi sĩ triều đình vừa nói vừa cố nén xúc động một cách khó nhọc.

Nữ thi sĩ xẵng giọng đáp:

- Không! Điều đó người ta có thể thấy ở bất cứ lúc nào. Chính ông cũng biết đấy!

Quan tri huyện vỗ mạnh hai bàn tay. Các nhạc công tấu lên một bản nhạc vui và nhịp nhàng. Tiếp theo một cặp vũ nữ ra biểu diễn. Cả hai vũ nữ đều rất trẻ. Một người mặc áo dài tha thướt bằng vải sa mỏng dính và một người mặc áo dài màu xanh biếc. Sau khi biểu diễn một động tác chào cung kính trước mặt các vị khách danh dự, các vũ nữ giơ cao hai cánh tay và bắt đầu từ từ xoay tròn, các ống tay áo rộng bay phấp phới. Trong lúc cô xoay tít trên đầu các ngón chân nhỏ nhắn thì cô kia quỳ một bên đầu gối và cứ thế luân phiên xen kẽ các động tác rất mau lẹ của điệu múa. Đó là điệu múa nổi tiếng mang tên: “Mùa xuân đôi chim én liệng”. Dù đã cố sức trổ hết tài năng nhưng các cô vũ nữ trẻ vẫn hoàn toàn ý thức được cái vẻ trần truồng của các cô sau những bộ quần áo mỏng dính không thể đạt tới mức độ phóng túng của những vũ nữ dày dạn kinh nghiệm. Các vị khách ít để ý đến điệu múa và khi gia nhân bưng lên các đĩa thức ăn bốc khói nghi ngút thì cả phòng tiệc bắt đầu cười rôm rả.

Quan án sát kín đáo quan sát nét mặt căng thẳng của nữ thi sĩ ngồi bên cạnh mình đang chểnh mảng gắp thức ăn. Bà ta đã học được trong trường đời những nổi khổ cực cay đắng to lớn nhất và do đó tha thiết yêu tự do. Bài thơ của bà ta dù sao đã chẳng mấy được các vị khách thượng cấp ưa chuộng; nói cho đúng hơn, nó đã làm cho các vị ấy khó chịu.

- Có khi nào bà nghĩ bài thơ vừa rồi của bà có đôi chút vô căn cứ? – Quan án sát ngả người về phía nữ thi sĩ hỏi. – Tôi biết quan tri huyện bề ngoài trông có vẻ nhu nhược nhưng thực chất ông ấy là một quan chức rất cương nghị. Ông ấy tiêu tiền của chính mình một cách rất hào phóng, chẳng những để tiếp đãi bạn bè chu đáo mà còn làm những việc từ thiện.

- Những ai đòi hỏi lòng từ thiện? –Nữ thi sĩ hỏi với một vẻ khinh mạn.

- Dù đòi hỏi hay không, việc ông ấy làm bao giờ cũng giúp ích cho khá nhiều người, – quan án sát khô khan trả lời. Ông nghĩ bụng vì cớ gì mà người đàn bà lạ lùng này lại đưa ra một câu hỏi thực sự ẩn ý như vậy.

Âm nhạc ngừng. Hai vũ nữ chào cử toạ và được đáp lại bằng sự hoan nghênh rời rạc. Các thức ăn tiếp tục được bưng lên cùng với rượu vang. Sau đó quan tri huyện tươi cười đứng lên tuyên bố:

- Điệu múa mà các vị vừa thưởng thức chỉ là tiết mục mở đầu khiêm tốn. Sau món cá chép nấu dấm, sẽ có một khoảng thời gian ngắt quãng để chúng ta ra ngoài hiên xem pháo hoa. Sau đó xin mời các vị thưởng thức tiếp một vũ khúc cổ xưa rất hiếm thấy, một điệu múa chính cống của vùng này do vũ nữ Tiểu Phượng trình diễn, có hai sáo và một trống cơm đệm theo. Điệu vũ mang tên: “Đoản khúc cáo đen”.

Quan tri huyện nói xong ngồi xuống chỗ của mình trong tiếng thì thầm bàn tán và thái độ sửng sốt của các quan khách.

- Ý kiến tuyệt vời đấy ông Lã ạ! – Viện sĩ hàn lâm nói to. – Nhưng mà tôi không biết gì về điệu múa ấy!

- Thế thì càng hấp dẫn chứ sao! – Thi sĩ triều đình bình luận. – Là người địa phương, biết rất nhiều truyền thuyết về con cáo, nhưng tôi cũng chưa bao giờ nghe nói đến vũ khúc đấy!

- Theo tôi ông nên xem lại ông Lã ạ. Liệu đưa một vũ khúc địa phương vào cuộc… có thích hợp hay không? – Người Đào Huyệt ngỏ lời chê bai.

Câu nói của nhà sư bị trùm lấp trong tiếng nhạc. Quan án sát muốn mở đầu một cuộc đối thoại mới với nữ thi sĩ nhưng bà ta trả lời ông bằng một giọng thô bạo:

- Chuyện đó để lát nữa! Bây giờ tôi thích nghe bản nhạc này. Trước kia tôi đã múa theo điệu ấy.

Quan án sát đành để tâm trí mình vào món cá chép nấu dấm ngon tuyệt. Đột nhiên mọi người nghe tiếng rít từ khu vườn phát ra. Chiếc pháo thăng thiên rạch ngang bầu trời, để lại đằng sau một vệt sáng màu.

- Xin mời các vị ra ngoài hiên. – Quan tri huyện hô to. – Tắt hết đèn đi! – Ông ra lệnh cho viên giám quận đang đứng bên tấm màn che.

Mọi người đứng dậy ngoài hiên. Quan án sát đứng bên cạnh nữ thi sĩ, khuỷu tay chống lên thành lan can sơn son. Quan tri huyện cũng đứng bên nữ thi sĩ. Xa hơn một chút là viên cố vấn đứng cùng ông giám quận già. Quan án sát quay lại nhìn thấy cái thân hình to lớn không rõ ràng của viện sĩ Viện hàn lâm. Ông nghĩ bụng Trương và Người Đào Huyệt có lẽ cũng đứng ở đấy nhưng không dám chắc vì phòng tiệc lúc đó chìm trong bóng tối.

Một vòng lửa lớn đủ các màu từ trên cái giàn trong vườn vừa quay tít vừa phun ra những tia lửa rực rỡ. Chiếc vòng lửa quay mỗi lúc một nhanh và bỗng nổ tung thành một trận mưa các vì sao rực rỡ.

- Đẹp lắm! – Tiếng viện sĩ Viện hàn lâm đứng phía sau quan án sát thốt lên khen ngợi.

Lại một chùm hoa lửa nổ vang rền vung ra hằng hà sa số những con bướm và cuối cùng là một dãy dài nối tiếp nhau những hình tượng trưng có màu sc rất lạ mắt.

Quan án sát định nối lại câu chuyện với nữ thi sĩ nhưng thấy bà ta mặt tái mét, nhăn nhó, ông lại thôi. Đột nhiên nữ thi sĩ quay sang nói với quan tri huyện:

- Ông đã tiếp chúng tôi một cách hết sức xa hoa quan huyện ạ. Đúng là một cảnh tượng xa hoa.

Những lời biện giải của quan tri huyện bị át đi trong một loạt tiếng nổ inh tai.

Quan án sát ngửi thấy mùi thuốc pháo hăng hắc từ trong vườn bốc lên và lấy làm thích thú. Mùi thuốc pháo làm ông tỉnh ra đôi chút vì ông đã uống rất nhiều rượu, hết chén này đến chén khác với một nhịp điệu không hề giảm sút. Đúng lúc đó trên không trung xuất hiện một tấm biển rộng trình bày ba chữ theo quy ước: Phúc, Lộc, Thọ. Kết thúc đêm pháo hoa là một tràng pháo nổ giòn tan. Sau đó, cả khu vườn lại chìm trong bóng tối.

- Cảm ơn ông Lã một ngàn lần. – Thi sĩ triều đình cảm ơn quan tri huyện rồi đi đến chỗ viện sĩ và Lỗ Huynh cùng đứng với nhau ở gần lan can. Trong lúc mọi người tỏ lời khen ngợi quan tri huyện, nữ thi sĩ Dược Lan nói nhỏ với quan án sát:

- Cái bộ ba chữ theo ước lệ ấy hoàn toàn ngớ ngẩn. Nếu ông là kẻ sung sướng thì tiền tài sẽ làm ông đau khổ và kiếp sống dai dẳng dài lê thê sẽ ngốn hết hạnh phúc của ông. Thôi chúng ta đi vào đi. Ở ngoài này bắt đầu lạnh và phòng tiệc cũng đã thắp nến đèn trở lại.

Các vị khách ai nấy đều ngồi vào chỗ của mình. Sáu gia nhân bưng vào những đĩa thức ăn tẩm bột rán. Riêng nữ thi sĩ vẫn chưa ngồi xuống.

- Để tôi vào xem Tiểu Phượng đã chuẩn bị xong điệu múa của cô ấy chưa, – nữ thi sĩ nói với quan án sát, – Phải trình diễn trước cử toạ chọn lọc như thế này, cô ấy muốn giữ tiếng, ông ạ. Tôi tin là cô ấy còn muốn được người ta vời về kinh đô nữa kia! – Nữ thi sĩ nói thêm trước khi đi khuất vào khuôn cửa tò vò sau bàn tiệc.

- Tôi đề nghị nâng cốc chúc mừng vị chủ nhân hào phóng của chúng ta! – Ông viện sĩ Viện hàn lâm tuyên bố.

Mọi người cùng nâng cốc. Quan án sát cầm một chiếc bánh tẩm bột rán, có nhân nhồi bằng thịt lợn, hành băm và gừng làm gia vị. Ông để ý thấy Người Đào Huyệt được tiếp một đĩa thức ăn chay nấu bằng đậu hạt nhưng chẳng thấy ông ta đả động đến. Ông ta đang bóp vỡ một loại quả nằm giữa những ngón tay to như quả chuối mắn, mắt chăm chú không rời khuôn cửa tò vò nơi thi sĩ vừa vào. Ông lại thấy uan tri huyện đột nhiên buông đũa của mình rơi xuống mặt bàn, bàn tay trỏ ra trước mặt, miệng kêu lên một tiếng kinh ngạc! Quan án sát vội quay lại. Nữ thi sĩ đứng ở khuôn cửa tò vò mặt cắt không còn hạt máu, đang nhớn nhác nhìn vào hai bàn tay của mình.

Hai bàn tay nữ thi sĩ bê bết những máu.

XI

Quan án sát chủ toạ một buổi dạ tiệc đầy chất thơ

Người Đào Huyệt cũng làm thơ

Đúng lúc nữ thi sĩ Dược Lan lảo đảo sắp ngã thì quan án sát, người ngồi gần nhất, đã kịp chạy tới đỡ lấy cánh tay bà ta.

- Bà bị thương à? – Ông hỏi giật giọng.

Nữ thi sĩ ngước cặp mắt mất hết thần sắc của mình nhìn quan án sát.

- Cô… cô ấy chết rồi. Cổ… cổ họng đứt. Tôi có… trên tay.

- Mẹ kiếp! Bà ta ấp úng cái gì thế? Bị chém à? – Viện sĩ thét lên.

- Không. Hình như cô vũ nữ gặp chuyện không may. – Quan án sát bình tĩnh nói với cử toạ. – Để chúng tôi xem có thể làm gì giúp cô ấy!

Quan ám sát ra hiệu cho quan tri huyện rồi đưa nữ thi sĩ ra khỏi phòng tiệc. Bà ta ngả người dồn hết sức nặng của mình vào cánh tay quan ám sát. Trong gian phòng nhỏ kế bên, viên cố vấn và viên quan giám quận đang dặn dò một nữ gia nhân. Thấy nữ thi sĩ đi qua, họ đứng ngây ra nhìn. Người nữ gia nhân thì rụng rời chân tay, cái khay đang cầm trên tay rơi xuống đất. Quan tri huyện hối hả chạy vào gặp quan án sát. Quan án sát nói thì thầm trong hơi thở:

- Cô vũ nữ bị ám sát!

Quan tri huyện bảo

- Ông Cao, ông chạy ra chỗ cổng chính hạ lệnh cấm không cho ai ra vào! Rồi đi gọi người nhân viên khám nghiệm đến đây cho tôi. – Quay sang rỉ tai viên giám quận. – Ông đóng chặt ngay tất cả các ngõ ngách vào khu dinh thự và gọi bà quản lý các bà vợ tôi đến đây!

Nói xong quan tri huyện đi vòng quanh người nữ gia nhân vẫn còn đứng sững sờ, ông quát:

- Đưa cô Dược Lan vào tiền sảnh ở đầu hành lang, cho ngồi tử tế vào ghế bành rồi ở đấy mà trông nom cô ấy cho đến khi ông giám quận tới nghe chưa!

Quan án sát lấy chiếc khăn mặt đứa nữ tỳ giắt ở thắt lưng, vội vã lau máu dính đầy hai bàn tay nữ thi sĩ. Ông không thấy vết thương nào.

- Buồng này còn lối vào nào nữa không? Giao nữ thi sĩ cho đứa nữ tì trông nom à? – Quan án sát hỏi quan tri huyện.

- Ông đi theo tôi!

Quan án sát vội đi theo quan tri huyện vào một hành lang hẹp sát vách bên trái phòng tiện. Đến đầu hành lang, ông đẩy cánh cửa và đứng sững ở ngưỡng cửa, mồm há hốc. Ông đưa mắt nhanh vào chỗ bậc thang tối om trước khuôn cửa, rồi bước theo quan tri huyện vào một gian buồng thuôn thuôn, hẹp, sặc mùi mồ hôi và hương liệu. Không có ai ở đây cả. chiếc đèn lồng bọc lụa trắng có chân đã soi rõ thi thể gần như trần truồng của Tiểu Phượng nằm ngửa vắt ngang qua tấm ghế dài bằng gỗ mun. Cô gái chỉ mặc có một chiếc áo lót trong suốt, hai cẳng chân trắng nõn và tròn lẳn thõng xuống đất. Hai cánh tay mảnh dẻ giang rộng và đôi mắt đã mất hết thần sắc, trân trân nhìn lên trần nhà. Bên trái cổ chỉ còn là một vết thương ghê tởm, máu từ đó vẫn ứa ra nhỏ giọt. Đôi vai gầy của cô gái có những vết bàn tay máu in lên. Dưới lớp son phấn, bộ mặt như mặt nạ của vũ nữ với cái sống mũi dài, cái miệng xấu xí hé ra một hàng răng nhỏ và nhọn, gợi lên trong óc quan án sát hình ảnh của cái mõm cáo.

Quan tri huyện để tay lên ngực trái, chỗ dưới bầu vú nhỏ và rắn của cô gái.

- Việc này chỉ mới xảy ra cách đây độ vài phút là cùng! – Ông vươn thẳng người lên lẩm bẩm, rồi trỏ tay vào một chiếc kéo dính đầy máu vứt trên mặt đất nói thêm. – Còn đây là vũ khí của tên sát nhân!

Trong lúc quan tri huyện cúi xuống nhìn cho rõ chiếc kéo, quan án sát để ý đến những bộ quần áo của phụ nữ gấp cẩn thận xếp trên chiếc ghế tựa kê trước cái bàn trang điểm đơn giản. Một tấm áo dài to tướng màu xanh lục, ống tay rộng, một thắt lưng điều và hai dải khăn choàng bằng lụa trong suốt, tất cả đều treo trên mắc áo ở góc buồng.

- Cô vũ nữ bị giết trong lúc sắp mặc bộ quần áo khiêu vũ này. – Ông quay về phía ông bạn đồng nghiệp, nhận xét.

Quan án sát nhặt quyển sổ chép nhạc của phó bảng Tống ở trên bàn đút vào trong ống tay ái. Mặt ông không rời khuôn cửa nhỏ vuông góc với cái khuôn cửa mà ông và quan tri huyện vừa vào.

- Cửa kia ăn thông ra đâu nhỉ?

- Thông sang phòng tiệc, – quan tri huyện giải thích. – Nó nằm đúng phía sau tấm màn che tường.

Quan án sát xoay núm cửa. Cánh cửa vừa hé mở, ông đã nghe tiếng nói của thi sĩ triều đình lọt sang.

- …rằng quan tri huyện có hẳn một thầy thuốc riêng. Bởi vì…

Quan án sát khép cánh cửa lại rất nhẹ nhàng.

- Nhất định quan bác phải thân chinh xem xét lại một lượt tất cả chỗ này, bác Lã ạ. – quan án sát nói. – Đệ có nên trở lại phòng tiệc thay mặt quan bác tiếp khách không nhỉ?

- Ồ có chứ, tôi đề nghị như vậy, ông Địch ạ! Cũng rất mừng ông đã nói với mọi người đây chỉ là tai nạn rủi ro. Chúng ta hãy cứ giữ cách giải thích ấy. Chẳng cần làm cho các vị khách xôn xao lo lắng một cách không cần thiết. Cứ nói là cô vũ nữ dùng kéo vô ý nên bị thương. Tôi sẽ hỏi suốt lượt những người có mặt ở đây. Lát nữa tôi trở lại.

Quan án sát gật đầu đi ra. Ông ra lệnh cho đám gia nhân hoảng sợ đang tụ tập ở gian bếp, ai vào việc nấy. Rồi ông đi sang phòng tiệc.

- Vừa rồi, cô vũ nữ dùng kéo vô ý bị thương ở chân phải, – quan án sát vừa ngồi xuống vừa tuyên bố, – cô ấy bị đứt mạch máu chân. Bà Dược Lan đã cố tìm cách cầm máu nhưng cảm thấy mình sắp bị ngất nên vội chạy vào đây nhờ chúng ta hỗ trợ. Hiện giờ quan tri huyện đang bận giải quyết sự việc xảy ra. Tôi xin mạo muội thay mặt quan tri huyện tiếp các vị.

- Các ông cứ việc tin vào đàn bà để rồi phải chạy theo họ mà giải quyết những việc không đâu! – Viện sĩ hàn lâm nói. – Tôi rất mừng vì người bị thương không phải là bà Dược Lan. Nhưng dù sao tôi cũng lấy làm đau buồn cho cái cô vũ nữ bé nhỏ ấy. Tuy nhiên không vì thế mà tôi tiếc vì không được xem cô ta múa điệu con cáo đâu! ọp với nhau đây vì mục đích cao cả hơn nhiều chứ không phải chỉ để xem một vài con nhãi ranh làm trò nhảy đập chân.

- Làm vũ nữ mà bị thương ở chân thì thật đáng buồn, – thi sĩ triều đình ái ngại. – Nào bây giờ còn bốn người, chúng ta có thể bỏ qua tất cả các nghi thức khuôn sáo được rồi đấy. Tại sao chúng ta không nhập ba cái bàn tiệc này vào làm một nhỉ… Nếu Dược Lan trở lại, ta vẫn có thể thu xếp cho bà ấy một chỗ cơ mà!

- Ý kiến rất hay! – Quan án sát hưởng ứng. Ông vỗ hai bàn tay vào nhau và ra lệnh cho đám gia nhân đẩy hai cái bàn hai bên sát vào với bàn tiệc danh dự.

Ông di chuyển ghế của mình. Người Đào Huyệt cũng làm theo. Hai người ngồi đối diện với Triệu và Trương ở một bên kia bàn tiệc hình vuông vừa được tuỳ cơ ứng biến. Rồi quan án sát lại hạ lệnh cho gia nhân rót rượu. Sau khi mọi người cạn chén chúc mừng cho sức khoẻ cô vũ nữ mau hồi phục, có hai gia nhân bưng vào một mâm vịt quay đồng thời dàn nhạc nổi lên một bản nhạc mới. Lập tức viện sĩ hàn lâm xua tay kêu lên:

- Hãy bảo gia nhân mang mâm vịt quay đi, ông Địch! Và đuổi luôn cả những người kéo nhị nữa. Chúng ta đã ăn và nghe nhạc quá đủ rồi! Bây giờ chỉ cần uống thôi! Tất cả chúng ta đều uống, uống thực sự!

Thi sĩ triều đình liền đề nghị một đợt nâng cốc chúc mừng, rồi đến Lỗ Huynh, và cuối cùng đến lượt quan án sát nhân danh chủ tiệc đề nghị nâng cốc chúc ba vị thượng khách. Viện sĩ hàn lâm lôi kéo thi sĩ triều đình vào một cuộc tranh luận rắc rối xung quanh vấn đề so sánh những giá trị văn học cổ điển với văn học hiện đại. Thế là có dịp để quan án sát nói chuyện với Lỗ Huynh. Từ đầu bữa tiệc, Người Đào Huyệt đã uống rất nhiều. Những lời tuyên thệ kiêng kị của ông ta rõ ràng là không bao gồm cái khoản rượu vang! Trên bộ mặt thô ráp của nhà sư đã xuất hiện một lớp mồ hôi mỏng, khiến cho bộ mặt ấy càng giống cóc hơn bao giờ hết. Quan án sát mở đầu câu chuyện:

- Đầu bữa tiệc tôi nghe ông nói ông không thuộc giới Phật giáo. Thế mà ông lại lấy biệt hiệu Người Đào Huyệt là thế nào?

- Tôi nhận cái danh hiệu ấy từ lúc còn ít tuổi và nó cứ thế tồn tại cho đến giờ, – nhà sư giải thích bằng một giọng nói thô. – Sai bét cả. Tôi đã nhận ra điều đó. Bởi vì tôi muốn, không phải tôi, mà cái chết tự chôn vùi sự đau khổ của nó! – Nhà sư nói rõ thêm ý đó và uống một hơi cạn chén rượu.

- Ở huyện này hình như có rất nhiều đạo Phật. Tôi đã thấy ở một phố có đến nửa tá đền thờ Phật giáo khácau, nhưng tôi chỉ có thì giờ vào thăm một ngôi đền: đền Đạo Tiên Nghiệm. Ngôi đền ấy thuộc giáo phái nào hả ông?

Đôi mắt to của Người Đào Huyệt đang bốc lên ngùn ngụt những tia đỏ mờ ảo kỳ dị khi xoáy nhìn vào quan án sát.

- Nó không thuộc giáo phái nào cả. Những ngôi đền ấy đã phát hiện ra rằng con đường ngắn nhất đi đến chân lý tuyệt đối nằm ngay trong mỗi con người chúng ta. Chúng ta không cần Đức Phật Thích Ca chỉ bảo đâu là chân lý và tìm nó bằng cách nào. Chúng ta không cần đền thờ tráng lệ nguy nga, không cần sách thánh. Không cần cúng bái long trọng ầm ĩ. Nơi đây là chốn hiền hoà và là nơi tôi nương náu mỗi lần đến Tần Hoài.

- Này, – ông viện sĩ cất tiếng sang sảng. – Ông Trương vừa cho tôi biết thơ của ông ấy ngày một cùn đi nếu thi sĩ vẫn tiếp tục con đường cũ ông ấy đang đi, và chẳng bao lâu nó sẽ ngắn ngủn chỉ còn độ hai, ba dòng cũng như thơ của ông ấy, Người Đào Huyệt ạ!

- Nếu ít ra tôi có quyền được làm như thế! – Mặt nhà thơ đỏ bừng, giọng nói đượm vẻ hối tiếc.

- Lỗ Huynh ạ, thơ của ông mới đọc tưởng như hết sức tầm thường, – thi sĩ lắc đầu nói tiếp. – Đôi khi người ta có cảm giác nó chẳng nói lên cái gì cả! Nhưng rồi nó cứ lẩn quẩn trong đầu và đến một lúc nào đó người ta bỗng hiểu ra. Xin quý vị nâng cốc chúc mừng nhà thơ lớn của chúng ta!

Mọi người cùng cạn chén. Thi sĩ lại nói:

- Bây giờ chỉ còn bốn người trong cái phòng tiệc này, nếu có thể được, tôi xin đưa ra một ý kiến là chúng ta sẽ viết lên tấm màn che kia một vài câu châm ngôn để ghi nhớ cuộc họp mặt thú vị đêm nay! Nên chăng Người Đào Huyệt? Nghệ thuật viết chữ có một không hai của ông sẽ có tác dụng an ủi quan tri huyện về tất cả những lần chúc rượu ông ấy không có mặt!

Vị nhà sư có bộ mặt xấu xí đặt cốc rượu xuống bàn lạnh lùng đáp:

- Tôi ấy à, tôi chỉ quen làm những việc thiết thực thôi. Ông quá rộng rãi với tôi về những chuyện tầm phào của ông đấy, ông Trương ạ!

- Ồ, Người Đào Huyệt! – Tiếng nói của viện sĩ hàn lâm oang oang. – Chúng tôi sẽ không chấp nhận bất cứ lý do thoái thác nào của ông đâu. Ông không dám viết là bởi ông đang còn làm cao. Nhưng tôi tin chắc rằng ông sẽ không thể khăng khăng từ chối mãi được. Nào lại đây, hoặc là hôm nay, hoặc là sẽ không bao giờ

Thi sĩ triều đình phá lên cười.

Người Đào Huyệt không chú ý đến thi sĩ, thản nhiên phân trần với quan án sát:

- Bây giờ hạ tấm màn này xuống thì phiền phức lắm. Không biết các gia nhân sẽ xoay xở ra sao. Nếu ông tìm được cho tôi một tờ giấy, tôi sẽ viết vào đấy một bài thơ tặng vị chủ nhân của chúng ta ngay tại cái bàn này.

- Thế thì hay lắm! – Viện sĩ Viện hàn lâm thốt lên. – Chúng tôi là những người hào hiệp. Nếu ông vì quá say mà không viết nổi chữ to thì chúng tôi để ông viết chữ nhỏ vậy. Bảo những cậu con trai kia đem mực và giấy lại đây, ông Địch!

Hai gia nhân dọn mặt bàn, còn một người mang giấy trắng với một khay nghiên bút đến. Quan án sát chọn một tờ giấy trắng và dày khổ rộng một chiều bốn thước một chiều gần hai thước trải ra mặt bàn. Trong khi đó Người Đào Huyệt khuấy mực trong chiếc nghiên bằng đá, cặp môi dày lập bập thốt ra những tiếng gắt gỏng. Vị nhà sư thân hình to lớn vừa cầm cây bút lông chuẩn bị viết thì quan án sát đã nhanh nhảu xoè bàn tay chặn lên đầu tờ giấy. Người Đào Huyệt ngắm nghía tờ giấy một tí rồi hạ bút viết lên hai câu thơ, hầu như chỉ bằng hai nhát bút lông, nhanh và chính xác như một làn roi quất.

- Trời! – Viện sĩ thốt lên: – Đích thực cái mà các cụ thường gọi là nét chữ có linh hồn đây. Chưa nói đến nội dung làm tôi xúc động nhường nào, chỉ nói riêng về nghệ thuật viết chữ đã xứng đáng khắc vào bia đá cho hậu thế!

Thi sĩ triều đình cất cao giọng ngâm:

“Tất cả đều trở về nơi chúng ta xuất phát!

Nơi ngọn lửa hồng cây đèn tắt ra đi!”

- Ông có thể giải thích câu thơ của ông cho chúng tôi nghe được không. Người Đào Huyệt?

- Không, – nhà sư đáp.

Rồi nhà sư chọn một cây bút long nhỏ nhất đề mấy chữ tặng bài thơ cho quan tri huyện, dưới ký tắt một cái tên rắc rối: “Già Lỗ”.

Quan án sát bảo đám gia nhân đem dán tờ giấy lên chính giữa tấm màn che tường và cho đến lúc đó ông mới kinh ngạc nhận ra rằng hai câu thơ hoàn toàn có thể dùng làm văn bia cho cô vũ nữ trẻ tuổi, thi thể còn nằm trong gian buồng ngay phòng tiệc!

Viên cố vấn vào phòng tiệc, đến gần quan án sát, cúi xuống ghé vào tai ông nói nhỏ mấy câu. Quan án sát quay về phía các quan khách tuyên bố:

- Thưa các quý vị, ông bạn đồng nghiệp của tôi yêu cầu tôi thông báo với các quý vị rằng ông rất lấy làm tiếc không thể tiếp tục dự tiệc cùng chúng ta. Nữ thi sĩ Dược Lan, nạn nhân của chứng đau đầu cấp tính, cũng gửi lời xin lỗi quý vị. Tôi hy vọng các vị thượng khách vẫn vui lòng trao cho tôi cái đặc ân được thay mặt chủ nhân tiếp tục chủ toạ bữa tiệc vui tối nay.

Viện sĩ uống cạn chén rượu nói:

- Ông xoay chuyển tình thế tài lắm, ông Địch ạ. Thôi, chúng ta nên kết thúc ở đây. Có phải thế không các ngài?

Viện sĩ đưa tay chùi bằng ria mép rồi đứng dậy nói thêm:

- Sáng mau khi đến xem bày cỗ Tết trung thu, chúng ta sẽ cảm ơn quan tri huyện một thể.

Quan án sát và viên cố vấn tiễn chân viện sĩ đến tận bậc thềm lớn, đi sau ông là thi sĩ triều đình và Người Đào Huyệt. Trong lúc mọi người đi trên các bậc thềm, viện sĩ Triệu tươi cười nói với quan án sát:

- Lần sau ông Địch nhé. Lần sau nhất định tôi với ông phải nói chuyện với nhau thật lâu! Tôi rất muốn biết suy nghĩ của ông về một vài vấn đề cai trị. Đối với tôi bao giờ nó cũng là vấn đề hấp dẫn. Tôi muốn biết những ông quan trẻ tuổi nói gì về…

Nói đến đấy viện sĩ chợt ngừng lại nhìn quan án sát bằng con mắt ngờ ngợ, hình như đã có lần ông nói và cũng đã nghe ý kiến trả lời của ông án sát về vấn đề này thì phải. Viện sĩ bèn giả tảng nói một câu kết thúc vui vẻ:

- Dù sao ngày mai chúng ta sẽ gặp lại nhau! Thôi, chúc ông ngủ ngon!

