LỜI GIỚI THIỆU

Monsieur Lecoq - một thám tử hư cấu xuất hiện xuyên suốt trong các tác phẩm của Émile Gaboriau thế kỉ 19. Monsieur Lecoq có tài phá án siêu nhanh, khả năng suy luận logic cực nhạy bén, óc quan sát tinh tường cùng tính trực quan và biệt tài phân tích tâm lý tội phạm.

Chính hình ảnh thám tử Lecoq tài ba, dí dỏm này của Emile Gaboriau đã trở thành nguồn cảm hứng để Conan Doyle xây dựng nhân vật huyền thoại Sherlock Holmes. Và cũng vì thế mà tác giả Émile Gaboriau được coi là cha đẻ của trinh thám Pháp.

Ra mắt độc giả lần đầu năm 1866 trên trang nhật báo Le Petit Journal và được xuất bản chính thức vào năm 1867, Tội ác ở Orcival là tiểu thuyết thứ 2 của Émile Gaboriau viết về nhân vật thám tử Monsieur Lecoq tài ba. Lấy bối cảnh một vùng ngoại ô Paris thanh bình và yên tĩnh, câu chuyện được mở đầu bằng cái chết đầy đau đớn của nữ bá tước trẻ Trémorel và sự mất tích bí ẩn của ngài bá tước. Bằng khả năng quan sát tinh tường, tài năng điều tra và phương pháp suy luận tài tình, thanh tra Lecoq đã từng bước tìm ra chân tướng vụ án, đồng thời hé lộ bức màn bí mật của loạt tội ác khác trong quá khứ.

  Không chỉ gây ấn tượng mạnh tại thời điểm phát hành năm 1866, Tội ác ở Orcival còn được đánh giá cao bởi nhiều nhà phê bình văn học nổi tiếng sau này.

“Chính trong cuốn tiểu thuyết này (Tội ác ở Orcival) ta thấy rõ nhất Conan Doyle mang nợ Gaboriau như thế nào. Các phương pháp suy luận của thanh tra Lecoq đã mở đường cho các thám tử về sau đi theo.”. (Jean Tulard, Dictionnaire du roman policier: 1841-2005, tr. 183)

“Nhà văn trinh thám Pháp Émile Gaboriau đã cuốn hút tôi bằng những cốt truyện rõ ràng, ngắn gọn và nhân vật thám tử bậc thầy Auguste Dupin do Edgar Allan Poe tạo ra là một trong những người hùng của tôi từ khi còn bé.” (A. Conan Doyle, Memories and Adventures, London, 1924, tr. 74)

Chương 1

    Thứ năm,  ngày 9 tháng 7 năm 186..., ông Jean Bertaud, được mệnh danh là “Bợm Nhậu”, cùng con trai, thức dậy từ 3 giờ sáng để đi đánh cá. Cả hai nổi tiếng ở Orcival nhờ sống bằng nghề săn bắt và hái rau quả trộm.

Với đồ nghề trên vai, họ bước đi trên con đường đẹp rợp bóng những cây keo có thể nhìn thấy từ nhà ga Evry, đó là con đường chạy thẳng từ xã Orcival ra sông Seine.

Họ tới chỗ thuyền của mình neo buộc cách cầu dây thép khoảng 50 mét về phía thượng nguồn, nơi đoạn sông chạy dọc theo cánh đồng cỏ nằm kề Valfeuillu, lãnh địa đẹp mắt của bá tước Trémorel.

  Ra tới bờ sông, họ bỏ dụng cụ đánh cá xuống, rồi lão Jean Bợm Nhậu bước xuống tát nước trong thuyền ra.

Trong khi lắp mái chèo với đôi tay thành thạo, lão phát hiện thấy một bên ngàm đỡ cọc chèo của con thuyền cũ kĩ đã bị cọc chèo làm mòn đến sắp gãy.

- Philippe, - Lão gọi con trai khi đó đang gỡ chiếc  lưỡi câu mắc chặt vào lưới - tìm cho bố mẩu gỗ để làm lại cái ngàm này đi.

- Vâng ạ. - Philippe đáp.

Trên cánh đồng cỏ chẳng có cái cây nào. Thế là anh. đi thẳng tới khuôn viên của lâu đài Valfeuillu cách đó mấy bước chân và bất chấp Điều 391 của Bộ luật Hình sự, anh nhảy qua con hào bao quanh lãnh địa của ông Trémorel. Anh định chặt một cành liễu già ủ rũ buông cành bên dòng nước.

Anh đang rút con dao găm trong túi ra, đưa con mắt lấm lét của một tên ăn trộm nhìn quanh, thì bỗng thét lên:

- Ôi, bố ơi!

- Cái gì thế? - Lão già chuyên săn bắt trộm hỏi mà không thèm ngoái đầu lại.

- Bố lại đây! - Philippe lại gọi - Trời ơi, nhanh lên bố!

Nghe giọng thất thanh của con trai, lão Jean Bợm Nhậu hiểu rằng có chuyện kinh hoàng gì đó. Lão buông mái chèo, rồi, được tiếp sức bởi nỗi lo lắng, lão nhảy ba bước đã vào trong khuôn viên.

Rồi cả lão cũng ghê sợ trước cảnh tượng đã làm cậu con trai sợ chết khiếp.

Bên bờ nước, nằm giữa đám lay ơn là thi thể một phụ nữ. Mái tóc dài xõa rối của bà ta xổ tung lẫn trong đám cỏ dại, chiếc váy lụa xám rách bươm vương đầy bùn và máu. Toàn bộ phần trên của thi thể bị nhấn chìm trong dòng nước cạn, còn khuôn mặt thì ngập trong bùn.

- Một vụ giết người! - Philippe run rẩy thì thầm.

- Rõ rồi! - Lão Bợm Nhậu bình thản đáp - Nhưng người đàn bà này là ai? Rất có thể là bà bá tước.

- Ta hãy nhìn kĩ xem. - Cậu con trai nói.

Anh định đến gần xác chết nhưng ông bố giữ tay ngăn lại.

- Máy định làm gì thế, thằng khốn! - Lão lên tiếng - Không bao giờ được đụng đến thi thể của người bị giết mà không có mặt cảnh sát.

- Bố nghĩ thế à?

- Chắc chắn rồi! Làm thế chỉ chuốc lấy phiền toái.

- Thế thì mình đi báo ông Xã trưởng.

- Để làm gì? Dân ở đây ghét ta lắm rồi. Biết đâu họ lại buộc tội chúng ta?

- Dù sao, bố à...

- Cái gì! Nếu ta đi báo với ông Courtois, họ sẽ hoạnh họe là làm thế nào và tại sao chúng ta lại có mặt trong khuôn viên nhà ông Trémorel để thấy chuyện này. Người ta giết bà bá tước thì liên quan gì đến mi? Cứ để họ tìm thấy cái xác đó mà không cần mi có mặt... Nào, chúng ta chuồn thôi.

Nhưng Philippe không động đậy. Anh vẫn đứng cúi đầu, tay chống cằm, suy nghĩ.

- Phải báo cho họ thôi, - Anh tuyên bố quả quyết - chúng ta không phải là những người man dại. Chúng ta sẽ nói với ông Courtois rằng trong lúc đi thuyền rẽ qua khuôn viên này thì nhìn thấy cái xác.

Lúc đầu, lão Bợm Nhậu phản đối, sau đó thấy rằng con trai lão có thể sẽ đi báo chính quyền, lão liền ra vẻ đồng ý.

Hai người lại nhảy qua con hào, bỏ lại đồ đạc rồi vội vã đến nhà ông Xã trưởng Orcival.

Nằm cách thị trấn Corbeil năm cây số bên bờ hữu ngạn sông Seine, mất 20 phút đi bộ từ ga xép Evry, Orcival là một trong những ngôi làng tuyệt vời xung quanh Paris, bất chấp nguồn gốc tên gọi quỷ quái của nó.

Người Paris sống ồn ào và phá phách, vào những ngày Chủ nhật, họ thường sà xuống ruộng đồng quậy phá hơn cả châu chấu, nhưng may là họ vẫn chưa phát hiện ra miền thôn quê đẹp mắt này. Mùi mỡ rán đến buồn nôn của những quán rượu ngoại ô chưa làm át đi hương thơm của lá kim ngân. Những tiếng chèo thuyền trên sông, tiếng điệp khúc kèn cornet của những buổi vũ hội chưa bao giờ kinh động được đến những âm thanh thôn dã nơi đây.

Nằm yên ả trên những triền đồi thoai thoải bên sông Seine, xã Orcival có những tòa nhà trắng, những bóng cây tuyệt đẹp và một tháp chuông mới tinh tạo nên vẻ kiêu hãnh cho nó.

Bao quanh xã là những khu đất vui chơi rộng lớn, được chăm sóc kĩ lưỡng và tốn kém. Từ trên cao, người ta có thể nhìn thấy những chiếc chong chóng của hai mươi tòa lâu đài.

Bên phải là những rừng cây to của xã Mauprévoir cùng tòa lâu đài duyên dáng của nữ bá tước xứ La Brèche; trước mặt, bên kia sông, là xã Mousseaux và lâu đài Petit-Bourg, lãnh địa Aguado cũ, nay thuộc sở hữu của một chủ xưởng đóng xe ngựa nổi tiếng, ông Binder; ở bên trái, những rừng cây đẹp kia thuộc về bá tước Trémorel, công viên rộng lớn kia là công viên xã Eticles, còn phía xa là thị trấn Corbeil; tòa nhà to có mái ngói cao hơn cả những cây sồi kia là nhà máy xay Darblay.

Ông Xã trưởng Orcival sống trên vùng đất cao của ngôi làng, ở trong tòa nhà mà người ta chỉ thấy trong mơ, trị giá hàng trăm nghìn đồng livre lợi tức.

Từng làm nghề sản xuất vải vẽ tranh, ông Courtois đã bước vào nghề buôn bán mà không một xu dính túi và sau 30 năm miệt mài chăm chỉ, ông về hưu với 4 triệu đồng tròn trĩnh. Khi đó ông dự định sống yên bình cùng vợ và mấy cô con gái, mùa đông ở Paris, mùa hè trở về thôn quê.

Nhưng rồi người ta thấy ông tỏ ra lo lắng không yên. Tham vọng lại làm ông bứt rứt. Ông sục sôi vận động rồi cuối cùng phải nhận chức Xã trưởng xã Orcival. Ông bất đắc dĩ chấp nhận cái chức này như chính miệng ông nói ra.

Cái chức xã trưởng đem lại hạnh phúc lẫn nỗi thất vọng cho ông. Thất vọng là vẻ bên ngoài, còn hạnh phúc là nỗi niềm thầm kín và có thật.

Khi trán hằn những nếp nhăn lo âu thì đúng là lúc ông nguyền rủa trách nhiệm quyền lực, nhưng khi ông quàng chiếc khăn bắt chéo với những quả tua rua vàng chóe thì càng đúng là ông đang hân hoan đứng đầu bộ máy quyền lực nơi đây.

   Mọi người trong nhà vẫn đang ngủ khi cha con Bertaud đến gõ cổng nhà ông.

Lúc sau, một gia nhân còn ngái ngủ thò đầu ra cửa sổ tầng trệt.

- Có chuyện gì thế bọn vô lại mất dạy kia? - Y quát hỏi với giọng tức tối.

Lão Bợm Nhậu không hề muốn đập lại lời lăng mạ thực ra hoàn toàn xứng đáng với gã kia.

- Chúng tôi muốn nói chuyện với ngài Xã trưởng, - Lão đáp - việc khẩn cấp lắm. Anh đánh thức ông ấy dậy đi, anh Baptiste. Ông ấy không mắng anh đâu.

- Người ta dám mắng tôi á? - Anh chàng Baptiste càu nhàu.

Tuy nhiên cũng phải mất mười phút lời qua tiếng lại giải thích mới thuyết phục được gã gia nhân kia.

Cuối cùng, cha con lão Bertaud cũng được đứng trước người đàn ông thấp, béo và có bộ mặt đỏ, đang rất bực mình vì bị lôi ra khỏi giường quá sớm, đó là ông Courtois.

Philippe được chỉ định là người báo cáo.

- Thưa ngài Xã trưởng, - Anh bắt đầu - chúng tôi đến để thông báo cho ngài một tai họa lớn, đã có án mạng xảy ra tại nhà ông Trémorel.

Ông Courtois là bạn của ông bá tước, nghe tin, mặt ông ta tái xanh như tàu lá.

- Ôi lạy Chúa, - Ông lắp bắp không kìm được xúc động - các người vừa nói gì, một án mạng ư?

  - Vâng, chúng tôi vừa nhìn thấy một cái xác, rõ như tôi đang nhìn thấy ngài đây và tôi tin đó là xác của bà bá tước.

Vị Xã trưởng đáng kính nhớn nhác giơ tay lên trời.

- Nhưng mà ở đâu, bao giờ? - Ông hỏi.

- Vừa mới đây, ở cuối khuôn viên, nơi chúng tôi đi qua để nhấc đó lên.

- Thật kinh khủng, - Ông Courtois hiền từ nói - thật bất hạnh! Một người phụ nữ đáng kính đến thế! Nhưng không thể nào, chắc mấy người nhầm rồi, nếu có thì người ta đã báo cho tôi...

- Chúng tôi nhìn rất kĩ, thưa ngài Xã trưởng.

- Một án mạng như vậy xảy ra ngay trong xã của tối ư! Rốt cục thì các vị đến báo tin thế này là tốt rồi, đợi tôi mặc quần áo rồi ta nhanh đến đó... Nghĩa là, không, hãy đợi chút. - Ông tỏ ra suy nghĩ rồi gọi:

- Baptiste!

Anh chàng gia nhân vẫn quanh quẩn đâu đây. Tai và mắt thay nhau dán vào lỗ khóa, anh ta cố hết sức vừa nghe vừa nhìn. Nghe thấy tiếng ông chủ, anh ta chỉ việc đưa tay ra mở cửa.

- Ngài gọi tôi ạ?

- Hãy chạy ngay đến nhà ông Thẩm phán hòa giải, - Ông Xã trưởng nói - đừng bỏ phí giây nào, có án mạng rồi, có thể là một vụ giết người, bảo ông ấy đến ngay, khẩn trương lên... Còn mấy người kia, - Ông quay sang cha con nhà Bertaud - đợi ở đây, tôi đi mặc thêm áo choàng

Thẩm phán hòa giải xã Orcival, Cha Plantat, người ta vẫn gọi ông như vậy, vốn là người có chức quyền của xã Melun.

Đến tuổi 50, Cha Plantat, người vẫn luôn thành đạt, trong một tháng đã mất đi người vợ yêu quý và hai cậu con trai đẹp rạng ngời, một cậu 18 tuổi, cậu kia 22.

Những mất mát liên tiếp đã làm rụng rời người đàn ông có ba mươi năm thịnh vượng, để lại cho ông nỗi bất hạnh không thể chống đỡ. Từ lâu người ta đã sợ ông mất trí. Chỉ cần thấy một thân chủ nào đến kể lể những chuyện quyền lợi vớ vẩn là ông đã tức điên lên rồi. Vì thế họ không ngạc nhiên khi thấy ông bán văn phòng với giá bằng một nửa. Ông muốn được sống với nỗi đau, cùng niềm tin chắc chắn rằng mình không hề quên được nó.

Nhưng rồi nỗi thương tiếc cũng nguội dần và căn bệnh vô công rồi nghề xuất hiện. Chức Thẩm phán hòa giải xã Orcival lúc ấy đang trống, thế là Cha Plantat để đạt nguyện vọng và được nhận chức vụ đó.

Nhận chức vụ này, ông thấy đỡ buồn phiền hơn. Con người này, khi thấy cuộc đời mình sắp hết, liền bắt đầu quan tâm đến hàng nghìn vụ kiện mà mình phải biện hộ. Ông vận dụng mọi trí lực vượt trội, mọi nguồn lực của một bộ óc cởi mở hết mực để nhận rõ thật giả trong số những điều dối trá mà ông buộc phải nghe

Mặt khác ông vẫn kiên định sống độc thân, bất chấp những lời khích lệ của ông Courtois, vì ông cho rằng xã hội đã làm ông mệt mỏi rồi và rằng một người bất hạnh sẽ chỉ là kẻ phá đám. Lúc rảnh rỗi, ông dành thời gian cho một bộ sưu tập cây hoa thuốc lá cảnh có một không hai.

Nỗi bất hạnh đã khiến tính cách của ông biến đổi, lúc tốt lúc xấu và nhìn bề ngoài thì đã biến ông thành một người ích kỷ ghê gớm. Ông cam đoan chỉ quan tâm đến những sự việc thường ngày không hơn gì một kẻ bình luận chán chường đối với những trò chơi trên sân khấu. Ông thích khoa trương thái độ thờ ơ cực độ dành cho mọi việc, đến mức ông thề rằng nếu Paris có bị trận mưa lửa giội xuống thì cũng chẳng khiến ông ngoái đầu nhìn. Có vẻ như ông không còn khả năng xúc cảm. “Chuyện đó thì liên quan gì đến ta!" là điệp khúc muôn thuở của ông.

Đó là con người mà mười lăm phút sau khi anh chàng Baptiste đi mời đã có mặt tại nhà ông Xã trưởng Orcival.

- Ông Plantat là một người cao gầy và cứng cỏi. Khuôn mặt ông chẳng có gì đáng chú ý. Ông có mái tóc ngắn, đôi mắt lo lắng như luôn tìm kiếm cái gì, cái mũi dài và mảnh trông như lưỡi dao cạo. Sau những chuyện bất hạnh, cái miệng ông, một thời thanh mảnh, giờ bị biến dạng, môi dưới bị sệ xuống làm cho ông có vẻ ngoài giản dị dễ đánh lừa..

- Người ta báo cho tôi, - Ông nói từ ngoài cửa - là bà bá tước Trémorel đã bị giết hại.

- Ít nhất các vị này đã khẳng định như vậy. - Ông Xã trưởng lên tiếng.

  Ông Courtois không như lúc trước nữa. Ông đã có thời gian để bình tĩnh lại. Khuôn mặt ông cố phản ánh lạnh lùng oai nghiêm. Ông bực tức tự trách mình đã tỏ ra xúc động và đau buồn trước mặt cha con lão Bertau. những kẻ không có tư cách.

Một người ở địa vị như ta không được xúc động đến thế bởi bất cứ điều gì. Ông tự nhủ.

Và, dù bị kích động khủng khiếp, nhưng ông vẫn cố giữ bình tĩnh, lạnh lùng và thản nhiên.

Cha Plantat đương nhiên cũng tỏ ra như vậy.

- Có thể là một tai nạn đáng tiếc, - Ông cố làm ra vẻ hoàn toàn vô tư - nhưng, thực ra chuyện này có liên quan đến chúng ta không? Dù sao cũng phải nhanh đến đó xem thế nào, tôi đã cho mời viên cai đội hiến binh rồi, ông ấy sẽ bắt kịp chúng ta.

- Ta đi thôi. - Ông Courtois nói - Tôi có đai lễ phục trong túi đây rồi.

Họ lên đường. Cha con lão Bertaud đi trước, cậu con trai tỏ ra vồn vã và sốt ruột, ông bố thì trầm ngâm và lo lắng.

Cứ mấy bước ông Xã trưởng lại thốt lên mấy tiếng kêu than.

- Chuyện này là sao đây? - Ông lẩm bẩm - Một vụ giết người ngay trong xã của ta, một xã từ thời xa xưa chưa hề xảy ra án mạng nào.

Rồi ông nghi ngờ nhìn cha con lão Bertaud.

Con đường dẫn đến nhà ông Trémorel mà dân ở đây gọi là “lâu đài”, tương đối khó đi, nó bị kẹp bởi  những bức tường cao chừng chục bước chân. Một bên là khuôn viên nhà hầu tước Lunascol, bên kia là công viên lớn Saint-Jouan.

Việc đi lại đã tốn bao nhiêu thời gian, khi mọi người đứng trước cánh cổng sắt nhà ông Trémorel thì đã 8 giờ sáng.

Ông Xã trưởng giật chuông.

Chiếc chuông rất to, có một khoảng sân nhỏ rải cát rộng chừng năm, sáu mét ngăn cách giữa cổng và tòa nhà, vậy mà không thấy ai xuất hiện.

Ông Xã trưởng giật chuông mạnh hơn, rồi lại mạnh hơn nữa, cuối cùng lấy hết sức giật chuông, nhưng vô ích.

Trước cổng lâu đài nhà ông Lunascol, gần như ngay trước mặt, có một anh chàng trông ngựa đang lau chùi bộ yên cương.

- Đừng mất công giật chuông, các ngài ạ, - Anh chàng trông ngựa nói - chẳng có ai trong lâu đài đâu..

- Sao, không có ai ư? - Ông Xã trưởng ngạc nhiên hỏi.

- Tôi nghe nói, - Anh chàng trông ngựa đáp - chỉ còn ông bà chủ ở lại thôi. Tối qua mọi người đã đi cả rồi. Họ đáp chuyến tàu 8 giờ 40 đi Paris để dự đám cưới người nấu bếp cũ, chị Denis. Chắc sáng nay họ sẽ về bằng chuyến tàu đầu tiên. Cả tôi cũng được mời...

- Lạy Chúa! - Ông Courtois ngắt lời - Đêm qua ông bà bá tước ở một mình à?

- Hoàn toàn có mình họ, thưa ngài Xã trưởng.

  -Thật kinh khủng!

Cha Plantat tỏ ra sốt ruột bởi cuộc đối thoại này

- Xem nào, - Ông nói - chúng ta không thể đứng mãi ngoài cổng thế này, hiến binh vẫn chưa đến, ta phải gọi thợ khóa đến thôi.

Anh chàng Philippe đang định chạy đi thì nghe thấy tiếng hát, cười từ phía cuối đường. Gần như ngay tức khắc xuất hiện năm người, ba nữ, hai nam. .

- Ồ! Người của lâu đài đây rồi! - Anh chàng trông ngựa lên tiếng, thấy cuộc viếng thăm buổi sáng này có gì đó bất thường - Chắc là họ phải có chìa khóa.

Về phần mình, nhìn thấy có người đứng trước cổng, đám gia nhân liền im bặt rồi rảo bước. Thậm chí một người họ còn chạy vượt lên, đó chính là anh hầu phòng của ông bá tước.

- Các ngài muốn nói chuyện với ngài bá tước à? - Anh ta hỏi sau khi đã chào ông Xã trưởng và ngài Thẩm phán hòa giải.

- Chúng tôi giật đến đứt chuông năm lần bảy lượt rồi đây. - Ông Xã trưởng nói.

- Thế thì lạ quá! - Anh hầu phòng đáp - Dù sao ngài bá tước cũng chỉ ngủ chập chờn! Có thể ngài ấy đã đi đâu đó.

- Chết thật! - Philippe kêu lên - Biết đâu chúng giết cả hai người!

Câu nói trên làm cho đám gia nhân tỉnh người, họ vốn đang vui vẻ sau tiệc rượu mừng tân hôn.

Ông Courtois thì có vẻ đang soi xét thái độ của lão Bertaud.

- Một vụ giết người ư? - Anh hầu phòng thì thầm - Ôi! Lại vì tiền đây, ta vào xem nào...

- Cái gì? - Ông Xã trưởng hỏi.

- Sáng qua, ngài bá tước vừa nhận một khoản tiền rất lớn.

- Ồ, đúng rồi, một khoản lớn lắm, - Một chị hầu phòng nói thêm vào - một gói to như gói tiền giấy. Bà bá tước còn nói với ông bá tước rằng bà sẽ không thể nhắm mắt suốt đêm nay với số tiền lớn như vậy ở trong nhà.

Im lặng một lát, mọi người nhìn nhau với vẻ hoảng sợ. Ông Courtois trầm ngâm suy nghĩ.

- Tối qua các vị đi lúc mấy giờ? - Ông hỏi đám gia nhân.

- 8 giờ, chúng tôi ăn tối sớm hơn một chút. - Tất cả các vị cùng đi một lúc à?

- Vâng thưa ngài.

- Các vị không rời nhau chứ?

- Không rời một phút.

- Tất cả các vị đều về cùng nhau chứ?

Đám gia nhân nhìn nhau vẻ khác lạ.

- Tất! - Chị hầu phòng đáp với giọng trôi chảy - Mà không. Một người đã chia tay chúng tôi khi đến ga Lyon ở Paris, đó là anh Guespin.

-Ồ!

- Vâng, thưa ngài, anh ấy chuồn đi có việc riêng  và bảo sẽ bắt kịp chúng tôi tại đám cưới nhà ông Wepler ở Batignolles.

Ông Xã trưởng huých mạnh khuỷu tay sang ông Thẩm phán để khiến ông này chú ý rồi tiếp tục hỏi.

- Thế anh chàng Guespin này không gặp lại các vị à?

- Không, thưa ngài, đêm qua tôi đã nhiều lần hỏi thăm tin tức về anh ta mà không được, tôi cảm thấy sự vắng mặt của anh ta có vẻ ám muội.

Rõ ràng chị hầu phòng này đang cố tỏ ra có óc sáng suốt cao độ, chị ta còn nói đến những điều linh cảm.

- Anh gia nhân đó, - Ông Courtois hỏi - làm việc trong nhà này lâu rồi chứ?

- Từ mùa xuân.

- Nhiệm vụ của anh ta là gì?

- Anh ta được nhà Gentil Jardinier ở Paris cử đến chăm sóc mấy cây hoa hiếm trong nhà kính của bà chủ.

- Và... Anh ta biết về khoản tiền chứ? Đám gia nhân lại nhìn nhau.

- Vâng, vâng! - Họ đồng thanh đáp - Chúng tôi đã nói chuyện nhiều với nhau ở trong bếp.

Chị hầu phòng khéo mồm còn nói thêm:

- Anh ta còn nói với tôi là: “Phải nói là trong tủ bàn giấy của ngài bá tước có thứ đủ làm giàu cho tất cả chúng ta!”

- Anh ta là người thế nào?

Câu hỏi này đã dập tắt hoàn toàn thói ba hoa của đám gia nhân. Không ai dám nói gì, họ cảm thấy rõ, chỉ cần một câu nói ngắn gọn thôi cũng có thể thành cơ sở cho lời buộc tội khủng khiếp.

Nhưng anh chàng trông ngựa đang muốn xía vô kia thì chẳng kiêng nể gì, liền đáp:

- Đó là một chàng trai tốt bụng, anh chàng Guespin ấy và là một kẻ lang thang. Lạy trời! Liệu anh ta có biết gì về những chuyện này không? Con người này hiểu biết mọi chuyện, có vẻ trước đây anh ta là người giàu có và nếu anh ta muốn... Nhưng mà này, anh ta thích công việc làm sẵn, đã thế lại còn ăn chơi như chưa bao giờ được chơi, một kẻ ham chơi bi-a, thật đấy!

Với vẻ lơ đãng, ông Plantat vừa nghe những lời khai, đúng hơn là những lời nói xấu của anh chàng trông ngựa, vừa xem xét kĩ bức tường và chiếc cổng sắt. Ông quay lại đúng lúc để ngắt lời anh chàng trông ngựa.

- Thôi đủ rồi! - Ông nói làm ông Courtois phật ý - Trước khi tiếp tục cuộc hỏi cung này, ta phải xác định được án mạng đã, tuy nhiên nếu như có án mạng, chuyện mà đến nay vẫn chưa được chứng minh, ai trong số các vị có chìa khóa thì mở cổng đi.

  Anh chàng hầu phòng có chìa khóa, liền mở cổng và mọi người bước vào mảnh sân nhỏ. Đội hiến binh cũng vừa đến nơi. Ông Xã trưởng bảo viên cai đội đi theo mình và sai hai người lính đứng canh cổng không cho ai ra vào nếu không được phép của ông.

  Chỉ khi đó anh hầu phòng mới mở cửa tòa lâu đài.

Chương 2

        Nếu không  phải án mạng thì ít nhất cũng xảy ra chuyện gì đó rất khác thường ở nhà ông bá tước Trémorel; ông Thẩm phán bình thản chắc là đã tin như thế ngay lúc bước vào tiền sảnh.

Cánh cửa kính thông ra vườn bị mở toang và ba ô cửa kính bị vỡ thành trăm mảnh.

Các dải viền bằng vải đầu gắn liền trên các cánh cửa đã bị giật đứt và trên sàn nhà bằng đá cẩm thạch trắng đây đó vương đậm những giọt máu. Ở chân cầu thang có vũng máu to nhất và trên những bậc thang dưới cùng là những vết máu loang lổ.

Không mong nhìn thấy cảnh tượng như vậy và không lường được nhiệm vụ phải làm như thế nào, ông Courtois lương thiện cảm thấy suy sụp. Rất may ông thấy trong ý thức về vai trò quan trọng và tư cách của

mình một nghị lực khác xa với tính cách của ông. Việc xem xét sơ bộ vụ việc càng tỏ ra khó khăn, ông càng quyết tâm điều hành nó bằng được.

- Hãy dẫn chúng ta đến chỗ xác chết. - Ông bảo cha con lão Bertaud.

Nhưng Cha Plantat can thiệp.

  Tôi thấy, - Ông phản đối sẽ khôn ngoan và hợp lý hơn nếu bắt đầu khám xét tòa nhà trước.

- Vâng, thế cũng được, tôi cũng đang nghĩ như thế. - Ông Xã trưởng bám lấy lời khuyên của ông Thẩm phán như người chết đuối vớ được cọc.

Rồi ông cho mọi người lui, chỉ giữ lại viên cai đội và người hầu phòng để họ dẫn đường.

- Này các anh lính, - Ông còn nói to với hai anh lính đứng canh ngoài cổng - hãy canh chừng không được để ai bỏ đi, không cho ai vào nhà, nhất là không ai được vào vườn.

Rồi họ leo lên cầu thang.

Suốt cầu thang vương đầy vết máu. Máu vương lên cả tay vịn và ông Courtois ghê sợ khi thấy tay mình nhuốm đỏ.

Khi lên đến chiếu nghỉ lầu một, ông Xã trưởng hỏi anh hầu phòng:

- Này anh bạn, ông bà chủ có ngủ chung phòng không?

- Có, thưa ngài.

- Thế phòng ngủ của họ đâu?

- Đây, thưa ngài.

Vừa trả lời xong thì anh ta hoảng hốt lùi lại, chỉ tay vào một cánh cửa mà phía trên in dấu một bàn tay vấy máu.

Những giọt mồ hôi lấp loáng trên trán ông Xã trưởng tội nghiệp; cả ông cũng đang hoảng sợ, phải cố gắng lắm mới đứng vững. Than ôi! Quyền lực đang bắt  ông phải thực thi những nghĩa vụ khủng khiếp thế này đây. Viên cai đội, một người lính kỳ cựu từng chiến đấu ở Krym, đang xúc động trông thấy, cũng tỏ ra do dự.

  Chỉ có Cha Plantat, vẫn bình tĩnh như đang ở trong vườn hoa của mình, là giữ vẻ lạnh lùng và nhìn trộm mọi người.

- Dù sao cũng cần phải quyết định. - Ông tuyên bố

Ông bước vào căn phòng, mọi người đi theo sau.

Căn phòng không có gì khác lạ. Đây là căn phòng nhỏ tiếp khách phủ trướng bằng vải xa-tanh màu xanh dương, được bài trí một chiếc đi-văng và bốn chiếc ghế bành bọc vải giống vải phủ tường. Có một chiếc ghế bành bị lật đổ.

Mọi người bước vào căn phòng ngủ phía trong.

Sự lộn xộn của căn phòng thật đáng sợ. Không có độ đạc hay đồ mỹ nghệ nào không cho thấy đã có cuộc vật lộn ghê gớm xảy ra giữa những kẻ giết người và nạn nhân.

Giữa phòng có một chiếc bàn sơn bị lật đổ, xung quanh vương vãi các mẩu đường phên, những chiếc thìa nhỏ bằng bạc mạ vàng, những mảnh sứ vỡ.

- Ôi! - Anh hầu phòng nói - Ông bà chủ đang uống trà thì bọn vô lại ập vào đây mà!

Các đồ bày biện trên mặt lò sưởi bị vứt tung tóe xuống sàn; chiếc đồng hồ quả lắc bị rớt xuống, kim đồng hồ dừng ở 3 giờ 20 phút. Bên cạnh là mấy chiếc đèn bàn nằm lăn lóc, chao đèn vỡ tan, dầu thắp đèn vương vãi ra sàn

Đình màn bị giật xuống phủ lên giường. Có thể nạn nhân đã tuyệt vọng bám vào màn. Mọi đồ đạc đều bị đổ  lăn lóc. Vải bọc ghế bành có nhiều vết dao đâm, có chỗ lòi cả sợi cước ra. Tủ bàn giấy bị lục lọi, mặt bàn bị đẩy trật khỏi bản lề, ngăn kéo bị mở toang trống rỗng. Tấm gương tủ đứng vỡ tan; một chiếc tủ ngăn kéo bằng gỗ khảm xinh xắn bị đập vỡ, chiếc bàn để đồ khâu bị đập gãy; nhà vệ sinh bị lục tung.

Và chỗ nào cũng có máu, trên thảm sàn, thảm tường, rèm cửa và nhất là mành giường.

Rõ ràng ông bà bá tước Trémorel đã chống cự quyết liệt và kéo dài.

- Thật khốn khổ khốn nạn! - Ông Xã trưởng tội nghiệp ấp úng - Đây chính là chỗ họ bị sát hại.

Và, nhớ đến tình bạn với ông bá tước, ông liền quên đi địa vị của mình; rồi, vứt bỏ chiếc mặt nạ dửng dưng, ông bật khóc. -Tất cả mọi người hoang mang đôi chút. Trong lúc đó, ông Thẩm phán hòa giải vẫn tập trung vào việc khám xét kĩ lưỡng. Ông ghi chép vào sổ tay, lục lọi những xó xỉnh nhỏ bé nhất.

Sau khi xem xét xong, ông nói:

- Rồi, bây giờ chúng ta đi xem chỗ khác.

Vẫn khung cảnh lộn xộn như thế. Một bọn điên khùng hoặc một lũ gian ác mất trí chắc chắn đã qua đêm trong ngôi nhà này.

Đặc biệt, phòng của ông bá tước đã bị xới tung. Không mất công phá khóa, bọn giết người đã dùng rìu để phá cửa. Chúng đã tin rằng chẳng có ai nghe thấy, bởi lẽ chúng đã phải đập rất mạnh để phá tan chiếc bàn giấy to lớn bằng gỗ sồi. Sách vở trên giá bị vứt vung vãi xuống sàn.

  Cả phòng khách, phòng hút thuốc cũng bị đối xử như vậy. Đi-văng, ghế tựa, sofa đều bị xé rách như thể bị chọc bằng kiếm. Hai căn phòng dành riêng cho bạn bè, cũng bị lục tung lộn xộn.

Mọi người leo lên lầu hai.

Tại đây, khi bước vào căn phòng đầu tiên, họ thấy nằm ngay trước cái tủ chè đã bị đập nhưng chưa mở được, có một chiếc rìu bổ củi mà anh hầu phòng nhận ra đó là rìu của nhà.

- Giờ thì ngài đã hiểu. - Ông Xã trưởng nói với Cha Plantat - Rõ ràng, bọn chúng có nhiều tên. Sau khi giết chủ nhà xong, chúng tỏa ra khắp nơi để tìm tiền có trong nhà. Một tên đã ở đây có nhiệm vụ lục tủ chè này, trong khi lũ khác ở dưới nhà đã vớ được đồ vật có giá trị, chúng đã gọi tên này, hắn vội vã xuống nhà và nghĩ rằng không cần tìm kiếm nữa nên đã bỏ chiếc rìu lại đây.

- Tôi thấy sự việc rõ ràng như thể tôi đã có mặt để chứng kiến. - Viên cai đội tán thành.

Tầng trệt mà họ xuống xem sau đó được bọn giết người để yên. Chỉ có điều, sau khi gây án và lấy hết đó quý, bọn chúng cảm thấy cần được phục hồi sức khỏe.

Mọi người thấy trong phòng ăn có đồ thừa của buổi ăn khuya. Chúng đã ngốn hết các món ăn để lại trong tủ buffet. Trên bàn, bên cạnh tám vỏ chai rượu - rượu vang hoặc rượu mùi - có năm chiếc cốc.

- Chúng có năm tên. - Ông Xã trưởng lẩm nhẩm

Bằng nghị lực của ý chí, ông Xã trưởng đã lấy lại được vẻ lạnh lùng. Ông nói:

- Trước khi thu dọn thi thể, tôi sẽ cho người đi báo ông biện lý ở Corbeil. Trong một giờ nữa, chúng ta sẽ có một Thẩm phán điều tra đến đây để hoàn thành công việc đau buồn này.

Ông ra lệnh cho một anh lính hiến binh lấy xe ngựa của ông bá tước khẩn trương đi Corbeil. Rồi ông và ông Thẩm phán hòa giải, theo sau là viên cai đội, anh hầu phòng và cha con lão Bertaud cùng nhau ra bờ sông.

Khuôn viên của lâu đài Valfeuillu rất rộng, nhưng nó chỉ trải rộng sang phía bên phải và bên trái. Từ tòa lâu đài ra đến sông Seine chỉ hơn hai trăm bước chân. Trước nhà là một bãi cỏ được cắt tỉa cùng với những bồn hoa xinh đẹp. Xung quanh bãi cỏ có hai lối đi nhỏ dẫn ra bờ sông.

Nhưng lũ gian ác đã không đi theo con đường mà chọn lối đi ngắn nhất là băng qua bãi cỏ. Chúng để lại dấu vết rất rõ. Cỏ bị giẫm nát như thể có vật nặng bị kéo lê qua. Giữa bãi cỏ có một vật gì màu đỏ. Ông Thẩm phán nhặt lên thì thấy đó là một chiếc dép đi trong nhà và anh hầu phòng nhận ra chiếc dép của ông bá tước. Xa hơn có một chiếc khăn choàng trắng mà anh gia nhân tuyên bố thường nhìn thấy trên cổ ông chủ. Chiếc khăn cũng bị nhuốm máu.

Cuối cùng họ đến bên bờ nước, dưới bóng mấy cây liễu mà anh chàng Philippe định chặt một cành và họ nhìn thấy xác chết.

Ở chỗ này, cát bị cày xới lộn xộn và người ta đoán đó là lúc những bàn chân đang tìm kiếm một điểm tựa vững chắc. Ở đây, mọi thứ cho thấy đã diễn ra cuộc vật lộn rất căng thẳng.

Lúc này, ông Courtois hiểu rõ tầm quan trọng của các dấu vết.

- Tất cả dừng lại. - Ông nói.

Rồi, chỉ có ông Thẩm phán theo sau, ông bước gần đến chỗ thi thể.

Dù không nhận ra khuôn mặt, nhưng ông Xã trưởng và ông Thẩm phán đã nhận ra đó là bà bá tước Cả hai từng nhìn thấy chiếc váy xám có thêu ren màu xanh lam này.

Nhưng làm sao cái xác lại nằm ở đây?

Ông Xã trưởng giả định rằng, sau khi thoát khỏi lũ giết người, bà đã cuống cuồng bỏ chạy. Chúng đuổi theo, đến đây thì bắt được bà, chúng ra những đòn cuối cùng và bà đã ngã xuống, không bao giờ dậy được nữa.

Giả thiết này giải thích cho dấu vết của cuộc vật lộn. Như vậy cái xác chúng kéo qua bãi cỏ là ông bá tước.

Ông Courtois nói năng hoạt bát như muốn tìm cách gây ấn tượng cho ông Thẩm phán hòa giải. Nhưng Cha Plantat hầu như không nghe, người ta tưởng như ông đang ở cách đó hàng trăm dặm, ông chỉ đáp cụt lủn: Vâng, không, có thể...

Còn ông Xã trưởng tháo vát thì cố gắng hết sức đi đi lại lại, đo chỗ nọ chỗ kia và xem xét tỉ mỉ địa bàn.

Chỗ này chỉ có một vạt nước nông

Một dải đất bùn, trên đó nhú lên mấy khóm lay ơn và mấy cây hoa súng mảnh mai, chạy dài thoai thoải từ bờ xuống sông. Nước trong vắt, không có dòng chảy. Có thể nhìn rõ mặt bùn nhẵn bóng.

Ông Courtois đang chăm chú xem xét thì bỗng nảy ra một ý..

- Lão Bợm Nhậu, - Ông gọi to - lại đây.

Lão già chuyên hái trộm tuân lệnh.

- Ông nói rằng đã nhìn thấy cái xác này từ thuyền của nhà ông?

- Vâng, thưa ngài Xã trưởng.

- Thế thuyền của ông đâu?

- Ở kia, tôi đang neo cạnh bãi cỏ.

- Rồi, hãy dẫn chúng ta tới đó.

Những người trợ lý cảm thấy rõ cái lệnh này đã gây ấn tượng mạnh đến ông lão. Lão rùng mình và lớp da dày rám nắng vì mưa gió trên đôi má tái nhợt đi. Thậm chí người ta còn bắt gặp lão ném cho cậu con trai cái nhìn đe dọa.

- Vâng ta đi. - Cuối cùng lão lên tiếng.

-Họ định đi theo lối qua nhà thì anh hầu phòng đề nghị nhảy qua hào:

- Thế này sẽ nhanh hơn, để tôi kiếm cái thang rồi chúng ta trèo qua.

Anh ta chạy đi và một phút sau quay lại với cây cầu tạm bợ. Nhưng đúng lúc anh ta đang định bắc cầu thì ông Xã trưởng kêu lên:

-Khoan đã, khoan đã!

Dấu chân cha con nhà Bertaud để lại hai bên, hào vừa đập vào mắt ông.

-Cái gì thế này? - Ông hỏi - Rõ ràng chúng đã đi qua lối này và không phải lâu, vết chân còn mới lắm.

Rồi, sau khi xem xét vài phút, ông ra lệnh đặt cái thang ra xa hơn. Khi đến gần thuyền, ông hỏi lão Bợm Nhậu:

- Kia có phải là con thuyền mà sáng nay các người dùng để đi vớt đó không?

- Vâng, thưa ngài.

- Thế thì các người dùng những dụng cụ gì? Lưới đánh cá hoàn toàn khô ráo; sào đấy và mái chèo chưa hề nhúng nước từ 24 giờ qua.

Thái độ bối rối của hai cha con lão Bertaud càng lúc càng lộ rõ.

- Ông vẫn khăng khăng giữ ý kiến của mình chứ, lão Bertaud? - Ông Xã trưởng gặng hỏi. - Thế còn cậu Philippe?

- Thưa ngài, - Anh con trai ấp úng - chúng tôi đã nói sự thật.

- Sự thật à? - Ông Xã trưởng nói tiếp giọng mỉa mai - Thế thì hai người sẽ phải giải thích với người có thẩm quyền là làm thế nào mà các người có thể nhìn thấy một vật từ chiếc thuyền mà các người chưa bước chân xuống. Ôi! Lại còn thế nữa! Các người chẳng tính kỹ gì cả. Người ta cũng có thể chứng minh rằng cái xác được đặt ở chỗ mà người ngồi trên thuyền ở giữa sông thì hoàn toàn  không thể nhìn thấy được, các người có hiểu không. Sau nữa, các người sẽ phải nói rõ về những dấu chân mà tôi vừa phát hiện trên bãi cỏ đằng kia và nói xem ai là người đã đi từ thuyền đến cái đoạn hào rồi nhảy qua nhảy lại nhiều lần và không chỉ là một người.

Hai cha con lão Bertaud cúi đầu.

- Anh cai đội đâu, - Ông Xã trưởng ra lệnh, - nhân danh pháp luật, hãy bắt giam hai người này lại và giữ không cho họ liên lạc với nhau.

Philippe gần như choáng váng. Về phần lão Bợm Nhậu, lão đành nhún vai và nói với cậu con trai:

- Thế nào, mi thấy chưa?

Sau đó, trong khi viên cai đội dẫn hai kẻ chuyên nghề hái trộm đem đi giam mỗi người một nơi và cắt cử người canh giữ, thì ông Thẩm phán hòa giải và ông Xã trưởng quay về khuôn viên.

- Dù thế nào, - Ông Xã trưởng lẩm nhẩm - ta vẫn không tìm thấy tăm tích ngài bá tước...

Giờ là lúc phải thu dọn cái xác bà bá tước.

Ông Xã trưởng sai người lấy hai tấm ván rồi người ta thận trọng đặt xuống đất, như thể họ có thể hành động mà không sợ làm mất những dấu vết có giá trị cho việc điều tra.

Than ôi! Đây đúng là người đàn bà mà trước đây từng là bà bá tước Trémorel xinh đẹp tuyệt vời! Kia từng là khuôn mặt tươi cười, là đôi mắt đẹp biết nói, là cái miệng thanh tú dí dỏm.

- Chẳng còn gì nữa, chẳng có gì của bà vương lại.

Khuôn mặt bị sưng húp vấy bùn lẫn máu chỉ còn là những vết thương, một mảng da trán bị bong cùng với một nắm tóc. Váy áo rách bươm.

  Chắc là con say dữ dội đã làm cho lũ quái vật điên loạn đến nỗi giết hại người đàn bà tội nghiệp này!. Bà đã bị đâm hai mươi nhát dao, có lẽ đã bị đập bằng một chiếc gậy hay một chiếc búa, chúng đã đấm đá và túm tóc bà kéo đi!...

Trong bàn tay trái co rúm của bà có một mẩu giẻ bằng vải dạ thô màu xám nhạt, có lẽ bị giật đứt từ chiếc áo của một kẻ giết người.

Vừa sầu thảm nhận xét vừa ghi chép để làm biên bản, ông Xã trưởng tội nghiệp cảm thấy hai chân mình muốn khuỵu xuống, đến nỗi ông phải vịn tay vào Cha Plantat bình thản.

- Hãy đưa bà bá tước vào nhà, - Ông Thẩm phán ra lệnh - sau đó chúng ta sẽ cố tìm xác ông bá tước.

Anh hầu phòng và viên cai đội đã quay trở lại, chắc là họ vừa đi nhờ mấy gia nhân đang đứng trong sân lại giúp. Cùng lúc, mấy người đàn bà chạy ra vườn.

Thế là bắt đầu màn hợp xướng khủng khiếp của những tiếng kêu khóc và chửi rủa.

- Bọn khốn nạn! Một người phụ nữ tử tế như thế! Một bà chủ tốt như thế!

Lúc này người ta thấy rõ ông bà Tremorel rất được gia nhân quý mến.

Khi người ta vừa đặt xác bà bá tước lên chiếc bàn bi-a trong tầng trệt thì một người thông báo cho ông Xã trưởng là ông Thẩm phán điều tra và một vị bác sĩ đã đến.

- Tốt rồi! - Ông Courtois hiền từ lẩm nhẩm. Rồi ông hạ giọng nói thêm - Những tấm huy chương đẹp nhất cũng có mặt trái của chúng.

Lần đầu tiên trong đời ông vừa nghiêm túc nguyền rủa tham vọng của mình và hối tiếc vì là một nhân vật quan trọng nhất của xã Orcival.

Chương 3

         Vị Thẩm phán điều tra thuộc tòa án huyện Corbeil khi ấy là một quan tòa nổi tiếng, ông Antoine Domini, được gọi tên như vậy bởi những công trạng xuất sắc của mình.

  Ông Domini khoảng 40 tuổi, trông rất phong nhã, có vẻ mặt sáng sủa nhưng nghiêm nghị, quá nghiêm nghị. Ông có vẻ là hiện thân của sự trang trọng đôi khi hơi cứng nhắc của chức quan tòa. Thấm nhuần tính chất uy nghiêm trong chức phận của mình, ông đã cống hiến cả đời cho sự nghiệp, khước từ mọi trò giải trí đơn giản nhất, mọi thú vui chính đáng nhất.

Ông sống độc thân, hầu như ít xuất hiện, thỉnh thoảng mới tiếp mấy người bạn, vì không muốn, như ông nói, rằng những thói hư tật xấu của con người có thể đụng đến tính cách thiêng liêng của một vị quan tòa, làm giảm sự tôn trọng mà ông xứng đáng được hưởng. Lý do cuối cùng này đã ngăn không cho ông cưới vợ, mặc dù ông cảm thấy mình thích hợp với cuộc sống gia đình

Mọi lúc mọi nơi ông luôn là một quan tòa, là người đại diện tự tin đến mức cuồng tín vào điều tôn nghiêm nhất trên thế giới công lý.

   Là người vui tính tự nhiên, ông phải có sức kìm nén mỗi lúc muốn cười. Là người có óc hài hước, nhưng nếu có lỡ thốt ra một câu đùa vui thì các bạn hãy tin chắc là ông sẽ vô cùng hối hận.

Đúng là ông đã dành cả tâm hồn và thể xác để giữ gìn tư cách và không ai có ý thức hơn ông về những gì mà bổn phận phải thực hiện. Ông cũng bảo thủ hơn bất cứ người nào. Dưới mắt ông, việc thảo luận về một điều khoản của luật là sự quái gở. Luật quy định, thế là đủ, ông nhắm mắt bịt tai tuân theo.

Từ lúc mở một cuộc điều tra, ông không còn biết ngủ là gì và không có gì làm ông ngần ngại vì mục đích khám phá sự thật. Tuy nhiên, người ta không coi ông là vị Thẩm phán điều tra giỏi: dùng mánh khóe để đấu tranh với một kẻ hãnh tiến sẽ làm ông ghê tởm; gài bẫy một kẻ vô lại, theo ông, là không cao thượng; điều cuối cùng, ông là người bướng bỉnh, bướng bỉnh đến mức điên rồ, đôi khi phi lý, đến mức phủ nhận cả mặt trời giữa ban trưa.

Ông Xã trưởng xã Orcival và ông Thẩm phán hòa giải vội vã đứng lên ra đón ông Thẩm phán điều tra. Ông Domini chào họ với vẻ nghiêm trang như thể không hề quen biết và ông giới thiệu với họ một người tầm 60 tuổi đi theo ông:

- Thưa các ngài, đây là bác sĩ Gendron.

Cha Plantat bắt tay ông bác sĩ; còn ông Xã trưởng nở nụ cười xã giao thân thiện nhất. Bác sĩ Gendron là người quen biết ở Corbeil và trong toàn tỉnh; thậm chí ông còn là một người nổi tiếng mặc dù chỉ sống gần Paris.

   Là một bác sĩ thực hành ngoại hạng, yêu nghề và làm việc với một óc minh mẫn đam mê, tuy nhiên Gendron nổi tiếng nhờ phong cách sống hơn là tay nghề. Người ta thường nhận xét “Đó là một con người kỳ quặc” và ngưỡng mộ kiểu cách độc lập, hoài nghi và tàn nhẫn của ông. Mùa hè cũng như mùa đông, ông chỉ làm việc từ 5 giờ đến 9 giờ sáng. Ai thấy phiền toái thì mặc, may thay cũng không thiếu các bác sĩ khác. Quá chín giờ thì tạm biệt, đừng tìm ông nữa. Giờ là lúc bác sĩ làm việc cho chính mình, vào nhà kính, đi thanh tra hầm rượu, lên phòng thí nghiệm gần tầng áp mái, ở đó ông nấu những món ăn kì thú.

Dư luận nói rằng ông đang tìm tòi những bí mật của ngành hóa học công nghiệp để làm tăng thêm khoản lợi tức 20.000 livre, nhưng đó là điều không đáng mấy.

Và ông cứ để mặc cho người ta nói, bởi lẽ sự thật là ông quan tâm đến chất độc và đang hoàn thiện một dụng cụ tự mình phát minh để phát hiện các dấu vết của các chất alcaloide mà đến nay người ta vẫn chưa phân giải được.

Nếu các bạn có trách ông, dù là trách đùa, rằng buổi chiều ông đuổi khách, thì ông tức giận đến đỏ mặt, “Tất nhiên, tôi thấy các vị thật tuyệt vời! Là bác sĩ bốn tiếng một ngày, tôi chỉ được một phần tư số người bệnh trả công, như vậy hàng ngày tôi dành ba tiếng cho phần nhân loại mà tôi coi thường và cho lòng bác ái mà tôi quan tâm... Các vị cứ thử làm như tôi xem, rồi sẽ thấy,”

Lúc này ông Xã trưởng xã Orcival đã mời những người mới đến vào phòng khách, nơi ông bố trí làm phòng ghi biên bản.

  - Thật bất hạnh cho xã của tôi, ôi cái án mạng này, - Ông nói với ông Thẩm phán điều tra - thật xấu hổ! Thế là xã Orcival này sẽ mất hết danh tiếng.

- Tôi vẫn chưa rõ gì cả, hoặc chỉ nói được như thế. - Ông Domini đáp - Anh lính hiến binh đến báo cho tôi chẳng biết được gì nhiều.

Ông Courtois liền kể đầy đủ những gì cuộc điều tra sơ bộ cho thấy, không bỏ qua chi tiết nào, trong khi nhấn mạnh đến những biện pháp đề phòng đáng ghi nhận mà ông cho là cần thực hiện. Ông cho biết thái độ của cha con nhà Bertaud ban đầu đã làm ông nghi ngờ ra sao, ông đã tóm được họ, ít nhất bắt quả tang họ nói dối thế nào và rằng cuối cùng ông đã quyết định bắt giam họ.

Ông đứng giữa phòng để nói, đầu ngửa ra sau, với một giọng cường điệu dài dòng, chú ý đến lời lẽ, lựa chọn những từ ngữ diễn đạt. Và mỗi lúc ông lại nhắc lại điệp khúc “Chúng tôi, Xã trưởng xã Orcival”, hay “Sau cái đó thì”. Cuối cùng, ông tỏ ra hớn hở trong việc thực thi chức trách và niềm vui được nói đã khiến ông bớt những nỗi lo âu.

- Và bây giờ, - Ông kết luận - tôi vừa ra lệnh khám xét kĩ càng và chắc chắn nó sẽ giúp chúng tôi tìm thấy xác ông bá tước. Năm người của tôi cùng toàn bộ gia nhân của lâu đài đang lùng sục khắp khuôn viên. Nếu họ không tìm thấy thì tôi sẽ sai những người đánh cá đi mò dưới sông. - Ông Thẩm phán điều tra ngồi im, thỉnh thoảng gật đầu tán thưởng. Ông xem xét, cân nhắc các thông tin và trong đầu đã vạch ra một kế hoạch điều tra.

- Ông đã hành động rất khôn khéo, thưa ông Xã trưởng. - Cuối cùng ông nói - Nỗi bất hạnh thật lớn, nhưng cũng như ông, tôi tin chúng ta đã lần ra dấu vết của bọn tội phạm. Cha con lão hái trộm và tay làm vườn bỏ trốn kia hắn có liên quan gì đó đến tội ác ghê tởm này.

Từ nãy đến giờ, Cha Plantat đã cố nén mà không giấu được những dấu hiệu sốt ruột.

- Không may là, - Ông nói - nếu như tay Guespin kia phạm tội thì hắn sẽ chẳng ngu ngốc gì mà xuất hiện tại đây.

-Ồ, chúng ta sẽ tìm thấy hắn thôi. - Ông Domini nói - Trước khi rời Corbeil, tôi đã gửi một bức điện đến Sở Cảnh sát Paris xin một cảnh sát an ninh và tôi nghĩ anh ta sẽ nhanh chóng có mặt ở đây.

- Trong khi chờ đợi, - Ông Xã trưởng đề nghị - có lẽ xin mời ngài Thẩm phán điều tra đi xem hiện trường vụ án.

Ông Domini định đứng dậy nhưng lại ngồi xuống ngay:

- Thôi, ta không nên xem gì trước khi viên cảnh sát kia tới. Mà tôi thì rất cần biết thông tin về ông bà bá tước Trémorel.

Ông Xã trưởng đáng kính hào hứng:

- Ồ, tôi có thể cung cấp cho ngài hơn bất cứ ai khác. Kể từ khi họ đến sống ở xã tôi, có thể nói tôi là một trong những người bạn tốt nhất của ông bà bá tước, Ôi, thưa ngài! Họ là những người tuyệt vời, xuất sắc, nhã nhặn và tận tâm!

Rồi, khi nhớ lại mọi phẩm cách của bạn mình, ông Courtois cảm thấy cổ họng mình vướng víu. Ông nói tiếp:

- Ông bá tước khoảng ba, bốn mươi tuổi, đẹp trai, rất dí dỏm. Đôi khi có những nỗi sầu muộn làm ông ấy chẳng muốn gặp ai, nhưng nói chung đó là một người dễ mến, rất lịch thiệp, ân cần, biết cách tỏ ra cao thượng mà không kiêu căng, mọi người trong xã tôi đều quý mến ông ấy.

- Thể còn bà bá tước? - Ông Thẩm phán điều tra hỏi.

- Một thiên thần, thưa ngài, một thiên thần trên trần thế! Tội nghiệp bà! Ngài sẽ được thấy thi thể bà ngay bây giờ và chắc chắn ngài không thể ngờ rằng với sắc đẹp của mình, bà đã từng là hoa hậu của xứ này.

- Ông bà bá tước có giàu không?

- Tất nhiên! Chắc hẳn họ phải thu được hơn 200.000 franc lợi tức. Ồ, vâng, còn nhiều hơn nữa, bởi lẽ từ năm hoặc sáu tháng nay, ông bá tước, vì không có khiếu trồng trọt như anh chàng Sauvresy tội nghiệp kia, nên đã bán đất để mua công trái.

- Họ cưới nhau lâu chưa?

Ông Courtois gãi đầu cố nhớ lại rồi đáp:  -Quả thực họ cưới nhau từ tháng 9 năm ngoái, cách đây đúng mười tháng tôi đã làm lễ cưới cho họ. Lúc ấy ông Sauvresy tội nghiệp đã mất được một năm..

Ông Thẩm phán điều tra ngừng ghi chép, ngẩng lên ngạc nhiên nhìn ông Xã trưởng:

- Cái ông Sauvresy kia là ai vậy?

Cha Plantat, lúc ấy đang ngồi bực tức cắn tay trong góc phòng với vẻ ngoài tỏ ra dửng dưng trước những gì xảy ra, liên sốt sắng đứng lên nói,

-Ông Sauvresy là người chồng trước của bà Trémorel. ông bạn Courtois của tôi đã bỏ qua chi tiết này.

- Ồ - Ông Xã trưởng đáp trả với vẻ khó chịu - tôi thấy trong tình huống này....

- Xin lỗi, - Ông Thẩm phán điều tra ngắt lời - một chi tiết như thế có thể trở thành quý giá mặc dù nó tỏ ra xa lạ với nguyên nhân, thậm chí thoạt nhìn có vẻ vô nghĩa.

- Hừm, - Cha Plantat lầu bầu - xa lạ vô nghĩa!

Giọng ông tỏ ra khác lạ với vẻ mập mờ rõ rệt, đến nỗi làm cho ông Thẩm phán điều tra ngạc nhiên. Ông liền hỏi:

- Thưa ngài, ngài không chia sẻ quan điểm của ngài Xã trưởng trong báo cáo về vợ chồng ông Trémorel à?

Cha Plantat nhún vai:

- Tôi không có ý kiến gì, tôi sống một mình, chăng gặp gỡ ai cả. Đối với tôi, những chuyện này có quan trọng gì đâu. Tuy nhiên...

- Tôi cảm thấy - Ông Courtois thốt lên - rằng không ai biết rõ hơn tôi về chuyện của những người là bạn bè và chịu sự cai quản của tôi.

- Vì thế, -Cha Plantat xẵng giọng đáp - ông mới kể sai.

  Và vì bị ông Thẩm phán điều tra thúc ép trình bày Cha Plantat bắt đầu nói không chút khách sáo, làm cho ông Xã trưởng khó chịu vì bị gạt ra rìa, Cha kể vắn tắt lai lịch của ông bà bá tước.

   Bà bá tước Trémorel, tên khai sinh là Berthe Lechaillu, là con gái của một ông giáo làng nghèo khó. Năm 18 tuổi, sắc đẹp của cô gái trẻ Berthe đã nổi tiếng khắp vùng, nhưng vì của hồi môn của cô chỉ là đôi mắt to xanh biếc với mái tóc vàng tuyệt diệu, nên những kẻ si tình - đấy là nói những kẻ si tình có ý định kết hôn - chẳng thấy xuất hiện ai. Theo lời khuyên của gia đình, khi cô Berthe bắt đầu cam chịu cảnh ế chồng và xin một chân dạy học - vị trí đáng buồn dành cho một cô gái đẹp như thế - thì một chàng trai thừa tự của một trong những nghiệp chủ giàu có nhất nước có dịp gặp và phải lòng cô. Đó là anh chàng Clément Sauvresy.

Clément Sauvresy vừa tròn 30 tuổi, anh không còn gia đình và sở hữu gần 100.000 livre lợi tức trên diện tích đất đai màu mỡ có quyền cầm cố. Có thể nói, hơn bất cứ ai khác, anh hoàn toàn có quyền lấy vợ theo ý mình.

Không chần chừ, anh hỏi Berthe làm vợ và nhận được lời đồng ý ngay, rồi, một tháng sau anh cưới vợ giữa thanh thiên bạch nhật, gây phẫn nộ cho những kẻ cứng đầu trong vùng, họ không ngớt nguyền rủa:  Thật điên rồ! Giàu có để làm gì nếu không biết nhân đôi gia tài bằng một cuộc hôn nhân có lợi!

Khoảng một tháng trước khi cưới, Sauvresy đưa người làm công về Valfeuillu và trong nháy mắt, anh ta đã tiêu vèo món tiền “nhỏ mọn” 30.000 ecu để sửa sang và sắm đồ đạc trong nhà. Chính lãnh địa mới này được đôi uyên ương chọn làm nơi hưởng tuần trăng mật. Họ thấy ở đây thoải mái đến nỗi họ về ở hẳn đây trước sự  hài lòng của tất cả những ai có quan hệ với họ. Họ chỉ giữ lại một chân ở Paris.

Có vẻ như Berthe nằm trong số những người phụ nữ sinh ra để lấy chồng triệu phú.

Không hề ngượng nghịu và lúng túng, cô chuyển từ cái phòng học nhếch nhác nơi cô phụ giúp cha mình đến thẳng lâu đài Valfeuillu lộng lẫy. Và khi bà chủ mới của Valfeuillu đem lâu đài của mình làm rạng danh cho giới quý tộc quanh vùng thì có vẻ như bà vẫn không biến cuộc sống của mình thành cái gì khác trước. Bà vẫn sống bình dị, duyên dáng, khiêm tốn, trong khi xử sự theo phong cách thượng lưu cao quý nhất. Mọi người đều yêu quý bà.

- Nhưng, - Ông Xã trưởng ngắt lời - tôi thấy là mình không nói gì khác cả và thực sự chẳng cần mất công...

Một cử chỉ của ông Thẩm phán điều tra làm ông phải ngậm miệng, Cha Plantat tiếp tục:

- Người ta cũng yêu quý cả ông Sauvresy, một trong những tấm lòng vàng không thể hoài nghi. Sauvresy thuộc trong số những người có những niềm tin vững chắc, có những ảo tưởng kiên định mà nỗi nghi ngờ không bao giờ mảy may chạm được tới. Sauvresy cũng thuộc trong số những người tin vào tình cảm của bạn bè, vào tình yêu của bạn đời. Cặp vợ chồng mới cưới này chắc là rất hạnh phúc, thực tế là thế. Berthe yêu quý chồng, một con người trung thực mà trước khi nói lời yêu, ông đã cầu hôn nàng. Bản thân ông Sauvresy đã dành cho vợ sự ngưỡng mộ mà có người cho rằng là sự khôi hài. Ngoài ra, họ ăn ở rất cao thượng ở lâu đài Valfeuillu. Họ tiếp nhiều khách. Đến mùa thu, tất cả các căn phòng dành cho bạn bè đều kín người. Các trang bị nội thất ở đây thật lộng lẫy.

Cuối cùng, sau khi cưới được hai năm, vào một buổi tối ống dẫn về từ Paris một người bạn cũ thân thiết, một người bạn đồng môn mà người ta thường nghe ông nhắc đến, đó là bá tước Hector de Trémorel. Ông thông báo rằng ông bá tước sẽ ở lại lâu đài Valfeuillu vài tuần. Nhưng mấy tuần trôi qua, rồi mấy tháng, ông này vẫn đó.

Người ta không ngạc nhiên về điều này. Ông Hector đã có một tuổi xuân đầy sóng gió, với những cuộc ăn chơi ồn ào, những chuyện đánh đấu tay đôi, những trò cá cược, những chuyện tình ái. Ông đã quăng một tài sản khổng lồ vào những trò chơi ngông cuồng vì thế cuộc sống yên bình ở Valfeuillu có thể đã quyến rũ ông.

Mấy ngày đầu người ta thường bảo ông “Rồi ông sẽ nhanh chóng chán ngấy cái thôn quê này!” Ông cười không nói gì. Khi đó người ta nghĩ khá đúng là lúc trở nên tương đối nghèo, ông ta sẽ rất ít bận tâm đến việc phô bày sự tàn tạ trước những người trước đây đã tức tối trước cảnh huy hoàng của ông.

  Ông ta hiếm khi vắng mặt và chỉ vắng mặt để đi Corbeil, gần như luôn đi bộ. Tại đó ông vào khách sạn Belle Image, là khách sạn số một của thị trấn, tại đây, như thể tình cờ, ông gặp một người đàn bà trẻ đến từ Paris. Họ ở đó với nhau cả buổi chiều và chia tay lúc chuyến tàu cuối cùng khởi hành.

- Ghê thật! - Ông Xã trưởng làu bàu - Với một người sống một mình, không tiếp ai, vì không bận tâm đến chuyện của người khác vì bất cứ lí do gì, tôi có cảm giác ngài Thẩm phán hòa giải yêu quý của chúng tôi biết khá nhiều chuyện!

  Rõ ràng ông Courtois đang tỏ ra ghen tức. Làm sao mà một nhân vật đứng đầu xã như ông lại không hề biết gì về những cuộc hẹn hò này! Vẻ khó chịu của ông còn tăng lên khi bác sĩ Gendron trả lời:

- Hừ, lúc đó cả thị trấn Corbeil đều chê bai chuyện đó mà.

Ông Plantat nhếch môi như muốn nói: “Tôi còn biết nhiều chuyện khác nữa ấy chứ.” Nhưng ông tiếp tục kể mà không phản ứng gì.

- Việc ông Hector ở lại Valfeuillu không hề làm thay đổi các thói quen của lâu đài. Coi như ông bà Sauvresy có thêm người anh em, chỉ vậy thôi. Nếu như thời đó ông Sauvresy có nhiều lần lên Paris, thì, như mọi người đều biết, đó là vì ông bận tâm đến công việc của bạn mình.

Cuộc sống vui thú này kéo dài một năm. Niềm hạnh phúc có vẻ như được ấn định mãi mãi dưới những bóng cây đáng yêu của lâu đài Valfeuillu.

Nhưng than ôi! Một buổi tối, sau chuyến săn bắn ở đầm lầy trở về, ông thấy trong người khó ở đến nỗi buộc phải lên giường ngay. Người ta cho gọi bác sĩ, không phải bác sĩ Gendron của chúng ta đây đâu! Ông Sauvresy đã có một cơn sưng phổi bùng phát.

Ông Sauvresy còn trẻ khỏe, tráng kiện như cây sồi,  ban đầu người ta không thấy có gì nghiêm trọng đáng lo lắng. Quả thực, mười lăm hôm sau ông đã đứng dậy được. Nhưng ông không kiêng cữ nên lại bị ngã bệnh. Nhưng ít ra ông ta cũng gần như bình phục.

Sau đó một tuần ông lại bị ngã bệnh, lần này nặng đến nỗi người ta có thể dự đoán một kết cục nguy hại.

Và chính trong quãng thời gian bệnh trạng kéo dài này đã bộc lộ tình yêu của Berthe và tình cảm của ông Trémorel dành cho ông Sauvresy. Chưa bao giờ người bệnh được chăm sóc ân cần như vậy, với sự tận tâm tuyệt đối và chân thành nhất. Ngày cũng như đêm, cạnh đầu giường ông luôn có mặt vợ hoặc bạn ông. Ông đã phải chịu hàng giờ đau đớn vì bệnh, nhưng không một giây phút nào ông thấy buồn phiền. Khi đó, ông thường nói với những người đến thăm rằng đã đến lúc ông thấy vui khi được ốm. Ông đã nói với tôi “Nếu không bị ốm, có lẽ tôi không bao giờ biết mình được yêu quý đến mức nào.”

- Ông ấy cũng nói với tôi hàng trăm lần như thế. - Ông Xã trưởng nói xen vào - Ông ấy cũng đã nói thế nhiều lần với bà Courtois và với con gái cả Laurence của tôi...

- Tất nhiên. - Cha Plantat kể tiếp - Những căn bệnh của ông Sauvresy thuộc trong số những căn bệnh mà hiểu biết của những bác sĩ có kinh nghiệm nhất và sự chăm sóc tận tâm nhất cũng phải chịu thua. Mặc dù khẳng định mình không phải chịu đau khổ nhiều, nhưng ông suy sụp đi trông thấy, chỉ còn là cái bóng của chính mình.

Cuối cùng, một đêm, vào khoảng 2-3 giờ sáng, ông mất trong vòng tay của vợ và bạn. Đến phút chót. ông vẫn hoàn toàn tỉnh táo. Chưa đầy một tiếng đồng trước khi mất, ông muốn mọi người thức canh ông và muốn tất cả gia nhân của lâu đài đến chỗ mình. Khi mọi người tụ tập quanh giường, ông cầm tay vợ mình đặt vào tay ông bá tước Trémorel và bắt hai người thề sẽ lấy nhau khi ông không còn trên đời nữa.

Berthe và Hector cùng kêu lên, nhưng ông Sauvress nài nỉ đến mức họ không thể từ chối. Ông vừa cầu xin vừa van nài và khẳng định rằng nếu họ cưỡng lại thì chỉ làm khổ những giây phút cuối cùng của ông thôi. Vả lại, ý định tác thành cho người vợ góa với bạn mình có lẽ đã làm ông bận tâm một cách đặc biệt vào cuối đời. Trong lời mở đầu của bản di chúc được ông đọc vào hôm trước khi chết cho cô Bury - công chứng viên của xã Orcival - ghi, ông chính thức tuyên bố rằng hôn nhân của hai người là ước nguyện cao quý nhất của ông, rằng ông ủng hộ hạnh phúc của họ và biết rõ rằng kỷ niệm về ông sẽ được thành kính giữ gìn.

- Ông bà Sauvresy không có con à? - Ông Thẩm phán điều tra hỏi. .

- Không, thưa ngài. - Ông Xã trưởng đáp. Cha Plantat kể tiếp:

- Nỗi đau của ông bá tước và bà góa phụ trẻ là vô cùng lớn. Nhất là ông Trémorel tỏ ra hoàn toàn tuyệt vọng và gần như phát điên lên. Bà Berthe thì giam mình trong phòng, cấm cửa những người bà yêu quý nhất, nhất là bà Courtois cùng con gái.

  Cho đến khi ông bá tước và bà Berthe xuất hiện trở lại thì mọi người hầu như không nhận ra họ, cả hai đã thay đổi quá nhiều. Đặc biệt là ông Hector đã già đi đến hai mươi tuổi.

Liệu họ có giữ lời thề trước người hấp hối không, lời thề mà ai cũng biết? Người ta tự hỏi về điều này với mối quan tâm lớn khi mà họ ngưỡng mộ những nỗi tiếc thương sâu sắc dành cho một người thực sự xứng đáng.

Ông Thẩm phán điều tra gật đầu ra hiệu cho Cha Plantat ngừng lời.

- Thưa ông Thẩm phán hòa giải, - Ông hỏi - ông có biết liệu những cuộc hẹn hò ở khách sạn Belle Image có dừng lại không?

- Tôi cho là họ dừng lại rồi, thưa ngài, tôi nghĩ thế.

- Tôi gần như cũng tin chắc như vậy. - Bác sĩ Gendron khẳng định - Ở Corbeil tôi thường nghe nói về một vụ cãi vã ầm ĩ giữa ông Trémorel với người đàn bà đẹp đến từ Paris. Sau vụ này người ta không nhìn thấy hai người ở khách sạn Belle Image nữa.

Ông Thẩm phán hòa giải mỉm cười nói:   -Melun không phải là một thị trấn nằm ở góc biển chân trời, ở Melun không thiếu khách sạn. Với một con ngựa tốt người ta có thể nhanh chóng có mặt tại Fontainebleau, Versailles, thậm chí cả Paris. Bà Trémorel có thể nổi máu ghen, chồng bà có những con ngựa khỏe hàng đầu trong chuồng.

  Cha Plantat đưa ra một ý kiến hoàn toàn vô tư, liệu có ý bóng gió gì ở đây không? Ông Thẩm phán điều tra  chăm chú nhìn xem có đúng thế không, nhưng bộ mặt ông Thẩm phán hòa giải chẳng biểu hiện gì ngoài vẻ bình thản sâu lắng. Ông kể câu chuyện này cũng giống như thể bất cứ câu chuyện nào khác.

- Xin ông tiếp tục. - Ông Domini nói.

- Than ôi! - Cha Plantat kể tiếp - Cuộc đời này chẳng có gì vĩnh cửu, kể cả nỗi đau, tôi có thể khẳng định hơn ai hết. Chẳng bao lâu, tiếp theo những giọt nước mắt của những ngày đầu, sau những nỗi tuyệt vọng cùng cực, là nỗi buồn có chừng mực của ông bá tước và bà Berthe, sau đó là nỗi sầu muộn nhẹ nhàng. Rồi một năm sau cái chết của ông Sauvresy, ông Trémorel cưới bà vợ góa của ông... .

Trong khi diễn ra câu chuyện khá dài dòng này, ông Xã trưởng xã Orcival đã nhiều lần có dấu hiệu bực mình rõ rệt. Cuối cùng, không nhịn được nữa ông thốt lên:

- Chắc chắn đây là những chi tiết không thể chính xác hơn nữa. Nhưng tôi tự hỏi liệu chúng có giúp giải quyết vấn đề nghiêm trọng mà chúng ta quan tâm không: tìm ra những kẻ sát hại ông bà bá tước?

  Nghe thấy thế, Cha Plantat nhìn ông Thẩm phán điều tra với con mắt sắc lạnh như muốn dõi sâu vào tâm can ông.

- Đối với tôi, những chi tiết này không thể thiếu được, - Ông Domini đáp lại - và tôi thấy chúng rất rõ ràng. Những cuộc hẹn hò ở khách sạn làm tôi ngạc nhiên, người ta không thể biết máu ghen có thể khiến một phụ nữ hành động cực đoan như thế nào đâu!

Ông bỗng ngừng lời, chắc là để tìm dấu gạch nối có thể có giữa người đàn bà xinh đẹp đến từ Paris với những kẻ sát nhân, rồi nói tiếp:

- Giờ đây khi mà tôi đã biết “vợ chồng ông bà Trémorel” như thể tôi đã sống gần gũi với họ, chúng ta hãy xem xét những sự việc hiện tại.

Con mắt long lanh của Cha Plantat đột nhiên tắt ngấm, môi mấp máy như thể muốn nói, nhưng ông im lặng. Chỉ có ông bác sĩ, người vẫn không ngừng chăm chú theo dõi ông Thẩm phán già, là nhận ra sự thay đổi đột ngột trên nét mặt ông. Ông Domini nói:

- Giờ tôi chỉ muốn biết đôi vợ chồng mới cưới sống thế nào?

Ông Courtois nghĩ đã đến lúc mình có trách nhiệm phải thay lời Cha Plantat. Ông liền sốt sắng đáp:

- Ngài hỏi đôi vợ chồng mới cưới sống thế nào ư? Họ sống hoàn toàn hòa hợp. Trong xã này chẳng ai biết rõ họ hơn tôi, vì tôi là bạn thân thiết của họ. Kỷ niệm về ông Sauvresy tội nghiệp là sợi dây kết nối hạnh phúc của họ, sở dĩ họ yêu mến tôi là vì tôi luôn nói về ông ấy. Không bao giờ có vẻ u ám, không bao giờ họ phản đối. Hector - tôi luôn gọi ông bá tước bất hạnh và đáng quý một cách thân mật như vậy - đã dành cho vợ mình sự chăm sóc tận tình của một tình nhân, cùng sự ân cần tạo nhã mà những cặp vợ chồng bây giờ nói chung đã nhanh chóng đánh mất thói quen này.

- Thế còn bà bá tước? - Cha Plantat hỏi với giọng ngây thơ đến nỗi không thể cho là không có ý chế giễu.

- Berthe ư! - Ông Xã trưởng đáp lại - Bà ấy đã cho  phép tôi gọi một cách nhân từ như vậy. Berthe! Tôi không ngại ngần bao lần nhắc tên bà ấy để làm gương cho bà Courtois nhà tôi. Berthe! Nàng xứng đáng với ông Sauvresy và ông Hector - hai người đàn ông đáng kính nhất tôi từng gặp trong đời!

Nhận thấy sự hào hứng của mình làm mọi người có chút ngạc nhiên, ông nói tiếp với giọng nhẹ nhàng hơn.

- Tôi có những lý do để bày tỏ như vậy và tôi không hề ngại ngùng nói trước những người mà nghề nghiệp và tính cách của họ đảm bảo sự kín đáo cho tôi. Ông Sauvresy đã giúp tôi rất nhiều khi tôi miễn cưỡng nhận chức Xã trưởng. Về phần Hector, tôi tin ông ấy đã bỏ hẳn những lỗi lầm thời trẻ, tôi cũng nhận ra rằng ông ấy không thờ ơ với đứa con gái cả Laurence nhà tôi. Tôi đã nghĩ đến một cuộc hôn nhân môn đăng hộ đối nếu như bá tước Hector de Trémorel có danh vị, tôi cũng có thể cho con gái mình một món hồi môn tương đối để làm rạng danh bất cứ gia huy quý tộc nào. Nhưng các sự kiện đã làm thay đổi mọi kế hoạch của tôi.

- Ông Xã trưởng chắc sẽ ca mãi những lời khen ngợi dành cho “đôi vợ chồng Trémorel” và cả vợ chồng ông nếu như ông Thẩm phán điều tra không lên tiếng:

- Tôi quyết định thế này, từ nay có lẽ...

Ông chưa nói hết câu thì có tiếng ồn ào ngoài tiền sảnh. Nghe như có chuyện tranh giành, có tiếng gào thét la ó vọng vào trong phòng khách. Mọi người liền đứng dậy.

. - Tôi biết chuyện gì rồi, - Ông Xã trưởng nói - chắc chắn là thế! Họ vừa tìm thấy xác ông bá tước Trémorel.

Chương 4

         Ông Xã trưởng xã Orcival đã nhầm.

Cửa phòng khách đột ngột mở ra, người ta thấy một người đàn ông có vẻ ngoài mảnh khảnh bị một người lính hiến binh và một gia nhân giữ chặt hai bên đang chống trả quyết liệt với sức mạnh không ngờ.

Cuộc vật lộn đã diễn ra khá lâu, quần áo anh ta bị xộc xệch ghê gớm. Chiếc áo đuôi tôm mới may bị xé rách, chiếc cà-vạt phất phơ tơi tả, khuy cổ áo bị giật tung và áo sơ mi bị banh ra làm lộ bộ ngực trần. Mái tóc đen chải chuốt của anh ta bị rối tung buông xõa xuống bộ mặt đang co rúm lại vì cơn hoảng loạn ghê sợ. Ngoài tiền sảnh và ngoài sân có tiếng la ó giận dữ của các gia nhân trong lâu đài và của những người tò mò - họ có tới hơn trăm người - cái tin về án mạng đã tập hợp họ trước cổng và đang nóng lòng muốn biết và tận mắt được xem. Đám đông điên dại đang kêu la:

- Đúng là nó rồi! Đánh chết tên giết người này đi! Thằng Guespin đấy!

Và kẻ khốn nạn vô cùng hoảng sợ kia vẫn tiếp tục giãy giụa.

- Cứu tôi với! - Anh ta khản giọng gào lên - Cứu tôi! Bỏ tôi ra, tôi không có tội gì cả!

  Anh ta bám chặt vào cánh cửa phòng khách làm mọi người không thể lôi đi được. Bị áp lực bởi cơn phẫn nộ của đám đông, ông Xã trưởng ra lệnh:

- Đẩy hắn vào đây, đẩy vào đây!

Ra lệnh thì dễ nhưng thực hiện thì khó. Cơn hoảng loạn khiến anh chàng Guespin có sức mạnh phi thường,

Nhưng ông bác sĩ đã nghĩ ra cách mở cánh cửa còn lại của phòng khách làm cho anh chàng khốn nạn mất điểm tựa liền ngã lăn nhào vào trong phòng ngay dưới chân bàn nơi ông Thẩm phán điều tra đang ngồi viết.

Anh ta đứng ngay dậy đưa mắt tìm một lối thoát để chạy trốn. Nhưng tất cả cửa sổ và cửa ra vào đều chật cứng những kẻ tò mò đứng xem, không còn cách nào khác, anh ta liền buông người xuống chiếc ghế bành.

Trên mặt kẻ bất hạnh này hiện lên vẻ hoảng loạn cùng cực. Khuôn mặt trắng bợt của anh ta hẳn những vết tím xanh do những cú đấm trong lúc vật lộn gây ra. Đôi môi nhợt nhạt đang run lên và anh ta động đậy hai hàm răng uể oải như thể muốn tìm một chút nước bọt cho cái lưỡi cháy bỏng của mình, đôi mắt mở to hết cỡ vằn lên những tia máu đỏ và thể hiện vẻ thẫn thờ thảm hại nhất, cuối cùng, cơ thể anh ta liên tục phát ra những cơn co giật.

Cảnh tượng đó đáng sợ đến nỗi ông Xã trưởng xã Orcival nghĩ rằng nó có thể trở thành một bài học có ý nghĩa đạo đức. Ông quay sang đám đông, chỉ tay Guespin rồi tuyên bố bằng giọng nghiêm trọng

- Tội ác là đây!

  Trong khi đó những người khác - ông bác sĩ, ông Thẩm phán điều tra và Cha Plantat ngạc nhiên nhìn nhau.

- Nếu có tội, - Ông Thẩm phán hòa giải lẩm bẩm - thì thế quái nào anh ta lại trở về đây?

Phải mất một lúc lâu người ta mới xua được đám đông lui ra, viên cai đội phải gọi lính hiến binh vào mới lập lại trật tự. Sau đó anh quay lại đứng cạnh Guespin, vì cho rằng thật bất cẩn nếu để một kẻ gian ác nguy hiểm thể này cho những người không có vũ khí trông coi.

Nhưng than ôi, lúc ấy kẻ khốn nạn kia chẳng có gì đáng sợ nữa. Bị phản ứng, sức lực bị kích động quá mức của anh ta đã suy sụp như ngọn lửa của một nắm rơm, những cơ bắp căng hết cỡ trở nên mềm nhẽo và sự mệt lả của anh ta giống như cơn hấp hối của một cơn sốt trí não.

Trong khi đó viên cai đội kể lại sự tình:

- Mấy gia nhân của lâu đài và ở quanh đây đang đứng trước cổng nói chuyện tào lao về tội ác trong đêm và về chuyện anh chàng Guespin biến mất từ tối qua, thì bỗng nhiên họ nhìn thấy anh ta ở cuối đường đang vừa đi lảo đảo vừa hát như say rượu.

- Anh ta có say thật không? - Ông Domini hỏi. - Say không biết gì, thưa ngài. - Viên cai đội đáp.

- Vậy là rượu đã đem hắn giao nộp cho chúng ta, - Ông Thẩm phán điều tra lẩm bẩm - mọi chuyện đã rõ.

- Nhìn thấy tên gian ác này, - Viên cai đội, người thấy tội trạng của Guespin không còn phải nghi ngờ nữa, kể tiếp - anh chàng hầu phòng François của ông bá tước quá cố cùng với anh gia nhân Baptiste của ngài Xã trưởng liền lao đến tóm lấy anh ta. Anh ta say đến nỗi vì không nhớ được gì nên anh ta tưởng mọi người muốn trêu đùa. Khi nhìn thấy một anh lính hiến binh, anh ta mới tỉnh hẳn rượu. Đúng lúc đó một người đàn bà thét lên: “Đồ kẻ cướp! Chính mi đêm qua đã giết ông bà bá tước!” Lập tức mặt anh ta tái xanh như xác chết, anh ta đứng sững lại, mồm há hốc như chết đứng, thật đấy! Thế rồi đột nhiên anh ta bắt đầu giãy giụa quyết liệt, nếu không có tôi thì hắn đã chạy thoát rồi. Ôi cái tên vô lại này trông thế mà khỏe lắm!

- Anh ta không nói gì à? - Cha Plantat hỏi.

- Không nói một lời, thưa ngài! Hắn điên dại nghiến chặt răng đến nỗi tôi tin chắc hẳn chỉ nói được một từ: bánh mì. Cuối cùng, chúng tôi đã giữ chặt được hắn. Chúng tôi lục túi hắn và đây là những thứ được tìm thấy trong túi: một chiếc khăn mùi soa, một con dao quắm nhỏ, hai chiếc chìa khóa, một mẩu giấy ghi những con số và ký hiệu và một tờ giấy ghi địa chỉ cửa hàng sắt Vulcain. Nhưng không chỉ có thế...

Viên cai đội làm tư thế đứng nhìn mọi người với vẻ bí hiểm, anh ta đang muốn gây ấn tượng.

- Không phải chỉ có thế. Trong khi bị kéo đi trong sân, hắn định vứt bỏ ví tiền của mình. Rất may là tôi để mắt đến và kịp nhìn thấy. Tôi đã nhặt chiếc ví bị vứt trong khóm hoa cạnh cổng lên và nó đây. Trong ví có một tờ 100 franc, 3 đồng louis và 7 đồng franc tiền lẻ. Khốn nối hôm qua tên kẻ cướp này không có một dính túi…

   - Làm sao anh biết điều đó? - Ông Courtois hỏi.

- Đúng thế, thưa ngài Xã trưởng! Anh hầu phòng François bảo với tôi là hắn đã vay cậu ấy 25 franc, nói là để đóng tiền góp mừng đám cưới.

- Cho gọi anh François đến đây. - Ông Thẩm phán điều tra ra lệnh.

Ngay khi anh hầu phòng xuất hiện, ông liền hỏi:

- Anh có biết liệu hôm qua Guespin có tiền không?

- Anh ta có ít lắm, thưa ngài, - Anh gia nhân trả lời không chút ngập ngừng - đến nỗi ban ngày anh ta đã hỏi vay 25 franc và nói rằng nếu tôi không cho vay thì không thể đi ăn cưới được vì anh ta không có tiền để đi tàu.

- Nhưng anh ta có thể có tiền tiết kiệm, chẳng hạn như tờ 100 franc mà anh ta không thích đổi sang tiền lẻ.

François mỉm cười khó tin và lắc đầu:

- Guespin không phải loại người có tiền tiết kiệm. Gái và cờ bạc đốt hết tiền của anh ta. Mới tuần trước, ông chủ tiệm cà phê Thương mại đã đến làm ầm ĩ vì chuyện anh ta nợ tiền và còn dọa sẽ báo cho ông bá tước biết.

Rồi, khi nhận thấy tác động lời khai của mình, anh hầu phòng nhanh chóng nói thêm như muốn sửa sai: .

- Không phải tôi oán giận gì Guespin. Thậm chí đến hôm nay tôi vẫn luôn coi anh ấy là chàng trai tốt, mặc dù anh ấy quá thích chuyện đùa nghịch; có lẽ anh ấy hơi tự kiêu, xét về trình độ giáo dục...

Anh có thể lui. - Ông Thẩm phán điều tra nói, làm cụt hứng những lời đánh giá của anh François. Anh liền ra khỏi phòng khách.

Trong lúc đó, Guespin dần dần hồi tỉnh lại. Ông Thẩm phán điều tra, Cha Plantat và ông Xã trưởng tò mò dò xét vẻ mặt mà có lẽ anh ta không thể tự tạo ra được. trong khi bác sĩ Gendron bắt mạch cho anh ta.

- Ăn năn và khiếp sợ sự trừng phạt đây! - Ông Xã trưởng lẩm bẩm.

- Vô tội mà không có khả năng chứng minh! - Cha Plantat đáp nhỏ. .

Ông Thẩm phán điều tra nghe thấy cả hai câu cảm thán này nhưng không đáp trả. Niềm tin của ông vẫn chưa được xác định, nên một người đại diện cho pháp luật và bộ hình như ông không muốn bằng một câu nói mà để người ta đoán trước tình cảm của mình.

- Anh bạn thấy dễ chịu hơn rồi chứ? – Bác sĩ Gendron hỏi Guespin.

  Anh chàng bất hạnh gật đầu ra hiệu. Sau đó anh và lo lắng nhìn quanh như thể thăm dò cái vực sâu mà anh ta vừa ngã xuống, rồi đưa tay lên mắt kêu lên:

- Nước!

Người ta đưa cho cốc nước, anh ta liền uống một hơi với vẻ khoan khoái khó tả, rồi đứng dậy.

- Giờ anh có thể trả lời tôi được không? - Ông Thẩm phán hỏi.

Ban đầu có vẻ lảo đảo, sau đó Guespin đứng thẳng người. Anh đứng trước mặt ông Thẩm phán, tay tựa vào lưng một chiếc ghế. Bàn tay đã bớt run, hai má đã hồng  hào trở lại, vừa trả lời, anh vừa xốc lại quần áo. Ông Thẩm phán bắt đầu hỏi:

- Anh có biết gì về những sự kiện đêm qua không? Ông bà bá tước Trémorel đã bị sát hại. Hôm qua, đi cùng với các gia nhân của lâu đài, đến khoảng 9 giờ tối hôm qua anh đã chia tay họ ở ga Lyon và bây giờ anh trở về một mình. Anh đã ở đâu đêm qua?

Guespin cúi đầu im lặng.

- Không chỉ có thế. - Ông Thẩm phán tiếp tục - Hôm qua anh không có tiền, sự việc này ai cũng biết, một trong những người bạn của anh vừa khẳng định. Hôm nay người ta thấy trong ví anh có 167 franc. Anh lấy số tiền này ở đâu ra?

Đôi môi của kẻ bất hạnh mấp máy như thể định trả lời, nhưng một ý nghĩ bất chợt đã ngăn lại, anh liền im lặng.

- Còn nữa, - Ông Thẩm phán nói tiếp - tấm danh thiếp của một cửa hàng kim loại tìm thấy ở trong túi anh là thế nào?

Guespin phác một cử chỉ tuyệt vọng rồi nói khẽ:

- Tôi không có tội.

- Xin anh chú ý cho, - Ông Thẩm phán điều tra hoạt bát nói - là tôi chưa hề kết tội anh. Anh biết rằng hôm qua ông bá tước đã nhận được một khoản tiền lớn.

Nụ cười cay đắng hiện trên môi Guespin, anh đáp:

- Tôi biết rõ mọi thứ đang chống lại mình.

Sự im lặng sâu lắng bao trùm phòng khách. Bị tác động bởi nỗi tò mò, ông bác sĩ, ông Xã trưởng và Cha Plantat không dám động đậy. Trên đời có lẽ chẳng còn gì xúc động bằng những cuộc đấu trí không thương xót giữa công lý với người bị nghi phạm tội. Những câu hỏi có thể tỏ ra không quan trọng, những câu trả lời có vẻ tầm phào, che giấu những ẩn ý khủng khiếp. Khi ấy những cử chỉ nhỏ nhất, những cử động nhanh nhất trên nét mặt cũng có thể có một ý nghĩa to lớn. Một ánh mắt thoáng qua cũng đem lại lợi thế; một giọng nói sai lạc khó nhận ra cũng có thể là lời thú tội.

- Vâng, một cuộc hỏi cung, nhất là cuộc hỏi cung đầu tiên, đúng là cuộc đấu trí. Ban đầu, các đối thủ thăm dò tinh thần nhau, họ ước lượng và đánh giá lẫn nhau, câu hỏi và câu trả lời trao qua đổi lại với một vẻ do dự mềm mỏng, giống như thanh kiếm của hai đối thủ chưa biết sức mạnh của nhau, nhưng chẳng bao lâu cuộc đấu bắt đầu nóng lên; nghe tiếng gươm lách cách và lời lẽ trao đổi là hai bên trở nên sôi nổi, cuộc tấn công hối hả hơn, sự đáp trả bắt đầu mãnh liệt hơn, ý thức về sự nguy hiểm biến mất và với những cơ hội ngang nhau thì lợi thế sẽ thuộc về người nào giữ được sự bình tĩnh tốt nhất.

Lúc này, thái độ bình tĩnh của ông Domini có thể làm người ta tuyệt vọng.

- Thế nào, - Ngừng một lát ông nói tiếp - đêm qua anh ở đâu, lấy tiền đâu ra, cái danh thiếp địa chỉ này là thế nào?

- Ôi, - Guespin tức giận kêu lên với vẻ bất lực -giờ tôi có nói thì các ông cũng chả tin.

  Ông Thẩm phán điều tra định đặt một câu hỏi khác thì Guespin ngắt lời ông:

- Không, các ông sẽ không tin tôi đâu. - Mắt anh long lên giận dữ - Những người như các ông mà lại tin một người như tôi ư? Các ông sẽ nói là tôi có một quá khứ, đúng không. Các ông chỉ biết quăng vào mặt người ta cái từ “quá khứ”, như thể tương lai phụ thuộc vào quá khứ ấy. Vâng, đúng thế đấy, tôi là một kẻ sa đọa, một thằng ăn chơi, một tên bét nhè, một gã lười biếng, thì đã sao? Đúng là tôi đã bị đưa vào trại cải tạo và bị kết án vì tội làm mất trật tự công cộng ban đêm và vi phạm thuần phong mỹ tục... Nhưng cái đó chứng minh được gì? Tôi coi như đã toi đời rồi, nhưng tôi làm hại chính tôi chứ có làm hại ai? Quá khứ của tôi đó! Tôi chẳng đã phải đền tội đủ nghiệt ngã rồi sao?

Anh chàng Guespin đã hoàn toàn làm chủ được bản thân và tìm lại được những cảm xúc gợi cho mình một kiểu hùng biện, anh ăn nói với một nghị lực hoang dại thích đáng đến mức làm mọi người xung quanh ngạc nhiên.

- Tôi không quen phục vụ người khác. - Anh nói tiếp - Cha tôi là một người sung túc, gần như là một người giàu có, ông có những khu vườn rộng ở gần Saumur và được coi là một trong những người làm vườn giỏi nhất tỉnh Maine-et-Loire. Tôi đã được ăn học, đến năm 16 tuổi tôi đã vào trường của nhà Leroy để học nghề. Sau bốn năm, tôi được coi là một chàng trai có tài.

  Không may cho tôi là bố tôi, sau nhiều năm ở góa, đã mất. Ông để lại cho tôi những mảnh đất tuyệt vời  đáng giá hàng trăm nghìn franc, tôi đã bán chúng để lấy 60.000 franc rồi lên Paris. Lúc ấy tôi như một thằng điên. Tôi bị một cơn sốt ăn chơi mà không có cái gì làm dịu được, tôi khao khát mọi thú vui, khao khát có sức khỏe như vâm và có tiền bạc. Tôi thấy Paris là nơi chật chội không đủ cho những thói hư tật xấu của mình, không có đủ các thứ để tôi thỏa mãn những cơn thèm muốn. Tôi cứ tưởng 60.000 franc của mình sẽ chẳng bao giờ hết.

  Guespin ngừng lời, hàng nghìn kỷ niệm thời đó ùa về, anh hạ giọng thì thầm: “Một thời tốt đẹp.”

  - 60.000 franc của tôi, - Anh nói tiếp - kéo dài được 8 năm. Tôi chẳng còn một xu dính túi mà vẫn muốn tiếp tục sống theo cách của mình... Chắc các ngài hiểu chứ? Rồi chính trong khoảng thời gian này, vào một đêm, tôi bị cảnh sát bắt. Tôi phải chịu 3 tháng tù giam. Ôi, các ngài sẽ tìm thấy hồ sơ của tôi ở Sở Cảnh sát. Các ngài có biết cái hồ sơ đó nói gì không? Nó sẽ nói rằng sau khi ra khỏi tù tôi bị rơi vào cảnh khốn cùng đáng xấu hổ và tôi tệ ở Paris, cái cảnh khốn cùng mà khi đó tôi không ăn mà chỉ uống bét nhè, không có giầy dép để đi mà suốt ngày ngồi gục bên những bàn rượu tồi tàn, cảnh khốn cùng kéo lê tôi đến trước cổng những nơi vũ hội có rào

chắn, những nơi lúc nhúc người trong những căn phòng ô nhục và những kẻ mưu đồ ăn cắp trong những cái lò phấn son. Cái hồ sơ của tôi, sẽ nói cho các ngài biết, rằng tôi đã sống giữa đám ma cô, lũ trộm cắp, đĩ điếm... Và thật là như thế.

  Ông Xã trưởng đáng kính xã Orcival rụng rời. Ông nghĩ thầm: “Chúa ơi! Thật là tên kẻ cướp táo tợn và trơ tráo. Thử nghĩ xem một ngày nào đó người ta dẫn nó đến nhà mình giới thiệu với tư cách một gia nhân, một kẻ khốn nạn như thế!”

Ông Thẩm phán điều tra cũng im lặng không nói gì. Ông cảm thấy rõ rằng tay Guespin này đang rơi vào một trong những thời điểm hiếm hoi mà dưới sức ép không cưỡng lại được của cơn say, giống như kẻ bất cần, sẽ để lộ những ngóc ngách sâu xa nhất trong ý nghĩ và sẽ bị lộ tẩy hoàn toàn.

- Nhưng có một điều, - Anh chàng khốn nạn nói tiếp - mà hồ sơ của tôi sẽ không nói cho các ngài biết. Nó không nói cho các ngài biết rằng, vì kinh tởm cuộc sống hèn hạ này mà tôi đã tìm cách thoát khỏi nó, đến mức định tự tử. Nó sẽ không nói cho các ngài biết gì về những nỗ lực, những cố gắng tuyệt vọng, sự ăn năn hối lỗi của tôi, về những lần tôi lại sa ngã. Đó là một gánh nặng nghiệt ngã, thế đấy, như cái quá khứ của tôi. Cuối cùng tôi đã lấy lại được tư cách của mình. Tôi khéo tay và người ta cho tôi việc làm. Tôi lần lượt làm ở bốn nơi, cho đến một ngày, thông qua một ông chủ cũ, tôi đã vào được nơi này. Tôi thấy ở đây sống được. Đúng là tôi thường tiêu hết trước tiền lương... Các ngài muốn thế nào, tôi vẫn chưa thể làm lại hoàn toàn cuộc đời. Nhưng các ngài thử hỏi xem có bao giờ người ta than phiền gì về tôi không...

  Phải công nhận rằng trong số những tên tội phạm khôn ngoan nhất, thì những kẻ đã có chút giáo dục, những kẻ đã được hưởng cuộc sống sung túc nào đó, sẽ là những kẻ đáng sợ nhất. Với tư cách này, Guespin tỏ ra là kẻ cực kì nguy hiểm. Đó là những gì mọi người xung quanh nghĩ, trong khi đó Guespin, trở nên kiệt sức sau khi vừa cố gắng, đang lau mồ hôi chảy ròng trên trán.

Ông Domini không quên kế hoạch tấn công của mình. Ông nói:

- Mọi chuyện rất tuyệt vời. Chúng ta sẽ trở lại đúng lúc và đúng chỗ với những lời tự thú của anh. Giờ là lúc dành cho việc anh đã qua đêm thế nào và hãy giải thích nguồn gốc số tiền anh đang có.

  Thái độ nhấn mạnh của ông Thẩm phán khiến Guespin tức điên lên. Anh đáp:

- A! Thế ông muốn tôi nói gì? Sự thật hả? Ông sẽ không tin đâu. Tốt hơn tôi nên im lặng. Số mệnh tôi là thế rồi.

- Vì quyền lợi của anh, - Ông Thẩm phán nói tiếp - tôi phải báo trước rằng nếu anh cứ khăng khăng không chịu trả lời thì lời buộc tội đối với anh sẽ nặng đến mức tôi buộc phải cho bắt giam anh như một bị can về tội sát hại ông bà bá tước Trémorel.

  Lời đe dọa có vẻ có tác động không ngờ với Guest. Hai hàng nước mắt ứa ra trên đôi mắt nãy giờ vẫn ráo hoảnh và long lanh, lặng lẽ chảy dài trên hai gò má. Nghị lực đã cạn, anh quỳ thụp xuống kêu lên:

- Làm ơn, tôi van ngài, thưa ngài, đừng bắt tôi, thề với ngài là tôi vô tội, tôi xin thề.

- Vậy nói đi!

- Tùy ngài thôi. - Anh nói rồi đứng dậy. Nhưng đột nhiên anh đổi giọng kêu lên - Không! - Anh giậm chân  như điên dại - Không, tôi không nói, tôi không thể nói được. Người duy nhất có thể cứu tôi là ngài bá tước thì ông ấy đã chết rồi. Tôi vô tội, nhưng nếu không tìm ra thủ phạm thì tôi đi đứt. Mọi thứ đang chống lại tôi, tôi cảm thấy rõ như thế. Còn bây giờ, thôi, các ngài muốn làm gì tôi thì làm, tôi không nói thêm gì nữa.

  Thái độ cương quyết của Guespin, được khẳng định bởi ánh mắt anh ta, không hề làm cho ông Thẩm phán điều tra ngạc nhiên. Ông bình thản nói:

- Anh sẽ nghĩ lại, có điều khi đó, tôi e là mình sẽ không còn tin vào lời anh nói như bây giờ nữa. Có thể là, - Ông Thẩm phán nhấn mạnh từng chữ để chúng có thêm giá trị và khơi dậy trong mắt kẻ bị can niềm hy vọng được tha thứ - anh chỉ có một phần gián tiếp dính đến án mạng này và trong trường hợp đó...

- Chẳng có gián tiếp hay trực tiếp gì cả. - Guespin ngắt lời rồi nói với giọng quyết liệt - Thật khốn nạn! Vô tội mà không thể tự bào chữa!

- Nếu thế, - Ông Domini nói tiếp - chắc anh cũng thấy chẳng có gì khác nếu được đứng trước cái xác của bà Trémorel chứ? - Anh chàng bị can bình tĩnh đón nhận lời đe dọa này. Người ta dẫn anh sang căn phòng có đặt xác bà bá tước. Tại đó, anh xem xét cái xác với con mắt lạnh lùng và bình tĩnh. Anh chỉ nói:

- Bà ấy sướng hơn tôi. Bà ấy chết rồi, không phải chịu đau khổ nữa, còn tôi chẳng phạm tội mà người ta cứ buộc cho tôi cái tội giết bà ấy.

  Ông Domini có thêm lần nữa, nói:

- Thôi nào anh Guespin, nếu bằng cách nào đó anh biết gì về án mạng này thì hãy nói cho tôi biết. Nếu anh biết bọn sát nhân thì nói tên chúng ra. Hãy cố gắng để được hưởng lượng khoan hồng nào đó bằng thái độ. thành khẩn và hối cải của anh.

Với một cử chỉ nhẫn nhục của những kẻ bất hạnh đã chấp nhận cam chịu, Guespin đáp:

  Với tất cả những gì linh thiêng nhất trên đời, tôi thề là tôi vô tội. Thế nhưng, tôi thấy rõ nếu không tìm ra thủ phạm thì người ta sẽ bắt tôi thôi.

Niềm tin của ông Domini đã hình thành và nó đang dần được củng cố. Một cuộc điều tra không phải công việc khó khăn như người ta tưởng tượng. Điểm mấu chốt khó khăn là ngay từ đầu phải nắm được đầu mối trong mớ bòng bong rất rối rắm, từ đó dẫn đến sự thật qua một mớ rắc rối những thủ đoạn, những trò giấu giếm và dối trá của kẻ phạm tội. Cái đầu mối quý báu này, ông Domini tin chắc mình đã nắm được nó. Chỉ cần giữ được một trong những tên sát nhân là ông biết chắc sẽ bắt được những tên còn lại. Nhà tù của chúng ta, nơi tù nhân được ăn ngon và ngủ giường êm, cũng có thể bắt người ta mở mồm chẳng kém gì mọi kìm kẹp thời trung cổ.

  Ông Thẩm phán điều tra giao Guespin cho viên cai đội hiến binh và ra lệnh không được rời mắt khỏi anh ta. Sau đó ông cho gọi lão Bợm Nhậu. Lão này không thuộc những người hay bối rối. Đã bao lần lão có chuyện với  luật pháp rồi, nên giờ có thêm một cuộc hỏi cung nữa cũng chả nhằm nhò gì. Cha Plantat nhận thấy lão có vẻ khó chịu hơn là lo lắng.

- Người này được đánh giá rất xấu trong xã hội. - Ông Xã trưởng rỉ tai ông Thẩm phán điều tra.

Lão Bợm Nhậu nghe được câu nhận xét và mỉm cười.

Bị ông Thẩm phán điều tra hỏi cung, lão kể rất rõ ràng, rành mạch, đồng thời rất chính xác về câu chuyện diễn ra vào sáng sớm, về ý kiến phản đối của lão và về chuyện cậu con trai cứ khăng khăng đòi đi báo chính quyền. Lão giải thích những lý do thận trọng khiến họ phải nói dối. Khi đó thì những chuyện về tiền án tiền sự lại xuất hiện.

- Tôi tốt đẹp hơn nhiều so với “tiếng tăm” của tôi, thật đấy! - Lão Bợm Nhậu khẳng định - Còn ổi người không được như tôi đâu. Tôi biết có người, đúng hơn là có nhiều người, - Lão nhìn ông Courtois - mà, nếu tôi muốn ba hoa nói ra... Người ta sẽ được chứng kiến nhiều thứ khi phải chạy suốt đêm... Nhưng thôi, nói thế là đủ rồi.

Người ta cố bắt lão giải thích những lời bóng gió đó. Nhưng vô ích. Khi người ta hỏi rằng lão đã qua đêm ở đâu và như thế nào thì lão trả lời là, lão ra khỏi quán rượu lúc 10 giờ, đi đặt mấy cái bẫy trong rừng Mauprévoir và vào quãng 1 giờ sáng, lão quay về nhà ngủ.

- Chứng cứ là, - Lão nói thêm mấy cái bẫy chắc vẫn còn đó và có thể có mấy con thú mắc bẫy rồi cũng nên.

- Ông có nhân chứng nào khẳng định cho việc ông  đã về nhà ngủ lúc 1 giờ không? - Ông Xã trưởng hỏi khi nghĩ đến chiếc đồng hồ quả lắc trong lâu đài bị chết lúc 3 giờ 20 phút.

- Nói thật là tôi chẳng biết, - Lão chuyên hái trộm dửng dưng đáp - thậm chí rất có thể thằng con của tôi cũng không biết khi tôi lên giường nằm.

Và, vì ông Thẩm phán điều tra đang suy nghĩ nên lão nói tiếp:

- Tôi đoán ông sẽ bắt tôi vào tù cho đến khi tìm ra thủ phạm. Nếu vào mùa đông thì tôi chẳng kêu ca mấy, trong tù càng tốt vì được sưởi ấm. Nhưng giờ đang mùa săn bắn thì thật phiền toái. Dù sao thì đây cũng là một bài học tốt cho thằng Philippe con tôi, chuyện này sẽ dạy cho nó rằng mình sẽ phải trả giá ra sao cho việc làm ơn bọn trưởng giả.

- Thôi đủ rồi! - Ông Domini nghiêm khắc ngắt lời - Ông có quen anh Guespin không?

  Cái tên này làm tắt ngấm cơn hào hứng ranh mãnh của lão Bợm Nhậu, trong đôi mắt xám ti hí của lão hiện lên nỗi lo lắng đặc biệt. Lão trả lời với giọng rất lúng túng:

- Tất nhiên, ngài biết đấy, chúng tôi đã có một số lần vừa ngồi chơi bài vừa nhấm nháp cà phê.

Vẻ lo lắng của lão đập vào mắt bốn người nào nghe. Đặc biệt Cha Plantat có vẻ vô cùng ngạc nhiên Lão Bợm Nhậu là người khôn ngoan đến nỗi không thể không nhận ra ấn tượng đó. Lão thốt lên:

- Thế đấy! Thôi kệ! Tôi sẽ nói hết cho các ngài nghe  ai cũng có phần, đúng không? Nếu tay Guespin đã làm chuyện đó thì chuyện của tôi cũng chẳng làm hắn xấu hơn, tôi cũng chẳng vì thế mà tồi tệ hơn. Tôi quen tay này vì anh ta lấy cho tôi dâu tây và nho trong nhà kính của ông bá tước, tôi nghĩ anh ta ăn cắp, chuyện đó chẳng hay ho gì, chúng tôi đã ăn chia tiền kiếm được.

  Cha Plantat không kìm được một tiếng “ồ!” thỏa mãn như muốn nói: “Tốt quá! Tôi biết mà!” Khi lão Bơm Nhậu nói người ta sẽ bắt lão vào tù thì quả nhiên lão đã không nhầm. Ông Thẩm phán điều tra giữ nguyên lệnh bắt giam lão.

Giờ đến lượt Philippe.

Anh chàng tội nghiệp này đang ở trong một tình trạng thật đáng thương. Anh khóc lóc thảm thiết và không ngừng kêu than:

- Sao lại buộc cho tôi cái tội ghê gớm này!  Bị hỏi cung, anh vừa thành thực nói hết sự thật vừa xin lỗi vì đã dám nhảy qua hào để xâm nhập vào khuôn viên lâu đài. Khi được hỏi bố anh về nhà lúc mấy giờ, anh đáp rằng mình không biết gì, anh đi ngủ từ lúc 9 giờ tối và làm một giấc đến sáng.

- Anh nói có quen Guespin vì có thấy anh ta đến nhà nhiều lần. Anh biết rằng bố anh có chuyện làm ăn với anh chàng làm vườn của ông Trémorel, nhưng mấy chuyện khác thì anh không biết. Vả lại anh chỉ nói chuyện với Guespin bốn lần. Ông Thẩm phán điều tra ra lệnh thả Philippe, không phải vì ông hoàn toàn tin vào sự vô tội của anh ta, mà bởi nếu án mạng này có nhiều kẻ tòng phạm, thì nên thả một tên ra, ta sẽ theo dõi hắn để tóm bọn còn lại.

Trong khi đó, thi thể của ông bá tước vẫn chưa tìm thấy. Người ta đã lùng sục kĩ càng khắp khuôn viên. xem xét từng bụi cây bãi cỏ mà chẳng thấy gì.

- Chắc là chúng đã ném xác xuống sông. - Ông Xã trưởng nói bóng gió.

Đó cũng là ý kiến của ông Domini. Những người đánh cá được triệu tập đến để thăm dò sông Seine, bắt đầu từ đoạn phía trên một chút cách chỗ người ta tìm thấy thi thể bà bá tước. Khi ấy đã gần 3 giờ chiều. Cha Plantat nhắc nhở rằng rất có thể cả ngày mọi người không được ăn gì. Tốt nhất họ hãy tranh thủ ăn cái gì đó nếu muốn tiếp tục công việc điều tra đến chập tối.

Lời nhắc nhở đến những nhu cầu trần tục đáng thương đó khiến ông Xã trưởng xã Orcival hết sức khó chịu, thậm chí phần nào làm ông thấy bị hạ nhục với tư cách là một con người và một quan chức.

Tuy nhiên vì mọi người ủng hộ Cha Plantat, nên ông Courtois phải chiều theo. Dù sao có trời mới biết liệu ông có đói tí nào không.

Thế là, xung quanh cái bàn vẫn còn ẩm ướt rượu vang do bọn sát nhân đổ tràn ra, ông Thẩm phán điều tra cùng Cha Plantat, ông bác sĩ và ông Xã trưởng cùng ngồi ăn vội bữa ăn nhẹ tự ứng biến.

Chương 5

        Cầu thang gác đã bị ngăn lại cấm không cho ai lên, còn tiền sảnh thì để tự do. Người ta nghe thấy những tiếng đi lại, tiếng giậm chân, tiếng thì thầm tắc nghẹn, rối, át lên trên tất cả những tiếng rì rầm đó là tiếng la hét và chửi mắng của mấy anh lính hiến binh đang cố ngăn cản đám đông.

  Thỉnh thoảng có một bộ mặt hốt hoảng ló vào qua cánh cửa hé mở của phòng ăn. Đó là một kẻ tò mò bạo dạn muốn ngó xem “người của tòa” ăn uống thế nào và cố bắt lấy vài câu nói để ra kể cho mọi người hòng được hãnh diện. Nhưng những “người của tòa” - như cách nói ở Orcival này - giữ không nói điều gì nghiêm trọng trong lúc cửa phòng mở và với sự có mặt của anh gia nhân phục vụ.

  Bị tác động mạnh bởi tội ác ghê tởm này và nỗi lo lắng trước sự bí hiểm đang bao phủ vụ án, mọi người đều khép mình che giấu cảm xúc. Về phần mình, mỗi người đều xem xét khả năng nghi ngờ và giữ kín suy nghĩ.

Vừa ăn, ông Thẩm phán điều tra vừa sắp xếp lại trật tự các ghi chép trong sổ tay, đánh số trang giấy, đánh dấu một số câu trả lời của những người bị buộc tội mà ông cho là đặc biệt có ý nghĩa và chắc hẳn chúng sẽ  làm thành cơ sở cho báo cáo của ông. Có lẽ ông là người ít băn khoăn nhất trong bốn người đang ngồi quanh bữa ăn tang tóc này. Ông thấy tội ác này không phải loại tội ác có thể làm cho các vị Thẩm phán điều tra phải thức trắng đêm. Ông đã thấy rõ ràng động cơ khủng khiếp của tội ác, ông đang giam giữ lão Bợm Nhậu và anh chàng Guespin, hai kẻ phạm tội hoặc ít nhất là những kẻ tòng phạm.

Ngồi bên nhau, Cha Plantat và ông bác sĩ Gendron đang trao đổi về căn bệnh đã cướp đi tính mạng ông Sauvresy. Còn ông Courtois thì dòng tai nghe ngóng những tiếng ồn ào bên ngoài.

Cái tin về một vụ án mạng kép đã lan truyền khắp vùng, đám đông đang dần dần tụ tập đến xem. Họ tràn vào đầy ứ trong sân lâu đài và càng ngày càng trở nên táo tợn, lấn át cả lính hiến binh. Hơn lúc nào hết, giờ là lúc ông Xã trưởng xã Orcival phải xuất đầu lộ diện. Ông nói với mọi người:

- Tôi phải ra nói chuyện phải trái với đám đông ngoài kia để họ rút lui.

Ngay lập tức ông lau miệng, vứt chiếc khăn ăn cuộn tròn lên bàn rồi đi ra.

Ông ra thật đúng lúc. Trước đó ông không có nghe thấy những tiếng ra lệnh của viên cai đội nữa. Vài kẻ tò mò có vẻ hung dữ hơn đã xoay chuyển tình hình và đang tìm cách mở cánh cửa thông ra vườn. Sự xuất hiện của ông Xã trưởng có lẽ chẳng làm đám đông e ngại là bao, nhưng đã tiếp thêm sức mạnh cho đám lính hiến binh, tiền sảnh được giải thoát. Tuy nhiên người ta nghe  thấy nhiều tiếng rì rầm phản đối hành vi độc đoán này.

Thật là dịp may tuyệt vời cho một bài diễn thuyết! Và ông Courtois đã không bỏ lỡ. Ông dự định rằng tài hùng biện của mình, được trời phú cho hiệu lực như những gáo nước lạnh, sẽ làm dịu cơn sôi sục lạ thường của những người dân ngoan ngoãn.

Thế là ông bước ra bậc thềm, tay trái nắm mép áo gi-lê, tay phải khoa lên làm điệu bộ với một thái độ kiêu hãnh và bình thản giống như tư thế dành cho các nhà hùng biện tài ba. Đó cũng là tư thế trước hội đồng của ông, khi gặp phải sự phản ứng bất ngờ ông thường biết cách làm cho ý chí của mình thắng thế và bắt những kẻ ương ngạnh phải quy phục. Đó là tư thế giống như trong tác phẩm Lịch sử thời Trung hưng khi người ta mô tả nhân vật Manuel vào thời điểm của câu nói nổi tiếng: “Hãy bắt người này cho ta!”.

Bài diễn văn của ông loáng thoáng vọng đến phòng ăn. Tùy theo lúc ông quay sang phải hoặc sang trái mà giọng ông nghe lúc rõ lúc mất trong không trung. Ông nói:

- Thưa các ngài và mọi người dân yêu quý của tôi, một tội ác chưa từng thấy trong lịch sử Orcival vừa làm vấy máu cái xã yên bình và lương thiện của chúng ta. Tôi xin chia sẻ nỗi đau với mọi người. Thế nên tôi thông cảm và hiểu cảm xúc lo lắng và thái độ phẫn nộ chính đáng của mọi người. Hỡi các bạn, cũng như các bạn, hơn cả các bạn, tôi rất yêu mến và kính trọng ngài bá tước Trémorel cao quý và người vợ đức hạnh của ông, họ đều là những người che chở cho vùng này. Chúng ta cùng khóc thương cho họ…

  - Tôi đảm bảo với ngài - Ông bác sĩ Gendron nói với Cha Plantat - rằng những triệu chứng mà ngài biết không phải là hiếm gặp sau bệnh viêm màng phổi. Người ta cứ tưởng đã khỏi bệnh, rồi người ta ngừng uống thuốc, thật sai lầm. Từ tình trạng ác tính, viêm màng phổi chuyển sang mãn tính rồi biến chứng thành viêm phổi và lao phổi

- Nhưng sẽ chẳng có gì biện minh được, - Ngoài kia ông Xã trưởng vẫn tiếp tục bài diễn văn - cho một sự tò mò, mà, bằng những biểu hiện không đúng lúc và ồn ào, đang gây cản trở cho công việc điều tra và dù thế nào đi nữa, cũng gây hại đến sự uy nghiêm của pháp luật đến mức có thể bị trừng phạt. Vì sao phải tụ tập không cần thiết như thế này, vì sao phải la hét om sòm, vì sao phải xì xào, thì thầm bàn tán đoán non đoán già?

- Đã có vài cuộc hội chẩn không cho thấy kết luận thuận lợi. - Cha Plantat nói - Ông Sauvresy đã để lộ những cơn đau kì lạ và khác thường. Ông than phiền về những cơn đau rất kì cục, phi lý, đến nỗi làm sai lạc phỏng đoán của những bác sĩ có kinh nghiệm nhất.

- Có phải ông R... ở Paris là người đã khám cho ông ấy?

