Chú heo con này đi ra chợ

Chú heo con này ở nhà trông

Chú heo con này ăn bò nướng

Chú heo con này bụng rỗng không

Chú heo con này khóc oa oa
                    suốt đường về nhà

GIỚI THIỆU

CARLA LEMARCHANT

Hercule Poirot nhìn người phụ nữ trẻ đang được dẫn vào phòng với sự tò mò thích thú.

Không có gì đặc biệt trong lá thư cô viết. Đó chỉ là một lá thư xin hẹn gặp mà không hề có thêm ẩn ý gì bên dưới lời yêu cầu. Một lá thư ngắn gọn và thuần công việc. Chỉ có nét chữ dứt khoát kia biểu lộ Carla Lemarchant là một phụ nữ trẻ.

Giờ cô đã xuất hiện bằng xương bằng thịt – một phụ nữ trẻ cao ráo mảnh dẻ mới vừa đôi mươi. Kiểu phụ nữ trẻ mà người ta không thể không ngoái nhìn. Trang phục chỉn chu, áo choàng cắt may đắt tiền cùng với váy và khăn choàng lông thú sang trọng. Vẻ thông minh đĩnh đạc, cô có hàng chân mày xếch, chiếc mũi nhỏ thanh tú, và một chiếc cằm cương nghị. Trông cô đầy sức sống. Hơn cả vẻ đẹp của cô, chính vẻ ngoài đầy sức sống đó mới là thứ giúp cô trở nên nổi bật trong mắt người khác.

Trước khi cô đến, Hercule Poirot đang tự thấy mình thật già cỗi, giờ đây ông như trẻ lại lần nữa… người tràn đầy sức sống… mãnh liệt!

Khi tiến đến chào cô gái, Poirot nhận ra đôi mắt xám sẫm của cô đang chú mục vào ông. Cô quan sát ông với một sự nghiêm túc cao độ.

Cô ngồi xuống và nhận điếu thuốc ông mời. Sau khi châm lửa, cô ngồi yên hút thuốc trong một hai phút, vẫn tiếp tục nhìn ông với vẻ nghiêm túc kia, ánh mắt đầy suy tư.

Poirot ôn tồn lên tiếng. “Vâng, trước sau gì cô cũng phải quyết mà, đúng không?”

Cô giật mình. “Ông nói gì cơ?”

Cô sở hữu một giọng nói thu hút, có một chút khàn khàn dễ chịu trong giọng nói ấy.

“Cô đang cân nhắc, đúng không, rằng tôi có phải là một tên bịp bợm, hay chính là người cô cần?”

Cô mỉm cười, nói. “Vâng, đúng vậy… đại loại thế. Ông thấy đó, ông Poirot, ông… trông ông chẳng giống tí nào với hình dung của tôi cả.”

“Và tôi già rồi, phải thế không? Già hơn cô tưởng?”

“Vâng, cả chuyện đó nữa.” Cô ngập ngừng. “Ông thấy đó, tôi sẽ thẳng thắn vậy. Tôi muốn… tôi phải có được người giỏi nhất.”

“Cô yên tâm đi,” Hercule Poirot nói. “Tôi chính là người giỏi nhất!”

“Ông chẳng khiêm tốn gì cả… Dù vậy, tôi muốn tin ông.” Carla trả lời.

Poirot điềm tĩnh nói. “Cô biết đó, người ta không phải lúc nào cũng dùng đến cơ bắp. Tôi không cần phải lăn lê, đo dấu chân hay nhặt những đầu lọc thuốc lá và quan sát những ngọn cỏ gãy. Đối với tôi, chỉ cần ngồi trên ghế và suy luận là đủ. Chính là cái này,” ông gõ gõ vào cái đầu hình quả trứng của mình, “nó mới là thứ hoạt động!”

“Tôi biết,” Carla Lemarchant nói. “Đó là lý do tôi đến tìm ông. Ông thấy đó, tôi muốn nhờ ông làm một việc có hơi kỳ quặc!”

“Nghe có vẻ hứa hẹn!” Hercule Poirot đáp. Ông nhìn cô gái chờ đợi. Carla Lemarchant hít một hơi dài.

“Tên tôi,” cô nói, “không phải Carla. Mà là Caroline. Giống với tên mẹ tôi. Tôi được đặt tên theo bà.” Cô ngập ngừng. “Và tuy là trước nay tôi vẫn dùng họ Lemarchant… nhưng họ thật của tôi là Crale.”

Trán của Hercule Poirot thoáng nhăn lại đăm chiêu. Ông lẩm bẩm. “Crale… hình như tôi có nhớ…”

Cô nói. “Cha tôi là họa sĩ, một họa sĩ khá nổi tiếng. Vài người nói ông từng là một họa sĩ xuất chúng. Tôi cũng thấy thế.”

Hercule Poirot nói. “Amyas Crale ư?”

“Đúng thế.” Cô ngập ngừng, rồi tiếp. “Còn mẹ tôi, Caroline Crale, bị xét xử vì tội sát hại ông ấy!”

“À ha,” Hercule Poirot nói. “Giờ thì tôi nhớ ra rồi… nhưng vẫn mơ hồ lắm. Lúc đó tôi đang ở nước ngoài. Cũng đã lâu lắm rồi.”

“Mười sáu năm,” cô gái đáp.

Gương mặt cô giờ trắng bệch, còn đôi mắt thì như hai ngọn đèn rực sáng.

Cô nói. “Ông có hiểu không? Mẹ tôi bị đưa ra xét xử và kết án… Bà không bị treo cổ vì họ thấy là có vài tình tiết giảm nhẹ, thế nên hình phạt được giảm xuống còn khổ sai chung thân. Nhưng bà chết chỉ một năm sau đó. Ông thấy không? Chuyện đã qua lâu lắm rồi…”

Poirot lặng lẽ hỏi. “Rồi sao nữa?”

Cô gái với cái tên Carla Lemarchant ép chặt hai tay vào nhau. Cô nói chậm rãi và đứt quãng nhưng với một sự nhấn mạnh rõ ràng, kì lạ.

Cô nói. “Ông phải hiểu – hiểu cho chính xác – chuyện của tôi bắt đầu từ đâu. Tôi chỉ mới năm tuổi khi vụ việc… xảy ra. Quá bé để hiểu được nội tình của nó. Tôi nhớ được mẹ và cha tôi, dĩ nhiên, và tôi nhớ việc mình rời khỏi nhà vô cùng đột ngột… bị đưa đến vùng thôn quê. Tôi nhớ những chú heo và vợ một người nông dân mập mạp tốt bụng, mọi người đó đều rất tử tế, và tôi còn nhớ khá rõ cái nhìn kỳ lạ họ dành cho tôi, tất cả mọi người đều thế, kiểu khi ta lén lút nhìn gì đó. Dĩ nhiên tôi biết, trẻ con luôn biết, rằng có gì đó không ổn… nhưng tôi không rõ đó là gì.

“Rồi tôi lên một con tàu, một chuyến đi mới vui làm sao, cuộc hành trình kéo dài suốt mấy ngày, tôi đến Canada và chú Simon gặp tôi, tôi sống ở Montreal với chú ấy cùng cô Louise, và mỗi khi tôi hỏi về cha hay mẹ thì họ trả lời rằng cha mẹ tôi sẽ đến đây sớm thôi. Và rồi… và rồi tôi nghĩ mình đã quên mất… tôi chỉ mơ hồ biết là họ đã chết mà không nhớ nổi có ai thực sự báo tin cho tôi hay không. Bởi lúc đó, như ông thấy, tôi không còn nghĩ về họ nữa. Tôi đã rất hạnh phúc, ông biết đó. Chú Simon và cô Louise rất thương tôi, rồi tôi đến trường, có nhiều bạn bè, và tôi gần như đã quên hẳn là mình từng có một cái tên khác không phải Lemarchant. Ông thấy đó, cô Louise nói với tôi rằng đó là tên của tôi ở Canada và tôi thấy có lý lắm, Lemarchant chỉ là cái tên Canada của tôi thôi, nhưng như đã nói dần dà tôi quên mất là mình còn một cái tên khác nữa.”

Cô hất chiếc cằm cương nghị lên. Cô nói. “Nhìn tôi xem. Nếu ông thấy tôi, hẳn ông sẽ nói: ‘Kia là một cô gái vô ưu vô lo!’, đúng không nào? Tôi khá giả, sức khỏe tuyệt vời, tôi nhìn cũng không đến nỗi nào, tôi có thể tận hưởng cuộc sống. Ở tuổi hai mươi, tôi chẳng mong đổi chỗ với cô gái nào khác trên thế giới cả.

“Nhưng ông biết đó, tôi bắt đầu đặt câu hỏi. Về cha mẹ ruột của tôi. Họ là ai và họ đã làm gì? Tôi hẳn đã được định trước là sau này sẽ rõ mọi chuyện…

“Và đúng như thế, họ đã kể tôi nghe sự thật. Khi tôi hai mươi mốt tuổi. Họ phải làm thế thôi, bởi lẽ tôi đến tuổi được hưởng số tiền của mình. Và rồi, ông thấy đó, còn vì lá thư nữa. Lá thư mẹ để lại cho tôi khi bà chết.”

Biểu cảm của cô thay đổi, dịu đi. Mắt cô không còn là hai đốm sáng rực nữa mà như hai hồ nước mờ tối. Cô nói. “Đó là lúc tôi biết được sự thật. Rằng mẹ tôi đã bị kết án vì tội giết người. Điều đó thật… khủng khiếp.”

Cô ngừng lại.

“Có một chuyện nữa tôi phải nói ông biết. Tôi đã đính ước. Người ta nói chúng tôi phải đợi, chúng tôi chỉ có thể cưới nhau khi tôi hai mươi mốt tuổi. Khi tôi biết mọi chuyện, tôi hiểu ngay lý do.”

Poirot cựa mình và bây giờ mới cất tiếng. Ông hỏi. “Và hôn phu của cô phản ứng như thế nào?”

“John ư? John không quan tâm. Anh nói với anh chẳng có gì khác biệt cả. Anh và tôi vẫn là John và Carla, còn quá khứ không ảnh hưởng gì hết.”

Cô chồm về phía trước.

“Chúng tôi vẫn đính ước. Nhưng dù như thế, ông biết không, chuyện rõ ràng là có ảnh hưởng. Nó ảnh hưởng đến tôi. Và nó cũng ảnh hưởng đến John nữa… Không phải quá khứ ảnh hưởng đến chúng tôi, mà chính là tương lai.” Cô siết chặt hai tay. “Chúng tôi muốn có con, ông thấy đó. Cả hai chúng tôi đều muốn có con. Và chúng tôi không muốn chứng kiến cảnh con mình lớn lên và sợ hãi.”

Poirot nói. “Cô không biết là ai ai cũng có ông bà tổ tiên với quá khứ bạo lực và độc ác à?”

“Ông không hiểu rồi. Dĩ nhiên là có. Nhưng mà này, không phải ai cũng biết về quá khứ của họ. Còn chúng tôi thì biết. Quá khứ đó quá gần với chúng tôi. Và đôi khi… tôi thấy John nhìn tôi. Một cái nhìn lướt qua, chỉ chớp qua thôi. Giả sử là chúng tôi lấy nhau và có một trận cãi nhau đi, rồi nếu tôi thấy John nhìn tôi và… và anh nghi ngại?”

Hercule Poirot hỏi. “Cha cô bị giết như thế nào?”

Giọng Carla rõ ràng và dứt khoát. “Ông ấy bị đầu độc.”

Hercule Poirot đáp. “Tôi hiểu rồi.”

Một thoáng im lặng. Rồi cô gái nói tiếp bằng một giọng bình tĩnh, đều đều. “Ơn chúa, ông thật tinh ý. Ông thấy là chuyện đó ảnh hưởng thế nào, và nó can hệ ra sao. Ông không cố tìm cách khỏa lấp hay buông ra những lời an ủi.”

“Tôi hiểu rất rõ,” Poirot nói. “Cái mà tôi không hiểu là cô muốn gì ở tôi?”

Carla Lemarchant nói đơn giản. “Tôi muốn cưới John! Và tôi sẽ cưới John! Và tôi muốn có ít nhất hai đứa con gái và hai con trai. Và ông sẽ là người khiến chuyện đó thành sự thực!”

“Ý cô là… Cô muốn tôi đi nói chuyện với hôn phu của cô ư? À không, tôi nói thế có ngốc không chứ! Cô đang đề nghị tôi làm một chuyện khác hẳn. Nói tôi nghe cô đang nghĩ gì trong đầu nào.”

“Nghe này, ông Poirot. Tôi muốn ông hiểu, và hiểu cho rõ. Tôi muốn thuê ông điều tra một vụ án mạng.”

“Ý cô là…?”

“Đúng, chính là chuyện đó. Một vụ án mạng vẫn cứ là án mạng dù cho nó mới xảy ra hôm qua hay mười sáu năm trước đi nữa.”

“Nhưng cô gái thân mến ơi…”

“Chờ đã, ông Poirot. Ông vẫn chưa nghe hết chuyện đâu. Còn một điểm vô cùng quan trọng nữa.”

“Là?”

“Mẹ tôi vô tội,” Carla Lemarchant nói.

Hercule Poirot cọ cọ mũi. Ông lẩm bẩm. “Ừ thì, thông thường… tôi hiểu…”

“Đó không phải là cảm tính. Có lá thư của mẹ tôi. Mẹ để lại cho tôi trước khi bà chết. Lá thư được định là sẽ trao cho tôi khi tôi hai mươi mốt tuổi. Bà để lại chỉ nhằm khẳng định điều đó, tôi khá chắc như vậy. Trong thư chỉ nói về mỗi việc này. Rằng bà không phải hung thủ, bà vô tội, và tôi luôn có thể chắc chắn về nó.”

Hercule Poirot đăm chiêu nhìn gương mặt trẻ trung đầy sức sống kia đang chiếu ánh mắt chăm chú vào mình một cách vô cùng nghiêm túc. Ông chậm rãi nói: “Tout de même…Dù sao đi nữa…”

Carla mỉm cười. “Không, mẹ tôi không như thế! Ông đang nghĩ là bà nói dối… nói dối để tôi yên lòng ư?” Cô sốt sắng chồm tới trước. “Nghe này, ông Poirot, có những thứ trẻ con biết rõ. Tôi có thể nhớ được mẹ của mình, dĩ nhiên chỉ là những ký ức rời rạc thôi, nhưng tôi nhớ khá rõ bà là người như thế nào. Bà không nói dối… dù là nói dối vì mục đích tốt. Nếu có gì đó gây ra đau đớn bà cũng sẽ nói thẳng ra cho ta hay. Đi nha sĩ, hay gai đâm vào ngón tay – những thứ đại loại như vậy. Sự thật như là… là một thôi thúc tự nhiên trong con người bà. Tôi không nghĩ ngày đó tôi thực sự yêu quý mẹ lắm, nhưng tôi tin bà. Tôi vẫn tin bà! Nếu mẹ nói rằng bà không giết cha tôi thì tức là bà không giết ông ấy! Bà không phải là loại người long trọng viết ra những lời dối trá khi biết mình sắp chết.”

Hercule Poirot chậm rãi, gần như miễn cưỡng, gật đầu.

Carla tiếp tục. “Đó là lý do tôi có thể an tâm cưới John. Tôi biết mình có thể. Nhưng anh thì không. Anh tin rằng việc tôi nghĩ mẹ mình vô tội là lẽ tự nhiên thôi. Chuyện này phải được làm rõ, ông Poirot ạ. Và ông sẽ là người làm việc đó!”

Hercule Poirot chậm rãi lên tiếng. “Cứ cho những gì cô nói là sự thật đi, mademoisellethưa cô, nhưng đã mười sáu năm rồi!”

Carla Lemarchant đáp ngay. “Ồ! Dĩ nhiên là chuyện này sẽ khó khăn lắm chứ! Không ai ngoài ông làm được cả!”

Hercule Poirot khẽ hấp háy mắt. Ông nói. “Cô thật khéo nói, heinnhỉ?”

Carla nói. “Tôi từng nghe danh của ông. Những vụ ông đã làm. Cái cách mà ông giải quyết chúng. Ông hứng thú với tâm lý học, đúng không? Vâng, thứ đó không thay đổi theo thời gian đâu. Những thứ vật chất đã mất rồi: đầu lọc thuốc lá và các dấu chân, những ngọn cỏ gãy. Ông không thể tìm thấy những thứ đó nữa. Nhưng ông có thể xem lại toàn bộ tình tiết vụ án, và có lẽ là nói chuyện với những người liên quan lúc đó nữa, tất cả họ đều còn sống, và rồi… và rồi, như ông vừa mới nói đây thôi, ông có thể ngả người ra ghế và suy luận. Và ông sẽ biết được chính xác chuyện gì đã xảy ra…”

Hercule Poirot đứng lên. Một tay vuốt bộ ria mép. Ông nói: “MademoiselleThưa cô, tôi rất vinh hạnh! Tôi sẽ không phụ lòng tin của cô. Tôi sẽ điều tra vụ án mạng giúp cô. Tôi sẽ lục lại những sự kiện từ mười sáu năm trước và tôi sẽ tìm ra sự thật.”

Carla đứng lên. Mắt cô lấp lánh. Nhưng cô chỉ nói. “Tốt quá.”

Hercule Poirot lúc lắc ngón tay trỏ đầy dứt khoát. “Chờ tí đã. Tôi nói là tôi sẽ tìm ra sự thật. Nhưng cô hiểu cho, tôi không thiên về phía nào cả. Tôi không tin lời cam đoan mẹ mình vô tội của cô đâu. Nếu bà ấy có tội thật… eh bienây chà, thì sao đây?”

Carla kiêu hãnh ngẩng đầu lên. Cô nói. “Tôi là con gái của bà. Tôi muốn sự thật!”

Hercule Poirot đồng ý. “Được, vậy thì, en avanttiến tới. À, nói thế không đúng. Phải là ngược lại. En arrière…Trở về…”

QUYỂN MỘT

CHƯƠNG MỘT

LUẬT SƯ BIỆN HỘ

“Tôi có nhớ vụ bà Crale không ấy hả?” Sir Montague Depleach hỏi. “Dĩ nhiên là có. Nhớ rõ lắm chứ. Người phụ nữ quyến rũ nhất tôi từng gặp. Nhưng bất ổn, dĩ nhiên. Không tự chủ được.”

Ông đưa mắt nhìn sang Poirot. “Sao ông lại hỏi tôi vụ đó?”

“Tôi thấy hứng thú.”

“Thế là không tế nhị lắm đâu, ông bạn,” Depleach nói, bất chợt khoe hàm răng với nụ cười sói trứ danh của mình, nụ cười vẫn thường được đồn là đem lại một ấn tượng hãi hùng cho các nhân chứng. “Không phải một vụ thành công của tôi, ông biết đấy. Tôi đã không cứu được bà ấy.”

“Tôi biết mà.”

Sir Montague nhún vai, nói. “Dĩ nhiên ngày đó tôi không có nhiều kinh nghiệm như bây giờ. Dù vậy tôi nghĩ mình đã làm tất cả những gì có thể. Người ta chẳng thể làm được gì nhiều nếu thiếu hợp tác. Chúng tôi đã giảm được xuống còn án khổ sai. Lấy lý do kích động, ông biết đấy. Rất nhiều bà vợ và bà mẹ đáng kính đã ký tên kiến nghị. Rất nhiều người cảm thông cho bà ấy.”

Vị luật sư ngả người ra sau và duỗi thẳng cặp chân dài, gương mặt chuyển sang vẻ suy xét, đánh giá. “Ông biết đấy, nếu lúc đó bà ấy bắn chồng, hay thậm chí là dùng dao đâm, tôi đã có thể lái nó thành tội ngộ sát. Nhưng thuốc độc ư, không, ông chẳng thể chơi chiêu gì được. Khó lắm, cực kỳ khó.”

“Lời biện hộ là gì?” Hercule Poirot hỏi.

Poirot đã biết câu trả lời, bởi trước đó ông có đọc qua các bài báo lưu trữ, nhưng ông thấy không có gì xấu khi giả vờ chẳng biết tí gì trước mặt Sir Montague cả.

“Ồ, tự sát. Nước cờ duy nhất ông có thể đi thôi. Nhưng kết quả chẳng tốt đẹp gì. Crale hoàn toàn không phải kiểu người như thế! Ông chưa từng gặp ông ta, đúng không nhỉ? Không à? Chà, ông ta là một kẻ rất huênh hoang, một thằng cha khá là ấn tượng. Vô cùng trăng hoa, ghiền bia bọt… gì cũng có. Đắm chìm trong những ham mê xác thịt và tận hưởng chúng. Ông chẳng thể thuyết phục bồi thẩm đoàn rằng một người như thế sẽ chịu ngồi xuống và âm thầm tự tìm đến cái chết. Không hề phù hợp chút nào. Không, ngay từ đầu tôi đã lo rằng mình đang đối mặt với một vụ cầm chắc phần thua. Còn bà ấy chẳng chịu hợp tác! Tôi biết bọn tôi thua chắc ngay khi bà Crale bước lên bục. Chẳng có chút ý chí chiến đấu nào bên trong cả. Nhưng vấn đề là, nếu ông không đưa thân chủ của mình lên bục, bồi thẩm đoàn sẽ tự đưa ra kết luận của họ.”

Poirot nói. “Ý ông ban nãy khi nói người ta chẳng thể làm được gì nhiều nếu thiếu hợp tác là như vậy sao?”

“Chính thế, ông bạn ạ. Chúng ta không phải thầy phù thủy, ông biết đấy. Phân nửa cuộc chiến là ấn tượng mà bị cáo tạo ra với bồi thẩm đoàn. Tôi từng biết những bồi thẩm đoàn thường xuyên đưa ra phán quyết hoàn toàn trái ngược với kết luận của thẩm phán. ‘Ổng làm đó, đúng rồi.’ – quan điểm kiểu thế. Hay là ‘Ông ấy không bao giờ làm những việc như vậy, khỏi phải bàn!’ Caroline Crale thậm chí còn chẳng thèm đấu tranh.”

“Sao lại thế?”

Sir Montague nhún vai. “Đừng hỏi tôi. Dĩ nhiên, bà Crale rất yêu chồng. Bà hoàn toàn suy sụp khi nhớ lại và nhận ra việc mình đã làm. Tôi không nghĩ bà Crale hồi phục lại được sau cú sốc đó.”

“Vậy theo ý ông là bà ấy có tội ư?”

Depleach có vẻ khá bất ngờ. Ông đáp. “Ơ… à, tôi tưởng ta coi điều đó là hiển nhiên rồi.”

“Bà ấy có bao giờ thừa nhận với ông là mình có tội chưa?”

Depleach có vẻ sốc. “Dĩ nhiên không… dĩ nhiên là không. Chúng tôi có ám hiệu riêng, ông biết đấy. Sự vô tội luôn được… Ờ… giả định. Nếu ông hứng thú đến thế thì thật đáng tiếc khi ông không thể tìm gặp ông Mayhew già. Ông Mayhew là luật sư tư vấn đã tóm tắt hồ sơ cho tôi. Ông Mayhew có thể kể cho ông nhiều hơn tôi. Nhưng mà… ông ấy đã qua đời rồi. Dĩ nhiên, còn có cậu George Mayhew trẻ, nhưng vào thời điểm đó cậu ta chỉ là một đứa nhóc. Đã lâu lắm rồi, ông biết đấy.”

“Vâng, tôi biết. Thật may cho tôi là ông nhớ được nhiều như thế. Ông có một trí nhớ rất đáng khâm phục.”

Depleach có vẻ hài lòng. Ông thì thầm. “Ô thì, người ta thường nhớ những cái nổi cộm thôi, ông biết đấy. Đặc biệt khi đó là một vụ trọng án. Và, dĩ nhiên, vụ nhà Crale được báo chí đua nhau đăng tải. Dính đến tình dục và những thứ như thế. Cô gái của vụ này cũng khá ấn tượng. Một cô gái cứng rắn, tôi nghĩ thế.”

“Ông bỏ qua cho nếu thấy tôi có hơi đeo bám quá,” Poirot nói, “nhưng tôi xin lặp lại, ông tin chắc rằng Caroline Crale có tội à?”

Depleach nhún vai, nói. “Nói thật, giữa hai người đàn ông với nhau, tôi không nghĩ có gì để mà nghi ngờ nữa. Đúng vậy đấy, bà ấy là hung thủ.”

“Bằng chứng chống lại bà ấy là gì?”

“Thật tình là rành rành. Đầu tiên là động cơ nhé. Bà ấy và ông Crale sống với nhau chẳng mấy hòa thuận suốt bao nhiêu năm trời, gây gổ liên miên. Ông ta lúc nào cũng dính vào không phải bà này thì cũng cô nọ. Chẳng thể ngừng được. Ông ta là kiểu người như thế. Nhìn chung thì bà Crale chịu đựng cũng khá lắm. Cho qua những hành vi thuộc về bản tính rồi, thì ông ta quả thật là một họa sĩ hàng đầu, ông biết đấy. Tranh của ông ta lên giá kinh khủng, kinh khủng luôn. Tôi thì tôi không quan tâm đến phong cách tranh kiểu đó, những thứ méo mó gượng gạo ấy, nhưng chúng rất được, cái đó thì khỏi bàn.

“Ừ thì, như tôi nói đó, bê bối với phụ nữ hết lần này đến lần khác. Bà Crale lại không phải kiểu người khúm núm âm thầm chịu trận. Họ chiến tranh triền miên. Nhưng cuối cùng lúc nào ông ta cũng quay về bên vợ. Mấy vụ ngoại tình của ông ta rồi cũng qua. Nhưng vụ cuối cùng thì lại khác. Cô gái đó, ông biết không, một cô gái rất trẻ. Cô ta chỉ mới hai mươi.

“Tên của cô ta là Elsa Greer. Cô ta là con gái duy nhất của một chủ xí nghiệp nào đấy ở Yorkshire. Cô ta có tiền và có quyết tâm, và biết rõ mình muốn gì. Cô ta muốn Amyas Crale. Cô ta nhờ ông ta vẽ tranh cho mình, mà ông ta đâu có vẽ những bức chân dung bình thường trong giới thượng lưu, kiểu ‘Quý bà Lung Linh Lóng Lánh vận satanh đeo ngọc trai’, ông ta vẽ cả người. Tôi không biết phần lớn các bà các cô có thích được Amyas Crale vẽ cho hay không, ông ta chẳng quan tâm! Nhưng ông ta vẽ cho cô gái nhà Greer ấy, và kết cục là mê cô nàng như điếu đổ. Lúc đó ông ta sắp sang tuổi bốn mươi rồi, ông biết đấy, và cũng đã kết hôn được một thời gian dài. Ông ta đến độ tuổi có thể vì một đứa con gái mà tự bôi trơ trát trấu vào mặt mình. Elsa Greer chính là đứa con gái đó. Crale si mê cô ta, và dự tính sẽ ly dị vợ rồi cưới Elsa.

“Caroline Crale đời nào chấp nhận chuyện đó. Bà ấy đe dọa chồng. Có hai người nghe lỏm được bà nói nếu ông ta không bỏ cô gái thì bà sẽ giết ông ta. Và rõ là bà chẳng hề dọa suông! Cái ngày trước khi chuyện xảy ra, họ có dùng trà với một người hàng xóm. Ông đó là người cũng có hiểu biết sơ về thảo dược và các thứ thuốc tự bào chế tại nhà. Một trong những thứ thuốc tự chế độc quyền của ông ta là coniine – cây độc cần. Họ có thảo luận về nó và những đặc tính chết người của nó.

“Ngày hôm sau ông đó phát hiện cái lọ của mình bị vơi hết nửa. Ông hàng xóm tá hỏa vì chuyện ấy. Người ta sau đó tìm thấy một cái lọ vơi gần hết trong phòng bà Crale, giấu tít dưới đáy một ngăn tủ.”

Hercule Poirot bồn chồn cựa quậy. Ông nói. “Có thể có người nào khác để nó trong đó.”

“Ôi! Bà ấy thú nhận với cảnh sát là mình đã lấy nó. Thật thiếu khôn ngoan, dĩ nhiên, nhưng vào thời điểm đó bà Crale không có luật sư bên cạnh khuyên ngăn. Khi người ta hỏi về cái lọ, bà thành thực khai là mình đã lấy nó.”

“Vì lý do gì?”

“Bà ấy giải thích mình lấy thuốc với ý định tự tử. Nhưng không thể lý giải vì sao cái lọ lại rỗng, hay vì sao trên đó chỉ có mỗi mình vân tay của mình. Chi tiết đó thật sự tại hại. Ông thấy đó, bà Crale khẳng định rằng Amyas Crale tự tử. Nhưng nếu ông ta lấy coniine từ cái lọ bà ấy giấu trong phòng mình, dấu tay của ông ta hẳn cũng phải có trên lọ luôn chứ.”

“Chất độc được cho vào bia của ông ấy, đúng không?”

“Phải. Bà Crale lấy chai bia từ trong tủ lạnh ra và đích thân mang xuống khu vườn nơi ông ta đang vẽ. Bà rót bia và đưa cho chồng rồi nhìn ông ta uống. Những người khác đều lên nhà ăn trưa và bỏ lại ông ta, bình thường ông ta không hay có mặt trong các bữa ăn. Sau đó bà Crale và bà gia sư phát hiện ông ta chết ở đó. Bà ấy kể rằng bia mình mang đến hoàn toàn bình thường. Giả thiết của bọn tôi là ông ta đột ngột thấy buồn phiền và ăn năn đến mức đã tự tay bỏ chất độc vào. Tầm xàm ba láp cả, ông ta chẳng phải kiểu người như vậy! Và bằng chứng vân tay là thứ rành rành nhất.”

“Họ có tìm thấy dấu tay bà ấy trên chai bia không?”

“Không hề, họ chỉ thấy có dấu tay của ông ta, và mớ dấu tay đó cũng là ngụy tạo nốt. Bà Crale ở một mình với xác chết, ông thấy đấy, trong lúc bà gia sư chạy đi gọi bác sĩ. Và hẳn bà đã lau cả chai và cốc rồi ấn vân tay của ông ta lên đó. Ông biết đó, bà muốn giả vờ là mình thậm chí còn chẳng đụng vào mấy thứ đó. Lão Rudolph già, bên công tố, khoái chí với chuyện đó lắm, lão chứng minh khá thuyết phục bằng thực nghiệm ngay tại tòa rằng người ta không thể cầm một chai bia với mấy ngón tay ở trong tư thế đó! Dĩ nhiên bọn tôi cố hết sức để chứng minh rằng ông ta có thể cầm được, rằng hai tay ông ta sẽ biến dạng khi sắp chết, nhưng sự thật thì những gì chúng tôi nói không thuyết phục mấy.”

Hercule Poirot nói. “Coniine hẳn đã được cho vào trong chai trước khi bà ấy mang xuống vườn.”

“Trong chai chẳng có chút coniine nào. Chỉ có trong cốc.”

Depleach ngừng lời, gương mặt to bè bảnh bao bỗng nhiên đổi sắc, ông đột ngột quay đầu. “Ôi chà,” ông thốt lên. “Giờ thì, Poirot, ông đang muốn nhắm đến điều chi vậy?”

Poirot nói. “Nếu Caroline Crale vô tội, thì chất coniine được cho vào bia bằng cách nào? Lúc đó bên biện hộ bảo rằng Amyas Crale tự bỏ vào. Nhưng ông nói với tôi rằng điều đó gần như không khả thi, và về phần mình tôi đồng ý với ông. Ông Crale không phải kiểu người như thế. Vậy, nếu không phải Caroline Crale bỏ thuốc, thì một ai khác đã làm việc đó.”

Depleach lắp bắp kêu lên. “Ôi, cho nó qua đi, ông ơi, nước hắt đi làm sao hốt lại. Chuyện đã kết thúc được hàng bao năm rồi. Dĩ nhiên là do chính bà Crale làm. Nếu lúc đó ông thấy bà ấy ông cũng sẽ khẳng định thế thôi. Điều đó hiện rõ trên mặt bà! Tôi còn tin rằng bà thấy nhẹ nhõm với phán quyết đó. Bà không sợ. Chẳng hề lo lắng gì. Bà chỉ muốn vụ xét xử qua mau và chấm dứt. Một phụ nữ vô cùng mạnh mẽ, thật sự…”

“Ấy thế mà,” Hercule Poirot nói, “khi chết bà ấy đã để lại một lá thư cho con gái mình, trong đó bà long trọng thề rằng mình vô tội.”

“Tôi tin bà Crale làm thế thật,” Sir Montague Depleach nói. “Nếu trong trường hợp của bà ấy hẳn ông hay tôi cũng sẽ làm như vậy.”

“Con gái bà ấy nói mẹ mình không phải loại người đó.”

“Con gái nói ấy hả, phì! Con bé thì biết gì về vụ đó chứ? Poirot thân mến ơi, lúc diễn ra vụ xét xử thì đứa con gái còn bé xíu. Con bé mấy tuổi nhỉ, bốn… hay năm? Người ta đổi tên con bé và đưa nó ra khỏi Anh quốc tới một xứ nào đó, ở cùng mấy người bà con. Con bé thì biết gì nhớ gì được chứ?”

“Đôi khi con trẻ rất biết cách nhìn người đấy.”

“Có lẽ là thế. Nhưng điều đó chẳng liên quan đến vụ này. Con gái không muốn mẹ mình là hung thủ là lẽ thường tình. Cứ để cô ấy tin như thế. Cũng chẳng hại gì.”

“Nhưng không may là cô ấy lại đòi bằng chứng.”

“Bằng chứng cho thấy Caroline Crale không giết chồng bà ấy ư?”

“Đúng vậy.”

“Chà,” Depleach nói. “Cô ấy sẽ không được toại nguyện.”

“Ông nghĩ thế ư?”

Vị K.C. lừng danh nhìn người bạn của mình với vẻ dò xét.

“Tôi lúc nào cũng nghĩ ông là một con người chính trực, Poirot. Ông đang làm gì đây? Tìm cách moi tiền bằng việc lợi dụng tình cảm gia đình của một cô gái ư?”

“Ông không biết cô ấy rồi. Đó là một cô gái khác thường. Một cô gái quyết đoán.”

“Ừ, tôi có thể tưởng tượng con gái của Amyas và Caroline Crale sẽ như thế nào. Cô ấy muốn gì?”

“Cô ấy muốn sự thật.”

“Hừm… Tôi e là cô gái sẽ thấy sự thật không hay ho gì. Thú thực, Poirot, tôi không nghĩ còn gì để mà nghi ngờ nữa. Bà ấy đã giết chồng.”

“Thứ lỗi cho tôi nhé, ông bạn, nhưng tôi sẽ phải tự mình chứng minh điều đó.”

“Chà, tôi chẳng biết ông còn có thể làm gì đây. Ông có thể bỏ thời gian đọc lại những bài báo về vụ xét xử. Humphrey Rudolph đại diện bên công tố. Lão ta chết rồi, để xem nào, ai là cấp dưới của lão nhỉ? Fogg trẻ, tôi nghĩ thế. Đúng rồi, là Fogg. Ông có thể đi nói chuyện với cậu ta. Và rồi còn những người đã có mặt tại thời điểm đó nữa. Đừng nghĩ họ sẽ thích việc ông chõ mũi vào và bới lại chuyện cũ nhé, dù vậy tôi tin chắc ông sẽ moi được từ bọn họ điều ông muốn thôi. Ông là con quỷ lưỡi không xương mà.”