Sau khi chào ba vị thượng khách và nhìn họ đi khuất vào các gian phòng, quan án sát hỏi viên cố vấn:

- Quan tri huyện hiện giờ đang ở đâu, ông Cao?

- Thưa ngài, ở tiền sảnh, tầng dưới ngôi dinh thự chính. Tôi sẽ đưa ngài đến đấy.

Quan tri huyện đang ngồi bên bàn trà thu người trong chiếc ghế bành, khuỷu tay chống lên mặt bàn đầu cúi gục. Nghe tiếng bước chân của uan án sát, ông ngẩng đầu lên, vẻ mặt ngơ ngác. Khuôn mặt tròn trĩnh của ông lúc này trở nên bơ phờ, bộ ria mép rủ xuống trông thật thảm hại.

- Hỏng mất, ông Địch ơi! Đến hỏng mất! – Ông thốt lên giọng trầm trầm. – Sụp đổ hoàn toàn… Sụp đổ thật sự rồi ông Địch ạ!

XII

Tri huyện Lã lâm vào cảnh bị di luỵ nghiêm trọng

Nơi cầu thang tăm tối làm sáng tỏ tình thế bi đát

Quan án sát đến ngồi xuống chiếc ghế trước mặt người bạn đồng nghiệp, lặng lẽ nói;

- Tình thế khó mà có trường hợp nào tồi tệ hơn. Không dễ chịu gì cái việc người ta giết nhau ngay trong nhà mình. Đành rằng thế nhưng đôi khi cũng khó tránh. Về những nguyên nhân dẫn đến vụ giết người tàn bạo này, đệ xin có một đề nghị là quan bác nên lưu tâm tìm hiểu thêm người nhạc sĩ thổi sáo mà đệ vừa đến gặp ông ta. Ông ta có nói với đệ một câu rằng Tiểu Phượng đã vượt lên đến trình độ bậc thầy về nghệ thuật điều khiển khách hàng của cô ta. Một cô gái chuyên dùng những thủ đoạn lẳng lơ để khêu gợi đàn ông rồi đến phút quyết định thì cho người ta ra rìa, cô gái ấy rất có thể tạo ra những kẻ thù bám theo mình một cách dai dẳng. Giả sử có một kẻ trong số những kẻ thù ghét cô gái, đã trà trộn vào đám người tiếp tế thực phẩm mà không bị phát hiện. Hắn đã lần theo cái cầu thang tối om trước cửa ra vào kia để đột nhập vào buồng của Tiểu Phượng.

Quan tri huyện hầu như không nghe quan án sát nói gì. Tuy nhiên khi quan án sát nói hết câu, ông ngẩng đầu lên và nói bằng một giọng mệt mỏi:

- Cái cửa ra vào dưới chân cầu thang ấy vẫn đóng kín từ khi tôi về đây ở. Các bà vợ tôi không phải bà nào cũng đều ngoan ngoãn dễ bảo cả đâu ông ạ. Nhưng còn lâu tôi mới để cho các bà ấy sử dụng cái cầu thang bà quận chúa!

- Cầu thang bà quận chúa? Trời ơi, thế là thế nào?

- À, thì đúng như vậy chứ sao! Chỉ tại ông không chịu đọc các bài thơ hiện đại đấy thôi! Này nhé! Cách đây hai mươi năm, ông hoàng thứ chín tham lam đã từng ở đây. Ông ta không chỉ là một kẻ phản nghịch mà hơn nữa, còn là một anh chàng hoàn toàn phụ thuộc vào vợ. Người ta nói rằng ông ta bị bà vợ cằn nhằn thôi thúc dữ quá nên cuối cùng mới liều mạng bằng cuộc nổi dậy tệ hại ấy! Chính bà vợ ông ta đã nấp sau tấm màn che của phòng tiệc để điều khiển mọi việc của chồng. Bà ta cho xây gian buồng hẹp sau phòng tiệc và cả cái cầu thang nối vào hành lang, thẳng đến dãy nhà của các phu nhân. Thời ấy cũng có một tấm màn rộng căng ở cuối phòng tiệc như bây giờ. Trong các buổi chầu, khi ông hoàng bước lên chiếc ngai kê sát tấm màn, thì bà vợ của ông ta cũng vào gian buồng hẹp ngồi sau tấm màn để xem ông ta nói gì. Nếu bà ta đập vào tấm màn một cái, ông hoàng biết mình phải trả lời không, đập hai cái trả lời có. Câu chuyện ấy trở thành giai thoại nổi tiếng. Cho đến ngày nay người ta vẫn còn dùng rất phổ biến trong văn học với câu thành ngữ: “Cầu thang bà quận chúa” để chỉ những anh chàng cù lần sợ vợ.

Quan án sát gật gù:

- Nếu tên giết người không thể vào buồng bằng cái cầu thang thì nó vào bằng lối nào để…

Quan tri huyện lắc đầu thở dài buồn bã:

- Ông có mắt mà chẳng nhìn rõ, ông Địch ạ! Thủ phạm là cái cô thi sĩ làm cho người ta chưng hửng ấy chứ còn ai vào đây nữa. Thật quá rõ ràng!

- Không thể như thế được, bác Lã ạ! – Quan án sát rướn người trên ghế, bác ý kiến của quan tri huyện. – Quan bác muốn nói bà Dược Lan đã vào buồng trong lúc cô vũ nữ…

- Trời ơi! – Quan tri huyện khẽ kêu lên. – Thực ra cô ta rất có thể làm như vậy. Chắc chắn… Nhưng cô ta làm thế để làm gì? Hả trời!… Ông đã đọc bản tóm tắt tiểu sử của Dược Lan rồi chứ gì? Tôi nghĩ những sự việc tôi viết ra đã khá rõ. Vì cô ta không còn chịu đựng nổi cánh đàn ông nữa cho nên chỉ mới thoạt nhìn thấy Tiểu Phượng là mê ngay. Tôi thấy hơi kỳ cục là cô ta đã khởi xướng ra cái việc đưa cô vũ nữ vào văn phòng của tôi và cái giọng cô ta lúc nào cũng “em yêu quý”! Tối hôm ấy cô ta đến phòng tiệc rất sớm để giúp cô vũ nữ sửa soạn. Giúp sửa soạn chỉ là cách nói, chứ thực ra cô ta líp ở trong buồng đến hơn nửa tiếng đồng hồ chắc chắn là để quyến rũ cô gái và đã bị cô này cự tuyệt và doạ đưa ra tố giác. Vì thế ngay trong thời gian đầu của bữa tiệc cô ta đã sắp đặt kế hoạch để khử cô vũ nữ một cách êm thấm nhất.

- Chỉ vì lý do đơn giản sợ cô vũ nữ tố giác thôi à? – Quan án sát sửng sốt hỏi quan tri huyện. – Dược Lan không còn đam mê gì nữa. Trước kia bà ta đã say mê thoả thích… (quan án sát chợt gõ tay lên trán). Xin lỗi bác Lã, tối nay đầu óc đệ hoàn toàn mụ mẫm, chẳng hiểu tại sao! Trời cao đấty ơi! Một vụ phát giác đang có nguy cơ đẩy Dược Lan lên giá treo cổ. Bà ta đã bác bỏ được những lời làm chứng của cậu nhân tình đứa ở gái bị giết, và làm nghiêng cán cân về phía…

- Phải! Câu chuyện buộc cô ta phải rời bỏ Tế Xuyên đã được ỉm đi một cách có hiệu quả. Sở dĩ như vậy là vì cô con gái ít tuổi, con ông quan tri phủ nọ đã không thể đưa ra những bằng chứng về việc mình tố giác. Nhưng ông thử hình dung một chút xem, một đứa con gái mới lớn ra trước toà, lấy mình làm bằng chứng trực tiếp với tất cả những chi tiết bỉ ổi, chỉ tổ làm hại đến thanh danh của chính mình mà thôi. Lần này lại một chuyện như thế xảy ra ngay bên bàn tiệc! Câu chuyện Dược Lan chỉ một lần này là chấm dứt! Nữ thi sĩ đang trong tình thế tuyệt vọng. Nhưng cũng không bi đát bằng tôi hiện giờ, ông ạ. – Quan tri huyện đưa bàn tay mũm mĩm lên xoa mồ hôi xâm xấp trên mặt nói thêm. – Chừng nào tôi còn làm quan tri huyện tôi còn quyền giữ tại nhà tôi một bị cáo đi qua địa hạt mình. Dĩ nhiên tôi phải bảo lãnh bị cáo bằng giấy tờ với chữ ký của tôi hẳn hoi. Bây giờ cô ta gây thêm một vụ án mạng cùng loại với vụ cô ta đang bị truy tố! Đàn bà mới táo tợn làm sao! Cô ta định chờ đợi tôi che chở cô ta bằng cách tố cáo một người trong những vị khách nổi tiếng của tôi sao! Như thế sẽ cứu vớt được tính mệnh cô ta và cả tôi nữa hay sao? Cô ta lầm rồi!

Quan tri huyện trút một tiếng thở dài và nói tiếp bằng giọng bi đát:

- Rủi quá ông Địch ạ! Sau khi tôi đệ trình cái sự kiện làm mất thể diện này, triều đình sẽ cách chức tôi và sẽ truy hình sự về tội thiếu trách nhiệm, chểnh mảng với công việc. Tôi sẽ bị kết án và phải lên vùng biên giới làm khổ sai. Tôi nghĩ tôi mời người đàn bà ấy đến đây là mong được những người tai to mặt lớn ở kinh đô hoan nghênh và để bày tỏ một cử chỉ thân tình của cá nhân tôi đối với nhà nữ thi sĩ nổi tiếng đang lâm cảnh nguy khốn!

Quan tri huyện rút trong ống tay áo ra một chiếc khăn tay lớn lau mồ hôi trên mặt.

Quan án sát ngồi chiễm chệ trên ghế tựa, tay mân mê cặp lông mày rậm. Bạn ông đúng là đang lâm vào hoàn cảnh hết sức tồi tệ. Về phương diện nào đó nhất định ngài viện sĩ có thể giúp ông ấy, chẳng hạn, viện sĩ có thể dùng uy tín của ngài để xin với triều đình cho xử kín ở kinh đô và xử nhanh không để kéo dài…

- Nữ thi sĩ có nói gì về sự việc xảy ra không? – Ông lấy lại bình tĩnh và hỏi quan tri huyện.

- Cô ta ấy à? Cô ta bảo khi vào buồng, thấy trên người cô vũ nữ có máu, vội chạy lại nắm vào vai cô nàng để xem bị thương thế nào. Nhưng khi biết là đã chết thì cô ta cuống cuồng chạy ra chỗ chúng ta kêu cứu. Hiện giờ cô ta đang nằm trong phòng bà vợ cả tôi và đang được bà ấy hồi sức bằng khăn mặt tẩm nước lạnh hoặc bằng bất cứ cái gì bà ấy có thể làm được.

- Cô ta không nhận xét gì về thủ phạm ư?

- Ồ, có chứ! Dược Lan thoáng gợi ý tôi về điều mà người nhạc sĩ thổi sáo cũng đã nói với ông. Cô ta đã quả quyết rằng Tiểu Phượng là một đứa con gái trong sạch. Chính vì vậy mà những người độc ác và rất độc ác để ý căm ghét con bé. Nữ thi sĩ khẳng định một người đàn ông nào đó hâm mộ Tiểu Phượng bị cô gái cự tuyệt. Hắn mất thể diện nên rắp tâm giết chết để trả thù. Nữ thi sĩ cho như vậy âu cũng là một cách giúp cho cô gái không bị rơi vào tay thằng cha nhỏ nhen kia! Khi từ giã Dược Lan, tôi không bình luận một lời nào, chỉ yêu cầu cô ta lúc này nên giữ kín sự việc.

- Nhân viên khám nghiệm báo cáo thế nào?

- Chẳng có gì khác hơn những điều ta đã biết hoặc đã phán đoán, ông Địch ạ. Ông ta khẳng định cô gái mới bị giết mười lăm phút là cùng và ông ta cho biết thêm cô gái vẫn còn trinh tiết. Nhưng cái đó chẳng làm tôi xúc động. Cái mặt thì gãy, cái ngực thì lép. Có hai người nhìn thấy Tiểu Phượng trước lúc xảy ra sự việc. Đó là hai cô vũ nữ mang nước trà và bánh ngọt vào cho Tiểu Phượng khi hai cô này thu dọn tư trang để trở về phòng khách Bích Ngọc. Các cô ấy bảo Tiểu Phượng lúc ấy trông rất tươi tỉnh.

- Các gia nhân có ai nói gì không? Và các nhạc công?

- Ông vẫn nghĩ đến cái tên lạ mặt chúng ta giả thiết ấy à? Không hy vọng gì đâu! Tôi cùng với ông cố vấn của tôi đã hỏi suốt lượt không chừa một ai. Các nhạc công ngồi ở trong phòng của họ xem pháo hoa, không ai ra ngoài trong suốt thời gian đốt pháo hoa. Đám gia nhân nhan nhản khắp nơi trong cầu thang chính và ở mỗi đầu ban công. Cái tên lạ mặt của ông không thể leo lên cầu thang mà không bị phát hiện. Tôi đã hỏi tất cả mọi người xem có ai quen biết cô vũ nữ không. Tóm lại không còn ai là tôi không hỏi. Cô gái ấy vẫn còn trinh, ông nên nhớ điều đó. Hơn nữa cái kéo là thứ vũ khí sở trường của phái yếu. Đó là việc khó phải không? Khó không chê vào đâu được! – Quan tri huyện nắm tay đấm xuống mặt bàn kết luận. – Trời ơi, việc này rồi sẽ ra sao đây. Một sự kiện có tính chất quốc gia đại sự! Thật khốn khổ thân tôi. Đây là sự kết thúc nhục nhã của một cuộc đời đầy hứa hẹn!

Quan án sát ngồi lặng lẽ vuốt chòm râu mà tư lự. Lát sau ông lắc đầu hoài nghi.

- Còn một khả nă nữa bác Lã ạ. Nhưng sợ nói ra quan bác phật ý.

- Này, ông mà nói thế thì thiên hạ sẽ chẳng còn ai coi ông là người đặc biệt làm tôi vững tâm đâu, tiên sinh ạ. Người ta nói tôi là kẻ sắp chết đuối lại vớ được cái cọng rơm!

Quan án sát chống khuỷu tay lên bàn nói:

- Chỉ còn ba đối tượng cần xem xét. Đó là ba vị khách đáng kính của quan bác!

Quan tri huyện giãy nảy:

-Tối nay có lẽ ông uống quá chén rồi đấy, ông Địch ạ!

- Cũng có thể. Nhưng đệ vẫn nghĩ đến khả năng đó. Quan bác thử nhớ lại lúc chúng ta đứng xem pháo hoa ở ngoài hiên. Quan bác có nhìn thấy đệ đứng ở chỗ gần lan can không? Nữ thi sĩ đứng bên trái đệ, còn quan bác thì đứng bên bà ta. Xa hơn một chút là viên cố vấn và viên giám quận của quan bác. Ngoài ra mặc dầu cảnh đốt pháo hoa rất hấp dẫn nhưng thỉnh thoảng đệ vẫn để ý quan sát chung quanh và đệ biết trong ba người chúng ta không ai rời khỏi bao lơn. Nhưng đệ không để ý nhiều đến ông Triệu, ông Trương và Người Đào Huyệt. Ba người này có đứng sau lưng chúng ta thì phải. Đệ nhìn thấy ông viện sĩ một lần lúc bắt đầu đốt pháo hoa và một lần khi kết thúc pháo hoa đúng lúc ông ấy đang từ đâu đi lại chỗ ông Trương và Người Đào Huyệt. Quan bác có nhìn thấy các ông ấy lúc đang đốt pháo hoa không?

Quan tri huyện đang bước những bước dài trong phòng nghe quan án sát hỏi, ông đứng sững lại quay về ghế của mình ngồi xuống:

- Lúc bắt đầu pháo hoa ông thi sĩ triều đình đứng sau tôi. Tôi định nhường chỗ cho ông ấy nhưng ông ấy bảo đứng thế vẫn nhìn rõ. Tôi cũng nhìn thấy Lỗ Huynh đứng gần ông Trương. Giữa lúc bắn pháo hoa, tôi định gặp Lỗ Huynh để xin lỗi về việc đã không có những hoạ tiết Phật giáo trong các hình tượng trưng của pháo hoa nhưng không thấy ông ấy đâu, phòng tiệc lúc đó tối om vì đã tắt hết đèn đóm, mắt tôi thì đang loá đi vì ánh sáng của pháo hoa.

- Đấy đúng là chỗ đệ đang e ngại! Này, đệ vừa nhớ đến lời quan bác nói rằng tất cả các nhà thơ đều biết câu chuyện “cầu thang bà quận chúa” và đệ đặc biệt chú ý chỗ khuôn cửa ra vào khuất sau tấm màn che. Như vậy nghĩa là có một người trong số ba vị khách của chúng ta đã giết cô vũ nữ trong gian buồng sau tấm màn che! Theo sự ước lượng thời gian của quan bác thì sự việc ắt phải xảy ra đúng vào lúc kết thúc pháo hoa. Lúc đó hẳn có nhiều thời gian để thực hiện một kế hoạch giết người đơn giản và có hiệu quả. Sau khi gia nhân tắt đèn và mọi người đều hướng sự chú ý của mình về phía khu vườn, tên sát nhân đã trở lại phòng tiệc lẻn vào sau tấm màn che để vào buồng. Nó giả vờ nói với cô vũ nữ một vài lời âu yếm rồi thình lình đâm kéo vào cổ cô. Sau đó nó lặng lẽ rút ra ngoài hiên bằng lối nó vừa vào. Tất cả chỉ cần độ ba phút là xong.

- Nếu cửa vào buồng cài then thì sao?

- Trường hợp đó nó phải gõ cửa, bác Lã ạ. Tiếng nổ của pháo hoa sẽ át tiếng gõ cửa. Và nếu lúc đó có một gia nhân nào ở đấy thì nó sẽ chống chế rằng nó không thích xem pháo hoa và muốn nói chuyện trong chốc lát, tạm gác ý định giết người đến một dịp thuận lợi khác! Đệ cho rằng những điều kiện lý tưởng cho một tên giết người đã hội đủ, bác Lã ạ.

- Hẳn là thế, nếu người ta chịu suy nghĩ một tí, – nét mặt quan tri huyện trầm ngâm. Ông đưa tay lên vuốt chòm ria mép. – Nhưng ông Địch ạ, thật nực cười nếu nghĩ rằng một trong những con người vĩ đại ấy đã…

- Quan bác có hiểu kỹ về họ không?

- Cái đó thì… ông cũng biết việc giao du với những nhân vật nổi tiếng nó như thế nào. Tôi chỉ tiếp xúc với họ tất cả có đâu hai hoặc ba lần gì đó, nhưng không lần nào gặp riêng từng người. Gặp nhau chúng tôi chỉ nói chuyện văn chương nghệ thuật… Không, sự thực tôi không hiểu biết gì nhiều về tư cách của họ. Nhưng xin ông hãy tìm thủ phạm ở những nơi khác, tiên sinh ạ! Con đường công danh của họ đã đưa họ lên thành những nhân vật chung của tất cả xã hội! Nếu như trong đời tư của họ có cái gì đó không bình thường thì đó là… Duy chỉ có Người Đào Huyệt, dĩ nhiên là có thể… Đối với Người Đào Huyệt thì không có gì trở ngại cả, hoàn toàn không. Ông cũng biết ông ta chẳng lúc nào cũng tách mình ra khỏi những việc trần tục. Ông ta bắt đầu sự nghiệp của mình bằng việc quản trị một khu tôn giáo rộng lớn ở vùng hồ, nơi ông ta đã hút cạn máu của những tá điền lĩnh canh ruộng đất. Sau đó thì ông ta ăn năn, sám hối, chắc thế, nhưng… (quan tri huyện mỉm cười), nói thật với ông, ông Địch ạ, tôi vẫn chưa quen được cái lối lập luận của ông đâu!

- Bác Lã ạ, đệ hoàn toàn hiểu quan bác. Thật ra nếu chúng ta liệt ba nhân vật nổi tiếng ấy vào tội giết người kể cũng hơi quá trớn đấy! Về phía Người Đào Huyệt, ông ta vừa viết tặng quan bác một bức trướng rất đẹp. Ông ta đã đem treo nó vào tấm màn che. Nhưng chúng ta hãy tạm gác những tài năng vĩ đại và những địa vị cao siêu của họ sang một bên và cứ coi như họ là những đối tượng nghi vấn trong một vụ án mạng xem sao. Hãy cứ biết rằng cả ba người đều có thể dính líu vào vụ án mạng. Rồi ta sẽ xét đến vấn đề nguyên nhân. Việc trước tiên là xét về cái của cô vũ nữ phòng khách Bích Ngọc. Hình như trong các vị khách của quan bác có người đã đến Tần Hoài trước đó một hai ngày, nghĩa là họ có đủ thời gian để làm quen với Tiểu Phượng trước khi cô vũ nữ ấy đến đây ra mắt. Về phía cô vũ nữ, không biết đã làm quen với họ bao giờ chưa?

- Ồ! Lúc tôi dẫn ông Triệu và ông Trương lên gác để giới thiệu phòng tiệc thì gặp Dược Lan và cô bé vũ nữ ở trên đó đi xuống. Tôi có giới thiệu cô ta với họ. Sau đó tôi bắt gặp Tiểu Phượng nằm gọn trong lòng Lỗ Huynh ngay trước bàn thờ thần cáo, ông biết không?

- Đệ biết. Này, khi quan bác ở phòng khách Bích Ngọc về chắc có tạt qua phòng lưu trữ tìm các hồ sơ mà trước đó Tống đã nghiên cứu, bởi vì…

- Trời ơi! Lại còn vụ án mạng phó bảng Tống nữa kia chứ! Một lúc hai vụ án mạng! Ông đợi một tí để tôi nhớ lại xem ông giám quận của tôi ông ấy nói gì về người chủ cho Tống thuê nhà? À phải rồi, ông ta đã cho người điều tra trong khu phố và được biết dân chúng ở đây đều biết tiếng ông buôn trà. Ông nhà buôn này không có điều tiếng gì xấu và cũng không làm việc gì mờ ám. Theo ý tôi việc ông ta định thuyết phục tôi và ông nghe theo những nhận xét của ông ta chỉ là để tỏ ra mình cũng là người sáng suốt, có thế thôi. Khối người chẳng thích chơi cái trò cảnh sát điều tra tài tử như thế là gì, điều đó ông biết quá đi chứ.

- Vâng. Chúng ta có thể loại trừ ông Minh. Đệ đã cân nhắc những giả thiết về mối liên hệ giữa Tống với cô con gái ông Minh. Cô ta đẹp và đứa ở gái của nhà ấy nói với đệ rằng buổi tối cô thường ngồi trong buồng riêng nghe Tống thổi sáo những bài tình ca. Nếu việc đó lộ ra thì ông Minh… Nhưng giờ đây chúng ta đã biết Hoàng Liên mới là người tình của Tống và cô gái ấy được Tống hứa tặng các đồ nữ trang bằng bạc. Chàng phó bảng đã nói chuyện ông Minh với Hoàng Liên nhưng không nói câu gì tỏ ra anh nghi ngờ ông này giết bố anh ta! Nói tóm lại chúng ta không có lý do gì để nghi vấn ông buôn trà. Trở lại vụ Tiểu Phượng, – quan án sát vừa vuốt bộ râu dài đen nhánh vừa nói. – Chúng ta định dò hỏi cô vũ nữ về tung tích người bố của Hoàng Liên. Giờ đây cô gái đã chết. Quan bác vẫn có thể hỏi những người đã của phòng khách Bích Ngọc may ra họ biết được điều gì do cô vũ nữ nói lại với họ về cô gái giữ miếu Cáo Đen và về người cha không hợp pháp của cô ta, hiện đang sống ở Tần Hoài. Bác Lã ạ, chúng ta nên ấn định một chương trình làm việc cho ngày mai. Thứ nhất, quan bác đến phòng khách Bích Ngọc. Thứ nhì, chúng ta cùng đến xem các hồ sơ lưu trữ để tìm một vụ chết người bất bình thường cách đây mười tám năm, liên can đến chàng phó bảng bị ám sát, thứ ba…

- Ông phải đến phòng khách Bích Ngọc thay tôi, ông Địch ạ! Tôi sẽ đưaon cùng các vị khách đến xem bày cỗ Tết trung thu ở sân thứ tư sáng sớm ngày mai. Nếu bà cụ thân mẫu tôi thấy trong người khoẻ cũng sẽ ra dự với chúng tôi.

- Được thôi. Đệ sẽ đến phòng khách Bích Ngọc sau bữa ăn lót dạ. Bác Lã ạ, quan bác sẽ rất đáng yêu nếu quan bác viết cho đệ một lá thư có tính chất mào đầu để giới thiệu đệ với bà chủ phòng khách rồi cho người mang ngay đến cho đệ. Xong việc, đệ sẽ trở về để cùng mọi người thưởng thức bàn cỗ trung thu. Và đến lúc nào thuận tiện đệ và quan bác sẽ cùng đến toà án xem hồ sơ. Việc thứ ba đệ sẽ đảm nhiệm là sẽ đến miếu Cáo Đen để thuyết phục cô gái Hoang Liên rời bỏ cái nơi khủng khiếp ấy. Quan bác có thu xếp được chỗ nào kín đáo cho cô gái ấy tạm trú không?

Sau khi ông bạn đồng nghiệp nhận lời, quan án sát nói thêm:

- Tách cô gái ấy ra khỏi đàn cáo và người tình rùng rợn của cô ta kể cũng khó. Nhưng đệ tin có thể thuyết phục được cô gái. Nói đến Hoàng Liên, bác Lã ạ, đệ cần nói thêm để quan bác rõ rằng Lỗ Huynh thường nương náu trong một ngôi đền rất gần khu đất hoang. Ông ta đã tung ra luận điệu lờ mờ rằng có một số người tương hợp đặc biệt với loài cáo. Rủi quá lúc ấy đệ lại quên không hỏi Hoàng Liên xem bố cô gái người to béo hay gầy gò.

- Ông tối dạ quá ông Địch ạ, – quan tri huyện sốt ruột nói. – Hoàng Liên chẳng nói với ông là theo lời cô vũ nữ thì ông ta đẹp lắm đó sao!

Quan án sát gật gù tỏ ý hài lòng. Dưới cái vẻ bề ngoài vô tâm, người bạn đồng sự của ông đã chứng tỏ là một thính giả rất chăm chú.

- Đúng đấy, bác Lã ạ! Nhưng nếu Tiểu Phượng nói như thế chỉ là để an ủi cô gái khốn khổ ấy thì sao? Sau bữa ăn điểm tâm đệ sẽ lại đến khu miếu hoang gặp cô gái và sẽ hy sinh cả buổi chiều cho công việc tế nhị này, dĩ nhiên là nếu không có vấn đề quan tuần phủ có lệnh triệu hồi.

- Thề có trời! – Nghe quan án sát nói, quan tri huyện rụng rời tay chân kêu lên. – Ông không thể biết được tôi đội ơn ông biết chừng nào đâu ông Địch ạ! Ông đã đem lại cho tôi một chút hy vọng.

- Khốn nỗi cũng chỉ là một chút hy vọng mà thôi. Còn bữa tiệc ở vách đá Lục Bảo Ngọc quan bác định đến bao giờ thì bắt đầu. Ở ngoài thành phải không?

- Đúng rồi. Đó là một nơi phong cảnh đẹp nhất vùng này, tiên sinh ạ. Nó nằm mãi tít trên đỉnh dãy núi gần đây nhất. Kiệu đi từ Cửa Tây đến chỉ mất độ nửa giờ. Nhân dịp này ông s được thưởng thức, coi như chúng ta sẽ trèo lên cao chót vót một vùng rất hiểm trở. Trên có một cái đình ở ven rừng thông cổ thụ. Phong cảnh ở đây sẽ làm ông thích thú, ông Địch ạ. Rồi ông xem! Các gia nhân của tôi đang chuẩn bị mọi thứ cho cuộc hành trình của chúng ta. Sáu giờ chiều sẽ lên đường để lúc mặt trời lặn là vừa đến nơi. Bây giờ đã quá nửa đêm, – quan tri huyện vừa nói vừa đứng lên, – tôi mệt bã cả người ông Địch ạ. Tốt nhất chúng ta nên đi ngủ. Nhưng tôi cũng còn phải đảo qua bên phòng tiệc để xem bức trướng Lỗ Huynh viết thế nào đã rồi mới đi ngủ được.

Đến lượt quan án sát đứng dậy:

- Quan bác sẽ được thấy nét bút tuyệt trần của ông ta. Nhưng nội dung mấy câu thơ làm đệ nghĩ ngay đến hình như ông ta đã biết cô vũ nữ đã chết quan bác ạ!

XIII

Án sát Địch uống trà với một bà bệ vệ

Ông ngờ những nhân vật lỗi lạc của triều đình nhúng tay vào vụ giết người

Sáng hôm sau, án sát Địch dậy thật sớm. Ông mở các cửa sổ và cứ mặc nguyên quần áo ngủ bước ra ngoài biên hít thở không khí buổi sáng mát rượi. Ngoài kia, mảnh vườn với hòn non bộ, bóng tối còn phảng phất sương sớm phủ một lớp nhẹ trên các khóm trúc. Sau lưng ông, cả khu dinh thự vẫn im lìm không một tiếng động. Mọi người hình như còn đang yên giấc ngủ. Đám gia nhân sáng nay chắc sẽ dậy muộn vì đêm qua phải thu dọn phòng tiệc mãi đến tận khuya. Tuy nhiên những tiếng hô mệnh lệnh và những tiếng vũ khí va chạm lách cách từ trong khu toà án dội đến: lính gác đang thực hành những động tác thao diễn buổi sáng của họ.