- Chính xác. Ông ấy đến thăm bệnh hàng ngày và thường ngủ lại ở lâu đài. Nhiều lần tôi bắt gặp ông ấy lo lắng đi trên con đường lớn của xã, để đi kiểm tra các đơn thuốc ở chỗ ông dược sĩ.

- ... Vậy nên, - Ông Courtois đang gào to - xin các vị hãy kiềm chế cơn giận chính đáng của mình, hay tĩnh và đúng mực.

- Tất nhiên, - Bác sĩ Gendron nói tiếp - ông dược sĩ của các vị là một người thông minh, nhưng ông có biết, chính ở Orcival này, có một gã còn khôn khéo hơn ông ấy không. Tay này buôn bán thuốc thô và biết cách kiếm tiền, một tay Robelot nào đó...

- Gã Robelot thợ nắn xương ấy à?

- Đúng rồi. Tôi ngờ rằng gã ta còn khám bệnh và bào chế thuốc lậu trong nhà. Gã rất thông minh. Vả lại chính tôi đã dạy gã. Gã đã từng phụ việc cho tôi 5 năm và cả bây giờ mỗi khi tôi có một trò tế nhị nào đó...

Ông bác sĩ ngừng lời vì ngạc nhiên khi thấy sự biến đổi trên nét mặt bình thản của Cha Plantat.

- Ồ, ông bạn! - Ông bác sĩ hỏi - Ông làm sao vậy? Ông thấy khó ở à?

Ông Thẩm phán điều tra buông tập giấy quay sang nhìn rồi bảo:

- Đúng rồi, mặt ngài Thẩm phán hòa giải tái nhợt đi kìa.

Nhưng Cha Plantat đã lấy lại diện mạo bình thường.

- Không sao đâu, - Ông đáp - hoàn toàn không sao. Với cái dạ dày chết tiệt này, cứ khi nào tôi ăn không đúng bữa...

Đến lúc kết thúc bài diễn văn, ông Courtois cất cao giọng và thực sự đang lạm dụng quyền hạn của mình. Ông nói:

-... Vậy nên, các bạn hãy trở về căn nhà yên bình của mình, về làm việc trở lại đi. Đừng Sợ, pháp luật sẽ bảo vệ các bạn. Pháp luật đang bắt đầu công việc của mình rồi, hai trong số những kẻ gây ra tội ác ghê tởm  kia đã bị bắt giữ và chúng tôi đã lần ra được dấu vết của những kẻ tòng phạm.

- Trong số tất cả các gia nhân hiện tại của lâu đài, - Cha Plantat nhận xét - không một ai quen biết ông Sauvresy. Toàn bộ lâu đài đã dần dần thay mới.

- Thực tế là, - Ông bác sĩ đáp lại - nhìn thấy các gia nhân cũ chỉ khiến ông Trémorel buồn phiền mà thôi...

Ông bị ngắt lời bởi ông Xã trưởng vừa bước vào với con mắt sáng rực, bộ mặt lanh lợi, vừa đưa tay lau trán.

- Tôi đã làm cho đám người này hiểu cái thái độ tò mò bất lịch sự của họ, - Ông Xã trưởng nói - tất cả đã về rồi. Anh cai đội cho tôi biết đám người kia định cho anh chàng Philippe Bertaud một trận; dư luận đám đông không hề sai lạc...

  Nghe thấy tiếng cửa mở, ông quay đầu lại và thấy một người bước vào mà không thể nhìn rõ mặt vì người đó cúi gập đầu chào, khuỷu tay khuynh sang hai bên, tay áp chặt chiếc mũ vào ngực.

- Anh muốn gì? - Ông Courtois xẵng giọng hỏi - Anh có quyền gì mà dám bước chân vào đây? Anh là ai?

Người đó đứng thẳng lên đáp lời với nụ cười niềm nở nhất:

- Tôi là Lecoq.

Và nhận thấy cái tên của mình chẳng cho mọi người biết điều gì, ông ta nói thêm:

- Lecoq, bên an ninh, được Sở Cảnh sát cử đến, theo yêu cầu gửi qua đường điện tín, để giải quyết vụ việc đang được nói đến.

  Lời tuyên bố làm tất cả mọi người, kể cả ông Thẩm phán điều tra, vô cùng sửng sốt.

Ở Pháp, theo thông lệ thì mỗi trạng thái có một vẻ ngoài đặc biệt, giống như những tấm biểu hiệu nhìn qua là biết chúng muốn nói gì. Bất cứ ngành nghề nào cũng có một kiểu quy ước. Và khi Nữ hoàng Dư luận đã chọn một kiểu nào thì không muốn chấp nhận từ bỏ. Thế nào là hình ảnh một ông bác sĩ? Đó là người mặc toàn đồ đen với cà-vạt trắng. Còn một ông có cái bụng to đeo xúng xính những đồ toòng teng bằng vàng chỉ có thể là ông chủ nhà băng. Người ta cũng nói rằng một nghệ sĩ phải là một người vui nhộn hoạt bát, đội mũ chóp nhọn, mặc áo vét nhung và áo sơ mi có măng-sét to.

Theo quy luật này thì một viên chức ở phố Jerusalem chắc phải có con mắt đầy vẻ phản trắc, có gì đó mờ ám trong con người anh ta, với vẻ mặt cáu bẩn và đeo đồ trang sức giả. Một chủ quán đần độn nhất cũng tin rằng anh ta có thể đánh hơi thấy một viên cảnh sát cách xa hai mươi bước: đó là người đàn ông cao to để ria mép, đội mũ phớt sáng loáng, cổ được bao chặt trong chiếc cổ áo lông cứng, mặc chiếc áo đuôi tôm màu đen đã sờn, được cài khuy cẩn thận mà bên trong hoàn toàn không mặc sơ mi. Đó là mẫu cảnh sát.

Khốn nỗi, cứ theo lẽ này thì ông Lecoq, khi bước vào phòng ăn của tòa lâu đài Valfeuillu, chắc chắn không có cái vẻ của một viên cảnh sát.

Sự thực là Lecoq có dáng vẻ mà ông thích. Bạn bè cam đoan rằng ông có một diện mạo riêng mà ông chỉ  lấy lại nó khi về nhà, rằng ông giữ diện mạo đó khi ở mình trong nhà, bên chiếc lò sưởi với đôi dép đi trong nhà, nhưng việc này không được chứng minh rõ ràng.

  Có một điều chắc chắn rằng chiếc mặt nạ linh hoạt của ông luôn sẵn sàng biến hóa thành các hình dạng kì lạ, có thể nói ông có khả năng tùy thích nhào nặn bộ mặt mình giống như một nhà điêu khắc nhào sáp để nặn tượng. Ông có thể làm biến đổi hoàn toàn bản thân, kể cả đôi mắt, điều mà người thầy đồng thời là đối thủ của ông - Gévrol không bao giờ làm được.

- Như vậy, - Ông Thẩm phán điều tra khẳng định lại - ông là người mà ngài Cảnh sát trưởng cử đến giúp tôi điều tra vụ án?

- Chính tôi, thưa ngài! - Ông Lecoq đáp - Tôi đang sẵn sàng hầu ngài.

- Không, vị nhân viên an ninh của ngài Cảnh sát trưởng Paris trông chẳng ra cái vẻ gì, nên việc ông Domini muốn khẳng định lại cũng có thể thông cảm được.

- Hôm nay ông Lecoq chưng diện một mái tóc đẹp chải dẹt có màu khó xác định, có thể được gọi là màu vàng Paris, được rẽ ngôi sang hai bên điệu đà kiêu kỳ. Bộ râu quai nón cùng màu tóc ôm lấy khuôn mặt tái xanh phì mỡ. Đôi mắt to nằm ngang mặt có vẻ bị đóng khung trong cái viền đỏ. Nụ cười ngây thơ nở trên đôi môi dày đang hé mở để lộ hàm răng ngả màu vàng chắc khỏe.

  Mặt khác, vẻ mặt ông chẳng thể hiện điều gì rõ rệt. Đó là sự pha trộn gần như bằng nhau giữa tính rụt rè với tính tự phụ và thái độ thỏa mãn. Vì không thể nhận thấy chút thông minh nào của chủ nhân bộ mặt kia, nên sau khi ngắm nhìn, người ta liền đi tìm khiếm khuyết của nó. Những người bán hàng xén, sau 30 năm kiếm tiền với mớ kim chỉ và về nghỉ với 1.800 livre lợi tức, chắc cũng có bộ mặt vô hại này.

Quần áo của ông cũng mờ xỉn như thân hình ông vậy. Chiếc áo đuôi tôm của ông cũng giống như mọi áo đuôi tôm khác. Quần của ông cũng giống như mọi cái quần khác. Một sợi dây cước, cũng có màu hoe vàng như bộ râu quai nón của ông, buộc một chiếc đồng hồ lớn bằng bạc làm phồng túi bên trái áo gi-lê.

Ông vừa nói vừa mở một chiếc hộp bằng sừng trong suốt đựng đầy kẹo bột nhào, kẹo cam thảo, kẹo thục quỳ, kẹo táo và nó được trang trí chân dung một người đàn bà rất xấu nhưng ăn mặc rất đúng mực, có lẽ là chân dung của một người đã khuất.

Và cứ theo những sự ngẫu nhiên của cuộc nói chuyện thì có thể suy ra ông hài lòng hay phật ý. Đó là lúc ông Lecoq nuốt chửng một chiếc kẹo bột hoặc ngắm nhìn bức chân dung bằng ánh mắt thơ mộng như đang đọc một bài thơ.

Sau khi quan sát kĩ con người này, ông Thẩm phán điều tra nhún vai rồi nói:

- Rốt cục thì, - Cái “rốt cục” này phù hợp với suy nghĩ thầm kín của ông - vì ông đã đến đây rồi, chúng tôi sẽ tường trình cho ông biết những gì đã xảy ra.

  -Ồ không cần đâu, - Ông Lecoq đáp với một vẻ hơi tự phụ - hoàn toàn không cần.

- Dù sao thì ông rất nên biết…

  - Sao? Biết cái gì cơ, thưa ngài Thẩm phán điều tra? - Vị nhân viên an ninh ngắt lời - Tôi đã biết hết rồi Chúng ta đang nói về vụ án sát hại vì động cơ ăn cắp và chúng ta xuất phát từ đó. Sau đó chúng ta lên cầu thang nhìn thấy cửa bị phá, những căn phòng bị xáo trộn. Xác bà bá tước đã được tìm thấy, nhưng xác ông bá tước thì không. Rồi còn gì nữa? Lão Bợm Nhậu bị bắt, đó là một kẻ vô lại xấu xa, dù sao đi nữa lão cũng đáng bị ngồi tù một thời gian. Guespin quay về trong tình trạng say xỉn.

- Ôi! Anh ta phải chịu những lời buộc tội nghiêm khắc, anh chàng Guespin này.

- Tiền sử của anh ta thật đáng thương: người ta không biết anh ta đã qua đêm ở đâu, anh ta từ chối trả lời nhưng không đưa ra được bằng chứng ngoại phạm...  Thật nghiêm trọng, rất nghiêm trọng.

Cha Plantat quan sát vị nhân viên an ninh hiền lành với sự thích thú lộ rõ. Những người khác không giấu nổi vẻ sửng sốt.

- Vậy ai đã cung cấp thông tin cho ông? - Ông Thẩm phán điều tra hỏi.

- Ờ, mỗi người một ít.

- Nhưng ở đâu?

- Ở đây, tôi đã đến được hơn hai tiếng rồi, còn đứng nghe cả bài diễn văn của ông Xã trưởng.

- Rồi, hài lòng vì đã gây ấn tượng, ông Lecoq nuốt một chiếc kẹo bột.

- Sao? - Ông Domini nói với giọng phật ý - Chẳng lẽ ông không biết tôi đang đợi ông ư?

- Xin lỗi, - Vị nhân viên an ninh đáp - thế nhưng tôi vẫn hy vọng ngài sẽ rất muốn hiểu tôi. Đó là vì việc điều tra hiện trường không thể thiếu được, cần phải nhìn tận mắt, phải chuẩn bị mưu kế. Tôi phải thu thập tin đồn, ý kiến, như người ta nói, để có thể nghi ngờ.

- Tất cả những cái đó, - Ông Domini nghiêm khắc tuyên bố - không biện minh được việc ông đến muộn.

Ông Lecoq âu yếm ngắm nhìn bức chân dung rồi đáp:

- Ngài Thẩm phán cứ việc đến phố Jerusalem hỏi về tôi, người ta sẽ nói cho ngài biết rằng tôi biết nghề của mình. Điều quan trọng là, để làm tốt một cuộc điều tra, phải để cho mình hoàn toàn không bị nhận ra. Như thường lệ, thật là dở khi người ta không ưa cảnh sát. Người ta mà biết tôi là ai và đến đây làm gì thì, nếu tôi ra ngoài kia, họ sẽ chẳng nói gì với tôi nữa, hoặc nếu tôi hỏi cung thì họ sẽ nói dối, sẽ nghi ngờ tôi, sẽ e ngại không nói gì. .

- Điều đó khá đúng. - Ông Plantat ủng hộ vị nhân viên an ninh.

- Như vậy, - Ông Lecoq nói tiếp - khi người ta nói với tôi ở ngoài kia chuyện tỉnh lẻ, tôi phải mang bộ mặt tỉnh lẻ. Nhìn thấy tôi đến, mọi người sẽ tự nhủ: “Một anh chàng tò mò kìa, nhưng hắn không phải người xấu.” Khi đó tôi có thể luồn lách, len lỏi, nghe, nói, tôi làm cho người ta nói! Khi tôi hỏi thì người ta thật thà trả lời, tôi tìm hiểu tình hình, thu thập chứng cứ, người ta không e ngại gì. Những con người xứ Orcival này thật tuyệt vời.

  Tôi còn kết bạn với mấy người và họ đã mời tôi tối nay ăn cơm nữa đấy.

Ông Domini không ưa cảnh sát và không hề che giấu điều này. Ông chịu đựng hợp tác hơn là chấp nhận, vì ông không thể tránh được. Với sự thẳng thắn, ông lên án những phương cách mà đôi khi cảnh sát buộc phải sử dụng, trong khi ông vẫn công nhận sự cần thiết của các phương cách đó.

Trong khi nghe ông Lecoq nói, ông không thể không đồng ý, thế nhưng vẫn nhìn bằng con mắt không chút thân tình. Ông nói xẵng:

- Nếu ông đã biết nhiều như thế rồi thì ta hãy đi xem xét hiện trường vụ án.

- Xin tuân lệnh ngài Thẩm phán điều tra. - Vị nhân viên an ninh đáp ngắn gọn.

Và khi mọi người đứng cả dậy, ông Lecoq lợi dụng dịp này bước đến bên Cha Plantat và chìa hộp kẹo:

- Ông Thẩm phán hòa giải có dùng không?

   Cha Plantat không nghĩ là phải từ chối, liền nuốt một mẩu kẹo táo và vẻ thanh thản lại hiện ra trên nét mặt vị nhân viên an ninh. Giống như tất cả các kép hát có tài, ông cần có một công chúng có thiện cảm và ông đang mơ hồ cảm thấy mình sẽ phải làm việc trước con mắt của một kẻ nghiệp dư.

Chương 6

       Ông Lecoq tiến  lên trước để là người đầu tiên bước tới cầu thang và những vết máu đập ngay vào mắt. Ông phẫn nộ kêu lên mỗi khi thấy một vệt máu:

- Ôi, ôi, ôi, thật khốn nạn!

Ông Courtois rất xúc động khi thấy một thái độ nhạy cảm như thế ở một viên cảnh sát. Ông tưởng rằng lời than đó dành cho nạn nhân. Nhưng ông nhầm, bởi lẽ ông Lecoq vừa leo cầu thang vừa nói tiếp:

- Quân khốn nạn! Không nên vấy bẩn trong một tòa nhà như thế này, hoặc ít ra cũng phải lau đi. Người ta còn phải đề phòng chứ, ôi thật quái quỷ!

Lên đến lầu một, đứng trước cửa căn phòng khách dẫn vào phòng ngủ, trước khi bước vào, ông Lecoq dừng lại xem xét kĩ địa thế của căn phòng. Sau khi đã thấy rõ những gì muốn thấy, ông bước vào phòng, nói:

- Nào! Ta không cần các thủ tục gì nữa."

- Nhưng tôi thấy, - Ông Thẩm phán điều tra nhận xét - rằng có lẽ chúng tôi đã có đủ các yếu tố điều tra để tạo thuận lợi đặc biệt cho công việc của ông. Rõ ràng tay Guespin này, nếu không phải tòng phạm thì ít nhất hắn cũng biết vụ này.

  Ông Lecoq liếc nhìn bức chân dung trên chiếc hộp kẹo. Còn hơn cả một cái nhìn, đó là sự trao gửi một điều tâm sự. Rõ ràng ông đang nói chuyện với người đàn bà đã khuất điều mà ông không dám nói to.

- Tôi biết rõ, - Ông nói tiếp - rằng Guespin đang liên lụy một cách tai hại. Tại sao anh ta lại không nói ra mình đã qua đêm ở đâu? Mặt khác, dư luận đang chống lại anh ta và tôi, đương nhiên cũng nghi ngờ.

Ông đứng một mình giữa phòng. Theo yêu cầu của ông, những người khác dùng ở ngưỡng cửa và đưa con mắt lờ đờ nhìn xung quanh, ông đang cố hiểu cái cảnh lộn xộn gớm ghiếc trong phòng.

- Bọn ngu xuẩn! - Ông nói với giọng khó chịu - Một lũ súc sinh tráo trở. Không, sự thực là người ta không làm như thế này. Không có lý do để phải giết người cướp của, đập vỡ mọi thứ nhà người ta. Trộm cướp không phá phách đồ đạc, quái quỷ thật! Mà chúng thường đem theo đồ móc khóa, những móc khóa xinh xắn và rất hữu ích. Đúng là bọn vụng về, ngu dốt!. Đừng nói là...

Ông ngừng lời, há hốc mồm nói tiếp:

- Ê, có thể chúng không đến nỗi vụng về lắm!

Những người chứng kiến cảnh này đang đứng bất động ngoài cửa, theo dõi các động tác của ông với vẻ quan tâm pha lẫn ngạc nhiên - gần như phải nói đó là những thao tác nghiệp vụ của ông Lecoq

  Quỳ chân xuống tấm thảm sàn, ông đưa bàn tay áp xuống mặt chiếc thảm dày đầy mảnh sứ vỡ.

  - Còn ẩm ướt, rất ướt, có thể nói, nước chè còn nguyên chưa uống khi chúng đập vỡ tách.

- Có thể còn nhiều chè trong bình. - Cha Plantat phản bác.

- Tôi biết, - Ông Lecoq đáp - đó chính là điều tôi đang tự nhủ. Theo cách này thì chỗ nước ẩm ướt kia không đủ để cho chúng ta biết chính xác thời điểm xảy ra án mạng.

- Những chiếc đồng hồ quả lắc đã cho chúng ta biết, - Ông Courtois kêu lên - thậm chí rất chính xác.

- Đúng thế, - Ông Domini đồng tình - trong biên bản, ông Xã trưởng đã giải thích rất rõ rằng chiếc đồng hồ bị chết khi rơi.

- À này, - Cha Plantat nói - chính cái thời điểm bị chết của chiếc đồng hồ làm tôi ngạc nhiên. Nó chỉ 3 giờ 20 phút, mà chúng ta biết rằng lúc bị giết bà bá tước ăn mặc hoàn toàn chỉnh tề như ban ngày. Chẳng lẽ bà ấy đứng uống trà lúc 3 giờ sáng? Điều này ít có khả năng lắm.

- Tôi cũng thế. - Ông Lecoq nói tiếp - Tôi cũng ngạc nhiên về tình tiết này, chính vì thế vừa rồi tôi đã kêu lên “Không đến nỗi vụng về lắm!” Hơn nữa, ta sẽ thấy rõ ngay thôi.

Ngay lập tức, bằng những thao tác vô cùng thận trọng, ông nhấc chiếc đồng hồ lên rồi đặt nó đứng thẳng trên bệ lò sưởi. Kim đồng hồ vẫn chỉ vào 3 giờ 20 phút.

- 3 giờ 20 à, - Ông Lecoq vừa lẩm nhẩm vừa lùa miếng kê nhỏ đặt dưới chân đế đồng hồ - quái quỷ thật!

Đây không phải là giờ uống trà. Cũng không phải cái giờ này, vào giữa tháng bảy, là lúc vụ sát hại xảy ra.

Ông hì hục mở nắp mặt đồng hồ rồi gạt chiếc kim dài đến chỗ 3 giờ rưỡi. Chiếc đồng hồ điểm 11 tiếng, chuông.

- May quá! - Ông hân hoan kêu lên - Sự thật là đây!

Và, lôi hộp kẹo trong túi ra, ông nuốt chửng một chiếc kẹo thục quỳ rồi nói:

- Cái bọn làm trò!

Phương pháp kiểm tra đơn giản mà không ai nghĩ tới đang làm mọi người ngạc nhiên. - Đặc biệt là ông Courtois kinh ngạc thán phục. Ông nói với ông bác sĩ:

- Xem kìa, cái gã ranh mãnh này có năng khiếu chuyên môn.

- “Ergo”, - Ông Lecoq nói từ này bằng tiếng La-tinh - chúng ta không phải đang đối diện với một bọn súc sinh như ban đầu tôi suýt tin như thế, mà với bọn vô lại biết cách nhìn xa hơn mũi dao của chúng. Chúng đã tính sai việc của mình, phải công nhận như thế, nhưng rốt cục chúng đã có tính toán, dấu hiệu chỉ dẫn cho thấy rõ điều đó. Chúng định đánh lạc hướng điều tra bằng cách đánh lừa về thời gian.

- Tôi không thấy rõ mục đích của chúng trong chuyện này. - Ông Courtois nói xa xôi.

- Tuy nhiên sự việc rất rõ ràng. - Ông Domini đáp: Bọn sát nhân sẽ có lợi gì khi muốn làm người ta tin rằng vụ giết người đã xảy ra sau giờ khởi hành của chuyến tàu cuối cùng đi Paris? Chia tay bạn bè vào lúc 9 giờ ở ga Lyon, tay Guespin có thể có mặt ở đây lúc 10 giờ, giết hại ông bà chủ, cướp tiền rồi trở về Paris bằng chuyến tàu cuối cùng.

- Giả thuyết này rất dễ thương. - Cha Plantat phản bác - Nhưng nếu thế thì tại sao Guespin không quay lại với bạn bè chỗ đám cưới nhà ông Wepler ở Batignolles, bằng cách ấy, ở mức độ nào đó anh ta sẽ tạo được chứng cứ ngoại phạm.

Từ đầu cuộc điều tra, bác sĩ Gendron vẫn ngồi trên chiếc ghế nguyên vẹn duy nhất trong phòng suy nghĩ về sự khó ở đột ngột đã khiến Cha Plantat tái xanh khi họ nói đến anh chàng thầy thuốc nắn xương Robelot. Những lời giải thích của ông Thẩm phán điều tra kéo ông ra khỏi dòng suy tư. Ông đứng lên nói:

- Còn một việc khác nữa, việc làm đồng hồ chạy trước này rất có lợi cho Guespin và có thể có hại cho kẻ tòng phạm là lão Bợm Nhậu.

- Nhưng, - Ông Domini đáp - rất có thể lão Bợm Nhậu chưa hề được tra khảo. Về phần anh chàng Guespin, có thể anh ta có lý do chính đáng để không đến đám cưới. Thái độ mờ ám của anh ta, sau một tội ác như vậy, có thể làm hại cho anh ta hơn sự vắng mặt ở đám cưới.

Bản thân ông Lecoq chưa tính đến việc phát biểu gì thêm. Giống như một bác sĩ bên giường bệnh, ông muốn tin chắc vào phán đoán của mình. Ông quay lại chỗ lò  sưởi và một lần nữa di chuyển những chiếc kim đồng hồ Nó lần lượt đổ chuông 11 giờ rưỡi, rồi giữa đêm, rồi 12. giờ rưỡi và 1 giờ. Vừa làm ông vừa lẩm bẩm:

- Đúng là lũ học việc, bọn kẻ cướp nghiệp dư này Người ta tưởng là chúng láu cá, nhưng chúng chưa nghĩ hết. Chúng gạt kim đồng hồ, nhưng lại quên không làm khớp cho chuông đổ đúng giờ. Thế là xuất hiện một gã bên an ninh, một con khỉ già giỏi bắt chước và âm mưu bị phát hiện.

Ông Domini và Cha Plantat im lặng không nói gì. Ông Lecoq trở lại chỗ họ rồi nói:

- Thưa ngài Thẩm phán, giờ thì tôi biết chắc vụ án xảy ra trước 10 giờ rưỡi.

- Nếu bộ phận đánh chuông không bị hỏng hóc, - Cha Plantat nhận xét - điều này có thể xảy ra.

- Điều vẫn thường xảy ra, - Ông Courtois nghe thấy thể nhấn mạnh - là chiếc đồng hồ quả lắc trong phòng khách nhà tôi đang trong tình trạng này không biết từ bao giờ.

Ông Lecoq suy nghĩ rồi nói tiếp:

- Cũng có thể ngài Thẩm phán hòa giải nói đúng: Tôi đã dự đoán một khả năng xảy ra, nhưng khả năng là điều chưa đủ khi khởi đầu một vụ án, cần phải có sự chắc chắn. Rất may chúng ta còn một phương tiện kiểm nghiệm khác, đó là cái giường, tôi đánh cược nó đã được mở chăn. - Rồi ông quay sang ông xã trưởng:

- Thưa ngài, tôi cần một người gia nhân giúp tôi một tay.

  - Không cần, - Cha Plantat lên tiếng - tôi sẽ giúp ông, như thế nhanh hơn.

Ngay lập tức hai người nhấc chiếc đình màn đang phủ trên giường ra đặt xuống sàn, đồng thời tháo bỏ cả mành giường ra.

- Thế nào? - Ông Lecoq hỏi. - Tôi nói có đúng không?

- Đúng, - Ông Domini hơi ngạc nhiên nói

- giường đã được mở chăn.

- Mở chăn ư? Vâng, - Ông Lecoq tiếp lời

- nhưng đã không có ai nằm ở đây.

- Nhưng mà... - Ông Courtois định phản bác.

- Tôi tin chắc ý kiến mình đưa ra. - Ông Lecoq ngắt lời - Chúng đã mở chăn, đúng thế, có thể chúng đã nằm lăn lên giường, làm nhàu gối, vò nhàu chăn mền, làm nhăn nheo ga trải giường, nhưng, theo con mắt thành thạo, chúng đã không biết làm cho trông giống như có hai người nằm ngủ trên chiếc giường đó. Mở chăn một chiếc giường là một việc khó, có thể còn khó hơn cả việc trải lại giường. Để trải lại giường, không cần thiết phải cởi bỏ ga trải giường và chăn mền và cũng không phải lật lại nệm. Để mở chăn, dứt khoát người ta phải leo lên nằm ngủ trên đó và giường sẽ có hơi ấm. Giường ngủ là một trong những vật chứng ghê gớm không bao giờ đánh lừa và làm giả được. Giường này chưa có ai nằm ngủ...

. - Tôi biết rõ, - Cha Plantat lưu ý rằng bà bá tước vẫn còn mặc nguyên váy áo, nhưng ông bá tước có thể đi nằm trước.

   Ông Thẩm phán điều tra, ông bác sĩ và ông Xã trưởng cùng tiến lại gần.

- Không, thưa ngài, - Ông Lecoq đáp - tôi có thể chứng minh cho ngài thấy. Việc chứng minh cũng dễ thôi, sau khi nghe thì một đứa trẻ mười tuổi cũng không bị mắc lừa trước sự lộn xộn giả tạo thế này.

Ông nhẹ nhàng thu tấm chăn mền và khăn trải giường bên trên vào giữa giường, nói tiếp:

- Hai chiếc gối này đều đã bị làm nhàu, đúng không? Nhưng các vị hãy nhìn chiếc gối dài ở dưới đi, nó vẫn còn nguyên không bị đụng chạm. Các vị sẽ không tìm thấy một vết nhăn nào do sức nặng của đầu người và cử động của cánh tay để lại. Không phải chỉ có thế: các vị hãy nhìn từ giữa giường đến cuối giường đi. Vì chăn mền được viền rất kĩ nên hai chiếc ga trải giường vẫn dính sát nhau. Các vị hãy vuốt tay như tôi, - Và ông đưa tay vuốt ga trải giường - các vị sẽ cảm thấy một sự căng cứng không thể có được nếu chân người duỗi đến đây. Song, ông Trémorel là người có vóc dáng có thể nằm dài suốt cả chiếc giường này.

Việc chứng minh của ông Lecoq quá rõ ràng những bằng chứng hiển nhiên đến nỗi không có gì phải nghi ngờ.

- Không còn gì nữa, - Ông nói tiếp - giờ ta sang chiếc nệm thứ hai. Khi, vì những lý do nào đó người ta mở giường hoặc tìm cách chỉnh trang lại sự lộn xộn, thì hiếm khi nghĩ đến chiếc nệm thứ hai. Chúng ta hãy xem cái niệm này.

  Ông nhấc chiếc nệm thứ nhất ở trên lên và quả thật mọi người nhìn thấy tấm vải bọc của chiếc nệm thứ hai hoàn toàn thắng căng, không thấy vết lõm nào.

- Ôi! Cái nệm thứ hai này. - Ông Lecoq lẩm nhẩm.

Và cái mũi ông tỏ ra hớn hở trước một kỷ niệm về một câu chuyện nào đó. Ông Thẩm phán điều tra cũng lẩm nhẩm:

- Tôi thấy chứng tỏ là ông Trémorel lúc đó chưa đi ngủ.

- Hơn nữa, - Bác sĩ Gendron nói thêm - nếu chúng đã giết hại ông trên giường, thì quần áo ông sẽ còn để lại trên thứ đồ đạc nào đó.

- Chưa kể rằng, - Ông Lecoq hờ hững nói - ta có thể tìm thấy trên ga trải giường ít nhất một giọt máu. Chắc chắn bọn gian ác này không được thông minh.

Từ lúc nào đó, đôi mắt của Cha Plantat đã tìm kiếm ánh mắt của ông Thẩm phán điều tra. Khi ánh mắt họ gặp nhau thì ông Thẩm phán hòa giải vừa nói vừa nhấn mạnh từng chữ:

- Đối với tôi, điều làm tôi ngạc nhiên là một người đàn ông trẻ khỏe như ông bá tước Hector lại để chúng đến tận nhà giết được mình mà lại không phải lúc đang ngủ.

- Và trong một căn nhà đây vũ khí, - Ông bác sĩ Gendron nhấn mạnh - bởi lẽ trên tường phòng làm việc của ông bá tước treo đầy súng và dao săn! Một kho vũ khí thật sự!

- Than ôi! - Ông Xã trưởng lương thiện Courtois  thở dài - Chúng ta đã phải chứng kiến những vụ tai họa còn tệ hơn. Sự táo tợn của lũ gian ác gia tăng theo sự thèm khát tiêu xài xa hoa của tầng lớp cặn bã ở các trung tâm đô thị lớn. Không có tuần nào mà báo chí...

Ông phải ngừng lời với thái độ bất bình rõ rệt: người ta không nghe ông mà đang nghe Cha Plantat. Chưa bao giờ ông thấy Cha lắm lời như vậy, Cha Plantat vẫn nói tiếp:

- Này, các vị có thấy là sự xáo trộn của căn nhà có vẻ kì cục không? Tôi ngạc nhiên là sao nó không có vẻ kinh khủng hơn. Có thể nói tôi là một ông già, không còn sức khỏe của một người 35 tuổi, thế nhưng nếu bọn sát nhân lọt vào nhà, khi tôi còn đứng vững thì chưa chắc chúng đã thắng được tôi. Tôi không biết mình sẽ làm gì, có thể tôi sẽ bị giết, nhưng chắc chắn tôi sẽ đánh thức được mọi người dậy. Tôi sẽ chống cự, la hét, sẽ mở cửa sổ, sẽ đốt lửa lên.

Các vị sẽ nói gì, những thần dân của xã Orcival, nếu các vị được nhìn thấy sự phấn khích của ông Thẩm phán hòa giải!

- Thêm nữa, - Ông bác sĩ nhấn mạnh - khi còn thức thì ông ấy khó có thể bị bất ngờ. Một tiếng ồn khác lạ luôn đánh động. Đó là một tiếng cửa xoay bản lề cọt kẹt, tiếng bước chân cót két trên cầu thang. Dù thành thạo đến mấy thì một tên sát nhân cũng không làm cho nạn nhân bất ngờ choáng váng được.

- Có thể chúng có súng. - Ông Courtois nói bóng gió - Chuyện này đã xảy ra. Bạn có thể rất bình thản ngồi  trong phòng, vào một ngày hè, bạn để mở cửa sổ, uống trà và nói chuyện với vợ, ở bên ngoài, kẻ gian kiếm một cái thang ngắn; một trong số chúng trèo lên đến ngang tầm bậu cửa sổ, chúng thoải mái chỉnh đường ngắm vào bạn, hắn bóp cò và viên đạn bay đi...

- Và, - Ông bác sĩ nói tiếp - tất cả láng giềng bị đánh thức sẽ chạy ào tới.

- Xin lỗi, - Ông Courtois phản bác - ở thị trấn hay trong một thành phố đông người thì đúng thế. Nhưng giữa một khuôn viên rộng lớn thế này thì không. Ngài bác sĩ hãy nghĩ đến địa thế cách biệt của lâu đài. Nhà của bà Lunascol là hàng xóm gần nhất mà vẫn cách hơn 500 mét, hơn nữa còn bị cây cối rậm rạp bao quanh chặn mất âm thanh. Chúng ta thử làm thí nghiệm xem. Nếu ngài muốn, tôi sẽ bắn một phát súng lục trong phòng này và đánh cược rằng ở ngoài đường ngài sẽ không nghe thấy tiếng nổ.

- Ban ngày thì có thể, nhưng ban đêm!....

   Sở dĩ ông Courtois nói nhiều như vậy là vì những người khác đang chú ý quan sát ông Thẩm phán điều tra.

- Rốt cục, - Ông Domini kết luận - nếu chúng ta không có hy vọng tối nay hoặc ngày mai anh chàng Guespin quyết định khai báo thì cái xác của ông bá tước sẽ cho ta lời giải của câu đố.

- Vâng, - Cha Plantat đáp - nếu chúng ta tìm thấy cái xác.

Trong thời gian diễn ra cuộc thảo luận khá dài này, ông Lecoq vẫn tiếp tục công việc điều tra, ông nhấc đồ đạc, xem xét các chỗ gãy vỡ, soi kĩ từ các mảnh vỡ nhỏ nhất, như thể chúng sẽ cung cấp sự thật. Đôi lúc, ông lôi trong túi ra một chiếc kính lúp và các vật dụng linh tinh có hình thù kì dị, một thanh thép uốn cong một đầu dùng để thăm dò ổ khóa. Ông nhặt được trên thảm sàn nhà mấy cái chìa khóa và trên giàn hong quần áo, ông thấy chiếc khăn ăn chắc là có gì đáng chú ý, vì thấy ông cất nó sang một bên.

  Ông đi lại từ phòng ngủ sang phòng làm việc của ông bá tước mà vẫn không bỏ sót một chữ nào trong cuộc nói chuyện của mọi người, tận dụng mọi sự quan sát, thu thập và ghi nhớ kĩ các kiểu giọng nhấn mạnh hơn là chính những câu nói.

- Trong một cuộc điều tra vụ án như ở Orcival, khi mà nhiều đại diện của pháp luật cũng có mặt, thì họ thường giữ ý với nhau. Tất cả đều biết nhau như là những người ngang nhau về kinh nghiệm, sự tinh tế và sáng suốt, cùng mối quan tâm khám phá sự thật. Những người này theo thói quen sẽ ít bằng lòng với những thứ bề ngoài dễ

đánh lừa, khó nắm bắt và sự thận trọng đương nhiên mỗi người sẽ tăng lên do sự tôn trọng dành cho óc sáng suốt và minh mẫn của nhau.

- Có thể mọi người có cách lý giải khác nhau về các sự việc được cuộc điều tra phát giác, hoặc là đã có một nhận thức đối lập nhau trên cùng một cơ sở của vụ việc, một kẻ quan sát nông cạn sẽ không nhận ra được những khác biệt đó.

- Mỗi người, vừa che giấu ý nghĩ thầm kín vừa tìm cách thâm nhập vào ý nghĩ của người bên cạnh, nếu ý kiến đó tỏ ra đối lập với mình, thì họ tìm cách lôi kéo đối thủ về cùng với ý kiến của mình, không phải bằng cách thực thà nói thẳng ý nghĩ đó ra, mà bằng cách lưu ý đối thủ đến những câu chữ nghiêm trọng hoặc tầm phào mà anh ta mắc vào.

  Tầm quan trọng to lớn của một chữ cũng biện minh được cho sự e ngại này.

  Những người nắm trong tay quyền tự do và mạng sống của kẻ khác, những người mà chỉ bằng một nét bút có thể kết liễu một đời người, đang cảm thấy nghiệt ngã hơn người ta tưởng về gánh nặng trách nhiệm của mình. Cảm thấy gánh nặng này được chia sẻ là một sự nhẹ nhõm không nói nên lời.

  Vậy là vì mấy lý do nào đó mà không ai dám chủ động, không dám bày tỏ rõ ý kiến, mỗi người cứ phải chờ đợi một ý kiến được phát ra một cách thuận chiều để chấp nhận hoặc phản bác. Họ đối thoại chỉ để trao đổi những câu đề xuất nhiều hơn là những lời khẳng định. Họ quyết định chỉ đưa ra những lời bóng gió xa xôi. Thế nên có những câu nói nhàm chán, những giả định gần như khôi hài, những câu nói riêng một mình, tất cả giống như sự khích động một lời giải thích.

- Cũng vì thế mà người ta gần như không thể đưa ra được cái nhìn chính xác và thực tế cho một cuộc điều tra khó khăn.

Vậy là, trong vụ án này, ông Thẩm phán điều tra và Cha Plantat còn lâu mới có cùng quan điểm. Họ biết điều  đó trước khi trao đổi với nhau. Nhưng ông Domin, người có quan điểm dựa trên những sự việc thực tế, cụ thể những tình tiết có thể sờ thấy được và không thể bàn cãi, lại không sẵn sàng khích động mâu thuẫn. Làm thế có ích gì?

Về phần mình, Cha Plantat, người mà hệ thống lập luận chỉ dựa trên những ấn tượng, trên một chuỗi suy luận ít nhiều logic, lại không thể bày tỏ rõ ràng nếu không có sự thôi thúc thực sự và cấp bách. Câu nói cuối cùng của ông, được nhấn mạnh với vẻ kiểu cách nhưng không được chú ý, ông coi là đã được đưa ra khá sớm, thậm chí quá sớm, thế là, để chuyển hướng cuộc nói chuyện, ông vội quay sang hỏi anh chàng phái viên của Sở Cảnh sát Paris:

- Thế nào ông Lecoq? Ông đã thu được dấu hiệu mới nào chưa?

Lúc đó ông Lecoq đang hết sức chăm chú ngắm nhìn bức chân dung lớn của ông bá tước Hector de Trémorel treo đối diện trước giường. Nghe tiếng gọi ông quay lại đáp:

- - Tôi chưa thấy điều gì quan trọng, nhưng cũng chưa thấy điều gì phản bác lại những dự đoán của tôi... Thế nhưng...

  Ông không nói hết câu, có thể bản thân ông cũng đang lùi bước trước phần trách nhiệm của mình.

- Cái gì? - Ông Domini xẵng giọng gặng hỏi.

- Tôi muốn nói, - Ông Lecoq nói tiếp - rằng tôi không nắm chắc vụ này. Tôi đã có được chiếc đèn trong  tay, thậm chí đã có một cây nến trong đèn, chỉ còn thiếu một que diêm...

- Xin ông hãy nói chuyện đứng đắn. - Ông Thẩm phán điều tra nghiêm khắc nói.

- À, - Ông Lecoq nói tiếp với một vẻ và giọng nói quá nhún nhường nên không thể không bị coi là diễn trò - tôi vẫn còn do dự. Tôi cần được giúp đỡ. Chẳng hạn nếu ngài bác sĩ hạ cố chịu khó tiến hành khám nghiệm tử thi của bà bá tước Trémorel thì tôi biết ơn lắm.

- Chính tôi cũng muốn đề nghị như vậy, thưa ông bác sĩ quý mến. - Ông Domini nói với bác sĩ Gendron.

- Xin vui lòng. - Ông bác sĩ già đáp và lập tức bước ra phía cửa. Nhưng ông Lecoq giữ tay ông lại.

- Tôi xin phép, - Ông lên tiếng với một giọng không hề giống với cái giọng đã có từ trước đến giờ - xin phép lưu ý ngài bác sĩ về những vết thương trên mặt bà Trémorel do một dụng cụ đập mà tôi ngờ là một chiếc búa. Tôi, với tư cách không phải là bác sĩ, đã xem xét những vết thương này và thấy chúng có vẻ đáng ngờ.

- Tôi cũng thấy thế - Cha Plantat nhanh nhảu nói - hình như ở những chỗ bị đánh không thấy có máu chảy dưới da.

- Bản chất của những vết thương này. - Ông Lecoq nói tiếp - sẽ là dấu hiệu quý giá để chốt lại quan điểm của tôi.

Và vì vẫn ấm ức bởi thái độ thô bạo của ông Thẩm phán điều tra, ông nói thêm như một sự trả đũa ngây thơ:

  - Chính ngài, thưa bác sĩ, là người nắm giữ que diêm đó.

Ông Gendron đang sửa soạn đi ra thì trên ngưỡng cửa xuất hiện gia nhân của ông Xã trưởng xã Orcival anh Baptiste, người tự cho là không ai dám la mắng. Anh cúi sát đầu chào rồi nói:

- Tôi đến tìm ngài.

- Tìm ta ư? - Ông Courtois hỏi. - Sao? Có chuyện gì? Người ta không để yên cho ta được một phút à! Cứ trả lời là ta bận.

- Đó là, - Anh chàng Baptiste bình thản nói - việc liên quan đến bà nhà mà chúng tôi nghĩ bà muốn phiền đến ngài. Bà nhà thấy trong người rất khó ở.

  Mặt ông Xã trưởng ưu tú hơi tái xanh. Ông lo lắng kêu lên:

- Vợ ta ư? Mi định nói gì? Nói rõ ta nghe nào!

- Thế này ạ. - Anh chàng Baptiste nói tiếp với vẻ điềm nhiên nhất trên đời - Nhân viên bưu điện vừa đưa thư tới. Vâng! Tôi đem thư vào cho bà nhà lúc ấy đang ở trong phòng khách. Tôi vừa quay gót thì nghe thấy tiêu kêu thất thanh và một tiếng động như thể một người ngã lăn ra sàn.

Anh chàng Baptiste trình bày chậm rãi, người ta cảm thấy anh đang vận dụng tài nghệ vô địch của mình để làm tăng nỗi lo lắng của ông chủ.

- Nhưng mà nói đi! - Ông Xã trưởng điên tiết kêu lên. - Nói ngay đi xem nào!

- Tất nhiên, - Anh chàng kì cục vẫn nhẩn nha nói  tiếp - tôi lại mở cửa căn phòng khách. Tôi nhìn thấy gì? Bà nhà đang nằm trên sàn. Đúng theo lẽ, tôi kêu cứu, chị hầu phòng chạy đến, rồi chị bếp và những người khác nữa. Chúng tôi khiêng bà lên giường. Hình như chị Justine nói với tôi, rằng bức thư của cô Laurence đã khiến bà như vậy.

Gã gia nhân tự cho chẳng ai dám la mắng lúc này thật đáng đánh đòn. Cứ sau một câu gã lại ngừng lại, ngập ngừng, tìm câu chữ, hai mắt gã, trái với bộ mặt ra vẻ hối tiếc, đang để lộ sự thỏa mãn cực độ khi thấy tai họa xảy ra với ông chủ.

Còn ông chủ này, than ôi, đang tỏ ra rụng rời. Tất cả chúng ta cũng thế thôi, khi không biết chính xác chúng ta đang gặp phải nỗi bất hạnh gì, ông đang run lên vì cuộc hỏi cung này. Ông đứng đó, sững sờ, không cử động được; ông kêu than thay vì chạy về nhà.

Cha Plantat tranh thủ thời gian trống để hỏi người gia nhân, với một cái nhìn mà gã kì cục này không dám tránh né.

- Sao cơ? - Ông hỏi - Một bức thư của cô Laurence, vậy là cô ấy không ở nhà?

- Không, thưa ngài, tính đến hôm qua cô ấy đã đi được 8 ngày để đến ở nhà một người chị em của bà chủ.

- Thế bà Courtois giờ thế nào?

- Tốt hơn rồi, thưa ngài, chỉ có điều bà luôn mồm kêu khóc thật đáng thương.

Ông Xã trưởng bất hạnh lập tức đứng lên. Ông túm lấy cánh tay gã gia nhân rồi kêu lên:

- Nào đi thôi, đi!... Rồi cả hai chạy ra ngoài.

Tội nghiệp ông ấy! - Ông Thẩm phán điều tra nói - Con gái ông ấy có thể đã mất.

Cha Plantat buồn rầu lắc đầu nói:

- Nếu chỉ có thế. - Rồi ông nói thêm - Ngài hãy nhớ lại những lời ám chỉ của lão Bợm Nhậu.

Chương 7

      Ông Thẩm phán điều tra, Cha Plantat và ông bác sĩ nhìn nhau đầy lo lắng. Không biết tai họa gì đã giáng xuống ông Courtois, một con người quá đáng kính và quá tuyệt vời bất chấp những khiếm khuyết của ông? Thật là một ngày đáng nguyền rủa!

- Nếu như lão Bợm Nhậu cố tình ám chỉ, - Ông Lecoq nói - thì tôi, người mới có mặt ở đây được vài giờ, cũng đã nghe người ta kể về hai chuyện có những tình tiết rất rõ ràng. Có vẻ như cô nàng Laurence này...

Cha Plantat thô bạo ngắt lời vị nhân viên an ninh. Ông kêu lên:

- Vu khống, vu khống bỉ ổi! Vì không có điều kiện hơn, cái bọn tiện dân ghen tức giới nhà giàu đó chẳng ngại ngùng mạt sát thậm tệ người ta đâu. Chẳng lẽ ông không biết chuyện đó ư? Lúc nào chẳng có chuyện như vậy! Một kẻ giàu có, nhất là ở những thị trấn nhỏ, thực sự phải sống như trong chiếc lồng kính. Ngày và đêm những con mắt tinh ranh ghen ghét luôn dõi theo anh ta, rình mò, bắt chộp những hành động được cho là bí mật nhất để làm vũ khí chống lại anh ta. Dù sống sung túc, hài lòng và tự hào, công việc phát đạt, được những  người cùng địa vị kính trọng và quý mến, nhưng anh ta lại bị tầng lớp dưới khinh miệt, bị dìm xuống bùn, bị bôi nhọ bằng những sự đặt điều thóa mạ nhất. Có bao giờ lòng đố kỵ lại biết tôn trọng một thứ gì đâu!

- Nếu cô Laurence mà bị vu cáo, - Ông bác sĩ Gendron mỉm cười nói - thì ít nhất cô ấy đã có thể tìm được một luật sư giỏi để bào chữa cho mình.

Ông Thẩm phán hòa giải, một con người bất nhẫn như ông Courtois nói, hơi đỏ mặt lên, có chút lúng túng vì thái độ sốt sắng của mình. Ông dịu giọng nói tiếp:

- Có những vụ kiện mà người ta biết tự bào chữa. Cô Courtois là một trong những cô gái có quyền được tôn trọng. Nhưng có những điều ghê tởm mà không một luật pháp nào đụng đến được và điều đó làm tôi phẫn nộ. Thử nghĩ xem, thưa các ngài, rằng thanh danh của chúng ta, danh dự của vợ con chúng ta, đang phải phó mặc cho một tên vô lại nào đó có óc tưởng tượng bày đặt ra một chuyện ghê tởm. Có thể người ta không tin hẳn, nhưng có sao đâu, người ta vẫn cứ nhắc lại và lan truyền lời vu cáo đó. Phải làm thế nào? Liệu ta có thể biết điều gì đang núp trong bóng tối chống lại chúng ta không, liệu có bao giờ chúng ta biết được không?

- Thôi nào! - Ông bác sĩ Gendron đáp trả - Có sao đâu? Với tôi chỉ có một tiếng nói đáng tôn trọng là tiếng nói của lương tâm. Về cái gọi là dư luận quần chúng, trên thực tế nó giống như mớ ý kiến riêng của hàng vạn lũ ngu xuẩn, độc ác, việc đó có can hệ gì mà phải để ý.

  Cuộc tranh luận chắc sẽ còn kéo dài, nếu như ông Thẩm phán điều tra không rút đồng hồ ra xem và làm một cử chỉ bực mình. Ông nói:

- Chúng ta cứ nói chuyện, lan man mãi, trong khi thời gian cứ trôi đi. Ta phải khẩn trương lên thôi. Ít nhất chúng ta phải cùng nhau chia sẻ công việc ở đây.

Cái giọng ra lệnh của ông Domini đã chặn đứng trên môi ông Lecoq mấy suy nghĩ mà ông đang đợi được phát biểu.

Điều phải làm lúc này là, trong khi ông bác sĩ Gendron thực hiện khám nghiệm tử thi thì ông Thẩm phán điều tra sẽ thảo bản báo cáo. Cha Plantat lúc ấy đang làm nhiệm vụ theo dõi việc khám xét của người bên Sở Cảnh sát.

Ngay khi ở lại với ông Thẩm phán hòa giải, ông Lecoq liền thở ra nhẹ nhõm và nói:

- Cuối cùng cũng thoát được sự ngột ngạt nặng nề, giờ ta có thể tiến hành công việc.

  Và thấy Cha Plantat hơi mỉm cười, ông nuốt một chiếc kẹo rồi nói thêm:

- Có lúc một cuộc điều tra vừa bắt đầu đã trở nên thảm hại, thưa ngài Thẩm phán hòa giải, thật thảm hại.

Những người đi trước đã có thời gian tạo một hệ thống suy luận và nếu mình không theo họ ngay thì cái khó khăn sẽ là ở đó!

  Họ nghe thấy phía cầu thang có tiếng ông Domini gọi viên lục sự của mình, người này, đến sau ông một chút, vẫn ở dưới tầng trệt.

   Dạ thưa ngài. - Vị nhân viên an ninh nói thêm - Ông Thẩm phán điều tra đang tin rằng đây là vụ án hoàn toàn đơn giản, trong khi tôi, Lecoq, đối thủ ngang bằng ít nhất là với gã kì cục Gévrol kia, tôi với tư cách là học trò yêu của thầy Tabaret, - Ông kính cẩn nhấc mũ - vẫn chưa thấy điều gì rõ ràng.

Ông ngừng lời, chắc để ôn lại kết quả điều tra của mình rồi nói tiếp:

- Không, nói thật là tôi bị mất phương hướng, gần như không còn hiểu gì nữa. Tôi đã đoán được đằng sau những chuyện này có một cái gì đó, nhưng là cái gì, cái gì?

Vẻ mặt Cha Plantat vẫn bình thản, nhưng mắt ông sáng lên.

- Có lẽ ông nói đúng - Ông tán đồng với thái độ dửng dưng - quả thực có một cái gì đó.

Vị nhân viên an ninh nhìn ông, ông vẫn đứng yên. Ông tiếp tục giữ vẻ mặt dửng dưng nhất trên đời, ghi chép gì đó vào cuốn sổ tay. Im lặng khá lâu, ông Lecoq lợi dụng khoảng thời gian này để thổ lộ với bức chân dung trên hộp kẹo những suy nghĩ đang làm ông đau đầu.

Nàng thấy rõ đấy, - Ông tự nhủ - cô bé đáng yêu của anh, người đàn ông đáng kính này có vẻ là một ông già tinh ranh mà ta cần chăm chú theo dõi mọi hành động và cử chỉ. Điều cần nói là ông ta không chia sẻ quan điểm của ông Thẩm phán điều tra, mà có một ý tưởng không dám nói ra và chúng ta sẽ tìm ra điều đó. Ông già Thẩm phán hòa giải thôn quê này rất tinh quái. Ngay từ đầu ông ta đã đoán được chúng ta, bất chấp mái tóc vàng xinh đẹp của chúng ta. Nếu ông ta thấy chúng ta đã lạc đường theo dấu chân của ông Domini thì ông ta đã đi theo, đã ủng hộ, đã chỉ lối cho chúng ta rồi. Giờ đây khi cảm thấy chúng ta đang nắm được đầu mối thì ông ta khoanh tay rút lui. Ông ta muốn dành niềm vinh dự khám phá cho chúng ta. Tại sao? Ông là người ở đây, chẳng lẽ lại sợ gây thù chuốc oán? Không. Ông ta thuộc trong số những người chẳng mấy sợ chuyện gì. Vậy thì là cái gì? Ông ta đã rút lui trước suy nghĩ của mình. Ông ta đã tìm ra điều gì đó bất ngờ đến nỗi không dám nói ra.

Một suy nghĩ bất chợt bỗng làm thay đổi dòng tâm sự của ông Lecoq.

Quái nhỉ! - Ông nghĩ - Phải chăng ta đã nhầm, phải chăng lão già này chẳng tinh ranh chút nào! Phải chăng lão chẳng tìm ra được gì, lão chỉ nghe theo những gợi ý của sự may rủi? Người ta còn thấy những chuyện đáng ngạc nhiên hơn. Ta đã biết khối chuyện như vậy của những người này, những người có đôi mắt của những anh hề ngồi trong những ngôi nhà tồi tàn, họ tuyên bố là ở trong đó họ đang quan sát những điều kì diệu; người ta nào nhưng chẳng thấy gì, vì chúng đã biến đi rồi. Nhưng, - Ông nhếch môi cười - ta sẽ hiểu rõ đó là cái gì.

Rồi, làm ra vẻ ngốc nghếch nhất theo kiểu người của mình, ông nói to:

- Điều còn lại phải làm, thưa ngài Thẩm phán hòa giải, suy nghĩ kĩ thì chỉ là một chút việc. Cuối cùng thì ta đã giữ được hai kẻ phạm tội chính và khi chúng quyết định khai, sớm muộn gì điều đó cũng sẽ xảy ra thôi nếu ông Thẩm phán điều tra muốn, thì chúng ta sẽ biết rõ.

   Một gáo nước lạnh có giội xuống đầu cũng không làm Cha Plantat sửng sốt hơn, sửng sốt một cách khó chịu.

- Sao? - Ông có vẻ hoàn toàn choáng váng - Chính ông, một nhân viên an ninh, một người khôn khéo, có kinh nghiệm mà lại...

Khoái chí vì làm cho ông Thẩm phán mắc mưu, ông Lecoq không giữ được nghiêm túc, còn Cha Plantat, thấy mình bị lừa, liền bật cười hồn nhiên.

Vả lại, giữa hai con người uyên bác hiểu đời này, với bộ óc tinh tế và gan góc ngang nhau, không một câu nào được trao đổi. Ấy vậy mà họ vẫn hiểu nhau, thông cảm nhau.

Ông lão của tôi ơi, - Vị nhân viên an ninh tự nhủ - ông đang có cái gì đó trong túi, chỉ có điều nó quá lớn, quá kinh khủng, nên vẫn khăng khăng không chịu phô ra. Ông có muốn người ta bắt ép không? Người ta sẽ bắt ép ông đó.

Anh chàng này ranh ma lắm, - Cha Plantat nghỉ thầm - hắn biết mình có một ý tưởng, hắn sẽ tìm kiếm và chắc chắn sẽ thấy.

Ông Lecoq đã cất hộp kẹo có bức ảnh chân dung vào túi, ông thường làm thế mỗi khi phải làm việc nghiêm túc. Lòng tự ái của người học trò thầy Tabaret đang hân hoan. Ông đang chơi một ván bài và bản thân là đấu thủ:

- Vậy là, - Ông kêu lên - ta phải khẩn trương và ngài phải giúp tôi một tay. Biên bản của ông Xã trưởng nói đã tìm thấy vật mà chúng dùng để đập phá mọi thứ ở đây.

- Chúng tôi đã tìm thấy, - Cha Plantat đáp - trong một căn phòng trên lầu hai trông ra vườn, một chiếc rìu vứt dưới sàn trước một cái tủ chè bị đập nhẹ nhưng vẫn chưa bị mở, tôi đã ngăn không cho ai đụng vào.

- Ngài làm tốt lắm, thưa ngài. Chiếc rìu này có nặng không?

- Chắc phải nặng tới một cân.

- Tốt lắm, ta lên xem nó thế nào.

Họ trèo lên gác, ngay lập tức ông Lecoq, quên mất vai trò là người bán hàng xén rất chăm chút đến quần áo, đã nằm bò xuống sàn để xem xét chiếc rìu, một thứ vũ khí khủng khiếp, nặng cân, có chiếc cán làm bằng gỗ tần bì, đến sàn nhà đánh xi bóng láng.

- Tôi có giả định, - Ông Thẩm phán hòa giải nhận xét - rằng lũ gian ác bày ra chiếc rìu này và đập chiếc tủ chè chỉ để phân tán hướng điều tra, làm phức tạp, vấn đề. Chẳng cần đến chiếc rìu cũng có thể phá được chiếc tủ yếu ớt đó, tôi dùng nắm tay cũng đập vỡ được. Chúng bổ một cú, chỉ một cú thôi, rồi đặt chiếc rìu nằm yên trên sàn.

Vị nhân viên an ninh đứng dậy, phủi bụi quần áo rồi nói:

- Thưa ngài, tôi cho rằng ngài đã nhầm. Chiếc rìu này không phải được đặt nằm im dưới sàn, mà nó bị quăng rất mạnh cho thấy có sự kinh hãi ghê gớm hoặc một cơn tức giận dữ dội. Đây, ngài hãy nhìn chỗ này, ở trên sàn, có ba dấu vết kế tiếp nhau. Khi kẻ gian quăng chiếc rìu, trước tiên nó sẽ rơi xuống đằng lưỡi, từ đó mà có vết chém này, sau đó nó lại rơi xuống đẳng cạnh và đầu trái của chiếc rìu là một đầu búa đã để lại dấu vết này, ngài xem, ở chỗ này, dưới ngón tay tôi, cuối cùng nó. bị quăng mạnh đến nỗi xoay một vòng rồi lại chém vào sàn, chỗ đó, nơi nó nằm bây giờ.

- Đúng rồi, - Cha Plantat lẩm nhẩm - rất đúng!

Những nhận xét của ông Lecoq chắc là đã làm xáo trộn hệ thống lập luận của ông. Ông nói thêm với vẻ phật ý:

- Tôi chẳng hiểu gì cả, hoàn toàn không hiểu. Ông Lecoq tiếp tục quan sát rồi hỏi:

- Cửa sổ đang mở, liệu sáng nay, khi lần đầu các ngài vào khám xét, chúng có để mở như thế không?

- Có.

- Thế thì đúng rồi. Bọn sát nhân đã nghe thấy tiếng động nào đó ngoài vườn và chúng đã chạy đến cửa sổ để xem. Chúng đã nhìn thấy gì? Tôi không biết. Điều tôi biết là thứ chúng nhìn thấy đã khiến chúng hoảng sợ, liền vội quăng chiếc rìu rồi bỏ chạy. Hãy xem xét những vết chém - chúng bị đứt xéo một cách tự nhiên - và ngài sẽ thấy chiếc rìu bị quăng bởi một người không đứng gần tủ chè mà đứng gần cửa sổ.

  Đến lượt mình, Cha Plantat quỳ gối xem xét kĩ lưỡng. Viên cảnh sát nói đúng. Ông hơi sững sờ đứng lên, suy nghĩ một lát, ông nói:

- Tình tiết này làm tôi hơi khó chịu, tuy nhiên, xét ra thì...

Ông ngừng lời, đứng im vẻ suy nghĩ, một tay đặt lên trán.

  - Mọi cái có thể sẽ được giải thích thêm, - Ông vừa lẩm nhẩm vừa sắp xếp lại trong đầu các mẫu khác nhau của hệ thống lập luận - và trong trường hợp này thì giờ được kim chỉ vào trên đồng hồ quả lắc sẽ là giờ thật.

Ông Lecoq không nghĩ đến việc hỏi chuyện ông già Thẩm phán hòa giải. Trước hết ông biết rõ ông ta sẽ không trả lời, sau nữa là tính kiêu căng của ông đã tỏ rõ rồi. Làm sao mà ông lại không đoán nổi một câu đố được giải mã bởi kẻ khác?

- Cả tôi nữa, - Ông nói to và rõ ràng như đang độc thoại - tình tiết chiếc rìu này đang làm tôi bị xáo trộn. Tôi đang giả định rằng bọn cướp đã hành động một cách tự do thoải mái, nhưng không hề như vậy, tôi đã phát hiện ra chúng bị bắt quả tang, rằng chúng bị quấy rối, rằng chúng sợ hãi.

Cha Planta vẫn chăm chú nghe. Ông Lecoq thong thả nói tiếp:

- Đúng là chúng ta phải phân các dấu hiệu ra thành hai loại. Có những dấu hiệu được để lại với mục đích đánh lừa chúng ta, chẳng hạn như chiếc giường đã mở chăn; rồi những dấu hiệu vô tình, như những vết chém của chiếc rìu này. Nhưng tôi vẫn do dự. Dấu hiệu chiếc rìu là thật hay giả, tốt hay xấu. Tôi tưởng mình đã tin chắc về tính cách của bọn sát nhân, khi đó thì công việc điều tra tự nó tiến triển, thế mà bây giờ...  Ông ngừng lời. Những nếp nhăn trên trán và cái miệng co lại đang làm lộ tẩy những suy nghĩ của ông.

-Thế mà bây giờ? - Cha Plantat hỏi lại.

Nghe thấy câu hỏi này, ông Lecoq ngạc nhiên như một người bị đánh thức, liên đáp:

- Xin lỗi ngài, tôi quên mất. Tôi có một thói quen tệ hại là hay đọc to những suy nghĩ của mình. Thế nên tôi thích làm việc một mình. Những điều nghi ngờ không chắc chắn, do dự và dao động của tôi, nếu bị người khác nghe được, sẽ làm tôi mất đi uy tín của một người cảnh sát, một nhân viên an ninh không chịu thua bất cứ sự bí ẩn nào.

Ông Thẩm phán già cười độ lượng.

- Thông thường, - Ông Lecoq nói tiếp - tôi chỉ mở miệng khi mà ý đã quyết, khi đó bằng một giọng không cãi được, tôi sẽ đưa ra lời phán truyền, tôi sẽ bảo: đó là thế này hoặc đó là thế kia. Nhưng hôm nay, không phải nén mình quá mức, tôi hành động trước mặt một người có khả năng biết rằng người ta không thể giải quyết được ngay từ bước đầu một vấn đề phức tạp như vụ án này: Tôi để cho họ thấy không chút ngượng ngùng những bước dò dẫm của mình. Không thể dễ dàng tìm ra sự thật, ta đạt được kết quả đó bằng một loạt những tình toán khá phức tạp dựa vào chuỗi phán đoán và suy luận liên kết với nhau. Thế mà, lúc này logic của tôi đang mắc sai lầm.

- Sao lại thế? - Cha Plantat hỏi.

-Ô, rất đơn giản, thưa ngài Thẩm phán hòa giải. Tôi cứ tưởng mình đã hiểu thấu lũ sát nhân, đã thuộc lòng chúng, đó là điều cốt yếu ban đầu, vậy mà tôi không còn nhận ra những đối thủ tưởng tượng. Chúng có ngu ngốc  không? Chúng có cực kì tinh ranh không? Tôi đang tự hỏi về điều đó. Như dự kiến, mánh khóe về chiếc giường và chiếc đồng hồ, đã cho tôi thấy mức độ, tầm thông minh và óc sáng tạo của chúng. Suy luận từ cái đã biết đến cái chưa biết, bằng loạt hệ quả rất đơn giản, tôi đã rút ra và dự đoán được tất cả những gì chúng có thể tưởng tượng ra hòng đánh lạc hướng sự chú ý và làm chúng ta đi sai đường. Với điểm xuất phát được chấp nhận, để đoán đúng, tôi chỉ việc đi ngược lại những hiện tượng bên ngoài. Tôi tự nhủ:

“Người ta đã tìm thấy một chiếc rìu trên lầu hai, vậy là lũ sát nhân đã đem lên và cố tình bỏ quên ở đó.

Chúng bỏ lại 5 chiếc cốc trên bàn ăn, vậy là có nhiều hơn hoặc ít hơn 5, chứ không phải là 5 tên.

Trên bàn có mấy thứ giống như thức ăn thừa của một bữa ăn khuya, nhưng thực ra chúng không ăn uống gì.

Xác của bà bá tước nằm bên bờ sông, vậy là nó được đặt ở đó một cách có chủ ý.

Người ta đã tìm thấy một mẩu vải trong tay nạn nhân, vậy là chính bọn giết người đặt nó vào đó.

Xác của bà Trémorel bị đâm lỗ chỗ bằng dao găm và bầm tím kinh khủng, vậy là bà ấy đã bị giết chết trong một lúc..."

- Hoan hô, vâng, hoan hô! - Cha Plantat kêu lên với vẻ thích thú rõ rệt.

- Ấy không, đừng hoan hô! - Ông Lecoq nói - Bởi lẽ đến đây thì sợi dây của tôi bị đứt, tôi gặp một lỗ hổng.

Nếu những suy luận của tôi là đúng thì chiếc rìu này phải được đặt nằm yên trên sàn.

- Có chứ, phải hoan hô lần nữa! - Cha Plantate lời - Bởi lẽ tình tiết chiếc rìu này là một ngoại lệ nhưng nó không hề làm hỏng cái hệ thống lập luận chung của chúng ta. Rõ ràng và chắc chắn là lũ sát nhân đã có ý đồ hành động như anh nói. Nhưng một sự kiện bất ngờ đã làm hỏng kế hoạch của chúng.

- Có thể - Vị nhân viên an ninh hạ giọng công nhận - ngài nhận xét đúng. Nhưng tôi còn thấy một chuyện khác nữa...

- Chuyện gì?...

- Tạm thời... chưa có gì, ít nhất là như thế. Trước hết tôi phải xem xét phòng ăn và khu vườn.

Ông Lecoq và ông Thẩm phán già đi nhanh xuống phòng ăn, Cha Plantat chỉ cho người nhân viên an ninh mấy cái cốc và chai rượu mà ông đã cho người dọn sang một bên. Ông Lecoq cầm từng chiếc cốc, đưa lên ngang tầm mắt, soi ra ánh sáng ban ngày, xem xét những chỗ ẩm ướt làm mờ thành cốc pha lê. Xem xong, ông quả quyết tuyên bố:

- Chúng chẳng uống cốc nào cả.

- Sao, không một chiếc cốc nào?

Vi nhân viên an ninh nhìn thẳng vào ông Thẩm phán già với con mắt có thể làm run rẩy những suy nghĩ sâu kín nhất rồi nhấn mạnh từng chữ trả lời:

- Không một cốc nào.

Cha Plantat chỉ đáp lại bằng một cử động của đôi môi như muốn nói rõ rằng, Có thể ông bạn đi quá xa rồi đấy.

Ông Lecoq mỉm cười, rồi, vừa bước tới mở cửa phòng ăn anh vừa gọi:

- François!

Anh hầu phòng của ông bá tước Trémorel chạy tới. Bộ mặt của anh chàng tử tế này đã trở nên thất sắc. Sự kiện kì lạ, bất thường là anh gia nhân này đang tiếc thương, than khóc cho ông chủ.

- Nghe rõ đây, anh bạn, - Vị nhân viên an ninh bảo anh ta với lối xưng hô mày tao thân mật đặc trưng cho các nhân viên ở phố Jerusalem - nghe rõ đây và cố mà trả lời ta thật chính xác, rõ ràng và ngắn gọn.

- Tôi nghe đây, thưa ông.

- Ở lâu đài có thói quen đem sẵn rượu vang lên phòng ăn không?

- Không, thưa ông, trước mỗi bữa ăn, chính tôi là người xuống hầm rượu lấy rượu lên.

- Vậy có bao giờ có một số chai còn đầy rượu ở trong phòng ăn không?

- Không bao giờ, thưa ông.

- Nhưng đôi khi vẫn có rượu thừa sau bữa ăn.

- Không, thưa ông, ngài bá tước quá cố đã ra lệnh cho tôi phải đem rượu thừa lên phòng làm việc của ông.

- Thế vỏ chai thì để ở đâu?

- Thưa ông, tôi đặt ở dưới cái tủ góc này, đến khi có nhiều thì tôi đem xuống hầm rượu.

- Lần cuối anh bạn xuống đó là khi nào?

-ÔI - François có vẻ cố nhớ lại - Cách đây khoảng 5 hoặc 6 ngày gì đó.

- Tốt. Giờ hãy trả lời, ông chủ của anh thích loại rượu mùi nào?

- Thưa ông, - Chàng trai tử tế ứa nước mắt - ngài bá tước quá cố gần như không uống rượu mùi. Khi nào ngẫu nhiên ông thèm một ly nhỏ rượu mạnh thì ông xuống hầm rượu để rót như đây này, trên bệ lò sưởi đó.

- Vậy có bao giờ trong tủ có các chai rượu rum hoặc rượu cô-nhắc uống dở không?

- Cái đó thì không, thưa ông.

- Cảm ơn anh bạn, anh có thể lui.

François đang định đi ra thì ông Lecoq gọi lại.

- Này, - Ông nhẹ nhàng bảo - khi chúng ta đang còn đây, anh thử ngó xem ở ngăn dưới tủ góc có số vỏ chai anh để ở đó không.

Anh chàng gia nhân nghe theo, rồi, sau khi mở tủ anh kêu lên:

- Ô này! Không còn vỏ chai nào.

- Tuyệt vời! - Ông Lecoq nói tiếp - Lần này, anh bạn tử tế của tôi, anh có thể đi được rồi.

- Ngay khi cánh cửa khép lại sau lưng anh hầu phòng, ông Lecoq quay sang hỏi:

- Thế nào! Ngài Thẩm phán hòa giải sẽ nghĩ gì?

- Ông đoán đúng, thưa ông Lecoq

Khi đó vị nhân viên an ninh mới lần lượt ngửi mấy chiếc cốc và chai rượu.

- Đây rồi! - Ông nhún vai kêu lên - Thêm một bằng chứng mới nữa khẳng định cho giá thiết của tôi.

- Gì nữa? - Ông Thẩm phán già hỏi.

- Thậm chí còn không phải là rượu, thưa ngài, như dưới đáy những chiếc cốc đây này. Trong mấy cái vỏ chai ở ngăn dưới tủ có một chai đựng giấm, là cái này đây, từ cái chai này lũ sát nhân đã rót ra mấy giọt.

Rồi, cầm một chiếc cốc, ông đưa lên mũi Cha Plantat và nói thêm:

- Ngài Thẩm phán chịu khó ngửi xem.

  Chẳng có gì phải bàn cãi, đây là loại giấm tốt, mùi của nó thuộc loại mùi nặng nhất, lũ gian ác trong lúc vội vã đã để lại một bằng chứng không thể bác bỏ về ý đồ đánh lạc hướng điều tra.

Chỉ có điều, dù thành thạo những trò sắp đặt giả tạo, nhưng bọn chúng lại không có nghệ thuật làm đến nơi đến chốn. Những trò ranh mãnh của chúng, nói như ông Courtois đáng kính, đã được khâu bằng chỉ trắng.

Thế nhưng, người ta có thể mắc mọi sai lầm chỉ vì sự hấp tấp hoặc rối loạn không lường trước. Một viên cảnh sát nổi tiếng đã nói rằng, trong một ngôi nhà mà có những kẻ đến gây án thì chúng luôn cảm thấy như thể sàn nhà đang bốc cháy dưới chân.  Ông Lecoq đang tỏ ra phẫn nộ, tức điên như thể một nghệ sĩ chân chính đứng trước một tác phẩm thô thiển, tự phụ và khôi hài của một cậu học sinh điệu đà nào đó. Ông lầu bầu:

- Xem kẻ nào đã cho phép điều này đây. Đồ vô lại!

Thật chẳng ra làm sao, mà lại là kẻ vô lại ranh ma. Quái  thật! Phải có phẩm chất nghề nghiệp chứ! Cũng may, mọi người không ai có được điều này.

- Ông Lecoq, ông Lecoq - Ông Thẩm phán già thì thầm.

- Thế nào, thưa ngài? Tôi chỉ nói điều đúng thôi. Khi người ta đã thật thà đến thế này, thì đơn giản là lẽ ra người ta phải sống lương thiện, điều đó quá dễ mà!

Thế rồi, như thể không kiềm chế được vì cơn giận quá lớn, ông nuốt liền một lúc 5, 6 chiếc kẹo thập cẩm.

- Thôi nào, - Cha Plantat nói tiếp với giọng la mắng của người cha muốn dỗ dành đứa con đang khóc - đừng bực bội nữa. Loại người này không khôn khéo đâu, điều đó không có gì phải bàn cãi, nhưng hãy nghĩ rằng trong lúc tính toán, chúng đã không thể đưa được vào phép tính sự khôn khéo của một người như ông.

  Ông Lecoq, người có tính kiêu căng của các nghệ sĩ, rất nhạy cảm với lời khen và che giấu khá tệ về mặt hài lòng.

- Vậy chúng ta hãy độ lượng. - Cha Plantat nói tiếp - Vả lại, - Ông ngừng một lát để nhấn mạnh giá trị của những gì sắp nói ra - ông vẫn chưa nhìn thấy hết.

Không bao giờ người ta biết được khi nào ông Lecoq đóng kịch. Làm sao mà biết được, ngay cả ông không phải lúc nào cũng biết. Người nghệ sĩ tài ba này với nỗi đam mê dành cho nghệ thuật, luôn tập luyện để giả vờ mọi biến động của tâm hồn, giống như ông đã quen với việc mặc tất cả các loại quần áo, ý thức chuyên  môn của ông cũng vậy, có thể đến lúc này, khi đạt tới sự hoàn thiện đau buồn dành cho sự thật, ông không còn tình cảm nào ngoài diện mạo là của riêng mình. Ông gào thét quát mắng bọn gian ác, hoa chân múa tay, nhưng vẫn không ngừng gian xảo quan sát Cha Plantat và câu nói cuối cùng của ông ta đã làm ông phải gióng tai nghe.

- Vậy ta đi xem phần còn lại. - Ông nói.

Rồi vừa theo chân ông Thẩm phán già ra vườn, ông vừa thổ lộ với bức chân dung trên nắp hộp kẹo về sự bực bội và nỗi thất vọng:

Ghê thật cái ông già hay làm ra vẻ bí mật này. Chúng ta sẽ chẳng lừa được ông ta để rút ra điều gì từ cái đầu bướng bỉnh kia đâu. Ông ta sẽ cho ta từ khóa của trò chơi đố chữ khi nào chúng ta đoán được nó, không sớm hơn đâu. Ông ta cũng mạnh như chúng ta, cô nàng đáng yêu của ta, ông ta hoàn toàn chỉ thiếu một ít thực tiễn. Tuy nhiên, nàng thấy đấy, để ông ta tìm thấy điều ta còn chưa biết, thì chắc là ông ta đã có được những dấu vết mà chúng ta không biết.

Ở ngoài vườn chưa có cái gì bị xáo lộn. .

- Đây này ông Lecoq. - Ông Thẩm phán già vừa nói vừa đi theo một trong những lối đi hình bán nguyệt chạy ra sông Seine - Tại đây, ở bãi cỏ này, là nơi người ta tìm thấy một chiếc dép đi trong nhà của ông bá tước tội nghiệp. Đằng kia, cách lẵng hoa mỏ hạc một chút về bên phải là chiếc khăn choàng của ông ấy. - Họ ra đến bờ sông và rất thận trọng nhấc mấy tấm ván mà ông Xã trưởng cho người đặt lên để giữ cho dấu vết không bị xóa.

  - Chúng tôi giả định, - Cha Plantat nói - rằng bà bá tước đã cố thoát ra để chạy đến đây, chính tại đây chúng đã đuổi kịp và kết liễu bà.

Liệu có phải đó là ý kiến của ông Thẩm phán già. hay ông chỉ thể hiện cái ấn tượng lúc sáng? Ông Lecog không thể đoán được. Ông tiếp lời:

- Theo tính toán của tôi, thưa ngài, bà bá tước đã không thể chạy trốn được. Có khả năng bà ấy đã chết trước khi bị đưa đến đây, hoặc là logic không còn là logic. Vả lại, chúng ta hãy xem xét đã.

Thế là, giống như ở căn phòng trên lầu hai kia, thậm chí còn tận tâm hơn, ông quỳ xuống lần lượt xem xét lớp cát trên lối đi, đến vũng nước đọng và mấy bụi cây thủy sinh. Rồi ông trèo lên bờ, nhặt một hòn đá ném xuống và ngay lập tức lại gần để quan sát hiệu ứng do bùn bắn gây ra.

Sau đó ông bước tới bậc thềm, rồi quay lại cho bóng cây liễu qua bãi cỏ, nơi vẫn lưu lại rất rõ những dấu vết của một vật nặng bị kéo lê mà ban sáng mọi người đã nhận thấy.

- Không hề để ý đến chiếc quần của mình, ông quỳ gối bò trên bãi cỏ xem xét từng ngọn cỏ, vạch các bụi rậm để nhìn tận đất, quan sát tỉ mỉ hướng gãy của những thân cây nhỏ.

Sau khi xem xét, ông nói:

- Suy luận của tôi đã được khẳng định, người ta đã đem bà bá tước đến đây.

- Ông chắc chứ? - Cha Plantat hỏi.

  Lần này thì ông không thể nhầm. Rõ ràng, về điểm này thì ông Thẩm phán già đang còn do dự, muốn biết thêm một ý kiến nữa để quyết định quan điểm của mình.

- Không thể có sự nhầm lẫn ở đây. - Ông Lecoq đáp. Rồi, mỉm cười vẻ tinh tế, ông nói thêm:

- Chỉ có điều, vì hai ý kiến sẽ hơn một, nên tôi xin ngài, thưa ngài Thẩm phán, hãy nghe tôi nói, sau đó ngài sẽ cho biết suy nghĩ của mình.

Trong lúc khám soát, ông Lecoq đã tìm thấy một chiếc que mềm nằm dưới đất, vừa nói ông vừa dùng cái que đó chỉ các đồ vật giống như những anh làm trò ngoài chợ đang chỉ ra cảnh huyền diệu mà người ta có thể nhìn thấy bên trong trên những bức tranh lều quán.

- Không - Ông nói - thưa ngài Thẩm phán hòa giải, bà Trémorel không bỏ chạy. Nếu bị đánh tại đây, bà ấy sẽ phải ngã khá mạnh, như thế, sức nặng của bà ấy sẽ phải làm bắn nước khá xa và không chỉ có nước, mà cả bùn nữa. Thế thì chắc chắn chúng ta sẽ thấy những vết bùn nước bắn tung tóe.

- Nhưng ông không nghĩ là từ sáng đến giờ, mặt trời...

- Mặt trời, thưa ngài, có thể sẽ hút hết nước, nhưng vết bùn khô sẽ còn lại, song, tôi đã cố công soi kĩ từng viên sỏi trên lối đi mà không tìm thấy gì. Người ta sẽ phản bác tôi rằng nước và bùn sẽ bắn ra hai bên. Tôi xin trả lời: các vị hãy xem xét mấy khóm lay ơn này, mấy lá cây hoa súng này, mấy thân cây bắc này, các vị sẽ thấy trên tất cả các cây có một lớp bụi, tôi biết là rất mảnh, nhưng rốt cục đó là bụi. Các vị có tìm ra vết nước nào không? Không. Đó là vì không hề có sự bắn nước, như vậy không có cái gì bị rơi mạnh, không có chuyện bà bá tước bị giết tại đây, vậy là xác bà bị đem đến tận đây được đặt nhẹ nhàng đúng chỗ các vị đã tìm thấy.

Cha Plantat không có vẻ bị thuyết phục hoàn toàn. Ông nói:

- Nhưng còn dấu vết của cuộc vật lộn trên cát đằng kia?

Ông Lecoq phác một cử chỉ làm duyên để phản đối. Anh đáp:

- Ngài Thẩm phán hòa giải chắc là thích đùa, những dấu vết đó không thể đánh lừa được một cậu học sinh phổ thông.

- Nhưng tôi cảm thấy...

- Không có gì nhầm được, thưa ngài. Đúng là cát bị cày xới. Nhưng tất cả những vệt dài sục đến tận lớp đất dưới cát kia đã được thực hiện bởi một bàn chân, điều đó có thể ông không tin - và hơn nữa, chúng được thực hiện hoàn toàn bằng mũi chân - điều này ông có thể nhận ra:

- Vâng, quả thực tôi có nhận ra.

- Thế này, thưa ông, khi có một cuộc vật lộn trên một nền đất thuận tiện cho việc điều tra như ở đây, người ta sẽ nhận thấy hai loại vết tích rõ rệt: một loại của kẻ tấn công, một loại của nạn nhân. Kẻ tấn công, vì có xu hướng lao về phía trước, nên phải tì người lên phần trước của bàn chân và sẽ in dấu mũi bàn chân lên đất. Ngược lại, nạn nhân, là người giãy giụa tìm cách thoát khỏi vòng tay siết chặt của kẻ kia, sẽ lấy sức từ phía sau, phải xuống tấn tì lực lên gót chân, sẽ in dấu gót chân lên mặt đất. Nếu các đối thủ ngang sức nhau, ta sẽ thấy số lượng dấu vết mũi và gót chân gần như ngang nhau, tùy theo diễn biến ngẫu nhiên của cuộc vật lộn. Ở đây chúng ta thấy gì?

Cha Plantat ngắt lời vị nhân viên an ninh:

- Đủ rồi, thưa ông, một người dễ hoài nghi nhất bây giờ cũng thấy thuyết phục.

  Và sau một lát suy tư như để đáp lại ý nghĩ thầm kín của mình, ông nói thêm:

- Không, không còn gì có thể phản bác được nữa.

Về phần mình, nghĩ rằng màn chứng minh của mình đáng được ban thưởng, ông Lecoq long trọng nuốt một chiếc kẹo cam thảo rồi nói tiếp:

- Nhưng tôi vẫn chưa nói hết. Vậy là chúng ta nói rằng bà bá tước không thể bị kết liễu tại đây. Tôi sẽ nói thêm: bà ấy không phải bị khiêng, mà là bị kéo lê đến đây. Có thể dễ dàng xác định điều này. Chỉ có hai cách kéo một xác chết. Một là kéo đằng vai, khi đó hai chân kéo lê trên đất để lại hai vệt như hai đường cày song song. Hai là kéo bằng chân, khi đó đầu bị kéo trên đất sẽ để lại một vết duy nhất và hơi rộng.

Cha Plantat gật đầu đồng ý.

- Khi xem xét bãi cỏ, - Vị nhân viên an ninh nói tiếp - tôi nhận thấy các vết hằn song song của đôi chân, nhưng có bị ép trên một khoảng không khá rộng. Tại sao? Là vì đó không phải là xác người đàn ông bị kéo trên bãi cỏ, mà là xác một người đàn bà mặc đầy đủ váy áo với bộ váy khá nặng, đó là xác của bà bá tước không phải của ông bá tước.

Ông Lecoq ngừng lời chờ đợi một lời khen, một câu hỏi, hoặc một lời gì đó.

Nhưng ông Thẩm phán già không còn vẻ lắng nghe mà hình như đang chìm đắm trong những tính toán mơ hồ nhất.

Đêm bắt đầu xuống, một làn sương mỏng giống như khói rơm đang lượn lờ trên sông Seine. Cha Plantat đột nhiên nói:

- Ta phải vào nhà thôi, để xem ông bác sĩ khám nghiệm tử thi đến đâu.

Và họ chậm rãi bước vào nhà.

Ông Thẩm phán điều tra đang đứng trên bậc thềm chuẩn bị đón họ. Ông đang cầm trên tay chiếc khăn lớn bằng da thuộc màu tím có gắn các chữ cái tên họ của mình và ông mặc chiếc áo khoác nhẹ bằng vải Orleans màu đen. Trông ông có vẻ hài lòng.

- Tôi sẽ để ông làm chủ nhà tối nay, thưa ông Thấm phán hòa giải, - Ông nói với Cha Plantat - tôi phải về bây giờ, nếu như muốn gặp ông biên lý tối nay. Sáng nay, lúc ông bảo tôi đến tìm ông ấy thì ông ấy không có nhà.

Cha Plantat nghiêng đầu chào. Ông Domini nói tiếp.

- Tôi sẽ chịu ơn ông nhiều nếu ông giám sát phần kết của công việc. Bác sĩ Gendron vừa nói là mấy phút nữa ông ấy sẽ xong, sẽ gửi báo cáo cho tôi vào sáng mai.

Tôi trông cậy vào sự giúp đỡ ân cần của ông để nhờ đóng  dấu niêm phong những chỗ cần thiết và cắt cử người canh gác. Tôi dự định cử một kiến trúc sư đến đây để dựng lại chính xác bản vẽ của ngôi nhà và khu vườn.

- Như thế - Ông Thẩm phán hòa giải nhận xét - chắc sẽ phải có cuộc điều tra bổ sung?

- Tôi không nghĩ thế. - Ông Thẩm phán điều tra đáp với giọng chắc chắn.

Rồi ông quay sang hỏi ông Lecoq:

- Thế nào ông cảnh sát, ông có phát hiện thêm điều gì mới không?

- Tôi đã thu được nhiều điều quan trọng, - Ông Lecoq đáp - nhưng tôi chưa thể nói được điều gì khi chưa xem rõ những gì ở trên kia. Vậy nên tôi xin ngài Thẩm phán điều tra cho phép tôi nộp báo cáo vào chiều mai. Vả lại tôi tin rằng cho dù vụ này có rắc rối thế nào thì...

Ông Domini không để ông nói hết câu.

- Nhưng mà, - Ông ngắt lời - tôi không thấy có gì rắc rối trong vụ này cả, trái lại, tôi thấy mọi thứ rất rõ ràng.

- Nhưng, - Ông Lecoq phản bác - tôi nghĩ...

- Thực sự tôi lấy làm tiếc, - Ông Thẩm phán điều tra nói tiếp - rằng người ta đã quá vội vàng gọi ông khi không đến mức cần kíp như thế. Giờ đây tôi đã có những lời buộc tội xác chứng nhất chống lại hai kẻ tôi đã cho bắt giữ.

Cha Plantat và ông Lecoq nhìn nhau một lúc lâu, bày tỏ sự ngạc nhiên vô cùng.

-Sao? - Ông già Thẩm phán hòa giải không thể không thốt lên - Chắc là ngài đã có thêm những dấu hiệu mới, thưa ngài!

- Còn hơn cả những dấu hiệu, tôi tin như thế. Ông Domini đáp với một cái nhếch môi khó chịu - Lão Bợm Nhậu, khi bị tôi hỏi cung lần thứ hai, đã bắt đầu lúng túng. Y mất hẳn thái độ ngạo mạn. Tôi đã làm cho y lộ tẩy nhiều chỗ, cuối cùng y phải thú nhận đã nhìn thấy bọn sát nhân.

- Bọn sát nhân! - Cha Plantat thốt lên - Lão ta nói là “bọn sát nhân” à?

- Lão đã nhìn thấy ít nhất một tên trong số chúng. Lão cứ khăng khăng thề là đã không nhận ra nó. Thể là chúng ta đã tiến triển được đến mức này rồi. Nhưng bóng đêm của nhà tù sẽ là sự khủng khiếp bổ ích. Ngày mai, sau một đêm mất ngủ, tôi tin lão ta sẽ khai rõ hơn.

- Nhưng còn tay Guespin, - Ông Thẩm phán già hỏi - ngài có hỏi cung hắn nữa không?

- Ô! - Ông Domini nói - Đối với anh chàng này, thế là đủ rồi.

- Anh ta thú nhận rồi ư? - Ông Lecoq sửng sốt hỏi 

Ông Thẩm phán điều tra liếc xéo vị nhân viên an ninh của Sở Cảnh sát, như thể thấy khó chịu vì ông ta dám chất vấn mình. Tuy nhiên ông vẫn đáp:

- Guespin không thú nhận gì cả, nhưng vụ án của anh ta cũng không khá hơn. Mấy người thuyền chài của chúng ta đã quay về. Không tìm thấy xác ông Trémorel nên họ nghĩ có thể nó đã bị nước cuốn đi. Nhưng họ đã vớt được ở cuối khuôn viên, trong đám lau sậy, một chiếc dép nữa của ông bá tước, sau đó, ở giữa sông Seine, các vị hãy chú ý chi tiết này, dưới gầm cầu, họ tìm thấy một chiếc áo vét bằng vải dạ thô vẫn còn dính những vết máu.

- Vậy chiếc áo vét này là của Guespin? - Ông Thẩm phán hòa giải và vị nhân viên an ninh đồng thanh hỏi.

- Đúng thế. Những người trong lâu đài đều nhận ra nó và Guespin cũng dễ dàng thú nhận nó là của mình. Nhưng không chỉ có thế...

Ông Domini ngừng lời như để lấy hơi, nhưng thực ra là muốn để Cha Plantat phải đợi một chút. Sau những bất đồng ý kiến, ông đã nhận thấy ở ông Thẩm phán già có sự ác cảm ngấm ngầm nào đó và - vì sở thích của con người vẫn chẳng bao giờ mất đi quyền hạn của nó - ông không thấy khó chịu nếu được đắc thắng một chút.

- Không phải chỉ có thế, - Ông nói tiếp - chiếc áo vét này có một miếng rách lớn ở túi bên phải và một mẫu áo đã bị xé mất. Cái mụn vải áo vét của anh chàng Guespin này, các vị có biết nó trở thành thế nào không?

- Ồ! - Cha Plantat khẽ nói - Chính là cái mụn vải mà chúng ta đã tìm thấy trong tay bà bá tước.

- Đúng như ông nói, thưa ông Thẩm phán hòa giải. Ông nghĩ thế nào về cái vật chứng phạm tội này của bị can?

Cha Plantat cảm thấy rụng rời, hai tay buông thõng.

Về phần ông Lecoq, trước mặt ông Thẩm phán điều tra, ông đã lấy lại vẻ nghiêm khắc của một người  bán hàng xén nghỉ việc, ông sửng sốt đến nỗi suýt chết nghẹn vì miếng kẹo trong cổ.

- Thật quái quỷ! - Ông vừa nói vừa ho để chữa thể diện - thế này thì quá lắm!

Ông cười ngớ ngẩn rồi hạ giọng nói thêm chỉ để cho Cha Plantat nghe:

- Thật quá quắt! Cho dù điều đó cũng đúng như chúng ta dự đoán. Những ngón tay co rúm của bà bá tước có giữ một mụn vải dạ, vậy là bọn giết người đã cố ý đặt nó vào tay bà.

Ông Domini không nghe thấy tiếng càm ràm cũng như lời nhận xét của ông Lecoq. Ông chia tay cho Cha Plantat chào tạm biệt và hẹn hôm sau gặp nhau ở tòa án. Sau đó ông ra về, kéo theo cả viên lục sự.

Guespin và lão Bợm Nhậu, hai tay bị còng số tám, mấy phút trước đã bị dẫn đến nhà tù ở thị trấn Corbeil, dưới sự áp giải của lính hiến binh xã Orcival.

Chương 8

     Trong phòng  bi-a của lâu đài Valfeuillu, ông bác sĩ Gendron vừa làm xong công việc ảo não của mình. Ông đã cởi bỏ chiếc áo đuôi tôm màu đen có măng-sét rộng, hai chiếc đuôi áo rộng thùng thình, có những lỗ khuyết được viền ruy băng đỏ theo hình bắc đầu bội tinh, một chiếc áo của nhà bác học thực sự, rồi ông xắn tay áo sơ mi may bằng loại vải bền lên tận quá khuỷu tay.

. Bên cạnh ông, trên chiếc bàn nhỏ đựng đồ giải khát, bày la liệt mấy dụng cụ phục vụ cho công việc, mấy con dao mổ và mấy cái que thăm bằng bạc.

Để khám nghiệm, chắc ông đã phải lột bỏ váy áo của tử thi rồi trùm lên chiếc khăn trải giường rộng, màu trắng, làm nổi lờ mờ các đường nét của thi thể và che phủ cả mép bàn bi-a.

Đang cúi mình xuống xô nước lớn, ông bác sĩ sắp rửa tay xong thì ông Thẩm phán già và ông Lecoq bước vào. Nghe tiếng động ở cửa, ông nhanh nhẹn đứng thẳng người.

- Ồ! Ông đấy à, ông Plantat! - Ông nói lạc cả giọng - Ông Domini đâu?

- Về rồi.

Ông bác sĩ không thèm kìm nén một cử chỉ sốt ruột liền nói:

- Dù sao tôi cũng cần phải nói với ông ấy, nhất định phải nói và càng sớm càng tốt. Bởi vì rốt cục có lẽ là nhầm, có thể tôi nhầm...

Ông Lecoq và Cha Plantat bước lại gần sau khi khép lại cánh cửa mà bên ngoài đám gia nhân đang vây quanh. Khi bước vào khoảng sáng của ánh đèn, hai người nhìn thấy rõ vẻ mặt điềm tĩnh thường ngày của ông Gendron đang bị kích động như thế nào.

Mặt ông tái xanh, tái xanh hơn cả cái xác đang nằm dưới tấm khăn trải giường kia.

Sự biến dạng vẻ mặt và giọng nói của ông bác sĩ không thể do cái nhiệm vụ mà ông vừa hoàn thành. Chắc chắn đây là một công việc nặng nhọc, nhưng ông Gendron là một trong những bác sĩ thực hành đã từng bắt mạch cho tất cả những người cùng khổ và đã gặp nhiều cảnh gớm ghiếc hơn nhiều, nói cho cùng thì họ đã nhìn thấy đủ những cảnh như thế này rồi. Chắc hẳn ông đã phát hiện ra điều gì khác thường lắm.

- Ông bác sĩ kính mến! - Cha Plantat nói - Tôi sẽ hỏi ông câu hỏi mà ông đã hỏi tôi cách đây mấy tiếng: Ông thấy trong người khó ở không, có đau ở đâu không?

Ông Gendron buồn rầu lắc đầu, rồi trả lời với ý đồ có tính toán và hoàn toàn có cân nhắc:

- Tôi sẽ trả lời ông, ông bạn ạ, đúng như ông đã trả lời tôi: Cảm ơn ông, không có gì, tôi khá hơn rồi.

Thế là hai người, vì có óc quan sát sâu sắc như nhau, đều phải quay đầu đi chỗ khác, như thể sợ phải trao đổi ý nghĩ, cả hai đều nghi ngờ ánh mắt thuyết phục của nhau.

Ông Lecoq liền lên tiếng:

- Tôi nghĩ là mình biết lý do làm ông bác sĩ xúc động. Ông ấy vừa phát hiện ra rằng bà Trémorel đã bị giết ngay lập tức, sau đó lũ giết người còn lao vào hành hạ một cái xác đã gần như lạnh cứng.

Ông bác sĩ nhìn vị nhân viên an ninh với vẻ sững sờ tột độ:

- Làm sao ông đoán được điều đó? - Ông hỏi.

- Ồ! Không chỉ mình tôi đoán ra. - Ông Lecoq khiêm tốn đáp - Tôi phải chia sẻ với ông Thẩm phán hòa giải niềm vinh dự về cái hệ thống lập luận đã dẫn chúng tôi đi đến dự đoán điều này.

Ông Gendron đập tay lên trán kêu lên:

- Quả thực, giờ tôi đã nhớ ra lời khuyến nghị của ông, phải thú nhận là trong cơn bối rối quá mức, tôi đã hoàn toàn quên mất.

Ông Lecoq nghĩ là phải nghiêng mình đáp lễ.

- Thế này nhé, - Ông bác sĩ nói tiếp - những điều dự đoán của ông đã tỏ ra là đúng. Giữa cú dao găm đầu tiên dẫn đến cái chết và những cú sau đó, có thể không mất một khoảng thời gian như ông giả định, nhưng tôi tin rằng bà Trémorel đã chết được gần ba giờ cho đến khi chúng đâm chém xác bà một trận nữa.

- Ông Gendron bước đến bên bàn bi-a rồi thong thả nhấc tấm vải phủ lên, làm lộ ra bộ mặt và phần thân trên của xác chết.

- Ông soi cho chúng tôi nhé, ông Plantat. - Ông yêu cầu

Ông Thẩm phán già nghe theo. Ông cầm một cây đèn đem sang phía bên kia chiếc bàn bi-a. Tay ông run mạnh đến nỗi bầu đèn và bóng đèn thủy tinh va chạm vào nhau. Ánh sáng chập chờn hắt lên tường những cái bóng ảm đạm.

Tuy nhiên, khuôn mặt bà bá tước đã được rửa kĩ càng, các vết máu và bùn được lau sạch. Vì thế dấu vết của các cú đâm nhìn rõ hơn. Những dấu vết của sắc đẹp vẫn hiện lên trên khuôn mặt vàng vọt này.

Ông Lecoq đang đứng cạnh bàn bi-a, cúi xuống để xem xét gần hơn.

- Bà Trémorel, - Ông bác sĩ Gendron nói - đã bị đâm mười tám nhát dao. Trong số các vết thương này có một vết chí mạng, đó là vết đâm gần như thẳng đứng, đây này, chỗ đó, ở dưới vai một chút.

Vừa nói ông vừa chỉ một vết thương há miệng lớn và tay trái ông nâng cái xác lên, mái tóc vàng tuyệt đẹp của bà xõa kín tay ông. Đôi mắt bà bá tước vẫn còn lưu lại vẻ khiếp sợ. Có vẻ như từ cái miệng hé mở kia đan8 thốt lên tiếng kêu: “Cứu tôi với!”

Cha Plantat, người có trái tim sắt đá, quay mặt đi còn ông bác sĩ, lúc này đã làm chủ được nỗi xúc động, tiếp tục nói với giọng khoa trương của các giáo sư trên giảng đường:

- Lưỡi dao chắc phải rộng khoảng 3 cen-ti-mét và dài ít nhất 25 cen-ti-mét. Những vết thương khác ở cánh tay, ngực, vai, thì tương đối nhẹ. Có thể giả định rằng,  những vết thương này bị đâm ít nhất hai tiếng sau khi khi vết đâm chí mạng kết liễu bà.

- Đúng. - Ông Lecoq nói.

- Các vị hãy chú ý, - Ông bác sĩ hoạt bát nói tiếp - rằng tôi không tuyên bố chắc chắn điều gì, tôi chỉ đưa ra một khả năng. Các hiện tượng làm cơ sở cho niềm tin của tôi quá mơ hồ, quá khó nắm bắt bản chất, cần phải tranh luận thêm nữa, nên tôi không dám chắc điều gì.

Lời phát biểu của ông bác sĩ có vẻ làm ông Lecoq rất phật ý.

- Tuy nhiên, - Ông nói - khi mà...

- Điều tôi có thể khẳng định, - Ông Gendron ngắt lời - điều tôi sẽ khẳng định không chút ngại ngùng trước tòa, với lời thề chắc chắn, rằng những vết thương giập nát

đầu, trừ một vết duy nhất, đều được gây ra sau khi bà bá tước đã chết. Không có gì phải nghi ngờ, bàn cãi. Đây này, ở phía trên mắt là cú đâm khi bà còn sống. Như các vị thấy đấy, máu ngấm vào các mắt xích của mô tế bào khá nhiều, khối u tụ máu rất to, có màu rất đen ở giữa và bị sạm đi. Còn những vết giập nát khác Có rất ít đặc điểm như thế, khi mà cú đập khá mạnh đã làm gãy xương thái dương, nhưng không hề có dấu hiệu bầm máu.

- Hình như, thưa bác sĩ! - Ông Lecoq gợi ý - Từ sự việc đã được chứng minh rằng bà bá tước sau khi chết đã bị đánh bởi một dụng cụ dùng để đập, ta cũng có thể kết luận bà qua đời do bị đâm bằng dao.

Ông Gendron suy nghĩ một lát rồi nói:

- Có thể ông nói đúng, về phần tôi thì tôi tin như thế. Tuy nhiên, kết luận báo cáo của tôi sẽ không giống như của ông. Pháp y chỉ được tuyên bố dựa trên những sự việc hiển nhiên đã được chứng minh và không thể bàn cãi. Nếu nó có sự nghi ngờ nào, dù là nhỏ nhất, mong manh nhất, thì nó phải im lặng. Tôi sẽ nói thêm: nếu có một sự hoài nghi, thì quan điểm của tôi là bị cáo sẽ phải được hưởng lợi từ đó chứ không phải bên nguyên cáo.

Chắc đây không phải quan điểm của vị nhân viên an ninh, nhưng ông tránh không nói gì. Ông theo dõi ông bác sĩ với vẻ chăm chú say mê, vẻ mặt nhăn lại cho thấy đang vận dụng nỗ lực của trí thông minh. Ông nói:

- Bây giờ tôi thấy có thể xác định được nơi và cách thức bà bá tước bị đánh.

Ông bác sĩ phủ vải lại cho xác chết và Cha Plantat cũng đặt lại cây đèn lên chiếc bàn nhỏ. Cả hai đề nghị ông Lecoq phát biểu ý kiến.

- Thôi được! - Vị nhân viên an ninh nói tiếp - Chiều hướng vết thương của bà Trémorel chứng tỏ cho tôi thấy rằng bà ấy bị giết khi đang ngồi uống trà trong phòng người hơi cúi về phía trước. Kẻ giết người đến từ phía sau, tay giơ lên, chọn đúng vị trí và đâm với một lực khủng khiếp. Cú đâm mạnh đến nỗi nạn nhân ngã dúi xuống phía trước, trán bà đập vào góc bàn, làm thành vết thương bầm máu duy nhất ở đầu mà chúng ta đã thấy.

Ông Gendron lần lượt quan sát ông Lecoq và Cha Plantat khi thấy hai người nhìn nhau với ánh mắt khác lạ. Có lẽ ông nghi ngờ rằng họ đang chơi trò gì đó. Ông liền nói:

-Tội ác chắc phải xảy ra như vị cảnh sát đây đã giải thích.

  Một sự im lặng khó xử lại bao trùm, đến nỗi Cha Plantat thấy rằng đã đến lúc phải can thiệp. Bực bội bởi thái độ im lặng ương bướng của ông Lecoq, ông liền hỏi:

- Ông đã thấy những gì cần thấy rồi chứ?

- Hôm nay thế là đủ rồi, thưa ngài. Tôi cần một vài cuộc khám xét nữa, nhưng phải đợi ánh sáng ban ngày. Vả lại, tôi cảm thấy, trừ một chi tiết vẫn làm tôi lo lắng, thì toàn bộ vụ việc tôi đều nắm rõ cả rồi.

- Vậy thì sáng sớm mai ta sẽ phải có mặt ở đây.

- Tôi sẽ có mặt, thưa ngài, đúng lúc ngài muốn.

- Khi nào ông hoàn thành công việc khám xét, chúng ta sẽ cùng đi Corbeil để gặp ngài Thẩm phán điều tra.

- Xin tuân lệnh, thưa ngài Thẩm phán hòa giải.

Lại một lát im lặng.

Cha Plantat cảm thấy mình bị người ta đoán được ý nghĩ, ông không hiểu gì trước thái độ đồng bóng khác thường của vị nhân viên an ninh, người cách đây mấy tiếng đồng hồ vẫn tỏ ra hoạt bát thì giờ lại không chịu nói gì.

Còn ông Lecoq thì, khoái chí vì chọc ghẹo được ông Thẩm phán hòa giải, dự định hôm sau sẽ làm cho ông ta ngạc nhiên hết sức khi ông trình bản báo cáo đầy đủ nhất về những gì mình suy nghĩ. Trong khi chờ đợi, ông lại lôi hộp kẹo ra để gửi gắm tâm sự với bức chân dung.

-Nếu thế thì, - Ông bác sĩ nói - Có lẽ chúng ta ra về thôi.

- Tôi đang định xin phép rút lui, - Ông Lecoq nói - từ sáng đến giờ tôi chưa được ăn uống gì.

Cha Plantat đang tính đưa ra một quyết định quan trọng. Đột nhiên ông hỏi:

  - Ông quay về Paris tối nay chứ, ông Lecog?

- Không, thưa ngài, sáng nay tôi đến với ý định sẽ ngủ lại đây. Thậm chí còn đem theo cả túi ngủ, trước khi đến đây tôi đã để nó tại một quán trọ nhỏ ven đường có vẽ hình cây lựu trên mặt quán. Tôi dự định sẽ ăn tối và ngủ lại ở đó.

- Ông sẽ thấy rất khó chịu ở chỗ quán trọ Cây Lựu chung thủy đó, - Ông Thẩm phán già nói - sẽ thận trọng hơn nếu đến chỗ tôi ăn tối.

- Ngài Thẩm phán hòa giải thật tử tế...

- Hơn nữa, vì chúng ta còn phải chuyện trò, có thể lâu đó, nên tôi xin dành cho ông một phòng, dọc đường chúng ta sẽ lấy túi ngủ.

Ông Lecoq nghiêng mình mỉm cười làm duyên và cảm động nhận lời.

- Và cả ông nữa, thưa bác sĩ, - Cha Plantat nói tiếp: dù muốn hay không thì tôi cứ bắt cóc ông. Ồ! Ông đừng có từ chối. Nếu ông nhất quyết về Corbeil tối nay thì ăn cơm xong chúng tôi sẽ đưa về.

Việc còn lại là gắn niêm phong mọi thứ tại hiện trường.

Công việc nhanh chóng được thực hiện. Những dải băng hẹp bằng giấy da, được nối với nhau bằng dấu gắn xi niêm phong, có in hình huy hiệu của văn phòng Thẩm phán hòa giải. Chúng được dán lên mọi cánh cửa lầu một, cánh cửa căn phòng có chiếc rìu và hai cánh cửa chiếc tủ đựng vật chứng thu được trong cuộc điều tra, đã được mô tả tỉ mỉ trong biên bản

Chương 9

        Bất chấp mọi sự hối hả dễ hiểu, nhưng phải đến 10 giờ đêm, Cha Plantat và các khách mời mới có thể rời lâu đài Valfeuillu.

Thay vì đi đường lúc sáng, họ trở về bằng con đường dốc nhỏ chạy dọc lãnh địa của bà Lunascol rồi theo đường chéo dẫn thắng đến cây cầu treo bằng thép. Đó là con đường ngắn nhất dẫn đến quán trọ mà ông Lecoq đã gửi món đồ.

Ông Thẩm phán già, nãy giờ hơi phân tâm vì công việc điều tra, vừa đi vừa cảm thấy lo lắng cho ông bạn Courtois. Ông quay sang nói với ông bác sĩ Gendron:

- Không biết ông ấy đã gặp phải tai họa gì? Vì tính ngớ ngẩn khó chịu của gã gia nhân vô lại kia mà chúng ta hoàn toàn chẳng biết được gì. Chính vì nhận được thư của con gái cả của ông, cô Laurence, mà người ta sai gã đi gọi ông!

Trước mặt họ là quán trọ Cây Lựu..

Trước cửa quán, một người đàn ông to lớn như hộ pháp, mặt mày sáng sủa, hai chân bắt tréo đứng tựa cột, trên miệng ngậm chiếc tẩu dài bằng đất nung, đang hút thuốc, nói chuyện với một người lao động ngành đường sắt cố tình từ Évry đến đây để nghe tin. Đó chính là ông chủ quán. Vừa nhìn thấy Cha Plantat, lão đã kêu lên:

- Ôi, ngài Thẩm phán hòa giải, thật là một tai họa! Xin mời các vị vào nhà, xin mời! Trong phòng có nhiều người đã nhìn thấy bọn giết người đấy. Cái lão Bợm Nhậu vô lại! Lại còn tay Guespin kia nữa Ôi! Sáng mai tôi sẵn sàng đi Corbeil xem người ta dựng giá treo cổ cho bọn chúng.

- Hãy rủ lòng thương một chút đi ông chủ Lenfant, ông đã quên quá nhanh Guespin và lão Bợm Nhậu là những khách hàng trung thành nhất của ông đấy.

Ông chủ Lenfant hơi cụt hứng trước câu đáp trả của Cha Plantat, nhưng lão nhanh chóng lấy lại vẻ trâng tráo. Lão đáp:

- Ôi khách hàng gì cái ngữ ấy! Thế là cái tay Guespin bất lương kia sẽ cuỗm mất ba mươi tám franc mà tôi chẳng bao giờ có cơ hội đòi lại được nữa.

- Ai mà biết được! - Ông Thẩm phán hòa giải nói giọng mỉa mai - Vả lại, chắc là tối nay ông sẽ kiếm được nhiều hơn số tiền đó, vì ông đang có bao nhiêu khách như trong ngày hội Orcival kia kìa!

Trong lúc diễn ra cuộc đối đáp ngắn ngủi này, ông Lecoq đã vào quán để lấy túi ngủ. Vì tư cách của ông không còn bí mật nữa, nên ông không nhận được sự đón tiếp tử tế như ban sáng, lúc ấy người ta tưởng ông là gã bán đồ dệt kim đã nghỉ việc. Chỉ có bà Lenfant, một bà chủ quán mà chẳng cần đến chồng cũng tống được lũ say rượu hết tiền ra cổng, là còn hạ cố trả lời. Khi ông hỏi  hết bao nhiêu thì bà phẩy tay khinh bỉ nói: “Khỏi!”

Thấy ông ra khỏi quán với túi ngủ trên tay, Cha Plantat liền bảo:

- Ta phải nhanh chân lên, vì tôi còn muốn tạt qua nhà ông Xã trưởng tội nghiệp xem thế nào.

Ba người rảo bước và ông Thẩm phán già, bị xáo động bởi những linh tính chẳng lành, vừa tìm cách xua đi những nỗi lo lắng vừa nói tiếp:

- Nếu nhà ông Courtois có chuyện gì hệ trọng thì giờ này tôi phải được thông báo rồi. Có lẽ cô Laurence chỉ viết rằng cô bị ốm hoặc chỉ hơi khó ở. Còn bà Courtois, người đàn bà nhân hậu nhất trên đời, thường lo lắng vì những chuyện không đâu, chắc muốn chồng mình đi tìm con gái ngay. Rồi các vị sẽ thấy đó chỉ là báo động giả.

Nhưng không. Đã xảy ra một tai họa nào đó rồi.

- Trước cánh cổng sắt của nhà ông Xã trưởng có khoảng hơn chục người đàn bà phố chợ tụ tập. Gã gia nhân Baptiste đang đứng giữa huơ tay nói huyên thuyên. Nhưng khi thấy ông Thẩm phán già đáng sợ gần đến nơi thì đám đàn bà ngồi lê đôi mách vội biến đi như bầy chim mòng biển hoảng loạn. Họ đã nhận ra ông từ khá xa nhờ ánh sáng của cột đèn đường. Bởi lẽ trung tâm xã Orcival này đang sở hữu và kiêu hãnh phô trương 20 cột đèn là món quà của ông Courtois, được thắp sáng mỗi tối đến nửa đêm những lúc trời không có trăng sao. Hai mươi cây cột đèn thắp bằng dầu hỏa đã được mua thanh lý của một thành phố khá giả vừa nâng cấp hệ thống đèn  chiếu sáng bằng khí gas. Đèn đường của Orcival có lẽ chẳng chiếu sáng được bao nhiêu, vào các buổi tối mùa đông, khi sương mù giăng kín, thì dầu hỏa còn tỏa ra mùi kinh khủng.

Cuộc viếng thăm bất ngờ của ông Thẩm phán gi làm cho gã Baptiste vôn tỉnh thầm lặng này cảm thấy phật ý rõ rệt, bởi đám cử tọa bỏ chạy khiến gã bị ngắt quãng giữa lúc cơn hùng biện đang lên cao trào. Nhưng vì có nỗi sợ lớn của một kẻ hiền từ, nên gã vội che giấu vẻ phật ý bằng nụ cười thường nhật.

- Ôi! Thưa ngài! - Gã kêu lên khi Cha Plantat chỉ cách gã ba bước - Ôi, thưa ngài, thật là một chuyện ghê gớm! Tôi đang chạy đi tìm ngài...

- Ông chủ cần tối ư?

- Thật không thể tin được. - Gã Baptiste nói tiếp - Tối nay, lúc ra khỏi lâu đài Valfeuillu, ông chủ đã cố gắng chạy rất nhanh, đến nỗi tôi gần như không thể theo kịp.

Gã Baptiste ngừng lời thốt ra một suy nghĩ chợt đến:

- Ông chủ không có vẻ nhanh nhẹn, đúng không ạ? Thế mà có đấy, vâng, khá nhanh chân, cho dù to béo!

Cha Plantat sốt ruột giậm chân.

- Cuối cùng thì, - Gã gia nhân nói tiếp - chúng tôi về đến đây, tốt rồi! Ông chủ lao vào phòng khách như một cơn bão, thấy bà chủ đang ngồi khóc nức nở. Ông chủ thở đứt hơi đến nỗi gần như không thể nói nên lời. Đôi mắt giương to, rồi ông nói: “Có chuyện gì? Có chuyện gi?” Thế là, bà chủ, lúc ấy có nói được gì đâu, liền chìa bức thư của tiểu thư cho ông.

   Ba người nghe mà như có than hồng dưới chân, trong khi gã vô lại nhận ra điều đó nên cứ nhẩn nha từng câu.

- Vậy là thế này, - Gã nói tiếp - ông chủ đón lấy bức thư, đến bên cửa sổ để nhìn cho rõ mới đọc được. Ồ, chỉ một cái liếc mắt, ông chủ đã đọc hết bức thư. Đến lúc bấy giờ - ta thường thấy những việc kì lạ như thế - Ông rống lên một tiếng kêu khản đặc, như thế này này, các vị ạ: “Ôi!” Rồi ông huơ hai tay lên trời như con chó đang bơi, sau đó quay người hai vòng rồi ngã lăn ra bụp như cái túi rơi, mặt úp xuống đất. Thế là xong!

- Ông ấy chết rồi ư? - Cả ba người cùng kêu lên.

- Ồ không, thưa các ngài. - Gã Baptiste đáp với nụ cười dễ thương - Rồi các ngài sẽ thấy.

Ông Lecoq chắc chắn là người kiên nhẫn, nhưng cũng không đến mức như người ta tưởng. Bực bội trước tốc độ của câu chuyện, ông đặt chiếc túi ngủ xuống đất, tay phải nắm chặt cánh tay Baptiste, trong khi tay trái lăm le cây roi song rất dẻo có tay cầm bằng bạc mạ vàng, mà ông luôn đem theo, làm nó kêu rít lên. Ông nói:

- Nào anh bạn, ta yêu cầu anh kể nốt cho xong đi, nghiêm túc đấy...

Ông chỉ nói có thế. Gã gia nhân, kẻ được coi là không ai dám la mắng bao giờ, trở nên hoảng sợ trước người đàn ông tóc vàng nhỏ bé này, người có một giọng nói đặc biệt, với nắm tay cứng hơn gọng kìm. Mắt dán vào chiếc roi song của ông Lecoq, gã vội nói rất nhanh:

- Ông chủ vừa bị một cơn đột quỵ. Cả nhà đang loạn lên. Trừ tôi ra, mọi người ai cũng hoảng sợ, tôi nghĩ phải đi gọi ai đó, tôi biết ông Gendron đang ở chỗ lâu đài rồi, hay là đi gọi ông bác sĩ quanh đây. hay là ông dược sĩ, ai cũng được. Thật may mắn. Ở góc phố tôi gặp Robelot, anh thầy thuốc nắn xương. Tôi bảo: “Anh đi theo tôi.” Anh ta theo tôi về nhà, gạt mọi người sang bên chích máu ở hai cánh tay cho ông chủ. Lát sau, ông chủ đã thở được, mở mắt và cuối cùng đã nói được. Bây giờ ông ấy đã bình phục, đang nằm trên sofa ở phòng khách, nước mắt chảy dài. Ông bảo muốn gặp ngài Thẩm phán hòa giải, ngay lập tức tôi...

- Thế còn... tiểu thư Laurence? - Cha Plantat hỏi với giọng nghẹn ngào.

Anh chàng Baptiste làm bộ đau lòng đáp:

- Ôi, thưa các ngài, đừng nhắc đến tiểu thư nữa... Thật ngao ngán!

Ông Thẩm phán và ông bác sĩ không nghe thêm nữa, họ vội vã bước vào nhà. Theo chân họ là ông Lecoq sau khi đã giao cho Baptiste chiếc túi ngủ của mình và nói: “Đem cái này đến nhà ông Thẩm phán hòa giải cho ta, nhanh chân lên.” làm gã gia nhân “không ai dám la mắng kia” run lên và vội vã ra đi.

Tai họa một khi vào một nhà nào thì dường như nó đóng dấu định mệnh ngay từ ngưỡng cửa. Trên thực tế có thể không phải như vậy, nhưng đó là cảm nghĩ không cưỡng lại được của những người được báo tin trước.

Khi bước vào sân trong, ông bác sĩ và Cha Plantat có cảm giác ngôi nhà hôm qua vẫn còn tỏ ra hiếu khách,  vui vẻ và náo nhiệt đến thế mà giờ đây nó mang một dáng vẻ sầu thảm.

  Ở tầng trên, mọi người nhìn thấy ánh đèn lướt qua lướt lại lấp loáng. Người ta đang lo cho cô con gái trẻ nhất của ông Courtois, cô Lucile, người vừa bị một cơn choáng kinh hoàng. Ở tiền sảnh, ngồi ở chân bậc cầu thang là một cô bé 15 tuổi làm hầu phòng cho tiểu thư Laurence. Giống như mọi phụ nữ nông thôn khi tuyệt vọng, cô nâng tạp dề lên che mặt khóc nức nở. Mấy người gia nhân đứng ngây ra với vẻ hoảng hốt, không biết làm gì và phải như thế nào trong cảnh rối loạn này.

Trong ánh sáng nhạt nhòa của hai cây nến, cánh cửa phòng khách mở toang. Trên chiếc ghế bành rộng kê gần lò sưởi, bà Courtois đang trong tư thế nằm ngửa hơn là ngồi. Ở cuối phòng, phía gần cửa sổ trông ra vườn, ông Courtois đang nằm bẹp trên sofa. Người ta đã cởi cho ông chiếc áo khoác và để cho nhanh, khi tính mạng ông đang phụ thuộc vào một mũi chích, người ta đã giật hai ống tay áo sơ mi và chiếc khăn choàng ra. Giờ đây, sau khi chích máu, người ta đã sửa lại áo xống quanh hai cánh tay trần của ông.