“À đúng thế, những người liên quan. Quan trọng vô cùng. Có thể nào… ông vẫn còn nhớ họ là những ai chăng?”

Depleach cân nhắc. “Để xem nào… lâu lắm rồi. Có thể nói, chỉ năm người thật sự liên quan đến vụ này, tôi không tính tới mấy người hầu – một đôi vợ chồng già trung thành, mặt lúc nào cũng khúm núm sợ sệt – bọn họ chẳng biết gì. Không ai có thể nghi ngờ họ.”

“Ông nói là có năm người. Kể tôi nghe về họ đi.”

“Chà, đầu tiên là Philip Blake. Ông ta là bạn chí cốt của Crale, quen biết nhau cả đời. Ông ta có mặt ở ngôi nhà lúc chuyện xảy ra. Ông ta còn sống. Tôi lâu lâu vẫn thấy Philip Blake ở sân golf. Giờ ông ta sống ở St. George’s Hill. Mua bán chứng khoán. Tung hoành thị trường chứng khoán và vẫn bình an vô sự. Một quý ông thành đạt, có hơi béo tốt một tí.”

“Rồi. Đến ai nữa?”

“Sau đó đến anh trai của Blake. Điền chủ, kiểu người thích ở nhà.”

Một giai điệu chợt vụt qua trong tâm trí Poirot. Ông ngăn nó lại. Ông không thể cứ nghĩ tới mấy bài đồng dao suốt như vậy. Cứ như dạo gần đây ông bị chúng ám ảnh. Ấy thế mà giai điệu đó vẫn bám lấy ông.

“Chú heo con này đi ra chợ, chú heo con này ở nhà trông…” Ông lẩm bẩm. “Ông ta ở nhà… phải không?”

“Ông ta là người tôi đã kể với ông đấy – hay vọc thuốc, với cả thảo dược – dược sư nửa mùa. Sở thích của ông ta đó. Tên ông ta là gì ấy nhỉ? Tên cũng văn vẻ lắm… tôi nhớ rồi. Meredith. Meredith Blake. Chẳng biết ông ta còn sống hay đã chết nữa.”

“Rồi đến ai tiếp?”

“Tiếp ư? Chà, chính là nguyên nhân của mọi rắc rối đấy. Cô gái của vụ án. Elsa Greer.”

“Chú heo con này ăn bò nướng.” Poirot lẩm bẩm.

Depleach nhìn ông chăm chăm. “Ừ thì cô ta tha hồ ăn thịt,” ông Depleach nói. “Cô ta vốn là kiểu dám nghĩ dám làm. Từ vụ đó tới giờ đã qua ba đời chồng nữa. Ra vào tòa ly dị đơn giản như không vậy. Và mỗi lần đổi người mới, cô ta lại lên thêm một bậc. Nay cô ta đã là Phu nhân Dittisham. Bảo đảm ông giở bất cứ tờ Tatler nào cũng thấy mặt cô ta trong đó.”

“Thế hai người còn lại là ai?”

“Một người là bà gia sư. Tôi không nhớ tên bà ta. Một phụ nữ có năng lực và tốt bụng. Thompson… Jones… hay tên gì kiểu vậy. Và đứa con gái. Em gái cùng mẹ khác cha của Caroline Crale. Lúc đó chắc cô ta mười lăm tuổi. Cô ta về sau đã tự tạo được chút tiếng tăm cho bản thân. Hết đào đào bới bới đến đi đây đi đó. Tên cô ta là… Warren. Angela Warren. Một phụ nữ trẻ khá đáng gờm trong thời nay. Hôm nọ tôi có gặp cô ta.”

“Thế, cô ta không phải là chú heo khóc oa oa oa à…?”

Sir Montague Depleach nhìn Poirot với vẻ lạ lùng. Ông lạnh nhạt đáp. “Cuộc đời cô Warren quả cũng đáng để khóc than lắm! Mặt cô ta bị biến dạng, ông biết đấy. Có một cái thẹo xấu xí bổ dọc một bên mặt. Cô ta… Ôi chà, rồi ông sẽ nghe được tất cả mọi thứ thôi. Tôi tin thế.”

Poirot đứng dậy. Ông nói. “Cảm ơn ông. Ông thật tử tế làm sao. Nếu bà Crale không giết chồng mình…”

Depleach ngắt lời. “Nhưng bà ấy có đấy, ông bạn già, bà đã giết đấy. Hãy cứ nhớ lấy lời tôi.”

Poirot tiếp tục mà không màng đến việc bị cắt ngang. “Thì có vẻ hợp lý khi cho rằng một trong năm người kia đã làm việc đó.”

“Tôi nghĩ, một trong bọn họ có thể là hung thủ,” Depleach nói, đầy nghi hoặc. “Nhưng tôi không thấy ai trong số họ lý do gì để làm như thế. Chẳng có gì cả! Thực tế, tôi khá chắc không ai trong số họ làm việc đó. Đừng để chuyện này ám ảnh ông thêm nữa, ông bạn già!”

Nhưng Hercule Poirot chỉ mỉm cười và lắc đầu.

CHƯƠNG HAI

CÔNG TỐ VIÊN

“Chắc chắn có tội,” ông Fogg đáp gọn lỏn.

Hercule Poirot trầm ngâm nhìn gương mặt gầy gò nhẵn nhụi của vị luật sư.

Quentin Fogg, K.C., là kiểu người khác hẳn với Montague Depleach. Depleach có uy, vẻ lôi cuốn, là một người độc đoán và hơi kiêu căng. Ông gây được ảnh hưởng nhờ lối cư xử thay đổi xoành xoạch. Mới phút trước còn đẹp trai, lịch thiệp, quyến rũ, chớp mắt một cái đã thấy khóe miệng nhếch lên, trưng ra nụ cười ma quái như muốn ăn tươi nuốt sống đối phương.

Quentin Fogg thì gầy gò, nhợt nhạt, một con người bình thường đến kỳ lạ. Các câu hỏi của ông nhỏ nhẹ và không chút cảm xúc, nhưng đều đặn tuôn ra. Nếu Depleach như một thanh kiếm liễu, thì Fogg tựa một mũi khoan. Ông khoan một cách bền bỉ. Ông chẳng nổi tiếng đến mức đại chúng, nhưng được công nhận là một luật gia ưu tú. Ông nhận vụ nào thì thường thắng vụ đó.

Hercule Poirot trầm ngâm quan sát vị luật sư. “Ông thấy… vậy à?” ông nói.

Fogg gật đầu, nói. “Ông nên nhìn thấy bà ta trên bục. Ông Humpie Rudolph già (ông ấy là người đặt câu hỏi, ông biết đấy) chém bà ta tới tấp. Băm vằm ra luôn!”

Ông ngừng một lát rồi lại bất thình lình nói tiếp. “Mà nói chung, cứ thừa thắng xông lên cũng không hay lắm, ông biết đấy.”

“Tôi không nghĩ… là mình hiểu ý ông?” Hercule Poirot nói.

Fogg nhíu hai hàng chân mày mỏng dính lại với nhau. Bàn tay thô ráp vuốt ve phần môi trên nhẵn thín. Ông nói. “Biết nói sao đây nhỉ? Đây là một quan điểm rất Anh. Đại khái có thể nói là Bắn con chim đang đậu. Ông hiểu được không?”

“Quả là, như ông nói, một quan điểm rất Anh, nhưng tôi nghĩ mình cũng hiểu được ý ông. Ở Tòa Hình sự Trung ương, cũng như trên sân bóng, hay ở vùng săn bắn nông thôn, người Anh các ông muốn đối phương có một cơ hội.”

“Chính thế, đúng đấy. Chà, trong trường hợp này, bị cáo không có một cơ may nào cả. Humpie Rudolph tha hồ làm những gì mình muốn với bà Crale. Bắt đầu từ lúc Depleach hỏi. Ông thấy đấy, bà ta đứng đó, ngoan hiền như một thiếu nữ đi dạ hội, trả lời những câu hỏi của Depleach bằng những câu trả lời đã học nằm lòng từ trước. Nhu mì lắm, từ ngữ chọn lọc cẩn thận… và hoàn toàn chẳng có chút thuyết phục! Bà nói những gì được dặn. Cũng chẳng phải lỗi của Depleach. Lão lang băm ấy hoàn thành tốt vai của mình, nhưng trong một cảnh cần đến hai diễn viên, thì một người chẳng thể nào gánh vác hết nổi. Bà ta chẳng hề hợp tác với lão. Kết cục là ấn tượng với bồi thẩm đoàn cực kỳ tệ. Và rồi Humpie già lên. Tôi nghĩ chắc ông cũng thấy ông ấy rồi nhỉ? Quả là một mất mát lớn. Vén áo choàng, ngực ưỡn lên, và rồi… chém thẳng luôn!

“Như tôi nói đấy, ông ấy băm vằm bà Crale ra! Dẫn dụ bà ta từng chút từng chút, và lần nào bà cũng sụp bẫy. Ông ấy khiến bà thừa nhận lời khai của mình lố bịch như thế nào, ông ấy khiến bà tự mâu thuẫn với chính mình, bà lún càng lúc càng sâu hơn. Rồi cuối cùng ông ấy kết luận theo kiểu quen thuộc. Cực kỳ hấp dẫn, cực kỳ thuyết phục: ‘Theo ý tôi, thưa bà Crale, câu chuyện bà trộm coniine để tự tử hoàn toàn là dối trá. Theo ý tôi bà trộm nó để cho chồng bà, người đang muốn bỏ bà để đi với một phụ nữ khác, và bà đã làm việc đó một cách có chủ tâm.’ Và bà Crale nhìn ông ấy – bà thật đẹp, thật duyên dáng, thanh lịch – rồi nói: ‘Ồ, không không, không phải tôi làm.’ Tôi chưa từng nghe cái gì ráo hoảnh hơn thế, chẳng hề thuyết phục tí nào. Tôi thấy Depleach già cục cựa trên ghế. Lúc đó chắc lão biết thế là xong rồi.”

Fogg ngừng lại một chút – rồi tiếp tục. “Nói vậy chứ… tôi không biết. Thế mà đó lại là điều khôn ngoan nhất bà ta làm được! Điều đó gợi lên tinh thần thượng võ – cái tinh thần quái dị thường được gắn liền với những môn thể thao bắn giết vốn vẫn khiến phần lớn dân ngoại quốc coi chúng ta như một lũ bất nhân ấy! Bồi thẩm đoàn – phải nói là cả phiên tòa – cảm thấy bà ta chẳng còn cơ hội nào. Bà còn chẳng thể đấu tranh cho bản thân. Hẳn nhiên bà chẳng thể diễn trò trước một kẻ khôn ngoan tàn bạo như Humpie già ấy. Cái giọng yếu ớt, thiếu thuyết phục ‘Ồ, không… không, không phải tôi làm.’ kia mới thảm thiết, thảm thiết làm sao. Bà ta thế là xong đời!

“Đấy, vậy mà, đó lại là điều khôn ngoan nhất bà ta làm được. Chỉ hơn nửa tiếng một chút là bồi thẩm đoàn quay trở lại. Họ ra kết luận: có tội, nhưng đề nghị được khoan hồng.

“Thực ra, ông biết không, bà Crale tương phản hẳn với người nữ còn lại của vụ án. Cô gái đó. Ngay từ đầu bồi thẩm đoàn đã không có chút cảm thông nào với cô ta. Cô ta chẳng để lộ cảm xúc gì. Xinh đẹp, cứng rắn, hiện đại. Đối với những người ở tòa thì cô ta đại diện cho loại người đó – loại người đi phá hoại gia đình. Mái ấm gia đình bị đe dọa khi tồn tại những phụ nữ như thế. Những cô nàng đầy nhục dục và chẳng coi các bà vợ hay mẹ ra gì. Có thể nói, cô ta chẳng màng gì bản thân. Cô ta thành thực. Vô cùng thành thực. Cô ta yêu Amyas Crale và ông ta cũng yêu lại, và cô ta chẳng ngại ngần gì chuyện chiếm đoạt ông ta khỏi tay vợ con.

“Tôi cũng có phần khâm phục cô gái. Cô ta có gan. Lúc đối chất, Depleach có bóng gió nọ kia ghê lắm mà cô ta bình thản đón nhận hết. Nhưng cả phiên tòa không ai thông cảm với cô ta. Và thẩm phán cũng không thích cô ta. Ông Avis già ấy. Hồi trẻ cũng chơi bời dữ lắm, mà tới lúc khoác áo choàng rồi thì cực kỳ đạo mạo. Kết luận của ông ta đối với Caroline Crale cũng rất nhẹ nhàng. Ông ta không thể chối bỏ sự thật nhưng cũng đã bóng gió về chuyện bà Crale bị khiêu khích này kia.”

Hercule Poirot hỏi. “Ông ta không ủng hộ giả thiết tự tử trong lời biện hộ à?”

Fogg lắc đầu. “Nó thực sự chẳng có cơ sở nào cả. Nghĩ mà xem, tôi không nói Depleach chưa cố hết sức. Lão rất xuất sắc. Lão đã dựng nên hình ảnh một ông chồng tử tế, đáng mến, tính khí hơi đồng bóng, bỗng phát cuồng vì yêu một cô gái trẻ xinh đẹp, lý trí can ngăn, nhưng bản thân không thể kháng cự. Rồi ông ta choàng tỉnh, chợt thấy ghê tởm chính bản thân mình, ăn năn vì đã không phải với vợ con và quyết định kết thúc tất cả! Lối thoát danh dự. Nói thật với ông, một màn trình diễn xuất sắc chưa từng thấy; giọng của Depleach khiến người ta cảm động rớt nước mắt. Ông có thể thấy con người khốn khổ ấy bị giằng xé bởi cơn say tình và chuẩn mực đạo đức của mình. Đem lại hiệu ứng tuyệt vời. Chỉ hiềm, khi màn trình diễn kết thúc, và bùa phép hết tác dụng, ông lại không thể liên hệ người đàn ông ấy với Amyas Crale. Ai cũng biết Crale quá rõ. Ông ta hoàn toàn không phải loại người như thế. Và Depleach không có chứng cớ gì để chứng tỏ điều mình nói. Tôi dám nói Crale gần như là người không có một chút lương tâm. Ông ta vô tâm, ích kỷ, một kẻ vị kỷ dửng dưng và yêu đời. Mọi chuẩn mực ông ta có cũng chỉ là để áp dụng vào tranh của mình. Tôi tin, ông ta sẽ không đời nào vẽ một bức tranh xấu xí, nham nhở dù vì bất cứ lý do gì. Nhưng nhìn chung, ông ta là một con người nhiệt huyết và yêu đời, say mê cuộc sống. Tự tử ư? Còn lâu!”

“Vậy, biện hộ theo hướng đó chẳng phải hơi thiếu khôn ngoan ư?”

Fogg nhún đôi vai gầy gò, nói. “Còn biết làm gì nữa chứ? Đâu thể nào ngồi lại và nói đây không phải một vụ án cần bồi thẩm đoàn, đâu thể nói công tố phải chứng minh bị cáo có tội. Bằng chứng cả đống ra. Bà ta có thuốc độc, đúng ra là đã ăn trộm nó. Rồi có phương tiện, động cơ, cơ hội… mọi thứ.”

“Người ta có thể tìm cách chứng tỏ rằng những thứ đó hoàn toàn được một bàn tay khác sắp đặt mà?”

Fogg thẳng thừng nói. “Bà Crale thừa nhận gần hết mọi chuyện. Và, dù thế nào đi nữa, chuyện như vậy cũng khó tin lắm. Tôi cho rằng, ý ông muốn nói là có người nào khác giết ông Crale và sắp xếp như thể chính bà là thủ phạm chứ gì?”

“Ông không nghĩ như thế cũng khả thi à?”

Fogg chậm rãi nói. “Tôi e là vậy. Ông đang muốn nói đến một nhân vật X bí ẩn. Ta biết tìm hắn ở đâu?”

Poirot nói. “Dĩ nhiên là những người thân cận rồi. Hình như có năm người có thể xem là liên can mà nhỉ?”

“Năm à? Để xem. Có một lão dở người thích vọc thảo dược. Một sở thích nguy hiểm, nhưng là một con người nhã nhặn. Khá là mờ nhạt. Không có vẻ là X lắm. Rồi cô gái đó, cô ta có thể xử Caroline, nhưng chắc chắn không đụng đến Amyas. Và đến tay buôn chứng khoán, bạn chí cốt của Crale. Tình huống kiểu đó có thể hay gặp trong truyện trinh thám, nhưng tôi không tin có thật ngoài đời đâu. Đâu còn ai nữa… à có, cô em gái, nhưng tính cô bé ấy vào làm gì. Thế là bốn.”

Hercule Poirot nói. “Ông quên mất bà gia sư.”

“À, đúng. Những người khốn khổ, gia sư ấy, họ thường bị lãng quên. Dù sao tôi cũng mang máng nhớ bà ta. Trung niên, chất phác, có năng lực. Tôi nghĩ một chuyên gia tâm lý nào đó sẽ nói là bà ta có khao khát tội lỗi với Crale và vì thế giết ông ta. Một bà cô già với khát khao bị kìm nén! Vô ích thôi, tôi chẳng tin đâu. Theo trí nhớ mơ hồ của tôi thì bà gia sư chẳng phải dạng thần kinh gì.”

“Cũng đã lâu lắm rồi.”

“Chắc tầm mười lăm, mười sáu năm gì đó. Ừ, cỡ đó. Ông chẳng thể trông đợi trí nhớ tôi về vụ án chính xác từng chút được đâu.”

Hercule Poirot nói. “Nhưng ngược lại, trí nhớ ông về vụ án rất tuyệt vời đó chứ. Tôi ngạc nhiên đấy. Ông có thể nhìn thấy nó, đúng không? Khi ông nói hình ảnh về phiên tòa hiện ra trước mắt ông.”

Fogg chậm rãi nói. “Phải, ông nói đúng, tôi có thấy, khá rõ.”

Poirot nói. “Có điều này tôi rất hứng thú muốn biết, ông bạn ạ, đó là vì sao?”

“Vì sao ư?” Fogg cân nhắc câu hỏi ấy. Khuôn mặt gầy gò thông minh của ông sáng lên, đầy hứng thú. “Ừ nhỉ, vì sao?”

Poirot hỏi. “Ông thấy rõ ràng cái gì? Các nhân chứng? Luật sư? Thẩm phán? Bị cáo ở vành móng ngựa?”

Fogg khẽ nói. “Đó là lý do, hẳn rồi! Ông đoán đúng rồi đấy. Lúc nào tôi cũng nhìn thấy bà ta… Lạ thay, vẻ bí ẩn ấy. Bà Crale có vẻ bí ẩn đó. Tôi không biết bà đẹp cỡ nào… Bà không còn trẻ lắm, trông mệt mỏi, quầng thâm dưới hai mắt. Nhưng mọi chuyện đều xoay quanh bà. Mọi sự chú ý, mọi sự kịch tính. Ấy thế mà, hết nửa thời gian, bà không ở đó. Bà đã đi, trốn đến một nơi nào đó, xa lắm… bỏ lại thân xác mình ở đó, im lìm, chăm chú, với một nụ cười lịch sự hé trên môi. Bà cứ u ám như thế, ông biết đấy, nửa sáng nửa tối. Vậy mà, dù có thế nào, bà Crale cũng đầy sức sống hơn người phụ nữ kia – cô gái với cơ thể hoàn mỹ, gương mặt xinh đẹp, và sức trẻ còn vẹn nguyên ấy. Tôi khâm phục Elsa Greer vì cô ta có gan, vì cô ta có thể chiến đấu, đứng lên chống lại những kẻ ngược đãi mình và không hề e sợ! Nhưng tôi khâm phục Caroline Crale vì bà không chiến đấu, vì bà đã rút trở về với thế giới nửa sáng nửa tối của mình. Bà không hề chiến bại vì chẳng hề chiến đấu.”

Vị luật sư ngừng lại rồi tiếp. “Tôi chỉ chắc một điều. Bà yêu người đàn ông mà mình đã giết. Yêu đến mức một nửa của bà đã chết theo ông…”

Ông Fogg, K.C., ngừng lại và lau kính.

“Ôi trời,” ông nói. “Hình như tôi đã nói những điều vô cùng kỳ cục! Lúc đó tôi vẫn còn trẻ lắm, ông biết đấy. Một người trẻ tham vọng. Những chuyện như vậy ấn tượng rất khó phai. Nhưng dù như vậy tôi vẫn tin chắc Caroline Crale là một phụ nữ rất đặc biệt. Tôi sẽ không bao giờ quên bà ta. Đúng vậy, tôi sẽ không bao giờ quên bà…”

CHƯƠNG BA

CẬU LUẬT SƯ TRẺ

George Mayhew trả lời thận trọng và không đưa ra chính kiến gì.

Dĩ nhiên, anh có nhớ vụ án, nhưng không quá rõ ràng. Cha anh là người phụ trách, ở thời điểm đó anh chỉ mới mười chín tuổi.

Phải, vụ án đã gây chấn động mạnh. Vì Crale là một người nổi tiếng khi đó. Tranh của ông ta rất đẹp – thật sự rất đẹp. Hai trong số đó được trưng bày ở Viện Tate. Cũng chẳng phải việc đó có ý nghĩa gì to tát.

Ông Poirot lịch sự xen ngang, nhưng anh không hiểu lắm ông hứng thú gì với vụ án này. Ồ, cô con gái à! Thật á? Vậy sao? Canada ư? Sao nghe người ta nói là New Zealand.

George Mayhew bớt căng thẳng. Anh thoải mái hơn.

Một trải nghiệm kinh khủng trong đời cô gái. Anh rất thông cảm với cô ấy. Thực sự thì nếu cô ấy không biết sự thật có lẽ sẽ tốt hơn. Dù vậy, giờ nói điều đó thì còn có ích gì chứ.

Cô gái muốn biết sao? Ừ, nhưng có gì để biết chứ? Có báo cáo của phiên tòa, dĩ nhiên. Còn bản thân anh thì thực sự chẳng biết gì hết.

Không, anh e rằng việc bà Crale có tội đã quá rõ rồi. Bà làm vậy nói chung cũng có lý do. Giới nghệ sĩ – thật không dễ sống chung. Với Crale, anh hiểu, không phải cô này thì là cô khác.

Và bản thân bà ấy hẳn cũng là kiểu phụ nữ chiếm hữu. Không thể chấp nhận sự thật. Ngày nay bà hoàn toàn có thể ly dị và kết thúc mọi chuyện. George Mayhew thận trọng nói thêm. “Để xem nào… ừm, Phu nhân Dittisham, hình như, chính là cô gái trong vụ án đó.”

Poirot nói là ông cũng tin thế.

“Báo chí cứ lâu lâu lại lôi chuyện đó ra,” Mayhew nói. “Bà ta vào ra tòa ly dị thường xuyên. Bà ta rất giàu, tôi đoán chắc ông cũng biết rồi. Trước Dittisham từng kết hôn với nhà thám hiểm lừng danh đó. Bà ta gần như lúc nào cũng được nhắc tới. Kiểu phụ nữ thích sự chú ý, tôi cho là thế.”

“Hoặc biết đâu chỉ là sùng bái anh tài,” Poirot gợi ý.

George Mayhew không bằng lòng với ý kiến đó. Anh miễn cưỡng chấp nhận. “À, có thể… phải, tôi nghĩ cũng có thể là vậy.”

George Mayhew như đang ngẫm nghĩ về điều đó.

Poirot nói. “Có phải công ty của anh đã đại diện cho bà Crale lâu năm rồi không?”

George Mayhew lắc đầu. “Ngược lại mới phải. Jonathan & Jonathan mới là luật sư tư vấn của nhà Crale. Tuy nhiên, trong trường hợp này, ông Jonathan cảm thấy mình không nên đại diện cho bà Crale, và ông ấy đã thu xếp với chúng tôi – đúng hơn là cha tôi – để phụ trách vụ của bà ấy. Ông Poirot à, ông đi gặp ông Jonathan già thì có ích hơn đấy. Ông ấy đã về hưu – hơn bảy mươi tuổi rồi – nhưng ông ấy quen thân với gia đình Crale lắm, và có thể nói cho ông nhiều thứ hơn tôi. Thật đấy, tôi chẳng có gì để nói cho ông cả. Lúc đó tôi còn trẻ mà. Tôi còn chả biết mình có lên tòa không cơ.”

Poirot đứng lên và George Mayhew, cũng đứng lên, nói thêm. “Có thể ông nên nói chuyện với Edmunds, thư ký luật sư của chúng tôi. Khi đó ông Edmunds còn làm cho công ty và tương đối hứng thú với vụ án này.”

•    •    •

Ông Edmunds nói năng chậm rãi. Đôi mắt ánh lên vẻ cảnh giác của luật sư. Ông từ tốn quan sát Poirot thật kỹ rồi mới miễn cưỡng cất lời. Ông nói. “Phải, tôi có chú ý tới vụ nhà Crale.” Ông gay gắt nói thêm. “Một vụ ô nhục.” Đôi mắt sắc sảo của ông đánh giá Hercule Poirot. Ông nói. “Bao năm qua rồi giờ đi khơi lại chuyện này.”

“Kết luận của tòa đâu nhất thiết phải là kết thúc.”

Edmunds chậm rãi gật gật cái đầu vuông vắn của mình. “Điều đó cũng không phải không có lý.”

Hercule Poirot nói tiếp. “Bà Crale còn một cô con gái.”

“À, tôi nhớ có một đứa bé. Con bé được gửi cho họ hàng bên nước ngoài, phải vậy không?”

Poirot tiếp tục. “Cô con gái ấy tin chắc mẹ mình vô tội.”

Hai hàng lông mày rậm rạp của ông Edmunds nhướng lên. “Cũng là lẽ thường tình mà, phải không?”

Poirot hỏi. “Ông có thể cho tôi biết điều gì để củng cố niềm tin ấy không?”

Edmunds ngẫm nghĩ. Rồi, ông chậm rãi lắc đầu. “Thật sự thì tôi cũng chẳng thể nói gì. Tôi khâm phục bà Crale. Dù bà ấy có là gì, đó cũng là một phu nhân! Không như con người kia. Một ả đàn bà trắc nết, không hơn không kém. Trơ tráo! Rác rưởi mà ngạo mạn, đúng vậy đấy, lại còn ra vẻ! Bà Crale thì rất mực quý phái.”

“Nhưng vẫn là một kẻ sát nhân?”

Edmunds cau mày. Ông nói, bớt ngượng ngập hơn trước. “Tôi từng hỏi mình điều đó, hết ngày này qua ngày khác. Ngồi ở vành móng ngựa thật bình thản và lặng lẽ. ‘Mình không tin đâu,’ tôi từng tự nhủ như thế. Nhưng, nếu ông hiểu ý tôi, ông Poirot, chẳng còn gì khác để tin cả. Chất độc cần không thể tình cờ lọt vào bia của ông Crale. Có người đã bỏ nó vào. Và nếu không phải bà Crale, thì ai làm?”

“Đó chính là vấn đề đấy,” Poirot nói. “Ai làm?”

Một lần nữa đôi mắt già nua sắc sảo ấy quan sát gương mặt Poirot. “Vậy ý của ông là thế à?”

“Còn ông nghĩ thế nào?”

Ngài thư ký ngập ngừng một lát rồi mới đáp lời. “Chẳng có gì cho thấy điều đó cả… chẳng có gì.”

Poirot nói. “Ông đã có mặt ở tòa khi diễn ra phiên điều trần của vụ án phải không?”

“Mỗi ngày.”

“Ông đã nghe các nhân chứng đưa ra bằng chứng rồi?”

“Đúng thế.”

“Ông có ấn tượng gì về họ không, có điều gì không phải hoặc bất thường không?”

Edmunds nói thẳng. “Ý ông là có ai trong số họ nói dối không chứ gì? Có ai trong số họ có lý do muốn ông Crale chết không à? Ông Poirot ơi, thứ lỗi cho tôi, nhưng ý nghĩ ấy thật là quá kịch đi.”

“Ông cũng cứ cân nhắc thử xem sao,” Poirot nài.

Poirot nhìn gương mặt tinh anh, đôi mắt mệt mỏi và trầm tư kia. Chầm chậm, đầy tiếc nuối, Edmunds lắc đầu.

“Cô Greer ấy,” ông Edmunds nói, “cô ta cay độc, và đầy hận thù! Tôi có thể nói cô ta đã nói rất nhiều điều không chấp nhận được, nhưng cái cô ta muốn là ông Crale còn sống. Có ích gì cho cô ta khi Crale chết chứ. Cô ta muốn bà Crale bị treo cổ, hẳn rồi, nhưng đó là vì cái chết đã cướp mất người đàn ông của cô ta. Cô ta như một con cọp cái bất kham! Nhưng, như tôi nói đấy, cô ta muốn ông Crale còn sống. Còn ông Philip Blake, ông ta cũng chống đối bà Crale. Có thành kiến. Công kích bà ấy bất cứ lúc nào có thể. Nhưng tôi có thể nói ông ta thành thực theo quan điểm của mình. Ông ta là bạn thân của ông Crale mà. Còn anh ông ta, ông Meredith Blake – một nhân chứng mới tệ làm sao – vừa mơ hồ, vừa do dự, hình như chẳng bao giờ chắc chắn về câu trả lời của mình. Tôi từng gặp nhiều nhân chứng kiểu đấy rồi. Nói thật nhưng lúc nào cũng có vẻ như đang nói dối hết. Không muốn nói gì nhiều quá nếu có thể tự kìm chế, ông Meredith Blake ấy. Nhờ vậy mà luật sư còn moi được nhiều thứ từ ông ta hơn nữa. Kiểu người im im nhưng dễ bị rối trí ấy. Rồi qua đến bà gia sư, bà ta làm rất tốt. Không dông dài, trả lời nhanh và đúng trọng tâm. Nghe bà ta trả lời, ông chẳng thể phân biệt được bà theo phe nào đâu. Quả thật, bà ta phản ứng rất nhanh. Kiểu người khôn khéo.” Ông ngừng một lát. “Có khi là biết nhiều hơn những gì bà ta để lộ ra nữa.”

“Cũng có khi như thế,” Hercule Poirot nói.

Poirot nhìn kỹ gương mặt nhăn nheo, tinh anh của ông Alfred Edmunds. Gương mặt bình thản và dửng dưng. Nhưng Hercule Poirot tự hỏi có phải ông vừa được gợi ý điều gì không.

CHƯƠNG BỐN

ÔNG LUẬT SƯ GIÀ

Ông Caleb Jonathan sống ở Essex. Sau một loạt thư từ qua lại đầy khách sáo, Poirot nhận được lời mời đến ăn tối và nghỉ lại, nói chung chẳng khác hoàng gia là bao. Quý ông ấy rõ là rất đặc biệt. Sau cậu George Mayhem trẻ nhạt nhẽo, thì ông Jonathan hệt như thứ rượu vang đỏ ngọt lịm của ông vậy.

Ông luật sư già có cách tiếp cận vấn đề rất riêng, và phải đến gần nửa đêm, trong lúc đang nhâm nhi một ly brandy lâu năm thơm phức, ông Jonathan mới thực sự mở lòng. Một cách khách sáo, ông cảm kích Hercule Poirot vì đã lịch sự dằn lòng không tìm cách hối thúc mình. Hiện tại, ông thấy đã đến lúc thích hợp để thảo luận chi tiết về chuyện nhà Crale.

“Đúng rồi, công ty chúng tôi đã biết nhà Crale qua bao nhiều thế hệ. Tôi biết Amyas Crale và cha ông ta, Richard Crale, và tôi còn nhớ được Enoch Crale – ông nội. Nguyên nhà đó là điền chủ cả, nghĩ về ngựa nhiều hơn người. Họ bộc trực, thích phụ nữ, và không muốn dính dáng gì đến các ý tưởng. Họ không tin vào ý tưởng. Nhưng vợ của Richard Crale lại đầy ý tưởng – nhiều hơn cả lý trí. Bà là con người của thơ ca và âm nhạc – bà chơi đàn hạc, ông biết đấy. Sức khỏe bà không tốt lắm, nhưng cách bà ngồi trên trường kỷ vô cùng quý phái. Bà hâm mộ Kingsley. Đó là lý do bà đặt tên con là Amyas. Ông cha không ưa cái tên ấy, nhưng rồi cũng đành chấp nhận.

“Amyas Crale thừa hưởng đặc điểm của cả hai. Ông ta có xu hướng nghệ sĩ từ người mẹ yếu ớt, uy quyền và cái tính vị kỷ vô tâm từ người bố. Nhà Crale ai cũng vị kỷ cả. Họ chẳng bao giờ đoái hoài đến suy nghĩ của người khác.”

Gõ gõ ngón tay thanh mảnh lên tay vịn ghế, ông già ném cho Poirot một cái nhìn sắc sảo. “Nếu tôi đoán không lầm, ông Poirot ạ, thì hình như ông quan tâm đến… tính cách, phải vậy không?”

Poirot trả lời. “Với tôi, đó là điều đáng quan tâm nhất trong mọi vụ án.”

“Tôi có thể hiểu vì sao. Để nhìn vào bên trong tên tội phạm, có thể nói vậy. Thú vị thật. Hấp dẫn thật. Dĩ nhiên, công ty của chúng tôi chưa từng thụ lý một vụ án nào. Vì vậy chúng tôi không đủ tư cách đại diện cho bà Crale, dù có muốn hay không. Tuy vậy, công ty Mayhew rất thích hợp. Họ lập hồ sơ và giao cho Depleach – có lẽ khi đó họ cũng chẳng hào hứng mấy – dù vậy, ông ta vẫn rất tốn kém và, dĩ nhiên, cũng rất thích cường điệu hóa mọi thứ nữa! Nhưng họ không lường được việc Caroline chẳng chịu diễn theo ý của ông ta. Bà ấy không phải người như thế.”

“Bà ấy thế nào?” Poirot hỏi. “Đó là cái tôi muốn biết nhất.”

“Phải, phải… dĩ nhiên. Vì cớ gì bà ấy lại làm việc đó? Đây mới là câu hỏi quan trọng nhất. Ông thấy đấy, tôi biết bà ấy trước khi bà kết hôn. Bà ấy từng là Caroline Spalding. Một cô gái nghịch ngợm vui vẻ. Đầy sức sống. Mẹ bà thành góa phụ khi còn trẻ và Caroline rất mực yêu quý mẹ mình. Rồi mẹ bà lại tái giá, có một đứa con nữa. Phải, phải, thật buồn, thật đau lòng. Những mối ghen tức trẻ con, mãnh liệt và khờ dại ấy.”

“Bà ấy ghen tức ư?”

“Cực kỳ ghen tức. Rồi một tai nạn đáng tiếc đã xảy ra. Cô bé đáng thương, về sau bà ấy dằn vặt khôn nguôi. Nhưng ông biết đấy, ông Poirot, những chuyện như vậy vẫn thường xảy ra. Chẳng thể ngăn lại. Chỉ… chỉ sự trưởng thành mới làm được thôi.”

Poirot hỏi. “Có chuyện gì?”

“Bà ấy tấn công cô em, lúc nó còn ẵm ngửa, ném cái chặn giấy vào cô bé. Cô bé bị mù một mắt và gương mặt bị biến dạng vĩnh viễn.”