Quan án sát lặng lẽ đi rửa mặt. Sau đó ông mặc một chiếc áo rộng bằng lụa xanh, đội mũ trùm vuông bằng sa đen hồ bột. Ông vỗ tay gọi, rồi bảo cậu tiểu đồng còn đang ngái ngủ mang ấm nước trà và một bát cơm gạo lứt với dưa món đến cho ông. Một lát sau, tiểu đồng bưng đến một mâm thức ăn gồm có cơm gạo trắng, rau trộn dấm, gà giò luộc, một đĩa trứng đúc cua, một món canh nấu bằng đậu hạt, một rổ tre đan đựng đầy bánh tẩm bột rán và một đĩa hoa quả tươi cắt thành lát. Rõ ràng bữa ăn lót dạ xa hoa thế này đã thành lệ ở đây. Quan án sát bảo tiểu đồng đặt những thức ấy lên chiếc bàn ở ngoài hiên.

Ông vừa ngồi xuống ăn được một ít thì nhân viên toà án mang đến một chiếc phong bì đóng dấu gắn xi niêm phong hẳn hoi. Đó là thư của quan tri huyện:

“Tiên sinh,

Ông giám quận sẽ đưa xác cô vũ nữ đến phòng khách Bích Ngọc. Ông ấy có nhiệm vụ giải thích cho mọi người ở đấy hiểu rằng họ sẽ có lợi nếu biết giữ kín cái chết của cô vũ nữ cho đến ngày mai. Ngày mai tôi sẽ cho chuyển cái xác sang phòng xử án. Xin gửi ông lá thư viết cho bà chủ phòng khách kèm theo đây.

Người em hậu sinh ngu muội của tiên sinh.

Lã Quan Tùng.”

Quan án sát nhét thư vào ống tay áo và bảo người viên chức toà án dẫn ông ra cổng chính khu toà án, nói rằng ông muốn đi dạo phố một lúc. Ra góc phố, quan án sát thuê kiệu đến phòng khách Bích Ngọc. Ngồi trên kiệu qua các phố người đi chợ tấp nập, ông tự hỏi không biết quan tri huyện định giữ kín cái chết của cô vũ nữ để làm gì. Viên giám quận của quan tri huyện chắc đã nhận được những chủ trương cần thiết. Phu kiệu dừng lại trước một khuôn cửa giản dị sơn đen trong một phố nhỏ yên tĩnh. Quan án sát đã toan nói với phu kiệu rằng họ đưa ông đến sai địa chỉ, thì trông thấy bốn chữ: “Phòng khách Bích Ngọc” khắc trên tấm biển đồng treo rất kín đáo bên cạnh khuôn cửa.

Người gác cửa có bộ mặt quàu quạu, dẫn ông vào mảnh sân gạch xinh xắn, xung quanh có các chậu hoa bằng đá cẩm thạch trắng chạm trổ. Cuối sân là cổng lớn sơn son trên treo tấm biển trắng viết hàng chữ màu xanh: “Giữa những bông hoa là một mùa xuân vĩnh cửu”. Dưới hàng chữ không có chữ ký của người viết nhưng nét chữ giống một cách kỳ lạ với nét chữ của Lã tri huyện.

Một người đàn ông vai rộng, mặt rỗ, chìa tay nhận lá thư quan án sát đưa, thái độ nghi hoặc. Nhưng vừa thấy nét triện lớn đỏ chót của toà án đóng ở mặt sau phong bì, thái độ của ông ta liền chuyển sang vồn vã, khúm núm cúi đầu chào. Người đàn ông dẫn quan án sát đi qua gian tiền sảnh nhỏ đến một lối đi có lan can sơn đỏ bên cạnh một vườn hoa lộng lẫy. Quan án sát ngồi xuống cạnh chiếc bàn pha trà bằng gỗ đàn hương lên nước bóng loáng. Nền nhà trải thảm len mềm xốp màu xanh biếc, tường phủ gấm cùng màu. Một chiếc án thư bằng gỗ cẩm lai đánh xi kê sát tường trên đặt một bát hương bằng sứ trắng nổi bật các hình vẽ trang trí uốn khúc màu hổ phách và màu xám. Qua những cánh cửa sổ cánh lùa để ngỏ, quan án sát chỉ nhìn thấy một góc của ngôi nhà lầu quay mặt ra vườn hoa. Tiếng đàn xi-ta lanh lảnh lọt qua những tấm mành sơn kim nhũ che kín dãy hàng Các nhạc công ăn lương của phòng khách đang tập dượt.

Một bà bệ vệ mặc áo dài dệt hoa nổi màu nâu bước vào, theo sau là đứa hầu gái, bộ mặt trịnh trọng, hai tay bưng khay trà. Bà chủ phòng khách chắp tay trong ống áo rộng loà xoà, miệng tuôn ra hàng tràng diễn văn chào mừng. Quan án sát thấy bà ta với con mắt xét nét, cái mặt xám ngoẹt, cặp má chảy, đôi mắt ti hí gian xảo và ông kết luận bà ta đang rất khó chịu về việc ông đến đây.

- Ông giám quận ở dinh tri huyện đã đến đây chưa hả bà? – Quan án sát hỏi một câu cắt ngang bài diễn văn thao thao bất tuyệt của bà chủ phòng khách.

Bà chủ phòng khách bảo đứa hầu gái đặt khay trà xuống bàn và ra ngoài để bà tiếp khách. Sau đó bà ta đưa bàn tay trắng nõn sửa lại xống áo cho ngay ngắn rồi mới chậm rãi trả lời:

- Thưa ngài, tôi thành thật bày tỏ tấm lòng thương xót của tôi đối với người con gái hèn mọn vừa gặp phải tai ương khủng khiếp. Tôi hết lòng mong mỏi sự việc xảy ra không làm phiền lòng các ngài kính mến.

- Ông bạn đồng sự của tôi buộc lòng phải tuyên bố với các vị quan khách của ông rằng cô vũ nữ chỉ bị thương ở chân. Bà có thể cho tôi xem các giấy tờ của cô ấy không?

- Tôi biết thế nào ngài cũng muốn xem mà, – bà chủ phòng khách trả lời với một nụ cười giả tạo.

Bà ta rút trong ống tay áo của mình một tập giấy đưa cho quan án sát. Mới xem qua ông đã thấy những tài liệu này chẳng có gì đặc biệt. Tiểu Phượng là con gái út một người bán rau. Ông bố mới bán cô được ba năm chỉ vì lý do đơn giản là cô có đến bốn cô chị mà ông bố thì không đủ khả năng lo của hồi môn cho ngần ấy cô con gái. Phòng khách đã dạy cô múa, dạy cô võ vẽ đọc và viết dưới sự chăm lo của một ông thầy nổi tiếng.

- Cô ấy có kết bạn tâm đắc với một khách làng chơi hay một khách trọ nào không? – Quan án sát dò hỏi.

Bà chủ phòng khách trịnh trọng rót nước trà vào chén của quan án sát rồi thản nhiên đáp:

- Dạ, về cái khoản đó các ông lớn thường hay đến đây hầu hết đều biết rõ Tiểu Phượng. Con bé có tài nhảy múa đến nỗi các quan lớn cũng phải tranh nhau mời mọc. Về nhan sắc thì đúng là nó không được đẹp. Chỉ có một số các ngài lớn tuổi rõ ràng đã say mê cái cách cư xử nước đôi của con bé nên mới xin xỏ nó ban cho ân huệ mà thôi. Nhưng con bé từ chối hết thảy mà tôi thì không muốn ép uổng nó bởi chỉ vì riêng việc nhảy múa nó cũng đã làm lợi cho phòng khách khối ra rồi. – Bà chủ phòng khách khẽ nhíu cặp lông mày nói tiếp: – Con bé thích sống lặng lẽ. Nó không bao giờ thấy cần phải sửa đổi một cái gì và coi việc nhảy múa của nó là quan trọng bậc nhất. Nhưng nó bị bọn con gái ghét, chê người nó có mùi hôi và bảo nó là giống đàn bà cáo. Việc ấy thật rắc rối. Thưa ngài, cái việc duy trì trật tự đối với bọn con gái ở đây phải kiên nhẫn lắm mới được, phải tôn trọng…

- Cô gái ấy có định tố giác ai bao giờ không?

Người đàn bà ghép hai bàn tay giơ lên trời như sắp vái lạy:

- Xin ngài tha lỗi, – bà ta vừa nói vừa nhìn quan án sát bằng cái nhìn chê bai. – Lũ con gái của tôi đứa nào cũng rành biết phân biệt món gì là món đầu bảng để câu khách, làm cho khách thèm thuồng dù có phải hành nghề trái phép hoặc phải đánh đòn ngay tức khắc đi nữa. Bẩm ngài, dĩ nhiên Tiểu Phượng có nhận những món tiền thưởng của khách và… tóm lại con bé rất khôn khéo, biết khêu gợi… lòng hào hiệp bằng… ờ… những cách khác nhau, nhưng đều hoàn toàn là lương thiện cả. Con bé cũng thật dễ bảo. Tôi cho phép nó thỉnh thoảng được đến thăm đứa con gái kỳ lạ giữ miếu Cáo Đen. Nhưng rốt cuộc nó chỉ đi được có một lần thì bị tôi cấm chỉ vì nó đã dạy cho con bé kia hát những bài hát rất hay, rất được khách. Thưa ngài, các loại du côn du đãng thường hay lảng vảng quanh vùng Cửa Nam. – Bà chủ phòng khách cắn môi nói thêm. – Con bé ấy có thể đã làm quen với một thằng nào đó trong cái bọn không đáng tin cậy và thằng đó đã gây ra vụ án mạng bỉ ổi này chăng? Bởi thế cho nên không bao giờ nên thả lỏng bọn con gái! Đó là bài học cần rút ra! Tôi nghĩ bao nhiêu công lao tiền của tôi phải bỏ ra để dạy dỗ nó, thế mà…

- Nhân bà nói đến cô gái giữ miếu, tôi hỏi bà có phải trước kia cô ấy ở đây trốn đi không?

- Thưa ngài, không phải ạ! Con bé ấy bị bán cho một phòng khách nhỏ ở gần Cửa Đông, một phòng khách mạt hạng, khách phần đông là anh em cu ly và bọn vô công rồi nghề. Thưa ngài, một… một cái nhà thổ, nếu tôi được phép nói như vậy.

- Tôi hiểu. Do đâu mà Tiểu Phượng biết cô gái giữ miếu không phải mồ côi cả cha lẫn mẹ? Và bố cô ta vẫn còn sống ở vùng này?

- Không bao giờ, thưa ngài. Một lần tôi hỏi Tiểu Phượng xem thỉnh thoảng cô gái ấy có tiếp các quý ông… các khách chơi, nhưng Tiểu Phượng bảo chỉ có nó mới dám đến ngôi miếu ấy mà thôi!

- Tôi thấy nữ thi sĩ Dược Lan rất đau đớn trước cái chết của cô vũ nữ. y giữa hai người có tình cảm gì đặc biệt với nhau không?

Mí mắt của người đàn bà sụp xuống:

- Hiển nhiên nữ thi sĩ Dược Lan đáng tôn kính rất xúc động về cách cư xử ý tứ và những nét trẻ trung của con bé, – bà ta mở đầu như vậy và ân cần nói tiếp, – cả về tài năng nổi bật của con bé nữa. Cái đó cũng là dĩ nhiên thôi. Tôi là người rất độ lượng trong những cái thuộc phạm vi gọi là quan hệ tình bạn giữa cánh đàn bà với nhau, thưa ngài, hình như tôi đã vinh hạnh được gặp nữ thi sĩ một lần ở kinh đô thì phải. Hồi trước…

Bà chủ phòng khách bỏ dở câu nói, nhún vai. Quan án sát đứng lên và trong lúc chủ nhà tiễn chân ông ra cửa, ông hờ hững đưa ra một nhận xét:

- Ngài viện sĩ Viện hàn lâm Triệu, ông thi sĩ Trương đáng tôn kính và nhà sư Lỗ Huynh đều rất thất vọng vì không được thưởng thức tài nghệ của Tiểu Phượng. Tôi chắc các ông ấy cũng đã có lần được xem cô ấy nhảy múa…

- Đâu có, thưa ngài! Các quý ngài nổi tiếng ấy cũng một đôi lần đến thăm, làm rạng rỡ phòng khách của chúng tôi, nhưng không bao giờ các ngài ấy trà trộn vào các cuộc chiêu đãi phòng khách dù rộng rãi hay trong phạm vi hẹp. Chỉ có lần này các ngài ấy chấp nhận lời mời của Lã tri huyện mà cũng đã bắt đầu gây tiếng vang trong cả tỉnh! Lã tri huyện thật là một con người tuyệt vời. Bao giờ ông ấy cũng tốt bụng, bao giờ cũng thấu tình đạt lý! Ngài vừa nhắc đến Lỗ Huynh làm tôi nhớ lại cái tên của nhà tôn giáo, thưa ngài…

- Điều đó không quan trọng. Thôi, chào bà!

Về đến toà án, quan án sát nhờ một viên chức vào báo tin cho quan tri huyện. Ông thấy người bạn đồng nghiệp của mình ở văn phòng đang đứng trước cửa sổ, hai tay chắp sau lưng.

- Chắc là tối hôm qua, ông ngủ ngon ông Địch nhỉ? – Quan tri huyện quay lại nói với giọng mệt mỏi. – Còn tôi thì đã trải qua một đêm thật tồi tệ. Một giờ đêm tôi lẩn vào đại sảnh, tưởng như thế sẽ được một tối yên thân, bởi vì bà vợ cả của tôi bao giờ cũng đi ngủ sớm. Nào ngờ bà ấy lại thức dậy, chẳng hiểu vì sao, cãi lộn om sòm với bà thứ ba và bà thứ tư ngay bên chân giường bà ấy. Rồi bà ấy lồng lộn chạy đi tìm tôi yêu cầu giải quyết. Cuối cùng tôi đành đi theo bà vợ thứ tư và lại phải thức trắng thêm một tiếng đồng hồ nữa để nghe bà ấy kể lể dài dòng vì sao các bà ấy lại cãi cọ nhau như vậy (quan tri huyện trỏ tay vào chiếc phong bì to tướng để trên bàn nói thêm bằng một giọng thống thiết). Có phải viên quan tuần phủ mang thư đến cho ông. Nếu là giấy triệu của quan tuần phủ thì tôi phải nhảy xuống nước mà tự tử mất thôi!

Án sát Địch mở phong bì ra. Đó là một bức thông điệp ngắn báo cho ông phải trở về nhiệm sở trong thời hạn ngắn nhất vì việc ông túc trực ở đây không cần thiết nữa.

- Không phải giấy triệu hồi. Người ta báo cho đệ trở về Phố Dương. Chậm nhất sáng mai phải lên đường.

- Thề có trời, tôi chẳng dám ngăn giữ! Chúng ta còn ngày hôm nay nữa. Ông có tin tức gì thêm ở chỗ bà chủ phòng khách không?

- Có nhiều điều làm trầm trọng thêm trường hợp của nữ thi sĩ Dược Lan, bác Lã ạ. Trước hết, đúng là bà nữ thi sĩ đã say mê cô vũ nữ. Sau nữa, không một ai trong số ba vị khách của quan bác từng đến phòng khách Bích Ngọc, và theo bà chủ phòng khách thì vị tất trước đó họ đã gặp Tiểu Phượng. Quan bác có biết gì về những dự định của các vị khách trong buổi chiều hôm ấy không?

Quan tri huyện rầu rĩ lắc đầu:

- Bốn giờ chiều chúng ta phải có mặt ở thư viện để nghe đọc và bình luận về một sáng tác thơ gần đây nhất của tôi. Tôi đã nóng lòng chờ đợi cái dịp này từ lâu!

- Quan bác cứ tin rằng người của viên giám quận của quan bác có khả năng theo dõi sát từng vị khách xem họ có ai vắng mặt sau bữa cơm trưa không?

- Trời ơi, ông Địch! Ông vẫn muốn tôi phải theo dõi họ ư? – Quan tri huyện trố mắt hỏi.

Nhưng rồi cuối cùng ông cũng đành lắc đầu nhẫn nhục.

- Thôi thì đành vậy. Đằng nào thì sự nghiệp của tôi cũng sẽ tiêu ma. Vậy cứ liều một cái xem sao!

- Hay lắm, bác Lã! Tôi cũng muốn quan bác ra lệnh cho viên đội trưởng cảnh vệ ở Cửa Nam cử thêm hai đội viên có trang bị vũ khí và bố trí họ ở một trong số những cửa hàng ngoảnh mặt sang khu đất hoang để kiểm soát lối vào khu đó. Họ có nhiệm vụ bắt giữ bất cứ ai ra vào miếu Cáo Đen. Đệ không muốn để xảy ra điều gì đáng tiếc đối với đứa con gái khốn khổ ấy. Có thể chiều nay khi đến ngôi miếu, đệ sẽ cần đến họ. Hiện giờ các vị khách đang ở đâu?

- Họ đang ăn sáng. Dược Lan ăn với bà vợ cả của tôi. Như vậy chúng ta có thì giờ đến xem hồ sơ của toà án đấy ông Địch ạ!

Quan tri huyện vỗ hai bàn tay. Người đội trưởng cảnh sát bước vào. Ông ra lệnh cho người đội trưởng cảnh sát đến Cửa Nam báo cho viên đội trưởng cảnh vệ bố trí người canh gác. Trong lúc ở văn phòng đi ra, ông dặn viên cố vấn đến phòng lưu trữ. Quan tri huyện dẫn quan án sát đi theo một hành lang quanh co đến gian phòng rộng rãi, mát rượi. Các bức tường xung quanh đều có lớp bọc. Từ mặt đất lên sát trần nhà chia thành các ô lõm. Đó là ô chứa các ngăn kéo hồ sơ. Mùi xi đánh bóng, mùi băng phiến chống sâu mọt cho các tài liệu toả ra sực nức. Một viên chức có tuổi đang xếp các giấy tờ sổ sách ở đầu chiếc bàn rộng kê giữa phòng. Đầu bàn đằng kia, Lỗ Huynh cũng đang ngồi cắm cúi xem tài liệu!

XIV

Cuộc kỳ ngộ ở cơ quan lưu trữ

Năm con khuyển hé mở tấm màn bí mật

Người Đào Huyệt thân hình to lớn cũng đang có mặt ở phòng lưu trữ. Ông ta mặc một chiếc áo dài màu nâu bằng len thô, vạt áo vắt chéo sang vai trái cài bằng một chiếc ghim han gỉ. Ông tiếp nhận lời chào của hai vị quan cấp huyện bằng với một vẻ trang nghiêm và lặng lẽ nghe quan tri huyện nồng nhiệt ngỏ lời cảm ơn về bức trướng ông vừa viết tặng tối hôm qua. Nhà sư vỗ tay vào tập hồ sơ trên bàn trước mặt ông, cất tiếng khàn khàn:

- Tôi đến đây để xem tài liệu về cuộc nổi dậy của nông dân cách đây hai trăm năm. Thời kỳ đó diễn ra một cuộc tàn sát ở Cửa Nam. Nếu tất cả những người bị giết bằng vũ khí nay vẫn còn trong khu vực thì ông không thể vạch được một con đường đi qua đấy! Ông cũng cần xem tập hồ sơ ấy à, ông Lã?

- Không, tôi đến để chỉ tìm một tài liệu thường.

Người Đào Huyệt nhìn quan tri huyện bằng cái nhìn của con cóc.

- Được rồi. Này, nếu ông không tìm thấy tài liệu thì chỉ việc đóng cửa gian phòng này lại, về thắp một nén nhang trên bàn thờ thần cáo. Khi trở lại, ông sẽ tìm thấy hồ sơ mình định tìm ở chỗ xa hơn một chút chỗ vừa tìm lúc trước. (Nhà sư khép tập hồ sơ đứng dậy). Đã đến giờ xem bàn cỗ trung thu chưa nhỉ?

- Tôi sẽ hướng dẫn ông đến đó ngay bây giờ! đến với chúng tôi sau ông Địch nhé. A, ông cố vấn đây rồi! Ông giúp ông bạn đồng nghiệp của tôi tìm hồ sơ, ông Cao nhé!

Quan tri huyện kính cẩn mở cửa cho Người Đào Huyệt ra trước, còn mình bước ra sau.

- Thưa quan án sát, tôi có thể giúp gì cho ngài? – Tiếng nói của viên cố vấn rõ ràng rành mạch.

- Tôi nghe nói vào năm con khuyển, tại đây có xảy ra một vụ giết người chưa tìm ra manh mối, ông Cao ạ. Tôi muốn xem qua tập hồ sơ nói về việc đó.

- Vâng, chính thế, năm con khuyển còn lưu lại như một năm nổi tiếng là bởi có cuộc mưu phản của ông hoàng thứ chín. Thưa ngài, còn về vụ giết người chưa tìm ra manh mối thì… không, tôi không nhớ mình có được đọc tài liệu nói về việc ấy bao giờ chưa. Có thể ông nhân viên lưu trữ biết được phần nào chăng? Ông Liễu ơi! Ông có nghe nói về một vụ giết người nào chưa tìm ra thủ phạm trong năm con khuyển không?

Người viên chức già vuốt chòm râu lưa thưa suy nghĩ.

- Không, ông Cao ạ. Năm con khuyển ở Tần Hoài là một năm dữ với chúng ta vì có cuộc mưu phản của đại tướng Mạc Đức Linh. Nhưng không có vụ giết người nào chưa được làm sáng tỏ cả, không, tôi không thấy.

- Tôi có biết về vụ đại tướng Mạc, – quan án sát nói. – Ông ta là người đã tham gia vào âm mưu làm phản của ông hoàng thứ chín phải không?

- Vâng, đúng thế thưa ngài. Tất cả những tài liệu về vụ ấy đều để trong cái hộp to màu đỏ kia, trên tầng giá thứ năm bên phải. Các tập kế bên là tài liệu về những vụ xử kiện trong năm đó.

- Ông cứ lấy xuống hết để trên bàn cho tôi, ông Cao ạ.

Ông già lưu trữ dựng cái thang nhỏ vào giá hồ sơ và lần lượt chuyển các tập hồ sơ cho viên cố vấn đặt lên bàn theo thứ tự niên đại. Nhìn khối lượng tài liệu, quan giám sát nhận rõ tầm rộng lớn của công việc ông làm. Tất nhiên không chỉ là vụ giết người đơn thuần mà là một vấn đề đã được giải quyết với kết quả một cái án sai lầm với một người vô tội! Trong trường hợp này, kẻ bị cáo thực tế trở thành nạn nhân và kẻ giết người chính là những người đã tố cáo và xét xử anh ta.

- Các hồ sơ của ông được giữ gìn cẩn thận lắm, ông Cao ạ, – quan án sát nhận xét. – Không có một hạt bụi nào bám vào

- Thưa ngài, tháng nào tôi cũng cho các hồ sơ xuống một lần, – viên cố vấn giải thích với một nụ cười hể hả. – Các ngăn hồ sơ được đánh xi lại, tài liệu thông gió, như vậy chống được cả mối mọt.

Quan án sát nghĩ bụng, trong trường hợp này các hồ sơ sạch sẽ lại là điều đáng tiếc. Nếu những tập hồ sơ để tít trên những giá cao kia lại phủ một lớp bụi thì rõ ràng người ta có thể thấy ngay vết tay của kẻ đi dò la tung tích của phó bảng Tống.

- Chàng phó bảng bị ám sát thường ngồi làm việc ở chiếc bàn này phải không?

- Thưa ngài vâng. Các hồ sơ để dưới thấp là hồ sơ về cuộc nổi loạn của nông dân mà phó bảng Tống thích nghiên cứu. Anh ta còn trẻ và rất thông minh, lại tỏ ra ham thích một cách quá đáng những vấn đề cai trị. Lúc nào tôi cũng thấy anh ta cắm cúi vào các tập hồ sơ mới đây nhất. Thật là một nhà nghiên cứu khoa học nghiêm túc ít ai bì. Chẳng bao giờ tôi thấy anh ta mời tôi lại nói dăm ba câu chuyện. Những tài liệu đó đã để đầy đủ trước mặt ngài.

- Cảm ơn ông. Tôi không giữ ông ở đây nữa, ông Cao. Nếu cần thêm tài liệu tôi sẽ nhờ ông nhân viên lưu trữ tìm hộ.

Sau khi viên cố vấn đi khỏi, quan án sát ngồi xuống mở tập hồ sơ thứ nhất. Người nhân viên già thì trở lại với công việc xếp giấy tờ tài liệu ở đầu bàn đằng kia. Quan án sát nhanh chóng bị chìm ngập vào vô số các sự việc khác nhau. Một hoặc hai sự việc làm nổi lên những vấn đề hay hay, nhưng không có sự kiện nào cho thấy có sai lầm về xét xử, và cái tên Tống, chỉ thấy xuất hiện có một lần là bị cáo trong một vụ gian lận nhỏ. Khi anh nhân viên trẻ tuổi mang nước trà đến cho ông, ông kinh ngạc nhận thấy lúc này đã là một giờ chiều. Anh nhân viên còn cho ông biết thêm rằng quan tri huyện cùng với các vị khách lúc này đang ở sân thứ tư và bữa cơm trưa nay được phục vụ ngay tại sân.

Quan án sát trút một hơi thở và quyết định xem tập hồ sơ nói về tội phản quốc của đại tướng Mạc, một phần tử bị kết trọng tội âm mưu chống lại nhà vua, đã bị hành quyết cùng với tất cả những người đồng loã với ông ta. Quan án sát nghĩ bụng trong số những người bị kết tội rất có thể có người bị oan.

Vừa mở tập hồ sơ ra, ông đã mỉm cười hài lòng. Các tài liệu trong hồ sơ xếp rất cẩu thả, đảo lộn thứ tự. Đối với một phòng lưu trữ tuyệt vời như thế này hiển nhiên đây là dấu hiệu không bình thường, chứng tỏ ông đang đi đúng hướng. Rõ ràng chàng phó bảng đã bí mật xem các hồ sơ này và trong lúc xếp trả vào chỗ c đã quá vội vàng khi nghe thấy tiếng người đi vào. Quan án sát thận trọng đặt các tập hồ sơ lên mặt bàn theo thứ tự.

Tập thứ nhất là những tài liệu tóm tắt lời buộc tội ông hoàng thứ chín. Bằng những câu ẩn ý, tài liệu gợi cho người đọc thấy hoàng tử là người có tư tưởng bấp bênh, tâm địa nghi kỵ và bệnh hoạn. Đó là nguồn gốc dẫn đến những hành động bột phát của ông trong tâm trạng trầm uất, ghen ghét và đố kỵ.

Trong một cơn tức giận bột phát, hoàng tử đã giết chết quan cận thần của nhà vua nên bị vua cha bắt đi đày ở lâu đài Tần Hoài. Nhà vua làm thế với hy vọng thời gian và cuộc sống lao động lành mạnh sẽ cải tạo được con mình. Nào ngờ hoàng tử đã không chịu sửa mình lại rắp tâm hoạt động ngấm ngầm chống lại vua cha. Bọn nịnh thần thì hàng ngày ra rả bên tai hoàng tử những lời xúi giục tâng bốc rằng chỉ có hoàng tử mới là người xứng đáng được cả nước tin yêu! Mặt khác, bị người vợ chuyên quyền và có nhiều tham vọng thúc đẩy, cuối cùng hoàng tử đã sa vào cái ý định ngông cuồng là xúi giục nổi loạn để chiếm đoạt ngôi rồng. Nhưng còn đang đi mua chuộc, thâu nạp các quan chức dân sự và quân sự bất mãn, thì cái âm mưu vụng về kia đã bị bại lộ.

Nhà vua phái quan ngự sử đến Tần Hoài. Vị quan đại thần này được nhà vua giao cho toàn quyền hành pháp và một trung đoàn ngự lâm quân đi theo hộ tống. Quân lính nhà vua bao vây toà lâu đài. Quan ngự sử cho gọi hoàng tử và vợ đến hỏi tội. Ông nói với hoàng tử rằng nhà vua đã biết rõ mọi sự. Nhưng nếu hoàng tử ra lệnh cho các quân sĩ của mình nộp vũ khí rồi ngay lập tức đưa vợ về kinh đô thì nhà vua sẵn sàng tha thứ. Hoàng tử liền rút gươm đâm chết vợ rồi cứa cổ tự sát. Quân ngự lâm tràn vào lâu đài bắt không trừ một ai. Quan ngự sử thu tất cả các tài liệu. Việc ấy xảy ra ngày mùng bốn tháng hai, tính đến nay đã được mười tám năm. Ngày hôm ấy, quan ngự sử cho mở cuộc điều tra. Tất cả những người dính líu vào âm mưu và các loại tòng phạm trong lâu đài đều bị ông hành hình, không cần xét xử. Nhà vua cho rằng hoàng tử có tính điên khùng nên tha cho trọng tội. Còn những kẻ mưu phản khác hết thảy đều không được hưởng một chút ân xá nào. Việc hành hình diễn ra trong nhiều ngày. Một số lớn người bị xử oan. Sở dĩ như vậy là vì có những người đã lợi dụng cơ hội ấy vu khống nhau để trả thù cá nhân. Hiện tượng này diễn ra rất phổ biến ở khắp nơi trong nước. Quan ngự sử xem xét cẩn thận những đơn tố cáo, nhất là những lá thư nặc danh.