Bên cạnh cửa có một người đàn ông nhỏ nhắn, ăn mặc giống như những người thợ thủ công khá giả sống quanh Paris, thái độ vô cùng lúng túng. Đó chính là Robelot, anh chàng thầy thuốc nắn xương, người vẫn được yêu cầu đứng đó để đề phòng xem có chuyện gì xảy ra.

Nhìn thấy Cha Plantat bước vào, ông Courtois liền tỉnh khỏi trạng thái thất thần ủ rũ. Ông đứng lên, loạng choạng bước ra đón và gần như đổ sụp vào vòng tay ông Thẩm phán già. Ông nói với giọng đau lòng.

  Ôi, ông bạn của tôi! Tôi là một người khốn khổ, vâng, thật khốn khổ!

Người ta không còn nhận ra ông Xã trưởng bất hạnh, ông đã thay đổi ghê gớm. Còn đâu con người hạnh phúc nhất trần gian, với khuôn mặt tươi cười, cái nhìn tự tin, mà tư thế của ông công khai nói lên tầm quan trọng và sự phát đạt như sự thách thức đối với mọi người. Chỉ trong mấy tiếng, ông đã già đi hai mươi tuổi. Ông trở nên kiệt quệ, đờ đẫn, đầu óc điên loạn đang bị buông trôi giữa đại dương cay đắng. Ông chỉ còn biết nhắc đi nhắc lại một câu vô nghĩa:

- Khốn khổ thân tôi, thật khốn khổ!

Ông Thẩm phán già, một con người từng trải, chính là một người bạn tốt cần thiết trong cơn hoảng loạn ghê gớm này. Ông dìu ông Courtois quay trở lại sofa, ngồi xuống bên, tay nắm tay, cố làm dịu nỗi đau vô hạn này: Ông gợi lại cho người cha bất hạnh này rằng vợ ông người bạn đời của ông, vẫn còn đó để cùng khóc than cho người con gái tội nghiệp đã mất. Ông chẳng vẫn còn một cô con gái khác để yêu quý chăm lo đó sao.

  Nhưng con người khốn khổ này không còn nghe hiểu được gì. Ông rên rỉ:

- Ôi, ông bạn của tôi ơi! Ông chưa biết hết đâu. Giá như nó mất ở đây, trong vòng tay chăm sóc của người thân, được yêu thương sưởi ấm đến hơi thở cuối cùng, thì nỗi tuyệt vọng của tôi dù có vô hạn thì cũng không  bằng nỗi đau đang giết chết tôi đây. Giá mà ông biết được, giá mà ông biết...

  Cha Plantat đứng bật dậy như hoảng hốt vì những điều vừa nghe thấy. Ông Xã trưởng nói tiếp:

- Nhưng mà ai có thể nói cho tôi biết nó đã chết ở đâu và chết như thế nào! Ôi Laurence của cha, chẳng lẽ không có ai ở đó nghe thấy tiếng khò khè hấp hối để cứu con ư! Sao con lại ra nông nỗi này, ôi, con gái trẻ và hạnh phúc như thế!

Ông bỗng thức tỉnh khỏi cơn tuyệt vọng một cách đáng sợ rồi kêu lên:

- Ta đi thôi, ông Plantat, ta phải đến nhà xác xem sao!

Rồi ông lại ngồi phịch xuống, miệng thì thào câu nói gở:

- Nhà xác!

Tất cả những người chứng kiến cảnh đau lòng đó chỉ biết đứng bất động, lạnh người không nói được lời nào và không cả dám thở. Người ta chỉ nghe thấy tiếng rên rỉ nghẹn ngào của bà Courtois cùng tiếng nấc của cô hầu gái ngoài tiền sảnh.

- Ông biết tôi là bạn ông mà. - Cha Plantat thì thầm - Phải, tôi là người bạn tốt nhất của ông. Ông cứ nói đi, hãy tin tôi, nói hết cho tôi nghe.

- Chuyện là thế này... - Ông Courtois bắt đầu - Ông biết đấy...

Nhưng hai hàng lệ tuôn trào đã làm ông không nói tiếp được nữa. Thế là vừa đưa cho Cha Plantat bức thư nhàu nhĩ thấm đẫm nước mắt, ông vừa nói:

  -Đây ông đọc đi... Đó là bức thư cuối cùng của nó.

Cha Plantat tới bên chiếc bàn có đặt mấy cây nến và vì chữ viết bị xóa nhiều chỗ, nên ông phải khó nhọc mới đọc được:

“Cha mẹ kêu quý,

Hãy tha lỗi cho con, con xin cha mẹ, tha lỗi cho đứa con bất hạnh vì nỗi đau mà còn khiến cha mẹ phải chịu. Than ôi! Con thật có tội, nhưng sự trừng phạt thật kinh khủng, trời đất ơi!

Trong một ngày lầm lạc, bị lôi kéo bởi một đam mê định mệnh, con đã quên tất cả, quên tấm gương và lời khuyên của người mẹ hiền từ thánh thiện, quên những bổn phận thiêng liêng nhất và lòng yêu thương của cha mẹ. Con đã không biết, vâng, con đã không biết cưỡng lại kẻ khóc lóc dưới chân mình thề bồi tình yêu vĩnh cửu mà bây giờ lại bỏ con.

Giờ đây, thế là hết, đời con chẳng còn gì nữa, con đã bị ô uế. Con đã có thai và chẳng thể giấu được lỗi lầm kinh khủng này nữa.

Ôi, cha mẹ kính yêu, xin đừng nguyền rủa con. Con là con gái của cha mẹ, không biết cúi đầu trước sự khinh miệt. Con không thể sống khi đã mất hết danh dự.

Khi bức thư này đến tay cha mẹ thì con đã không còn trên cõi đời này nữa. Con đã đi khỏi nhà cô con, đã đi xa, thật xa, đến một nơi mà không ai nhận ra. Ở đó con sẽ kết liễu cảnh khốn khổ và tuyệt vọng của mình.

  Thế là vĩnh biệt cha mẹ yêu quý, con xin vĩnh biệt!. Tiếc thay con không thể quỳ gối trước mặt cha mẹ để xin tha thứ lần cuối cùng.

Mẹ yêu quý của con, cha nhân từ của con, hãy thương đứa con gái bất hạnh lầm lạc, tha lỗi cho con, hãy quên con đi. Đừng bao giờ để cho em gái Lucile của con biết chuyện này...

Một lần nữa con xin vĩnh biệt, con có đủ dũng cảm, danh dự buộc con phải làm thế.

  Con xin gửi tới cha mẹ lời cầu chúc cuối cùng của đứa con gái tội nghiệp Laurence...”

Những giọt nước mắt chảy dài hai má của ông Thẩm phán già khi ông cố đọc bức thư tuyệt mệnh này. Một cơn giận dữ khủng khiếp thầm lặng, với những ai hiểu rõ ông, đang làm cho bộ mặt ông co giật. Cuối cùng, khi đọc hết bức thư, ông thốt lên với giọng khàn khàn:

- Khốn nạn!

Nghe rõ câu nói đó, ông Courtois kêu lên:

- Ôi, phải rồi, thật khốn nạn cái kẻ quyến rũ đê hèn kia đã rình mò trong bóng tối để cướp đi đứa con gái đáng yêu, kho báu quý giá nhất của tôi. Than ôi, nó có biết đời là thế nào đâu! Hắn đã thì thầm vào tai nó những lời yêu đương làm rung động con tim mọi cô gái, nó đã tin hắn và giờ hắn bỏ nó. Ôi giá mà tôi biết hắn, giá mà tôi biết...

  Đột nhiên ông ngừng lời. Một ánh sáng của lý trí vừa lóe lên trong vực thẳm tuyệt vọng mà ông rơi vào. Ông vội nói:

- Không, người ta không thể từ bỏ một người con gái đẹp và quý phái như vậy. Khi mà trong túi cô ta có món hồi môn đáng giá hàng triệu đồng thì người ta không từ bỏ cô ta đâu, trừ phi trong hoàn cảnh bắt buộc.

   Tình yêu có hết thì lòng tham vẫn còn. Kẻ cám dỗ bỉ ổi  kia chắc là đã có vợ. Và kẻ khốn nạn đó không thể là ai khác ngoài gã bá tước Trémorel. Chính hắn đã giết con gái tôi.

Không khí im lặng trở nên sầu thảm hơn, nó xác minh cho ông Xã trưởng thấy rằng ý nghĩ của ông cũng là ý nghĩ của những người xung quanh. Ông kêu lên:

- Thế là tôi mù rồi. Vì tôi đã tiếp đón con người này, đã chìa bàn tay trung thực ra và gọi hắn là bạn. Ôi, tôi có quyền báo thù công nhiên chứ?

Nhưng nghĩ đến tội ác ở lâu đài Valfeuillu, ông lại nói tiếp với nỗi thất vọng vô bờ:

- Thế mà tôi lại không thể trả thù được! Tôi không thể tự tay giết hắn được nữa, không được nhìn hắn phải chịu đau khổ kéo dài, không được nghe hắn xin tha mạng! Chỉ vì hắn đã chết rồi. Hắn đã chết dưới tay những kẻ giết người đỡ bỉ ổi hơn hẳn.

Ông bác sĩ và Cha Plantat cố trấn an ông Xã trưởng bất hạnh nhưng vô ích, ông vẫn tiếp tục lớn tiếng than vãn:

- Ôi Laurence, con gái yêu của cha, tại sao con mất lòng tin như vậy? Con đã sợ cha giận, cứ như thể một người cha có thể không yêu con gái nữa. Bị tuyệt vọng, mất danh dự, rơi xuống dưới đáy xã hội, cha vẫn yêu con. Chẳng phải con là con của cha sao, chẳng phải con chính là con của cha sao? Than ôi, con chẳng hiểu trái tim một người cha. Làm cha không phải biết tha thứ mà là biết quên. Thôi nào, đáng ra con có thể còn hạnh phúc hơn nữa. Con của con ư? Có sao, nó cũng là máu mủ của cha. Nó có thể lớn lên trong gia đình ta và cha có thể âu yếm nó như âu yếm con. Con của con, chẳng phải là ruột thịt của cha ư? Buổi tối, bên lò sưởi, cha sẽ bế nó ngồi lên đùi như đã bế con lúc còn bé.

Ông khóc vì mủi lòng. Ông nhớ lại hàng nghìn kỷ niệm về thời cô bé Laurence vẫn chơi đùa cạnh ông trên thảm nhà. Những kỷ niệm như thể vừa diễn ra hôm qua.

- Ôi con gái của cha, - Ông lại cất tiếng - có phải cảnh đời ngoài kia đã làm con sợ, một cảnh đời độc ác, đạo đức giả và nhạo báng? Nhưng mà chúng ta sẽ ra đi mà. Cha sẽ bỏ Orcival, sẽ từ chức xã trưởng. Chúng ta sẽ đến một nơi thật xa, đến cuối trời nước Pháp, đến Đức, hay Italia. Có tiền thì làm gì cũng được. Bất cứ điều gì... Vậy mà không được nữa. Tôi có hàng triệu đồng mà con gái tôi lại tự tử mất rồi.

Ông đưa hai tay che mặt, nghẹn ngào trong tiếng nấc.

- Và chẳng làm thế nào biết được nó ra sao! - Ông nói tiếp - Có chuyện gì kinh khủng xảy ra không? Nó đã chọn cách chết như thế nào? Ôi con tôi, con gái tôi đẹp như thế! Các ông có nhớ không, thưa ông bác sĩ và ông Plantat, các ông có nhớ mái tóc đẹp uốn quanh trên vầng trán thanh tú, có nhớ đôi mắt to lung linh, nhớ hai hàng mi dài uốn cong của nó không? Còn nụ cười của nó, các ông thấy không, giống như ánh mặt trời của đời tôi. Tôi yêu biết bao giọng nói của nó và cái miệng của nó, tươi tắn đến thế khi nó hôn lên má tôi những cái hôn thật kêu. Nó chết rồi ư? Mất tích ư? Thế mà không làm thế nào biết được chuyện gì đã xảy ra với thân thể mềm mại  và xinh đẹp của nó. Biết đâu nó đang bị bỏ rơi dưới đáy bùn của con sông nào đó. Các vị hãy nhớ lại cái xác bà bá tước Trémorel sáng nay. Nghĩ đến đó cũng đủ làm tôi tan nát rồi. Ôi lạy Chúa, con gái của tôi. Cho tôi được gặp nó một tiếng, một phút thôi cũng được, để tôi có thể trao nụ hôn cuối cùng lên đôi môi lạnh giá của nó.

Ấy thế mà cũng con người này mới đây còn đứng cao trên thềm lâu đài Valfeuillu để tuôn ra những lời lẽ sáo rỗng trước những kẻ hiếu kì trong xã.

Vâng, nhưng nỗi mê muội là thước đo bình quân xóa nhòa mọi sự phân biệt của tinh thần và trí tuệ. Nỗi tuyệt vọng của một bậc thiên tài cũng chẳng khác gì của kẻ ngu đần.

Từ lúc nào đó, ông Lecoq đã thực lòng cố nén nhịn không để một giọt nước mắt nóng bỏng trào ra. Ong là một con người khắc kỷ về nguyên tắc sống và nghề nghiệp. Nhưng nghe thấy những lời lẽ đau buồn cầu than của một người cha tuyệt vọng, ông không còn kìm nổi lòng mình. Quên mất mọi người có thể nhận ra cảm xúc của mình, ông bước ra khỏi bóng tối mà từ nãy vẫn ẩn mình rồi nói với ông Courtois:

- Tôi, Lecoq, thanh tra an ninh, xin hứa danh dự sẽ tìm ra xác của tiểu thư Laurence.

- Ông Xã trưởng tội nghiệp tuyệt vọng bám lấy lời hứa này như một kẻ chết đuối vớ được cọng cỏ đang trôi trong tầm tay.

- Phải rồi, - Ông nói - chúng ta sẽ tìm thấy nó, đúng không?. Xin ông hãy giúp tôi. Người ta bảo là chẳng có  gì mà cảnh sát không làm được, cảnh sát biết hết, nhìn thấy hết. Chúng ta sẽ biết chuyện gì đã xảy ra với con gái tôi. Cảm ơn ông - Ông nói thêm - ông là một người tử tế. Vừa nãy tôi đã tiếp đón ông thiếu chu đáo, đã kiêu ngạo ngu ngốc tỏ vẻ bề trên, hãy tha lỗi cho tôi nhé. Đó là do những định kiến ngớ ngẩn: tôi đã đón tiếp ông với thái độ coi thường, trong khi không hiểu sao tôi lại tiếp đãi long trọng cái tên bá tước Trémorel khốn nạn kia. Xin cảm ơn ông lần nữa, chúng ta sẽ làm được, rồi ông sẽ thấy, chúng ta sẽ phải giúp nhau, sẽ huy động toàn bộ cảnh sát, sẽ lục soát cả nước Pháp. Cần tiền ư? Tôi có tiền đây, tôi có hàng triệu đồng, ông cứ việc lấy...

Mệt mỏi đến kiệt sức, ông loạng choạng ngã phịch xuống sofa.

- Ta không nên ở đây lâu thêm nữa, - Ông bác sĩ Gendron thì thầm vào tai Cha Plantat - ông ấy cần đi nằm, sau những cơn chấn động như thế này thì một cơn mê sáng tinh thần không có gì đáng ngạc nhiên.

Ông Thẩm phán hòa giải liền bước tới chỗ bà Courtois khi ấy vẫn ngồi suy sụp trên ghế bành. Bị lún sâu trong đau khổ, dường như bà chẳng nhìn chẳng nghe thấy gì.

- Thưa bà, - Ông gọi - thưa bà! Bà rùng mình rồi đứng lên với vẻ ngơ ngác.

- Lỗi ở tôi! - Bà nói - Tôi có lỗi quá, một người mẹ cần phải hiểu tâm tư con gái như hiểu lòng bàn tay mình. Tôi đã không đoán được bí mật của Laurence, tôi là người mẹ tồi.

  Ông bác sĩ cũng đến bên.

- Thưa bà, - Ông tuyên bố với giọng khẩn thiết phải đưa ông nhà đi nằm ngay. Tình trạng của ông. nghiêm trọng, dứt khoát phải cho ông ngủ một lát. Tôi đã chuẩn bị một liều thuốc cho ông...

- Ôi, lạy Chúa! - Người đàn bà tội nghiệp và hai bàn tay kêu lên - Ôi, lạy Chúa tôi!

Rồi nỗi lo sợ về một tai họa mới có thể cũng đáng sợ chẳng kém tai họa trước làm cho bà có chút tỉnh táo, bà sai gia nhân dìu ông Courtois về phòng. Bà cũng lên phòng ông, theo sau là ông bác sĩ Gendron. Chỉ còn lại ba người trong phòng khách: ông Thẩm phán hòa giải, ông Lecoq và anh thầy thuốc nắn xương Robelot, người vẫn đứng cạnh cửa phòng.

- Tội nghiệp Laurence, - Ông Thẩm phán già thì thầm - bất hạnh thay cô gái!

- Tôi cảm thấy, - Vị nhân viên an ninh nhận xét chính ông bố mới là người đáng thương. Ở tuổi đó, khả năng ông không vực dậy nổi sau cú sốc như vậy: Dù gì thì cuộc đời ông ấy cũng tan nát.

Cả ông, một nhân viên an ninh, cũng bị xúc động và nếu như ông cố che giấu cảm xúc - do lòng tự trọng thì dứt khoát ông cũng đã phải thổ lộ với bức chân dung trên nắp hộp kẹo rồi.

- Từ lâu, - Ông Thẩm phán hòa giải nói tiếp - tôi đã có linh cảm về tai họa xảy ra hôm nay. Tôi đã đoán được bí mật của Laurence, không may là tôi đã đoán quá muộn

- Và ngài đã không thử...

- Sao? Trong những tình huống tế nhị thế này, khi danh dự của một gia đình đáng kính phụ thuộc vào một lời nói, thì cần hết sức thận trọng. Tôi có thể làm được gì? Cảnh báo ông Courtois ư? Rõ ràng là không. Vả lại có nói thì ông ấy cũng không tin. Ông ấy thuộc loại người không muốn tin điều gì, chỉ có sự việc tàn nhẫn mới làm ông tỉnh ngộ.

- Có thể can thiệp với bá tước Trémorel.

- Ông bá tước có thể sẽ phủ nhận hết. Ông ấy sẽ hỏi tôi có quyền gì mà can thiệp vào chuyện ấy. Cách đó chỉ dẫn đến mối bất hòa giữa tôi với ông Courtois.

- Nhưng còn cô gái?

Cha Plantat cất tiếng thở dài đáp:

- Nói chung, mặc dù ghét dính vào những chuyện không phải của mình, nhưng một hôm tôi đã thử nói chuyện với cô ấy. Với thái độ vô cùng thận trọng, có thể nói là với sự tế nhị như một người mẹ, không để cho cô ấy biết rằng tôi biết tất cả, tôi đã cố cho cô ấy biết cái vực sâu mà cô ấy đang lún vào.

- Rồi cô ấy trả lời sao?

- Không nói gì. Cô ấy chỉ cười đùa, giống như những người đàn bà cười đùa để che giấu bí mật. Từ đó tôi không bao giờ có được 15 phút đồng hồ ở một mình với cô ấy. Và trước khi sự việc bất cẩn này xảy ra - bởi vì nói chuyện là một sự bất cẩn, đúng ra phải hành động - thì tôi là người bạn thân nhất của cô ấy. Không có ngày nào cô ấy không đến quậy phá nhà kính  của tôi. Tôi đã để mặc cho cô ấy phá những cây cảnh quý hiếm nhất, trong khi tôi chẳng cho ai một bông hoa nào, kể cả Đức Giáo hoàng. Cô ấy đã độc đoán biến tôi thành người trồng hoa. Vì cô mà tôi sưu tập một bộ cây thạch thảo xứ Cap. Tôi đã được giao nhiệm vụ chăm sóc các thùng trồng hoa cho cô....

Sự thổ lộ tâm tình của ông đạt đến mức mủi lòng đến nỗi ông Lecoq, trong khi nhìn trộm ông, đã không kìm được cái nhăn mặt ranh mãnh.

Ông Thẩm phán già định nói tiếp thì chợt nghe thấy tiếng động ở tiền sảnh, ông liền quay sang và nhận ra sự có mặt của Robelot, anh chàng thầy thuốc nắn xương. Lập tức ông tỏ thái độ khó chịu ra mặt.

- Anh đó hả, anh chàng kia? - Ông hỏi.

Anh ta nở một nụ cười khúm núm để tiện:  - -Vâng, thưa ngài Thẩm phán hòa giải, xin sẵn sàng hầu ngài.

- Nghĩa là anh đã nghe thấy hết câu chuyện của chúng tôi?

- Ồ, điều đó thì không, thưa ngài Thẩm phán hòa giải, tôi đang đợi xem bà Courtois có sai bảo gì tôi không.

- Một suy nghĩ bất chợt xuất hiện trong đầu Cha Plantat, ông thay đổi ánh mắt: ra hiệu khuyên ông Lecoq chú ý, rồi dịu giọng bảo anh chàng thầy thuốc nắn xương

- Thế thì lại đây, thầy Robelot.

Ông Lecoq khinh bỉ nhìn anh ta.

Anh chàng thầy thuốc nắn xương xã Orcival có vẻ  ngoài nhỏ nhắn gầy còm, nhưng trên thực tế lại có sức khỏe phi thường. Mái tóc húi cua của anh ta để lộ vầng trán rộng thông minh. Đôi mắt sáng của anh ta có ngọn lửa của mọi ham muốn cháy rực, khi nào anh ta quên kiểm soát thì nó bộc lộ sự táo tợn vô sỉ. Đôi môi mảnh dẹt trơ trọi trên chiếc cằm nhẵn nhụi của anh ta luôn nở một nụ cười rẻ tiền. Nhìn từ xa một chút, với tầm vóc nhỏ bé và khuôn mặt không râu, trông anh ta giống lũ trẻ ranh bỉ ổi của Paris, hiện thân cho mọi sự hư hỏng mà hình ảnh tưởng tượng về chúng còn nhơ nhuốc hơn cả cái nơi nhơ nhớp mà chúng sa vào để kiếm từng đồng xu trong cảnh không nhà cửa.

Được ông Thẩm phán hòa giải mời gọi, anh ta bước vào phòng khách, mỉm cười chào:

- Ngài Thẩm phán hòa giải có tình cờ và may mắn cần đến tôi chăng?

- Không, thầy Robelot, không hề. Tôi chỉ muốn chúc mừng anh đã kịp thời chích máu cho ông Courtois. Cú chích máu của anh có lẽ đã cứu mạng ông ấy.

- Có lẽ là như thế. - Anh chàng thầy thuốc nắn xương đáp.

- Ông Courtois là người hào phóng, ông ấy nhận rõ ích lợi của việc anh làm.

- Ồ, tôi không đòi hỏi gì ông ấy đâu. Nhờ Trời, tôi không cần ai thương cả. Chỉ cần người ta trả công cho những gì tôi làm là tôi bằng lòng rồi.

- Vâng, tôi biết, người ta đã nói với tôi như thế, việc làm ăn của anh rất tốt, chắc là anh thỏa mãn.

   Lời lẽ của ông Plantat trở nên thân tình gần tình cảm cha con. Người ta thấy ông rất quan tâm đến sự phát đạt của anh thầy thuốc Robelot.

- Thỏa mãn ư? - Anh ta nói tiếp - Không đến mức như ngài Thẩm phán nghĩ đâu. Đối với dân nghèo thì cuộc sống đắt đỏ lắm, lại còn có những khoản thu như thế này, những khoản thu chết tiệt này chẳng ngon ăn đâu.

- Dù sao, chính anh đã mua được cánh đồng cỏ Morin ở dưới miền Évry.

- Vâng, thưa ngài.

- Đồng cỏ Morin ấy đẹp đó, dù nó hơi ẩm. Cũng may anh có một bãi đá sỏi ở chỗ mấy mảnh đất mà bà góa Frapesle bán cho.

Chưa bao giờ anh thầy thuốc lại thấy ông Thẩm phán hòa giải thích chuyện trò và hiền hậu đến thế, nhưng anh ta không cho thấy chút ngạc nhiên nào.

- Mấy mảnh đất tồi tệ. - Anh Robelot đáp.

- Không tệ như anh nói đâu. Với lại, anh chẳng đã mua được món khác nữa của nhà khai mỏ Peyron còn gì?

- Một miếng đất chẳng đáng gì.

- Đúng thế, nhưng nó vẫn được trả bằng tiền mặt hẳn hoi. Anh thấy rõ cái nghề thầy thuốc không bằng cấp cũng không đến nỗi tồi.

Đã nhiều lần bị theo dõi về việc hành nghề chữa bệnh phi pháp, nhưng anh chàng Robelot vẫn thấy cần phải phản bác ông Thẩm phán.

- Nếu tôi có chữa bệnh cho mọi người, - Anh ta khẳng định - thì cũng không bắt người ta trả tiền cho tôi.

- Vậy thì, - Cha Plantat nói tiếp - phải chăng cái nghề bán cây thuốc đã làm giàu cho anh?

Rõ ràng cuộc nói chuyện đang chuyển thành cuộc hỏi cung, anh chàng thầy thuốc nắn xương cảm thấy lo lắng.

- Tôi cũng kiếm tàm tạm nhờ cây thuốc. - Anh ta đáp.

- Và vì là người chỉn chu và biết tiết kiệm, nên anh đã mua được đất.

- Tôi còn chữa cho cả gia súc nữa, - Robelot nhanh nhảu nói tiếp - món này cũng đem lại cho tôi khá nhiều lời. Họ vừa hỏi thăm tôi từ cách xa hơn ba dặm. Tôi chữa bệnh cho ngựa, bò, cừu.

- Cũng vẫn không có bằng cấp?

Anh thầy thuốc nắn xương tỏ vẻ khinh bỉ, nói:

- Một mảnh bằng không làm nên khoa học. Tôi á, tôi chẳng thua gì lũ bác sĩ thú y học ở trường. Tôi học thú y trên đồng cỏ và các chuồng gia súc. Nói chẳng phải khoe khoang chứ không ai hơn tôi trong việc chữa bệnh sưng phồng, bệnh sán óc hay bệnh đậu cừu đâu.

Giọng ông Thẩm phán hòa giải ngày càng nhân từ:

- Tôi biết anh là người tháo vát và đầy kinh nghiệm. Vâng, bác sĩ Gendron, người mà anh từng làm việc cùng, có lúc đã ca ngợi về trí thông minh của anh. Anh chàng thầy thuốc nắn xương thoáng giật mình với vẻ bồn chồn, cho dù rất nhẹ nhưng

vẫn không thoát khỏi đôi mắt của Cha Plantat. Ông nói tiếp:

- Vâng, ông bác sĩ yêu quý này đã khẳng định với tôi rằng chưa bao giờ ông gặp một trợ lý phòng thí nghiệm có hiểu biết như anh. Ông ấy bảo tôi: “Anh Robelot có trình độ và sở thích về hóa học cũng như tôi, anh ấy hiểu rõ những thao tác cực kì khó khăn.”

- Thế ư? Tôi chỉ cố làm hết sức mình thôi, bởi vì tôi được trả công xứng đáng và tôi luôn thích học hỏi.

- Và chỗ ông Gendron là một trường học tốt cho anh, thầy Robelot ạ: ông ấy tiến hành những công trình nghiên cứu rất đáng quan tâm. Đáng chú ý nhất là những công trình và thí nghiệm về chất độc.

Nỗi lo lắng dần chiếm lĩnh anh thầy thuốc nắn xương bắt đầu lộ rõ; anh ta đưa mắt láo liên. Anh ta đáp như để trả lời cho có chuyện:

. Vâng, tôi đã được chứng kiến những cuộc thí nghiệm rất lạ lùng.

- Vậy thì, - Cha Plantat nói - là người thích học hỏi và ham hiểu biết, anh hãy tận hưởng cơ hội đi. Những ngày tới đây, ông bác sĩ sắp có một đề tài nghiên cứu rất hay, chắc chắn ông ấy sẽ nhờ anh phụ tá.

Anh thầy thuốc Robelot là người quá tinh tế nên từ mấy phút trước anh ta không thể không đoán ra cuộc trò chuyện này, đúng hơn là cuộc hỏi cung, có một mục đích. Nhưng là mục đích gì? Ông Thẩm phán hòa giải muốn đi đến đâu? Anh ta tự hỏi về điều đó mà không khỏi có chút hoảng sợ khó hiểu. Rồi khi nhanh chóng hồi tưởng  lại mình đã trả lời biết bao câu hỏi có vẻ phù phiếm và nhớ lại những câu hỏi đó đã dẫn mình đến đâu, anh ta chợt rùng mình run sợ. Anh ta tự cho mình khôn khéo và có thể tránh được những câu hỏi khác bằng cách nói:

- Tôi luôn sẵn sàng nghe lệnh thầy cũ, bất cứ khi nào thầy cần tôi.

- Ông ấy sẽ cần đến anh, tôi cam đoan như vậy. - Cha Plantat tuyên bố.

Và bằng giọng dửng dưng trái với cái nhìn nặng như chì đang xoáy vào anh chàng thầy thuốc nắn xương, ông nói thêm:

- Công việc sẽ rất thú vị và nhiệm vụ thì khó  khăn. Anh bạn ạ, người ta sẽ khai quật xác chết của ông Sauvresy.

Chắc chắn anh chàng Robelot đang chuẩn bị đón nhận một điều khủng khiếp và đã lấy hết can đảm để đương đầu. Tuy nhiên cái tên Sauvresy giáng xuống đầu anh ta như một nhát búa, anh ta lắp bắp với giọng tắc nghẹn:

- Sauvresy!

Không cần nghe anh ta nói, Cha Plantat đã quay mặt đi chỗ khác và vẫn tiếp tục với cái giọng mà người ta thường dùng khi nói về những sự việc không quan trọng như về mưa nắng, trời đẹp:

- Phải, người ta sẽ khai quật xác ông Sauvresy. Người ta đang nghi ngờ - tòa án luôn nghi ngờ mà - rằng ông ấy chết không phải vì một căn bệnh hoàn toàn tự nhiên.

   Anh chàng thầy thuốc nắn xương phải dựa người vào tường để khỏi ngã.

-Vậy là, - Ông Thẩm phán hòa giải nói tiếp - người ta đã yêu cầu bác sĩ Gendron. Các vị biết đấy khi làm thí nghiệm phân tích các vật phẩm, ông bác sĩ đã tìm ra các chất phản ứng cho thấy sự có mặt của một chất alcaloide nào đó. Ông ấy đã cho tôi biết về một tờ giấy thử nào đó...

Quyết tâm lấy hết nghị lực, Robelot cố đứng thẳng dậy để giữ tư thế rồi nói:

- Tôi biết các kiểu tiến hành của bác sĩ Gendron, nhưng tôi không thấy ai có thể là đối tượng của những nghi ngờ mà ngài Thẩm phán hòa giải muốn nói tới.

Cha Plantat lúc này tỏ ra đã quyết. Ông trả lời:

- Tôi nghĩ người ta khẳng định hơn là nghi ngờ. Anh biết đấy, bà Trémorel đã bị ám sát, chắc là người ta đã khám xét giấy tờ của bà và đã tìm thấy những bức thư, một lời khai thuộc loại không thể chối cãi, những tờ biên lai... Không biết còn những gì nữa.

Anh Robelọt cũng biết ông Thẩm phán đang nói đến chuyện gì, tuy nhiên anh ta vẫn có can đảm để nói

- Thôi kệ! Hy vọng là tòa án có sự nhầm lẫn.

Rồi, để tỏ ra có can đảm, mặc dù cơn bồn chồn đang làm anh ta run rẩy như lá dương trước gió, anh chàng này cố bắt ép đôi môi mỏng nở một nụ cười và nói thêm:

- Không thấy bà Courtois xuống, mà ở nhà đang có người đợi tôi, ngày mai tôi sẽ quay lại vậy. Xin chào ngài Thẩm phán và mọi người.

   Anh ta bước ra cửa và chẳng mấy chốc người ta đã nghe thấy tiếng cát sỏi ngoài sân lạo xạo dưới chân anh ta. Tiếng chân anh ta bước loạng choạng như người say rượu.

Sau khi anh thầy thuốc nắn xương đi khỏi, ông Lecoq bước tới trước mặt Cha Plantat, ngả mũ nói:

- Tôi xin chào thua, thưa ngài, xin bái phục ngài; ngài tài giỏi chẳng kém gì thầy tôi, thầy Tabaret vĩ đại.

Quả thực là vị nhân viên an ninh đã “bị xúc động”. Người nghệ sĩ trong ông đã thức dậy. Ông đang phải đương đầu với một vụ án khó khăn, một trong những vụ án có thể làm tăng gấp ba số lượng phát hành của báo Tòa án. Tất nhiên còn nhiều chi tiết ông vẫn chưa nắm được, vẫn chưa biết được đầu mối khởi đầu, nhưng ông đã nhìn thấy mọi việc trên tổng thể.

  Khi thâm nhập vào hệ thống lý lẽ của ông Thẩm phán hòa giải, ông đã theo dõi từng bước lập luận của nhà quan sát rất tinh tế này và phát hiện ra những điều phức tạp của một vụ án mà dưới con mắt của ông Thẩm phán Domini lại có vẻ thật đơn giản. Bộ óc tinh nhanh của ông, được dùng để tháo gỡ mớ suy luận rắc rối, đã chắp nối mọi tình tiết mà ông đã phát hiện ra trong ngày, để rồi ông phải thành thực thán phục Cha Plantat.

  Nhìn bức chân dung yêu quý, ông nghĩ: Cả hai bọn anh, anh và ông lão ranh mãnh kia, sẽ có nhiệm vụ giải thích rõ mọi chuyện. Tuy nhiên vấn đề là ông không được tỏ ra quá kém cạnh.

- Thưa ngài, Ông nói - trong khi ngài hỏi cung anh chàng mãnh kia, một cuộc hỏi cung rõ ràng là hữu ích, thì tôi cũng không để phí thời gian. Tôi đã một chút dưới gầm đồ đạc và tìm thấy mẩu giấy này.

- Xem nào.

- Đó là chiếc phong bì thư của cô Laurence.

-Ông có biết nơi ở của bà cô mà tiểu thư Laurence đã ở đó mấy ngày qua không?

- Ở Fontainebleau, hình như thế.

- Thế mà phong bì này lại có tem đóng dấu của Paris, bưu cục phố Saint-Lazare; mặc dù tôi biết tem bưu điện chẳng xác nhận điều gì...

- Dù sao nó cũng là một dấu hiệu. Và không chỉ có vậy, tôi đã tự ý đọc bức thư của tiểu thư Laurence để trên bàn.

Cha Plantat vô tình nhíu mày.

- Vâng, Ông Lecoq nói tiếp - có lẽ chuyện đó không tế nhị lắm, nhưng muốn ăn thì phải lăn vào bếp! Vậy thì, ngài đã đọc bức thư này rồi, đã soi xét nó, đã xem kĩ viết, đã cân nhắc từng chữ, đã chú ý đến cấu trúc của từng câu văn.

- Ồ! - Ông Thẩm phán kêu lên - Vậy là tôi không nhầm, ông có cùng ý nghĩ như tôi!

Rồi, với một niềm hưng phấn hy vọng, ông nắm lấy hai bàn tay viên cảnh sát và bóp chặt trong tay mình như tay một người bạn cũ. Họ định nói chuyện tiếp thì nghe thấy tiếng bước chân trên cầu thang. Ông bác sĩ Gendron xuất hiện trên ngưỡng cửa.

   - Ông Courtois ổn rồi, - Ông nói - gần như đã ngủ, ông ấy sẽ bình phục thôi.

- Vậy thì chúng ta chẳng còn gì phải làm ở đây nữa, - Ông Thẩm phán nói - ta đi thôi, ông Lecoq chắc sắp chết đói rồi.

Ông đưa ra mấy lời khuyên cho đám gia nhân vẫn đứng ở tiền sảnh rồi nhanh chóng kéo hai vị thực khách về nhà. Vị nhân viên an ninh đã kịp nhét vào túi bức thư cùng chiếc phong bì của cô Laurence tội nghiệp.

Chương 10

       Ông Thẩm phán hòa giải của xã Orcival sống trong ngôi nhà hẹp và nhỏ, đó là ngôi nhà của một bậc hiền triết.

   Ngôi nhà có ba căn phòng rộng ở tầng trệt, trên lầu một có bốn phòng, có một tầng trên cùng và mấy căn phòng ở tầng áp mái dành cho gia nhân. Toàn bộ ngôi nhà toát lên vẻ vô tâm của một người đã rút khỏi cuộc sống nhốn nháo ngoài kia để thu mình trong cuộc sống riêng từ mấy năm nay, không còn coi trọng bất cứ vật gì. Đồ đạc, một thời là những đồ rất đẹp, nay đã xuống cấp, cũ kĩ và không được tân trang. Các đường chỉ của những đồ đạc lớn đã bị bong, đồng hồ treo tường không còn chỉ đúng giờ, vải bọc đệm ghế bành nhiều chỗ bị sờn hở cả sợi canh, nắng gió đã làm nhiều chỗ rèm cửa bị bạc màu

  Chỉ có phòng đọc sách là cho thấy có sự chăm sóc hàng ngày. Trên những tấm giá kệ rộng làm bằng gỗ sồi chạm trổ, các tập sách phô bày những chiếc bìa bằng da thuộc có vân vàng. Một tấm kệ nhỏ di động gần lò sưởi dùng để kê những cuốn sách ưa thích của Cha Plantat, chúng giống như những người bạn thầm kín cho cảnh cô đơn của ông.

  Căn nhà kính rộng mênh mông, cực kì sang trọng  được sắp xếp tuyệt vời, với sự hoàn hảo thuộc kiểu mới nhất có thể hình dung được, là tài sản xa xỉ duy nhất của ông Thẩm phán hòa giải. Ở đó, trong những chiếc thùng đựng đất mùn đã được rây kĩ càng, ông gieo những cây hoa thuốc lá cảnh vào mùa xuân. Ở đây có những cây xứ lạ mà Laurence thích đem về trồng đầy trong những chiếc thùng hoa. Ở đây có 137 loài cây thạch thảo nở hoa.

Trong nhà có hai gia nhân sinh sống, đó là bà góa Petit có nhiệm vụ nấu ăn, quản gia và một người làm vườn thiên tài tên là Louis. Sở dĩ những người này không

dám làm cho căn nhà ồn ào vui vẻ vì Cha Plantat không hề nói chuyện và ghét nghe tiếng nói chuyện. Tại nhà ông, im lặng là quy định bắt buộc.

Ôi, đối với bà Petit thì điều đó thật là khó khăn, nhất là trong những ngày đầu. Bà là người hay nói chuyện, đến mức khi không có ai để chuyện trò thì, vì tuyệt vọng, bà bắt đầu xưng tội, mà xưng tội cũng là nói chuyện.

Có mấy chục lần bà suýt bỏ việc, cũng là mấy chục lần ý nghĩ về quyền lợi được đảm bảo gần như lương thiện và hợp pháp đã giữ bà lại. Thế rồi, ngày qua ngày, dần dần bà đã quen với việc phải chế ngự cái lưỡi nổi loạn của mình để thích nghi với sự im lặng như trong tu viện này.

- Nhưng con quỷ trong bà thì không chịu thua. Bà liền trả thù ở bên ngoài cho sự thiếu thốn trong nhà, bà sang hàng xóm để gỡ lại thời gian bỏ phí trong nhà. Không phải vô cớ mà bà được coi là một trong những người hay nói ngồi lê đôi mách nhất của xã Orcival. Có thể nói bà luôn là người khơi chuyện.

  Thế nên người ta dễ dàng hiểu được cơn tức giận của bà Petit vào cái ngày định mệnh khi ông bà bá tước Trémorel bị sát hại.

Khoảng 11 giờ, sau khi hỏi han tình hình, bà đã chuẩn bị xong bữa sáng mà vẫn không thấy ông chủ.

- Bà đã đợi 1 tiếng, 2 tiếng, rồi 5 tiếng đồng hồ, trong khi vẫn để nước sôi để chần trứng mà vẫn không thấy ông chủ.

Bà định sai ông Louis đi kiếm ông chủ, nhưng ông này cũng mải mê như những người khác, ít hỏi han chuyện trò, nên muốn bà đích thân đi tìm. Và khổ thêm là ngôi nhà đã bị bao vây bởi những người hàng xóm tưởng rằng bà Petit biết rõ mọi chuyện nên đã đến hỏi thăm. Thế mà chẳng có tin gì để nói cho họ.

Đến khoảng 5 giờ chiều, quyết định bỏ bữa sáng, bà quay sang chuẩn bị bữa tối. Mà để làm gì cơ chứ? Khi mà tháp chuông đẹp của nhà thờ Orcival điểm 8 tiếng vẫn không thấy ông chủ về nhà. Đến 9 giờ, bà phát khùng lên, rồi vừa bồn chồn lo lắng bà vừa lớn tiếng là mắng ông Louis lầm lì vừa tưới vườn xong đang ngồi ăn ngốn ngấu đĩa súp đầy với vẻ mặt u sầu.

Một tiếng chuông cửa cắt ngang lời bà. Bà vội reo lên:

- Ôi, cuối cùng ông chủ đã về!

Nhưng không, không phải ông chủ. Đó là một cậu bé khoảng 12 tuổi được ông Thẩm phán sai về báo cho bà Petit biết rằng ông đang chuẩn bị về và dẫn theo hai vị khách sẽ ăn tối và ngủ lại.

Thế là bà đầu bếp kiêm quản gia suýt ngã ngửa.  Vì từ 5 năm nay, đây là lần đầu tiên Cha Plantat mời ai đó ăn tối. Lời mời này chắc phải che giấu những điều lạ lùng lắm đây. Nghĩ thế, cơn giận của bà Petit tăng lên gấp đôi cùng với nỗi tò mò.

- Ra lệnh cho tôi làm cơm tối vào giờ này đây! - Bà càu nhàu - Tôi xin hỏi như thế có đúng lẽ thường không?

Rồi, nghĩ là thời gian đang gấp gáp, bà nói tiếp với ông làm vườn:

- Nào, ông Louis, giờ không phải lúc ngồi ung dung như thế đâu. Động chân động tay đi ông bạn, phải vặn cổ ba con gà. Ông ra nhà kính xem có quả nho chín nào không, đem cho tôi mấy thứ đồ hộp, ông xuống hầm nhanh lên!

Bữa tối đang được chuẩn bị thì lại có tiếng chuông cửa. Lần này là anh chàng Baptiste, gia nhân của ông Xã trưởng Orcival. Với vẻ rất khó chịu, anh ta đem đến chiếc túi ngủ của ông Lecoq. 

- Này, - Anh ta nói với bà quản gia - cái gã đi với ông chủ của bà bắt tôi đem thứ này đến.

- Gã nào?

Anh chàng gia nhân, người “không ai dám la mắng”, vẫn còn đau cánh tay vì cú bóp của ông Lecoq. Anh ta đang hận ông ta ghê lắm.

- Tôi biết sao được? - Anh ta đáp - Tôi nghe nói đó là gã mật thám do Paris cử về để điều tra vụ án Valfeuillu. Có lẽ là một gã chẳng mấy tử tế gì, một kẻ mất dạy, thô bạo... và chải chuốt.

- Nhưng ông ta không đi một mình với ông chủ chứ?

  - Không. Có cả bác sĩ Gendron nữa.

Bà Petit đang nóng lòng muốn biết thêm tin tức anh chàng Baptiste, nhưng anh này cũng đang nóng muốn quay về xem ông chủ thể nào nên đi ngay khi nói thêm gì. Lại một tiếng đồng hồ nữa trôi qua, bà Petit đang tức giận tuyên bố với ông Louis rằng bà vừa định quẳng bữa tối qua cửa sổ thì ông Thẩm phán hòa giải xuất hiện, theo sau là hai vị khách.

Từ lúc rời khỏi nhà ông Xã trưởng, họ không nói chuyện với nhau. Sau những chấn động ban chiều khiển. họ ít nhiều hoang mang, họ cảm thấy cần phải suy nghĩ, phải trấn tĩnh và lấy lại bình tĩnh.

Vì thế khi họ bước vào phòng ăn, bà Petit cố công thăm dò vẻ mặt của ông chủ và hai vị khách nhưng họ chẳng cho bà thấy gì. Nhưng bà không đồng tình với ý kiến của anh chàng Baptiste, bà thấy ông Lecoq có vẻ hiền từ và hơi ngốc nghếch.

Bữa ăn tối chắc hẳn phải ít im lặng hơn lúc đi đường, nhưng, với một thỏa thuận ngầm, cả ba người đều tránh không nói bóng gió gì đến những sự kiện trong ngày. Nhìn họ bình thản trao đổi với nhau những chuyện không quan trọng, người ta không thể ngờ họ vừa mới là nhân chứng, gần như là những diễn viên, của tấn bi kịch bí hiểm tại lâu đài Valfeuillu. Thực ra thỉnh thoảng cũng có một câu hỏi đưa ra mà không được trả

lời, đôi khi cũng có lời đáp muộn màn, nhưng không hề lộ ra cảm giác hoặc suy nghĩ ẩn chứa đằng sau những câu trao đổi nhạt nhẽo.

   Ông Louis, khi ấy đã mặc một bộ áo vét sạch sẽ, đi lại sau lưng các thực khách, với chiếc khăn ăn màu trắng vắt trên tay, vừa xắn thức ăn vừa phục vụ đồ uống. Bà Petit bê các món ăn ra, đi lại đến ba lần trong khi đáng ra chỉ cần một lần, tai dỏng lên nghe ngóng, luôn để cửa mở khi có thể.

Tội nghiệp cho bà quản gia! Bà đã ứng biến một bữa tối thịnh soạn, vậy mà chẳng ai để ý. Tất nhiên, ông Lecoq không coi thường những món ăn ngon, những món rau quả đầu mùa thật hấp dẫn, vậy mà, khi ông Louis đặt lên bàn giỏ nho vàng óng tuyệt vời - vào ngày 9 tháng 7 này - cái miệng tham lam của ông vẫn chẳng hé một nụ cười.

Bác sĩ Gendron tỏ ra lúng túng không nói được mình đã ăn cái gì.

  Bữa tối kết thúc, Cha Plantat bắt đầu thấy khổ sở vì phải kiềm chế do sự có mặt của gia nhân. Ông gọi bà quản gia:

- Bà đem cà phê đến thư phòng cho chúng tôi nhé, rồi hai người có thể lui.

- Nhưng hai ông khách có thể chưa biết phòng ngủ. - Bà Petit nói xa xôi, bởi lẽ lời đề nghị như ra lệnh của ông chủ đang làm hỏng ý đồ theo dõi của bà - Có thể họ cần cái gì đó.

- Tôi sẽ chỉ phòng cho họ, - Ông Thẩm phán hòa giải xẵng giọng đáp - và nếu họ cần gì thì đã có tôi.

Cần phải nghe lời ông thôi, rồi ba người sang thư phòng. Khi đó Cha Plantat cầm hộp xì gà London đưa cho các vị khách:

  - Tôi cho là hút một điếu xì gà trước khi đi ngủ sẽ khỏe người.

Ông Lecoq rút một điếu xì gà vàng nhất và đẹp nhất, rồi châm lửa xong ông nói:

- Các ngài có thể đi nằm, tôi thấy mình buộc phải thức trắng đêm. Trước khi bắt đầu viết báo cáo, tôi phải xin ngài Thẩm phán mấy điều chỉ dẫn.

Cha Plantat nghiêng đầu ra hiệu đồng ý.

- Chúng ta cần phải thâu tóm lại, - Vị nhân viên an ninh nói tiếp - và phải thống nhất các nhận xét của chúng ta. Mọi sự soi sáng vẫn không quá thừa để chúng ta có thể làm sáng tỏ thêm cho vụ án này, một trong những vụ án mờ ám nhất từ lâu tôi mới gặp. Tình hình có vẻ nguy hiểm mà thời gian thì gấp gáp. Số phận nhiều người vô tội đang phụ thuộc vào trình độ thành thạo của chúng ta, những lời buộc tội họ đang tỏ ra đầy đủ hơn cả để bất cứ ban bồi thẩm nào cũng có thể ra phán quyết: “Có tội”. Chúng ta có một hệ thống lý lẽ, nhưng ông Domini cũng có hệ thống của mình và hệ thống của ông ấy được dựa trên các sự kiện có thật, trong khi lý lẽ của chúng ta chỉ căn cứ vào những cảm giác rất đáng tranh luận.

- Chúng ta có những thứ nhiều hơn cảm giác, thưa ông Lecoq. - Ông Thẩm phán đáp.

- Tôi cũng nghĩ như ngài, - Ông bác sĩ đồng tình - nhưng ta vẫn còn phải chứng minh.

-Và tôi sẽ chứng minh, thật quái quỷ. - Ông Lecoq hào hứng đáp - Đây là một vụ án phức tạp, khó khăn. Càng tốt!. Thế đấy, nếu nó đơn giản, tôi đã quay về Paris  rồi và ngày mai tôi sẽ cử người của tôi đến cho các vị. Tôi thường dành những câu đố dễ cho đám đàn em. Đối với tôi, cái tôi cần là bài toán bí hiểm không thể giải được để tôi được thử thách; đấu sức là để cho tôi tỏ rõ trình độ: điều cản trở là để cho tôi chiến thắng.

Cha Plantat và ông bác sĩ không còn nhận ra viên cảnh sát. Ông như đang bị biến dạng. Ông vẫn là con người ấy, với mái tóc và bộ râu quai nón màu vàng hoe, với chiếc áo đuôi tôm của một đại gia, nhưng cái nhìn, giọng nói, diện mạo, thậm chí cả nét mặt của ông, đã thay đổi. Mắt ông lóe lên những tia lửa, giọng nói âm vang như chuông ngân, cử chỉ hách dịch khẳng định sự táo tợn trong suy nghĩ và sức mạnh quyết đoán của ông.

- Thưa các ngài - Ông nói tiếp - chắc các ngài nghĩ là với vài nghìn franc tiền lương như của tôi thì không nên làm cảnh sát. Nếu không có năng khiếu thì chỉ là kẻ tầm thường như vậy thôi. Các ngài thấy đấy, năm 20 tuổi, sau khi học hành chăm chỉ xong, tôi đã làm công việc tính toán cho một nhà thiên văn học. Đó cũng là một địa vị xã hội. Ông chủ trả cho tôi 70 franc mỗi tháng cộng với bữa sáng. Nhờ đó tôi đã có thể ăn mặc chỉn chu và tính được những con số không biết bao nhiêu mét vuông mỗi ngày.

Ông Lecoq vội rít mấy hơi thuốc xì gà, tò mò quan sát cha Plantat. Rồi ông nhanh chóng nói tiếp:

- Vậy là, các ngài hãy tưởng tượng rằng tôi lại không thấy mình là người hạnh phúc nhất. Đó là vì tôi quên không nói với các ngài rằng mình có hai tật xấu nhỏ: phụ nữ và cờ bạc. Chẳng ai hoàn hảo cả. 70 franc  của nhà thiên văn học không thể đủ cho tôi và trong khi sắp hàng tính toán các cột chữ số, tôi luôn nghĩ cách làm giàu cho ngày hôm sau. Tóm lại là chỉ có một cách: chiếm được tài sản của người khác một cách đủ khôn khéo mà vẫn ăn ngon ngủ yên được. Đó là điều mà tôi suy nghĩ từ sáng đến tối. Đầu óc tôi có khả năng tính toán nhiều mưu mẹo, mở ra cho tôi hàng trăm mưu đồ mà cái sau khả thi hơn cái trước. Các ngài sẽ hoảng sợ nếu tôi chỉ kể một nửa những gì tôi đã hình dung ra trong thời gian đó. Các ngài thấy đấy, nếu mà có nhiều kẻ cắp thuộc trình độ như tôi, chắc là người ta sẽ phải xóa bỏ cái từ “quyền sở hữu” ra khỏi từ điển đi. Sự thận trọng cũng như két sắt sẽ trở nên vô ích. Rất may cho những người có tài sản là bọn kẻ gian thường ngu ngốc. Bọn kẻ cắp Paris - thủ đô của trí tuệ - vẫn còn có thói ăn cắp theo kiểu Mỹ và theo kiểu trộm vặt, thật đáng xấu hổ!

Anh ta định nói gì đây? Bác sĩ Gendron tự hỏi. - Rồi ông lần lượt quay sang dò xét Cha Plantat đang tỏ ra chăm chú như bận suy tư, rồi nhìn sang vị nhân viên an ninh khi ấy đang tiếp tục nói:

- Một hôm, chính tôi cũng thấy sợ những ý nghĩ của mình. Tôi vừa phát minh ra một phép tính có thể nẫng 200.000 franc của bất cứ nhà băng nào, không hề nguy hiểm và dễ dàng như nẫng tách cà phê này. Đến mức tôi tự nhủ, anh bạn ơi, cứ để sự việc này diễn ra một chút đi, sẽ đến lúc từ ý tưởng anh sẽ nghiễm nhiên ra pháp trường đó.

Thế nên, may mắn là với bản tính lương thiện và dứt khoát quyết tâm sử dụng những kĩ năng mà bản tính  đó ban cho, 8 ngày sau tôi đã cảm ơn nhà thiên văn học của tôi để xin vào làm ở Sở Cảnh sát. Vì sợ sẽ thành kẻ cắp, tôi đã trở thành một nhân viên an ninh.

- Thế ông có hài lòng với sự đổi nghề này không? - Ông bác sĩ Gendron hỏi.

- Thưa ngài, quả thực ban đầu tôi vẫn còn hối tiếc. Tôi đang sống hạnh phúc, bởi vì được tự do sử dụng hữu ích năng lực tính toán và suy luận của mình. Cuộc đời đối với tôi có một sức lôi cuốn khổng lồ, bởi vì trong tôi vẫn còn một đam mê lấn át mọi thứ: đó là tính ham hiểu biết. Tôi là người ham hiểu biết.

Người nhân viên an ninh nở một nụ cười. Ông đang nghĩ đến cái nghĩa hai mặt của từ “ham hiểu biết”. Ông nói tiếp:

- Có những người rất mê xem hát. Sự ham mê này cũng có phần giống như của tôi. Chỉ có điều, tôi không hiểu tại sao người ta lại thích thú xem những chuyện tưởng tượng thảm hại mà so với cuộc sống sinh động chúng chẳng khác gì ngọn đèn dầu so với mặt trời. Tôi thấy việc quan tâm đến những tình cảm ít nhiều được thể hiện tốt nhưng chỉ là hư cấu là một thói quen gớm ghiếc. Sao! Anh khóc cho số phận buồn thảm của một nữ diễn viên tội nghiệp uống thuốc độc tự tử, trong khi ra khỏi nhà hát anh có thể gặp cô ta trên đường phố. Thật đáng thương!

- Vậy hãy đóng cửa các nhà hát đi! - Ông bác sĩ Gendron thì thầm.

- Là người khó tính hay chán chường hơn so với  công chúng. - Ông Lecoq nói tiếp - đối với tôi, tôi cần những chuyện hài kịch thực sự hoặc những tấn kịch có thật. Xã hội chính là sân khấu của tôi. Các diễn viên tôi có tiếng cười thẳng thắn hoặc khóc với những giọt nước mắt có thực. Một án mạng xảy ra là màn dạo đầu của vở kịch. Khi tôi xuất hiện thì màn thứ nhất bắt đầu. Bằng một cái liếc mắt, tôi đã nắm được những chi tiết nhỏ nhất của công việc đạo diễn. Sau đó tôi tìm cách thâm nhập vào động cơ của án mạng, tập hợp các nhân vật, gắn các trường đoạn với sự kiện chính, nối tất cả các tình tiết lại. Đó chính là màn trình bày.

Chẳng bao lâu hành động của vở kịch trở nên phức tạp, sợi dây lập luận quy nạp dẫn tôi đến với kẻ có tội, tôi đoán ra nó, tôi bắt nó và tôi giao nộp nó.

  Khi đó xuất hiện một cảnh diễn lớn, bị can vùng vẫy, dùng mưu để thay đổi diễn biến điều tra. Nhưng, được trang bị bằng những vũ khí mà tôi đã rèn giũa, ông Thẩm phán điều tra tấn công dồn dập làm hắn luôn cuống, hắn chưa thú nhận, nhưng đã bị lung lay.

  Và xung quanh nhân vật chính này có biết bao nhân vật phụ, đó là những kẻ tòng phạm, những kẻ xúi giục, những người bạn, những kẻ thù, các nhân chứng! Kẻ thì ghê gớm, đáng sợ, u sầu, kẻ thì lố lăng, kệch cỡm.

- Và các ngài sẽ không biết được cái hài lố bịch ở bên trong cái khủng khiếp.

  Đến phiên tòa đại hình, cảnh diễn cuối cùng trong vở kịch của tôi. Công tố viên buộc tội, nhưng chính là người cung cấp các lý lẽ. Các câu văn của công tố viên chỉ là những đường nét thêu thùa thêm cho dàn ý báo  cáo của tôi. Ông chánh án đặt câu hỏi cho các bồi thẩm, thật là cảm động! Đó là lúc số phận vở kịch của tôi được định đoạt. Nếu bồi thẩm đoàn trả lời: “Không!”, tức là vở kịch của tôi dở, tôi sẽ bị huýt sáo la ó. Trái lại, nếu họ trả lời: “Có!”, tức là vở kịch của tôi hay, người ta sẽ vỗ tay hoan hô, tôi thành công.

Đấy là chưa tính đến chuyện ngày hôm sau tôi có thể tới thăm diễn viên chính, vỗ vai anh ta nói: “Anh thua rồi, anh bạn, tôi mạnh hơn anh!”

Chính lúc này, liệu có phải ông Lecoq đang thực tâm nghĩ như vậy hay là đang diễn kịch! Mục đích của màn tự truyện này là gì?

Không tỏ ra chú ý đến vẻ ngạc nhiên của hai người kia, ông rút điếu xì gà thứ hai rồi hơ lên trên chiếc chao đèn châm lửa. Rồi, hoặc có tính toán, hoặc do vô ý, ông đặt chiếc đèn lên góc lò sưởi thay vì để nó lại chỗ cũ trên bàn. Bằng cách đó, nhờ có cái chao đèn mà khuôn mặt của Cha Plantat hoàn toàn nằm trong khoảng sáng, trong khi đó khuôn mặt của vị nhân viên an ninh, vì ông vẫn đứng lại chìm trong bóng tối.

- Tôi phải thú nhận không chút khiêm tốn giả tạo, - Ông nói tiếp - rằng tôi hiếm khi bị huýt sáo la ó. Tuy nhiên tôi không đến mức tự phụ như người ta nghĩ. Như tất cả mọi người, tôi cũng có gót chân Asin. Tôi đã thắng con quỷ cờ bạc, nhưng không thắng được nỗi đam mê đàn bà.

  Ông trút một tiếng thở dài kèm theo cử chỉ cam chịu buồn rầu của những người đành phải ra quyết định.

   - Thế đấy. Có một người đàn bà mà đối với nàng tôi chỉ là kẻ ngu xuẩn. Vâng, tôi đây, một nhân viên an ninh, nỗi khiếp đảm của lũ kẻ cắp và bọn sát nhân, một kẻ đã khám phá được mọi mưu mô của lũ bất lương

khắp thế giới, kẻ mà từ mười năm nay ngụp lặn trong những thói hư tật xấu, trong tội ác, kẻ giặt quần áo bẩn cho bạn tham nhũng, kẻ đã đo được độ sâu bỉ ổi của con người, kẻ biết tất cả, nhìn thấy tất cả, hiểu biết tất cả. Đó là tôi, Lecoq, kẻ mà cuối cùng đối với nàng còn đơn giản và ngây thơ hơn cả một đứa trẻ. Nàng đã lừa tôi, tôi biết, nàng đã chứng minh cho tôi thấy tôi đã sai. Nàng nói dối, tôi biết, tôi đã chứng minh cho nàng điều đó... Vậy mà tôi lại tin nàng.

- Có những nỗi đam mê, - Ông hạ giọng nói thêm với vẻ buồn rầu - mà tuổi tác chỉ càng khơi chúng cháy bùng lên chứ không hề dập tắt được, những nỗi đam mê mà cảm giác xấu hổ và bất lực làm cho chúng có sự chua chát khủng khiếp. Ta yêu và cảm giác thấy mình không thể được yêu là một trong những nỗi đau mà ta phải trải nghiệm mới thấy được tầm cỡ to lớn của nó Những lúc tỉnh táo, ta tự xem lại mình và tự phán xét. Ta nói: không, không thể như thể được, nàng gần như là một đứa trẻ còn ta gần như là một ông già.

Ta tự nhủ như thế, nhưng trong thâm tâm, có một thứ vẫn còn mạnh hơn lý trí, mạnh hơn ý chí, hơn cả sự trải nghiệm, đó là đốm lửa hy vọng vẫn tồn tại dai dẳng. Ta lại tự nhủ: Biết đâu đấy? Có thể lắm! Ta chờ đợi cái gì? Một phép màu chăng? Chẳng có phép màu nào cả.

Nhưng kệ, ta cứ hy vọng.

  Ông Lecoq ngừng lời, như thể cơn xúc động đã ngăn không cho ông nói tiếp.

Cha Plantat nãy giờ vẫn tiếp tục bình tĩnh hút xì gà, nhả từng ngụm khói đúng kiểu cách, nhưng khuôn mặt ông để lộ vẻ đau khổ khó tả, con mắt ẩm ướt nhìn lung linh, hai bàn tay run rẩy. Ông đứng dậy cầm cây đèn trên lò sưởi đặt lên mặt bàn rồi lại ngồi xuống ghế.

Cuối cùng thì ý nghĩa của màn độc thoại này cũng lóe lên trong đầu ông Gendron.

Trên thực tế, trong khi không lảng tránh sự thật, vị nhân viên an ninh vừa thử làm một trong những thí nghiệm nham hiểm trong danh mục hài kịch của mình và ông không cần đẩy nó đi xa hơn nữa. Từ nay ông đã biết cái cần biết. Sau một lúc im lặng, ông Lecoq rùng mình như vừa ra khỏi cơn mơ, rồi rút đồng hồ ra xem và nói:

- Chết tiệt! Tôi ngồi đây để ba hoa, trong khi thời gian cứ trôi đi.

- Còn Guespin thì ở trong tù. - Ông bác sĩ lưu ý.

- Chúng ta sẽ kéo anh ta ra, thưa ngài. - Vị nhân viên an ninh đáp - Tuy nhiên nếu anh ta vô tội, bởi lẽ tôi đã nắm vụ án của tôi, đó là một cuốn tiểu thuyết của tôi nếu các ngài muốn nói như vậy, sẽ không có lỗ hổng nhỏ nhất nào. Tuy nhiên có một sự việc quan trọng hàng đầu mà riêng tôi không thể giải thích nổi.

- Sự việc nào? - Cha Plantat hỏi.

- Liệu bá tước Trémorel có lợi lộc lớn nào nếu tìm thấy một vật gì đó, như là một chứng thư, một bức thư,  một tờ giấy, một vật mỏng mảnh, được giấu trong chính nhà mình không?

- Phải, - Ông Thẩm phán đáp - điều đó có thể lắm. - Đó là điều mà tôi cần có sự chắc chắn. -Ông Lecoq nói. Cha Plantat suy nghĩ một lát rồi đáp:

- Vậy thì thế này đây, tôi biết chắc chắn, hoàn toàn chắc chắn rằng nếu bà Trémorel bị chết đột ngột thì ông bá tước sẽ đào bới cả ngôi nhà lên để tìm một tờ giấy mà ông ta biết nó thuộc sở hữu của vợ mình và chính tôi lại có nó trong tay.

- Thể thì, - Ông Lecoq nói tiếp - vở kịch là thế này. Khi bước vào lâu đài Valfeuillu, tôi, cũng như các ngài, đã bị sốc bởi cảnh lộn xộn gớm ghiếc của căn nhà. Cũng như các ngài, ban đầu tôi cũng nghĩ rằng cảnh lộn xộn này đơn giản chỉ là làm trò. Nhưng tôi đã nhầm. Xem xét kĩ hơn tôi đã thấy rõ. Đúng là kẻ giết người đã phá vỡ mọi thứ, đập vỡ đồ đạc, đâm rách ghế bành, để làm người ta tin rằng đó là hành động của một băng cướp hung dữ. Nhưng đằng sau những hành vi phá hoại có chủ ý này, tôi đã theo dõi thấy được những dấu vết vô tình của một cuộc khám xét chính xác, tỉ mỉ, thậm chí là kiên nhẫn.

  Chẳng phải sự thật là mọi cái tỏ ra bị cướp phá hú họa đó sao? Chúng dùng rìu chặt phá những đồ đạc mà đáng ra có thể mở được bằng tay, chúng phá các ngăn kéo tủ không bị khóa hoặc là chìa khóa vẫn cắm trong ổ, thế có phải điên không? Không! Bởi vì, trên thực tế, không còn chỗ nào có thể giấu bức thư mà chưa bị  lục soát. Ngăn kéo của nhiều món đồ gỗ nhỏ đã bị vứt vương vãi, nhưng những khoảng trống hẹp nằm giữa rãnh ngăn kéo và thân đồ gỗ đã được xem xét kĩ, tôi

đã có bằng chứng khi lấy được dấu vân tay in trên lớp bụi tích tụ tại những chỗ đó. Các cuốn sách nằm lăn lóc trên sàn nhà, nhưng tất cả đều được giũ tung tóe, một số cuốn bị giũ mạnh đến long cả bìa. Chúng ta đã thấy các tấm ván kệ trên mặt lò sưởi đều đặt đúng chỗ, nhưng tất cả đã được nhấc lên để xem xét. Người ta không rạch ghế bành chỉ để thỏa mãn niềm vui thú xé vải, mà muốn lục tìm cái gì đó bên trong ghế ngồi.

Niềm tin chắc chắn về cuộc khám xét gắt gao trước tiên đã làm lung lay những nghi ngờ của tôi. Vì khi đó tôi đã tự nhủ: bọn kẻ gian này tìm tiền bạc bị cất giấu, nghĩa là chúng không phải người nhà.

- Nhưng, - Ông bác sĩ nhận xét - người ta có thể ở cùng nhà mà vẫn không biết chỗ cất giấu đồ quý giá, chẳng hạn như tay Guespin...

- Xin phép cho tôi được giải thích, - Ông Lecoq ngắt lời - mặt khác tôi đã tìm thấy những dấu hiệu cho thấy kẻ giết người chỉ có thể là người có quan hệ đặc biệt với bà Trémorel, như một người tình, hoặc người chồng. Đây là ý kiến của tôi lúc đó.

- Thế còn bây giờ?

- Đến lúc này, - Vị nhân viên an ninh đáp - với niềm tin rằng kẻ gian đã lục tìm thứ khác chứ không phải đồ quý giá, tôi gần như tin rằng thủ phạm chính là người mà chúng ta đang đi tìm cái xác: bá tước Hector de Trémorel.

  Cái tên này, cả ông bác sĩ Gendron lẫn Cha Plantat đều đã đoán ra, nhưng chưa ai dám bày tỏ nghi ngờ. Họ đang chờ đợi cái tên Trémorel, thế nhưng khi nó được phát ra như thế này, vào nửa đêm, trong căn phòng rộng lớn u ám, bởi một nhân vật cũng có vẻ kì cục, đã khi, họ rùng mình với vẻ kinh hãi khó tả.

- Xin các ngài chú ý cho, - Ông Lecoq nói tiếp - tôi nói là: Tôi tin. Quả thật đối với tôi, tội ác của ông bá tước vẫn chỉ là khả năng rất có thể xảy ra. Hãy xem xem liệu ba chúng ta có đi đến chung một niềm tin không. Thưa các ngài, các ngài thấy đấy, điều tra một vụ án không phải cái gì khác ngoài lời giải đáp cho một vấn đề. Tội ác xảy ra vẫn luôn tồn tại rõ ràng ở đó, ta bắt đầu bằng việc xem xét tất cả các tình tiết nghiêm trọng hoặc phù phiếm, các chi tiết và các đặc điểm riêng biệt. Khi chúng đã được thu thập cẩn thận, ta phải phân loại, sắp xếp chúng có trật tự và theo thời gian. Như thế ta sẽ biết được nạn nhân, tội ác và các tình tiết, cái còn lại phải tìm ra là đối tượng thứ ba, là ẩn số “x”, là cái chưa biết, tức thủ phạm. Đây là việc khó, nhưng không đến mức như người ta tưởng. Vấn đề là phải tìm được một người mà tội của anh ta có thể giải thích được tất cả tình tiết đặc điểm đã thu lượm được - tất cả, các ngài nghe rõ tôi nói rồi đấy. Chúng ta đã gặp con người này rồi, rất có khả năng - và chín phần mười khả năng biến thành hiện thực - là chúng ta nắm được thủ phạm. Thưa các ngài, ông Tabaret, thầy tôi, cũng là thầy của mọi người, đã làm như vậy, cả đời ông chỉ nhầm lẫn ba lần.

Lời giải thích của ông Lecoq quá rõ ràng, chứng  minh quá logic, đến nỗi ông Thẩm phán già và ông bác sĩ không thể kìm được tiếng reo thán phục:

- Rất hay!

- Vậy chúng ta hãy cùng nhau xem xét. - Vị nhân viên an ninh nghiêng mình đáp lễ rồi nói tiếp - Chúng ta hãy xem xem liệu cái tội ác giả định của ông bá tước Trémorel có giải thích được cho vụ án Valfeuillu không.

Ông định nói tiếp thì bác sĩ Gendron ngồi bên cửa sổ liền đứng bật dậy nói:

- Có người đi ngoài vườn!

Mọi người bước lại chỗ ông. Thời tiết lúc đó thật tuyệt, đêm rất trong lành, một khoảng không thoáng đãng trải dài trước cửa sổ, mọi người nhìn ra nhưng không thấy ai. Ông Lecoq nói tiếp:

- Vậy là chúng ta giả định, thưa các ngài, với các sự kiện mà sau này chúng ta sẽ phải tìm kiếm, rằng ông Trémorel đã phải tống khứ bà vợ của mình đi. Tội ác đã quyết, rõ ràng ông bá tước đã phải suy tính và tìm các cách để thực hiện tội ác mà không bị trừng phạt, phải cân nhắc các hậu quả và đánh giá mọi nguy hiểm. Chúng ta cũng phải công nhận rằng các sự kiện dẫn đến quyết định cực đoan này chắc phải làm cho ông ta sợ bị quấy rối và lo sợ đến những việc điều tra cuối cùng ngay cả khi vợ ông ta chết một cách tự nhiên.

- Đó chính là sự thật. - Ông Thẩm phán hòa giải tán đồng.

- Vậy là ông Trémorel đã đi đến quyết định giết vợ mình một cách tàn nhẫn, bằng những cú dao đâm,  với ý định sắp đặt sự việc để người ta tin rằng cả ông ta cũng bị sát hại, để hướng sự nghi ngờ vào một kẻ vô tội hoặc ít nhất vào một kẻ tòng phạm rất ít khả năng có tội hơn ông ta. Bằng cách lựa chọn lập luận này, ông ta đã đành tính trước là sẽ biến mất, sẽ bỏ chạy, sẽ lẩn trốn. sẽ đánh đổi danh tính để, nói ngắn gọn, sẽ thủ tiêu bá tước Hector de Trémorel để làm lại hộ tịch mới dưới cái tên khác. Những giả định bước đầu đó, rất có khả năng được chấp nhận, cũng đủ để giải thích một loạt tình tiết thoạt nhìn có vẻ không dung hòa với nhau. Trước tiên chúng giải thích tại sao, chính vào đêm xảy ra án mạng, tại lâu đài Valfeuillu người ta đã nhìn thấy một món tài sản lớn. Và tôi thấy cái đặc điểm riêng này có ý nghĩa quyết định. Quả thực, khi người ta nhận những món đồ có giá trị lớn để cất giữ trong nhà, thông thường càng cố che giấu kĩ được càng tốt. Nhưng ông Trémorel đã không có sự thận trọng sơ đẳng đó. Ông ta đã để cho mọi người nhìn thấy những bó tiền lớn, lật giở, bày biện chúng ra, đám gia nhận đã nhìn thấy, gần như chạm tay vào chúng; ông ta muốn mọi người biết rõ và truyền tai nhau rằng ông ta đang có khoản tiền lớn, dễ lấy, dễ đem đi, dễ cất giấu. Và ông ta đã chọn thời điểm nào để tỏ ra vô tình bày biện bất cẩn như vậy? Đó chính là thời điểm khi ấy ông biết và mọi người xung quanh đều biết sẽ qua đêm một mình với bà Trémorel. Ông biết rõ đám gia nhân đã được mời đi ăn cưới nhà chị Denis đầu bếp

cũ vào tối ngày 8 tháng 7. Ông cũng khó quên rằng chính mình đã tiêu pha cho đám cưới và chọn ngày cưới khi chị Denis dẫn chồng tương lai đến ra mắt ông bà chủ cũ.

   Có thể các ngài sẽ nói rằng cái món tiền lớn này - mà một trong các cô hầu phòng đã đánh giá là rất lớn - đã được tình cờ gửi đến lâu đài Valfeuillu đúng vào hôm trước ngày xảy ra án mạng. Ít ra thì ta có thể chấp nhận như vậy. Tuy nhiên, xin các ngài hãy tin tôi, đây không phải tình cờ, tôi sẽ chứng minh điều đó. Ngày mai chúng ta sẽ có mặt tại nhà băng ông Trémorel đã gửi tiền để hỏi ông chủ nhà băng xem có phải ông bá tước đã yêu cầu, bằng văn bản hay nói miệng, gửi cho ông ta số tiền mặt vào đúng ngày 8 tháng 7 không. Vậy, thưa các ngài, nếu ông chủ nhà băng khẳng định điều này, nếu ông ấy đưa ra một bức thư, hoặc thề danh dự rằng ông bá tước đã yêu cầu bằng miệng, thì, các ngài sẽ phải công nhận lý lẽ của tôi có sự chắc chắn hơn là giả định.

Cha Plantat và ông bác sĩ cùng gật đầu đồng ý.

- Vậy là, - Vị nhân viên an ninh hỏi - các vị không có gì phản bác?

- Không hề. - Ông Thẩm phán hòa giải đáp.

- Những lập luận sơ bộ của tôi, - Ông Lecoq nói tiếp - còn có lợi là làm sáng tỏ được tình cảnh của anh chàng Guespin. Nói thực, thái độ của anh ta thật ám muội và càng chứng minh cho việc bắt anh ta là đúng. Liệu anh ta có nhúng tay vào tội ác, hay hoàn toàn vô tội, đó là điều mà chúng ta không thể quả quyết được, bởi vì tôi chưa tìm thấy dấu hiệu nào chỉ lối cho chúng ta. Có điều chắc chắn anh ta đã bị sa vào chiếc bẫy được sắp đặt rất khéo. Khi chọn anh ta làm nạn nhân, ông bá tước đã chuẩn bị rất kĩ các biện pháp để khiến mọi nghi ngờ của một cuộc điều tra sơ sài sẽ hướng vào anh ta. Tôi có thể đánh cược  rằng, vì biết rõ cuộc đời của anh chàng khốn nạn này, ông Trémorel không phải không có lý do để nghĩ rằng các vụ tiền sự của anh ta sẽ góp thêm vào khả năng giống như thật của cáo trạng và đặt sức nặng khủng khiếp lên cán cân công lý. Ông ta tự nhủ rằng cũng có thể tay Guespin chắc chắn sẽ thoát tội, nhưng ông ta chỉ muốn tranh thủ thời gian để tránh một cuộc điều tra bước đầu bằng cách làm thay đổi tình tiết. Chúng ta, những người điều tra luôn chú ý đến các chi tiết, không thể để mắc sai lầm. Chúng ta biết rằng bà bá tước đã chết ngay từ cú đánh đầu tiên, như bị sét đánh. Vậy thì bà ấy đã không chống cự, không thể giật đứt được mảnh áo của kẻ sát nhân. Công nhận tội trạng của Guespin tức là công nhận rằng anh ta khá điên đến nỗi đi đặt một mảnh áo vét của mình vào tay nạn nhân. Và cũng có nghĩa là công nhận anh ta khá thật thà đến mức đi vứt chiếc áo rách của mình ra sông Seine, mà lại đứng trên cầu vứt xuống chỗ mà anh ta nghĩ là người ta sẽ dò xét, thậm chí còn không thèm thận trọng một cách sơ đẳng là buộc nó với một hòn đá để giữ cho nó chìm sâu dưới đáy sông. Đó là sự phi lý: Đối với tôi, mảnh vải rách này cùng chiếc áo vét nhuộm máu đã khẳng định sự vô tội của anh Guespin lẫn tính gian ác của bá tước Trémorel.

- Tuy nhiên, - Ông Gendron phản bác - nếu Guespin vô tội, sao anh ta không nói ra? Sao anh ta không viện dẫn chứng cứ ngoai phạm? Anh ta đã qua đêm ở đâu?. Tại sao anh ta có đầy tiền trong ví?

- Thưa ngài, xin ngài chú ý cho là tôi không nói anh ta vô tội. Chúng ta đang đặt giả thiết. Ta có thể đặt giả  thiết rằng bá tước Trémorel, đủ mức nham hiểm để đưa ra cái bẫy cho anh chàng gia nhân, đã khá khôn khéo để ngăn chặn mọi phương tiện không cho anh ta có chứng cứ ngoại phạm.

- Nhưng chính ông, - Ông bác sĩ vẫn cố phản biện - đã phủ nhận khả năng khôn khéo của ông bá tước.

- Xin lỗi, thưa ngài, chúng ta phải hiểu nhau như thế này. Kế hoạch của ông Trémorel rất tuyệt vời và nó báo hiệu sự tai ác cao độ, chỉ có quá trình thực hiện là dở. Giả định rằng kế hoạch đã được tính toán và nghiên cứu chín muồi một cách chắc chắn, sau khi tội ác được thực hiện thì kẻ sát nhân, vì luống cuống và sợ nguy hiểm, đã

mất bình tĩnh và chỉ thực hiện được một nửa dự định. Nhưng cũng còn những giả định khác. Người ta có thể tự hỏi rằng, trong khi kẻ sát nhân thực hiện vụ sát hại bà bá tước Trémorel thì liệu có phải Guespin cũng thực hiện tội ác khác hay không.

Giả thiết này tỏ ra khó tin đối với ông bác sĩ Gendron đến nỗi ông không thể không phản đối:

-Ồ!

- Thưa các ngài, - Ông Lecoq đáp lại - các ngài đừng quên phạm vi phỏng đoán không có giới hạn. Các ngài hãy thử tưởng tượng sự phức tạp của các sự kiện phức tạp theo ý các ngài, tôi sẵn sàng quả quyết rằng sự phức tạp đó đã xuất hiện và sẽ xuất hiện. Chẳng phải Lieuben, một người Đức bị ám ảnh, đã đánh cược rằng ông ta sẽ đảo ngược được trò chơi bài trong trình tự của biên bản đánh cược ư? Trong vòng 20 năm, suốt 10  giờ mỗi ngày, ông ta làm đi làm lại việc trang bài, tráo bài. Ông ta thổ lộ rằng mình lặp lại thao tác này đến 4.246.028 lần mới thắng.

Có lẽ ông Lecoq đang định trích dẫn nữa thì Cha Plantat phác một cử chỉ ngắt lời:

- Tôi công nhận những lập luận sơ bộ của ông. Tôi coi chúng thật hơn điều có thể.

Thế là ông Lecoq vừa nói vừa đi lại khắp phòng, từ cửa sổ đến chỗ các giá kệ sách, vừa dừng lại ở những câu nói có tính quyết định, giống như một vị tướng đang đọc bản kế hoạch tác chiến của ngày hôm sau cho các trợ lý mặt trận. Và người nghe đang kinh ngạc thán phục khi nhìn và nghe ông nói. Từ sáng đến giờ, đây là lần thứ ba ông xuất hiện trước mặt họ dưới bộ dạng hoàn toàn khác. Đây không còn là người bán hàng xén giải nghệ vì bị khám xét, cũng không còn là viên cảnh cảnh sát bất cần đời và đa cảm xét theo lý lịch. Đó là một ông Lecoq mới, với bộ mặt trang nghiêm, cái nhìn thông minh, giọng nói rõ ràng và súc tích, cuối cùng là ông Lecoq mà các quan tòa đều quen biết và sử dụng tài điều tra của vị nhân viên an ninh nổi tiếng này.

Từ lâu ông đã giấu đi hộp kẹo có hình bức chân dung, không còn có chuyện về những chiếc kẹo hình vuông nữa, những cái mà theo lời ông thì chỉ là vật phụ tùng cho cái diện mạo tỉnh lẻ của mình. Ông nói:

- Giờ các ngài hãy nghe tôi nói đây:

- Vào lúc 10 giờ tối. Bên ngoài không một tiếng động, đường sá vắng tanh. Những cây đèn của xã Orcival đã tắt, đám gia nhân của lâu đài đã đi Paris, còn lại ông bà Trémorel ở lâu đài Valfeuillu. Cả hai đã lui về phòng ngủ. Bà bá tước ngồi bên bàn uống trà. Ông bá tước vừa nói chuyện với bà vừa đi lại trong phòng. Bà Trémorel khi ấy không hề có linh cảm gì. Chồng bà, mấy ngày nay tỏ ra đáng yêu hơn, tử tế hơn bao giờ hết. Bà không có gì phải ngờ vực, thế là ông bá tước có thể tiến đến gần từ phía sau mà bà không hề có ý định quay đầu lại nhìn. Nếu như bà có nghe thấy tiếng chân ông bước tới nhẹ nhàng, thì cũng chỉ hình dung là ông muốn hôn trộm bà.

Còn ông ta, trong khi đó, với con dao găm dài trong tay, đang đứng rất gần vợ mình. Ông ta biết phải đâm vào đâu để bà có thể chết ngay. Ông đưa mắt chọn vị trí và đã tìm thấy, ông đâm một cú mạnh khủng khiếp, đến nỗi đốc dao in hằn lên hai bên mép vết thương. Bà bá tước ngã xuống không kêu được tiếng nào, trán đập vào góc bàn làm bà ngã ngửa ra. Có phải điều đó giải thích cho vết thương khủng khiếp, nằm dưới vai trái, một vết thương gần như thẳng đứng theo chiều từ phải sang trái?  Ông bác sĩ ra hiệu tán đồng.

- ... Và kẻ nào khác ngoài tình nhân hoặc người chồng của một người đàn bà có thể đi lại trong phòng ngủ của bà, tiến lại gần khi bà đang ngồi mà vẫn không quay đầu lại?

- Rõ rồi, - Cha Plantat thì thầm - thế là rõ rồi.

- Vậy là, - Ông Lecoq nói tiếp - bà bá tước đã chết. Ý nghĩ đầu tiên của kẻ sát nhân là ý nghĩ hoan hỉ. Cuối  cùng ông bá tước đã thoát được người vợ mà ông ta căm ghét đến mức quyết định gây tội ác, quyết định đánh đổi cuộc sống hạnh phúc, xa hoa, đáng thèm khát, để lấy cuộc đời đáng sợ của kẻ gian ác từ nay phải sống chui lủi, không bạn bè, không chốn nương thân, kẻ bị mọi nền văn minh tẩy chay, bị cảnh sát truy đuổi, bị trừng phạt bởi pháp luật. Y nghĩ thứ hai của ông là về bức thư kia, cái mảnh giấy đó, một cái văn bản, một cái chứng thư. một vật mỏng manh mà ông biết vợ mình đang sở hữu và ông cần có nó.

- Ông phải nói thêm, - Cha Plantat ngắt lời - rằng cái chứng thư này là một trong những động cơ của án mạng.

- Cái văn bản quá quan trọng này, ông bá tước đã nghĩ là mình biết nó được giấu ở đâu. Ngay từ đầu, ông ta đã tin rằng sẽ nắm được nó. Nhưng ông ta đã nhầm. Ông ta đã lục tìm mọi đồ đạc của vợ mình mà không thấy. Lục lọi mọi ngăn kéo, dỡ cả những viên đá hoa lên, bới tung cả phòng mà không thấy gì. Thế là ông ta chợt nghĩ, liệu bức thư có thể được giấu dưới tấm ván kệ trên lò sưởi không? Bằng cái tạt trái của cánh tay, ông ta gạt phăng mọi thứ bày biện trên lò sưởi xuống sàn nhà, chiếc đồng hồ quả lắc rơi xuống và chết máy. Lúc đó vẫn chưa đến 10 giờ rưỡi.

- Phải! - Ông bác sĩ Gendron nói khẽ - Chiếc áo hồ quả lắc đã nói cho chúng ta biết.

- Dưới tấm ván kệ trên bệ lò sưởi, - Ông Lecoq nói tiếp - ông bá tước không tìm thấy gì thêm ngoài lớp phủ đã giữ lại dấu tay của ông. Thế là kẻ sát nhân bắt  đầu bối rối. Cái tờ giấy này quá quan trọng đến nỗi, để có được nó, ông ta đã phải liều mạng, vậy nó đang ở đâu? Ông ta bắt đầu nổi điên. Làm sao mở được các ngăn kéo bị đóng kia? Chùm chìa khóa vẫn nằm trên thảm trải sàn, tôi đã thấy chúng nằm lẫn trong đám mảnh vỡ của tách trà, ông ta đã không nhìn thấy chúng. Ông ta cần một thứ vũ khí, một dụng cụ để đập phá mọi thứ. Ông bá tước xuống nhà tìm một cái rìu. Xuống đến cầu thang, sự say máu và nỗi khát khao trả thù tan đi, ông ta bắt đầu hoảng sợ. Ông ta thấy mọi xó xỉnh tối tăm đều có những bóng ma như bầy tùy tùng bám theo kẻ sát nhân. Ông ta sợ, trở nên hấp tấp, vội quay lên, trong tay cầm chiếc rìu lớn, đó là chiếc rìu mà chúng ta đã tìm thấy ở lầu hai. Ông bá tước muốn phá tung mọi thứ xung quanh. Bước đi như kẻ mất trí, chém bừa bất cứ thứ đồ đạc nào, nhưng trong đống mảnh vỡ, ông ta vẫn miệt mài tìm kiếm và để lại dấu vết rất rõ. Chẳng Có gì, vẫn chẳng tìm thấy gì. Trong phòng mọi thứ trở nên lộn xộn, ông ta chạy sang buồng riêng của mình và tiếp tục phá phách, vung rìu chém tứ tung. Ông ta đập cả chiếc bàn viết, không phải vì không thông thuộc các ngăn kéo, mà là vì có thể có một chỗ cất giấu bí mật nào đó trong bàn mà ông ta không biết. Cái bàn viết này không phải do ông bá tước mua, nó thuộc về người chồng trước, ông Sauvresy. Tất cả những quyển sách trong thư phòng, ông bá tước đều lần lượt lấy xuống từng cuốn, giũ mạnh rồi quăng xuống đất. Thế mà bức thư quái quỷ vẫn không thể tìm thấy. Từ lúc này ông ta càng tỏ ra luống cuống đến nỗi  không thể thực hiện việc khám xét một cách có phương pháp nữa. Đầu óc ám muội của ông ta không còn khả năng chỉ dẫn nữa. Ông bá tước lục từ món đồ này đến món đồ khác mà không biết tính thế nào, lục lọi một cái ngăn kéo đến mười lần, trong khi hoàn toàn quên cái ngăn kéo bên cạnh. Thế là khi đó ông ta nghĩ cái văn bản này có thể đã được cất giấu ở trong lớp canh lót ghế bành. Ông ta rút một thanh kiếm và, để thăm dò chính xác, liền chém rách lớp vải nhung bọc ghế bành, sofa và những đồ đạc khác...

Giọng nói và cử chỉ của ông Lecoq làm cho câu chuyện của ông thật xúc động. Có vẻ như mọi người đang được xem tội ác diễn ra, được chứng kiến những cảnh khủng khiếp do ông mô tả. Hai người nghe nín thở, thậm chí tránh cả việc ra hiệu tán đồng vì có thể làm xao nhãng sự chú ý của ông.

- Đến lúc đó, - Vị nhân viên an ninh nói tiếp - cơn điên dại và nỗi sợ hãi của ông Trémorel đã lên tới tột đỉnh. Khi suy tính thực hiện vụ án, ông ta tự nhủ mình sẽ giết vợ, sẽ chiếm lấy bức thư, sẽ nhanh chóng thực hiện xong kế hoạch quá nham hiểm này rồi bỏ chạy. Thế mà bây giờ mọi dự định bị đảo lộn. Biết bao thời gian bị bỏ phí, khi mỗi phút trôi qua lại lấy đi cơ hội thành công. Thế rồi hàng nghìn khả năng nguy hiểm mà ông chưa nghĩ tới bỗng xuất hiện trong đầu. Tại sao một người bạn nào đó không đến xin nghỉ nhờ như đã xảy ra hàng chục lần?. Một người qua đường sẽ nghĩ gì khi nhìn thấy ánh lửa hốt hoảng chạy từ phòng này sang phòng khác?. Liệu có gia nhân nào trở về không? Khi trở về phòng khách,  tưởng có tiếng chuông gọi cổng, ông ta hoảng sợ đến nỗi đánh rơi cả cây nến đang cầm trên tay, tôi đã tìm thấy dấu vết của cây nến này trên thảm sàn nhà.

Ông ta đã nghe thấy những tiếng động lạ chưa nghe thấy bao giờ. Ông bá tước cảm thấy như có tiếng chân bước trong căn phòng bên cạnh, nghe thấy tiếng động của sàn nhà. Liệu vợ ông đã chết thật chưa, ông đã giết chết hẳn chưa? Liệu bà có bỗng nhiên đứng dậy, chạy ra cửa sổ kêu cứu? Chính vì bị ám ảnh bởi những nỗi hoảng sợ này mà ông ta quay về phòng ngủ, cầm lấy con dao găm rồi lại đâm cái xác của bà bá tước. Nhưng ông ta run tay nên chỉ đầm được những vết thương nhẹ. Thưa bác sĩ, ngài đã nhận thấy điều đó và đã ghi chép lại trong dự thảo báo cáo, tất cả vết thương đều cùng một hướng. Chúng tạo thành góc vuông với chiều dài thi thể, chứng tỏ nạn nhân đang nằm khi bị đâm. Rồi, trong cơn điên dại, kẻ khốn nạn đã lấy chân nện cái xác vợ mình, gót giày của ông đã gây ra những vết giập mà không có máu tụ như cuộc khám nghiệm tử thi đã cho thấy...

  Ông Lecoq dừng lại để lấy hơi.

Ông không chỉ kể lại tấn kịch, mà còn làm điệu bộ, diễn nó, bổ sung tác động của điệu bộ cho sức mạnh của lời nói, mỗi câu nói của ông lại tái hiện một cảnh diễn, lại giải thích một sự việc và xua tan một nỗi nghi ngờ. Giống như tất cả các nghệ sĩ tài năng, những người hóa thân thực sự thành nhân vật, vị nhân viên an ninh này thực sự cảm thấy cái gì đó thuộc về những cảm giác mà mình đang thể hiện, khi ấy cái mặt nạ linh hoạt của ông có biểu hiện thật đáng sợ.

   - Đây chính là phần đầu của tấn kịch. - Ông nói tiếp - Tiếp theo cơn chấn động giận dữ này, ông bá tước đi đến tình trạng rã rời không thể cưỡng lại. Vả lại, những tình tiết khác nhau mà tôi vừa kể có thể có mặt trong hầu hết các vụ án lớn. Sau khi gây án mạng, kẻ sát nhân luôn cảm thấy nỗi căm ghét đáng sợ và khó giải thích đối với nạn nhân, thường lao vào hành hạ cái xác. Sau đó là đến giai đoạn suy sụp, một sự đờ đẫn không thể cưỡng nổi. đến nỗi người ta đã thấy có những kẻ khốn nạn thực sự thiếp đi trong vũng máu, đã bắt gặp chúng ngủ mê mệt, phải cố hết sức mới đánh thức được chúng dậy.

Sau khi đã đâm chém kinh khủng cái xác, ông Trémorel chắc đã gieo mình xuống chiếc ghế bành trong phòng ngủ. Và quả thực, những miếng vải rách của một trong những chiếc ghế bành còn giữ lại những nếp nhăn cho thấy đã có người ngồi lên đó. Khi ấy ông bá tước đang nghĩ gì? Ông nghĩ đến những giờ phút dài đã trôi qua, đến những giờ phút quá ngắn ngủi còn lại. Ông đã không tìm thấy gì. Ông ta nghĩ rằng trước khi trời sáng liệu còn đủ thời gian để thực hiện những biện pháp đánh lạc hướng điều tra vụ án và đảm bảo mình không bị trừng phạt bằng cách làm cho người ta tin rằng ông đã chết. Và ông cần nhanh chóng trốn chạy, mà không có cái giấy chết tiệt kia. Ông thu hết sức lực đứng dậy, và, các ngài có biết ông ta làm gì không? Ông ta cầm một chiếc kéo và cắt trụi bộ râu dài chải chuốt của mình.

- Ồ! - Cha Plantat ngắt lời - Vì thế mà ông ngắm mãi bức chân dung của ông ta.

Ông Lecoq đang quá mải mê theo đuổi dòng suy  luận nên không chú ý đến câu ngắt lời của ông Thẩm phán hòa giải. Ông nói tiếp:

- Cái này thuộc những chi tiết tầm thường mà chính cái tính tầm thường làm cho chúng trở nên kinh khủng khi gắn với những tình tiết nhất định. Các ngài hãy hình dung ông bá tước Trémorel với khuôn mặt tái mét, trên người vấy đầy máu vợ mình, đứng trước gương cạo râu,  bôi xà phòng lên mặt, trong căn phòng lộn xộn, cách đó ba bước chân là cái xác chết vẫn còn phập phồng nóng hổi. Xin các ngài hiểu rõ, ngắm mình trong gương sau khi vừa gây án là hành vi đòi hỏi một nghị lực đáng sợ mà ít có kẻ tội phạm làm được. Vả lại, đôi tay của ông bà tước quá run rẩy nên gần như không thể giữ nổi chiếc dao cạo, còn khuôn mặt chắc phải hằn lên những nếp nhăn chạy dài.

- Sao? - Ông bác sĩ Gendron kêu lên - Ông giả định rằng ông bá tước đã mất thời gian cho việc cạo râu?

- Tôi tin như vậy, - Ông Lecoq đáp - chắc chắn. - Ông nhấn mạnh từng chữ. Có chiếc khăn lau mà tôi nhận ra một trong những dấu vết này - chỉ một dấu vết thôi - của chiếc dao cạo khi ông ta chùi vào, đã cho tôi lần ra chi tiết đó. Tôi đã đi tìm và thấy một hộp dao cạo, một trong những chiếc dao cạo mới được dùng rất gần đây, bởi vì nó vẫn còn ẩm ướt. Tôi đã cẩn thận gói chiếc khăn và hộp dao cạo. Và nếu như những bằng chứng này không đủ để khẳng định, thì tôi sẽ gọi hai nhân viên của tôi từ Paris đến, họ sẽ nhanh chóng phát hiện ra đâu đó, trong lâu đài hoặc ngoài vườn, cả bộ râu đã bị cắt của ông Trémorel cùng chiếc khăn ông  ta lau con dao cạo. Tôi đã xem xét kĩ miếng xà phòng còn sót lại và làm tôi giả định rằng ông bá tước khi dùng chổi cạo râu. Còn về ý kiến làm ông thắc mắc, thưa ông bác sĩ, tôi lại thấy nó rất tự nhiên: xin nói thêm, nó là hậu quả tất yếu của một kế hoạch đã định. Ông Trémorel vốn để râu, cắt đi thì diện mạo sẽ thay đổi đến mức trên đường trốn chạy, nếu có gặp người quen thì họ cũng sẽ không nhận ra.

Ông bác sĩ Gendron chắc đã chịu thuyết phục, bởi lẽ ông phác một cử chỉ tán đồng rồi lẩm nhẩm:

- Rõ rồi, đúng như thế!

- Sau khi đã thay hình đổi dạng. - Vị nhân viên an ninh nói tiếp - ông bá tước bắt đầu vội vã sắp đặt các chi tiết trong kế hoạch để dựng lên hiện trường giả nhằm đánh lạc hướng các ngài, để người ta tin rằng ông cũng đã bị bọn cướp giết chết cùng vợ mình. Ông ta đi kiếm một chiếc áo của Guespin, xé rách nó đến túi áo rồi đặt miếng vải rách vào tay bà bá tước. Sau đó ông ta bê cái xác nằm ngang trên tay rồi đem xuống nhà. Các vết thương của cái xác đang chảy máu khủng khiếp đã để lại nhiều vết máu mà mọi người nhìn thấy trên các bậc thang. Xuống đến chân cầu thang, ông ta buộc phải đặt cái xác xuống nền nhà để ra mở cổng vườn. Hành động này đã giải thích rõ ràng cho vết máu loang rộng trên tiền sảnh. Mở cổng vườn xong, ông bá tước quay lại bê cái xác đặt xuống mép bãi cỏ , nắm hai vai xác chết kéo lê giật lùi, ông ta nghĩ làm như thế thì sẽ để lại dấu giống như cái xác của ông được kéo đi rồi vứt ra sông Seine. Chỉ có điều ông bá tước khốn nạn đã quên mất  hai việc làm lộ tẩy ông ta. Ông đã không nghĩ rằng khi bị kéo trên cỏ, vạt váy của bà bá tước đã quét lên cỏ và làm giập nát một khoảng rộng, làm lộ tẩy cái mưu mẹo của ông ta. Ông ta đã không nghĩ rằng bàn chân duyên dáng uốn cong của bà, với đôi giày mỏng manh rất cao gót, đã in hằn lên lớp đất ẩm của bãi cỏ, để lại một bằng chứng rõ như ban ngày phản lại ông ta.

Cha Plantat đột nhiên đứng dậy ngắt lời:

- Ồ, ông đã không nói cho tôi biết một tí gì về tình tiết này.

Ông Lecoq làm một cử chỉ duyên dáng tỏ vẻ tự phụ:

- Còn nhiều tình tiết khác nữa cơ. Nhưng lúc đó tôi không biết. - Ông đưa mắt tìm ánh mắt của Cha Plantat - Tôi hoàn toàn không biết được nhiều điều như bây giờ, và, vì tôi có mấy lý do để giả định rằng ngài Thẩm phán hòa giải nắm được nhiều thông tin hơn, nên tôi không thấy phiền khi muốn trả thù một chút thái độ kín đáo của ông, một thái độ mà tôi cho là khó hiểu.

- Và ông đã trả được thù rồi. - Ông bác sĩ Gendron mỉm cười nói.

- Sang đến bờ bên kia của bãi cỏ, - Ông Lecoq trình bày tiếp - ông bá tước lại bê cái xác lên. Nhưng lúc này, vì quên mất tác động của nước khi nó bắn tóe lên, hoặc có thể, biết đâu đấy, vì sợ bị ướt quần áo, nên, thay vì đẩy mạnh cái xác xuống, ông ta lại rất cẩn thận đặt nó nhẹ nhàng xuống nước. Không chỉ có thế: ông còn muốn người ta tin rằng đã có cuộc vật lộn ghê gớm giữa bà bá tước với bọn sát nhân. Và ông ta đã làm gì? Ông ta dùng  mũi bàn chân cày xới lớp cát trên lối đi. Và ông ta tin cảnh sát sẽ hiểu nhầm.

- Phải! - Cha Plantat thì thầm - Chính xác, đúng như thế, tôi đã thấy như vậy.

- Tống khứ cái xác xong, ông bá tước trở về nhà. Thời gian gấp gáp lắm rồi, nhưng vẫn muốn tìm cái chứng thư chết tiệt kia. Thế là ông ta vội vã vận dụng các biện pháp cuối cùng mà ông tin chúng sẽ đảm bảo cho kế hoạch thành công. Ông lấy đôi dép và chiếc khăn choàng ra rồi vấy máu lên. Ông ta quẳng chiếc khăn choàng và một chiếc dép ra bãi cỏ, còn chiếc dép kia ông ta vứt ra giữa sông Seine. Thái độ hấp tấp của ông bá tước giải thích cho những hành động sai sót và thất bại của ông ta. Hấp tấp nên ông ta mắc hết sai lầm này đến sai lầm khác.

Mấy cái chai mà ông ta đặt trên bàn chỉ là vỏ chai, ông bá tước không nghĩ là anh hầu phòng sẽ nói ra điều đó. Ông nghĩ là mình rót rượu vang vào 5 chiếc cốc, nhưng lại rót giấm và điều đó sẽ chứng minh chẳng có ai uống rượu cả. Ông quay lên phòng ngủ, vặn kim chiếc đồng hồ quả lắc cho chạy sớm lên, nhưng vì vặn lên sớm quá, lại quên không để chuông báo giờ và kim chỉ giờ khớp nhau. Rồi ông ta mở chăn mền, nhưng mở không đúng kiểu, hơn nữa ông ta không thấy rằng hoàn toàn không thể dung hòa ba việc này với nhau: chiếc giường đã được mở chăn mền, chiếc đồng hồ chết máy chủ 3 giờ 20 phút, bà bá tước ăn mặc như giữa ban ngày. Ông ta cố làm cho căn phòng lộn xộn hết mức có thể. Ông ta giật cái đình màn, nhúng một mảnh vải vào máu rồi vấy máu lên màn giường và đồ đạc. Cuối cùng, ông ta dùng bàn  tay vấy máu này in dấu lên cánh cửa phòng, để lại dấu vết quá rõ, quá nổi bật, quá dứt khoát nên không thể nói là không có chủ ý.

  Thưa các ngài, tôi xin hỏi các ngài, cho đến đây, có tình tiết nào, chi tiết nào, đặc điểm nào không liên quan đến tội trạng của ông Trémorel không?

- Đó là cái rìu. - Cha Plantat đáp - Cái rìu được tìm thấy ở lầu hai mà vị trí của nó có vẻ rất khác thường.

- Tôi nói đến chuyện đó đây, thưa ngài Thẩm phán hòa giải. - Ông Lecoq đáp - Đó là một điểm trong vụ án mờ ám này mà nhờ có ngài, chúng ta đã hoàn toàn xác định được nó. Chúng ta biết rằng bà Trémorel sở hữu và cất giấu - có chồng bà biết - một tờ giấy, một văn bản, một bức thư mà chồng bà rất muốn giữ nhưng bà dứt khoát không cho, bất chấp những lời cầu xin của ông. Ngài Thẩm phán đã khẳng định với chúng ta rằng ước muốn - hay có thể là sự cần thiết phải chiếm đoạt được tờ giấy đó đã góp phần mạnh mẽ cho bàn tay tội ác của ông bá tước. Vậy là chúng ta không hề liều lĩnh khi gán cho cái chứng thư này tầm quan trọng không chỉ khác thường mà còn hoàn toàn đặc biệt. Với một lý do chắc chắn hơn, ta cần phải tin rằng theo lẽ tự nhiên thì vật đó có thể gây liên lụy cực kì nguy hiểm. Nhưng liên lụy đến ai? Đến cả hai ông bà bá tước hay chỉ riêng ông bá tước? Về điểm này tôi buộc phải phỏng đoán. Điều suy đoán được, cái chứng thư này là một mối đe dọa - có thể thi hành ngay tức khắc - đang treo lơ lửng trên đầu một người hoặc những người có liên quan. Còn điều chắc chắn là bà Trémorel coi cái văn bản này hoặc là một vật  đảm bảo, hoặc một vũ khí khủng khiếp buộc chồng bà phải giữ mồm giữ miệng. Và điều thực sự đã xảy ra là, để thoát khỏi mối đe dọa chung thân làm mình sống không yên này, ông Trémorel đã giết vợ.

  Lý lẽ thật logic, những câu lập luận cuối cùng làm sáng tỏ rõ ràng đến nỗi ông bác sĩ và Cha Plantat không thể không đồng tình cùng thốt lên:

- Rất đúng!

- Bây giờ, - Ông Lecoq nói tiếp - còn có những chi tiết linh tinh khác để củng cố niềm tin chắc chắn của chúng ta. Cần phải kết luận rằng nội dung của bức thư này, nếu được tìm thấy, sẽ xóa bỏ hết mọi sự nghi ngại cuối cùng, sẽ giải thích cho tội ác và làm cho mọi sự thận trọng của kẻ sát nhân trở nên vô ích. Vậy là ông bá tước đã phải làm mọi thứ trên đời, phải cố làm cả điều không thể, để không để lại mối nguy hiểm kia. Vì thế, sau khi đã sắp xếp xong mọi thứ mà theo ông ta là có thể đánh lạc hướng được tòa án, bất chấp cảm giác về mối nguy hiểm cận kề, bất chấp thời gian trôi qua, bất chấp trời sắp sáng, ông Trémorel, thay vì bỏ chạy, lại bắt đầu lao vào quyết liệt hơn bao giờ hết để lục tìm một cách vô vọng, Ông ta lại xem xét mọi thứ đồ dùng của vợ mình, nào kéo, sách vở, giấy tờ. Vẫn vô ích. Thế là ông quyết định khám xét lầu hai, ông lên lầu với cây rìu trong tay. Ông ta đã cầm rìu bổ một thứ đồ gỗ thì trong vườn có một tiếng kêu thét lên. Ông chạy ra cửa sổ: Ông nhìn thấy gì? Philippe và lão Bợm Nhậu đang đứng ở mép nước, dưới bóng mấy cây liễu của khuôn viên, ngay cạnh cái xác. Các ngài hiểu nỗi khiếp đảm của kẻ sát nhân chứ?

   Từ lúc này, không thể bỏ phí một giây, nấn ná thế là quá đủ rồi. Nỗi nguy hiểm khủng khiếp đang thúc bách. Trời sắp sáng, tội ác đã bị phát hiện, người ta sẽ đến đây, ông ta sẽ toi đời không phương cứu chữa. Cần phải bỏ chạy, chạy ngay tức khắc, dù có nguy cơ bị trông thấy, bị bắt gặp, thậm chí bị bắt.

Thế là ông ta quăng mạnh chiếc rìu làm nó chém rạch xuống sàn nhà. Ông ta chạy xuống, nhét vội mấy bó tiền vào túi, vơ chiếc áo rách vấy máu của Guespin mà sau đó sẽ đứng trên cầu ném xuống sông, rồi bỏ trốn qua lối vườn sau. Quên hết mọi sự thận trọng, như một kẻ điên cuồng mất trí, trên người vẫn đầy máu, ông ta cứ thế bỏ chạy, rồi nhảy qua con hào, đó là lúc ông bá tước bị lão Bợm Nhậu nhìn thấy, ông ta chạy vào khu rừng Mauprévoir, rồi sửa sang lại xống áo.

  Lúc này ông bá tước đã trốn thoát nhưng phải để lại phía sau bức thư kia, cái bức thư mà, xin các ngài hãy tin tôi, sẽ làm thành lời buộc tội đích đáng, sẽ làm sáng tỏ công lý, sẽ công khai cho thấy hành động gian ác và những thủ đoạn nham hiểm của ông ta. Ông ta đã phải bỏ lại bức thư này bởi vì không tìm thấy nó, nhưng chúng ta sẽ tìm thấy, nó là bằng chứng cần thiết để đánh đổ ông Domini, chúng ta cần có nó để chuyển từ nghi ngờ sang niềm tin chắc chắn.

Chương 11

     Một sự im lặng khá dài sau bản tường trình của vị nhân viên an ninh. Có lẽ hai người kia đang tìm cách phản bác. Cuối cùng ông bác sĩ Gendron. lên tiếng:

- Trong tất cả những điều này, tôi không thấy vai trò của anh chàng Guespin.

- Tôi cũng không thấy, thưa ông. Ông Lecoq đáp - Và ở đây, tôi phải thú nhận với ông cái mạnh và cái yếu trong tiến trình điều tra của mình. Với phương pháp tái hiện tội ác trước khi bàn đến tội phạm, tôi không thể nhầm cũng không thể lập luận nửa vời. Hoặc là mọi lập luận của tôi sẽ đúng, hoặc chẳng có lập luận nào đúng cả. Được ăn cả ngã về không. Nếu tôi đúng, thì anh chàng Guespin đã không dính vào tội ác - ít ra là trực tiếp - bởi vì không có tình tiết nào để ta nghi ngờ có sự tiếp tay từ

bên ngoài. Nếu trái lại, thì tôi nhầm..

Ông Lecoq ngừng lời. Hình như ông đang dóng tai lắng nghe tiếng động lạ ngoài vườn.

-Nhưng tôi không nhầm, - Ông nói tiếp - tôi chỉ nói ra cho các ngài một lời buộc tội nữa dành cho ông bá tước và đó là lời buộc tội rất xác đáng.

   - Ồ! - Ông bác sĩ thốt lên - Giờ thì còn cần gì nữa?

- Hai vẫn hơn một, thưa ngài, mà tôi thì hay nghi ngờ. Vậy là, chiều nay, lúc được ngài Thẩm phán hòa giải để tôi ở một mình trong chốc lát, tôi đã hỏi anh chàng hầu phòng François là liệu anh ta có biết chính xác số lượng giày của ông chủ không. Anh ta trả lời rằng có, rồi dẫn tôi vào phòng làm việc của ông bá tước, nơi ông để giày. Trong đó thiếu một đôi giày ống bằng da thuộc của Nga mà theo lời cam đoan của François thì ngay buổi sáng ông bá tước Trémorel đã đặt chúng ở đấy. Đôi giày này, tôi đã đi tìm rất kĩ mà không thấy. Cả chiếc cà-vạt màu xanh lơ sọc trắng mà ông bá tước đã thắt vào ngày mùng 8, cũng mất tích.

- Đó! - Cha Plantat kêu lên - Đây là bằng chứng không thể chối cãi cho giả định của ông về đôi giày và khăn choàng.

- Quả thực, - Vị nhân viên an ninh đáp - tôi cảm thấy rằng các sự việc đã được tái lập đầy đủ để chúng ta đi xa hơn. Giờ chúng ta hãy xem xét các sự kiện mà chắc là chúng đã quyết định...

  Từ lúc nào đó, ông Lecoq vừa nói vừa kín đáo quan sát bên ngoài.

  Bất thình lình, không nói một lời, với vẻ táo bạo như sét đánh và chính xác như cú nhảy vồ chuột của một con mèo rình mồi, ông phóng người lên thành cửa sổ đang mở rồi nhảy bật ra vườn.

  Gần như đồng thời người ta nghe thấy tiếng ngã, một tiếng kêu tắc nghẹn, một tiếng chửi rủa, rồi tiếng giậm chân vật lộn.

   Ông bác sĩ và Cha Plantat vội lao đến cửa sổ, Trời bắt đầu sáng, cây cối rung rinh trước cơn gió mát ban mai, cảnh vật hiện ra lờ mờ trong màn sương trắng đêm hè đang lởn vởn trên sông Seine..

Ở giữa bãi cỏ trước cửa sổ thư phòng, ông bác sĩ và ông Thẩm phán hòa giải loáng thoáng nhìn thấy hai người đàn ông, đúng hơn là hai cái bóng, đang giận dữ vung tay vật lộn. Họ liên tục nghe thấy tiếng lịch bịch của một nắm đấm rắn chắc đập vào da thịt. Trong chốc lát, hai cái bóng lại biến thành một, sau đó tách ra để rồi lại nhập vào làm một, một trong hai cái bóng ngã xuống đất, nó đứng dậy ngay, rồi lại ngã.

- Các ngài không phải bận tâm, - Ông Lecoq kêu to - tôi tóm được tên vô lại này rồi.

Cái bóng người đang đứng thẳng, chắc là bóng vị nhân viên an ninh, lại cúi xuống, cuộc vật lộn tưởng đã kết thúc lại bắt đầu. Cái bóng nằm dưới đất giãy giụa với vẻ tuyệt vọng kịch liệt. Thân hình anh ta trông như một vệt màu nâu lớn trên bãi cỏ, hai chân tung ra những cú đạp như lên cơn co giật.

Có lúc cuộc vật lộn hỗn loạn đến nỗi ông Gendron và Cha Plantat không còn nhận ra cái bóng nào là của vị nhân viên an ninh. Cả hai đứng thẳng lên và lại vật lộn. Bổng nhiên có tiếng kêu đau đớn kèm theo tiếng chửi rủa

- Ôi! Đồ vô lại!

Rồi ngay lập tức có một tiếng kêu đau xé vang lên và cái giọng chế nhạo của ông Lecoq lên tiếng:

- Đây rồi! Tôi đã thuyết phục được anh ta phải đến chào xã giao, các ngài soi đèn cho chúng tôi một tí.

  Ông bác sĩ và ông Thẩm phán cùng lao đến chỗ chiếc đèn. Sự hấp tấp làm cho họ chậm chân, đúng lúc ông bác sĩ Gendron nắm được cây đèn giơ lên ngang tầm mắt, thì cửa phòng khách bị đẩy mạnh mở toang.

- Tôi xin giới thiệu, thưa các ngài! - Vị nhân viên an ninh nói - Đây là anh Robelot, thầy thuốc nắn xương của xã Orcival, kẻ khôn ngoan buôn bán cây thuốc và có tài đánh thuốc độc.

Cha Plantat và ông Gendron sững sờ đến nỗi không biết nói thế nào.

Quả thật đây là anh chàng thầy thuốc nắn xương, đang ngọ nguậy quai hàm bị trật khớp. Đối thủ đã đánh ngã anh ta bằng cú lên gối khủng khiếp giống như ngón đòn tự vệ cuối cùng và là phương sách tối hậu của những kẻ du thủ du thực tồi tệ nhất trên đường phố Paris.

Nhưng sự có mặt gần như khó giải thích của anh chàng Robelot không phải là điều khiến ông Thẩm phán và bạn mình kinh ngạc. Sự sững sờ của họ là do vẻ ngoài của con người khác kia, người mà, với nắm tay rắn như thép và cứng như gọng kìm đang giữ anh chàng cựu nhân viên bào chế của ông bác sĩ và đẩy anh ta vào phòng.

Rõ ràng đây vẫn là giọng nói của ông Lecoq vẫn bộ quần áo đó, vẫn chiếc cà-vạt được thắt nút một cách điệu đà, vẫn cái dây xích đồng hồ bằng sợi cước màu vàng, vậy mà không phải, không, không còn là ông Lecoq nữa.

  Lúc nhảy ra ngoài qua cửa sổ, ông có mái tóc vàng,  với bộ râu quai nón chải chuốt, đến khi vào qua cửa chính, ông lại có mái tóc nâu và bộ mặt nhẵn nhụi.

  Người mà lúc đi ra là người đàn ông đứng tuổi, với diện mạo đồng bóng, cư xử tùy hứng, lúc thì làm ra vẻ mặt ngớ ngẩn, lúc lại ra vẻ thông minh; còn khi trở vào nhà lại là một người đàn ông trẻ đẹp chừng 35 tuổi, với ánh mắt kiêu kỳ và đôi môi run rẩy, mái tóc xoăn màu nâu đen tuyệt đẹp làm nổi bật nước da xanh mái khỏe khoắn và khuôn mặt cương nghị rắn giỏi.

Trên cổ ông, cách cầm một chút, một vết thương đang chảy máu.

- Ông Lecoq! - Cuối cùng thì ông Thẩm phán hòa giải thốt lên.

- Chính là ông ta đây. - Vị nhân viên an ninh đáp - Nhưng lần này là Lecoq thật.

Rồi quay sang anh chàng thầy thuốc nắn xương, ông dùng vai thô bạo huých anh ta một cái, nói:

- Vào đi!

Anh thầy thuốc nắn xương ngã ngửa xuống chiếc ghế bành, nhưng viên cảnh sát vẫn tiếp tục giữ anh ta

- Vâng, - Ông nói tiếp - tên vô lại này đã giật mất bộ tóc vàng của tôi. Chính nhờ có hắn và trái với y muốn của tôi, mà tôi phải xuất hiện với bộ dạng tự nhiên thế này, với khuôn mặt tạo hóa ban cho, đó đúng thực là tôi.

Ông phác một cử chỉ bất cần, rồi, nửa giận dỗi, nữa mỉm cười, nói thêm:

Tôi là Lecoq thật sự đây, và, không nói dối, sau các ngài chỉ có ba người biết bộ mặt thật của tôi: hai ông bạn  thân tín và một người bạn gái kém thân tín hơn, là người mà ban nãy tôi nói đến.

Cha Plantat và ông Gendron đưa mắt dò hỏi với vẻ khẩn thiết đến nỗi vị nhân viên an ninh phải nói tiếp:

- Thôi đành vậy! Trong nghề của mỗi người, không phải mọi thứ đều có màu hồng. Để loại bỏ những con sâu mọt của xã hội, ta phải đương đầu với những hiểm nguy buộc ta phải tranh thủ sự quý mến của những người đương thời nếu không có được tình cảm của họ. Như các ngài đã thấy, tôi đã bị kết án tử hình bởi bảy gã bất lương, những kẻ nguy hiểm nhất từng tồn tại ở Pháp. Tôi đã làm cho chúng bị bắt, sau khi ra tù, chúng đã thề - đó là những kẻ biết giữ lời - rằng tôi chỉ được chết dưới tay chúng. Lũ khốn đó hiện đang ở đâu? Bốn tên ở Cayenne, một tên ở Brest, tôi có tin tức của bọn này rồi. Nhưng còn hai tên kia? Tôi đã để mất dấu chúng. Ai mà biết được lỡ một tên trong số chúng chẳng đã theo dõi tôi đến tận đây, rằng đến mai, tại một góc đường vắng, tôi sẽ nhận một nhát dao dài sáu tấc vào bụng?

Ông nở nụ cười u sầu rồi nói tiếp:

- Và chúng tôi bất chấp nguy hiểm mà chẳng được đền bù. Nếu mai tôi chết thì người ta sẽ dọn cái xác đem về một trong những chỗ ở chính thức của tôi và coi như xong.

  Giọng nói của viên cảnh sát trở nên cay đắng, sự cáu giận ngấm ngầm trong giọng ông cho thấy rõ vẻ thù oán.

- Rất may, - Ông nói tiếp - tôi đã thận trọng. Chừng nào còn thi hành nhiệm vụ thì tôi vẫn phải dè chừng và  khi cảnh giác thì tôi không sợ bất cứ ai. Nhưng có những ngày ta chán ngấy chuyện sợ hãi, muốn bất chợt rẽ qua đường mà không sợ bị dao đâm. Những ngày đó tôi sẽ trở lại là chính mình, lau sạch mặt mũi, vứt bỏ mặt nạ, bộ mặt thật sẽ được thoát khỏi hàng nghìn cái mặt nạ cải trang mà tôi đã phải đeo vào. Thế là đã 15 năm tôi làm ở Sở Cảnh sát mà không ai ở đó biết bộ mặt thật, kể cả màu tóc của tôi...