Ông Jonathan thở dài, nói. “Ông có thể hình dung một câu hỏi đơn giản về chuyện đó gây ra tác động thế nào ở tòa.” Vị luật sư lắc đầu. “Nó đem lại ấn tượng Caroline Crale là một phụ nữ hung hăng không thể kiểm soát. Điều đó không đúng. Không, không hề đúng.”

Ông ngừng một lát rồi tiếp. “Caroline Spalding thường xuyên đến ở tại Alderbury. Cô ấy tốt tính, lại nhanh nhạy nữa. Richard Crale rất thích Caroline. Cô chăm sóc bà Crale và tỏ ra rất khéo léo cũng như dịu dàng, bà Crale cũng rất thích cô ấy. Cô gái ấy ở nhà không được hạnh phúc. Nhưng cô hạnh phúc ở Alderbury. Diana Crale, em gái của Amyas, rất thân với Caroline. Philip và Meredith Blake, hai chàng trai ở trang viên bên cạnh, cũng thường hay đến Alderbury chơi. Philip thì lúc nào cũng là một thằng nhóc cục súc hư hỏng, hám tiền. Tôi phải thừa nhận là mình không ưa cậu ta lắm. Nhưng tôi nghe kể là cậu ta có tài kể chuyện và là một người bạn đáng tin cậy. Meredith là kiểu người mà những người cùng thời tôi gọi là ẻo lả. Thích cỏ cây ong bướm, hay ngắm chim ngắm thú. Ngày nay người ta gọi đó là nghiên cứu thiên nhiên vậy. Ôi dào, thanh niên thời nào mà chả là nỗi thất vọng của phụ huynh. Săn bắn, câu cá… không có ai được như kỳ vọng cả. Meredith thích ngắm chim và thú vật hơn là săn bắn chúng, Philip dĩ nhiên thích thành phố hơn thôn quê và lao vào sự nghiệp kiếm tiền. Diana cưới một gã không được tử tế lắm – một sĩ quan lâm thời trong chiến tranh. Còn Amyas, mạnh mẽ, đẹp trai, đầy sinh lực, bao nhiêu nghề khác không chọn, lớn lên lại thành họa sĩ. Tôi thì tôi nghĩ ông Richard Crale chết vì sốc đấy.

“Và rồi cũng đến lúc Amyas cưới Caroline Spalding. Hai người đó hay cãi nhau, hục hặc tối ngày, nhưng cũng cưới vì tình yêu. Họ yêu nhau say đắm. Và họ vẫn quan tâm đến nhau. Nhưng Amyas cũng như mọi người nhà Crale khác, là một kẻ vị kỷ vô tâm. Ông ta yêu Caroline nhưng chưa bao giờ nghĩ cho bà ấy dù là thế nào. Chỉ làm theo ý mình muốn. Tôi nghĩ tình cảm của ông ta dành cho vợ hơn hẳn những phụ nữ khác, nhưng bà xếp sau tranh của ông ta rất xa. Tranh là ưu tiên hàng đầu. Và tôi có thể nói không phụ nữ nào chiếm được vị trí đó với tranh của ông ta. Amyas ngoại tình với phụ nữ – họ kích thích ông ta – nhưng rồi khi xong việc ông ta cứ thế bỏ mặc họ. Ông ta không phải kiểu người tình cảm, hay lãng mạn. Nhưng cũng không hẳn là một kẻ trác táng. Người phụ nữ duy nhất ông ta có chút quan tâm chính là vợ mình. Và vì biết thế nên bà ấy đã nhẫn nại chịu đựng. Amyas là một họa sĩ tài ba, ông biết đấy. Bà ấy biết, và tôn trọng điều đó. Ông ta bỏ đi theo những cuộc tình và trở về, thường là cùng với một bức tranh để khoe về chuyện đó.

“Chuyện có lẽ sẽ tiếp diễn như thế nếu không có Elsa Greer xuất hiện. Elsa Greer…”

Ông Jonathan lắc đầu.

“Elsa Greer thì sao?” Poirot hỏi.

Ông Jonathan bỗng thốt lên. “Đáng thương. Cô gái đáng thương.”

“Ông cảm thấy như thế về cô gái ấy ư?” Poirot thắc mắc.

Ông Jonathan đáp. “Có lẽ vì tôi là một ông già, nhưng tôi thấy, ông Poirot ạ, có gì đó trong sự thiếu khả năng tự vệ của tuổi trẻ khiến tôi rơi nước mắt. Tuổi trẻ thật mong manh. Thật nhẫn tâm… thật chắc chắn. Thật rộng lượng và cũng thật đòi hỏi.”

Ông Jonathan đứng lên, tiến lại chỗ giá sách. Ông lấy một cuốn sách và mở nó ra, lật vài trang, rồi đọc to:

“Nếu chàng thật lòng yêu em,

Muốn cưới em, hãy ngỏ lời ngày mai

Qua sứ giả mà em cứ đến chàng,

Báo em thời gian, nơi chốn chúng mình kết hôn,

Em nguyện trao chàng hết những gì mình có,

Và theo chàng tới cùng trời cuối đất, hỡi lang quân.”

“Qua lời của Juliet, ta thấy tình yêu song hành cùng tuổi trẻ. Không ngại ngùng, không sợ hãi, không có cái thẹn thùng của người thiếu nữ. Đó là nhờ sự dũng cảm, lòng kiên trì, sự vô tâm của tuổi trẻ. Shakespeare hiểu tuổi trẻ. Juliet chọn Romeo. Desdemona cưới Othello. Những người trẻ ấy, họ không hoài nghi, không sợ hãi, không màng thể diện.”

Poirot trầm ngâm nói. “Vậy theo ông Elsa Greer là hiện thân của Juliet?”

“Đúng thế. Cô ấy là một đứa trẻ may mắn hư hỏng – trẻ trung, xinh đẹp, giàu có. Cô ấy tìm được nửa kia của mình và giành lấy người đó không phải một Romeo trẻ tuổi, mà là một họa sĩ trung niên, đã có gia đình. Elsa Greer không bị trói buộc bởi quy luật gì, cô ấy chỉ có quy luật của thế giới hiện đại. ‘Giành lấy những gì mình muốn, vì mình chỉ sống có một lần!’”

Jonathan thở dài, ngả người ra sau, lại một lần nữa gõ nhẹ ngón tay lên tay vịn ghế.

“Một Juliet hiếu chiến. Trẻ tuổi, vô tâm, nhưng cũng cực kỳ dễ tổn thương! Đặt cược hết tất cả mọi thứ mình có. Và khi cô ấy có vẻ như đã thắng… thì đột nhiên – ở giây cuối cùng – thần chết can thiệp… và Elsa vui vẻ, nhiệt huyết, đầy sức sống ấy cũng đã chết theo. Chỉ còn lại một người phụ nữ sắt đá, lạnh lùng, đầy hận thù, hận thù đến tận xương tủy người đàn bà đã ra tay gây nên chuyện này.”

Giọng ông chợt thay đổi. “Ôi, ôi. Xin ông bỏ qua cho khi tôi có hơi bị kịch hóa câu chuyện. Một cô gái trẻ trung thiếu chín chắn, với một cái nhìn thiếu chín chắn về cuộc đời. Tôi thấy, chẳng phải một nhân vật thú vị gì cho cam. Tuổi trẻ tựa hồng trắng, mãnh liệt và mong manh, vân vân. Mất đi những điều đó rồi thì còn lại gì? Chỉ là một cô gái trẻ tầm thường tìm kiếm một người hùng ngoài đời thật để đặt lên chiếc bệ rỗng.”

Poirot nói. “Giả sử như Amyas Crale không phải một họa sĩ nổi tiếng…”

Ông Jonathan nhanh chóng đáp lời. “Đấy, đấy. Ông nắm bắt vấn đề thật xuất sắc. Cô Elsa sùng bái những anh tài. Một người đàn ông thì phải làm nên việc lớn, phải là người nổi tiếng… Còn Caroline Crale, bà ấy có thể nhìn thấy những phẩm chất nơi một nhân viên nhà băng hay một tay bán bảo hiểm! Caroline Crale yêu người đàn ông tên Amyas Crale, không phải họa sĩ Amyas Crale. Caroline Crale chín chắn, Elsa Greer thì không.”

Ông Jonathan nói thêm. “Nhưng cô ấy trẻ đẹp và tôi luôn nghĩ cô ấy thật đáng thương.”

•    •    •

Hercule Poirot lên giường ngủ với ngổn ngang ý nghĩ. Ông thấy vô cùng hứng thú với bài toán về tính cách này.

Đối với ông Edmunds, viên thư ký, Elsa Greer là một con người trơ trẽn, không hơn không kém.

Đối với ông Jonathan già, Elsa là hiện thân của Juliet bất diệt.

Còn Caroline Crale?

Mỗi người có một cái nhìn khác nhau về bà. Montague Depleach coi bà như một kẻ chủ bại – một kẻ bỏ cuộc. Đối với ông Fogg, bà là một bí ẩn. Edmunds thì xem bà đơn giản là một phu nhân. Ông Jonathan nói bà là một người mãnh liệt, thất thường.

Hercule Poirot tự hỏi, mình sẽ nhìn nhận bà như thế nào?

Đáp án cho câu hỏi đó, ông nghĩ, phụ thuộc vào kết quả của nhiệm vụ ông đang thực hiện.

Hiện tại, những người ông đã gặp ai cũng tin chắc, dù Caroline Crale có là người thế nào, bà cũng là một kẻ sát nhân.

CHƯƠNG NĂM

VIÊN ĐẠI ÚY THANH TRA

Cựu Đại úy Hale trầm ngâm rít một hơi thuốc. Ông ta lên tiếng. “Ông hứng thú với vụ này thì lạ thật đấy, ông Poirot.”

“Có lẽ là hơi khác thường thật,” Poirot thận trọng đồng tình.

“Ông thấy đấy,” Hale nói, “chuyện đã qua lâu lắm rồi.”

Hercule Poirot dự đoán trước sau gì mình cũng sẽ phát ngấy với câu nói ấy. Ông ôn tồn đáp. “Dĩ nhiên vì thế mà mọi thứ lại càng khó khăn hơn.”

“Đào lại chuyện xưa,” người đối diện ông trầm ngâm. “Chả biết để làm gì nữa, giờ…”

“Có mục đích đấy.”

“Là gì thế?”

“Người ta có thể tìm thấy niềm vui trong hành trình đi tìm sự thật chứ. Tôi thì có đấy. Và ông hẳn vẫn còn nhớ cô con gái.”

Hale gật đầu. “Phải, tôi hiểu quan điểm của cô ấy về vụ án này. Nhưng… thứ lỗi cho tôi, ông Poirot, ông là một người thông minh. Ông có thể dựng lên một câu chuyện cho cô gái mà.”

Poirot trả lời. “Thế là ông không biết cô ấy rồi.”

“Ôi, thôi nào… một người với đầy kinh nghiệm như ông!”

Poirot thẳng người lên. “Mon cherBạn tôi ơi, tôi có thể là một tay nói dối khéo léo và có hạng, có vẻ như ông nghĩ thế. Nhưng theo tôi đó không phải là một cách làm đạo đức. Tôi có tiêu chuẩn của riêng mình.”

“Xin thứ lỗi, ông Poirot. Tôi không có ý xúc phạm ông. Nhưng có thể nói, nhiều khi như thế lại tốt hơn.”

“Ồ tôi thắc mắc đấy, thật vậy sao?”

Hale từ tốn đáp. “Thật xui xẻo cho một cô gái ngây thơ vui vẻ khi vừa chuẩn bị kết hôn thì phát hiện ra mẹ mình là kẻ sát nhân. Nếu tôi là ông, tôi sẽ đến chỗ cô ấy và nói rằng, xét cho cùng, đây là một vụ tự sát. Nói rằng vụ này bị Depleach làm hỏng. Nói rằng ông hoàn toàn tin chắc chuyện Crale tự đầu độc chính mình!”

“Nhưng tôi hoàn toàn không tin điều đó! Tôi không tin lấy một giây việc Crale tự bỏ thuốc độc. Liệu ông thật sự tin rằng điều đó là có cơ sở ư?”

Hale chậm rãi lắc đầu.

“Đấy, thấy chưa? Không đâu, tôi phải có sự thật, không phải một lời nói dối, dù đáng tin hay không.”

Hale quay sang nhìn Poirot. Gương mặt phớt đỏ vuông vuông của viên đại úy dường như lại càng thêm đỏ và bạnh ra hơn. Ông nói. “Ông đòi sự thật. Nói thật với ông chứ chúng tôi nghĩ mình đã có sự thật trong vụ nhà Crale ấy.”

Poirot nói nhanh. “Lời tuyên bố ấy của ông có ý nghĩa rất lớn. Tôi biết ông là người thế nào, một con người chính trực và tài năng. Giờ thì nói tôi nghe, có phải ông hoàn toàn tin chắc bà Crale là hung thủ không?”

Viên đại úy đáp ngay. “Hoàn toàn chắc chắn, ông Poirot. Mọi chi tiết đều chỉ ra bà ấy, mọi thông tin chúng tôi thu thập được đều ủng hộ điều đó.”

“Ông có thể nói sơ qua cho tôi về những bằng chứng chống lại bà Crale không?”

“Được chứ. Tôi có xem lại vụ án khi nhận được thư ông.” Viên đại úy nhặt một cuốn sổ nhỏ lên. “Tôi đã chép lại những chi tiết quan trọng nhất ra đây.”

“Cảm ơn ông bạn. Tôi rất nóng lòng muốn nghe đây.”

Hale hắng giọng. Giọng ông phảng phất nét trịnh trọng. Viên đại úy nói. “Vào hai giờ bốn mươi lăm chiều ngày 18 tháng Chín, Thanh tra Conway nhận được cuộc gọi từ bác sĩ Andrew Faussett. Bác sĩ Faussett nói ông Amyas Crale ở Alderbury đã đột ngột tử vong và xét theo tình trạng của cái chết cũng như theo lời tuyên bố của ông Blake – một vị khách ở trong nhà – ông ta nghĩ đây là một vụ cần đến cảnh sát.

“Thanh tra Conway, cùng một hạ sĩ và một nhân viên giám định đến Alderbury ngay tức khắc. Bác sĩ Faussett ở đó đợi và đưa ông ấy đến hiện trường nơi xác của ông Crale vẫn chưa bị động đến.

“Ông Crale đang vẽ tranh trong một khu vườn nhỏ khép kín, tên là vườn Đại Bác, sở dĩ có tên đó là do nó hướng ra biển và có vài khẩu đại bác nhỏ đặt bên bờ tường răng cưa. Khu vườn nằm cách ngôi nhà khoảng bốn phút đi bộ. Ông Crale không về nhà để ăn trưa vì ông ta muốn nắm bắt một vài hiệu ứng nhất định của ánh nắng lên đá, nếu để trễ hơn thì mặt trời sẽ không còn được như thế nữa. Do đó, ông ta đã ở lại một mình trong vườn Đại Bác để vẽ tranh. Việc này được xác nhận là không phải chuyện lạ. Ông Crale không chú ý đến giờ ăn lắm. Đôi khi sẽ có người mang bánh kẹp xuống cho ông ta, nhưng thường thì ông thích được ở một mình hơn. Những người cuối cùng nhìn thấy ông ta còn sống là cô Elsa Greer (ở trong nhà) và ông Meredith Blake (hàng xóm). Hai người này cùng nhau đi bộ về lại ngôi nhà và cùng dùng bữa với tất cả mọi người trong nhà. Sau bữa trưa, họ uống cà phê ở ngoài hiên. Bà Crale uống xong chỗ cà phê của mình và nói rằng bà sẽ xuống chỗ Amyas và xem xem ông ta thế nào. Bà Cecilia Williams, gia sư, đứng lên và đi cùng bà Crale. Bà ta muốn tìm cái áo len chui đầu của học trò mình, là cô Angela Warren, em gái bà Crale. Cô Warren đã để quên cái áo ở đâu đó và bà ta nghĩ có thể nó bị bỏ lại ở ngoài bãi biển.

“Hai người họ cùng nhau lên đường. Con đường dốc xuống, xuyên qua những hàng cây, rồi hướng lên đến chỗ một cánh cửa dẫn vào vườn Đại Bác. Ông có thể vào vườn hoặc đi tiếp con đường đó xuống bãi biển.

“Bà Williams tiếp tục đi xuống dưới còn bà Crale bước vào vườn Đại Bác. Tuy vậy, gần như ngay lập tức, bà Crale thét lên và bà Williams chạy lại. Ông Crale ngả người trên ghế và đã chết.

“Bà Williams rời vườn Đại Bác sau lời kêu cứu của bà Crale và chạy vội lên nhà để gọi bác sĩ. Tuy vậy, trên đường về, bà ta gặp ông Meredith Blake và giao phó nhiệm vụ của mình cho ông ta, còn mình thì quay lại với bà Crale vì nghĩ bà ấy có thể sẽ cần có người bên cạnh. Mười lăm phút sau bác sĩ Faussett có mặt ở hiện trường. Bác sĩ thấy ngay là ông Crale đã chết được một thời gian rồi, ông ta xác định thời gian tử vong là vào khoảng một và hai giờ. Chẳng có dấu vết gì cho thấy nguyên nhân cái chết. Không có vết thương nào và điệu bộ của ông Crale hoàn toàn bình thường. Tuy nhiên, bác sĩ Faussett, vốn rất rõ tình trạng sức khỏe của ông Crale, cũng như chắc chắn việc ông ta không có bệnh hay suy nhược gì, đã yêu cầu xem xét sự việc ở mức nghiêm trọng. Đến lúc này ông Philip Blake mới tiết lộ với bác sĩ Faussett.”

Đại úy Hale ngừng nói, hít một hơi sâu và rồi tiếp tục Hồi Hai của câu chuyện.

“Rồi thì ông Blake lặp lại lời đó với Thanh tra Conway. Tóm lại thế này. Sáng hôm đó ông ta nhận được điện thoại từ anh mình, ông Meredith Blake (sống ở Trang viên Handcross, cách đó một dặm rưỡi). Ông Meredith Blake là một dược sư nghiệp dư… một nhà thảo dược học thì đúng hơn. Khi bước vào phòng thí nghiệm sáng hôm đó, ông Meredith Blake sửng sốt nhận ra một cái lọ đựng chất độc cần, mới ngày hôm trước còn khá đầy, giờ đã gần cạn. Vừa lo vừa sợ, ông ta gọi ngay cho em mình để hỏi xem nên làm gì với chuyện đó. Ông Philip Blake giục anh mình đến Alderbury ngay lập tức và sẽ cùng nhau bàn cách. Ông ta đi bộ được nửa đường thì gặp em trai và cả hai cùng nhau đến ngôi nhà. Họ vẫn chưa nghĩ ra phương án nào khả dĩ và đành gác sự việc qua một bên đợi sau bữa trưa sẽ bàn tiếp.

“Sau những lần thẩm vấn nữa, Thanh tra Conway đã xác định được những sự kiện sau: Vào buổi chiều hôm trước đó năm người đã từ Alderbury đi bộ đến Trang viên Handcross để uống trà. Họ là ông bà Crale, cô Angela Warren, cô Elsa Greer và ông Philip Blake. Trong thời gian đó, ông Meredith Blake đã rất hào hứng khoe sở thích của mình và đã đưa nhóm người xuống phòng thí nghiệm nhỏ của mình để tham quan. Trong chuyến tham quan ấy, ông ta đã đề cập đến một vài loại thuốc, trong số đó có coniine, là hoạt chất trong cây độc cần. Meredith Blake đã giải thích đặc tính của nó, than vãn chuyện giờ đây tên nó đã biến mất khỏi Dược thư và khoe rằng ông biết vài liều nhỏ của chất này có thể rất hữu hiệu trong việc trị ho gà và hen suyễn. Sau đó ông ta đã nhắc đến những đặc tính chết người của nó và thực tế là đã đọc cho các vị khách của mình vài đoạn do một tác giả người Hy Lạp viết miêu tả về tác dụng của chất này.”

Đại úy Hale ngừng lời, lại châm thuốc vào tẩu rồi mới bắt đầu Hồi Ba.

“Thượng tá Frere, Cảnh sát trưởng, giao vụ án cho tôi. Kết quả khám nghiệm cho thấy rõ rành rành. Coniine, theo tôi hiểu, không để lại bất cứ dấu vết gì rõ ràng sau khi chết, nhưng các nhân viên khám nghiệm biết mình phải tìm gì, và họ đã thu lại được một lượng thuốc độc lớn. Họ cho rằng thuốc đã được đưa vào người khoảng hai hay ba giờ trước khi chết. Trước mặt ông Crale, trên bàn, là một cái cốc không và một chai bia không. Người ta đã cho phân tích phần cặn trong cả hai thứ. Trong chai không có coniine, nhưng trong cốc thì có. Tôi đi hỏi thăm và biết được rằng, trong căn chòi hóng mát nhỏ ở vườn Đại Bác có một két bia và mấy cái cốc để sẵn phòng khi ông Crale thấy khát trong lúc vẽ tranh, thế nhưng sáng ngày hôm đó bà Crale lại mang từ ngôi nhà lớn xuống một chai bia ướp lạnh. Lúc bà ấy đến ông Crale đang mải vẽ còn cô Greer thì đang ngồi trên bờ tường răng cưa, làm mẫu cho ông ta.

“Bà Crale mở nắp chai bia, rót ra và đưa cốc bia vào tay chồng mình trong lúc ông đang đứng trước giá vẽ. Ông uống một hơi hết luôn – một thói quen, theo tôi được biết. Rồi ông nhăn mặt, đặt cái cốc xuống bàn, và nói: ‘Hôm nay cái gì cũng có vị kinh thế!’ Cô Greer đến lúc đó bèn bật cười và bảo, ‘Do gan đấy!’ Ông Crale đáp: ‘Ừ, chí ít bia cũng lạnh.’”

Hale ngừng nói.

Poirot hỏi. “Chuyện này xảy ra vào lúc nào?”

“Vào khoảng mười một giờ mười lăm. Ông Crale tiếp tục vẽ. Theo lời cô Greer, lát sau ông ta ca cẩm việc tay chân bị tê và càu nhàu rằng chắc ông bắt đầu bị thấp khớp rồi. Nhưng ông Crale là người ghét phải thừa nhận mình bị bệnh dù đó có là bệnh gì đi nữa, và hẳn nhiên ông cũng cố không thừa nhận bản thân thấy không khỏe. Có thể nói, việc ông Crale cáu kỉnh yêu cầu được ở một mình còn những người khác lên nhà ăn trưa cũng không lạ gì so với tính tình ông ta trước giờ.”

Poirot gật đầu.

Hale tiếp tục. “Vậy là Crale bị bỏ lại một mình trong vườn Đại Bác. Chắc hẳn ông ta đã ngả người trên ghế và nghỉ ngơi ngay khi chỉ còn lại một mình. Sau đó cơ bắp bị tê liệt. Không có ai bên cạnh để giúp đỡ, rồi cái chết đến.”

Poirot lại gật đầu.

Hale kể tiếp. “Chà, tôi đã thực hiện mọi thứ theo đúng trình tự. Chẳng khó khăn gì mấy với việc xem xét các sự kiện. Vào cái ngày trước đó bà Crale và cô Greer đã cãi nhau. Cô Greer đã khá xấc xược khi nói tới một số thay đổi trong cách bố trí đồ đạc ‘khi em sống ở đây.’ Bà Crale vặn lại, hỏi rằng, ‘Ý cô là sao? Khi cô sống ở đây ư.’ Cô Greer đáp: ‘Chị đừng giả vờ không hiểu ý em chứ, Caroline. Chị chả khác gì con đà điểu vùi đầu dưới cát. Chị biết rõ là Amyas và em yêu thương nhau và sẽ cưới nhau mà.’ Bà Crale nói: ‘Tôi chẳng biết gì về chuyện đó.’ Sau đó cô Greer mới đáp: ‘Ờ thì, giờ chị biết rồi đó.’ Và rồi, hình như, bà Crale quay sang ông chồng lúc đó vừa bước vào phòng và nói: ‘Amyas, có thật là anh sẽ cưới Elsa không?’”

Poirot hỏi đầy hứng thú. “Và ông Crale trả lời thế nào?”

“Hình như ông ta quay sang cô Greer và quát lên: ‘Em có bị điên không mà đi xì ra chuyện đó? Không biết giữ mồm giữ miệng hay sao?’

“Cô Greer nói: ‘Em nghĩ chị Caroline nên biết sự thật.’

“Bà Crale hỏi chồng mình: ‘Có thật thế không hả Amyas?’

“Ông ta không nhìn vợ, hình như vậy, ông ta quay mặt đi và lẩm bẩm gì đó.

“Bà Crale nói: ‘Nói đi. Em phải biết chứ.’

“Và lúc đó ông ta đáp: ‘Ừ, đúng thế đấy… nhưng giờ anh không muốn nói tới chuyện đó.’

“Rồi ông ta lại rảo bước ra khỏi phòng, còn cô Greer nói: ‘Chị thấy chưa!’ và tiếp tục, cô ta nói gì đó về việc bà Crale không nên tỏ thái độ như chó già giữ xương thế. Tất cả mọi người nên cư xử như những người biết điều. Cô ta mong rằng Caroline và Amyas sẽ có thể luôn là bạn bè tốt của nhau.”

“Thế bà Crale đáp gì?” Poirot tò mò hỏi.

“Theo lời các nhân chứng, bà Crale bật cười. Bà nói: ‘Khi nào tôi chết đã, Elsa.’ Bà đi ra cửa và cô Greer gọi với theo: ‘Ý chị là sao?’ Bà Crale quay lại và nói: ‘Tôi sẽ giết Amyas trước khi để anh ấy rơi vào tay cô.’”

Hale ngừng lời chốc lát. “Kinh khủng… nhỉ?”

“Phải.” Poirot có vẻ trầm ngâm. “Những ai nghe được điều này?”

“Bà Williams và Philip Blake lúc đó ở trong phòng. Tình thế rất khó xử cho họ.”

“Lời khai của họ về sự việc giống nhau chứ?”

“Đủ giống, làm gì có hai nhân chứng nào nhớ giống hệt nhau về một sự việc đâu. Ông cũng biết điều đó như tôi mà, ông Poirot.”

Poirot gật đầu. Ông trầm ngâm nói. “Phải, hẳn là thú vị lắm nếu thấy…” Ông bỏ lửng câu nói.

Hale tiếp tục kể. “Tôi tiến hành khám xét ngôi nhà. Trong phòng ngủ của bà Crale tôi tìm thấy dưới đáy ngăn kéo tủ, vùi sâu dưới mấy lớp với mùa đông, một cái lọ nhỏ dán nhãn hương hoa nhài. Cái lọ rỗng không. Tôi cho kiểm tra vân tay. Trên đó chỉ có vân tay của bà Crale. Khi phân tích chúng tôi phát hiện trong đó còn sót lại ít dấu vết của dầu hoa nhài, cùng với dung dịch coniine bromhydric đặc.

“Tôi báo với bà Crale và cho bà ấy xem cái lọ. Bà hồi đáp ngay lập tức. Nói rằng, tâm trạng bà đang không được ổn định. Sau khi nghe ông Meredith Blake miêu tả về thứ thuốc đó, bà đã lẻn trở lại phòng thí nghiệm, đổ lọ dầu hoa nhài có sẵn trong túi xách và đổ đầy chiếc lọ dung dịch coniine. Tôi hỏi vì sao lại làm thế thì bà đáp: ‘Nếu được tôi mong không phải nói quá cụ thể, nhưng gần đây tôi vừa bị một cú sốc lớn. Chồng tôi có ý muốn bỏ tôi để theo một phụ nữ khác. Nếu đúng thế thật, thì tôi không muốn sống nữa. Đó là lý do tôi trộm thuốc.’”

Hale ngừng nói.

Poirot nói. “Sau cùng thì cũng có khả năng như thế.”

“Có thể, ông Poirot ạ. Nhưng nếu là thế thì nó không khớp với những lời người khác nghe thấy bà ấy nói. Và rồi sáng hôm sau lại có thêm một chuyện nữa. Ông Philip Blake nghe lỏm được một phần của vụ đó. Cô Greer lại nghe được một phần khác nữa. Chuyện xảy ra giữa ông bà Crale ở trong thư viện. Ông Blake đang ở ngoài hành lang và nghe được một hai câu. Cô Greer đang ngồi bên ngoài gần cửa sổ để mở của thư viện nên nghe được nhiều hơn.”

“Thế họ nghe được những gì?”

“Ông Blake nghe bà Crale nói: ‘Anh và đám đàn bà của anh. Tôi giết anh. Có ngày tôi sẽ giết anh.’”

“Không nhắc gì đến tự sát à?”

“Chính xác. Không hề. Không có câu nào kiểu ‘Nếu ông làm thế, tôi sẽ tự sát.’ Lời chứng của cô Greer cũng chẳng khác mấy. Theo lời cô ta, ông Crale nói: ‘Hãy cố mà biết điều một chút, Caroline. Tôi yêu em và luôn mong những điều tốt nhất cho em – em và con. Nhưng tôi sẽ cưới Elsa. Ta đã đồng ý sẽ để cho nhau được tự do mà.’ Bà Crale đáp trả: ‘Được lắm, đừng bảo là tôi không cảnh cáo anh.’ Ông ta nói: ‘Ý em là sao?’ Và bà ấy đáp: ‘Ý tôi là tôi yêu anh và tôi sẽ không để mất anh. Tôi thà giết anh còn hơn để anh đi với con nhỏ đó.’”

Poirot khẽ cựa quậy. “Tôi chợt nghĩ,” ông lẩm bẩm, “cô Greer thiếu khôn ngoan lạ lùng khi nói ra chuyện đó. Bà Crale có thể dễ dàng từ chối không ly dị chồng.”

“Chúng tôi có vài bằng chứng liên quan đến chuyện đó,” Hale nói. “Có vẻ như, bà Crale đã tâm sự một chút với ông Meredith Blake. Ông ta là một người bạn cũ đáng tin cậy. Ông ta rất buồn và đã tìm cách nói vài lời với ông Crale về chuyện đó. Hình như họ nói chuyện với nhau vào chiều hôm trước. Ông Blake tế nhị khuyên can bạn mình, bảo rằng mình sẽ buồn thế nào nếu cuộc hôn nhân của ông bà Crale tan vỡ một cách tồi tệ như thế này. Ông Blake cũng nhấn mạnh việc cô Greer còn rất trẻ và lôi cô gái trẻ ấy qua cả phiên tòa ly hôn là một việc rất nghiêm trọng. Ông Crale cười (quả là một kẻ nhẫn tâm), đáp rằng: ‘Đó không phải ý của Elsa đâu. Cô ấy sẽ không xuất hiện. Bọn tôi sẽ thu xếp mọi chuyện theo cách bình thường.’”

Poirot nói. “Thế thì việc cô Greer tiết lộ mọi thứ ra lại càng quá khinh suất còn gì.”

Đại úy Hale đáp lời. “Ôi, ông biết phụ nữ là thế nào mà! Phải đấu đá nhau mới bằng lòng. Dù sao thì tình thế lúc ấy hẳn cũng khó xử lắm. Tôi không hiểu vì sao ông Crale lại để cho việc đó xảy ra. Theo lời ông Meredith Blake, ông Crale muốn hoàn thành bức tranh. Ông hiểu nổi không?”

“Có đấy ông bạn ạ, tôi nghĩ là mình hiểu.”

“Tôi thì không. Ông ta rõ ràng đang muốn kiếm chuyện!”

“Có lẽ ông ta rất bực mình với người tình trẻ của mình vì đã để lộ mọi chuyện như thế.”

“Ồ đúng rồi. Meredith Blake nói thế. Nếu Crale phải hoàn thành bức tranh thì tôi không hiểu sao ông ta không chụp vài tấm ảnh rồi vẽ lại. Tôi biết một gã vẽ tranh phong cảnh, gã làm thế đấy.”

Poirot lắc đầu. “Không… tôi có thể hiểu con người nghệ sĩ của Crale. Ông phải hiểu, bạn tôi ơi, vào lúc đó, có lẽ với Crale không gì quan trọng hơn bức tranh ấy. Dù ông ta có muốn cưới cô gái đó thế nào đi nữa, thì bức tranh cũng được ưu tiên hàng đầu. Đó là lý do vì sao ông ta hy vọng việc cô gái ấy đến ở sẽ không biến thành một trận cãi vã. Còn cô gái, dĩ nhiên, không thấy như vậy. Với phụ nữ, tình yêu luôn là ưu tiên hàng đầu.”

“Lẽ nào tôi không biết?” Đại úy Hale trầm ngâm nói.

“Đàn ông,” Poirot tiếp tục, “và đặc biệt là giới văn nghệ sĩ… họ khác.”

“Nghệ thuật!” Viên đại úy thốt lên đầy khinh miệt. “Nói gì cũng chỉ xoay quanh Nghệ thuật! Tôi không hiểu và sẽ chẳng bao giờ hiểu được nó! Ông nên nhìn thấy bức tranh Crale đang vẽ ấy. Méo mó vẹo vọ. Ông ta khiến cô gái trông như đang bị đau răng, còn bờ tường răng cưa thì xiêu vẹo. Trông chả đẹp đẽ gì, cả bức tranh ấy. Tôi chẳng thể giữ hình ảnh đó ra khỏi đầu suốt một thời gian dài sau đó. Thậm chí còn mơ thấy nó. Mà hơn thế nữa, bức tranh ấy tác động tới thị lực của tôi, tôi bắt đầu nhìn tường răng cưa lẫn tường bình thường và mọi thứ như là trong bức tranh đó. Phải, cả phụ nữ nữa!”

Poirot mỉm cười. Ông nói. “Dù ông không nhận ra, nhưng ông đang thừa nhận sự xuất chúng trong tranh của Amyas Crale đấy.”

“Vớ vẩn. Sao họa sĩ họ không thể về một thứ gì đó trông tử tế và dễ thương nhi? Sao cứ phải cố hết sức để tìm kiếm cái xấu xí?”

“Mon cherBạn tôi ơi, với vài người, họ thấy cái đẹp ở những chốn lạ thường.”

“Cô gái ấy rất xinh đẹp, phải,” Hale nói. “Trang điểm đậm xì và ăn mặc hở hang. Con gái con lứa như thế thật chẳng ra thể thống gì. Và xin nhắc ông nhớ, khi đó cách nay đã mười sáu năm. Giờ thì chẳng ai nghĩ gì về việc đó. Nhưng hồi trước… ừ thì, tôi bị sốc. Quần với sơ mi vải bố, hở cổ… và hình như chẳng còn gì khác nữa!”

“Có vẻ như ông nhớ những chi tiết này kỹ nhỉ,” Poirot lẩm bẩm đầy tinh quái.

Đại úy Hale đỏ mặt. “Tôi chỉ nói ra ấn tượng mình có thôi,” ông chua chát nói.

“Phải… phải,” Poirot dịu dàng đáp. Ông tiếp tục hỏi. “Vậy có vẻ như hai nhân chứng chính chống lại bà Crale là Elsa Greer và Philip Blake phải không?”