Trong số thư nặc danh có một lá tố giác tội đồng loã làm phản của đại tướng Mạc Đức Linh. Trong thư nói rõ ràng là có thư từ liên lạc giữa ông hoàng với đại tướng giấu trong nhà các bà vợ của tướng Mạc. Quan ngự sử liền cho khám nhà và tìm thấy thư liên lạc đúng như thư đã tố giác. Ông đại tướng lập tức bị bắt vàhép vào tội phản quốc. Đại tướng kiên quyết bác bỏ tất cả những lời tố cáo ông và khẳng định những lá thư tìm thấy ở nhà ông đều là giả mạo do chính kẻ thù ông lén bỏ vào. Nhưng quan ngự sử cho rằng tướng Mạc là người đã từng bất mãn với thiên triều vì không được thăng cấp. Ông ta đã xin rút khỏi quân đội trở về quê quán ở Tần Hoài để nghiền ngẫm cái sự việc mà ông ta cho là bất công đó. Ngoài ra, những người cộng sự cũ của đại tướng cũng có kẻ cho biết ông thường nói với họ về những đổi thay sẽ diễn ra và mọi người đều có thể trả được món nợ! Quan ngự sử phân tích tỉ mỉ lá thư tìm thấy trong nhà vợ đại tướng và tuyên bố thư đó hoàn toàn xác thực. Đại tướng Mạc bị hành hình cùng với ba con trai lớn của ông đúng như đạo luật tàn nhẫn trừng trị tội phản quốc đòi hỏi. Tất cả tài sản của ông đều bị tịch thu.

Quan án sát ngả người trên ghế suy nghĩ. Câu chuyện rất hấp dẫn. Nó càng trở nên rất thực như đang phô bày ra trước mắt quan án sát, bởi vì vụ án vang dội ấy đã được xử ngay tại toà án, nơi ông đang ngồi đọc tài liệu. Quan án sát xem bảng danh sách những người thuộc dòng họ đại tướng và bản thống kê các tài sản của ông ta bị tịch thu. Đột nhiên ông nín thở. Đại tướng Mạc có ba vợ và hai nàng hầu. Người nàng hầu thứ hai thuộc dòng họ Tống. Không có tài liệu gì thêm về người nàng hầu thứ hai bởi vì bà ta đã chết trước đó nên không có tên ghi trong danh sách những người bị toà thẩm vấn. Bà ta đã thắt cổ tự tử ngày mùng ba tháng hai, trước khi quan ngự sử về Tần Hoài một ngày. Bà ta có một đứa con trai với ông đại tướng đặt tên là Ái Viên. Khi gia đình đại tướng lâm nạn, thằng bé mới lên năm tuổi. Tất cả đều khớp! Thế là ông đã lần ra dấu vết! Quan án sát mỉm cười hả hê. Mặt ông bừng sáng!

Tuy nhiên ngay sau đó, quan án sát lại sững sờ! Chàng phó bảng đến đây để rửa mối thù cha. Như vậy có nghĩa là anh ta đã có trong tay những bằng chứng bố mình vô tội và đã có ý ngờ kẻ viết thư tố giác bố mình chính là kẻ đã ngầm đưa lá thư giả mạo vào nhà anh. Thế nhưng con cáo già bí hiểm kia biết Tống nhận ra mình nên hắn vội thủ tiêu anh. Đó là nguyên nhân không thể chối cãi về vụ án mạng phó bảng Tống! Thì ra cách đây mười tám năm đã có một câu chuyện sai lầm kinh khủng về tư pháp. Quan án sát xem tập hồ sơ nói về các phiên xử đại tướng Mạc. Ông xem lướt, vừa xem vừa chậm rãi vuốt chòm râu má. Cuối cùng, ông chỉ thấy có một điểm có thể bào chữa cho đại tướng. Đó là: những người dính líu vào âm mưu làm phản không một ai biết đại tướng là người của ông hoàng thứ chín! Nhưng quan ngự sử đã bỏ qua yếu tố đó với cái lý rằng ông hoàng thứ chín là người có tính đa nghi nên có những điều ông ta giữ kín cả với những người đã thực sự theo ông ta. Việc kết án căn cứ chủ yếu vào lá thư tìm thấy ở nhà vợ ông đại tướng. Lá thư do chính tay ông hoàng viết, bằng giấy viết thư của ông, có con dấu riêng của

Quan án sát tìm lá thư nặc danh. Nhưng chỉ là bản sao do đám nhân viên cạo giấy chép lại, nét bút tầm thường, còn bản gốc đều đã nộp lên kinh đô. Nhưng xét theo lối hành văn thì đây là lối hành văn hoàn hảo nhất, lá thư hẳn phải do một người có học vấn cao viết. Bên lề lá thư cũng sao nguyên văn cả câu ghi chú của quan ngự sử: “Lá thư này chắc chắn phát ra từ sự bực tức, cần xác minh gấp nội dung cùng nét chữ”. Xem xong lá thư, quan án sát biết thêm, mặc dù những người của quan ngự sử rất cố gắng nhưng vẫn không sao tìm ra người viết. Vị quan triều đình liền cho công bố một giải thưởng quan trọng cho người viết lá thư nhưng cũng chẳng có ai đến nhận giải thưởng.

Quan án sát chậm rãi vuốt chòm râu dài, hình dung lại các sự việc trong óc. Một là lá thư ông hoàng gởi cho đại tướng không thể là thư giả mạo bởi lẽ có cả con dấu riêng mà ông ta không rời nó ra bao giờ. Hai là quan ngự sử có tiếng là một ông quan công minh, sáng suốt và thanh liêm. Trong các công việc hình sự, ông ta đã từng giải quyết nghiêm minh một số vụ án gai góc, trong đó bị cáo là những nhân vật cao cấp của triều đình. Quan án sát cha ông hồi đó là cố vấn của triều đình, thỉnh thoảng có nêu vụ xử đại tướng Mạc trong các bài văn của mình như một tấm gương ca ngợi sự anh minh của quan ngự sử. Vậy thì một khi quan ngự sử đã phán xét đại tướng có tội, lẽ tất nhiên ông ấy đã nắm rất vững mọi chi tiết của sự việc. Quan án sát đứng lên, đi đi lại lại trong gian phòng rộng.

Hình 7. Quan án sát đang tra cứu tài liệu

Chẳng biết cái anh chàng phó bảng Tống trẻ tuổi ấy đã thu thập được những chứng cứ gì? Khi biến cố xảy ra, anh ta chỉ mới lên năm tuổi! Có thể những chứng cứ của anh ta chỉ là những mẩu chuyện nghe lỏm hoặc là những thư từ tài liệu do một người nào đó viết cho anh ta. Làm sao mà biết được? Anh ta đã bị giết và kẻ giết anh ta đã thủ tiêu hết các tài liệu chứng cứ mà anh ta có trong tay. Trước tình hình này, quan án sát cho rằng việc trước mắt cần phải làm là liên lạc với những người bà con họ hàng phó bảng Tống. Ông ra hiệu cho người viên chức già.

- Ở Tần Hoài có nhiều người họ Tống không hả ông?

Người viên chức già khó nhọc lắc đầu:

- Thưa ngài nhiều lắm. Giàu, nghèo, đông bà con họ hàng hoặc sống độc thân, đủ cả. Ngày xưa vùng này gọi là Tống, ngài thấy đấy!

- Ông cho tôi xem sổ thuế của năm con khuyển, nhưng chỉ riêng các gia đình họ Tống thôi.

Người nhân viên già lấy xuống một quyển sổ, mở ra đặt lên mặt bàn. Quan án sát tra đoạn ghi những người họ Tống có thu nhập thấp nhất. Mẹ Tống chỉ là hầu thiếp thứ hai thì bố bà tất phải là tá điền, chủ quán nhỏ, hay thợ thủ công gì đó. Có một nửa tá họ Tống thuộc diện ấy. Người đứng thứ ba trong danh sách là Tống Văn Đạt, bán rau, có một vợ và hai con gái. Cô chị lấy một anh bán ngũ kim tên là Hoàng còn cô em thì bị bán làm hầu thiếp cho ông đại tướng Mạc Đức Linh.

- Ông kiểm tra trong sổ thống kê dân số năm nay xem ông Tống còn sống không, – quan án sát vừa nói vừa trỏ ngón tay vào cái tên trong sổ thuế.

Ông nhân viên già đi đến các ngăn hồ sơ rồi trở lại với một ôm các cuộn giấy to tướng. Ông mở một vài cuốn ra vừa xem những cái tên ghi trên đầu bản danh sách vừa lẩm bẩm giữa chòm râu: Tống Văn Đạt… Tống Văn Đạt… Cuối cùng, ông ngước mắt lên lắc đầu.

- Thưa ngài, cả hai vợ chồng đều chết cả, không có con trai nối dõi, bởi vì trong danh sách của tôi không còn tên ai thuộc gia đình họ Tống nữa. Ngài có muốn biết họ chết ngày tháng nào không ạ?

- Thôi, cái đó không cần. Ông cho tôi danh sách các thành viên hội ngũ kim.

Quan án sát đứng dậy nghĩ bụng đây là cơ may cuối cùng!

Ông già mở một hộp to ngoài nắp ghi chữ: “Hội nhỏ”. Ông lấy ra một quyển sổ mỏng đưa cho quan án sát. Trong lúc ông già lưu trữ xếp lại các cuộn giấy thống kê dân số, quan án sát mở quyển sổ hội ngũ kim ra xem. Đúng có một người bán ngũ kim tên Hoàng, vợ là Tống. Tên ông ta được đánh dấu bằng một khoanh mực bên lề trang giấy chỉ rõ rằng ông Hoàng đã chậm nạp tiền cổ phần cho hội. Ông ta ở gần Cửa Đông. Quan án sát nhớ địa chỉ trong óc rồi buông quyển sổ trên mặt bàn, mỉm cười hài lòng.

Khi xem tập hồ sơ nói về sự việc đại tướng Mạc, quan án sát xác nhận toàn bộ gia đình của đại tướng đã bị tan tác sau khi ông bị hành quyết. Đứa con trai tên là Tống Ái Viên, con người tì thiếp đã quá cố được một người bác họ xa ở kinh đô đem về làm con nuôi. Quan án sát giữ lại bản sao lá thư nặc danh và bỏ vào trong ống tay áo. Ông cảm ơn người nhân viên già, nhờ ông ta xếp dùm các hồ sơ vào chỗ cũ rồi trở về khu dinh thự.

Chưa vào đến sân thứ tư, quan án sát đã những tiếng reo cười của lũ trẻ. Trước mặt ông là cả một quang cảnh tưng bừng, náo nhiệt. Một tá trẻ con mặc những bộ quần áo màu sắc rực rỡ đang vui đùa chung quanh bàn cỗ trung thu bày chính giữa những mảnh sân gạch. Trên cao chừng một đầu người, nổi bật hình chú thỏ ngọc màu trắng với đôi tai dài nặn bằng bột gạo, ngồi chễm chệ trên đống bánh nướng hình mặt trăng tròn vành vạnh, nhân nhồi bằng đậu hạt trộn đường. Dưới chân bàn cỗ, la liệt những bát đĩa đầy ắp hoa quả tươi và mứt quả. Rất nhiều cây nến màu đỏ, to và những đỉnh hương trầm bằng đồng thau đặt ở bốn góc sân sẽ được thắp lên vào lúc chập tối.

Quan án sát đi ngang qua sân đến một bậc thềm rộng lát đá hoa. Trên thềm có một nhóm ít người đang tụ tập xem biểu diễn. Thi sĩ triều đình và Lỗ Huynh đứng chống khuỷu tay lên thành lan can bằng đá hoa. Quan tri huyện, ông viện sĩ hàn lâm và sau lưng họ là nữ thi sĩ, ba người cùng đứng cạnh chiếc ghế bành to bằng gỗ mun chạm trổ kê trên một bục gỗ hơi cao. Ngồi trên ghế bành là một bà có tuổi, trông người yếu ớt, mặc áo dài đen, tóc bạc trắng hất ra sau gáy, tay nhăn nheo nắm vào một cái gậy bằng gỗ mun, đầu gậy nạm ngọc thạch màu xanh. Một bà to lớn đứng sau chiếc ghế bành. Bà ta đẹp, độ tuổi trung niên, nét mặt trang nghiêm cứng ngắc trong bộ xiêm áo bằng lụa may chặt bó khít lấy người lại được các hình thêu màu xanh tôn thêm. Không còn nghi ngờ gì nữa, đó chính là đệ nhất phu nhân của quan tri huyện. Còn độ hai chục người đàn bà nữa đang đi đi lại lại trong phòng tối phía sau lưng bà ta. Hẳn đó là các bà vợ lẽ và các cô nàng hầu của quan tri huyện.

Không để ý tới mọi người xung quanh, quan án sát đi thẳng đến chỗ bà cụ, kính cẩn vái chào. Bà cụ nhìn ông bằng đôi mắt sắc sảo. Quan tri huyện ghé vào tai bà cụ nói nhỏ:

- Thưa mẹ, con xin giới thiệu với mẹ đây là ông Địch, ở Phố Dương, bạn đồng liêu của con.

Bà cụ gật đầu, chúc quan án sát gặp nhiều may mắn. Giọng nói của cụ nhẹ nhàng nhưng rành mạch một cách kỳ lạ. Ông lẽ phép hỏi năm nay cụ thọ bao nhiêu tuổi và được biết cụ đã sáu mươi hai.

- Tôi có mười bảy đứa cháu gọi bằng bà, quan huyện ạ! – Bà cụ nói một cách tự hào.

- Thưa cụ, con cháu đầy đàn là hồng phúc của những gia đình có đức độ! – Viện sĩ Viện hàn lâm oang oang nói xen vào.

Bà cụ vui vẻ gật đầu. Lúc bấy giờ, quan án sát mới chào viện sĩ và tỏ lời kính trọng với thi sĩ triều đình và Lỗ Huynh. Sau đó, ông chúc sức khoẻ nữ thi sĩ Dược Lan. Nữ thi sĩ đáp trả rằng bà rất khoẻ mạnh nhờ sự chăm sóc tận tình của đệ nhất phu. Tuy nhiên, quan án sát thấy mặt bà ta xanh xao và có những nét mệt mỏi. Ông quay sang nói nhỏ với quan tri huyện:

- Phó bảng Tống là con đẻ của đại tướng Mạc Đức Linh và của một nàng hầu họ là Tống. Anh ta đến đây để tìm bằng chứng về việc bố mình bị xử oan. Anh ta cũng đã nói với Hoàng Liên như vậy. Tống đã giấu tung tích bởi lẽ anh ta đi khỏi Tần Hoài từ lúc lên năm tuổi và họ hàng chỉ còn một người bác gái sống ở đây. Hãy can đảm lên, bác Lã ạ! Cho dù sự thực bà nữ thi sĩ có giết cô vũ nữ trong nhà quan bác đi nữa mà nếu quan bác có thể đồng thời tường trình cả việc xử oan ông đại tướng Mạc thì quan bác có cơ may thoát khỏi bước hiểm nghèo này!

- Trời ơi, ông Địch. Tin tức ông lấy được ở đâu mà hay thế! Lát nữa cùng ngồi ở bàn ăn, ông nói kỹ hơn nhé. Bữa cơm trưa nay tổ chức ở ngoài trời đằng kia kìa!

Quan tri huyện trỏ ngón tay vào một lối đi có rào thưa chỗ cuối thềm. Trên các hàng cọc người ta đã kê thành những chiếc bàn và bày lên đó những đĩa thức ăn nguội xen kẽ những chồng bánh trung thu rất to xếp khéo léo thành hình tháp.

- Đệ cần phải đi bác Lã ạ. Đệ phải tìm gặp một người ở trên tỉnh rồi sau đó lại đến miếu Cáo Đen. Đệ sẽ cố gắng quay về lúc bốn giờ để dự một cuộc họp thơ của quan bác.

Sau khi tiếp chuyện các vị khách, bà mẹ quan tri huyện tỏ ý muốn vào nhà. Ông viện sĩ chào bà, các vị khách cũng lần lượt làm theo. Sau đó quan tri huyện và đệ nhất phu nhân đưa bà cụ vào trong nhà. Lúc đó, quan án sát phân trần với viện sĩ rằng ông vừa nhận được một thông điệp quan trọng của Phố Dương và ngỏ lời xin lỗi vì ông không thể ở lại cùng dự bữa cơm trưa. Viện sĩ buông một câu:

- Công việc trước, thú vui sau…! Ông tự hành hạ mình quá đấy, ông Địch ạ!

XV

Án sát Địch đến thăm vợ chồng người bán ngũ kim

Ông cùng họ ăn món thịt vịt ám khói

Quan án sát trở về phòng mình. Chuyến đi này ông cần phải chun bị cẩn thận. Những người bà con của một kẻ can tội đại nghịch, dù là họ hàng xa hay gần, thường e dè sợ sệt quá đáng đối với các quan chức Nhà nước. Sự việc qua nhiều năm, tuy đã cũ nhưng lỡ ra người ta mới phát hiện thêm cái gì đó và họ vẫn có thể bị lôi kéo vào chỗ rắc rối tai hoạ! Quan án sát lấy ở chỗ nghiên bút một mảnh giấy đỏ, viết tên hai chữ to “Tống Lương”. Ông viết thêm ở bên phải hai chữ nhỏ “Đại biểu” và ở bên trái viết một địa chỉ do ông tưởng tượng ra thuộc tỉnh Quảng Đông. Sau khi thay một bộ quần áo bằng vải bông giản dị màu xanh biếc, đội chiếc mũ trùm nhỏ màu đen, ông ra khỏi khu toà án bằng cửa ngách.

Ra phố, thấy một chiếc kiệu nhỏ đậu ở góc đường, ông đi lại bảo phu kiệu đưa ông đến nhà ông Hoàng bán ngũ kim. Nghe nói đến cái tên Hoàng, mới đầu phu kiệu từ chối, viện cớ đường xa khó đi. Sau thấy ông không mặc cả lại hứa thưởng thêm tiền thì họ nhận lời và nhanh nhảu lên đường. Hai bên đường phố các hàng quán san sát. Nhìn cảnh làm ăn buôn bán thịnh vượng dọc Đại Lộ, quan án sát liên tưởng tới hoàn cảnh của người bán ngũ kim không có tiền nộp cổ phần cho hội. Chắc hẳn gia tài ông ta đã bị khánh kiệt. Ông bảo phu kiệu dừng lại, vào hiệu mua một tấm vải bông màu xanh nhạt loại tốt. Lại sang cửa hàng bên cạnh mua thêm hai con vịt ám khói và một hộp bánh trung thu. Sau đó lên kiệu đi tiếp.

Đi khỏi cái chợ, qua một vùng dân cư khá giả giống như khu dân cư nhà ông Minh, đến một khu nghèo khổ chằng chịt những ngõ ngách lát gạch cẩu thả, chật hẹp và hôi thối. Một tốp trẻ con mắt mũi nhem nhuốc, quần áo lôi thôi lếch thếch, rách rưới, đang nô đùa bên cạnh những đống rác. Thấy chiếc kiệu đi đến, một thứ lạ mắt ít khi chúng được nhìn thấy. Bọn trẻ ngừng chơi, trố mắt, há mồm, ngây ra đứng nhìn. Quan án sát quay mặt đi. Ông không muốn nhìn cảnh bọn trẻ! Ông bảo phu kiệu hạ xuống trước một quán trà rồi sai một người ở lại trông kiệu còn một người mang tấm vải cùng với cái làn tre đựng hai con vịt và bánh đi theo ông. Ông mừng thầm vì phu kiệu đã không phải đi loanh quanh mất thì giờ trong cái khu chằng chịt, toàn những ngõ ngách ngang dọc như mạng nhện này. Tuy nhiên, họ cũng phải hỏi thăm đường một đôi lần bằng tiếng địa phương.

Cái gọi là cửa hàng của Hoàng chỉ là một cái lán con đơn giản dựng giữa trời, mái lợp bằng những mảnh vải bạt rách bươm, buộc đùm buộc túm vào với khung lán tồi tàn, vách trát bằng đất. Trước lán có một dãy bát đĩa rẻ tiền bằng kim loại treo lủng lẳng trên một cây sào buộc nằm ngang, dưới là cái bàn kê trên hai chiếc mễ, mặt bàn bày một số đĩa và bát bằng đất nung. Đứng sau cái “cơ nghiệp kếch xù” ấy là ông chủ hiệu, áo quần vá chằng vá đụp, đang hì hụi xâu mấy đồng xu vào một sợi dây.

Khi quan án sát đặt tờ danh thiếp đỏ lên quầy hàng, người đàn ông lắc đầu nói

- Tôi chỉ đọc được chữ Tống, – ông ta nói bằng giọng yếu ớt. – Ông muốn hỏi ai ạ?

- Tôi là Tống Lương, dân biểu tỉnh Quảng Đông, – quan án sát giải thích. – Tôi là anh em họ xa của bà nhà, muốn vào thăm anh chị một lúc rồi trở về kinh đô.

Bộ mặt khó đăm đăm của Hoàng chợt tươi tỉnh. Ông ta quay về phía bà vợ đang ngồi khâu trên chiếc ghế dài kê sát tường, nói to:

- Bà ơi, ông ấy bảo là người bà con của bà ở Quảng Đông! Thế là cuối cùng họ hàng cũng có người nhớ đến bà rồi. Tên ông ấy là Tống Lương, em họ của bà đấy! Thưa ông, xin mời ông quá bộ vào nhà. Ông vừa đi đường xa đến chắc là mệt lắm!

Người vợ vội vàng đứng lên. Trong khi đó quan án sát bảo phu kiệu để các thứ lại cho ông và ra đợi ông ở cửa hiệu trước mặt.

Ông hàng ngũ kim đưa quan án sát vào một gian nhà chật chội vừa làm chỗ ngủ, vừa làm chỗ đun nấu. Ông ta vội vàng lấy giẻ lau mặt bàn dính đầy mỡ. Quan án sát ngồi xuống chiếc ghế đẩu bằng tre và nói với người vợ ông ngũ kim:

- Tôi mới nhận được thư của ông cậu tôi từ kinh đô gửi đến báo tin các cụ thân sinh ra chị đã mất, chị ạ và cho biết địa chỉ của chị. Hôm nay tôi có việc đi qua huyện Tần Hoài nên tìm đến nhà biếu chị một vài món quà nhỏ nhân ngày Tết Trung thu.

Bà vợ ông ngũ kim cầm cái gói mở ra, trố mắt nhìn tấm vải. Tuổi bà có thể chỉ độ bốn mươi, mặt cân đối nhưng hốc hác và có rất nhiều nếp nhăn.

- Chú rộng rãi quá, chú em họ ạ! – Ông chồng sững sờ thốt lên. – Trời ơi, thứ vải này đẹp quá! Biết lấy gì đền đáp lại tấm lòng tốt của chú…

- Đơn giản thôi! Cứ cho người khách bộ hành đơn độc này chén một bữa mừng Tết Trung Thu với anh chị là được! Tôi cũng mang theo phần đóng góp nhỏ mọn của mình đây!

Quan án sát mở một bên nắp làn đưa cho Hoàng hộp bánh trung thu. Người bán ngũ kim vẫn không rời mắt khỏi chiếc làn.

- Hai con vịt nguyên! Chặt cẩn thận vào, bà nó ạ, rồi lấy hộ tôi mấy cái bát với cả chén uống rượu nữa! Hũ rượu vang ở góc nhà định để uống Tết, nhưng chưa bao giờ tôi nghĩ lại được uống với các thức nhắm như thế này.

Ông ta rót nước trà vào chén cho quan án sát rồi lễ phép hỏi thăm vài câu về gia đình của ông ở Quảng Đông hiện còn những ai, về công việc và chuyến đi lần này của ông. Quan án sát kể cho ông ta nghe những câu chuyện do ông nghĩ ra nhưng có sức thuyết phục để khẳng định rằng ăn xong là ông phải đi ngay.

- Bây giờ chúng ta ăn một con vịt, – quan án sát nói. – Còn một con để đến tối anh chị dùng.

Người bán ngũ kim trịnh trọng nói.

- Cứ ăn hết đi cậu ạ, không để cái gì đến bữa sau cả! Từ giờ đến tối ai mà biết được ông trời và con người sẽ đem đến cho chúng ta những tai hoạ mới gì nữa.

Ông ta quay về phía bà vợ đang chăm chú lắng nghe câu chuyện giữa hai người, cất tiếng cười thanh thản khiến cho bộ mặt mòn mỏi vì sợ thiếu thốn của ông ta rạng rỡ hẳn lên.

- Bà ơi, từ nay tôi hứa với bà, sẽ không bao giờ nói xấu gia đình nhà bà một nửa câu!

Người vợ nhìn quan án sát và nói bằng một giọng hối tiếc:

- Từ dạo xảy ra cái việc ghê gớm ấy, cậu ạ, không còn ai dám đến hỏi thăm vợ chồng chúng tôi nữa.

- Ở tận miền Nam người ta cũng nói thế. – Quan án sát nhận xét. – Thật là ngao ngán, cô em gái của chị cũng chết trước ngày xảy ra tấn thảm kịch gia đình, nhưng nếu đứng trên quan điểm lợi ích chung của cả gia đình thì như thế lại hơn, chị ạ. Như thế chúng ta khỏi bị lôi kéo vào sự việc ấy.

Hai vợ chồng ông ngũ kim gật đầu cho là phải.

- Thế còn cháu Ái Viên thế nào rồi hả chị? – Quan án sát hỏi.

- Ái Viên à? – Hoàng hỏi lại. – Nghe nói cách đây hai năm nó thi đỗ và đã trở thành nhà học giả rồi! Thế thì làm sao nó còn nhớ đến bác của nó nữa cơ chứ!

- Vì sao em gái chị lại tự tử? Cô ấy bị ông đại tướng ngược đãi à?

- Không, không phải thế, – người đàn bà chậm rãi trả lời, – Ông đại tướng đối xử với cô ấy tốt lắm, nhất là sau khi cô ấy sinh thằng Ái Viên, thằng con trai rất kháu khỉnh. Nhưng em gái tôi đã

- Cô ấy là một người độc ác… – Hoàng vửa bắt đầu mở miệng lại im bặt vì câu nói xen vào của vợ.

- Ông ơi! Ông hãy giữ mồm giữ miệng một tí!

Rồi bà quay sang nói với quan án sát:

- Ở địa vị cô ấy không thể làm khác được, cậu ạ. Có thể đấy là lỗi của bố tôi. Chung quy…

Người đàn bà rót nước vào các chén và thở dài:

- Cho đến năm mười lăm tuổi, cô ấy vẫn còn là một cô gái dịu dàng và biết vâng lời. Tính rất yêu thích loài vật. Một hôm cô ấy mang về nhà một con cáo nhỏ. Bố tôi trông thấy rất sợ vì bộ lông của nó đen ngòm. Thế là ông đem giết nó đi. Việc ấy làm em gái tôi bị một cơn xúc động bột phát và từ đó trở đi, tính tình cô ấy thay đổi hẳn.

Hoàng nhìn quan án sát vẻ lúng túng:

- Hồn của con cáo cái nhập vào cô ấy đấy mà!

Vợ Hoàng nói tiếp:

- Bố tôi đã đi mời một giáo sĩ đạo Lão về nhà. Nhưng những lời nguyền rủa của ông thầy tu cũng chẳng xua đuổi được hồn con cáo cái đi. Năm mười sáu tuổi, em gái tôi trở thành một cô gái rất lẳng lơ, khêu gợi bất cứ anh thanh niên nào đến gặp. Cô ấy có nhan sắc, mẹ tôi buộc phải theo dõi suốt từ sáng đến tối. Thế rồi một hôm đẹp trời có một bà già bán lược và các đồ mỹ phẩm đến mách mối với bố tôi rằng bà vợ cả của tướng Mạc đang tìm nàng hầu cho ông chồng già của bà ấy. Biết tin đó, bố tôi rất mừng. Sau khi em tôi được dẫn vào ra mắt bà đệ nhất phu nhân và được bà ưng thuận thì mọi việc coi như xong xuôi êm thấm. Về nơi nhà cao cửa rộng, em gái tôi phải làm lụng vất vả nhưng được cái cứ mỗi lần tết đến, bà đệ nhất phu nhân lại cho cô ấy một tấm áo dài mới và sau khi sinh thằng Ái Viên, người ta chỉ còn đánh đập cô ấy đâu có một lần.

- Chính cô ấy đã lừa dối mọi người, cái đồ đĩ – Hoàng không nhịn được nữa, miệng lầu bầu rồi bưng chén rượu lên uống một hơi.

- Một hôm – bà vợ ông ngũ kim vén mớ tóc xám xoã xuống trán nói tiếp, – tôi ra chợ gặp đứa ở gái của bà đệ nhất phu nhân. Nó bảo tôi may mắn có một cô em gái lấy chồng giàu sang mà không quên gia đình, tuần lễ nào cũng về thăm bố mẹ. Tôi chợt hiểu ngay câu nói đó bao hàm một sự khinh bỉ ghê gớ thực ra có đến sáu tháng nay cô ấy không bén mảng về nhà. Nhưng sau đó thì cô ấy về: về để chờ ngày ở cữ. Cái thai trong bụng không phải là con ông đại tướng. Tôi đưa cô ấy đến nhà bà đỡ. Bà đỡ cho uống đủ các thứ thuốc nhưng không ăn thua gì. Cuối cùng cô ấy đẻ ra một đứa con gái rồi về thú thật với ông đại tướng là mình trót dại, chửa hoang và đã vứt bỏ đứa con gái vừa mới đẻ ở ngoài đường.