Anh thầy thuốc Robelot tỏ ra khó chịu trên ghế và định làm một cử động.

- Này, đừng có vớ vẩn! - Ông Lecoq đột nhiên đổi giọng bảo gã - Mi sẽ bị rầy rà đó, tốt hơn là đứng lên rồi nói cho chúng ta biết mi làm gì trong vườn?

- Nhưng mà ông bị thương rồi kìa! - Ông Thẩm phán hòa giải kêu lên khi thấy một dòng máu chảy dọc trên áo sơ mi của vị nhân viên an ninh.

- Ồ, không sao, thưa ngài, chỉ là vết xước thôi, thằng vô lại này có một con dao phay dài rất nhọn định chơi tôi...

Ông Thẩm phán hòa giải dứt khoát muốn kiểm tra vết thương, chỉ khi ông bác sĩ nhận ra vết thương hoàn toàn vô hại thì mới quay sang hỏi anh chàng thầy thuốc

nắn xương:

- Nào, thầy Robelot, anh vào nhà tôi làm gì?

Kẻ khốn nạn kia không trả lời.

- Coi chừng đấy, - Cha Plantat kiên nhẫn nói - im lặng tức là anh xác nhận vào nhà tôi với những ý đồ xấu xa nhất.

   Cha Plantat hết lời thuyết phục nhưng anh ta vẫn ngang bướng giữ im lặng. Thế là ông Gendron quyết định lên tiếng, với hy vọng, không phải là không có lý, rằng mình có thể thuyết phục được anh chàng trợ lý cũ. Ông hỏi:

- Trả lời đi, mi muốn gì?

Anh chàng thầy thuốc cố gắng sức, hai mắt lộ vẻ đau khổ rõ rệt. Với quai hàm bị sái thế này, nói chuyện thật là đau đớn.

- Tôi đến để ăn trộm, - Anh ta đáp - tôi xin nhận tội.

- Ăn trộm! Trộm cái gì?

- Tôi không biết.

- Người ta không trèo tường, không đánh liều phải vào tù mà không có ý định rõ ràng từ trước.

- Thôi được, vậy thì là tôi muốn...

Anh ta lại ngừng lời.

- Muốn gì? Nói!

- Muốn lấy những cây hoa hiếm trong nhà kính.

- Bằng con dao phay hả, phải không? - Ông Lecoq cười khẩy nói.

Thấy anh ta nhìn mình nảy lửa, ông Lecoq nói tiếp:

- Đừng nhìn ta như thế, ta không sợ đâu. Với lại, mi là người khôn ngoan đừng có nói những điều ngớ ngẩn. Nếu mi tưởng bọn ta ngốc hơn mi nhiều thì mi đã nhầm, ta báo trước cho mi đó.

- Tôi muốn lấy mấy chậu hoa để bán. - Robelot lúng búng nói.

  - Thôi đi! - Ông Lecoq nhún vai nói - đừng nhắc đi nhắc lại những điều ngu ngốc. Mi, một kẻ có tiền mua những mảnh đất đắt tiền mà lại đi ăn cắp mấy chậu thạch thảo! Đó là việc của người khác. Chiều nay, anh bạn ạ, mi đã bị người ta lộn trái ra như một cái găng tay cũ. Trái với ý muốn, mi đã đánh hơi thấy một điều bí mật làm mi day dứt khổ sở và giờ mi đến đây để định lấy lại nó. Khi suy nghĩ về nó, mi, một kẻ quỷ quyệt, đã tự nhủ rằng chắc ông Plantat vẫn chưa nói với ai và mi đến với dự định khôn khéo là ngăn cản ông từ nay không thể nói cho bất cứ ai.

Anh thầy thuốc nắn xương định phản đối.

- Thôi câm đi, - Ông Lecoq bảo gã - thế còn con dao?

Trong khi diễn ra cuộc hỏi cung ngắn ngủi này, Cha Plantat ngẫm nghĩ rồi thì thầm:

- Có thể tôi đã nói quá sớm.

- Tại sao vậy? - Vị nhân viên an ninh đáp lời - Tôi đang tìm một chứng cứ hiển nhiên để cung cấp cho ông Domini, chúng ta sẽ giao nộp anh bạn dễ thương này cho ông ấy, nếu không hài lòng thì tức là ông ấy quá khó tính.

- Nhưng chúng ta làm gì với tên khốn nạn này đây!

- Trong nhà ngài chắc phải có một chỗ nhốt hắn được chứ, nếu cần tôi sẽ trói hắn lại.

- Tôi có một buồng kho kín. - Ông Thẩm phán hòa giải đề xuất.

- Buồng đó có chắc chắn không?

- Ba bề của nó là tường dày, bề thứ tư thông thẳng ra đây, được đóng kín bằng hai lớp cửa, buồng không có lỗ thông hơi, không có cửa sổ, chẳng có gì cả.

- Vậy ta làm thôi.

Thế là Cha Plantat mở căn buồng dùng để chứa đồ linh tinh của thư phòng, nó giống như một hố đen, ẩm thấp vì thiếu không khí, chật hẹp, đầy những cuốn sách bỏ đi, những bó nhật báo và giấy tờ cũ.

- Mi sẽ ở trong đó, giống như một ông vua con. - Viên cảnh sát bảo gã thầy thuốc.

Rồi, sau khi lục soát người gã, ông đẩy gã vào trong căn buồng. Robelot không cưỡng lại, nhưng gã xin uống nước và một cây đèn. Mọi người đem cho gã một bình đầy nước và một chiếc cốc.

- Về chuyện đèn đuốc, - Ông Lecoq bảo gã - mi sẽ không cần đâu. Biết đâu mi lại chơi khăm chúng ta.

Sau khi cửa buồng kho được đóng kín, Cha Plantat chìa tay cho vị nhân viên an ninh.

- Ông Lecoq, - Ông nói với giọng cảm động - có lê ông vừa cứu tôi bất chấp nguy hiểm đến tính mạng. Tôi chưa cảm ơn ông. Tôi hy vọng một ngày nào đó có thể sẽ...

  Vị nhân viên an ninh làm một cử chỉ ngắt lời.

- Ngài biết đấy, thưa ngài! - Ông nói - Mạng tôi đã bị nguy hại biết bao lần rồi, có liều thêm một lần nữa cũng chẳng có gì phải kể công, với lại, cứu một mạng người không phải lúc nào cũng có thể coi là việc làm ơn...

  Ông trầm ngâm mấy giây rồi nói thêm:

-Ngài sẽ cảm ơn tôi sau, thưa ngài, khi nào tôi có quyền hưởng sự hàm ơn của ngài.

Cả ông Gendron cũng thân tình bắt tay vị nhân viên an ninh.

- Cho phép tôi - Ông Thẩm phán hòa giải nói – bày tỏ tất cả lòng cảm phục của mình. Tôi đã không hình dung được công việc điều tra của người có nghị lực tinh thần như ông sẽ thế nào. Sáng nay, lúc tới đây, chưa có thông tin chi tiết gì, thế mà chỉ bằng việc xem xét hiện trường vụ án, bằng khả năng lập luận logic, ông đã đi đến chỗ tìm ra thủ phạm; và, hơn nữa, ông còn chứng minh cho chúng tôi thấy thủ phạm không thể ai khác ngoài cái người mà ông nói ra.

Ông Lecoq nghiêng mình khiêm tốn. Trên thực tế, những lời khen của ông Thẩm phán tinh thông đang làm cho tính kiêu căng của ông khoan khoái.

- Thế mà, - Ông đáp - tôi vẫn chưa hoàn toàn thỏa mãn. Tất nhiên, tội trạng của ông Trémorel đã được chứng minh quá đầy đủ rồi. Nhưng động cơ nào đã thúc đẩy ông ta? Tại sao ông ta đi đến quyết định ghê sợ là giết vợ rồi cố làm cho người ta tin rằng chính ông đã bị sát hại?

- Không thể giả định rằng, - Ông bác sĩ bắt bé - Vì đã chán ngấy bà Trémorel, ông ta đã rũ bỏ bà để sống với người đàn bà khác mà ông ta say mê đến phát điên?.

Ông Lecoq lắc đầu nói:

- Người ta không giết vợ chỉ vì một lý do là không yêu vợ nữa và say mê người đàn bà khác. Nếu thế người ta sẽ bỏ nhà đi sống với người tình, thế là xong. Chuyện đó xảy ra hằng ngày, cả luật pháp lẫn công luận đều không quá lên án một người chồng như vậy.

  Nhưng, - Ông bác sĩ vẫn bắt bẻ - khi chính người vợ là người sở hữu tài sản...

- Cũng không phải vậy. - Vị nhân viên an ninh đáp - Tôi đã điều tra ra rằng ông Trémorel sở hữu 100.000 nghìn ecu, phần sót lại của khối tài sản khổng lồ và đã được bạn ông là Sauvresy bảo toàn và vợ ông, thông qua hợp đồng hôn nhân, còn cho ông sở hữu nửa triệu. Tính ra với 800.000 franc, ông ta có thể sống thoải mái ở bất cứ đâu. Mặt khác, ông bá tước còn hoàn toàn được làm chủ mọi cổ phiếu của hai vợ chồng. Ông có thể tùy thích mua bán, đổi thành tiền, vay mượn, đầu tư và chuyển vốn.

Ông bác sĩ không còn gì để nói nữa. Ông Lecoq nói tiếp, có chút ngập ngừng, trong khi đôi mắt ông dò hỏi Cha Plantat:

- Tôi cảm thấy ta phải trở về quá khứ để tìm hiểu những lý do cho vụ giết người hôm nay và để hiểu những động cơ của kẻ sát nhân. Đã có một tội ác trói buộc ông bá tước với bà bá tước không thể tách rời, đến mức chỉ có cái chết của kẻ này mới trả lại tự do cho kẻ kia. Tội ác này, ngay từ đầu tôi đã nghi ngờ, từ sáng qua lúc nào tôi cũng loáng thoáng nhìn thấy nó và người mà chúng ta nhốt trong kia, gã thầy thuốc nắn xương Robelot, kẻ muốn giết ngài Thẩm phán hòa giải, chính là tác nhân hoặc kẻ tòng phạm của tội ác đó.

  Bác sĩ Gendron đã không được chứng kiến những cảnh tượng ở lâu đài Valfeuillu ngày hôm qua, cũng như  buổi tối ở nhà ông Xã trưởng Orcival, đã thiết lập một sự hiểu ngầm giữa Cha Plantat với vị nhân viên an ninh. Ông phải vận dụng toàn bộ sự sáng suốt của mình lấp đầy các khoảng trống và đoán ra những ẩn ý trong cuộc nói chuyện từ hai tiếng đồng hồ qua. Những câu nói cuối cùng của vị nhân viên an ninh đã đem lại một tia sáng cho ông. Ông kêu lên:

- Ông Sauvresy!

- Đúng! - Ông Lecoq đáp - Đúng là ông Sauvresy! Và cái tờ giấy mà kẻ sát nhân đã ráo riết tìm kiếm, cái chứng thư mà vì nó ông ta đã quên cả mạng sống, chắc phải chứa đựng một chứng cứ không thể bác bỏ của vụ án.

Bất chấp những cái nhìn bóng gió nhất, những lời khêu gợi trực tiếp nhất đòi hỏi lời giải thích, ông Thẩm phán già vẫn im lặng. Ông tỏ ra phiêu bạt tận đâu đâu, mắt nhìn xa xăm trong khoảng không có vẻ như đang chìm trong đám sương mù của những sự kiện quá khứ bị lãng quên.

Ông Lecoq, sau một lát âm thầm cân nhắc, quyết định tung ra một cú đòn lớn. Ông nói:

- Quá khứ gì mà gánh nặng ghê gớm đến nỗi, để thoát khỏi nó, một người đàn ông trẻ tuổi, giàu có, hạnh phúc như ông bá tước Hector de Trémorel đã lạnh lùng sắp đặt một tội ác, sẵn sàng chịu biến mất sau đó, để chấm dứt sự tồn tại hợp pháp, chịu mất đi tất cả, mất nhân thân, mất địa vị, mất danh dự và tên tuổi! Quá khứ gì mà sức nặng của nó có thể khiến một cô gái hai mươi tuổi phải quyết định tự tử!

   Cha Plantat đứng lên, mặt tái nhợt, có lẽ là xúc động hơn cả mức diễn ra trong ngày qua.

- Ôi! - Ông kêu lên với giọng lạc hẳn đi - Ông đừng có nghĩ như những gì ông vừa nói. Laurence không bao giờ biết gì hết!

Ông Gendrong khi đó vẫn chăm chú quan sát khuôn mặt thật của ông Lecoq, tưởng như đã nhìn thấy một nụ cười tinh tế lóe lên trên khuôn mặt quá thông minh của vị nhân viên an ninh.

Ông Thẩm phán già đã trở lại bình thản và nghiêm nghị, nói tiếp bằng một giọng không kém phần trịch thượng:

- Ông Lecoq này, không cần dùng mưu mẹo để bắt tôi nói ra những gì tôi biết đâu. Tôi đã tỏ ra quý mến và tin cậy ông đủ để tôi có thể tước bỏ được quyền của ông muốn dùng điều bí mật đau lòng - hoặc khôi hài, tùy ông nghĩ - mà ông đã chộp được để làm vũ khí chống lại tôi.

Dù là người vững tin đến mấy thì vị nhân viên an ninh vẫn có phần lúng túng và định phản đối.

- Vâng, - Cha Plantat chặn lời - tài năng điều tra đáng ngạc nhiên đã dẫn ông tìm ra sự thật. Nhưng ông chưa biết hết đâu, cả bây giờ nữa, có thể tôi sẽ không nói ra nếu những lý do buộc tôi im lặng không thôi tồn tại.

Ông mở chiếc ngăn kéo bí mật của một chiếc bàn viết bằng gỗ sồi cũ đặt gần lò sưởi, rồi lấy ra một tập hồ sơ khá dày, đặt nó lên bàn.

- Chuyện là thế này. - Ông nói tiếp - Cách đây bốn năm, ngày qua ngày, tôi phải nói: hàng giờ tôi đã theo dõi các giai đoạn khác nhau của một tấn bi kịch ghê tởm  đêm qua, tại lâu đài Valfeuillu, đã dẫn đến kết cục đẫm máu. Khởi nguyên, đây là sự tò mò thuần túy của một người vô công rồi nghề đã được ủy nhiệm từ lâu. Về sau, tôi đã hy vọng có thể cứu được cuộc sống và

danh dự của một con người tôi vô cùng yêu quý. Tại sao tôi không nói gì về những điều mình phát hiện? Thưa có ngài, đó là điều bí mật của lương tâm, chẳng có gì phải chê trách tôi cả. Vả lại, mới hôm qua, tôi vẫn còn làm ngơ trước chứng cứ hiển nhiên. Tôi phải đợi cái bằng chính khốc liệt của sự thật...

Trời đã sáng. Trên những lối đi ngoài vườn, những con chim hót trang tráo đang bay nhảy và kêu ríu rít. Con đường lát đi Evry vang lên dưới chân ngựa đang kéo những chiếc xe ra đồng sớm. Không âm thanh nào khuấy động được không khí im lặng buồn tẻ của thư phòng, không tiếng động nào ngoài tiếng sột soạt của tờ giấy trong tay ông Thẩm phán già và thỉnh thoảng có tiếng rên rỉ của gã thầy thuốc nắn xương bị nhốt trong buồng kín đang khổ sở kêu than.

- Trước khi bắt đầu, - Cha Plantat nói - thưa các vị, có lẽ tôi muốn biết sức lực của các vị thế nào, chúng ta đã thức trọn 24 tiếng đồng hồ rồi...

  Nhưng ông bác sĩ và vị nhân viên an ninh phản đối rằng họ không cần nghỉ ngơi. Tính tò mò háo hức đã thắng sự mệt mỏi. Cuối cùng thì họ sắp có lời giải cho sự việc bí hiểm đẫm máu này.

- Được rồi! - Ông Thẩm phán nói tiếp - Thế thì các vị hãy nghe đây.

Chương 12

   Vào năm 26 tuổi,  bá tước Hector de Trémorel là một mẫu người hoàn chỉnh, hoàn hảo của một công tử ăn chơi, đúng kiểu mẫu người của thời đại chúng ta, vô tích sự với bản thân và người khác, thậm chí còn có hại, có vẻ được sinh ra chỉ để hưởng thụ nhờ vào mọi người.

  Là người còn trẻ, rất quý phái, lịch thiệp, giàu có, được trời phú cho sức khỏe sắt đá, kẻ nối dõi cuối cùng của một dòng họ cao sang này đã phung phí tuổi trẻ và gia sản một cách điên loạn nhất, có người còn nói là xấu xa nhất trên đời. Đúng là, với tất cả sự thái quá này, ông ta trở nên vô cùng nổi tiếng ít ai dám ghen tị.

Người ta đã kể đến chuồng ngựa, các đồ trang bị, gia nhân, đồ đạc trong nhà, đàn chó và đến những người tình của ông ta.

  Những con ngựa bỏ đi của ông ta vẫn được coi là của hiếm, còn một người đàn bà đáng khinh mà được ông để ý thì lập tức trở nên có giá hơn, giống như một tờ thương phiếu trên đó có chữ ký của ông

Rothschild vậy.

   Ít nhất, các vị sẽ không tin rằng ông bá tước trẻ tuổi này sinh ra đã là người xấu! Trước đây, lúc 20 tuổi, ông ta cũng là người có tâm và có những ý tưởng hào hiệp. Sáu năm sung sướng bệnh hoạn đã làm cho ông ta hư hỏng đến tận xương tủy.

Là một kẻ kiêu căng đến điên dại, ông ta sẵn sàng. làm tất cả để giữ sự nổi tiếng. Ông ta có tính ích kỷ ghế gớm của một kẻ suốt đời chỉ quan tâm đến bản thân và không bao giờ chịu khổ. Với lòng ham muốn đến phát nôn đối với những lời nịnh nọt nhạt nhẽo của kẻ gọi là bạn bè chỉ thích tiền, ông tự thán phục, coi thái độ vô sỉ thô bạo của mình là tài trí, coi sự khinh thường một cách kiêu ngạo mọi thứ đạo đức, lối sống hoàn toàn vô nguyên tắc và chủ nghĩa hoài nghi ngu ngốc, là cá tính của mình.

Và với tất cả những điều đó, ông ta là một kẻ nhu nhược, chỉ có những thói thất thường chứ không bao giờ có ý chí. Nhu nhược như đứa trẻ con, như một người đàn bà, như đứa bé gái.

Ta có thể tìm thấy tiểu sử của ông ta trên mọi tờ báo tầm phào thời bấy giờ, là những tờ báo đã thi nhau bán rong những câu chữ mà ông đã nói hoặc có thể đã nói trong những phút rảnh rỗi.

  Những sự việc và hành động nhỏ nhất của ông đều được thuật lại trên báo.

Có những người mà sự thành công khiến họ hưng phấn, những người chỉ thích được vỗ tay khen ngợi, nhưng họ lại không bao giờ quan tâm đến bản  chất của những gì bản thân giành được. Ông bá tước Hector trẻ tuổi tỏ ra còn hơn cả vui sướng khi nghe những tiếng ồn ào bàn tán của thiên hạ. Liên tục có tên mình, có những chữ cái viết tắt tên mình xuất hiện trên các bản tin của giới Paris sẽ làm cho ông ta cảm thấy vinh dự và vẻ vang.

Nhưng ông ta đã không còn để cho cái gì xuất hiện nữa, thậm chí với thái độ thư thái thú vị, ông ta còn nói sau mỗi cuộc phiêu lưu mới:

- Chẳng lẽ người ta không bao giờ thôi quan tâm đến tôi nữa hay sao?

Sau đó, trong những dịp lớn, mượn lời của vua Louis XV, ông nói:

- Sau khi tôi chết sẽ là đại hồng thủy.

- Nhưng trận đại hồng thủy đã đến lúc ông còn sống.

Một buổi sáng tháng tư, anh chàng hầu phòng, một gã con hoang bị tràng nhạc xuất thân từ một gã gác cổng người Paris, được ông bá tước đào tạo, huấn luyện và dạy bảo theo nề nếp, đánh thức ông dậy vào lúc 9 giờ:

- Thưa ngài, ở dưới phòng đợi có một ông mõ tòa đến nói muốn tịch biên đồ đạc của ngài.

Ông Hector trở mình, dang chân tay ngáp dài rồi đáp:

- Được rồi, bảo ông ta bắt đầu từ chuồng ngựa và nhà để xe, rồi mi lên đây mặc quần áo cho ta.

Ông ta không mấy tỏ ra xúc động, anh chàng gia nhân lui ra với vẻ kinh ngạc và thán phục trước thái độ điềm tĩnh của ông chủ. Đó là vì ít nhất ông bá tước có thể  tự hào là đã biết chính xác về tình trạng tài chính và cuộc đột nhập của ông mõ tòa này, tôi có thể nói thêm là ông ta đã tiên liệu trước và đang đợi.

Cách đây 3 năm, sau cú ngã ngựa khiến ông bị nằm liệt giường sáu tuần, ông bá tước Trémorel đã lường được độ sâu của vực thẳm mà mình có nguy cơ rơi vào

Thế là ông ta nghĩ có thể tự giải thoát được. Nhưng bằng cách nào? Chắc ông ta cần phải thay đổi cách sống phải cải tạo lại căn nhà, học cách cần phải có 20 đồng franc để làm ra 1 đồng louis! Phỉ phui, không bao giờ!

Ông ta cảm thấy rằng, hàng tháng nếu cho người tình chính thức của mình thiếu đi một đồng louis thì chẳng khác gì xén đi một centi-mét cái bệ thờ mà mọi người đã dựng lên cho ông. Thế thì thà chết còn hơn!

Rồi sau khi đã suy nghĩ kĩ, ông ta tự nhủ có thể mình sẽ phải đi đến cùng. Tổ tiên ông chẳng đã chết hết rồi hay sao? Khi thời điểm bất lợi xuất hiện, có thể ông ta sẽ phải bỏ chạy đến tận cùng đất nước, xóa bỏ tung tích rồi tự bắn vào đầu trong xó rừng nào đó.

Và kỳ hạn định mệnh đã đến. Chính vì cứ buộc phải ký trái phiếu, hối phiếu, phải đổi tiền, phải trả lãi suất và lãi mẹ đẻ lãi con, trả tiền hoa hồng và các bình rượu vang, phải vay thường xuyên mà không trả được, ông Hector đã ngốn sạch cái gia tài đế vương - gần 4 triệu đồng tiền ruộng đất - mà ông ta được thừa hưởng sau cái chết của cha mình.

Mùa đông vừa qua đi đã tiêu tốn của ông ta 50.000 écu. Đã 8 ngày ông thử vay khoản tiền 100.000 franc mà  không được. Người ta đã từ chối không phải vì tài sản của ông không còn có giá trị nữa, mà là những người cho vay đã thận trọng và biết rõ sự mất giá kinh khủng của những tài sản bị đem bán đấu giá.

Chính vì thế, khi anh chàng hầu phòng của bá tước Trémorel bước vào nói: “Thưa ngài, có ông mõ tòa”, thì trên thực tế việc đó giống như một bóng ma hiệp sĩ đang gọi: “Chuẩn bị súng đi, mau!”

Ông ta hiên ngang nhận lời thông báo rồi thì thầm đứng lên:

- Nào, thế là hết.

Ông ta rất bình tĩnh và đầy vẻ lạnh lùng, cho dù hơi choáng váng. Nhưng sự choáng váng này phần nào có thể tha thứ được, khi mà người ta đột ngột chuyển từ có tất cả sang mất tất cả.

Vi tin chắc mình đang vệ sinh cá nhân lần cuối cùng, nên ông ta không muốn nó thấp kém hơn so với thường ngày. Tất nhiên rồi! Quý tộc Pháp ra trận thì phải giữ tư thế oai phong chứ.

Sau gần một tiếng đồng hồ, ông ta đã sẵn sàng. Như thường lệ, ông ta xỏ chiếc dây xích đồng hồ có những chiếc vòng luồn bằng hột xoàn qua lỗ khuyết áo gi-lê, sau đó đút vào túi cạnh chiếc áo khoác nhẹ một cặp súng ngắn xinh xắn nạp được hai viên, có báng súng bằng ngà voi, kiệt tác của một nghệ nhân chế tạo vũ khí người Anh. . Thế rồi ông ta bảo anh gia nhân lui ra, mở ngăn tủ bàn giấy kiểm kê nguồn tài chính cuối cùng . Ông ta còn lại 10.000 ecu và vài trăm franc. Với số tiền này, ông ta có thể làm một chuyến đi, kéo dài sự sinh tồn được hai hoặc ba tháng, nhưng rồi ghê tởm gạt bỏ ý nghĩ - một ý nghĩ không xứng với cá tính cao thượng của ông ta - về một mưu mẹo khốn nạn, một cái án treo giấu giếm, nó sự xin ân xá.

  Trái lại, ông ta nghĩ rằng số tiền này sẽ cho phép mình sống hào phóng xa hoa để thiên hạ nhắc đến. Ông ta tự nhủ mình có thể tỏ ra hào hiệp đến xin ăn sáng tại nhà người tình, rồi đến món tráng miệng sẽ tặng quà cho nàng bằng số tiền này. Trong lúc ăn sáng. ông ta sẽ làm cho nàng ngây ngất về sự say sưa vui vẻ, về triết lý hoài nghi nhạo báng, để rồi cuối cùng ông ta tuyên bố tự tử.

Người con gái này sẽ không bỏ lỡ dịp đi khắp nơi kể lại cảnh diễn nói trên, nàng sẽ nhắc lại cuộc chuyện trò cuối cùng của ông ta - như một di chúc chính trị - và đến tối thì người ta sẽ bàn luận về nó tại các quán cà phê, nó sẽ là chủ đề cho mọi tờ báo. Cái ý tưởng này, cùng với viễn cảnh vang dội của nó, làm cho ông ta vui sướng đặc biệt và hoàn toàn thấy vững lòng. Ông ta đang định đi ra thì bắt gặp đống giấy tờ bề bộn để trong tủ bàn giấy.

Trong này biết đâu có một văn bản bị bỏ quên có thể làm hoen ố ký ức trong sạch sắt đá của ông ta.

Ông ta hối hả trút tất cả giấy tờ trong các ngăn kéo vào lò sưởi mà không thèm xem xét, không thèm lựa chọn, rồi châm lửa đốt.

Và thế là, với cảm giác kiêu hãnh chính đáng, ông ta ngắm nhìn đống giấy lộn đang bốc lửa, chúng  là những bức thư tình, giấy tờ làm ăn, bản lưu trái phiếu, phẩm tước quý tộc hoặc các chứng thư ruộng đất. Chẳng phải quá khứ rạng rỡ của ông đang bốc lửa trong lò sưởi đó sao!

Sau khi tờ giấy lộn cuối cùng được tiêu hết, ông ta nghĩ đến người mõ tòa và đi xuống nhà.

Người viên chức đang thi hành chức phận này chẳng phải ai khác ngoài ông Z..., một người mõ tòa đúng mực và lễ độ nhất trong số các mõ tòa, người lịch sự và hóm hỉnh, bạn của các nghệ sĩ, bản thân thỉnh thoảng làm thơ.

Lúc này, khi ông mõ tòa đã tịch biên được 8 con ngựa trong chuồng, cùng toàn bộ yên cương, trong nhà để xe ông đã liệt kê được 5 chiếc xe cùng với các dụng cụ như gối đệm, mui xe di động, càng xe dự phòng, thì nhìn thấy bá tước Hector xuất hiện.

- Tôi đang làm rất chậm, thưa ngài bá tước, - Ông nói sau khi đã chào hỏi - vì biết đâu có thể ngài muốn cho ngừng công việc. Đúng là số tiền rất lớn, nhưng với địa vị của ngài...

- Thưa ông, - Ông Trémorel đáp một cách kiêu ngạo.- ông nên biết là nếu như ông đang có mặt ở đây thì tức là cần phải thế. Tôi không thích khách sạn của mình nữa, sẽ không bao giờ đặt chân đến đó nữa, thế nên ông sẽ là chủ; cứ thể đi.

  Nói rồi ông quay người bỏ đi.

Bị vỡ mộng, ông Z... lại bắt tay vào việc. Ông đi từ đồ vật này sang đồ vật khác, vừa chiêm ngưỡng vừa ghi  chép. Ông mô tả những chiếc cúp bạc mạ vàng giành được trong các cuộc đua ngựa, những bộ sưu tập tẩu thuốc, những thứ vũ khí chiến lợi phẩm. Ông tịch biên tủ sách, một món đồ gỗ lộng lẫy, cùng tất cả sách có trong tủ: một cuốn Sách hướng dẫn về bệnh ngựa; cuốn Săn bắn và đánh cá, Hồi ký của Casanova, Đấu tay đôi và những đấu thủ; Thérèse; Săn bắn có chó canh giữ...

Trong khi đó, với quyết định tự tử, ông bá tước Trémorel đi ra phố tới nhà người tình sống trong một căn hộ nhỏ giá 6.000 franc cạnh nhà thờ Madeleine Người tình này, 8 hoặc 10 tháng trước ông Hector đã quảng cáo trong đám gái giang hồ dưới cái tên “Tiểu thư Jenny Fancy".

- Sự thực thì cô nàng tên là Pelagie Taponnet, ông bá tước cũng không ngờ rằng nàng là em gái ngoài giá thú của anh chàng hầu phòng. Dưới sự che chở của bá tước Trémorel, tiểu thư Fancy đã có được tiếng tăm thực sự về trang phục và sắc đẹp trong đám gái giang hồ Paris.

Nàng còn xa mới có thể được coi là đẹp theo nghĩa cổ điển của từ này. Nhưng nàng hoàn toàn có thể được coi là gái Paris “xinh xắn”, kiểu người mà theo quy ước thuần túy, có không ít người hâm mộ si mê. Nàng có hai bàn tay mảnh mai với đường nét hoàn hảo, đôi gót chân xinh xắn, mái tóc màu hạt dẻ tuyệt đẹp, hai hàm răng trắng như răng mèo và trên hết, có đôi mắt đen to đầy vẻ ngạo mạn hoặc có thể nói là mơ mộng, dịu dàng, khêu gợi, đôi mắt có thể làm cho tượng thánh phải rời bỏ chốn linh thiêng.

   Tiểu thư Fancy không phải là người thông minh lắm, nhưng cũng nhanh chóng hiểu được những lời “hươu vượn” dễ dãi của các cô gái giang hồ mới vào nghề; điều cuối cùng là nàng thích khoe khoang những bộ trang phục kì quặc.

  Ông bá tước đã lượm được cô nàng tại một vũ trường thấp hèn, vào một buổi tối, một cách tình cờ nhất ông đã bước vào khi nàng đang nhảy với đôi bàn chân khổ sở trong đôi giày thủng rách. Trong vòng chưa đầy 12 tiếng đồng hồ, cô nàng đã chuyển thẳng từ cảnh thảm hại sang cảnh xa hoa không thể nghĩ tới mà không cần qua bước quá độ.

  Buổi sáng, nàng còn thức dậy trên cái giường tồi tàn bẩn thỉu trong căn buồng thuê với giá 12 franc mỗi tháng, thì buổi tối nàng đã được nằm ngủ dưới tấm màn xa-tanh của chiếc giường gỗ trắc.

Nhưng sự thay đổi choáng váng này không làm cô nàng ngạc nhiên như người ta tưởng.

- Về phần ông Trémorel, Jenny buộc phải chịu đựng ông, không thể làm gì khác. Nàng cảm thấy ông là người chán ngắt nhất. Nàng coi tất cả bạn bè ông đều là những kẻ khó chịu.

Có lẽ nàng cảm thấy nỗi khinh bỉ đè nặng đằng sau những thái độ lịch sự mỉa mai, nàng hiểu, đối với tất cả bọn nhà giàu ăn chơi no nê và chán đời này, nàng chẳng là gì cả. Niềm vui của nàng, mà cho đến giờ nàng vẫn được thưởng thức một cách có điều độ, là một buổi tối ngồi bên mấy người đàn bà cùng địa vị, một đêm chơi  bài baccarat mà nàng đã thắng, một bữa ăn khuya. nàng đã phá rối.

Thời gian còn lại nàng chỉ thấy buồn chán. Nàng buồn phiền đến chết đi được, luyến tiếc cái con hẻm bùn lầy ở khu phố, đến căn buồng đi thuê hôi thối của nàng,

Có đến hàng trăm lần nàng rất muốn bỏ ông Trémorel, từ bỏ những món hàng xa xỉ, tiền bạc, gia nhân của ông để quay về với cuộc sống trước đây. Hàng chục lần gói ghém đồ đạc, nhưng cuối cùng thì lòng tự ái vẫn giữ nàng lại.

  Đó chính là người đàn bà, được mô tả chính xác hết mức có thể, mà vào buổi sáng tịch biên đó ông bá tước Hector đã có mặt tại nhà nàng vào lúc 11 giờ.

  Chắc chắn nàng không hề mong đợi ông vào lúc quá sớm như vậy, nàng rất ngạc nhiên khi ông thông báo rằng mình đến ăn bữa sáng, xin nàng cho người khẩn trường làm bếp vì ông đang rất vội.

  Chưa bao giờ tiểu thư Fancy thấy người tình đáng yêu đến thế, nhất là chưa bao giờ nàng thấy ông vui như vậy. Trong thời gian diễn ra bữa sáng, như ông đã tự hứa với mình, tỏ ra rất hào hứng.

  Khi cà phê được đưa ra, ông Hector cho rằng đây là thời điểm thích hợp để bắt đầu câu chuyện.

- Tất cả những cái này, nàng thân yêu của anh - Ông nói - chỉ là khúc dạo đầu để chuẩn bị cho nàng đón nhận một tin khá bất ngờ. Nàng sẽ được biết là anh đã bị sạt nghiệp.

Tỏ ra không hiểu, nàng sửng sốt nhìn ông.

Anh nói là sạt nghiệp, - Ông vừa nhắc lại vừa cười rất to - là tất cả những gì được coi là sạt nghiệp nhất, sạt nghiệp hoàn toàn rồi.

-ỒI Anh muốn trêu em, chắc anh đùa!

- Chưa bao giờ anh nói nghiêm túc như lúc này. - Ông Hector nói tiếp - Nàng cảm thấy khó tin, đúng không? Thế mà đó là sự thật đấy.

Đôi mắt to của Jenny vẫn nhìn ông dò hỏi.

- Biết làm thế nào, - Ông nói tiếp với vẻ bất cần kiêu ngạo - cuộc đời giống như một chùm nho mà người ta có thể ăn chầm chậm từng quả, hoặc ép lấy nước rồi uống một hơi. Anh chọn cách thứ hai. Chùm nho của anh là bốn triệu đồng và chúng đã được uống sạch. Anh không tiếc gì cả. Anh đã sống xứng đáng với đồng tiền bỏ ra. Nhưng hiện thời, anh có thể tự phụ là mình đã trở thành kẻ ăn mày như bất cứ kẻ ăn mày nào trên nước Pháp. Giờ đây mọi thứ ở nhà anh đang bị tịch biên, không còn nhà nữa, không một xu dính túi.

Ông nói và cứ nói, giọng sôi nổi với những ý nghĩ xáo động trong đầu, hăng hái tuôn ra những lời trống rỗng. Và không phải là ông đang diễn kịch. Ông hoàn toàn thực tâm. Thậm chí ông không nghĩ là mình thấy dễ chịu.

- Nhưng... thế thì... - Tiểu thư Fancy cố nói vớt vát...

- Sao? Nàng sẽ được tự do chứ gì? Điều đó là hiển nhiên.

Nàng vẫn chưa biết nên đau khổ hay nên vui.

- Phải! - Ông tuyên bố - Anh cho nàng được tự do.

   Jenny phác một cử chỉ mà ông Hector lại hiểu lầm.

- Ồ! Nhưng nàng cứ yên tâm, - Ông nhanh nhảu, nói tiếp - anh sẽ không bỏ nàng như thế đâu, anh không muốn ngày mai nàng lâm vào cảnh cùng quẫn. Tiền thuê nhà ở đây vẫn thuộc về nàng, đồ đạc trong nhà vẫn là của nàng, hơn nữa, anh đã nghĩ đến nàng Anh có trong túi áo 500 đồng louis, đó là tất cả tài sản, anh đem cho nàng.

  Cùng lúc ông bày lên một chiếc đĩa - vừa cười vừa bắt chước những người hầu bàn đưa tiền thừa cho khách - 10 tờ 1.000 franc cuối cùng.

Nàng đẩy đĩa tiền ra với vẻ ghê tởm.

- A! - Ông nói và lấy lại giọng trịch thượng - Đây là một cử chỉ đẹp, cô nàng yêu quý của anh, tốt thôi, rất tốt. Nàng thấy đấy, anh luôn nghĩ về điều đó và luôn tự nhủ, nàng là người con gái tốt, thậm chí quá tốt, nàng sẽ phải tự uốn nắn mình thôi.

Phải, nàng là một cô gái tốt, tiểu thư Jenny Fancy, còn được gọi bằng cái tên khác là Pelagie Taponnet, bởi vì, đáng ra nàng có thể chộp lấy mớ tiền rồi đuổi Hector ra cổng đúng như quyền của nàng cho phép như thế, nhưng, khi tin rằng ông ta rất bất hạnh, nàng lại cố an ủi động viên. Từ lúc ông Trémorel thổ lộ rằng ông không còn một xu, nàng gần như không còn ghét ông nữa, thậm chí, bằng thái độ quay ngoắt thường thấy ở những người đàn bà có nghị lực tinh thần như thế, nàng bắt đầu yêu ông.

Bị tịch biên tài sản, không nhà không cửa, Hector  không còn là người đáng sợ nữa, vì ông đã phải trả giá cho việc trở thành ông chủ, trở thành triệu phú, người mà ý thích thất thường đã quăng người đàn bà trở về nơi nhơ nhớp, người đàn bà mà ông đã lôi ra khỏi chỗ đó bởi ý thích ngông cuồng. Ông không còn là kẻ bạo chúa nữa, kẻ bị ghét cay ghét đắng nữa. Bị phá sản, ông đã bị hạ xuống khỏi bệ thờ, trở về với luật đời chung, trở thành một người như bao người khác, đáng ưa hơn những người khác, rõ ràng là một người tốt đẹp.

  Rồi, coi cái mưu mẹo cuối cùng của tính kiêu căng bệnh hoạn của ông ta là sự nhiệt tình hào hiệp thực tâm, Fancy vô cùng xúc động trước món quà 10.000 franc này.

- Anh không phải quá nghèo như anh nói, - Nàng nói tiếp - bởi lẽ anh vẫn còn có khoản tiền này.

- Ồ, cô nàng yêu quý, nàng hầu như chẳng tiêu tốn gì của anh mỗi tháng, anh cho nàng chỉ có hai, ba lần với mấy viên kim cương nhỏ để nàng đeo buổi tối.

Nàng suy nghĩ một lát rồi bỗng tỏ ra ngạc nhiên như vừa phát hiện một điều mới mẻ:

- Ừ nhỉ! - Nàng nói - Đúng thế thật.

Từ lúc lâu, ông Hector đã không còn thấy vui thú nữa.

- Nhưng, - Tiểu thư Fancy nghiêm nghị nói tiếp - em - Có thể tiêu ít đi, ồ vâng, sẽ tiêu ít đi nhiều lần và em đảm bảo với anh rằng em vẫn thấy hạnh phúc. Hồi xưa, trước khi quen anh, khi em còn trẻ, - khi đó nàng mười chín tuổi - 10.000 franc đối với em là khoản tiền quá lớn mà người ta chỉ nói đến chứ ít ai được nhìn chúng xếp thành bó thế này, càng ít người được cầm chúng trong tay.

Nàng định trả lại tiền vào túi áo của ông bá tước nhưng ông ta ngăn lại.

- Thôi nào, anh cứ giữ lấy...

- Nàng muốn anh làm gì với số tiền này?

- Em không biết, nhưng em nghĩ số tiền này có thể đem lại nhiều tiền khác nữa. Anh có thể chơi chứng khoán, chơi cá cược ở trường đua, đến chơi bạc ở sòng bạc Bade, nói cho cùng thì anh cứ thử một cái gì đó. Em nghe nói có những người giàu như những ông vua, thế mà lúc đầu họ chả có gì, còn chẳng có học vấn như anh đâu, anh là người nhìn thấy mọi thứ, hiểu biết mọi thứ. Anh phải làm như họ chứ?

  Nàng sôi nổi nói với sự lôi cuốn của một người đàn bà đang tìm cách làm cho ý tưởng của mình chiến thắng.

Còn ông bá tước thì sửng sốt nhìn nàng vì thấy nàng có óc nhạy cảm, có mối quan tâm một cách vô tư, ông ngạc nhiên hơn cả một trợ lý giải phẫu học việc khi mà trong lúc chuẩn bị bài học anh ta lại bắt gặp trái tim của con vật thí nghiệm nằm ở bên phải thay vì bên trái.

- Anh muốn làm thế chứ, phải không? - Nàng vẫn nài nỉ - Anh sẽ làm thế chứ?

Ông bá tước rũ bỏ sự đờ đẫn đầy những điều hấp dẫn mà bộ mặt dịu dàng của người tình vừa nhấn ông ta vào.

- Phải, nàng là một cô gái tốt. - Ông nói - Nhưng nàng cứ cầm 500 louis này đi bởi vì anh đã cho nàng rồi, đừng lo nghĩ gì cả.

  - Thế còn anh? Anh có còn tiền không? Anh còn có cái gì?

- Anh còn...

Ông ngừng lời, xem xét túi áo, đếm mấy đồng tiền vàng trong ví, điều mà chưa bao giờ xảy ra với ông khi ông phải đắn đo tính đếm từng đồng như thế này.

- Thật đấy! Anh còn 340 franc, thế là nhiều hơn mức anh cần, còn nữa, trước khi đi anh muốn cho gia nhân của nàng 10 louis, vì họ đã phục vụ rất tốt.

- Thế sau đó anh sẽ thế nào? Lạy Chúa!

Ông ta ngồi điệu bộ trên ghế, hờ hững vê vuốt bộ râu đẹp rồi nói thêm:

- Anh sẽ bắn vỡ sọ mình.

- Ôi! - Nàng Fancy sợ hãi kêu lên.

Hector nghĩ rằng nàng còn nghi ngờ ông. Ông liền rút trong túi ra hai khẩu súng bằng ngà rồi giơ cho nàng xem:

- Nàng thấy món đồ chơi này chứ? Vậy là khi rời khỏi đây, anh sẽ đi đến nơi nào đó, bất cứ đâu, anh sẽ tì cái nòng súng lên thái dương như thế này - Ông làm động tác diễn tả, - anh sẽ siết cò, thế là xong.

- Nàng nhìn ông, con ngươi dãn ra sợ hãi, mặt tái xanh, ngực phập phồng hồi hộp. Nhưng đồng thời nàng lại cảm phục ông. Nàng kinh ngạc thán phục lòng dũng cảm, thán phục vẻ bình tĩnh và thái độ nhạo báng bất cần của ông. Một sự coi thường kiêu hãnh đối với mạng sống của mình! Tiêu hoang hết tài sản rồi sau đó tự tử, không kêu than, không khóc lóc, không hối tiếc, điều đó  đối với nàng là hành động anh hùng chưa từng thấy, có một không hai. Và, trong cơn ngây ngất, nàng cảm thấy trước mắt mình hiện lên một hình ảnh hiên ngang, người đàn ông mới lạ, đẹp trai, rạng ngời, rực rỡ. Nàng cảm thấy yêu quý ông vô cùng nàng yêu ông như chưa bao giờ được yêu, trong nàng thức dậy niềm say mê bị lãng quên.

- Không! - Nàng kêu lên - Không! Không thể như thế được.

Rồi, đột ngột đứng lên, nàng lao đến chỗ Hector. Nàng đu mình ôm lấy cổ người tình, ngửa mặt ra sau để nhìn cho rõ, hai mắt nhìn ông đắm đuối, nàng nói tiếp:

- Anh không chết, đúng không? Anh hứa đi, thề với em đi. Không, không thể như thế được, anh không được làm thế. Vì em yêu anh, anh thấy không, em yêu anh... Dù trước đây em đã không chịu nổi anh. Ôi! Em đã không hiểu anh, trong khi bây giờ... Thôi nào! Chúng mình sẽ hạnh phúc. Anh là người quen sống giàu sang nên không hiểu 10.000 franc có nghĩa thế nào đâu, nhưng em hiểu. Với số tiền đó ta có thể sống được lâu, rất lâu và rất tốt. Đó là chưa kể chúng mình có thể bán những thứ không cần thiết ở đây, ngựa, xe, kim cương, quần áo của em, chúng mình sẽ làm tăng số tiền này lên gấp ba, thậm chí gấp bốn. Sẽ là 30.000 franc, đó là một tài sản lớn. Hãy nghĩ đến món tiền này cho những ngày hạnh phúc của chúng mình!

- Ông bá tước Trémorel lắc đầu phủ nhận, miệng mỉm cười vui thích.

  Đúng, ông đang vui, tính kiêu căng của ông được kích thích một cách thú vị, đang bộc lộ trước niềm đam mê nhiệt thành toát ra từ đôi mắt quá đẹp của tiểu thư Fancy. Vậy là người ta đang yêu ông như thế đấy, đang tiếc thương ông vậy đấy. Thật là một người hùng mà thế giới sắp mất đi!

- Bởi vì chúng mình sẽ không ở đây nữa. - Jenny nói tiếp - Chúng mình sẽ ẩn náu ở một căn nhà nhỏ ở cuối Paris. Anh không biết là ở khu phố Belleville, trên chỗ đồi cao, có những căn nhà thú vị xung quanh có vườn mà chỉ phải thuê 1.000 franc mỗi năm. Thật hạnh phúc biết bao nếu chúng mình sống ở đó không rời nhau! Anh không bao giờ được rời bỏ em, vì em sẽ ghen, anh biết đấy. Ôi! Nhưng mà em ghen! Chúng mình sẽ không cần gia nhân, anh sẽ thấy là em biết trông coi căn nhà nhỏ bé của chúng mình như thế nào...

Ông Hector vẫn không nói gì.

- Chừng nào còn tiền, - Jenny nói tiếp - chúng mình cứ vui đùa. Khi nào hết tiền, nếu như anh vẫn quyết, thì anh sẽ tự tử, tức là chúng mình sẽ cùng nhau tự tử. Nhưng không phải bằng súng, như thế đau lắm. Chúng mình sẽ đốt một cái bếp than lớn, chúng mình sẽ ngủ thiếp đi trong vòng tay của nhau, thế là xong. Có lẽ như thế sẽ chẳng ai phải chịu đau đớn. Một trong những cô bạn của em đã bị ngất đi như vậy khi mọi người đạp cửa xông vào, cô ấy nói chẳng cảm thấy gì, chỉ bị đau đầu một chút.

  Lời đề nghị này đã kéo ông Hector ra khỏi tình trạng đê mê khoan khoái trong ánh mắt và vòng tay  người tình. Nàng đã đánh thức trong ông một kỷ niệm làm chấn thương tất cả niềm kiêu căng của một chàng quý tộc và một kẻ ăn chơi.

Ông gần như thô bạo gạt vòng tay tiểu thư Fancy rồi đẩy cô ra.

- Thôi, tình cảm sướt mướt thế đủ rồi. - Ông lấy lại giọng trước đây bảo nàng - Tất cả những gì nàng nói, cô nàng thân yêu của anh, rất đáng yêu, nhưng hoàn toàn phi lý. Một người tên tuổi như anh không được phép sống trong lụi bại, anh phải chết.

Rồi, rút tập tiền mà tiểu thư Fancy đã nhét vào túi mình, ông quẳng nó lên bàn.

- Thôi, vĩnh biệt nàng!

Ông ta đang muốn bước ra thì, với khuôn mặt đỏ bừng, đầu tóc rối bù, mắt long lên quả quyết, cô nàng Jenny lao đến đứng chắn trước cửa.

- Anh không được đi! - Nàng kêu lên - Em không muốn thế, anh là của em, anh có hiểu không, vì em yêu anh. Nếu anh bước chân ra khỏi nhà, em sẽ la lên.

Bá tước Trémorel nhún vai nói:

- Dù sao cũng phải kết thúc.

- Anh không được ra khỏi đây.

- Được thôi! Thế thì anh sẽ bắn vỡ óc mình tại đây:

Và ong rút một khẩu súng ngắn ra, tỳ nó lên thái dương rồi nói:

- Nếu nàng la lên, không cho anh đi ra thì anh sẽ bóp cò.

  Nếu tiểu thư Fancy la lên thì rất chắc chắn là ông bá tước Trémorel sẽ bóp cò và ông sẽ chết. Nhưng nàng không la, nàng không thể la lên được, chỉ kêu lên một tiếng rồi ngã vật xuống bất tỉnh.

- Đành vậy! Ông Hector vừa nói vừa cất súng vào túi.

Ngay sau đó, chẳng thèm quan tâm đến việc nhấc người tình lên, ông ta bước ra khỏi nhà và đóng lại cửa kĩ càng. Ra đến ngoài phòng đợi, ông gọi đám gia nhân, đưa chúng 10 đồng louis cho chúng chia nhau rồi vội vã bỏ đi.

Chương 13

     Ra ngoài phố, bá tước Trémorel đang chuẩn bị đi ngược trở lại con phố thì chợt nghĩ đến những người bạn. Câu chuyện tịch biên tài sản. được loan truyền bởi người của ông, chắc đã lan khắp phố rồi.

- Không, không về đường đó được. - Ông lẩm nhẩm.

Quả thực, ở phía đó chắc chắn ông sẽ gặp ai đó trong số bạn bè “rất thân” của mình và ông có cảm giác sẽ được nghe những lời thăm hỏi chia buồn và lời đề nghị giúp đỡ khôi hài. Ông hình dung thấy những vẻ mặt nhăn nhó hối tiếc che đậy vụng về cho sự hả hê khoái trá bên trong. Trong đời mình, ông đã từng làm tổn thương biết bao thái độ kiêu căng, bóp nát biết bao lòng tự ái, đến mức giờ là lúc ông phải nhận sự trá đũa khủng khiếp.

- Vậy là Hector băng qua đường, rẽ vào phố Duphot rồi ra kè sông. Đi đâu bây giờ? Ông không biết, thậm chí còn không tự hỏi mình đi đâu.

- Ông cứ thả bước hú họa dọc theo lan can kè sông căng ngực hít thở không khí trong lành, thưởng thức niềm hạnh phúc thể chất này như thể vừa xong bữa ăn  ngon, sung sướng cảm thấy mình được sống dưới những tia nắng ấm áp tháng tư. Tiết trời thật tuyệt vời, cả Paris đang ở ngoài đường. Phố xá mang một không khí lễ hội, những kẻ chơi rong tràn ngập đường phố, đám đông bận rộn cũng giảm bước chân, các cô gái đều xinh đẹp. Tại một góc cầu, các cô gái hàng hoa đang bế những chiếc khay hoa tím tỏa ngát hương thơm.

Đến gần Cầu Mới, ông bá tước mua một bông hoa giá 10 xu rồi cài vào khuy áo. Ông quẳng cho cô nàng hoa một đồng 20 xu, rồi không đợi lấy tiền thừa, ông tiếp tục thả bộ.

Đi đến chỗ quảng trường lớn ở cuối đại lộ Bourbon, ở đây lúc nào cũng tràn ngập những người diễn trò, những đám người tụ tập, tiếng ồn, tiếng gào xé của âm nhạc, tất cả đã kéo ông ra khỏi cơn đờ đẫn và tàn nhẫn để trở về với thực tại.

Đã đến lúc, - Ông nghĩ - rời bỏ Paris.

Rồi, rảo bước nhanh hơn, ông ta đi tới nhà ga Orléans mà những tòa nhà của nó đang hiện ra trước mặt bên kia sông Seine.

Vào phòng mua vé, ông hỏi thăm giờ khởi hành của chuyến tàu đi Étampes. Tại sao ông ta lại lựa chọn đi Etampes? Người ta trả lời ông là có một chuyến tàu vừa khởi hành cách đây chưa đầy 5 phút, phải hai tiếng nữa mới có chuyến tiếp theo.

Tỏ ra vô cùng bực bội, rồi, vì không thể ngồi đợi ở đây hai tiếng đồng hồ, ông ta liền quay ra và để giết thời gian, ông bước vào Vườn Thực vật. Chắc hẳn phải tới mười hoặc mười hai năm ông chưa đặt chân vào đây, Ông đã không vào đây kể từ thời học phổ thông , khi người ta cho học sinh đi tham quan những con thú lạ và chơi xà.

Ở đây chẳng có gì thay đổi. Vẫn những cây dẻ đó. vẫn những hàng rào mắt cáo bị mọt ruỗng, vẫn những lối đi nhỏ chia cắt thành các ô vuông trồng đầy cây trên thân có treo những tấm biển ghi tên.

Những lối đi lớn phía bên này gần như vắng tanh. Ông ta ngồi xuống một chiếc ghế băng ở trước mặt nhà bảo tàng khoáng vật. Biết đâu hồi xưa, khi còn là học sinh trung học, sớm nhất cách đây mười năm, sau khi chạy nhảy và chơi đùa chán chê, ông đã chẳng đến ngồi lên chiếc ghế này!

Lúc đó và bây giờ thật là cả một khoảng cách!

- Khi đó cuộc đời của ông hiện ra như một con đường dài, dài đến mức không nhìn thấy cuối đường, nó được rải bằng cát vàng, có bóng cây che mát, rất thú vị, mỗi bước lại là một điều bất ngờ, một khoái lạc mới.

  Vậy là ông vừa trải qua con đường đó, đã đi tới cùng của con đường. Ông đã thấy gì? Chẳng có gì cả.

- Không có gì. Bởi vì lúc này, khi ôn lại những năm tháng đã qua, ông chẳng thấy một ngày nào để lại những kỷ niệm ngọt ngào đem lại niềm vui hoặc an ủi ông. Hàng triệu đồng đã lọt qua hai bàn tay hoang phí và ông không nhớ nổi được một khoản chi có ích, thực sự hào phóng nào, trị giá 20 franc. Là người có biết bao bạn bè, người tình, vậy mà ông lục tìm mãi trong trí nhớ cũng  không thấy nổi một cái tên bạn bè, tên người tình, để thầm gọi.

Quá khứ hiện ra như thể trong một chiếc gương trung thực, ông ngạc nhiên rụng rời bởi những thú vui ngu ngốc, những khoái lạc hão huyền như là mục tiêu và kết cục của cuộc đời.

Và nói cho cùng thì ông đã sống vì ai? Vì người khác. Ông cứ tưởng mình đã được đặt lên bệ thờ, thực sự là ông đã thao diễn trên một cái chân mễ.

Ôi! Ta đã điên! - Ông tự nhủ - Ta đúng là một thằng điên!

  Ông đã không thấy rằng sau khi sống vì người khác, ông cũng sẽ chết vì người khác. Ông cảm thấy mùi lòng. Trong vòng 8 ngày, liệu có ai nghĩ đến ông không? Chẳng có ai cả. À có chứ, tiểu thư Fancy, có thể, một cô gái. Và sau 8 ngày thì không. Sau 8 ngày, cùng với người tình mới, nàng sẽ được an ủi và sẽ cười nhạo ông. Nhưng thực sự ông rất lo lắng đến Fancy.

- Trong lúc đó tiếng trống báo hiệu hết giờ đã vang lên. Đêm đã xuống, sương mù dày đặc và lạnh lẽo bốc lên. Ông bá tước rời khỏi ghế, ông bị lạnh đến thấu xương.

- Quay lại đường sắt thôi. - Ông thì thầm.

Than ôi, trong lúc này, cái ý nghĩ sẽ bắn tung óc mình trong một xó rừng, như sáng nay ông đã tuyên bố một cách rõ ràng, lại khiến ông ghê sợ. Ông hình dung thấy thi thể mình biến dạng, máu chảy đầm đìa, nằm trên bờ của một cái rãnh nào đó. Ông sẽ ra sao? Những  kẻ hành khất đi qua, hoặc bọn hái trộm rau quả, sẽ lột hết đồ của ông. Rồi sau đó? Tòa án sẽ đến, sẽ dọn cái xác vô thừa nhận, rồi, trong khi chờ xác định tung tích chắc chắn người ta sẽ đem ông đến nhà xác.

Ông rùng mình. Ông hình dung thấy mình nằm dài trên tấm đá lát được xịt nước lạnh liên tục. Ông nghe thấy tiếng xì xào của đám đông vì tò mò bệnh hoạn mà tụ tập tại chốn thê thảm này.

Thế thì phải chết kiểu gì? Ông suy nghĩ và dừng lại ý tưởng sẽ tự tử trong một khách sạn nào đó bên bờ tả ngạn sông Seine.

- Vậy là ta đã quyết như thế. - Ông nói.

Rồi, ra khỏi khu vườn cùng với những người dạo chơi cuối cùng, ông đi đến khu phố La-tinh.

Vẻ bất cần lúc sáng lúc này đã nhường chỗ cho thái độ cam chịu ủ ê. Ông đau buồn, cảm thấy nặng đầu và ớn lạnh. Nếu không chết đêm nay, - Ông nghĩ - thì sáng mai mình sẽ bị cảm.

- Ý nghĩ dí dỏm này không làm ông mỉm cười, mà nó cho ông cái ý thức về một người rất khỏe mạnh.

Ông tới phố Dauphine tìm một khách sạn. Nó ông nghĩ rằng chưa đến 7 giờ tối, lúc này mà hỏi thuê một căn phòng thì có thể gây nghi ngờ. Nghĩ rằng mình vẫn còn 140 franc trong túi, thế là ông quyết định đi ăn tối. Đây có thể sẽ là bữa ăn cuối cùng của ông. Quả vậy, ông bước vào một nhà hàng ở phố Contresca và gọi đồ ăn.

Cố rũ bỏ nỗi buồn phiền làm ông lo lắng mà không  được, Ông bắt đầu uống. Ông uống hết ba chai mà vẫn thông làm thay đổi được dòng chảy ý nghĩ. Thấy trong rượu vang có mùi vị cay đắng của những suy nghĩ, ông cảm thấy nó thật đáng ghét, mặc dù nó là loại rượu hảo hạng và đắt tiền nhất của nhà hàng, được ghi giá hai 25 franc trên phiếu ăn.

Và mấy tay bồi bàn ngạc nhiên nhìn người đàn ông ăn tối sầu thảm này, người mà hầu như không đụng đến những món ông ta gọi và càng uống càng trở nên ủ rũ.

Phiếu ghi thức ăn của ông lên đến 90 franc. Ông quẳng lên bàn tờ 100 franc cuối cùng rồi bỏ đi.

Vẫn chưa muộn, ông vào một quán rượu bình dân đầy những sinh viên đang ngồi uống, rồi bước tới một chiếc bàn vắng ở tít cuối phòng, sau mấy cái bàn bi-a.

Người ta đem cà phê đến, ông nốc cạn cả tách cà phê, rồi đến tách thứ hai, rồi thứ ba...

Ông không muốn chấp nhận điều này, không muốn tự thú nhận điều đó, ông đang tìm cách làm cho mình hăng hái lên, để có được mức dũng cảm mà ông cần đến, nhưng ông không làm được.

Trong lúc ăn tối, từ khi vào quán cà phê, ông đã uống rất nhiều, vào lúc khác chắc ông đã say rồi, nhưng giờ đây, rượu không hề mang lại sự say sưa nhất thời, mà nó lại xuống dạ dày và khiến ông rã rời.

Ông đang ngồi đó, tay ôm đầu, thì một cậu bồi bàn Từ đầu phòng kia đi lại đưa cho ông một tờ báo. Ông cầm lấy như cái máy, mở ra và đọc:

Vào lúc đưa báo đi in, người ta đã báo cho chúng tôi  biết về sự mất tích của một nhân vật rất quen biết mà. xin nói thêm, có thể đã tuyên bố chính thức ý định tự tử. Sự việc được kể  tỏ ra lạ lùng đến mức, vì không có thời gian tìm hiểu, chúng tôi xin kể chi tiết vào ngày mai.

Mấy dòng chữ này nổ bùng như trái phá trong đầu, ông bá tước Trémorel.

Đây chính là bản án tử hình không trì hoãn, được ký tên bởi một kẻ bạo chúa mà từ nhiều năm nay, ông đã là kẻ nịnh thần siêng năng của nó: dư luận.

  Vậy là người ta không bao giờ thôi quan tâm đến ta! - Ông lẩm nhẩm với vẻ âm thầm tức giận, đây là lần tức giận thành thực đầu tiên của ông.

Rồi, với vẻ quyết đoán, ông nói thêm:

- Vậy là phải kết thúc thôi!

Quả thực, 5 phút sau, cầm trong tay một cuốn sách và mấy điếu xì gà, ông gõ cửa khách sạn Luxembourg.

Sau khi được nhân viên dẫn vào căn phòng đẹp nhất, ông thắp đèn sáng trưng rồi yêu cầu đem cho ông nước ngọt và mấy thứ để viết. Chẳng khác gì lúc sáng quyết định của ông đang tỏ ra không thể lay chuyển

-Không được chần chừ thêm nữa, Ông thì thầm- không được lùi bước nữa.

Ngồi xuống trước bàn, cạnh lò sưởi, với bàn tay vững vàng, ông viết lời tuyên bố dành cho cảnh sát:

“Đừng kết tội ai về cái chết của tôi...” Ông bắt đầu viết và kết thúc bức chúc thư bằng lời đề nghị được bồi thường cho chủ khách sạn.

  Đồng hồ chỉ 11 giờ kém 5, ông đặt hai khẩu súng ngắn lên bệ lò sưởi rồi lẩm nhẩm:

- Đến nửa đêm ta sẽ bắn tung sọ, ta còn sống thêm một tiếng đồng hồ nữa.

Bá tước Trémorel gieo mình xuống ghế bành, đầu ngả ra lưng ghế, chân đặt lên kệ lò sưởi. Tại sao ông không tự tử ngay? Tại sao phải trì hoãn, phải ấn định cho mình một giờ chờ đợi lo âu và dằn vặt? Ông không thể giải thích. Ông tìm cách suy ngẫm về những hoàn cảnh của cuộc đời mình. Ông đang bị sốc bởi tốc độ chóng mặt của các sự kiện đã dẫn mình đến căn phòng khách sạn khốn nạn này. Thời gian trôi nhanh biết bao! Hình như mới hôm qua thôi, lần đầu tiên ông phải đi vay 100.000  franc. Nhưng một người đã rơi xuống đáy vực mà còn có tìm hiểu nguyên nhân sa ngã thì ích gì!

Về phần tiểu thư Fancy thì không có gì phải nghi ngờ. Cửa phòng ăn vẫn để mở, nàng tỉnh dậy và lao ra ngoài, váy áo xộc xệch, đầu tóc rũ rượi, vừa chạy vừa khóc. Nàng chạy đi đâu? Liệu nàng có nhận ra ông trên phố không? Trước hết nàng đến nhà ông, sau đó đến câu lạc bộ, rồi đến nhà vài người bạn. Đến nỗi tối nay, thậm chí ngay lúc này, thiên hạ sẽ chỉ bàn tán đến ông thôi. Tất cả những người biết ông, mà số này nhiều lắm, sẽ vừa bắt chuyện vừa nói:  - Anh biết tin mới chưa?

- Ô: Có, tội nghiệp cái anh chàng lông bông Trémorel! Đó là một chàng trai tuyệt vời. Chỉ có điều... 

Ông hình dung nghe thấy người ta cứ lải nhải cái câu “chỉ có điều” với cái cười khẩy và đùa cợt bất nhã. Thế rồi, dù có xác định được ông đã tự tử hay chưa, họ bắt đầu chia chác chiến lợi phẩm của ông. Kẻ thì chiếm người tình của ông, kẻ thì mua ngựa của ông, kẻ thì bằng lòng với mấy món đồ đạc.

Thời gian đang gấp gáp. Âm thanh dây cót đang rít lên báo hiệu một tiếng chuông đồng hồ quả lắc. Đến giờ rồi.

Ông bá tước đứng lên, cầm lấy hai khẩu súng và bước đến cạnh giường, sửa soạn sao cho không bị ngã lăn ra sàn - một sự thận trọng phi lý, khó hiểu khi người ta còn bình tĩnh, tuy nhiên tất cả những kẻ tự tử đều làm như vậy.

Tiếng chuông đầu tiên báo nửa đêm vang lên... Ông không bóp cò.

  Hector là một người can đảm và tiếng tăm dũng cảm của ông không có gì phải bàn. Ít nhất ông đã đấu tay đôi mười lần, người ta luôn thán phục vẻ bất cần nhạo báng của ông. Có lần ông đã giết chết một đối thủ, thế mà đến đêm vẫn ngủ rất say. Người ta kế tên ông về những món cá cược khủng khiếp, về những chuyện liều lĩnh điên rồ.

Đúng là thế, nhưng ông vẫn không bóp cò.

Từ hơn hai phút qua, đồng hồ đã điểm nửa đêm ông Hector vẫn ngồi đó, súng tì vào thái dương.

- Ta sợ ư? Ông tự hỏi.

Quả thực ông ta sợ và không muốn tự nhận điều đó đặt khẩu súng lên bàn rồi trở lại ngồi bên  lò sưởi. Tứ chi ông đang run. Ta đang bồn chồn, - Ông tự nhủ - nó sẽ qua thôi. Và ông ngồi yên đến khi kim đồng hồ chỉ 1 giờ.  Ông cố sức tự chứng minh sự cần thiết phải tự tử. Chuyện gì sẽ xảy ra nếu ông không tự tử? Ông sẽ sống ra sao? Vậy là ông sẽ phải chịu lao động chứ!

Vả chăng, liệu ông có thể xuất hiện không, khi mà, thông qua miệng lưỡi của người tình, ông đã tuyên bố cho cả Paris biết về việc mình sẽ tự tử? Nếu ông xuất hiện thì tha hồ mà nghe la ó, chế nhạo!

Ông làm một cử chỉ tức giận mà ông tưởng là cơn dũng cảm lóe sáng và nhảy đến chỗ khẩu súng. Hơi lạnh của thép súng chạm vào da thịt làm cho ông có một cảm giác đến nỗi ông suýt ngất, liền buông khẩu súng xuống giường.

- Ta không làm được, - Ông nhắc đi nhắc lại trong cơn hoang mang - ta không làm được.

Nỗi đau thể xác làm ông hoảng sợ. Cả thân thể ông đang nổi loạn chống lại cái ý nghĩ về một viên đạn hung dữ sẽ xé rách da, cày xới thịt, nghiền nát cơ bắp và đập vở xương. Ông sẽ chảy máu, ngã xuống, cơ thể bị biến dạng, những mảnh óc bắn tung tóe lên tường.

Ôi! Sao ông lại không chọn một cái chết nhẹ nhàng. Sao ông không chọn thuốc độc, hoặc bếp than cũng được; bếp than, như anh chàng nấu bếp của nhà Vachette ấy? Còn cái chuyện khôi hài về thế giới bên kia thì không còn làm ông sợ nữa.

Ông ta chỉ sợ mỗi một việc, đó là không có can  đảm tự tử. Hết giờ phút này đến giờ phút khác, ông thấy bình tĩnh lại. Đó là một đêm khủng khiếp, một cơn hấp hối giống như của những kẻ tử tù trong ngục tối. Ông khóc vì đau khổ và tức giận, ông vò hai bàn tay, kêu van, cầu khẩn.

Cuối cùng, đến lúc trời sáng, trong cơn mệt mỏi rã rời, ông ngủ thiếp đi trên ghế bành.

Ba, bốn tiếng gõ cửa đã kéo ông ra khỏi giấc ngủ đầy bóng ma. Ông ra mở cửa. Anh chàng hầu phòng muốn đến xem ông có sai bảo gì không đang chết đứng bên ngưỡng cửa khi nhìn thấy một người quần áo xộc xệch, cà-vạt cởi nút, mặt vàng bệch, hai mắt sưng húp, tóc bết mồ hôi hai bên thái dương.

- Tôi không cần gì cả! - Ông Hector đáp - Tôi xuống trả phòng đây.

  Ông xuống nhà. Ông còn vừa đủ tiền để trả phòng, vì lẽ đó ông chỉ có thể cho anh hầu phòng 6 xu tiền nước.

- Rồi, không mục đích, không ý tưởng, ông rời cái khách sạn mà ở đó ông đã trải qua biết bao khổ sở. Chưa bao giờ ông quyết chết như lúc này, chỉ có điều ông ao ước có mấy ngày nghỉ ngơi, hoặc một tuần, để cho ông bình tĩnh lại và tỉnh táo. Nhưng sống kiểu gì trong một tuần? Ông chẳng còn một xu dính túi.

  Một ý tưởng giải thoát chợt đến: hiệu cầm đồ.

  Ông chỉ nghe loáng thoáng đến cái tên may mắn này, chính xác là đủ để biết rằng, với những món đồ trang sức của ông, người ta có thể tạm ứng cho ông một khoản tiền. Nhưng tìm hiểu cầm đồ ở đâu? Vì không dám hỏi thăm, ông cứ đi tìm hú họa trong khu Phố La-tinh mà ông hầu như không quen biết. Ông ngẩng cao đầu vững bước, bởi ông đang có một cái gì đó để tìm, ông đang có một mục đích.

Đến phố Condé, trên tường một tòa nhà lớn màu đen, ông nhìn thấy một tấm biển ghi: Hiệu cầm đồ. Ông bước vào.

Căn phòng nhỏ hẹp, ẩm ướt, bẩn thỉu và chật ních người. Đúng là nếu như căn phòng mà sầu thảm thì người vay tiền sẽ tỏ ra vui vẻ chịu đựng nỗi khốn cùng. Đó là những sinh viên và phụ nữ trong khu phố, trường học đang nói cười trong khi chờ đến lượt.

Bá tước Trémorel bước tới, trên tay cầm chiếc đồng hồ, sợi dây chuyền và một chiếc nhẫn kim cương rất đẹp mà ông vừa tháo ra khỏi ngón tay. Cảnh khốn khổ đã làm ông thấy nhút nhát, không biết phải hỏi ai. Nhìn vẻ lúng túng của ông, một phụ nữ trẻ thương tình nói:

- Này, ông hãy đặt đồ ở chỗ kia kìa, ở cuối tẩm ván trước cánh cửa lưới sắt có rèm xanh đó.

Một lúc sau, có một giọng nói từ phòng bên cạnh vang lên:

- 1.200 franc dành cho chiếc đồng hồ và chiếc nhẫn.

Khoản tiền lớn đã gây ra một cảm giác mạnh đến nội làm tất cả mọi người im bặt. Mọi con mắt đều đổ dồn tìm kiếm người triệu phú sắp sửa bỏ túi chừng ấy tiền. Người triệu phú nọ vẫn không đáp lại.

May mắn là người đàn bà vừa tư vấn đã đẩy tay ông:

  - Tiền của ông đấy, 1.200 franc. - Chị ta nói - Ông trả lời đi nếu đồng ý, hoặc không.

- Tôi đồng ý. - Ông Hector nói to.

Một niềm vui sướng sâu lắng và lớn lao đã làm ông quên hẳn những nỗi khổ đau dằn vặt đêm qua. 1 200 franc! Món tiền này sẽ bằng biết bao nhiêu ngày. Ông chẳng đã nghe nói rằng có những viên chức một năm cũng chỉ kiếm được chừng ấy.

- Những người đi vay kia đang cười nhạo ông. Họ cảm thấy như ở nhà mình. Họ có những cách trả lời ngắn gọn: “Vâng”, đó là những cách làm người ta cười thoải mái. Một số người đang nói chuyện thân mật với nhân viên cửa hàng hoặc đưa ra những lời nhận xét.

Ông Hector phải đợi một lúc lâu cho đến khi có một nhân viên đang ngồi viết sau một cánh cửa lưới sắt khác lại gọi to:

- 1.200 franc của ai?

Ông bá tước đã hiểu cái thủ tục này, liền bước tới:

- Của tôi. - Ông đáp.

- Tên ông?

Ông Hector ngập ngừng. Đọc to cái tên quý tộc của mình ở cái chốn này ư? Không bao giờ! Ông đọc một cái tên chợt thoáng qua:

- Durand.

- Giấy tờ ông đâu?

- Giấy tờ nào?

- Một tấm hộ chiếu, một tờ biên lai thuê nhà, hoặc một giấy phép săn bắn.

- Tôi không có thứ nào như thế cả.

- Vậy ông tìm đi, hoặc đưa đến đây hai nhân chứng có chức vị.

- Nhưng, thưa ông...

- Không có ông nào ở đây! Câu đó dành cho người khác...

Ông Hector cảm thấy vô cùng choáng váng vì sự bất trắc, giọng nói của anh nhân viên làm cho ông phẩn nộ. Ông nói:

- Vậy thì trả lại đồ trang sức cho tôi.

Người nhân viên nhìn ông với vẻ giễu cợt:

- Không được. Mọi vật cầm cố đã được đăng ký chỉ được trả lại trên cơ sở xác minh được quyền sở hữu hợp pháp.

Và không muốn nghe thêm gì nữa, anh ta tiếp tục công việc của mình:

- Một chiếc khăn choàng của Pháp, 35 franc, của ai đây?

- Hector bước ra khỏi hiệu cầm đồ trong tiếng cười chế nhạo của đám đông.

Chưa bao giờ bá tước Trémorel lại phải chịu đau khổ ghê gớm như thế và thậm chí chưa bao giờ có một ý nghĩ về sự hoảng sợ như vậy. Sau tia hy vọng bỗng nhiên vụt tắt này, ông cảm thấy vực thẳm tối tăm dường như sâu hơn và nghiệt ngã hơn. Ông đã trở nên trần trụi  hơn, bị lột trụi hơn cả kẻ bị đắm tàu bị sóng biển lột sạch những phần sót lại cuối cùng, hiệu cầm đồ vừa tước đi của ông cơ hội sống cuối cùng.

- Tất cả cảnh thơ mộng khoác lác mà trước đây ông khoái chí dùng để tô vẽ cho câu chuyện tự tử, giờ đây đã tan biến, để lại một sự thật buồn bã nhất, đê tiện nhất.

Ông sẽ kết thúc, không giống như một con bạc lì lợm tự nguyện rời bỏ thảm xanh cùng khối tài sản của mình, mà như kẻ lừa đảo, khi bị bắt quả tang và bị săn đuổi, anh ta biết rằng mọi cánh cửa đã bị đóng lại. Cái chết của ông chẳng có gì tự nguyện, ông không còn khả năng do dự cũng như lựa chọn thời điểm kết liễu cuộc đời, ông sẽ tự giết chết mình do không còn khả năng sống thêm ngày nào nữa. Và chưa bao giờ ông thấy cuộc đời là một câu chuyện đẹp như thế. Chưa bao giờ ông cảm thấy sức lực và tuổi trẻ dồi dào như thế.

Bỗng nhiên, giống như ở một xứ chưa được khám phá, ông phát hiện thấy xung quanh có một đám trò vul, cái nào cũng đáng ghen tị, thế mà ông chưa được thưởng thức. Ông vẫn luôn huênh hoang là đã vắt kiệt cuộc sống để tìm thú vui, vậy mà ông vẫn chưa được sống. Ông đã có tất cả những gì người ta mua và bán, nhưng những cái người ta cho hoặc người ta chinh phục thì ông lại chẳng có gì.

- Ông cũng không còn tự trách mình về số tiền 10.000 franc đã cho Jenny. Hối tiếc lại càng ít. Ông chỉ tiếc 200 franc đã chia cho đám gia nhân, tiếc món tiền bo hôm qua cho anh chàng hầu bàn ở nhà hàng, ít hơn nữa là 20 xu quẳng cho cô hàng hoa.

   Ông đã cài bông hoa héo nhăn nheo đó lên khuy áo. Để làm gì? Trong khi 20 xu đó... Ông không còn nghĩ đến hàng triệu đồng phung phí, nhưng lại không xua đuổi được cái ý nghĩ về mấy đồng franc khốn nạn này.

Đó là kẻ ăn chơi hạnh phúc trên đời, kẻ mà hôm qua còn có khách sạn, có mười gia nhân, tám con ngựa trong chuồng, có khoản cho vay nợ như là kết quả của một tài sản khổng lồ bị phung phí, hôm nay lại trở thành bá tước Trémorel thèm hút thuốc mà không có tiền để mua một điếu xì gà; ông đang đói mà không có gì để trả cho bữa ăn rẻ tiền nhất.

Tất nhiên, nếu muốn thì ông vẫn có thể dễ dàng kiếm được nhiều tiền. Chỉ cần ông cứ bình thản quay về nhà, chống cự lại mấy ông mõ tòa, vật lộn trong cảnh phá sản.

Nhưng! Như thế có nghĩa là ông sẽ phải đương đầu với thiên hạ, sẽ thú nhận nỗi khiếp sợ không thể thắng được, đến phút cuối cùng ông sẽ phải chịu những cái nhìn độc ác hơn cả một viên đạn. Ta không có quyền đánh lừa công chúng như thế, khi đã tuyên bố tự tử thì ta phải chết. Như vậy là Hector sẽ chết bởi vì ông đã tuyên bố như thế, bởi vì báo chí đã loan tin. Điều này, ông vừa đi vừa tự nhận, vừa tự gán cho mình những điều chê trách cay đắng nhất. .

Ông nghĩ tới một chỗ xinh xắn, trong khu rừng Viroflay, có lần ông đã đấu tay đôi; ông tự nhủ sẽ tự tử tại đấy, thế là ông đi thẳng đến đó theo con đường tuyệt đẹp đi Point-du-Jour.

   Giống như hôm qua, tiết trời hôm nay thật tuyệt, chốc chốc lại có từng tốp đàn bà và bọn trẻ đi vượt ông. Họ đang đi dã ngoại đâu đó, họ đã đi xa mà vẫn có nghe thấy tiếng cười đùa.

Trong những quán rượu ngoại ô, nằm bên bờ sông, dưới những vòm cây kim ngân đang nảy lộc, có những người công nhân đang ngồi uống, cốc chạm leng keng. Họ đang tỏ ra hạnh phúc và hài lòng, niềm vui của họ như đang sỉ nhục cảnh khốn nạn hiện giờ của Hector. Chẳng lẽ chỉ mình ông là kẻ bất hạnh! Trong lúc đó ông thấy khát, một cơn khát ghê gớm không thể chịu nổi.

  Vậy là, khi đi tới cầu Sèvres, ông rẽ khỏi con đường để bước xuống bờ, chỗ này khá dốc, để ra mép sông Seine. Ông cúi người, vốc nước vào lòng bàn tay để uống.

Ông cảm thấy mệt mỏi rã rời. Chỗ này có cỏ, ông ngồi xuống, nói đúng hơn là ngã bệt xuống. Cơn tuyệt vọng kéo đến, giờ đây ông cảm thấy cái chết là sự giải thoát; ông gần như vui sướng nghĩ rằng suy nghĩ của mình sẽ bị tiêu tan và sẽ không còn phải chịu đau khổ nữa.

- Phía trên kia, chỉ cách ông mấy mét, là những cửa sổ đang mở của một trong những nhà hàng của xã Sévres, Người ta có thể nhìn rõ ông từ chỗ đó cũng như từ cầu, nhưng ông không bận tâm đến điều đó, không còn bận tâm đến bất cứ điều gì.

  Ở đây thì cũng như bất cứ chỗ nào thôi! Ông tự nhủ. Ông đã lên cò súng thì nghe thấy tiếng gọi:

- Hector! Hector!

Ông đứng phắt dậy, vừa cất khẩu súng vừa tìm xem ai đã gọi mình. Ở trên bờ, cách ông mấy bước, một người đàn ông đang chạy lại, dang hai tay ra.

Đó là một người trạc tuổi ông, có lẽ cao to hơn một chút, nhưng ăn mặc rất lịch sự, có khuôn mặt phúc hậu rạng rỡ, đôi mắt đen sáng long lanh toát lên sự chân thành và tử tế, một người có thiện cảm ngay từ cái nhìn đầu tiên, người mà ta sẽ yêu quý sau mấy ngày quen biết.

  Hector đã nhận ra ông ta. Đó là người bạn lâu năm của ông, một người bạn từ thời trung học; họ đã từng một thời gắn bó hết mức với nhau, nhưng ông bá tước, khi thấy ông ta không đủ đảm bảo cho mình, đã dần dần ngừng gặp gỡ, không còn lui tới với ông ta từ hai năm nay.

- Sauvresy! - Ông kinh ngạc lên tiếng.

- Chính tớ đây! - Người đàn ông kia bước tới hổn hển, đỏ cả mặt. - Tớ vừa mới biết được những hành động của cậu, cậu đang làm cái gì thế?

-Ồ... chẳng làm gì cả. - Hector lúng túng trả lời.

- Thật vớ vẩn! - Sauvresy nói tiếp - Vậy là những gì người ta nói với tớ sáng nay ở nhà cậu là thật, bởi vì tới đã tới nhà cậu...

- Thế họ đã nói gì với cậu?

- Rằng họ không biết chuyện gì đã xảy ra với cậu, rằng hôm qua cậu đã bỏ người tình và tuyên bố sẽ bắn vỡ sọ mình. Đã có một tờ báo đưa tin rất chi tiết về cái chết của cậu.

  Cái tin này đã gây cho ông bá tước Trémorel một ấn tượng khủng khiếp.

- Vậy là cậu đã thấy rõ, - Ông đáp với một giọng bi thảm - tớ cần phải chết.

- Tại sao? Để tránh cho cái tờ báo kia khỏi bị phiền toái về chuyện cải chính à?

- Nếu không chết thì người ta sẽ nói là tớ rút lời.

- Hay nhỉ! Vậy thì, theo cậu, người ta buộc phải làm một chuyện điên rồ chỉ vì lý do là đã nói thì phải làm ư? Thật phi lý. Tại sao cậu muốn tự tử?

Hector suy nghĩ, ông ta thoáng thấy mình có khả năng được sống.

- Tớ bị phá sản. - Ông buồn rầu đáp. .

- Hóa ra là vì thế... Này, anh bạn, tớ bảo này, cậu đúng là một thằng điên. Phá sản ư?... Đó là một tai họa, nhưng ở tuổi chúng mình, vẫn có thể làm giàu được. Đó là chưa kể, cậu vẫn chưa phá sản đến mức như cậu nói đâu, bởi vì tớ đây, tớ có 100.000 livre tiền lợi tức.

- 100.000 livre...

- Đây là mức rẻ nhất, vì toàn bộ tài sản của tớ là bằng ruộng đất mà nó chỉ đem lại không quá bốn phần trăm

Ông Trémorel biết bạn mình giàu có, nhưng không nghĩ đến mức như thế. Có lẽ một phản ứng ghen tị thiếu suy xét đã khiến ông thốt ra câu nói:

- Thế ư! Trước đây tớ đã từng có nhiều hơn thế sáng nay phải nhịn đói!

- Thật khốn khổ! Thế mà cậu không nói gì cho tớ biết. Mà đúng rồi, trông cậu thảm hại quá, lại đây, nhanh lên! - Rồi Sauvresy kéo ông vào nhà hàng.

  Ông Trémorel nhăn nhó đi theo người bạn vừa cứu sống mình. Ông nhận thức được việc mình đã bị bắt quả tang đang trong tình trạng nực cười đến ghê tởm. Một người đã quyết bắn vỡ sọ mình thì khi bị gọi tên, anh ta sẽ bóp cò chứ không cất giấu súng. Trong tất cả những người bạn của ông, duy nhất có một người yêu quý ông đủ mức để không nhìn thấy cái cảnh nực cười này, một người hào hiệp để không chế nhạo ông, đó là Sauvresy.

  Nhưng khi đã yên vị trong phòng trước chiếc bàn đầy thức ăn thì ông Hector không còn sức để giữ vẻ cứng đờ nữa. Ông đang trải qua một tiếng đồng hồ nhạy cảm điên rồ, một tiếng đồng hồ thổ lộ tâm tình sau khi được cứu thoát khỏi sự nguy hiểm kinh người. Ông trở lại là chính mình, một chàng trai trẻ, chân thật. Ông kể tất cả cho Sauvresy biết, kể hết tất cả, kể những câu chuyện khoác lác khi xưa, những nỗi khiếp sợ trong giây phút cuối cùng, kể về cơn hấp hối ở khách sạn, về những cơn tức giận, về những niềm hối tiếc, những nỗi lo sợ của ông tại hiệu cầm đồ...

- Ôi! - Ông nói - Cậu đã cứu tớ, cậu là người bạn duy nhất của tớ, người anh em của tớ!

Họ ngồi trong nhà hàng chuyện trò suốt hai tiếng đồng hồ.

- Thôi nào, - Cuối cùng Sauvresy nói - chúng mình chốt lại kế hoạch nhé. Cậu muốn biến mất vài ngày, tớ hiểu. Ngay tối nay cậu sẽ viết vài dòng gửi cho báo chí. Ngày mai tớ sẽ lo mọi chuyện, tớ thạo việc này, không cần biết sự việc của cậu đến đâu, tớ sẽ dễ dàng nhận việc  cứu cậu, chúng ta có tiền, các chủ nợ sẽ dễ tính thôi.

- Nhưng tớ sẽ ra sao? - Hector hỏi vì hoảng sợ nghĩ đến cảnh phải sống cách ly.

- Cái gì? Tất nhiên tớ sẽ đưa cậu đến ở nhà tớ, đến Valfeuillu. Thế cậu không biết là tớ đã lấy vợ à? Ôi, anh bạn của tôi ơi, không ai hạnh phúc như tớ đầu. Tớ đã lấy vợ, một cuộc hôn nhân vì tình yêu, tớ lấy một người đàn bà đẹp nhất và phúc hậu nhất. Cậu sẽ là người anh em của chúng tớ... Mà thôi, đi nào, xe của tớ đang đậu trước cổng kia.

Chương 14

     Cha Plantat ngừng lời. Hai người đàn ông ngồi nghe, từ lúc ông kể chuyện, họ không dám động đậy hay nói một câu nào.

Vừa nghe, ông Lecoq vừa suy nghĩ. Ông đang tự hỏi từ đâu mà ông Thẩm phán hòa giải có được những chi tiết chính xác đến mức tỉ mỉ như vậy. Ai đã thảo ra cái bản khai tiểu sử khủng khiếp này của bá tước Trémorel? Và, lướt mắt sang tập hồ sơ, ông nhận ra rất rõ tất cả các trang giấy đều không có cùng kiểu chữ.

Nhưng ông Thẩm phán già đã tiếp tục câu chuyện:

- Trở thành bà Sauvresy do sự sắp đặt bất ngờ của số phận, cô nàng Berthe Lechaillu không hề yêu chồng. Nàng là con gái một ông hiệu trưởng nghèo của một ngôi trường làng, người mà những tham vọng điên rồ nhất cũng không giúp nàng vượt qua được vị trí nữ trợ giáo của một ký túc xá ở Versailles, điều này đã không làm cho nàng thỏa mãn.

Là hoa hậu tuyệt đối của lãnh địa đẹp nhất xứ sở, được bao bọc bởi mọi sự thỏa mãn xa hoa, được tự ý sử dụng một tài sản lớn, được yêu, được ngưỡng mộ, thế mà nàng lại thấy mình đáng thương.

   Cuộc sống quá ngăn nắp, lúc nào cũng hạnh phúc không phải lo lắng, không biến động, làm cho nàng thấy vô vị chán ngấy. Chẳng phải lúc nào cũng chỉ có mấy thú vui nhạt nhẽo đó sao, chúng cứ lặp đi lặp theo một trật tự đơn điệu tùy vào từng mùa! Hết tiếp khách lại đi chơi thăm thú, hết cưỡi ngựa rong chơi lại đi săn bắn hoặc đánh xe đi dạo. Lúc nào cũng chỉ có chừng ấy!

Ôi! Đó không phải là cuộc sống như nàng mơ ước. Nàng sinh ra là để cho những cuộc vui dữ dội hơn và mãnh liệt hơn. Nàng khát khao những cảm xúc mới lạ. mong ước điều không chắc chắn của tương lai, cái điều bất ngờ, những bước chuyển tiếp, những nỗi đam mê, những cuộc phiêu lưu và nhiều điều khác nữa.

Với lại, ngay từ đầu nàng đã chán ghét Sauvresy, sự ghê tởm ngấm ngầm cứ tăng lên cùng với việc nàng trở nên tin chắc hơn về quyền lực của mình đối với ông.

Nàng thấy ông tầm thường và khôi hài. Ông không bao giờ làm điệu và nàng coi những kiểu cách hoàn toàn chất phác của ông là sự ngớ ngẩn. Quan sát ông, nàng không phát hiện thấy điểm gì nổi bật để nàng có thể ngưỡng mộ. Khi ông nói thì nàng không nghe, vì từ lâu nàng đã quả quyết rằng ông không thể nói được điều gì ngoài chuyện tầm phào hoặc chán ngắt. Nàng oán giận về việc ông không có được cái kiểu tuổi trẻ sóng gió làm hoảng loạn cả gia đình. Nàng chê trách ông đã không

biết sống.

Tuy nhiên ông vẫn làm những công việc nhì nhằng như tất cả mọi người. Trước đây ông đã lên Pari, đã thử  cái kiểu sống như anh bạn Trémorel. Sau 6 tháng ông nhanh chóng chán ngấy và quay về Valfeuillu, thỏa mãn với những niềm vui thú cần cù. Sự trải nghiệm đã tiêu tốn mất của ông 100.000 nghìn franc, nhưng ông tự nhủ không hối tiếc rằng với cái giá đó ông đã học được cái được gọi là “cuộc sống ăn chơi”.

Berthe còn tỏ ra bực bội hơn nữa bởi thái độ luôn tôn thờ vô hạn của ông Sauvresy dành cho nàng. Chỉ cần nàng muốn là ông phải chiều và sự phục tùng mù quáng này đã khiến nàng cảm thấy giống như sự hèn hạ. Một người đàn ông, - Nàng tự nhủ - được sinh ra để ra lệnh chứ không phải để phục tùng, để làm ông chủ chứ không phải làm nô lệ.

Xét đại thể, nàng thích có một người chồng mà hằng ngày người ta phải đứng ở cửa sổ ngóng trông, là người luôn về nhà lúc nửa đêm, vẫn còn mang hơi nóng của những cuộc chè chén sau khi đã thua bạc, đã say sưa bét nhè, là người mà nếu vợ có kêu than thì phải thẳng tay đánh đập cô ta. Đó là những kẻ bạo chúa, nhưng đích thực là đàn ông.

  Mấy tháng sau khi cưới, bỗng dưng nàng bắt đầu có những ý nghĩ ngông cuồng phi lý nhất, những ý thích thất thường lập dị nhất. Đó là một sự thử thách.

- Nàng muốn xem xem sự chiều chuộng không thể thay đổi của chồng mình sẽ đi đến đâu, nàng nghĩ đến chuyện làm cho ông chán nản. Nhưng chính nàng lại chán nản, tức giận vì đã không gặp phải sự chống đối hay phản bác nào từ chồng mình.

  Nàng đã tin chắc về con người của chồng mình rồi, tuyệt đối tin chắc, khi biết rằng trái tim ông bị choán đầy đến mức không còn chỗ cho người đàn bà khác, khi thấy không còn gì phải lo sợ nữa, ngay cả một sự lôi kéo hay một ý nghĩ thất thường tạm thời, thì nàng cảm thấy đau buồn và không thể chịu nổi. Thế thì xinh đẹp để làm gì, vui tính, trẻ trung, làm dáng để làm gì?

Nhưng có lẽ nỗi ghê tởm của Berthe đã bắt đầu từ lâu.

Nàng biết mình và tự nhận rằng chỉ cần Sauvresy, muốn thì chắc nàng đã có thể trở thành người tình của ông chứ không phải là vợ. Chỉ cần ông ta muốn thôi, đúng là một người thật thà, anh chàng ngu ngốc này! Lúc đó nàng đang buồn bực khi phải sống với cha, khi những chiếc gai của sự khốn cùng đang cào xước đến bật máu tất cả những ý nghĩ hão huyền của nàng, đến mức chỉ cần có người hứa hẹn một căn hộ đẹp và một chiếc xe ngựa ở Paris là nàng sẽ ra đi không máy may ngoái đầu lại để nói lời vĩnh biệt với mái nhà của người cha.

Một chiếc xe ngựa! Chỉ cần thế thôi là nàng có thể cuốn gói ra đi. Ước muốn bản năng của nàng chỉ còn thiếu dịp may. Nàng khinh ghét chồng vì ông ta đã không khinh ghét nàng đủ mức!

Tuy nhiên người ta lại không ngớt nhác đi nhắc lại rằng nàng là người vợ hạnh phúc nhất. Hạnh phúc ư! Thế mà có những ngày dài nàng khóc lóc khi nghĩ đến cuộc hôn nhân của mình. Hạnh phúc ư! Thế mà có những giây phút nàng cảm thấy một nỗi ham điên rồ muốn bỏ chạy, muốn đi tìm những cảm xúc, những cuộc phiêu lưu, những thú vui, tất cả những gì nàng khát khao, tất cả những gì nàng không có và có lẽ sẽ không bao giờ có. Nỗi sợ nghèo khổ, - nàng biết điều đó - đã giữ chân nàng lại. Nỗi sợ hãi này một phần xuất phát từ sự thận trọng khôn ngoan của cha nàng, người đã mất cách đây ít lâu mà nàng đã để tang với sự phô trương và đã khóc với những giọt nước mắt nóng bỏng, nhưng nàng lại nguyền rủa cái ký ức này.

Lúc làm đám cưới, theo thỏa thuận, ông Sauvresy muốn nhận đóng góp một khoản 500.000 franc cho vợ sắp cưới. Nhưng lão Lechaillu, cha nàng phản đối cái hành vi rộng lượng này.

- Con gái tôi không có gì đóng góp cho anh. - Ông tuyên bố - Nếu muốn anh sẽ cho con gái tôi 40.000 franc không hơn; nếu không thì... khỏi cưới.

Và vì Sauvresy cứ nài nỉ, ông liền đáp:

- Thôi để tôi nói thế này, con gái tôi, tôi hy vọng, sẽ là một người vợ hiền và xứng đáng, trong trường hợp này tài sản của anh sẽ là của nó. Ngược lại, nếu nó cư xử không ra gì, thì 40.000 franc sẽ là quá nhiều rồi. Với lại, nếu sợ mình chết trước thì anh có thể tự do viết di chúc.

Sauvresy miễn cưỡng nghe lời. Có thể là ông Lechaillu, một ông hiệu trưởng có phẩm cách, hiểu rõ con gái mình.

- Trong trường hợp này ông ta là người duy nhất đoán được con gái mình bởi lẽ không một thói đạo đức giả nào toàn diện hơn được dùng để phục vụ cho một tính tai ác trầm trọng đến mức tỏ ra bị cường điệu, cho  sự đồi bại không thể hiểu nổi của một người đàn bà trẻ và ít giao lưu như con gái ông.

Nếu như trong thâm tâm nàng tự coi mình là kẻ bất hạnh nhất, thì bên ngoài nàng vẫn không để lộ chút nào, nó là một bí mật được giữ kín. Mọi hành vi của nàng đã mang dấu ấn của một mưu đồ khôn ngoan đến mức sự đóng kịch khôn khéo của nàng đã đánh lừa được mọi người, ngay cả đối với con mắt ghen tị soi mói nhất.

- Trước mặt chồng, vì không có tình yêu, nàng biết cách tự tạo ra những cái vẻ ngoài của một nỗi đam mê vừa nóng bỏng vừa kín đáo, được để lộ qua những cái nhìn trộm - và tỏ ra sửng sốt, - qua một câu nói, qua thái độ của nàng trong phòng khi có chồng nàng bước vào. Đến mức ai cũng nói:

- Cô nàng Berthe xinh đẹp đang say mê chồng mình.

Đó cũng là niềm tin của Sauvresy và ông là người đầu tiên không giấu nổi niềm vui khi nói ra điều đó:

- Vợ tôi tôn thờ tôi.

Đó chính là tình hình của ông bà chủ lãnh địa Valfeuillu, vào thời điểm khi Sauvresy bắt gặp ông bạn Trémorel đang cầm khẩu súng ngắn trên tay bên bờ sông Seine. Tối đó, lần đầu tiên từ khi cưới vợ, Sauvresy vắng mặt bữa tối sau khi đã hứa là sẽ về đúng giờ và ông đã để cả nhà phải đợi.

- Việc không đúng hẹn tỏ ra khó hiểu đến nỗi Berthe chắc là đã phải lo lắng. Nàng chỉ phẫn nộ về cái điều mà nàng gọi là thái độ hoàn toàn thiếu quan tâm. Thậm chí nàng còn đang tự hỏi mình sẽ phải trừng phạt kẻ mắc lỗi như thế nào thì 10 giờ tối cửa phòng khách lâu đài Valfeuillu bật mở. Sauvresy hiện ra trước ngưỡng cửa, miệng cười vui vẻ. Ông lên tiếng:

- Berthe, anh dẫn về cho nàng một con ma.

Nàng gần như không thèm ngẩng đầu lên, mắt vẫn không rời tờ báo đang đọc. Sauvresy nói tiếp:

- Một con ma mà nàng biết, người mà anh vẫn thường kể cho nàng nghe, người mà nàng cũng sẽ yêu quý bởi lẽ anh yêu quý anh ấy đó là bạn học cũ và là bạn thân nhất của anh.

Rồi, lùi sang một bên, ông đẩy Hector vào phòng, nói:

- Thưa phu nhân Sauvresy, cho phép tôi được giới thiệu ngài bá tước Hector de Trémorel.

Berthe đứng phắt dậy, mặt đỏ bừng lên, bị xáo động bởi một cảm xúc khó tả, giống như đứng trước một hồn ma đáng sợ. Lần đầu tiên trong đời nàng cảm thấy ngượng ngùng, rụt rè, không dám ngước đôi mắt to trong xanh ánh màu nước thép lên nhìn.

- Thưa ngài, - Nàng ấp úng - thưa ngài, xin ngài hãy tin rằng... một khi ông nhà tôi... tôi xin hoan nghênh ngài đã đến thăm.

Cái tên Trémorel vừa bất ngờ vang lên trong phòng khách nhà nàng, nàng đã biết rõ từ lâu. Không kể đến việc Sauvresy đã nói về cái tên ấy cho nàng nghe, nàng còn đọc thấy tên ông trên báo, tất cả bạn bè của nàng ở các lâu đài quanh đây đều nhắc đến tên ông.

Trong ý nghĩ của nàng, sau khi nàng đã đọc hoặc nghe nói, người mang cái tên này hẳn phải là một nhân  vật lẫy lừng, gần như siêu nhiên. Người ta nói với nàng rằng đó là người hùng của một thời, một kẻ điên, một tay chơi bạt mạng.

Đó là người mà cuộc đời của ông ta làm cho kẻ tầm thường phải khiếp sợ, là người mà kẻ giàu có phán xử không cần niềm tin cũng như luật pháp, người mà những nỗi đam mê thái quá đã làm nổ tung cái khung chật hẹp của định kiến. Đó là một người có thể chế ngự người khác, loại người mà người ta sợ, người có thể giết ai đó vì một cái nhìn khinh bỉ, có thể gieo vàng bạc bằng bàn tay hoang phí, người mà sức khỏe sắt đá có thể chống chọi được sự thái quá đáng sợ, người mà bằng một chiếc roi có thể điều khiển được cả người tình và những con ngựa, điều khiển được những con người đẹp nhất và lố lăng nhất của thành Paris cũng như những thú vật quý phái nhất của xứ Ăng-lê..

Nhiều lần, trong những giấc mơ tuyệt vọng, nàng đã tìm cách tưởng tượng ra cái người có thể là vị bá tước Trémorel đáng sợ kia. Nàng vẽ ra những đức tính giá định, gán cho ông thuộc loại người hùng mà nàng muốn nương náu trong vòng tay ở một xứ sở phiêu lưu, cách xa chồng nàng. Thế mà đùng một cái ông ta xuất hiện

trước mặt nàng.

- Vậy đưa tay đón anh Hector đi. - Sauvresy nói.

Nàng đưa tay ra, ông Trémorel siết nhẹ tay nàng, nàng có cảm giác vừa bị một luồng điện chạy qua. Sauvresy gieo mình xuống một chiếc ghế bành.

- Nàng thấy rõ đó, Berthe! - Ông nói, - Anh bạn Hector của chúng ta đã bị kiệt sức bởi cuộc sống của anh ấy, ít ra là như thế. Anh ấy đã được lệnh nghỉ ngơi và đến đây, ở bên chúng ta, để tìm sự nghỉ ngơi.

. Nhưng, anh yêu! - Berthe trả lời - Anh không sợ ông bá tước sẽ buồn bực khi ở đây à?

- Buồn ư, tại sao?

- Lâu đài Valfeuillu là nơi yên tĩnh, chúng mình lại là những người nhà quê hèn mọn.

Berthe nói chỉ để lấy lệ, để phá tan sự im lặng đang đè nặng lên nàng, để buộc ông Trémorel phải đáp lời và nghe giọng nàng. Vừa nói nàng vừa quan sát và thăm dò ấn tượng mà mình tạo ra. Thông thường, vẻ đẹp rạng rỡ của nàng có thể đập ngay vào mắt những kẻ gặp nàng lần đầu tiên, làm cho họ kinh ngạc rõ rệt.

Nhưng ông bá tước vẫn tỏ ra thản nhiên.

Ô! Rõ ràng nàng nhận ra trong cái vẻ thờ ơ lạnh lùng và kiêu căng này một đại lãnh chúa chán chường, một kẻ ăn chơi đã trải nghiệm, thử thách và khai thác cạn kiệt tất cả. Và khi thấy ông không ngưỡng mộ mình, nàng lại càng ngưỡng mộ ông.

Chàng thật khác biệt làm sao so với cái lão Sauvrest tầm thường này, - Nàng thầm nghĩ - cái lão mà chuyện chẳng có gì cũng ngạc nhiên, đứng trước cái gì cũng sửng sốt, bộ mặt thì làm lộ tẩy hết mọi cảm tưởng, còn con mắt thì báo trước tất cả những gì định nói trước cả khi lão mở miệng!

Nhưng nàng Berthe đã nhầm. Ông Hector chẳng lạnh lùng cũng chẳng thản nhiên như nàng tưởng. Đơn giản là Hector đang suy sụp vì mệt mỏi. Dây thần kinh  bị căng ra quá mức trong suốt 24 giờ qua đang chùng xuống, ông gần như không thể đứng vững. Ông vội vàng xin phép được lui về phòng nghỉ.

  Còn lại một mình với vợ, ông Sauvresy kể lại cho Berthe nghe về tình cảnh đáng thương - đó là chữ dùng của ông - đã dẫn ông bá tước đến Valfeuillu. Là một người bạn chân thành, ông tránh tất cả những chi tiết có khả năng đem lại trò cười cho bạn mình.

- Đó là một cậu bé lớn tuổi, một anh chàng điên rồ, nhưng chúng mình sẽ chăm sóc, sẽ chữa lành cho anh ấy.

  Chưa bao giờ Berthe nghe lời chồng với sự chú ý như vậy. Tỏ ra đồng tình với chồng, nhưng thực tế nàng đang ngưỡng mộ Trémorel. Đúng, cũng như tiểu thư Fancy, nàng đang kinh ngạc vì thái độ anh hùng này: Phung phí tài sản của mình rồi tự tử.

Ôi! - Nàng thở dài - Sauvresy không phải là người làm được điều đó.

- Không, Sauvresy không phải là người cư xử như Trémorel. Ngay hôm sau, sau khi ông bá tước đến lâu đài Valfeuillu, ông Sauvresy tuyên bố ý định giải quyết các vụ việc của bạn mình. Chuyện đó diễn ra vào lúc kết thúc bữa ăn sáng, trong căn nhà kính xinh xắn được bố trí thành phòng tiếp khách nằm sau phòng bi-a.

. Được bình phục sau giấc ngủ ngon trên chiếc giường tuyệt vời, tạm thời không còn bị những nỗi lo thúc bách, quần áo đã được sửa sang chỉnh tế, ông Hector không còn giữ lại một tí nào cái vẻ của kẻ đắm tàu ngày hôm qua. Ông ta thuộc loại người mà các sự kiện chẳng tác động gì đến, loại người mà 24giờ đủ để an ủi những tai họa tồi tệ nhất, loại người dễ dàng quên những bài học nghiêm khắc nhất của cuộc đời. Nếu bị Suvresy xua đuổi thì ông ta không biết sẽ đi đâu, thế nhưng ông ta đã nhanh chóng lấy lại vẻ vô tư kiêu kỳ của một tay chơi triệu phú, quen với việc uốn nắn mọi người và tình huống theo ý muốn của mình. Ông ta lại trở nên thản nhiên, mang vẻ chế nhạo lạnh lùng, như thể cái đêm ở khách sạn tồi tàn kia đã lùi xa hàng mấy năm, như thể những thảm họa về tài sản của ông đã được sửa chữa.

Và cô nàng Berthe ngạc nhiên trước vẻ bình tĩnh này sau mặt trái đáng kinh ngạc của nó; và sự bất cẩn ngây thơ của ông Trémorel lại được nàng cho là sức mạnh tinh thần.

- Thế đấy, - Ông Sauvresy nói - vì tớ đã trở thành người làm ăn của cậu rồi, cậu hãy cho tớ những lời chỉ dẫn và mấy khái niệm tối cần thiết. Số tài sản của cậu là, hoặc đã là, tùy ý cậu, khoảng bao nhiêu?

- Tớ tuyệt đối chẳng biết gì cả.

Ông Sauvresy lúc ấy đang lăm lăm cầm chiếc bút chì và tờ giấy trắng lớn sẵn sàng ghi những con số, tỏ ra bất ngờ.

- Thôi được, -Ông nói tiếp - giờ ta đặt ngược lại vấn đề. Cậu nợ bao nhiêu?

Hector làm một cử chỉ bất cần đáp:

- Tớ không biết, thật đấy, chẳng biết gì cả. - Cái gì? Khoảng chừng bao nhiêu cũng không biết à?

-Ồ! Có chứ. Chẳng hạn, tớ nợ nhà Clair khoản năm, sáu trăm nghìn franc; nợ nhà Dervoy năm trăm nghìn franc; nhà Dubois d'Orléans một khoản gần như thế...

- Còn gì nữa?

- Tớ chỉ nhớ được chừng ấy.

- Nhưng ít nhất cậu cũng có một cuốn sổ tay ghi chép những khoản nợ tiếp theo chứ?

- Không.

- Ít nhất cậu cũng giữ lại các chứng thư, bản đăng ký, bản sao các loại trái phiếu chứ?

- Chẳng còn gì. Sáng hôm qua tớ đã đốt sạch đồng giấy tờ rồi.

Ông chủ lâu đài Valfeuillu nhảy dựng lên khỏi ghế. Ông thấy cách hành xử của bạn mình thật kinh khủng; ông không thể nghĩ rằng Hector đang làm bộ. Tuy nhiên đúng là ông ta đang làm bộ và đó là một sự hợm hĩnh tột đỉnh của kẻ ăn chơi và của thói lịch sự. Phá sản mà không cần biết gì là điều rất quý phái, rất lịch sự, rất cổ hủ.

- Nhưng mà thật đau khổ! - Sauvresy kêu lên - Thế này thì tớ biết sửa sang tình hình cho cậu như thế nào?.

- Ồ, thế thì đừng sửa sang nữa. Cứ làm như tớ đi, cứ để các chủ nợ muốn làm gì thì làm, họ sẽ biết cách xoay xở, cậu yên tâm đi, cứ để cho họ phát mại tài sản của tớ...

- Không bao giờ! Nếu để họ bán đấu giá thì cậu sẽ sạt nghiệp hoàn toàn.

- Mặc kệ! Nhiều hơn hay ít hơn một tí cũng chẳng sao!

Thật là một thái độ vô tư cao cả! – Cô nàng Berthe nghĩ . Thật là một sự bất cần, coi thường tiền bạc đáng ngưỡng mộ, một sự coi thường cao ngạo đối với những chi tiết tẻ nhạt vụn vặt mà chỉ có kẻ tầm thường mới hoắng lên! Sauvrest liệu có được thái độ dửng dưng như thế không?

Tất nhiên, nàng không thể kết tội chồng mình là keo kiệt. Đối với nàng thì ông hoang phí như một tên kẻ cắp, ông không bao giờ từ chối nàng điều gì, ông đón trước cả những ước muốn ngông cuồng đắt tiền nhất của nàng, nhưng nói cho cùng thì ông vẫn có một sự ham hố làm giàu của người nông dân, bất chấp tài sản khổng lồ của mình, ông vẫn giữ một cái gì đó mang thái độ sùng bái đồng tiền của người cha. Khi ông có một giao kèo phải ký kết với một người lĩnh canh, ông không ngại dậy từ sáng sớm, nhảy lên ngựa, ngay giữa mùa đông, chạy ba, bốn dặm dưới trời mưa để kiếm mấy trăm đồng écu.

Nếu nàng muốn, ông có thể sẵn sàng sạt nghiệp, nàng tin như thế, nhưng ông sẽ sạt nghiệp một cách tiết kiệm, có trật tự, chắc chắn là như thế, như một kẻ giàu có hèn kém khi phải tính toán cho những thói hư tật xấu của ông ta.

Sauvresy ngẫm nghĩ rồi bảo Hector:

- Cậu nói đúng, các chủ nợ chắc phải hiểu chính xác tình hình của cậu, ai mà biết được liệu họ có thỏa thuận với nhau? Cái cách mà họ đồng loạt từ chối cho cậu 100.000 franc khiến tớ có thể giả định như thế. Tớ sẽ đi tìm họ…

  - Nhà Clair, nơi mà tớ đã làm hợp đồng những khoản vay nợ đầu tiên, chắc là sẽ biết nhiều tin tức nhất.

- Được rồi, tớ sẽ đi gặp ông Clair. Nhưng này, nếu biết suy nghĩ, cậu biết là sẽ phải làm gì?

- Cậu nói đi.

- Có lẽ cậu phải đi với tớ đến Paris, và, với hai ta...

Nghe lời đề nghị này, Hector tái mặt nhảy dựng lên, mắt long sòng sọc.

- Không bao giờ! - Ông ta kiên quyết ngắt lời - Không bao giờ!

Những người “bạn thân” của ông ta ở câu lạc bộ còn làm cho ông hoảng sợ hơn nữa. Sao! Một kẻ bị suy sụp, sa ngã, bị cười nhạo bởi tự tử không thành, lại dám xuất hiện trên vũ đài vinh quang lần nữa ư!

Sauvresy dang rộng hai tay. Là người có trái tim nhân hậu, ông yêu quý Hector đủ mức để không dừng bước ở tình cảnh sai lầm của ông ta, để không phán xét ông ta là kẻ hèn nhát. Nhưng còn những người khác

- Đừng nói với tớ về Paris nữa! - Ông ta nói với giọng bình tĩnh hơn - Tớ sẽ không bao giờ đặt chân đến đó nữa.

-Được rồi, càng tốt, cậu cứ ở đây với chúng tớ, tớ sẽ không có gì phải than phiền, vợ tớ cũng vậy. Một ngày nào đó chúng tớ sẽ tìm cho cậu một người con gái có triển vọng hưởng gia tài ở quanh đây.

Mắt vẫn không nhìn lên, Berthe gật đầu ra hiệu quả quyết.

  - Thôi nào, - Sauvresy nói tiếp - đến lúc tớ phải đi nếu không muốn lỡ chuyến tàu.

- Nhưng mà tớ sẽ tiễn cậu ra ga. - Ông Trémorel nhanh nhảu nói.

Thực ra ông ta chẳng có sự ân cần thuần túy thân tình đó đâu. Ông chỉ muốn nhờ bạn mình hỏi thăm về những đồ vật còn để lại ở hiệu cầm đồ ở phố Condé và để nhờ ghé thăm tiểu thư Fancy.

Từ cửa sổ phòng mình, Berthe dõi theo hai người bạn nắm tay nhau trên con đường ra phố thị Orcival. Thật là khác biệt giữa hai con người này! - Nàng nghĩ - Ban nãy chồng mình vừa nói muốn làm người quản lý cho bạn; quả thực anh ta có thừa cái vẻ làm quản lý cho người kia. Thật là một dáng đi quý phái, một phong thái ung dung duyên dáng, một sự tao nhã tuyệt đỉnh! Trong khi đó chồng mình, mình tin chắc anh ta coi thường người kia, bởi vì chàng đã sạt nghiệp vì làm những chuyện điên rồ. Ôi, bản thân anh ta làm sao có khả năng làm được như thế. Mình tin là mình đã thấy anh ta giả vờ làm ra vẻ che chở. Tội nghiệp anh ta! Nhưng chẳng phải tất cả những gì ở con người anh chàng Trémorel đã toát lên vẻ cao sang bẩm sinh hoặc do rèn luyện và có được, tất cả, cho đến tận cái tên của chàng: Hector! Cái tên mới kiêu hãnh làm sao!

Và nàng thích thú nhắc đi nhắc lại cái tên đó với những âm điệu khác nhau: Hector! Hector! Còn chồng mình ư? Anh ta chỉ là Clément!

Ông Trémorel quay về một mình, vui vẻ như một người đang lại sức trong chuyến đi dạo đầu tiên.

Vừa nhìn thấy ông ta, cô nàng Berthe vội rời khung cửa sổ. Nàng muốn ở một mình, suy nghĩ về cái sự kiện vừa bỗng nhiên xuất hiện trong đời nàng, phân tích những cảm giác, lắng nghe những linh cảm, xem lại những ấn tượng của mình để làm chủ chúng, cuối cùng, nếu có thể, nàng sẽ phải quyết định một kế hoạch ứng xử. Nàng chỉ xuất hiện để xuống ăn cơm, khi chồng trở về vào lúc 11 giờ tối.

  Sauvresy đang đói và khát cồn cào, ông tỏ ra rã rời vì mệt, nhưng khuôn mặt thì vui vẻ rạng rỡ.

- Thắng lợi rồi! Anh bạn Hector! – Ông vừa nói vừa húp bát canh nóng - Chúng ta đã lôi cậu ra khỏi bàn tay của lũ phàm tục. Có thế chứ! Cậu sẽ vẫn còn những cái lông cánh rực rỡ nhất, nhưng chúng ta sẽ phải giữ đủ lông tơ để làm một cái ổ chắc chắn cho cậu.

Berthe nhìn chồng với vẻ biết ơn.

- Thế sự việc thế nào? - Nàng hỏi.

- Đơn giản thôi. Ngay từ đầu anh đã đoán được cái trò của lũ chủ nợ. Chúng tính sẽ được phép bán đấu giá tài sản của anh ấy, chúng mua cả gói với giá rẻ mạt như người ta vẫn làm, sau đó bán với giá hời và

chia nhau lợi nhuận.

- Và cậu đã ngăn được điều đó? Trémorel hỏi với vẻ không tin.

- Đúng thế. Ôi, tớ đã làm hỏng kế hoạch của mấy tay kia. Cũng may tớ đã tập hợp được tất cả bọn họ ngay trong tối nay. Tớ bảo bọn họ là các ông sẽ phải để cho chúng tôi thuận tình bán, nếu không, tôi sẽ tham gia cuộc chơi và làm rối tung mọi việc lên. Chúng nhìn tớ với vẻ giễu cợt. Nhưng viên thư ký đi theo tớ liền nói thêm: “Ông đây là ngài Sauvresy, nếu ông ấy muốn có 2 triệu đồng thì ngày mai ngân hàng tín dụng ruộng đất sẽ tạm ứng ngay.” Mấy gã kia tròn mắt và đồng ý với những gì tớ muốn.

Nói gì thì nói, Hector hiểu khá rõ công việc làm ăn của mình nên có thể biết rằng với cách giao dịch này người ta có thể cứu cho ông một tài sản, so với những gì ông đã có thì nó nhỏ thôi, nhưng dù sao vẫn là một tài sản.

Niềm tin chắc chắn này làm cho ông phấn khởi và như một cử chỉ thành thật biết ơn, ông bước tới siết chặt tay ông Sauvresy:

- Ôi, bạn của tôi! Sau khi cứu mạng, bạn lại còn cứu cả danh dự, bằng cách nào tớ trả được nợ này!

- Bằng cách chỉ làm những điều hợp lẽ. Như tớ đây này! - Ông nói thêm rồi nghiêng người hôn vợ mình.

- Và chẳng có gì phải sợ nữa!

- Chẳng có gì phải sợ! Chết thật! Đó là vì tớ đã vay 2 triệu đồng, phải, họ đã thấy rõ điều đó. Nhưng không chỉ có thế. Việc truy tố đã được đình chỉ. Tớ đã đến khách sạn của cậu, đã nhận trách nhiệm cho nghỉ đám gia nhân của cậu, trừ anh chàng hầu phòng và người coi ngựa. Nếu muốn thì ngày mai chúng ta sẽ gửi mấy con ngựa của cậu đi Tattersal để chúng được bán với giá rất hời. về con ngựa mà cậu quen cưỡi, ngày mai nó sẽ có mặt ở đây.

- Những chi tiết này làm cho Berthe bị sốc. Nàng thấy chồng mình đang phóng đại sự giúp đỡ, hạ nó xuống đến mức độ của sự lệ thuộc. Nàng nghĩ: Rõ ràng anh ta sinh ra là để làm quản lý. Sauvresy nói tiếp:

- Cuối cùng, cậu biết tớ đã làm gì không? Vì nghĩ rằng cậu đến đây như một ông thánh con, tớ đã ra lệnh chất đầy quần áo của cậu vào ba hoặc bốn chiếc hòm rồi đem ra ga, khi về đến đây tớ đã sai gia nhân đi chở về. 

Cả Hector cũng bắt đầu cảm thấy sự giúp đỡ ân cần của Sauvresy có vẻ thái quá và thấy rằng bạn mình coi mình như một đứa trẻ không biết lo xa. Cái tình cảnh cùng quẫn này của ông được kể ra trước mặt một người đàn bà đã làm ông bị tổn thương. Ông quên mất rằng ngay sáng nay ông còn thấy chuyện nhờ bạn mình cho mượn khăn còn là chuyện hoàn toàn đơn giản.

Ông đang tìm một câu nói đùa tinh tế để cứu vãn tình thế thì nghe thấy tiếng động lớn ngoài tiền sảnh. Chắc là mấy cái hòm đã được chở về. Berthe bước ra để sai bảo.

- Nhanh lên, tranh thủ lúc chỉ có chúng mình...  Sauvresy nói - Đây là đồ trang sức của cậu. Ôi, tớ đã phải vất vả lắm mới lấy lại được chúng. Ở hiệu cầm đồ người ta đa nghi lắm. Tớ nghĩ họ đã bắt đầu cho tớ là hội viên của một băng nhóm trộm cắp.