“Phải. Họ rất dữ dội, cả hai người họ. Nhưng bà gia sư cũng được công tố gọi lên nữa, và những lời bà ta nói có trọng lượng hơn cả hai người kia. Bà ta hoàn toàn theo phe của bà Crale, ông thấy đấy. Bất bình thay cho bà Crale. Nhưng bà ta là một người trung thực và đã thành thật đưa ra mọi lời chứng của mình mà không hề tìm cách tránh né giảm nhẹ.”

“Còn Meredith Blake?”

“Ông ta rất buồn vì chuyện này, tội nghiệp. Mà cũng phải thôi! Ông ta tự trách bản thân vì đã bào chế thứ thuốc ấy, bên pháp y cũng trách ông ta việc đó. Coniine và các muối chiết xuất ancaloit được liệt dưới Mục I trong Danh mục chất độc. Ông ta bị chỉ trích ghê lắm. Blake là bạn của cả hai bên, và chuyện đó khiến ông ta suy sụp kinh khủng, chưa kể việc là một người sống ở nơi điền viên lành xa chốn đông người bỗng một ngày bị ném ra trước mắt bàn dân thiên hạ.”

“Em gái của bà Crale có ra làm chứng không?”

“Không. Không cần thiết. Cô bé không có mặt ở đó khi bà Crale đe dọa chồng mình, và cô bé cũng chẳng thể cung cấp điều gì đặc biệt hơn mà chúng tôi không thể lấy được từ người khác. Cô bé thấy bà Crale đi đến tủ lạnh và lấy ra chai bia và, dĩ nhiên, bên Biện hộ đã có thể yêu cầu cô bé nói rằng bà Crale mang chai bia thẳng đến chỗ ông ta mà không đụng gì đến nó. Nhưng chi tiết ấy không liên quan vì chúng tôi chưa bao giờ xác nhận chất coniine có trong chai bia.”

“Làm sao bà ấy bỏ thuốc vào cốc khi có hai người quan sát được?”

“Ừ thì, trước hết, họ không hề quan sát. Có thể nói, ông Crale đang vẽ – nhìn vào tấm toan và người mẫu của mình. Còn cô Greer đang làm mẫu, ngồi gần như là xoay lưng lại với chỗ bà Crale đang đứng, và mắt thì nhìn qua vai ông Crale.”

Poirot gật đầu.

“Như tôi đã nói, cả hai người không ai quan sát bà Crale cả. Bà ấy để chất độc trong một cái ống – cái ống dùng để bơm mực trong mấy cây bút máy ấy. Chúng tôi tìm thấy những mảnh vụn của cái ống đó trên đường dẫn lên ngôi nhà.”

Poirot lẩm bẩm. “Ông có câu trả lời cho mọi thứ.”

“Thôi nào, ông Poirot! Chẳng có thành kiến gì đâu. Bà ấy dọa sẽ giết ông chồng. Bà ăn cắp chất độc từ phòng thí nghiệm. Cái lọ rỗng được phát hiện trong phòng bà và không có ai chạm vào nó trừ bà. Bà chủ ý mang bia ướp lạnh xuống cho chồng – một chuyện lạ đời, nhắc mới nhớ, khi ông nhận ra rằng họ đang cãi nhau…”

“Một chuyện rất lạ lùng. Tôi có để ý đến điểm này rồi.”

“Phải. Có hơi lộ liễu quá. Tại sao bà ấy bỗng nhiên lại tử tế như thế? Ông ta phàn nàn về vị bia, và coniine có mùi rất ghê. Bà Crale tính toán sao cho mình tìm thấy cái xác và nhờ người đi cùng đi gọi điện thoại. Tại sao? Để bà có thể lau cái chai và cái cốc rồi ấn dấu tay của ông ta lên đó. Sau đó bà có thể bảo rằng chồng mình hối hận và tự sát. Chuyện cứ như thật.”

“Quả tình là suy tính không được thấu đáo lắm.”

“Không hề. Tôi thì thấy bà ấy còn không thèm suy tính gì cơ. Hận thù và ghen tuông đến mù quáng. Bà chỉ có một suy nghĩ là giết ông ta. Sau đó, khi chuyện đã rồi, khi bà nhìn thấy ông chồng ngồi chết ở đó… Chà, đến lúc đó, tôi nghĩ bà chợt ngộ ra việc mình đã làm chính là sát nhân, và sát nhân thì sẽ bị treo cổ. Và trong tình thế tuyệt vọng, bà chỉ có thể nghĩ ra một cách thoát thân, chính là tự sát.”

Poirot nói. “Ông nói nghe thật có lý, phải. Bà ấy có thể nghĩ như thế.”

“Nhìn theo một hướng thì vụ này là một vụ có tính toán, nhưng nhìn theo hướng khác thì lại không phải vậy,” Hale nói. “Tôi không tin là bà Crale đã lên kế hoạch kỹ lưỡng mọi chuyện, ông biết đấy. Cứ thế mà nhắm mắt đâm lao thôi.”

Poirot lẩm bẩm. “Tôi tự hỏi…”

Hale tò mò nhìn viên thám tử, hỏi. “Liệu tôi đã thuyết phục được ông rằng đây là một vụ rất đơn giản chưa?”

“Gần thôi. Chưa hẳn. Còn một hai điểm kỳ lạ nữa…”

“Ông có thể gợi ý một đáp án khác hợp lý hơn chăng?”

Poirot nói. “Những người khác làm gì sáng hôm đó?”

“Chúng tôi đã điều tra họ rồi, tôi đảm bảo với ông. Chúng tôi đã kiểm tra tất cả mọi người. Không ai có cái mà ông có thể gọi là bằng chứng ngoại phạm cả, với một vụ hạ độc thì không bao giờ. Tại sao, vì một kẻ có ý định giết người hoàn toàn có thể đưa cho nạn nhân của mình một viên thuốc độc ngày hôm trước, bảo nạn nhân đó là thuốc đặc trị rối loạn tiêu hóa và dặn ông ta phải uống trước bữa trưa, sau đó thì trốn đến một góc nào đó của Anh quốc lắm chứ.”

“Ông không nghĩ vụ này có khả năng là như vậy à?”

“Ông Crale không bị rối loạn tiêu hóa. Và dù thế nào thì tôi cũng không thấy như vậy là khả thi. Tôi đồng ý là ông Meredith Blake có thể đã gợi ý vài món thuốc bậy bạ mà ông ta bào chế ra, nhưng tôi không nghĩ ông Crale lại thử chúng. Và nếu có thì hẳn ông ta đã kể lại và đùa về chuyện đó rồi. Vả lại, tại sao ông Meredith phải muốn giết ông Crale? Mọi thứ đều chỉ ra rằng họ rất thân thiết. Tất cả mọi người đều vậy. Ông Philip Blake là bạn thân của ông Crale. Cô Greer yêu ông ta. Bà Williams rất không bằng lòng với ông ta, theo tôi thấy, nhưng mâu thuẫn đạo đức không có nghĩa là phải hạ độc. Cô Warren nhỏ hay cãi nhau với anh rể, cô bé đang ở tuổi nổi loạn, chỉ vừa đi học, theo tôi nhớ, nhưng ông ta rất thích cô bé và cô bé cũng thế. Ông biết đấy, ở ngôi nhà ấy, cô bé được đối xử bằng một sự ân cần và quan tâm đến lạ thường. Ông có thể đã nghe lý do. Cô bé bị thương nặng khi còn nhỏ, bởi chính bà Crale khi bà ấy bị cơn hờn giận làm mờ mắt. Việc đó cũng cho thấy bà ấy là một người khá dễ mất bình tĩnh, phải không? Tấn công một đứa bé, và làm nó bị tật cả đời!”

“Việc đó cũng cho thấy,” Poirot trầm ngâm nói, “rằng Angela Warren có lý do để ôm hận với Caroline Crale.”

“Có thể, nhưng không phải với Amyas Crale. Và dù sao, bà Crale cũng rất yêu thương em gái mình – cho cô bé một mái nhà khi cha mẹ cô bé chết, và, như tôi nói, đối đãi với nó vô cùng tử tế – đến mức có thể nói là nuông chiều quá mức. Cô bé rõ ràng là rất thích ông Crale. Họ không cho cô bé đến tòa án và hết sức bảo vệ cô bé khỏi vụ xét xử, bà Crale kiên quyết yêu cầu chuyện đó, theo tôi biết. Nhưng cô bé rất buồn và mong muốn được gặp chị mình trong tù. Caroline Crale không đồng ý. Bà ấy nói những chuyện như vậy có thể làm ảnh hưởng đến tâm lý cô bé cả đời. Bà đã thu xếp cho cô bé được ra nước ngoài học.”

Ông Hale nói thêm. “Cô Warren về sau trở thành một phụ nữ phi thường. Đi đến những vùng đất lạ. Giảng dạy tại Hội Địa lý Hoàng gia… vân vân.”

“Và không ai còn nhớ vụ án ấy?”

“Chà, cũng một phần nhờ cái tên khác nhau. Họ thời con gái của hai người không giống nhau. Cùng mẹ mà khác cha. Nhũ danh của bà Crale là Spalding.”

“Bà Williams này là gia sư cho cô con gái hay Angela Warren?”

“Cho Angela. Đứa con gái có một bà vú, nhưng con bé cũng từng được bà Williams dạy vài bài học đơn giản mỗi ngày, theo tôi biết.”

“Con bé ở đâu lúc vụ án xảy ra?”

“Con bé với bà vú đi thăm bà. Một Phu nhân tên Tressillian. Một góa phụ đã mất hai cô con gái và rất thương con bé.”

Poirot gật đầu. “Tôi hiểu.”

Hale tiếp tục. “Về hoạt động của những người khác trong ngày xảy ra vụ giết người, tôi có thể thuật lại cho ông.

“Cô Greer ngồi ngoài hiên gần cửa sổ thư viện sau bữa sáng. Ở đó, như tôi đã nói, cô ta nghe thấy Crale và vợ cãi nhau. Sau đó, cô ta theo Crale xuống vườn Đại Bác và ngồi làm mẫu cho ông ta đến giờ trưa, đôi lúc tạm dừng để giãn cơ.

“Philip Blake sau bữa sáng thì ở trong nhà, nghe lỏm được một phần vụ cãi nhau. Sau khi Crale và cô Greer đi khuất, ông ta đọc báo đến khi anh trai mình gọi điện. Rồi ông ta đi xuống phía bãi biển để gặp anh. Họ cùng đi bộ lên, ngang qua vườn Đại Bác. Cô Greer vừa đi lên nhà để khoác thêm áo vì thấy hơi lạnh, còn bà Crale thì đang ở cùng chồng để bàn bạc chuyện gửi Angela đi học.”

“À, một cuộc trò chuyện hòa giải.”

“Chà, không hòa giải gì lắm đâu. Crale gần như là hét vào mặt bà ấy, theo tôi hiểu. Ghét bị làm phiền với những chuyện gia đình. Tôi cho rằng bà ấy muốn làm rõ mọi chuyện nếu như họ có chia tay.”

Poirot gật đầu.

Hale tiếp tục. “Hai anh em Blake trao đổi vài lời với Amyas Crale. Rồi cô Greer trở lại để tiếp tục công việc, còn Crale lại cầm cọ lên, rõ là muốn đuổi bọn họ đi. Họ hiểu ý và đi lên nhà. Nhân tiện, khi họ ở vườn Đại Bác, Crale có càm ràm việc tất cả đống bia ở dưới đó đều ấm cả, nên vợ ông ta đã hứa sẽ đem vài chai bia lạnh xuống cho chồng.”

“À ha!”

“Chính xác – À ha! Bà ấy thật ngọt ngào và dễ chịu làm sao. Họ đi lên nhà và ngồi ngoài hiên. Bà Crale cùng Angela Warren mang bia xuống.

“Sau đó, Angela Warren đi tắm biển và Philip Blake đi cùng cô bé.

“Meredith Blake mang theo một chiếc ghế ra khu đất trống ngay phía trên vườn Đại Bác. Ông chỉ thấy được cô Greer ngồi làm mẫu trên bức tường răng cưa và nghe giọng cô ta và Crale trong lúc họ trò chuyện. Ông ngồi đó và nghĩ về vụ coniine. Ông vẫn lo về vụ đó và chưa biết phải làm thế nào. Elsa Greer thấy Blake và vẫy tay chào. Khi chuông báo giờ trưa vang lên, Blake xuống vườn Đại Bác và cùng Elsa Greer trở lên nhà. Blake nhận thấy Crale trông rất lạ, theo lời khai, nhưng lúc đó ông chẳng nghĩ gì nhiều cả. Crale là kiểu người chẳng bao giờ ốm, vì thế không ai nghĩ ông ta ốm cả. Mặt khác, Crale hay có thái độ bực dọc và chán nản tùy theo việc bức tranh ông ta đang sẽ có được như ý muốn hay không. Vào những lúc như thế thì nên để Crale một mình và càng ít lời với ông ta càng tốt. Khi ấy hai người họ đã làm như vậy.

“Còn những người khác, người hầu bận rộn làm việc nhà và nấu bữa trưa. Bà Williams dành một khoảng thời gian buổi sáng ở trong phòng học để sửa bài tập. Sau đó bà ta mang vài món đồ cần khâu vá ra ngoài hiên. Angela Warren đi lòng vòng trong vườn gần hết buổi sáng, trèo cây và ăn, ông biết một cô bé mười lăm tuổi thì thế nào rồi đấy! Mận, táo xanh, lê, vân vân. Sau khi cô bé trở lên nhà thì, như tôi đã nói đấy, cô bé đi xuống bãi biển tắm cùng Philip Blake trước khi ăn trưa.”

Đại úy Hale ngừng lại. “Giờ thì,” ông nói đầy thách thức, “ông có thấy gì lạ thường trong đó không?”

Poirot nói. “Không hề.”

“Vậy thì tốt!”

Những từ đó tỏ rõ thái độ của viên đại úy.

“Nhưng đồng thời,” Hercule Poirot nói. “Tôi sẽ tự mình chứng minh lấy. Tôi…”

“Ông định làm gì?”

“Tôi sẽ đi gặp năm người này, và tôi sẽ nghe câu chuyện của từng người bọn họ.”

Đại úy Hale thở dài buồn bã. Ông nói. “Ông điên rồi ông bạn! Những câu chuyện của họ sẽ không bao giờ khớp với nhau! Ông không biết sự thật cơ bản ấy sao? Không có ai nhớ một sự việc y hệt nhau. Huống hồ là lâu lắm rồi! Trời ạ, ông sẽ có năm câu chuyện về năm vụ án mạng khác nhau!”

“Tôi,” Poirot nói, “chính là muốn thế đấy. Như vậy sẽ có ích lắm.”

CHƯƠNG SÁU

CHÚ HEO CON NÀY ĐI RA CHỢ…

Philip Blake giống hệt như những gì Montague Depleach đã mô tả. Một người đàn ông thành đạt, khôn ngoan, vẻ ngoài thân thiện – có vẻ bắt đầu đẫy đà.

Hercule Poirot đã hẹn gặp ông Blake lúc sáu giờ rưỡi chiều thứ Bảy. Philip Blake vừa hoàn thành xong vòng golf mười tám lỗ, và ông đã chơi rất xuất sắc – thắng được đối thủ của mình năm bảng. Blake đang có tâm trạng để mà thân thiện và cởi mở.

Hercule Poirot giới thiệu bản thân và mục đích của mình. Vào lúc này, ít ra ông không còn thể hiện sự tôn sùng quá mức dành cho sự thật tuyệt đối nữa. Theo ông Blake hiểu, họ đang bàn về một loạt sách chép lại những vụ án nổi tiếng.

Philip Blake cau mày, vẻ thắc mắc. “Chúa lòng lành, sao lại bày ra mấy thứ đó làm gì?”

Hercule Poirot nhún vai. Hôm nay ông cư xử gần như một người ngoại quốc. Ông muốn để đối phương tỏ thái độ hạ cố, coi thường.

Ông lẩm bẩm. “Công chúng mà. Họ thích mấy chuyện như vậy… phải, thích lắm.”

“Kinh khủng,” Philip Blake thốt lên. Nhưng ông nói điều đó bằng một giọng vui vẻ, không phải phán xét và ghê tởm mà một người nhạy cảm hơn hẳn sẽ thể hiện.

Hercule Poirot nhún vai và nói. “Bản chất con người là vậy mà. Ông Blake ạ, ông và tôi hiểu rõ thế giới này thế nào, chúng ta đâu có ảo tưởng gì về đồng loại đâu. Họ không xấu, phần lớn thì không, nhưng chắc chắn không nên lý tưởng hóa họ.”

Blake vui vẻ nói. “Tôi đã thoát khỏi ảo tưởng của mình từ lâu rồi.”

“Thay vào đó, ông lại rất giỏi kể chuyện, tôi nghe đồn thế.”

“À!” Blake chớp mắt. “Nghe chuyện này chưa?”

Poirot bật cười đúng chỗ. Câu chuyện không được đứng đắn lắm, nhưng vui.

Philip Blake ngả người lại lên ghế, cơ thể thả lỏng, đôi mắt nhíu lại vui vẻ.

Đột nhiên Hercule Poirot nghĩ ông ta trông thật giống một chú heo hạnh phúc.

Một chú heo. Chú heo con này đi ra chợ…

Người đàn ông này, Philip Blake, ông ta là người thế nào nhỉ? Một người, xem nào, vô ưu vô lo. Đủ đầy, hạnh phúc. Không có những ý nghĩ hối tiếc, không có gì cắn rứt lương tâm trong quá khứ, không có bất cứ ký ức đau buồn nào. Không hề, một chú heo được cho ăn no ngủ kỹ rồi đem ra chợ – và bán được giá…

Nhưng có lẽ, Philip Blake đã từng là gì đó hơn thế. Ông ta, khi còn trẻ, hẳn đã từng là một thanh niên đẹp trai. Đôi mắt có hơi nhỏ, có lẽ cũng hơi gần nhau quá nữa, nhưng ngoài ra thì ông ta là một chàng trai tuấn tú, bảnh bao. Giờ ông ta bao nhiêu rồi? Chắc đâu đó khoảng năm, sáu mươi. Philip Blake có lẽ gần bốn mươi, cái lúc Crale chết. Để rồi, đã bớt ngây thơ, đã bớt lao vào những cảm giác thỏa mãn thoáng qua. Đòi hỏi ở cuộc đời nhiều hơn, có lẽ thế, và được nhận lại ít hơn…

Poirot lẩm nhẩm một điều như là câu cửa miệng. “Ông hiểu tình thế của tôi rồi.”

“Không đâu, thật sự, ông biết đấy, tôi chẳng hiểu gì hết.” Tay buôn chứng khoán ngồi thẳng dậy trở lại, ánh mắt sắc sảo như thường lệ. “Tại sao lại là ông? Ông đâu phải là nhà văn đúng không?”

“Không hẳn… không. Thực ra tôi là thám tử.”

Sự khiêm tốn trong câu nói ấy của Poirot hình như chưa từng có tiền lệ.

“Hẳn rồi. Ai chẳng biết ông. Thám tử Hercule Poirot lừng danh!”

Nhưng giọng Blake ngầm chứa vẻ giễu cợt. Cơ bản mà nói, Philip Blake là một người Anh đúng nghĩa, Anh đến mức ông chẳng thể coi những gì một người ngoại quốc tự xưng là nghiêm túc.

Hẳn khi ở với bạn bè, ông sẽ kể. “Một tên bịp bợm loắt choắt dị hợm. Ôi dào, mà tôi nghi chắc đàn bà cũng đổ trước lão thôi.”

Và mặc dù cái thái độ hạ cố đầy mỉa mai đó chính là thứ Hercule Poirot đã nhắm đạt được từ trước, ông vẫn cảm thấy vô cùng khó chịu.

Philip Blake, một tay thương buôn thành đạt, chẳng hề bị ấn tượng trước Hercule Poirot! Thật không thể chấp nhận.

“Tôi rất vui,” Poirot vờ vịt, “khi ông thấy tôi nổi tiếng đến thế. Để cho ông hay, thành công của tôi đều là nhờ dựa vào tâm lý học cả – vào câu hỏi tại sao vĩnh cửu đối với hành vi của con người. Đó, thưa ông Blake, chính là thứ khiến cả thế giới hứng thú với tội ác ngày nay. Ngày trước thì là tình cảm. Những vụ án nổi tiếng chỉ toàn được kể lại theo một chiều – câu chuyện tình đi cùng với nó. Ngày nay lại khác lắm. Người ta say sưa đọc về chuyện bác sĩ Crippen giết vợ mình vì bà ấy là một phụ nữ mạnh mẽ và quyền lực, còn ông chồng thì nhỏ thó tầm thường và do đó bà ấy khiến ông ta cảm thấy thấp kém. Họ đọc về một nữ tội phạm khét tiếng giết người vì chính bản thân bà ta bị cha mình ngược đãi hồi mới ba tuổi. Như tôi nói đấy, chính cái tại sao của các vụ án mới là thứ hấp dẫn ngày nay.”

Philip Blake nói, khẽ ngáp. “Cái tại sao của đa số các vụ án cũng hiển nhiên lắm, theo ý tôi. Thường là tiền bạc.”

Poirot thốt lên. “A, nhưng quý ngài thân mến, cái tại sao không bao giờ hiển nhiên cả. Vấn đề chính là ở chỗ đó!”

“Và đó là lúc ông xuất hiện hả?”

“Và đó, như ông nói, là lúc tôi xuất hiện! Họ đề xuất viết lại chuyện về những vụ án đã qua – từ góc độ tâm lý học. Tâm lý học tội ác, đấy là sở trường của tôi. Tôi đã chấp nhận công việc đó.”

Philip Blake cười toe toét. “Có vẻ béo bở đấy nhỉ?”

“Tôi hy vọng vậy… rất rất hy vọng vậy.”

“Chúc mừng ông. Giờ thì, có lẽ ông nên nói cho tôi biết đâu là lúc tôi xuất hiện?”

“Hẳn rồi. Vụ nhà Crale, Monsieurthưa ông.”

Philip Blake không lộ vẻ ngạc nhiên, nhưng có vẻ đăm chiêu. Ông nói. “Phải, dĩ nhiên rồi, vụ nhà Crale…”

Hercule Poirot sốt ruột nói. “Ông không thấy khó chịu với chuyện này chứ, ông Blake?”

“Ồ, về việc đó.” Philip Blake nhún vai. “Chẳng ích gì khi bất mãn một chuyện mình không thể ngăn cản. Phiên tòa xử Caroline Crale thuộc về công chúng. Ai cũng có thể viết về nó. Tôi phản đối cũng có ích lợi gì. Nhưng ở một góc độ, tôi xin nói thẳng, tôi quả rất không thích. Amyas Crale là một trong những người bạn chí cốt của tôi. Tôi rất buồn khi toàn bộ câu chuyện không vui này lại bị xới lên lần nữa. Nhưng đời sẽ có lúc thế mà.”

“Ông thật triết lý, ông Blake ạ.”

“Không, không. Tôi chỉ là đủ khôn ngoan để không tính chuyện chống đối cái không thể thôi. Tôi tin câu chuyện ông viết sẽ không đến mức kinh khủng như kẻ khác sẽ làm.”

“Tôi mong, ít nhất mình có thể viết nó một cách khéo léo và tinh tế,” Poirot nói.

Philip Blake phì cười nhưng hoàn toàn không có chút gì vui vẻ. “Nghe ông nói thế tôi thấy buồn cười quá.”

“Tôi đảm bảo với ông, ông Blake, tôi rất hứng thú. Chuyện này với tôi không chỉ là vấn đề tiền bạc. Tôi thật lòng muốn phục dựng quá khứ, muốn cảm nhận và chứng kiến những gì đã xảy ra, muốn thấy phía sau cái hiển nhiên ấy và muốn hình dung suy nghĩ cũng như cảm xúc của những diễn viên trong vở kịch.”

Philip Blake nói. “Tôi không biết chuyện đó có nhiều ẩn tình gì. Đấy là một vụ khá đơn giản. Đàn bà ghen tuông, chỉ có thế thôi.”

“Ông Blake, nếu ông chịu thuật lại cho tôi phản ứng của ông với vụ việc thì sẽ có ích cho tôi lắm.”

Philip Blake bỗng nhiên gay gắt, mặt ửng đỏ. “Phản ứng! Phản ứng! Đừng có ra vẻ mô phạm như thế. Tôi đâu chỉ có đứng đó mà phản ứng! Hình như ông không hiểu là bạn tôi – bạn tôi đấy, thưa ông – đã bị giết, bị đầu độc! Và nếu tôi hành động nhanh hơn hẳn đã cứu được anh ấy rồi.”

“Tại sao ông lại nghĩ như thế, ông Blake?”

“Như thế này. Tôi cho rằng ông đã biết những tình tiết liên quan đến vụ án rồi chứ gì?”

Poirot gật đầu.

“Tốt lắm. Giờ thì sáng hôm đó, anh Meredith gọi tôi. Anh ta khá lo lắng. Một trong mấy thứ Ma dược của anh bị mất – và đúng cái thứ Ma dược chết người kinh khủng ấy chứ. Tôi bèn làm gì? Tôi bảo anh ta đến đây và hai chúng tôi sẽ cùng nhau bàn bạc. Quyết xem nên làm gì. ‘Quyết xem phương án tối ưu.’ Giờ nghĩ lại tôi không thể hiểu nổi sao mình có thể lần lữa ngu ngốc như thế! Đáng lẽ tôi phải nhận ra thời gian rất cấp bách. Đáng lẽ tôi phải chạy đến chỗ Amyas và báo ngay. Đáng lẽ tôi phải nói: ‘Caroline đã lấy cắp một trong mấy món thuốc độc mà Meredith chế, thành ra anh với Elsa nên cẩn trọng đi.’”

Blake đứng dậy. Ông bước tới bước lui trong cơn kích động.

“Chúa lòng lành, ông ạ. Ông có tin là tôi không ngừng nghĩ đi nghĩ lại điều đó không? Tôi đã biết. Tôi đã có cơ hội để cứu anh ấy, và tôi đã lần lữa, chờ Meredith! Sao tôi không nhận ra Caroline sẽ không hề day dứt hay do dự gì cả chú. Cô ta ăn cắp chất độc để dùng, và – Chúa chứng giám – dùng nó ngay khi vừa có cơ hội. Cô ta dại gì chờ đến khi Meredith phát hiện ra chất độc bị mất. Tôi đã biết – dĩ nhiên tôi đã biết – rằng Amyas đang gặp nguy hiểm chết người, và tôi đã không làm gì cả!”

“Tôi nghĩ ông hơi quá khắt khe với bản thân rồi, Monsieurthưa ông. Ông đâu có nhiều thời gian…”

Người đối diện ngắt lời ông. “Thời gian ư? Tôi có cả đống thời gian. Tôi có cả đống phương án. Như tôi nói, tôi đã có thể đi gặp Amyas, nhưng dĩ nhiên cũng phải tính đến chuyện anh ấy không tin tôi. Amyas không phải kiểu người dễ tin bản thân gặp nguy hiểm. Anh ấy sẽ nhạo báng ý kiến đó. Và anh ấy cũng chưa từng hiểu rõ bản chất độc địa của Caroline. Nhưng tôi đã có thể đến gặp cô ta. Tôi đã có thể nói. ‘Tôi biết cô đang âm mưu gì. Tôi biết cô đang định làm gì. Nếu Amyas hay Elsa chết vì trúng độc coniine, cô chắc chắn sẽ bị treo cổ.’ Điều đó hẳn sẽ làm cô ta chùn bước. Tôi cũng đã có thể báo cảnh sát. Ôi! Những chuyện đó tôi đều có thể làm được… Ấy thế mà, tôi để bản thân bị ảnh hưởng bởi phương cách chậm chạp, cẩn thận của Meredith. ‘Chúng ta phải chắc chắn, bàn cho thật kỹ, xác định rõ ràng ai là kẻ có khả năng lấy cắp nó…’ Lão già ngu ngốc chết tiệt, cả đời chẳng bao giờ chịu quyết đoán nhanh chóng! Anh ta may mắn khi là con trai cả và được hưởng cả cơ ngơi để sống nhờ. Thử mà đi kiếm tiền ấy hả, có khi mất trắng không còn một xu.”

Poirot hỏi. “Bản thân ông hoàn toàn chắc ai là người đã lấy cắp chất độc ư?”

“Dĩ nhiên. Tôi biết ngay đó phải là Caroline. Ông thấy đấy, tôi biết Caroline rất rõ.”

Poirot nói. “Thú vị thật. Tôi muốn biết, ông Blake, Caroline Crale là loại phụ nữ thế nào?”

Philip Blake gay gắt. “Cô ta chẳng phải kiểu người ngây thơ bị hại như người ta tưởng ở phiên tòa đâu!”

“Vậy bà ấy là người thế nào?”

Blake lại ngồi xuống. Ông nghiêm giọng nói. “Ông thật sự muốn biết ư?”

“Tôi thật sự rất muốn biết.”

“Caroline là một con người bại hoại. Cô ta bại hoại từ tận gốc rễ. Nói thật, người phụ nữ đó rất thu hút. Cô ta có kiểu cách ngọt ngào có thể hoàn toàn che mắt người khác. Cô ta có cái vẻ mỏng manh, yếu đuối khiến người ta dễ mủi lòng. Tôi cũng từng tìm hiểu một chút về lịch sử, đôi lúc, tôi nghĩ Nữ hoàng Scotland Mary hẳn phải có phần giống thế. Lúc nào cũng vừa ngọt ngào vừa khốn khổ vừa quyến rũ, ấy thế nhưng lại là một phụ nữ máu lạnh đầy toan tính, một nữ nhân mưu mô đã sắp đặt vụ ám hại Darnley và thoát tội. Caroline cũng như thế đấy, một kẻ mưu mô toan tính máu lạnh. Và tính khí cô ta còn bất ổn nữa.

“Tôi không biết họ đã kể ông chưa – đây không phải chi tiết quan trọng của vụ án, nhưng nó vạch rõ con người thật của cô ta – điều Caroline đã làm với em gái mình ấy? Cô ta ghen tức, ông biết đấy. Mẹ cô ta tái giá, thế là mọi sự chú ý và tình thương đều dành cho Angela bé bỏng. Caroline không chịu nổi điều đó. Cô ta định giết con bé bằng một cây xà beng, đập cây sắt vào đầu con bé. May mắn là cú đánh không trí mạng. Nhưng đó là một hành động kinh khủng.”

“Phải, thật thế.”

“Đấy, đấy là con người thật của Caroline. Cô ta phải đứng nhất. Không được như thế thì không chịu nổi. Và trong cô ta còn có một con quỷ ngạo mạn, máu lạnh sẵn sàng tính đến chuyện sát nhân.

“Cô ta có vẻ bốc đồng, ông biết đấy, nhưng kỳ thực tính toán ghê lắm. Hồi còn con gái, khi đến Alderbury, cô ta đã đánh giá tất cả chúng tôi và lên kế hoạch. Caroline không có tài sản. Tôi thì chẳng bao giờ có cửa – một thằng con thứ phải tự thân vận động. (Buồn cười thay, giờ này có khi tôi còn mua lại được cả Meredith và Crale, nếu anh ấy vẫn còn sống!) Cô ta có cân nhắc Meredith, nhưng cuối cùng lại quyết định chọn Amyas. Amyas sẽ thừa kế Alderbury, và mặc dù với ngôi nhà đó anh ấy sẽ chẳng có được bao nhiêu tiền, nhưng cô ta nhận thấy sự phi thường trong năng khiếu hội họa của anh. Cô ta đánh cược, tin rằng Amyas không những sẽ là một thiên tài mà còn giàu có nữa.

“Và cô ta đã thắng. Amyas được công nhận từ sớm. Anh ấy không phải một họa sĩ hợp thời lắm, nhưng tài năng của anh được công nhận và tranh được đón mua. Ông có thấy tranh anh ấy vẽ chưa? Có một bức ở đây này. Đến xem thử đi.”

Blake dẫn đường vào phòng ăn và chỉ lên bức tường bên trái.

“Ông xem đi. Amyas đó.”

Poirot lặng nhìn. Ông chưa từng nghĩ rằng người ta có khả năng hòa trộn một đề tài truyền thống với thứ phép màu đặc biệt của riêng mình như thế. Một bình hoa hồng đặt trên một chiếc bàn gỗ gụ trơm bóng. Một bộ tĩnh vật cũ mèm. Thế mà Amyas đã sắp xếp làm sao cho những bông hồng của ông ta rực cháy với một sức sống mãnh liệt đến gần như tàn bạo. Lớp gỗ trơn bóng của chiếc bàn rung động và sống dậy. Giải thích thế nào cảm giác rạo rực mà bức tranh khuấy lên? Vì nó thật sự rạo rực. Tỉ lệ của chiếc bàn có lẽ sẽ khiến Đại úy Hale khó chịu, ông ta sẽ chê rằng chưa từng thấy những bông hồng nào có hình dạng và màu sắc như vậy. Để rồi về sau ông ta sẽ bắt đầu ngờ ngợ không hiểu vì sao những bông hồng mình thấy lại chẳng hề ấn tượng, và lý do gì những chiếc bàn gỗ gụ tròn lại khiến ông ta khó chịu đến thế.

Poirot thở dài. Ông thì thầm. “Phải… tất cả đều ở đó.”

Blake đưa khách về lại chỗ cũ. Ông lẩm bẩm. “Tôi vốn chẳng hiểu tí gì về hội họa. Không hiểu sao tôi lại thích ngắm bức tranh đó như thế, cứ ngắm suốt. Nó thật… ôi, khốn nạn, nó thật đẹp.”

Poirot gật đầu dứt khoát.

Blake mời khách một điếu thuốc và cũng tự châm cho mình một điếu. Ông nói. “Chính anh ấy đấy, người đã vẽ nên những bông hồng ấy, người đã vẽ bức Người phụ nữ với bình lắc cocktail, người đã vẽ bức Chúa Giáng sinh xúc động và tuyệt đẹp, đó chính là người đã phải chết khi đang ở thời kỳ đỉnh cao, đã bị tước đi sự sống mãnh liệt và rực rỡ, tất cả chỉ vì một ả đàn bà tâm địa độc ác và đầy thù hận!”

Ông ngừng một chút rồi tiếp. “Ông sẽ cho rằng tôi cay cú… rằng tôi có thành kiến quá mức với Caroline. Cô ta quả thật thu hút, tôi cảm thấy điều đó. Nhưng tôi biết tôi vẫn luôn biết – con người thật đằng sau. Và con người ấy, ông Poirot ạ, thật sự xấu xa. Cô ta độc ác, thâm hiểm và là một kẻ chiếm đoạt!”

“Ấy thế mà tôi lại nghe kể rằng bà Crale đã phải chịu đựng nhiều chuyện trong suốt những năm tháng hôn nhân của mình?”