- Đấy, cô ấy như thế đấy! – Hoàng bực tức kêu lên. – Cô ấy là giống đàn bà cáo, là người không có trái tim!

- Có lẽ cô ấy hối hận vì đã làm một việc thất đức, vứt bỏ đứa con mình dứt ruột đẻ ra! – Bà vợ ông ngũ kim nói. – Cô ấy bọc đứa trẻ đỏ hỏn vào một mảnh vải Ấn Độ để nó khỏi bị chết rét. Cậu có biết cái thứ vải vàng gọi là vải hoàng bào không? Rất đắt tiền, nhà sư dùng để… (thấy vẻ mặt quan án sát có vẻ sững sờ, bà vội nói). Tôi lấy làm tiếc đã kể cho cậu nghe câu chuyện không vui! Chuyện cũ rồi, nhưng tôi vẫn còn…

Và bà sụt sịt khóc.

- Thôi bà ơi, – ông bán ngũ kim vỗ vai vợ an ủi, – bây giờ không khóc nữa. Tôi với bà không có con cái… Cậu thông cảm, – ông nói với quan án sát, – vợ chồng tôi không có con nên hễ cứ nhắc đến chuyện ấy là bà nhà tôi lại tủi thân. Nói tóm lại là cái ông đại tướng già đã điều tra và biết tất cả cậu ạ. Theo lời một phu kiệu của ông đại tướng, thì ông ấy doạ sẽ tự tay chặt đầu kẻ ngoại tình với vợ ông ấy và chặt cả đầu cô ấy luôn thể. Cô ấy vội thắt cổ tử tự. Ông đại tướng già thì cũng chẳng kịp hạ thủ người tình địch, bởi vì ngay hôm sau ông đã bị lính nhà vua kéo đến bắt và chính ông ấy bị người ta chặt đầu! Câu chuyện thật là oái oăm cậu ạ! Nào, cậu uống nữa đi! Cả bà nữa, uống đi!

- Tình nhân của cô ấy là ai thế?

- Cái đó thì tôi chịu, chẳng biết, cậu ạ, – bà vợ lau nước mắt trả lời. – Thật quả cô ấy chỉ nói với tôi rằng ông ta là một người có học vấn rất cao, muốn vào ra triều đình lúc nào cũng được.

- Tôi rất mừng là cậu đã tìm được chị của cậu, – Hoàng thốt lên mặt đã đỏ ửng. – Chị cậu phải làm việc vất vả nên già trước tuổi. Bà ấy định khâu vá thuê để nuôi tôi sống lần hồi ngày hai bữa, nhưng đúng bà ấy chẳng hiểu gì về công việc của đàn ông chúng tôi. Cậu cứ nghĩ mà xem! Bà ấy muốn tôi thôi không góp cổ phần với hội nữa! Tôi không nghe. Tôi bảo nếu như thế thì rồi sẽ phải bán cả cái quần mặc mùa rét của bà đi mà ăn đấy! Trong gia đình, người đàn ông không có trách nhiệm gì cả thì anh ta chỉ là một con chó hoang! Và bây giờ là tôi có lý cậu ạ, bởi vì nhờ tấm vải đẹp này, tôi sẽ có một bộ cánh tươm tất mặc vào để bán hàng được vài năm ấy chứ! Nó còn thuận lợi cho việc buôn bán của tôi nữa chứ! Một ông chủ áo quần bảnh bao đứng sau quầy hàng ai mà chả tín nhiệm hả cậu!

Ăn cơm xong, quan án sát nói với vợ chồng ông ngũ kim:

- Ngày mai anh chị đến chỗ làm việc của quan tri huyện mang theo tấm danh thiếp của tôi. Tôi đã nói chuyện với ông giám quận xem từ nay trở đi có việc gì khác và giao cho chị làm không?

Nói xong quan án sát đứng dậy. Hoàng cùng với bà vợ cố giữ, nhưng ông giải thích với họ rằng ông cần phải đi ngay cho kịp chuyến đò ngang.

Người phu kiệu dẫn ông đến quán trà, nơi chiếc kiệu đang chờ. Ông ngồi trên kiệu, tâm trạng rối bời. Kiệu đưa ông vào Đại Lộ và dừng lại ở góc phố. Ông trả tiền rồi đi thẳng đến toà án. Người lính gác ra mở cổng và báo cho quan tri huyện đang ở tiền sảnh tầng dưới ngôi dinh thự chính. Trông chừng cuộc họp thơ chưa bắt đầu, quan án sát đi nhanh về phía phòng mình.

Ông mở ngăn kéo lấy tập hồ sơ vụ án nữ thi sĩ, rồi cứ đứng như thế mà giở tập hồ sơ đọc cho đến khi tìm được lá thư nặc danh tố giác cái xác người vùi dưới gốc cây anh đào sau đền Bạch Hạc. Ông lại rút lá thư nặc danh tố giác đại tướng Mạc trong ống tay áo ra, đặt hai lá thư bên cạnh nhau, vừa so sánh vừa vuốt chùm râu dài đen nhánh. Cả hai bức thư đều là bản sao do những viên thư lại viết, nét chữ không có gì đặc biệt, nhưng cách hành văn cho thấy hai lá thư có thể do một người viết. Quan án sát gật gù tỏ vẻ nghi hoặc rồi nhét cả hai lá thư vào ống tay áo, bước ra khỏi phòng đi về phía sân chính.

Quan tri huyện tay cầm chiếc bút lông, môi mím chặt, đang ngồi sau chiếc bàn pha trà của ông, mặt bàn bề bộn giấy. Ngước mắt lên thấy quan án sát, quan tri huyện sôi nổi nói với bạn đồng nghiệp:

- Tôi đang đọc và sửa lại những tác phẩm mới của tôi, ông Địch ạ. Ông thử nghe xem liệu ông viện sĩ có hoan nghênh cái nhịp điệu lặp đi lặp lại của bài ca ngợi này không nhỉ?

Quan tri huyện sắp đọc cho quan án sát nghe bài thơ ông đang sửa thì quan án sát đã gạt đi:

- Thôi thôi, để lần khác bác Lã ạ! Đệ phải truyền đạt cho quan bác một phát hiện rất kỳ lạ. – ông vừa nói vừa ngồi xuống trước mặt người bạn đồng sự. – Đệ chỉ nói ngắn gọn bởi vì đệ biết quan bác sắp phải đến thư viện, bây giờ gần bốn gi

- Ô không, chúng ta còn nhiều thời gian lắm, tiên sinh ạ! Bữa ăn trưa nay trên sân thứ tư quá dài. Thi sĩ triều đình và cô Dược Lan ra một vài câu thơ và chúng tôi vừa tranh luận vừa uống rượu mạnh! Bốn vị khách đều về phòng ngủ của mình ngủ trưa. Hiện giờ chắc chưa có ai thức dậy.

- Tốt lắm! Như vậy là cả bốn người không ai đi đâu. Viên giám quận của quan bác cũng đỡ theo dõi họ. Thế này nhé, chàng phó bảng bị ám sát có người mẹ là hầu thiếp của đại tướng Mạc Đức Linh. Bà ta ngoại tình với một người, chưa biết là ai, có chửa và đã bỏ rơi đứa con gái mình đẻ ra. Đứa con gái bị bỏ rơi ấy không phải ai khác chính là Hoàng Liên, cô gái giữ miếu Cáo Đen!

Trước con mắt sửng sốt của quan tri huyện, quan án sát giơ tay nói tiếp:

- Đứa trẻ bị bỏ rơi được bọc vào một mảnh vải vàng và người nhặt được đứa bé đã lấy để đặt tên cho nó. Như vậy Hoàng Liên với phó bảng Tống là hai anh em cùng mẹ khác cha và đó là lý do tại sao Tống lại nói với Hoàng Liên là anh ta không thể lấy cô gái làm vợ. Như vậy cũng có nghĩ là bố Hoàng Liên và kẻ giết Tống chỉ là một. Trước khi bị bắt, vị đại tướng tuổi tác ấy đã nói với mẹ Tống rằng ông biết rõ ai là người tình của bà, hắn là một người bạn cũ của ông và ông sẽ giết cả hai. Mẹ Tống thắt cổ tự tử hôm trước thì hôm sau đại tướng Mạc bị bắt. Ông ta không còn kịp rửa hận với kẻ tình địch của mình.

- Trời đất ơi! Làm sao mà ông biết được ngần ấy thứ?

- Chủ yếu là ở trong các hồ sơ của ông đấy! Phó bảng Tống chắc đã biết rõ người tình của mẹ anh ta là ai. Chính hắn đã dùng thủ đoạn nham hiểm để ghép bố anh ta vào tội phản nghịch và để khỏi bị ông tố giác hắn về tội ngoại tình. Theo đệ, về điểm này Tống đã lầm bởi vì sau khi đọc các báo cáo chính thức, đệ tin rằng ông đại tướng có tội. Nhưng kẻ ngoại tình với vợ ông ta nhất định cũng phải là một kẻ thuộc nhóm âm mưu làm phản. Vì có thế hắn mới biết đích xác ông đại tướng phải bị bắt ngay từ những ngày đầu của cuộc điều tra, để ông không còn kịp chống lại hắn nữa!

- Đừng vội ông Địch! – Quan tri huyện giơ tay nói. – Nếu ông đại tướng đích thực là có tội thì tại sao người tố giác ông ấy lại phải giết phó bảng Tống? Một người có hành động đáng khen ngợi tố giác một ông tướng can tội phản nghịch lẽ nào làm một việc tồi tệ như vậy?

- Người đó, chắc phải giữ địa vị khá cao ở cung đình, bác Lã ạ. Và thuộc lớp người nói chung chỉ có tội ngoại tình là có thể đe doạ mạnh đến uy tín của họ mà thôi! Mặt khác, chắc ông ta phải liên hệ vào âm mưu làm phản của ông hoàng thứ chín thì mới biết rõ các lá thư giấu ở đâu cụ thể đến thế. Cũng chính vì lẽ đó mà mặc dầu triều đình đã hứa trọng thưởng, ông ta vẫn không dám xuất đầu lộ diện!

- Đúng quá, trời ơi! Nhưng ông ta là ai, hả ông Địch?

- Đệ sợ là một người nào đó trong ba vị thượng khách của quan bác, là ông Triệu, ông Trương hoặc Lỗ Huynh, quan bác ạ! Không, quan bác đừng phản đối vô ích. Đệ có bằng chứng không thể chối cãi được. Rồi đây, Hoàng Liên sẽ nói rõ chuyện gì sẽ xảy ra. Cho dù người bố ấy có bịt kín mặt đến thăm con gái thì cô gái kia vẫn có thể nhận ra giọng nói và dáng điệu, cử chỉ của ông ta, đệ cam đoan như thế!

- Ông suy nghĩ về Lỗ Huynh chưa nghiêm túc đâu, ông Địch ạ. Đàn bà ai lại thích làm nhân tình của ông ta kia chứ!

- Dứt khoát đệ không nghĩ như quan bác, bác Lã ạ. Người mẹ phó bảng Tống là một phụ nữ đồi bại. Theo lời của một người họ hàng với bà ta thì bà ta đã bị hồn của con cáo cái đen nhập vào. Nhưng dù sao bà ta vẫn cứ là một người đàn bà hư hỏng. Mười bảy tuổi làm vợ lẽ một ông già sáu mươi. Còn Người Đào Huyệt, về hình thức đệ đồng ý với quan bác là xấu xí, có thể không mua chuộc nổi bà ta, nhưng ông ta lại có cá tính rất mạnh mẽ, độc đoán và phụ nữ có nhiều người lại nhạy cảm với loại đàn ông này. Khi nào họp bình thơ quan bác có thể để ý tìm hiểu xem ông Trương và Người Đào Huyệt có ở Tần Hoài trong thời gian xảy ra vụ án đại tướng Mạc hay không? Về ông viện sĩ, chúng ta đều đã biết thời gian đó ông ấy có mặt ở Tần Hoài với tư cách tuần phủ của vùng này. Bây giờ, quan bác có thể cho gọi ông giám quận của quan bác đến đây được không?

Quan tri huyện vỗ hai bàn tay vào nhau và khi đứa đầy tớ chạy vào, ông sai nó đi gọi viên giám quận.

- Bác Lã ạ, – quan án sát nói, – đệ cũng muốn quan bác làm thế nào tìm hiểu xem trong ba vị khách ta nghi vấn, có vị nào có mặt ở vùng hồ vào mùa xuân năm ngoái, tức là vào thời gian nữ thi sĩ Dược Lan bị bắt ở đền Bạch Hạc?

- Sao ông lại muốn biết việc ấy? – Quan tri huyện ngạc nhiên hỏi.

- Bởi vì trong vụ Dược Lan, các quan chức có thẩm quyền trong việc điều tra và xét xử cũng dựa vào thư nặc danh do một người học vấn cao viết. Mỗi tên tội phạm thường có những mánh khoé độc đáo riêng của nó. Trong vụ đại tướng Mạc, bức thư đã tố giác đúng, nhưng đằng sau tố giác âm mưu làm phản, người viế thư nặc danh còn muốn thực hiện một mục tiêu khác nữa tức là muốn ngăn ngừa ông đại tướng làm một cái gì đó chống lại hắn ta. Mười tám năm sau, rất có thể cũng con người học thức giỏi giang đó lại dùng lối viết thư nặc danh để tố giác nữ thi sĩ Dược Lan. Nhưng một lần nữa, nội dung tố giác việc cái xác vùi dưới gốc cây anh đào vị tất đã là mục đích thực sự của hắn ta. Bởi vậy…

Quan án sát không nói nữa khi thấy viên giám quận bước vào. Ông cầm lấy cây bút lông trên tay quan tri huyện viết lên mảnh giấy lên và địa chỉ của người bán ngũ kim, và viết cả cái tên Tống Lương vào đấy.

- Sáng mai bà Hoàng sẽ đến đây, trước cửa công đường với một danh thiếp mang tên Tống Lương. – quan án sát nói với viên giám quận và đưa cho ông ta mảnh giấy ông vừa viết. – Quan tri huyện muốn ông giao những việc khâu vá cho bà ấy. Khi nào bà ấy đến, ông báo bà ấy chờ một lát vì có thể chúng tôi có việc cần gặp. Bây giờ ông tìm hộ ông cố vấn Cao vào đây.

Viên giám quận vừa đi khỏi, quan tri huyện bứt rứt hỏi:

- Tống Lương là ai thế?

- Là đệ, quan bác ạ. – quan án sát đáp.

Sau đó, ông thuật lại cho người bạn đồng sự của ông nghe câu chuyện ông đến nhà người bán ngũ kim như thế nào.

- Họ là những người rất chất phác, – ông kết luận, – và không có con cái. Đệ định bàn với quan bác khi nào Hoàng Liên hoàn toàn hồi phục thì giao cho họ nuôi. Bây giờ, đệ cùng với viên cố vấn của quan bác phải đến ngay đấy tìm cô gái. Còn đây là bản sao hai lá thư nặc danh, – quan án sát lấy hai lá thư đưa cho quan tri huyện. – Quan bác là người giỏi nhất môn nhận xét những sắc thái tinh tế về phương tiện văn chương chữ nghĩa, đệ yêu cầu quan bác để mắt vào đấy một tý và thử cố gắng tìm hiểu xem có phải đó là lối hành văn của một người hay không? Quan bác bỏ ngay vào ống tay áo đi, ông cố vấn đã đến kia rồi!

Quan tri huyện nói với viên cố vấn:

- Ông Cao, tôi muốn ông đi cùng với ông bạn đồng nghiệp của tôi đến miếu Cáo Đen. Tôi quyết định quét sạch vùng đó. Trước hết, phải tìm được cô gái dở người, tự xưng là người giữ miếu.

- Tôi với ông cùng đi chung một chiếc kiệu đến đấy, ông Cao ạ, – quan án sát nói cụ thể. – Ông thầy thuốc và ông giám quận sẽ ngồi chiếc kiệu thứ hai. Chiếc kiệu này phải đóng chặt các cửa bởi vì tôi nghe nói cô gái hiện đang bị ốm nặng.

Viên cố vấn cúi rạp người:

- Thưa ngài, tôi sẽ chuẩn bị ngay (và quay sang nói với quan tri huyện). Thưa ngài, người hầu của ông viện sĩ đang đợi ngoài kia. Hắn được ông viện sĩ cử đến đây để báo với ngài rằng ông viện sĩ đã sẵn sàng.

- Trời ơi là trời! Những bài thơ của tôi bay tứ tung cả rồi! – Quan tri huyện thốt lên.

Quan án sát giúp ông nhặt nhạnh những tờ giấy vứt bừa bãi trên mặt bàn. Sau đó hai người cùng đi với nhau đến sân thứ hai thì quan án sát đi một mình về phía cổng toà án.

Viên cố vấn và chiếc kiệu đang chờ ông ở cổng chính.

- Thưa ngài, ông thầy thuốc và ông giám quận đều đã ngồi cả trong chiếc cáng bịt kín kia.

Kiệu bắt đầu đi. Viên cố vấn nói:

- Thưa ngài, cái vùng đất hoang ấy rồi đây có thể biến thành một vườn hoa công cộng. Trong thành phố mà để một khu rậm rạp cho các loại du côn trú ngụ thì chẳng hay ho gì. Ngài có tán thành ý kiến đó không ạ?

- Hoàn toàn tán thành.

- Chắc ngài đã tìm được những tài liệu cần thiết ở phòng lưu trữ?

- Vâng, vâng.

Thấy quan án sát có vẻ không muốn nói chuyện, viên cố vấn thôi không nói nữa. Nhưng khi kiệu đến phố Đền Thờ, ông ta lại gợi chuyện:

- Sáng hôm qua tôi đến gặp Lỗ Huynh ở ngôi đền cuối phố. Thưa ngài, tôi đã phải chật vật lắm ông ta mới nhận lời mời của quan tri huyện. Lúc đầu Người Đào Huyệt khăng khăng từ chối. Nhưng khi tôi nói, cả ngài cũng được quan tri huyện mời đến dự tiệc, lập tức ông ta đổi ý, nhận lời.

Quan án sát nhổm người trên ghế:

- Thế ông ta có giải thích tại sao lại như vậy không?

- Ông ta nói ám chỉ ngài là người nổi tiếng khám phá các vụ hình sự và hình như còn nói đến một kinh nghiệm về loài cáo gì đấy.

- Tôi hiểu này, ông nghĩ gì về lời ám chỉ đó?

- Thưa ngài không ạ. Người Đào Huyệt vốn là một nhân vật rất kỳ lạ. Hình như ông ta đặc biệt nhấn mạnh với tôi việc ông ta đến Tần Hoài chiều hôm kia… Trời, sao kiệu đang đi lại dừng thế này?

Viên cố vấn thò đầu ra ngoài vừa đúng lúc người đội trưởng phu kiệu xuất hiện trước khuôn cửa sổ:

- Phía trước có một đám đông người tụ tập, kiệu không thể đi qua được. Ông chờ một lát để tôi bảo họ dọn đường cho kiệu đi.

Quan án sát thoáng nghe những tiếng kêu gào la hét hỗn độn từ đằng xa vẳng đến. Kiệu tiếp tục đi được một quãng dài rồi lại dừng. Lần này xuất hiện một trung sĩ cảnh vệ trước khuôn cửa sổ. Anh ta lạnh lùng chào ông cố vấn.

- Chán quá. Tốt nhất là ông đừng nên đi nữa. Con bé mồ côi cha mẹ sống lang thang ở miếu hoang đang lên cơn dại. Nó…

Quan án sát vội vàng mở cửa bước ra khỏi kiệu. Ông thấy sáu người cảnh vệ đứng thành hàng ngang, mũi kích nhọn hoắt chĩa ra phía trước ngăn tốp dân chúng tò mò, không cho họ vượt xa. Xa hơn một chút, Hoàng Liên nằm sõng sượt trên mặt đất, mặt ngửa lên trời, chiếc áo dài rách tả tơi và lấm bê bết trông rất thảm thương. Hai người lính đang dồn hết sức ghì chặt cô gái xuống đất bằng một chiếc bồ cào cán dài đến chục thước. Cách đó vài bước giữa đường phố không một bóng người qua lại, những người lính khác đang đốt một đống lửa lớn.

- Thưa ngài, xin chớ lại gần, – người trung sĩ khuyên quan án sát. – Chúng tôi sẽ hoả thiêu nó để đảm bảo an toàn tuyệt đối. Chả biết cái bệnh chết tiệt ấy ở đâu ra?

- Cái gì thế, ông trung sĩ? – Viên cố vấn cũng đi lại hỏi người trung sĩ. – Cô gái chết rồi à?

- Thưa ông, vâng. Cách đây nửa giờ lính của tôi nghe thấy những tiếng hú man rợ trong bụi cây đằng kia và một thứ tiếng như chó sủa nghe rất lạ tai. Nghĩ là có chó dại đang đuổi cắn người, họ liền chạy về trụ sở lấy cái bồ cào. Tôi vừa bước chân ra khỏi cửa thì thấy con bé lang thang trong bụi cây nhảy xổ ra, miệng hú the thé nghe chói tai. Miệng nó méo xệch đi trông không còn ra hình thù gì nữa, mép sùi bọt. Nó đi về phía chúng tôi và bị một người của chúng tôi dùng bồ cào đâm vào cổ quật ngã, ghì nó xuống đất. Nó bám chặt hai tay vào cán bồ cào giãy giụa, vật lộn mạnh đến nỗi một người nữa phải vào tiếp sức. Rồi tự nhiên tay nó rời ra, nó chết. (Người trung sĩ hất chiếc mũ cứng ra sau gáy, lau mồ hôi trQuan tri huyện của chúng tôi kỳ lạ thật! Ông ấy đoán trước được sự việc xảy ra nên đã hạ lệnh cho chúng tôi canh gác lối vào khu miếu hoang. Vì thế chúng tôi kịp thời ngăn ngừa không để con bé ấy cắn phải ai.

- Quan tri huyện chúng tôi tinh lắm! – Một người lính khác hớn hở nhận xét.

Quan án sát ra hiệu gọi người thầy thuốc lại:

- Cô gái này chết vì bệnh dại, – quan án sát nói. – Ông có đồng ý cho họ đốt xác không?

- Thưa ngài nhất định phải đốt. Phải đốt cả cái bồ cào và cả những bụi cây con bé ấy đi qua nữa. Thưa ngài, đó là thứ bệnh khủng khiếp!

- Ông ở đây giám sát mọi việc cho xong, – quan án sát dặn dò viên cố vấn. – Tôi quay về toà án.

XVI

Cuộc đi chơi trên núi sắp bắt đầu

Án sát Địch kéo tri huyện Lã ra khỏi bước khó khăn

Một bầy nữ gia nhân tíu tít xung quanh ba chiếc kiệu công đang trực sẵn trên sân chính khu dinh thự, đứa thì phủ gấm lên đệm, đứa chất các ấm nước trà và các hộp bánh nướng vào trong kiệu. Bực mình vì cái vui phù phiếm của đám gia nhân, quan án sát đi thẳng đến chỗ viên giám quận đang đứng tranh luận với người đội trưởng phu kiệu. Họ tất cả là mười hai người ngồi xổm ở chân tường, mặc đồng phục áo cộc nâu, thắt lưng to màu đỏ, trông cũng bảnh choẹ ra phết. Viên giám quận cho quan án sát biết cuộc họp thơ ở thư viện đã kết thúc. Các khách được mời ai nấy đã trở về buồng của mình thay xống áo, quan tri huyện cũng thế.

Quan án sát trở về phòng riêng. Ông kéo chiếc ghế bành ra sát cửa sổ, mệt mỏi ngồi xuống. Khuỷu tay đặt vào bàn tay trái, cằm tỳ lên nắm tay phải, ông ủ rũ nhìn ra mảnh vườn lổn nhổn đất đá, im lìm trong nắng chiều nhợt nhạt.

Những tiếng kêu ngắn dài trên cao làm ông ngửa mặt nhìn lên. Một đàn ngỗng trời đang lặng lẽ sải cánh giữa không trung xanh biếc bao la. Mùa thu đã thực sự đến rồi!

Cuối cùng ông đứng dậy, vào ph chiếc áo dài màu tím thẫm hôm trước ông vẫn mặc vừa mặc áo vừa mải miết suy nghĩ. Trong lúc đội chiếc mũ trùm cao bằng vải thẫm hồ bột cứng, ông nghe ngoài sân trước có tiếng giày đinh. Đoàn lính hộ tống đã đến. Như vậy có nghĩa là đã đến lúc phải lên đường. Đi qua sân chính quan án sát gặp Lỗ Huynh. Người Đào Huyệt mặc chiếc áo dài xanh đã phai màu, ngang lưng buộc sợi dây gai, chân đi dép rơm, tay cầm gậy, đầu gậy lủng lẳng một bọc quần áo. Hai người cùng đi với nhau đến bậc thềm đá hoa cương trước ngôi biệt thự chính. Quan tri huyện, ông viện sĩ và thi sĩ triều đình đã tề tựu ở đây, áo gấm xênh xang. Người Đào Huyệt lên tiếng báo cho mọi người biết bằng cái giọng cộc lốc của ông:

- Đừng ai để ý đến cách ăn mặc của tôi! Khi nào đến ngôi đền trên bờ vực tôi sẽ thay bộ khác. Tôi sẽ mặc một chiếc áo đẹp nhất ở trong cái bọc này.

- Dù áo quần của ông thế nào, trông ông vẫn cứ đồ sộ, Lỗ Huynh ạ! – Viện sĩ vui vẻ nhận xét. – Tôi với ông Trương sẽ đi với nhau. Chúng tôi còn phải thanh toán nốt những chỗ bất đồng quan điểm về văn học.

- Các ông cứ việc đi trước, – Người Đào Huyệt nói, – tôi sẽ đi bộ đến sau.

- Không được đâu, Lỗ Huynh ạ! – Quan tri huyện phản đối. – Đường khó đi lắm và…

- Tôi biết. Nhưng tôi leo trèo đã quen rồi. Tôi đã từng đi những con đường còn tồi tệ hơn thế nữa kia, – Người Đào Huyệt bác ý kiến của quan tri huyện. – Tôi thích cảnh núi non, thích sự rèn luyện. Tôi chỉ nói qua thế thôi, ông đừng lo cho tôi ở dọc đường…

Dứt lời, nhà sư cứ thế bước đi, gậy vác trên vai.

- Nào, bây giờ ông sẽ ngồi cùng kiệu với tôi chứ, ông Địch? – Quan tri huyện nói với quan án sát. – Cô Dược Lan sẽ ngồi chiếc kiệu thứ ba cùng với bà hầu phòng của đệ nhất phu nhân của tôi, bà ấy đi theo để chăm sóc cô. Thưa ngài, tôi xin thân chinh rước ngài lên chiếc kiệu đi đầu – quan tri huyện nói với viện sĩ.

Ông bước xuống các bậc đá hoa cương, theo sau là viện sĩ và thi sĩ triều đình. Ba mươi lính hộ tống nhất loạt giơ vũ khí chào khi họ đi qua.

Lúc quan tri huyện và quan án sát sắp bước lên kiệu thì thấy nữ thi sĩ xuất hiện trên bậc thềm trong bộ áo dài bằng lụa trắng mềm mại mỏng tang, vạt áo vờn gót chân sau mỗi bước đi, ngoài khoác áo cánh gấm màu xanh biếc điểm hoa trắng lấp lánh như ánh bạc tạo cho người đàn bà ấy những đường nét lộng lẫy duyên dáng. Mái tóc tết thành b trên đỉnh đầu một cách rất điêu luyện, gài trâm bạc, đỉnh búi tóc lấp lánh những sợi dây kim tuyến bằng vàng dát đính kim cương. Một bà gia nhân có tuổi mặc áo dài thường màu xanh đi theo nữ thi sĩ.

- Ông có trông thấy tà áo dài màu xanh và những chiếc trâm cài đầu kia không, ông Địch? – Quan tri huyện bực bội hỏi quan án sát sau khi đã ngồi yên vị vào chiếc ghế trong kiệu. – Toàn là những thứ bà đệ nhất phu nhân của tôi cho cô ta đấy, ông ạ! Cuộc họp thơ vừa rồi kết thúc mau quá. Ông viện sĩ và ông Trương có vẻ hơi ngập ngừng không muốn nói thẳng quan điểm của họ đối với những bài thơ của tôi. Cả Người Đào Huyệt cũng chả cần che giấu thái độ chán ngán của ông ta. Người đâu đến là khó tính! Phải công nhận Dược Lan đã nêu ra một hoặc hai ý kiến gì đó nhận xét rất xác đáng. Sao mà người đàn bà ấy có cái lưỡi sắc sảo thế! Còn việc tìm hiểu, theo ý kiến của ông, xem các vị ấy ở đâu trong thời gian xảy ra vụ án đại tướng Mạc, tôi đã làm không có gì khó khăn lắm. Khi tôi bóng gió gợi vấn đề ra, xem chừng chỉ có ông viện sĩ là sốt sắng hơn cả. Ông ấy nói thời gian đó quan ngự sử có mời ông ấy đến để hỏi ý kiến về toàn bộ tình hình của địa phương, ông thử hình dung xem. Ông Trương Lan Bài lúc đó cũng về địa phương để điều đình với các nông dân đang bất bình với gia đình ông ấy. Gia đình ông ấy chiếm một nửa đất đai trồng trọt của toàn huyện. Trương có dự các phiên toà xử đại tướng Mạc nhưng chỉ là quan sát tấn trò đời về những dục vọng của con người. Dù sao thì đó cũng là điều do chính ông tự nói ra và khẳng định. Lỗ Huynh thì nói toàn chuyện về đề tài Phật giáo ở một ngôi chùa cổ trong tỉnh. Tôi đã không thành công việc khêu gợi xem họ có mặt ở vùng hồ trong thời gian Dược Lan bị bắt giữ không. Việc cô gái giữ miếu Cáo Đen ông đã giải quyết đến đâu rồi ông Địch?