- Ít nhất cậu cũng đã không kể tên tớ ra!

- Điều đó không cần thiết. Rất may có thư ký của tớ đi cùng. Không, chẳng bao giờ có thể biết được những gì mà một anh thư ký có thể giúp ích cho chúng ta đâu!. Cậu không nghĩ là xã hội tỏ ra bất công với tầng lớp thư ký như thế nào à?

   Ông Trémorel nghĩ rằng bạn mình đang nói năng lưu loát về những chuyện nghiêm túc, thậm chí buồn phiền, thái độ bộp chộp này làm cho ông phật ý.

- Để kết thúc, - Sauvresy nói tiếp - tớ đã ghé thăm tiểu thư Fancy. Nàng vẫn nằm liệt giường từ hôm qua, người ta đã dìu nàng về sau khi cậu bỏ đi, theo lời bà hầu phòng, nàng không ngừng khóc nức nở đến não lòng.

- Nàng không tiếp ai ?

- Hoàn toàn không. Nàng tin chắc cậu đã chết và khi tớ khẳng định cậu đang ở nhà tớ, còn sống và khỏe mạnh, thì tớ tưởng là nàng phát điên lên vì sướng. Cậu có biết nàng thực sự xinh đẹp không?

- Ừ... cũng không đến nỗi.

- Thêm nữa, theo tớ, nàng là một người tốt. Nàng kể cho tớ nghe những chuyện cực kì cảm động. Tớ gần như có thể đánh cược, bạn thân mến ơi, rằng nàng không chỉ thích tiền của cậu, mà còn có tình cảm chân thành.

Hector nở một nụ cười tự phụ. Tình cảm ư!... Cái từ này thật là nhạt nhẽo.

- Nói tóm lại, - Sauvresy nói thêm - bằng mọi cách nàng muốn đi theo tớ để được gặp và nói chuyện với cậu. Để có thể ra về, tớ đã phải thể sống thì chết là ngày mai nàng sẽ được gặp cậu, không phải ở Paris vì cậu đã tuyên bố không bao giờ đặt chân đến đó nữa, mà là ở Corbeil.

- Ô, điều đó làm sao mà...

- Vậy là trưa mai nàng sẽ tới ga Corbeil. Chúng ta sẽ cùng xuất phát từ đây, trong khi tớ lên chuyến tàu đi Paris thì cậu lên chuyến tàu đi Corbeil. Cậu thu xếp sao cho ra vẻ muốn ăn cơm, ở đó cậu sẽ có thể mời tiểu thư Fancy ăn tối tại khách sạn Belle-Image.

- Không có gì bất tiện chứ?

- Hoàn toàn không. Belle-image là một quán trọ lớn có vị trí ở ngay cửa vào thị trấn, cách nhà ga 500 mét sẽ hoàn toàn tránh được tại mắt của những kẻ tò mò và thọc mạch. Từ nhà ga ta có thể đi tới đó mà không sợ ai nhìn thấy, bằng cách đi dọc bờ sông tới góc phố có nhà máy xay Darblay.

Hector đang chuẩn bị phản bác thì Sauvresy ra hiệu im lặng.

- Vợ tớ vào đấy, - Ông nói - không nói nữa nhé.

Chương 15

   Đêm đó, khi  lên phòng ngủ, bá tước Trémorel cảm thấy kém hào hứng rất nhiều trước lòng tận tâm của anh bạn Sauvresy. Không có viên ngọc nào mà ta không tìm ra vết khi soi kính lúp. Ông tự nhủ: Thế là anh ta đang chuẩn bị lạm dụng vai trò người cứu tinh. Anh ta tự cho mình là quân sư và lên giọng huênh hoang. Hóa ra có nhiều người không biết cách giúp đỡ thế nào để không cho người ta biết. Phải chăng bởi anh ta ngăn không cho mình tự tử nên giờ đây mình trở thành một vật thuộc về anh ta? Thiếu chút nữa thôi là anh ta đã trách mình về thói xa hoa của Fancy! Lòng sốt sắng của anh ta sẽ đi đến đâu?

Tuy nhiên, không phải vì thế mà hôm sau, vào bữa sáng, ông viện cớ khó ở để không ăn và lưu ý Sauvresy rằng ông có cơ lỡ tàu.

Giống như hôm trước, Berthe lại đứng tựa cửa sổ dõi theo hai người đang đi xa dần. .

Sự bối rối từ 24 tiếng đồng hồ qua lớn đến nỗi nàng. không còn nhận ra chính mình nữa. Từ lúc nào đó nàng đã không dám suy nghĩ cũng như không dám đi sâu vào tâm trí mình. Con người này có sức mạnh bí ẩn nào mà có thể thâm nhập mạnh mẽ vào cuộc đời nàng như vậy?

  Nàng muốn chàng rời xa đừng bao giờ trở lại, nhưng đồng thời lại tự nhận rằng nếu rời xa thì chàng sẽ có thể đem theo cả suy nghĩ của nàng. Và nàng vùng vẫy chống lại sự lôi cuốn mà không biết liệu nàng nên vui mừng hay đau khổ về những cảm xúc không thể diễn tả đang khuấy động mình, làm cho nàng tức giận vì phải chịu sự chế ngự mạnh hơn ý chí.

Hôm nay, nàng đã quyết sẽ xuống phòng khách. Chắc chàng sẽ không bỏ lỡ dịp - nếu không vì lịch sự mà xuống đó, khi đó nàng nghĩ là khi nhìn gần hơn, khi bắt chuyện với chàng, hiểu chàng rõ hơn, thì uy danh của chàng sẽ tiêu tan.

  Chắc là chàng sẽ trở về và nàng đang trông chờ sự trở về đó, sẵn sàng xuống phòng ngay khi nhìn thấy chàng ở khúc ngoặt của con đường đi Orcival.

- Nàng đang mong đợi chàng với sự rung động bồn chồn, lo lắng như người ta đang phải vật lộn, cảm thấy rằng cuộc đối đầu lúc vắng chồng này sẽ có ý nghĩa quyết định.

Nhưng thời gian cứ trôi qua. Đã hơn hai tiếng đồng kể từ lúc chàng ra đi với Sauvresy mà vẫn chưa trở về. Chàng có thể đang ở đâu?

Đúng lúc đó, Hector đang sải chân bước vào phòng của nhà ga Corbeil để chờ tiểu thư Fancy. Cuối cùng nhà ga trở nên nhộn nhịp. Nhân viên nhà ga chạy hối hả, công nhân kíp thợ băng qua đường sắt, vừa đi vừa đẩy xe cút kít, cửa nhà ga mở ra đóng vào ầm ĩ. Tàu đã đến.

Chẳng mấy chốc tiểu thư Fancy xuất hiện

  Nỗi đau đớn, niềm vui và những cảm xúc không ngăn cản nàng nghĩ đến trang phục và chưa bao giờ nàng ăn diện lòe loẹt như thế này. Nàng mặc một chiếc váy áo màu xanh lục sáng với vạt váy dài nửa mét, một Chiếc áo măng tô nhung dài lượt thượt và đội chiếc mũ thuộc loại “mũ gây tai nạn”, vì nó làm những con ngựa kéo trên đường phố lồng lên.

Ngay khi nhìn thấy Hector đứng bên cửa phòng đợi, nàng kêu to lên, vừa lao đến vừa gạt phăng những người mình va phải rồi nhảy lên ôm lấy cổ ông, vừa cười vừa khóc. Nàng nói rất to, hoa chân múa tay làm cho váy áo xộc xệch thêm, mọi người đều có thể nghe thấy tiếng nàng.

- Vậy là anh không tự tử! - Nàng nói - Thế mà em đã đau khổ biết bao, nhưng hôm nay thật hạnh phúc!

Ông Trémorel cựa quậy cố sức làm dịu sự thổ lộ ồn ào của Fancy, ông nhẹ nhàng đẩy nàng ra, vừa vui vừa bực và phát cáu trước những con mắt mở to đổ dồn vào mình.

  Là vì không có hành khách nào chịu ra ga. Mọi người đứng lại ở đó, há hốc mồm vừa nhìn vừa đợi. Người ta đang nhìn họ, đang vây quanh và dán mắt vào họ.

- Thôi đi nào! - Hết chịu nổi kiên nhẫn, Hector giục.

  Rồi ông kéo nàng đi, hy vọng thoát được sự tò mò ngây thơ và bất cẩn của những kẻ vô công rồi nghề mà đối với họ tất cả cảnh này diễn ra như trò giải trí.

Nhưng hai người vẫn không thoát được. Đám đông  vẫn theo dõi họ từ xa, thậm chí có mấy người dân Corbeil, ngồi ở tầng trên của chiếc xe ngựa phục vụ khách đi tàu, còn đề nghị người đánh xe chạy chậm để cho ho khỏi mất dấu hai kẻ lạ mặt kì quặc kia. Chỉ khi hai người mất hút dưới vòm cửa khách sạn thì chiếc xe mới bắt đầu chạy nước kiệu.

  Vậy là mọi dự phòng của ông Sauvresy đã bị đảo lộn. Sự xuất hiện hân hoan của Jenny đã gây ấn tượng mạnh. Mọi người tò mò tìm hiểu thông tin: cô phục vụ lễ tân bị người ta khôn khéo dò hỏi, chẳng mấy chốc họ biết được rằng quý ông ra ga đón người đàn bà kì quặc kia chính là người bạn thân của ông chủ lãnh địa Valfeuillu.  Lúc đó, cả Hector lẫn Fancy đều không hay biết rằng họ đã trở thành chủ đề của mọi cuộc bàn tán. Hai người ăn sáng vui vẻ trong căn phòng đẹp nhất của khách sạn Belle-Image, đó là một căn phòng rộng, có hai giường, một cửa sổ duy nhất trông ra quảng trường, trên tường treo những bức tranh sơn mài đẹp và đóng khung cẩn thận, mô tả các quý ông cưỡi ngựa.

Trémorel đã tưởng tượng ra một câu chuyện đủ mức đáng tin để giải thích cho việc mình sống lại, trong đó ông đóng vai trò anh hùng thích hợp cho việc tăng

gấp bội sự thán phục của người tình.

Đến lượt mình, tiểu thư Fancy trình bày các kế hoạch của nàng cho tương lai, mà, phải nói cho công bằng, đó là những kế hoạch hợp lý nhất. Dù thế nào và hơn bao giờ hết, với quyết tâm vẫn chung thủy với chàng Hector phá sản, nàng quyết định từ bỏ căn hộ 6.000 franc bán hết đồ đạc trong nhà và bắt đầu nghề buôn bán lương thiện.

  Đúng lúc nàng vừa gặp lại một người bạn cũ, một thợ may rất thành thạo, Cô ta không đòi hỏi gì nhiều ngoài việc hợp tác với người có tiền, trong khi cô ta đóng góp tay nghề. Họ sẽ mua một cửa hàng làm mũ phụ nữ ở khu phố Breda và trong tay họ, cửa hàng này không thể không phát đạt và đem lại lợi nhuận.

Jenny nói với một vẻ khá hiểu biết, cố khai thác hết vốn thuật ngữ chuyên môn ra làm Hector phải bật cười. Ông cảm thấy kế hoạch làm ăn này giống như một vở hài kịch cuối cùng, nhưng ông rất nhạy cảm trước sự hy sinh tận tụy của một người đàn bà trẻ đẹp, sẵn sàng lao động, sẵn sàng làm điều gì chỉ để làm ông vui lòng.

Tiếc thay, đến lúc họ lại phải chia tay nhau.

Fancy đến Corbeil với ý định sẽ ở lại một tuần; nhưng ông bá tước tuyên bố rằng điều đó tuyệt đối không thể được. Ban đầu nàng giận dỗi khóc lóc rất nhiều, rồi tự an ủi là sẽ được trở lại vào thứ Ba tuần sau.

- Vậy thì, tạm biệt! - Nàng vừa nhắc đi nhắc lại vừa ôm hôn Hector - Tạm biệt, hãy nghĩ đến em nhé!

Và, với một cử chỉ láu lỉnh, nàng vừa mỉm cười vừa nói thêm:

- Tuy nhiên chắc em sẽ phải lo nghĩ lắm đây, trên tàu có mấy quý ông quen bạn anh và nói rằng vợ ông ấy có lẽ là người đàn bà đẹp nhất nước. Có đúng thể không?

- Thực tình anh chẳng biết gì cả! Anh đã quên không ngắm cô ấy.

  Hector không nói dối. Mặc dù không để lộ ra, nhưng lúc đó ông còn đang hoang mang lo sợ vì cuộc tự tử không thành. Ông bị choáng váng sau những cuộc khủng hoảng tinh thần giống như bị đập mạnh vào đầu làm cho ông không còn chú ý quan tâm đến những viên bên ngoài. Nhưng câu nói “người đàn bà đẹp nhất nước” đang đánh thức sự chú ý của ông và ngay tối nay ông sẽ có thể sửa chữa sơ suất của mình.

Khi Hector quay về lâu đài Valfeuillu thì bạn ông vẫn chưa về, bà Sauvresy lúc đó ở nhà một mình, ngồi đọc sách trong căn phòng khách sáng trưng.

Ngồi trước mặt nàng, nhưng hơi chếch sang một bên, Hector có thể vừa thoải mái quan sát nàng vừa buông ra mấy câu tẻ nhạt.

Ấn tượng đầu tiên của ông về cô nàng Berthe là một ấn tượng bất lợi. Ông thấy nàng có một vẻ đẹp giống như tượng và quá toàn vẹn. Ông tìm những khiếm khuyết của nàng và vì không thấy, ông bắt đầu gần như sợ cái khuôn mặt bất động xinh đẹp này, sợ đôi mắt quá trong sáng mà cái nhìn phát ra như một mũi kiếm. Có thể riêng bản năng đã làm cho ông - một kẻ yếu đuối, do dự, thiếu kiên quyết - phải sợ một tính cách mạnh mẽ, quyết đoán, mang tính táo bạo quyết liệt.

Tuy nhiên, dần dần ông quen với việc có mặt cùng với Berthe trong phần lớn thời gian buổi chiều, trong khi Sauvresy theo đuổi việc thanh lý cho ông, vừa bán, vừa thương lượng, vừa tận dụng thời gian để tranh luận về lãi suất, để thảo luận với những người được ủy nhiệm và những đại lý kinh doanh.

   Ông nhanh chóng nhận ra rằng nàng thích nghe mình nói chuyện, vì thế ông đánh giá nàng là một người đàn bà cực kì tinh anh và hơn chồng nhiều.

Bản thân ông cũng chẳng tài trí gì, chỉ có một vốn giai thoại và những chuyện phiêu lưu mà mấy năm cũng không thể khai thác hết. Ông đã thấy biết bao chuyện, đã tiếp xúc biết bao người, đến mức thật lý thú khi lật giở chúng như giở một cuốn sử biên niên. Ông vẫn có một sự cao hứng bồng bềnh nào đó mà không kém phần rạng rỡ, một thái độ bất chấp vừa phải mà thoạt nhìn có thể làm người ta ngạc nhiên.

- Nếu ít bị chinh phục hơn, Berthe có thể đã đánh giá theo đúng giá trị mà ông có, nhưng nàng đã đánh mất quyền tự do ý chí của mình rồi.

  Ngồi nghe ông nói mà nàng như chìm đắm trong cơn ngây ngất ngớ ngẩn, giống như người ta đang nghe một du khách trở về từ những xứ xa lạ chưa được đặt chân tới, một người đã được đi thăm những bộ tộc mà người ta thậm chí không hề biết sự tồn tại của họ, một người đã được sống giữa những tập tục và những nền văn minh mà chúng ta không thể hiểu nổi.

- Trong khi đó, thời gian cứ trôi, qua mấy ngày, mấy tuần, rồi đến mấy tháng mà ông bá tước Trémorel vẫn không thấy buồn chán ở Valfeuillu.

    Ông ta cứ trượt từ từ trên con dốc thoai thoải của cuộc sống sung túc vật chất đang dẫn thẳng đến trạng thái u mê. Tiếp theo cơn say mê trong những ngày đầu đến trạng thái đờ đẫn về thể xác và tinh thần, ngoại  trừ những cảm giác khó chịu khi thiếu vắng những điều lý thú.

Ông ăn uống nhiều, ngủ 12 tiếng mỗi ngày. Thời gian còn lại, lúc không nói chuyện với Berthe thì ông lang thang trong khuôn viên, đung đưa trên chiếc ghế xoay hoặc cưỡi ngựa. Thậm chí ông còn ra bờ sông câu cá dưới bóng cây liễu ở cuối vườn. Và ông đang béo lên.

Những ngày tốt đẹp nhất của ông là những ngày đi gặp tiểu thư Fancy ở Corbeil. Ở con người nàng, ông tìm thấy cái gì đó thuộc về quá khứ của mình và để đánh thức điều đó, nàng luôn có chuyện phải cãi vã với ông. Vả lại, nàng đem đến cho ông những ngụm không khí của Paris ẩn trong những nếp váy áo, đem bùn đất của phố phường vương trong đôi giày của nàng.

Tuần nào Jenny cũng đến rất chính xác, tình yêu của nàng dành cho ông không hề giảm đi mà có vẻ tăng lên sau mỗi lần gặp.

- Có thể nàng đã không bày tỏ hết tình cảm của mình. Việc làm ăn của cô gái tội nghiệp này đã diễn ra không suôn sẻ. Nàng đã mua vốn khá đắt, sau một tháng thì cô bạn góp vốn cùng đã bỏ trốn, cuỗm theo 3.000 franc của nàng. Nàng chẳng hiểu gì về công việc buôn bán và bị người ta trơ trẽn ăn cắp mọi thứ.

- Nàng không nói gì cho Hector về những nỗi lo của mình, nhưng nàng tính sẽ nhờ ông giúp đỡ. Đó là điều tối thiểu nhất ông có thể làm sau sự hy sinh to lớn mà nàng đã phải chịu.

   Trong những ngày đầu, những khách quen của lâu đài Valfeuillu hơi tỏ ra ngạc nhiên về sự có mặt thường xuyên của quý ông trẻ tuổi này, người cứ lượn lờ một cách vô công rồi nghề, nhưng sau đó họ quen dần với ông.

Cuối cùng Hector tạo cho mình một bộ mặt u sầu, phù hợp với một người đã trải qua nhiều đau khổ phi thường và có cuộc đời không như hứa hẹn. Ông tỏ ra là một người vô hại và người ta đã chấp nhận ông.

Người ta nói:

- Bá tước Trémorel có một sự giản dị đáng yêu.

Nhưng những lúc một mình, đôi khi ông lại có những thay đổi bất ngờ và khủng khiếp. Cuộc sống này không thể kéo dài được. - Ông nghĩ. Và những cơn tức giận như trẻ con khiến ông mất bình tĩnh, khi đem quá khứ ra so sánh với hiện tại.

Làm sao để rũ bỏ cuộc sinh tồn buồn tẻ này, làm sao thoát khỏi được những con người có đầu óc nhỏ hẹp này, những con người nhạt nhẽo hơn cả thực tế, như những người bạn của Sauvresy đang vây quanh ông đây?

- Nhưng mà biết chạy đi đâu, biết lẩn trốn ở đâu? Mưu toan quay về Paris không bao giờ xuất hiện trong đầu ông. Với lại, ông sẽ làm gì ở đó? Khách sạn của ông đã bị bán cho một nhà buôn da thuộc. Ông hiện chỉ có món tiền vay của Sauvresy.

Và cái tay Sauvresy này, trong suy nghĩ của Hector, là một ông bạn ghê gớm, sỗ sàng, khắt khe, khó chịu như một thầy thuốc phẫu thuật không mấy quan tâm đến tiếng kêu la của con bệnh đang được mổ xẻ để cứu chữa. Trong những tình huống tuyệt vọng, ông ta thông cảm cho những quyết định nửa vời cũng như những thỏa hiệp.

- Con thuyền của cậu đang chìm, - Ông ta nói với Hector - chúng ta phải vứt bỏ mọi thứ không cần thiết để làm lại từ đầu. Không được giữ lại cái gì của quá khứ nữa, nó đã chết rồi, hãy chôn nó đi, không được để cái gì gợi lại nữa. Sau khi tình cảnh của cậu được thanh toán xong xuôi, ta sẽ xem xét.

Nhưng công việc thanh toán này thật khó nhọc. Các chủ nợ mỗi lúc lại mọc thêm ra, từ khắp nơi và danh sách nợ chẳng bao giờ kết thúc. Có cả chủ nợ là người nước ngoài, tại nước Anh. Nhiều chủ nợ chắc chắn đã được trả nợ rồi, nhưng vì ông không giữ lại biên lai để trình cho họ, nên họ tỏ ra tức giận. Một số người có tham vọng thái quá khi bị từ chối thì họ tuyên bố sẽ kiện, với hy vọng là bên ông sẽ chịu nhượng bộ trước sự bê bối.

Còn sự năng nổ không ngừng của Sauvresy lại khiến bạn mình mệt mỏi. Cứ hai hoặc ba ngày ông và đi Paris và phải đi lại nhiều lần khi bán các tài sản ở Bourgogne và Orléanais.

- Sau lúc ban đầu coi Sauvresy là vận đen của mình, ông Trémorel đi đến chỗ căm ghét ông ta một cách rõ ràng. Ông căm thù ông ta. Cái vẻ luôn luôn vui sướng của Sauvresy làm cho ông tuyệt vọng. Lòng ghen ghét đang làm ông đau khổ. Chỉ có một suy nghĩ, một suy nghĩ đáng ghét, là có thể an ủi ông một chút;

Niềm hạnh phúc của Sauvresy chẳng qua do hắn ngu dốt. Hắn tưởng vợ hắn mê hắn, thực tế là vợ hắn đang không thể chịu nổi hắn.

Quả thực, Berthe đã đi đến chỗ để cho Hector đoán được sự ghê tởm của mình dành cho chồng. Nàng không còn suy xét được những xúc động của con tim, nàng yêu Trémorel và tự thú nhận điều đó. Dưới con mắt nàng, ông thực sự là lý tưởng của những giấc mơ say đắm.

Nhưng đồng thời nàng lại tức điên lên vì không thấy ông có chút tình yêu nào dành cho mình. Vậy là sắc đẹp của nàng không phải không thể cưỡng lại như người ta nói. Ông tỏ ra vồn vã với nàng, thậm chí nịnh đầm, nhưng chỉ thế thôi.

Nếu yêu ta, - Nàng giận dữ tự nhủ - thì với tính táo bạo mà chàng vẫn có với phụ nữ, chẳng sợ gì và chẳng sợ ai, hẳn là chàng phải nói với ta rồi.

Và nàng bắt đầu căm ghét người đàn bà kia - tình địch của nàng - người mà tuần nào ông cũng đi gặp ở Corbeil. Nàng muốn biết cô ta, muốn gặp mặt cô ta. Cô ta có thể là ai? Cô ta có đúng là đẹp không?

  Hector là người không thể thăm dò được về chủ đề tiểu thư Fancy. Bị dò hỏi một cách khôn khéo, ông chỉ trả lời một cách rất mơ hồ, không tỏ ra bực mình, để cho trí tưởng tượng của Berthe vẩn vơ với những giả định chỉ càng làm cho ông thích thú.

Cuối cùng, đến một hôm nàng không thể cưỡng lại được những ám ảnh tò mò. Nàng mặc một bộ trang phục màu đen giản dị nhất, trùm chiếc khăn voan rất dày ngoài mũ rồi chạy ra ga Corbeil vào lúc mà nàng giả định là kẻ lạ mặt kia sẽ xuất hiện. Nàng ngồi chiếc ghế băng ở ngoài sân, nấp sau hai chiếc xe ngựa chở hàng. Nàng đã không phải đợi lâu.

Chẳng bao lâu, ở đầu kia con đường mà từ chỗ nàng có thể quan sát được, nàng nhìn thấy bá tước Trémorel cùng với người tình bước ra. Họ khoác tay nhau và tỏ ra là một cặp tình nhân hạnh phúc nhất trên đời. Họ đi qua trước mặt nàng, cách chỗ nàng ngồi không xa, vì thể nàng có thể quan sát tiểu thư Fancy một cách thoải mái. Nàng thấy cô xinh đẹp nhưng không có gì nổi bật.

Sau khi đã nhìn thấy những gì cần thấy và tỏ ra là người không có kinh nghiệm, nàng tin chắc Jenny, một cô gái chẳng ra gì, không có gì phải sợ, Berthe chỉ còn nghĩ đến việc nhanh chóng rút lui.

- Nhưng nàng tính sai thời điểm! Đúng lúc nàng ra khỏi chỗ nấp thì Hector cũng ra khỏi sân ga. Họ chạm trán ở cổng sắt nhà ga và bốn mắt giao nhau.

Liệu ông ta có nhận ra nàng không? Vẻ mặt ông biểu lộ sự ngạc nhiên bất ngờ nhất, tuy nhiên ông không hề chào hỏi.

Phải, chàng đã nhận ra ta. Berthe nghĩ rồi đi theo con đường dọc bờ sông về Valfeuillu..

Với vẻ ngạc nhiên có pha chút hoảng sợ vì sự táo bạo của mình, nàng tự hỏi không biết nên buồn hay vui về cuộc gặp gỡ này. Điều này sẽ đi đến đâu?

   Cách đó khoảng mười phút, Hector vẫn đang theo dõi nàng suốt con đường chạy dọc theo sông Seine.

Cả ông cũng vô cùng ngạc nhiên. Từ lâu, tính tự phụ luôn cảnh giác đã báo cho ông biết có một điều gì đó đang xảy ra trong tâm trí của cô nàng Berthe, dù vẫn chưa mất hết khiêm tốn, nhưng ông không dám tin vào một tình cảm khá mạnh mẽ để quyết định một nước đi của nàng như vậy.

Nàng yêu ta, - Ông vừa đi vừa nhắc đi nhắc lại - nàng yêu ta!

Ông vẫn chưa biết phải giải quyết việc này như thế nào. Bỏ chạy ư? Hay cứ ở lại đối xử như cũ, giả vờ như không nhận ra? Tuy nhiên, ông không có gì phải do dự. Ông cần phải nhanh chóng bỏ chạy, ngay tối nay, không chần chừ, không ngoái đầu lại, bỏ chạy như thể căn nhà sắp đổ sụp xuống đầu. Đó là suy nghĩ đầu tiên của ông. Nhưng nó nhanh chóng bị bóp nghẹt dưới sự bùng nổ của những đam mê thấp hèn đang náo động trong ông.

  Ôi! Sauvresy đã đưa tay ra khi ông đang chết đuối! Sauvresy đã đưa ông về đây sau khi đã cứu ông, ông ấy đã mở lòng, mở cửa nhà, mở hầu bao cho ông và ngay lúc này đây ông ấy đang ra sức gây dựng lại gia tài cho ông. Loại người nghị lực như bá tước Trémorel không thể nhận những sự giúp đỡ to lớn và nhiều như thế giống như những điều lăng nhục...

Liệu việc ở lại lâu đài Valfeuillu có phải là nỗi đau khổ triền miên không? Phải chăng từ sáng đến tối lòng tự ái của ông không bị dằn vặt? Ông có thể tính từng  ngày nhẫn nhục. Sao? Ông đang phải chịu đựng, nếu không nói là công nhận, ưu thế bề trên của một người mà ông từng coi là thấp hèn!

Vả lại, - Ông nghĩ theo kiểu suy bụng ta ra bụng người - liệu có phải chỉ vì kiêu ngạo, vì muốn phô trương, mà bề ngoài anh ta cư xử quá tốt như vậy không? Mình là gì nếu không phải là một nhân chứng sống cho lòng đại lượng, cho lòng hào hiệp và tận tâm của anh ta? Anh ta làm ra vẻ như chỉ sống cho mình: Trémorel chỗ này, Trémorel chỗ kia! Anh ta chiến thắng trên thất bại của mình, khoe mẽ bằng sự sạt nghiệp của mình, lấy đó làm niềm vinh quang và một chứng tích cho lòng thán phục của công chúng.

Chắc chắn ông không thể tha thứ cho bạn mình về cái tội quá giàu, quá hạnh phúc, quá đáng kính như thế, về tội đã biết cách điều hòa cuộc sống, trong khi ông, ở tuổi ba mươi, đã phung phí cuộc đời.

Và liệu ông có bỏ lỡ cơ hội khi nó xuất hiện để trả thù cho biết bao việc thiện mà Sauvresy đang dồn cho ông không? Ôi! Có chứ!

- Rốt cuộc, - Ông ta tự nhủ, cố bắt những tiếng thì thầm của lương tâm phải im lặng - mình có nên chiếm vợ của anh ta không? Nàng đã hoàn toàn tự nguyện đến với mình, không cần mình phải có chút mưu toan quyến rũ, từ chối nàng sẽ là sự lừa bịp.

Lòng đố kỵ có những lý lẽ không thể cưỡng lại. Sự quyết tâm của Hector trở nên vững chắc khi ông bước vào lâu đài Valfeuillu.

Ông ta sẽ không bỏ đi nữa.

Tuy nhiên ông không có lý do nào để biện hộ cho nỗi đam mê, cho sự lôi kéo, bởi vì ông không yêu nàng, ông không bao giờ yêu vợ của bạn, âm mưu bỉ ổi của ông đã được nghiền ngẫm, được suy tính một

cách lạnh lùng. Nhưng giữa nàng và ông có một sợi dây xích gắn chặt, vững chắc hơn những sợi dây liên kết mong manh của sự ngoại tình: đó là lòng căm ghét của họ dành cho Sauvresy.

Cả hai đều mắc nợ Sauvresy quá nhiều. Tay ông ấy đã giữ họ bên bờ miệng hố nước bẩn khi họ sắp sửa sa vào. Bởi lẽ Hector đã không phải tự bắn vỡ sọ mình, bởi lẽ Berthe đã không phải kiếm chồng. Mọi chuyện xảy đến với họ diễn ra như một định mệnh, ông thì được kéo dài một tên tuổi lớn đã ô danh để sánh vai với các nghiệp chủ; còn nàng thì từ một sắc đẹp đang héo tàn lại tỏa sáng trên những chiếc xe kéo.

Những giờ phút hẹn hò đầu tiên của họ chỉ dành cho những lời lẽ giận dữ hơn là lời tỏ tình yêu đương. Cả hai đều cảm thấy quá sâu sắc và quá nhẫn tâm với sự ô nhục trong hành động của họ nên không thể không tìm cách trấn an nỗi hối hận. Cả hai đều cố chứng minh rằng Sauvresy là một kẻ nực cười và ghê tởm, như thể họ sẽ được xá tội vì những trò cười của ông ta - bằng cách cho rằng ông ta là người như thế.

Quả thực nếu thế giới của chúng ta tỏ ra ghê tởm đến mức niềm tin là một điều ngu ngốc, thì người đàn ông nhân từ đang bị lừa ngay trước mắt và ngay trong nhà mình thế này sẽ là một anh chàng ngu ngốc. Sauvresy một thằng ngốc vì đã tin vợ và tin bạn.

  Ông Sauvresy không hề nghi ngờ gì và ngày nào cũng sung sướng vì đã giữ được Trémorel ở lại. Với bất cứ người khách nào đến đây ông cũng nhắc đi nhắc lại câu nói quen thuộc:

- Tôi hạnh phúc quá!

Đã đành là Berthe đã tiêu pha để duy trì những ảo tưởng tươi đẹp của ông về những kho báu giả dối này. Nàng, trước đây thường đỏng đảnh, hay kích động, ương bướng, dần trở nên dễ bảo đến mức hy sinh hết mình và dịu hiền hết mực.

Tương lai mối tình duyên mới của nàng phụ thuộc vào chồng nàng, cho nên bằng mọi giá nàng phải ngăn chặn sự ngờ vực nhỏ nhất có thể đụng đến sự an toàn ngây thơ của nàng. Nàng phải trả cái giá đắt của những người đàn bà ngoại tình, những người vì sợ hãi và lúc nào cũng lo lắng mà buộc phải làm những điều giả vờ đam mê một cách đáng xấu hổ nhất và nhục nhã nhất.

Vả lại sự thận trọng của họ tỏ ra đến mức thật lạ là không có ai ở xung quanh nghi ngờ điều gì.

Tuy nhiên Berthe lại không hạnh phúc.

Tình yêu này đã không đem lại cho nàng những niềm vui thần tiên như mong đợi. Nàng đang hy vọng được lên mây thì vẫn thấy ở dưới mặt đất, luôn va phải mọi thứ tầm thường khốn nạn của một cuộc sống đầy lo sợ và dối trá. Có thể nàng cũng nhận ra rằng đối với Hector, nàng thực chất chỉ là một sự trả thù, rằng trong con người nàng ông ta chỉ yêu người vợ mà ông đã cướp được của một người bạn bị ghen tức một cách hèn hạ.

Và khổ thêm nữa là nàng đang ghen!

Sau nhiều tháng nàng đã không bắt được ông Trémorel cắt đứt quan hệ với tiểu thư Fancy. Mỗi lần nhẫn nhịn đề cập đến vấn đề quá nhục nhã đối với nàng này thì ông ta vẫn chỉ có đúng một câu trả lời, có thể thận trọng và hợp lẽ, nhưng chắc chắn là nó lăng nhục và gây khó chịu:

- Nàng cứ nghĩ đi, Berthe, tôi xin nàng, tiểu thư Fancy là mối an toàn của chúng ta.

Tuy nhiên, thực tế ông cũng đang nghĩ đến cách tống khứ được Jenny đi. Nhưng việc này có những khó khăn. Bị lâm vào cảnh tương đối khốn cùng, người đàn bà tội nghiệp trở nên dai dẳng hơn cả dây hoa thường xuân và tuyệt vọng bám riết lấy Hector. Nàng hay cãi cọ với ông, cho rằng ông không còn như xưa, rằng ông đã thay lòng đổi dạ và nàng buồn, nàng khóc, hai mắt đỏ lên.

  Một buổi tối, trong một cơn giận, sau khi đã vô ích đợi người tình cả nửa buổi, nàng đã có những lời đe dọa kì lạ.

- Anh đã có một người tình khác. - Nàng nói - Em biết, em có bằng chứng. Coi chừng đấy! Nếu một ngày nào đó anh bỏ em, em sẽ trút cơn giận lên cô ta và hãy tin là em không nể nang đâu.

Bá tước Trémorel đã mắc sai lầm là không hề để ý đến những câu nói này của tiểu thư Fancy. Nhưng những câu nói đó lại đẩy nhanh sự chia tay của họ.

  Cô nàng đã trở nên không thể chịu nổi nữa rồi. Ông nghĩ - Và nếu một ngày nào đó mình không đến thì nàng có thể bám theo mình đến tận lâu đài Valfeuillu để gây ra một vụ bê bối ghê sợ.

Vì thế, cộng thêm lời khóc lóc và nước mắt Berthe, ông lấy can đảm lên đường đi Corbeil. tâm cắt đứt bằng bất cứ giá nào. Để tuyên bố ý định mình, ông ta đã lường hết mọi sự thận trọng có thể tưởng tượng được, bằng cách tìm các lý do có sức thuyết phục, những cái cớ có thể tin được.

- Nàng thấy đấy, Jenny! - Ông nói - Cần phải khôn ngoan và chúng ta phải ngừng gặp nhau một thời gian. Anh đã khánh kiệt rồi, em biết đấy, chỉ có một cuộc hôn nhân mới cứu vãn được.

  Hector đã chuẩn bị đón nhận sự bùng nổ giận dữ khủng khiếp, những tiếng kêu chói tai, những cơn động kinh và những cơn ngất. Nhưng không. Ông vô cùng kinh ngạc thấy tiểu thư Fancy không hề đáp lại.

Chỉ có điều, mặt nàng trở nên trắng bệch như chiếc cổ áo trắng của nàng, đôi môi thường ngày vẫn đó là thế mà giờ tái nhợt đi, đôi mắt to đỏ ngầu, nhưng không phải do máu mà do tức giận. .

- Vậy là, - Nàng nói, hai hàm răng siết chặt đc cơn giận - vậy là anh sẽ lấy vợ!

- Cần phải thế, khổ thân anh! - Ông trả lời với một tiếng thở dài đạo đức giả - Nàng hãy nghĩ rằng trong thời gian vừa qua anh chỉ có thể giúp được nàng bằng cách vay tiền của một người bạn; mà túi tiền của ông ấy không thể phục vụ anh mãi được.

Tiểu thư Fancy cầm tay Hector kéo ông ra chỗ sáng cạnh cửa sổ. Tại đó nàng nhìn xoáy vào mắt ông, như thể cái nhìn kiên trì có thể làm cho sự thật trong ông phải rùng mình, nàng thong thả nhấn từng chữ nói với ông:

- Có đúng là anh bỏ em để lấy vợ không? Hector gỡ một bàn tay nàng ra đặt lên trái tim ông.

- Anh thề danh dự với nàng. - Ông khẳng định.

- Vậy thì em phải tin anh.

Jenny quay trở lại giữa phòng. Nàng đứng trước gương, đội lại mũ, duyên dáng buộc lại dây mũ, bình thản như không có chuyện gì xảy ra.

Khi chuẩn bị đi ra, nàng bước lại chỗ ông Trémorel, hỏi ông với giọng cố làm ra vẻ rắn rỏi nhưng không giấu được giọt nước mắt sắp ứa ra trên đôi mắt long lanh:

- Lần cuối cùng, Hector, thế là hết thật rồi sao?

- Cần phải thế.

Fancy có một cử chỉ mà ông Trémorel không nhìn thấy, khuôn mặt nàng ánh lên vẻ dữ tợn, đôi môi hé mở như muốn đáp lại một lời mỉa mai, nhưng nàng trở lại vui vẻ gần như ngay lập tức.

- Em đi đây, Hector! - Nàng nói sau một lát suy nghĩ - Nếu đúng là vì phải lấy vợ mà anh bỏ em, thì không bao giờ anh còn nghe nói đến em nữa. .

- Ồ, em yêu, anh rất hy vọng vẫn sẽ là bạn của em.

- Được thôi! Nếu ngược lại, như em tin như thế, rằng vì một người tình khác mà anh bỏ em, thì anh hãy  nhớ những gì em nói. Lúc đó em coi anh như là người đã chết và cô ấy sẽ tiêu đời.

Nàng mở cửa, ông bá tước muốn nắm tay nàng, nàng hất tay ông ra.

- Vĩnh biệt!

Hector chạy đến bên cửa sổ để đảm bảo chắc chắn là nàng bỏ đi. Đúng, nàng đã cam chịu, nàng đang đi ngược phố ra ga.

Thôi đành, - Ông nhủ thầm - đúng là nhẫn tâm, nhưng không đến mức như ta nghĩ. Quả thực, Jenny là một cô gái tốt.

Chương 16

    Khi nói với  tiểu thư Fancy về cuộc hôn nhân đã

định, ông Trémorel chỉ nói dối một nửa. Quả thực ông có vấn đề về một cuộc hôn nhân và nếu mọi chuyện không tiến xa, thì ít nhất những chuyện mở đầu đã cho thấy trước một lối thoát nhanh chóng và thuận lợi.

Ý tưởng đó xuất phát từ Sauvresy, người đang khát khao muốn hoàn tất công việc cứu vớt và phục hồi cho ông.

Một buổi tối, cách đó khoảng hơn một tháng, sau khi ăn cơm xong, ông Sauvresy kéo Trémorel sang phòng làm việc.

-Cậu hãy chú ý nghe tớ 15 phút -Ông bảo bạn, -đừng dại dột trả lời ngay. Những lời đề nghị mà tớ sẽ nói với cậu đáng được suy nghĩ nghiêm túc nhất.

- Cậu cứ nói đi! Tớ biết phải nghiêm túc khi cần.

- Vậy ta hãy bắt đầu bằng việc thanh toán. Việc này hiện vẫn chưa xong, nhưng nó đã tiến triển khá tốt để tiên đoán kết quả. Từ hôm nay, tớ tin chắc cậu sẽ giữ được từ ba đến bốn trăm nghìn franc.

Chưa bao giờ, trong những giấc mơ lạc quan nhất, Hector dám hy vọng đến một thành công như vậy.

  - Thế thì tớ sẽ giàu! - Ông vui sướng kêu lên.

-Giàu à, không! Nhưng cũng hơn nhiều so với mức nghèo túng. Và bây giờ, tớ tin như thế, có một cái lấy lại vị trí mà cậu đã mất.

- Một cách! Cách nào? Lạy Chúa!

Sauvresy ngừng một lát, nhìn vào mắt bạn mình thăm dò ấn tượng mà lời đề nghị của ông sẽ gây ra. Cuối cùng ông nói:

- Cậu phải lấy vợ.

Lời đề nghị làm Trémorel ngạc nhiên, nhưng không có vẻ khó chịu.

- Lấy vợ ư? - Ông bá tước đáp - Lời khuyên luôn dễ đưa ra hơn là thực hiện.

- Xin lỗi, cậu phải biết rằng tớ không bao giờ nói chơi. Cậu nghĩ thế nào về cô gái thuộc gia đình danh giá, trẻ, xinh, có giáo dục, đẹp đến nỗi sau vợ tớ thì tớ không thấy ai đẹp hơn và có thể mang lại cho cậu 1 triệu đồng hồi môn? -

- Ồ, bạn tôi ơi, phải nói là tớ tôn thờ nàng. Nhưng cậu biết cô nàng thiên thần đó chứ?

-Phải và cả cậu cũng biết, bởi lẽ thiên thần đó chính là tiểu thư Laurence Courtois.

Nghe thấy cái tên đó, khuôn mặt rạng rỡ của Hector tối sầm lại, ông phác một cử chỉ chán nản.

- Không bao giờ! - Ông đáp - Không bao giờ ông Courtois, một nhà buôn cũ, thực dụng như những con số, cái người mà, như ông ta nói, là người tự lực làm nên,  lại đồng ý gả con gái cho một kẻ ăn chơi điên rồ phung phí tài sản.

Ông chủ lâu đài Valfeuillu nhún vai đáp lại:

Cậu đúng là có mắt mà không biết nhìn. Cậu nên biết cái ông Courtois này, thực sự là người mơ mộng nhất, giống như một kẻ có tham vọng. Đối với ông ta, gả con gái cho bá tước Hector de Trémorel, em họ của công tước Samblemeuse, thông gia của dòng họ Commarin-d'Arlange, sẽ là món đầu cơ tuyệt vời, ngay cả khi cậu không một xu dính túi. Ông ta làm gì có được niềm vui hiếm hoi và tinh tế này để có thể mở to miệng nói: “Ngài bá tước con rể tôi!” hay “Con gái tôi, bà bá tước Hector!” Với lại cậu đâu sạt nghiệp nữa, cậu sẽ có 20.000 franc lợi tức, cộng thêm 2 livre chứng khoán sẽ có giá 1 triệu đồng.

  Hector im lặng. Ông những tưởng cuộc đời mình đã hết, thế mà bỗng dưng các viễn cảnh huy hoàng lại mở ra trước mắt. Vậy là ông có thể tránh được sự bảo trợ nhục nhã của bạn mình! Ông sẽ được tự do, là người giàu có, ông sẽ có một người vợ - theo ông - hơn hẳn Berthe; con tàu của dòng họ ông sẽ đè bẹp con tàu của Sauvresy. Bởi lẽ lúc đó hình ảnh của Berthe chợt thoáng qua tâm trí, ông liền nghĩ rằng như thế mình sẽ thoát được cô người tình quá đẹp, quá thương người, nhưng cũng quá kiêu kỳ, quá sỗ sàng này, người mà những đòi hỏi và sự chế ngự của nàng bắt đầu đè nặng tâm trí ông.

- Tớ xin khẳng định, -  Ông nghiêm túc đáp lời bạn - rằng tớ luôn coi ông Courtois là người tuyệt vời  và đáng kính nhất và tiểu thư Laurence thuộc những, người toàn vẹn mà ta có thể vinh hạnh được cưới mà không cần hồi môn.

- Càng tốt, anh bạn Hector thân mến, càng tốt, bởi còn có một điều kiện mà tớ tin là cậu có thể đáp ứng Đó là Laurence phải mến cậu. Bố nàng rất mến mộ nàng và tớ dám chắc rằng ông sẽ không gả con gái cho người đàn ông nào mà nàng không lựa chọn.

- Cậu yên tâm, - Hector đáp với cử chỉ hoan hỉ - nàng sẽ yêu tớ.

Và quả thực, ngay từ hôm sau ông đã tìm cách gặp ông Courtois, khiến ông này đưa đi thăm mấy con ngựa non vừa mua và kết thúc bằng việc mời ăn tối.

Đối với Laurence, bá tước Trémorel làm mọi cách để quyến rũ, có vẻ hời hợt và vô duyên, nhưng thật xuất sắc và khôn khéo đến nỗi chắc đã làm bất ngờ, choáng váng và hấp dẫn cô gái trẻ.

Chẳng bao lâu, người trong nhà ông Xã trưởng Orcival hoàn toàn tin tưởng ông bá tước Trémorel.

Vẫn chưa có gì chính thức, chưa một lời ướm hỏi, một sự lo lót, thậm chí vẫn chưa một lời bóng gió, nhưng ông Courtois đã tin chắc một ngày nào đó Hector sẽ hỏi cưới con gái mình, ông sẽ vui mừng trả lời: “Đồng ý và tin chắc Laurence sẽ không nói: “Không!”

Còn Berthe vẫn chưa nghi ngờ gì cả. Khi có một nỗi nguy hiểm đe dọa cái “niềm hạnh phúc của nàng " nàng vẫn chỉ lo nghĩ đến tiểu thư Jenny Fancy.

Sau một buổi tối đến chơi nhà ông Courtois, trong lúc anh chàng Hector thận trọng vẫn không rời bàn chơi bài whist, ông Sauvresy quyết định kể cho vợ nghe về cuộc hôn nhân mà ông định đem đến cho nàng sự bất ngờ thú vị.

Nàng tái mặt đi ngay từ mấy câu đầu tiên. Cảm xúc nhanh đến nỗi khi thấy mình có nguy cơ lộ tẩy, nàng chỉ kịp lao vào buồng vệ sinh.

Ngồi bình thản trên ghế bành trong phòng ngủ, Sauvresy tiếp tục nói về những lợi thế đáng kể của cuộc hôn nhân này, nhưng Berthe không nói gì. Cú đòn bất ngờ này khủng khiếp đến nỗi nàng không còn nhìn rõ trong mớ suy nghĩ hỗn độn đáng sợ của mình.

- Nàng không nói gì à? - Sauvresy nói tiếp - Hay là nàng không đồng ý với kế hoạch của anh? Anh cứ nghĩ là nàng sẽ rất vui.  Nàng hiểu rằng nếu cứ giữ im lặng thì chồng nàng sẽ vào và thấy nàng đổ sụp trên ghế, sẽ đoán ra tất cả. Thế là nàng cố sức và với một giọng tắc nghẹn, nàng đáp một câu thật sự vô nghĩa:

- Vâng, vâng, đó là một ý tuyệt vời.

- Nàng nói thế hả? Nàng có điều gì phản bác không?

Đúng là nàng đang tìm lời phản bác nhưng không tìm ra lý lẽ gì để đưa ra. Cuối cùng nàng nói:

- Em sợ cho tương lai của Laurence.

- Ô hay! Và tại sao chứ?

- Em chỉ nói theo anh thôi. Ông Trémorel, như anh nói, từng là một người phóng đãng, một tay chơi, một người hoang phí…

  - Thêm một lý do nữa để chúng mình tin tưởng anh ấy. Những chuyện điên rồ đã qua sẽ đảm bảo cho sự khôn ngoan của anh ấy trong tương lai. Anh ấy đã nhận được một bài học không thể quên. Vả lại, anh ấy yêu vợ.

- Anh biết à?

- Biết chứ! Anh ấy đã yêu rồi.

- Ai nói với anh điều đó?

- Chính anh ấy.

Rồi Sauvresy bắt đầu đùa cợt nỗi đam mê của Hector mà ông tin chắc rằng nó đang biến thành một bài thơ lãng mạn.

- Em có tin rằng, - Ông cười nói - anh ấy đã đi đến chỗ cho rằng ông Courtois tử tế là người vui tính và dí dỏm không? Ôi, những người đang yêu thường nhìn đời bằng lăng kính thật đặc biệt. Ông ta tiếp anh ấy từ hai đến ba tiếng hằng ngày tại trụ sở xã. Nhưng nàng đang làm gì trong nhà tắm thế? Có nghe thấy anh nói không?

Với những nỗ lực phi thường, Berthe đã chế ngự được cơn bối rối ghê sợ, nàng bước ra với vẻ mặt gần như tươi cười.

Nàng đi đi lại lại, vẻ ngoài tỏ ra bình tĩnh, nhưng trong lòng đau xé bởi những nỗi lo âu tồi tệ nhất.

  Thế mà nàng lại không thể chạy đi gặp Hector để nghe sự thật do chính ông nói ra!

Bởi vì Sauvresy có thể nói dối, có thể đánh lừa nàng. Vì sao? Nàng không biết. Không quan trọng. Và nàng cảm thấy nỗi căm ghét dành cho ông tăng lên đến mức kinh tởm. Bởi lẽ nàng tha thứ cho người tình, chỉ có chồng nàng là nàng buộc tội thôi. Ai có ý tưởng về chuyện hôn nhân? Ông ta. Ai đã đánh thức và khuyến khích những hy vọng của Hector? Ông ta, vẫn là ông ta.

Ôi! Chừng nào ông ta còn tỏ ra vô hại thì nàng còn có thể tha thứ cho ông vì đã lấy nàng làm vợ, nàng sẽ buộc phải chịu đựng ông ta, sẽ cam chịu giả vờ có một tình yêu thiếu vắng con tim. Nhưng giờ ông ta đã trở thành kẻ độc hại thế này đây.

Liệu nàng có chịu đựng được không nếu như vì đỏng đảnh mà ông ta ngốc nghếch làm đứt mối quan hệ sống còn của nàng. Cái cuộc sống mà sau thời gian tồn tại vất vưởng nàng đã tìm được nó ngay giữa niềm hạnh phúc của mình!

- Nàng không nhắm được mắt. Nàng có một đêm khủng khiếp giống như khi người ta phải lập mưu cho một tội ác. Chỉ đến sáng hôm sau, lúc ăn sáng xong, nàng mới có thể có mặt cùng với Hector trong phòng bi-a.

- Có thật không? - Nàng hỏi.

Khuôn mặt nàng có vẻ quá dữ tợn đến mức làm ông sợ. Ông ấp úng:

- Thật... gì?

- Chuyện lấy vợ của anh.

   Ban đầu ông im lặng, tự hỏi mình có nên chấp nhận giải thích hay tránh né. Cuối cùng, bị mếch lòng bởi cái giọng hách dịch của Berthe, ông đáp:

- Đúng!

Câu trả lời khiến nàng chết điếng. Cho đến lúc đó  nàng vẫn hy vọng. Nàng đã nghĩ là dù thế nào ông cũng tìm cách trấn an, nói dối nàng. Có những tình huống mà lời nói dối là sự kính trọng cao nhất. Nhưng không, ông ta đã tự nhận. Và nàng trở nên chán ngán rã rời, không còn cảm giác gì. .

Thế là ông Trémorel nhanh chóng trình bày những lý do. Liệu ông có sống mãi trong lâu đài Valfeuillu được không! Với những sở thích và thói quen của mình, ông có thể làm được gì với 15.000 livre lợi tức? Ở tuổi ba mươi, người ta phải nghĩ đến tương lai, nếu không thì chẳng bao giờ kịp. Ông Courtois cho con gái 1 triệu đồng và đến khi ông ta mất, nàng ấy có thể được nhận thêm một khoản tiền đáng kể nữa. Liệu có nên bỏ lỡ cơ hội có một không hai này không? Tất nhiên ông quan tâm rất ít đến Laurence, chỉ có của hồi môn của nàng thuyết phục được ông. Và ông đã phải làm một kẻ để tiện và hèn mạt, tự vu khống mình và thề rằng cuộc hôn nhân này chỉ là một chuyện làm ăn, một giao kèo mua bán, rằng chỉ đơn giản ông đánh đổi tên tuổi và phẩm tước của mình để lấy tiền bạc.

Berthe nhìn ông với cái nhìn khinh bỉ nặng nề làm ông phải ngừng lời.

- Xin anh đừng hèn hạ thêm nữa! - Nàng nói - Anh yêu Laurence mà.

Ông muốn phản đối, muốn nổi cơn tức giận.

- Thôi đủ rồi! - Berthe nói tiếp - Người đàn bà khác có thể trách móc anh, nhưng tôi, tôi chỉ đơn giản tuyên bố rằng sẽ không có đám cưới đó đâu, tôi không muốn nó xảy ra. Tin tôi đi, hãy thành thật từ bỏ nó đi, đừng buộc tôi phải ra tay.

Nàng quay người bỏ đi, đóng sầm cửa, để Hector giận dữ ở lại một mình.

Nàng dám đối xử với ta như thế này đây! - Ông tự nhủ - Một nữ hoàng cũng không ăn nói như thế với một kẻ thô lỗ mà bà ta dạy dỗ. Ồ, nàng không muốn ta cưới Laurence! Nhưng khi bình tĩnh lại, ông bắt đầu có những ý nghĩ đáng lo ngại nhất. Nếu mình cứ nhất quyết theo đuổi đám cưới này thì liệu Berthe có đe dọa không? Có chứ, tất nhiên, đó là một người đàn bà - Ông đã cảm thấy đủ điều này rồi - không bao giờ lùi bước, không gì lay chuyển được, không có một lý do nhân đạo nào có thể ngăn cản được nàng.

Ông đã đoán được những gì nàng có thể làm, nói đúng hơn là ông đã biết được sau những gì nàng nói trong một cuộc cãi cọ liên quan đến tiểu thư Fancy:

- Em sẽ công khai thú nhận tất cả với anh Sauvresy, chúng ta sẽ gắn bó với nhau hơn bởi nỗi xấu hổ chứ không phải bởi những thủ tục của nhà thờ và chính quyền.

Đây chắc là cách mà nàng đã tính đến để ngăn cản cuộc hôn nhân này, cái cách mà ông cảm thấy ghê tởm. Và cứ nghĩ đến việc ông Sauvresy sẽ biết tất cả làm ông bá tước Trémorel rùng mình.

Anh ấy sẽ làm gì, - Hector nghĩ - nếu Berthe nói ra tất cả!. Anh ấy sẽ tìm cách giết mình ngay tức khắc, nếu là anh ta, mình cùng sẽ làm thế. Nếu không giết mình thì mình sẽ buộc phải đấu tay đôi với anh ta là nếu thoát chết thì mình cũng buộc phải rời bỏ xứ này. Và dù chuyện gì xảy ra thì đám cưới  của mình cũng không thể cứu vãn, Berthe sẽ lại ngã vào lòng tay mình vĩnh viễn.

Ông cứ suy nghĩ mãi mà không tìm ra lối thoát nào. cho tình huống đáng sợ mà mình vướng vào. Cần phải đợi thôi. - Ông tự nhủ.

  Và ông đợi, trong khi vẫn giấu giếm đến nhà ông Courtois, vì có lẽ ông yêu Laurence thực sự. Ông chờ đợi trong cơn giày vò của những nỗi lo âu, vùng vẫy giữa những lời khẩn khoản giục cưới của Sauvresy và sự đe dọa của Berthe.

  Sao mà ông ghét người đàn bà này đến thế, người đang kiềm chế ông, buộc ông phải uốn mình như cây liễu! Không có gì có thể làm lung lay tính ương bướng dữ tợn của nàng. Nàng chỉ nhạy cảm với định kiến của mình thôi. Ông đã tưởng rằng nàng sẽ hài lòng khi ông từ bỏ Jenny nhưng nàng chỉ đáp lại mỉa mai:

- Tiểu thư Courtois sẽ rất biết ơn anh.

Ngay tối hôm đó, lúc đi qua sân, ông Sauvresy nhìn thấy một gã ăn mày đang ra hiệu trước cổng. Ông bước tới gần hỏi:

- Ông hỏi gì vậy, ông bạn?

Gã ăn mày đưa mắt nhìn quanh để đảm bảo không có ai theo dõi, rồi hạ giọng đáp nhanh:

- Thưa ngài, tôi được giao nhiệm vụ gửi cho ngài mấy chữ đây. Người ta dặn kĩ là chỉ được giao cho ngài và yêu cầu ngài đừng để cho ai biết.

Rồi gã kín đáo tuồn vào tay ông Sauvresy một phong bì được dán kín cẩn thận.

-Đây là thư của một người đàn bà xinh đẹp! - Gã nháy mắt nói thêm - Tôi biết như thế.

Ông Sauvresy, đứng quay lưng lại phía nhà, mở ngay bức thư ra đọc:

“Thưa ông,

Người con gái tội nghiệp và thật sự bất hạnh này sẽ biết n ông có cùng nếu ngày mai ông hạ cố đến Corbeil, tại khách san Belle-Image, nơi mà cô ấy sẽ đợi ông cả ngày ở đó.

Kính cân chào ông Jenny Fancy.” Có thêm một dòng tái bút: “Cầu xin ông đừng nói lời nào với ông bá tước Trémorel."

Chà, chà! - Sauvresy nghĩ - Có chuyện bất hòa không chính đáng của tay Hector này đây, đây là một điềm lành cho cuộc hôn nhân.

- Thưa ngài, - Gã ăn mày nài nỉ - người ta bảo tôi là muốn có câu trả lời.

- Hãy nói là, - Sauvresy quẳng cho lão đồng 40 xu, đáp - ta sẽ đến.

Chương 17

     Hôm sau,  tiết trời lạnh và ẩm ướt. Sương mù buông dày đến nỗi cách mười bước chân không thể nhìn thấy gì. Tuy nhiên, sau bữa sáng, Sauvresy vẫn xách súng và huýt sáo gọi chó.

- Tôi phải làm một chuyến vào rừng Mauprévoir. - Ông nói.

- Thật là một ý tưởng kì quặc! - Hector nhận xét - Một khi đã vào đến rừng thì đến cái nòng súng của cậu cũng chẳng nhìn thấy.

- Mặc kệ tớ, chỉ cần tớ nhìn ra mấy con gà lôi.

Đó chỉ là cái cớ, vì sau khi ra khỏi lâu đài Valfeuillu, Sauvresy đã rẽ phải ra đường đi Corbeil, nửa giờ sau, ông bước vào khách sạn Belle-Image.

  Tiểu thư Fancy đang đợi ông trong căn phòng rộng hai giường. Đôi mắt sưng đỏ vì nước mắt, mặt nàng tái nhợt và nước da nám cho thấy nàng đã không ngủ được.

Trên bàn, cạnh lò sưởi đang cháy rực, vận con suất ăn sáng không hề được đụng đến.

Khi Sauvresy bước vào, nàng đứng dậy để ra đón, thân mật đưa tay ra:

-Cảm ơn - Nàng nói - Cảm ơn ông đã đến. Ôi, ông tốt quá, thưa ông.

  Jenny chỉ là một gái làng chơi và ông Sauvresy căm ghét loại gái này, tuy nhiên nỗi đau của nàng tỏ ra rõ ràng và sâu sắc đến nỗi khiến ông xúc động thực sự.

-Cô đau khổ lắm phải không, thưa cô? - Ông hỏi.

- Ồ, vâng, thưa ông, vâng, thật tàn nhẫn.

Những giọt nước mắt khiến nàng nghẹn ngào, bèn lấy khăn tay che mặt.

Ta đã đoán đúng! - Ông nghĩ - Hector đã tuyên bố chia tay. Giờ đến lượt ta phải khéo léo băng bó vết thương cho cô ta, cố gắng làm một điều không thể hòa giải.

Thấy Fancy cứ khóc mãi, ông cầm tay nàng và, bất chấp nàng muốn cưỡng lại, ông nhẹ nhàng gỡ tay nàng ra.

- Can đảm lên! - Ông nói - Can đảm lên! . Ngước đôi mắt đẫm lệ lên nhìn ông, nỗi đau làm cho nàng đẹp rạng ngời. Nàng hỏi ông:

- Vậy là ông có biết?

- Tôi chẳng biết gì cả, bởi vì theo đề nghị của cô, tôi không hỏi gì Trémorel, nhưng tôi đoán.

- Anh ấy xua đuổi tôi, không muốn gặp tôi nữa! - Tiểu thư Fancy đau đớn nói.

Sauvresy liền vận dụng hết tài hùng biện của mình. Giờ là lúc phải tỏ ra vừa có sức thuyết phục vừa sáo rỗng, vừa có vẻ ân cần nhưng lại phải kiên quyết. Ông kéo ghế đến gần tiểu thư Fancy rồi ngồi xuống.

  - Xem nào, cô gái! - Ông nói tiếp - Hãy mạnh mẽ lên, phải biết cam chịu. Than ôi! Mối quan hệ của cô có một sai lầm như của mọi mối quan hệ, nó được nối bằng một ý thích thất thường và sự tất yếu sẽ cắt đứt nó. Người ta không thể cứ trẻ mãi được. Đến một lúc nào đó , dù muốn hay không, ta phải lắng nghe tiếng nói khẩn thiết của lý trí. Hector không xua đuổi cô, cô biết rõ như thế. mà là anh ấy hiểu sự cần thiết phải đảm bảo tương lai. phải đặt cuộc sống trên cơ sở chắc chắn hơn của một gia đình, anh ấy cảm thấy nhu cầu gia thất...

Tiểu thư Fancy thôi không khóc nữa. Bản tính tự nhiên đã thắng, nước mắt nàng trở nên khô ráo trước cơn bốc lửa của sự nổi giận đã trở lại. Nàng đứng thẳng. lên, hất đổ chiếc ghế, nàng đi lại trong phòng vì không thể ngồi yên một chỗ.

- Ông tin điều đó à, thưa ông! - Nàng nói - Ông tin rằng Hector lo nghĩ đến tương lai ư? Tôi thấy rõ ông không hiểu gì về tính cách của anh ta. Anh ta mà nghĩ đến một gia đình ư! Anh ta chỉ nghĩ và luôn nghĩ đến bản thân thôi. Nếu là người có tâm thì anh ta có đến nhờ vả ông như thế không? Vậy là anh ta chỉ có hai bàn tay trắng để kiểm sống cho bản thân và cho tôi. Tôi xin nói là tôi xấu hổ phải xin tiền anh ta khi biết những gì anh cho tôi là của ông.

- Nhưng anh ấy là bạn tôi, cô gái thân mến!

- Ở địa vị anh ta, ông có làm như thế không?

Sauvresy thực sự không biết trả lời thế nào, ông lúng túng trước lý lẽ logic của một cô gái bình dân đang  phán xét người tình, phán xét một cách tàn nhẫn, không quan tâm đến những quy ước tưởng tượng của những người có giáo dục.

- Ôi, tôi biết rõ anh ta. - Jenny nói tiếp, hăng say đến mức nhớ lại những kỷ niệm - Anh ta chỉ lừa được tôi một lần, đó là buổi sáng anh ta đến thông báo sẽ tự tử. Tôi đã khá ngốc nghếch nên tin rằng anh ta đã chết và khóc than. Anh ta mà tự tử ư? Thôi đi! Anh ta quá sợ làm đau mình, quá hèn nhát. Đúng, tôi yêu anh ta, tình yêu đó mạnh hơn tôi, nhưng tôi không quý trọng anh ta. Đó là số mệnh của những người như tôi, chúng tôi chỉ yêu được những kẻ mà mình khinh bỉ.

Người ở các phòng bên chắc có thể nghe thấy tiếng Jenny, vì nàng vừa hoa chân múa tay vừa nói rất to, đôi khi còn đập nắm đấm xuống bàn làm rung chuyển chai lọ cốc chén.

Và ông Sauvresy hơi lo lắng không biết người của khách sạn sẽ nghĩ gì, vì họ biết ông, đã nhìn thấy ông bước vào. Ông bắt đầu hối hận vì đã để họ trông thấy mình và cố hết sức làm cho tiểu thư Fancy bình

tĩnh lại.

- Nhưng Hector không bỏ rơi cô. - Ông nhắc lại - Hector sẽ đảm bảo cho cô một địa vị nho nhỏ.

- Ôi dào! Tôi cóc cần cái địa vị đó. Tôi có cần anh ta không ư? Chừng nào còn có đủ hai tay và đôi mắt thì tôi không cần lòng thương hại của một người đàn ông. Anh ta đã đổi tên cho tôi, muốn tôi quen với giới quyền quý. Hay ghê! Giờ thì chẳng còn tiểu thư Fancy cũng chẳng  có sự giàu có, mà chỉ là cô Pelagie phải làm việc để kiếm 50 xu mỗi ngày không chút ngượng nghịu.

- Không - Sauvresy cố nói - cô không cần phải.

- Phải gì? Phải lao động hả? Nhưng tôi thích thế, tôi không phải là kẻ lười biếng. Thật đấy! Tôi sẽ lại sống như xưa. Ông nghĩ là hồi đó tôi bất hạnh thật à? Tôi ăn sáng1 xu bánh mỳ, 1 xu khoai tây rán và không vì thế mà tôi kém tươi tỉnh. Chủ nhật, người ta đưa tôi đi ăn tối ở nhà hàng Thổ Nhĩ Kỳ với 30 xu. Ở đó tôi được vui chơi thoải mái! Ở đó chỉ một buổi tối thôi tôi được cười hơn cả mấy năm quen biết Trémorel.

Nàng không còn khóc nữa, nàng đã hết giận, nàng cười. Nàng đang nghĩ đến những gói khoai tây rán và những bữa ăn tối ở quán Thổ Nhĩ Kỳ.

  Sauvresy tỏ ra ngạc nhiên. Ông đã không có ý tưởng gì về bản tính của người Paris như thế này, một bản tính vừa đáng ghét vừa tuyệt vời, linh hoạt đến mức thái quá, dễ bị kích động và thay đổi, hết khóc lại cười, vừa đấm vừa xoa, một ý tưởng thoáng qua cũng có thể khiến họ trở nên xa lạ với những cảm giác hiện tại

- Vậy là, - Jenny kết luận khi đã bình tĩnh hơn - tôi cóc cần Hector. Tôi đã rất quan tâm đến anh ta, nhưng không thấy đau khổ khi anh ta bỏ tôi. Không, không thể nói là anh ta bỏ tôi vì một người tình khác, tôi muốn nói như thế.

  Fancy thuộc loại đàn bà không biết lý sự mà chỉ cảm nhận, tranh luận với họ là một chuyện điên rồ, bởi vì bất chấp những lý lẽ đắc thắng nhất, những định kiến của họ vẫn luôn có mặt, giống như cái nút chai, nếu bị ấn tụt vào trong chai, kiểu gì thì nó sẽ lại xuất hiện khi ta rót nước.

Vừa tự hỏi tại sao nàng lại cho mời ông đến, Sauvresy tự nhủ rằng trước hết vai trò mà nàng định nhờ ông sẽ khó thực hiện. Nhưng ông kiên nhẫn chờ đợi.

-Cô gái ơi, - Ông lại bắt đầu - tôi thấy là cô đã không hiểu và cũng không chịu nghe tôi. Tôi đã nói rồi, Hector chuẩn bị kết hôn.

- Anh ta á! - Fancy đáp với một động tác mỉa mai chợ búa - Anh ta mà cưới vợ!

. Nàng suy nghĩ một lát rồi nói thêm:

- Thế nhưng nếu thật thì sao nhỉ?

- Tôi xin khẳng định điều đó! - Sauvresy tuyên bố.

- Không! - Jenny kêu lên - Không, nghìn lần không, không thể có chuyện đó. Anh ta có một người tình, tôi xin cam đoan như vậy, tôi có bằng chứng.

Sauvresy mỉm cười khiến cô nàng do dự rồi ngừng lời.

- Thế thì, - Nàng nói tiếp với vẻ quyết liệt - cái bức thư mà tôi đã thấy trong túi áo anh ta cách đây hơn sáu tháng là thế nào? Dù không được ký tên, nhưng nó chỉ có thể là thư của một người đàn bà.

- Một bức thư à?

-Đúng thế, không có gì phải nghi ngờ. Chắc ông đang tự hỏi sao tôi không nói cho anh ấy biết chứ gì? Ồ, đó là vì tôi không dám. Tôi yêu anh ấy, tôi hèn nhát. Tôi tự nhủ; nếu tôi nói ra, nếu đúng là anh ấy có người khác,  thì mọi chuyện sẽ hết, tôi sẽ mất anh ấy. Giữa được chia phần và từ bỏ, tôi đã chọn sự chia phần hèn hạ. Tôi đã im lặng, chịu nhục, tôi giấu mình để khóc, tôi hôn anh ấy với vẻ tươi cười trong khi tìm trên trán anh dấu môi của kẻ khác. Tôi tự nhủ: Anh ấy sẽ về với mình. Thật là một cô bé điên rồ tội nghiệp! Tôi sẽ không tranh giành anh ấy với người đàn bà đã làm tôi đau khổ đến thế này nữa.

- Này, cô gái, cô định làm gì?

- Tôi á? Tôi không biết, có thể là tất cả. Tôi đã không nói gì về bức thư này, nhưng vẫn giữ nó: nó sẽ là một thứ vũ khí. Tôi sẽ sử dụng nó. Khi nào muốn, tôi sẽ biết được nó là thư của ai, khi đó...

- Cô sẽ ép anh Trémorel, người rất có thiện ý với cô, phải dùng đến bạo lực đấy.

- Anh ta á? Anh ta sẽ làm gì được tôi? Tôi sẽ gắn bó, sẽ bám riết anh ta như cái bóng. Tôi sẽ đi khắp nơi réo tên anh ta. Anh ta sẽ cho ném tôi vào nhà tù Saint - Lazare à? Tôi sẽ lại thoát ra. Tôi sẽ đặt điều vu cho alu ta những chuyện xấu xa nhất. Tôi chẳng có gì phải sợ, không có cha mẹ, không có bạn bè, không có ai thân thích mà tôi phải quan tâm. Chuyện bắt nhân tình ở ngoài đường sẽ như thế đấy. Tôi đã rơi xuống dưới đáy rồi nên chẳng sợ bị đẩy xuống thấp hơn nữa. Thế đó, thưa ông,  ông là bạn anh ấy, xin hãy khuyên anh ấy trở về với tôi.

Sauvresy không ngớt hoảng sợ, cảm nhận sâu sắc những gì có thật chứa đựng trong những lời đe dọa của Jenny. Có những sự truy bức mà luật pháp hoàn toàn bất lực. Dù thế nào khi đập tay xuống bùn thì ít nhiều cũng bị vấy bẩn.

Nhưng ông vẫn che giấu sự lo sợ dưới vẻ ân cần nhất.

-Hãy nghe đây, cô gái! – Ông nói tiếp - Nếu tôi hứa thì cô có nghe tôi nói không? Tôi hứa danh dự sẽ nói cho cô biết sự thật, cô có tin không?

Ngập ngừng một lát, nàng nói:

- Có, ông là người trọng danh dự, tôi tin ông.

- Thế thì tôi xin thề rằng Trémorel đang hy vọng cưới được một cô gái có của hồi môn sẽ đảm bảo được tương lai của anh ấy.

- Đấy là anh ta nói với ông, anh ta làm cho ông tin như thế.

- Để làm gì? Tôi khẳng định với cô rằng từ khi đến ở Valfeuillu, anh ấy không có người tình nào khác ngoài cô. Anh ấy sống trong nhà tôi như một người anh em và tôi có thể kể ra những việc anh ấy làm mỗi ngày.

Tiểu thư Fancy mở miệng định nói, nhưng một suy nghĩ bất chợt đã làm cho nàng im miệng. Nàng im lặng và mặt đỏ bừng lên, nhìn Sauvresy với vẻ khó tả.

- Ông không quan sát nàng. Ông đang xao động bởi nỗi tò mò trẻ con, không có mục đích rõ ràng, một nỗi tò mò ông không thể hiểu nổi và tỏ ra không kém phần thúc bách. Cái bằng chứng mà Jenny nói đến đang làm cho ông phải suy nghĩ.

- Tuy nhiên, - Ông nói - nếu cô muốn cho tôi xem cái bức thư tai tiếng kia…

  Nghe câu nói này, nàng cảm thấy như bị điện giật.

- Cho ông xem à? - Nàng rùng mình nói - Cho ông ư? Không bao giờ.

  Có những lúc người ta ngủ mà giông bão sấm sét đùng đùng cũng không làm khuấy động giấc ngủ, thế rồi bỗng có tiếng vo ve khó nhận thấy của một con côn trùng lướt qua cũng làm người ta tỉnh giấc. Đối với ông Sauvresy thì cơn rùng mình của Fancy chính là tiếng vo ve hầu như khó nắm bắt đó. Ánh chớp tai hại của sự nghi ngờ lóe lên trong đầu ông. Nó có thể làm tiêu tan sự an toàn của ông, hạnh phúc của ông, sự yên bình và cuộc sống của ông.

Ông đứng thẳng dậy, mắt long lên, môi run rẩy.

- Đưa cho tôi bức thư kia! - Ông nói với giọng ra lệnh.

Jenny hoảng sợ đến nỗi nhảy lùi ba bước. Nàng vụng về che giấu cảm giác của mình, thậm chí còn cố mỉm cười ra vẻ đùa cợt.

- Không phải hôm nay! - Nàng đáp - Để lần khác, ông tò mò quá.

- Nhưng ông Sauvresy trở nên tức giận, ông tỏ ra khủng khiếp, đáng sợ, mặt đỏ tía như thể sắp bị xuất huyết não, ông nhắc lại rõ từng chữ:

- Đưa bức thư đây, tôi muốn có bức thư đó.

-Không thể được! - Fancy lắp bắp nói - Không thể được.

- Không thể được! - Fancy lai thể được.

Rồi bám lấy ý nghĩ chợt nảy ra trong đầu nàng nói thêm:

  - Vả lại tôi không đem theo nó ở đây.

- Nó ở đâu?

- Ở nhà tôi tại Paris.

-Vậy thì ta cùng đi đến đó,

Nàng cảm thấy mình bị tóm. Và, một người khôn khéo, tinh khôn như nàng vẫn tự nhận lại không tìm được mưu mẹo nào để xoay xở. Tuy nhiên, nàng có thể dễ dàng đi theo ông Sauvresy, cười nói vui vẻ để làm cho ông khỏi nghi ngờ, rồi khi về đến Paris, nàng sẽ bỏ trốn. Không, nàng chỉ nghĩ đến việc nhanh chóng bỏ chạy ngay lập tức. Nàng nghĩ là nàng sẽ có đủ thời gian chạy ra cửa, mở cửa rồi phóng xuống cầu thang... Thế là nàng vội lao ra. Nhanh như chớp, Sauvresy lao tới, đạp chân một cái đóng sầm cánh cửa lại làm rung cả vách ngăn.

- Con đàn bà khốn nạn! - Ông gằn giọng. - Đồ khốn, muốn ta đập chết mi hả!

Bằng một động tác khủng khiếp, ông lẳng cô nàng văng lên ghế. Rồi ông vặn chia hai vòng khóa trái cửa lại và nhét chìa vào túi áo.

- Giờ thì, - Ông trở lại chỗ Fancy - đưa bức thư đây.

  Trong đời mình, chưa bao giờ cô gái tội nghiệp này gặp phải một sự tức giận khiếp sợ như vậy. Cơn giận dữ của người đàn ông này đang làm nàng kinh hãi, nàng hiểu rằng ông ta đang nổi điên, nàng đang bị giữ trong tay ông ta, phó mặc cho ông ta, nàng có thể bị bóp chết, nhưng vẫn cố vùng vẫy.

- Ông làm tôi đau! - Nàng khẽ nói, cố lấy nước  mắt để đương đầu với ông - Đau quá, mà tôi có làm gì ông đâu.

Ông lại túm lấy cổ tay, cúi sát gần như chạm vào mặt nàng và nói:

- Lần cuối cùng ta ra lệnh: đưa bức thư đây, hay là ta phải dùng vũ lực?

Nếu cứ cưỡng lại nữa thì thật điên rồ. Rất may nàng không có ý định kêu la, vì như thế thì người ta có thể chạy đến và nàng sẽ tiêu đời.

- Bỏ tôi ra! - Nàng trả lời - Ông sẽ có nó.

Ông buông tay nàng ra, đứng trước mặt nàng, trong khi nàng lục lọi các túi áo. Trong lúc vật lộn, tóc nàng bị xổ tung, cổ áo bị xé rách, mặt tái mét, răng va lập cập, nhưng mắt nàng vẫn ánh lên vẻ táo tợn và quyết tâm cứng rắn.

Vừa tỏ ra tìm kiếm, nàng vừa lẩm bẩm:

- Ông đợi một chút... Đây rồi... À không. Thật kì lạ, thế mà tôi cứ tin chắc là mình có bức thư, chỉ mới đây thôi tôi vẫn còn giữ nó...

Rồi bất thình lình, bằng cử chỉ nhanh hơn cả tia chớp, nàng đưa lên miệng, định nuốt chửng bức thư đã được vo viên.

Nhưng nàng không nuốt được, Sauvresy bóp họng nàng đến nghẹt thở. Nàng thở khò khè rồi bật lên tiếng kêu tắc nghẹn:

- A!...

Rốt cục ông Sauvresy đã có được bức thư.

  Với hai tay run rẩy, phải mất hơn một phút ông mới mở được lá thư.

Ôi! Nghi ngờ của ông đã thành sự thật, ông đã đoán không nhầm.

Đúng là chữ viết của Berthe.

Ông có một cảm giác ghê sợ không tả nổi, một sự choáng váng, sau đó là cơn chấn động đáng sợ. Đó là cảm giác của một người vừa rơi xuống đất từ độ cao choáng ngợp, cảm thấy rõ mình đang rơi và cú sốc chạm đất. Ông không còn nhìn rõ thứ gì, chỉ thấy trước mắt một đám mây đỏ rực, hai chân khuỵu xuống, ông loạng choạng, hai tay chới với tìm một điểm tựa.

  Đã hội tỉnh một chút, Jenny hé mắt theo dõi ông, nàng nghĩ ông sắp ngã nên vội lao tới đỡ ông. Nhưng sự tiếp xúc với người đàn bà này làm cho ông ghê tởm, ông gạt nàng ra.

Chuyện gì thế này? Ông không biết nói thế nào. Ôi, ông muốn biết bức thư này viết gì mà không thể đọc nối. Thế là ông bước tới bên bàn, rót nước và uống ừng ực hai cốc. Cảm giác lạnh giá của cốc nước làm ông tỉnh lại, máu vừa dồn lên mặt đã trở lại bình thường, ông lại nhìn rõ mọi vật.

Trên tờ giấy có ghi mấy dòng chữ, ông đọc:

“Ngày mai anh đừng đi Petit-Bourg, hoặc tốt hơn hãy quay về trước bữa sáng. Anh ấy vừa bảo em là phải đi Melun ngay và sẽ về muộn. Chúng mình sẽ có cả ngày!”

  “Anh ấy” chính là ông. Người tình của Hector chính là vợ ông, Berthe. Tạm thời ông không còn thấy gì  thêm nữa. Mọi suy nghĩ của ông đã bị tiêu tan. Hai thái dương co giật điên loạn, nghe thấy trong tai tiếng kêu vo vo không thể chịu nổi, ông cảm thấy cả vũ trụ đang quay cuồng và đổ sụp xuống.

Ông gieo mình xuống một chiếc ghế. Từ đỏ tía, mặt ông chuyển sang tái nhợt, dọc theo hai má, những nước mắt nóng hổi đang chảy dài bỏng rát.

Nhìn thấy sự đau khổ khôn cùng này, thấy nỗi tuyệt vọng câm lặng, thấy trái tim tan nát của ông, Jenny đã hiểu được hành động ghê sợ của mình. Có phải nàng là nguyên nhân của mọi chuyện? Nàng đã đoán ra tên người tình của Hector. Khi yêu cầu một cuộc gặp mặt với ông Sauvresy, nàng muốn nói ra tất cả để trả thù cả Hector lẫn ông ấy. Nhưng rồi, khi thấy con người thật thà này không hiểu những lời bóng gió của nàng, không hề có chút nghi ngờ nào, nàng thấy thương hại. Tự nhủ rằng người bị trừng phạt tàn nhẫn nhất sẽ chính là ông, thế nên nàng đã chùn bước, nhưng đã quá muộn và vụng về và ông đã moi được điều bí mật của nàng.

Nàng bước tới định nắm tay ông, nhưng ông vẫn hất tay nàng ra và nói:

- Để tôi yên.

- Thưa ông, tôi xin lỗi, tôi là một người đàn bà bất hạnh, là kẻ đáng kinh tởm.

Ông đứng phắt dậy, dần tìm lại cảm giác về cái hiện thực đáng sợ.

- Cô muốn gì?

-Bức thư kia, tôi cũng đã đoán…

  Ông cười phá lên với vẻ ngao ngán thê thảm, cái cười của một kẻ điên.

- Lạy Chúa! Cô gái ơi! - Ông nói - Cô dám nghi ngờ vợ tôi!

Và trong khi Fancy ấp úng không ra tiếng mấy câu xin lỗi thì ông rút ví lôi ra tất cả những gì mình có, khoảng bảy, tám tờ 100 franc và đặt lên bàn.

- Dù sao tôi cũng xin thay mặt Hector gửi cô số tiền này! - Ông nói - Chúng tôi không muốn để cô thiếu thứ gì, nhưng tin tôi đi, hãy để cho Hector cưới vợ.

  Rồi, vẫn với động tác như cái máy làm tiểu thư Fancy sợ hãi, ông cầm lấy khẩu súng săn đặt trong góc và mở cửa bước ra.

Mấy con chó ở ngoài vội lao đến để vuốt ve ông, ông dùng chân đá chúng ra.

  Ông đi đâu? Ông định làm gì?

Chương 18

      Tiếp theo sau đợt  sương mù buổi sáng là trận mưa bụi lạnh thấu xương. Nhưng ông Sauvrest chẳng cảm thấy gì. Ông cứ bước đi ngoài đồng, đầu để trần, theo những con đường vắt ngang, cứ bước ngẫu nhiên, không phương hướng, không mục đích. Ông vừa đi vừa nói to, bỗng chốc dừng bước rồi lại đi tiếp, miệng không ngớt thốt lên những câu kì quặc.

Những người nông dân quanh vùng, sau khi chào hỏi cứ há hốc mồm ngoái nhìn ông, lòng tự hỏi không biết ông chủ lâu đài Valfeuillu có bị điện không.

  Đáng buồn thay là ông không điên. Bị choáng váng bởi một tai họa có một không hai giáng xuống giữa cuộc đời đang hạnh phúc, có lúc đầu óc ông như bị tê liệt. Nhưng rồi dần dần ông lấy lại được những ý nghĩ rời rạc và cùng với năng lực suy nghĩ, năng lực đau khổ của ông cũng trở lại.

Những cơn tai biến tinh thần cũng giống như tai biến thể chất. Ngay sau khi bị một cú va chạm làm chấn thương sọ não hoặc gãy tay chân, người ta sẽ cảm thấy một nỗi đau khủng khiếp, nhưng nó vẫn tỏ ra mơ hồ và khó xác định, tiếp theo là một sự tê cóng kéo dài. Chỉ về sau người ta mới chịu đau đớn thực sự: nỗi đau này cứ từng giây từng phút tăng lên, xót xa không thể chịu nổi cho đến mức cực điểm.

Cũng như vậy, ý nghĩ của người đàn ông bất hạnh này cũng đang làm gia tăng nổi hoang mang chết người.

Sao? Chính là Berthe và Hector đã lừa ông, đã làm ông bị ô danh. Nàng, người đàn bà được ông yêu đến mức tôn thờ; anh ta, người bạn thân nhất, lâu năm nhất của ông. Một kẻ bất hạnh đã được ông kéo ra khỏi sự khốn cùng; một gã quý tộc sạt nghiệp được ông giằng khẩu súng ra khỏi thái dương và dẫn về đây.

Và tại nhà ông, chúng ngấm ngầm làm điều bỉ ổi tệ hại này. Không biết chúng đã đùa cợt lòng tin cao thượng của ông đến mức nào rồi, ông đã bị lừa một cách khốn nạn đến ra sao rồi?

Phát hiện đáng sợ này đang đầu độc không chỉ tương lai mà cả quá khứ của ông. Giá mà ông có thể xóa bỏ, tiêu hủy khỏi đời mình những năm tháng sống bên Berthe. Kỷ niệm về những hạnh phúc ngày nào đang dâng đầy lòng ông một nỗi ghê tởm, giống như ý nghĩ về một số món ăn nào đó làm người ta nôn mửa.

Nhưng chuyện đó xảy ra như thế nào? Bao giờ? Tại sao ông không hề hay biết?

Ông nhớ lại hàng nghìn chi tiết đáng ra đã có thể làm sáng tỏ nếu như bản thân không mù quáng. Ông nhớ đến một vài ánh mắt của Berthe, vài lần nàng chuyển giọng, những cái có thể coi là sự thú tội.

- Trong câu chuyện về đám cưới của Trémorel với  tiểu thư Courtois, cả hai đã đùa cợt sự cả tin của ông!, Ông cho rằng điều này giải thích tại sao anh chàng Hector lúc đầu ngập ngừng mà sau đó bỗng nhiên quay ngoắt sang hào hứng. Kế hoạch được kéo dài từ khá lâu đó chính cái băng đen để bịt mắt ông.

Có đôi lúc ông cố thử nghi ngờ. Cái này thuộc loại nỗi đau lớn đến mức cần phải có những cái hơn cả bằng chứng để cho người ta tuyệt đối tin tưởng.

- Không thể như thế được! - Ông lẩm nhẩm - Không thể như thế được!

Ngồi trên một gốc cây đổ ở giữa rừng Mauprévoir, ông mở bức thư định mệnh ra đọc lại đến lần thứ mười.

- Bức thư này chứng minh tất cả, - Ông nói - nhưng cũng chẳng chứng minh được điều gì.

Và ông đọc lại một lần nữa:

“Ngày mai anh đừng đi Petit-Bourg...”

A! Chẳng phải ông đã bao lần tin tưởng ngu ngốc đến mức báo bá tước Trémorel rằng: “Ngày mai tớ sẽ vắng nhà, cậu ở nhà chơi với Bertha cho cô ấy vui.”

Vậy là câu nói trên của bức thư chưa nói lên điều gì. Nhưng tại sao lại viết thêm: “hoặc tốt hơn hãy quay về trước bữa sáng"? Đây chính là điều để lộ sự sợ hãi, tức là để lộ sai lầm. Ra đi rồi lại trở về ngay, đó là thái độ tỏ ra thận trọng, đề phòng sự nghi ngờ.

  Rồi tại sao lại viết “Anh ấy" mà không viết "Clément? Sắc thái của cái từ “Anh ấy” có vẻ xúc động, “Anh ấy” có nghĩa là một người thân yêu, được yêu quý, hoặc là ông chủ mà người ta ghét cay ghét đắng. Không có nghĩa trung gian ở đây: Đó  là người chồng hoặc người tình“Anh ấy” không bao giờ có ý nghĩa vô tư. Khi một người chồng bị người vợ gọi là “anh ấy” thì coi như tiêu đời.

Nhưng Berthe đã viết mấy dòng này từ khi nào? Chắc là vào một buổi tối, sau khi họ lui về phòng ngủ của hai vợ chồng. Lúc ấy ông đã nói: “Ngày mai anh đi Melun” và ngay tức khắc nàng đã viết vội bức thư này rồi gấp vào một quyển sách chuyển cho tình nhân của nàng.

- Tình nhân của nàng!

Ông nói to câu này như để tự mình nghe thấy, như để tự thuyết phục mình về cái thực tế ghê sợ. Ông lại nói to:

- Vợ mình, Berthe của mình, có một người tình!

Lâu đài hạnh phúc của ông, thứ mà ông tưởng vững chắc đến mức có thể thách thức mọi sóng gió cuộc đời, giờ đang đổ sụp, còn ông thì đứng đó, điên loạn giữa đống đổ nát. Chẳng còn hạnh phúc, niềm vui, hy vọng, chẳng còn gì. Mọi kế hoạch cho tương lai của ông đều dành cho Berthe, tên nàng trộn lẫn với mọi ước mơ va ông, hay đúng hơn nàng vừa là tương lai vừa là giấc mộng của ông.

  Ông đã yêu nàng đến mức nàng trở thành một phần của đời mình, ông không thể thấu hiểu mình nếu không có nàng. Mất Berthe, ông chẳng còn mục đích gì để hướng tới, chẳng còn lý do gì để sống

   Ông thấy quá rõ mọi thứ đã đổ vỡ, đến mức có ý định kết liễu cuộc đời. Ông có súng, có đạn, người ta sẽ coi cái chết của ông là một tai nạn đi săn, thế là xong

Vâng, nhưng còn họ?

Ôi, chắc chắn họ vẫn diễn tiếp trò hề bỉ ổi, sẽ ra vẻ khóc than, trong khi con tim rộn lên vì vui sướng. Không còn chồng nữa, không còn gì cản trở nữa, không phải mưu mẹo, sợ hãi nữa. Di chúc của ông đảm bảo toàn bộ tài sản cho Berthe, họ sẽ giàu có. Họ sẽ bán hết, sẽ vui. vẻ đi chơi thật xa để được tự do yêu nhau, sang Italia, ở Venise, ở Florence.

Đối với họ, kỷ niệm dành cho ông, người chồng tội nghiệp quá cả tin, sẽ chỉ là kỷ niệm về một kẻ nực cười mà họ lừa dối, nhạo báng và khinh bỉ.

- Không bao giờ! - Ông kêu lên, phát điên vì giận dữ - Không bao giờ! Ta muốn chết, nhưng trước đó ta phải trả thù.

- Nhưng ông tìm mãi mà không tìm được cách trừng phạt nào đủ tàn nhẫn, đủ khủng khiếp. Nhục hình nào có thể chuộc được những hành hạ ghê gớm mà ông phải chịu đựng?

Ông tự nhủ để đảm bảo tốt nhất cho việc trả thu thì cần phải chờ đợi, ông thề là sẽ đợi. Ông thề sẽ phải biết giả vờ vững tâm, cam chịu quan sát, nghe ngóng mọi thứ. Ông tự nhủ: Mình cũng sẽ nham hiểm chẳng kém gì bọn họ.

  Nhất thiết phải tạo được cuộc sống hai mặt một cách khôn khéo. Berthe là người đàn bà rất tinh tế khôn ngoan, chỉ cần một dấu hiệu ngờ vực đầu tiên cho thấy chồng nàng hoài nghi điều gì đó là nàng sẽ bỏ chạy cùng người tình. Chẳng phải bây giờ, nhờ có ông mà Hector đã có được gần 400.000 franc đó sao?

  Ý nghĩ về việc bọn họ có thể tránh được sự trả thù đang đem lại cho ông một nghị lực cùng tất cả sự sáng suốt của tinh thần.

  Chỉ đến lúc đó ông mới nghĩ đến việc thời gian đã trôi qua, đến trận mưa trút nước, đến quần áo của mình. Thôi kệ! - Ông nghĩ - Ta sẽ tùy cơ khi họ hỏi mà bịa ra một câu chuyện.

Chỉ còn một dặm nữa là về đến nhà, thế mà ông, một người giỏi đi bộ, đã phải mất một tiếng rưỡi mới vượt qua được dặm đường này. Ông tan nát rã rời, cảm thấy lạnh buốt tận xương tủy.

Nhưng khi về đến lâu đài Valfeuillu, ông đã lấy lại được vẻ mặt thường ngày, tính tình vui vẻ thể hiện sự yên tâm tuyệt đối.

  Cả nhà đang đợi ông, mặc dù đã thề nhưng ông vẫn không thể chủ động ngồi vào bàn giữa hai người kia, hai kẻ thù tàn nhẫn nhất của ông. Ông thông báo rằng vì bị lạnh nên thấy khó ở và sẽ đi nằm..

Berthe cố nài nỉ ông húp một bát canh nóng và một cốc vang Bordeaux mà không được.

- Nói thật là anh cảm thấy khó ở. - Ông nói.

  Sau khi Sauvresy lui về phòng, Berthe quay sang hỏi Trémonel:

-Anh có nhận thấy không, Hector?

- Nhận thấy gì?

- Chồng em có gì đó lạ lùng lắm.

- Rất có thể, sau khi bị dầm mưa cả ngày.

- Không. Ánh mắt anh ấy có vẻ khác lạ.

- Anh thấy anh ấy vẫn vui như mọi ngày.

- Hector! Chồng em có vẻ nghi ngờ rồi.

- Anh ấy á! Ồ! Anh bạn tội nghiệp của tôi, anh ấy quá tin chúng ta nên không thể nghĩ đến chuyện ghen tuông.

- Anh nhầm rồi, Hector, anh ấy đã không hôn em khi vào nhà và đây là lần đầu tiên kể từ ngày cưới.

  Thế là, ngay từ đầu ông đã phạm một sai lầm. Ông cảm thấy rất rõ điều đó nhưng ôm hôn Berthe trong lúc này thì thật nằm ngoài khả năng của ông. Tuy nhiên, ông còn đau khổ hơn khi mình không nói chuyện với nàng và nhất là không còn tin nàng.

  Sau bữa tối, khi vợ và bạn lên phòng ông thì thấy ông run lập cập trong chăn, mặt đỏ bừng, trán nóng ran, cổ họng khô rát, hai mắt long lanh ánh lên vẻ đáng lo ngại. Chẳng mấy chốc ông lên cơn sốt kèm theo trận mê sảng khủng khiếp.

  Mọi người cho mời bác sĩ đến, ông này lúc đó tuyên bố rằng ông không thể bảo đảm được. Ngày hôm sau bệnh tình ông Sauvresy trở nên nặng hơn.

Lúc này ông bá tước Trémorel và bà Sauvresy tỏ ra tận tâm nhất mực. Liệu có phải họ đang nghĩ đến chuyện chuộc tội không? Điều đó khó tin lắm. Có khả năng nhất là họ muốn mọi người phải kính nể sự quan tâm của họ đối với bệnh tình của ông Sauvresy. Họ không rời ông một phút, thay nhau thức canh hằng đêm. Và tất nhiên, thức canh là một việc khó nhọc. Cơn mê sảng dữ tợn vẫn không dứt. Có đến hai, ba lần phải dùng đến vũ lực mới giữ được ông nằm yên trên giường, vì ông muốn quăng mình qua cửa sổ.

Sang đến ngày thứ ba ông có một sự hoang tưởng kì lạ. Ông dứt khoát không muốn ở lại trong phòng. Ông kêu lên như một người điên:

- Mang tôi ra khỏi đây, mang tôi ra khỏi đây.

Nghe lời bác sĩ, mọi người thu xếp cho ông một chiếc giường trong căn phòng khách nhỏ ở tầng trệt trông ra vườn. Nhưng cơn sốt không moi được một lời nào cho thấy sự nghi ngờ của ông. Có thể như nhà bệnh học Bichat từng nói, một ý chí mạnh mẽ có khả năng kiểm soát được cả cơn mê sảng.

Cuối cùng, đến ngày thứ 9, vào buổi chiều, cơn sốt đã hạ. Hơi thở hổn hển đã dịu, ông ngủ thiếp đi. Khi tỉnh lại, ông đã hoàn toàn tỉnh táo.

Lúc này là thời điểm kinh khủng. Có thể nói ông lại phải nhớ lại sự đau đớn của mình. Ban đầu ông tưởng rằng đó là kỷ niệm về cơn ác mộng ghê tởm đang trở lại.

Nhưng không. Ông đã không nằm mơ. Ông nhớ lại khách sạn Belle-Image, tiểu thư Fancy, khu rừng Mauprévoir và bức thư. Bức thư này ra sao rồi?

Thế rồi, vì có sự hình dung lờ mờ về một căn bệnh nghiêm trọng, về một cơn mê sảng, ông tự hỏi liệu mình  có nói mê không. Nỗi lo lắng đó khiến ông không dám làm một cử động nhẹ nhất và với sự thận trọng hết mức này, ông đánh liều từ từ mở mắt.

  Lúc đó là 11 giờ tối, đám gia nhân đã đi ngủ. Chỉ có Hector và Berthe thức canh. Anh ta đang đọc báo, cô nàng thì đang đan móc cái gì đó.

Nhìn vẻ mặt bình thản của họ, ông hiểu rằng mình đã không nói mơ câu gì. Nhưng tại sao ông lại ở trong căn phòng này?

Ông làm một cử động nhẹ, Berthe lập tức đứng lên bước tới bên ông.

- Anh thấy thế nào rồi, Clément của em? - Nàng hỏi và âu yếm hôn lên trán ông.

- Anh không còn đau nữa.

- Dù sao cũng phải thận trọng theo dõi.

- Anh ốm mấy ngày rồi?

- 8 ngày rồi.

- Tại sao lại đem anh đến đây?

- Chính anh muốn như thế mà.

Ông Trémorel cũng bước tới bên. Ông ta khẳng định thêm cho câu nói của Berthe:

- Chính cậu muốn thế, cậu không muốn ở phòng trên, ở đó cậu giãy giụa khó chịu.

-À!

- Nhưng cậu đừng tốn sức nữa, - Hector nói tiếp: cố ngủ đi rồi mai sẽ khỏi. Cậu ngủ ngon nhé, tớ cũng đi ngủ để 4 giờ sáng mai quay lại trực thay cho vợ cậu.

  Ông ta lui ra, còn Berthe, sau khi cho chồng uống nước, nàng lại quay về chỗ ngồi của mình.

- Thật là một người bạn hiếm có, anh Trémorel này. - Nàng khẽ nói.

Sauvresy không đáp lại lời khen thật mỉa mai kinh khủng kia. Ông lại nhắm mắt, vờ ngủ và nghĩ đến bức thư. Mình đã làm gì với bức thư rồi? Ông nhớ rất rõ là đã gấp nó cẩn thận và nhét vào túi áo gi-lê. Nếu để nó rơi vào tay vợ ông thì sẽ làm hỏng sự trả thù của ông, mà biết đâu nó có thể nhanh chóng bị vợ ông phát hiện. Thật là một phép màu nếu như anh chàng hầu phòng không đặt nó lên bệ lò sưởi như vẫn thường làm đối với mọi thứ tìm thấy trong túi áo ông. Ông đang nghĩ cách lấy lại nó, đến khả năng quay lên phòng mình, nơi mà chiếc áo gi-lê chắc vẫn còn để ở đó, thì Berthe nhẹ nhàng đứng lên. Nàng bước tới bên giường và thì thầm gọi nhỏ:

- Clément! Anh Clément!

Ông không mở mắt và tin rằng ông đang ngủ, nàng nín thở rón rén bước ra khỏi phòng.

- Ôi! Cô ả khốn nạn, cô ta đi gặp tình nhân đó.

Cùng lúc đó, với ý định trả thù, ông lập tức nghĩ đến việc phải khẩn thiết lấy lại bức thư. Ông nghĩ: Mình có thể quay lên phòng qua vườn theo đường cầu thang phụ mà  không ai nhìn thấy. Cô nàng tưởng mình thiếp đi rồi, mình sẽ kịp trở về rồi nằm ngủ trước khi cô ta quay lại.

  Ngay lập tức, chẳng cần quan tâm đến thể trạng còn quá yếu không biết có đi nổi không, chẳng lo đến nguy hiểm nếu gặp gió lạnh, ông nhảy xuống giường,  khoác chiếc áo choàng vẫn đặt trên ghế, rồi với đôi chân trần trong đôi dép lê, ông bước thẳng ra cửa. Ông tự nhủ: Nếu có ai đến, nếu có ai bắt gặp mình, lập tức mình đã phó mặc cho cơn mê sảng.

Cây đèn ngoài tiền sảnh đã tắt, ông phải mất một chút chật vật mới mở được cửa. Tuy nhiên ông vẫn mở được rồi bước ra vườn.

Trời rét căm căm và tuyết đang rơi. Gió quật những cành cây lạnh cứng làm phát ra những âm thanh buồn thảm. Tường nhà chìm trong bóng tối. Chỉ có một cửa sổ đang sáng đèn, đó là cửa sổ căn phòng của bá tước Trémorel.

Trên chiếc rèm cửa bằng vải mỏng hiện lên cực kì rõ nét hình bóng một người đàn ông, đó là bóng của Hector. Anh ta đang đứng trước cửa sổ, trán tì lên kính.

Theo bản năng, ông Sauvresy dừng lại để quan sát người bạn kia, người sống ở nhà ông mà cứ như ở nhà mình, người đã đem đến sự ô danh, tuyệt vọng và cái chết để đổi lấy lòng hiếu khách thân thiện nhất.

Anh ta đang nghĩ gì mà đứng nhìn vào bóng đêm thế kia? Liệu anh ta có nghĩ đến hành động bỉ ổi của mình không? Nhưng kìa anh ta có một cử động đột ngột anh ta quay mặt lại như thể bị bất ngờ bởi tiếng động và nào đó. Cái gì vậy? Sauvresy thừa biết nó là gì. Một cái bóng thứ hai hiện ra trên tấm rèm mỏng, đó là bóng có - vợ ông, Berthe.

Thế mà ông vẫn cứ cố hoài nghi! Thêm một bằng chứng mới mà ông không cần phải đi tìm.

  Lý do nào đưa cô nàng đến căn phòng đó vào giờ phút này? Nàng đang nói với vẻ sốt sắng. Ông có cảm tưởng như đang nghe thấy cái giọng âm vang, Lc ngân lên như chuông, lúc lại nhẹ nhàng âu yếm, làm rung lên tất cả những sợi dây si mê trong lòng ông. Ông lại như nhìn thấy đôi mắt quá đẹp ngự trị trái tim mình.

Nhưng nàng đang làm gì kia?

Chắc là nàng đến để hỏi Hector điều gì đó, anh ta từ chối, thể là nàng đang cầu xin. Đúng, nàng đang cầu xin, Sauvresy đoán được điều đó căn cứ vào những động tác của Berthe đang hiện rõ trên nền vải rèm, giống như những bóng ma đen thẫm bí ẩn in trên tấm giấy dầu. Ông hiểu rất rõ cái động tác van xin làm say lòng người rất quen thuộc như thế kia khi nàng muốn có được điều gì đó! Nàng nắm hai bàn tay đưa lên ngang mặt, nghiêng đầu, khép hờ đôi mắt để gia tăng hiệu quả. Thật mơ mộng thi vị được nghe giọng nàng khi nàng nói: “Nào nói đi, anh Clément của em, anh đồng ý chứ, đúng không? Anh đồng ý thật mà!...” - Và bây giờ, vẫn cái động tác đáng yêu đó, vẫn ánh mắt và giọng nói đó, nàng đang dành cho người đàn ông khác.

Sauvresy buộc phải tựa vào một gốc cây cho khỏi ngã.

  Rõ ràng Hector đang từ chối điều mà nàng mong muốn. Nàng đang huơ ngón tay trỏ của bàn tay phải, với  những cử chỉ láu lỉnh, gật đầu vẻ hờn dỗi. Chắc là nàng đang nói: “Chàng không đồng ý, chàng thấy đấy, chàng không đồng ý...”.  Tuy nhiên nàng vẫn tiếp tục cầu xin.

  Ôi! - Sauvresy nghĩ - Anh ta biết cách cưỡng lại một lời cầu xin từ miệng nàng, còn ta thì chẳng bao giờ có được can đảm đó. Khi nàng nhìn, anh ta có thể giữ được lý trí, sự bình thản, ý chí. Còn ta thì chẳng bao giờ nói “không” với nàng, đúng hơn là chẳng bao giờ ta đợi cho đến khi nàng phải yêu cầu điều gì. Ta dành cả cuộc đời để dò xét những ý tưởng ngông cuồng nhất của nàng để ta đón trước. Có phải chính điều đó làm ta thất bại?

Hector vẫn ngoan cố và Berthe dần trở nên sôi động, chắc hẳn nàng đang tức giận. Nàng lùi bước, đưa thắng một tay ra, nửa thân trên ngả ra sau, có vẻ nàng đang đe dọa anh ta.

Cuối cùng anh ta chịu thua. Anh ta gật đầu ra hiệu “đồng ý".

  Thế là nàng chạy lao đến, hai tay dang ra và cả hai cái bóng nhòa thành một trong cái ôm kéo dài.

Sauvresy không thể kìm giữ một tiếng kêu khủng khiếp tan loãng đi trong tiếng gió gầm gào. Ông muốn có một sự chắc chắn, thì đây ông đã có nó. Sự thực bung ra rõ ràng, không thể chối cãi. Giờ thì ông không cần tìm kiếm gì nữa, không cần tìm kiếm gì ngoài sự trừng phạt nghiêm khắc và khủng khiếp.

Lúc này Berthe và Hector đang nói chuyện thân mật, đứng áp người vào ngực anh ta, thỉnh thoảng cô nàng lại vít đầu anh ta xuống để hôn lên mái tóc đẹp.

Sauvresy hiểu rằng cô nàng đang chuẩn bị xuống dưới nhà, thế là ông không thể nghĩ đến việc đi tìm bức thư và vội vàng quay trở vào và vì sợ bị bắt gặp nên ông quên không cài lại chốt cổng vườn..

Chỉ đến khi về tới phòng ông mới nhận ra bản thân đã dầm mình trong tuyết, thậm chí còn giữ lại cả mấy bông tuyết trên đôi dép ướt đẫm. Ông vội vàng quảng chúng vào sâu dưới gầm giường rồi leo lên giường giả vờ ngủ.

  Vừa đúng lúc Berthe bước vào. Nàng bước tới bên chồng và tin rằng ông không thức giấc, nàng lại trở về với công việc đan móc bên cạnh lò sưởi.

Nàng mới móc chưa được mười mũi kim thì Trémorel xuất hiện. Ông ta quên không đem theo tờ báo trên gác nên đã quay lại tìm. Ông tỏ ra lo lắng.

- Nàng có ra khỏi nhà tối nay không? - Ông ta hỏi với giọng thì thầm.

- Không.

- Đám gia nhân đã đi ngủ rồi chứ?

- Ít nhất là em nghĩ thế. Nhưng sao anh lại hỏi vậy?

- Từ lúc anh lên phòng, tức là chưa đầy nửa tiếng đồng hồ, có người nào đã ra vườn và quay vào nhà.

Berthe nhìn ông với vẻ lo lắng đặc biệt.

- Anh có dám chắc những gì mình nói không?

- Hoàn toàn chắc chắn. Đang có tuyết rơi và cái người đi ra ngoài đã để giày vương tuyết vào nhà.

   Những cục tuyết này vương trên nền đá lát ngoài tiền sảnh đã tan thành nước...

Cô nàng vội cầm cây đèn lên ngắt lời Hector:

- Anh đi theo em.

Ông Trémorel đã không nhầm. Họ nhận ra đây đó có những vệt nước nhỏ, nổi rất rõ trên những tấm đá lát hình vuông màu đen.

-Có thể mấy vệt nước này đã có từ lâu chăng? - Berthe thử phán đoán hú họa.

- Không. Anh quả quyết rằng vừa rồi ở đây không có gì, với lại, em xem đi, ở chỗ này vẫn còn một ít tuyết.

- Thế thì chắc là một gia nhận chăng? Hector đi ra kiểm tra công vườn.

- Anh không tin! - Ông ta đáp - Một người gia nhân hẳn đã phải cài cổng lại rồi, mà em thấy đó, chốt cổng đã được kéo ra. Tối nay chính anh đã đóng cổng và nhớ chính xác là đã cài then.

- Thế thì lạ thật.

- Hơn nữa, hãy chú ý đây này, vệt nước chỉ đến cửa phòng khách là hết.

  Cả hai đứng im lặng, vẻ hồi hộp, nhìn nhau đầy lo - âu. Họ đều có một ý nghĩ kinh hãi:

- Liệu có phải anh ấy không?

Nhưng anh ấy đi ra vườn làm gì? Chỉ có thể là để theo dõi họ. Lúc đó họ đã không nghĩ đến cái cửa sổ.

- Không thể là Clément được! - Cuối cùng Berthe lên tiếng- Anh ấy đã ngủ khi em ra khỏi phòng và giờ vẫn ngủ rất sâu.

Nằm nghiêng trên giường, Sauvresy lắng nghe cuộc nói chuyện của hai kẻ mà bây giờ đã trở thành kẻ thù kinh tởm nhất. Ông nguyền rủa sự bất cẩn của mình, ông cũng hiểu rõ rằng mình sinh ra không phải để làm những trò nham hiểm. Cầu mong cho họ đừng nghĩ đến chuyện kiểm tra áo choàng và đôi dép của mình. - Ông nhủ thầm.

Rất may là cái ý nghĩ đơn giản như thế mà họ cũng không nghĩ ra, rồi họ chia tay sau khi đã làm mọi cách để trấn an nhau. Nhưng trong thâm tâm, mỗi người đều mang một nỗi nghi ngờ xót xa.

Ngay đêm đó, Sauvresy lên một cơn sốt khủng khiếp. Sau một chút tỉnh táo, cơn mê sảng đáng sợ lại đem đến cho ông những bóng ma ghê rợn.

Sáng hôm sau, ông bác sĩ R... tuyên bố rằng ông Sauvresy rơi vào tình trạng nguy hiểm hơn bao giờ hết. Cơn đau tăng lên dữ dội, nhưng sự tiến triển của nó thì ngày càng chắc chắn. Xuất hiện những triệu chứng mâu thuẩn nhất. Mỗi ngày lại có một hiện tượng mới trái ngược với chẩn đoán của bác sĩ. Ngay khi có được một tiếng đồng hồ thuyên giảm, thì ông Sauvresy lại thấy cái cảnh tượng ghê tởm ở cửa sổ, thế là mọi điều tốt đẹp lại tan biến.

  Vả lại ông đã không nhầm. Tối đó Berthe đã xin Hector một ân huệ.

Ngày hôm sau nữa, ông Xã trưởng Orcival sẽ có  chuyến đi Fontainebleau cùng cả nhà và đề nghị bá tước Trémorel đi cùng. Hector sốt sắng nhận lời.

Khốn nỗi, Berthe không thể chịu được khi nghĩ đến chuyện ông ta sẽ ở bên Laurence suốt cả ngày trời, nên nàng đã đến van xin ông từ bỏ ý định đó. Nàng chứng minh cho ông ta thấy ông không thiếu những lý do chính đáng. Chẳng lẽ mạng sống của bạn mình đang gặp nguy hiểm mà ông lại đang tâm vui chơi như thế sao!

Ban đầu ông dứt khoát không chịu. Nhưng với những lời cầu khẩn tha thiết và cả những lời đe dọa. nàng buộc ông phải nghe lời và chỉ rời phòng sau khi ông thề sẽ viết thư cáo lỗi với ông Courtois ngay tối đó. Ông bá tước đã giữ lời, nhưng rất bực tức vì thái độ độc đoán này của cô nàng. Ông chán ngán vì cứ phải không ngừng hy sinh ý chí, hy sinh tự do đến mức không thể dự định, không thể nói và hứa hẹn điều gì mà không thăm dò trước con mắt sắc của người đàn bà ghen tuông này.

  Cái vòng xích trói buộc ông ngày càng nặng nề và làm ông đau đớn. Ông hiểu rằng về lâu dài nó không tự cởi ra, mà sớm hay muộn ông sẽ phải đập bỏ nó.

Ông chưa bao giờ yêu Berthe, cũng chẳng yêu Fancy, nhưng lại yêu con gái ông Xã trưởng Orcival.

Ban đầu, một triệu đồng của hồi môn đã khiến ông lóa mắt, nhưng dần dần ông bị lôi cuốn bởi sức hấp dẫn sắc sảo toát ra từ Laurence. Ông, một kẻ ăn chơi phè phỡn, đã bị quyến rũ bởi vẻ yêu kiều, ngây thơ trong trắng, vẻ chân thành và sắc đẹp của nàng. Đến mức ông sẵn sàng cưới Laurence ngay cả khi nàng nghèo, giống như Sauvresy đã cưới Berthe.

Nhưng ông lại quá sợ cô nàng Berthe này, nên không thể bỗng dưng mà bất chấp nàng được và ông đành phải đợi thêm, phải tìm cách dùng mưu mẹo. Ngay sau khi xảy ra vụ tranh cãi về chuyến đi Fontainebleau, ông tuyên bố thấy khó chịu do thiếu tập luyện, thế là ngày nào ông cũng cưỡi ngựa hai hoặc ba tiếng. Ông không đi xa mà chỉ đi đến mức tới nhà ông Courtois.

Ban đầu, Berthe không thấy gì đáng ngờ trong những cuộc dạo chơi của bá tước Trémorel. Nhưng sau vài ngày, khi quan sát ông ta kĩ hơn, nàng nghĩ là mình phát hiện có sự thỏa mãn thầm kín nào đó được che giấu dưới cái vẻ mệt mỏi của ông.

Nàng bắt đầu nghi ngờ và nỗi nghi ngờ cứ tăng lên sau mỗi chuyến đi dạo của ông ta. Những phỏng đoán đáng buồn nhất cứ khuấy động nàng khi Hector vắng mặt. Anh ấy đi đâu? Có thể anh ấy đi thăm cái cô Laurence mà nàng vừa sợ vừa ghét kia?

  Linh cảm của một người tình hay ghen đã không đánh lừa nàng, nàng thấy rõ điều đó.

  Một buổi tối, Hector trở về nhà với một nhành thạch thảo do chính Laurence đã gài lên khuy áo mà ông quên gỡ ra. Nhẹ nhàng cầm nhánh hoa, ngắm nghía và đưa lên mũi ngửi, Berthe cố gượng cười trong khi chịu những cơn đau tàn nhẫn nhất của nỗi ghen tuông

- Thật là một loài thạch thảo tuyệt đẹp! - Nàng nói.

- Anh cũng thấy thế! - Hector đáp với giọng thư  thái, mặc dù không biết nó là loài gì.

- Liệu có thóc mách không nếu em hỏi ai đã tặng anh bông hoa này?

- Chẳng có cô nào cả. Đó là món quà của ông Thẩm phán hòa giải đáng quý, Cha Plantat.

Cả xã Orcival đều biết rất rõ, ông Thẩm phán hòa giải, người làm vườn già gàn dở, chưa bao giờ tặng bất cứ ai bông hoa nào ngoài tiểu thư nhà Courtois. Vụ nói dối thất bại thật thảm hại và Berthe không thể bị mắc lừa.

- Anh đã hứa với em, Hector, - Nàng bắt đầu nói - là sẽ không đi thăm tiểu thư Courtois nữa, sẽ từ bỏ đám cưới này.

Ông tìm cách trả lời.

- Hãy để em nói, - Nàng nói tiếp - rồi anh sẽ giải thích sau. Anh đã không giữ lời, đã đùa cợt lòng tin của em, em điên dại đến mức ngạc nhiên. Chỉ có điều, hôm nay, sau khi suy nghĩ kĩ, em muốn nói rằng anh sẽ không được cưới tiểu thư Courtois.

  Rồi ngay lập tức, không đợi ông trả lời, nàng bắt đầu lải nhải không dứt những điều kể lể của loại đàn bà bị quyến rũ hoặc cho là mình bị quyến rũ. Nào là tại sao ông ta lại đến nhà nàng? Rằng nàng đang hạnh phúc trước khi quen biết ông. Đúng là nàng không yêu Sauvresy, nhưng nàng quý trọng anh ấy. Anh ấy tốt với nàng. Nếu không biết những niềm hạnh phúc thiêng liêng của nỗi đam mê đích thực thì chắc nàng đã không khao khát chúng. Nhưng ông đã xuất hiện và nàng không biết cách cưỡng lại sự cám dỗ. Tại sao ông lại lợi dụng việc nàng không thể cưỡng lại sức hút của ông? Và, sau khi làm cho nàng hư hỏng, ông lại muốn rút lui, muốn cưới người đàn bà khác, để mặc cho nàng nhớ tiếc sự qua lại của ông, nhớ tiếc nỗi xấu hổ và sự hối hận về một lỗi lầm ghê tởm.

Ông Trémorel lắng nghe mà bàng hoàng vì sự táo tợn của nàng. Điều này thật không thể tin được! Sao! Nàng dám nói rằng chính ông đã lợi dụng sự thiếu kinh nghiệm của nàng, trong khi trái lại, khi biết nàng rõ hơn, đôi khi ông hoảng sợ vì sự đồi bại của nàng. Ông phát hiện ra sự hư hỏng của nàng trầm trọng đến nỗi tự hỏi không biết mình là người tình thứ nhất hay thứ hai mươi của nàng.

Nhưng nàng đã dồn ông đến mức phát cáu. Nàng đã tỏ ra thô bạo cho thấy ý chí khe khắt của mình, đến mức ông quyết thà mất tất cả còn hơn phải chịu thói độc đoán này thêm nữa. Ông đã hứa nếu có dịp thì ông sẽ cưỡng lại. Và bây giờ ông đang cưỡng lại đây.

- Đúng thế đấy! - Ông tuyên bố - Anh đã lừa nàng, anh đang không có tương lai, đám cưới này sẽ đảm bảo cho anh một tương lai, anh sẽ lấy vợ.

Và ông lặp lại những lý lẽ cũ khi thề rằng mình chưa bao giờ yêu Laurence, nhưng càng ngày ông càng tham tiền.

- Bằng chứng là, “Ông nói tiếp - nếu ngày mai nàng có kiếm cho anh một người đàn bà có 1.200.000 franc chứ không phải một triệu, thì anh sẽ cưới cô ta ngay thay vì tiểu thư Courtois.

   Chưa bao giờ nàng nghĩ ông ta lại dũng cảm như vậy. Từ lâu nàng đã nhào nặn ông ta như nặn một miếng sáp mềm, đến mức cuộc phản kháng bất ngờ này làm cho nàng chưng hửng. Nàng trở nên phẫn nộ, nhưng đồng thời lại cảm thấy một sự thỏa mãn bệnh hoạn làm khoái chí loại đàn bà gặp được một ông chủ có khả năng đánh họ, thế là tình yêu dành cho Trémorel đang giảm đi lại có thêm động lực mới. Thế rồi lần này ông đã tìm thấy những điều nhấn mạnh để thuyết phục nàng. Nàng khinh bỉ ông đủ đến mức tin rằng ông rất có khả năng cưới vợ chỉ vì tiền.

Khi ông kết thúc câu chuyện thì nàng bảo:

- Vậy có đúng là anh chỉ quan tâm đến khoản tiền một triệu kia không?

- Anh đã thề với nàng một trăm lần.

- Anh thật sự không yêu Laurence chứ?

- Berthe yêu quý, anh đã và sẽ chỉ yêu mình nàng.