“Phải, gặp ai cô ta cũng rêu rao thế! Lúc nào cũng là kẻ tử vì đạo! Tội ông bạn Amyas. Cuộc sống vợ chồng của anh ấy là một chuỗi tháng năm bất hạnh triền miên, hoặc lẽ ra là như thế nếu không nhờ tài năng xuất chúng của anh. Tranh của Amyas, ông thấy đấy… anh ấy luôn có hội họa. Đó là lối thoát. Khi vẽ tranh, anh ấy chẳng màng gì cả, không quan tâm đến Caroline và những lời cằn nhằn của cô ta cũng như những trận cãi vã liên tu bất tận. Không hề có điểm dừng, ông biết không. Không một tuần nào trôi qua mà không có một đợt nảy lửa về chuyện này hay chuyện nọ. Cô ta thích như thế. Cãi nhau kích thích cô ta, tôi tin là vậy. Một phương tiện. Caroline có thể nói ra mọi điều cay đắng thâm độc mà mình muốn. Cô ta hẳn rất khoái trá sau mỗi trận cãi vã ấy… trông thỏa mãn và sung sướng như một con mèo. Nhưng điều đó lại rút cạn anh ấy. Anh ấy muốn hòa bình, thư giãn, một cuộc sống yên tĩnh. Dĩ nhiên một người như thế lẽ ra chẳng bao giờ nên cưới ai, anh ấy không thích cuộc sống gia đình. Một người như Crale nên yêu đương mà không ràng buộc. Ràng buộc khiến anh ấy khó chịu.”

“Ông ấy tin tưởng ông à?”

“À, anh ấy biết tôi là một người bạn đáng tin cậy. Amyas cho tôi biết nhiều chuyện. Anh ấy không phàn nàn. Chẳng phải kiểu người như vậy. Đôi khi, Amyas sẽ nói, ‘Đám phụ nữ phiền phức.’ Hay, ‘Đừng bao giờ kết hôn, ông bạn già ạ. Muốn địa ngục thì đợi sau khi chết đã.’”

“Ông biết mối quan hệ của ông ấy với cô Greer chứ?”

“Ồ có… ít ra thì tôi cũng thấy nó nảy sinh. Amyas kể với tôi là đã gặp một cô gái tuyệt vời. ‘Cô ấy rất khác,’ anh nói, ‘khác hẳn với bất kỳ ai cậu từng gặp từ trước đến nay.’ Tôi cũng chẳng để ý gì lắm đâu. Amyas lúc nào cũng nói là mình gặp cô này cô kia rất khác mà. Thường chỉ chừng một tháng sau ông mà nhắc đến tên người đó thì Amyas sẽ nhìn ông trân trân, không hiểu ông đang nói gì ngay! Nhưng cô Elsa Greer này thực sự rất khác. Tôi nhận ra điều đó khi tôi đến ở lại tại Alderbury. Elsa Greer đã tóm gọn anh ấy, ông biết không, như cá mắc mồi không thể gỡ ra. Lão già tội nghiệp ấy thành con rối của cô ta.”

“Ông cũng không thích Elsa ư?”

“Không, tôi không thích cô ta. Cô ta đích thị là một con thú săn mồi. Cô ta cũng muốn cả thể xác lẫn tâm hồn của Crale. Nhưng dù vậy, tôi nghĩ, cô ta hợp với Crale hơn là Caroline. Cô ta có khả năng sẽ để anh ấy yên một khi đã chắc chắn có được người đàn ông này. Hay biết đâu cô ta sẽ chán ngấy anh và chuyển sang những đối tượng khác. Điều tốt nhất cho Amyas là được tự do không vướng vào phụ nữ.”

“Nhưng hình như ông ấy không thích thế?”

Philip Blake thở dài, nói. “Tên ngốc nghếch ấy lúc nào cũng dính vào không ả này thì cũng ả khác. Vậy mà, xét theo một góc độ nào đó, phụ nữ thật sự không có mấy ảnh hưởng tới anh. Hai người phụ nữ thật sự đã tạo được dấu ấn trong cả cuộc đời anh là Caroline và Elsa.”

Poirot nói. “Ông ấy có thích đứa bé không?”

“Angela hả? Ồ! Bọn tôi ai cũng mến Angela. Cô bé đáng yêu lắm. Luôn nhiệt thành với mọi thứ. Khốn khổ cho bà gia sư phải dạy dỗ cô bé. Có, Amyas thích Angela, nhưng đôi khi cô bé hành xử quá lố khiến anh ấy nổi xung thiên lên, thế là Caroline sẽ can thiệp. Caro lúc nào cũng hùa theo Angela, và cả hai cùng nhau tấn công anh ấy. Amyas ghét mỗi khi Caro theo phe của em gái chống lại mình. Có chút gì đó gọi là ghen qua ghen lại, ông biết đấy. Amyas ghen với cái cách Caro lúc nào cũng đặt em gái lên hàng đầu và làm mọi thứ vì cô bé. Còn Angela ghen với Amyas và chống lại anh rể theo những cách không thể chịu nổi. Chính anh ấy quyết định cô bé nên đến trường mùa hè đó, và cô bé nổi đóa lên. Tôi nghĩ, không phải vì cô bé không thích trường học đâu, cô bé thích đi học lắm chứ, theo tôi biết… nhưng chính vì cái kiểu vũ lực giải quyết mọi thứ quá thô lỗ của Amyas khiến cho cô bé nổi xung. Cô bé chơi xỏ anh rể đủ mọi cách để trả thù. Có lần còn bỏ mười con sên lên giường anh ấy. Nhìn chung, tôi nghĩ Amyas đúng. Đã đến lúc cho cô bé vào nề nếp. Bà Williams rất giỏi, nhưng ngay cả bà ta cũng phải thừa nhận Angela bắt đầu vượt quá tầm kiểm soát của mình.”

Philip ngừng lời. Poirot nói: “Khi tôi hỏi liệu Amyas có thích đứa bé không, ý tôi là con của ông ấy cơ, cô con gái ấy?”

“Ồ, ý ông là Carla bé nhỏ à? Có, con bé đáng yêu lắm. Anh ấy thích chơi đùa cùng con bé mỗi khi có hứng. Nhưng tình cảm dành cho con bé cũng không thể ngăn anh ấy cưới Elsa, nếu ông muốn hỏi. Anh ấy không quý con bé đến mức đó.”

“Caroline Crale có thương yêu cô bé lắm không?”

Mặt Philip thoáng nhăn lại. Ông nói. “Tôi không thể nói cô ta không phải người mẹ tốt. Không, không nói thế được. Đó là điều…”

“Sao, ông Blake?”

Philip nói một cách chậm rãi và đau khổ. “Đó là điều duy nhất tôi… hối tiếc… trong chuyện này. Ý nghĩ về con bé. Tuổi còn nhỏ mà đã phải chịu một thảm cảnh như thế. Họ gửi con bé ra nước ngoài cho vợ chồng em họ của Amyas. Tôi hy vọng, tôi thật lòng hy vọng, họ có thể che giấu sự thật này với con bé.”

Poirot lắc đầu. Ông nói. “Sự thật, ông Blake ạ, như cây kim trong bọc, sẽ có ngày lòi ra. Dù cho sau từng ấy năm đi nữa.”

Tay buôn chứng khoán lẩm bẩm. “Tôi không biết nữa.”

Poirot tiếp tục. “Vì sự thật, ông Blake ạ, tôi sẽ phải nhờ ông làm một chuyện.”

“Chuyện gì?”

“Tôi muốn nhờ ông viết ra cho tôi chính xác những gì đã diễn ra vào những ngày ấy ở Alderbury. Như thế nghĩa là, tôi muốn nhờ ông viết hết tất cả những gì về vụ án mạng và những tình tiết liên quan.”

“Nhưng, ông ơi, sau ngần ấy năm ư? Làm sao tôi nhớ đúng hết được chứ?”

“Không nhất thiết như thế.”

“Phải thế chứ.”

“Không, vì một lẽ, theo thời gian, trí nhớ chúng ta sẽ giữ lại những chi tiết quan trọng và xóa đi những thứ râu ria bề ngoài.”

“Hô! Ý ông là chỉ những điểm chính thôi à?”

“Không hề. Tôi muốn có một bản chi tiết tường tận về từng sự kiện đã xảy ra, cũng như mọi cuộc nói chuyện mà ông còn nhớ được.”

“Và lỡ như tôi nhớ lầm thì sao?”

“Ông cứ cố hết sức theo trí nhớ của mình là được. Lỗ hổng thì chắc phải có thôi, đâu thể nào tránh được.”

Blake nhìn viên thám tử tò mò. “Nhưng để làm gì? Hồ sơ cảnh sát sẽ cung cấp cho ông cả vụ án chính xác hơn nhiều.”

“Không, ông Blake ạ. Hiện giờ chúng ta đang nói về mặt tâm lý học của vấn đề. Tôi không muốn những sự kiện đơn thuần. Tôi muốn những sự kiện do chính ông lọc ra. Thời gian và trí nhớ chịu trách nhiệm cho sự chọn lọc ấy. Có thể có những sự việc, những lời nói mà tôi sẽ hoài công vô ích nếu tìm trong hồ sơ cảnh sát. Những việc những lời mà ông không hề nhắc đến vì, có thể, ông cho rằng chúng không liên quan, hay vì ông không muốn nhắc lại chúng.”

Blake gắt lên. “Những gì tôi viết có đem xuất bản không thế?”

“Chắc chắn là không. Chỉ có tôi đọc thôi. Nhằm giúp tôi rút ra kết luận của riêng mình.”

“Và ông sẽ không trích trong đó ra nếu không hỏi ý tôi chứ?”

“Dĩ nhiên rồi.”

“Hừm,” Philip Blake nói. “Tôi bận lắm, ông Poirot ạ.”

“Tôi biết là sẽ khá phiền và mất thời gian của ông. Tôi rất vui nếu có thể đề nghị với ông một… mức giá hữu nghị.”

Có một khoảng lặng ngắn. Rồi Philip Blake đột ngột nói. “Không, nếu tôi đồng ý… tôi sẽ làm không công.”

“Thế ông đồng ý chứ?”

Philip cảnh báo. “Hãy nhớ, tôi không bảo đảm là trí nhớ của mình chính xác đâu.”

“Điều đó hoàn toàn dễ hiểu.”

“Vậy thì,” Philip Blake nói, “tôi nghĩ tôi nên đồng ý. Tôi có cảm giác như mình – ở một góc độ nào đó – nợ Amyas Crale việc này.”

CHƯƠNG BẢY

CHÚ HEO CON NÀY Ở NHÀ TRÔNG

Hercule Poirot không phải là người bỏ qua các chi tiết. Ông cân nhắc kỹ lưỡng phương cách tiếp cận Meredith Blake. Ông có cảm giác chắc chắn rằng Meredith Blake là một đối tượng khác hẳn Philip Blake. Chiến lược dồn dập sẽ không đem lại thành công. Phải tấn công thật từ tốn.

Hercule Poirot biết chỉ có một cách xuyên thủng pháo đài. Ông phải tiếp cận Meredith Blake với thư giới thiệu đàng hoàng. Thư giới thiệu ấy phải của các mối quan hệ xã hội, không phải công việc. May mắn là, trong cả sự nghiệp của mình, Hercule Poirot đã kết bạn được với rất nhiều người ở nhiều địa phương. Devonshire cũng không phải ngoại lệ. Ông ngồi xem xét lại những mối quan hệ mình có ở Devonshire. Kết quả là ông phát hiện ra hai người có quen biết hay là bạn bè với ông Meredith Blake. Do đó ông đến gặp ông ta với hai lá thư, một lá từ Phu nhân Mary Lytton-Gore, một góa phụ với chút gia sản, vô cùng kín đáo; và lá thư còn lại là từ một Đô đốc về hưu, có bốn thế hệ gia đình sống ở hạt này.

Meredith Blake đón Poirot trong tâm thế bối rối.

Gần đây, ông cảm thấy mọi chuyện không còn được như trước. Thật kỳ dị, thám tử tư ngày trước chỉ là thám tử tư, kẻ được ta thuê để canh chừng quà cưới ở những buổi tiệc dưới quê, kẻ được ta – muối mặt – thuê, khi sắp có vụ gì mờ ám và ta nhất định phải nắm thóp cho được.

Nhưng Phu nhân Mary Lytton-Gore lại viết ở đây. “Hercule Poirot là một người bạn lâu năm đáng kính của tôi. Nếu có thể, ông sẽ cố hết sức giúp đỡ ông ấy chứ?” Và Mary Lytton-Gore không phải – chắc chắn không phải – kiểu người có dính dáng gì đến bọn thám tử tư và tất cả mọi thứ liên quan đến chúng. Còn Đô đốc Cronshaw thì viết. “Một gã tốt bụng, hoàn toàn đáng tin cậy. Tôi rất biết ơn nếu ông có thể giúp đỡ ông ấy bằng hết khả năng của mình. Một con người thú vị chưa từng thấy, có thể kể cho ông nghe bao nhiêu chuyện hay ho.”

Và giờ con người ấy đây. Thật không thể tin nổi con người này – bộ đồ lạc lõng! – đôi bốt có khuy! – bộ ria khổng lồ kia nữa! Không phải kiểu người hợp với Meredith Blake chút nào. Trông như thể ông này chưa từng biết đến săn bắn, hay thậm chí chơi một môn thể thao nào vậy. Một người ngoại quốc.

Hercule Poirot đọc chính xác những ý nghĩ vừa xẹt qua đầu người đối diện mình, có phần thích thú.

Ông cảm thấy hứng thú của mình tăng lên đáng kể khi đoàn tàu đưa ông đến vùng quê miền Tây. Giờ ông đã có thể nhìn thấy, bằng chính đôi mắt của mình, nơi diễn ra những sự kiện đã qua từ lâu lắm.

Chính nơi đây, Trang viên Handcross này, hai anh em trẻ tuổi đã sống, họ đã đến Alderbury, có thời gian vui vẻ, cùng chơi tennis, và kết thân với Amyas Crale trẻ tuổi cùng cô gái tên Caroline. Chính nơi đây, vào cái ngày định mệnh ấy, Meredith đã lên đường đến Alderbury. Đã mười sáu năm rồi. Hercule Poirot thích thú nhìn người đàn ông đang chào đón mình bằng – có thể nói – một vẻ lịch thiệp đầy miễn cưỡng.

Đúng như những gì ông đã tưởng tượng. Meredith Blake có những nét hao hao với mọi quý ông miền quê khác của nước Anh, những người có gia sản be bé và niềm ham mê hoạt động ngoài trời.

Một chiếc áo vải tuýt hiệu Harris cũ sờn, một gương mặt trung niên thân thiện, sạm nắng, với đôi mắt xanh đã hơi mờ, một cái miệng nhỏ, khuất một phần sau bộ ria mép rậm rạp. Poirot thấy Meredith Blake tương phản rất nhiều so với người em trai. Người đàn ông này có cái vẻ lừng khừng, hẳn nhiên do lối suy nghĩ từ tốn. Như thể nhịp điệu của ông giảm dần qua năm tháng, trong khi em trai mình thì tăng lên.

Như Poirot đã dự đoán, Meredith là người không thể vội vàng được. Cuộc sống bình yên ở vùng điền viên nước Anh đã ngấm vào trong máu thịt ông ta.

Vị thám tử thấy Meredith trông già hơn em trai mình rất nhiều, dù là theo lời ông Jonathan, họ cách nhau hình như chỉ hai năm.

Hercule Poirot vẫn luôn tự hào về bản thân vì khả năng đối phó với một người cổ hủ. Đó không phải là lúc ta cố tỏ vẻ mình là người Anh. Không, ta phải là một người ngoại quốc – một người ngoại quốc đúng nghĩa – và để đối phương rộng lòng lượng thứ cho cái thực tế ấy. “Dĩ nhiên rồi, mấy tên ngoại quốc này á, bọn nó chả biết cái gì. Ai lại đi bắt tay ở bữa sáng. Ờ mà, dù sao gã đó cũng được lắm…”

Poirot dự định sẽ tạo ra một ấn tượng tương tự về bản thân như thế. Hai người đàn ông nói chuyện, một cách đầy thận trọng, về Phu nhân Mary Lytton-Gore và về Đô đốc Cronshaw. Họ cũng nhắc đến một số cái tên khác. May là Poirot có biết anh họ của bà nọ và chị vợ của ông kia. Ông có thể thấy một chút ấm áp bắt đầu xuất hiện trong đôi mắt của ông điền chủ. Gã này coi chứ cũng quen biết nhiều người đàng hoàng.

Poirot khéo léo và âm thầm chuyển đề tài sang nói về mục đích chuyến viếng thăm của mình. Ông nhanh chóng kết thúc mọi sự chống đối vốn chẳng thể tránh khỏi. Cuốn sách này sớm muộn gì cũng sẽ được viết thôi, buồn thay! Cô Crale – hay giờ đây gọi là cô Lemarchant – rất mong ông sẽ đảm nhận trọng trách biên soạn thật cẩn thận. Các sự kiện, không may thay, đều thuộc về công chúng. Nhưng họ có thể làm nhiều thứ để tránh gây đụng chạm. Poirot lẩm bẩm rằng trước đây ông đã từng dùng ảnh hưởng âm thầm của mình để tránh một vài đoạn văn hoa mỹ nào đó trong một cuốn hồi ký.

Meredith Blake đỏ mặt tía tai. Tay ông khẽ run lên trong lúc nhồi tẩu thuốc. Ông lên tiếng, giọng có hơi lắp bắp. “Th… thật kinh khủng, cái cách bọn chúng đào bới những chuyện này lên. M… mười sáu năm rồi. Sao không chịu để nó yên chứ?”

Poirot nhún vai. Ông đáp. “Tôi đồng ý với ông. Nhưng biết làm sao giờ? Có người muốn như thế. Và ai cũng có quyền được tái dựng lại một vụ án đã qua và bình luận về nó.”

“Tôi thấy như thế thật không ra gì.”

Poirot lẩm bẩm. “Buồn thay, thời đại ta đang sống chẳng còn thể thống gì nữa… Ông hẳn sẽ ngạc nhiên, ông Blake ạ, nếu ông biết những tác phẩm không mấy dễ chịu mà tôi đã thành công trong việc – nói sao nhỉ – làm dịu bớt. Tôi rất mong được làm hết khả năng để tránh cho cô Carla khỏi tổn thương tinh thần trong chuyện này.”

Meredith Blake lẩm bẩm. “Carla bé nhỏ! Con bé ấy! Một phụ nữ trưởng thành. Thật khó mà tin được.”

“Tôi biết. Thời gian trôi nhanh quá, phải không?”

Meredith Blake thở dài. Ông đáp. “Quá nhanh.”

Poirot nói. “Như ông sẽ thấy trong lá thư của cô Crale tôi vừa đưa ông, cô ấy rất mong được biết mọi điều có thể về những sự kiện đau buồn trong quá khứ.”

Meredith Blake nói với một chút khó chịu. “Tại sao? Tại sao lại đào mọi thứ lên lần nữa? Để nó qua đi có phải tốt hơn bao nhiêu không?”

“Ông Blake à, ông nói thế vì ông biết quá khứ rất rõ. Ông nên nhớ, cô Crale không biết gì cả. Cô ấy chỉ biết câu chuyện được kể lại qua những bản báo cáo chính thức.”

Meredith Blake nhăn mặt. “Phải, tôi quên mất. Con bé tội nghiệp. Phải dính vào một tình cảnh kinh khủng như thế. Hẳn sửng sốt lắm khi biết được sự thật. Rồi lại còn những bản báo cáo lạnh lùng, tàn nhẫn về vụ án ấy nữa.”

“Ta không thể nào có được sự thật đúng nghĩa nếu chỉ qua việc đọc lại những ghi chép về vụ án. Chính những sự việc bị loại ra mới là những chi tiết quan trọng. Những tình cảm, những cảm xúc… những vai diễn mà các diễn viên đảm nhận trong vở kịch. Những sự kiện khác thường…”

Ông ngừng lời, và người đối diện ông hăm hở nói tiếp, như một diễn viên vừa được nhắc thoại.

“Những sự kiện khác thường! Chính thế. Nếu có sự kiện khác thường nào, thì chính là trong vụ này đây. Amyas Crale là một người bạn cũ, gia đình cậu ấy và gia đình tôi đã quen biết nhau qua bao thế hệ rồi, nhưng ta phải công nhận rằng tư cách của cậu ấy, nói thật, rất tồi. Dĩ nhiên, cậu ấy là họa sĩ, và có lẽ đó là lý do. Nhưng kìa… chính Amyas ấy đã để cho những sự kiện tồi tệ như vậy xảy ra. Cậu ấy để cho mình ở trong vị thế mà không người bình thường nào lại muốn nghĩ đến.”

Hercule Poirot nói. “Nghe ông nói vậy tôi cũng lấy làm lạ. Chuyện này tôi thấy khó hiểu lắm. Một người đàn ông với xuất thân như thế, một con người nổi tiếng như thế, lại đi rêu rao về chuyện ngoại tình của mình.”

Khuôn mặt gầy gò, do dự của Blake sinh động hẳn lên. Ông nói. “Chính thế, nhưng vấn đề là Amyas chưa bao giờ là một con người bình thường cả! Ông thấy đấy, Crale là một họa sĩ, và với cậu ta tranh luôn là ưu tiên thứ nhất, thật sự đôi khi còn tới độ quá đáng nữa kia! Chính tôi cũng chẳng hiểu những người tự nhận mình là nghệ sĩ ấy nữa… chẳng bao giờ hiểu nổi. Tôi hiểu Crale một chút, dĩ nhiên, bởi vì tôi quen cậu ta từ nhỏ. Những người như chúng tôi thuộc cùng tầng lớp. Và trên nhiều phương diện, Crale cũng như mọi người chúng tôi, chỉ khi xét đến chuyện hội họa, cậu ta mới thoát ra khỏi những chuẩn mực thông thường. Ông biết đấy, cậu ta chẳng phải một tay nghiệp dư. Crale đứng đầu, phải nói là thống trị. Có người còn bảo cậu ta là thiên tài nữa. Có khi họ nói đúng. Nhưng kết quả là, cậu ta luôn bất ổn, có thể nói như vậy. Khi Crale vẽ tranh, chẳng còn gì quan trọng cả, chẳng còn gì được phép ngáng đường cậu ấy. Như một kẻ mộng du. Hoàn toàn bị kiểm soát bởi công việc mình đang làm. Chỉ khi tranh đã hoàn thành, Crale mới tỉnh khỏi cơn mê và bắt đầu lê bước trở về với cuộc sống thường nhật.”

Blake nhìn Poirot dò hỏi và viên thám tử gật đầu.

“Tôi thấy là ông đã hiểu. Chà, thế nên tôi nghĩ tình cảnh lạ thường này xảy ra là do vậy đó. Crale yêu cô gái này. Cậu ta muốn cưới cô gái. Cậu ta sẵn lòng từ bỏ vợ và con thơ để đến với cô ta. Nhưng Crale đã bắt tay vào vẽ cô ta ở dưới này, và muốn hoàn thành bức tranh. Chẳng còn gì quan trọng với cậu ta nữa cả. Crale chẳng nhìn thấy gì khác. Và dù tình huống lúc ấy vô cùng khó xử với hai người phụ nữ có liên quan, nhưng cậu ta dường như không mảy may nghĩ đến.”

“Hai người kia có ai hiểu được quan điểm của ông ấy không?”

“Ồ có… ở một phương diện nào đó. Tôi nghĩ là Elsa có. Cô gái đó vô cùng hào hứng với bức tranh của cậu ta. Nhưng tình hình lúc đó cũng rất khó khăn với cô ta, dĩ nhiên rồi. Còn Caroline thì…”

Blake ngừng lời.

Poirot nói. “Caroline thì… phải, đúng thế.”

Meredith Blake nói, gần như khá khó khăn mới thốt lên thành lời. “Caroline thì, tôi thì luôn, ừm, tôi đã rất thích Caroline. Có lúc tôi còn… còn hy vọng cô ấy sẽ lấy mình. Nhưng chuyện đó chẳng mấy mà tan thành mây khói. Dù vậy, tôi vẫn, không biết phải nói sao, vẫn… hết lòng vì cô ấy.”

Poirot trầm ngâm, gật đầu. Câu nói có phần xưa cũ ấy – theo ông thấy – thật điển hình cho tính cách của người đàn ông trước mặt. Meredith Blake là kiểu người sẽ sẵn sàng hết lòng cho một thứ tình yêu lãng mạn và cao quý. Ông sẽ tận tụy vì người phụ nữ của mình mà không hy vọng được đáp trả. Phải, những việc đó rất khớp với tính cách của Blake.

Poirot nói, thận trọng lựa chọn từ ngữ. “Ông hẳn đã rất phẫn nộ trước… thái độ đó… thay cho bà ấy?”

“Có chứ. Ồ, có. Tôi… thực ra tôi đã phản đối chuyện đó với Crale.”

“Việc này xảy ra khi nào?”

“Thực ra là một ngày trước… trước khi có chuyện. Bọn họ đến đây uống trà, ông biết đấy. Tôi kéo Crale qua một bên và… và nói chuyện với cậu ta. Thậm chí tôi nhớ mình còn nói là chuyện này không hề công bằng cho cả hai bọn họ.”

“À, ông nói thế ư?”

“Đúng. Lúc đó, tôi không nghĩ… ông thấy đấy, tôi không nghĩ cậu ta nhận thức được tình hình.”

“Có lẽ thế.”

“Tôi nói với Crale là cậu ta đang đặt Caroline vào một tình thế không thể chịu đựng nổi. Nếu cậu ta muốn cưới cô gái này, thì ít ra cũng không nên để cô ta ở trong ngôi nhà đó… ừ thì, dù gì cũng không nên trưng ra trước mặt Caroline chứ. Tôi nói, như thế là một sự sỉ nhục không thể chịu đựng.”

Poirot tò mò hỏi. “Vậy ông ấy trả lời thế nào?”

Meredith Blake khinh bỉ đáp. “Cậu ta nói. ‘Caroline đành phải chịu thôi.’”

Hercule Poirot nhướng mày. “Một câu trả lời không mấy cảm thông nhỉ,” ông nói.

“Tôi thấy thật đáng khinh. Tôi đã mất bình tĩnh. Tôi nói rằng dĩ nhiên cậu ta không quan tâm đến vợ mình, không cần biết mình đã làm cô ấy khốn khổ thế nào, nhưng còn cô gái thì sao? Cậu ta không nhận thức được rằng tình thế ấy cũng rất kinh khủng cho cô ta ư? Cậu ta trả lời là Elsa cũng phải chịu!

“Rồi cậu ta tiếp tục. ‘Meredith, hình như cậu không hiểu, tác phẩm mình đang thực hiện đây là bức tranh đẹp nhất mà mình từng vẽ. Đẹp lắm, mình nói thật. Và mình sẽ không để cho chuyện ghen ăn tức ở của đàn bà phá hỏng nó đâu… không bao giờ.’

“Nói chuyện với cậu ta thật vô vọng. Tôi bảo hình như cậu đã vứt bỏ mọi thứ lễ nghi đạo đức bình thường rồi. Tôi nói, ‘Vẽ tranh không phải là tất cả.’ Lúc đó cậu ta bèn ngắt lời tôi. Bảo rằng: ‘À, nhưng với mình thì là vậy.’

“Tôi vẫn còn rất tức giận. Tôi nói cái cách mà cậu ta lúc nào cũng đối xử với Caroline thật không ra gì. Cuộc sống của cô ấy với cậu ta thật tồi tệ. Cậu ta bảo rằng mình biết và rất lấy làm tiếc. Rất lấy làm tiếc! Cậu ta nói. ‘Mình biết. Merry, cậu không tin lời mình, nhưng đó là sự thật. Mình đã cho Caroline một cuộc sống kinh khủng còn cô ấy đã vô cùng nhẫn nại với mình. Nhưng mình nghĩ, cô ấy có biết. Caroline biết bản thân đang dính vào chuyện gì. Mình đã nói thẳng với cô ấy mình là loại người ích kỷ đáng khinh và buông thả thế nào mà.’

“Sau đó tôi bảo rằng cậu ta có khôn thì đừng đi phá hoại cuộc hôn nhân của mình. Còn con gái và bao thứ khác phải nghĩ tới nữa. Tôi nói mình hiểu một cô gái như Elsa có thể khiến đàn ông chao đảo, nhưng cậu ta nên kết thúc mọi chuyện, thậm chí là vì chính Elsa. Cô ta quá trẻ. Cô ta liều lĩnh dính vào chuyện này, nhưng biết đâu về sau sẽ vô cùng hối tiếc. Tôi bảo bộ cậu không thể suy nghĩ lại, kết thúc mọi chuyện trong êm đẹp và quay về với vợ mình ư?”

“Thế ông ấy bảo sao?”

Blake nói. “Cậu ta chỉ có vẻ… xấu hổ. Cậu ta vỗ vai tôi và nói. ‘Merry, cậu là một người tốt. Nhưng cậu quá cảm tính. Cứ chờ đến khi bức tranh hoàn thành, rồi cậu sẽ thấy là mình đúng.’

“Tôi nói. ‘Xé mẹ bức tranh của cậu đi.’ Thế là Crale cười và bảo tất cả đàn bà loạn trí ở Anh cũng không thể làm thế. Rồi tôi nói chẳng phải sẽ tốt hơn nếu giữ kín mọi chuyện với Caroline cho đến khi bức tranh hoàn thành sao. Cậu ta mới đáp là chuyện đó không phải lỗi của cậu ta. Chính Elsa là người khăng khăng đòi tiết lộ mọi thứ. Tôi hỏi ‘Tại sao?’ Và cậu ta nói Elsa cho rằng dù gì thì chuyện đó cũng đã chẳng tốt đẹp gì. Cô ta muốn mọi thứ rõ ràng và trung thực. Ừ thì, dĩ nhiên, theo một góc độ nào đó, ta có thể hiểu và nể phục cô gái vì thế. Dù cho cái lối cư xử của cô ta có tệ thế nào, thì ít ra cô ta cũng muốn thành thật.”

“Sự trung thực đôi khi còn làm tăng thêm rất nhiều nỗi đau và phiền muộn,” Hercule Poirot nhận xét.

Meredith Blake nhìn Poirot ngờ vực. Ông không thích ý nghĩ đó lắm. Ông thở dài. “Quãng thời gian đó… thật tồi tệ với tất cả chúng tôi.”

“Amyas Crale có vẻ như là người duy nhất không bị ảnh hưởng bởi tất cả chuyện đó,” Poirot nói.

“Và vì sao? Vì cậu ta là một kẻ ích kỷ đáng khinh. Giờ thì tôi nhớ ra vẻ mặt cậu ta lúc ấy. Nhăn nhở cười với tôi và nói: ‘Đừng lo, Merry. Mọi chuyện rồi sẽ ổn cả thôi!’

“Một kẻ lạc quan vô phương cứu chữa,” Poirot thì thầm.

Meredith Blake nói. “Cậu ta là kiểu người không xem phụ nữ ra gì. Lẽ ra tôi đã có thể bảo cậu ta rằng Caroline tuyệt vọng thế nào.”

“Bà ấy bảo ông thế à?”

“Không phải nói thành lời. Nhưng lúc nào tôi cũng không quên gương mặt cô ấy buổi chiều hôm đó. Trắng bệch và căng cứng với một vẻ hớn hở tuyệt vọng. Caroline nói và cười rất nhiều. Nhưng đôi mắt cô ấy – trong đôi mắt ấy có một nỗi đau khổ mà có lẽ là thứ kinh tâm động phách nhất mà tôi từng chứng kiến trên đời. Caroline cũng là một phụ nữ rất đỗi dịu dàng nữa.”

Hercule Poirot nhìn Blake chừng một hai phút mà không nói lời nào. Rõ ràng con người trước mặt ông không thấy sự bất hợp lý nào khi nói như thế về một người phụ nữ đã rắp tâm giết chồng mình vào ngày hôm sau.

Meredith Blake nói tiếp. Lúc này ông đã không còn giữ vẻ ngờ vực thù địch ban đầu nữa. Hercule Poirot được trời ban cho khả năng lắng nghe. Với những người như Meredith Blake, việc hồi tưởng lại những gì đã qua có một sức hấp dẫn rõ ràng. Lúc này đây ông như thể đang nói cho chính mình nghe chứ không phải cho Poirot nữa.

“Tôi nghĩ đáng lẽ mình phải nghi ngờ có chuyện gì đó. Chính Caroline là người chuyển chủ đề cuộc nói chuyện sang… sở thích nho nhỏ ấy của tôi. Đó là niềm đam mê của tôi, phải nói vậy. Dược thảo học Anh quốc cổ, ông biết đấy, là một ngành nghiên cứu rất thú vị. Có biết bao nhiêu loài cây trước đây từng được dùng làm thuốc mà giờ đã biến mất khỏi Dược thư chính thống. Và tuyệt vời làm sao, thật đấy, khi ta chiết xuất một thứ nào đó và sản phẩm của cái công đoạn đơn giản ấy có thể làm nên điều kỳ diệu. Không phải lúc nào cũng cần đến bác sĩ. Người Pháp, bọn họ hiểu điều đó – một số tisanestrà thảo mộc của họ thuộc hàng đầu thế giới.” Lúc này đây ông ta hoàn toàn bị cuốn vào sở thích của mình.

“Ví dụ như trà bồ công anh; tuyệt vời. Hoặc như chiết xuất của quả tầm xuân… hôm nọ tôi đọc thấy ở đâu đó là giới y khoa lại bắt đầu coi trọng thứ đó trở lại. Ồ đúng vậy, tôi phải thú nhận tôi thích bào chế. Thu hoạch cây cỏ vào lúc thích hợp, sấy khô chúng, giầm chúng… vân vân. Thậm chí có đôi khi tôi mê tín đến mức thu hoạch rễ cây vào lúc trăng tròn hay vào những thời điểm mà cổ nhân đã dặn. Tôi còn nhớ, hôm đó tôi đã giới thiệu rất cụ thể cho các vị khách của mình về cây độc cần. Loài cây đó nở hoa hai năm một lần. Ông thu hoạch trái khi chúng chín, chỉ vừa trước lúc chúng chuyển màu vàng. Coniine, ông biết đấy, là chất chiết xuất từ đó ra, tôi không nghĩ là trong cuốn Dược thư mới nhất có đề cập đến bất cứ phương thức điều chế nào của nó, nhưng tôi đã chứng minh sự hữu dụng của chất đó trong điều trị ho gà, cũng như là cả hen suyễn nữa…”

“Ông nói đến tất cả những điều này trong phòng thí nghiệm của mình ư?”

“Đúng vậy, tôi dẫn họ đi một vòng, giải thích các loại thuốc khác nhau cho họ – nữ lang và cái cách nó thu hút bọn mèo, chỉ cần cho chúng hít một hơi thôi là đủ! Rồi họ hỏi về cây bạch anh và tôi nói với họ về cây cà dược và chất atropin. Tất cả bọn họ đều rất hứng thú.”

“Bọn họ? Bọn họ gồm những ai?”

Meredith Blake có vẻ hơi ngạc nhiên như thể đã quên rằng người đối thoại với mình không hề có mặt vào lúc diễn ra sự việc.

“Ồ, cả bọn. Xem nào, Philip có ở đó, rồi Amyas, và Caroline, dĩ nhiên. Angela. Cả Elsa Greer nữa.”

“Chỉ có bấy nhiêu thôi?”

“Phải, tôi nghĩ thế. Phải, tôi tin chắc thế,” Blake nhìn ông tò mò. “Ở đó còn phải có ai nữa ư?”

“Tôi nghĩ biết đâu có cả bà gia sư…”

“Ồ, tôi hiểu. Không, chiều hôm đó bà ta không có mặt. Tôi nghĩ mình quên mất tên bà ta rồi. Một phụ nữ tử tế. Rất nghiêm túc với công việc. Tôi nghĩ Angela khiến bà ta khá lo lắng.”