- Cô gái chết vì bệnh dại rồi. Chắc là bị cáo dại truyền bệnh vì lúc nào cô ta cũng vuốt ve chúng, để chúng liếm cả vào mặt. Nên…

- Thế thì đáng buồn quá, ông Địch ạ!

- Rất đáng buồn, bởi vì hiện giờ chúng ta chẳng còn ai để…

Câu nói của quan án sát bị cắt ngang bởi những tiếng cồng huyên náo.

Đoàn kiệu đi từ khu dinh thự đã đến cổng chính của toà án. Đi đầu là một tốp mười hai cảnh sát trong đó có bốn người cầm dùi gõ vào những cái cồng bằng đồng. Những người khác cầm sáo và biển sơn son viết chữ thếp vàng: “TOÀ ÁN TẦN HOÀI”. “DẸP ĐƯỜNG”. Một vài tấm biển có cắm nến để khi quay về trời tối thắp lên cho sáng. Cánh cổng sắt nặng nề mở ra. Đoàn kiệu tiến ra ngoài phố, cảnh sát đi đầu, theo sau là ba chiếc kiệu thong dong, mỗi bên mười lính hộ tống cùng là một chục lính cảnh vệ trang bị võ khí đến tận răng. Đám đông dân chúng mặc quần áo ngày hội nhốn nháo dạt ra thành một lối cho đoàn kiệu đi qua. Nhiều lần họ hô to: “Quan tri huyện vạn tuế!” Quan án sát hài lòng ghi nhận một bằng chứng mới về sự được lòng dân của vị quan đồng nghiệp. Ra khỏi dãy phố buôn bán, bầu không khí đã yên tĩnh trở lại, quan án sát mới nói tiếp câu chuyện đang nói dở với quan tri huyện:

- Đệ định dùng Hoàng Liên để nhận dạng người chúng ta định tìm. Nhưng cái chết của cô gái là một đòn trời giáng vào chúng ta, bác Lã ạ, bởi vì trong tay đệ không còn một mảy may chứng cứ nào nữa. Nhưng đệ vẫn tin thủ phạm là một trong ba vị khách quý của quan bác. Một trong ba vị đó phải là bố của Hoàng Liên và chính lão đã giết người anh cùng mẹ khác cha của cô, đúng như đệ đã nói với quan bác sau khi đến nhà bà bác ruột của Hoàng Liên trở về. Bây giờ đệ có thể nói thêm rằng cũng chính ông ta đã giết Tiểu Phượng, cô bé vũ nữ.

- Trời ơi! – Tri huyện Lã kêu lên. – Nói cách khác, tôi…

Quan án sát giơ tay ra hiệu cho quan tri huyện đừng nói nữa.

- Khốn nỗi sự phát hiện của tôi chẳng giúp được gì cho quan bác cả nếu như chúng ta không chứng minh được người đó cụ thể là ai. Quan bác hãy nghe đệ thử tóm lược lại toàn bộ tình hình xem sao. Tất nhiên là bắt đầu từ cái chết của Tiểu Phượng vừa xảy ra ngày hôm qua. Sau đó, đến vụ giết hại phó bảng Tống xảy ra ngày hôm kia, rồi cũng phải tính đến vụ án đại tướng Mạc xảy ra cách đây mười tám năm. Sau hết, cần đề cập đến vụ đứa hầu gái bị giết ở đền Bạch Hạc. Cứ như thế ta lần lượt giải quyết tất cả các bài toán trong bối cảnh và thời gian chính xác của nó.

Được rồi, chúng ta bắt đầu từ vụ án cô vũ nữ. Vấn đề chính là Tiểu Phượng đã chạm trán với bố Hoàng Liên trên đường cô ta đến miếu hoang. Cuộc chạm trán lúc đó không có gì đặc biệt khiến cô vũ nữ phải quan tâm vì cô chưa hề biết ông ta là ai. Cho đến chiều hôm qua, Dược Lan cùng với Tiểu Phượng đến xem phòng tiệc, nơi mình sắp biểu diễn thì tình cờ lại gặp ông ta và lần gặp gỡ này dĩ nhiên làm cô vũ nữ để ý. Trước đó cô đã cho nữ thi sĩ biết cô sẽ múa điệu “Phượng hoàng bay lượn giữa các đám mây đỏ tía”, điệu vũ hay nhất của cô. Nhưng cuộc gặp gỡ chớp nhoáng với ba vị khách của quan bác trong đó có bố Hoàng Liên đã làm cô vũ nữ đột ngột thay đổi dự kiến. Cô quyết định thay điệu vũ rất nhuần nhuyễn và là một thành đạt nghệ thuật thực sự của cô bằng điệu vũ “Đoản khúc cáo đen”, một điệu vũ cô chưa bao giờ múa ra mắt trước công chúng, vì thế không có cả bản nhạc đệm chính xác, phải mượn quyển sách chép nhạc của Tống mà đệ đang giữ

- Trời ơi! – Quan tri huyện thốt lên. – Cô vũ nữ lại gặp ở đây cái tên lạ mặt mà cô ta đã gặp lần đầu khi đi đến miếu hoang ư?

- Đúng thế! Cô vũ nữ gặp lại ông ta là nhớ ngay. Còn ông ta thì giả câm giả điếc làm như chưa hề gặp cô bao giờ. Nhưng kìa, cô vũ nữ sắp làm cho ông ta nhớ lại bằng điệu vũ “Đoản khúc cáo đen”. Sau tiết mục múa đầu tiên, lúc các cô vũ nữ uống chung một cốc rượu vang với các vị khách theo tục lễ cổ truyền, Tiểu Phượng đã ghé vào tai ông ta nói nhỏ rằng cô biết ông ta là bố người con gái thân tàn ma dại Hoàng Liên! Và nhân cơ hội này, cô vũ nữ đã đưa ra những yêu sách của cô. Vốn là một cô gái có nhiều tham vọng, lại rất chuyên tâm đến nghệ thuật, đệ giả thiết là cô ta ngỏ ý với Triệu hoặc Trương dìu dắt để dần dà đưa cô ta vào chốn cao sang ở kinh đô, ngoài ra có thể cô ta còn đòi hỏi một khoản tiền trợ cấp hàng tháng kha khá là đằng khác. Nếu thuộc trường hợp Người Đào Huyệt thì cô ta sẽ yêu cầu ông này nhận cô làm bố đỡ đầu để sự nghiệp nghệ thuật của cô ta có được những nhân vật tai to mặt lớn có thế lực nâng đỡ! Đây là một vụ doạ phát giác thuần tuý và đơn giản!

Quan án sát ngừng một lát, vuốt râu, rồi thở dài nói tiếp:

- Cô vũ nữ là một cô gái rất thông minh nhưng vẫn không đánh giá hết được những hậu quả sẽ đến với mình. Ngay sau khi gặp lại Tiểu Phượng, con người ấy đã rắp tâm tìm lối thoát bằng cách giết cô ta vào bất cứ lúc nào điều kiện khách quan cho phép. Lúc bắn pháo hoa là lúc thích hợp nhất để ông ta thực hiện ý định, như đệ đã phân tích với quan bác tối hôm qua. Chính trên cơ sở những lý lẽ đó mà đệ vẫn giữ nguyên ý kiến rằng thủ phạm là một trong ba vị khách của quan bác, bác Lã ạ.

- Tôi yên tâm nhận thấy Dược Lan là người đứng ngoài cuộc, – quan tri huyện thốt lên. – Đúng, chúng ta còn mù tịt chưa biết ai là thủ phạm trong số ba vị khách đó, nhưng như thế ông cũng đã cứu vãn được sự nghiệp của tôi rồi, tiên sinh ạ, vì rằng bây giờ tôi có thể thảo tờ trình với tất cả những nhận xét thực tâm của mình về cái chết của cô vũ nữ như một việc không dính líu gì đến cô nữ thi sĩ! Việc đó dẫn tôi có cảm ơn ông đến bao nhiêu cũng không đủ, tôi…

Câu nói của quan tri huyện đứt đoạn vì tiếng hô hiệu lệnh và những tiếng vũ khí va chạm nhau. Đoàn kiệu đang rời khỏi thành phố qua Cửa Tây.

Quan án sát tranh thủ nói nốt những ý kiến phân tích của ông:

- Thứ hai là vụ phó bảng Tống. Khi xảy ra sự việc của ông b mới lên năm tuổi và ngay sau đó lại được đưa về kinh đô sống với ông cậu. Chúng ta không thể phán đoán chính xác được từ bao giờ và bằng cách nào anh ta lại phong thanh biết bố mình bị xử oan. Đệ giả thiết là anh ta đã biết điều đó thông qua câu chuyện ngoại tình của mẹ mình hoặc cũng có thể khi anh ta lớn lên, người cậu ruột hay một người bà con nào đó đã nói cho anh ta biết. Theo bà bác ruột Tống thì anh ta không về Tần Hoài thăm bà một lần nào. Bằng cách này hay cách khác Tống đã biết Hoàng Liên là kết quả cuộc dan díu giữa mẹ anh và một người nào đó. Chính vì vậy vừa đặt chân đến đây Tống đã tìm cách liên lạc với cô em gái cùng mẹ khác cha. Cũng thời gian ấy, Tống đã tìm trong các hồ sơ lưu trữ những kết luận về vụ án bố anh. Hoàng Liên chưa nói gì với Tống về người bố thỉnh thoảng vẫn đến thăm cô. Ngược lại, cô gái đã nói hết chuyện chàng phó bảng với ông bố, chuyện Ái Viên đến Tần Hoài để tìm cách đưa vụ tố giác bố mình ra ánh sáng công lý, chuyện Ái Viên thuê nhà của ông Minh và… thế là người bố đó đã tìm đến nhà ông Minh giết Tống!

Quan tri huyện lúc này có vẻ tin một cách tuyệt đối. Ông nói:

- Tiếp đó, ông Địch ạ, hắn đã lục lọi chỗ ở của Tống để tìm các giấy tờ tài liệu liên quan đến tội trạng của hắn. Chàng phó bảng có thể đã tìm được những lá thư của đại tướng Mạc hoặc mẹ anh ta viết để lại. Các cơ quan có thẩm quyền đã tịch thu toàn bộ gia sản của đại tướng nhưng biết đâu trong gia đình ông ta chẳng có người còn giữ được những thư từ trong túi áo họ đang mặc, biết đâu đấy!

- Những cái đó, bác Lã ạ, chúng ta chỉ có thể biết chắc khi tên giết người đã lộ rõ tung tích và chúng ta đã thu thập được khá nhiều chứng cớ để thẩm vấn hắn. Hiện giờ đệ chưa biết làm cách nào để đạt tới đó. Trước khi đề cập vấn đề này, đệ muốn trao đổi ý kiến với quan bác một điểm thứ ba: lá thư tố giác nữ thi sĩ tội đánh chết đứa hầu gái. Quan bác có thấy gì ở hai lá thư nặc danh đệ đưa cho quan bác xem không?

- Tôi chẳng thấy có gì quan trọng ở đó cả ông Địch ạ. Xem nội dung của cả hai lá thư đều do người có học vấn uyên thâm thảo ra. Chính ông cũng biết những tiêu chuẩn có thể hình dung được hay mỗi sự kiện có thực trong đời sống tư duy và hành động mà mọi nhà học giả đều coi đó như những mẫu mực cần phải dùng cho đúng chỗ. Nếu cũng nội dung ấy mà một người kém học thức viết thì ý tứ câu cú văn phạm ta sẽ thấy nó khác hẳn, nhất định là như vậy. Ta có thể nhận ra dễ dàng những thiếu sót trong ngôn ngữ. Nhưng trong trường hợp này, tôi chỉ có thể nêu lên chỗ giống nhau giữa hai lá thư là việc sử dụng một vài giới từ. Đó là điều duy nhất tôi cho phép tôi nghĩ rằng hai lá thư do một người viết! Tôi lấy làm tiếc, chỉ có thế thôi, ông Địch ạ!

- Bây giờ làm thế nào có được những lá thư gốc là hay nhất! – Quan án sát thốt lên. – Đệ dần đã được học khoa chiết tự. Phân tích nét chữ của những lá thư chẳng có gì là khó! Có lẽ đệ phải bỏ ra một ngày lên kinh đô. Đệ tin rằng toà án chính quốc sẽ cho chúng ta mượn hai lá thư gốc!

Quan tri huyện bứt rứt đưa tay lên kéo chòm ria:

- Ông cần gì những lá thư ấy hả ông Địch? Sáng suốt như ông thiếu gì cách để kết luận ai là kẻ sát nhân trong ba vị khách của tôi kia chứ? Trời ơi! Tên tội phạm ấy lại có thể sống một cuộc sống thò lò hai mặt như vậy ư? Chắc ông cũng phải nhận ra một vài điểm khác ý gì đó trong lúc nói chuyện với họ hay là trong…

Quan án sát lắc đầu nguây nguẩy:

- Đệ chẳng nhận ra cái gì cả, bác Lã ạ, mà chỉ nhận thấy chúng ta chẳng có chút hy vọng nào! Bài toán cơ bản của chúng ta là thủ phạm trong ba vị thượng khách. Nhưng khốn nỗi các vị ấy đều là những nhân vật xuất chúng, mà chúng ta thì không thể áp dụng những chuẩn tắc xét hỏi thông thường để xem xét hành vi và phản ứng của họ được. Quan bác cần phải thấy điều đó! Ba người đó vượt xa chúng ta cả về kiến thức, tài năng và kinh nghiệm sống, đấy là đệ chưa nói đến cương vị rất cao mà họ đang ngự trị lên đời sống xã hội! Trực tiếp thẩm vấn họ, có nghĩa là cả quan bác và đệ cùng húc đầu vào thảm hoạ! Các phương sách của chúng ta trông chờ vào những thủ đoạn tinh ranh khôn khéo trong nghề nghiệp, đã hoàn toàn trở thành vô dụng! Họ có trí thông minh đặc biệt, bác Lã thân mến ạ, họ rất tự chủ, lại lõi đời. Trong đó phải kể đến ông viện sĩ hàn lâm, một con người dày dạn kinh nghiệm hơn chúng ta nhiều về phương diện hình sự! Chúng ta sẽ chỉ mất công toi nếu cứ cố tình định loè hay định doạ để hòng làm cho ông ta nhụt chí.

- Nói thật, ông Địch ạ, – quan tri huyện nói với vẻ sầu não, – tôi vẫn không thể nào chịu nổi ý nghĩ rằng lại có một trong ba nhà đại tri thức ấy bị tình nghi là kẻ giết người! Làm sao có thể tưởng tượng được những nhân vật vĩ đại như vậy lại nhúng tay vào một việc hèn hạ và bỉ ổi đến thế!

- Chúng ta cũng chỉ mới giả thiết như vậy thôi, – quan án sát so vai đáp. – Chẳng hạn tôi giả thiết về ngài viện sĩ, một con người đã nếm trải đủ thứ mùi đời và đã chán ngấy tất cả những gì cuộc sống bình thường có thể phơi bày ra trước mắt ông ta. Bởi vậy, ông ta phải đi tìm những cảm giác mới lạ. Đệ lại giả thiết về ông thi sĩ triều đình. Ông này ngược lại, rõ ràng đang hối tiếc vì đã trót sống theo lối buông thả phó thác, cho nên cuối cùng mới nhận ra thơ của mình toàn là rỗng tuếch, chẳng có một chút giá trị nào cả! Một con người mang tâm trạng bị tước đoạt như vậy rất có thể bột phát những hành vi liều lĩnh đến mức làm cho chúng ta kinh ngạc nhất! Còn giả thiết về Lỗ Huynh thì chính quan bác đã nói với đệ rồi đấy. Trước khi ông ta đã từng áp bức dã man các tá điền của nhà chùa thuộc quyền ông ta cai quản. Hiện nay nhìn bề ngoài, ông ta đã thay đổi, đã chọn con đường xa lánh trần tục, tách mình khỏi cái thiện và cái ác. Thái độ đó thực chất là một thái độ rất nguy hiểm! Những điều đệ giả thiết trên đây là một vài suy nghĩ vừa nảy ra trong óc, bác Lã ạ. Trên thực tế, mọi việc sẽ phức tạp hơn nhiều.

Quan tri huyện gật đầu đồng ý. Ông nhón một nhúm mứt trong cái giỏ, bỏ vào miệng nhấm nháp. Quan án sát muốn rót một chén trà nhưng ấm trà để dưới gầm ghế, lại thêm vừa đúng lúc đó kiệu nghiêng hẳn đi một cách nguy hiểm. Ông kéo tấm màn che cửa sổ. Thì ra đoàn kiệu đang đi vào một đoạn đường núi gập ghềnh hiểm trở, hai bên toàn những cây thông thân nhỏ nhưng cao vút, mọc rậm rạp. Quan tri huyện cầm khăn vừa lau tay vừa nói:

- Những phương pháp thẩm tra theo lối cũ không còn hiệu nghiệm nữa, ông Địch ạ. Ít ra là đối với những người bị tình nghi như Triệu và Trương. Cả hai ông ấy đều nói với tôi tối hôm kia tức là đúng tối hôm chàng phó bảng bị giết rằng các ông ấy đi ngủ sớm. Nhưng ông cũng biết là, tửu quán của thành phố rất rộng, khách đông nghìn nghịt. Tất cả các loại quan chức ra vào như mắc cửi, liên tục suốt ngày đêm. Như vậy, thử hỏi làm sao mà kiểm soát được sự đi lại của họ. Huống hồ họ lại chủ động đề phòng người khác theo dõi thì càng khó hơn nữa! Hôm ấy, ông có biết Người Đào Huyệt ở đâu không?

- Chẳng làm trò trống gì được. Ai cũng có thể tự do ra vào một ngôi đền bất cứ giờ nào. Thực tế đệ cũng đã làm như vậy. Hơn nữa, con đường tắt từ đó đến Cửa Đông, nơi ông buôn trà ở, rất kín đáo! Bây giờ Hoàng Liên chết rồi! Đệ sợ chúng ta đang đi vào ngõ cụt, quan bác ạ!

Cả hai vị quan đều im lặng, mặt mày ủ rũ. Quan án sát xoè các ngón tay ra chải chòm râu má. Một lúc lâu ông nói:

- Đệ vừa nghĩ đến không khí bữa ăn tối hôm qua. Theo quan bác thì bốn vị khách, kể cả nữ thi sĩ Dược Lan, họ đối với nhau có thực sự thân ái không? Đệ thấy họ đối với nhau lịch sự nhưng dè dặt, thân mật nhưng khách sáo. Thỉnh thoảng họ đưa ra những câu bông đùa gượng gạo. Một cuộc họp văn chương, thành viên toàn những trình độ đạt đến tuyệt đỉnh của sự vinh quang mà có ý kiến rất rời rạc, gò bó! Đôi khi đệ thấy họ cố ngoái nhìn lại dĩ vãng của họ một chút rồi vội vàng lẩn tránh. Ai mà biết được họ nghĩ về nhau như thế nào? Những ký ức tình yêu hay thù hận nào ràngọ với nhau? Trong ba người đàn ông, không ai để lộ những cảm xúc thật của mình. Riêng nữ thi sĩ thì có hơi khác. Bà ta biểu lộ tính hồn nhiên và hăng say. Sáu tuần lễ chịu đựng thử thách trong nhà tù đã gây xúc động mạnh đối với nữ thi sĩ. Vậy mà suốt buổi tối hôm qua chỉ có hai lần bà ta để lộ tâm trạng. Một lần đệ thấy gương mặt bà ta rất căng thẳng trong một thoáng ngắn ngủi…

- Có phải cái lúc cô ta đọc bài thơ “Vui họp mặt” phải không?

- Phải rồi, đúng đấy! Đệ thấy bà ta có vẻ yêu quan bác lắm, bác Lã ạ, Đệ hoàn toàn tin rằng bà ta sẽ không bao giờ làm bài thơ ấy nếu như không ở trong một trạng thái xúc động và căng thẳng đến quên cả sự có mặt của quan bác lúc đó. Lần thứ hai là lúc chúng ta ra ban công xem pháo hoa. Bà ta đến gần quan bác để xin lỗi và thanh minh về bài thơ rằng bà ta làm bài thơ ấy là để dành cho một người trong số ba vị khách của quan bác.

- Được nghe ông nói điều đó, tôi rất lấy làm sung sướng, – quan tri huyện cay đắng đáp. – Quả thật, những lời lẽ mạnh mẽ trong bài thơ của cô ta đã làm tôi khó chịu và càng khó chịu hơn vì thấy nó rất hay. Nó thuộc dạng thơ ứng khẩu không có chuẩn bị, ông ạ.

- Quan bác bảo sao nhỉ? Xin lỗi bác Lã, đệ đang mải suy nghĩ về hai lá thư nặc danh. Nếu các lá thư ấy là do một người viết thì như thế có nghĩa là một trong ba vị khách của quan bác rất căm ghét Dược Lan, căm ghét đến mức muốn thấy bà ta chết trên giá treo cổ! Một lần nữa, chúng ta hãy quay trở lại vấn đề mấu chốt: ai trong số ba người? Được rồi, đệ hứa với quan bác sẽ trao đổi ý kiến vụ đền Bạch Hạc với nữ thi sĩ. Hy vọng tối nay sẽ có dịp nói chuyện với bà ta. Đệ sẽ dẫn dắt câu chuyện đến những lá thư nặc danh và sẽ kín đáo quan sát phản ứng của các vị khách, đặc biệt là của Dược Lan. Nhưng cũng xin thú nhận với quan bác rằng chính đệ cũng chẳng trông mong gì ở việc làm này!

- Ông nói thế làm tôi vững dạ quá đấy, ông Địch ạ! – Quan tri huyện hờn mát rồi ngả người trên ghế đệm, hai tay vắt chéo để trên bụng.

Một lúc sau, đường đi lại bẳng phẳng và kiệu dừng lại trong những tiếng ồn ào hỗn độn.

Mọi người bước ra khỏi kiệu và thấy mình đứng trước một bãi đất bằng phẳng, xung quanh có những cây thông rất to bao bọc. Màu xanh thẫm của lá đã tạo cho nơi đây cái tên vách đá Lục Bảo Ngọc. Xa hơn một chút, sát bờ vách đá là một mái đình cong cong. Ngôi đình để trống cả bốn phía, cột làm bằng những cây gỗ đồ sộ để mộc không quét sơn. Vách đá đổ thẳng đứng xuống một vực thẳm. Từ đáy vực, hai ngọn núi đã vươn lên sừng s trước mặt, một cao ngang với mái đình, một cao hơn hẳn nổi bật trên nền trời có những sọc mây đỏ thẫm. Ở một góc khác của bãi đất, có một ngôi đền nhỏ lấp ló sau những cành thông cổ thụ. Trước mặt ngôi đền, những khay bán thực phẩm đều đóng kín trong dịp quan tri huyện đến thăm. Nhưng những người đầu bếp của quan tri huyện đã đặt ở đấy hai bếp lò ngoài trời. Các gia nhân ai nấy đều bận rộn xung quanh những chiếc bàn, chân bằng mẻ kê dưới các góc cây. Tốp lính cảnh sát và các viên chức toà án đang ăn uống lấy lại sức quanh những chiếc bàn đó. Phu kiệu và khu khuân vác sẽ đảm đương phần thức ăn và rượu vang còn lại của họ.

Lúc quan tri huyện đi đến chiếc kiệu thứ nhất đón viện sĩ hàn lâm và thi sĩ triều đình, thì cái bóng lôi thôi lếch thếch của Người Đào Huyệt cũng vừa tới nơi. Nhà sư vén tất cả các vạt áo lên giắt vào sợi dây gai buộc ngang lưng để hở hai cẳng chân cuồn cuộn bắp thịt và lông mọc tua tủa. Bọc quần áo vắt vẻo trên vai theo kiểu nông dân.

- Trông ông có vẻ một nhà ẩn sĩ thực thụ, Lỗ Huynh ạ! – Viện sĩ hàn lâm nói to. – Nhưng thuộc loại ẩn sĩ sống bằng những cái khác chứ không phải bằng quả thông và những giọt sương!

Nhà sư béo phệ cười gượng nhẹ cả những chiếc răng xỉn và khấp khểnh, rồi cứ thế đi về phía ngôi đền. Quan tri huyện dẫn khách theo một lối mòn phủ đầy quả thông đến bậc đá cạnh ngôi chùa.

Quan án sát đi sau cùng. Ông để ý thấy thiếu ba người lính ở chỗ bọn họ đang ăn uống. Thì ra ba người lính đó đang ngồi xổm dưới gốc cây thông lớn giữa mái đình và ngôi đền. Họ đều đội mũ cứng có chóp nhọn, lưng đeo kiếm. Quan án sát nhận ra người trung sĩ mà ông có lần trông thấy ở khu toà án. Họ là những người làm nhiệm vụ áp giải nữ thi sĩ. Uy tín và quyền hạn của quan tri huyện chỉ có tác dụng bảo lãnh cho nữ thi sĩ trong phạm vi nhà ở của ông. Còn hiện giờ bà ta đã ra khỏi nhà ông, thì những người lính áp giải lại phải đảm đương trách nhiệm canh gác tù nhân của họ. Thực tế nếu để xảy ra chuyện gì đối với người nữ tù phạm, chắc chắn đời họ sẽ đi đứt. Nghĩ đến nỗi lo lắng của họ giữa lúc đồng đội đang ăn uống no say, quan án sát lại rùng mình.

XVII

Các thi nhân ngắm cảnh mặt trời lặn

Họ làm thơ và nói chuyện về dĩ vãng cuộc đời

Quan án sát đi theo mọi người vào trong đình. Tàn một tiệc trà, quan tri huyện dẫn các vị khách ra dãy lan can bằng đá hoa cương chạm trổ xây dọc theo mép bờ vực. Mọi người lặng lẽ ngắm vầng dương đỏ rực tròn như cái mâm đang chìm xuống và khuất dần sau rặng núi. Bóng tối lan rất nhanh từ dưới hẻm núi giữa hai bờ vực thẳng đứng. Quan án sát hơi ngả người nhìn xuống vực, ước lượng chỗ này phải sâu đến hàng trăm thước. Một màn sương mỏng toả ra từ dòng thác đang ầm ầm đổ xuống đáy vực, uốn ngoằn ngoèo như rắn bò giữa những tảng đá nham nhở.

- Ôi, phong cảnh đẹp tuyệt trần, không thể nào quên được! – Thi sĩ định quay mặt lại thốt lên đầy vẻ thán phục. – Nếu ít ra tôi có thể nắm bắt được bằng một vài lời thơ cái cảnh huy hoàng, nó gợi ra…

- Miễn sao ông đừng có chép nguyên văn bài thơ của tôi là được! – Viện sĩ thoáng mỉm cười ngắt lời thi sĩ. – Tôi còn nhớ lần đầu tiên đến thăm phong cảnh nổi tiếng này. Lần ấy có cả ông Chu, cố vấn Hội đồng quốc gia cùng đi. Tôi đã viết vài đoạn thơ mô tả cảnh mặt trời lặn. Ông cố vấn triều đình đã cho khắc những vần thơ ấy và đặt vào trong cái đình này, hình như thế, ta đi thử xem, ông Trương ạ!

Tất cả cùng đến xem độ một tá tấm bảng gỗ lớn nhỏ đủ các cỡ chữ treo trên các thanh rui mái đình. Các tấm bảng trên có ghi những bài thơ và những bài tiểu luận của các vị khách tham quan nổi tiếng. Viện sĩ bảo gia nhân thắp những cây đèn có chân và sai một người cầm một cây đèn giơ cao lên.

- Ông Triệu! Bài thơ của ông đây rồi! – Thi sĩ triều đình nói to sau khi chăm chú nhìn vào một tấm bảng – Nó ở trên cao quá, nhưng tôi vẫn nhận ra được. Một phong cách cổ điển! Đẹp!

- “Tôi bước đi nhờ cái nạng là những câu dẫn cổ xưa…” – Viện sĩ cất tiếng ngâm nga. – Dẫu sao bài thơ vẫn cứ chiếm lĩnh một vị trí tốt nhất. Phải, tôi nhớ ra rồi, cái lần ấy cố vấn Hội đồng quốc gia đã đặt tên cho cuộc họp của chúng tôi là “cuộc họp mặt trên chín tầng mây”. Giờ đây ta có thể lấy tên gì để đặt cho cuộc họp mặt đêm nay nhỉ?

- “Cuộc họp mặt trong sương mù!” – Một giọng nói ồm ồm cất lên. Mọi người nhìn ra thì thấy Lỗ Huynh đã mặc một chiếc áo dài màu đỏ tía gấu viền đen, đang đi tới.

- Tuyệt lắm! – Thi sĩ triều đình lập tức tán thưởng. – Rõ ràng lúc này có rất nhiều sương mù. Kìa! Từng dải sương mù lơ lửng giăng ra qua khắp các lùm cây

- Không, đây không phải là điều tôi muốn nói! – Người Đào Huyệt cải chính.

- Chúng ta đang trông đợi mặt trăng đêm nay sẽ sáng tỏ, – quan án sát nói. – Cái vui đêm trung thu phụ thuộc vào đó.

Gia nhân đã rót đầy rượu vang vào các cốc bày trên chiếc bàn tròn sơn son kê sát hàng lan can, cùng với các thức nhắm nguội.