Ông nghĩ rằng bằng cách ru ngủ Berthe với những lời yêu đương, ông sẽ làm cho nàng quên đi cho đến ngày ông làm đám cưới. Và một khi đã cưới xong, ông sẽ thực sự quan tâm đến tương lai phía trước. Sauvresy còn có ý nghĩa gì với ông! Cuộc đời của một người đàn ông mạnh mẽ là một chuỗi tình bạn bị đổ vỡ. Nói cho cùng, bạn bè là cái gì? Đó là người có thể và cần phải phục vụ cho ta. Sự khôn khéo chính là biết cách cắt đứt quan hệ vào đúng cái ngày họ không còn có ích cho ta nữa.

  Về phần mình, Berthe cũng suy nghĩ rồi bảo Hector;

- Anh hãy nghe đây, bình tĩnh mà nói thì em không thể cam chịu hy sinh như anh yêu cầu. Anh làm ơn hãy để cho em thêm vài ngày nữa để em quen với cú đòn kinh khủng này. Anh hãy đợi... Anh là người mắc nợ em điều đó, hãy để cho anh Clément hồi phục lại đã.

Ông hết sức ngạc nhiên khi thấy nàng dễ tính và dịu hiền đến thế. Ai dám mong đợi những sự nhượng bộ dễ dàng như vậy. Ông không hề nghĩ đến chuyện giăng bẫy ở đây.

Trong lúc vui vẻ, ông có một cơn rung cảm hào hứng, nhưng Bertha đã không nhận ra. Ông nâng bàn tay nàng lên và vừa hôn tay nàng với vẻ nhiệt tình vừa nói:

- Ôi! Nàng tốt quá, đúng là nàng yêu anh.

Chương 19

   Ông bá tước Trémorel không ngờ rằng thời gian nghỉ ngơi theo yêu cầu của Berthe đã phải kéo dài. Sau một tuần, Sauvresy có vẻ đã khá hơn. Ông ấy đã đứng dậy được, bắt đầu đi lại trong nhà, thậm chí có thể tiếp bạn bè đến thăm mà không thấy quá mệt.

  Nhưng than ôi! Ông chủ lâu đài Valfeuillu chỉ còn như một cái bóng của chính mình. Nhìn thấy ông xanh xao như tàu lá, mặt nhợt nhạt, đi đứng loạng choạng, hai má trũng sâu, con mắt long lanh một ánh lửa u tối, người ta không thể nhận ra người đàn ông trẻ tuổi này một thời có đôi môi đỏ, khuôn mặt rạng ngời, người mà ở bờ sông bên cạnh nhà hàng Sèvres đã ngăn bàn tay định tự tử của ông Trémorel.

Ông Sauvresy đã phải chịu biết bao đau khổ. Đã bao lần bệnh tình suýt nữa quật ngã ông, đã bao lần nghị lực của ý chí không chịu khuất phục của ông đã thắng. Ông không muốn, không, ông không muốn chết trước khi trả thù được lũ để tiện đã lấy đi hạnh phúc và cuộc đời mình.

Nhưng phải trừng phạt chúng như thế nào? Ông tìm kiếm và đó là cái định kiến đang đốt cháy đầu ông và thắp sáng ngọn lửa trong mắt ông.

  Giao vợ mình cho tòa án ư? Như thế chẳng phải vui lòng đón trước sự sỉ nhục, đem tên tuổi, danh dự và mạng sống của mình ra làm trò cười cho thiên hạ sao?

Như thế chẳng phải là phó mặc mình cho một vị luật sư lôi mình xuống bùn ư? Người ta sẽ không bào chữa cho người vợ ngoại tình, nhưng họ sẽ công kích ông chồng. Và ông có được sự thỏa mãn như thế nào? Barthe và Trémorel sẽ bị kết án 1 năm tù, hoặc 18 tháng, hoặc 2 năm là cùng.

Ông cảm thấy giết hại kẻ phạm tội sẽ đơn giản hơn! Ông chỉ cần bước vào phòng, chĩa khẩu súng ngắn nhả đạn vào họ. Rồi sau đó? Ông sẽ phải làm tù nhân, bị đưa ra xét xử, phải tự bào chữa, cầu xin lòng khoan dung của luật pháp và có nguy cơ bị kết án.

Còn về chuyện đuổi vợ đi, như thế là đem vợ cho không Hector. Chắc ông sẽ phải tưởng tượng rằng họ say mê nhau, sẽ nhìn thấy họ nắm tay rời bỏ lâu đài Valfeuillu, tươi cười hạnh phúc và nhạo báng ông, một kẻ ngốc nghếch tội nghiệp!

Nghĩ đến đó, ông lại lên cơn giận dữ lạnh lùng, quả thực những mũi nhọn của lòng tự ái đang làm đau thêm những vết thương đau đớn nhất.

- Tất cả những kiểu trả thù tầm thường này không thể làm ông thỏa mãn. Ông muốn một cái gì đó chưa từng nghe thấy, cái gì đó kì quặc, quá đáng, ngang với sự xúc phạm, với những nỗi hành hạ mà mình phải chịu.

- Và ông bắt đầu nghĩ đến những câu chuyện thê thảm đã từng đọc để tìm ra một nhục hình có thể áp dụng cho hoàn cảnh hiện tại. Ông có quyền khó tính, ông quyết định đợi, đằng nào ông cũng đã hy sinh cuộc đời mình rồi.

Chỉ có một việc có thể lật đổ mọi dự định của ông đó là bức thư lấy được từ tay Jenny Fancy. Nó ra sao rồi? Liệu ông có đánh rơi trong rừng Mauprévoir không? Ông đã tìm khắp nơi mà không thấy.

Mặt khác, ông đang tập làm quen với cuộc sống giả vờ, cảm thấy sự khoái chí tàn nhẫn trong thái độ kiềm chế tự đặt cho mình. Ông đã biết cách tạo cho mình một vẻ ngoài không để cho người ta đoán được những suy nghĩ đang ám ảnh ông. Ông chịu đựng những cái vuốt ve nhục nhã của người đàn bà đã từng đáng yêu đến thế

mà không lộ cơn rùng mình, chưa bao giờ ông xòe bàn tay mở rộng như bây giờ cho Hector bắt.

Mỗi tối, khi ba người cùng ở dưới một ánh đèn, ông đều phải chủ động tỏ ra vui vẻ. Ông đang vẽ ra biết bao ảo mộng, để sau này, khi được phép thoát ra, ông sẽ thực hiện được kế hoạch của mình.

Ông bá tước Trémorel tỏ ra vui vẻ.

- Lần này thì anh Clément hồi phục hoàn toàn rồi,

Một buổi tối ông nói với Berthe.

Nàng thừa hiểu ý nghĩa của câu nói.

- Vậy là anh vẫn không ngừng nghĩ tới tiểu thư Courtois? - Nàng hỏi. 

- Nàng không cho phép anh hy vọng à?

-Em đã xin anh chờ đợi, Hector và đúng là anh đã xử sự không vội vã. Em biết một người đàn bà có thể đem lại cho anh không phải một mà là ba triệu đồng hồi môn.

  Ông ngạc nhiên một cách khó nhọc. Trên thực tế, ông chỉ nghĩ đến Laurence và thế là lại xuất hiện vật cản mới!

- Ai là người đàn bà đó?

Em là người thừa kế duy nhất của Clément. - Nàng nói - Anh ấy có thể chết và em có thể trở thành góa bụa.

Hector đứng ngây như hóa đá. Ông đáp:

Nhưng lạy Chúa! Anh Sauvresy đang khỏe hẳn lại rồi mà.

  Berthe đưa đôi mắt to long lanh nhìn xoáy vào ông, rồi, với vẻ bình tĩnh đáng sợ, nàng nói:

- Anh biết được những gì?

Ông Trémorel không muốn và không dám hỏi ý nghĩa của câu nói kì lạ này. Ông thuộc loại người yếu đuối không muốn nghe những lời giải thích, là loại người dễ dàng để cho hoàn cảnh dồn đến đường cùng một cách ngớ ngẩn hơn là cảnh giác giữ thế thủ khi vẫn còn kịp. Đó là những kẻ nhu nhược mà với sự chủ ý hèn nhát thường bịt mắt để khỏi phải nhìn thấy nỗi nguy hiểm đe dọa. Khi gặp một tình trạng đã được xác định rõ ràng mà không dám hình dung, thì họ lựa chọn sự hoài nghi bạc nhược và nỗi phân vân thỏa hiệp.

Mặt khác, dù sợ và có chút căm ghét Berthe, nhưng khi đánh giá những nỗi lo lắng của nàng, ông vẫn có một sự hài lòng như trẻ con. Khi thấy nàng có vẻ quyết liệt và kiên trì để bảo vệ ông, ông lại thấy quý trọng hơn giá trị và tài cán của mình. Tội nghiệp người đàn bà, - Ông nghĩ - trong nỗi đau sợ đánh mất ta và sợ thấy ta thuộc về kẻ khác, nàng đã đi đến chỗ mong cho chồng mình chết đi như thế này đây!

   Và sự nhạy cảm tinh thần của ông tỏ ra kém cỏi đến mức ông không hiểu được tất cả những gì xấu xa, ghê tởm trong những suy nghĩ mà ông gán cho bà Sauvresy và của chính ông.

Tuy nhiên, những diễn biến bệnh tình hết tốt lại xấu của ông Sauvresy lại cho thấy sự nhầm lẫn của ông Trémorel. Đúng hôm đó, khi mọi người tin chắc rằng từ nay ông Sauvresy sẽ nhanh chóng bình phục, thì ông lại phải nằm liệt giường.

Sự ngã bệnh này xảy ra sau khi, như thường lệ từ một tuần nay, ông uống một cốc thuốc canhkina trước khi ăn tối. Chỉ có điều, lần này các triệu chứng thay đổi triệt để, như thể, tiếp theo cái căn bệnh suýt nữa đã bắt ông đi, lại thêm một căn bệnh hoàn toàn khác xuất hiện.

Ông kêu có cảm giác như kim châm ở da, thấy chóng mặt, có những cơn choáng làm co giật chân tay, đặc biệt là hai tay. Những cơn đau thần kinh da mặt không thể chịu nổi nhiều lúc khiến ông phải kêu lên. Một vị hạt tiêu khủng khiếp dai dẳng không dứt làm cho miệng ông không ngừng phải mở ra khép vào. Ông cảm thấy một sự khuấy động bất an làm ông mất ngủ mà morphine liều cao không làm gì được. Cuối cùng, ông cảm thấy sự suy sụp chết người và ớn lạnh ngày càng mãnh liệt, không phải từ bên ngoài mà từ bên trong, như thể nhiệt độ cơ thể đang dần giảm đi.

Cơn mê sảng đã hoàn toàn biến mất, người bệnh vẫn hoàn toàn minh mẫn.

Giữa những thử thách như vậy, ông Sauvresy tỏ ra kiên cường không thể khuất phục, cố gắng chống trả cơn đau.

   Chưa bao giờ ông tỏ ra lo lắng như thế đến việc điều hành khối tài sản khổng lồ của mình. Ông thường xuyên bàn bạc với những người làm ăn, ông cho gọi các công chứng viên và luật sư rồi đóng cửa làm việc cả ngày với họ.

Rồi, lấy cớ cần khuây khỏa, ông nhận tiếp tất cả những người ở Orcival đến thăm mình và khi tình cờ không có ai đến thăm, ông vội sai người đi mời ai đó đến, với ý nghĩ tin chắc rằng nếu ở một mình thì ông không thể không nghĩ đến căn bệnh như thế càng đau đớn hơn.

Từ những gì ông làm, từ những gì ông đang chuẩn bị ngấm ngầm, Berthe đã rút ra những điều phỏng đoán và rơi vào sự vò xé lo âu.

  Nhiều lần, khi một người làm ăn ở trong phòng nhiều tiếng đồng hồ với chồng, nàng đã rình đợi lúc ông ta đi ra để vừa cố hết sức tỏ ra thân thiện và quyến rũ, vận dụng sự khôn khéo hòng moi được tin tức nào đó.

Nhưng không ai có thể thỏa mãn trí tò mò của nàng. Tất cả bọn họ chỉ đưa ra những câu trả lời mơ hồ, ràng hoặc là ông Sauvresy đã nhắc họ phải kín đáo, hoặc họ chẳng có gì để nói.

Vả lại, chẳng ai nghe thấy ông Sauvresy than phiền. Câu chuyện của ông thường nói về Berthe và về Hector. Ông muốn mọi người biết rõ về lòng tận tụy của hai người. Ông chỉ gọi họ là những “thiên thần bảo trợ”, rằng tạ ơn Chúa đã ban cho ông một người vợ và một người bạn như thế.

   Với tất cả những điều đó, bệnh tình của Sauvresy nghiêm trọng đến nỗi người lạc quan như ông Trémorel bắt đầu cảm thấy tuyệt vọng. Ông tỏ ra vô cùng lo sợ. Tình cảnh của ông sẽ ra sao nếu bạn ông chết?  Trở thành góa bụa, Berthe sẽ trở nên khe khắt, nàng sẽ tự do muốn làm gì thì làm và có điều gì mà nàng không dám làm? Ông tự hứa là khi có dịp ông sẽ cố làm sáng tỏ những tình cảm thật sự của bà Sauvresy. Nhưng chính. nàng đã đón trước những ý định của ông.

Đó là vào một buổi chiều, khi Cha Plantat đang ở bên người bệnh, hai kẻ kia dám chắc là không ai nghe thấy và làm ngắt quãng cuộc nói chuyện của họ.

- Em cần một lời khuyên, anh Hector, - Berthe bắt đầu nói - và chỉ có anh có thể cho em lời khuyên. Trong những ngày cuối cùng này, làm sao để biết liệu anh Clément có thay đổi những ý định đối với em?

- Ý định à?

- Vâng. Em đã nói với anh là thông qua bản di chúc mà em đang có một bản sao, Sauvresy sẽ để lại cho em toàn bộ gia sản. Em sợ rằng anh ấy rút lại ý định.

- Nàng nghĩ gì vậy! 

- Ôi, em có lý do để lo sợ. Liệu sự có mặt ở lâu dài Valfeuillu của tất cả những người của pháp luật này có cho thấy âm mưu nham hiểm nào không? Anh nên biết là chỉ một nét bút của con người này cũng có thể khiến đời em đi tong. Anh nên biết là anh ấy có thể lấy đi của em hàng triệu đồng và chỉ để lại khoản hồi môn 50.000 franc!.

-Nhưng anh ấy sẽ không làm thế đâu, -Ông đáp trong khi ngu ngốc tìm cách trấn an nàng - anh ấy yêu nàng...

-Ai đảm bảo với anh điều đó? - Nàng đột ngột ngắt lời - Em đã thông báo với anh là 3 triệu đồng, thì em cần 3 triệu đồng không phải là bản thân mà là cho anh, Hector. Em muốn có số tiền ấy và em sẽ phải có nó. Nhưng làm sao biết được, làm sao biết được?...

Trémorel vô cùng phẫn nộ. Sự nợ nần và thói phô trương ham tiền của ông đã dẫn nàng đi đến chỗ thế này đây. Bây giờ nàng tự cho mình quyền tự ý lợi dụng ông mà không cần quan tâm ông có muốn hay không, đi đến chỗ mua chuộc ông theo cách nào đó. Thế mà ông không thể và không dám nói gì.

- Phải kiên nhẫn, - Ông khuyên - phải đợi...

- Đợi gì? - Nàng đáp lại với vẻ dữ tợn - Đợi cho anh ấy chết ư?

- Đừng nói thế.

- Tại sao không?

Berthe bước đến gần ông, hạ giọng rít lên: - Anh ấy không sống được quá 8 ngày nữa và đây...

Nàng rút trong túi ra đưa cho ông xem một lọ thủy tinh nhỏ màu xanh có nút đậy bằng đá nhám.

-... Đây là cái đảm bảo cho em không mắc sai lầm.

  Hector tái xanh mặt và không nén nổi tiếng kêu ghê sợ. Bây giờ ông đã hiểu ra tất cả, đã rõ sự dễ dãi khó hiểu của Berthe, rõ được sự giả vờ không nhắc đến Laurence nữa, rõ được những câu nói kì quặc và sự tự tin của nàng.

Thuốc độc à? - Ông lắp bắp, kinh hãi - Thuốc độc

- Phải, thuốc độc.

- Nàng chưa dùng đấy chứ?

Nàng ngây người trước cái nhìn xoáy sâu không thể chịu nổi của ông, cái nhìn từng bẻ gãy ý chí của nàng thường khiến nàng phải giãy giụa mà không thoát ra được, còn bây giờ, với giọng bình tĩnh, nàng nhấn mạnh. từng chữ:

- Em đã dùng rồi.

Tất nhiên, bá tước Trémorel là một người nguy hiểm, không thành kiến, không có liêm sỉ, không lùi bước trước bất cứ hành động bỉ ổi nào khi phải thỏa mãn đam mê. Nhưng cái tội ác ghê tởm này đang thức dậy trong ông ta tất cả lòng lương thiện còn lại.

- Được rồi! - Ông phẫn nộ kêu lên - Nàng không được dùng nó nữa.

Ông run rẩy cuống cuồng bước ra, ra đến cửa thì nàng ngăn ông lại.

- Trước khi hành động, - Nàng lạnh lùng nói - anh hãy suy nghĩ kĩ đi. Anh là người tình của em, em có bằng chứng về điều đó, liệu ai sẽ tin nếu anh nói mình không phải là tòng phạm?

Ông cảm thấy cú đe dọa khủng khiếp phát ra từ miệng của Berthe.

- Nào, - Nàng nói tiếp với giọng mỉa mai- anh nói đi, đòi hỏi chứng minh đi. Dù xảy ra chuyện gì, hạnh phúc hay ô nhục, chúng ta cũng sẽ không tách rời nhau, số mệnh của chúng ta là một.

   Hector nặng nề buồng mình xuống chiếc ghế bành, mặt mũi thất sắc như vừa gặp một tai vạ bất ngờ. Ông đưa hai bàn tay co rúm ôm lấy cái đầu như đang muốn nổ tung. Ông cảm thấy bị vây kín trong vòng tròn địa ngục không lối thoát.

- Nhưng thế này thì anh tiêu đời rồi, - Ông ấp úng không biết mình nói gì - anh toi rồi...

Trông ông ta thật đáng thương, khuôn mặt biến sắc khủng khiếp, những giọt mồ hôi lấp lánh trên mỗi chân sợi tóc, đôi mắt đờ đẫn như lên cơn điên dại.

Berthe thô bạo lắc tay ông, vẻ hèn nhát thảm hại của ông làm cho nàng phẫn nộ.

- Anh đang sợ, - Nàng bảo ông - anh đang run! Toi đời ư? Nếu anh yêu em như em yêu anh thì anh đã không nói ra câu này. Chẳng lẽ anh toi đời vì em sẽ là vợ anh, vì cuối cùng chúng mình sẽ được tự do công khai yêu nhau ư? Toi đời cơ à? Vậy là anh đã không nghĩ đến những gì em phải trải qua! Anh đã không biết rằng em đã mệt mỏi vì phải chịu đựng, phải sợ hãi, phải giả vờ!

- Một tội ác kinh khủng quá!

Nàng bật lên một tiếng cười làm ông rùng mình. Nàng nhìn ông khinh bỉ nói tiếp:

- Đáng lẽ anh phải suy nghĩ từ cái ngày anh tước đoạt em từ tay anh Sauvresy, ngày mà anh đã cướp vợ của người bạn đã cứu mạng mình. Anh thử nghĩ xem cái tội ác đó có kém phần kinh khủng không, có kém phần ghê gớm không? Cũng như em, anh đã biết tất cả những gì là tình yêu trong tâm khảm chồng em dành cho em, đã  biết rằng nếu phải chọn giữa việc phải chết và đánh mất em theo kiểu này, chắc là anh ấy sẽ không do dự.

- Nhưng mà anh ấy không biết gì cả. - Hector ấp úng nói - Anh ấy không nghi ngờ gì hết.

- Anh nhầm, anh Sauvresy biết hết rồi.

- Không thể thể được.

- Biết hết rồi, em xin nói với anh như thế và chuyện đó xảy ra từ cái hôm anh ấy đi săn về muộn. Anh có nhớ là khi quan sát ánh mắt anh ấy, em đã bảo: “Hector Chồng em có vẻ nghi ngờ rồi!” Anh đã nhún vai. Anh Có nhớ những dấu chân trong tiền sảnh vào buổi tối khi em lên phòng anh không? Anh ấy đã rình chúng ta. Cuối cùng, anh có muốn một bằng chứng thuyết phục hơn, có ý nghĩa quyết định hơn không? Anh hãy xem bức thư nhàu nát ẩm ướt mà em tìm thấy trong túi áo của anh ấy đây.

  Vừa nói, nàng vừa đặt trước mặt ông bức thư lấy được từ tay cô nàng Jenny Fancy và Hector nhận ngay ra bức thư đó.

- Thật là tai họa! - Ông nói lắp bắp, tỏ ra tuyệt vọng rõ ràng - Nhưng chúng ta có thể cắt đứt. Berthe, anh có thể bỏ trốn.

- Quá muộn rồi. Tin em đi, Hector, mạng sống của chúng ta ngày hôm nay là cái chúng ta phải bảo vệ. Ôi! Anh không hiểu Clément đâu. Anh sẽ không ngờ được cơn giận dữ của anh ấy có thể như thế nào đâu, khi mà anh ấy nhận ra rằng người ta đã đùa cợt lòng tin của mình gớm ghiếc thế nào, đã phản bội anh ấy một cách xấu xa thế nào. Sở dĩ anh ấy không nói gì với em, không để chúng ta nhìn thấy lòng hận thù khôn nguôi, đó là vì anh ấy đang có dự định trả thù khủng khiếp nào đó.

  Tất cả những gì Berthe nói có thừa khả năng xảy ra, Hector hiểu rõ điều đó. Ông hỏi với giọng thất thanh vô ý thức:

- Phải làm gì bây giờ, phải làm sao đây?

- Phải biết anh ấy có ý định như thế nào?

- Nhưng bằng cách nào?

- Em vẫn chưa biết. Em đến xin anh lời khuyên mà lại thấy anh hèn nhát hơn cả đàn bà. Vậy thì cứ để em hành động, anh không phải bận tâm gì, bởi vì em sẽ lãnh tất cả trách nhiệm.

Ông định tìm một lời phản bác.

- Thôi đủ rồi! - Nàng nói - Không được để anh ấy làm ta khánh kiệt, em sẽ tìm cách, em phải suy nghĩ đã...

Dưới nhà có người gọi, nàng liền đi xuống, để mặc Hector tuyệt vọng trong nỗi hoang mang chết người.

Đến tối, sau nhiều tiếng đồng hồ, trong khi Berthe tươi cười tỏ ra hạnh phúc, thì vẻ mặt của Hector vẫn còn lưu lại rất rõ dấu vết của những cảm xúc xót xa, đến nỗi Sauvresy trìu mến hỏi ông liệu có phải ông thấy trong người khó ở không.

- Cậu đã kiệt sức vì thức canh cho tớ rồi, Hector thân mến! - Ông nói - Làm thế nào để cảm ơn sự tận tụy ân cần của cậu đây?

Ông Trémorel không còn sức để trả lời. Thế mà con người này đã biết tất cả! - Ông nghĩ - Thật là một người có nghị lực! Một người can đảm! Vậy thì anh ấy sẽ dành cho bọn ta số phận nào đây?

Trong khi đó, cảnh tượng mà ông chứng kiến lại làm cho ông ghê rợn.

- Mỗi lần Berthe cho chồng mình uống thuốc. nàng lại rút trên mái tóc một cái trâm to màu đen, nhúng nó vào chiếc lọ thủy tinh màu xanh, khều vài hạt có màu trắng nhạt rồi hòa tan chúng vào bát thuốc được pha theo chỉ định của bác sĩ.

Có thể giả định rằng, dưới áp lực của hoàn cảnh tàn bạo, bị quấy rầy bởi những nỗi kinh sợ ngày càng tăng, chắc là ông bá tước Trémorel đã từ bỏ hoàn toàn con gái ông Courtois. Nhưng không phải thế. Ông ta đang nghĩ đến Laurence hơn bao giờ hết. Những lời đe dọa của Berthe, những sự cản trở không thể vượt qua, những nỗi lo lắng và cả tội ác, tất cả chỉ càng làm tăng sự cuồng nhiệt, không phải là của tình yêu, mà là của nỗi đam mê dành cho Laurence, nó khơi dậy ngọn lửa dục vọng của ông đối với nàng.

Có một tia sáng nhỏ nhoi, yếu ớt và run rẩy, lóe lên trong nỗi tuyệt vọng tăm tối, đem đến sự an ủi, làm cho ông tỉnh lại, làm cho cuộc sống của ông dễ chịu hơn.

  Đó là việc Berthe không thể nghĩ đến chuyện cười ông ngay sau khi chồng chết. Sẽ phải mất nhiều tháng hoặc một năm, sau đó ông sẽ biết cách tranh thủ thời gian hơn nữa. Cuối cùng, một ngày nào đó, ông  sẽ tuyên bố ý đồ của mình.

Lúc đó cô nàng Berthe sẽ nói gì? Liệu nàng có kể về tội ác này không? Liệu nàng có đổ cho ông tội tòng phạm không? Ai sẽ tin nàng? Làm thế nào để nàng chứng minh được rằng ông yêu và cưới một người đàn bà khác, được lợi nhờ cái chết của ông Sauvresy? Người ta không thể giết một người đàn ông lại là bạn mình, chỉ để chơi. Liệu nàng có đòi khai quật tử thi không?

Ông cho rằng hiện tại Berthe đang gặp phải cuộc khủng hoảng thuộc loại không chịu được tự do ý chí cũng như khả năng vận dụng lý trí.

Về sau, có thể nàng sẽ suy nghĩ, khi đó có thể nàng sẽ dừng lại chỉ bởi cái khả năng về những mối nguy hiểm mà sự chắc chắn của chúng vẫn không hề làm cho nàng hoảng sợ.

Bằng bất cứ giá nào ông cũng không hề muốn lấy nàng làm vợ, không bao giờ.  Ông đã ghét nàng khi nàng giàu có bạc triệu, thì ông cũng sẽ ghét nàng khi nàng nghèo, khánh kiệt, chỉ còn tiền riêng của mình. Và nàng có thể bị khánh kiệt, chắc là thế, nếu cho rằng ông Sauvresy đã biết hết mọi chuyện.

Chờ đợi không làm cho ông lo lắng. Ông biết là mình được Laurence yêu đủ mức để có thể tin chắc nàng sẽ đợi ông một năm hoặc ba năm nếu cần.

Từ lâu ông đã có sự ảnh hưởng tuyệt đối hơn đối với nàng, đến mức nàng không tìm cách chống lại cũng như không bác bỏ ý nghĩ rằng Hector đã nhẹ nhàng chiếm lĩnh, thâm nhập vào toàn bộ con người nàng, choán đầy con tim và khối óc của nàng.

   Vận dụng hết sức sự động não để suy ngẫm, Hector tự chủ răng, xét theo ích lợi đam mê của ông, có lẽ tốt hơn là cứ để cho Berthe hành động như nàng đang làm.

Ông cố kiềm chế sự nổi loạn của lương tâm, bằng cách tự chứng minh rằng nói cho cùng thì ông không phải kẻ phạm tội.

Ý tưởng phạm tội kia là của ai? Của nàng. Ai thực hiện? Chỉ có mình nàng. Người ta chỉ có thể chê trách. ông về tội tòng phạm đạo đức và vô tình, một tội tòng phạm bị cưỡng ép, bị áp đặt bởi sự lo lắng muốn bảo vệ mình một cách hợp pháp.

  Tuy nhiên, đôi khi sự ghê tởm cay đắng dâng lên đến tận cổ. Ông đã biết thế nào là một vụ giết người bất ngờ, dữ dội và nhanh. Điều đó được giải thích bằng một cú dao chém hoặc cú dao găm. Nhưng cái chết chậm chạp này, được nhỏ từng giọt, được làm dịu bởi sự âu yếm, được che đậy dưới những nụ hôn, thì ông cảm thấy thật ghê sợ.

Ông sợ và ghê tởm Berthe, như sợ một loài bò sát, một con quái vật. Nếu đôi khi họ được ở cạnh nhau mà nàng có hôn ông thì ông rùng mình từ đầu đến chân. Nàng tỏ ra bình thản, duyên dáng, tự nhiên, giọng nàng vẫn giữ được những âm điệu êm ái và dịu dàng, đến mức ông cảm thấy vô cùng ngạc nhiên. Nàng không hề dừng nói chuyện trong khi lùa cây trâm vào chiếc lọ màu xanh và khi theo dõi, ông không hề bắt gặp ở nàng một sự rùng mình, một cái run tay, thậm chí là một cái chớp mắt. Chắc nàng phải là một con người gỗ đá.

Tuy nhiên ông vẫn thấy rằng nàng không tỏ ra thận  trọng cho lắm, nàng có thể bị phát hiện, bị bắt quả tang.

Ông nói cho nàng biết về những nỗi sợ hãi của mình và bất cứ lúc nào nàng cũng làm cho ông run rẩy vì sợ.

- Hãy tin em đi, - Nàng bảo ông - em muốn thành công, em sẽ thận trọng.

- Liệu người ta có nghi ngờ không?

- Ai?

- Ồ! Làm sao mà anh biết được? Tất cả mọi người, đám gia nhân, ông bác sĩ.

- Lẽ nào lại không có chút nguy hiểm gì?

- Berthe, người ta sẽ tìm kiếm, nàng có nghĩ đến điều đó không? Người ta sẽ thực hiện những cuộc điều tra tỉ mỉ nhất.

  Nàng nở một nụ cười cho thấy sự tin tưởng chắc chắn nhất.

- Người ta có thể tìm kiếm, - Nàng nói tiếp - có thể kiểm tra, có thể làm thí nghiệm, nhưng họ sẽ chẳng tìm thấy điều gì hết. Anh tưởng em ngu ngốc dùng chất độc arsen a?

- Làm ơn, nói khẽ thôi!

- Em đã biết cách kiếm một loại chất độc vẫn còn xa lạ, nó thách thức tất cả mọi cách phân giải. Đó là loại chất độc mà cho đến giờ, rất nhiều bác sĩ, đấy là em chỉ nói nhưng bác sĩ là những nhà bác học thật sự thôi, thậm chí còn không biết triệu chứng của nó như thế nào. .

- Nhưng nàng lấy ở đâu ra cái... - Ông ngừng phắt lại trước cái từ: “thuốc độc”. Ông không dám nói ra cái từ này. - Ai cho nàng cái đó? - Ông hỏi lại.

  - Anh quan tâm làm gì! Em biết hành động thận trọng vì người cho em cái đó cũng có nguy cơ gặp hiểm như em và người ấy biết điều đó. Vậy nên, chẳng có gì phải sợ về chuyện này. Em đã phải trả khá nhiều tiền để người ta không phải hối tiếc chút nào.

  Một ý kiến bác bỏ ghê tởm muốn bật ra khỏi miệng ông. Ông muốn nói: “Như thế thì chậm quá!” Ông không dám nói, nhưng nàng đọc được câu đó trong mắt ông.

- Nó chậm là vì em muốn như thế. - Nàng nói . Trước hết em phải biết bản di chúc nói gì về mình và em sẽ làm bằng được.

Quả thực, nàng chỉ bận tâm đến điều đó và trong những lúc ở bên giường của ông Sauvresy hàng tiếng đồng hồ, bằng cách khôn khéo từng tí một và thận trọng dùng những lời lẽ kín đáo, nàng đã hướng những suy nghĩ ngờ vực của ông theo ý mình. Đến mức, chính ông cũng đề cập đến chủ đề này với sự quan tâm thống thiết dành cho Berthe.

Ông nói rằng ông không hiểu tại sao công việc không phải lúc nào cũng ổn thỏa và ý nguyện của ông đã được di chúc lại trong trường hợp rủi ro. Vậy thì quan trọng gì khi ông khỏe hay ốm?

Nghe những câu nói này, Berthe muốn ngăn ông lại. Nàng rền rĩ rằng những ý nghĩ như thế làm nàng quá đau đớn.

. Thậm chí nàng còn khóc lóc với những giọt nước mắt rất thật, những giọt nước mắt long lanh như kim cương chảy dài trên má làm cho nàng đẹp hơn và không thể cưỡng lại, những giọt nước mắt chân thật làm ướt cả chiếc khăn mùi soa bằng vải phin mỏng.

Thật điên rồ! - Sauvresy bảo nàng - Cô nàng điên dại yêu quý của anh, chẳng lẽ nàng tin cái bệnh này làm cho người ta chết được ư?

- Không, nhưng em không muốn.

- Thôi nào. Chúng mình có kém hạnh phúc đi không vì ngay sau ngày cưới anh đã viết một di chúc để lại toàn bộ tài sản cho nàng? Và này, chắc nàng phải có một bản sao chứ? Nàng vui lòng đem nó lại đây cho anh xem.

Mặt nàng đỏ bừng lên, rồi chuyển sang tái xanh. Tại sao anh ấy lại hỏi đến cái bản sao này? Liệu anh ấy có định xé nó không? Nàng lại nhanh chóng tự trấn an mình. Người ta không xé một tờ giấy khi mà chỉ cần ghi một câu trên tờ giấy khác là có thể vô hiệu hóa nó.

Tuy nhiên, nàng vẫn chống trả một chút.

- Em không biết đã để bản sao đó ở đâu.

- Anh thì anh biết. Nó nằm trong ngăn kéo bên trái của chiếc tủ gương. Nàng đi lấy đi, nàng sẽ làm cho anh vui.

Và sau khi nàng ra khỏi phòng, Sauvresy nói với Hector:

- Tội nghiệp cho Berthe yêu quý của tớ, nếu tớ chết, nàng sẽ không sống nổi.

Trémorel không biết trả lời thế nào, nỗi lo sợ của ông tỏ ra không thể diễn tả và hiện lên rõ rệt. Thế mà con người này lại đang nghi ngờ một điều gì đó ư! - Ông nghĩ - Không, không thể như thế được.

    Berthe quay trở lại, nàng nói:

- Em tìm thấy rồi..

- Đưa đây.

  Ông cầm lấy bản sao bức di chúc và đọc với vẻ thỏa mãn rõ rệt, đến một số đoạn lại gật đầu khi nó nhắc ông nhớ lại tình yêu dành cho vợ.

Khi đọc xong, ông bảo:

- Bây giờ, nàng đưa cho anh cây bút với lọ mực.

Hector và Berthe lưu ý rằng việc viết lách bây giờ có thể làm ông mệt, nhưng họ vẫn phải chiều lòng ông. Đứng ở cuối giường, ngoài tầm nhìn của Sauvresy, hai kẻ phạm tội nhìn nhau vô cùng lo lắng. Ông sẽ viết cái gì đây. Nhưng ông đã viết xong.

- Cậu cầm lấy, - Ông bảo Trémorel - đọc to lên những gì tớ vừa viết thêm.

Hector chiều theo ý bạn, mặc dù cảm thấy sự xúc động có thể làm ông run giọng và ông đọc:

“Hôm nay (ngày... tháng... năm), hoàn toàn tỉnh táo, dù đang đau, tôi tuyên bố hoàn toàn không thay đổi một dòng nào trong bản di chúc này. Chưa bao giờ tôi yêu vợ tôi như bây giờ, chưa bao giờ tôi muốn khẳng định như hôm nay, rằng nếu tôi chết trước nàng, thì nàng sẽ thừa kế tất cả những gì tôi có

Clément Sauvresy."

  Là người có đầy nghị lực, hoàn toàn và luôn là chủ được cảm xúc, nên nàng đã kìm được nỗi thỏa mãn vô bờ đang xâm chiếm. Mọi ước nguyện của nàng đã được thỏa mãn, thế nhưng nàng vẫn che đậy được sự  rạng ngời của đôi mắt đẹp bằng vẻ buồn rầu. Nàng cất tiếng thở dài nói:

- Có ích gì bây giờ!

Nàng nói thế thôi, nhưng chỉ nửa giờ sau, khi một mình với Trémorel, nàng buông mình cho niềm vui sướng điên dại ngất ngây như trẻ con.

-Thế là không còn gì phải sợ nữa, - Nàng nói - không sợ gì nữa. Bây giờ chúng ta đã có tự do, có tài sản, có tình yêu ngây ngất, có niềm vui, cuộc sống, tất cả cuộc sống! Ba triệu đồng, Hector à, chúng ta sẽ có ít nhất ba triệu đồng! Vậy là em sẽ giữ bản di chúc này! Kể từ nay anh ấy sẽ không cho một người làm ăn nào vào đây nữa. Bây giờ là lúc em sẽ khẩn trương.

Chắc chắn ông bá tước hài lòng khi thấy nàng được tự do, bởi vì người ta từ bỏ một người góa chồng giàu có bạc triệu dễ hơn từ bỏ vợ một người khác mà nghèo kiết xác không có một xu. Hành động của ông Sauvresy đã làm dịu những nỗi lo lắng đau xót. Thế nhưng con bùng phát vui sướng như tiếng cười phá lên kia, cùng với vẻ yên tâm chắc chắn như thế, lại khiến ông cảm thấy ghê tởm. Ông những muốn có một thái độ trang trọng trong cái tội ác này, một cái gì đó nghiêm trang và trầm lặng. Ông nghĩ rằng ít nhất mình cũng phải làm dịu cơn mê sảng kia.

- Rồi nàng sẽ phải nghĩ nhiều đến anh Sauvresy. - Ông nói với giọng rầu rĩ.

Nàng cất lên một tiếng “prrr” rồi hồ hởi đáp: - Nghĩ đến anh ấy á? Khi nào và để làm gì? Ồ, kỷ  niệm về anh ấy sẽ không phải là nặng nề. Em hy vọng chúng ta sẽ vẫn sống ở lâu đài Valfeuillu này vì em thích nó, chỉ có điều chúng ta sẽ có một khách sạn ở Paris, đó là khách sạn cũ của anh mà chúng ta sẽ mua lại. Thật hạnh phúc, anh Hector, thật là đại hạnh phúc!

Chỉ riêng cái viễn cảnh về niềm hạnh phúc hé mở này cũng đủ làm cho Hector hoảng sợ đến mức nó gợi cho ông một nước đi mới. Ông hy vọng sẽ làm cho Berthe mủi lòng.

- Lần cuối cùng anh van nàng. - Ông nói - Hãy từ bỏ cái dự định khủng khiếp và nguy hiểm này đi. Nàng thấy rõ nàng đang mắc sai lầm, rằng Sauvresy vẫn chưa nghi ngờ gì, rằng anh ấy vẫn yêu nàng.

Vẻ mặt người đàn bà trẻ thay đổi đột ngột, nàng tỏ ra trầm ngâm.

- Thôi không nói chuyện này nữa. - Cuối cùng nàng nói - Có thể em đã nhầm. Có thể anh ấy chỉ mới nghi ngờ, có thể là, cho dù đã phát hiện ra điều gì đó, anh ấy vẫn hy vọng kéo em quay về bằng lòng tốt của mình. Thế nên anh sẽ thấy... .

Nàng im bặt. Có thể nàng không muốn làm cho Hector sợ. Ông ta đã sợ quá đủ rồi. Ngày hôm sau, vì không thể chịu được cảnh tượng hấp hối này và vì không ngừng sợ để lộ chuyện, ông bỏ đi Melun mà không nói lời nào. Nhưng ông đã ghi lại địa chỉ và chỉ cần một lời của nàng, ông đã phải hèn nhát quay về. Sauvresy lại kêu lên đòi gặp ông.

Nàng đã viết cho ông một bức thư với một sự thiếu thận trọng không thể tưởng tượng nỗi làm ông dựng tóc gáy. Ông định khi về đến nhà sẽ khiển trách nàng, nhưng chính nàng lại khiển trách ông trước:

- Tại sao anh lại bỏ chạy?

-Anh không thể ở lại đây, anh thấy khổ sở, anh run sợ, anh chết mất.

- Anh thật là hèn! - Nàng nói.

Ông định cãi lại thì nàng vừa đưa ngón tay lên miệng vừa chỉ vào cửa buồng bên cạnh.

- Suyt!... Có ba ông bác sĩ đang hội chẩn trong đó cả tiếng đồng hồ rồi mà em không thể moi được lời nào của họ. Ai biết họ nói những gì? Em chỉ yên tâm sau khi họ ra về.

   Mối lo sợ của Berthe không phải không có cơ sở. Lần ngã bệnh gần đây nhất của ông Sauvresy, khi ông kêu về những cơn đau dây thần kinh rất dữ dội ở mặt và có một vị hạt tiêu ghê tởm trong cổ họng, thì ông bác sĩ R... đã mấp máy môi một cách khác lạ.

Cái máy môi đó không có ý nghĩa gì, nhưng Berthe đã bắt chộp được, nàng nghĩ đó là sự bộc lộ vô thức một nghi ngờ thoáng qua, nó cứ hiện diện trong đầu nàng như một lời cảnh báo hay một sự đe dọa.

Tuy nhiên, sự nghi ngờ, nếu có, thì chắc cũng nhanh chóng tan biến. Mười hai giờ sau, các hiện tượng đã thay đổi hoàn toàn và ngày hôm sau người bệnh lại tỏ ra khác hẳn. Dù sao, những dấu hiệu khác nhau này, sự thất thường của triệu chứng cũng không làm sai lạc nhiều những điều phỏng đoán của các bác sĩ.

   Từ mấy ngày nay, Sauvresy khẳng định rằng hầu như không còn đau nữa và ban đêm ông ngủ khá tốt. Nhưng ông bộc lộ những biến cố kì lạ, gây hoang mang và đôi khi thái quá.

  Rõ ràng ông đang suy sụp đi từng giờ, đang chết dần và mọi người đều nhận thấy điều đó. Chính vì tình trạng này mà ông bác sĩ R... đã yêu cầu một cuộc hội chuẩn và khi Trémorel trở về là lúc Berthe đang sốt ruột chờ đợi kết quả.

  Kết luận của cuộc hội chẩn thật đáng buồn. Người ta đã thử mọi cách, đã nỗ lực hết sức, không bỏ qua một nguồn lực nào. Người ta không còn biết trông chờ vào cái gì ngoài thể trạng đầy nghị lực của người bệnh.

  Với vẻ mặt bất động và lạnh hơn đá, hai mắt ngấn lệ, cô nàng Berthe vừa nghe cái bản án khốc liệt này vừa đưa ra một hình ảnh hoàn hảo của thần sầu, làm cho mấy ông bác sĩ già phải động lòng.

- Vậy là không còn hy vọng nữa, ôi lạy Chúa! - Nàng kêu lên với một giọng đau xé. Bác sĩ R... hầu như không dám tìm cách trấn an nàng một chút. Ông chỉ đáp lại mấy câu nhạt nhẽo mơ hồ chung chung, những lời an ủi mà người ta biết là vô dụng.

- Không bao giờ được tuyệt vọng, - Ông nói - đối với những người bệnh ở độ tuổi như Sauvresy, tạo hóa, khi người ta ít mong đợi nhất, nhiều khi lại làm những điều kì diệu.

Nhưng khi kéo Hector ra một góc, ông bác sĩ khuyên ông chuẩn bị cho người đàn bà bất hạnh đã tận tụy, quan tâm và yêu chồng thế kia đón nhận đòn đánh khủng khiếp.

  Bởi vì, anh thấy đấy, - Ông nói thêm - tôi không tin là anh Sauvresy có thể sống lâu hơn hai ngày nữa.

Berthe dòng tai nghe ngóng và đã bắt chộp được cái thông báo tối hậu thư định mệnh của quyền năng y học kia và sau khi tiến mấy ông bác sĩ ra cửa, Trémorel quay lại đã thấy mặt nàng rạng rỡ. Nàng nhảy lên ôm lấy cổ ông và nói:

- Bây giờ tương lai đã thực sự thuộc về chúng ta. Chỉ còn một bóng đen duy nhất, khó nhận ra, đang che mờ chân trời của chúng ta, nó sẽ được xua tan. Cứ để mặc em thực hiện lời tiên đoán của bác sĩ R...

Cả hai ăn tối như thường lệ trong phòng ăn, trong khi một chị hầu phòng ngồi trông người bệnh.

Berthe đang có niềm vui mừng quá lớn nên khó mà giấu được. Sự thành công chắc chắn mà không bị trừng phạt, sự tin chắc sẽ đạt tới đích, đang làm cho nàng lộ mình dưới sự giả vờ khôn khéo. Bất chấp sự có mặt của đám gia nhân, nàng vẫn nói sôi nổi với những lời ám chỉ sự giải thoát sắp tới của mình. Cái từ “giải thoát” đã được nói ra.

Tối đó nàng tỏ ra bất cẩn quá mức. Chỉ cần một sự nghi ngờ của một gia nhân, thậm chí một thái độ bực dọc cau có của họ, là nàng có thể bị phương hại, bị toi đời.

  Ngồi nghe mà Hector dựng cả tóc gáy, cứ liên tục vừa đá chân nàng dưới gầm bàn vừa đưa mắt ra hiệu, nhưng vô ích. Có những lúc cái mặt nạ đạo đức giả trở nên nặng nề đến nỗi người ta buộc phải tháo tạm nó ra bằng bất cứ giá nào, dù chỉ trong chốc lát, để được giải lao, được thoải mái. Rất may là cà phê được đem ra và đám gia nhân rút lui.

Trong khi Hector hút xì gà thì Berthe, lúc này đã thoải mái hơn, tiếp tục giấc mơ của mình. Nàng tính sẽ ở lại lâu đài Valfeuillu trong suốt thời gian để tang chồng, còn Hector, để giữ thể diện, sẽ thuê một căn nhà nhỏ xinh xắn quanh đó để nàng có thể đến thăm bất chợt.

Có một điều phiền phức là nàng sẽ phải giả vờ khóc than cho ông Sauvresy đã chết, cũng như nàng đã phải giả vờ yêu khi ông còn sống. Chẳng lẽ nàng không bao giờ kết thúc được với con người này ư! Cuối cùng, một ngày nào đó, nàng sẽ có thể trút bỏ được bộ váy áo đen mà không làm kinh động bọn người ngu ngốc. Thật là một ngày hội! Và họ sẽ cưới nhau. Ở đâu? Ở Paris hay là ở Orcival?

Thế rồi nàng lại lo nghĩ đến cái thời hạn mà sau đó một người đàn bà góa mới được phép lấy chồng mới, bởi vì có một đạo luật về chủ đề này và nàng đang muốn kết liễu công việc ngay tối nay, như thế nàng sẽ lợi thêm một ngày. Hector chắc sẽ lại dài dòng chứng minh cho nàng rằng chờ đợi là cần thiết, vì người ta sẽ có nguy cơ gặp nguy hiểm thực sự.

Tuy nhiên có lẽ ông cũng muốn thấy bạn mình chết để ông kết thúc những nỗi khiếp sợ của mình, để rũ bỏ nỗi ám ảnh đáng sợ của cô nàng Berthe.

Chương 20

    Đêm tối dần,  đến lúc Hector và Berthe phải sang phòng ông Sauvresy. Ông đang ngủ. Hai người im lặng bước đến ngồi bên lò sưởi như mọi khi, chị hầu phòng lui ra.

  Để ánh sáng ngọn đèn không làm phiền người bệnh, người ta đã buông rèm phía đầu giường sao cho người nằm trên giường không thể nhìn thấy lò sưởi. Muốn nhìn thấy, ông Sauvresy phải nhấc mình trên gối và chống tay phải để nghiêng người ngó ra.

  Nhưng ông có một giấc ngủ khó nhọc, bồn chồn, với những cơn rét run co giật. Hơi thở gấp gáp như gió rít của ông làm chiếc chăn cứ phập phồng.

Berthe và Trémorel không nói với nhau một lời. Một sự im lặng buồn tẻ, thảm thê, nó chỉ bị khuấy động bởi tiếng tích tắc của chiếc đồng hồ quả lắc hoặc tiếng sột soạt của những trang sách mà thỉnh thoảng Hector lật giở.

Đồng hồ điểm 10 giờ.

Ít phút sau, Sauvresy cử động, ông đang trở mình thức giấc. Nhẹ nhàng và chu đáo như một người vợ tận tụy, Berthe lanh lẹ bước tới bên giường. Chồng nàng đang mở mắt.

- Anh có thấy đỡ chút nào không, Clément của em? - Nàng hỏi.

- Chẳng đỡ hơn cũng chẳng xấu đi.

- Anh muốn gì không?

- Anh khát.

Hector, khi nãy đã ngước mắt lên khi thấy bạn mình cất tiếng, giờ lại cúi xuống đọc sách.

  Đứng trước lò sưởi, với thái độ cẩn thận tỉ mỉ, Berthe chuẩn bị liều thuốc cuối cùng được ông bác sĩ R. kê đơn và nó đòi hỏi phải có sự thận trọng nhất định.

- Sau khi pha xong thuốc, nàng rút trong túi ra chiếc lọ thủy tinh màu xanh và, cũng như mọi tối, nàng nhúng chiếc trâm cài đầu vào trong lọ. Nàng chưa kịp rút ra thì đã thấy một bàn tay chạm nhẹ vào vai.

Một con rùng mình làm cho nàng rung động đến tận gót chân nàng bất ngờ quay người lại và kêu lên một tiếng thất thanh, tiếng kêu hoảng sợ và khiếp đảm:

- Ôi! . Đó chính là bàn tay của chồng nàng. Đúng, trong khi nàng đứng trước lò sưởi để định lượng cho liều thuốc độc, thì Sauvresy đã nhẹ nhàng nhổm dậy, nhẹ nhàng vén tấm rèm sang bên và chính cái cánh tay gầy guộc của ông đã vươn dài về phía nàng, chính đôi mắt căm hờn và nổi giận đáng sợ của ông đang long lên trước mắt nàng

Tiếp theo tiếng kêu của Berthe là một tiếng kêu khác trầm đục, đúng hơn là một tiếng thở khò khè đáp lại.

   Trémorel đã nhìn thấy tất cả, đã hiểu tất cả và trở nên rụng rời.

  Tất cả đã bị phát hiện! Mấy lời này nổ tung trong đầu họ như những viên đạn trái phá. Chúng lóe lên xung quanh thành những dòng chữ đanh thép. Một khoảnh khắc sững sờ khó tả, một phút im lặng sâu lắng đến nỗi người ta có thể nghe thấy tiếng giật giật của thái dương Hector.

Sauvresy lại chui vào chăn. Ông cười phá lên pha lẫn vẻ bi thương, giống như tiếng cười khẩy của một bộ xương có hai hàm răng va vào nhau lập cập.

Nhưng Berthe không phải loại người mà chỉ một cú đánh, dù kinh khủng đến mức nào, là có thể hạ được. Nàng run như tàu lá, hai chân bủn rủn, nhưng ý nghĩ thì đi tìm những khả năng mưu mẹo. Sauvresy đã nhìn thấy gì? Anh ấy biết được gì rồi? Và nếu anh ấy đã nhìn thấy chiếc lọ thủy tinh màu xanh thì mọi chuyện sẽ rõ ràng. Có thể hoặc chắc là tình cờ mà chồng nàng chạm vào vai nàng đúng lúc nàng đang sắp đặt tội ác.

Những ý nghĩ này lướt qua tâm trí nàng chỉ trong một giây, nhanh như một tia chớp lóe lên chiếu sáng màn đêm. Thế là nàng can đảm và có sức can đảm để đến bên giường, rồi cất tiếng với nụ cười gượng gạo rợn người, nhưng nói cho cùng thì vẫn là một nụ cười.

- Anh vừa làm em sợ quá!

Ông nhìn nàng một giây mà nàng tưởng như kéo dài một thế kỷ và ông chỉ đáp:

- Anh hiểu rồi!

  Có thể vẫn còn chưa chắc chắn. Căn cứ vào con mắt của chồng mình, Berthe thấy quá rõ là ông ấy đã biết Nhưng biết cái gì? Biết đến đâu? Nàng quyết định tiến tục hỏi:

- Anh còn đau không?

- Không.

- Thể thì tại sao anh lại ngồi dậy?

- Tại sao à?

Ông cố nhấc đầu lên khỏi gối, rồi, với một sức lực mà trước đó một phút người ta không dám tin là ông làm được, ông nói tiếp:

- Tôi ngồi dậy để nói rằng cô hành hạ tôi như thế là đủ rồi, rằng tôi đã đi đến cùng kiệt của sức lực con người rồi, rằng tôi không thể chịu đựng thêm được một ngày nào nữa cái nhục hình có một không hai phải nhìn thấy mình, phải cảm thấy mình đang được cân đong chậm chạp cái chết, từng giọt một, bởi bàn tay của chính vợ mình và người bạn thân nhất.

Ông ngừng lời. Hector và Berthe cứng đờ như bị sét đánh.

- Tôi muốn nói thêm với các người: khôn khéo, tinh tế tàn nhẫn như thế là đủ rồi, tôi đau lắm. Ôi! Các người không thấy tôi đau đớn kinh khủng thế nào ư? Các người hãy khẩn trương lên, hãy rút ngắn cơn hấp hối của tôi. Các người hãy giết tôi đi, nhưng mà hãy giết cho tôi chết ngay, hỡi bọn người đầu độc kia!

  Nghe thấy lời nói cuối cùng: “bọn người đầu độc” bá tước Trémorel đứng phắt dậy như đã chờ sẵn trên bàn lò xo, hai mắt nhớn nhác, tay đưa ra phía trước.

  Trước động tác đó, Sauvresy lùa tay nhanh xuống gối, rút ra khẩu súng ngắn chĩa thẳng vào Hector quát lên:

- Không được lại gần.

Ông đã tưởng là, vì thuốc độc bị phát giác, Trémorel đang định lao đến chỗ ông để bóp cổ, để chọn cho ông chết ngạt.

Nhưng ông nhầm. Hector đang cảm thấy phát điên. Ông lại gieo mình ngồi xuống như một khối thịt.

Berthe, luôn là người mạnh mẽ hơn, đang tìm cách vùng vẫy, cố gạt bỏ sự đờ đẫn hoảng loạn đang xâm chiếm toàn thân.

- Anh lại đau hơn rồi, Clément của em. - Nàng nói - Lại vẫn cái cơn sốt ghê sợ này tái phát làm em sợ. Con mê sảng...

- Tôi đang mê sảng thật ư? - Ông hỏi với giọng ngạc nhiên.

- Ôi, vâng, anh yêu quý, chính nó đang ám ảnh anh, đang đem đến cho cái đầu bệnh hoạn tội nghiệp của anh những ảo giác ghê rợn.

Ông tò mò nhìn nàng. Ông thực sự sững sờ trước thái độ táo tợn đang gia tăng cùng với hoàn cảnh...

- Sao! Chúng em, những người bạn, những người thân quý của anh, là em...

Cái nhìn nghiêm khắc của chồng đã buộc nàng, phải, đã buộc nàng phải ngậm lại những lời sắp bật ra trên môi.

  Thôi đi, Berthe, dối trá như thế là đủ rồi. - Ôn Sauvresy nói tiếp - Chẳng ích gì đâu. Không, tôi không nằm mơ, không, tôi không mê sảng. Tôi thừa biết có thuốc độc kia là có thật, tôi có thể gọi tên nó mà không cần rút nó ra khỏi túi cô đâu.

Nàng hoảng sợ lùi lại như thể nhìn thấy bàn tay chồng giơ ra để giật chiếc lọ thủy tinh.

- Tôi đã đoán biết và nhận ra ngay từ đầu, bởi đúng là cô đã chọn loại thuốc độc không hề để lại dấu vết, nhưng những dấu hiệu của nó lại không thể đánh lừa được. Cô có nhớ cái ngày mà tôi kêu là có một vị hạt tiêu không? Ngày hôm sau tôi đã ấn định một cuộc hẹn với bác sĩ và suýt chút nữa thì tôi không được ở một mình. Bác sĩ R... đã có nghi ngờ.

Berthe muốn ấp úng nói câu gì đó. Sauvresy ngăn lại:

- Người ta phải thử thuốc độc trước khi dùng. Ông nói tiếp với giọng mỉa mai đáng sợ - Vậy là cô không hiểu gì về thứ thuốc độc này, không biết gì về những hiệu ứng của nó à? Thật là vụng về! Sao? Thuốc độc của cô gây ra những cơn đau thần kinh không thể chịu được, những cơn mất ngủ không cưỡng lại được, thế mà cô ngớ ngẩn nhìn tôi ngủ suốt đêm mà không ngạc nhiên. Sao?, Tôi kêu là có cơn nóng bỏng vò xé bên trong, trong khi thuốc độc của cô lại bơm những dòng nước đá vào tĩnh mạch và lòng ruột tôi, thế mà cô không hề ngạc nhiên. Cô thấy những triệu chứng bị biến mất và thay đổi, nhưng cô lại không hiểu. Cô thật là điên rồ. Cô có biết rằng tôi đã phải làm cho ông bác sĩ R... không nghi ngờ. Tôi đã phải nén những nỗi đau thật sự bởi thuốc độc và kêu than về những cơn đau tưởng tượng, nực cười, phi lý. Tôi tố giác chính cái điều ngược lại với những gì tôi phải trải qua. Các người đã tiêu đời, nhưng tôi đã cứu các người.

Trước những cú dồn dập như thế, nghị lực tội ác của Berthe đã bị chao đảo. Nàng tự hỏi không biết mình có bị điên không. Nàng nghe có rõ không đây? Có đúng là chồng nàng đã nhận ra người ta đang đầu độc mình mà vẫn không nói gì, có đúng là ông đã lừa và đánh lạc hướng được cả bác sĩ? Tại sao? Để nhằm mục đích gì?

Sauvresy nghỉ vài phút rồi lại nói tiếp:

- Sở dĩ tôi im lặng, tôi cứu các người, đó là vì tôi đã quyết hy sinh mạng sống của mình. Vâng, vào cái ngày nhận ra các người lợi dụng lòng tin của tôi để lừa dối, trái tim tôi đã bị tổn thương đến mức tôi không gượng nổi nữa.

Ông không có cảm xúc gì rõ rệt khi nói về cái chết, về thứ thuốc độc mà người ta rót cho ông hằng ngày; nhưng khi nói đến câu “lừa dối tôi” giọng ông lạc đi và ông run lên.

- Ban đầu tôi không muốn và không thể tin nổi điều đó. Tôi nghi ngờ khả năng làm chứng của các giác quan của mình hơn là nghi ngờ các người. Vì thế tôi đã phải đi tìm những bằng chứng hiển nhiên. Ở trong nhà, tôi chỉ còn là kẻ bạo chúa lố lăng bị lừa dối và nhạo báng. Tuy nhiên tôi vẫn làm vướng víu các người. Tình yêu của các người cần nhiều không gian và tự do hơn. Các người đang chán ngấy sự gò bó, bực bội vì phải sống giả tạo. Thế cho nên, khi nghĩ rằng cái chết của tôi sẽ làm cho các người được tự do và giàu có, các người đã dùng đến thuốc độc để trừ khử tôi.

Ít nhất Berthe vẫn còn có lòng dũng cảm dám gây tội ác. Khi thấy tất cả đã bị phát hiện, nàng liền vứt bỏ mặt nạ. Nàng cố bảo vệ kẻ tòng phạm đang rã rời trên ghế.

- Chính em đã làm tất cả. - Nàng kêu lên - Anh ấy vô tội.

Một cảm giác giận dữ làm bộ mặt xanh xao của ông Sauvresy đỏ bừng lên.

- A! Đúng thế! - Ông nói tiếp - Anh bạn Hector của tôi vô tội! Vậy là không phải hắn ta, kẻ mà để trả ơn tôi, hắn ta cũng không thể lấy mạng sống ra trả nổi, vì hắn quá hèn nhát nên không dám tự tử, nhưng còn danh dự mà hắn nợ tôi thì sao, một kẻ đã cướp mất người vợ của tôi? Thật khốn nạn! Tôi đã đưa tay ra khi hắn sắp chết đuối, tôi đã đón nhận hắn như một người anh em yêu quý, vậy mà để trả ơn, hắn đã sắp đặt chuyện ngoại tình ngay trong tổ ấm của tôi, không phải một chuyện ngoại tình lãng mạn vì niềm đam mê và sự thi vị bất chấp hiểm nguy, mà là chuyện ngoại tình tầm thường, hèn hạ, bỉ ổi của đám tiện dân.

Và mi biết là mi đã làm gì, anh bạn Hector ạ, mi có biết - ta đã nói điều này hàng trăm lần rồi – rằng vợ ta là tất cả cuộc đời ta, là hiện tại và tương lai, là hiện thực, là giấc mơ, là hạnh phúc, là hy vọng và là cả mạng sống của ta? Mi biết rằng, đối với ta, mất nàng có nghĩa là chết.

Giá mà mi yêu nàng cơ! Nhưng không, không phải mi yêu cô ấy, mà là mi ghét ta. Sự căm ghét giày vò mi và thực sự là mi không dám nói thẳng với ta: “Ngươi hạnh phúc quá, hãy bù lại cho ta đi!” Thế là, mi đã làm nhục ta một cách hèn hạ trong bóng tối. Berthe chỉ là công cụ hiềm thù của mi. Và hôm nay, cô ta trở thành gánh nặng cho mi khinh bỉ và sợ cô ta. Anh bạn Hector của ta ơi, mi đã sống trong nhà ta như một tên đầy tớ hèn hạ muốn trả thù cho sự hèn mạt của mình bằng cách nhổ nước miếng vào những món ăn mà mi bê đến cho ông chủ!

Trémorel chỉ đáp lại bằng một tiếng khò khè trong họng. Những lời nói kinh khủng của con người sắp chết kia đang đánh vào lương tâm ông tàn nhẫn hơn cả những cái tát vào mặt.

- Thế đấy, Berthe! - Sauvresy nói tiếp - Đây là kẻ mà cô đã lựa chọn thay cho tôi, vì hắn mà cô đã phản bội tôi. Cô không bao giờ yêu tôi, giờ đây tôi đã nhận ra điều đó, trái tim cô chưa bao giờ thuộc về tôi. Thế mà tôi đã yêu cô đến thế!

Từ cái ngày tôi gặp cô, tôi chỉ nghĩ đến cô, hay nói đúng hơn cô trở thành chính ý nghĩ của tôi, như thể trái tim cô đang đập thay chỗ cho trái tim tôi. Trong cô mọi cái đối với tôi đều thân yêu quý giá. Tôi tôn thờ tính đỏng đảnh của cô, tôn thờ những ý thích ngông cuồng của cô, tôn thờ đến cả những khiếm khuyết của cô. Tôi làm không từ một cái gì để nhận được một nụ cười của cô, để được cô vừa hôn vừa nói: “Cảm ơn!” Vậy là cô không biết rằng đã bao nhiêu năm sau ngày cưới của chúng ta, tôi vẫn dành cho mình một niềm hạnh phúc, một niềm hân hoan, là thức dậy trước để ngắm cô ngủ như trẻ con, để chiêm ngưỡng, để được chạm vào mái tóc vàng xinh  đẹp của cô trải trên tấm áo gối bằng vải phin, Berthe ơi!...

Ông đang mủi lòng nhớ lại những ngày tháng hạnh phúc đã qua, nhớ những niềm vui phi vật chất càng trở nên sâu sắc vì chúng không bao giờ trở lại nữa.

Ông đang quên sự có mặt của họ, quên sự phản bội đê hèn, quên lọ thuốc độc.

Ông đang quên rằng mình sắp bị giết chết bởi người vợ mà ông đã yêu quý đến thế, đôi mắt ông nhòa lệ, giọng tắc nghẹn trong cổ họng, ông ngừng lời.

Đứng bất động và mặt trắng bệch hơn tờ giấy, Berthe vừa nghe vừa cố nắm bắt ý nghĩa của cảnh tượng này.

- Hóa ra, - Ông nói tiếp - đôi mắt đẹp trong sáng này đúng là đang lộ rõ một tâm hồn nhơ nhớp! Ôi! Có ai đã bị lừa như tôi đây không! Berthe, cô mơ mộng điều gì khi thiếp đi trong vòng tay ru ngủ của tôi? Con quái vật nào đang vuốt ve sự điên rồ của cô?

  Khi Trémorel đến nhà, cô đã tưởng hắn là mẫu hình lý tưởng mơ mộng của cô. Cô ngưỡng mộ những nếp nhăn trước tuổi của kẻ ăn chơi giống như cái dấu ấn định mệnh in trên trán của thiên thần bị truất ngôi. Cô đã coi bộ quần áo rách rưới của thời quá khứ mà hắn ta đang giũ bụi là những mảnh vải điều.

- Tình yêu của cô, không thèm quan tâm đến tình yêu của tôi, được cô quăng ra trước mặt hắn ta, trong khi hắn không thèm để ý đến cô. Cô đến với điều xấu xa như đến với chính bản tính của cô vậy. Trong cô không hề có sự đấu tranh. Cô không tự buông xuôi mình, mà là tự biến mình. Cô đã đem vầng trán còn chưa lau sạch nụ hôn của người tình đến cho tôi mà không hề xấu hổ.

Sự mệt mỏi đang làm cho ông không còn nghị lực. Giọng ông càng ngày càng khàn đi và trở nên yếu ớt.

- Berthe, cô đã có hạnh phúc trong tay và đã vô tâm tập vỡ nó như một đứa trẻ đập vỡ thứ đồ chơi mà nó không hiểu giá trị. Cô chờ đợi gì ở gã khốn nạn này mà vì hắn cô đã có sự dũng cảm ghê gớm dám giết tôi với nụ hôn trên môi, nhẹ nhàng, chậm chạp, từng giờ phút một? Cô cứ tưởng là mình yêu hắn, nhưng dần dần sự ghê tởm chắc đã xuất hiện trong cô. Hãy nhìn hắn và so sánh tôi với hắn đi. Hãy nhìn xem giữa tôi, người đang nằm trên giường sắp trút hơi thở cuối cùng trong vài tiếng đồng hồ nữa, với kẻ đang ngồi hấp hối vì sợ hãi trong xó kia, ai thực sự là con người. Trong việc thực hiện tội ác, cô là người mạnh mẽ, còn hắn ta chỉ là kẻ hèn nhát. Ôi! Nếu tôi tên là Hector de Trémorel và có một người dám nói về tôi như tôi vừa nói, thì người đó sẽ không thể sống được nữa, cho dù anh ta có mười khẩu súng ngắn như của tôi đây để tự bảo vệ mình.

Bị đẩy xuống bùn như thế, Hector cố đứng dậy để đáp lại. Nhưng chân ông không còn trụ vững được nữa, cổ họng chỉ phát ra được những âm thanh khản đặc không thành tiếng.

Còn Berthe, quả thực khi xem xét hai con người này, nàng tức giận nhận ra sai lầm của mình.

Trong lúc này chồng nàng tỏ ra thật cao thượng: Đôi mắt chàng có chiều sâu chưa từng thấy, vầng trán rạng rỡ, trong khi kẻ kia, trông anh ta kìa! Chỉ nhìn thôi nàng đã cảm thấy nôn mửa.

   Thế là tất cả những ảo tưởng đáng thất vọng này, những cái mà nàng theo đuổi, đó là tình yêu, đam mê, thơ mộng, nàng đều có trong tay từ lâu rồi, đã giữ chúng rồi, thế mà nàng đã không nhận ra. Nhưng Sauvresy định đi đến đâu? Ông đang theo đuổi ý nghĩ gì? Ông khó nhọc nói tiếp:

- Vậy là chúng ta đang có một tình thế như thế này. các người giết tôi, các người sẽ được tự do, nhưng các người sẽ căm ghét nhau, sẽ khinh bỉ nhau...

Ông phải ngừng lời, ông đang nghẹt thở. Ông cố gắng nhấc mình trên gối, thử ngồi dậy trên giường, nhưng ông quá yếu. Thế là ông gọi vợ mình:

- Berthe, giúp tôi ngồi dậy.

Berthe cúi người, dựa lưng vào thành đầu giường, đưa hai tay đỡ chồng dậy và ngồi lên như ông muốn. Với tư thế mới này, ông thấy dễ chịu hơn, ông hít thở sâu hai, ba lần rồi nói:

- Bây giờ tôi muốn uống. Bác sĩ cho phép tôi uống ít rượu vang lâu năm, nếu tôi thích chơi ngông cho tôi xin một chút thôi.

- Nàng vội vàng rót cho ông một cốc rượu, ông uống cạn rồi đưa cốc cho nàng.

- Không có thuốc độc trong đó à? - Ông hỏi, Câu hỏi ghê sợ này với nụ cười kèm theo đã xua tan vẻ chai sạn của Berthe.

  Từ lúc nào đó, cùng với sự kinh tởm dành cho Trémorel, nỗi ân hận trong nàng đã thức dậy và nàng bắt đầu ghê tởm chính mình.

  Thuốc độc ư? - Nàng quả quyết đáp - Không bao giờ!

- Dù sao chốc nữa cũng nên cho tôi để giúp tôi chết nhanh.

-Anh chết ư? Clément! Không, em muốn anh sống để em có thể chuộc lại quá khứ. Em là một kẻ đê tiện, đã phạm một tội ác ghê tởm, nhưng anh thật tốt. Anh sẽ sống. Em không đòi hỏi được làm vợ, mà là người hầu, em yêu anh, em sẽ chịu nhục quỳ gối hầu hạ anh, em sẽ hầu hạ cả những người tình của anh nếu anh có và em sẽ làm như thế cho đến một ngày, sau 10 năm, 20 năm chuộc tội, anh sẽ tha thứ cho em.

Trong cơn bấn loạn chết người, phải khó khăn lắm Hector mới theo dõi được cảnh tượng kia. Nhưng trước những cử chỉ của Berthe, giọng nói của nàng, nhất là trước mấy câu nói cuối cùng của nàng, ông ta thấy le lói một tia hy vọng, ông nghĩ rằng có thể mọi thứ sẽ kết thúc, sẽ được lãng quên, rằng Sauvresy sẽ tha thứ. Ông nhổm người lắp bắp:

- Vâng, xin làm ơn, làm ơn!

Hai mắt Sauvresy long lên, cơn giận làm giọng ông rung lên mạnh mẽ.

- Làm ơn ư? - Ông kêu lên - Xin lỗi ư!... Các người có thương tôi không khi nhạo báng niềm hạnh phúc của tôi trong suốt một năm trời, khi mà từ 15 ngày qua các người đã pha thuốc độc vào nước thuốc cho tôi? Làm ơn ư? - Nhưng các người có điên không? Thế thì hãy nghĩ tại sao tôi lại im lặng khi phát hiện ra trò bỉ ổi của các người, tại sao tôi lại bình thản để mình bị đầu độc, tại sao tôi lại chú tâm đánh lạc hướng các bác sĩ? Các người hy vọng, rằng tôi làm thế chỉ để chuẩn bị cho cảnh vĩnh biệt đau lòng và ban phước lành cho các người ư? Ôi! Hãy cố mà hiểu thêm tôi đi!

Berthe bật khóc nức nở. Nàng cố nắm lấy tay chồng mình, nhưng ông gạt phắt ra.

- Thôi đừng dối trá nữa, - Ông nói - nham hiểm như thế đủ rồi! Tôi căm ghét các người!... Các người không cảm thấy rằng chỉ có lòng hận thù đang sống trong tôi sao?

Lúc này vẻ mặt Sauvresy tỏ ra thật dữ tợn.

- Từ hai tháng nay, - Ông nói tiếp - tôi đã biết sự thật rồi. Tất cả đã tan vỡ trong tôi, cả tâm hồn lẫn thể xác. Ôi! Tôi đã phải trả giá cho sự im lặng, đã suýt phải chết. Nhưng một ý nghĩ đã giữ cho tôi sống: tôi muốn trả thù. Những lúc nghỉ ngơi, tôi chỉ nghĩ đến việc này. Tôi tìm kiếm một hình phạt tương xứng với sự xúc phạm. Nhưng trong lúc tôi không tìm thấy, không thể tìm thấy thì các người đã quyết định đầu độc tôi. Vào cái ngày đoán ra thuốc độc, tôi đã run lên vì vui sướng, vì đã tìm được cách trả thù.

Một nỗi khiếp sợ không ngừng dâng lên đang xâm chiếm Berthe làm cho nàng và cả ông Trémorel sững sờ.

. - Tại sao các người muốn tôi chết? - Sauvresy nói tiếp - Để được tự do, được lấy nhau có phải không? Thế thì đây! Đó cũng chính là điều tôi muốn. Bá tước Trémorel sẽ là người chồng thứ hai của bà quả phụ Sauvresy.

- Không bao giờ! - Berthe kêu lên - Không bao giờ!.

-Không bao giờ! - Hector nhắc lại như một tiếng vọng.

-Dù sao điều đó vẫn sẽ xảy ra, vì tôi muốn thế. Ồ! Thôi nào, tôi đã có những biện pháp đề phòng rồi, các với không thể thoát được tôi đâu. Các người hãy nghe đây. Từ lúc tôi biết chắc về thuốc độc, tôi bắt đầu viết rất chi tiết câu chuyện của chúng ta; ngoài ra tôi còn có một cuốn nhật ký ghi chính xác từng ngày, hay có thể nói là từng giờ, về việc đầu độc tôi. Cuối cùng, tôi đã lấy được chất độc mà các người cho tôi uống...

Berthe phác một cử chỉ mà ông Sauvresy nghĩ là nàng muốn chối tội, vì ông vẫn khẳng định:

- Tất nhiên tôi đã lấy được nó, thậm chí tôi có thể nói cho các người biết tôi đã lấy bằng cách nào. Cứ mỗi lần Berthe đem đến một liều nước thuốc đáng ngờ, tôi đều giữ lại một ngụm trong miệng và cẩn thận nhổ ngụm nước thuốc đó vào cái chai giấu dưới chiếc gối dài của tôi.

Ờ! Chắc các người sẽ tự hỏi làm sao tôi có thể làm được tất cả những việc đó mà các người không nghi ngờ, không một gia nhân nào phát hiện ra? Các người nên biết rằng lòng hận thù còn mạnh hơn tình yêu và không bao giờ sự ngoại tình có được những khả năng nham hiểm của sự trả thù. Các người nên biết rằng tôi đã không bỏ qua điều gì, không bỏ quên điều gì.

Hector và Berthe nhìn ông Sauvresy với một sự căng thẳng gần như ngây dại. Họ cố hiểu nhưng vẫn không hiểu nổi.

Ta hãy kết thúc thôi, - Kẻ hấp hối nói tiếp - sức tôi kiệt rồi. Vậy là, chính trong sáng nay, cái chai khoảng một lít nước thuốc cùng bản ghi chép cuộc đời của chúng ta và câu chuyện về việc đầu độc tôi đã được trao cho một người tin cẩn và tận tâm nếu có quen biết ông ấy thì các người cũng không thể mua chuộc được. Các người yên tâm, ông ấy không biết nội dung của gói đồ đâu. Đến ngày các người cưới nhau, ông bạn này sẽ trao toàn bộ gói đồ cho các người. Trái lại, ngày này sang năm, nếu các người không lấy nhau, ông ấy sẽ có vinh hạnh giao nộp nó cho ngài biện lý.

Cả hai tiếng kêu hoảng hốt và lo sợ cho ông Sauvresy thấy mình đã chọn đúng cách trả thù.

- Và các người hãy nghĩ kĩ về điều đó đi, - Ông nói thêm - cái gói đồ nộp cho tòa án đó chính là nhà tù khổ sai của các người, nếu không muốn nói là giá treo cổ.

Sauvresy đã dùng hết sức lực. Ông ngã xuống giường thở hổn hển, miệng hé mở, mắt nhắm nghiền mặt biến sắc tưởng như sắp tắt thở.

Nhưng cả Berthe lẫn ông Trémorel đều không nghĩ đến chuyện chạy lại đỡ ông. Cả hai vẫn đứng đó, mặt đối mặt, đồng tử dãn ra, mặt ngây dại, như thể ý nghĩ của họ đang gặp nhau trong cơn giày vò về cái tương lai mà mối hận thù không dứt của người mà họ đã xúc phạm đặt ra cho họ. Giờ đây họ bị gắn kết không thể chia lìa, bị hòa nhập vào một số mệnh chung, chỉ có cái chết mới có thể tách rời. Một sợi dây xích đã trói buộc họ còn chặt và rắn chắc hơn cả sợi dây xích những người tù khổ sai, vì đó là sợi dây xích của sự ô nhục và tội ác mà mắt xích đầu tiên của nó là một nụ hôn và mắt xích cuối cùng là lọ thuốc độc.

Ông Sauvresy đã có thể chết được, sự trả thù của ông cứ lượn lờ trên đầu họ, làm cái bóng che mất ánh mặt trời của họ. Với vẻ ngoài tự do, họ sẽ phải sống một cuộc đời bị đè nát bởi gánh nặng quá khứ, trở thành nô lệ hơn cả những người da đen trên những cánh đầm lầy hôi thối ở Nam Mỹ.

Khác biệt nhau bởi lòng hận thù và khinh bỉ, nhưng họ lại phải gắn chặt nhau bởi nỗi khiếp đảm chung của hình phạt, bị buộc phải ôm chặt nhau vĩnh viễn.

Nhưng sẽ là không hiểu Berthe nếu nghĩ rằng nàng oán giận chồng mình. Chính lúc này đây ông đã đè bẹp nàng đến mức nàng thấy ngưỡng mộ.

Trong cơn hấp hối, yếu ớt như một đứa trẻ mà ông còn dễ dàng ý thức được về hơi thở cuối cùng của mình, đối với nàng ông có tầm vóc của một siêu nhân.

Nàng không tưởng tượng nổi ông lại có sự kiên trì và dũng cảm gắn với sự giả vờ và thiên tài đến thế. Làm sao ông lại đoán biết được họ? Làm sao ông lại biết cách nhạo báng họ? Để làm kẻ mạnh hơn, để làm ông chủ, ông chỉ cần muốn là được. Ở mức nào đó nàng cảm thấy sướng trước cảnh tượng tàn bạo lạ lùng này, nó tỏ ra vô cùng thái quá, không giống với những cảnh tượng có thể dự đoán được. Nàng cảm thấy một điều gì đó giống như niềm kiêu hãnh chua chát là mình được dính vào, được đóng một vai trò. Đồng thời nàng lại bị kích động bởi sự giận dữ và hối tiếc khi nghĩ rằng mình đã từng  nắm giữ con người này, rằng ông đã phải quỳ gối hầu hạ nàng. Giờ đây nàng gần như bắt đầu yêu ông. Khi còn làm chủ được số mệnh, thì trong tất cả những người đàn ông, chính ông là người mà đáng ra nàng phải chọn. Thế mà bây giờ ông sắp thoát khỏi nàng.

Tuy nhiên cần phải nói rõ một điều: tính cách của Berthe không phải là ngoại lệ. Người ta thường gặp những tính cách tương tự, nhưng chỉ có tính cách của nàng bị đẩy đến mức cực đoan. Theo từng hoàn cảnh, óc tưởng tượng sẽ là lò lửa đem lại sinh khí cho ngôi nhà hoặc thiếu trụi nó. Óc tưởng tượng của Berthe, vì không có những cái để nuôi dưỡng cho ngọn lửa của nó, nó đã thiêu cháy những bản năng xấu xa của nàng.

Và xét đại thể, một bản tính đam mê như của Berthe vẫn còn hơn một tính khí nhẽo nhợt và nhu nhược như của Trémorel.

  Niềm đam mê, ít nhất nó cũng xuất phát từ sự vận động của chính nó, nó khủng khiếp như đường đi của viên đạn, nhưng là tự nó vận động. Trong khi sự yếu đuối giống như một khối chì treo ở đầu một sợi dây và sẽ đung đưa va chạm và gây thương tích bên phải hoặc bên trái tùy vào chiều hướng của người nào tác động trước tiên. Trong khi những tình cảm dữ dội nhất đang sôi động trong tâm hồn Berthe, thì Trémorel bắt đầu hồi tỉnh. Như thường lệ, khi cuộc khủng hoảng qua đi, ông ta bắt đầu đứng dậy, giống như những cây sậy bị gió đánh rạp xuống bùn và lại ngóc lên dính đầy bùn hơn sau mỗi cơn gió lốc.

  Niềm tin chắc chắn rằng từ nay ông sẽ mất Laurence bắt đầu xuất hiện trong lý trí, nỗi thất vọng của ông trở nên không còn giới hạn.

Sự im lặng kéo dài ít nhất một phần tư tiếng đồng hồ.

Cuối cùng Sauvresy đã thắng được cơn co thắt vừa quật ngã mình. Ông trở lại bình thường và bắt đầu nói:

- Tôi vẫn chưa nói hết...

Giọng ông yếu ớt như một tiếng thì thầm, nhưng vẫn âm vang như tiếng gầm rú ghê người trong tai của những kẻ đầu độc.

- Các người sẽ thấy là tôi đã tính toán và dự kiến tất cả. Sau khi tôi chết, có thể các người sẽ nghĩ đến việc bỏ chạy, trốn ra nước ngoài. Đó là điều tôi không cho phép. Các người sẽ phải ở lại Orcival, tại lâu đài Valfeuillu này. Một người bạn - không phải người đã nhận gói đồ mà là người khác - đã được giao nhiệm vụ theo dõi các người mà không cần biết lý do. Nếu, hãy nhớ kĩ lời tôi, một trong các người mất tích trong 8 ngày, thì sang ngày thứ 9, người bạn đó sẽ nhận được một bức thư ra lệnh đi báo ngay ngài biện lý.

Phải, ông đã dự kiến tất cả và Trémorel, người có ý định bỏ chạy từ lúc nào, giờ đã hoàn toàn tuyệt vọng.

- Vả lại, - Ông Sauvresy nói tiếp - tôi đã thu xếp để Ô mưu toan bỏ chạy không quá dễ dàng với các người. Đúng là tôi đã để lại toàn bộ tài sản cho Berthe, nhưng tôi chỉ

để lại cho cô ấy quyền thu hoa lợi thôi. Tài sản gốc thuộc về cô ấy sau lễ cưới của hai người.

Berthe phác một cử chỉ tỏ vẻ ghê tởm mà chồng nàng lại hiểu sang ý khác. Ông lại tưởng nàng đang nghĩ  đến bản sao tờ di chúc mà ông đã viết thêm mấy dòng.

- Cô đang nghĩ đến bản sao di chúc có trong tay, -Ông nói - Đó là một bản sao vô ích, sở dĩ tôi ghi thêm vào mấy lời không có giá trị là vì tôi sợ lòng tham của cô và cũng để ru ngủ nỗi ngờ vực của cô. Di chúc của tôi . bản thật, - Ông nhấn mạnh chữ “thật” - được giao cho ông lục sự xã Orcival và nó sẽ được thông báo cho các người có ngày ký lùi lại hai ngày so với bản kia. Tôi có thể đọc cho các người nghe bản nháp.

Ông lấy một chiếc ví được giấu với khẩu súng ngắn dưới đầu giường, rút ra một tờ giấy và đọc:

“Bị một căn bệnh hiểm nghèo mà tôi biết không thể chữa được, tôi bày tỏ ra đây, trong trạng thái tự do và hoàn toàn minh mẫn, những ý nguyện cuối cùng của tôi.

Ước nguyện lớn nhất của tôi là bà vợ góa yêu quý của tôi, Berthe, ngay sau khi thời hạn pháp lý đã hết, sẽ lấy người bạn thân của tôi là bá tước Hector de Trémorel. Đã biết rõ tâm hồn cao quý và tình cảm cao thượng của vợ tôi và bạn tôi, tôi biết họ sẽ xứng đáng và hạnh phúc bên nhau. Tôi chết thanh thản hơn khi biết rằng tôi sẽ để lại cho Berthe của tôi cho một người bảo trợ mà tôi đã thử…”

Cô nàng Berthe không thể nghe thêm được nữa liền kêu lên:

- Làm ơn đi! Đủ rồi!

- Đủ rồi, thôi được. - Sauvresy nói - Tôi đọc cái bản nháp này để cho các người thấy rằng nếu như một mặt tôi đã sắp đặt tất cả để đảm bảo thực hiện ý nguyện của mình, thì mặt khác tôi cũng đã làm tất cả để giữ cho các người sự kính trọng của thiên hạ. Phải, tôi muốn các người được quý mến và kính trọng, tôi chỉ trông cậy vào riêng các người để thực hiện sự trả thù của tôi thôi. Tôi đã giăng xung quanh các người cái lưới không thể xé rách được. Các người sẽ hân hoan chiến thắng. Tấm bia mộ của tôi, như các người mong ước, sẽ là bệ thờ cho lễ đính hôn của các người, nếu không thì chỉ còn nhà ngục.

Trước từng ấy sự nhục mạ, từng ấy cú roi quất thẳng vào mặt, cuối cùng thì lòng kiêu căng của Trémorel cũng nổi loạn. Ông kêu lên:

- Anh đã quên mất một điều, anh bạn Sauvresy, người ta có thể chết chứ.

- Xin lỗi, - Người bệnh lạnh lùng đáp lại - tôi đã dự kiến đến trường hợp này và sẽ cảnh báo các người. Nếu một trong hai người chết đột ngột trước khi lấy nhau thì ngài biện lý cũng sẽ được thông báo về gói đồ kia.

- Anh hiểu nhầm rồi. Tôi muốn nói: người ta có thể tự tử.

Sauvresy khinh bỉ nhìn Hector với ánh mắt xúc phạm.

- Mi mà tự tử ư? - Ông nói - Thôi đi! Cô nàng Jenny Fancy, người khinh bỉ mi cũng gần như ta, đã làm cho ta hiểu cái tầm đe dọa tự tử của mi rồi. Mi mà dám tự tử!... - súng của ta đây, tự bắn tung óc mi đi thì ta sẽ tha thứ cho vợ ta.

Hector làm một cử chỉ điên dại, nhưng ông ta không cầm khẩu súng mà bạn ông đang giơ ra.

  - Mi thấy chưa, - Sauvresy nhắc lại - ta biết rõ, mi sợ.

Rồi quay sang Berthe, ông nói:

- Người tình của cô đấy.

Tình huống quá mức chịu đựng là những tình huống kì quái mà những diễn viên vẫn giữ được vẻ tự nhiên trong hoàn cảnh ngoại lệ. Như vậy là Berth. Hector và Sauvresy đều chấp nhận một cách vô ý thức những điều kiện khác thường mà mình gặp phải và họ nói chuyện gần như bình thản, như thể đó là những chuyện về cuộc sống thường ngày chứ không phải những sự việc ghê tởm.

Nhưng thời gian cứ trôi đi và Sauvresy cảm thấy cuộc sống đang rời khỏi mình.

- Chỉ còn một màn phải diễn nữa. - Ông nói - Hector, anh đi gọi các gia nhận lại đây, hãy đánh thức tất cả những người đã ngủ dậy, tôi muốn gặp họ trước khi chết.

Trémorel ngần ngừ.

- Đi đi, mi có muốn ta rung chuông, có muốn ta bắn một phát súng để gọi cả nhà đến đây không?

Hector đi ra. Còn lại một mình Berthe với chồng, một mình!

Nàng hy vọng rằng có thể nàng sẽ khiến cho chồng cô rút lại quyết định, rằng nàng sẽ xin được chồng tha thứ. Nàng đang nhớ lại cái thời nàng có mọi uy quyền, cái thời mà một ánh mắt của nàng làm tan chảy mọi quyết định của cái người vẫn tôn thờ nàng này.

  Nàng quỳ gối trước giường chồng.

Chưa bao giờ nàng tỏ ra đẹp, quyến rũ và không thể cưỡng lại đến thế. Những cảm xúc đau xót tối nay đã làm cho tất cả tâm hồn nàng dâng lên trên mặt, đôi mắt đẹp đẫm lệ đang cầu xin, cổ họng nàng hổn hển, miệng nàng hé mở như đang muốn dành những nụ hôn, niềm đam mê cho Sauvresy nảy sinh trong cuồng nhiệt này nổ bùng thành cơn mê sảng.

- Clément, - Nàng ấp úng với một giọng đầy mơn tròn, căng thẳng và lả lơi - chồng yêu của em, Clément!...

Ông cái nhìn nàng với ánh mắt căm ghét.

- Cô muốn gì?

Nàng không biết bắt đầu như thế nào, nàng ngập ngừng, run rẩy, bối rối... nàng đang yêu.

- Hector không dám chết đâu, - Nàng nói -nhưng em...

- Cái gì, cô muốn nói gì? Nói đi.

- Chính em, kẻ khốn nạn đang giết anh, em không sống được nếu anh chết.

Một mối lo sợ không thể diễn tả làm nét mặt Sauvresy co rúm lại. Cô ta tự tử ư? Nhưng nếu thế thì sự trả thù của ông sẽ đi tong; như thế thì cái chết của ông sẽ chỉ là một sự tự tử phi lý, nực cười, lố bịch. Ông biết

vào giây phút quyết định cuối cùng, cô nàng Berthe này không thiếu dũng cảm đâu.

Nàng đang chờ đợi, còn ông thì suy nghĩ.

- Nếu cô tự do sau khi tôi chết, - Cuối cùng ông đáp - thì đó sẽ là sự hy sinh cuối cùng dành cho người  tình của cô. Nếu cô chết, Trémorel sẽ cưới Laurence Courtois và trong một năm anh ta sẽ quên hết cái kỷ niệm cuối cùng về chúng ta.

Berthe hoảng hốt đứng phắt dậy. Nàng hình dung ra Trémorel lấy vợ, sống hạnh phúc!

Một nụ cười hân hoan, giống như tia nắng, làm rạng rỡ khuôn mặt xanh xao của Sauvresy. Ông đã điểm đúng huyệt. Ông có thể yên nghỉ với sự trả thù. Bertha sẽ sống. Giờ đây ông đã biết kẻ thù của mình sẽ phải sống thế nào.

Nhưng các gia nhận đã lần lượt kéo đến.  Gần như tất cả đã phục dịch cho ông Sauvresy từ nhiều năm nay, họ yêu quý ông, đó là một ông chủ tốt bụng. Nhìn thấy ông nằm trên giường, xanh xao hốc hác, gầy rạc, khuôn mặt đã bị đóng dấu tử thần, họ vô cùng cảm động và họ khóc.

Thế là, với sức lực đã thực sự cùng kiệt, ông Sauvresy bắt đầu nói với một giọng nấc nghẹn thảm hại phải cố gắng lắm mới nghe được. Ông nói muốn cám họ vì đã gắn bó với ông và cho họ biết rằng thể theo ý nguyện cuối cùng của mình, ông sẽ để lại cho mỗi người một ít tài sản.

- Rồi nhắc đến Berthe và Hector, ông nói tiếp:

- Các người đã được chứng kiến sự chăm sóc dành cho tôi từ phía người bạn có một không hai này cùng với nàng Berthe yêu quý. Các người đã thấy lòng tận tâm của họ. Than ôi, tôi biết lòng hối tiếc của họ như thế nào!. Nhưng nếu họ muốn làm dịu đi những giây phút cuối cùng và để tôi được yên nghỉ, thì họ sẽ phải làm theo lời yêu cầu mà tôi không ngừng xin họ, họ sẽ phải thề với tôi là sẽ lấy nhau sau khi tôi chết. Ồ, các bạn thân yêu của tôi, điều đó có thể làm các bạn thấy tàn nhẫn trong lúc này, nhưng các bạn không biết rằng mọi đau khổ của con người sẽ qua đi sao. Các bạn còn trẻ, cuộc đời còn nhiều hạnh phúc dành cho các bạn. Tôi cầu xin các bạn hãy chiều theo ý nguyện của một người sắp chết.

Cần phải nghe lời ông. Hai người bước tới bên giường và ông Sauvresy cầm tay Berthe đặt vào tay Hector.

- Các bạn có thề với tôi không? - Ông hỏi.

Hai người rùng mình khi phải giữ tay nhau như vậy, họ có vẻ gần như muốn ngất xỉu. Nhưng họ vẫn đáp và người ta nghe thấy họ nói:

- Chúng tôi xin thề.

Đám gia nhân lui ra, họ đang ngao ngán trước cái cảnh tượng đau lòng này, còn Berthe thì thì thầm:

- Ôi! Thật bỉ ổi, thật ghê tởm!

- Bỉ ổi, đúng rồi, - Sauvresy cũng thì thầm - nhưng không bỉ ổi bằng những cái vuốt ve của cô đâu, Berthe ạ, không bằng những cái nắm tay của cô đâu. Còn Hector, cái này cũng không ghê tởm bằng những mưu đồ của anh đâu, không bằng những thói tham lam, những ham muốn của anh đâu...

Giọng ông tắt dần thành một tiếng thở khò khè.

Chẳng mấy chốc cơn hấp hối bắt đầu. Những cơn co giật khủng khiếp làm tay chân ông co quắp như những sợi dây leo trên giường, có hai, ba lần ông kêu lên:

  - Lạnh quá, lạnh quá!

Quả là cơ thể ông đã lạnh như nước đá và không có cái gì làm cho ông ấm lại được.

   Nỗi tuyệt vọng bao trùm lên ngôi nhà, không ai dám tin vào một kết cục nhanh chóng như vậy. Đám gia nhân hốt hoảng chạy đi chạy lại, tự nhủ: Ông ấy sắp đi rồi, tội nghiệp ông chủ, tội nghiệp bà chủ! .

Nhưng những cơn co giật nhanh chóng chấm dứt Ông nằm dài ra, thở yếu ớt đến nỗi có hai lần người ta tưởng mọi chuyện đã kết thúc.

Cuối cùng, vào lúc gần 2 giờ sáng, hai má ông bỗng nhiên ửng hồng, ông rùng mình một cái. Ông ngồi dậy, rồi, hai mắt mở to, cánh tay cứng đờ chỉ thẳng ra cửa sổ, ông kêu lên:

- Kia kìa, sau rèm cửa đó, tôi nhìn thấy chúng rồi.

Cơn co giật cuối cùng quật ông ngã xuống gối.

Clément Sauvresy tắt thở.

Chương 21

      Hơn 5 phút trôi  qua từ lúc ông Thẩm phán già đọc xong tập hồ sơ dày cộp mà các thính giả của ông, vị nhân viên an ninh và ông bác sĩ, vẫn phải chịu cái ấn tượng của câu chuyện đau buồn này. Đã đành là Cha Plantat có cách đọc đặc biệt và có khả năng truyền cảm hứng đến người nghe. Ông say mê kể như thể người trong cuộc, như thể ông có liên quan phần nào đến vụ việc mờ ám này và rằng quyền lợi của ông có dính líu ở đây.

Ông Lecoq là người đầu tiên trở lại với tình huống câu chuyện.

- Một người can trường, cái ông Sauvresy này. Ông nói.

Vị nhân viên an ninh thốt lên với vẻ quả quyết. Trong câu chuyện này, điều làm ông ngạc nhiên là quan niệm phi thường của ông Sauvresy. Điều khiển ông thán phục là “cách diễn giỏi” của ông Sauvresy trong cuộc chơi mà ông biết chắc là phải bỏ mạng. Ông Lecoq nói thêm:

- Tôi không được biết nhiều người có tính kiên quyết đáng sợ như vậy đâu. Dám để cho vợ mình đầu độc rất từ từ, úi giời!.. Chỉ nghĩ đến đó đã thấy rùng mình rồi.

  - Ông ta biết cách trả thù. - Bác sĩ Gendron nói khẽ

- Vâng, - Cha Plantat đáp - thưa ông bác sĩ. ông ấy biết cách trả thù và còn trả thù khủng khiếp hơn dự định và tưởng tượng của mình.

Từ lúc nào đó, vị nhân viên an ninh đã đứng dậy, Trong hơn ba tiếng đồng hồ, bị đóng đinh vào ghế bành bởi sự cuốn hút của câu chuyện, ông đã ngồi bất động cảm thấy hai chân tê cứng.

- Ngài Thẩm phán hòa giải sẽ tha lỗi cho tôi. - Ông nói - Riêng tôi, tôi hình dung rất rõ cuộc sống địa ngục đã bắt đầu cho những kẻ đầu độc ngay từ hôm sau cái chết của ông Sauvresy. Thật là những con người có cá tính! Và thưa ngài, ngài đã phác họa cho chúng tôi bằng bàn tay bậc thầy. Theo phân tích của ngài thì người ta hiểu rõ chúng như thể được soi bằng kính lúp trong mười năm.

Ông nói một cách rất cân nhắc, nhưng đồng thời vẫn thăm dò tác động lời khen của mình trên khuôn ạ Cha Plantat

Ông già này lấy đâu ra những chi tiết kia? - Ông tự hỏi - Liệu có phải chính ông ta đã thảo ra bản báo cáo kia và nếu không thì có thể là ai? Tại sao đã nắm được những thông tin này mà ông ta không nói gì?

Cha Plantat không muốn nhận ra những câu lục vấn ngấm ngầm của ông Lecoq.

- Tôi biết, - Ông nói - rằng cơ thể ông Sauvresy chỉ nguội lạnh đi từ lúc những kẻ sát nhân tham gia trao đổi những lời đe dọa tự tử.

   Thật bất hạnh cho chúng! - Bác sĩ Gendron nhận xét -Ông Sauvresy đã dự kiến trường hợp cô vợ góa có thể muốn dùng số thuốc độc còn lại.

-Ồ, ông ấy thật mạnh mẽ, - Ông Lecoq nói với giọng thuyết phục - rất mạnh mẽ.

-Cô nàng Berthe, - Cha Plantat nói tiếp - không thể tha thứ cho Hector vì đã không cầm khẩu súng mà ông Sauvresy đưa cho và không tự bắn vỡ sọ mình. Sauvresy đã dự đoán được cả điều đó. Berthe đã hình dung rằng nếu người tình chết thì chồng mình có thể quên đi tất cả và ta không thể nói liệu cô ta có nhầm không.

- Mọi người xung quanh đã không bao giờ biết được cuộc chiến tranh nội bộ khủng khiếp đó?

- Mọi người chưa bao giờ nghi ngờ.

- Thật tuyệt vời!

- Hãy nói, ông Lecoq, rằng đó là chuyện gần như không thể tin nổi. Chưa bao giờ có một sự giả vờ khôn khéo đến thế, lại kín kẽ một cách tuyệt vời đến thế. Ông hãy hỏi bất cứ ai ở xã Orcival này, người ta sẽ trả lời giống như ông Courtois tử tế kia đã trả lời ngài Thẩm phán điều tra vào sáng qua, rằng ông bà bá tước là đôi vợ chồng mẫu mực và say mê nhau hết mực. Thế đấy! Chính tôi còn bị mắc lừa, mặc dù tôi đã biết những gì xảy ra, tôi muốn nói là mặc dù tôi

đã nghi ngờ.

Cho dù Cha Plantat đã nhanh chóng chữa lại lời nói, những câu nói vô ý của ông đã không thoát được sự chú ý của ông Lecoq.

   Có thực đó chỉ là câu nói vô tình, một câu nói nhịu? Ông tự hỏi.

Nhưng ông Thẩm phán già lại nói tiếp:

. Những kẻ tội phạm hèn hạ đã bị trừng phạt tàn khốc, ta không cần phải khóc than cho chúng. Vậy là chuyện sẽ tốt đẹp nhất nếu như chính ông Sauvresy, vì bị nỗi căm thù làm cho mê muội và chỉ có một định kiến là trả thù, đã không phạm phải một sự bất cẩn mà tôi coi gần như một tội ác.

- Một tội ác! - Ông bác sĩ sững sờ thốt lên - Một tội ác, ông Sauvresy ư?

Ông Lecoq nở một nụ cười tinh tế và nói thầm rất nhỏ:

- Laurence.

Dù ông nói nhỏ nhưng Cha Plantat vẫn nghe thấy:

- Phải, thưa ông Lecoq. - Ông đáp với giọng nghiêm khắc - Phải, chính là Laurence. Ông Sauvresy đã mắc phải một hành động tồi tệ vào cái ngày ông nghĩ đến việc biến cô gái bất hạnh này thành kẻ tòng phạm, tôi muốn nói là thành công cụ cho nỗi tức giận của ông ta - Chính ông ta đã quăng nàng không chút thương xót vào giữa hai kẻ bỉ ổi kia mà không tự hỏi xem liệu nàng có bị tan nát không. Chính bằng cái tên Laurence mà ông ta đã khiến Berthe phải sống. Thế nhưng ông ta biết nỗi đam mê của Trémorel, biết tình yêu của cô gái bất hạnh này, biết bạn ông dám làm mọi thứ. Ông dự kiến rất giỏi mọi chuyện để phục vụ cho sự trả thù, nhưng không thèm dự kiến rằng Laurence có thể bị quyến rũ và bị làm nhục ông đã để nàng không có khả năng chống đỡ trước sự quyến rũ của gã đàn ông hèn hạ nhất, bỉ ổi nhất.

Vị nhân viên an ninh suy nghĩ rồi tìm cách bắt bẻ:

-Đó là một tình tiết mà tôi không thể hiểu được. Làm sao mà hai kẻ tòng phạm ghét cay ghét đắng nhau này, hai kẻ mà ý chí kiên định của nạn nhân đã trói buộc họ bất chấp mọi bản năng, lại không chia tay nhau bằng một thỏa thuận chung sau ngày cưới, tức là vào cái ngày sau hôm họ được sở hữu tập hồ sơ bằng chứng cho tội ác của mình?

Ông Thẩm phán già lắc đầu:

- Tôi thấy là tôi vẫn chưa hề làm cho ông hiểu được cá tính đáng sợ của Berthe. Hector có thể vui lòng chấp nhận việc ly dị, nhưng vợ ông ta không đồng ý. Ô, ông Sauvresy hiểu rất rõ cô ta. Cảm thấy mình đã tiêu đời, bị nổi hối hận khủng khiếp giày vò, cô ta cần có một nạn nhân, một người để cô ta chuộc lại lỗi lầm và tội ác. Nạn nhân đó chính là Hector. Bám riết được con mồi rồi, cô ta không chịu buông tha bằng bất cứ giá nào. .

- Ô, đúng thế! - Bác sĩ Gendron nhận xét - Ông Trémorel kia cũng quá nhát gan. Ông ta có cái gì mà phải sợ như thế, một khi tập bản thảo của ông Sauvresy đã bị tiêu hủy?

- Ai nói với ông là nó đã bị tiêu hủy? - Ông Thấm phán giả ngắt lời.

Nghe vậy, ông Lecoq dừng đi lại trong thư phòng đến ngồi ngay trước mặt Cha Plantat.

- Dù chứng cứ bị tiêu hủy hay không, - Ông nói - đối  với tôi, với cuộc điều tra này, tất cả vấn đề là ở đó.

Cha Plantat không định trả lời trực tiếp. Ông hỏi;

- Ông có biết ai đã được ông Sauvresy chọn để giữ gói đồ ký gửi không?

- Ôi! - Ông Lecoq vô trán kêu lên như thể vừa có một ý bất chợt khiến mình sáng tỏ - người được ký thác chính là ngài, ngài Thẩm phán hòa giải.

Và trong thâm tâm ông nói thêm: Giờ thì, ông lão của tôi ơi, tôi bắt đầu hiểu thông tin của ông từ đâu mà ra.

- Phải, chính tôi. - Cha Plantat nói tiếp - Vào ngày cưới của bà quả phụ Sauvresy với bá tước Hector, thể theo nguyện vọng cuối cùng của người bạn lúc hấp hối, tôi đã đến lâu đài Valfeuillu, xin gặp ông bà Trémorel.

Mặc dù rất bận tiếp khách xung quanh, nhưng họ tiếp tôi ngay trong căn phòng khách nhỏ ở tầng trệt mà ở đó ông Clément tội nghiệp đã bị sát hại. Cả hai đều tái mặt và tỏ vẻ bối rối sợ hãi. Chắc chắn họ đã đoán được mục đích viếng thăm của tôi, đã đoán được khi nghe tôi nhắc đến tên họ để yêu cầu họ tiếp tôi.

Sau khi chào hỏi, tôi trực tiếp nói chuyện với Berthe, theo đúng những chỉ dẫn tỉ mỉ được viết ra, cho thấy rõ sự lo xa quái quỷ của ông Sauvresy.

- Thưa bà, - Tôi nói với bà ta - tôi được người chồng quá cố của bà giao nhiệm vụ trao lại cho bà, vào ngày bà cưới chồng lần thứ hai, gói đồ mà ông nhà đã ký thác cho tôi.

Cô ta nhận gói đồ gồm chai nước và tập bản thảo với vẻ tươi cười, thậm chí vui sướng, cám ơn tôi nhiều rồi lập tức đi ra.

  Lập tức ông bá tước thay đổi thái độ. Ông ta tỏ ra rất lo lắng, rất sốt ruột như ngồi trên đống lửa. Tôi thấy rõ ông ta nóng lòng muốn lao theo bước chân của vợ mình mà không dám. Tôi định cáo lui, nhưng ông ta không thể chịu đựng được nữa. “Xin lỗi! - Ông ta đột nhiên bảo tôi - Xin phép ngài, được không ạ? Tôi sẽ quay lại ngay.” Và ông bá tước chạy đi.

  Mấy phút sau, khi tôi gặp lại ông ta và vợ thì thấy cả hai mặt đỏ tía tai, đôi mắt họ ánh lên vẻ khác thường và giọng nói vẫn còn run trong khi tiễn tôi ra về với những câu nói xã giao. Chắc chắn họ vừa có cuộc cãi vã kịch liệt nhất.

- Còn phần cuối câu chuyện ta sẽ tự đoán ra. - Ông Lecoq ngắt lời - Bà bá tước phu nhân đã cất giấu tập bản thảo vào nơi an toàn. Và khi người chồng mới yêu cầu đưa cho ông xem thì cô ta trả lời: “Tìm đi!”

- Sauvresy đã dặn kĩ tôi phải trao gói đồ tận tay cho bà ta.

- Ôi! Ông ta am hiểu việc dàn dựng một cuộc trả thù. Để giữ Trémorel dưới chân vợ, ông đưa cho bà ta một thứ vũ khí khủng khiếp luôn sẵn sàng được sử dụng. Đó là chiếc roi ma thuật mà bà ta sẽ sử dụng nếu chẳng may ông Trémorel nổi loạn. Ôi! con người này là một kẻ khốn nạn, nhưng chắc là bà ta đã bắt ông phải chịu khổ ghê gớm...

Đúng, - Bác sĩ Gendron ngắt lời - cho đến ngày ông ta giết bà ta.

Ông Lecoq lại tiếp tục đi lại trong thư phòng.

  - Bây giờ còn lại vấn đề thuốc độc, - Ông nói, -một vấn đề dễ giải quyết, vì chúng ta đang giam giữ trong căn buồng kia kẻ đã bán nó cho bà ta.

- Mặt khác, - Ông bác sĩ đáp lại - đối với cái gọi là thuốc độc thì đó là nghề của tôi rồi. Chính phòng thí nghiệm của tôi là nơi cái thằng vô lại Robelot đã ăn cắp nó, tôi thừa biết nó là thứ thuốc độc gì, ngay cả khi các triệu chứng đã được Cha Plantat mô tả rõ ràng, vẫn chưa cho tôi biết tên gọi của nó. Khi ông Sauvresy chết là lúc tôi đang nghiên cứu cây phụ tử. Chất aconitin của cây này chính là chất đã được dùng để đầu độc ông ấy.

- Ồ! - Ông Lecoq ngạc nhiên nói - Chất aconitin, trong nghề của tôi, đây là lần đầu tiên tôi gặp chất độc này. Có phải nó là một chất mới?

. - Không đúng. - Ông Gendron mỉm cười nói - Chính cây phụ tử đã được nàng Médée dùng để chiết xuất ra chất độc, cả La Mã lẫn Hy Lạp đều sử dụng nó với cây độc cần để bào chế chất độc cho công việc hành hình của tòa án.

- Thế mà tôi không biết. Quả thực tôi có quá ít thời gian để nghiên cứu. Với lại, cái chất độc của nàng Médée này, cũng như chất độc của dòng họ Borgia, đã thất truyền, có bao nhiêu thứ đã mất!

- Không, nó không thất truyền, ông yên tâm : Có điều chúng ta chỉ biết nó qua các công trình thí nghiệm của Mathiole áp dụng cho tử tù vào thế kỷ XVI, qua các công trình nghiên cứu của Hers, người mà vào năm 1833 đã tách được thành phần hoạt tính là chất alcaloide, cuối cùng qua một số thử nghiệm của Bouchardat, người muốn khẳng định...

Khi mà rủi thay người ta lại để cho ông bác sĩ Gendron nói về thuốc độc thì khó mà ngăn được. Nhưng, mặt khác ông Lecoq cũng không bao giờ chịu bỏ mất đích ngắm.

- Xin lỗi phải ngắt lời ông, thưa bác sĩ. - Ông nói - Liệu ta có tìm thấy dấu vết của chất aconitin trong một cái xác đã chôn cất gần hai năm không? Bởi vì ông Domini muốn khai quật xác chết.

- Thưa ông, các chất phản ứng của aconitin không được nhận biết rõ rệt lắm để có thể tách chúng ra khỏi các di vật của xác chết. Bouchardat đã đề xuất sử dụng chất iodua của kali có chứa iodua để nó cho một chất kết tủa có màu da cam, nhưng tôi đã không thành công với thí nghiệm này.

- Thật quái quỷ, - Ông Lecoq nói - điều trở ngại chính là đây.

Ông bác sĩ nở một nụ cười đắc thắng.

-Ông yên tâm đi, - Ông nói - phương pháp điều chế của tôi trước đây chưa có đâu, chính tôi đã phát minh ra nó đấy.

của ông.

- Ồ! - Cha Plantat kêu lên - chính là tờ giấy thử của ông

- Chính xác.

  - Và ông có thể sẽ tìm thấy chất aconitin trong xác của ông Sauvresy?

-Tôi có thể tìm ra được, thưa ông, một miligam chất aconitin trong một khối xe bò phân chuồng

Ông Lecoq tỏ ra hớn hở như có được niềm tin chắc chắn sẽ đạt được kết cục tốt đẹp cho một nhiệm vụ mà ban đầu ông cảm thấy có chút nặng nề.

- Thế đấy! - Ông reo lên - Thế là nhiệm vụ đã kết thúc, công việc điều tra của chúng ta đã hoàn tất. Các sự kiện tiền sử của các nạn nhân được ngài Thẩm phán hòa

giải trình bày đã cho chúng ta chìa khóa của tất cả các sự kiện xảy ra tiếp theo cái chết của ông Sauvresy bất hạnh. Như vậy chúng ta đã hiểu được lòng thù hận của đôi vợ chồng bề ngoài có vẻ gắn bó nhau như thế. Vậy là chúng ta đã hiểu rõ rằng ông bá tước Hector đã chọn một cô gái đẹp có một triệu đồng hồi môn làm người tình chứ không phải làm vợ. Chẳng có gì ngạc nhiên khi thấy ông Trémorel cam chịu vứt bỏ xuống sông Seine tên tuổi và nhân phẩm để làm một hộ tịch mới. Sở dĩ ông ta giết vợ là vì ông ta bị bó buộc bởi logic của các sự kiện. Nếu vợ ông còn sống thì ông không thể bỏ trốn được, thế nhưng ông không thể tiếp tục sống trong lâu đài Valfeuillu. Cuối cùng, cái tập giấy tờ mà ông ta ráo riết tìm kiếm, khi mà mỗi giây mỗi phút nó có thể bắt ông phải trả giá bằng cả mạng sống, chính là sự kết án dành cho ông, là bằng chứng của tội ác thứ nhất, đó là tập bản thảo của ông Sauvresy.

- Ông Lecoq nói với một niềm hào hứng khác thường, như thể ông có một số động cơ ác tâm cá nhân chống lại bá tước Trémorel. Sự việc đúng là như thế, khi vui vẻ thú nhận điều đó, ông không thể kiềm chế lòng oán giận đối với những tội phạm mà ông có nhiệm vụ phải truy tố. Giữa chúng và ông có một chuyện phải thanh toán. Từ đó mà có lòng nhiệt tình vô tư điều tra của ông. Có thể cho dù đó chỉ là công việc bản năng đơn thuần, giống như một người xua chó săn đuổi theo dấu vết con mồi.

  Bây giờ, - Ông nói tiếp - rõ ràng chính tiểu thư Courtois đã đặt dấu chấm hết cho thái độ luôn luôn do dự của bá tước Trémorel. Nỗi đam mê mà ông ta dành cho nàng, bị kích thích bởi những trở ngại, đã phải đi đến chỗ kịch phát. Khi phát hiện ra người tình có thai - vì thực sự là nàng đã có thai, tôi dám cam đoan như vậy. - Kẻ khốn nạn này trở nên quẫn trí, quên hết mọi sự thận trọng và chừng mực. Ông ta chắc đã quá mệt mỏi vì một nhục hình mà sáng nào cũng lặp lại! Ông thấy mình bị tiêu đời, thấy cảnh bà vợ ghê gớm đang miệt mài để có niềm vui sướng được giao nộp ông. Hoảng sợ, ông đã đi trước một bước và quyết định thực hiện vụ giết người. Sự kiện về Laurence là cú rọi quất cho ông ta nhảy qua chướng ngại.

Ông bác sĩ Gendron có lẽ đã để tuột mất nhiều tình tiết làm nên niềm tin chắc của vị nhân viên an ninh. Ông sững sờ kêu lên:

“Sao! Ông tin rằng tiểu thư Laurence là tòng phạm ư?

Vị nhân viên an ninh phác một cử chỉ phản

đối quyết liệt.

- Không, thưa ông bác sĩ. - Ông đáp - Tất nhiên là không, lạy Chúa, đừng để cho tôi nghĩ thế Tiểu thư Courtois trước sau đều không biết đến tội ác này. Nhưng nàng biết rằng ông Trémorel sẽ bỏ vợ để theo nàng. Cuộc chạy trốn đã được bàn thảo giữa hai người, được thuận rồi bị gác lại. Họ đã hẹn gặp nhau vào một ngày nhất định tại một địa điểm xác định.

- Nhưng còn bức thư, - Ông bác sĩ nói - bức thư kia!

Từ khi nói đến chuyện Laurence, Cha Plantat khó giấu được vẻ lo lắng và cảm xúc của mình. Ông kêu lên:

- Cái bức thư đã ném một gia đình vào cảnh đau khổ ghê gớm nhất và có thể sẽ giết chết ông bạn Courtois tội nghiệp, chỉ là trò đùa bỉ ổi do ông bá tước tưởng tượng ra thôi.

- Ồ! - Ông bác sĩ nổi giận nói - Có thể như thế ư?

- Tôi hoàn toàn đồng ý với ý kiến của ngài Thẩm phán hòa giải. - Ông Lecoq khẳng định - Tối qua, lúc ở nhà ông Xã trưởng, chúng tôi đã có cùng nỗi nghi ngờ. Tôi đã đọc đi đọc lại bức thư của Laurence và tôi đánh cược đó không phải thư của cô ấy. Ông bá tước Trémorel đã đưa một bản nháp và ép cô chép lại. Chúng ta không

được nhầm lẫn, thưa các ngài, bức thư này đã được suy tính và thong thả soạn thảo. Không, đó không phải và không thể là lời của một cô gái bất hạnh hai mươi tuổi muốn tự tử để thoát khỏi ô danh.

- Có thể các vị nói đúng. - Ông bác sĩ nói với vẻ chịu thuyết phục rõ ràng - nhưng làm thế nào mà các vị có thể hình dung rằng ông Trémorel ép được cô Courtois phải thực hiện mưu kế ghê tởm này?

-Làm thế nào ư? Thế này nhé, thưa bác sĩ, tôi không phải là người tài giỏi trong những chuyện như thế này, vì hiếm khi có cơ hội nghiên cứu những tình cảm tự nhiên của các tiểu thư nhà lành, thế nhưng tôi vẫn thấy sự việc rất đơn giản. Một cô gái trong tình trạng như tiểu thư Courtois, khi cảm thấy nỗi ô danh của mình sắp đến lúc bị công khai, thì chắc là cô ta sẽ sẵn sàng làm tất cả, quyết làm tất cả, kể cả phải chết.

  Cha Plantat cất lên một tiếng nghe như rên rỉ. Ông chợt nhớ đến một cuộc nói chuyện với Laurence. Ông nhớ lại là nàng đã hỏi thông tin về một số loài cây độc mà ông đang trồng, tỏ ra rất quan tâm đến các cách chiết xuất ra những thứ nước cây có thể gây chết người.

- Đúng, - Ông nói - nàng đã nghĩ đến cái chết.

- Thế đấy! - Vị nhân viên an ninh nói tiếp - Chính thời điểm mà những suy nghĩ tang tóc cứ ám ảnh đầu óc cô gái tội nghiệp là lúc ông bá tước Trémorel có thể dễ dàng thực hiện công việc sa đọa của mình. Chắc là nàng đã nói với ông ta rằng nàng thà chết chứ không chịu nhục, ông ta đã chứng minh rằng vì đang mang thai nên nàng không có quyền tự tử. Ông ta bảo rằng mình rất bất hạnh, vì không được tự do nên không thể sửa chữa lỗi lầm khủng khiếp, nhưng đồng thời ông ta đã đề nghị được hy sinh mạng sống của mình cho nàng.

Nàng đã phải làm gì để cứu vãn tất cả? Từ bỏ gia đình, làm cho người ta tin rằng mình đã tự tử, trong khi ông ta, về phần mình, sẽ bỏ nhà bỏ vợ. Chắc là nàng đã lại cưỡng lại kế hoạch đó. Nhưng bằng cách nói đến đứa con trong bụng cần được nuôi dưỡng trong tình thương  yêu và cần có một người cha, chắc là ông ta đã giành được sự ưng thuận khó tin nhất từ nàng.

Và nàng đã đồng ý làm tất cả, nàng đã chạy trốn, đã chép lại bức thư bỉ ổi được người tình thảo sẵn và thả vào hòm thư.

Ông bác sĩ đã chịu thuyết phục.

- Phải, - Ông lẩm nhẩm - phải rồi, chắc đó chính là những phương cách quyến rũ mà ông ta đã sử dụng

- Nhưng ông ta sử dụng thật vụng về, - Vị nhân viên an ninh nói tiếp - thật ngớ ngẩn khi ông ta không nghĩ đến việc người ta chắc chắn sẽ chú ý đến sự trùng hợp giữa việc xác ông bị mất tích với tin tức về sự tự tử của tiểu thư Laurence. Thật vớ vẩn! Xác chết không thể mất tích được như thế. Nhưng không, quý ông này lại tự nhủ: Người ta sẽ tin là ta đã bị sát hại như vợ ta và khi đã có trong tay thủ phạm là Guespin thì tòa án sẽ không điều tra thêm nữa.

Cha Plantat có một cử chỉ tức giận, bất lực một cách tuyệt vọng.

- Ôi! - Ông kêu lên - Không biết kẻ khốn nạn kia đang trốn ở đâu để ta cứu Laurence.

Ông Lecoq nắm cánh tay ông Thẩm phán già rồi siết chặt.