“Tại sao lại thế?”

“À thì, cô bé ấy cũng dễ thương, nhưng lại có xu hướng nổi loạn. Lúc nào cũng bày chuyện nọ chuyện kia. Có hôm cô bé còn để một con sên hay cái gì đó lên lưng Amyas trong lúc cậu ấy đang chăm chú vẽ tranh. Thế là cậu ấy nổi đóa lên. Mắng cô bé xối xả. Chính sau chuyện đó nên cậu ta mới khăng khăng với ý kiến trường học.”

“Tức là cho cô bé ấy học nội trú?”

“Phải. Tôi không nói cậu ta không ưa cô bé, nhưng đôi khi cậu ta thấy cô bé phiền phức. Và tôi nghĩ, lúc nào tôi cũng có cảm giác như…”

“Sao?”

“Như thể cậu ta ghen vậy. Ông thấy đấy, Caroline là nô lệ cho Angela. Có lẽ, ở một phương diện nào đó, với cô ấy, Angela luôn là ưu tiên số một, và Amyas không thích điều đó. Chuyện đó cũng có lý do, dĩ nhiên. Tôi sẽ không nhắc đến đâu, nhưng…”

Poirot ngắt lời. “Lý do là Caroline hối hận vì đã ra tay làm tổn thương cô bé phải không?”

Blake thốt lên ngạc nhiên. “Ơ, ông biết à? Tôi không định nhắc đến chuyện đó đâu. Xưa lắm rồi. Nhưng đúng, tôi nghĩ đó là lý do vì sao thái độ của Caroline lại như thế. Có vẻ như cô ấy luôn nghĩ rằng mình chẳng thể làm gì để… bù đắp, có thể nói thế.”

Poirot trầm ngâm gật đầu. Ông hỏi. “Còn Angela? Cô bé có căm hận chị gái khác cha của mình không?”

“Ồ không, đừng bao giờ nghĩ thế. Angela rất thương Caroline. Tôi dám chắc cô bé không một lần nào để bụng chuyện cũ đó. Chỉ có Caroline là không thể tha thứ cho bản thân.”

“Angela có chấp nhận chuyện học nội trú không?”

“Không hề. Cô bé rất giận Amyas. Caroline theo phe cô bé, nhưng Amyas đã quyết định. Trừ cái tính nóng nảy, Amyas nói chung là một người xuề xòa dễ tính, nhưng khi cậu ta đã xù lông lên thì ai cũng phải nhường. Cả Caroline và Angela đều chịu thua.”

“Cô bé dự định lúc nào sẽ đi học?”

“Học kỳ mùa thu, tôi nhớ hình như khi đó bọn họ đang chuẩn bị cho cô bé. Tôi nghĩ, nếu không phải vì thảm kịch ấy, vài ngày sau là cô bé đã lên đường rồi. Sáng ngày hôm đó hình như mọi người có nói chuyện về việc thu xếp hành lý cho cô bé.”

Poirot nói. “Còn bà gia sư?”

“Bà gia sư thì sao, ý ông là gì?”

“Bà ấy thấy ý kiến đó thế nào? Chuyện đó làm bà ấy mất việc, chẳng phải sao?”

“Đúng vậy… à, tôi nghĩ chuyện đó cũng có ảnh hưởng đến công việc của bà ta. Carla bé nhỏ cũng có được học một chút, nhưng dĩ nhiên là con bé mới có… đâu sáu tuổi hay gì đó thôi. Con bé có bảo mẫu. Họ sẽ không giữ bà Williams lại để chờ con bé đâu. Phải rồi, tên bà ta là Williams. Cái cách mà mọi thứ quay trở lại với ta từng chút một trong khi ta nói về chúng mới lạ lùng làm sao.”

“Phải, dĩ nhiên. Giờ thì ông đã trở lại nơi đó rồi, phải không, miền đất quá khứ ấy? Ông nhớ lại từng phân cảnh – người ta nói những gì, cử chỉ của họ ra sao, biểu cảm của họ thế nào?”

Meredith Blake chậm rãi nói. “Một cách nào đó, đúng vậy… Nhưng ông biết đấy, có những lỗ hổng… Có những mảng miếng rất lớn bị mất đi. Ví dụ như, tôi nhớ mình đã thấy sốc như thế nào lúc mới phát hiện ra việc Amyas sẽ bỏ Caroline… nhưng tôi không tài nào nhớ ra chính cậu ta tiết lộ cho tôi điều đó hay là Elsa nữa. Tôi nhớ mình có tranh cãi với Elsa về chuyện này, thực ra tôi chỉ cố tìm cách chỉ cho cô ta thấy rằng làm như thế là sai trái. Và rồi cô ta chỉ cười tôi với cái điệu cười tỉnh bơ của mình và bảo rằng tôi quá cổ hủ. Ừ, tôi công nhận là tôi cổ hủ, nhưng tôi vẫn nghĩ là mình đúng. Amyas đã có vợ và con, cậu ta nên ở lại với họ.”

“Nhưng cô Greer lại thấy rằng lối suy nghĩ như thế lạc hậu?”

“Đúng. Ông cứ nghĩ xem, mười sáu năm trước, người ta không xem ly dị là một chuyện cơm bữa như ngày nay đâu. Nhưng Elsa là kiểu con gái thích lối sống hiện đại. Cô ta nghĩ rằng nếu hai con người bên nhau không hạnh phúc thì tốt hơn hết là cứ chia tay. Cô ta nói rằng Amyas và Caroline cãi nhau liên miên, và sẽ tốt hơn cho đứa bé nếu không phải lớn lên trong cảnh cha mẹ bất hòa.”

“Và lý lẽ của cô gái không tác động gì đến ông ư?”

Meredith Blake chậm rãi nói. “Lúc nào tôi cũng có cảm giác rằng Elsa không hiểu mình đang nói gì. Cô ta trích lại những thứ mình đọc trong sách hay nghe bạn bè mình nói lại, như một con vẹt. Elsa – nói thế này hơi lạ – nhưng cô ta có chút gì đó đáng thương. Quá trẻ và quá tự tin.” Ông ta ngập ngừng. “Ông Poirot, có gì đó ở tuổi trẻ có thể khiến người ta… cực kỳ xúc động.”

Hercule Poirot nói, nhìn ông ta với vẻ thích thú. “Tôi hiểu ý ông muốn nói…”

Blake nói tiếp, dường như là nói với bản thân hơn là với Poirot. “Tôi nghĩ, có lẽ đó là một phần vì sao tôi nói chuyện với Crale. Cậu ta già hơn cô gái đó gần hai mươi tuổi. Như thế thật không ra sao.”

Poirot thì thầm. “Than ôi… có mấy ai thay đổi được. Khi một người đã quyết tâm làm một điều gì đó, dễ gì mà bảo họ quay đầu.”

Meredith Blake nói. “Đúng vậy.” Giọng ông có chút cay đắng. “Hẳn nhiên tôi đã can thiệp không thành. Nhưng ngày đó, tôi cũng chẳng phải một người có khả năng thuyết phục gì cho cam. Đến nay vẫn vậy thôi.”

Poirot liếc nhanh con người đó. Ông nhận ra ngay trong vẻ cay đắng kia sự bất mãn của một con người nhạy cảm nhưng thiếu cá tính. Và ông cũng tự thừa nhận sự thật trong những gì Blake vừa nói. Meredith Blake không phải người có thể thuyết phục một ai làm hay không làm điều gì. Những nỗ lực thiện chí của ông sẽ luôn bị gạt ra, thông thường là với sự bao dung, không bực bội, nhưng chắc chắn sẽ bị gạt ra. Những cố gắng ấy chẳng có chút trọng lượng. Về bản chất, Blake là một con người chẳng thể gây tác động với ai.

Poirot nói, có ý muốn thay đổi chủ đề đau lòng này. “Ông vẫn còn phòng thí nghiệm thuốc của mình chứ?”

“Không.”

Từ đó được thốt ra ngay lập tức, với một sự chóng vánh đến gần như đau đớn. Meredith Blake nói, mặt đỏ lựng lên. “Tôi bỏ hết tất cả, tháo dỡ mọi thứ. Tôi không thể nào tiếp tục được – làm sao tôi có thể – sau những gì đã xảy ra. Ông thấy đấy, toàn bộ chuyện đó có khi hoàn toàn là do tôi.”

“Không, không, ông Blake ạ, ông nhạy cảm quá rồi.”

“Nhưng ông không thấy sao? Nếu tôi không thu thập đống thuốc khốn kiếp ấy? Nếu tôi không nhấn mạnh chúng, khoe chúng, khiến mọi người để ý đến chúng vào chiều hôm đó? Nhưng tôi nào có ngờ… tôi nào dám nghĩ… làm sao tôi…”

“Phải, làm sao ông biết chứ.”

“Nhưng tôi cứ huyên thuyên về chúng. Tự mãn với chút kiến thức ít ỏi của mình. Một kẻ ngu ngốc ngạo mạn, đui mù. Tôi chỉ cho họ thấy cái thứ coniine khốn kiếp ấy. Thậm chí tôi còn ngu ngốc tới mức đưa họ vào thư viện và đọc cho họ nghe đoạn trong Phaedo, miêu tả lại cái chết của Socrates. Một đoạn văn tuyệt mỹ mà tôi hằng ngưỡng mộ. Nhưng nó đã ám ảnh tôi kể từ ngày đó.”

Poirot nói. “Người ta có tìm thấy dấu vân tay nào trên lọ coniine không?”

“Của cô ấy.”

“Caroline Crale à?”

“Phải.”

“Không phải của ông ư?”

“Không. Tôi không trực tiếp cầm cái lọ, ông thấy đấy. Tôi chỉ cho họ thôi.”

“Nhưng đồng thời, ông cũng phải có lần cầm vào cái lọ chứ?”

“Ồ, hẳn rồi, nhưng tôi thường xuyên lau chùi chai lọ định kỳ mà, tôi không bao giờ cho phép người hầu vào đó, dĩ nhiên, và trước đó bốn năm ngày tôi đã lau dọn một lượt.”

“Ông khóa cửa phòng chứ?”

“Luôn luôn.”

“Caroline Crale lấy chất coniine từ cái lọ lúc nào?”

Meredith Blake đáp một cách miễn cưỡng. “Cô ấy là người cuối cùng rời phòng. Tôi gọi cô ấy, tôi nhớ, và cô ấy hối hả chạy ra. Hai má cô ấy hơi ửng lên, còn đôi mắt thì dáo dác và kích động. Ôi chúa ơi, tôi có thể thấy cô ấy rõ mồn một ngay lúc này.”

Poirot nói. “Chiều hôm đó ông có lần nào nói chuyện với bà ấy không? Ý tôi là, ông có lần nào thảo luận về vấn đề giữa hai vợ chồng bà Crale không?”

Blake chậm rãi nói bằng một giọng khe khẽ. “Không trực tiếp. Cô ấy có vẻ – như tôi đã bảo ông – rất buồn. Tôi nói với Caroline lúc mà hai chúng tôi gần như chỉ có một mình. ‘Có chuyện gì không ổn à, em yêu quý?’ Cô ấy đáp. ‘Mọi thứ đều không ổn.’ Tôi ước gì ông có thể nghe vẻ tuyệt vọng trong giọng nói của cô ấy. Những lời đó là sự thật tuyệt đối không thể chối cãi. Chẳng có cách gì tránh né điều đó – Amyas Crale là cả thế giới của Caroline. Cô ấy nói, ‘Mọi thứ đều đã hết… kết thúc cả rồi. Em xong rồi, Meredith ạ.’ Rồi cô ấy cười phá lên và quay sang những người khác, bỗng chốc lại hết sức vui vẻ một cách không bình thường chút nào.”

Hercule Poirot chầm chậm gật đầu. Trông ông rất giống một con búp bê sứ. Ông nói. “Phải, tôi hiểu, là như thế…”

Đột nhiên, Meredith Blake nắm tay lại đấm xuống. Ông cao giọng, gần như hét lên. “Để tôi nói ông nghe, ông Poirot… khi Caroline Crale khai ở phiên tòa rằng mình lấy chất độc đó để cho bản thân, tôi thề với ông cô ấy đã nói sự thật! Ở thời điểm đó. trong đầu cô ấy tuyệt nhiên không có ý nghĩ giết người. Tôi thề là không. Về sau cô ấy mới nghĩ đến chuyện đó.”

Hercule Poirot hỏi. “Ông có chắc là về sau cô ấy có ý nghĩ đó không?”

Blake nhìn trân trối. Ông nói. “Ông nhắc lại cho? Tôi không hiểu lắm…”

Poirot nói. “Tôi hỏi liệu ông có chắc là ý nghĩ giết người có thật sự nảy ra không? Bản thân ông có hoàn toàn tin chắc Caroline Crale đã chủ ý thực hiện hành vi giết người hay không?”

Meredith Blake thở khó nhọc. Ông thốt lên. “Nhưng nếu không… nếu không… ý ông là… ừm, một tai nạn hay gì đó?”

“Không hẳn như thế.”

“Ông nói gì lạ vậy.”

“Thật là lạ không? Ông đã gọi Caroline Crale là một phụ nữ dịu dàng. Người dịu dàng có ra tay giết người không?”

“Cô ấy dịu dàng, nhưng đồng thời… thì, đã từng có nhiều vụ cãi vã bạo lực lắm, ông biết đấy.”

“Vậy thì không dịu dàng lắm nhỉ?”

“Nhưng cô ấy dịu dàng thật mà… Ôi, biết giải thích thế nào bây giờ.”

“Tôi đang cố hiểu đây.”

“Caroline rất mau miệng, kiểu nói năng thẳng đuột không suy nghĩ. Cô ấy có thể nói ‘Tôi ghét anh. Ước gì anh chết đi cho rảnh.’ Nhưng không có nghĩa… không có… nói là làm.”

“Vậy theo ý ông, việc bà Crale giết người là không giống với tính cách của bà ấy?”

“Ông có những cách đặt vấn đề lạ lùng làm sao, ông Poirot ạ. Tôi chỉ có thể nói, phải, tôi thừa nhận như thế thật không giống với tính cách của cô ấy. Tôi chỉ có thể giải thích chuyện đó bằng cách nghĩ rằng cô ấy đã bị khiêu khích quá sức chịu đựng. Cô ấy yêu chồng mình. Trong tình cảnh như thế, một phụ nữ có thể… ừm, giết người.”

Poirot gật đầu. “Phải, tôi đồng ý…”

“Lúc đầu tôi chết điếng. Tôi không tin đó có thể là sự thật. Và đúng là không phải, không phải con người thật của Caroline gây ra chuyện đó, nếu ông hiểu ý tôi.”

“Nhưng ông khá chắc chắn rằng, theo lý, Caroline Crale là hung thủ phải không?”

Một lần nữa, Meredith Blake trân trối nhìn viên thám tử. “Ông bạn à… nếu không phải cô ấy thì…”

“Sao, nếu không phải thì sao?”

“Tôi không thể nghĩ ra một kết luận nào khác. Tai nạn ư? Chắc chắn là không thể.”

“Đúng là không thể, tôi công nhận.”

“Và tôi không tin vào giả thiết tự sát. Dù sao cũng phải đưa giả thiết ấy ra, nhưng với những ai biết Crale thì điều đó chẳng hề đáng tin chút nào.”

“Đúng.”

“Vậy ta còn lại gì?” Meredith Blake hỏi.

Poirot điềm tĩnh đáp. “Còn lại khả năng là Amyas Crale đã bị một ai khác giết.”

“Nhưng như thế thật vô lý!”

“Ông nghĩ vậy ư?”

“Tôi chắc chắn. Ai muốn giết cậu ta chứ? Ai có thể giết cậu ta chứ?”

“Ông phải là người biết nhiều hơn tôi.”

“Nhưng ông không thật sự tin rằng…”

“Có lẽ là không. Tôi thích xem xét các khả năng. Ông cứ cân nhắc ý đó thật cẩn thận xem. Nói tôi nghe ông nghĩ gì.”

Meredith nhìn viên thám tử chằm chằm trong một hai phút. Rồi ông cụp mắt xuống. Sau một hai phút nữa mới chầm chậm lắc đầu. Ông nói. “Tôi không thể tưởng tượng ra bất cứ khả năng nào khác. Tôi cũng muốn nghĩ ra lắm. Nếu có bất kỳ lý do gì để nghi ngờ ai khác tôi sẽ rất sẵn lòng tin rằng Caroline vô tội. Tôi không muốn nghĩ cô ấy là hung thủ. Ban đầu tôi cũng không tin nổi đâu. Nhưng còn ai khác ở đó nữa đây? Philip – bạn chí cốt của Crale? Elsa? Không đời nào. Tôi? Trông tôi có giống một kẻ sát nhân không? Một bà gia sư đáng kính? Hai người hầu già trung thành? Có lẽ ông sẽ gợi ý rằng Angela làm điều đó? Không, ông Poirot ạ, chẳng có khả năng nào khác. Không ai có thể giết Amyas Crale ngoài vợ mình cả. Nhưng cậu ta đã đẩy cô ấy đến bước đường đó. Và thế là, tôi nghĩ, xét ở một góc độ, suy cho cùng, đó cũng là tự tử thôi.”

“Tức là ông ấy chết vì những hành động của mình, tuy không phải do chính bàn tay của ông ấy?”

“Phải, có lẽ xem xét sự việc như thế thì cũng hơi kỳ lạ. Nhưng… ông xem đấy… nhân và quả thôi.”

Hercule Poirot nói. “Ông Blake ạ, có bao giờ ông nghĩ rằng ta gần như lúc nào cũng có thể biết được lý do giết người bằng cách tìm hiểu về người bị giết không?”

“Tôi chưa thật sự… phải, có lẽ tôi hiểu ý ông muốn nói.”

Poirot nói. “Nếu ông không biết thực sự nạn nhân là kiểu người ở như thế nào, thì ông sẽ chẳng thể thấy được hết hoàn cảnh của vụ án.”

Poirot nói thêm. “Đó chính là điều tôi đang tìm kiếm – cũng là điều ông và em trai ông đã giúp đem lại cho tôi – sự tái hiện con người tên Amyas Crale.”

Meredith Blake không để tâm đến ý chính trong câu nói ấy. Ông chỉ chú tâm vào một điều duy nhất. Ông nói sẵng. “Philip?”

“Phải.”

“Ông cũng đã nói chuyện với nó ư?”

“Hẳn rồi.”

Meredith Blake gắt. “Lẽ ra ông nên đến gặp tôi trước.”

Poirot khẽ mỉm cười, ông nhã nhặn phác tay. “Nếu theo chế độ con trưởng thừa kế thì đúng là nên thế thật,” ông nói. “Tôi biết ông là anh. Nhưng xin ông hiểu cho, em trai ông sống ở London, gặp ông ấy trước thì dễ hơn.”

Meredith Blake vẫn còn chau mày. Ông mím môi vẻ khó chịu, lặp lại. “Lẽ ra ông nên đến gặp tôi trước.”

Lần này, Poirot không đáp. Ông đợi. Và chẳng mấy chốc, Meredith nói tiếp.

“Philip có thành kiến.”

“Vâng?”

“Nói đúng ra, nó là một đứa đầy thành kiến, lúc nào cũng vậy.” Ông ném nhanh một cái nhìn khó chịu về phía Poirot. “Nó sẽ tìm cách khiến ông có thành kiến với Caroline.”

“Điều đó có còn quan trọng không, đã qua lâu lắm rồi?”

Meredith Blake thở hắt ra. “Tôi biết. Tôi quên mất là đã lâu thế rồi, đã kết thúc rồi. Không còn ai có thể hại Caroline được nữa. Nhưng đồng thời tôi cũng không muốn ông có ấn tượng sai lệch về cô ấy.”

“Và ông nghĩ em trai ông sẽ khiến tôi có ấn tượng sai lệch à?”

“Thật tình là vậy. Ông thấy đấy, lúc nào cũng có một… tôi biết nói sao nhỉ… một sự đối kháng giữa nó và Caroline.”

“Tại sao?”

Câu hỏi đó dường như khiến Blake khó chịu. Ông nói. “Tại sao ư? Làm sao tôi biết được tại sao? Chuyện nó thế đấy. Philip lúc nào cũng gắt gỏng với Caroline mỗi khi có dịp. Tôi nghĩ hình như nó khó chịu khi Amyas cưới cô ấy. Suốt gần cả năm trời nó chẳng hề lại gần nhà họ. Thế mà Amyas gần như là bạn chí cốt của nó đấy. Tôi nghĩ đó là lý do thực sự. Nó không nghĩ người phụ nữ này xứng đáng. Và có lẽ nó cảm thấy ảnh hưởng của Caroline sẽ phá hoại tình bạn giữa họ.”

“Có đúng vậy không?”

“Không, dĩ nhiên. Amyas luôn yêu quý Philip… cho đến phút cuối cùng. Vẫn thường trêu nó là hám tiền rồi bụng to rồi Philip Phàm Phu nói chung. Philip không quan tâm. Thường nó chỉ cười và bảo may là Amyas có một người bạn khả kính như vậy.”

“Em của ông phản ứng thế nào về mối quan hệ với Elsa Greer?”

“Ông biết đấy, tôi thấy khó mà nói được. Thái độ của nó không dễ xác định. Tôi nghĩ, nó khó chịu với Amyas việc cậu ta si mê cô gái đó quá mức. Nó từng nhiều lần bảo rằng chuyện sẽ không thành đâu và cậu ta rồi sẽ hối hận. Nhưng đồng thời tôi cũng có cảm giác như… phải, tôi cảm thấy rõ là nó hơi khoái trá khi nhìn thấy Caroline đau khổ.”

Poirot nhướng mày. Ông nói. “Ông ấy cảm thấy thế thật ư?”

“Ôi, đừng hiểu lầm tôi. Tôi chẳng dám nói gì hơn rằng tôi tin, sâu tít trong tâm trí nó, cảm giác đó có tồn tại. Tôi không biết nó có bao giờ tự nhận ra rằng mình cảm thấy như vậy hay không. Philip và tôi chẳng giống nhau lắm, nhưng có một mối liên kết, ông biết đấy, giữa những con người mang cùng dòng máu. Anh em thường hiểu nhau nghĩ gì.”

“Thế còn sau thảm kịch ấy?”

Meredith Blake lắc đầu, trên mặt thoáng vẻ đau khổ. Ông nói. “Phil tội nghiệp. Nó tổn thương kinh khủng lắm. Hoàn toàn suy sụp vì chuyện đó. Ông thấy đấy, nó thương yêu Amyas lắm. Thậm chí có một chút sự sùng bái trong đó, tôi nghĩ vậy. Amyas Crale và tôi bằng tuổi nhau. Philip nhỏ hơn hai tuổi. Và nó lúc nào cũng ngưỡng mộ Amyas. Phải… chuyện đó là một cú sốc lớn với nó. Nó… nó cực kỳ ghét Caroline vì thế.”

“Ít nhất thì, ông ấy hoàn toàn chắc chắn, phải không?”

Meredith Blake nói. “Tất cả chúng tôi đều chắc chắn…”

Một khoảng im lặng. Rồi Blake nói với giọng buồn rầu bực bội của một con người yếu đuối. “Chuyện đã qua lâu rồi… đã chìm vào quên lãng… thế mà giờ ông đến… đào xới mọi thứ lên…”

“Không phải tôi. Mà là Caroline Crale.”

Meredith nhìn viên thám tử trân trối. “Caroline? Ý ông là sao?”

Poirot nói, quan sát người đối diện. “Caroline Crale con.”

Gương mặt Meredith giãn ra. “À, phải, đứa con gái. Carla bé nhỏ. Tôi… thoạt đầu đã hiểu lầm ông.”

“Ông tưởng tôi nói Caroline Crale mẹ ư? Ông nghĩ rằng bà ấy không – biết nói sao nhỉ – không yên lòng nơi chín suối ư?”

Meredith Blake run rẩy. “Đừng mà.”

“Ông biết bà ấy viết cho con gái mình không? Những lời trăn trối, bảo rằng mình vô tội.”

Meredith Blake nhìn Poirot. Ông nói, giọng đầy hoài nghi. “Caroline viết thế ư?”

“Phải.” Poirot ngừng một lát rồi nói tiếp. “Điều đó khiến ông ngạc nhiên à?”

“Điều đó sẽ khiến ông ngạc nhiên nếu ông có thấy cô ấy ở tòa. Một sinh vật đáng thương, mệt mỏi, vô phương tự vệ. Thậm chí chẳng hề chống cự.”

“Một kẻ chủ bại?”

“Không, không. Cô ấy không như thế. Tôi nghĩ, đó là sự thừa nhận việc cô ấy đã giết người đàn ông mình yêu – hoặc ít ra là tôi nghĩ thế.”

“Giờ thì ông không còn chắc chắn nữa?”

“Cô ấy đã viết như thế… long trọng như thế… trước khi chết.”

Poirot ướm lời. “Biết đâu là một lời nói dối thiện ý?”

“Có thể.” Nhưng Meredith không mấy chắc chắn. “Như thế không… không giống với Caroline…”

Hercule Poirot gật đầu. Carla Lemarchant cũng đã nói như thế. Carla chỉ có một chút ký ức sâu sắc của trẻ con. Nhưng Meredith Blake thì đã biết rõ Caroline. Đây là lời xác nhận đầu tiên Poirot có được cho thấy niềm tin của Carla là có cơ sở… … . .

Meredith Blake ngước nhìn Poirot. Ông nói chậm rãi. “Nếu… nếu Caroline vô tội… Ôi, thật điên rồ! Tôi không thấy… bất cứ một giải pháp nào khả dĩ cả…”

Ông quay ngoắt sang Poirot. “Còn ông? Ông nghĩ thế nào?”

Im lặng.

“Hiện tại,” cuối cùng Poirot nói, “tôi không nghĩ gì cả. Tôi chỉ thu thập các ấn tượng. Caroline Crale như thế nào. Amyas Crale như thế nào. Những người khác lúc đó như thế nào. Chính xác thì chuyện gì đã xảy ra vào hai ngày đó. Đó là cái tôi cần. Chăm chỉ tỉ mẩn xem xét lại từng sự kiện một. Em của ông sẽ giúp tôi việc đó. Ông ấy sẽ gửi cho tôi một bản tường trình về những sự kiện mà mình nhớ được.”

Meredith Blake gay gắt nói. “Ông sẽ không có được gì đâu. Philip là một người bận rộn. Thứ gì đã đã trôi khỏi trí nhớ của nó rồi thì coi như quên và xong luôn. Nó sẽ nhớ sai lệch hết tất cả mọi chuyện.”

“Dĩ nhiên sẽ có những khoảng trống. Tôi biết thế.”

“Tôi nói ông này…” Meredith đột nhiên ngừng nói, rồi tiếp tục, gương mặt ửng đỏ lên khi cất tiếng. “Nếu ông muốn, tôi… tôi cũng có thể làm điều tương tự. Ý tôi là, cũng giống như đối chiếu vậy, đúng không?”

Hercule Poirot nồng nhiệt nói. “Thế thì thật quý. Một ý kiến tuyệt vời!”

“Phải. Tôi sẽ làm. Tôi có mấy cuốn nhật ký cũ ở đâu đó. Ông hiểu cho,” ông cười ngượng nghịu. “Tôi không rành ngôn ngữ văn chương lắm. Cả chính tả tôi cũng chẳng giỏi. Ông… ông đừng trông đợi gì nhiều quá nhé?”

“À, tôi không quan trọng phong cách đâu. Chỉ cần thuật lại đơn giản những gì ông nhớ là được. Mọi người nói gì, trông họ ra sao… toàn bộ những gì đã xảy ra. Đừng lo nếu một điều gì đó có vẻ không liên quan. Nói thật, tất cả đều sẽ góp ích trong việc phục dựng lại bầu không khí khi đó.”

“À, tôi hiểu điều đó. Hẳn là khó khăn lắm khi phải hình dung ra những con người và nơi chốn mà ông chưa từng nhìn thấy.”

Poirot gật đầu. “Còn một điều nữa mà tôi muốn hỏi ông. Trang viên Alderbury gần kề với nơi này, có phải không? Liệu tôi có thể đến đó không… để tận mắt nhìn thấy nơi thảm kịch xảy ra?”

Meredith Blake chậm rãi nói. “Tôi có thể đưa ông tới đó ngay. Nhưng, dĩ nhiên, nơi đó đã thay đổi nhiều lắm rồi.”

“Nó chưa được xây lại chứ?”

“Chưa, ơn Chúa… chưa tệ đến mức như thế. Nhưng bây giờ nó đã biến thành một dạng nhà khách, từ sau khi bị một hội phường nào đó mua lại. Mùa hè nào cũng có hàng đoàn nam thanh nữ tú đến ở, và dĩ nhiên mọi căn phòng ở đó đều đã bị xẻ ra và chia lại thành từng buồng nhỏ, vườn tược cũng bị thay đổi khá nhiều.”

“Ông phải dựng lại nơi đó cho tôi qua lời kể thôi.”

“Tôi sẽ cố hết sức. Ước gì ông có thể thấy được nơi đó ngày trước. Một trong những trang viên đẹp nhất mà tôi từng biết.”

Meredith đi trước, qua lối cửa sổ và cất bước xuống một bãi cỏ dốc thoai thoải.

“Ai là người chịu trách nhiệm bán nơi đó?”

“Những người thi hành di chúc thay mặt cho đứa trẻ. Mọi thứ Crale có đều để lại cho con bé. Cậu ấy không có di chúc, nên tôi nghĩ gia sản sẽ tự động được chia ra cho vợ và con. Di chúc của Caroline cũng để lại mọi thứ của mình cho cô con gái.”

“Không có gì cho người em cùng mẹ khác cha sao?”

“Angela có một khoản tiền riêng do cha mình để lại rồi.”

Poirot gật đầu. “Tôi hiểu rồi.” Rồi ông thốt lên một câu đầy cảm thán. “Ơ ông đang đưa tôi đi đâu đấy? Trước mặt chúng ta là bờ biển rồi!”

“À, tôi phải giải thích địa hình nơi này cho ông đã. Chốc nữa thôi ông sẽ tận mắt thấy. Có một con lạch, ông thấy đấy, lạch Lạc Đà, người ta gọi vậy, chạy vào đất liền – trông như cửa sông, nhưng không phải thế – là biển cả thôi. Để đi sang Alderbury bằng đường bộ ông sẽ phải đi vào sâu trong đất liền và vòng qua con lạch, nhưng con đường ngắn nhất từ nhà này sang nhà kia chính là chèo qua đoạn hẹp này của con lạch. Alderbury ở ngay đối diện thôi… đó, ông có thể thấy ngôi nhà lấp ló sau những tán cây.”

Họ đã ra đến một bãi biển nhỏ. Đối diện họ là một mũi đất đầy cây và một ngôi nhà trắng nổi bật vượt lên trên những ngọn cây.

Có hai con thuyền được kéo lên bờ. Meredith Blake, cùng với sự trợ giúp có phần hơi vụng về của Poirot, đẩy một trong hai thuyền xuống nước và chẳng mấy chốc bọn họ đã chèo sang đến bờ bên kia.

“Ngày trước chúng tôi lúc nào cũng sang bằng cách này,” Meredith giải thích. “Trừ phi, dĩ nhiên, có bão hay mưa gió, những lúc như vậy chúng tôi lấy xe đi. Nhưng nếu ông đi kiểu đó thì phải đi gần năm cây số đấy.”

Meredith cho thuyền cập gọn gàng vào bên hông một kè tàu đá ở bờ bên kia. Ông ném một cái nhìn khinh miệt vào những căn chòi gỗ và các ụ xi măng.

“Cái này mới. Ngày trước chỗ này từng là nhà để thuyền – căn nhà ọp ẹp cũ kỹ – và chỉ có thế. Còn người ta sẽ đi dọc bờ biển và tắm ở ngoài bãi đá đằng kia.”

Meredith giúp vị khách của mình lên bờ, buộc thuyền lại, và dẫn đường đến một lối đi dốc.

“Tôi nghĩ chắc chúng ta sẽ không gặp ai,” ông ngoái đầu lại nói. “Tháng Tư chẳng có ai đến đây cả, trừ dịp lễ Phục sinh. Mà có gặp cũng không vấn đề gì. Tôi và hàng xóm cũng là chỗ qua lại. Hôm nay mặt trời rực rỡ quá. Có lẽ là hè rồi. Ngày hôm đó trời đẹp lắm. Giống tháng Bảy hơn là tháng Chín. Mặt trời chói chang, nhưng vẫn phảng phất vài cơn gió lạnh.”

Lối đi dẫn ra khỏi hàng cây và vòng qua một ụ đá trồi lên. Meredith chỉ tay lên cao. “Đó là vườn Đại Bác. Chúng ta cũng đang đứng gần ngay bên dưới nó rồi… men bên ngoài thôi.”

Họ lại tiến vào khu vực có cây và rồi lối đi tiếp tục rẽ ngoặt đưa họ đến một cánh cửa tựa vào một bức tường cao. Con đường tiếp tục ngoằn ngoèo đi lên, nhưng Meredith phải mở cửa rồi hai người mới đi qua.

Trong một khoảnh khắc, Poirot bị chói mắt khi bước ra khỏi bóng cây bên ngoài. Vườn Đại Bác là một khu đất trống nằm trên cao, bằng phẳng, do con người xây nên, với bức tường răng cưa cùng những khẩu đại bác. Nơi đây khiến cho người ta có cảm giác như đang lửng lơ giữa biển. Phía sau và ở bên trên vườn vẫn có cây, nhưng ở mặt hướng ra biển thì hoàn toàn chẳng có gì ngoài nước biển xanh ngắt bên dưới.

“Nơi này đẹp nhỉ,” Meredith nói. Ông hất đầu khinh miệt về phía chỗ trông giống như một gian nhà hóng mát dựng tựa vào vách tường phía trong. “Hồi trước không có cái đó, dĩ nhiên, chỉ có một căn chòi ọp ẹp cũ rích Amyas dùng để chứa đống đồ vẽ linh tinh và vài chai bia cùng mấy cái ghế xếp. Hồi đó cũng chẳng phải đúc bê tông như bây giờ. Chỉ có một băng ghế dài và một cái bàn bằng sắt có phủ sơn. Hết. Ngoài ra thì nơi đây chẳng thay đổi gì mấy.”

Có chút gì đó lưỡng lự trong giọng ông.

Poirot nói. “Và đây là nơi chuyện xảy ra?”

Meredith gật đầu. “Băng ghế ở đó – kê sát căn chòi. Amyas ngồi xoải trên đó. Có đôi khi trong lúc vẽ tranh cậu ấy cũng ngồi xoải ra, cứ thế ngả người nhìn, và rồi bất thình lình cậu ấy sẽ bật dậy và bắt đầu sơn phết lên tấm toan như điên như dại.”

Meredith ngập ngừng.

“Thành ra, ông biết đấy, khi đó trông Amyas… gần như bình thường. Như thể cậu ấy đang ngủ… chỉ vừa chợp mắt. Nhưng mắt cậu ấy mở… và người thì… cứng lại. Cảnh tượng có thể khiến ông đờ người ra, ông biết không. Không có đau đớn… tôi… tôi đành lấy đó làm an ủi…”

Poirot hỏi một điều ông đã biết trước. “Ai tìm thấy ông ấy?”