Quan tri huyện nâng cốc:

- Xin nhiệt liệt chào mừng cuộc họp trong sương mù! Đây là một bữa tiệc rất đơn sơ, quê kệch. Tôi đề nghị các vị châm chước cho những lễ nghi theo quy ước.

Quan tri huyện săn sóc đến chỗ ngồi của viện sĩ. Ông mời viện sĩ ngồi bên phải mình và bố trí nhà thơ triều đình ngồi ông bên trái. Không khí ngoài trời lạnh, nhưng các ghế đều lót đệm bọc vải bông và mỗi ghế lại có một bệ bằng gỗ cho khách để chân. Quan án sát ngồi đối diện với người bạn đồng sự của mình, giữa Lỗ Huynh và nữ thi sĩ.

Các gia nhân bưng những bát to đựng thịt băm viên nóng sốt đặt lên bàn. Người đầu bếp của quan tri huyện rõ ràng đã tinh ý hiểu rằng ngồi ở ngoài trời đêm lạnh lẽo trên vùng vách đá này, đầu bữa tiệc các thực khách sẽ ăn ít món nguội. Hai nữ gia nhân đứng hầu rượu.

Sau khi uống một hơi, cạn chén. Người Đào Huyệt nói giọng khàn khàn tuyên bố:

- Tôi vừa được thưởng thức một cuộc du ngoạn tuyệt đẹp. Dọc đường tôi gặp một con công có bộ lông vàng óng, hai con vượn đánh đu trên cây, lại gặp cả một con cáo đen nữa… rất to… nó…

- Thôi, tối nay xin ông miễn cho những chuyện gở về con cáo đen đi, Lỗ Huynh ạ! – Nữ thi sĩ tươi cười ngắt lời nhà sư. – Cứ coi như chúng ta đã nhìn thấy nó lần cuối cùng ở vùng hồ. Nó đã cho chúng ta toàn thịt gà mái!

Quan án sát thấy vẻ mặt của nữ thi sĩ tươi tỉnh hơn lúc buổi trưa, có thể đó là do tài nguỵ trang khéo léo của nữ thi sĩ.

Người Đào Huyệt giương đôi mắt lồi nhìn chòng chọc vào nữ thi sĩ:

- Cũng có lúc nó còn cho tôi cách nhìn hai mặt nữa đấy, – nhà sư thản nhiên đối đáp. – Nếu nói ra với những người khác những điều mà chỉ riêng tôi nhìn thấy thì họ sẽ cho tôi là một tên láu cá định tung hoả mù để là tiêu tan nỗi khiếp sợ thật sự của chính mình! Bởi vì tôi cũng chẳng ưa gì những điều tôi nhìn thấy. Tôi chỉ thích ngắm nghía những con vật trong thiên nhiên mà thôi!

Vẻ mặt ủ rũ lạnh lùng của Người Đào Huyệt đập vào mắt quan án sát.

- Khi sống tại nhiệm sở của tôi ở Hàn Viễn, – ông nói, – tôi thấy rất nhiều con vượn sống trong khu rừng ngay sau nhà tôi ở, sáng nào tôi cũng ra hành lang uống trà, xem chúng đánh đu trên các cành cây.

- Yêu loài vật là một đức tính tốt. – Người Đào Huyệt chậm rãi nói. – Người ta chẳng bao giờ biết kiếp trước mình là con gì và cũng chẳng biết kiếp sau mình chết sẽ hoá thành con gì?

- Tôi hình dung kiếp trước ông là một con cọp dữ, quan án sát ạ, – nữ thi sĩ hóm hỉnh nói đùa quan án sát.

- Thưa bà, một con chó giữ nhà thì đúng hơn! – Quan án sát đối đáp, rồi quay sang nói với Người Đào Huyệt. – Thế nào, ông đã khẳng định ngay từ đầu là không theo đạo Phật sao lại tin vào thuyết luân hồi?

- Vâng, đúng thế. Tại sao người ta có kẻ sống khổ sở, ti tiện suốt từ mới lọt lòng mẹ cho đến khi xuống mồ? Vì sao một đứa trẻ thơ dại phải chết đau đớn trong sự tàn bạo? Câu trả lời duy nhất là những người đó đã phải chuộc tội lỗi của họ đã gây ra từ kiếp trước. Thật vậy, các đấng tối cao làm sao có thể phán xét ngay tức khắc tất cả các tội lỗi của chúng ta chỉ trong thời hạn quá ngắn của một kiếp người?

- Thôi, thôi, tôi xin các vị! – Viện sĩ hàn lâm thốt lên, cắt ngang câu chuyện giữa ba người, quan án sát, Lỗ Huynh và nữ thi sĩ. – Ông Lã ạ, ông nên đọc cho chúng tôi nghe một bài trong số những bài thơ phóng đãng của ông. Hãy chứng minh tiếng tăm của mình là một kẻ si tình vĩ đại.

- Tôi biết quan tri huyện bao giờ cũng say mê tình yêu, – nữ thi sĩ buông ra một lời nói xằng. – Ông ấy đùa giỡn với tất cả, bởi vì ông ấy không thể yêu nhất thiết một ai!

- Đó là một cảm nghĩ khó chịu đối với vị chủ nhà hào hiệp của chúng ta, – thi sĩ triều đình nhận xét. – Như vậy cần phải phạt bà Dược Lan. Bà Dược Lan, bà phải cho chúng ta thưởng thức một bài thơ của bà về tình yêu!

- Tôi không đọc thơ tình yêu. Không bao giờ nữa! Nhưng tôi sẽ viết cho ông một bài, ngay tại đây.

Quan tri huyện ra hiệu cho viên giám quận bằng cách chỉ tay vào cái án thư để giấy mực đã chuẩn bị sẵn từ trước. Quan án sát thấy người bạn đồng sự của ông mặt mày tái mét. Rõ ràng ý nghĩ vừa rồi của Dược Lan đã đánh trúng vào chỗ nhạy cảm trong tâm hồn ông. Trong lúc viên giám quận còn đang chọn một tờ giấy, viện sĩ hàn lâm nói to:

- Không! Nhà thơ lớn Dược Lan của chúng ta không viết những câu thơ bất tử của mình trên mảnh giấy tầm thường! Bà hãy viết lên cái cột kia! Hãy khắc nó vào gỗ cho những thế hệ mai sau có thể đọc và chiêm ngưỡng!

Nữ thi sĩ nhún vai. Bà đứng lên bước đến cái cột gần nhất. Một nữ gia nhân mang bút mực theo sau. Một nữ gia nhân khác cầm cây đèn nến giơ cao. Dược Lan sờ tay vào thân cột tìm một khoảng nhẵn. Một lần nữa những ngón tay thon nhỏ và khéo léo của nữ thi sĩ lại đập vào mắt quan án sát. Nữ thi sĩ nhúng bút vào nghiên mực, viết lên cột đình những hàng chữ duyên dáng:

Một mình một bóng, ngọn đèn xanh

Thơ phú khôn ghi nỗi hận tình

Tổ ấm sum vầy, người thoả giấc

Phòng loan gối chiếc, khách buồn tênh

Xào xạc vườn thu cây trút lá

Lạnh lùng, gió thốc giữa đêm thanh

Chị Hằng! Chị bị ai ruồng bỏ

Bóng chị bơ vơ hiện trước mành?…

- Chà! – Viện sĩ viện hàn lâm thốt lên. – Bao nhiêu tinh chất não nùng của mùa thu đều thâu tóm trong những câu thơ này! Nữ thi sĩ của chúng ta đã được thể tất! Mọi người hãy nâng cốc chúc mừng sức khoẻ của nữ thi sĩ!

Nhiều chầu rượu chúc mừng kế tiếp không ngớt. Trong khi đó, các gia nhân tiếp tục bưng lên những đĩa thức ăn nóng hổi. Bốn lò than lớn bằng đồng cháy đỏ rực được đặt ở bốn góc đình bởi đêm đã xuống, trời bắt đầu lạnh hơn. Sương mù ẩm ướt từ dưới vực sâu ùn lên khắp vách đá.

Những đám mây đen ở đâu chợt kéo đến che khuất mặt trăng. Quan tri huyện đang mải miết ngắm những chiếc đèn xếp treo trên các cây thông, chợt ngả người ra phía trước hỏi:

- Ba cái anh lính chết tiệt nào mà lại đốt lửa ở dưới gốc cây thông đằng kia thế nhỉ?

- Đó là những người lính áp giải tôi đấy quan tri huyện ạ, – nữ thi sĩ lặng lẽ trả lời.

- Hừ, những tên vô lại mất dạy này! – Quan tri huyện thốt lên. – Tôi phải cho chúng biết tay mới được!

Hình 8. Nữ thi sĩ đề thơ lên cột

- Phạm vi trách nhiệm của ông là ở bên trong hàng rào dinh quan huyện cơ! – Nữ thi sĩ gay gắt nhắc nhở quan tri huyện.

- À… (Quan tri huyện đằng hắng). Vâng… tôi hiểu. Ông giám quận đâu! Món cá chép nấu dấm sao chưa mang lên hả? – Quan tri huyện hỏi bằng một giọng gắt gỏng.

Quan án sát tự tay rót đầy ly rượu vào cốc của Dược Lan rồi nói với nữ thi sĩ:

- Thưa bà, ông Lã bạn tôi đã cho tôi xem hồ sơ việc của bà. Ông ấy cho rằng tôi có thể giúp bà tự biện hộ. Tôi viết không giỏi nhưng cũng đã đọc kỹ các văn bản trong tập hồ sơ và…

- Xin hoan nghênh sự ân cần đáng yêu của ông, thưa quan án sát, – nữ thi sĩ đặt ly rượu xuống bàn, ngắt lời quan án sát. – Nhưng sáu tuần lễ vừa trải qua trong các nhà tù đã cho tôi tất cả thời gian để cân nhắc. Dĩ nhiên dẫu tôi còn thiếu sự hiểu biết của ông về khoa ngữ pháp hình sự dài dòng thì tôi vẫn cứ muốn chỉ một mình tôi là người có tư cách pháp nhân duy nhất có thể đứng ra bảo vệ cho tôi! Xin được rót rượu mời ông!

- Đừng có ngốc nghếch thế, bà Dược Lan! – Người Đào Huyệt đột nhiên nói xen vào. – Tiếng tăm của ông Địch ở cái xứ này chẳng hoá ra vô tích sự lắm sao!

- Sự việc xảy ra đã làm tôi hết sức quan tâm, – quan án sát cứ điềm nhiên nói. – Tôi nhận thấy người ta không hiểu hết mức độ nghiêm trọng của sự việc ở chỗ nó được tung ra bằng một lá thư nặc danh. Tôi tin chắc rằng chẳng một ai đặt vấn đề xem người viết lá thư đó là người nào? Và tại sao họ lại biết có cái xác người chôn dưới gốc cây anh đào? Bức thư nhất định phải do một người có học vấn cao viết. Điều đó loại trừ đám trộm cướp. Thưa bà, lẽ nào bà không nghĩ một tí gì đến bản sắc lá thư tố giác bà?

- Có chứ, tôi có nghĩ, – nữ thi sĩ chua chát đáp. – Và tôi sẽ thông báo ý nghĩ của tôi cho các ông áát sao… hoặc cũng có thể là không thông báo gì cả, – nữ thi sĩ nói thêm sau khi uống cạn chén rượu của mình.

Cuộc nói chuyện đến đó bỗng lặng đi. Thi sĩ triều đình buông một câu bâng quơ:

- Phi lý là đặc tính riêng của các bà các cô có nhan sắc và có trí tuệ. Tôi xin nâng cốc chúc sức khoẻ bà Dược Lan!

- Cả tôi nữa! – Viện sĩ nói như sắp gầm lên.

Quan án sát thấy những giọng cười trong bữa tiệc nói chung có vẻ giả tạo. Mọi người đã uống khá nhiều rượu, nhưng ông biết ba vị thượng khách tửu lượng rất cao. Không người nào trong bọn họ biểu lộ chút gì gọi là say. Trái lại, đôi mắt của nữ thi sĩ thì đã sáng long lanh như người đang lên cơn sốt. Trông bà ta hình như đã mấp mé một cơn bộc phát thần kinh. Nhất định phải gợi cho bà ta nói nhiều hơn nữa bởi vì những biểu hiện cuối cùng trên nét mặt chứng tỏ bà ta đang lo sợ cho một người nào đó và người ấy hiện đang ngồi ở bàn tiệc ngay trước mặt bà ta.

- Thưa bà, lá thư nặc danh tố giác bà, – quan án sát cố nài, làm tôi nhớ đến một lá thư khác viết tại Tần Hoài cách đây mười tám năm. Đó là lá thư đã đẩy đại tướng Mạc đến chỗ sụp đổ. Nó cũng là công trình của một người có trình độ học vấn giỏi giang…

Nữ thi sĩ nhìn quan án sát bằng đôi mắt sắc nhọn.

- Ông nói cách đây mười tám năm hả? – Nữ thi sĩ sửng sốt đứng dậy. – Tôi không hiểu điều ông nói sẽ giúp ích gì cho tôi?

- Số là, – quan án sát cứ nói tiếp, – tôi vừa gặp một người liên quan thì đúng hơn. Cuộc tiếp xúc đã đưa tôi đến những kết luận lý thú, đó là cuộc tiếp xúc với cô con gái một nàng hầu của ông đại tướng. Người nàng hầu đó tên là Tống.

Quan án sát quay sang nhìn Người Đào Huyệt, nhưng hình như từ nãy đến giờ ông ta không để ý theo dõi câu chuyện của những người xung quanh, mà đang thực sự bị đĩa măng xào thu hút! Còn viện sĩ Viện hàn lâm và thi sĩ triều đình thì vẫn chăm chú nghe nhưng có vẻ chỉ nghe theo phép lịch sự mà thôi. Thấy cái vẻ sững sờ trong đáy mắt thi sĩ, ông chợt làm một con tính nhẩm: lúc đó bà ta mới mười hai tuổi, vậy thì phải có người nào đó kể lại câu chuyện đại tướng Mạc Đức Linh với bà ta, người đó hẳn phải biết rõ từng chi tiết của sự việc!

- Tống á? – Người Đào Huyệt chợt nhắc lại cái tên, tay đặt đôi đũa của mình xuống bàn. – Cái chàng phó bảng bị gôm rồi cũng tên ấy thì phải?

- Đúng thế! Chính vì mối quan tâm đặc biệt đến vụ án mà ông bạn của tôi và tôi đã đi ngược thời gian đến tận câu chuyện làm phản của đại tướng Mạc Đức Linh.

- Tôi hết sức băn khoăn về cái việc ông định tìm hiểu, – viện sĩ hàn lâm nói. – Nếu ông cho rằng việc xử án không công minh thì ông hoàn toàn nhầm đấy ông Lã ạ! Tôi là cố vấn cho quan ngự sử, người thay mặt đức vua, ông hiểu chứ, và tôi đã theo dõi hầu hết quá trình thảo luận cân nhắc vụ án đó. Hãy tin lời tôi nói rằng ông đại tướng đích thị là có tội. Đó là một điều đáng tiếc bởi vì ông ta vốn là một quân nhân ưu tú, nhìn bề ngoài là một con người hoạt bát, khoẻ mạnh và dễ gây thiện cảm, nhưng trong nội tâm có cái gì đó đã mục rỗng. Câu chuyện đen tối về thăng cấp thăng chức đã làm ông ấy bực bội, bất mãn…

Thi sĩ triều đình gật đầu đồng ý, tay nâng cốc tợp một ngụm rượu vang:

- Tôi rất dốt về các việc hình sự ông Lã ạ, – thi sĩ nói bằng giọng trong trẻo, – nhưng tôi lại rất ham những chuyện rắc rối khó hiểu. Ông có thể cho tôi biết giữa những vụ phản nghịch trước kia với vụ giết anh chàng phó bảng hiện nay có liên quan gì với nhau không?

- Chàng phó bảng họ Tống, chúng tôi nghĩ có thể là anh cùng cha khác mẹ của người con gái, con riêng người hầu mà ông Địch, bạn đồng sự của tôi vừa ám chỉ.

- Điều ông vừa nói có vẻ là một giả thuyết kỳ cục đấy! – Thi sĩ triều đình phản đối.

Thấy Dược Lan như định nói, quan án sát vội nói thêm:

- Không hoàn toàn như vậy đâu. Ông thử nghĩ người hầu thiếp của đại tướng Mạc đã bỏ rơi đứa con gái bà ta có mang với người tình. Theo chúng tôi, khi chàng phó bảng biết cô con gái cùng mẹ khác cha và cả người tình của mẹ anh ta vẫn đang sống ở Tần Hoài, anh ta liền đến Tần Hoài để tìm tung tích họ. Thực tế ông bạn đồng sự của tôi và tôi đã phát hiện việc chàng phó bảng nghiên cứu các hồ sơ của toà án là để tìm xem còn những ai là bạn hữu và những người quen biết ông đại tướng.

- Ông Lã, xin chúc mừng ông! – Viện sĩ thốt lên. – Ông chẳng những làm tròn các công vụ mà còn tiếp đãi chúng tôi đến nơi đến chốn! Còn cái sự việc rất kín kẽ kia, chúng ta sẽ chẳng bới ra được cái gì đâu! Thế ông đã có tin gì mới về vụ anh chàng phó bảng chưa?

- Tất cả công lao đều thuộc v ông Địch, bạn đồng sự của tôi. Chính ông ấy vừa cho tôi biết những phát hiện cuối cùng của ông ấy.

- Thưa các vị, cũng là tình cờ thôi, – quan án sát khiêm tốn nói, – cũng là ngẫu nhiên tôi đã tìm ra chỗ ở của người em gái cùng mẹ khác cha của Tống. Đó chính là cô gái giữ miếu Cáo Đen ở gần Cửa Nam. Cô giá hơi loạn trí, nhưng…

- Trong chừng mực tôi biết, – thi sĩ triều đình nói xen vào, – người không có đầy đủ năng lực tinh thần thì làm sao toà án có thể chấp nhận làm nhân chứng!

Người Đào Huyệt xoay người trên ghế, trố mắt nhìn quan án sát.

- Thế hả ông Địch. Ông cũng biết Hoàng Liên à! – Nhà sư thốt lên.

XVIII

Mối tình cao thượng được giải bày

Ông viện sĩ hàn lâm tiến một bước dài

Cặp môi dày của Lỗ Huynh hếch lên. Bàn tay to đầy lông lá cầm cốc rượu xoay tròn. Vẻ mặt đầy tư lự, nhà sư nói:

- Tôi cũng thế, tôi cũng gặp cô gái ấy một lần. Cô gái đã làm tôi chú ý là vì đời sống của cô ta tương tự đời sống của loài chồn cáo. Vùng ấy có rất nhiều cáo. Ông có rõ câu chuyện về cô gái ấy không? Nó bị người ta đem bán cho một nhà chứa mạt hạng. Ở đấy, ngay lần tiếp khách đầu tiên, nó đã cắn đứt lưỡi một khách làng chơi có tuổi. Chà! Đúng là phản ứng của loài cáo! Hơn nữa, miếng cắn ấy rất có hiệu quả bởi vì sau đó lão kia chết. Còn nó thì nói chung, vì thẹn nên đã nhảy qua cửa sổ trốn biệt vào miếu Cáo Đen, rồi ở lì trong đó.

- Ông gặp cô gái ấy từ bao giờ? – Quan án sát hờ hững hỏi.

- Bao giờ à? Ồ, cũng phải đến một hai năm rồi đấy. Khi đó tôi vừa đến đây được ba ngày và tôi muốn gặp cô gái ấy một tí để hỏi xem cho rõ thực hư về bản chất mối liên hệ giữa một cô gái với loài cáo ra sao? Tôi đến cả thảy hai lần, – nhà sư gật gù xác định, – nhưng lần nào cũng chỉ tới cổng là phải quay về vì ở đó có rất nhiều ma nó kéo đến ám.

Người Đào Huyệt lại rót đầy cốc rượu của mình rồi quay sang nói với quan tri huyện:

- Cô bé vũ nữ đêm qua cũng có một cái mặt cáo, ông Lã ạ. Vết thương của cô ta hiện giờ ra sao rồi?

Quan tri huyện đưa mắt dò hỏi quan án sát. Thấy quan án sát ra hiệu tán thành, ông liền nói với cử toạ:

- Thưa các vị, tối hôm qua vì không muốn làm mọi người phải đau buồn nên tôi đã thông báo với các ngài rằng sự việc xảy ra đối với cô vũ nữ chỉ là một tai nạn rủi ro. Sự thực cô vũ nữ đã bị một kẻ manh tâm giết hại…

- Tôi không tin! – Người Đào Huyệt gắt lên. – Lẽ nào cô ta chết còn nằm đấy mà chúng ta vẫn yên trí uống rượu, nói chuyện…

Thi sĩ triều đình nhìn Dược Lan với vẻ mặt sững sờ.

- Bị giết à? – Ông hỏi lại. – Chính bà chứng kiến việc đó đầu tiên phải không?

Trong lúc nữ thi sĩ gật đầu xác nhận, viện sĩ nói xen vào:

- Đáng lẽ ông phải cho chúng tôi biết ngay, ông Lã ạ! Chúng tôi không dễ dàng để người khác làm mình đau buồn đâu, ông biết không! Và kinh nghiệm phong phú của tôi đối với những công việc hình sự chẳng lẽ không giúp ích gì cho ông sao? Đó, ông thấy chưa, trên vai ông như vậy đã có hai vụ án mạng rồi đấy, ông Lã! Thế ông đã phát hiện được dấu vết gì về vụ cô bé vũ nữ chưa?

Thấy ông bạn đồng nghiệp rụt rè chưa nói, quan án sát trả lời thay:

- Hai vụ giết người có liên quan chặt chẽ với nhau. Về vụ phó bảng Tống, qua việc anh ta tìm hiểu hồ sơ vụ án của bố anh ta, tôi hoàn toàn đồng ý với ông viện sĩ rằng bố anh ta đúng là có tội. Ý nghĩ cho rằng bố mình là vô tội của chàng phó bảng rõ ràng không thực tế. Nhưng ông bạn đồng sự của tôi và tôi đều nghĩ rằng chàng phó bảng cố tìm ra kẻ đã giết hại bố mình không phải động cơ lớn lao, như lòng yêu nước chẳng hạn, mà vì một lý do hết sức thường tình vị kỷ, anh ta muốn biết ai là…

Câu nói của quan án sát bị cắt ngang bởi những tiếng nói như thét của nữ thi sĩ:

- Ô hay, quan án sát! Ông còn chưa chịu chấm dứt những câu chuyện ghê tởm này ư? – Giọng nói của nữ thi sĩ run run. – Kiểu cách này là cái kiểu cách ông định dùng để tiến gần đến con mồi mà không gì có thể ngăn nổi đây!… rằng chính tôi đang là bị cáo, và rằng chính tôi cũng là kẻ bị cáo và rằng tôi có thể nhận một cái án tử hình hay sao? Ông nỡ lòng nào…

- Bình tĩnh, Dược Lan! – Viện sĩ ngắt lời nữ thi sĩ. – Không nên lo lắng vô ích! Bà sẽ được xử trắng án. Điều đó không có gì đáng ngờ cả! Các quan toà ở toà án chính quốc là những con những người ưu tú và đều là bạn thân của tôi. Tôi có thể đảm bảo với bà việc xét xử bà sẽ chỉ là một thủ tục mà thôi. Họ sẽ giải quyết rất nhanh chỉ trong chốc lát!

- Nhất định là thế, – thi sĩ triều đình hùa thêm vào.

- Thưa bà, tôi xin cung cấp cho bà nhiều tin hay. – Quan án sát nói tiếp. – Có lúc tôi đã nói với bà về bức thư nặc danh tố giác đại tướng Mạc và lá thư nặc danh tố cáo bà đều do một người có học vấn cao thảo ra. Chúng tôi đã phát hiện và khẳng định đó là do bàn tay của một người và chỉ một người thôi. Sự kiện đó cho phép tôi nhận định về sự việc của bà hoàn toàn khác, thưa bà.

Viện sĩ hàn lâm và thi sĩ triều đình kinh ngạc nhìn quan án sát.

- Ông hãy nói cho chúng tôi nghe rõ về cái chết của cô bé vũ nữ có khuôn mặt giống cáo đi! – Người Đào Huyệt lên tiếng yêu cầu. – Chung quy có phải sự việc đó xảy ra ở gian buồng bên cạnh phòng tiệc…

- Phải. Dĩ nhiên ông cũng đã biết câu chuyện về chiếc “cầu thang bà quận chúa”. Bà quận công, vợ ông hoàng thứ chín đã mượn cái cửa ra vào đằng sau tấm màn che bức tường cuối phòng tiệc để…

Một tiếng động mạnh khiến quan án sát quay người lại: nữ thi sĩ bật dậy làm đổ chiếc ghế.

- Thật là ngu ngốc! – Nữ thi sĩ hét lên, mắt nảy lửa nhìn thẳng vào mặt quan án sát. – Chính ông và cả những lý luận mù mờ của ông nữa! Nhưng ông không thể và cũng không dám nhìn thẳng vào sự thật đâu, dù ông có nổ cả hai con mắt của ông ra! Tôi đã phải chịu đựng quá nhiều những cuộc cãi vã kiểu này rồi, – nữ thi sĩ nói thêm và đặt mạnh bàn tay lên ngực lấy hơi. – Những cuộc cãi vã kiểu đó đã kéo dài hai tháng này và bây giờ tôi không thể nào chịu được nữa! Tôi kiệt sức rồi! Chính tôi đã giết chết cô vũ nữ! – Nữ thi sĩ nắm tay đấm mạnh xuống bàn thét lên. – Bởi vì cô ta doạ phát giác tôi. Đồ ngu xuẩn! Tôi đã đâm chiếc kéo vào cái cổ dài ngẳng gầy guộc của cô ta và sau đó… tôi đóng kịch với các ông!

Bầu không khí bỗng trở nên im phăng phắc. Nữ thi sĩ nhìn cử toạ bằng đôi mắt bốc lửa. Quan án sát chăm chú nhìn nữ thi sĩ, bối rối.

- Thế là hết… – Quan tri huyện lầm bầm nói một mình.

Nữ thí sĩ nhìn xuống và tiếp tục nói bằng một giọng bình tĩnh hơn:

- Phó bảng Tống là người yêu của tôi. Tôi biết đầu óc anh ta lúc nào cũng bị ám ảnh bởi ý nghĩ bố anh ta đã bị tố cáo sai sự thật. Cô vũ nữ đã nói cho tôi biết việc Tống đến thăm Hoàng Liên. Hoàng Liên là một con bé dở hơi bị đau khổ vì ảo giác tình ái. Con bé ấy đã khoác mảnh vải liệm vào bộ xương người và bảo đó là người yêu của nó. Vì quá đau khổ trong cảnh không cha không mẹ, nó đã tưởng tượng ra chuyện bố nó đến thăm nó. Chính Tiểu Phượng đã nói cho tôi biết. Tiểu Phượng đã không làm cho cô gái kia tỉnh ngộ, trái lại còn dạy cô gái hát những bài hát kỳ quái. Tôi xin nói với các ông, Tiểu Phượng chỉ là một con điếm ranh con bẩn thỉu. Nó chết là đáng đời. Tiểu Phượng đã bắt gặp mối tình giữa tôi với Tống. Đó là lý do vì sao cô ta muốn phát giác tôi. Tôi đã nhận ra ý đồ của cô ta từ chiều hôm qua. Đáng lẽ cô ta múa điệu “Những đám mây hồng” nhưng khi gặp tôi, cô ta đã cân nhắc vận may rủi, và đổi sang điệu múa “Đoản khúc áo đen”. Mục đích của cô ta là định gián tiếp nói cho tôi biết rằng chính mắt cô ta đã trông thấy Tống từ trong ngôi miếu hoang đi ra.

Nữ thi sĩ tường thuật các sự việc một cách hối hả đến nỗi thỉnh thoảng bà ta phải ngừng nói để lấy hơi. Quan án sát phải cố sắp xếp trong óc câu chuyện lộn xộn bà đang kể. Tất cả các giả thuyết ông vừa dựng lên một cách hết sức cẩn thận đều sụp đổ ngay cả trước khi ông có đủ thì giờ hệ thống nó lại. Có tiếng vũ khí va chạm lách cách. Ba người lính áp giải nghe tiếng ghế đổ và những tiếng thét của nữ thi sĩ, đã tiến lại gần ngôi đình. Người trung sĩ đứng dựa lưng vào một cái cột theo dõi cảnh tượng đang diễn ra với thái độ do dự. Anh ta hầu như không để ý đến các vị khách. Mọi con mắt đều đổ dồn vào nữ thi sĩ. Bà ta đứng thẳng người, hai bàn tay xoè ra úp lên mặt bàn.

- Qua lời nói của Tống, cô vũ nữ biết được những điều bí mật gì? – Cuối cùng quan án sát hỏi bằng một giọng mà chính ông cũng không nhận ra được tiếng nói của mình.

Nữ thi sĩ quay người lại ra hiệu cho người trung sĩ:

- Lại gần đây, ông trung sĩ! Ông đã cư xử đúng mực với tôi. Ông có quyền nghe câu chuyện này!

Người trung sĩ nhìn quan án sát với một vẻ ngượng nghịu và tiến lại gần chiếc bàn, nữ thi sĩ nói tiếp:

- Tống là tình nhân của tôi, nhưng tôi không đợi đến lúc anh ta chán ngấy mình nên quyết định từ giã anh ta trước. Tôi đã từ giã anh ta vào mùa thu năm ngoái. Cách đây sáu tuần lễ, anh ta đến vùng hồ vài ngày để thăm tôi và cầu mong tôi chắp nối lại mối tình xưa. Tôi từ chối. Tôi đã chán ngấy các ông nhân tình, chán đến mức ghét cay ghét đắng đàn ông! Tôi chỉ còn một vài cô bạn gái quây quần bên nhau. Tôi muốn các bạn gái của tôi phải biết giữ gìn phẩm giá. Vì thế khi biết đứa hầu gái của tôi tằng tịu với một anh làm thuê, tôi liền đuổi nó đi. Ít lâu sau nó trở về vào một buổi tối, tưởng tôi đã ra khỏi nhà đi dạo sau bữa cơm chiều. Tôi bắt được quả tang lúc nó đang lục lọi hòm nữ trang của tôi.