- Thưa ngài, ngài cứ yên tâm. - Ông nói bằng giọng lạnh lùng - Chúng ta sẽ tìm thấy ông ta, nếu không tôi sẽ không còn giữ cái tên Lecoq này nữa. Và, chân thành mà nói, tôi phải thú nhận với ngài rằng nhiệm vụ này không phải là khó.

   Có hai, ba tiếng gõ cửa nhè nhẹ đã ngắt lời ông Lecoq. Thời gian cứ trôi, từ lâu mọi người trong nhà đã thức dậy và bắt đầu đi lại. Có đến ít nhất mười lần, vì lo lắng giày vò và gần như phát khóc vì tò mò thất vọng, bà Petit đã đến ghé tai vào ổ khóa. Than ôi, vô ích!

Thế nhưng không phải bà Petit là người đã gõ cửa.

Đó chính là ông Louis, người làm vườn, đến báo cho ông chủ biết về những thiệt hại ghê gớm xảy ra trong vườn. Cả bãi cỏ đã bị giày xéo, giảm nát. Đồng thời ông cũng đem vào mấy thứ đồ vật khác lạ bị kẻ gian bỏ lại trên bãi cỏ. Thoạt nhìn ông Lecoq đã nhận ra ngay những đồ vật này.

- Trời! - Ông kêu lên - Tôi quên khuấy đi mất. Tôi đã ở đây bình thản nói chuyện với bộ mặt thật bị để lộ, như thể không phải giữa ban ngày, như thể không có chuyện hớ hênh có thể xảy ra bất cứ lúc nào!

Rồi quay sang ông Louis đang vô cùng ngạc nhiên nhìn thấy người đàn ông trẻ tuổi tóc nâu, trong khi hôm qua ông còn không thấy anh ta vào nhà, ông Lecoq bảo ông Louis:

- Đưa đây ông bạn, đưa cho tôi bộ phụ tùng trang phục đó vì chúng là của tôi.

Rồi, trong nháy mắt, khi chủ nhà ra ngoài để sắp đặt Công việc, ông đã chỉnh trang xong và lấy lại bộ mặt hôm qua. Ông làm thành thạo đến mức khi quay lại, Cha Plantat không thể tin vào mắt mình: ông lại thấy bên lò sưởi là ông Lecoq, một nhân viên an ninh hiền lành. Vẫn là mái tóc chải dẹt, vẫn là bộ râu quai nón màu vàng hoe và một nụ cười ngờ nghệch; ông đang nghịch ngợm hộp kẹo có hình bức chân dung trên nắp.

Bữa sáng được dọn ra và ông Thẩm phán già đến mời các vị khách. Vẫn lặng lẽ như bữa tối hôm qua, bữa sáng kéo dài không lâu. Các vị khách cảm thấy thời gian đang thúc bách. Ông Domini đang đợi họ ở Corbeil chắc đang sốt ruột vì sự chậm trễ của họ.

Khi ông Louis đem đến một giỏ hoa quả tuyệt vời thì ông Lecoq đang nghĩ đến anh chàng thầy thuốc nắn xương. Ông nói:

- Chắc cái gã khốn nạn kia cũng cần phải ăn cái gì chứ.

Cha Plantat đang định sai gia nhân đi gặp anh chàng Robelot, nhưng vị nhân viên an ninh ngăn lại.

- Đây là một gã nguy hiểm, - Ông nói - để đấy cho tôi.

Ông bước ra, chưa đầy mười phút sau mọi người đã nghe thấy ông kêu to:

- Các ngài đâu!

Ông bác sĩ và ông Thẩm phán hòa giải vội chạy lại.

Ngang cửa buồng là cái xác không còn sinh khí của anh chàng thầy thuốc nắn xương. Anh ta đã tự tử.

Chương 22

    Anh chàng thầy  thuốc nắn xương chắc là phải có một tinh thần tỉnh táo đặc biệt và lòng dũng cảm hiếm có để tự kết liễu trong căn buồng tăm tối này mà không hề gây ra tiếng động khả nghi nào đánh thức sự chú ý của các vị khách trong thư phòng.

  Một mẩu dây mảnh, được mò mẫm tìm thấy giữa đống sách báo cũ, đã được dùng làm công cụ tự tử. Anh ta đã thắt chặt sợi dây quanh cổ và dùng một mẩu bút chì làm thanh xoay để thắt cổ.

Vả lại, cái cảnh tượng ghê rợn này chẳng cho ta thấy điều gì ngoài niềm tin thông thường dành cho những kẻ bị chết vì nghẹt thở. Mặt anh ta trắng nhợt, hai mắt hé mở, miệng há hốc và có vẻ ngây dại của một người đang từ từ bất tỉnh do sung huyết não mà không đau đớn nhiều.

- Liệu còn có thể làm cho hắn hồi tỉnh không? - Ông bác sĩ Gendron hỏi.

Rồi nhanh chóng lội hộp dụng cụ trong túi ra, ông quỳ xuống bên cái xác.

  Vụ tự tử này đã làm cho ông Lecoq rất bực bội và khó chịu. Đúng lúc mọi chuyện đang diễn ra suôn sẻ thì nhân chứng chính, người mà ông phải liều mạng mới bắt được, lại bị tuột mất.

Trái lại Cha Plantat lại có vẻ gần như hài lòng. như thể cái chết này đã phục vụ cho một số dự định mà ông vẫn chưa nói ra và nó phù hợp với những hy vọng bí mật của ông. Vả lại, cũng chẳng quan trọng mấy nếu chỉ là chuyện bác bỏ quan điểm của ông Domini và cung cho ông ấy những tình tiết của một niềm tin mới. Cái xác này có sức thuyết phục hoàn toàn khác so với lời thú tội hiển nhiên nhất.

Ông bác sĩ vừa đứng lên, thừa nhận là sự cố gắng của mình là vô ích. Ông đã dùng hết kinh nghiệm về chuyện thắt cổ mà không được. Ông đã thực hiện việc mở cổ họng mà không thành công.

- Chết thật rồi, - Ông nói - sung huyết đã xuất hiện đặc biệt giữa xương móng và sụn giáp: hắn đã chết ngạt trong thời gian rất ngắn.

Cái xác của gã thầy thuốc nắn xương khi đó được đặt nằm trên thảm nhà của thư phòng.

- Chỉ còn cách đem trả xác anh ta về nhà. - Cha Plantat nói - Chúng ta sẽ đi theo để dán niêm phong lên tất cả các đồ đạc của anh ta, chúng có thể có chứa những giấy tờ quan trọng.

Rồi ông quay sang người gia nhân nói:

- Ông hãy chạy ra trụ sở xã xin một chiếc cáng và hai người tình nguyện.

Sự có mặt của bác sĩ Gendron không còn cần thiết nữa. Ông hứa với Cha Plantat là sẽ đuổi theo họ, rồi đến nhà ông Xã trưởng xem tình hình ông Courtois thế nào,

Trong khi đó ông Louis đã nhanh chóng quay về, không phải một người mà là 10 người tình nguyện. Người ta đặt xác anh chàng Robelot lên cáng và đám đưa tang lên đường.

Anh chàng thầy thuốc nắn xương của xã Orcival sống ở cuối làng, bên phải chiếc cầu treo bằng dây thép. Anh ta có một ngôi nhà nhỏ ba phòng, trong đó một phòng được dùng làm cửa hàng, bên trong chất đầy những bó cây cỏ khô, những túi hạt, cùng hàng trăm thứ thảo dược khác. Anh ta ngủ ở phòng trong, được trang hoàng hơn mức bình thường so với những căn phòng ngủ thôn quê.

  Những người khiêng xác đặt cái gánh nặng đáng buồn xuống giường.

Chắc là họ sẽ rất lúng túng nếu trong số họ không có một người làm nghề thổi kèn đám ma đồng thời là người đào huyệt của xã Orcival. Người này thông thạo chuyện tang ma, đang đưa ra mọi chỉ dẫn cho việc khâm liệm. Bản thân ông ta, với bàn tay khéo léo và nhanh nhẹn làm nhiệm vụ trải nệm theo đúng nghi lễ, gấp khăn trải giường và giắt viền theo đúng phong tục. Trong lúc

Cha Plantat lấy chìa khóa được tìm thấy trong túi của người tự tử để mở khóa và xem xét các ngăn chứa đồ đạc trong nhà.

Hai năm trước đây, anh chàng này sống theo kiểu ngày nào xào ngày ấy và không một xu dính túi, giờ đây những giá trị tài sản nếu được tìm thấy trong nhà  sẽ là bằng chứng không thể chối cãi chống lại anh ta, cung cấp thêm cho những chứng cứ hiển nhiên về mặt tinh thần nhưng không rõ ràng về khả năng tòng phạm của anh ta. Tuy nhiên, ông Thẩm phán già tìm mãi vẫn không thấy có gì mới hơn so với những điều ông đã biết.

Đó là những chứng thư về sở hữu cánh đồng cỏ Morin, cánh đồng Frapesle và mấy mảnh đất ở Preyron. Ngoài những chứng thư này có thêm hai giấy vay nợ, một cái 150 trang và một cái 820 trang, cả hai đều do những người trong xã ký nợ.

Cha Plantat không giấu được vẻ thất vọng.

- Chẳng có gì có giá trị. - Ông nói khẽ vào tai ông Lecoq - Ông có hiểu điều này không?

- Tôi hiểu rất rõ. - Vị nhân viên an ninh đáp - Tay Robelot là một gã ranh ma, đủ thận trọng để biết cách cất giấu những tài sản bất ngờ, đủ kiên nhẫn để tỏ ra mình đã tích cóp tài sản nhiều năm. Thưa ngài, ngài sẽ chỉ tìm thấy trong tủ ngăn kéo những thứ mà gã có thể thú nhận mà không gặp nguy hiểm. Tất cả những khoản ở đây trị giá bao nhiêu?

Ông Thẩm phán hòa giải cộng nhanh các khoản rồi đáp:

- Tương đương 14.500 franc.

- Bà Sauvresy đã cho gã thêm nữa - Vị nhân viên an ninh tuyên bố không cãi vào đâu được.- Nếu chỉ có 14.500 franc thì gã không điên đến mức phải biến chúng thành đất đai. Chắc gã phải có món giấu ở đâu đó

- Chắc thế, tôi đồng ý, nhưng giấu ở đâu?

- Ồ! Tôi đang tìm.

- Quả thực ông đang tìm mà trông không có vẻ tìm, ông lượn lờ quanh phòng xem xét các thứ đồ đạc, đôi lúc lại nện gót giày xuống nền nhà, đôi lúc áp tai vào tường nghe ngóng. Cuối cùng quay lại cho lò sưởi, nơi mà nhiều lần ông đã đứng ngắm nó.

-Giờ đang là tháng bảy, - Ông nói - mà sao trong lò lại có nhiều tro thế này.

- Không phải lúc nào hết đông người ta cũng dọn tro. - Ông Thẩm phán hòa giải bắt bẻ.

- Đúng thế, thưa ngài, nhưng ngài không thấy đám tro ở đây rất mới à? Tôi không thấy có bụi và bồ hóng phủ lên trên như những lò sưởi lâu ngày không được đốt.

Ông quay sang căn phòng thứ hai mà nơi những người khiêng xác đang tụ tập sau khi đã xong việc, ông nói:

- Các vị cố kiếm cho tôi một cái cuốc.

Mọi người vội vã lao đi, còn ông trở lại chỗ ngài Thẩm phán hòa giải.

- Chắc chắn là - Ông nói nhỏ như nói với riêng mình - đám tro này mới bị cời gần đây và nếu chúng bị cời thì...

Ông cúi rạp hẳn người, gạt than sang một bên, để lộ viên đá lát của lò lửa. Cầm một mẩu gỗ mảnh, ông dò nhẹ các mạch đá lát.

-Xem này, thưa ngài Thẩm phán, - Ông nói - chẳng có tí xi măng nào cả và viên đá động đậy: đây chắc phải là chỗ cất giấu.

Người ta đem đến cho ông một cái cuốc, ông bổ một nhát. Viên đá lò sưởi lật lên, để lộ ra một cái hố khá sâu.

- Ồ! - Ông kêu lên vẻ đắc thắng - Tôi biết mà.

Trong hố là những cuộn tiền 20 franc. Người - đếm được 19.500 franc.

  Lúc này, trên mặt ông Thẩm phán già hằn lên một nỗi đau sâu sắc. Than ôi! - Ông nghĩ - Đây là cái giá cho mạng sống của anh bạn Sauvresy tội nghiệp của tôi.

Cùng với tiền, ông Lecoq còn tìm thấy trong hố một mảnh giấy nhỏ ghi chi chít những con số. Nó giống như chiếc sổ cái của gã thầy thuốc nắn xương. Ở bên trái tờ giấy gã ghi một khoản 40.000 franc. Bên phải gã ghi nhiều khoản khác nhau, tổng của chúng lên đến 21.500 franc. Khoản chênh lệch tương đương với cái giá của những món anh ta đã mua được. Thế là quá rõ rồi. Bà Sauvresy đã trả 40.000 franc cho anh ta để đổi lấy chiếc lọ thủy tinh màu xanh kia.

Cha Plantat và vị nhân viên an ninh không còn gì phải tìm hiểu ở nhà gã Robelot nữa.

Họ cất số tiền vào tủ ngăn kéo, dán giấy niêm phong lên khắp nơi và cắt cử hai người canh gác.

Nhưng ông Lecoq vẫn chưa hoàn toàn hài lòng.

Vậy thì cái tập bản thảo mà ông Thẩm phán giả đã đọc kia là thế nào? Có lúc ông đã nghĩ rằng đó chỉ là một bản sao cáo trạng do Sauvresy ký thác cho ông Thẩm phán. Nhưng không, không thể như thể được ông Sauvresy không thể mô tả những cảnh cuối cùng khủng khiếp như thế về cơn hấp hối của mình. Cái điểm vẫn còn mơ hồ này làm cho ông rất lo nghĩ và nó đang đầu độc niềm vui của ông sau khi dẫn dắt cuộc điều tra khó như thế này đến kết cục tốt đẹp. Một lần nữa ông muốn có được sự thật từ Cha Plantat. Cầm lấy cổ áo đuôi tôm của ông ta một cách không mấy khách sáo, ông kéo ông ta đến bên cửa sổ và nói nhỏ với vẻ ngây thơ nhất:

- Xin lỗi ngài, chúng ta không quay về nhà ngài nữa ư?

- Để làm gì? Đằng nào thì bác sĩ Gendron sau khi qua nhà ông Xã trưởng sẽ gặp chúng ta ở đây mà.

- Đó là vì, thưa ngài, tôi nghĩ ta cần cái tập hồ sơ mà ngài đọc đêm qua để báo cáo với ngài Thẩm phán điều tra.

Vị nhân viên an ninh đang mong chờ sẽ được thấy ông Thẩm phán nhảy dựng lên khi nghe thấy lời đề nghị này, nhưng ông đã nhầm.

Cha Plantat nở một nụ cười buồn rầu và nhìn xoáy vào mắt ông nói:

- Ông thật là tinh nhanh, ông Lecoq ạ, nhưng tôi cũng đủ tinh để giữ lại lời cuối cùng mà ông đã đoán được một phần.  Ông Lecoq chỉ còn biết đỏ mặt sau bộ râu quai nón màu hung.

- Ngài nghĩ là... - Ông lúng búng nói.

- Tôi nghĩ, - Cha Plantat ngắt lời - là có thể ông sẽ rất vui khi được biết nguồn tin của tôi. Ông có trí nhớ quá tốt nên không thể không nhớ tối qua, khi bắt đầu  kể tôi đã báo trước rằng câu chuyện này chỉ dành cho riêng ông và rằng khi thông báo với ông, tôi chỉ có một mục đích: tạo thuận lợi cho việc điều tra. Ông muốn ông Thẩm phán điều tra sẽ làm gì với những ghi chép hoàn toàn cá nhân và không xác thực kia?

Ông suy nghĩ mấy giây, như thể đang tìm cách thêm vào một câu cho ý nghĩ, rồi nói thêm:

- Tôi quá tin ở ông, ông Lecoq ạ, tôi quá quý trọng ông nên không thể không tự tin trước rằng ông sẽ không hề nói đến những tài liệu hoàn toàn riêng tư. Những gì ông sẽ nói có giá trị ngang với những gì tôi có thể viết ra, khi mà giờ đây ông đã có thêm cái xác của Robelot cùng với khoản tiền đáng kể của anh ta. Nếu ông Domini vẫn còn do dự không tin, thì ông biết rằng ông bác sĩ sẽ có thể tìm thấy thứ thuốc độc đã giết chết ông Sauvresy...

Cha Plantat ngừng nói, vẻ ngần ngừ. .

- Cuối cùng, - Ông nói tiếp - tôi tin ông sẽ biết cách im lặng không nói ra những gì đã biết.

Bằng chứng về sự tài giỏi của ông Lecoq chính là việc ông không hề khó chịu khi gặp một đối thủ ngang tài. Tất nhiên, với tư cách là cảnh sát, ông có cấp bậc cao hơn Cha Plantat, nhưng ông phải công nhận rằng ông Thẩm phán nhà quê chỉ thiếu một chút thực tế và bớt đi một ít đam mê thôi. Từ hôm qua đến nay, đã nhiều lần ông phải nghiêng đầu bái phục óc sáng suốt ưu việt của ông ta. Lần này ông nắm bàn tay Cha Plantat, siết chặt và nói:

-Ngài hãy tin ở tôi, thưa ngài.

- Đúng lúc này, bác sĩ Gendron xuất hiện trên ngưỡng cửa. Ông kêu to:

  Ông Courtois khá hơn rồi, ông ấy khóc như một đứa trẻ, ông ấy sẽ ổn thôi.

Ơn trời! - Ông Thẩm phán già đáp lại - Nhưng mà vì ông đã ở đây rồi nên ta phải lên đường thôi, khẩn trương lên. Ông Domini đợi từ sáng chắc đang điên lên vì sốt ruột.

Chương 23

      Khi nói đến  sự sốt ruột của ông Thẩm phán điều tra, Cha Plantat chắc chắn còn xa mới nói đúng sự thật. Ông Domini đang nổi xung lên không hiểu có chuyện gì mà các cộng sự của mình - ông Thẩm phán hòa giải, ông bác sĩ và ông Lecoq - lại chậm trễ đến vậy.

Ngay từ sáng sớm, ông đã đến văn phòng tại tòa án, mặc áo Thẩm phán và đếm từng phút một.

Đó là vì những suy nghĩ đêm qua đã không hề khiến niềm tin của ông lung lay mà chỉ củng cố thêm mà thôi. Từ lúc rời xa thời điểm xảy ra án mạng, ông thấy nó đơn giản hơn, tự nhiên hơn và dễ giải thích hơn.

Nhưng, dù muốn nói thế nào thì niềm tin cho rằng ý kiến của mình không giống với ý kiến của các nhân viên điều tra kia đang làm ông bực bội, khiến cho việc chờ đợi của ông trở nên khó chịu bồn chồn không qua mắt được viên lục sự. Thậm chí, vì sợ mình không có mặt trong phòng khi ông Lecoq đến, bởi ông vẫn sợ phải chịu thêm một phút chờ đợi trong sự nghi ngờ, nên ông sai đem bữa sáng tới phòng làm việc.

Sự thận trọng thật vô ích. Kim đồng hồ vẫn quay vòng trên chiếc đồng hồ xinh đẹp mà vẫn không có ai đến.

Để giết thời gian, ông đã hỏi cung Guespin và lão Bợm Nhậu nhưng cũng chẳng đem lại cho ông thêm điều gì. Kẻ thì thề trời thề đất rằng ông ta không biết gì ngoài những điều đã nói, kẻ thì vẫn im lặng dữ tợn và lặp đi lặp lại câu nói: “Tôi biết mình tiêu đời rồi, các vị muốn làm gì thì làm.”

Ông Domini định sai một người hiến binh phi ngựa đến xã Orcival tìm hiểu nguyên nhân của sự chậm trễ không thể hiểu nổi này thì người mõ tòa vào thông báo các vị khách mà ông đang đợi đã đến.

Ông vội ra lệnh mời họ vào và tò mò đến nỗi, bất chấp cái gọi là tư thế địa vị, ông tự mình ra tận cửa đón họ.

- Sao các vị đến muộn thế! - Ông nói.

- Thế mà, - Ông Thẩm phán hòa giải đáp - chúng tôi vẫn chẳng dám bỏ phí một phút, chúng tôi còn không được ngủ một tí nào đây.

- Vậy là có tin mới? - Ông hỏi - Đã tìm thấy xác của bá tước Trémorel chưa?

- Có tin mới, thưa ngài, - Ông Lecoq đáp - và có nhiều. Nhưng người ta không tìm thấy xác ông bá tước Và tôi dám khẳng định sẽ không bao giờ tìm thấy; vì một lý do đơn giản là ông ấy không bị giết chết; rằng ông ấy không phải là một trong hai nạn nhân như người ta có giả định ban đầu; rằng ông ta chính là kẻ sát nhân.

Nghe thấy lời tuyên bố rất rõ ràng rành mạch của nhân viên của Sở Cảnh sát, ông Thẩm phán điều tra nhảy dựng khỏi ghế.

  - Nhưng đó là chuyện điên rồ! - Ông kêu lên.

Ông Lecoq không bao giờ cho phép mình mỉm cười trước mặt quan tòa.

- Tôi không nghĩ thế. - Ông lạnh lùng đáp - Thậm chí tôi còn tin rằng nếu ngài Thẩm phán điều tra vui lòng chú ý nghe tôi nói nửa tiếng đồng hồ, thì tôi sẽ có vinh dự được ngài chia sẻ niềm tin của tôi.

  Một cái nhún vai khó nhận ra của ông Domini vẫn không thoát được ánh mắt của ông Lecoq, thế nên ông thấy cần nói thêm:

- Thêm nữa, tôi tin chắc ngài Thẩm phán sẽ không để cho tôi ra khỏi đây mà không trao cho tôi lệnh bắt giữ bá tước Hector de Trémorel mà hiện giờ người ta tưởng là đã chết.

- Được rồi, - Ông Domini đáp - nói đi!

Thế là ông Lecoq nhanh chóng trình bày các sự việc đã được ông và ông Thẩm phán hòa giải thu thập được khi bắt đầu cuộc điều tra. Ông trình bày, không phải như đã tìm hiểu hoặc đoán được, mà theo trình tự thời gian để mỗi tình tiết mới đều tiếp nối tự nhiên với tình tiết trước.

Hơn bao giờ hết, ông đã trở về với vai người bán hàng xén hiền lành, diễn đạt bằng một giọng nhỏ nhẹ êm dịu, cường điệu thêm những công thức xã giao khúm núm: “Tôi có vinh hạnh” hay “Nếu ngài Thẩm phán hạ cố cho phép”. Ông lại lôi chiếc hộp kẹo có hình bức chân dung ra, và, cũng như ngày hôm qua ở lâu đài Valfeuillu, lúc kể đến những đoạn hồi hộp và có ý nghĩa quyết định, ông lại nuốt một miếng cam thảo.

   Ông càng kể, vẻ ngạc nhiên của ông Domini càng Lộ rõ. Thỉnh thoảng ông lại thốt lên:

-Có thể thế ư? Thật không thể tin được!

Ông Lecoq đã kết thúc câu chuyện. Ông bình thản nuốt chửng một chiếc kẹo thục quỳ rồi nói thêm:

- Giờ thì ngài Thẩm phán điều tra nghĩ thế nào?

Phải thú nhận là ông Domini tỏ ra không mấy hài lòng. Phải nói là chưa bao giờ người ta nhìn nhận một cấp dưới của mình mà không có chút phật ý ngấm ngầm khi thấy anh ta dùng một ngón tay thô bạo tháo dỡ cả hệ thống lập luận mà người ta đã mất công tổ chức và sắp đặt. Nhưng cho dù ông có tỏ ra kiên quyết trong ý kiến của mình, tỏ ra ít sẵn sàng thú nhận đồng tình với ý kiến của kẻ khác, thì lần này ông cũng phải nghiêng mình thực sự trước bằng chứng hiển nhiên đến lóa mắt như thế.

- Tôi đồng ý, - Ông đáp - rằng có một tội ác đã được thực hiện đối với ông Clément Sauvresy với sự trợ giúp phải trả giá đắt của gã Robelot kia. Vậy thì ngay ngày mai ông bác sĩ Gendron sẽ nhận được lệnh không chậm trễ khai quật và giải phẫu tử thi.

- Và tôi sẽ tìm ra thuốc độc, - Ông bác sĩ khẳng định! - xin các vị yên tâm.

- Tốt lắm! - Ông Domini nói tiếp - Nhưng từ chuyện ông Trèmorel đã đầu độc bạn mình để lấy vợ ông ta, có nhất thiết và chắc chắn rút ra rằng ông ta đã giết vợ mình đó trốn không? Tôi không tin điều đó.

Cha Plantat, không dám nói gì vì sợ sẽ nổi khùng, liền giậm chân tức giận. Ông Domini đang lạc hướng rồi.

- Xin lỗi, thưa ngài, - Ông Lecoq nhẹ nhàng bác lại - theo tôi thì vụ tự tử của tiểu thư Courtois - một vụ tự tử giả định - sẽ cho ta tin như thế, hoặc ít nhất nó chứng minh một điều gì đó.

- Đó là một việc cần được làm sáng tỏ. Sự trùng hợp mà ông đưa ra có thể chỉ là ngẫu nhiên.

- Nhưng, thưa ngài, - Vị nhân viên an ninh vẫn kiên định và tỏ ra khó chịu rõ ràng - tôi dám chắc ông Trémorel đã cạo râu, tôi có bằng chứng về điều đó. Chúng ta cũng không tìm thấy đôi giày mà theo lời anh người hầu thì ông ta đã đi đôi giày đó buổi sáng...

- Từ từ nào, ông bạn, - Ông Thẩm phán điều tra ngắt lời - xin ông cứ từ từ đã. Tôi không khẳng định ông sai hoàn toàn, không phải thế, tôi chỉ đưa ra những phản biện của mình thôi. Tôi đồng ý là chúng ta giả định rằng ông Trémorel đã giết vợ. Ông ta còn sống và đang bỏ trốn, cứ cho là như vậy đi. Điều đó có chứng minh cho sự vô tội của Guespin và rằng anh ta không dính líu gì đến vụ giết người không?

Rõ ràng đây là điểm yếu trong kế hoạch của ông Lecoq. Nhưng, tin chắc vào sự phạm tội của Hector, ông ít quan tâm đến anh chàng làm vườn tội nghiệp kia, vì ông tự nhủ rằng sự vô tội của anh ta tự nó sẽ bộc lộ khi bắt được thủ phạm.

Nhưng khi ông định đáp lại thì ngoài hành lang có tiếng chân bước rồi tiếng người thì thào.

- Đây rồi, - Ông Domini nói - chắc là chúng ta sắp biết được những chi tiết quan trọng về Guespin.

. Ngài đang đợi một nhân chứng mới à? - Cha Plantat hỏi.

-Không, tôi đang đợi một nhân viên cảnh sát ở Corbeil đã được tôi giao một nhiệm vụ quan trọng.

- Liên quan đến Guespin?

Chính xác. Sáng sớm nay, một cô công nhân thị trấn mà anh chàng Guespin đang tán tỉnh đã đem đến cho tôi một bức hình rất giống với anh ta mà cô ấy cũng khẳng định như vậy. Sau đó tôi đã đưa bức hình này cho nhân viên của tôi và với cái địa chỉ của cửa hàng sắt Vulcain tìm thấy trong túi bị can, tôi đã giao nhiệm vụ cho anh ta đi điều tra xem liệu Guespin có đến cửa hàng này không, xem anh ta có mua cái gì vào tối hôm kia không.

Nếu có người thợ săn ghen ghét nào không thích thấy người ta đi theo dấu vết của mình thì người đó chắc chắn là ông Lecoq. Nước đi của ông Thẩm phán điều tra làm ông bị tổn thương mạnh đến nỗi ông không giấu được sự nhăn mặt đau đớn.

- Tôi thực sự rất lấy làm tiếc, - Ông xẵng giọng nói - là đã làm cho ngài Thẩm phán ít tin tôi đến mức phải nghĩ là cần phụ giúp tôi.

Lòng tự ái này đã làm cho ông Domini rất khoái chí.

-Ồ! Ngài cảnh sát. - Ông nói - Ông không thể có mặt một lúc ở mọi nơi được. Tôi tin là ông rất thành thạo, nhưng không phải lúc nào tôi cũng có ông trong tay, mà tôi thì đang vội.

- Một nước đi sai sót thường khó có thể sửa chữa

- Ông yên tâm đi, tôi đã cử một người thông minh

Cửa phòng mở ra ngay lúc đó và phái viên của Thẩm phán điều tra xuất hiện.

Đó là một người đàn ông rắn rỏi khoảng bốn mươi tuổi, có dáng vẻ lính tráng hơn là cảnh sát, để ria mép được cắt tỉa thô thiển như bàn chải, đôi mắt sáng ẩn dưới đôi lông mày rậm giao nhau thành một vệt liền trên mũi. Ông ta có vẻ ranh ma hơn là tinh tế, thậm chí còn có vẻ xảo trá hơn là ranh ma, đến mức chỉ riêng vẻ mặt ông ta chắc cũng đánh thức mọi sự ngờ vực và tự nhiên khiến người ta phải cảnh giác.

- Tin tốt đây! - Ông ta nói với giọng khàn đặc vì rượu - Tôi đã không mất thời gian vô ích, chúng ta đã dò được dấu vết của tay vô lại Guespin này rồi.

Ông Domini ngắt lời bằng một cử chỉ nhân từ, gần như thân thiện.

- Xem nào, Goulard, - Ông gọi ông ta là Goulard - chúng ta phải tiến hành một cách trật tự và, nếu có thể, một cách có phương pháp. Theo lệnh tôi, ông đã đến cửa hàng sắt Vulcain rồi chứ?

- Vâng, ngay sau khi xuống khỏi tàu hỏa, thưa ngài Thẩm phán.

- Tốt lắm. Hôm trước người ta có thấy bị can đó không?

- Có, thưa ngài, hôm đó là buổi tối thứ Tư ngày 8 tháng 7.

- Lúc mấy giờ?

-Lúc 10 giờ tối, một lúc trước khi cửa hàng đóng cửa, điều này làm cho anh ta dễ bị chú ý và bị quan sát hơn.

-Ông Thẩm phán hòa giải động đậy môi, chắc là muốn đưa ra lời phản bác, nhìn thấy thế, ông Lecoq đưa ngón tay lên môi ra hiệu cho ông im lặng.

- Và ai đã nhận ra bức ảnh? - Ông Domini hỏi tiếp.

- Ba nhân viên bán hàng, thưa ngài, không hơn không kém. Cần phải nói với ngài rằng kiểu cách của anh chàng Guespin thoạt đầu đã làm cho người ta chú ý rồi. Anh ta có vẻ rất khác thường, người ta nói với tôi như thế, đến nỗi họ nghĩ rằng đây là một kẻ say rượu hoặc ít ra cũng chếnh choáng hơi men. Sau đó, điều làm họ ghi nhớ là anh ta nói nhiều, anh ta làm bộ, rồi anh ta hứa sẽ bảo trợ cho họ, nói rằng nếu chiết khấu cho anh ta thì anh ta sẽ bảo một gia đình đáng tin cậy là cơ sở làm vườn Gentil mua một số lượng lớn dụng cụ làm vườn.

Ông Domini tạm dừng cuộc hỏi chuyện để tham khảo tập hồ sơ dày cộp đặt trên bàn trước mặt. Quả thực, theo các nhân chứng thì cơ sở làm vườn Gentil là nơi đã giới thiệu Guespin cho bá tước Trémorel.

Ông Thẩm phán điều tra đọc to đoạn đó lên rồi nói thêm:

-Ít nhất không thể phủ nhận tông tích anh ta. Hoàn toàn đồng ý với cáo buộc là tối thứ Tư Guespin đã có mặt tại cửa hàng sắt Vulcain.

-Càng tốt cho anh ta. - Ông Lecoq không thể kìm được tiếng nói khẽ.

Ông Thẩm phán điều tra nghe rất rõ câu nói đó,  nhưng mặc dù nó có vẻ khác lạ, ông vẫn không để ý mà tiếp tục hỏi chuyện:

- Thế thì, - Ông hỏi tiếp - chắc người ta có thể nói cho anh biết bị can đã mua những gì chứ?

- Quả thực, các nhân viên bán hàng đã nhớ lại rất rõ. Đầu tiên anh ta mua một chiếc búa, sau đó là một chiếc đục đá và một cái giũa.

- Tôi biết mà! - Ông Thẩm phán điều tra thốt lên. Rồi sau đó?

- Sau đó, thưa ngài...

Đến đây, người đàn ông có ria mép bàn chải vốn rất muốn kích thích óc tưởng tượng của người nghe, lúc này dường như đang đảo mắt nhìn quanh rồi cất tiếng thê thảm nói:

- ... Sau đó, anh ta mua một con dao găm.

Ông Thẩm phán điều tra sướng mê người, ông đang hạ gục ông Lecoq trên sân của mình, ông đang chiến thắng.

- Thế nào? - Ông hỏi vị nhân viên an ninh với giọng mỉa mai nhất - Bây giờ ông nghĩ thế nào về thân chủ của mình? Ông nói gì về anh bạn lương thiện và có phẩm cách này, người mà vào buổi tối xảy ra vụ án đã bỏ một đám cưới vui vẻ để đi mua một chiếc búa, một chiếc đục và một con dao găm, nói tóm lại là những dụng cụ dùng để phá khóa và giết người.

Bác sĩ Gendron có phần bối rối trước những sự việc xảy ra bất ngờ này, nhưng một nụ cười tinh tế lại xuất hiện trên môi Cha Plantat.

   Đối với ông Lecoq, với bộ mặt kì cục của một người gặp phải những lời phản bác mà ông biết có thể dùng một từ là đánh đổ được, ông đang phải cam chịu thấy thời gian bị phung phí cho những chuyện vô ích mà đáng ra ông có thể dùng nó một cách có lợi. Ông đáp một cách khá nhún nhường:

- Thưa ngài, tôi nghĩ những kẻ giết người ở lâu đài Valfeuillu đã không sử dụng cả búa, cả đục và cả giũa để làm gì, rằng chúng không đem dụng cụ từ bên ngoài vào, bởi vì chúng đã dùng một chiếc rìu.

- Chúng không cần đến dao găm ư? - Ông Thẩm phán điều tra hỏi, càng lúc càng tỏ ra giễu cợt, vì ông cảm thấy tự tin hơn khi cho rằng mình đang đi đúng hướng.

- Điều này, - Ông Lecoq nói - là một vấn đề khác, tôi công nhận như thế, nhưng nó cũng không khó giải đáp.

  Ông bắt đầu mất kiên nhẫn. Quay sang viên cảnh sát thị trấn Corbeil, ông hỏi khá thô bạo:

- Ông chỉ biết được có thế thôi à?

Người đàn ông có lông mày rậm khinh bỉ nhìn viên an ninh hiền lành nhỏ nhắn có bộ dạng ti tiện đang tự cho phép hỏi cung mình kia. Ông ta ngập ngừng không muốn ban sự vinh hạnh cho ông Lecoq được nhận một câu trả lời, đến mức ông Lecoq đã phải nhắc lại câu hỏi, lần này thô bạo hơn.

- Vâng, chỉ thế thôi. - Cuối cùng ông ta cũng chịu nói, - và tôi thấy thế là đủ, vì đó là ý kiến của ngài Thẩm phán điều tra, người duy nhất có quyền ra lệnh  cho tôi và tôi phải tuân thủ sự phê chuẩn của ngài

Ông Lecoq nhún vai hết cỡ khi quan sát người liên lạc của ông Domini.

- Vậy thì, - Ông nói - ông có hỏi hình dạng chính xác của con dao găm mà Guespin đã mua không? Nó to, nhỏ, rộng hay hẹp bản, lưỡi dao cố định hay lưỡi gập?...

- Thế à! Không, để làm gì?

- Anh bạn ơi, chỉ là để đối chiếu thứ vũ khí này với vết thương của nạn nhân, xem đốc dao có phù hợp với dấu vết đốc dao đã để lại rất rõ ràng giữa hai vai của nạn nhân hay không thôi.

- Đó là một sơ suất, nhưng ta dễ dàng sửa được.

Để kích thích quá mức sự sáng suốt của mình, ông Lecoq đã không cần những cái que thúc của lòng kiêu căng bị tổn thương để có thể làm thành những điều kì diệu đáp lại ánh mắt của cha Plantat.

- Chuyện vô ý đó có thể thông cảm được, - Ông nói - nhưng ít nhất ông cũng sẽ nói cho chúng tôi biết Guespin đã mua những thứ đó bằng loại tiền nào chứ?

Viên cảnh sát tội nghiệp của thị trấn Corbeil tỏ ra lúng túng, nhục nhã, phật ý, đến mức ông Thẩm phán điều tra nghĩ rằng cần phải cứu ông ta.

- Tôi thấy là loại tiền gì cũng không quan trọng mấy. - Ông phản bác.

- Xin ngài Thẩm phán điều tra thứ lỗi nếu tôi không đồng tình với ý kiến của ông ta. - Ông Lecoq đáp - Tình tiết này có thể thuộc loại tình tiết nghiêm trọng nhất. Bằng chứng buộc tội nghiêm trọng nhất chống lại Guespin là gì? Đó là tiền được tìm thấy trong túi anh ta. Song, ta hãy thử giả định, rằng tối qua vào lúc 10 giờ, anh ta đã đổi tờ 1.000 franc ở Paris. Tờ tiền này có phải là kết quả của án mạng ở Valfeuillu không? Không, vì vào giờ đó án mạng chưa xảy ra. Vậy tiền đó ở đâu ra? Đó là điều mà tôi vẫn chưa tìm hiểu. Nhưng nếu giả thiết của tôi chính xác thì tòa án sẽ buộc phải công nhận rằng mấy trăm franc mà bị can đang giữ có thể và phải là số còn lại của tờ 1.000 franc.

- Đó vẫn chỉ là giả thiết. - Ông Domini nói với giọng tỏ ra khó chịu.

- Đúng thế, nhưng giả thiết có thể biến thành hiện thực. Tôi còn một điều nữa cần hỏi người kia, - Ông chỉ tay vào người đàn ông ria mép - Guespin đã mang các đồ vật mua được như thế nào? Anh ta chỉ đơn giản bỏ chúng vào túi áo hay là bảo nhân viên bán hàng đóng gói và cái gói đó trông như thế nào?

  Vị nhân viên an ninh nói với một giọng quả quyết, cứng rắn, lạnh lùng, có vẻ chế nhạo cay đắng, đến mức viên cảnh sát tội nghiệp kia mất hết vẻ tự tin và không dám vênh mặt lên nữa.

- Tôi không biết, - Ông ta ấp úng - người ta không nói cho tôi biết, tôi cho rằng...

Ông Lecoq giơ hai tay lên như muốn cầu trời chứng giám. Trong thâm tâm, ông đang vui sướng vì có được dịp may tuyệt vời này để trả thù cho thói coi thường người khác của ông Domini. Đối với ông Thẩm phán điều tra thì ông không thể, không dám và không muốn  nói gì, nhưng ông có quyền nhạo báng viên cảnh sát có mặt không đúng lúc kia, có quyền trút lên đầu ông ta sự tức giận.

- Ồ, thế đó, ông bạn ơi, - Ông nói - vậy ông đi Paris để làm gì? Trưng tấm ảnh Guespin ra và kể về vụ án ở Orcival cho mấy ông bà ở cửa hàng sắt Vulcain à? Chắc là họ đã rất nhạy cảm với sự quan tâm của ông. Nhưng mà bà Petit, quản gia của ngài Thẩm phán hòa giải đây cũng có thể làm tốt những việc đó.

Ôi! Với cú điếng người này, người đàn ông ria mép tỏ ra tức giận, anh ta nhíu đôi lông mày rậm và cất giọng ồm ồm lên tiếng: 

-   Này, ông kia!

- Này, này! - Ông Lecoq ngắt lời và lần này xưng mi - ta với ông ta - Hãy để ta yên và cố mà tìm hiểu xem ai đang nói chuyện với mi đây, ta là Lecoq.

Cái tên của vị thám tử nổi tiếng đã có tác động thần diệu đến anh chàng mới được tuyển dụng mấy tháng làm trợ lý trong đội cảnh sát cơ động của Sở Cảnh sát Paris. Ông ta vội đứng nghiêm, ngay lập tức tỏ thái độ kính cẩn, giống như một anh lính bộ binh khiêm tốn tìm thấy vị tướng của mình trong bộ áo đuôi tôm của một anh hàng xén.

Bị xưng mi ta, thậm chí bị đối xử thô bạo bởi con người nổi tiếng này không hề khiến ông ta thấy bị xúc phạm, ngược lại còn cảm thấy gần như được tâng bốc. Ông ta thuộc loại sẵn sàng quỳ gối trước những chiếc dùi cui.

   Với vẻ sửng sốt và vô cùng ngưỡng mộ, ông ta thì thầm:

-Sao? Có thể như thế chăng? Ông Lecoq, một người như thế này?

  Phải, tôi đây, ông bạn, nhưng yên tâm đi, tôi không giận ông đâu. Ông không biết nghề của mình, nhưng cũng đã giúp ích cho tôi, ông đã có ý thức tốt là đem đến một bằng chứng có tính quyết định về sự vô tội của thân chủ tôi.

- Nhìn cảnh này, ông Domini không khỏi khó chịu ngấm ngầm. Người của ông đã chạy sang hàng ngũ đối thủ, đã thừa nhận không tranh cãi một ưu thế đã được xếp hạng. Vẻ tự tin của ông Lecoq, khi nói về sự vô tội của một bị can mà ông thấy tội trạng của ông ta là không thể bàn cãi, cuối cùng đã làm ông tức điên lên.

- Vậy cái bằng chứng nổi tiếng đó là gì vậy, thưa ông? - Ông hỏi.

- Bằng chứng đó rất đơn giản và hiển nhiên, thưa ngài. - Ông Lecoq đáp và tỏ ra khoái chí cường điệu vẻ ngờ nghệch của mình trong khi những suy luận của ông đang thu hẹp dần mọi khả năng - Tất nhiên, ngài nhớ rằng khi tiến hành điều tra tại lâu đài Valfeuillu, chúng ta đã thấy kim đồng hồ ở phòng ngủ dừng lại ở 3 giờ 20 phút sáng. Vì nghi ngờ có trò ma lanh ở đây, tôi đã quay đồng hồ cho chuông đổ, ngài nhớ chứ? Và chuyện gì đã xảy ra? Nó đổ chuông mười một tiếng. Từ đó chúng ta đã

thấy rõ rằng án mạng đã xảy ra trước 11 giờ tối. Thế thì, nếu lúc 10 giờ tối mà Guespin vẫn ở cửa hàng sắt  Vulcain, thì anh ta không thể quay về lâu đài Valfeuillu, trước nửa đêm được. Vậy, anh ta không phải là người thực hiện án mạng.

Và, kết thúc câu nói này, vị nhân viên an ninh lôi hộp kẹo ra vừa tự thưởng cho mình một miếng cam thảo, vừa ném cho ông Thẩm phán điều tra một nụ cười như muốn nói rõ: “Ngài rút lui đi thôi.”

Thế là, trong khi những suy luận của ông Lecog tỏ ra rõ ràng chính xác, thì toàn bộ hệ thống lập luận của ông Thẩm phán điều tra đang sụp đổ. Nhưng ông Domini không chịu chấp nhận mình đã nhầm. Trong khi vẫn đặt việc khám phá sự thật lên trên những suy xét cá nhân tầm thường, ông không thể từ bỏ niềm tin đã được củng cố bởi những suy nghĩ kĩ càng. Ông nói:

- Tôi không cho rằng Guespin là thủ phạm duy nhất, anh ta có thể chỉ là tòng phạm, mà đúng là tòng phạm..

- Tòng phạm ư? Không phải tòng phạm, thưa ngài Thẩm phán, mà là nạn nhân. Ôi! Gã Trémorel là một kẻ khốn nạn ghê gớm! Giờ thì ngài hiểu tại sao ông ta lại gạt cho kim đồng hồ chạy quá lên chứ? Tôi, lúc đầu tôi cũng chưa hiểu ích lợi của việc quá giờ năm tiếng đồng hồ này. Bây giờ thì mục đích của nó đã rõ ràng. Để cho Guespin lo lắng thực sự và bị liên lụy vì tội ác đã diễn ra sau nửa đêm, cần phải...

Những đột nhiên ông ngừng lời, mắt sững lại, có thể nói như thế, trước một ý nghĩ vừa lướt qua trong đầu.

   Ông Thẩm phán điều tra, lúc đó vẫn mải mê tập trung vào tập hồ sơ để tìm kiếm những luận chứng bảo vệ cho ý kiến của mình nên không nhận ra động thái đó.

-Nhưng nếu thế thì, - Ông nói - Ông giải thích thế nào về chuyện tay Guespin cứ ngoan cố im lặng không chịu cho biết mình đã qua đêm ra sao?

Ông Lecoq đã nhanh chóng kìm nén cảm xúc, nhưng bác sĩ Gendron và Cha Plantat, những người vẫn chăm chú theo dõi và chộp được những cử động nhẹ trên khuôn mặt ông, đã nhìn thấy mắt ông lóe lên một ánh chớp hân hoan. Chắc là ông vừa tìm ra lời giải đáp cho câu hỏi mà mình đặt ra. Và đó là một câu hỏi quan trọng! Nó can hệ đến tự do của một con người, đến mạng sống của một kẻ vô tội.

- Tôi hiểu, thưa ngài Thẩm phán điều tra.

- Ông đáp - Tôi hiểu lý do sự im lặng ương bướng của Guespin. Lúc này tôi sẽ vô cùng ngạc nhiên nếu anh ta quyết định nói ra.

Ông Domini hiểu nhầm ý nghĩa lời giải thích của ông Lecoq, thậm chí ông còn tưởng đó là một ý đồ chế giễu được che đậy khôn khéo.

- Tuy nhiên anh ta đã có cả một đêm để suy nghĩ. - Ông đáp - Mười hai tiếng đồng hồ chẳng phải quá đủ để anh ta lập ra một hệ thống bào chữa sao?

- Vị nhân viên an ninh lắc đầu vẻ nghi ngờ.  - Chắc chắn anh ta không cần thế. - Ông đáp - Tôi xin thề rằng anh chàng bị can này chẳng mấy quan tâm đến hệ thống lập luận nào đâu.

- Sở dĩ anh ta im lặng là vì anh ta không tìm thấy lý lẽ gì có thể chấp nhận được.

- Không, thưa ngài, không phải thế. - Ông Lecoq đáp - Ngài hãy tin rằng anh ta sẽ không tìm cách bào chữa đâu. Theo tôi, Guespin là nạn nhân. Xin nói với ngài rằng tôi nghi Trémorel đã giăng một cái bẫy bỉ ổi cho anh ta sa vào và anh ta cảm thấy bị mắc bẫy đến nỗi cho rằng mọi sự chống cự đều vô nghĩa. Anh chàng bất hạnh này tin rằng mình càng giãy giụa thì tấm lưới chụp lên người càng siết chặt.

- Tôi cũng nghĩ thế. - Cha Plantat khẳng định.

- Thủ phạm thực sự, - Ông Lecoq nói tiếp - bá tước Hector, đã phát điên đến phút cuối cùng, sự bối rối này đã vô hiệu mọi thái độ thận trọng mà ông ta đã hình dung để đánh lạc hướng. Nhưng chúng ta đừng quên, đó là một kẻ thông minh, khá nham hiểm để nghĩ ra những mưu mô bỉ ổi, khá vô liêm sỉ để thực hiện những mưu mô đó. Y biết rằng tòa án cần có bị can, mỗi bị can cho một tội; y biết rằng cảnh sát khi chưa bắt được thủ phạm thì còn điều tra, tìm kiếm, y đã quăng Guespin cho chúng ta giống như kẻ đi săn bị thú dữ dồn đuổi quá gần thì ném chiếc găng tay ra cho lũ gấu đuổi theo. Có thể y tính rằng lỗi lầm không đến mức làm mất đầu một kẻ vô tội, y hy vọng bằng cách đó sẽ tranh thủ được thời gian. Trong khi lũ gấu cứ quấn quanh đánh hơi chiếc găng tay, thì kẻ đi săn ranh ma sẽ thắng thế, sẽ lẩn trốn và tìm được nơi ẩn náu an toàn. Đó chính là kế hoạch của Trémorel.

Trong số những người đang nghe ông Lecoq nói, chắc chắn người hào hứng nhất chính là viên cảnh sát thị trấn Corbeil, người mà ban nãy còn nhìn ông bằng con mắt dữ tợn. Theo đúng nghĩa đen, Goulard đang uống từng lời của thủ trưởng mình. Chưa bao giờ ông được nghe một đồng nghiệp phát biểu hào hứng và uy quyền như thế, ông không tưởng tượng được một sự hùng biện như thế và ông đứng thẳng người như thể có cái gì đó như vẻ thán phục trên những khuôn mặt xung quanh đang lan sang mình. Ông thấy bản thân lớn thêm lên trong sự quý trọng của chính mình khi nghĩ rằng mình là một người lính trong một đội quân được những vị tướng như thế này dẫn dắt. Ông không còn có ý kiến gì nữa, chỉ còn giữ ý kiến của cấp trên.

- Không may là việc khuất phục và thuyết phục ông Thẩm phán điều tra gặp nhiều khó khăn hơn.

- Tuy nhiên, - Ông Thẩm phán bắt bẻ - ông đã nhìn thấy bộ dạng của Guespin.

- Ồ! Thưa ngài, bộ dạng thì quan trọng gì và nó chứng minh được gì? Liệu chúng ta có biết, ngài và tôi, nếu ngày mai chúng ta bị bắt giam vì liên can đến một tội ác khủng khiếp thì chúng ta sẽ có bộ dạng như thế nào không?

Ông Domini chẳng nhọc công che giấu cái giật mình đầy ý nghĩa: ông thấy sự giả định kia thật vô cùng chướng tai.

- Dù sao, ngài và tôi, chúng ta đều đã quen với bộ máy tòa án. Vào cái ngày mà tôi bắt Lanscot, cái anh chàng gia nhận tội nghiệp ở phố Marignan, câu đầu tiên của anh ta là: “Thôi thế là xong.” Vào cái buổi sáng mà thầy Tabaret và tôi bắt tử tước Commarin ngay trên giường ngủ, bị kết tội sát hại bà quả phu Lerouge, thì ông ta kêu lên: “Ta tiêu đời rồi.” Thế nhưng cả hai đều không phải thủ phạm. Nhưng cả hai, vị tử tước và anh chàng người hầu quèn, bình đẳng trước khả năng sai lầm khủng khiếp của tòa án, khi thoạt tiên đánh giá khả năng buộc tội dành cho họ, họ đều có một giây phút nản lòng đáng sợ.

- Nhưng sự nản lòng này không kéo dài những hai ngày. - Ông Domini nói.

  Ông Lecoq không đáp, ông đang tiếp tục phát khích khi những ví dụ minh họa xúc động hơn đang hiện ra trong đầu.

- Chúng ta, thưa ngài, một Thẩm phán điều tra như ngài và một cảnh sát khiêm nhường như tôi, đã gặp đủ các loại bị can để biết cái vẻ ngoài có thể đánh lừa như thế nào và ít đáng tin ra sao. Sẽ là điên rồ nếu ta đánh giá dựa trên thái độ của bị cáo. Người nào đầu tiên nói đến “tiếng kêu vô tội” là một kẻ ngu, cũng giống như người nào tự cho mình chỉ ra được “vẻ sững sờ tái xanh” của thủ phạm. Đáng buồn thay, cả tội ác lẫn đức hạnh đều không có giọng nói cũng như bộ dạng riêng. Cô con gái Simon, bị kết tội giết cha, đã ngoan cố từ chối trả lời trong 22 ngày, đến ngày thứ hai mươi ba thì người ta phát hiện ra kẻ sát nhân. Về phần vụ án Sylvain...

- Có hai tiếng gõ nhẹ lên bàn, ông Thẩm phán điều tra ngắt lời vị nhân viên an ninh.

   Với tư cách con người, ông Domini quá bảo thủ giữ ý kiến của mình; với tư cách quan tòa, ông cũng ngoan cố không kém, nhưng ông sẵn sàng hy sinh lòng tự ái. nếu tiếng nói của bốn phận được lắng nghe

Các luận cứ của ông Lecoq không hề làm sứt mẻ niềm tin sắt đá của ông, nhưng nó buộc ông phải hiểu rõ ngay tức khắc, phải đánh đổ được vị nhân viên của Sở Cảnh sát, hoặc tự ông phải thú nhận thất bại.

- Có vẻ như ông đang bào chữa phải không? - Ông nói với ông Lecoq - Trong phòng Thẩm phán điều tra không cần phải có chuyện bào chữa. Ở đây không có luật sư cũng không Có Thẩm phán xét xử. Chúng ta đều có chung các dự định hào hiệp và đáng kính. Mỗi chúng ta, trong phạm vi nhiệm vụ, đều đi tìm sự. Ở chỗ mà, ông nhìn thấy sự thật lóe sáng thì tôi chỉ thấy bóng tối, nhưng ông cũng có thể nhầm lẫn như tôi.

Và với một thái độ hạ cố hơi gượng gạo, một hành vi dũng cảm thực sự , nhưng vẫn vướng chút mỉa mai, ông nói thêm;

-Thưa ông, theo ông thì tôi phải làm gì?

Ít nhất thì sự cố gắng này của ông Thẩm phán cũng được đền bù bởi ánh mắt đồng tình của Cha Plantat và bác sĩ Gendron.

Nhưng ông Lecoq không vội trả lời. Ông có nhiều lý lẽ có sức nặng để đưa ra, ông cảm thấy chưa có cái mình cần. Ông phải trình bày các sự việc ở đây, ngay lập tức, trong tình huống này phải nêu bật được một bằng chứng có thể sờ tận tay được. Nhưng làm thế nào?. Đầu óc luôn đầy mưu mẹo của ông đang căng lên hết cỡ

- Thế nào? - Ông Domini gặng hỏi.

-ỒI - Ông Lecoq kêu lên - Giá mà tôi có thể được đặt ba câu hỏi cho anh chàng Guespin khốn khổ kia.

Ông Thẩm phán điều tra nhíu mày, lời đề nghị tỏ ra thật sắc sảo. Về thể thức thì cuộc hỏi cung đối với người bị buộc tội cần phải được thực hiện bí mật và chỉ do Thẩm phán đảm nhiệm với sự trợ giúp của viên lục sự. Mặt khác, sau khi hỏi cung lần đầu, người bị buộc tội có thể được đổi chất với các nhân chứng. Sau đó sẽ có các ngoại lệ dành cho các nhân viên công lực.

Ông Domini lục tìm các văn bản trong trí nhớ để xem có tiền lệ nào không.

- Tôi không biết, - Cuối cùng ông đáp - có điểm quy định nào cho phép tôi đáp ứng yêu cầu của ông không. Tuy nhiên, như lương tâm nhắc nhở, tôi tin rằng quyền lợi về sự thật có thể vượt lên mọi quy định, tôi sẽ chịu trách nhiệm để cho ông hỏi cung thân chủ của ông.

Ông lắc chuông, một viên mõ tòa xuất hiện.

- Người ta đã đưa trả Guespin về nhà tù chưa? - Ông hỏi.

- Vẫn chưa, thưa ngài.

- Càng tốt, hãy đưa anh ta đến đây.

Ông Lecoq không nén được niềm vui. Ông đã không dám mong sự hùng biên của mình đem đến điều này, nhất là xét thấy cá tính của ông Domini, ông không dám hy vọng có được sự đồng ý mau lẹ và bất ngờ đến thế.

  -Anh ta sẽ nói, - Ông nói, lòng đầy tự tin đến nỗi con mắt lờ đờ sáng lên và ông quên cả bức chân dung trên hộp kẹo - để làm cho anh ta mở miệng, tôi có ba cách mà ít ra một cách có thể thành công. Nhưng trước khi anh ta đến, làm ơn xin ngài Thẩm phán hòa giải cho tôi một thông tin. Ngài có biệt là sau khi ông Sauvresy chết. Tremorel có gặp người tình cũ không?

- Jenny Fancy ấy à? - Cha Plantat hơi ngạc nhiên hỏi.

- Vâng, tiểu thư Fancy.

- Tất nhiên, ông ta có gặp.

- Nhiều lần chứ?

- Khá thường xuyên. Sau sự việc ở khách sạn Belle-Image, cô nàng khốn nạn lao vào ăn chơi sa đọa khủng khiếp. Ả có hối hận về chuyện tố giác không, có hiểu rằng ả đã giết ông Sauvresy không, có nghi ngờ về án mạng không, những điều đó tôi không biết. Bắt đầu từ thời điểm đó lúc nào ả cũng uống rượu như điên, ngày càng ngập sâu xuống bùn nhơ.. .

- Và ông bá tước bằng lòng gặp ả ư?

- Ông ta buộc phải thế. Ả cứ quấy rối ông, ông sợ ả. Ngay khi không còn tiền nữa là ả lại sai những người môi giới có bộ mặt như tướng cướp đến xin tiền, thế là ông lại phải cho. Có một lần ông từ chối, ngay tối đó ả đích thân đến nhà, người say mềm, ông đã phải cố hết sức mới đuổi được ả về. Nói tóm lại, ả biết trước đây ông từng là người tình của bà Sauvresy, ả đe dọa ông, đó là sự tống tiền có tính toán. Tôi biết mọi chuyện lo âu của ông do ả gây ra, ông nói với tôi rằng ông chỉ có thể  thoát được bằng cách cho ả vào tù, nhưng cách này làm ông ghê tởm.

- Cuộc gặp cuối cùng đã lâu chưa?

-ÀI - Bác sĩ Gendron đáp - Cách đây ba tuần, trong lần đi thăm bệnh ở Melun, tôi đã nhìn thấy ông bá tước cùng cô ả bên cửa sổ một khách sạn, nhìn thấy tôi, ông ta vội lẩn ngay.

- Thế thì không còn gì phải nghi ngờ nữa. - Vị nhân viên an ninh thì thầm.

Ông im lặng. Guespin được hai người lính hiến binh dẫn vào.

- Trong 24 tiếng đồng hồ, anh chàng làm vườn khốn khổ đã già đi hai mươi tuổi. Anh có đôi mắt nhớn nhác, đôi môi co quắp sủi bọt. Thỉnh thoảng cổ họng co thắt lại cho thấy anh nuốt nước bọt rất khó khăn.

- Thế nào, - Ông Thẩm phán điều tra hỏi anh ta - anh có thấy khá hơn không?

Anh chàng bị can không trả lời.

- Anh có định nói không?

Một cơn co giật điên dại làm cho Guespin run lên từ đầu đến chân, mắt long sòng sọc.

- Nói à, - Anh ta đáp với giọng khàn đặc - nói ư? Để làm gì?

- Rồi, sau một cử chỉ tuyệt vọng như của một người phó mặc, một người từ bỏ mọi cuộc đấu tranh cũng như mọi hy vọng, anh kêu lên:

- Lạy Chúa, tôi đã làm gì mà các vị hành hạ tôi thế này?. Các vị muốn tôi nói gì? Rằng chính tôi đã gây án mạng ư? Có phải đó là điều các vị muốn không? Thế thì đây, chính là tôi! Thế là các vị thỏa mãn nhé. Bây giờ hãy chém đầu tôi đi, nhưng làm nhanh gọn vào, tôi không muốn bị đau.

Lời khai của Guespin làm cho mọi người sửng sốt buồn rầu. Sao, anh ta thú nhận à?

Ít nhất ông Domini có vẻ lịch sự là không tỏ ra hân hoan, ông vẫn giữ vẻ bình thản, tuy nhiên lời thú nhận này làm ông ngạc nhiên không thể diễn tả.

Chỉ có ông Lecoq, dù ngạc nhiên, nhưng không hề lúng túng. Ông lại gần Guespin, vỗ vai anh ta nói với giọng ân cần:

- Nào, anh bạn, những gì anh kể thật phi lý. Anh nghĩ là ngài Thẩm phán điều tra có lý do sâu kín nào đó oán giận anh chăng? Không có phải không? Anh cho là tôi được lợi nếu anh chết à? Cũng không. Một tội ác đã được thực hiện, chúng tôi đang tìm thủ phạm. Nếu anh vô tội thì hãy giúp chúng tôi tìm ra kẻ phạm tội. Anh đã làm gì từ hôm thứ Tư đến sáng thứ Năm?

Nhưng Guespin vẫn ngoan cố một cách dữ tợn và ngu ngốc, một sự ngoan cố của một thằng ngốc và một con vật hoang dã.

- Tôi đã nói những gì cần nói. - Anh ta đáp.

  Thế là, ông Lecoq liền thay đổi cái giọng vốn nhân từ của mình, ông trở nên nghiêm khắc, lùi lại như để đánh giá rõ hơn tác động của mình đối với Guespin.

-  Anh không có quyền im lặng, anh hiểu chứ. - Ông  nói tiếp - Và cho dù anh im lặng thì cũng đừng tưởng cảnh sát không biết gì, đồ ngốc ạ. Tối thứ Tư, ông chủ sai anh làm một việc, đúng không? Ông ta cho anh cái gì? 1.000 franc phải không?

Anh chàng bị can nhìn Lecoq với một vẻ hoàn toàn ngớ ngẩn.

- Không, - Anh ta ấp úng - đó là một tờ 500 franc.

Giống như các nghệ sĩ tài ba, vào thời điểm diễn xuất cao độ nhất, vị nhân viên an ninh tỏ ra thực sự xúc động. Tài năng điều tra đáng ngạc nhiên vừa gợi ý cho ông cái mưu mẹo táo bạo này mà nếu thành công, ông sẽ thắng được ván bài.

- Bây giờ, - Ông hỏi - anh hãy nói cho tôi biết tên người đàn bà đó.

- Tôi không biết, thưa ông.

- Chẳng lẽ anh là thằng ngốc? Nàng nhỏ nhắn, đúng không? Khá xinh, tóc nâu nhạt, có đôi mắt rất to?

- Ông biết cô ấy à? - Guespin hỏi với một giọng run run xúc động.

- Phải, anh bạn ạ, nếu anh muốn biết tên cô ta để nhắc đến mỗi khi cầu nguyện thì tôi sẽ cho anh biết; tên cô ta là Jenny Fancy.

- Những người thực sự ưu việt trong một lĩnh vực chuyên môn nào đó không bao giờ lạm dụng một cách ti tiện ưu thế của mình, sự thỏa mãn thầm kín của họ khi thấy nó được công nhận là sự đền bù thỏa mãn.

- Vậy là ông Lecoq chỉ lặng lẽ hưởng niềm vui chiến thắng trong khi mọi người xung quanh ngạc nhiên về sự sáng suốt của ông. Quả thực đây là một loạt tính toán mà chúng đã tiết lộ cho ông không chỉ ý nghĩ của Trémorel, mà còn cả những phương cách phải sử dụng để đi đến kết cục.

Đối với Guespin, cơn tức giận đang nhường chỗ cho sự ngạc nhiên vô bờ. Anh đang tự hỏi và người ta có thể theo dõi thấy nỗ lực suy nghĩ của anh hiện ra trên trán, làm sao mà người đàn ông này có thể biết được những hành động mà anh có mọi lý do để tin là chúng hoàn toàn bí mật.

Nhưng ông Lecoq đã quay sang hỏi bị can:

- Vì tôi đã cho anh biết tên người đàn bà tóc nâu rồi, vậy hãy giải thích cho tôi biết thế nào và tại sao bá tước Trémorel lại đưa cho anh tờ 500 franc.

- Đúng lúc tôi chuẩn bị lên đường thì ông bá tước không có tiền lẻ, ông lại không muốn sai tôi đi đổi tiền ở Orcival, nên tôi sẽ phải đem trả lại tiền thừa cho ông ấy.

- Thế tại sao anh không đuổi theo các bạn để gặp họ nhà ông Wepler tại Batignolles?

Không có câu trả lời.

- Anh có nhiệm vụ gì phải làm cho ông bá tước?

Guespin ngập ngừng. Anh đảo mắt nhìn mọi người, từ ông Thẩm phán điều tra đến Cha Plantat, từ ông bác sĩ đến viên cảnh sát thị trấn Corbeil; anh như phát hiện thấy có vẻ chế giễu trên mặt họ.

Anh có ý nghĩ rằng tất cả những người này đang nhạo báng minh, rằng họ đang giăng một cái bẫy và anh đã bị sa vào đó. Anh tưởng rằng những câu trả lời của mình vừa làm cho tình hình thêm xấu đi. Ngay lập tức anh cảm thấy tuyệt vọng ghê gớm.

- Ôi! - Anh ta quay sang ông Lecoq kêu lên - Ông đã lừa tôi, ông chẳng biết gì cả, ông vờ nói sai để người khác phun ra sự thật. Tôi khá ngây ngô nên đã trả lời và ông dùng lời tôi để bắt bẻ.

- Sao? Anh sẽ lại nói càn à?

- Không, nhưng tôi thấy rõ rồi, ông không lừa được tôi nữa đâu. Bây giờ, thưa ông, tôi thà chết chứ không nói một lời.

Trong khi vị nhân viên an ninh đang tìm cách trấn an, thì anh ta lại nói thêm với vẻ ngoan cố ngu ngốc:

- Vả lại tôi cũng ranh chẳng kém ông đâu, này, những điều tôi đã nói chỉ là dối trá thôi đó.

Sự quay ngoắt bất ngờ của bị can chẳng làm ai ngạc nhiên. Nếu như có những kẻ bị can một khi đã khép mình trong một hệ thống biện hộ thì chúng sẽ không ló mình ra nữa, thì cũng có những kẻ mà cứ sau mỗi cuộc hỏi cung chúng lại thay đổi, hôm nay lại phủ nhận những điều chúng đã khẳng định hôm qua, hôm sau lại bày đặt ra một chuyện phi lý nào đó để rồi lại phủ nhận tiếp

Vậy nên ông Lecoq cố bắt Guespin khai nữa mà không được, đến lượt ông Domini cũng thử moi mấy  lời mà cũng vô ích. Trước mọi câu hỏi, anh ta đều nhất quyết đáp:

- Tôi không biết.

Cuối cùng vị nhân viên an ninh không còn kiên nhẫn được nữa.

.-Này - Ông bảo bị can, - ta đã coi mi là một chàng trai tinh nhanh, nhưng hóa ra chỉ là một thằng ngốc. Mi tưởng chúng ta không biết gì ư? Hãy nghe đây: Vào buổi tối diễn ra đám cưới chị Denis, trong lúc đang chuẩn bị đi ăn cưới cùng các bạn, khi mi vừa vay 20 franc của anh chàng hầu phòng thì ông chủ đã gọi mi. Sau khi yêu cầu giữ bí mật tuyệt đối, điều bí mật mà đến giờ mi vẫn giữ. ông ta đã nhờ mi sau khi xuống ga thì đến thẳng cửa hàng sắt Vulcain mua một chiếc búa, một chiếc giũa, một chiếc đục đá và một con dao găm. Mấy món đồ này mi sẽ phải đem đến cho một cô gái. Khi ấy ông chủ mới đưa cho mi tờ 500 franc và nói rằng ngày mai khi quay về mi phải trả lại tiền thừa cho ông ta. Có đúng không?

“Phải, đúng là như thế!”, người ta thấy hiện lên lời khẳng định đó trong mắt bị can. Tuy nhiên anh ta vẫn đáp:

- Tôi không nhớ.

- Thế thì, - Ông Lecoq nói tiếp - để ta kể cho mi nghe những gì xảy ra sau đó nhé. Mi đã ăn nhậu no say, đến mức tiêu mất một phần tiền thừa của ông chủ. Vì thế mà mi hoảng sợ khi bị người ta tóm được sáng qua trước khi mi biết chuyện gì đã xảy ra. Mi tưởng người ta bắt mình vì tội lạm tiêu. Thế rồi, khi được biết ông chủ đã bị giết trong đêm, mi nhớ lại rằng hôm qua mình đã mua những thứ dụng cụ dùng để ăn cắp và giết người, nghĩ rằng mi không biết địa chỉ cũng như tên tuổi của cô gái mà mi đã trao gói đồ, rằng người ta sẽ không tin nếu mi giải thích nguồn gốc số tiền tìm thấy trong túi, thay vì nghĩ đến cách chứng minh mình vô tội thì mi đã sợ, mi tưởng im lặng là sẽ thoát.

  Chắc chắn vẻ mặt của bị can đã thay đổi trông thấy. Những sợi dây thần kinh dãn ra, đôi môi vừa nãy đã mím chặt giờ há ra. Đầu óc anh ta bắt đầu có hy vọng. Nhưng anh ta vẫn cưỡng lại.

- Ông muốn làm gì tôi thì làm. - Anh ta nói.

- A! Mi muốn chúng ta làm gì với thằng ngốc như mi đây? - Ông Lecoq tức giận kêu lên - Ta bắt đầu tin rằng mi là kẻ xấu xa. Người tử tế sẽ hiểu rằng chúng ta muốn lôi họ ra khỏi cảnh khó khăn và sẽ nói ra sự thật. Tự mi đang kéo dài thời gian giam giữ của mình. Mi sẽ biết rằng khôn ngoan nhất là phải biết nói ra cái gì cần nói. Một lần nữa ta hỏi: mi có chịu trả lời không?

Guespin lắc đầu.

- Vậy thì quay về buồng giam và về với điều bí mật của mi, bởi vì mi thích thế. - Vị nhân viên an ninh kết luận.

Rồi, vừa tìm kiếm ánh mắt đồng tình của ông Thẩm phán điều tra, ông vừa nói:

- Hiến binh đầu, giải bị can đi.

Nỗi nghi ngờ cuối cùng của ông Thẩm phán điều tra tan đi như đám sương gặp ánh mặt trời. Nói cho hết nhẽ, ông cảm thấy có chút đau buồn vì đã đối xử tệ và với vị nhân viên an ninh. Ít nhất ông phải cố sửa chữa sai lầm khi thái độ khắt khe của mình qua đi.

- Ông là một người khôn khéo, thưa ông. - Ông nói với ông Lecoq - Đó là chưa nói đến óc sáng suốt ngạc nhiên của ông có thể coi như một khả năng linh cảm, cuộc hỏi cung vừa rồi là một kiệt tác chuyên môn.

  Xin nhận lời chúc mừng của tôi, không kể đến việc tôi sẽ đề nghị cấp trên ban thưởng cho ông.

Nghe những lời khen đó, vị nhân viên an ninh cúi đầu e thẹn. Ông âu yếm nhìn bức chân dung người con gái ranh mãnh trên nắp hộp kẹo và chắc ông đang nói với bức chân dung:

Nàng thân yêu, cuối cùng thì chúng ta đã thắng ông ấy rồi, cái vị quan tòa khắc khổ này, người tỏ ra căm ghét cái thể chế mà chúng ta là những vật trang trí đẹp nhất, đã phải chịu nhận lỗi. Ông ấy đã công nhận và khen ngợi công việc có ích của chúng ta.

Rồi ông đáp to:

- Thưa ngài, tôi chỉ xin nhận một nửa lời khen của ngài thôi, cho phép tôi dành nửa còn lại cho ngài Thẩm phán hòa giải.

Cha Plantat tỏ ra muốn phản đối.

- Ồ! - Ông nói - Chỉ là vài ý kiến thông tin! Không có tôi thì ông vẫn tìm ra sự thật.

Ông Thẩm phán điều tra đứng lên. Với vẻ cao thượng, nhưng không phải không có chút gắng gượng, ông ta đưa tay cho ông Lecoq và họ siết chặt tay nhau.

Ông hãy miễn thứ cho những điều hối hận của tôi, ông Thẩm phán nói - Chắc chắn sự vô tội của guespin sớm hay muộn cũng sẽ được thừa nhận, nhưng ý nghĩ về việc giam giữ một người vô tội trong tù, quấy

rầy anh ta bằng những cuộc hỏi cung, từ lâu đã giày vò lương tâm và làm tôi ngủ không yên.

- Tuy nhiên có Chúa mới biết được tay Guespin tội  nghiệp này có đáng quan tâm hay không. - Ông Lecoq đáp - Tôi sẽ rất tức giận nếu không biết chắc rằng anh ta là gã gàn dở.

Ông Domini giật mình, rồi nói:

- Ngay lập tức trong hôm nay tôi sẽ moi được bí mật của anh ta.

- Đó chắc chắn sẽ là hành động tử tế dành cho anh ta, nhưng cái đồ mắc dịch này cứng đầu lắm. Anh ta đã có thể dễ dàng giúp cho công việc của tôi trở nên đơn giản hơn! Quả thực, nhờ may mắn tôi đã có thể tái hiên được các sự việc chính, tìm ra được ý đồ trong nhiệm vụ được giao của anh ta, nghi ngờ có sự xen ngang của một người đàn bà. Nhưng vì không phải là phù thủy nên tôi không thể đoán được chi tiết. Làm sao mà tiểu thư Fancy lại dính đến vụ việc này? Ả có phải tòng phạm không? Liệu có phải ả chỉ đóng một vai trò mà chính ả không biết ý định của vai trò đó? Ả đã gặp Guespin ở đâu? Ả đã dẫn anh ta đi đâu? Rõ ràng ả đã chuốc rượu để ngăn không cho gã đi Batignolles. Chắc là Trémorel đã bịa ra một chuyện cho cô ả. Nhưng đó là chuyện gì?

- Tôi nghĩ, - Ông Thẩm phán hòa giải ngắt lời : Trémorel chẳng giàu trí tưởng tượng đến thế đâu. Có thể ông ta đã giao một việc cho Guespin và Fancy - không hề giải thích gì.

Ông Lecoq suy nghĩ một lát rồi nói:

- Có thể ngài nói đúng, thưa ngài. Dù sao chắc là Fancy phải nhận được lệnh đặc biệt gì đó để ngăn không cho Guespin có chứng cứ ngoại phạm.

   Nhưng - Ông Domini nói - cô ả Fancy này sẽ giải thích tất cả cho chúng ta.

- Tôi đang trông chờ vào chuyện này, thưa ngài và tôi hy vọng trước 48 giờ đồng hồ tôi sẽ tìm thấy và áp giải ả về Corbeil.

Nói đến đây ông đứng lên bước tới góc phòng cầm ba-toong và chiếc mũ mà ông đã đặt ở đó lúc vào phòng.

- Trước khi rút lui... - Ông nói với ông Thẩm phán điều tra.

- Vâng, tôi biết, - Ông Domini ngắt lời - ông đang đợi lệnh bắt giữ bá tước Hector de Trémorel.

- Đúng thế, - Ông Lecoq đáp - bởi vì bây giờ ngài Thẩm phán đã nghĩ giống tôi là ông ta vẫn còn sống.

- Tôi không nghĩ, mà là tôi dám chắc.

Rồi, bước tới ghế bành sau bàn giấy, ông Domini bắt đầu thảo cái văn bản khủng khiếp có tên là lệnh bắt người:

“Nhân danh luật pháp,

Chúng tôi,

Thẩm phán điều tra bên cạnh Tòa sơ thẩm cấp quận... Theo Điều 91 và 94 Luật Tố tụng hình sự,

Thông báo và ra lệnh cho tất cả các nhân viên công lực thể theo pháp luật phải bắt giữ người có tên là Hector de Trémorel... và …”

Viết xong, ông đưa tờ lệnh cho ông Lecoq và nói: - Đây và cố mà nhanh chóng tìm ra thủ phạm lớn này.

-ỒI Ông ấy sẽ tìm thấy. - Viên cảnh sát Corbeil reo lên.

-Ít nhất tôi cũng hy vọng thế. Về việc làm thế nào để tìm ra hắn thì tôi vẫn chưa trả lời được, đêm nay tôi sẽ quyết định kế hoạch tác chiến của mình.

Ông Lecoq từ biệt ông Domini để rút lui, theo sau là Cha Plantat. Bác sĩ Gendron ở lại để bàn với ông Thẩm phán việc khai quật xác chết của Sauvresy.

  Sắp ra khỏi tòa án thì ông Lecoq thấy có người kéo tay áo mình. Ông quay lại nhìn, đó là viên cảnh sát thị trấn Corbeil đến để xin được che chở, xin ông đem ông ta theo, vì ông ta tin khi được phục vụ dưới quyền một người thủ lĩnh tài ba như thế, bản thân cũng sẽ trở nên mạnh mẽ. Ông Lecoq phải vất vả lắm mới tống khứ được ông ta.

- Cuối cùng chỉ còn ông Lecoq với ông Thẩm phán già trên đường phố Corbeil.

- Muộn rồi, - Cha Plantat nói - ông có vui lòng một lần nữa dùng bữa tối và chấp nhận sự hiếu khách thân tình của tôi không?

-Tôi thực sự rất tiếc, thưa ngài, nhưng tôi phải có mặt ở Paris tối nay.

- Đó là, - Ông Thẩm phán già nói tiếp, có vẻ ngập ngừng - tôi rất muốn nói với ông, muốn nói chuyện với ông...

- Về tiểu thư Courtois, đúng không?

- Phải, tôi có một dự định và nếu ông muốn giúp tôi…

  Ông Lecoq trìu mến siết chặt tay Cha Plantat.

-Tôi quen biết ngài mới được mấy chục tiếng đồng thưa ngài - Ông nói - nhưng tôi sẵn sàng tận tâm với ngài như với một người bạn lâu năm. Tôi sẽ làm tất cả những gì có thể hữu ích và làm cho ngài vui.

-Nhưng gặp ông ở đâu được, hôm nay tôi phải về Orcival rồi.

- Được rồi, sáng mai, 9 giờ, tại nhà tôi, phố Montmartre, số nhà...

- Cảm ơn! Nghìn lần cảm ơn ông, tôi sẽ đến.

Và, khi tới ngang khách sạn Belle-Image, họ chia tay nhau.

Chương 24

      Khi tiếng chuông  nhà thờ Saint-Eustache vừa điểm 9 tiếng và người ta vẫn còn nghe thấy tiếng chuông vang ngân dài thì Cha Plantat đã tới phố Montmartre rồi rẽ vào lối nhỏ tăm tối của tòa nhà mang biển số...

- Xin cho hỏi ông Lecoq? - Ông hỏi một bà già đang làm món ăn sáng cho ba con mèo đực lớn tướng kêu xung quanh.

  Bà ta khinh bỉ nhìn ông với vẻ vừa ngạc nhiên vừa giễu cợt.

Đó là vì Cha Plantat, khi ăn mặc chỉnh tề, có dáng vẻ của một nhà quý tộc già hơn là một phái viên tỉnh lẻ. Song, dù vị nhân viên an ninh thường tiếp nhiều cuộc viếng thăm của mọi loại người, nhưng không phải đích thị những ông già ở khu ngoại ô Saint-Germain là những người giật chuông cửa nhà ông.

- Ông Lecoq, - Cuối cùng bà già đáp - ở lầu ba cửa đối diện cầu thang.

Ông Thẩm phán hòa giải của xã Orcival chậm chạp leo lên gác theo chiếc cầu thang chật hẹp tối tăm đã trở nên nguy hiểm với những góc tối và lan can nhớp nhúa.

Ông đang suy nghĩ về nước đi kì cục mà mình định làm. Ông đang có một ý tưởng không biết nó có khả thi không và dù thế nào thì ông cũng cần có những lời khuyên và sự giúp đỡ của vị nhân viên an ninh này. Ông sắp sửa buộc phải bày tỏ những suy nghĩ thầm kín nhất, Có thể nói ông sẽ phải thú tội. Tim ông đập hồi hộp.

Cánh cửa “đối diện cầu thang” ở lầu ba trông không giống với các cánh cửa khác. Nó được làm bằng gỗ sồi dày nguyên tấm, không có phào chỉ, được gia cố bằng đồ sắt, không hơn không kém một chiếc nắp tủ sắt. Ở giữa có trổ một ô nhỏ được gắn thêm những thanh sắt bắt chéo nhau mà một ngón tay cũng khó thò qua được.

Người ta có thể cam đoan đó là cánh cửa một nhà tù nếu không có một bức tranh khắc gắn bên trên lỗ cửa xua tan vẻ sầu thảm. Bức tranh khắc có màu sắc sáng chói mô tả một con gà trống đang gáy với dòng chữ: Luôn cảnh giác!

Có phải chính ông Lecoq đã gắn lên đó thứ vũ khí biết nói? Hay đúng hơn một nhân viên của ông đã làm điều đó?

Ông Thẩm phán hòa giải thấy những cánh cửa bên phải và bên trái đều bít kín.

Sau một lát xem xét và có chút ngần ngừ như một học sinh đứng trước cửa nhà người yêu, cuối cùng và Plantat quyết định ấn cái nút chuông bằng đồng

Một tiếng lạch cạch đáp lại. Ô cửa nhỏ mở ra và qua tấm lưới mắt cáo hẹp, ông nhìn thấy khuôn mặt  có ria mép của một người đàn bà tráng kiện có tướng đàn ông.

- Ông hỏi ai? - Người đàn bà hỏi với một gia trầm êm tai.

- Ông Lecoq.

- Ông muốn gì?

- Ông ấy hẹn tối sáng nay.

- Tên ông, nghề nghiệp?

- Ông Plantat, Thẩm phán hòa giải ở Orcival.

- Được rồi, ông đợi một lát.

Ô cửa đóng lại và ông Thẩm phán hòa giải lại phải đợi.

- Ghê thật! - Ông càu nhàu - Không phải ai muốn cũng vào được nhà ông Lecoq đáng kính này.

Ông vừa nghĩ xong thì cánh cửa mở ra kèm theo tiếng xích sắt kêu loảng xoảng, tiếng then cửa và tiếng khóa mở.

Ông bước vào, người đàn bà tráng kiện, sau khi dẫn ông đi qua một phòng ăn chỉ có một chiếc bàn và sáu chiếc ghế, đưa ông vào một căn phòng rộng có trần cao một nửa là nhà vệ sinh, một nửa là phòng làm việc, được chiếu sáng bởi hai ô cửa sổ trông ra sân, có gắn những chấn song sắt rất dày.

- Mời ông chịu khó ngồi đợi. - Bà gia nhân nói - Ông chủ sẽ nhanh chóng ra ngay, ông ấy đang ra chỉ thị cho một nhân viên.  Nhưng ông Thẩm phán già không ngồi. Ông đang muốn thỏa thích ngắm nghía cái nơi ở lạ lùng mà mình đang có mặt.

Cả một bên tường có một chiếc mắc áo treo những bộ quần áo thải kì cục và tạp nham nhất. Ở đó có treo những bộ quần áo thuộc đủ các thành phần xã hội, từ trang phục có ve áo rộng, thuộc mốt cuối cùng, được trang điểm bằng chiếc nơ hồng đỏ, cho đến chiếc áo len của cầu thủ khúc côn cầu. Trên một tấm ván kệ ở bên trên mắc áo có bày la liệt các bộ tóc giả đủ màu sắc. Dưới đất là một loạt giày đủ kiểu phù hợp với các bộ trang phục. Cuối cùng, trong một góc phòng là một bộ ba-toong khá đầy đủ và đa dạng mà một nhà sưu tập phải mơ ước.

Giữa lò sưởi và cửa sổ có một chiếc bàn trang điểm bằng đá cẩm thạch trắng chất đầy những chiếc bút lông chấm tinh dầu và những chiếc lọ nhỏ đựng chế phẩm và thuốc màu: một bàn trang điểm có thể khiến một quý bà phải ghen tị. Ở mặt tường bên kia có một tủ sách chất đây những cuốn sách khoa học, chủ yếu là sách vật lý và hóa học. Cuối cùng, giữa phòng là một chiếc bàn làm việc án ngữ, trên đó chất đống, chắc là từ mấy tháng, báo chí và giấy tờ đủ loại.

Nhưng cái đồ vật, tức là dụng cụ thấy rõ nhất và lạ lùng nhất của căn phòng này là chiếc gối găm ghim bằng nhung đen hình thoi to treo bên cạnh chiếc gương. Trên

chiếc gối này có một loạt những chiếc ghim cài tóc sáng loáng cắm vào, làm thành hình những chữ cái mà kết hợp lại chúng tạo thành hai cái tên: Hector-Fancy.

  Hai cái tên ánh lên màu sáng bạc trên nền vải nhung đen đỏ đập vào mắt ngay từ cửa và thu hút ánh nhìn từ  mọi phía của căn phòng. Đây chắc là lời nhắc nhở của ông Lecoq. Chiếc gối đó được giao nhiệm vụ nhắc về những kẻ bị can mà ông đang truy đuổi. Chắc phải có nhiều cái tên đã hiện sáng lên trên chiếc gối nhung này bởi lẽ nó đã bị cày xước ghê gớm.

Trên bàn làm việc có một bức thư viết dở dang để mở, Cha Plantat cúi người đọc, nhưng chỉ tốn công vô ích, bức thư đã được mã hóa.

Khi ông Thẩm phán già quan sát xong căn phòng thì có tiếng cửa mở làm ông quay lại nhìn.

Ông thấy trước mặt là một người trạc tuổi mình, có khuôn mặt khả kính, kiểu cách lịch sự, đầu hơi hói, đeo kính gọng vàng và mặc một chiếc áo trong nhà bằng vải flanen sáng màu.

Cha Plantat nghiêng mình nói:

  - Tôi đang đợi ông Lecoq...

Người đeo kính gọng vàng bật cười vui vẻ chân thành, vỗ hai tay vào nhau.

- Sao? Thưa ngài, - Ông nói - ngài không nhận ra tôi ư? Nhưng mà ngài nhìn xem, tôi đây mà, đúng là tôi đây, Lecoq đây.

Và để thuyết phục ông Thẩm phán, ông bỏ kính ra

Nói cho đúng thì đây có thể là ánh mắt của ông Lecoq, giọng nói cũng có thể là của ông. Cha Plantat ngỡ ngàng.

- Tôi không thể nhận ra ông được - Ông nói.

- Đúng thế, tôi đã thay đổi chút ít, đây là bộ dạng  văn phòng của tôi. Than ôi! Biết làm sao

được, cái nghề này!

Ông đẩy một chiếc ghế bành cho khách.

Ngàn lần xin ngài thứ lỗi cho, - Ông nói tiếp - vì cái thủ tục khi đến thăm tôi. Đó là sự cần thiết mà tôi chẳng vui thú chút nào. Tôi đã nói với ngài về những nguy hiểm luôn rình rập mình, những mối nguy hiểm này theo tôi đến tận nơi ở chính thức. Đây này, tuần trước có một nhân viên chuyển hàng của đường sắt đem đến cho tôi một gói đồ. Bà Janouille - người giúp việc của tôi - chẳng nghi ngờ gì và cho hắn vào. Hắn đưa cho tôi gói đồ, tôi đưa tay ra đón thì “pằng, pằng”, có hai phát súng nổ. Gói đồ chính là khẩu súng lục bọc vải dầu, nhân viên chuyển hàng là một kẻ vượt ngục Cayenne mà năm trước đã bị tôi tóm. Ôi, tôi đã phải chịu một cái ơn nhiệt tình của ông chủ tôi về vụ này.

Ông kể câu chuyện phiêu lưu kinh sợ với một giọng thoải mái như thể đó là chuyện tự nhiên nhất trên đời.

- Nhưng trong khi chờ cho một âm mưu làm hại được ta - Ông nói tiếp - ta cũng sẽ ngu ngốc nếu để mình chết đói.

Ông lắc chuông, người đàn bà tráng kiện ngay lập tức xuất hiện.

- Bà Janouille, cho tôi bữa sáng đi, đem nhanh hai suất và nhất là rượu ngon.

Ông Thẩm pháng

tiếp - Một viên ngọc quy

Ông Thẩm phán già phải vất vả mới tỉnh được người

-Ngài nhìn bà Janouille của tôi đi. - Ông Lecoq nói tiếp - Một viên ngọc quý đó, thưa ngài, bà ấy chăm sóc  tôi như chăm một đứa trẻ và sẵn sàng nhảy vào lửa vì tôi. Hơn nữa bà ấy còn rất khỏe. Sáng hôm đó tôi phải vất vả mới ngăn được bà ấy bóp cổ gã nhân viên chuyển hàng giả mạo. Phải nói là tôi đã phải mất công chọn lựa mới tìm được bà trong số ba, bốn nghìn kẻ tội đồ, Bà đã bị kết án vì tội giết trẻ con và đốt nhà. Bây giờ bà là người lương thiện nhất. Tôi dám đánh cược rằng từ ba năm nay kể từ khi làm việc cho tôi, bà chưa lần nào nghĩ đến dù chỉ ăn cắp của tôi một xu.

Nhưng Cha Plantat chỉ lơ đãng ngồi nghe, ông đang tìm cách cắt ngang những lời khen ngợi bà Janouille này, mặc dù có thể rất chính đáng, nhưng theo ông là không đúng chỗ. Ông muốn đưa cuộc nói chuyện trở về với những sự việc ngày hôm qua.

- Sáng nay tôi có làm phiền ông không, ông Lecoq? - Cha Plantat bắt chuyện.

- Tôi ấy à? Thế ngài không nhìn thấy tấm biển hiệu ư?... “Luôn cảnh giác!” Như ngài thấy đấy, sáng nay tôi đã giảng mười cua và cắt việc cho ba nhân viên của tôi. Ồ, chúng tôi có bao giờ rảnh rỗi đâu! Thậm chí tôi còn đến tận cửa hàng sắt Vulcain để tìm kiếm tin tức mới về tay Guespin tội nghiệp kia.

- Thế ông đã biết được gì?

- Rằng tôi đã đoán đúng. Tối thứ Tư, vào lúc 10 giờ kém 15 phút, anh ta đã đổi một tờ tiền 500 franc.

- Nghĩa là điều đó sẽ cứu anh ta?

- Hoặc gần như thế. Anh ta sẽ thoát tội hoàn toàn khi nào chúng ta tìm thấy Jenny Fancy.

Ông Thẩm phán giả không giấu nổi một cử chỉ phật ý. Ông nói:

- Điều đó có thể sẽ lâu và khó khăn chứ?

-Ồ, sao lại thế? Tôi đã găm ả trên cái gối nhung kia rồi, chúng ta sẽ bắt được ả trong hôm nay, trừ phi gặp xúi quẩy.

- Ông thực sự tin thế à?

- Với bất cứ ai ngoài ngài, thưa ngài, tôi có thể trả lời. Tôi dám chắc. Ngài hãy nghĩ rằng người đàn bà này là người tình của bá tước Trémorel, một người nổi tiếng, một ông hoàng thời trang. Khi một gái làng chơi bị sa xuống rãnh bùn sau khi, như người ta nói, làm cho cả Paris lóa mắt bởi cảnh sống xa hoa trong suốt sáu tháng trời, thì cô ả không thể biến mất hoàn toàn như một viên đá ném xuống bùn. Cho dù không còn người bạn nào nữa thì ả vẫn còn các chủ nợ theo dõi, quan sát, rình rập cái ngày vận may lại mỉm cười với ả. À không lo nghĩ đến họ, ả tưởng họ quên ả: nhầm! Tôi có quen một chị bán đồ trang điểm có đầu óc thông thạo ngang với giới ăn chơi. Chị ta là một người đáng kính, đã nhiều lần giúp đỡ tôi. Nếu ngài muốn, ăn sáng xong chúng ta sẽ đi gặp và trong hai tiếng đồng hồ chị ấy sẽ kiếm được cho chúng ta địa chỉ của cô tiểu thư Fancy này. Ôi! Giá mà tôi cũng tin chắc sẽ tóm được gã Trémorel dễ như thế.

Cha Plantat thở phào nhẹ nhõm. Cuối cùng, cuộc nói chuyện đã chuyển sang hướng mà ông muốn.

Vậy là ông đang nghĩ đến ông ta? - Ông hỏi.

- Tôi có nghĩ không ư? - Ông Lecoq kêu lên và nhảy  dựng trên ghế - Ngài hãy nhìn chiếc gối nhung của tôi đi! Từ hôm qua, tôi hoàn toàn và chính xác chỉ nghĩ về kẻ khốn nạn này thôi. Nó là nguyên nhân làm cho tôi không chợp mắt. Tôi cần hắn ta, tôi muốn có hắn và tôi sẽ có hắn.

- Tôi không nghi ngờ điều đó, - Ông Thẩm phán già nói - nhưng đến khi nào?

- Ồ, đây! Có thể ngày mai, hoặc một tháng, điều đó phụ thuộc vào những tính toán đúng đắn, vào kế hoạch chính xác của tôi.

- Sao! Ông đã có kế hoạch rồi à?

- Vâng và kế hoạch đó đã quyết rồi, thưa ngài.

Cha Plantat thực sự chăm chú. Ông Lecoq nói tiếp:

- Tôi xuất phát từ nguyên tắc là một gã đàn ông đã đèo bòng một người đàn bà thì không thể lẩn tránh được sự điều tra của cảnh sát. Ở đây, người đàn bà này còn trẻ, đẹp và đang có thai, như thế là ba lần không thể trốn.

Với nguyên tắc này, chúng ta hãy xem xét bá tước Trémorel.

Đây có phải là người có óc sáng suốt ưu việt không? Không, bởi vì chúng ta đã biết tỏng những trò ranh ma của y. Y có phải là kẻ ngu đần không? Không, bởi vì những thủ đoạn của y suýt nữa đánh lừa được những người không phải ngu ngốc. Vậy y là một kẻ trung bình mà nền tảng giáo dục, kiến thức, các mối quan hệ và những cuộc chuyện trò hàng ngày đã cung cấp cho một số lượng người quen để y lợi dụng.

Tinh thần của y là thế đó. Chúng ta biết tính cách của y; yếu mềm, hay do dự, chỉ dám hành động vào phút chót. Chúng ta thấy y đã phải ra những quyết định cuối cùng trong nỗi hoảng sợ, trong khi vẫn tìm cách quanh co, thỏa hiệp. Y đã có xu hướng ảo tưởng, khát khao những công việc trọn vẹn, nhưng rốt cục y vẫn là kẻ hèn nhát.

Còn tình hình của y bây giờ thế nào? Y đã giết vợ, y hy vong đã làm cho người ta tin mình đã chết, y bắt cóc một cô gái, y có trong túi một khoản tiền gần bằng và thậm chí có thể hơn một triệu.

Bây giờ, xét tình hình, tính cách và tinh thần của một con người, với nỗ lực suy nghĩ và bằng cách lập luận dựa trên những hành động đã biết của y, ta có thể phát hiện những gì y đã làm trong một hoàn cảnh nào đó được không?

Tôi tin là có thể và tôi hy vọng sẽ chứng minh được cho ngài thấy.

Ông Lecoq đứng lên và đi đi lại lại trong phòng làm việc như ông vẫn làm mỗi khi trình bày và triển khai các lý thuyết trinh thám.

- Vậy chúng ta hãy xem, - Ông nói tiếp - tôi phải tiến hành thế nào để phát hiện ra khả năng cư xử của một người mà tôi đã biết được những tiền sự, tính cách và tinh thần của hắn ta? Để bắt đầu, tôi sẽ lột bỏ cá tính

của mình và cố tưởng tượng mình là hắn ta. Tôi sẽ dùng trí thông minh của hắn thay cho của tôi.Tôi sẽ không còn là nhân viên an ninh nữa mà sẽ là con người kia, bất kể hắn là ai.

Ví dụ, trong trường hợp của chúng ta, nếu tôi là hắn, tôi biết rất rõ mình sẽ phải làm gì. Tôi sẽ đề ra những biện pháp để có thể tìm ra dấu vết của tất cả các thám tử trên đời. Nhưng tôi phải quên đi ông Lecoq để coi mình là bá tước Hector de Tremorel.

Vậy là chúng ta phải tìm xem đâu có thể là những lập luận của kẻ khốn nạn đưa ra để cướp vợ bạn và sau đó để bạn bị đầu độc trước mắt mình. Chúng ta đã biết rằng Tremorel đã do dự rất lâu trước khi quyết định phạm tội. Logic của các sự kiện mà những kẻ ngu ngốc gọi là định mệnh đã thúc đẩy y. Chắc chắn y đã hình dung ra mọi mặt của vụ sát hại, đã xem xét các hậu quả, đã nghiên cứu mọi phương cách để thoát khỏi hành động của tòa án. Mọi hành động của y đã được sắp đặt và quyết định từ lâu, cả sự tất yếu trước mắt lẫn sự bất ngờ đều không làm cho những suy nghĩ của y bị xáo trộn.

Từ lúc tội ác đã được quyết định trong đầu, y tự nhủ: Thế là Berthe sẽ bị giết chết. Nhờ các biện pháp của ta mà người ta sẽ tin là ta cũng bị giết chết; Laurence, người bị ta bắt cóc, đã viết một bức thư thông báo tự tử; ta có tiền, ta sẽ phải làm gì?

Câu hỏi đã được đặt ra như vậy, ít nhất là tôi tin như thế.

- Phải, rất đúng. - Cha Plantat đồng tình.

- Tất nhiên Trémorel đã phải lựa chọn trong số các kế hoạch chạy trốn, mà y đã nghe nói đến hoặc tưởng tượng ra, cái kế hoạch chắc chắn nhất và nhanh nhất. Y có nghĩ đến việc trốn ra nước ngoài không? Rất có thể. Chỉ có điều vì không phải là kẻ kém nhanh nhạy, y hiểu rằng chính nước ngoài là nơi y khó làm mất dấu vết hơn cả. Rời nước Pháp để tránh bị trừng phạt, đúng là không gì hơn. Nhưng qua biên giới với một tội ác phải tuân thủ hiệp định dẫn độ thì thật là một điều vô cùng phi lý.

  Ngài có tưởng tượng được một người đàn ông và một người đàn bà lang thang ở một xứ mà họ không biết tiếng? Ngay lập tức họ sẽ bị chú ý, bị quan sát, bị theo dõi. Họ không thể đi mua sắm mà không bị bình phẩm, không một cử động nào của họ thoát được sự tò mò của những kẻ vô công rồi nghề.

Đó chính là suy nghĩ của Trémorel. Y nhớ lại hàng nghìn mưu toan thất bại, hàng trăm cuộc phiêu lưu kì dị được kể trên báo chí và rất chắc chắn là y đã từ bỏ ý định trốn ra nước ngoài.

- Rất rõ ràng, - Cha Plantat kêu lên - rất chính xác. Chúng ta sẽ phải truy lùng những kẻ chạy trốn ở trong nước Pháp.

- Vâng, thưa ngài. - Ông Lecoq đáp - Vâng, ngài nói đúng. Vậy là chúng ta phải xem xét ở đâu và làm thế nào để họ có thể lẩn trốn được ở nước Pháp. Ở tỉnh lẻ ư? Rõ ràng là không. Ở Bordeaux, một trong những trung tâm đô thị lớn của nước ta, người ta thường để ý những ai không phải là người Bordeaux. Những chủ quán thường lượn lờ quanh cửa hàng của mình sẽ tự hỏi: "Ê, có ai biết cái tay kia ở đâu ra không?”

Tuy nhiên có hai thành phố mà ở đó người ta có  thể đi lại mà không gây chú ý: đó là Marseille và Lyon. Nhưng chúng ở khá xa, gây nguy hiểm cho quãng đường dài di chuyển. Và không có gì nguy bằng đường sắt kể từ khi điện tín được lắp đặt. Cứ chạy trốn đi, được thôi. cứ chạy nhanh đi, đúng thế, nhưng vào trong toa là hết mọi lối ra và đến khi xuống tàu là rơi vào tay cảnh sát. Trémorel biết tất cả những điều đó rõ ràng như chúng ta. Vậy là chúng ta loại bỏ mọi thành phố tỉnh lẻ. Chúng ta cũng loại bỏ cả Lyon và Marseille.

- Quả thực, không thể trốn ở tỉnh lẻ!

- Xin lỗi, có một phương cách. Đơn giản đó là mua mảnh đất nào đó xa thành phố, xa đường sắt và núp dưới cái tên giả. Nhưng cái phương cách tuyệt vời này vượt xa khả năng của đối tượng và việc thực hiện đòi hỏi phải có những nước đi chuẩn bị mà dưới sự giám sát của vợ mình, y không thể mạo hiểm.

Như vậy, phạm vi điều tra có hiệu lực của chúng ta đã được thu hẹp lại một cách đặc biệt. Chúng ta loại bỏ việc ra nước ngoài, việc về tỉnh lẻ, về các thành phố lớn, về nông thôn, còn lại Paris. Chính Paris, thưa ngài, là nơi chúng ta phải truy lùng Trémorel.

- Ông Lecoq thuyết trình với sự vững tin và chắc chắn của một giáo sư toán học tốt nghiệp trường sư phạm, giống như một người đứng trước tấm bảng đen, tay cầm viên phấn, đang chứng minh một cách đắc thắng cho học sinh nghe về hai đường thẳng song song, dù kéo dài đến vô cực cũng không bao giờ gặp nhau.

Ông Thẩm phán già ngồi nghe giống như các học trò chưa từng được nghe. Nhưng vì đã quen với óc minh mẫn của vị nhân viên

an ninh nên ông không còn ngạc nhiên nữa. Suốt 24 tiếng đồng hồ qua, ông đã được chứng kiến những tính toán và mò mẫm của ông Lecoq, đã nắm bắt được cách điều tra và gần như hiểu rõ phương pháp của ông ta. Ông thấy lập luận như vậy thật đơn giản, Đến lúc này, ông đã hiểu được một số chiến tích của hoạt động cảnh sát mà trước đó ông cảm thấy chúng là những chuyện kì diệu.

Nhưng cái mà ông Lecoq gọi là phạm vi điều tra đã được thu hẹp thì đối với ông vẫn rất mênh mông.

- Paris rộng lắm. - Ông nhận xét.

Ông Lecoq nở nụ cười rạng rỡ.

- Ngài cứ nói là mênh mông đi, - Ông đáp - nhưng Paris là của tôi. Cả thành Paris dưới chiếc kính lúp của Sở Cảnh sát cũng giống như cái tổ kiến dưới kính hiển vi của một nhà tự nhiên học. Nếu thế, ngài sẽ hỏi tôi, làm thế nào tìm ra những kẻ gian chuyên nghiệp đó ở Paris này?

Ôi, thưa ngài, chính pháp chế là cái làm hại chúng tôi. Tiếc thay chúng tôi không phải là những ông chủ. Luật pháp buộc chúng tôi chỉ được sử dụng những thứ vũ khí lịch sự chống lại những đối thủ mà đối với chúng mọi phương cách đều có thể được sử dụng. Viện công tố trói tay chúng tôi. Bọn ranh mãnh thì khôn khéo, nhưng

xin ngài tin rằng chúng tôi còn khôn khéo gấp nghìn lần.

- Nhưng, - Cha Plantat ngắt lời - từ giờ Trémorel phải sống ngoài vòng pháp luật, chúng ta đã có trát đòi.

  - Cái đó thì có tích sự gì? Lệnh bắt giữ không cho tôi được quyền lục soát ngay lập tức những ngôi nhà mà tôi có căn cứ để giả định hắn ta đang trốn ở đó. Không! Tôi mà đến nhà bạn bè của hắn để hỏi thăm là người ta sập cửa ngay trước mũi tôi. Ở Pháp, thưa ngài, những người chống lại cảnh sát không chỉ có bọn vô lại mà còn cả những người lương thiện.

  Cứ mỗi lần tình cờ đề cập đến chủ đề này là ông Lecoq lại nổi khùng và đi đến những nhận định kì lạ. Nỗi oán giận của ông sâu sắc như một điều bất công. Với ý thức về những công lao to lớn của mình, ông có cảm giác giống như một kiểu chê bai làm ông phẫn nộ.

Rất may, đúng lúc bị kích động nhất thì một động thái bất ngờ đã đặt ông đứng trước chiếc gối nhung. Ông liền đứng sững lại.

- Mẹ kiếp! - Ông nói - Tôi quên khuấy mất Hector.

Cha Plantat, do không thể làm khác, trong khi chịu đựng sự phẫn nộ quá mức của ông thám tử, vẫn không ngừng nghĩ đến kẻ giết người, đến kẻ quyến rũ Laurence.

- Ông đang nói, - Ông Thẩm phán già nhắc - rằng Paris là nơi chúng ta phải tìm kiếm Trémorel.

- Và tôi nói đúng, thưa ngài. - Ông Lecoq đáp với giọng bình tĩnh hơn - Tôi đã đi đến kết luận rằng chính ở đây, cách chúng ta hai con phố, có thể tòa nhà bên cạnh, là nơi bạn chạy trốn đang ẩn náu. Nhưng chúng ta hãy tiếp tục làm các phép tính xác xuất,

Hector biết quá rõ Paris nên y không thể hy vọng ẩn náu được một tuần ở trong một khách sạn hay trong một căn nhà tiện nghi. Y biết rằng

các căn phòng cho thuê - khách sạn Meurice cũng như quán trọ Limace - đều là đối tượng giám sát đặc biệt và nằm trong tay Sở Cảnh sát. Với thời gian trước mắt, chắc chắn y đã nghĩ đến việc thuê một căn hộ trong tòa nhà nào đó phù hợp.

-Cách đây khoảng một tháng hoặc một tháng rưỡi, ông ta đã có ba hoặc bốn chuyến đi Paris.

- Thế thì không nghi ngờ gì nữa. Y đã đặt phòng dưới cái tên giả, đã trả trước một khoản tiền và hôm nay y đang có mặt ở đó.

Nghe lời khẳng định của ông Lecoq, bộ mặt Cha Plantat bộc lộ sự nản lòng ghê gớm.

- Thưa ông, - Ông nói - tôi thừa hiểu rằng ông đang đi đúng hướng. Nhưng như thế thì chẳng hóa ra chúng ta mất ông ta rồi sao? Chẳng lẽ chúng ta phải đợi vận may giao nộp ông ta? Ông sẽ phải lục tìm từng căn nhà ở Paris à?

Cánh mũi của ông Lecoq phập phồng dưới chiếc kính gọng vàng và ông Thẩm phán hòa giải, nhận thấy vẻ hớn hở đó là dấu hiệu tốt, lại cảm thấy hy vọng, Ông nói:

- Đó là điều làm tôi đau đầu...

- Xin lỗi, - Ông Lecoq ngắt lời - khi thuê nhà, Trémorel chắc phải lo chuyện trang bị nội thất, đúng không?

- Tất nhiên,

-Và hơn nữa còn trang bị lộng lẫy nữa chứ. Trước  tiên là vì y có tiền và thích sống xa hoa, thứ hai là khi bắt cóc một cô gái, y không thể bắt cô ta chuyển từ ngôi nhà giàu có của cha nàng sang ở trong một căn phòng tồi tàn. Tôi sẵn sàng đánh cược rằng họ đang có một phòng khách đẹp chẳng kém gì phòng khách ở lâu đài Valfeuillu.

- Than ôi! Cái đó thì quan trọng gì!

- Ổ có chứ, thưa ngài, điều đó rất quan trọng với chúng ta như ngài sẽ thấy. Vì muốn có nhiều đồ đạc đẹp, Hector sẽ không tìm đến cửa hàng đồ cũ. Y cũng không có thời gian để mua hàng ở phố Drouot, cũng không chạy ra khu ngoại ô Saint-Antoine được. Vậy là y chỉ cần tìm gặp người bán đồ trang trí mành rèm.

- Một người trang trí mành rèm hợp mốt nào đó... .

- Không, như thế thì y có nguy cơ bị phát hiện và rõ ràng y đã tự giới thiệu bằng tên giả, cái tên được dùng để thuê phòng. Y đã chọn một thợ mành rèm thông thạo và khiêm tốn nào đó, y đã đặt hàng, đã được đảm bảo hàng sẽ được giao đúng hạn và y đã trả tiền trước.

Ông Thẩm phán hòa giải không nén được tiếng reo vui, ông bắt đầu hiểu ra vấn đề.

- Người buôn rèm này, - Ông Lecoq nói tiếp, - chắc phải nhớ được ông khách giàu có đó, người đã không mặc cả và trả bằng tiền mặt. Nếu được gặp lại ông ta, người bán rèm sẽ nhận ra.

- Thật là thông minh! - Cha Plantat mừng rỡ reo lên - Nhanh lên, ta phải kiếm nhanh những bức hình chân dung của Trémorel, ta hãy sai người đi Orcival.

  Ông Lecoq lại nở một nụ cười tinh tế mỗi khi đưa ra được bằng chứng mới nhờ sự khôn khéo.

Ngài cứ yên tâm, thưa ngài Thẩm phán. - Ông nói, - Tôi đã làm điều cần thiết rồi. Hôm qua, trong lúc điều tra, tôi đã bỏ túi ba tấm danh thiếp của gã bá tước. Sáng nay tôi đã tìm trong danh bạ điện tín tên và địa chỉ của tất cả các cửa hàng mành rèm ở Paris và tôi đã chép thành ba bản danh mục. Hiện giờ, ba người của tôi, mỗi người cầm một danh sách và một tấm hình đang đi đến các cửa hàng để hỏi: “Ông có bán mành rèm cho người này không?” Nếu một trong số họ trả lời: “Có”, ta sẽ tóm được đối tượng.

- Và chúng ta sẽ tóm được. - Cha Plantat xúc động kêu lên.

- Chưa đâu, chúng ta đừng hát bài ca chiến thắng vội. Có thể Hector sẽ thận trọng không đích thân đi gặp thợ mành rèm. Trong trường hợp đó chúng ta sẽ còn có một khoảng cách. Nhưng không! Chắc y không có sự thận trọng này.

Ông Lecoq ngừng lời. Lần thứ ba, bà Jenouille mở cửa phòng và kêu to với một giọng trầm

- Mời các ngài dùng bữa!

Bà cựu tội đồ Janouille thật là một đầu bếp xuất sắc, Cha Plantat nhận ra điều đó ngay từ mấy miếng ăn đầu tiên. Nhưng ông không đói và không thể tự ép mình ăn được. Ông không thể nghĩ đến chuyện gì

khác ngoài dự định muốn đưa ra cho ông Lecoq và ông đang cảm thấy sự ức chế đau đớn trước khi  thực hiện một hành vi mà người ta phải hối tiếc khi quyết định.

Vị nhân viên an ninh háu ăn giống như những người phải làm việc cật lực, ông đang cố làm cho Chi Plantat khuây khỏa mà không được. .

Ông Thẩm phán già vẫn lặng lẽ và buồn rầu, chỉ đáp lại bằng mấy câu nhát gừng. Ông đã lấy can đảm để nói và trong thâm tâm ông đấu tranh gạt bỏ lòng tự ái trẻ con nhưng đến phút cuối nó đã kìm ông lại. Khi đến đây, ông không tin mình có thể có những do dự phi lý như thế này. Ông đã tự nhủ: Ta đến và ta sẽ trình bày ý kiến. Thế mà ông lại bị vướng vào những điều ngại ngùng khó hiểu khiển bản thân lúng túng khi buộc phải tự thú sự yếu đuối trước một người bạn đang làm ông đỏ mặt.

Thế thì ông sợ bị chê cười à? Không. Vả lại niềm đam mê của ông đứng trên một sự châm chọc hay một nụ cười mỉa mai. Thế ông có gặp nguy cơ gì không? Không. Liệu vị thám tử này có đoán được những ý nghĩ thầm kín mà ông đang sợ không dám thổ lộ không? Liệu ông ta có biết đoán ý nghĩ của ông ngay từ phút đầu, rồi bắt ông thú nhận? Ông đang suy nghĩ thì tiếng chuông cửa vang lên.

- Thưa ngài, - Bà Janouille bước vào nói - Có viên cảnh sát ở Corbeil tên là Goulard xin được nói chuyện với ngài. Tôi có mở cửa không?

- Được, cho ông ta vào đây.

  Có tiếng then cửa lạch cạch và tiếng xích sắt cửa, ngay lập tức Goulard xuất hiện ở phòng ăn.

   Viên cảnh sát, người thân tín của ông Domini, đã diện bộ quần áo đẹp nhất, với áo sơ mi trắng có cổ dựng đứng. Ông ta tỏ ra kính cẩn và cứng đờ, giống như với một cựu quân nhân khi nhận ra rằng sự kính trọng được đo bằng sự cứng đờ.

-Mi đến đây làm quái gì? - Ông Lecoq số sàng hỏi - Và ai dám cho mi địa chỉ của ta?

-Thưa ngài, - Goulard đáp, ông ta tỏ ra e sợ rõ ràng trước sự đón tiếp này, - xin ngài rủ lòng tha lỗi cho tôi, tôi được ngài bác sĩ Gendron sai đem bức thư này đến cho ngài Thẩm phán hòa giải của Orcival.

- Quả thực, - Cha Plantat nói - tối qua tôi đã đề nghị ông bác sĩ gửi thông báo cho tôi biết kết quả giải phẫu tử thi và vì không biết sẽ phải ở khách sạn nào, nên tôi đã mạn phép cho ông ấy địa chỉ của ông.

Ngay lập tức ông Lecoq định đưa cho vị khách của mình bức thư vừa nhận từ tay Goulard.

- Ô! Ông cứ mở đi, - Ông nói - không có gì phải giữ ý đâu...

- Được rồi - Vị nhân viên an ninh đáp - nhưng ta sang phòng của tôi đi.

Rồi ông gọi bà Janouille:

- Bà làm bữa sáng cho người này đi. Sáng nay mi đã ăn chưa?

- Tôi mới chỉ tợp chén rượu thôi, thưa ngài.

-Thế thì, trong khi chờ đợi, mi hãy ăn no nê đi và uống một chai mừng sức khỏe của ta.

   Sau khi trở lại phòng làm việc với Cha Plantat, ông nói:

- Ta hãy xem ông bác sĩ nói gì nào.

Ông bóc dấu niêm phong và đọc:

“Plantat thân mến, ông đã đề nghị tôi gửi thông báo tôi liền viết vội mấy dòng để chuyển đến cho ông tại nhà của anh chàng phù thủy của chúng ta...

- Ồ! - Ông ngừng đọc nói - Đúng là ông Gendron quá tốt, quá độ lượng.

Không sao, vui sướng vì lời khen, ông Lecoq đọc tiếp:

... Sáng nay vào lúc 3 giờ chúng tôi đã tiến hành khai quật tử thi của ông Sauvrey tội nghiệp. Tất nhiên, hơn ai hết tôi vô cùng đau xót trước cái chết đáng thương của con người đáng kính và tuyệt vời này, nhưng mặt khác, tôi không thể kìm được niềm vui trước dịp may duy nhất và tuyệt diệu này để được thực hiện nghiêm túc và chứng minh cho tính chắc chân tờ giấy thử của tôi...

- Mấy ông bác học chết tiệt! - Cha Plantat phẩn nộ kêu lên - Bọn họ cùng một giuộc cả.

- Tại sao? Tôi hiểu rất rõ tình cảm vô tư của ông bác sĩ. Tôi không thể vui sướng khi gặp một tội ác khó khăn ư?

Rồi, không đợi ông Thẩm phán hòa giải trả lời, ông tiếp tục đọc bức thư:

- Cuộc thí nghiệm hứa hẹn cho ta một kết luận có tính quyết định vì aconitin là chất alcaloide khó dò xét nhất và khó phân giải nhất. Ông có biết tôi thực hiện như thế nào không?

  Các chất nghi vấn, sau khi được đun sôi hai lần trong cồn, tôi rót từ từ chất lỏng vào một chiếc bình có miệng hơi cao một chút và dưới đáy một tờ giấy có tẩm thuốc thử. Nếu tờ giấy thử vẫn giữ được màu thì không có thuốc độc. Nếu nó đổi màu thì sao? Tức là có thuốc độc.

Ở đây, nếu chúng tôi không nhầm, tờ giấy thử bình thường có màu vàng tươi, sẽ phải, có mấy vết màu nâu, thậm chí chuyển sang nâu hoàn toàn.

Trước đó tôi đã giải thích thí nghiệm cho ngài Thẩm pháp điều tra và cho các chuyên gia phụ tá của tôi rồi.

Ôi! Bạn thân mến, thật là thành công! Ngay từ mấy giọt cồn đầu tiên, tờ giấy đã đột ngột chuyển sang màu nâu thẫm. Nghĩa là câu chuyện của ngài hoàn toàn chính xác.

Các chất xét nghiệm hoàn toàn chứa đầy chất aconitin. Chưa bao giờ trong phòng thí nghiệm của tôi, những lúc thỏa thích thực nghiệm, tôi lại có được những kết quả có tính quyết định như vậy.

Tôi chờ đợi các cử tọa phản bác tính chắc chắn của thí nghiệm, nhưng tôi có những phương cách kiểm chứng và giám định lại đến mức có thể đương đầu chắc chắn với những nhà hóa học nào phản đối.

Tôi nghĩ, bạn thân mến, rằng bạn sẽ không thờ ơ đối với sự hài lòng chính đáng của tôi...”.

Sự kiên nhẫn của Cha Plantat đã lên tới cực điểm.

- Thật kì lạ! - Ông kêu lên với giọng giận dữ - Thật không thể tin nổi, thật đấy. Thế là chính phòng thí nghiệm này là nơi chất độc bị đánh cắp và bây giờ ông ta tìm thấy nó trong cái xác của Sauvresy? Nói thế nào  nhỉ? Đối với ông ấy, cái xác này chỉ là “chất nghi vấn”, Thế mà ông ấy lại hình dung ra ở tòa đại hình người ta có tranh luận về công lao của tờ giấy thử của ông ấy

- Thực tế là ông ấy có lý do để tính đến những người phản biện.

- Và trong khi chờ đợi thì ông ấy thực hành, ông ấy thí nghiệm, ông ấy thản nhiên phân giải; ông ấy tiếp tục cái việc đun nấu đáng sợ, ông ấy đun sôi, chắt lọc, chuẩn bị luận cứ cho mình!...

Ông Lecoq không muốn chia sẻ nỗi tức giận của ông Thẩm phán hòa giải. Viễn cảnh về cuộc tranh cãi kịch liệt này khá hợp với ông. Ông đã hình dung trước cuộc tranh cãi khoa học kịch liệt, nó nhắc lại cuộc tranh cãi nổi tiếng giữa Orfila và Raspail, giữa các nhà hóa học

tỉnh lẻ và ở Paris.

- Chắc chắn là, - Ông tuyên bố - nếu gã vô lại hèn hạ Trémorel kia có đủ tư cách để phủ nhận việc đầu độc Sauvresy, đó là quyền lợi của y, thì chúng ta sẽ được chứng kiến một vụ xét xử tuyệt vời.

- Chỉ một từ “xét xử” này thôi đã đột ngột làm chấm dứt những do dự kéo dài của Cha Plantat.

- Không được! - Ông kêu lên - Không, không được để diễn ra vụ xét xử.

- Phản ứng dữ dội khó tin của Cha Plantat, người vẫn luôn bình tĩnh, lạnh lùng và tự chủ đến thế, đã làm cho ông Lecoq ngạc nhiên.