“Cô ấy. Caroline. Sau bữa trưa. Tôi và Elsa, tôi nghĩ có lẽ chúng tôi là hai người cuối cùng thấy cậu ấy còn sống. Khi đó chắc là chất độc đã bắt đầu phát tác. Amyas… trông kỳ lắm. Tôi không muốn nói tới chuyện đó nữa. Tôi sẽ viết ra cho ông. Như thế dễ dàng hơn.”

Meredith quay phắt người lại và ra khỏi vườn Đại Bác. Poirot đi theo, không nói một lời.

Hai người tiếp tục bước lên theo lối đi ngoằn ngoèo. Phía trên vườn Đại Bác có thêm một khu đất bằng phẳng khác nhỏ hơn. Bóng cây rợp mát và có một băng ghế cùng một chiếc bàn đặt ở đây.

Meredith nói. “Người ta chưa thay đổi gì nhiều chỗ này. Nhưng cái băng ghế đó ngày trước không có kiểu giả cổ kính mộc mạc như vậy đâu. Chỉ đơn thuần là đồ sắt được sơn lên thôi. Ngồi hơi cứng một chút, nhưng cảnh quan thì đẹp.”

Poirot đồng tình. Qua nhữn thân cây người ta có thể nhìn xuống vườn Đại Bác đến tận cửa con lạch.

“Tôi ngồi đây một lúc buổi sáng hôm đó,” Meredith giải thích. “Lúc đó cây cối không lớn đến mức như bây giờ. Ông có thể thấy bức tường răng cưa trên vườn Đại Bác khá rõ. Elsa đang ngồi làm mẫu trên đó, ông biết đấy. Ngồi trên một ụ tường, đầu quay đi.”

Hai vai Meredith khẽ rung lên.

“Cây cối lớn nhanh đến không ngờ,” ông lẩm bẩm. “Ôi chà, chắc là tôi già rồi. Mình đi lên nhà thôi.”

Họ tiếp tục đi lên cho đến lúc ngôi nhà hiện ra. Đó là một ngôi nhà cổ đẹp đẽ xây theo lối kiến trúc George. Nó đã được cơi nới và trên bãi cỏ xanh gần đó là chừng năm mươi căn chòi gỗ nhỏ.

“Cánh trai trẻ ngủ ở đó, các cô thì ngủ trong nhà,” Meredith giải thích. “Tôi nghĩ ở đây chẳng có gì cho ông thấy cả đâu. Phòng ốc bên trong đều bị xẻ nhỏ ra cả rồi. Hồi trước ở đây có một cái nhà kính nhỏ nữa. Giờ thì mấy người này đã xây thành hành lang ngoài rồi. Ôi chà, chắc họ nghỉ ngơi sung sướng lắm. Chẳng còn giữ lại được cái gì nữa… chỉ biết tiếc thôi chứ làm gì.”

Ông đột ngột quay lại.

“Chúng ta sẽ xuống bằng đường khác. Mọi… mọi chuyện bỗng ùa trở lại với tôi, ông biết không. Bóng ma, chúng ở khắp nơi.”

Họ xuống trở lại kè tàu đá bằng một lối đi có phần dài và ngoắt ngoéo hơn. Chẳng ai nói với nhau câu nào. Poirot tôn trọng tâm trạng của người bạn đồng hành.

Khi họ trở lại Trang viên Handcross, Meredith Blake đột nhiên nói. “Tôi đã mua bức tranh đó, ông biết không. Bức tranh Amyas đang vẽ ấy. Tôi không chịu nổi ý nghĩ nó được bán vì… ừm… tai tiếng của nó, có rất nhiều kẻ đầu óc đen tối nhìn nó hau háu. Bức tranh đó đẹp. Amyas nói nó là tác phẩm tuyệt nhất của cậu ấy. Tôi chẳng ngạc nhiên đâu nếu đó là sự thật. Cơ bản là nó cũng xong rồi. Cậu ấy chỉ muốn dành thêm một hai ngày để hoàn thiện thôi. Ông… ông có muốn xem qua không?”

Hercule Poirot đáp ngay. “Có chứ.”

Blake dẫn đường băng qua sảnh và lấy từ túi ra một chiếc chìa khóa. Ông mở cửa và cả hai người bước vào một căn phòng tương đối rộng, có mùi bụi bặm. Cả căn phòng kín như bưng. Blake đi qua chỗ cửa sổ và mở mấy cánh cửa chớp bằng gỗ ra. Rồi, hơi chật vật một chút, ông nhấc một cánh cửa sổ lên và làn gió mang hương mùa xuân thoang thoảng vào phòng.

Meredith nói. “Tốt hơn rồi.”

Ông đứng bên cửa sổ hít vào bầu không khí đó và Poirot cũng đến làm theo. Chẳng cần phải hỏi trước đây căn phòng này dùng để làm gì. Mấy ngăn kệ trống không nhưng trên đó vẫn còn lưu lại dấu vết một thời của bao nhiêu chai lọ. Sát một bên tường có mấy thứ dụng cụ hóa học bị bỏ không và một bồn rửa tay. Cả căn phòng đóng bụi dày.

Meredith Blake nhìn ra ngoài cửa sổ. Ông nói. “Mọi thứ trở lại mới dễ dàng làm sao. Đứng ở đây, ngửi hương nhài, và nói… và nói – như một tên đần – về chất độc và mấy thứ chưng cất báu bở đó!”

Poirot lơ đãng giơ một tay ra khỏi cửa sổ. Ông ngắt một khóm lá nhài chỉ vừa mới nhú ra khỏi cành.

Meredith Blake phăm phăm băng qua bên kia phòng. Trên tường treo một bức tranh được che kín. Ông giật tung tấm khăn che bụi đi.

Poirot nín thở. Đến giờ ông đã nhìn thấy bốn bức tranh của Amyas Crale: hai bức ở Viện Tate, một bức ở chỗ một tay buôn tranh, một bức là bức tĩnh vật hoa hồng. Nhưng giờ đây ông đang nhìn ngắm bức tranh mà chính người họa sĩ vẽ ra nó đã công nhận là tác phẩm tuyệt vời nhất của mình, và ngay lập tức Poirot nhận ra người đàn ông ấy là một nghệ sĩ tài hoa đến mức nào.

Bức tranh có một vẻ bình lặng xưa cũ trên bề mặt. Thoạt nhìn, người ta có thể tưởng đó là một tấm áp phích, những chỗ tương phản trên đó trông mới tách bạch làm sao. Một cô gái, một cô gái trong chiếc sơ mi màu vàng hoàng yến và một chiếc quần xanh dương sẫm, ngồi trên một ụ tường xám trong ánh nắng rực rỡ và biển xanh thăm thẳm mãnh liệt làm nền phía sau. Rất hợp là đề tài cho một tấm áp phích.

Nhưng ấn tượng đầu tiên có thể đánh lừa; bức tranh có một chỗ bất thường không dễ nhận thấy – độ sáng và sắc nét của sự vật dưới ánh nắng. Còn cô gái thì…

Phải, đây là cuộc sống. Mọi thứ ở đó, mọi thứ có thể về cuộc sống, tuổi trẻ, sức sống cuồng nhiệt tuyệt đối. Gương mặt cô gái thật sống động, còn đôi mắt thì…

Nhựa sống căng tràn! Sức trẻ mãnh liệt! Chính nó là thứ Amyas Crale đã nhìn thấy ở Elsa Greer khi đó, chính nó là thứ đã khiến ông ta hoàn toàn quên mất người phụ nữ dịu dàng là vợ mình. Elsa là cuộc sống. Elsa là tuổi trẻ.

Một sinh vật diễm lệ, mảnh mai, thẳng thắn, ngạo mạn, cái đầu hơi nghiêng, đôi mắt tự tin ánh lên vẻ chiến thắng. Nhìn vào kẻ đối diện, quan sát, chờ đợi…

Hercule Poirot xòe cả hai bàn tay ra, thốt lên. “Tuyệt vời… phải, thật tuyệt…”

Meredith Blake nói, giọng có hơi nghẹn lại. “Cô ta thật trẻ…”

Poirot gật đầu. Ông thầm nghĩ. “Phần lớn mọi người có ý gì khi nói như thế? Thật trẻ. Như thể tuổi trẻ là một điều gì đó vô tội, quyến rũ, yếu đuối. Nhưng tuổi trẻ nào phải vậy! Tuổi trẻ thô sơ, sôi nổi, mạnh mẽ – phải, và cả nhẫn tâm! Còn một điều nữa, tuổi trẻ dễ tổn thương.”

Ông theo chân người chủ nhà ra cửa. Giờ đây ông thấy mình càng thêm háo hức được gặp Elsa Greer, đối tượng viếng thăm tiếp theo của ông. Năm tháng đã làm gì với người con gái từng một thời mộc mạc, đầy sôi nổi và tự tin chiến thắng ấy?

Ông nhìn lại bức tranh.

Đôi mắt đó. Quan sát ông… quan sát ông… Nói với ông điều gì đó…

Cứ cho rằng ông không thể hiểu điều đôi mắt đó muốn nói với ông. Vậy thì liệu người phụ nữ bằng xương bằng thịt có thể nói với ông không? Hay đôi mắt đó đang nói điều gì mà ngay cả con người thật cũng không biết?

Thật ngạo mạn làm sao, thật háo hức làm sao khi chiến thắng đã ở ngay trước mặt.

Thế rồi Thần chết ra tay can thiệp và cướp đi con mồi khỏi cái tóm chặt của đôi bàn tay trẻ trung, nhiệt huyết ấy..

Và ánh sáng đã tắt trong đôi mắt chan chứa háo hức kia. Đôi mắt của Elsa Greer bây giờ thế nào?

Viên thám tử ra khỏi căn phòng, ngoái đầu nhìn lại lần cuối.

Ông nghĩ. “Cô gái đó đã từng đầy sức sống.”

Ông cảm thấy – thoáng qua một cơn ớn lạnh…

CHƯƠNG TÁM

CHÚ HEO CON NÀY ĂN BÒ NƯỚNG

Ngôi nhà trên đường Brook có các chậu hoa tulip Darwin dưới bệ cửa sổ. Bên trong tiền sảnh có một bình hoa lớn cắm tử đinh hương trắng, mùi hương thoảng ra đến tận cửa trước.

Một quản gia trung niên đỡ lấy nón và gậy của Poirot. Một người hầu xuất hiện và nhận lấy chúng, rồi viên quản gia mới cất giọng khe khẽ đầy kính cẩn. “Mời ngài theo lối này.”

Poirot đi theo viên quản gia qua tiền sảnh và xuống ba tam cấp. Một cánh cửa mở ra, viên quản gia nói tên của ông chuẩn xác đến từng âm tiết.

Rồi cửa đóng lại sau lưng ông, một người đàn ông cao gầy ngồi bên lò sưởi đứng dậy khỏi ghế và tiến lại chỗ Poirot.

Huân tước Dittisham chưa đến bốn mươi tuổi. Ông không những là người thuộc dòng dõi quý tộc, mà còn là một nhà thơ. Hai trong số những vở kịch thơ kỳ ảo của ông đã được dàn dựng với kinh phí khổng lồ và đã đạt được succès d’estimeđánh giá cao về chuyên môn. Ông có vầng trán cao, cằm nhọn, còn đôi mắt và cái miệng thì đẹp đến ngạc nhiên.

Huân tước lên tiếng. “Ông Poirot, mời ngồi.”

Poirot ngồi xuống và nhận điếu thuốc được mời. Huân tước Dittisham đóng nắp hộp thuốc lại, quẹt diêm và chìa ra để Poirot châm thuốc, rồi ông ngồi xuống và trầm ngâm nhìn vị khách của mình.

Đoạn, Huân tước lên tiếng. “Ông đến để gặp vợ tôi, tôi biết.”

Poirot trả lời. “Phu nhân Dittisham thật tử tế khi đồng ý hẹn gặp tôi.”

“Phải.”

Một khoảng lặng ngắn.

Rồi Poirot đánh bạo. “Tôi hy vọng, ngài không phản đối, thưa Huân tước?”

Gương mặt mơ mộng gầy gò bỗng biến đổi bởi một nụ cười thoáng qua đột ngột. “Ngày nay còn ai xem sự phản đối của các ông chồng ra gì nữa đâu, ông Poirot ạ.”

“Vậy tức là ngài có phản đối?”

“Không. Không hẳn như thế. Nhưng phải thú thật là, tôi khá lo lắng trước những ảnh hưởng có thể có của chuyện này lên vợ tôi. Cho phép tôi nói thẳng. Rất nhiều năm trước, khi vợ tôi còn là một cô gái trẻ, cô ấy đã phải trải qua một chuyện kinh khủng. Giờ đây cô ấy đã hồi phục sau cú sốc đó, hay tôi mong thế. Tôi đã tin rằng cô ấy quên chuyện đó rồi. Giờ thì ông lại xuất hiện và những câu hỏi của ông hẳn sẽ đánh thức các ký ức xưa cũ kia.”

“Đáng tiếc thay,” Hercule Poirot lịch sự nói.

“Tôi không biết chắc hậu quả của việc đó sẽ là thế nào.”

“Tôi chỉ có thể đảm bảo với ngài một điều, thưa Huân tước, là tôi sẽ thận trọng hết mức có thể, và làm mọi cách trong khả năng của mình để không làm phật lòng Phu nhân Dittisham. Tôi tin quý phu nhân là một người rất mong manh và dễ tổn thương.”

Bất chợt, vị huân tước bật cười thành tiếng. Ông thốt lên. “Elsa á? Elsa mạnh mẽ như ngựa ấy!”

“Thế…” Poirot khéo léo ngừng lời. Tình huống này khiến ông hứng thú.

Huân tước Dittisham nói. “Vợ tôi đủ sức chịu đựng mọi cú sốc trên đời. Tôi tự hỏi ông có biết lý do cô ấy chịu gặp ông không?”

Poirot điềm đạm đáp. “Vì tò mò?”

Trong đôi mắt người đàn ông kia ánh lên vẻ ngưỡng mộ. “À, ông nhận ra sao?”

Poirot nói. “Đó là chuyện thường ngày mà. Phụ nữ lúc nào cũng muốn gặp thám tử tư! Đàn ông thì sẽ bảo họ cút xuống địa ngục.”

“Cũng phải có vài phụ nữ bảo họ cút xuống địa ngục chứ.”

“Chỉ sau khi gặp… còn trước đó thì không.”

“Có lẽ thế.” Huân tước Dittisham ngừng lời. “Thế ý tưởng lớn đằng sau cuốn sách này là gì?”

Hercule Poirot nhún vai.

“Có người chơi lại những khúc nhạc xưa, có người dựng lại những tiết mục xưa, có người mặc lại những trang phục xưa. Vậy, cũng có người muốn lật lại những vụ án mạng xưa thôi.”

“Kinh khủng!” Huân tước Dittisham nói.

“Kinh khủng! Theo ý ngài vậy. Nhưng nói kinh khủng cũng chẳng thể thay đổi được bản chất con người. Án mạng là một loại bi kịch. Với loài người, bi kịch có sức quyến rũ vô cùng mạnh mẽ.”

Huân tước Dittisham lẩm bẩm. “Tôi biết… tôi biết…”

“Vậy nên ngài thấy đấy,” Poirot nói, “cuốn sách sẽ được viết. Bổn phận của tôi là không để có bất cứ tuyên bố sai lầm nào, không thay đổi những sự kiện đã biết.”

“Tôi nghĩ những sự kiện ấy đều thuộc về công chúng.”

“Phải. Nhưng cách diễn giải chúng thì không.”

Dittisham sẵng giọng. “Ông nói thế tức là sao, ông Poirot?”

“Huân tước thân mến, có rất nhiều cách để bàn luận một chuyện, chẳng hạn như một sự kiện lịch sử. Ví dụ nhé: có rất nhiều sách viết về Nữ hoàng Mary của Scotland, miêu tả bà ấy như một người tử vì đạo, hoặc như một phụ nữ tàn bạo và dâm ô, một con người chất phác trong sạch, một tên sát nhân và dâm phụ, hay một lần nữa là nạn nhân của thời đại và số phận! Người ta tha hồ lựa chọn.”

“Thế trong trường hợp này thì sao? Crale bị vợ mình giết, điều đó là không phải bàn cãi. Ở phiên tòa, vợ tôi nhận được kha khá những lời chỉ trích mà theo ý tôi là những lời vu khống cực kỳ bất công. Cô ấy phải được bí mật đưa ra khỏi tòa sau đó. Thái độ của đám đông với cô ấy vô cùng thù địch.”

“Dân Anh,” Poirot nói, “quả là những người trọng đạo đức.”

Huân tước Dittisham nói. “Một bọn điên!” Ông nói thêm, nhìn chăm chăm Poirot. “Còn ông?”

“Tôi ư?” Poirot đáp. “Tôi sống một cuộc đời ngay thẳng. Dù không hẳn giống với việc có những tư tưởng đạo đức.”

Huân tước Dittisham nói. “Tôi đã có đôi lần tự hỏi bà Crale này thực sự là người thế nào. Toàn bộ câu chuyện người vợ đáng thương này, tôi có cảm giác là có điều gì đó ẩn giấu phía sau.”

“Có thể vợ ông biết,” Poirot đồng tình.

“Vợ tôi,” Huân tước Dittisham nói, “chưa lần nào nhắc đến vụ án đó.”

Poirot nhìn Huân tước với vẻ thích thú tăng cao. Ông nói. “À, tôi bắt đầu nhận ra…”

Người đối diện đáp sẵng. “Ông nhận ra gì?”

Poirot cúi đầu đáp. “Trí tưởng tượng sáng tạo của thi sĩ…”

Huân tước Dittisham đứng dậy và rung chuông. Ông cộc cằn nói. “Vợ tôi đang đợi ông.”

Cánh cửa mở ra.

“Bẩm, ngài cho gọi tôi?”

“Đưa ông Poirot đây lên chỗ phu nhân.”

Poirot bước lên hai tầng cầu thang, chân lún xuống lớp thảm trải sàn mềm mại. Đèn pha được chỉnh sáng mờ mờ. Tiền, khắp nơi đều có mùi tiền. Còn thẩm mỹ thì chẳng thấy đâu. Có chút mộc mạc trang nghiêm trong phòng của Huân tước Dittisham. Nhưng ở đây, trong cả căn nhà, chỉ độc một vẻ xa hoa hoang phí. Xa hoa đỉnh cao. Không hẳn là lòe loẹt nhất, hay khiến người ta sửng sốt nhất. Chỉ đơn giản là tiền không thành vấn đề kết hợp với sự thiếu sáng tạo mà thôi.

Poirot tự nhủ. “Bò nướng ư? Phải rồi, ăn sung mặc sướng!”

Ông được dẫn vào một căn phòng không lớn lắm. Căn phòng khách lớn nằm ở tầng một. Còn đây là phòng khách cho nữ chủ nhân của ngôi nhà, và người phụ nữ đó đang đứng dựa vào bệ lò sưởi khi viên quản gia báo tên Poirot và dẫn ông vào.

Một câu nói lướt qua óc ông và không chịu rời đi trong lúc ông lặng người sửng sốt.

Cô ấy chết trẻ…

Đó là suy nghĩ của ông khi nhìn Elsa Dittisham, người từng là Elsa Greer.

Ông sẽ chẳng bao giờ nhận ra cô gái từ bức tranh Meredith Blake cho ông xem. Dù gì thì, bức tranh ấy cũng là một tác phẩm về tuổi trẻ, về sức sống. Nhưng ở đây chẳng có tuổi trẻ nào – thậm chí dường như chưa bao giờ có. Nhưng ông nhận ra, như thể chưa từng nhận ra trong bức tranh của Crale, rằng Elsa rất đẹp. Phải, một phụ nữ vô cùng xinh đẹp tiến lại gặp ông. Và chắc chắn là không hề già. Dù sao thì, cô ta mấy tuổi nhỉ? Không thể nào quá ba mươi sáu, nếu lúc thảm kịch xảy ra cô chỉ vừa hai mươi. Mái tóc đen được bới gọn ghẽ quanh cái đầu hoàn hảo, đường nét gương mặt gần như hoàn mỹ, phong cách trang điểm vô cùng tinh tế.

Ông cảm thấy rúng động lạ thường. Có lẽ đó là do ông Jonathan già, nói về Juliet… Không có Juliet nào ở đây – trừ phi ta có thể tưởng tượng Juliet là người sống sót – nàng sống tiếp, không còn Romeo bên cạnh… Chẳng phải một phần thiết yếu hình thành nên Juliet chính là việc nàng phải chết trẻ sao?

Elsa Greer đã sống sót…

Người phụ nữ chào ông bằng một giọng đều đều đơn điệu. “Tôi hào hứng lắm, ông Poirot ạ. Mời ông ngồi và nói cho tôi biết ông muốn tôi làm gì?”

Ông nghĩ. “Nhưng cô chẳng hề hào hứng. Chẳng có gì khiến cô hào hứng.”

Đôi mắt to xám, như hai hồ nước chết chóc.

Poirot – lại một lần nữa – biểu hiện phong thái ngoại quốc hơi lộ liễu quá.

Ông thốt lên. “Tôi thật là rối quá, thưa phu nhân, thật là bối rối quá chừng.”

“Ôi không, tại sao thế?”

“Vì tôi nhận ra cái… cái việc tái hiện lại một thảm kịch trong quá khứ hẳn phải vô cùng đau đớn với phu nhân!”

Người phụ nữ có vẻ thích thú. Phải, thích thú. Thích thú thật sự.

Cô nói. “Tôi nghĩ chắc là chồng tôi đã cấy vào đầu ông cái ý nghĩ đó phải không? Anh ấy đã gặp ông khi ông mới đến. Dĩ nhiên là anh ấy chẳng hiểu gì hết. Chưa bao giờ hiểu. Tôi chẳng phải kiểu người nhạy cảm như anh ấy tưởng đâu.”

Vẻ thích thú vẫn còn trong giọng cô. Cô tiếp. “Ông biết không, cha tôi từng là một công nhân xí nghiệp. Ông nỗ lực vươn lên và gầy dựng được cả gia tài. Ông không thể làm thế nếu mong manh dễ vỡ đâu. Tôi cũng vậy đó.”

Poirot nghĩ thầm. “Phải, đúng thế. Một người nhạy cảm sẽ chẳng dám đến ở ngay trong nhà của Caroline Crale.”

Phu nhân Dittisham nói. “Vậy ông muốn tôi làm gì?”

“Phu nhân, có chắc là nhớ lại chuyện quá khứ sẽ không làm phu nhân đau lòng chứ?”

Cô cân nhắc một chút, và đột nhiên Poirot nhận ra Phu nhân Dittisham là một phụ nữ vô cùng thẳng thắn. Cô có thể nói dối vì cần thiết, chứ không bao giờ lựa chọn điều đó.

Elsa Dittisham nói chậm rãi. “Không, không đau lòng. Dù tôi cũng hơi muốn thế.”

“Tại sao?”

Cô sốt ruột nói. “Thật chán khi không bao giờ cảm thấy gì…”

Và Hercule Poirot nghĩ. “Phải, Elsa Greer đã chết…” Ông nói thành tiếng. “Nếu vậy, thưa Phu nhân, nhiệm vụ của tôi sẽ dễ dàng hơn rất nhiều.”

Cô vui vẻ nói. “Ông muốn biết gì?”

“Phu nhân có trí nhớ tốt không ạ?”

“Tôi cho là cũng tương đối tốt.”

“Và phu nhân chắc là mình sẽ không đau lòng khi phải nhớ lại thật chi tiết về những ngày đó chứ?”

“Sẽ chẳng đau lòng chút nào cả đâu. Ta chỉ đau lòng khi chuyện đang xảy ra thôi.”

“Với một số người thì như thế, tôi biết.” Phu nhân Dittisham nói. “Đó là điều mà Edward chồng tôi không hiểu được. Anh ấy nghĩ phiên tòa và toàn bộ chuyện đó là một bi kịch với tôi.”

“Không phải thế sao?”

Elsa Dittisham nói. “Không, tôi đã rất hài lòng.” Có một chút thỏa mãn ngấm ngầm trong giọng nói của cô. Cô nói tiếp. “Chúa ơi, cái cách mà lão già Depleach đó tấn công tôi ấy. Lão là ác quỷ, ông biết đấy. Đấu với lão thích lắm. Lão chẳng thể hạ được tôi.”

Cô mỉm cười nhìn Poirot. “Tôi mong là mình không làm ông vỡ mộng. Là một cô gái đôi mươi, lẽ ra tôi phải phục tùng, đúng không… dằn vặt vì xấu hổ và nhục nhã hay gì đó. Nhưng không. Tôi không quan tâm họ nói gì với mình lúc đó. Tôi chỉ muốn một thứ.”

“Là gì?”

“Chị ta bị treo cổ, chứ còn gì,” Elsa Dittisham đáp ngay.

Poirot để ý thấy hai bàn tay của Elsa, đôi bàn tay đẹp nhưng lại có bộ móng dài và cong. Tay của thú săn mồi.

Cô nói. “Ông nghĩ là tôi thù hận quá ư? Thế thì đúng đấy – tôi thù hận những kẻ hãm hại mình. Với tôi, chị ta là hạng đốn mạt nhất trong số các loại phụ nữ. Chị ta biết Amyas quan tâm đến tôi, biết anh ấy sẽ bỏ chị ta và vì thế ra tay giết anh để tôi không thể có được anh.”

Cô nhìn sang Poirot. “Ông không thấy như thế là quá xấu tính à?”

“Phu nhân không hiểu hay cảm thông với cảm giác ghen tuông sao?”

“Không, tôi không nghĩ mình có thể. Thua thì là thua. Nếu không giữ được chồng mình, thì cứ để anh ấy đi. Cái tôi không hiểu chính là thái độ sở hữu ấy.”

“Có thể phu nhân sẽ hiểu nếu phu nhân cưới ông ấy.”

“Tôi không nghĩ thế đâu. Chúng tôi không…” Cô đột nhiên mỉm cười với Poirot. Nụ cười ấy, ông cảm thấy, có chút đáng sợ. Nó quá khác biệt với mọi thứ cảm xúc thật sự nào. “Tôi muốn ông hiểu đúng chuyện này,” cô nói. “Đừng nghĩ là Amyas Crale đã quyến rũ một cô gái trẻ ngây thơ. Chẳng phải thế đâu! Trong hai chúng tôi, tôi mới là người chủ động. Tôi gặp anh ở một bữa tiệc và phải lòng anh ngay… tôi biết mình phải có được anh…”

Một bản sao… một bản sao méo mó…

Em nguyện trao hết những gì mình có,

Và theo chàng tới cùng trời cuối đất, hỡi lang quân…

“Dù cho ông ấy đã kết hôn?”

“Kẻ xâm phạm sẽ bị truy tố sao? Một tờ giấy chứng nhận không đủ để ông trốn khỏi thực tế đâu. Nếu anh ấy không hạnh phúc bên vợ và có thể hạnh phúc hơn bên tôi, thì tại sao không? Ta chỉ sống có một lần.”

“Nhưng người ta nói ông ấy có hạnh phúc với vợ mình.”

Elsa lắc đầu. “Không. Họ cãi nhau như chó với mèo. Chị ta làm anh Amyas phiền lòng. Chị ta… ôi, chị ta là một phụ nữ tồi tệ!”

Cô đứng dậy và châm một điếu thuốc. Rồi khẽ mỉm cười, nói. “Có lẽ tôi không công bằng với chị ta. Nhưng tôi thật sự nghĩ rằng chị ta rất đáng ghét.”

Poirot chậm rãi nói. “Đó là một bi kịch khủng khiếp.”

“Phải, một bi kịch khủng khiếp.” Đột nhiên Elsa quay sang ông, phía sau vẻ mệt mỏi hờ hững chết chóc của cô ta, có gì đó vừa nứt ra sống dậy.

“Chuyện đó đã giết chết tôi, ông hiểu không? Giết chết tôi. Từ dạo đó, chẳng còn gì… chẳng còn gì cả.” Cô hạ giọng. “Trống rỗng!” Cô bực bội phẩy tay. “Như một tiêu bản trung trong hộp kính!”

“Amyas Crale có ý nghĩa rất nhiều với phu nhân à?”

Elsa gật đầu. Một cái gật đầu khẽ, kín đáo, kỳ lạ – đáng thương lạ lùng. Cô nói. “Tôi nghĩ tôi luôn chỉ có một mục tiêu.” Cô đăm chiêu ủ rũ. “Tôi nghĩ… thật sự… người ta có thể tự lấy dao đâm mình – như Juliet. Nhưng… nhưng làm thế tức là thừa nhận mình đã thất bại, rằng cuộc đời đã đánh gục ta.”

“Thế thì làm gì?”

“Một khi người ta vượt qua được, thì hẳn ngoài kia, mọi thứ vẫn còn đó, vẹn nguyên như trước. Tôi đã vượt qua chuyện đó. Nhưng mọi thứ lại chẳng còn ý nghĩa gì nữa. Tôi nghĩ thôi thì cứ chuyển sang một mục tiêu khác.”

Phải, một mục tiêu khác. Poirot nhìn thấy cô ta rõ ràng đang cố gắng quá sức để thực hiện cái quyết tâm giản đơn ấy. Nhìn thấy cô gái xinh đẹp, giàu sang, đầy quyến rũ với cánh đàn ông ấy, với đôi tay của loài thú săn mồi, đang sục sạo tìm kiếm thứ có thể lấp đầy cuộc sống trống rỗng của mình. Sùng bái anh tài – kết hôn với một phi công trẻ… rồi đến một nhà khám phá, Arnold Stevenson, một con người vĩ đại… rồi lại quay trở lại với sáng tạo nghệ thuật, với một người ngoại hình có lẽ không khác mấy Amyas Crale: Dittisham!

Elsa Dittisham nói. “Tôi không phải một kẻ đạo đức giả! Có một câu tục ngữ Tây Ban Nha mà tôi rất thích. Chúa bảo, cứ việc lấy những gì người muốn và trả giá cho nó. Tôi đã làm như vậy đấy. Tôi lấy những gì tôi muốn, và tôi luôn sẵn sàng trả giá cho nó.”

Hercule Poirot đáp. “Phu nhân hẳn không hiểu có những thứ không thể mua được.”

Elsa Dittisham nhìn viên thám tử chằm chằm. Rồi nói. “Ý tôi không phải chỉ có tiền.”

Poirot nói. “Không, không, tôi hiểu ý phu nhân. Nhưng trên đời không phải thứ nào cũng có bảng giá đâu. Có những thứ không để bán.”

“Vớ vẩn!”

Ông khẽ mỉm cười. Giọng Elsa nhuốm vẻ ngạo mạn của một công nhân xí nghiệp đã trở nên thành đạt, giàu có.

Hercule Poirot bỗng cảm thấy tiếc nuối. Ông nhìn gương mặt mịn màng, không tuổi, đôi mắt mệt mỏi, và nhớ đến cô gái mà Amyas Crale đã vẽ.

Elsa Dittisham nói. “Kể với tôi về cuốn sách này đi. Viết nó làm gì? Ý tưởng đó của ai?”

“Ồ! Phu nhân kính mến, còn mục đích nào khác hơn là dọn lên món đặc sản của quá khứ với một chút gia vị của hiện tại.”

“Nhưng ông không phải tác giả chuyên nghiệp?”

“Không, tôi là chuyên gia về tội ác.”

“Ý ông là họ tham khảo ý kiến ông khi viết sách về tội ác?”

“Không hẳn lúc nào cũng vậy. Trong vụ này thì tôi được ủy thác.”

“Ai?”

“Tôi sẽ… nói sao nhỉ… hiệu đính cho cuốn sách này với tư cách là đại diện cho một bên liên quan.”

“Bên nào?”

“Cô Carla Lemarchant.”

“Cô ta là ai?”

“Cô ấy là con gái của Amyas và Caroline Crale.”

Elsa nhìn trân trối một lúc. Rồi cô thốt lên: “Ồ, dĩ nhiên rồi, có một đứa bé nữa. Tôi nhớ rồi. Chắc là con bé ấy lớn rồi phải không?”

“Phải, cô ấy đã hai mươi mốt tuổi rồi.”

“Cô gái ra sao?”

“Cô ấy quyến rũ và xinh đẹp. Cô ấy cũng dũng cảm và cá tính nữa.”

Elsa trầm ngâm đáp. “Tôi muốn gặp cô gái.”

“Cô ấy có lẽ không muốn gặp phu nhân đâu.”

Elsa có vẻ ngạc nhiên. “Tại sao? Ồ, tôi hiểu rồi. Nhưng thật vớ vẩn! Cô ta chẳng thể nào nhớ được gì về vụ đó. Khi đó cô ta sáu tuổi là cùng.”

“Cô ấy biết mẹ mình bị kết án giết chồng.”

“Và cho rằng đó là lỗi của tôi?”

“Việc quy kết đó cũng có thể mà.”

Elsa nhún vai, nói. “Ngu ngốc! Nếu Caroline cư xử như một con người biết điều thì…”

“Vậy phu nhân không nhận trách nhiệm gì ư?”

“Tại sao? Tôi có gì phải xấu hổ. Tôi yêu anh ấy. Tôi đã có thể làm anh ấy hạnh phúc.” Cô nhìn sang Poirot. Gương mặt bừng lên – bất thình lình, đột nhiên, ông nhìn thấy người con gái trong bức tranh. Cô nói. “Giá tôi có cách nào khiến ông thấy. Giá ông có thể nhìn nhận mọi chuyện dưới góc độ của tôi. Giá ông biết…”

Poirot nghiêng người ra trước.

“Đó chính là cái tôi muốn. Phu nhân thấy đấy, ông Philip Blake, người cũng từng có mặt ở đó, hiện đang viết cho tôi một bản tường thuật tỉ mỉ về mọi việc đã xảy ra. Ông Meredith Blake cũng vậy. Giờ, nếu phu nhân…”

Elsa Dittisham hít mạnh một hơi. Cô khinh bỉ nói. “Hai người đó! Philip lúc nào cũng ngu ngốc. Meredith thì cứ bám rịt lấy Caroline… dù anh ta cũng dễ chịu. Nhưng ông sẽ chẳng thu được điều gì thật từ ghi chép của họ đâu.”

Ông quan sát người phụ nữ kia, nhìn vẻ kích động dâng lên trong đôi mắt, thấy trong thân xác đã chết kia dần hiện ra một người phụ nữ đang sống. Cô nói nhanh và gần như gay gắt. “Ông muốn sự thật không? Ồ, không phải cho cuốn sách. Mà sự thật cho riêng mình ông…”

“Tôi cam đoan sẽ không công khai nếu chưa được phu nhân đồng ý.”

“Tôi muốn viết ra sự thật…” Cô im lặng trong một hai phút, suy nghĩ. Ông thấy vẻ căng cứng trên gò má cô đã dịu đi và bắt đầu khoác lên đường cong trẻ trung hơn, ông thấy sự sống đang ồ ạt dạt vào trong lúc quá khứ chiếm lấy cô lần nữa.

“Muốn nhớ lại… muốn viết hết chúng ra giấy… Muốn cho ông thấy chị ta là người như thế nào…”

Cô chớp chớp mắt. Ngực phập phồng liên hồi.