Dược Lan ngừng một lát, đưa tay lên vén món tóc xoã xuống mặt.

- Tôi chỉ muốn dạy cho nó một bài học, nhưng thế là… thế là không phải tôi đang đánh nó, mà mỗi làn roi quất xuống như đang quất vào chính con người tôi. Tôi trút tất cả cơn giận dữ vào sự điên rồ lố lăng và hoang tưởng trước kia của tôi! Khi tĩnh trí trở lại và hiểu được những gì mình đang làm thì ôi thôi, con bé đã nằm bất động trên mặt đất! Tôi vội kéo xác nó ra ngoài vườn, nhưng vừa tới cửa thì Tống đến! Anh ta lặng lẽ giúp tôi, không nói nửa lời, mang xác đứa hầu gái ra vùi dưới gốc cây anh đào. Sau đó, anh ta bảo cả hai chúng tôi đều cam kết giữ kín sự việc. Tôi không đồng ý và nói với anh ta rằng anh ta đã hành động đồng loã với một kẻ giết người, vậy thì tốt nhất anh ta nên trốn đi. Thế là anh ta trốn. Tôi nghĩ phải bảo vệ mình nên đã phá khoá cổng vườn và mang hai cây đèn chôn xuống đất, chỗ dưới bàn thờ.

Nữ thi sĩ trút một hơi thở dài. Một lần nữa bà lại quay về phía người trung sĩ, nói với anh ta bằng một giọng hết sức dịu dàng:

- Tôi thành thật xin lỗi ông. Khi từ nhà trọ lên, tôi đã nhìn thấy ông kín đáo canh gác tôi ở bên ngoài. Việc đó xảy ra cách đây ba hôm, khi tôi đến nhà ông thợ kim hoàn. Tôi đã ngã vào lòng Tống. Anh ta thủ thỉ bên tai tôi rằng nếu lá thư nặc danh của anh ta không đủ sức để đưa tôi lên giá treo cổ thì anh ta sẽ tìm cách khác hiệu quả hơn. Nhưng trước đó có thể tôi đã muốn nói chuyện với anh ta một chút về mọi vấn đề giữa hai chúng tôi. Tôi hứa sẽ lại lên đến với anh ta vào lúc nửa đêm. Xin ông đừng khinh tôi, ông trung sĩ ạ. Ông đã cẩn thận bố trí một người canh gác ngay trước cửa buồng ngủ của tôi. Nhưng tôi vẫn ra khỏi tửu quán một cách êm thấm và đi thẳng đến nhà Tống. Anh ta vừa mở cửa, tôi giết anh ta ngay tại chỗ bằng một chiếc lưỡi cưa lượm nhặt ở đống rác gần lối đi. Đấy, tất cả chỉ có thế!

- Thưa bà, tôi lấy làm tiếc, – người trung sĩ vừa nói vừa thản nhiên tháo sợi dây xích quấn quanh bụng

- Thì ra tài ứng khẩu vẫn là ngón sở trường của nhà mi! – Câu nói to bật ra từ miệng một người.

Đó là ông viện sĩ Viện hàn lâm! Ông ta vụt đứng dậy, xô chiếc ghế ra phía sau. Ánh sáng của những ngọn đèn lồng treo trên các thanh rui rọi vào hình dáng bệ vệ của ông viện sĩ làm hằn lên gương mặt đanh lại với một vẻ kiêu kỳ, câm lặng như băng giá. Ông ta vuốt tà áo thụng cho phẳng phiu rồi chậm rãi tuyên bố:

- Dù sao ta cũng không muốn mình phải mang ơn một con đĩ tầm thường.

Và rõ ràng cũng không vội vã, ông viện sĩ ghé chân bước qua hàng lan can.

Nữ thi sĩ kêu thét lên, trong khi đó quan án sát hốt hoảng lao về phía hàng rào lan can. Viên trung sĩ và Người Đào Huyệt cũng vội chạy đến. Trong bóng tối dày đặc chỉ còn nghe tiếng thác nước réo yếu ớt dưới đáy vực.

Khi quan án sát trở lại chỗ ngồi của mình thì nữ thi sĩ đã thôi không kêu la nữa. Bà ta đứng bên cạnh thi sĩ triều đình gần lan can, mặt đờ đẫn ngây dại. Quan tri huyện nói mấy câu vắn tắt ra lệnh cho viên giám quận. Viên giám quận nhận lệnh xong hấp tấp ra đi.

Cuối cùng, nữ thi sĩ quay lại ngồi xuống bên chiếc bàn và tuyên bố bằng một giọng uể oải:

- Đó là con người duy nhất mà tôi chưa bao giờ yêu đến thế. Xin mọi người hãy cùng uống chung một chén rượu. Chẳng mấy chốc chúng ta sẽ phải chia tay mỗi người mỗi ngả. Kìa, mặt trăng đã lên rồi!

Mọi người ngồi xuống quanh chiếc bàn. Viên trung sĩ lùi lại vài bước đến chỗ cái cột ở xa nhất. Hai người lính dưới quyền cũng đang đứng ở đấy.

- Viên giám quận vừa cho tôi biết, – quan tri huyện nói trong lúc quan án sát rót rượu đầy vào cốc của Dược Lan, – có một con đường mòn dẫn xuống tận đáy vực. Tôi đã cho vài người xuống đó tìm xác. Nhưng chắc chắn chỉ có thể tìm thấy cách đây một hoặc hai dặm về phía hạ lưu vì dòng thác chảy rất mạnh.

Nữ thi sĩ tỳ khuỷu tay lên mặt bàn:

- Dĩ nhiên năm nay, ông ta cho vẽ các kiểu lăng lộng lẫy, dự định sẽ xây một cái đẹp nhất ở quê hương để khi chết sẽ mãi mãi yên nghỉ tại đây. Thế mà, ông ta chết như vậy!…

Nữ thi sĩ vùi mặt vào bàn tay. Quan tri huyện và Người Đào Huyệt lặng lẽ nhìn đôi vai của nữ thi sĩ đang run lên thổn thức. Thi sĩ triều đình quay mặt đi, đăm đăm nhìn dãy núi dưới ánh trăng.

- Vâng, đó là người đàn ông duy nhất mà tôi yêu thực sự, – Dược Lan lại nói. – Tôi đã lấy thi sĩ Văn Đồng Dương vì thi sĩ có tấm lòng hào hiệp, đẹp trai và còn một vài đức tính tốt khác nữa. Nhưng Triệu Phan Viên mới là người nằm trong trái tim tôi, trong cơ thể tôi. Năm mười chín tuổi, tôi yêu ông ta. Ông ta chiếm đoạt tôi vụng trộm ở phòng khách, nơi tôi làm việc, bởi vì ông ta nhất định từ chối không chịu chuộc tôi ra. Khi dùng tôi đã chán chê, ông ta bỏ rơi không một lời từ biệt, không thí cho một đồng xu nhỏ. Tôi buộc phải làm điếm để nuôi thân. Vì bỏ trốn nên tên tuổi bị ghi vào sổ đen, tôi không thể xin vào làm việc ở một nơi tử tế. Tôi bị ốm gần đói lả. Ông ta biết nhưng lờ đi. Về sau, Văn Đồng Dương vực tôi dậy, tôi đã nhiều lần tìm cách nối lại với ông ta. Ông ta vẫn xua đuổi tôi như xua đuổi một con chó mắc bệnh truyền nhiễm! Ôi! Ông ta làm tôi đau khổ biết chừng nào! Vậy mà ngọn lửa tình yêu của tôi đối với ông ta vẫn không hề tắt.

Nữ thi sĩ uống một hơi cạn chén rượu và nhìn quan tri huyện với vẻ thương hại.

- Khi ông yêu cầu tôi đến đây dự tiệc, ông Lã ạ, lúc đầu tôi đã từ chối bởi vì tôi không còn muốn gặp ông ta nữa… không còn muốn nghe giọng nói kiêu kỳ tự phụ của ông ta, không còn muốn nhìn thấy… (Nữ thi sĩ so vai). Khi người ta thực sự yêu một người đàn ông, người ta yêu cả những khuyết điểm của người đó. Và rồi cuối cùng tôi lại đến. Đến đây, gặp ông ta là một cực hình nhưng tôi thấy sung sướng… Tôi chỉ mất bình tĩnh đôi chút lúc ông ta hạ lệnh cho tôi hoạ một bài thơ về cuộc “họp mặt vui vẻ” của chúng ta. Tôi đã xin lỗi ông về bài thơ ấy. Rốt cuộc tôi chỉ là một người, một đối tượng độc nhất để ông ta phô bày đủ thứ tội ác của ông ta. Và ông ta bao giờ cũng tự khẳng định mình là nhân vật vĩ đại nhất và bao giờ cũng cho chỉ riêng mình có quyền sống tự do hoàn toàn theo sở thích cá nhân. Vâng, chính Triệu đã ngoại tình với nàng hầu của đại tướng Mạc. Khi ông đại tướng biết sự việc, Triệu đã nhanh chân tố giác ông ấy. Chính Triệu đã can dự vào âm mưu làm phản nhưng ông ta đã kịp hiểu ra và đã quay lưng lại với những người mà trước đó ông ta đã theo họ. Cũng vì thế, ông ta biết hầu hết những người đồng loã với ông hoàng thứ chín! Quan ngự sử đã ngỏ lời khen ngợi Triệu về những lời khuyến cáo chính xác! Triệu thường nhắc lại chuyện đó với tôi một cách khoái trá. Ông đại tướng không nêu được tên Triệu ra trước vành móng ngựa là vì ông không có chứng cớ về sự tham dự của Triệu vào âm mưu phản loạn. Còn câu chuyện ngoại tình, nếu đại tướng nêu ra cũng chẳng ích gì, trái lại chỉ làm Triệu thêm hãnh diện. Hơn nữa, người hầu thiếp đã treo cổ tự sát thì ông đại tướng làm saonh được việc đó. Triệu thích nhắc lại với tôi câu chuyện cũ ấy… Mùa xuân năm ngoái, ông ta đến đền Bạch Hạc thăm tôi. Sở dĩ ông ta tìm đến thăm tôi là vì trên đời này chẳng còn gì làm ông ta vui bằng tìm tới những số phận rủi ro do chính ông ta tạo ra. Cũng vì thế, Triệu rất tha thiết với việc đến thăm người con gái không hợp pháp của ông ta ở miếu hoang. Mỗi lần đến thăm con gái là một lần ông ta phải nán lại Tần Hoài ít ngày. Ông ta nói con gái ông ta đang sống trong một cuộc sống kỳ diệu giữa người tình chung thuỷ và đàn cáo của nó!

Ngoài chuyện đó ra, những điều tôi nói về cái chết của đứa hầu gái đều là sự thật nghiêm chỉnh, duy có điều không phải là Tống, mà là Triệu! Triệu đã giúp tôi vùi xác đứa hầu gái dưới gốc cây anh đào. Còn đối với anh chàng phó bảng, tôi chưa hề được nhìn thấy anh chàng khốn khổ ấy bao giờ. Triệu chỉ mới nói chuyện về anh ta với tôi ngày hôm qua. Cô gái Hoàng Liên tội nghiệp đã nói với ông ta tất cả những điều nó biết về Tống. Ông ta liền đến nhà Tống lúc nửa đêm, gõ cổng vườn sau nhà nói là mang những tin tức về đại tướng Mạc đến cho Tống. Chàng thư sinh ra mở cửa mời khách vào nhà và lập tức bị ông ta giết bằng một chiếc cưa lượn ông ta nhặt ở đống rác gần cổng vườn. Triệu nói với tôi đêm hôm ấy trong người có giắt theo một con dao găm, nhưng ông ta bao giờ cũng thích dùng một thứ vũ khí gì đó lấy tại chỗ. Đó cũng là lý do vì sao ông ta giết cô vũ nữ bằng cái kéo. Triệu chỉ sợ Tống tìm ra những chứng cớ về việc ông ta ngoại tình với mẹ anh, những thư từ tài liệu chẳng hạn, nên ông đã bới tung căn nhà Tống ở, nhưng không tìm được gì cả. Ông làm ơn rót dùm tôi một ly rượu nữa, Lỗ Huynh!

Lần này, nữ thi sĩ uống cạn chén rượu rồi kể tiếp:

- Chả cần phải nói với các ông việc Triệu đã giúp tôi chôn đứa hầu gái như thế nào, tôi chỉ nói rằng tôi đã không đề nghị ông ta trốn đi. Ngược lại, tôi quỳ xuống cầu khẩn ông ta. Tôi van xin ông ta ở lại, tôi nài nỉ ông ta nối lại quan hệ! Ông ta thản nhiên trả lời rằng ông ta rất tiếc không được xem tôi đánh đứa hầu gái. Nhưng vẫn thấy có nhiệm vụ phải tố cáo tôi với các nhà chức trách. Nói xong, ông ta cười ha hả, bỏ đi! Tôi biết nhất định Triệu sẽ làm việc đó, vì thế đã tạo ra những dấu vết giả để làm lạc hướng cuộc điều tra. Sau khi tôi được tin có thư nặc danh tố giác mình, tôi biết ngay là Triệu đã viết nó, bởi ông ta chỉ muốn tôi chết! Ông ta đã nhìn thấu tâm trạng quỵ luỵ đê hèn và cung cách lố lăng của tôi đối với ông ta. Ông ta cầm chắc tôi không bao giờ có tâm địa làm hại thanh danh của ông ta và cho rằng tôi đã chán đời, chỉ muốn chết.

Dược Lan lắc đầu mệt mỏi, tay trỏ vào cột đình:

- Các ông thấy đấy, tôi yêu ông Triệuhừng nào! Tôi đã làm bài thơ kia để thổ lộ tâm trạng đau khổ thầm kín của riêng mình trong khi tất cả mọi người vẫn đông đủ. Ông án sát! – Nữ thi sĩ nhìn xoáy vào quan án sát nói tiếp. – khi những mắt lưới khắc nghiệt của ông thít dần lại, chính là lúc tôi đang bị ông bóp đến nghẹt thở và đó là lý do buộc tôi phải nói. Tôi đã sắp đặt lại tất cả các tình tiết của sự việc mà tôi biết rõ, cốt làm sao cứu vãn được ông ta. Thế mà… Chắc ông nghe rõ câu cuối cùng của ông ta…

Nữ thi sĩ đặt cốc xuống bàn, đứng lên sửa lại mái tóc bằng mấy động tác nhanh và khéo léo.

- Giờ đây Triệu đã chết, – nữ thi sĩ nói tiếp với một vẻ dửng dưng. – Dĩ nhiên tôi có thể đổ tội cho ông ta, tôi có thể tố cáo ông ta đã đánh chết đứa hầu gái của tôi và nhất định ông ta sẽ gánh thêm tội đó. Thế nhưng ông ta chết, tôi còn tìm lối sống để làm gì! Tôi có thể nhảy xuống vực mà chết theo ông ta. Nhưng nếu làm như thế thì sẽ liên luỵ đến ông trung sĩ. Ông trung sĩ sẽ phải lấy mạng sống của mình mà thế vào tội sơ suất của ông ấy! Hơn nữa, tôi có cách xử sự riêng và tôi tự hào về cách xử sự của mình. Nếu như bản thân tôi có rất nhiều điều để tự trách mình thì ít ra tôi cũng còn có điều để khoe rằng mình không bao giờ tỏ ra hèn nhát! Tôi đã đánh chết đứa hầu gái và sẽ nhận phạt xứng đáng với tội lỗi của mình. Ông Trương! – Nữ thi sĩ cười yếu ớt nói với thi sĩ triều đình. – Được gặp ông, tôi coi như một đặc ân. Đối với Lỗ Huynh tôi cảm phục ông bởi vì giờ đây tôi đã có thể thấu hiểu những sự khôn ngoan đúng mực của ông… Còn ông Lã, tôi hết sức biết ơn về mối tình bạn thuỷ chung bền vững mà ông dành cho tôi… Quan án sát ạ, tôi rất lấy làm ân hận vì lúc nãy đã nói với ông những lời gay gắt. Mối tình giữa tôi và Triệu sớm muộn sẽ bị lên án và thực tế nó đã kết thúc một cách bi thảm! Về phía ông, ông chỉ làm theo bổn phận. Tất cả đều để cho ngày mai được tốt đẹp hơn. Từ ngày ông Triệu về hưu, hoàn toàn không bị ràng buộc với công việc, ông ta vẫn ấp ủ những dự kiến quỷ quái để tiếp tục lối sống hưởng thụ và tiêu khiển của ông ta. Đời tôi thế là hết. Xin vĩnh biệt!

Dược Lan quay về phía người trung sĩ, đưa tay cho anh ta xích và bước đi cùng với hai người lính áp giải.

Thi sĩ triều đình mặt tái mét, ngồi xếp chân vòng tròn trên ghế, đưa tay xoa trán, miệng thì thầm:

- Chỉ mới nghĩ rằng mình đang thực sự sống trong cơn ác mộng của sự từng trải, tôi đã bị chứng đau nửa đầu kéo đến hành hạ kinh khủng! Chao ôi, ngao ngán quá! Thôi, chúng ta quay về thành phố đi, ông Lã ạ! – Thi sĩ triều đình nói thêm và hấp tấp đứng lên. – Ông Lã, thế là sự nghiệp của ông đã được củng cố! – Thi sĩ nói câu kết luận với một nụếu ớt. – Vinh dự lớn nhất đang chờ đón ông! Ông sẽ…

- Vâng, tôi biết lắm! Biết rất rõ lúc này cái gì đang chờ tôi. Đó là ngồi vào bàn giấy, thức thâu đêm viết bản tường trình! Bây giờ ông cứ lên kiệu mà về trước đi. Tôi chỉ thoáng một cái là theo kịp ông ngay.

Chờ cho thi sĩ triều đình đi khỏi, quan tri huyện mới quay sang nhìn quan án sát hồi lâu, ấp úng nói:

- Thật… Thật khủng khiếp, ông Địch ạ! Cô… Cô ta…

Giọng quan tri huyện lạc hẳn đi. Quan án sát nhẹ nhàng đặt tay lên vai người bạn đồng liêu:

- Ông có thể viết nốt bản tiểu sử của nữ thi sĩ được rồi đấy, bằng cách nhắc lại nguyên văn tất cả những gì bà ta vừa nói. Còn cái việc ông dự kiến xuất bản những tác phẩm thơ của bà ta hoàn toàn là một việc làm trọn tình trọn nghĩa. Qua những tác phẩm đó, tên tuổi bà ta sẽ sống mãi với thời gian. Bây giờ ông nên về cho kịp ông Trương, tôi còn muốn ngồi lại đây một lát, ông Lã ạ. Tôi cần bình tĩnh suy nghĩ về tất cả những gì đã xảy ra. Ông bảo các nhân viên toà án của ông hãy chuẩn bị sẵn sàng mọi thứ, tôi sẽ về sớm để giúp ông viết bản tường trình.

Quan án sát nhìn quan tri huyện đi xa dần. Sau đó ông quay lại nói với Người Đào Huyệt:

- Còn ông, ông sẽ làm gì hả Người Đào Huyệt?

- Tôi sẽ ngồi đây với ông, ông Địch ạ. Chúng ta hãy kéo ghế sát lan can mà ngồi ngắm mặt trăng lên. Chính vì cảm phục chị Hằng mà tôi với ông có thể ngồi với nhau ở đây, có phải thế không ông Địch?

Hai người cùng ngồi xuống ghế, lưng tựa vào chiếc bàn đã vơi đi một nửa các thức ăn trong bữa tiệc. Dưới mái đình chỉ còn lại hai người. Sau khi quan tri huyện lên kiệu trở về, đám gia nhân đã tụ tập nhau ở gian nàh bếp mới dựng tạm trong rừng đang sôi nổi bàn tán về những sự việc làm họ kinh ngạc vừa xảy ra hồi chập tối.

Quan án sát trầm ngâm nhìn rặng núi trước mặt. Từng ngọn cây nhô trên đỉnh núi đều lộ rõ dưới ánh trăng vằng vặc.

- Ông thích Hoàng Liên à? – quan án sát chợt hỏi. – Tôi lấy làm tiếc đã nói để ông biết cái tin cô gái chết vì bệnh dại chiều nay.

- Tôi biết, – Người Đào Huyệt lắc lư cái đầu đáp. – Trong lúc lặn lội trên những lối mòn đến đâ tôi trông thấy một con cáo đen lần đầu tiên trong đời. Tôi chỉ kịp nhìn thấy tấm thân dài mềm mại của nó và bộ lông đen nhánh thì nó đã biến mất vào trong bụi rậm. Ông có những bằng cớ xác thực về việc ông viện sĩ chứ, ông Địch? – Nhà sư vừa xoa cặp má phính, râu cạo dối, vừa hỏi bằng một giọng rành rọt.

- Tôi không có một mảy may bằng chứng cụ thể nào cả. Nhưng nữ thi sĩ đã đi ngược lại, vì thế mà vô tình bà ta đã làm sáng tỏ tất cả. Nếu bà ta không nói thì có lẽ tôi vẫn tiếp tục mày mò thêm một chút nữa rồi cuối cùng cũng đến phải ôm mớ lý thuyết tù mù của mình mà rút lui thôi! Ông viện sĩ hàn lâm hẳn đã nghiền ngẫm bản thuyết trình hấp dẫn của tôi và biết tỏng rằng nó cũng chỉ đến thế là cùng, không thể tiến xa hơn được nữa. Ông ta thừa biết tôi không có một bằng chứng cụ thể nào trong tay để có thể chống chọi với ông ta. Đó là điều thâm tâm ông ta đã khẳng định. Ông ta nhảy xuống vực không phải vì sợ tiến trình điều tra tư pháp vẫn tiếp diễn sẽ lôi ông ta ra ánh sáng, mà vì ông ta quá kiêu ngạo. Ông ta đã huỷ hoại thân mình chỉ vì biết có một người đã thương hại mình!

- Đây là một tấn thảm kịch kỳ lạ, ông Địch à, – Người Đào Huyệt lắc đầu nhận xét. – Tấn thảm kịch của con người trong đó những con cáo có tham gia đóng góp vai trò của chúng. Nhưng chúng ta đừng xem xét sự vật một cách đơn giản và phiến diện, đóng khung nó trong cái thế giới loài người nhỏ bé của chúng ta. Nhất định còn có những thế giới khác cao hơn cả thế giới chúng ta đang sống, ông Địch à. Đứng về phương diện thế giới loài cáo mà nói, thì đó là một bi kịch của loài cáo, trong đó những con người bất hạnh chỉ đóng vai thứ yếu?

- Có thể ông có lý. Những câu chuyện ấy hình như đã bắt đầu từ bốn mươi năm nay, khi người mẹ của Hoàng Liên còn là một cô gái trẻ trung đã mang một con cáo đen về nhà mình. Cái đó thì tôi không biết rõ lắm… Chỉ biết rằng, – quan án sát duỗi thẳng hai cẳng chân dài nói thêm, – hiện giờ tôi đang mệt lử, tôi thấy bải hoải cả chân tay!

Người Đào Huyệt đưa mắt nhìn quan án sát:

- Tốt nhất ông nên nghỉ ngơi đôi chút, ông Địch ạ. Trước mắt chúng ta còn một đoạn đường nữa phải vượt qua, mỗi người theo mỗi ngả do mình tự lựa chọn… Một đoạn thôi, nhưng dài và gian nan vất vả.

Người Đào Huyệt ngồi chễm chệ trên chiếc ghế tựa, thản nhiên giương cặp mắt nhìn trăng lên.

Lời[1]

Án sát Địch là một nhân vật lịch sử Trung Quốc, một nhà điều tra hình sự lỗi lạc có danh tiếng đời nhà Đường. Ông sinh năm 630 và sống đến năm 700 sau Thiên Chúa giáng sinh.

Những sự việc diễn biến trong tiểu thuyết này phần lớn là hư cấu, kể cả các nhân vật trong truyện. Duy có nhân vật nữ thi sĩ Dược Lan được phỏng theo một câu chuyện có thật về một người đàn bà tên là Vũ Xuân Kỳ, nhà thơ nữ nổi tiếng của những năm từ 844 đến 871 sau Thiên Chúa giáng sinh. Nữ thi sĩ Vũ Xuân Kỳ, một con người phóng đãng sống một cuộc đời đầy sóng gió và cuối cùng chết trên giá treo cổ giữa độ tuổi đang sung sức vì tội đánh chết đứa hầu gái của mình. Bài thơ trong truyện đích thực là tác phẩm của nữ thi sĩ.

Một vài khía cạnh liên hệ đến đời sống văn học thời đó mô tả trong cuốn truyện cho thấy cách đây hai ngàn năm các cuộc thi cử văn chương ở Trung Quốc được coi là phương tiện duy nhất để mưu cầu công danh phú quý. Mọi công dân đều có quyền dự thi. Những thí sinh trúng tuyển, không phân biệt giàu nghèo, địa vị xã hội, đều được Nhà nước cấp học bổng chính thức. Điều đó đã tạo cho chế độ cai trị một màu sắc dân chủ nhất định, đồng thời góp phần thực hiện công bằng xã hội ở Trung Quốc thời đó. Các hoạt động văn hoá đóng một vai trò lớn trong sinh hoạt đời sống xã hội Trung Quốc, trong đó nghệ thuật viết chữ được đưa lên hàng đầu trên cả hội hoạ… Điều này không có gì đáng ngạc nhiên nếu ta biết rằng chữ Trung Quốc là một loại chữ tượng hình, vẽ nhiều hơn viết. Chúng ta hoàn toàn có thể so nghệ thuật viết chữ của Trung Quốc với nghệ thuật hội hoạ trừu tượng của phương Tây.

Về tình hình tôn giáo, ở Trung Quốc thời đó có ba thứ đạo lưu hành: đạo Khổng, đạo Lão và đạo Phật. Đạo Phật là thứ đạo xuất xứ từ Ấn Độ. Nó du nhập vào Trung Quốc hồi thế kỷ thứ nhất sau Thiên Chúa giáng sinh. Phần đông các quan chức trong bộ máy cai trị theo đạo Khổng. Họ giữ thái độ khoan dung với đạo Lão nhưng ra sức chống đạo Phật. Tuy nhiên vào thế kỷ thứ bảy, lại thêm một phái Phật giáo ra đời cũng xuất phát từ Ấn Độ. Đó là phái Phật giáo tên gọi Thiền[2]. Giáo phái này thu hút khá nhiều đệ tử của Lão giáo. Nhân danh Người cứu khổ cứu nạn, nó khước từ Phật giáo cũ và tuyên bố các sách Thánh dùng để thờ cúng là vô tích sự và rằng tri thức nảy sinh từ bản thân người chứ không phải từ sách vở.

Học thuyết đó được các nhà nho triết trung truyền bá và rất được ca ngợi ở Nhật Bản với cái tên: học thuyết Zen[3]. Trong cuốn tiểu thuyết này, nhân vật Lỗ Huynh, biệt hiệu Người Đào Huyệt, là nhân vật thuộc phái Zen.

Các truyền thuyết dân gian Trung Quốc liên hệ đến con cáo bắt đầu từ những năm trước kỷ nguyên của chúng ta một ít và chiếm vị trí to lớn trong nền văn học của đất nước này.

Ở thời đại án sát Địch, người Trung Quốc không tết bím tóc (tục tết bím tóc là do người Mãn Châu xâm lược và áp đặt sau năm 1644). Thời đó đàn ông đều búi tóc và đội mũ trùm bất kể ở chỗ nào. Họ chỉ bỏ mũ khi đi ngủ. Gặp nhau mà để đầu trần bị coi như một điều xúc phạm nghiêm trọng. Trường hợp ngoại lệ duy nhất của quy tắc này chỉ dành cho các ẩn sĩ và các nhà sư. Nét đặc thù trong vụ án phó bảng Tống chính là ở chỗ đó.

Robert van Gulik

Sơ đồ

Để tiện theo dõi, bên trên là sơ đồ khu nhà của Lã tri huyện, các chú thích[4]:

1. Cổng chính

2. Sân trước

3. Phòng của Địch án sát

4. Thư viện và phòng của viện sĩ Viện hàn lâm.

5. Phòng của thi sĩ triều đình.

6. Sân chính và sảnh tiệc.

7. Sân thứ tư

8. Các phòng của vợ, nàng hầu tri huyện

9. Miếu thờ cáo và phòng của Lỗ Huynh

10. Sân sau và khu vực bếp

Hết

[1] Trong bản dịch Lời bạt đặt ở đầu. Sau khi kiểm tra lại nguyên bản, cũng như ý nghĩa của “Lời bạt”, chúng tôi chuyển xuống cuối cùng (conbo).

[2] Bản dịch là “Cát”, ở đây sửa lại theo góp ý của anh huytran và kiểm tra lại nguyên tác. Xin cảm ơn anh huytran (conbo).

[3] Bản dịch là “Nhân”, sửa lại theo như trên (conbo).

[4] Sơ đồ này, cũng như các minh hoạ trong tác phẩm, là của tác giả Robert van Gulik (conbo).

END.

Mời bạn ghé thăm Đào Tiểu Vũ eBook – Web.taisachnhanh.cloud để tải nhiều ebooks hơn nữa.