- Hê, hê! - Ông nghĩ - Rồi ta sẽ biết tất cả.

Và ông cất cao giọng nói thêm:

  - Sao, không xét xử à?

- Cha Plantat tái xanh như tàu lá, người run lên, giọng khản đặc như bị nghẹn bởi cơn nức nở.

Tôi sẵn sàng đánh đổi cả tài sản để tránh cho vụ xét xử - Ông nói tiếp - Vâng, tất cả tài sản và thêm cả mạng sống của tôi nữa. Nhưng làm sao để tránh cho gã Thémorel khốn nạn này khỏi bị xét xử? Phải nghĩ ra mẹo gì? Chỉ có ông, thưa ông Lecoq, chỉ có ông mới có thể cho tôi lời khuyên trong tình cảnh ghê tởm cùng cực mà tôi đang rơi vào, chỉ có ông mới có thể giúp được tôi. Nếu có một phương cách nào trên đời thì ông sẽ tìm thấy, sẽ cứu được tôi.

- Nhưng thưa ngài... - Vị nhân viên an ninh gợi chuyện.

- Làm ơn hãy nghe tôi và ông sẽ hiểu. Tôi sẽ nói thật, nói thật như với chính mình và ông sẽ hiểu những điều do dự, những e ngại, nói tóm lại là toàn bộ cách cư xử của tôi từ ngày hôm qua.

- Tôi nghe đây, thưa ngài.

- Đó là một câu chuyện buồn. Khi tôi đã đến cái tuổi mà số phận một con người phải nói là đã kết thúc, thì bỗng nhiên tử thần bắt đi vợ và hai con trai, bắt đi tất cả niềm vui và hy vọng của tôi trên thế gian này. Tôi chỉ còn lại một mình trên cái cõi đời mất mát hơn cả kẻ đắm tàu giữa biển khơi, không còn một mảnh vỡ để tôi bấu víu. Khi tôi chỉ còn là cái xác không hồn thì số phận ngẫu nhiên đã đưa tôi đến sống ở Orcival.

-Ở Orcival tôi đã gặp Laurence. Khi ấy nàng mới  15 tuổi và chưa có người nào hội tụ được sự thông minh, duyên dáng, ngây thơ trong trắng và xinh đẹp như thể.

Ông Courtois khi ấy là bạn tôi, chẳng bao lâu Laurence trở thành con gái tôi. Chắc là tôi đã yêu nàng ngay từ lúc đó, nhưng tôi không dám tự thú nhận, không dám chắc về điều đó.

Nàng còn quá trẻ, mà tôi thì đầu đã bạc. Tôi vừa tự thuyết phục rằng tình cảm trìu mến này là tình cảm của một người cha và nàng cũng đối xử với tôi như với một người cha. Ôi! Biết nói sao về những giờ phút được nghe những chuyện phiếm đáng yêu và những tâm tình ngây thơ của nàng. Khi ngắm nàng chạy trong vườn, ngắt những bông hoa hồng mà tôi trồng cho nàng, quậy phá cả cái nhà kính, tôi thấy thật hạnh phúc, tự nhủ rằng cuộc đời này là một món quà quý của Chúa. Tôi mơ ước được theo đuổi nàng, tôi thích hình dung nàng lấy một người đàn ông tử tế đem lại cho nàng hạnh phúc và tôi vẫn sẽ là bạn của vợ một người khác sau khi đã là bạn tri âm của một người con gái. Nếu tôi có bận tâm đến tài sản của mình, một tài sản không hề nhỏ, thì cũng là tôi nghĩ đến các con của nàng, vì chúng mà tôi tích trữ của cải. Tội nghiệp, thật tội nghiệp Laurence.

Ông Lecoq có vẻ khó chịu trên chiếc ghế bành, ông liên tục cựa quậy, ho hắng, lấy khăn mùi soa lau mà mặc cho nguy cơ có thể xóa mất lớp phấn cải trang. Sự thật là ông đang xúc động hơn mức ông muốn tỏ ra.

- Một hôm, - Cha Plantat nói tiếp - ông bạn Courtois nói cho tôi biết về đám cưới của con gái ông với bá tước Trémorel. Đến hôm đó tôi mới đo được độ sâu nặng tình yêu của tôi. Tôi cảm thấy những nỗi đau dữ dội không thể tả nổi. Nó giống một đám cháy đã âm ỉ lâu ngày mà đột nhiên, khi người ta mở cửa sổ, nó bùng cháy và thiếu trụi tất cả. Một ông già yêu một đứa trẻ! Tôi có cảm tưởng mình sẽ phát điên. Tôi cố trấn tĩnh tỉnh táo, cổ tự giễu mình, nhưng vô ích! Cái gì có thể chống lại được nối đam mê, phải dùng lý trí hay những lời châm chọc? Lão già nực cười, - Tôi tự nhủ - mi không biết xấu hổ à, hãy im miệng đi! Tôi im lặng và đau khổ. Tệ hại hơn nữa là Laurence đã chọn tôi làm bạn tri âm; thật là một sự tra tấn! Nàng đến gặp tôi để nói về Hector. Nàng ngưỡng mộ mọi thứ trong con người đó và coi người đó hơn mọi người đàn ông khác, đến mức không ai có thể so sánh được. Nàng mê đắm trước tài cưỡi ngựa, thán phục cả những câu nói tầm thường nhất của ông ta. Tôi là một thằng điên, đúng thế, nhưng nàng cũng điên.

- Thưa ngài, lúc đó ngài có biết cái gã Trémorel này khốn nạn thế nào không?

- Than ôi! Tôi vẫn chưa biết gì. Tôi quan tâm làm gì đến người đàn ông đang sống ở lâu đài Valfeuillu đó! Nhưng từ lúc tôi biết ông ta sẽ cướp mất cái kho báu quý giá nhất của mình, rằng người ta sẽ đem Laurence cho ông ta, thì tôi bắt đầu tìm hiểu. Tôi mong tìm thấy niềm an ủi

biết được ông ta xứng đáng với nàng. Thế là tôi bám lấy ông ta, thưa ông Lecoq,  giống như ông bám lấy bị can mà ông theo dõi. Tôi đã thực hiện biết bao chuyến  đi Paris khi muốn thâm nhập cuộc sống của ông ta. Tôi đã làm cái nghề của ông, tôi hỏi thăm tất cả những người quen biết ông ta và càng hiểu tôi càng khinh bỉ ông ta Chính vì thế mà tôi đã phát hiện ra những cuộc hẹn hò của ông ta với tiểu thư Fancy, rằng tôi đã đoán ra mối quan hệ của ông ta với cô nàng Berthe.

- Tại sao ngài không nói gì?

- Danh dự bắt tôi phải im lặng. Liệu tôi có quyền làm ô danh một người bạn, làm tan vỡ hạnh phúc của ông ấy, làm ông ấy mất mạng, chỉ vì một tình yêu quái gở và không có hy vọng. Tôi đã im lặng, chỉ nói với ông Courtois về Fancy và ông ta chỉ cười cái mà ông ta gọi là một tình yêu nhắng nhít. Chỉ cần nói vài lời bâng quơ phản đối Hector thì chắc là Laurence sẽ gần như chấm dứt đến thăm tôi.

- Ồ! - Vị nhân viên an ninh kêu lên - Thưa ngài, tôi chắc đã không có được lòng kiên nhẫn cũng như lòng độ lượng của ngài.

- Đó là vì ông chưa đến cái tuổi của tôi, ông bạn ạ! Ôi! Tôi ghét cay ghét đắng cái gã Trémorel này. Thấy ba người đàn bà phải lòng y khác biệt đến mức mất hết tinh táo, tôi tự nhủ: Y có cái gì mà được yêu như vậy?

- Đúng thế! - Ông Lecoq lẩm nhẩm như đáp lại một ý nghĩ thầm kín - Đàn bà thường nhầm lẫn, họ không phán xét đàn ông như chúng ta vẫn phán xét.

- Biết bao lần, - Ông Thẩm phán già nói tiếp - biết bao lần tôi đã nghĩ đến chuyện khiêu khích cái tay khốn nạn này để đánh nhau với y, để tôi giết chết y. Nhưng như thế thì Laurence sẽ không muốn gặp tôi nữa. Tuy nhiên, có thể tôi sẽ nói ra nếu như ông Sauvresy không ngã bệnh và qua đời. Tôi biết là ông đã bắt vợ và bạn phải thề sẽ lấy nhau, tôi biết rằng có một lý do khủng khiếp bắt họ phải giữ lời thề và tôi tưởng Laurence sẽ được cứu. Than ôi! Trái lại nàng đã bị tiêu đời. Một buổi tối, lúc đi qua bên cạnh nhà ông Xã trưởng, tôi

nhìn thấy một người lẻn vào vườn và leo qua tường. Người đó là Trémorel, tôi nhận ra y rất rõ. Tôi có một động tác tức giận ghê gớm, tôi thề sẽ đợi y để giết chết y và tôi đã đợi. Nhưng đêm đó y không ra khỏi nhà ông Xã trưởng.

  Cha Plantat đưa hai tay ôm mặt. Trái tim ông tan nát khi nghĩ đến cái đêm đầy hoang mang đó, khi ông thức cả đêm đợi một kẻ để giết hắn ta.

Ông Lecoq cũng rùng mình phẫn nộ. Ông kêu lên:

- Nhưng mà cái tay Trémorel này là một kẻ khốn nạn. Không thể tha thứ cho những hành vi bỉ ổi và những tội ác của y. Thế mà, thưa ngài, ngài lại muốn cứu cho y thoát khỏi tòa đại hình, cứu y thoát khỏi nhà tù và giá treo cổ đang đợi!

Ông Thẩm phán già ngồi im một lúc lâu không trả lời.

Ông đang rơi vào những cơn khủng hoảng tồi tệ, bị dày vò bởi những ý nghĩ hỗn loạn, ông không biết phải trình bày cái gì trước. Ông cảm thấy lời lẽ của mình trở nên bất lực trước các cảm giác. Ông những muốn, chỉ bằng một câu nói, có thể bày tỏ được tất cả những gì ông cảm thấy về gã kia.

  - Trémorel đã làm gì tôi ư? - Cuối cùng ông nói - Tôi lo lắng cho y ư? Y sống hay chết, y trốn được hay chết treo trên quảng trường Roquette thì can hệ gì đến tôi.

- Thế thì tại sao ngài lại sợ chuyện xét xử kia?

- Đó là vì...

- Vì ngài là bạn của một gia đình, vì ngài không muốn để cho hắn ta vấy bẩn thanh danh của gia đình đó?

- Không phải, mà là tôi lo cho Laurence, thưa ông, ý nghĩ yêu quý nàng không bao giờ rời bỏ tôi.

- Nhưng nàng không phải là tòng phạm, nàng không biết gì cả, tất cả cho chúng ta biết và khẳng định điều đó, nàng không hề biết người tình của nàng đã giết vợ hắn.

- Quả thực, - Cha Plantat nói tiếp - là Laurence vô tội, nàng chỉ là nạn nhân của một kẻ gian ác bỉ ổi. Nhưng một điều không kém phần sự thật là nàng sẽ bị trừng phạt tàn khốc hơn cả hắn ta. Cứ cho là Trémorel bị đưa ra tòa đại hình, nàng cũng sẽ phải ra tòa như một nhân chứng, nếu không phải là bị cáo. Và ai mà biết được liệu người ta có nghi ngờ cả thiện ý của nàng. Người ta sẽ tự hỏi có đúng là nàng không biết gì về âm mưu giết người liệu nàng có khuyến khích hắn ta không. Berthe là tình địch của nàng, chắc nàng phải ghét chị ta. Nếu là Thẩm phán điều tra, hẳn là tôi không ngại ngần đưa nàng vào bản cáo trạng.

- Có ngài và tôi giúp sức, thưa ngài, nàng sẽ chứng minh thành công rằng nàng không biết gì cả, rằng nàng bị lừa một cách bỉ ổi.

-Cứ cho là thể đi! Nhưng nàng có kém bị ô danh hơn không, có tiêu đời mãi mãi không? Dù thế nào nàng cứ phải ra trước tòa, phải trả lời các câu hỏi của chánh án phải kể lại cho công chúng nghe nỗi nhục nhã và những điều bất hạnh của mình. Chẳng lẽ nàng không phải nói rõ nàng đã mắc sai lầm ở đâu, khi nào và ra sao, sẽ phải nhắc lại những câu nói của kẻ quyến rũ, phải kể ra những cuộc hẹn hò? Ông có hiểu là nàng đã phải cam chịu thông báo tự tử, có nguy cơ làm cho cả nhà nàng chết vì đau buồn? Không hiểu được phải không? Nàng sẽ phải giải thích cho thấy những sự đe dọa hay hứa hẹn nào làm cho nàng chấp nhận cái ý tưởng ghê sợ mà chắc chắn không phải do nàng nghĩ ra đó. Cuối cùng, điều tệ hại hơn cả là nàng buộc phải thú nhận tình yêu dành cho Trémorel.

- Không! - Vị nhân viên an ninh đáp - Chúng ta đừng phóng đại điều gì. Cũng như tôi, ngài biết rằng tòa án có những cách đối xử vô cùng khéo léo với những người vô tội có tên tuổi có nguy cơ bị phương hại trong những vụ việc như thế này.

- Đối xử khéo léo ư? Này, với cái tính công khai phi lý của tranh tụng như bây giờ, liệu tòa có giữ được những kiểu đối xử đó không, nếu như nó muốn? Có thể ông sẽ làm cho các quan tòa động lòng, tôi cũng muốn như thế, nhưng ông có làm mủi lòng mấy chục nhà báo mà từ khi án mạng xảy ra tại lâu đài Valfeuillu, họ đang mài bút và chuẩn bị giấy tờ? Chẳng phải báo chí vẫn luôn ở đó để rình mò những cái có thể kích động trí tò bệnh hoạn của công chúng đó sao? Ông có dám nghĩ,  để làm vui lòng chúng ta, họ sẽ không công khai những cuộc tranh tụng bê bối mà tôi đang lo sợ và ở đó tên tuổi và tình trạng của thủ phạm sẽ tạo ra sự thu hút lớn? Liệu có phải vụ án này sẽ tập hợp tất cả những điều kiện đảm bảo cho sự thành công của màn kịch tư pháp? Ôi , ở đây sẽ không thiếu thứ gì, có đủ loại chuyện: ngoại tình. thuốc độc, trả thù và cả giết người. Ở đây, Laurence sẽ đại diện cho yếu tố thơ mộng và tình cảm. Nàng, người con gái của tôi, sẽ trở thành nhân vật nữ chính của tòa đại hình. Nàng chính là nhân vật được quan tâm, nói như bạn đọc của báo Tòa án. Các nhân viên tốc ký sẽ cho biết liệu nàng có đỏ mặt không và đã chảy nước mắt bao nhiêu lần? Người ta sẽ thi nhau cố gắng mô tả chi tiết nhất con người nàng, trang phục và thái độ của nàng. Báo chí sẽ làm cho nàng nổi tiếng hơn cả gái đứng đường, mỗi người đọc lại biết điều gì đó về nàng. Như thể chưa đủ ghê tởm sao? Và tiếp theo nỗi ghê tởm là sự mỉa mai. Các nhà nhiếp ảnh sẽ bao vây nhà nàng và nếu nàng từ chối chụp ảnh thì họ sẽ trưng lên báo bức ảnh của một người đàn bà lẳng lơ nào đó và bảo đó là nàng. Nàng muốn trốn, nhưng trốn ở đâu? Có cánh cổng nào có thể cho nàng tránh được sự tò mò háo hức? Nàng sẽ nổi tiếng. Các cửa hàng giải khát sẽ viết thư đề nghị cho nàng một ghế bán hàng ở quầy của họ, những người Anh chán đời sẽ nhờ ông tơ se duyên cho họ. Thật nhục nhã và thảm hại! Để cứu nàng, thưa ông Lecoq tòa án không được đọc tên nàng. Tôi xin hỏi: Như thế có được không? Ông trả lời đi!

Ông Thẩm phán già bày tỏ với một thái độ dữ dội cực độ nhưng thành thực, không có những câu nói đam mê hoa mỹ, nhưng vẫn khoa trương những chỗ ông muốn. Cơn giận làm mặt ông ánh lên những tia lửa, ông như đang trẻ ra, như đang hai mươi tuổi, đang yêu và muốn bảo vệ người con gái yêu quý của mình.

Thấy ông Lecoq cứ im lặng, ông lại nói:

- Ông trả lời tôi đi.

- Ai mà biết được! - Ông Lecoq đáp.

- Tại sao phải tìm cách lừa phỉnh tôi? - Cha Plantat nói tiếp - Cũng như ông, tôi chẳng đã có kinh nghiệm với những chuyện của tòa án ư? Nếu Trémorel bị đưa ra xét xử thì Laurence sẽ không còn cứu vãn được nữa. Tôi yêu nàng! Phải, với ông thì tôi dám thú nhận điều đó, tôi dám để cho ông thấy nỗi đau vô bờ của mình. Tôi yêu nàng như chưa bao giờ được yêu. Nàng đã bị ô danh, đã bị khinh bỉ, có thể nàng yêu cái kẻ khốn nạn mà nàng sẽ có một đứa con với hắn, có sao đâu! Thật đây, tôi còn yêu nàng gấp nghìn lần so với trước khi nàng mắc lỗi, bởi vì trước đây tôi yêu nàng mà không có hy vọng, nhưng bây giờ..

Ông ngừng lời, hoảng hốt về những gì vừa nói. Ông cụp mắt trước cái nhìn của vị nhân viên an ninh, đó mặt trước niềm hy vọng nhục nhã nhưng cũng rất nhân ái mà ông vừa hé mở.

-Giờ thì ông đã biết tất cả, - Ông nói với giọng bình tâm hơn - hãy đồng ý giúp tôi đi. Ôi! Nếu ông đồng ý giúp, tôi cũng không dám tin có thể hết nợ bằng cách trả cho ông một nửa gia tài và tôi là người giàu có…

   Ông Lecoq làm một cử chỉ khẩn thiết ngăn lại.

- Thôi đủ rồi, thưa ngài. - Ông nói với giọng cay đắng - Đủ rồi, xin ngài. Tôi có thể giúp đỡ một người mà tôi quý trọng, yêu mến, thương cảm từ đáy lòng nhưng tôi không biết bán sự giúp đỡ này cho người đó như thế nào.

- Xin ông tin rằng, - Cha Plantat ấp úng như bị cấm khẩu - tôi không muốn...

- Có chứ, thưa ngài, ngài muốn trả công cho tôi. Ồ, ngài đừng bào chữa, đừng phủ nhận. Tôi biết quá rõ rằng có những ngành nghề nguy hại mà con người và sự trung thực chẳng là gì. Tại sao người ta lại cho tôi tiền? Ngài có lý do nào để cho tôi là kẻ hèn hạ đến mức có thể mua chuộc được sự chiều lòng của tôi? Vậy là ngài cũng giống như những kẻ khác, những kẻ không có khả năng hình dung được một người ở địa vị như tôi! Nếu tôi muốn giàu có, giàu có hơn ngài, thưa ngài Thẩm phán hòa giải, thì tôi có thể trở nên giàu có trong vòng 15 ngày. Ngài không đoán được là tôi nằm trong tay danh dự và mạng sống của 50 con người à? Tôi đang có ở đây, - Ông vỗ tay lên trán - 20 điều bí mật mà ngày mai tôi có thể bán, nếu tôi muốn, 100.000 franc mỗi cái, chắc chắn như thế.

Có thể thấy ông đang phẫn nộ, nhưng người ta cảm thấy đằng sau nỗi tức giận là sự cam chịu đau buồn nào đó. Có bao nhiêu lần ông đã phải gạt bỏ những lời đề nghị như thế này.

- Vậy thì, - Ông nói tiếp - ngài hãy thử đấu tranh chống lại cái định kiến được ấn định hàng mấy thế kỷ này đi. Ngài hãy nói rằng một nhân viên an ninh là người trung thực, anh ta không thể không như thế anh ta mười lần trung thực hơn bất cứ nhà buôn hoặc

viên thư lại nào, bởi vì anh ta có mười lần bị cám dỗ hơn mà không có được lợi lộc từ tính trung thực của mình. Ngài hãy thử nói điều đó xem, người ta sẽ cười vào mũi ngài. Ngay ngày mai, bằng một mẻ lưới mà không sợ bị trừng phạt, tôi có thể lượm được ít nhất một triệu đồng. Ai sẽ nghi ngờ và ai sẽ biết ơn tôi vì điều đó? Tôi có lương tâm, đúng như thế, nhưng một chút cân nhắc sẽ không làm tôi khó chịu. Khi tôi dễ dàng lạm dụng điều mình biết, lạm dụng điều mà người ta buộc phải ký thác cho tôi hoặc lạm dụng cái mà tôi đã tóm được, thì việc tôi không lạm dụng sẽ là điều đáng khen. Thế nhưng ngày mai, bất cứ người nào - có thể là một ông chủ nhà băng gian xảo, một nhà buôn đang tin chắc mình bị vỡ nợ gian lậu, một kẻ xảo trá, hoặc một viên thư lại chơi chứng khoán - buộc phải đi ngoài đường cùng với tôi, anh ta sẽ tự cho là mình bị liên lụy. Một cảnh sát, phỉ phui! Yên tâm đi - ông Tabaret, người thầy và là bạn tôi đã bảo tôi, - sự khinh bỉ của loại người như thế này chỉ là một hình thức sợ hãi.

Cha Plantat sững sờ. Làm sao mà ông, một Thẩm phán già tinh tế, đầy thận trọng và khôn ngoan, lại có thể phạm phải sự vụng về ghê gớm như vậy. Ông vừa làm tổn thương và tổn thương tàn nhẫn một con người rất sẵn lòng với ông, người mà ông có tất cả mọi điều để trông đợi,

  - Thưa ông, - Ông nói - tôi không hề có ý định xúc phạm như ông nghĩ. Ông hiểu sai những câu nói vô nghĩa của tôi, những câu nói mà tôi đã buột ra thiếu suy nghĩ và chúng không hề có ý nghĩa quan trọng nào.

Ông Lecoq bình tĩnh trở lại.

- Thôi được rồi. Còn hơn cả những người bị xúc phạm khác, tôi xin lỗi là đã tự ái hơn họ như vậy. Thôi ta dẹp cái chủ đề khó chịu này đi để trở lại với gã bá tước Trémorel.

  Ông Thẩm phán hòa giải tự hỏi liệu mình có dám nói về những dự định nữa không, khi mà thái độ tế nhị của ông Lecoq trong việc chấn chỉnh ông đang làm ông cảm động một cách đặc biệt.

- Tôi chẳng có gì ngoài việc chờ đợi quyết định của ông. - Ông nói.

- Tôi sẽ không giấu ngài. - Vị nhân viên an ninh nói tiếp - rằng ngài đòi hỏi tôi một việc quá khó khăn, hơn nữa nó trái với bổn phận của tôi. Bổn phận buộc tôi phải truy lùng Trémorel, bắt hắn ta và giao nộp cho tòa án; ngài lại yêu cầu tôi tha cho hắn khỏi sự trừng trị của pháp luật.

- Đó là nhân danh người con gái bất hạnh mà ông biết là nàng vô tội..

- Chỉ có một lần trong đời, thưa ngài, là tôi phải hy sinh bổn phận. Tôi đã không cưỡng lại được những giọt nước mắt của một người mẹ già tội nghiệp ôm lấy gối tôi xin tha cho con trai bà. Tôi đã cứu đứa con đó và anh ta đã trở thành một người lương thiện. Lần thứ hai, hôm nay tôi sẽ vượt quá quyền hạn của mình, đánh liều một mưu toan mà có thể lương tâm sẽ cắn rứt: tôi đầu hàng trước những lời cầu khẩn của ngài.

- Ôi! Thưa ông! - Cha Plantat xúc động kêu lên - Tôi thật biết ơn ông!

Nhưng ông Lecoq vẫn tỏ ra nghiêm trang, gần như buồn rầu, ông đang suy nghĩ.

- Chúng ta đừng ru ngủ bằng hy vọng để có thể bị thất vọng. - Ông nói tiếp - Tôi không có đủ hai cách để có thể tránh cho kẻ tội phạm như Trémorel thoát khỏi tòa đại hình, tôi mới chỉ có một cách duy nhất, liệu có thành công được không?

- Được, được, nếu ông muốn là được.

Lecoq không thể không mỉm cười trước niềm tin của ông Thẩm phán già.

- Chắc chắn tôi là một thám tử thành thạo, - Ông đáp - nhưng tôi cũng chỉ là một con người và không thể đảm bảo được những quyết định của người khác. Tất cả phụ thuộc vào Hector. Nếu đó là chuyện của một thủ phạm khác thì tôi có thể nói với ngài rằng: Tôi dám chắc. Nhưng đối với hắn ta, tôi phải thành thực thú nhận là tôi nghi ngờ. Chúng ta sẽ phải tính đến nghị lực của tiểu thư Courtois. Nàng là người mạnh mẽ, đúng thể không?

- Nàng là hiện thân của nghị lực.

- Thế thì còn hy vọng. Nhưng chúng ta có thực sự dập tắt được vụ này không? Chuyện gì sẽ xảy ra nếu người ta tìm thấy tài liệu tố giác của ông Sauvresy, đang  được giấu ở đâu đó trong lâu đài Valfeuillu mà Trémorel không thể tìm ra?

- Người ta sẽ không tìm thấy. - Cha Plantat sốt sắng đáp.

- Ngài tin như thế chứ?

- Tôi dám chắc như vậy.

Ông Lecoq nhìn ông Thẩm phán già với ánh mắt có khả năng làm lộ ra sự thật trên mặt người bị hỏi cung, rồi ông chỉ nói:

- Ô!

Và ông nghĩ: Thế là cuối cùng ta sẽ biết được cái hồ sơ ông ấy đã đọc đêm đó ở đâu ra và nó có hai chữ viết khác nhau.

Sau một lát do dự, Cha Plantat nói:

- Tôi đã đặt mạng sống của mình vào tay ông, thưa ông Lecoq, tôi có thể giao phó niềm hạnh phúc của mình cho ông. Tôi hiểu ông, tôi biết rằng dù cho chuyện gì có xảy ra...

- Tôi sẽ im lặng, tôi xin hứa.

- Thế này đây, vào cái ngày mà tôi bắt quả tang Trémorel ở nhà Laurence, tôi đã muốn biến những nỗi nghi ngờ của mình thành niềm tin chắc chắn, tôi đã bóc gói đồ của ông Sauvresy.

- Và ông vẫn chưa dùng nó!

- Tôi đã hoảng sợ về sự lạm dụng lòng tin của mình. Hơn nữa, tôi có quyền cướp đi sự trả thù của cái con người khốn khổ đã phải chấp nhận chết để trả thù không?

  -Nhưng ngài đã giao lại cho bà Trémorel bản tố giác đó.

-Đúng thế, nhưng cô nàng Bertha đã có một linh cảm mơ hồ về số phận dành cho mình. 15 ngày trước thi xảy ra án mạng, cô ta đã đến trao cho tôi tập bản thảo của chồng mà cô ta cẩn thận bổ sung thêm. Tôi có nhiệm vụ bóc ra đọc nếu cô ta gặp phải một cái chết tàn khốc.

- Vậy làm sao, thưa ngài Thẩm phán, mà ngài không nói? Tại sao lại để tôi phải tìm tòi, mò mẫm?

- Tôi yêu Laurence, thưa ông, việc giao nộp Trémorel sẽ đào một cái hố sâu ngăn cách nàng với tôi.

Vị nhân viên an ninh cúi đầu nghĩ: Thật quái quỷ, ông Thẩm phán xã Orcial này thật tinh khôn, khôn chẳng kém mình. Thế đấy! Mình quý ông ấy và sẽ huých cho ông ấy một cú bất ngờ.

Cha Plantat đang nóng lòng muốn hỏi ông Lecoq, muốn biết cái cách duy nhất mà ông ta có được để đảm bảo cho sự thành công tương đối chắc chắn là ngăn không cho vụ xét xử xảy ra và cứu Laurence. Nhưng ông không dám.

Ông Lecoq khi ấy ngồi chống tay lên bàn, mắt nhìn xa xăm vào khoảng không. Ông cầm một cây bút chì, lơ đãng vẽ nguệch ngoạc những hình thù quái dị lên tờ giấy trắng. Bỗng nhiên ông tỏ ra tỉnh hắn cơn mê. Ông vừa giải được bài toán khó cuối cùng. Từ nay kế hoạch đã hoàn tất. Ông nhìn chiếc đồng hồ quả lắc.

- 2 giờ rồi à! - Ông kêu lên - Thế mà trong khoảng  từ 3 đến 4 giờ tôi có hẹn với bà Charman về chuyện cô ả Jenny Fancy.

- Tôi xin tuân lệnh ông. - Ông Thẩm phán hòa giải nói.

- Tốt lắm. Chỉ có điều, vì sau Fancy chúng ta sẽ phải bận tâm đến Tremorel, phải có các biện pháp để kết thúc trong ngày hôm nay.

- Sao? Ông đã nghĩ đến kết cục ngay từ hôm nay...

- Tất nhiên. Trong nghề của chúng tôi thì sự khẩn trương là không thể thiếu được. Nhiều khi chỉ cần bỏ lỡ một tiếng đồng hồ là sẽ phải mất cả mấy tháng mới bù lại được. Trong lúc này chúng ta đang có cơ hội nhanh chân hơn Hector và có thể tóm được hắn, ngày mai có khi sẽ quá muộn. Hoặc là trong 24 tiếng nữa chúng ta sẽ bắt được hắn, hoặc là chúng ta sẽ phải thay đổi mưu mẹo. Ba người của tôi đều được trang bị một chiếc xe ngựa tốt. Trong một tiếng đồng hồ chắc họ đã hoàn thành việc thăm hỏi các cửa hàng mành rèm. Nếu tôi suy đoán đúng thì trong vòng một tiếng, hoặc nhiều nhất hai tiếng nữa, sẽ có địa chỉ của hắn và khi đó chúng ta sẽ hành động.

Vừa nói ông vừa rút trong một chiếc hộp các-tông ra một tờ giấy có in hình huy hiệu của mình - một con gà trống đang gáy với dòng chữ: Luôn cảnh giác! - rồi viết nhanh mấy dòng:

- Thưa ngài, - Ông nói với Cha Plantat - đây là những gì tôi viết cho một trong những phụ tá của mình: “Anh Job, anh hãy tập hợp ngay bây giờ 6 hoặc 8 người rồi dẫn họ đến đợi sự chỉ dẫn của tôi tại quán rượu ở góc giao nhau giữa phố Martyrs với phổ Lamartine."

- Tại sao lại ở đó mà không phải ở nhà ông?

- Thưa ngài, chúng ta sẽ có lợi là tránh được những cuộc di chuyển vô ích. Ở đó chúng ta chỉ cách nhà bà Charman có hai bước chân và rất gần nơi ẩn náu của Trémorel, vì gã khốn này đã thuê phòng trong khu phố Notre-Dame-de-Lorette.

Ông Thẩm phán già có một cử chỉ ngạc nhiên.

- Ai làm cho ông nghĩ như vậy? - Ông hỏi.

Vị nhân viên an ninh mỉm cười như thể cảm thấy câu hỏi thật ngây ngô. Ông đáp:

- Thế ngài không nhớ là bức thư của tiểu thư Courtois gửi về nhà có dán tem Paris và đóng dấu bưu cục phố Saint-Lazare à? Với lại, ngài hãy nghe kĩ điều này: Khi bỏ nhà bà cô, tiểu thư Laurence nhất định phải đến thẳng căn hộ đã được Trémorel thuê và bày đặt nội thất mà hắn đã cho nàng địa chỉ và hứa sẽ đến đó vào sáng thứ Năm. Chính từ căn hộ này mà nàng đã viết bức thư tuyệt mệnh. Liệu chúng ta có thể giả định nàng nghĩ đến chuyện đi thả thự tại một khu phố khác với khu của mình không? Điều này ít có khả năng bởi vì nàng không biết người tình của mình có những lý do khủng khiếp nào để sợ bị tìm kiếm và truy lùng. Liệu Hector có đủ thận trong và lo xa để nghĩ ra cái mẹo này không? Không, bởi lẽ nếu không phải là một thằng ngốc thì hắn đã bảo nàng thả thư ở một nơi khác ngoài thành phố Paris. Vậy thì bức thư này không thể  không thả ở một bưu cục gần nơi ở của nàng.

Những suy luận này đơn giản đến nỗi Cha Plantat ngạc nhiên sao mình không hề nghĩ ra. Nhưng mà người ta chẳng bao giờ nhìn rõ được trong một vụ án khi mà bản thân có liên quan, khi đó nỗi đam mê sẽ làm mờ mắt giống như hơi nóng trong phòng làm mờ mắt kính. Cùng với việc mất đi sự lạnh lùng, ông cũng đánh mất một phần sáng suốt. Và ông vô cùng bối rối, cảm thấy rằng ông Lecoq đang sử dụng những phương cách đặc biệt để giữ lời hứa.

- Tôi cảm thấy, thưa ông, Ông không kìm nổi nhận xét - rằng nếu muốn tránh cho Hector thoát khỏi tòa đại hình, thì những người mà ông tập hợp sẽ làm công vướng víu hơn là có ích.

Trong ánh mắt cũng như trong giọng nói của ông Thẩm phán, ông Lecoq tưởng như thấy có sự nghi ngờ nào đó khiến ông khó chịu.

- Ngài không tin tôi à, thưa ngài? - Ông hỏi. Cha Plantat muốn phản đối.

- Xin ông tin cho, thưa ông...

- Tôi đã hứa với ngài rồi, - Ông Lecoq nói tiếp - và nếu ngài hiểu tôi tốt hơn thì ngài sẽ biết rằng tôi vẫn có thể rút lại lời đã hứa. Tôi đã khẳng định rằng mình sẽ làm hết sức để cứu Laurence và tôi sẽ làm. Nhưng ngài đừng quên rằng tôi đã hứa giúp đỡ chứ không hứa thành công. Vậy hãy để tôi sử dụng những biện pháp mà tôi cho là thích hợp.

Nói xong, không để ý đến vẻ hoàn toàn bối rối của ông Thẩm phán hòa giải, ông lắc chuông gọi bà Janouille.

-Này, - Ông bảo bà - đây là một bức thư cần được chuyển ngay cho anh Job.

- Tôi sẽ đích thân đem chuyển.

- Không được. Bà làm ơn ở yên đây đợi mấy người tôi sai đi tuần sáng nay về. Khi nào họ về bà hãy bảo họ đem báo cáo đến cửa hàng rượu ở phố Martyrs. Bà biết là nó ở góc phố trước mặt nhà thờ đó. Họ sẽ gặp nhiều người ở đó.

Ông vừa ra mệnh lệnh vừa cởi bỏ chiếc áo mặc trong nhà, khoác lên mình chiếc áo đuôi tôm màu đen và chỉnh trang cẩn thận bộ tóc giả.

- Tối nay ngài có về nhà không? - Bà Janouille hỏi.

- Tôi chưa biết.

- Thế nếu có người dưới đó đến đây?

Đối với một người trong ngành, “dưới đó” luôn là trụ sở của Sở Cảnh sát.

- Cứ nói là tôi bận ra ngoài đi giải quyết vụ Corbeil.

Ông Lecoq đã sẵn sàng. Trông ông thực sự có dáng vẻ, diện mạo và kiểu cách của một vị thủ trưởng đáng kính trạc 50 tuổi. Với chiếc kính gọng vàng, một chiếc ô, trên người ông tỏa ra mùi nước hoa đặc sệt văn phòng.

- Giờ, - Ông nói với Cha Plantat - ta phải khẩn trương đi thôi.

đang đứng đợi n8

Trong phòng ăn, Goulard đã ăn xong bữa sáng đứng đợi ngoài cửa để chờ người hùng của mình đi ra.

  - Thế nào, ông bạn? - Ông Lecoq hỏi - Nói mấy câu về rượu của ta chứ hả, mi thấy thế nào?

- Ngon tuyệt, thưa ngài.- Viên cảnh sát Corbeil đáp - Tuyệt vời, đúng là rượu tiên.

- Ít nhất thì mi cũng tươi tỉnh lại rồi chứ?

- Ồ, vâng, thưa ngài.

- Thế thì, mi sẽ đi sau chúng ta mười lăm bước chân và khi nào thấy chúng ta vào một ngôi nhà thì mi đứng ngoài canh gác. Có thể ta sẽ giao cho mi một cô gái xinh

đẹp để mi dẫn về cho ông Domini. Và hãy mở mắt to ra nhé, ả ta là một con ruồi khôn ngoan, rất có khả năng tán tỉnh mi trên đường rồi chuồn đi đó.

Họ ra khỏi nhà và để lại bà Janouille cố thủ vững chắc sau lưng.

Chương 25

      Các bạn có  cần tiền không? Các bạn có muốn một bộ com lê mốt mới nhất, một chiếc xe ngựa tám lò xo hay một đôi giày không? Các bạn có cần một chiếc khăn cashmere Ấn Độ, một bộ bát đĩa bằng sứ hay một bức tranh đẹp không đắt giá không? Các bạn có thích đồ đạc trong nhà bằng gỗ hồ đào hoặc gỗ trắc, hay các bạn có thích kim cương, khăn trải giường, vải đăng ten, một căn nhà ở thôn quê, hoặc cần củi cho mùa đông không?

Các bạn chỉ cần đến gặp bà Charman, số nhà 136 phố Notre-Dame-de-Lorette, ở lầu một ngay trên tầng trệt, bởi vì bà có tất cả những cái đó và cả những thứ không được coi là hàng hóa. Là đàn ông, bạn cần có sự đảm bảo nào đó để trình diện với bà, bạn sẽ nhận được sự đối xử phải chăng, là đàn bà, nếu bạn trẻ đẹp và hiền, bà Charman sẽ vui lòng lấy lãi hai trăm phần trăm.

Bà Charman không giống kiểu đàn bà to béo khủng khiếp có giọng khàn khàn, với điệu bộ bất cần, đeo đầy nhẫn và dây chuyền vàng, đúng như mẫu người buôn

bán đồ trang điểm.

  Bà có mái tóc vàng, người mảnh mai, dịu dàng  không kém vẻ tao nhã nhất định, và, đông cũng như hè bà luôn mặc chiếc váy dài bằng lụa đen. Bà có một người chồng, nhưng người ta chẳng bao giờ nhìn thấy ông ấy, điều đó, theo lời người gác cổng, không có nghĩa người ta có thể nghi ngờ tư cách của bà.

Tuy nhiên, cho dù cái nghề của bà Charman có đáng kính đến đâu thì bà cũng đã hơn một lần phải làm việc với ông Lecoq, bà cần ông và sợ ông như sợ lửa.

- Vậy là bà tiếp đón vị nhân viên an ninh cùng người bạn của ông - mà tất nhiên bà cho là bạn đồng sự - giống như một nhân viên ngoài biên chế đón tiếp thủ trưởng đến thăm.

- Lúc ấy bà đang đợi họ. Nghe tiếng chuông, bà vội chạy ra tiền sảnh đón họ với vẻ duyên dáng, kính cẩn và nụ cười trên môi. Bà tranh giành niềm vinh dự với chị giúp việc để dẫn họ vào phòng khách, bà đẩy những chiếc ghế bành đẹp nhất mời họ ngồi và thậm chí còn mời họ nước giải khát. Ông Lecoq vào chuyện:

- Thưa bà, tôi thấy là bà đã nhận được lời nhắn của tôi.

- Vâng thưa ông, tôi đã nhận được lời nhắn sáng nay, từ lúc sớm, thậm chí lúc đó tôi vẫn còn nằm trên giường.

- Tốt lắm, bà vui lòng quan tâm đến việc tôi nhờ chứ?

- Lạy Chúa! Thưa ông Lecoq, sao ông có thể hỏi tôi như thế, khi mà ông biết rằng tôi sẵn sàng nhảy vào lửa vì ông! Tôi đã dậy và vào việc ngay tức khắc.

  -Thế thì chắc bà đã tìm thấy địa chỉ của cô ả Pelagia Taponnet, được gọi là Jenny Fancy.

Bà Charman nghĩ rằng mình phải làm một điều bộ cúi chào duyên dáng nhất.

-Vâng, thưa ông, vâng! - Bà đáp - Xin ông yên tâm. Nếu tôi thích khoe khoang, thì tôi có thể nói rằng phải vất vả lắm tôi mới kiếm được địa chỉ này, rằng tôi phải chạy khắp Paris, phải tiêu mất 10 franc tiền xe, nhưng như thế là tôi nói dối.

- Vào việc đi, vào việc đi. - Ông Lecoq sốt ruột nhắc.

- Sự thật là tôi có vinh dự được gặp tiểu thư Jenny Fancy hôm kia.

- Bà cứ đùa.

- Không hề. Nhân tiện xin phép được nói với ông rằng đó là cô gái rất tử tế và lương thiện.

- Thể ư!

- Đúng như thế. Ông hãy tưởng tượng cô ấy nợ tôi 480 franc từ hơn hai năm nay. Thông thường, như ông nghĩ, tôi đã khoanh số 0 cho khoản nợ này và không bao giờ nghĩ đến nó nữa. Thế nhưng hôm kia, cô nàng Fancy đã đến gặp tôi trong bộ dạng vô cùng tươm tất và nói: “Bà Charman, tôi vừa có được một khoản thừa kế, tôi có tiền

và đem đến trả bà." Và cô ấy không đùa, cô có một xấp tiền trong ví, tôi đã được trả đầy đủ.

Thấy ông Lecoq im lặng, bà nói thêm với niềm tin sâu sắc và mủi lòng:

-Một cô gái tốt bụng, đúng thế! Một người đáng trọng!...

  Nghe xong, ông Lecoq và Cha Plantat nhìn nhau. Cả hai đều có cùng một ý nghĩ. Khoản thừa kế như tiểu thư Fancy thông báo này, cả xấp tiền giấy, chỉ có thể là cái giá của việc cô ả đã làm một việc lớn cho Trémorel. Nhưng ông Lecoq vẫn muốn có thêm thông tin chắc chắn hơn.

- Hoàn cảnh của cô ả trước khi có khoản thừa kế này là thế nào? - Ông hỏi.

- Ồ, thưa ông, trước đó thì tồi tệ lắm. Từ khi bị ông bá tước bỏ và ăn tiêu hết tiền cho việc ăn mặc, thì cô ấy đã xuống dốc không phanh. Thế mà hồi xưa tôi đã từng thấy cô là người đứng đắn. Sau đó, ông biết đấy, khi một người đàn bà gặp nhiều nỗi đau lòng thì như thế nào! Tất cả những gì cô có đều đem đặt cho hiệu cầm đồ hoặc bán đồng nát. Thời gian gần đây cô giao du với đám hạ lưu, nghe nói cô bắt đầu uống rượu Absinthe, thậm chí còn chẳng có gì để mặc. Những lúc có tiền của ông bá tước, vì ông ta vẫn gửi cho cô, là cô lại bù khú với đám đàn bà chẳng ra gì thay vì mua quần áo.

- Thế cô ả sống ở đâu? - Ngay gần đây, trong một căn nhà ở phố Vintimille.

- Nếu thế - Ông Lecoq nghiêm khắc nói – tôi ngờ là hiện giờ cô ta không ở nhà.

- Thưa ông, không phải lỗi tại tôi nếu như tôi biết tổ chim mà lại không biết con chim đang ở đâu. Sáng nay cô ấy đã ra khỏi nhà, khi mà cô trưởng nhóm của tôi đến tìm cô ấy.

- Chết tiệt! Nhưng như thế thì... bực mình quá, phải nhanh chóng đi tìm cô ả thôi.

- Ông yên tâm. Fancy sẽ phải về nhà trước 4 giờ chiều và cô trưởng nhóm của tôi đang đợi ở chỗ người gác cổng, sẽ có nhiệm vụ đưa cô ấy đến đây ngay khi cô ấy về đến nhà, thậm chí không để cô ấy kịp lên phòng.

- Vậy chúng ta sẽ đợi.

Khi ông Lecoq và Cha Plantat đợi được khoảng 15 phút thì bà Charman, với đôi tai rất thính, bỗng đứng dậy nói:

- Có tiếng bước chân của cô trưởng nhóm ngoài cầu thang.

- Bà nghe đây, - Ông Lecoq nói - vì sự việc thế này, bà hãy thu xếp sao cho Cô Fancy tưởng rằng chính bà đã sai người đi tìm cô ta. Bạn tôi và tôi sẽ ra vẻ như tình cờ ghé qua.

Bà Charman phác một cử chỉ đồng tình đáp:

- Tôi hiểu rồi!

Khi bà đang bước ra cửa thì ông Lecoq cầm tay bà giữ lại.

- Thêm một câu nữa, - Ông nói thêm - khi thấy cuộc nói chuyện chuyển sang giữa tôi và cô gái đó thì bà hãy dị giám sát các công nhân trong xưởng. Những gì tôi sẽ nói với cô ta hoàn toàn không liên quan đến bà.

- Tôi hiểu rồi, thưa ông.

- Nhưng bà biết đấy, đừng có gian lận. Tôi biết bà có cái phòng ngủ, nếu muốn, thì có thể nghe được những gì nói ở đây.

  Cô trưởng nhóm mở cửa phòng khách, họ nghe thấy tiếng sột soạt của chiếc váy lụa quệt vào khung cửa và tiểu thư Jenny Fancy xuất hiện trong vẻ lộng lẫy.

Than ôi! Còn đâu cô gái Fancy tươi trẻ xinh đẹp một thời đã yêu Hector, cô gái Paris khêu gợi với đôi mắt to, luôn tỏ ra mơ mộng và cháy bỏng, với khuôn mặt xinh xắn mịn màng, với vẻ mặt linh lợi. Chỉ một năm mà đã làm cho cô ta úa tàn, giống như mùa hè quá nóng làm khô héo những cánh hoa hồng, nó đã tàn phá không thể cứu vãn vẻ đẹp mong manh của cô, một vẻ đẹp của người Paris, vẻ đẹp của quỷ sứ. Cô chưa đến 20 mà phải có con mắt của một người tinh đời mới nhận ra rằng có một thời, khi còn trẻ, cô đã từng là cô gái đẹp.

Bởi lẽ bây giờ trông cô già như quỷ sứ, những nét mặt mệt mỏi và hai má nhẽo nhợt đang phơi bày một cuộc đời phóng túng, đôi mắt thâm quầng đã mất đi hàng lông mi dài và trở nên đỏ hoe hấp háy, miệng cô có một vẻ ngây dại đáng thương, rượu Absinthe cùng những điệp khúc tục tĩu đã phá hỏng những lời lẽ trong sáng trong giọng nói của cô.

  Cô nàng ăn mặc thật lộng lẫy, với chiếc áo dài mới, rực rỡ và có đốm màu, một chiếc váy xòe rộng viền đăng ten và một chiếc mũ lạ mắt. Tuy nhiên trông cô vẫn có vẻ thảm hại. Cuối cùng người ta thấy cô “hóa trang” quá chừng, mặt mũi lem luốc son phấn và kem.

Cô ta tỏ ra rất tức giận.

- Hay thật đấy! - Cô ta kêu lên ngay từ ngưỡng cửa mà không nghĩ đến việc chào ai - Liệu có phải lẽ không  khi sai người đi gọi tôi gần như bắt ép, lại còn sai một cô ả hỗn láo đến gặp tôi?

Nhưng bà Charman đã tất tả chạy tới ôm chầm lấy cô khách hàng cũ và không cần biết cô đồng ý hay không, bà ôm siết cô vào lòng.

- Sao cơ, cô bé thân yêu! - Bà nói - Cô bực tức trong khi tôi lại tưởng cô sẽ vui thích và tử tế cảm ơn tôi cơ đấy.

- Tôi ấy à! Tại sao?...

Bởi vì, cô nàng xinh đẹp của tôi ơi, tôi muốn dành cho cô một bất ngờ lớn. Ô! Tôi không phải là kẻ vô ơn đâu. Hôm qua cô đã đến thanh toán một món nợ nhỏ, hôm nay tôi muốn đền bù cho cô. Thôi nào cười lên đi, cô sẽ có một dịp may tuyệt vời, tôi đang có vải nhung khổ rộng...

- Có thế mà phải mất công làm phiền tôi!

- Cả lụa nữa, cô bé ơi, với giá 30 franc một mét. Thế nào? Trông nó khá lạ mắt, khá...

- Ê, tôi quan tâm làm gì đến dịp may của bà! Vải nhung vào tháng bảy! Bà giễu tôi đấy à?

- Cứ để tôi chỉ cho cô.

-Không bao giờ. Người ta đang đợi tôi đến Asnières ăn tối đây.

Bất chấp những nỗ lực của bà Charman muốn một mũi tên trúng hai đích, cô nàng đang định rút lui thì ông Lecoq cho rằng đã đến lúc phải can thiệp.

  - Nhưng tôi không nhầm, - Ông reo lên với vẻ mặt của một ông già làm dáng vui nhộn - đúng là tiểu thư Jenny Fancy mà tôi may mắn được gặp lại.

Cô nhìn ông khinh bỉ với vẻ vừa tức giận vừa ngạc nhiên rồi nói:

- Phải, tôi đây! Rồi sao nữa?

- Sao? Cô mau quên đến thế cơ à? Cô không nhận ra tôi ư?

- Không, không hề.

- Nhưng tôi là một trong những người ngưỡng mộ cô, cô gái xinh đẹp thân mến và tôi rất vui đã được ăn sáng ở nhà cô ở gần nhà thờ Madeleine, khi đó là thời ông bá tước.

Ông tháo kính như để lau mắt kính, nhưng thực tế là đưa ánh mắt dữ tợn sang bà Charman, làm cho bà không dám cưỡng lại vội kín đáo rút lui.

- Trước đây tôi đã từng có mối quan hệ khá tốt với ông Trémorel. - Ông Lecoq nói tiếp - Nhân đây, cho tôi hỏi lâu nay cô có tin tức gì về ông Trémorel không?

- Tôi đã gặp anh ấy cách đây 8 ngày.

- Ồ! Thế thì cô không biết chuyện khủng khiếp của ông ấy à?

- Không. Chuyện gì vậy?

- Cô không biết thật ư? Cô không đọc báo à? Nhưng đó là một câu chuyện ghê tởm, cô gái thân mến, từ 48 tiếng đồng hồ qua cả Paris chỉ nói về chuyện đó thôi.

- Ông nói nhanh lên.

- Cô biết rằng sau một thời lông bông, ông ta đã cưới vợ góa của một người bạn. Người ta tưởng ông ta rất hạnh phúc trong cuộc sống vợ chồng. Nhưng không hề, ông ta đã giết vợ mình bằng những nhát dao găm.

Mặt tiểu thư Fancy tái đi sau lớp phấn son dày đặc.

- Có thể thế được chăng? - Cô nói ấp úng.

Cô ta nói: “Có thể thế được chăng?”, nhưng nếu có xúc động mạnh thì chắc chắn cô cũng không ngạc nhiên lắm, ông Lecoq nhận thấy rõ điều đó.

- Điều đó là có thể - Ông đáp - đến mức vào giờ này ông ta đang ở trong tù, rằng ông ta sẽ bị đưa ra tòa đại hình và chắc chắn sẽ bị kết án.

  Cha Plantat tò mò quan sát Jenny. Ông tưởng sẽ có sự bùng nổ của cơn tuyệt vọng, có những tiếng kêu, tiếng khóc, ít nhất là một cơn kích động thần kinh. Nhưng không.

Fancy lúc này đã căm ghét Trémorel. Trước đây, đôi khi, vì không chịu được sự khinh bỉ, cô đã cảm thấy gánh nặng của sự xấu hổ và chính Hector là kẻ mà cô kết tội, dù vô cớ, về tình cảnh ô nhục của cô hiện tại. Cô vừa căm ghét ông ta một cách hèn hạ, giống như kiểu căm ghét của những cô gái điếm, vừa mỉm cười khi gặp, bòn rút càng nhiều tiền càng tốt và vừa mong mọi thứ tai họa cho ông ta.

Không hề khóc lóc, Jenny Fancy bật lên một tiếng cười ngớ ngẩn.

-Đáng đời cho Trémorel - Cô nói - ai bảo anh ta bỏ tôi, cũng đáng đời cho cả chị ta.

  - Sao lại đáng đời cho cả chị ta?

- Tất nhiên! Ai bảo chị ta lừa chồng, một người đàn ông tuyệt vời như thế! Chính chị ta đã cướp mất anh Hector của tôi. Một người đàn bà đã có chồng và giàu có. Hector là một kẻ khốn nạn, tôi luôn nói như thế.

- Thật tình đó cũng là ý kiến của tôi. Cô thấy đấy, khi một người đàn ông cư xử như cách Trémorel cư xử với cô, ông ta sẽ bị xét xử.

- Có thật thế không?

- Tất nhiên! Tôi cũng chẳng ngạc nhiên về cách cư xử của y. Bởi vì, cô biết đấy, giết vợ là tội ác nhỏ nhất của y. Y còn muốn đổ tội giết người cho kẻ khác nữa kia.

- Tôi không ngạc nhiên về điều đó.

- Y đã buộc tội một gã nghèo khổ đáng thương, phải nói là vô tội, giống như tôi và cô, thế nhưng anh ta có thể bị kết án tử hình nếu không nói ra được mình đã ở đâu vào buổi tối và đêm thứ Tư đến sáng thứ Năm.

Ông Lecoq nói câu đó giọng nhẹ nhàng, nhưng với sự chậm rãi có tính toán, để phán đoán rõ ấn tượng của nó đối với Fancy. Tác động của câu nói ghê gớm đến nỗi làm cho cô ta lảo đảo.

- Ông có biết người đàn ông đó không? - Cô ta run rẩy hỏi.

- Báo chí nói rằng đó là một anh chàng tội nghiệp làm vườn cho gã Trémorel.

- Một thanh niên nhỏ nhắn có phải không? Gầy, da ngăm đen với mái tóc đen và chải dẹt?

- Chính xác.

-Và anh ta tên là... hãy khoan... anh ta tên là... Guespin?

-Ồ đúng rồi, vậy là cô biết anh ta?

Tiểu thư Fancy ngập ngừng. Người cô run cầm cập, có thể thấy cô đang hối tiếc vì đã đi quá xa như thế.

- Thôi kệ! - Cuối cùng cô nói - Tôi không thấy có lý do để không nói ra những gì tôi biết. Nếu như Trémorel là kẻ vô lại thì tôi là người lương thiện và không muốn người ta treo cổ một anh chàng nghèo khổ đáng thương vô tội.

- Vậy là cô biết điều gì đó?

- Cứ nói là tôi biết tất cả đi và chuyện rất đơn giản thôi, thật đấy. Cách đây khoảng 8 ngày, anh chàng Hector, mượn tiếng là không muốn gặp tôi nữa, đã viết thư hẹn gặp tôi ở Melun. Tôi đến đó gặp anh ta và chúng tôi cùng nhau ăn trưa. Thế rồi anh ta kể rằng mình đang rất buồn phiền, rằng chị đầu bếp của anh ta lấy chồng, nhưng một gia nhận lại rất yêu cô ấy, rằng anh chàng này có khả năng đến gây chuyện ở đám cưới, gây rối cuộc vui, thậm chí có thể còn làm điều tệ hại.

- Ô! Gã ta đã nói với cô về đám cưới!

- Ông hãy đợi đã. Anh chàng Hector có vẻ rất lúng túng không biết làm thế nào để tránh chuyện lộn xộn đã dự đoán kia. Thế là tôi đã khuyên anh ta cách ly anh chàng gia nhân vào ngày hôm đó. Anh ta suy nghĩ một lát rồi bảo rằng ý kiến của tôi rất hay.

-Anh đã tìm ra một cách, - Anh chàng Hector nói  thêm - vào buổi tối diễn ra đám cưới, anh sẽ không cảnh báo anh chàng kì cục này điều gì hết, nhưng sẽ giao cho anh ta một nhiệm vụ phải làm cho nàng và phải để cho anh ta tưởng rằng đó là việc mà anh muốn giấu vợ. Còn nàng, sẽ cải trang thành một cô hầu phòng và đến đợi anh ta tại một quán cà phê ở quảng trường Châtelet trong khoảng từ 9 giờ rưỡi đến 10 giờ rưỡi tối. Để anh ta nhận ra, nàng hãy ngồi tại một chiếc bàn ở bên phải gần lối ra vào nhất. Và nàng hãy đặt trên bàn một bó hoa to, anh ta sẽ đưa cho nàng một gói đồ, sau đó nàng sẽ mời anh ta một món gì đó, hãy chuốc rượu cho anh ta thật say, nếu có thể rồi nàng dẫn anh ta đi dạo khắp Paris cho đến sáng hôm sau.

Tiểu thư Fancy trình bày có vẻ khó khăn, cô vừa ngập ngừng, vừa lựa chọn câu chữ, người ta thấy cô đang tìm cách nhớ lại đúng lời lẽ của Trémorel.

- Thế còn cô, - Ông Lecoq ngắt lời - một cô gái tinh nhanh, cô có tin câu chuyện về anh gia nhân ghen tuông kia không?

- Không hẳn, nhưng tôi hình dung rằng đằng sau trò chơi này có một cô nhân tình nào đó, tôi cũng không thấy khó chịu nếu giúp được Hector lừa dối người đàn bà mà tôi căm ghét vì đã khiến tôi bị thiệt hại.

- Và thế là cô nghe gã ta.

- Tôi đã nghe theo và mọi chuyện đã diễn ra đúng như Hector dự kiến. Vào đúng 10 giờ anh chàng gia nhân kia đã tới. Anh ta tưởng tôi là người hầu gái nó trao cho tôi gói đồ. Lẽ tất nhiên là tôi mời anh ta một cốc  bia, anh ta nhận lời, rồi mời lại một cốc và tôi cũng nhận. Anh chàng làm vườn này rất đứng đắn, dễ thương và lịch sự. Tôi đảm bảo với ông rằng mình đã có một buổi tối tuyệt vời với anh ta. Anh ta biết một lô chuyện mà chuyện nào cũng vui...

- Thôi bỏ qua, bỏ qua đi... Rồi sau đó cô và anh ta làm gì?

- Sau khi uống bia chúng tôi chuyển sang uống rượu - anh chàng làm vườn này có đầy tiền trong túi - và sau đó chúng tôi lại uống bia, uống rượu punch, rồi lại uống vang nóng. Đến 11 giờ thì anh ta say mèm và nói là sẽ đưa tôi đến Batignolles để nhảy điệu Quadrille. Tôi từ chối và bảo rằng là người lịch sự với phụ nữ thì anh không thể không đưa tôi về cho bà chủ ở trên phía đại lộ Champs-Élysées. Thế là chúng tôi rời khỏi quán và lại đi hết quán rượu này đến quán rượu khác dọc theo phố Rivoli. Nói ngắn gọn, đến 2 giờ sáng thì anh chàng đáng thương này đã say đến mức ngã vật như một đống thịt xuống chiếc ghế băng gần Khải Hoàn Môn, tôi đã để anh ta ngủ thiếp đi ở đó.

- Còn cô, cô làm gì?

- Tôi ấy à? Tôi về nhà.

- Thế còn gói đồ?

- Ở nhỉ! Đáng ra tôi phải vứt nó xuống sông Seine, nhưng lại quên mất; xin ông hiểu cho, tôi đã uống chẳng kém gì anh chàng làm vườn kia, nhất là lúc bắt đầu... đến nỗi tôi đã đem nó về nhà và nó vẫn còn đó.

- Nhưng cô đã mở nó ra chứ?

- Thì đúng như ông nghĩ.

- Nó có những thứ gì?

- Một chiếc búa, hai thứ khác nữa và một con dao to.

Từ nay, khả năng vô tội của Guespin đã trở nên rõ ràng. Mọi dự đoán của ông Lecoq đã được chứng thực.

- Được rồi. - Cha Plantat nói - Vậy là thân chủ của chúng ta đã thoát, chỉ còn lại một điều...

Nhưng ông Lecoq đã ngắt lời ông. Từ lúc này ông đã biết những gì cần biết, Jenny không còn gì để nói cho ông nữa, ông bất ngờ đổi giọng, chuyển từ giọng ngọt ngào lố bịch sang giọng nói xẵng và tàn nhẫn của một viên cảnh sát.

- Cô gái ơi, - Ông nói với tiểu thư Fancy - thực sự là cô vừa cứu một người vô tội, nhưng những gì cô vừa kể cho tôi, cô sẽ phải nhắc lại cho ông Thẩm phán điều tra của thị trấn Corbeil nghe. Chỉ có điều, vì có thể cô sẽ lạc đường, nên tôi sẽ cử một người dẫn đường cho cô.

Ông bước tới cửa sổ, mở ra và nhìn thấy cảnh sát của ngài Domini đứng bên kia đường, chẳng quan và mấy đến chuyện có làm liên lụy đến bà Charmant hay không, ông gọi to:

- Ê, Goulard! Lên đây một lát.

Trở lại với tiểu thư Fancy lúc ấy đang bối rối, hoảng sợ đến mức không dám hỏi cũng không dám nỗi giận, ông hỏi:

-Cô nói cho tôi biết Trémorel đã trả bao nhiêu để cô làm nhiệm vụ đó?

- 10 000 franc, thưa ông, nhưng chúng thực sự là của tôi, tôi xin thề, từ lâu anh ta đã hứa sẽ lo cho tôi hết khó khăn, coi như anh ta nợ tôi khoản đó...

- Được rồi, được rồi! Người ta sẽ không cướp mất của cô đâu.

Rồi anh chỉ tay về phía viên cảnh sát đang đi vào và nói:

- Cô hãy dẫn ông ta về nhà cô, lấy gói đồ mà anh chàng Guespin đã đưa cho rồi đi ngay đến Corbeil. Nhất là, - Ông nói thêm với giọng ghê sợ - đừng có giở trò trẻ con, nếu không thì liệu hồn đấy.

Nghe thấy tiếng ồn ào trong phòng khách, bà Charman chạy ra đúng lúc nhìn thấy Goulard áp tải Fancy đi ra.

- Có chuyện gì thế, lạy Chúa! - Bà khóc lóc hỏi ông Lecoq.

- Không có gì đâu, thưa bà, ít nhất là không có gì liên quan đến bà. Và bây giờ, xin cảm ơn và tạm biệt, chúng tôi đang rất vội.

Chương 26

        Những lúc vội,  ông Lecoq đi rất nhanh. Ông đi xuống phố Notre-Dame-de-Lorette, con phố thường có nhiều người qua lại nhất ở Paris, ông đi gần như chạy, đến mức Cha Plantat phải cố gắng lắm mới theo kịp.

Mải mê nghĩ về các biện pháp để đảm bảo thành công cho những dự định, ông vừa rảo bước vừa liên tục nói một mình mà ông Thẩm phán hòa giải chỉ lõm bõm nghe câu được câu chăng. .

- Mọi việc sẽ tốt đẹp, - Ông lẩm nhẩm - chúng ta sẽ thành công. Hiếm khi có chiến dịch nào đầu đã xuôi mà đuôi lại không lọt. Nếu anh chàng Job có mặt ở cửa hàng rượu, nếu một trong những nhân viên của ta thành công trong chuyến đi tuần khắp thành phố thì vụ án lâu đài Valfeuillu sẽ được giải quyết, được cân nhắc, được dàn xếp trong tối nay và sau 8 ngày sẽ không ai nhắc đến nó nữa.

  Đến cuối phố, trước cửa nhà thờ, ông Lecoq đột ngột dừng lại.

- Tôi phải xin ngài thứ lỗi, thưa ngài, - Ông nói với ông Thẩm phán hòa giải - vì đã lôi  ngài đi theo và bắt tội ngài phải làm cái nghề của tôi, nhưng không những sự giúp đỡ của ngài đã rất có ích cho tôi ở chỗ bà Charmam,

mà bây giờ nó còn hoàn toàn không thể thiếu được khi chúng ta chuẩn bị làm việc một cách nghiêm túc với gã Trémorel.

Ngay lập tức họ băng qua ngã tư rồi bước vào quán rượu năm ở góc phố Martyrs.

Đứng sau quầy rượu làm bằng thiếc và đang bận rót rượu từ bình vào các chai lít, ông chủ cửa hàng không tỏ ra kém phần ngạc nhiên khi thấy hai người có vẻ thuộc tầng lớp trên mạo hiểm bước vào quán. Nhưng ông Lecoq, giống như viên tướng Alcibiadel, ở đâu ông cũng có thể coi như nhà mình và ông biết nói thứ ngôn ngữ chuyên môn của mọi tầng lớp ở bất cứ nơi nào. Ông hỏi người bán rượu:

- Có một hội khoảng tám đến mười người đang đợi bạn bè ở đây phải không?

- Vâng, thưa ngài, các vị kia đã đến được khoảng một tiếng đồng hồ rồi.

- Họ đang ở trong cái phòng lớn trong cùng kia hả?

- Chính xác, thưa ngài. - Ông chủ quán bỗng khúm núm đáp.

Ông ta không biết chính xác nhân vật đang hỏi mình, nhưng lại đánh hơi thấy đây là nhân viên cấp cao nào đó của Sở Cảnh sát.

Từ lúc đó ông ta không hề ngạc nhiên khi thấy quý  ông tao nhã này biết rõ như mình về những người có mặt trong quán và tự tin mở cánh cửa căn phòng đã chỉ, Trong căn phòng ở phía sâu này, được cách biệt với các phòng khác bởi lớp kính mờ đơn giản, có mười người đàn ông với bộ dạng khác nhau vừa uống vừa chơi bài.

Nhìn thấy ông Lecoq và Cha Plantat bước vào họ kính cẩn đứng dậy và những người nào khi nãy vẫn đội mũ thì đều bỏ xuống.

- Tốt lắm, anh Job. - Vị nhân viên an ninh nói với một người có vẻ là trưởng nhóm - Anh đúng giờ lắm, tôi rất hài lòng. Sáu người của anh là đủ, vì tôi còn thấy có cả ba phái viên của mình kia rồi.

Anh Job nghiêng đầu, vui sướng vì đã làm hài lòng được vị thủ trưởng thường tiết kiệm lời khen.

- Các anh hãy đợi ở đây thêm chút nữa. - Ông Lecoq nói tiếp - Những chỉ dẫn của tôi sẽ phụ thuộc vào bản báo cáo mà tôi đang muốn nghe.

Ông liền quay sang các phái viên của mình và hỏi:

- Ai trong số các vị đã có kết quả?

- Tôi, thưa ngài! - Một anh chàng cao lớn đáp, anh có khuôn mặt mai mái xanh, có bộ ria mép mảnh, đúng là một người Paris thực sự.

- Lại là anh. Pilot, anh bạn của tôi, chắc chắn anh đã gặp may. Anh hãy theo tôi sang phòng bên, nhưng trước đó hãy bảo chủ quán đem một chai rượu và canh chừng đừng để ai làm phiền chúng ta.

  Lệnh của ông nhanh chóng được thực hiện, và, sau khi mời Cha Plantat ngồi, ông Lecoq tự tay cài then cửa,

  -Giờ thì anh nói đi, - Ông Lecoq nói - và ngắn gọn thôi.

Vậy là, thưa ngài, tôi đang mất công giơ tấm ảnh cho khoảng chục nhà buôn mành rèm mà không có kết quả thì khi đến phố Saints-Peres có một người thợ mành rèm đến từ ngoại ô Saint-Germain, tên là Rech, đã nhận ra.

-Báo cáo cho tôi những gì ông ta nói, nếu có thể thì từng chữ một.

- Bức ảnh này - ông ta bảo tôi - là ảnh của một khách hàng. Cách đây khoảng một tháng, ông ta đã đến nhà tôi để mua một bộ đồ nội thất - cho phòng khách, phòng ăn và phòng ngủ và cả những chỗ còn lại - dành cho một khách sạn nhỏ vừa thuê. Ông ta không hề mặc cả, chỉ đặt một điều kiện là tất cả phải được giao tại nhà, toàn bộ mành rèm và thảm, sau ba tuần kể từ lúc đó, tức là vào thứ Hai cách đây 8 ngày.

- Vụ mua bán này hết bao nhiêu tiền? - 18.000 franc, trả trước một nửa, nửa còn lại trả nốt khi giao hàng.

- Ai trả tiền lần thứ hai?

- Một gia nhân.

-Ông ta khai tên cho ông thợ mành rèm là gì?

-Ông ấy bảo vị khách hàng có tên là James Wilson, nhưng ông Rech nói với tôi rằng ông ta không có vẻ là một người Anh.

- Ông ta sống ở đâu?

- Đồ nội thất được chở đến một khách sạn nhỏ ở phố Saint-Lazare, số..., gần ga Havre.

Trên khuôn mặt của ông Lecoq, từ nãy vẫn có lo lắng, bây giờ hiện lên niềm vui sướng hân hoan, Ông đang trải nghiệm niềm kiêu hãnh chính đáng và tự nhiên của một thủ lĩnh khi nhìn thấy thành công của mưu kế đánh bại kẻ thù. Ông mạn phép vỗ vai ngài Thẩm phán già một cách thân thiện và nói một câu:

- Tóm được rồi!

Nhưng anh chàng Pilot lắc đầu nói:

- Không chắc thế đâu.

- Tại sao?

- Ngài thử nghĩ xem, sau khi biết địa chỉ, vì vẫn còn thời gian, tôi đã đến do thám địa bàn, là cái khách sạn nhỏ đó.

- Thế thì sao?

- Người sống ở đó đúng là có tên Wilson nhưng không phải người trong ảnh, tôi cam đoan như vậy.

Ông Thẩm phán hòa giải phác một cử chỉ tuyệt vọng, nhưng ông Lecoq không chịu nản chí nhanh như thế.

- Làm sao anh có được những chi tiết đó? - Ông hỏi anh nhân viên. 

- Tôi lấy tin từ một gia nhân.

- Hỏng rồi! - Cha Plantat kêu lên - Có thể anh đã gây nghi ngờ!

-Chuyện đó thì không, - Ông Lecoq đáp - tôi  đảm bảo điều đó. Pilot là học trò của tôi. Trình bày đi, anh bạn.

- Thế là, thưa ngài, tôi đã biết khách sạn, một nơi ở xa hoa, thật đấy! Tôi tự nhủ: Cái lồng đây rồi, ta hãy xem con chim có ở trong đó không. Nhưng bằng cách nào? Thật may và rất tình cờ tôi có trong túi một đồng louis. Không chần chừ, tôi thả đồng tiền vào chiếc rãnh dẫn nước thải của khách sạn.

- Sau đó anh giật chuông cửa?

- Đúng thế. Người gác cổng ra mở cửa, còn tôi, với vẻ mặt khó chịu nhất tôi đã kể cho anh ta rằng khi rút khăn mùi xoa tôi đã đánh rơi đồng 20 franc vào rãnh nước và nhờ anh ta cho mượn một dụng cụ gì đó để tôi thử khều đồng tiền. Anh ta cho tôi mượn một thanh sắt nhỏ, anh ta cũng cầm một cái và chúng tôi đã khều được đồng tiền trong nháy mắt. Tôi nhảy lên vui sướng và ngỏ ý mời anh ta một cốc gì đó để cảm ơn.

- Cũng không tồi!

- Ồ! Thưa ngài Lecoq, cái mánh khóe này là của ngài, nhưng ngài sẽ thấy phần còn lại là của tôi. Anh gác cổng nhận lời, thế là chúng tôi trở thành hai người bạn thân nhất trên đời cùng ngồi uống rượu bitter tại một quầy rượu bán lẻ bên kia đường trước mặt khách bạn. Chúng tôi nói chuyện vui vẻ, rồi bỗng nhiên tôi cúi xuống đất như thể nhìn thấy vật lạ dưới chân và tôi nhặt được cái gì? Chính là bức ảnh của ông Trémorel mà tôi cố tình đánh rơi rồi giẫm nhẹ lên nó. “Này! - Tôi bảo anh ta - Một bức ảnh chân dung.” Anh bạn kia cầm bức  ảnh, ngắm nhìn mà không thấy có vẻ nhận ra. Thế là, để chắc chắn thêm, tôi cố gợi chuyện: “Cái ông này trông đẹp đấy chứ, chủ nhà của ông chắc cũng thuộc loại như thế này, bởi vì những người đẹp thường giống nhau." Nhưng anh ta bảo là không, rằng người trong ảnh có râu rậm, còn ông chủ của anh ta mặt nhẵn nhụi như một thầy tu. “Vả lại, ông chủ của tôi là người Mỹ, đúng là ông ấy ra lệnh cho tôi bằng tiếng Pháp, nhưng ông chủ và bà chủ toàn nói chuyện với nhau bằng tiếng Anh."

Càng nghe Pilot nói, mắt ông Lecoq càng sáng lên.

- Trémorel có nói được tiếng Anh không? - Ông hỏi Cha Plantat.

- Nói tàm tạm thôi, cả Laurence cũng thế. Vậy là chúng ta đã dò đúng manh mối, bởi vì chúng ta biết rằng Trémorel đã cạo râu vào buổi tối diễn ra vụ án. Chúng ta có thể hành động...

Tuy nhiên anh Palot đang đợi được khen lại tỏ ra có phần bối rối.

- Anh bạn ơi, - Vị nhân viên an ninh nói - tôi thấy cuộc điều tra của anh rất hay, anh xứng đáng được tiền thưởng. Mặc dù chưa nắm rõ những gì chúng tôi đã biết nhưng anh đã suy đoán rất đúng. Nhưng chúng ta hãy trở lại chuyện khách sạn, chắc anh đã có được sơ đồ của tầng trệt chứ?

- Tất nhiên, thưa ngài và cả lầu một nửa. -anh gác cổng, vì không phải là người ít lời, đã cho tôi nhiều thông tin về ông bà chủ mặc dù anh ta mới chỉ vào làm có hai ngày. Bà chủ tỏ ra rất buồn và chỉ thấy bà ta khóc

  - Chúng tôi biết rồi. Nói sơ đồ đi...

Ở tầng trệt có chiếc cổng tò vò cao rộng được lát đá để xe cộ qua lại. Ở một bên cổng có cái sân khá rộng, cuối sân là tàu ngựa và nhà để xe. Bên trái cổng là chòi các cổng. Bên phải cổng có cửa kính thông với một cầu thang sáu bậc dẫn đến tiền sảnh, tiếp giáp với tiền sảnh là phòng khách, phòng ăn và hai phòng nhỏ khác. Trên lầu một là các phòng của ông chủ và bà chủ, một phòng làm việc, một...

- Đủ rồi! - Ông Lecoq ngắt lời - Cuộc bao vây của ta đã xong.

Và ông đứng bật dậy, mở cửa bước sang căn phòng lớn, theo sau là Cha Plantat và Pilot. Giống như lần trước, nhóm cảnh sát trong phòng lại đứng cả dậy.

- Anh Job, - Ông Lecoq nói với viên phụ tá - hãy nghe kĩ lệnh đây. Sau khi tôi ra khỏi quán, anh hãy thanh toán ở đây. Sau đó, với tư cách là những người dưới quyền tôi, các anh hãy đến cái quán rượu đầu tiên nằm bên phải cuối đường Amsterdam. Các anh ăn tối đi, vì vẫn còn thời gian, nhưng ăn từ tốn thôi, các anh hiểu chưa.

Ông rút trong ví ra hai đồng louis đặt lên bàn và nói:

- Bữa tối của các anh đây.

Nói rồi ông đi ra, sau khi đã dặn Pilot theo sát mình. Trước hết ông Lecoq muốn tự mình tìm hiểu khách sạn của Trémorel. Chỉ nhìn qua ông đã đánh giá được rằng bố trí bên trong đúng như anh Pilot đã nói.

- Thế này là tốt rồi! - Ông bảo Cha Plantat - Chúng  ta đã có địa thế cho mình rồi. Đến lúc này thì vận may là chín mươi phần trăm.

- Ông sẽ làm gì? - Ông Thẩm phán già hỏi, ông đang hồi hộp khi thời điểm quyết định đang đến gần.

- Hiện tại thì không làm gì cả, tôi chỉ muốn hành. động khi đêm xuống. Vậy thì, - Ông gần như vui vẻ nói thêm, - vì chúng ta còn hai tiếng nữa, ta hãy làm như mấy người kia, tôi biết ngay trong khu phố này, cách đây vài bước chân, có một nhà hàng mà ta có thể ăn tối rất ngon, ta đi ăn thôi.

Và không đợi Cha Plantat trả lời, ông kéo Cha Plantat đến một nhà hàng trong con ngõ hẹp thông ra cảng Havre. Nhưng đúng lúc đặt tay lên tay nắm cửa thì ông dừng lại ra hiệu. Palot lập tức bước tới.

- Tôi cho anh hai tiếng đồng hồ, - Ông nói - để anh cải trang sao cho người gác cổng ban chiều không nhận ra và để anh ăn miếng cơm. Anh hãy đóng vai người làm công của ông thợ mành rèm. Chạy nhanh đi, tôi sẽ đợi anh ở nhà hàng này.

- Đúng như ông Lecoq nói, đồ ăn ở nhà hàng Havre rất ngon. Đáng buồn là Cha Plantat không còn tâm trí mà thưởng thức. Ngay từ sáng sớm, trái tim ông đã thắt lại và ông không thể nuốt nổi một miếng. Giá biết được điều gì đó trong những dự định của người dẫn đường này! Nhưng mà vị nhân viên an ninh vẫn kín như bưng, chỉ trả lời mọi câu hỏi của ông bằng câu:

- Cứ mặc tôi, ngài cứ tin ở tôi.

Tất nhiên Cha Plantat rất tin ông, nhưng càng nghĩ  càng cảm thấy mưu toan muốn tránh cho gã Trémorel khỏi bị đưa ra tòa đại hình là rất nguy hiểm, nó đang phải đương đầu với vô vàn khó khăn không thể vượt qua và gần như trở nên điên rồ. Những mối nghi ngờ đau xé nhất đang xâm chiếm đầu óc và hành hạ ông Thẩm phán già.

- Nói cho cùng thì ông đang đánh liều mạng sống, bởi ông đã thề sẽ không sống được nếu mất Laurence, khi nàng buộc phải thú nhận giữa tòa án cả nỗi ô danh lẫn tình yêu của nàng dành cho gã Hector.

  Ông Lecoq cố ép ông bạn rượu của mình ăn no, muốn bắt ông ta ăn ít nhất một bát canh và một cốc vang Bordeaux lâu năm. Nhanh chóng nhận ra những nỗ lực của mình chỉ vô ích, thế là ông quyết định ăn như thể chỉ có một mình. Ông cũng đang rất lo, nhưng chưa bao giờ sự lo lắng đến kết quả công việc lại làm ông mất miếng ăn. Ông ăn lâu và kĩ, nhanh chóng uống hết cả chai vang Leoville. Trong khi đó đêm đã xuống, mấy anh hầu bàn bắt đầu thắp sáng những chiếc đèn chùm. Dần dần phòng ăn trở nên trống vắng, gần như chỉ còn Cha Plantat và ông Lecoq.

- Liệu đã đến lúc chúng ta hành động chưa? - Ông Thẩm phán già rụt rè hỏi.

Ông Lecoq rút đồng hồ ra xem.

- Chúng ta còn gần một tiếng đồng hồ nữa, - Ông đáp - tuy nhiên tôi sẽ bắt đầu chuẩn bị mọi thứ.

Ông gọi người hầu bàn, yêu cầu một tách cà phê đồng thời mang cho mình một cái gì để viết.

- Ngài thấy đấy, thưa ngài! - Ông nói tiếp trong lúc  người hầu bàn sốt sắng phục vụ - Điều quan trọng là phải tiếp cận được tiểu thư Laurence mà gã Trémorel. không biết. Chúng ta cần nói chuyện với nàng 10 phút tại chỗ ở của nàng. Đó là điều kiện không thể thiếu để chúng ta thành công.

Có lẽ ông Thẩm phán già đang chờ đợi một  chuyển biến nhanh chóng bất ngờ và có tính quyết định nào đó thì lời tuyên bố này của ông Lecoq có vẻ làm ông rụng rời.

- Nếu thế, - Ông phác một cử chỉ buồn rầu - nếu thế thì đành từ bỏ dự định của chúng ta thôi.

- Tại sao?

- Bởi vì rất rõ ràng là Trémorel sẽ không để Laurence một mình được một phút.

- Tôi đã nghĩ cách kéo y ra ngoài.

- Thưa ông, một người vốn sáng suốt như ông mà lại nghĩ là gã ta dám mạo hiểm đi ra phố ư! Thế thì ông không hiểu tình cảnh của gã lúc này rồi. Ông hãy nghĩ rằng gã đang sợ chết khiếp. Chúng ta biết rằng người ta sẽ không tìm thấy bản tố giác của ông Sauvresy, như gã thì không biết điều đó. Gã nghĩ rằng có thể người ta đã tìm thấy tập bản thảo đó, đã nghi ngờ và chắc là cảnh sát đang truy lùng gã.

Ông Lecoq nở một nụ cười đắc thắng.

- Tôi biết tất cả những điều đó, - Ông đáp: Và biết cả những điều khác nữa. Ồ! Tìm được cách xua gã Trémorel ra khỏi hang không phải dễ. Tôi đã phải tìm kiếm rất lâu, nhưng cuối cùng, đúng lúc vào đây tôi đã  tìm thấy. Trong một tiếng nữa, bá tước Trémorel sẽ có mặt ở khu ngoại ô Saint-Germain. Đúng là tôi phải trả giá để làm một điều giả dối, nhưng ông sẽ công nhận cho tôi những tình tiết giảm tội. Vả lại, kết quả sẽ biện hộ cho phương tiện.

Ông cầm bút, miệng vẫn ngậm điếu xì gà và viết vội một bức thư:

“Thưa ngài Wilson,

Có bốn tờ 1.000 franc mà ông trả cho tôi là tiền giả, tôi vừa biết được điều đó khi đem đến gửi ngân hàng. Nếu trước 10 giờ mà ông không đến nhà tôi để làm sáng tỏ chuyện này thì rất tiếc là tối nay tôi sẽ phải gửi một đơn khiếu nại cho ngài biện lý.

Rech."

- Đây, thưa ngài - Ông Lecoq nói và đưa bức thư cho Cha Plantat - ngài xem đi!

Chỉ bằng cái liếc mắt, ông Thẩm phán già đã đọc xong và không thể kìm nén được tiếng reo vui làm cả đám hầu bàn phải quay sang nhìn.

- Phải, phải! - Ông nói - Quả thực, hắn ta sẽ phát hoảng khi nhận được bức thư này. Hắn ta sẽ nghĩ rằng trong tập tiền mà hắn dùng để thanh toán có thể bị lẫn tiền giả mà không biết, hắn nghĩ nếu có đơn khiếu nại thì viện công tố sẽ điều tra, rằng hắn sẽ phải chứng minh mình đúng là ông Wilson và thể là tiêu đời.

- Vậy ngài có tin là hắn sẽ ra khỏi nhà không?

-Tôi dám chắc, nếu hắn không phải là thằng điên.

-Vậy là chúng ta sẽ thành công, tôi xin nhắc lại như  vậy, bởi lẽ tôi vừa vượt qua được sự trở ngại nghiêm túc duy nhất.

Ông đột ngột ngừng lời. Cửa nhà hàng hé mở và một người thò đầu rồi lại thụt ra ngay.

- Người của tôi đây rồi! - Ông Lecoq nói và gọi người hầu bàn tính tiền - Ta đi thôi, chắc anh ấy đang đợi ngoài ngõ.

Quả thực, ở ngoài ngõ có một người ăn mặc giống như công nhân mành rèm vừa đứng đợi vừa làm ra vẻ lượn lờ dọc theo các cửa hàng. Anh ta có mái tóc dài màu nâu, bộ ria mép và lông mày đen nhánh. Tất nhiên Cha Plantat không nhận ra đó là Pilot. Với con mắt chuyên môn, ông Lecoq nhận ra ngay và thậm chí tỏ ra không mấy hài lòng.

- Dở quá, - Ông càu nhàu khi anh chàng thợ mành rèm chào - thật đáng thương. Anh bạn ơi, anh tưởng rằng để cải trang thì chỉ cần thay đổi màu râu thôi ư? Hãy nhìn vào chiếc gương này xem liệu mặt anh có khác cái mặt ban chiều không? Ánh mắt và nụ cười có khác trước không? Còn nữa, anh nhìn xem, cái mũ lưỡi trai đội quá lệch, không tự nhiên, bàn tay thì thọc vào túi chưa đủ bạo dạn.

- Thưa ngài, lần sau tôi sẽ cố làm tốt hơn! - Palot khiêm tốn đáp.

- Tôi mong là thế, nhưng thôi, tối nay anh gác cổng sẽ không nhận ra anh đâu và chỉ cần có thế.

- Thế bây giờ tôi phải làm gì?

- Hãy nghe tôi chỉ dẫn đây, - Ông Lecoq đáp - và  nhất là đừng mắc sai lầm. Trước tiên, anh hãy thuê một chiếc xe có ngựa khỏe. Sau đó anh đánh xe đến quán rượu vừa nãy tìm một người của ta để anh ta đi theo anh đến khách sạn của ông Wilson. Đến đó, anh sẽ giật chuông gọi cửa, anh sẽ vào đó một mình, trao cho anh gác cổng bức thư này và bảo rằng có việc rất quan trọng và khẩn cấp. Làm xong nhiệm vụ đó, hai anh sẽ phục kích trước cửa khách sạn. Nếu ông Wilson đi ra và ông ta sẽ đi ra, nếu không tôi sẽ không phải là Lecoq nữa, thì anh bảo anh bạn kia đến báo ngay cho tôi biết, còn anh thì bám theo ông Wilson và không được để mất dấu. Chắc chắn ông ta sẽ đi thuê xe, anh sẽ đi theo bằng xe của mình, nhưng phải cẩn thận ngồi trên ghế cạnh người đánh xe. Và hãy mở to mắt ra, gã này rất có khả năng chuồn qua cửa xe trong khi xe chạy để cho anh đuổi theo chiếc xe trống đó.

- Được rồi, khi mà tôi đã được cảnh báo....

- Im lặng đã khi tôi đang nói. Ông ta có thể sẽ đến cửa hàng mành rèm ở phố Saints-Pères, nhưng tôi có thể nhầm. Có thể ông ta yêu cầu đưa ra một nhà ga nào đó rồi lên chuyến tàu đầu tiên. Trong trường hợp đó anh sẽ lên cùng toa tàu và đi theo ông ta bất cứ đâu, nhưng phải chú ý đánh điện về cho tôi biết ngay khi có thể.

- Vâng thưa ngài, rất rõ rồi, chỉ có điều nếu tôi phải bắt tàu hỏa...

- Sao? Anh không có tiền chứ gì?

- Đúng thế.

-Thế thì, - Ông Lecoq rút ví ra - cầm lấy tờ 500 franc,  chỗ này thừa cho anh đi một vòng quả đất đó. Tất cả rõ rồi chứ?

-Xin lỗi... Nếu ông Wilson chỉ làm mỗi việc là quay về khách sạn thì tôi phải làm sao?

- Thế thì cứ để tôi kết thúc công việc. Nếu ông ta quay về thì anh cũng đi theo, và, đúng lúc ông ta dừng xe trước cổng thì anh huýt hai tiếng sáo thật to cho tôi. Sau đó anh đợi tôi ngoài phố và chú ý giữ lại xe để nếu cần thì cho ngài đây mượn.

- Rõ rồi! - Pilot nói và chạy đi.

Còn lại hai người, Cha Plantat và ông Lecoq bước thong thả trên con ngõ hẹp. Họ tỏ ra nghiêm trang và lặng lẽ như vẫn hay xảy ra trước thời điểm quyết định của cuộc chơi, thường người ta không nói chuyện bên bàn cờ bạc.

Bỗng ông Lecoq rùng mình. Ông vừa nhận ra anh nhân viên của mình ở cuối ngõ. Ông sốt ruột đến nỗi chạy vội lại đón.

- Thế nào?

- Con mồi đã ra khỏi hang và Pilot đang bám theo

- Đi bộ hay hay đi xe?

- Đi xe.

- Thế là đủ. Anh đến gặp những người kia và bảo họ sẵn sàng.

Tất cả đang diễn ra theo đúng ý đồ của ông Lecoq, ông hân hoan quay sang ông Thẩm phán già thì ngạc nhiên thấy vẻ mặt ông biến sắc.

  -Ngài thấy khó ở à, thưa ngài? Ông lo lắng hỏi.

-Không, nhưng tôi đã 55 tuổi rồi, ông Lecoq ạ, ở tuổi này mà xúc động thì dễ chết lắm. Đây này, người tôi run lên khi thấy những ước nguyện của mình sắp thành hiện thực và tôi cảm thấy thất vọng vì mình có thể sẽ chết. Tôi sợ, vâng, tôi sợ...Ôi! Giá mà tôi có thể được miễn khỏi phải theo ông!.

Nhưng sự có mặt của ngài là rất cần thiết, thưa ngài, không có ngài, không có sự giúp đỡ của ngài thì tôi không thể làm được gì.  -Tôi thì làm được gì cho ông?

-Cứu tiểu thư Laurence, thưa ngài.

-Cái tên này đã tăng thêm cho ông Thẩm phán hòa giải xã Orcival một phần nghị lực

-Nếu thế thì!...Ông nói.

Ông quyết bước ra phố thì ông Lecoq giữ lại

-Chưa đâu, - Ông nói - vẫn chưa. Chiến thắng của cuộc đấu, thưa ngài phụ thuộc vào những nước đi chính xác của chúng ta. Chỉ một sai sót là tất cả mọi mưu kế của tôi sẽ thất bại thảm hại, tôi sẽ buộc phải bắt giữ và giao nộp bị can cho tòa án. Chúng ta cần 10 phút nói chuyện với tiểu thư Laurence chứ không hơn và rất có thể cuộc nói chuyện này sẽ bị cắt ngang bởi sự quay về của Tremorel, Vì thế chúng ta phải tính toán cẩn thận. Gã vô lại này sẽ cần 30 phút để đi hết phố Saints-Peres mà không gặp ai, khi quay về cùng chừng ấy thời gian, Công thêm 15 phút mất mát nữa, tất cả là 1 tiếng 15 phút. Chúng ta còn 40 phút chờ đợi.

  Cha Plantat không đáp, nhưng Lecoq hiểu rằng ông ta không thể đứng lâu như thế được sau một ngày mệt mỏi và đầy xúc động, cộng thêm việc chưa ăn uống gì từ hôm qua đến giờ. Ông liền dẫn ông ta vào quán nước bên cạnh và ép ông ăn mấy miếng bánh quy nhúng trong rượu vang. Sau đó, thấy rằng mọi cuộc chuyện trò sẽ chỉ quấy rầy con người đang quá bất hạnh này, ông cầm tờ báo buổi chiều và nhanh chóng bị cuốn hút vào bản tin nước Đức.

Chuông đồng hồ điểm 9 tiếng, ông Lecoq đặt tờ báo xuống bàn.

- Ta đi thôi. - Ông nói.

Cha Plantat tự tin bước theo, và, cùng với những người của anh Job, họ nhanh chóng có mặt trước khách sạn nơi ông Wilson đang ở.

- Mấy anh, - Ông Lecoq nói với các nhân viên - đứng đây đợi khi nào tôi gọi thì vào, tôi sẽ để cửa hé mở.

Nghe tiếng chuông đầu tiên, cánh cổng mở ra và  Cha Plantat cùng ông Lecoq bước vào dưới vòm công: Anh gác cổng đứng bên ngưỡng cửa buồng mình.

- Cho hỏi ông Wilson? - Ông Lecoq lên tiếng.

- Ông ấy đi vắng.

- Thế thì tôi sẽ nói chuyện với bà chủ.

- Bà chủ cũng đi vắng.

- Tốt lắm! Chỉ có điều, vì tôi nhất định phải nói chuyện với bà Wilson, nên tôi sẽ lên.

Anh gác cổng định cưỡng lại, nhưng khi thấy ông Lecoq gọi người của mình anh hiểu mình đang phải làm việc với ai, và, với vẻ đầy  thận trọng, anh im lặng không nói gì.

Ông Lecoq liền cắt cử sáu người gác trong sân, ở những vị trí sao cho từ cửa sổ lầu một có thể dễ dàng nhìn thấy họ, rồi ra lệnh cho mấy người còn lại đứng bên kia đường trước mặt khách sạn, dặn họ quan sát thật công khai ngôi nhà.

Cắt đặt công việc xong, ông quay sang anh gác cổng ra lệnh:

- Còn chú mày hãy nghe đây. Khi nào chủ mi về thì tuyệt đối tránh không được nói rằng ngôi nhà đã bị bao vây và rằng chúng ta đang ở trên lầu. Chỉ cần một lời nói là mi đi đời...

Dáng vẻ và giọng nói của ông Lecoq tỏ ra đe nẹt đến nỗi anh chàng gác cổng phải run lên như thấy mình nằm trong ngục tối ẩm ướt.

- Tôi sẽ như câm như điếc. - Anh ta đáp.

- Có bao nhiêu gia nhân trong khách sạn? - Ba người, nhưng họ về nhà rồi..

Vị nhân viên an ninh nắm chặt tay Cha Plantat và nói:

- Ngài thấy đấy, thưa ngài, tất cả đang ủng hộ ta. Nào ta vào thôi, và, nhân danh nàng Laurence, hãy can đảm lên!

Chương 27

        Tất cả dự kiến của ông Lecoq đã trở thành hiện thực Laurence không chết, bức thư nàng gửi về nhà chỉ là sự lừa đảo bỉ ổi. Chính nàng, dưới cái tên bà Wilson, đang sống trong cái khách sạn mà Cha Plantat và ông Lecoq vừa bước vào.

Làm sao mà một cô gái đẹp và quý phái được ông Thẩm phán xã Orcival yêu quý đến vậy lại ra nông nỗi khủng khiếp như thế này? Than ôi, đó là lẽ đời đã trói buộc tất cả các quyết định của chúng ta như định mệnh. Đó là vì thông thường một hành động bất kì, bản thân nó không có gì đáng chê trách nhiều, lại có thể là điểm khởi đầu của tội ác. Mỗi quyết định mới của chúng ta đều phụ thuộc vào những quyết định có trước và theo cách nào đó là hệ quả toán học của chúng, giống như tổng của một phép cộng là kết quả của những con số đã cho.

Thật bất hạnh cho người nào mà khi đứng bên miệng vực của sự choáng váng đầu tiên đã không nhanh chóng bỏ chạy, anh ta sẽ bị tiêu đời. Chẳng mấy chốc, nhượng bộ trước sức hấp dẫn không thể cưỡng lại, anh ta sẽ bất chấp nguy hiểm bước tới gần, rồi trượt chân và đi tong. Khi cảm nghĩ về thực tế trở về, để giữ chân mình, anh ta có cố hết sức cũng vô ích không thể cứu vãn được nữa, không thể làm chậm được cú sa ngã quyết định của mình. Dù có làm gì và muốn làm gì thì anh ta cũng cứ lăn xuống mãi, cho đến khi chạm xuống đáy vực thẳm.

Cũng như thế, Trémorel không hề có tính cách không thể thay đổi của những kẻ sát nhân, y chỉ là một kẻ yếu đuối và hèn nhát. Thế nhưng y đã phạm phải những tội ác ghê sợ. Tất cả những tội ác đó bắt nguồn từ cảm giác ghen tuông đầu tiên đối với Sauvresy mà y không chịu nỗ lực kiềm chế. Chúa đã nói với biển cả: “Mi sẽ không đi xa hơn được nữa”. Nhưng gã này không thuộc loại người mà khi phá vỡ con đập của những nỗi đam mê thì vẫn biết chúng phải dừng lại ở đâu.

Thế là, vào cái ngày cô gái Laurence tội nghiệp phải lòng Trémorel, đã giấu mẹ mình để đi theo gã ta thì có thể coi là nàng đã tiêu đời. Vòng tay của y đã đưa nàng đi đến chỗ giả mạo tự tử để bỏ chạy cùng với người tình, y cũng có thể dẫn nàng đi đến chỗ phạm tội giết con.

Còn lại một mình sau khi Hector ra khỏi nhà để đi Saint-Germain vì bức thư của ông Lecoq, nàng Laurence khốn khổ đang cố hồi tưởng lại diễn biến của những sự kiện từ một năm nay. Thật bất ngờ và nhanh chóng! Nàng có cảm tưởng như bị cuốn vào cơn lốc xoáy, nàng không có được một giây để bình tâm, để lấy lại tự do ý chí. Nàng tự hỏi liệu mình có phải là thứ đồ chơi của cơn ác mộng gớm ghiếc và liệu tới đây nàng có còn được trở lại căn phòng thời con gái của mình ở Orcival nữa không.

   Có phải đó là nàng, người đang sống trong căn nhà xa lạ, coi như đã chết rồi, bỏ lại một ký ức héo tàn, buộc phải sống dưới một cái tên mượn, từ nay sẽ không có gia đình, bạn bè, không có bất cứ ai trên thế gian này để dựa dẫm, đành phó mặc cho một kẻ cũng phải chạy trốn, kẻ mà ngày mai sẵn sàng phá bỏ mối ràng buộc mong manh của trí hoang tưởng đang giữ anh ta lại hôm nay.

  Rốt cục, có phải đó là nàng, người đang cảm thấy một đứa con run rẩy trong lòng, người sắp sửa làm mẹ và thấy mình bị buộc phải sống trong cảnh bần hàn cùng cực đến mức làm xấu hổ tư cách đáng tự hào của các bà mę trẻ.

Hàng ngàn kỷ niệm về cuộc sống trước đây lại hiện lên và chúng tỏ ra tàn nhẫn như những nỗi hối hận đang làm tăng tuyệt vọng. Trái tim nàng tan nát khi nghĩ đến những tình bạn xưa kia, đến mẹ, đến em gái, đến sự trong trắng đáng kiêu hãnh của mình, đến những niềm vui trong sáng của gia đình.

Ngồi ngả người trên đi-văng trong phòng làm việc của Hector, nàng đang thả mình cho những giọt nước mắt nóng bỏng. Nàng khóc cho cuộc đời mình bị tan nát khi mới 20 tuổi, cho tuổi trẻ của mình bị tiêu tan, cho những hy vọng tươi sáng bị tắt lụi, cho sự kính nể của mọi người, cho chính sự tự trọng của bản thân, những cái mà nàng chẳng bao giờ có lại được nữa.

Bỗng nhiên cửa căn phòng bật mở với tiếng động mạnh.

  Laurence tưởng Hector trở về, nàng liền đứng bật dậy đưa khăn lau nước mắt.

Bên ngưỡng cửa, một người đàn ông mà nàng không quen biết - chính là ông Lecoq - kính cẩn nghiêng mình chào nàng.

Nàng sợ. Đã hai ngày nay, biết bao lần Trémorel nhắc đi nhắc lại với nàng: “Người ta đang truy đuổi chúng ta, chúng ta phải trốn cho kĩ.” đến nỗi những lúc nàng cảm thấy không có gì phải lo nữa mà vẫn run sợ không hiểu tại sao..

- Ông là ai? - Nàng hỏi với giọng kiêu kỳ - Ai cho phép ông vào tận đây, ông muốn gì?

    Ông Lecoq thuộc loại người không để cho cái gì tình cờ gợi ý, mà dự kiến tất cả, họ sắp xếp các hành động của cuộc đời giống như các cảnh diễn của sân khấu. Ông đã chờ đợi đến chuyện giận dữ chính đáng này, đến những câu hỏi này và ông kiềm chế phản ứng của mình.

Thay cho bất cứ câu trả lời nào, ông đứng né sang bên, để lộ ra Cha Plantat đang đứng phía sau.

Nhận ra người bạn cũ, Laurence tỏ ra ngạc nhiên ghê gớm, đến mức bất chấp tính kiên cường của mình, suýt nữa thì nàng thấy choáng váng.

- Ông đấy à? - Nàng ấp úng - Ông...

- Ông Thẩm phán già, có thể nói, còn xúc động hơn cả nàng. Có đúng thực người đang đứng trước mặt là Laurence của ông không? Nỗi buồn phiền đã làm quá tốt công việc của nó đến mức khiến nàng có vẻ già đi, vì đã thôi không tự siết bụng nữa nên cái thai hiện lên rất rõ.

  - Tại sao lại tìm tôi? - Nàng hỏi - Tại sao lại đem thêm nỗi đau cho cuộc đời tôi? Ôi! Tôi đã nói rõ với Hector là người ta sẽ không tin vào bức thư mà anh ấy đã đọc cho tôi viết đâu. Đây là những nỗi đau mà chỉ có cái chết mới giải thoát được.

Cha Plantat định trả lời, nhưng ông Lecoq đã quyết sẽ dẫn dắt cuộc nói chuyện.

- Không phải cô, thưa cô, người chúng tôi tìm, - Ông nói - chính là ông Trémorel.

- Hector ư? Nhưng tại sao? Thưa ông?

  Đúng lúc phải trừng phạt người con gái bất hạnh này, người đã phạm tội chỉ vì tin vào những lời thề thốt của một kẻ khốn nạn, thì ông Lecoq lại do dự. Thế nhưng ông thuộc loại người nghĩ rằng sự thật tàn nhẫn vẫn kém ghê sợ hơn so với sự nể nang độc ác.

- Ông Trémorel, - Ông đáp - đã phạm một tội ác lớn.

- Anh ấy ư!... Ông nói dối, thưa ông. Vị nhân viên an ninh buồn rầu lắc đầu khẳng định:

- Rất tiếc, tôi chỉ nói sự thật. Ông Trémorel đã sát hại vợ mình vào đêm thứ Tư rạng sáng thứ Năm, tôi là nhân viên cảnh sát và tôi được lệnh bắt ông ấy.

Ông tưởng rằng lời cáo buộc này sẽ làm cho Laurence choáng váng ngã vật ra. Nhưng ông nhầm. Dù bị choáng váng, nhưng nàng vẫn đứng vững. Nàng cảm thấy đây là một tội ác ghê tởm, nhưng không cảm thấy hoàn toàn khó tin, vì nàng hiểu nỗi căm ghét mà Berthe gây ra cho Hector.

  - Thế à! Được rồi! - Nàng kêu lên đầy kiên nghị và tuyệt vọng - Được rồi, tôi là tòng phạm đấy, ông bắt tôi đi.

Tiếng kêu có vẻ phát ra từ niềm đam mê điên dại này làm cho Cha Plantat rụng rời, nhưng ông Lecoq thì không hề ngạc nhiên.

- Không, thưa cô. - Ông nói tiếp - Không, cô không phải là tòng phạm. Vả lại vụ sát hại vợ chỉ là tội ác nhỏ nhất của ông ta thôi. Cô có biết tại sao ông ta không cưới cô không? Đó là vì ông ta đã cùng với cô Berthe, tình nhân của mình, đầu độc ông Sauvresy, cứu tinh và là người bạn thân nhất. Chúng tôi có bằng chứng về chuyện này.

  Đó là điều làm cho cô nàng Laurence bất hạnh không thể chịu thêm được nữa, nàng lảo đảo và đổ sụp xuống sofa như người sắp chết.

Nhưng nàng không nghi ngờ điều đó. Sự tiết lộ khủng khiếp này đã xé rách tấm màn mà cho đến lúc đó nó vẫn che đậy quá khứ đối với nàng. Phải rồi, việc đầu độc Sauvresy đã giải thích cho nàng tất cả cách cư xử của Hector, về lập trường, những nỗi sợ hãi, những lời hứa hẹn, những lời nói dối, sự căm ghét, sự từ bỏ, đám cưới, sự chạy trốn của anh ta và nói cho cùng là tất cả mọi thứ.

Dù sao nàng vẫn cố, không phải bào chữa cho anh ta, mà là nhận một nửa tội ác của anh ta.

- Tôi biết, - Nàng ấp úng với một giọng tan nát trong tiếng nức nở - tôi biết cả rồi.

  Ông Thẩm phán già thấy tuyệt vọng. Ông kêu lên:

- Nàng vẫn yêu ông ta lắm, cô gái tội nghiệp, nàng vẫn còn yêu ông ta biết bao!

Tiếng kêu đau xót của ông đem lại cho Laurence tất cả nghị lực, nàng lấy sức đứng dậy với con mắt long lên phẫn nộ.

- Tôi yêu anh ấy, - Nàng kêu lên - tôi đấy!... Ôi! Thế này đây, với ông, người bạn duy nhất của tôi, tôi có thể giải thích cách cư xử của mình, bởi vì ông xứng đáng để hiểu tôi. Phải, tôi đã yêu anh ta. Đúng thế, yêu đến quên cả bổn phận, đến mức từ bỏ chính

mình. Nhưng đến một ngày anh ta hiện ra trước mắt tôi đúng như bản chất thì tôi đã phán xử anh ta và tình yêu của tôi đã không cưỡng lại được sự khinh bỉ.  Tôi không biết được chuyện sát hại khủng khiếp ông Sauvresy, nhưng Hector đã thú nhận với tôi rằng danh dự và mạng sống của anh ta nằm trong tay cô nàng Berthe... và rằng cô ta yêu anh ta. Tôi đã để cho anh ta tự do bỏ tôi mà lấy vợ, phải hy sinh nhiều hơn cả mạng sống cho cái mà tôi tưởng là hạnh phúc của anh ta, thế nhưng tôi không còn ảo tưởng nữa. Khi chạy trốn cùng anh ta, tôi đã phải hy sinh thêm nữa. Khi không thể giấu được nỗi nhục của mình, tôi đã muốn chết. Sở dĩ tôi còn sống, sở dĩ tôi phải viết cho người mẹ khốn khổ của mình một bức thư bỉ ổi, nói tóm lại sở dĩ tôi phải nhượng bộ những lời cầu khẩn của Hector, chính là vì anh ta cầu xin tôi nhân danh đứa con của tôi... đứa con của chúng tôi.

Ông Lecoq cảm thấy thời gian đang thúc bách nên  định đưa ra một lời nhận xét, nhưng Laurence không chịu nghe.

- Nhưng có quan trọng gì nữa đâu! - Nàng nói tiếp - Tôi đã yêu anh ấy, đã theo anh ấy, đã thuộc về anh ấy rồi. Trước sau như một, đó chính là lý do duy nhất cho lỗi lầm. Tôi sẽ thực hiện bổn phận của mình. Tôi không thể vô tội khi người yêu của tôi phạm một tội ác, tôi muốn chịu một nửa hình phạt.

  Nàng nói với sự phấn khích khác lạ đến nỗi ông Lecoq đang tuyệt vọng không biết làm thế nào để trấn an nàng thì có hai tiếng huýt sáo cất lên ngoài phố vang đến tận tai. Trémorel đang trở về, không thể chần chừ được nữa, ông gần như thô bạo túm lấy cánh tay Laurence.

- Tất cả những cái đó, thưa cô. - Ông nói xẵng - Cô sẽ nói với các quan tòa, lệnh của tôi chỉ liên quan đến ông Trémorel thôi. Vả lại, tôi có lệnh bắt giữ đây.

Nói đến đây ông rút tờ lệnh do ông Domini ban bố, đặt nó lên bàn.

Bằng sức mạnh của ý chí, Laurence gần như bình tĩnh trở lại.

- Xin ông cho tôi 5 phút nói chuyện với bá tước Trémorel. - Nàng yêu cầu.

Ông Lecoq run lên vì vui sướng. Ông đã dự kiến sẽ có lời yêu cầu này và ông đang đợi nó.

- Năm phút, được! - Ông đáp. - Nhưng, thưa cô, hãy từ bỏ hy vọng giúp bị can trốn thoát nhé, ngôi nhà đã bị bao vây. Hãy nhìn ra ngoài sân và ra đường, cô sẽ  thấy người của tôi đang phục kích. Vả lại, tôi sẽ ở lại đây, trong căn phòng bên cạnh.

Có tiếng bước chân của gã bá tước ngoài cầu thang

- Hector đấy! - Laurence nói - Nhanh lên, các vi. tránh đi.

Và khi họ đang tránh đi thì nàng nói thêm, nhưng không quá nhỏ để đến nỗi vị nhân viên an ninh không nghe thấy:

- Các vị cứ yên tâm, chúng tôi không bỏ trốn đâu.

Nàng buông rèm cửa, đúng lúc Hector bước vào. Mặt gã trắng bệch như xác chết, hai con mắt thất thần đáng sợ.

- Chúng ta tiêu đời rồi! - Gã nói - Người ta đang truy lùng. Nàng xem bức thư anh vừa nhận được đây, không phải người có chữ ký này viết bức thư đó, ông ta đã nói như vậy. Nào ta đi thôi, hãy rời khách sạn ngay...

Laurence ném cho gã cái nhìn đầy căm ghét và khinh bỉ rồi nói:

  -Quá muộn rồi.

Bộ dạng và giọng nói của nàng khác lạ đến nỗi dù bối rối, nhưng Trémorel vẫn rất ngạc nhiên, liền hỏi:

- Có chuyện gì vậy?

- Người ta biết hết cả rồi, họ đã biết là anh đã giết vợ mình.

- Không đúng.

Nàng nhún vai. Gã nói tiếp:

-Ừ thì đúng đấy, phải rồi, đó là vì anh yêu nàng đến thế!

-Có thật không? Có phải cũng vì tình yêu dành cho em mà anh đã đầu độc ông Sauvresy?

Giờ thì gã hiểu rằng quả thật mình đã bị phát hiện, rằng người ta đã lôi gã vào một cái bẫy, rằng trong lúc mình vắng nhà, người ta đã đến thông báo cho Laurence tất cả. Gã không muốn phủ nhận nữa.

-Làm thế nào bây giờ, - Gã kêu lên - làm thế nào?

Laurence kéo gã về phía mình, rồi, bằng một giọng run run, nàng thì thầm:

- Hãy cứu lấy thanh danh của dòng họ Trémorel, anh có súng ở đây rồi.

Gã lùi lại như thể nhìn thấy tử thần.

- Không! - Gã nói - Anh còn có thể chạy trốn, có thể ẩn náu, anh sẽ đi trốn một mình, nàng sẽ gặp anh sau.

- Em đã nói rồi, tất cả đã muộn, cảnh sát đã bao vây căn nhà. Và anh biết rõ rồi đó: Nhà tù hoặc giá treo cổ.

- Anh có thể trốn qua lối sân sau.

Gã chạy tới cửa sổ, thấy người của ông Lecoq liền bước trở vào với vẻ mặt hoảng hốt ghê sợ gần như điên dại.

-Anh vẫn có thể thử, - Gã nói - bằng cách cải trang...

- Điên rồ! Đây này, đang có một cảnh sát ở quanh đây, chính ông ta đã để tờ lệnh bắt giữ này trên bàn.

Gã thấy mình đã hết đường chạy trốn. - Vậy là ta phải chết! - Gã thì thầm.

   - Đúng, cần phải thế, nhưng trước đó anh phải viết một lời khai về tội ác của mình, vì người ta có thể nghi ngờ những người vô tội...

  Gã ngồi vào bàn như cái máy, cầm lấy cây bút do Laurence đưa cho và viết:

“Trước khi về với Chúa, tôi tuyên bố rằng một mình tôi đã đầu độc ông Sauvresy và sát hại bá tước phu nhân Trémorel.”

Sau khi gã ký tên và ghi ngày tháng, Laurence mở ngăn kéo bàn giấy, trong đó có hai khẩu súng lục. Hector cầm một khẩu, nàng cũng cầm lấy khẩu kia.

Nhưng, cũng giống như ở trong cái khách sạn ngày nào, giống như trong căn phòng của ông Sauvresy đang hấp hối, Trémorel, đúng lúc đặt nòng súng lên thái dương, cảm thấy lòng dũng cảm biến mất. Mặt gã tái đi, răng đánh lập cập, gã run lên đến mức suýt đánh rơi khẩu súng.

- Laurence, - Gã ấp úng - tình yêu của anh, nàng sẽ ra sao?  - Em ấy à? Em đã thề rằng sẽ theo anh đi bất cứ đâu và bất cứ lúc nào. Anh có hiểu không?

- Ôi! Thật khủng khiếp! - Gã vẫn cố nói - Không phải anh là người đã đầu độc ông Sauvresy, chính là cô ta, có bằng chứng về điều đó, có thể với một luật sư giỏi...

Ông Lecoq không bỏ sót một lời cũng như cử động nào của cái cảnh tượng đau xót này. Không biết vô tình hay cố ý, ông đẩy cửa gây ra một tiếng động.

Laurence tưởng rằng cánh cửa đó đang mở ra, rằng  viên cảnh sát ở phòng bên sắp bước vào, rằng Hector sẽ bị cảnh sát bắt sống...

- Đồ hèn nhát khốn nạn! - Nàng vừa thét lên vừa chĩa súng vào đầu gã - Bóp cò đi, nếu không...

Gã ngập ngừng, tiếng động cửa lại vang lên, nàng nổ súng. Trémorel ngã vật ra chết.

Bằng một động tác mau lẹ, Laurence nhật khẩu súng của gã lên và khi nàng kịp quay nòng súng chĩa vào mình thì ông Lecoq nhảy đến và giật khẩu súng ra.

- Khốn nạn! - Ông quát lên - Cô làm cái gì vậy?

- Tôi phải chết. Bây giờ tôi còn có thể sống được nữa sao?

- Phải, cô có thể sống - Ông Lecoq đáp - và tôi có thể nói thêm, cô phải sống.

- Tôi là người con gái đã chết rồi... .

- Không. Cô là người con gái đáng thương bị một kẻ khốn nạn quyến rũ. Cô nói mình có tội, cứ cho là thế đi, cô hãy sống để chuộc tội. Những nỗi đau lớn như của cô có sứ mệnh trên thế gian này, đó là sứ mệnh tận tụy và từ thiện. Hãy sống đi và điều thiện mà cô làm sẽ gắn cô với cuộc đời. Cô đã đầu hàng trước những lời hứa hẹn dối trá của một kẻ gian ác, hãy nhớ lại đi, khi nào cô trở nên giàu có, thì vẫn còn những người con gái lương thiện nghèo khổ buộc phải bán mình vì miếng bánh mì. Cô hãy đến với họ, cứu họ thoát khỏi cảnh bê tha và danh dự của họ sẽ là của cô.

Ông Lecoq vừa nói vừa quan sát Laurence, ông nhận thấy mình đang làm cho cô động lòng. Tuy nhiên  đôi mắt cô vẫn ráo hoảnh và ánh lên vẻ lo lắng.

- Vả lại, - Ông nói tiếp - mạng sống của cô không phải là của cô, cô sắp làm mẹ.

- Thế đấy! - Nàng đáp - Chính vì đứa con mà tôi phải chết, nếu sau này tôi không muốn chết vì nhục nhã. khi nó hỏi tôi ai là bố...

- Cô sẽ trả lời nó bằng cách chỉ cho nó thấy một người quân tử, chỉ cho nó thấy một người bạn cũ, ông Plantat, người sẵn sàng cho nó mang họ mình.

Ông Thẩm phán già giống như người hấp hối, nhưng vẫn có sức để nói:

- Laurence, cô gái yêu quý của ta, xin nàng hãy chấp nhận...

Câu nói thật thà này, được cất lên với sự dịu dàng vô bờ bến, cuối cùng đã làm cho cô gái bất hạnh mủi lòng và nó đã thuyết phục được nàng. Nàng giàn giụa nước mắt, nàng đã được cứu thoát.

Lập tức ông Lecoq ân cần khoác lên vai Laurence một chiếc khăn mà ông thấy vắt trên ghế, rồi vừa đưa tay nàng cho Cha Plantat, ông vừa nói:

- Ngài lên đường đi, - Ông bảo vị Thẩm phán già - đưa cô ấy đi, người của tôi đã được lệnh để cho ngài qua và Palot sẽ nhường xe cho ngài.

- Nhưng đi đâu?

- Về Orcival, tôi đã viết thư thông báo cho ông Courtois biết rằng con gái ông còn sống và ông ấy đang đợi. Đi đi! Nhanh lên!

  Còn lại một mình, sau khi nghe thấy tiếng xe ngựa lăn bánh chở Laurence và Cha Plantat ra về, ông Lecoq bước tới trước cái xác của Trémorel.

Thế đấy, - Ông tự nhủ - đây là kẻ khốn nạn mà ta đã giết chết thay vì bắt hắn giao cho tòa án. Ta có quyền làm vậy không? Không, nhưng lương tâm không trách móc gì ta cả, như vậy ta đã hành động đúng.

Rồi ông chạy ra cầu thang gọi người của mình lên.

Chương 28

      Một  ngày sau cái chết của Trémorel, lão Bợm Nhậu và anh chàng Guespin đã được trả tự do, một người được nhận 4.000 franc để tự mua một chiếc thuyền và bộ lưới đánh cá tiêu chuẩn, một người được nhận 10.000 franc với lời hứa sẽ được nhận một khoản như vậy nữa nếu anh ta về quê sinh sống.

Mười lăm ngày sau, trước sự kinh ngạc của những kẻ hiếu kì ở xã Orcival, những kẻ không bao giờ biết được duyên cớ bí mật của câu chuyện, Cha Plantat đã cưới tiểu thư Laurence Courtois và ngay tối hôm đó đôi vợ chồng mới cưới lên đường đi Italia sau khi tuyên bố rằng sẽ ở lại đó ít nhất một năm.

Về phần ông Courtois, ông vừa rao bán khu lành địa đẹp của mình ở Orcival, dự định sẽ về miền Nam sinh sống và đang tìm một xã có nhu cầu tìm một Xã trưởng giỏi.

Như tất cả mọi người, ông Lecoq có lẽ đã quên đi vụ án Valfeuillu vẫn còn rất mờ ám đối với công chúng, nếu như một buổi sáng không có một viên thư lại đích thân đem đến một bức thư rất ân cần của Laurence và một tập giấy dày có dán tem.

  Tập giấy tờ bề bộn này chính là những chứng thư thuộc lãnh địa của Cha Plantat ở Orcival, “như nó đang có và bao gồm, cùng với đồ đạc trong nhà, tất cả chuồng ngựa, nhà để xe, vườn tược và nhà đất linh tinh khác", cộng với vài mẫu đồng cỏ xung quanh.

-Ôi thật là kì diệu! - Ông Lecoq kêu lên - Những người được ta giúp chẳng bao giờ quên ơn! Vì một sự thật hiếm hoi, ta sẽ bằng lòng trở thành ông chủ sở hữu vậy.

Table of Contents

Chương 1

Chương 2

Chương 3

Chương 4

Chương 5

Chương 6

Chương 7

Chương 8

Chương 9

Chương 10

Chương 11

Chương 12

Chương 13

Chương 14

Chương 15

Chương 16

Chương 17

Chương 18

Chương 19

Chương 20

Chương 21

Chương 22

Chương 23

Chương 24

Chương 25

Chương 26

Chương 27

Chương 28