“Chị ta là hung thủ. Chính chị ta giết Amyas. Amyas vẫn còn muốn sống, vẫn còn yêu đời. Thù hận thì không thể mạnh hơn tình yêu, nhưng thù hận của chị ta thì có. Và thù hận của tôi dành cho chị ta cũng vậy… tôi hận chị ta, tôi hận chị ta, tôi hận chị ta…”

Cô băng qua chỗ viên thám tử, cúi xuống nắm lấy tay áo ông, và nói gấp gáp. “Ông phải hiểu – phải hiểu – tình cảm chúng tôi dành cho nhau là thế nào. Amyas và tôi ấy. Có một thứ… tôi sẽ cho ông xem.”

Cô lao qua bên kia phòng, mở khóa chiếc bàn nhỏ và kéo ra một cái hộc giấu bên trong một hốc vuông.

Rồi cô trở lại. Trên tay cầm một lá thư nhàu nhĩ, đã phai mực. Cô dúi lá thư vào tay ông và đột nhiên Poirot nhớ lại một ký ức đau buồn về một cô bé ông từng biết đã dúi vào tay ông một trong những món bảo vật của cô bé – một cái vỏ ốc đặc biệt nhặt bên bờ biển và được giữ gìn hết sức cẩn thận. Ngay sau đó cô bé lùi lại và nhìn ông. Tự hào, lo lắng, chăm chú đánh giá cách ông đón nhận báu vật của cô bé.

Ông mở mấy trang thư đã mờ ra.

Elsa – cô gái tuyệt vời của anh! Trên đời chưa từng có gì sánh được vẻ đẹp của em. Ấy thế mà, anh cứ lo – anh quá già – một con quỷ trung niên bất ổn, trái tính trái nết. Đừng cậy vào anh, đừng tin tưởng anh, anh chẳng có gì tốt đẹp ngoài hội họa. Mọi thứ tốt đẹp nhất của anh đều nằm trong đó. Đấy, đừng bảo là anh không cảnh báo em.

Ôi, em yêu dấu – dù thế nào anh cũng phải có em. Em biết anh sẽ làm mọi thứ vì em. Và anh sẽ vẽ cho em một bức tranh khiến cho cả thế giới ngu muội này phải gập mình nín thở! Anh phát điên lên vì em… anh không thể ăn, anh không thể ngủ. Elsa, Elsa, Elsa, anh mãi mãi là của em, của em đến tận lúc chết.

Amyas.

Mười sáu năm trước. Mực đã phai, giấy đã nhàu. Nhưng con chữ vẫn đang sống, vẫn đang ngân vang…

Ông nhìn sang người phụ nữ một thời từng là đối tượng những con chữ này nói đến.

Nhưng người đó không còn là người phụ nữ ông đang nhìn nữa.

Người đó từng là một thiếu nữ trẻ đang yêu.

Ông lại nghĩ về Juliet…

CHƯƠNG CHÍN

CHÚ HEO CON NÀY BỤNG RỖNG KHÔNG

“Tôi biết lý do được không, ông Poirot?”

Hercule Poirot cân nhắc lời đáp cho câu hỏi này. Ông biết trên gương mặt nhỏ xíu nhăn nheo kia có một đôi mắt xám vô cùng sắc sảo đang quan sát mình.

Ông đã leo bộ lên đến tầng trên cùng và gõ vào cánh cửa số 584 của tòa nhà xập xệ mang tên Chung cư Gillespie, một nơi được xây nên để cung cấp cho lớp phụ nữ lao động cái gọi là căn hộ nhỏ.

Ở đây, trong không gian vuông vức bé tẹo này, bà Cecilia Williams đang sống trong một căn phòng vừa là phòng ngủ, vừa là phòng khách, vừa là phòng ăn, và với một cái bếp ga được sử dụng cẩn thận – vừa là nhà bếp, cộng với một cái hốc nhỏ liền kề làm nơi tắm rửa và vệ sinh.

Mọi thứ xung quanh tuy có ít ỏi, nhưng đều mang đậm cá tính của bà Williams.

Các bức tường được phủ lớp sơm keo màu xám nhạt khổ hạnh và treo nhiều bức tranh chép khác nhau. Bức Dante gặp Beatrice trên cầu, và một bức tranh mà có lần một đứa bé tả là ‘một cô gái mù ngồi trên một quả cam’ và, tôi không biết tại sao, nhưng tên nó là Hy vọng. Ngoài ra còn có hai bức màu nước vẽ Venice, và một bản sao màu sepia bức Primavera của Botticelli. Trên nóc một cái tủ com-mốt thấp có rất nhiều bức ảnh chụp đã phai màu, xét theo kiểu tóc của những người trong ảnh thì có lẽ chúng đã được chụp từ hai hay ba mươi năm trước rồi.

Tấm thảm vuông đã sờn, đồ đạc trong nhà đã mòn vẹt và xuống cấp. Hercule Poirot thấy rõ là Cecilia Williams sống trong cảnh cực kỳ nghèo khó. Nơi này không có thịt bò nướng. Đây là chú heo con bụng rỗng không.

Giọng nói rõ ràng, sắc bén và kiên quyết của bà Williams lặp lại lần nữa lời yêu cầu của mình.

“Ông muốn tôi kể lại vụ án nhà Crale ư? Tôi biết lý do được không?”

Vài người quen và bạn bè của Hercule Poirot, vào những lúc bị ông làm cho điên tiết hết cỡ, nhận xét về ông rằng ông là một kẻ ưa dối trá hơn sự thật và sẵn lòng đơm đặt để đạt được mục đích, thay vì chỉ dựa vào mỗi sự thật.

Nhưng trong trường hợp này ông nhanh chóng có quyết định của mình. Hercule Poirot không xuất thân cùng tầng lớp với những đứa trẻ người Bỉ hay Pháp được hưởng sự dạy dỗ của một cô gia sư người Anh, nhưng ông phản ứng cũng đơn giản và dễ đoán như vô số những thằng nhóc khác từng có thời bị hỏi. “Sáng nay con đánh răng chưa hả, Harold (hay Richard hay Athony)?” Chúng nhanh chóng cân nhắc khả năng nói dối nhưng rồi gạt phắt đi ngay, sợ hãi đáp, “Dạ chưa, thưa cô Williams.”

Bởi bà cô Williams có cái mà mọi gia sư cho trẻ em đều phải có, cái phẩm chất bí ẩn ấy – cái uy! Khi cô Williams nói, “Đi lên nhà và rửa tay ngay, Joan,” hay “Cô muốn con đọc chương về các nhà thơ thời Elizabeth này để có thể trả lời những câu hỏi của cô,” chúng nó luôn nghe lời. Chưa bao giờ bà cô Williams nghĩ tới việc có kẻ dám kháng lệnh mình.

Thế nên trong trường hợp này Hercule Poirot không làm bộ giải thích là có cuốn sách về những vụ án xưa đang được viết nữa. Thay vào đó ông kể lại vắn tắt chuyện Carla Lemarchant đã tìm đến ông như thế nào.

Người phụ nữ lớn tuổi nhỏ nhắn trong bộ váy đơn giản đã sờn chăm chú lắng nghe.

Bà nói. “Tôi rất muốn nghe về đứa bé đó – muốn biết con bé đã thành người thế nào.”

“Cô ấy là một phụ nữ trẻ vô cùng quyến rũ và hấp dẫn, rất can đảm và quyết đoán nữa.”

“Tốt,” bà Williams nói ngắn gọn.

“Và cô ấy – theo ý tôi – cũng là một người rất kiên định. Cô ấy không phải một người mà ta có thể dễ dàng từ chối hoặc lảng tránh.”

Bà cựu gia sư gật đầu trầm ngâm. Rồi hỏi. “Con bé có khiếu nghệ thuật không?”

“Tôi nghĩ là không.”

Bà Williams lạnh lùng đáp. “Như vậy cũng mừng!”

Giọng điệu trong câu nói đó cho thấy rõ quan điểm của bà Williams về giới nghệ sĩ.

Bà nói thêm. “Qua lời kể của ông, tôi nghĩ hẳn con bé giống mẹ hơn là cha.”

“Chắc thế. Bà có thể giúp tôi xác nhận điều đó khi thấy cô ấy. Bà có muốn gặp cô ấy không?”

“Tôi quả thật rất muốn gặp con bé. Được nhìn thấy đứa nhỏ mình từng biết lớn lên thành người lúc nào cũng là một niềm vui.”

“Tôi đoán, lần cuối bà nhìn thấy cô ấy, cô ấy còn rất nhỏ phải không?”

“Con bé khi đó năm tuổi rưỡi. Một đứa bé rất dễ thương – có lẽ cũng hơi quá trầm tính nữa. Chín chắn. Thích chơi một mình chứ không cần ai khác chơi cùng. Thật thà và ngoan ngoãn.”

Poirot nói. “Thật may vì khi đó cô ấy còn rất nhỏ.”

“Phải, quả thật rất may. Nếu lớn hơn chút nữa, cú sốc từ thảm kịch đó hẳn sẽ để lại hậu quả vô cùng tồi tệ.”

“Tuy nhiên,” Poirot nói, “ta vẫn cảm thấy có một tổn thương nào đó – dù đứa bé hiểu rất ít về chuyện đã xảy ra hay người lớn giấu kỹ tới mức nào đi nữa, thì quanh nó vẫn sẽ luôn tồn tại một thứ cảm giác bí ẩn và lảng tránh, cộng thêm việc phải đột ngột chuyển đi nơi khác. Những điều như thế đối với một đứa trẻ thật không tốt chút nào.”

Bà Williams trầm ngâm đáp: “Có lẽ cũng không tai hại đến mức như ông nghĩ đâu.”

Poirot nói. “Trước khi chúng ta chuyển chủ đề về Carla Lemarchant – người từng là Carla bé nhỏ ấy, có một điều tôi muốn hỏi bà. Tôi nghĩ, chỉ có bà mới giải đáp được điều này cho tôi.”

“Vâng?” Giọng bà nhuốm vẻ tò mò hơn là hứa hẹn.

Poirot phẩy tay như cố gắng thể hiện ý mình muốn nói. “Có một… một sắc thái này, tôi không thể xác định rõ, nhưng khi tôi nhắc đến Carla, lúc nào tôi cũng có cảm giác rằng đứa bé này không được đánh giá đúng mức. Khi tôi nhắc đến cô ấy, lúc nào phản ứng cũng chỉ là một chút ngạc nhiên, như thể người đang nói chuyện với tôi đã hoàn toàn quên mất có một đứa bé tồn tại vậy. MademoiselleThưa cô, như thế rõ ràng rất bất thường, phải không? Một đứa bé, trong hoàn cảnh như vậy, phải quan trọng lắm chứ, không phải ở bản thân cô ấy, mà như một yếu tố trung tâm. Amyas Crale có thể có nhiều lý do để bỏ vợ, hay không bỏ vợ. Nhưng trong một cuộc hôn nhân tan vỡ, đứa con trở thành một yếu tố rất quan trọng. Vậy mà ở đây, đứa bé ấy dường như lại bị đánh giá quá thấp. Tôi cảm thấy như thế thật… lạ.”

Bà Williams nói nhanh. “Ông đã nhìn ra một điểm rất quan trọng đó, ông Poirot. Ông khá đúng đấy. Và đó một phần cũng là lý do vì sao vừa nãy tôi nói như vậy – chuyện Carla chuyển đến sống trong một môi trường khác về mặt nào đó có lẽ là một điều tốt cho con bé. Ông thấy đấy, nếu con bé lớn hơn một chút, có thể nó đã phải chịu đựng một cảm giác thiếu thốn nào đó trong cuộc sống với gia đình của mình.”

Bà cúi người tới trước rồi nói tiếp, chậm rãi và thận trọng. “Đương nhiên, trong công việc, tôi đã chứng kiến rất nhiều khía cạnh thuộc vấn đề giữa cha mẹ và con cái. Rất nhiều đứa trẻ, hầu hết bọn chúng, tôi có thể nói vậy, chịu sự chú ý quá mức từ phía cha mẹ mình. Đứa con được yêu thương quá mức, theo dõi quá mức. Sự lo lắng đó hiện rõ đến độ khiến nó bứt rứt không yên, và nó muốn tự do, muốn trốn chạy và thoát khỏi tầm mắt của cha mẹ nó. Đặc biệt là với những đứa trẻ là con một, và đương nhiên các bà mẹ chính là kẻ xâm phạm kinh khủng nhất. Việc này đem lại tác động xấu đối với cuộc hôn nhân. Các ông chồng bực bội việc bản thân bị xếp thứ hai, thế là họ đi tìm sự an ủi – hay đúng hơn là khen ngợi và chú ý – ở nơi khác, và như thế không chóng thì chầy ly hôn là chuyện khó tránh. Tôi thì tin rằng, với một đứa trẻ, tốt nhất nó nên được hưởng cái mà tôi gọi là sự thờ ơ lành mạnh từ phía cả cha lẫn mẹ. Điều này diễn ra một cách tương đối tự nhiên trong trường hợp của những gia đình đông con mà ít tiền. Đàn con bị bỏ mặc vì mẹ chúng đúng nghĩa là không có thời gian để bận tâm đến chúng. Chúng nhận thức rõ là mẹ thương yêu mình, mà đồng thời lại không phải buồn phiền vì thứ tình cảm ấy bị thể hiện một cách quá mức.

“Nhưng còn một khía cạnh khác nữa. Đôi khi ta chứng kiến một cặp vợ chồng quá hạnh phúc bên nhau, quá quấn quít lấy nhau, đến mức đứa con kết quả từ cuộc hôn nhân ấy gần như không có thật đối với họ. Và trong trường hợp như vậy, tôi nghĩ đứa con sẽ căm ghét việc đó, sẽ cảm thấy bị phản bội và ghẻ lạnh. Ông phải hiểu là tôi hoàn toàn không nói đến chuyện thờ ơ đâu nhé. Ví dụ như trường hợp bà Crale, ta hoàn toàn có thể gọi bà ấy là một người mẹ tốt, luôn chu đáo chăm lo cho Carla và sức khỏe của con bé, chơi đùa cùng con bé vào những lúc thích hợp, luôn dịu dàng và vui vẻ. Dù vậy, bà Crale cũng cực kỳ quấn quít với chồng. Có thể nói, bà ấy tồn tại do ông ta và vì ông ta.” Bà Williams ngập ngừng một chút rồi nói khẽ. “Tôi nghĩ, đó là lý do biện minh cho điều bà ấy đã làm về sau.”

Hercule Poirot nói. “Ý bà là hai người họ giống người tình hơn là một cặp vợ chồng?”

Bà Williams, khẽ cau mày khó chịu vì cung cách nói chuyện khác thường ấy, đáp. “Dĩ nhiên ông có thể nói như vậy.”

“Ông Crale có yêu vợ nhiều như bà ấy yêu ông không?”

“Cả hai người họ là một cặp uyên ương. Nhưng, dĩ nhiên, ông ta là đàn ông.”

Bà Williams đã xoay xở nhồi vào hai chữ cuối cùng ấy cả một giai đoạn lẫy lừng của thời Victoria.

“Đàn ông…” bà Williams bỏ lửng câu nói.

Bà Williams nhắc đến đàn ông như một địa chủ giàu có nhắc đến Bolshevik, như một người cánh tả nhiệt thành nhắc đến bọn tư bản, như một bà nội trợ đảm đang nhắc đến gián!

Sống cuộc đời một nữ gia sư không chồng, bà Williams nung nấu một tư tưởng nữ quyền mãnh liệt. Ai nghe bà nói cũng tin chắc rằng, với bà Williams: Đàn ông là Kẻ thù!

Poirot nói. “Bà căm thù đàn ông ư?”

Bà Williams lạnh lùng đáp. “Đàn ông được hưởng mọi thứ tốt đẹp trên đời. Tôi hy vọng điều đó không kéo dài mãi mãi.”

Hercule Poirot chăm chú quan sát bà cựu gia sư. Ông hình dung cảnh bà Williams cẩn thận và đầy quyết đoán khóa tay mình vào hàng rào, rồi sau đó tuyệt thực với một ý chí và sức chịu đựng sắt đá. Ông thôi không nói chung chung nữa mà đánh thẳng vào một cá nhân. “Bà không thích Amyas Crale?”

“Dĩ nhiên là tôi không thích ông Crale. Tôi cũng không chấp nhận ông ta. Nếu mà là vợ ông ta thì tôi đã bỏ đi từ lâu rồi. Có những chuyện không phụ nữ nào nên chấp nhận bỏ qua.”

“Nhưng bà Crale lại bỏ qua?”

“Đúng.”

“Bà nghĩ bà ấy sai rồi?”

“Phải, tôi nghĩ thế. Phụ nữ nên có chút tự tôn nào đó cho mình và không nên chấp nhận bị sỉ nhục.”

“Có bao giờ bà nói những điều tương tự như vậy với bà Crale không?”

“Dĩ nhiên là không. Tôi không ở địa vị có thể nói những câu như thế. Tôi được thuê để dạy Angela, không phải để tự tiện đưa ra lời khuyên cho bà Crale. Làm như thế thật rất không phù hợp.”

“Bà có thích bà Crale không?”

“Tôi rất quý bà Crale.” Giọng nói đầy quyết đoán kia dịu xuống, có phần ấm áp và tình cảm hơn. “Rất quý bà ấy và cũng rất tiếc cho bà ấy nữa.”

“Còn học trò của bà – Angela Warren?”

“Angela là một cô gái vô cùng thú vị, một trong những học trò thú vị nhất tôi từng dạy. Rất thông minh. Thiếu kỷ luật, dễ nóng giận, rất khó dạy bảo ở nhiều mặt, nhưng là một đứa trẻ rất xuất sắc.”

Bà ngừng lời rồi lại tiếp tục. “Tôi đã luôn hy vọng cô bé sẽ đạt được thành tựu nào đó xứng đáng. Và đúng thế thật! Ông đã đọc sách của nó chưa, về Sahara ấy? Và nó còn khai quật được những ngôi mộ rất đáng chú ý ở Fayum nữa! Phải, tôi rất tự hào về Angela. Tôi không ở Alderbury lâu – hai năm rưỡi thôi – nhưng tôi luôn ấp ủ niềm tin rằng mình đã góp phần kích thích trí thông minh của cô bé và khuyến khích niềm say mê khảo cổ của nó.”

Poirot thì thầm. “Theo tôi hiểu mọi người đã quyết định cho cô ấy học tiếp ở trường nội trú. Bà hẳn phải rất ghét quyết định đó.”

“Không hề, ông Poirot ạ. Tôi hoàn toàn nhất trí với ý kiến đó.”

Bà ngừng một lát rồi tiếp tục. “Để tôi làm rõ vấn đề cho ông. Angela là một cô gái đáng yêu, thật sự rất đáng yêu – nhiệt tình và hăng hái – nhưng đồng thời tôi thấy nó cũng là một cô gái khó bảo. Đó là vì, nó đang ở độ tuổi khó bảo. Lúc nào cũng có một giai đoạn mà một cô gái cảm thấy không chắc chắn về bản thân mình không phải trẻ con cũng chẳng là người lớn. Mới phút trước Angela còn rất nhạy cảm và chín chắn – thật sự là khá trưởng thành đấy – nhưng ngay phút sau nó có thể lại quay về là một con bé lanh chanh lách chách – bày những trò quậy phá tinh quái, tỏ thái độ cộc cằn bất lịch sự, cũng như cực kỳ dễ nổi nóng. Ông biết đấy, con gái cảm thấy khó khăn ở độ tuổi đó, chúng cực kỳ nhạy cảm. Nói cái gì với chúng cũng bị chúng chống đối. Chúng khó chịu khi bị đối xử như trẻ con nhưng bỗng thấy ngại khi được coi như người trưởng thành. Angela đã ở trong thời kỳ đó. Con bé cực kỳ nóng nảy, có thể đột nhiên ngừng đùa giỡn mà nổi bùng lên, rồi có lúc lại hờn dỗi mấy ngày liền, ngồi một chỗ mà cau có, rồi lại một lần nữa tiếp tục nổi loạn, leo cây, chạy giỡn với mấy cậu nhóc làm vườn, không chịu nghe lời bất cứ người lớn nào.”

Bà Williams ngừng lại một lát rồi tiếp. “Khi một cô gái bước vào giai đoạn đó, trường học đóng vai trò rất hữu ích. Cô ấy cần sự kích thích từ những bộ óc khác. Điều đó, cộng với môi trường kỷ luật lành mạnh của cả cộng đồng, sẽ giúp cô ấy trở thành một thành viên biết điều trong xã hội. Gia cảnh của Angela tôi chẳng thể gọi là lý tưởng. Bà Crale chiều quá làm hư em gái là một lẽ. Angela chỉ cần kêu một tiếng là bà Cralelúc nào cũng bênh nó. Kết quả là làm cho Angela tin rằng mình có quyền sở hữu thời gian và sự chú ý của chị gái, và do chính những tư tưởng này mà nó thường xuyên gây gổ với ông Crale. Ông ta thì hiển nhiên cho rằng mình phải được ưu tiên, và kiên quyết đòi được như thế. Ông ta thật ra cũng quý cô bé lắm, hai người họ khá hòa hợp và thường đấu khẩu với nhau rất vui vẻ, nhưng có những lúc ông Crale đột ngột bực bội việc bà Crale quan tâm đến Angela. Như mọi đàn ông khác, ông ta là một đứa trẻ được chiều quá hóa hư; ông ta muốn mọi người phải quan tâm đến mình. Rồi những lúc ông ta và Angela cãi nhau nảy lửa thì bà Crale thường xuyên bênh vực cô bé. Thế là ông ta nổi điên. Ngược lại, nếu bà ấy bênh ông ta, thì Angela sẽ nổi điên. Những lúc như thế Angela sẽ trở về với cái thói trẻ con của mình và bày ra những trò tai quái để trả đũa ông ta. Ông Crale quen thói uống nước cạn một hơi, thế là cô bé có lần bỏ cả đống muối vào nước của ông ta. Lẽ đương nhiên, ông ta nôn thốc nôn tháo và giận đến tím mặt. Nhưng cái lần cô bé bỏ đống sên lên giường anh rể mới là tức nước vỡ bờ. Ông Crale không hiểu sao ghét cay ghét đắng giống sên. Thế là ông ta nổi xung thiên và nói rằng phải gửi Angela vào trường nội trú. Ông ta sẽ không bỏ qua những trò trả đũa nhỏ nhen này nữa. Angela buồn kinh khủng, mặc dù cũng có một hai lần nó từng tỏ ý muốn được đi học, nhưng lúc đó nó lại bất bình lắm. Bà Crale không muốn cô bé đi, nhưng lại để bản thân bị thuyết phục – tôi nghĩ phần lớn là vì những gì tôi đã bàn với bà về việc đó. Tôi chỉ ra cho bà ấy thấy rằng làm vậy sẽ rất tốt cho Angela, và rằng tôi nghĩ cô bé sẽ được lợi nhiều nhờ đó. Thế là họ quyết định cho cô bé đến Helston – một ngôi trường cực kỳ tốt ở duyên hải miền Nam – vào học kỳ mùa thu. Nhưng bà Crale vẫn buồn phiền về việc đó suốt mùa hè. Còn Angela thì cứ tiếp tục hằn học với ông Crale mỗi khi nó nhớ tới việc đó. Chuyện cũng không thật sự nghiêm trọng gì đâu, ông Poirot, ông hiểu cho, nhưng vào mùa hè năm đó thì nó như một dòng chảy ngầm nếu so với… ừm… với mọi diễn biến khác.”

Poirot nói. “Tức là… Elsa Greer?”

Bà Williams đáp xẵng. “Chính xác.” Và mím môi thật chặt sau câu nói đó.

“Quan điểm của bà về Elsa Greer là như thế nào?”

“Tôi chẳng có quan điểm gì về cô ta cả. Một cô gái hoàn toàn vô đạo đức.”

“Cô ấy khi đó còn rất trẻ.”

“Đủ lớn để khôn ngoan hơn. Tôi không thấy có lý do gì để biện minh cho cô ta – hoàn toàn không.”

“Cô ấy yêu ông Crale, tôi cho rằng…”

Bà Williams khịt mũi cắt lời ông. “Hẳn là yêu ông ta. Tôi thì thấy, ông Poirot ạ, là dù tình cảm của mình có như thế nào đi nữa, mình cũng phải kìm chế cho đúng mực. Và đương nhiên chúng ta có thể kiểm soát hành động của mình. Cô gái đó hoàn toàn không hề có chút đạo đức nào. Cô ta không hề để tâm việc ông Crale đã có gia đình. Cô ta hoàn toàn không biết xấu hổ về mọi chuyện, cứ trơ tráo và kiên quyết như thế. Có thể là cô ta được nuôi dạy không tử tế – tôi chỉ có thể nghĩ ra được mỗi điều đó để biện minh cho cô ta.”

“Cái chết của ông Crale hẳn đã khiến cô ấy sốc lắm.”

“Ồ, dĩ nhiên. Và chính cô ta là kẻ chịu trách nhiệm cho tất cả mọi chuyện. Tôi không nói là mình bỏ qua cho tội giết người đâu, nhưng đồng thời, ông Poirot ạ, nếu có một phụ nữ nào bị đẩy đến ngưỡng giới hạn của mình, thì đó chính là Caroline Crale. Nói thật với ông, có những lúc tôi cũng muốn tự tay giết hết cả hai người đó. Cứ trưng cô ta ra ngay trước mặt vợ mình, nghe bà ấy phải chịu đựng sự xấc xược của cô ta, và cô ta quả thật là xấc xược lắm, ông Poirot ạ. Ồ đúng thế, Amyas Crale đáng bị vậy. Không người đàn ông nào đối xử với vợ như vậy mà không đáng bị trừng phạt. Cái chết của ông ta chỉ là một sự báo thù.”

Hercule Poirot nói. “Bà coi trọng…”

Người đàn bà nhỏ thó nhìn ông với đôi mắt xám bất khuất. Bà nói. “Tôi rất coi trọng mối ràng buộc hôn nhân. Nếu hôn nhân không được tôn trọng và giữ gìn thì đất nước sẽ đi xuống. Bà Crale là một người vợ tận tụy và chung thủy. Chồng bà ấy cố tình làm nhục vợ và đem tình nhân của mình về nhà. Như tôi nói, ông ta đáng bị như vậy. Ông ta đẩy bà ấy quá ngưỡng chịu đựng và, với tôi thì, tôi không trách bà Crale vì việc bà đã làm.”

Poirot chậm rãi nói. “Ông ấy hành xử rất tệ – tôi thừa nhận điều đó – nhưng bà hãy nhớ, Crale là một nghệ sĩ tài ba.”

Bà Williams khịt mũi một cái rõ lớn. “Ờ đúng rồi, tôi biết. Bây giờ thì toàn lấy lý do như thế cả. Một nghệ sĩ! Lý do cho mọi lối sống trác táng, mọi sự say sưa, mọi cuộc ẩu đả, mọi vụ ngoại tình. Và sau tất cả mọi chuyện thì ông Crale ấy thành kiểu nghệ sĩ nào hử? Có thể người ta sẽ hâm mộ tranh của ông ta được vài năm. Nhưng sẽ không kéo dài đâu. Vì sao, vì ông ta không biết vẽ! Phối cảnh của ông ta dở tệ! Thậm chí cả về giải phẫu ông ta cũng không chính xác. Tôi cũng biết chút ít về cái mình nói, ông Poirot ạ. Tôi có học hội họa một thời gian, khi còn nhỏ, ở Florence, và với bất cứ ai ngưỡng mộ và có hiểu biết về những danh họa lớn, thì mấy bức vẽ nguệch ngoạc của ông Crale thật sự rất lố bịch. Chỉ quệt quệt màu lên tấm toan, không dựng hình, không chăm chút. Không,” bà lắc đầu, “đừng yêu cầu tôi phải ngưỡng mộ tranh ông Crale.”

“Hai bức tranh của ông ấy đang được trưng bày ở Viện Tate đó,” Poirot nhắc nhở.

Bà Williams khịt mũi. “Sao chẳng được. Hình như trong đó còn trưng cả một bức tượng của lão Epstein cơ mà.”

Poirot hiểu ý người phụ nữ này, theo bà Williams, đó coi như đã là lời cuối. Ông quyết định thôi chủ đề về nghệ thuật.

Ông nói. “Bà đã ở cùng với bà Crale khi bà ấy phát hiện xác chết?”

“Phải. Sau bữa trưa, bà ấy và tôi rời khỏi nhà để xuống dưới. Angela bỏ quên áo len trên bãi biển sau khi tắm, hoặc nếu không phải thì là trong thuyền. Con bé lúc nào cũng bê bối với mấy món đồ của mình. Tôi để bà Crale lại ngay cổng vào vườn Đại Bác, nhưng bà ấy gọi tôi gần như ngay lập tức. Tôi tin là ông Crale đã chết được hơn một tiếng đồng hồ. Ông ta sõng soài trên băng ghế cạnh giá vẽ của mình.”

“Bà ấy có đau khổ gì nhiều khi phát hiện xác ông ấy không?”

“Cụ thể ý ông là sao, ông Poirot?”

“Tôi muốn hỏi ấn tượng của bà vào lúc đó.”

“Ồ, tôi hiểu rồi. Có, bà ấy có vẻ khá choáng váng. Bà bảo tôi đi gọi điện cho bác sĩ. Dù sao thì chúng tôi cũng đâu thể chắc chắn là ông ta đã chết, có thể là bị cứng người.”

“Bà ấy có đưa ra giả thiết nào tương tự thế không?”

“Tôi không nhớ.”

“Và bà đã bỏ đi gọi điện?”

Giọng bà Williams lạnh lùng và cộc cằn. “Tôi vừa đi được nửa đường thì gặp ông Meredith Blake. Tôi nhờ ông ấy đi gọi điện thay mình và quay trở lại chỗ bà Crale. Ông thấy đấy, tôi nghĩ bà ấy có thể bất tỉnh, và đàn ông thì không giỏi xử lý những chuyện như vậy.”

“Và bà ấy có bất tỉnh không?”

Bà Williams lạnh lùng đáp. “Bà Crale khá bình tĩnh. Bà ấy rất khác với cô Greer, cô ta đã gây ra một cảnh tượng vô cùng hỗn loạn và khó chịu.”

“Cảnh tượng như thế nào?”

“Cô ta cố gắng tấn công bà Crale.”

“Ý bà là cô ấy biết bà Crale chịu trách nhiệm cho cái chết của chồng bà ấy?”

Bà Williams suy nghĩ một lát rồi đáp. “Không, cô ta không thể nào biết chắc điều đó. Sự… ừm… nghi ngờ kinh khủng ấy vẫn chưa xuất hiện. Cô Greer chỉ gào lên. ‘Tất cả là do chị, Caroline. Chị giết anh ấy. Tất cả là do chị.’ Cô ta không nói chính xác ‘Chị đầu độc anh ấy,’ nhưng tôi cho rằng cô ta đương nhiên đã nghĩ như thế.”

“Còn bà Crale?”

Bà Williams bồn chồn cựa mình. “Chúng ta có cần phải vờ vịt không, ông Poirot? Tôi không thể cho ông biết bà Crale khi đó thực sự nghĩ gì hay cảm thấy ra sao. Dù cho đó có là kinh hoàng trước việc bà ấy đã làm…”

“Bà ấy có vẻ thế ư?”

“K-không, k-không, tôi không thể khẳng định điều đó. Choáng váng, có… và, tôi nghĩ, sợ hãi nữa. Phải, sợ hãi, tôi chắc chắn. Nhưng như thế cũng là bình thường mà.”

Hercule Poirot nói với giọng bất mãn. “Phải, có lẽ thế cũng là bình thường… Quan điểm chính thức của bà ấy đối với cái chết của chồng mình là gì?”

“Tự sát. Bà ấy nói, quả quyết ngay từ đầu, rằng đó chắc chắn phải là tự sát.”

“Bà Crale có nói như thế khi nói chuyện riêng với bà không, hay bà ấy có đưa ra một giả thiết nào khác không?”

“Không. Bà… bà ấy… cố thuyết phục tôi rằng đó phải là tự sát.”

Bà Williams có vẻ xấu hổ. “Và bà đáp lại thế nào?”

“Thật sao, ông Poirot, tôi nói gì quan trọng lắm à?”

“Có chứ, tôi thấy quan trọng.”

“Tôi không hiểu tại sao…” Nhưng, như thể bị chi phối bởi sự im lặng chờ đợi của Poirot, bà miễn cưỡng nói. “Tôi nghĩ mình đã nói. ‘Chắc chắn rồi, bà Crale ạ. Chắc chắn là tự sát rồi.’”

“Bà có tin vào điều mình nói không?”

Bà Williams ngẩng đầu lên. Bà nghiêm giọng. “Không, tôi không tin. Nhưng xin ông hiểu cho, ông Poirot, tôi hoàn toàn theo phe bà Crale, nếu ông muốn thì nói thế cũng được. Tôi đồng cảm với bà ấy, không phải với cảnh sát.”

“Vậy là bà muốn thấy bà ấy được trắng án?”

Bà Williams ngoan cố đáp. “Phải, tôi muốn thế.”

Poirot nói. “Vậy bà cũng đồng cảm với cảm giác của con gái bà ấy?”

“Tôi hoàn toàn đồng cảm với Carla.”

“Bà có phản đối không nếu tôi nhờ bà viết cho tôi một bản tường thuật chi tiết về thảm kịch đó?”

“Ý ông là cho con bé đọc?”

“Đúng vậy.”

Bà Williams chậm rãi nói. “Không, tôi không phản đối. Con bé rất quyết tâm tìm hiểu vụ này, phải thế không?”

“Phải. Tôi thì lại thấy sẽ tốt hơn nếu cô ấy không biết sự thật…”

Bà Williams ngắt lời ông. “Không. Đối diện với sự thật lúc nào cũng hơn. Tránh né nỗi đau bằng cách bóp méo sự thật để mà làm gì. Carla đã bị sốc khi biết sự thật – giờ con bé muốn biết chính xác thảm kịch ấy xảy ra thế nào. Tôi thấy đó là thái độ đúng đắn của một cô gái trẻ dũng cảm. Một khi con bé biết mọi chuyện rồi, nó sẽ có thể một lần nữa quên đi và tiếp tục sống cuộc đời của mình.”

“Có lẽ bà nói đúng,” Poirot nói.

“Tôi khá chắc là mình đúng.”

“Nhưng, thế này, mọi chuyện không chỉ có thế. Carla không chỉ muốn biết… cô ấy còn muốn chứng minh mẹ mình vô tội.”

Bà Williams thốt lên. “Con bé đáng thương.”

“Bà nghĩ thế ư?”

Bà Williams nói. “Giờ thì tôi hiểu tại sao ông lại nói con bé không biết gì thì tốt hơn rồi. Dù sao thì, tôi nghĩ sự thể thế này vẫn là tốt nhất. Ao ước được chứng minh mẹ mình vô tội là một hy vọng tự nhiên thôi, và dù phát hiện thật sự có khó khăn thế nào, thì tôi nghĩ, từ những gì ông kể về con bé, Carla đủ dũng cảm để biết sự thật mà không né tránh.”

“Bà có chắc đó là sự thật không?”

“Tôi không hiểu ý ông?”

“Bà không thấy có lỗ hổng nào để tin bà Crale vô tội à?”

“Tôi không nghĩ khả năng đó đã bao giờ được cân nhắc nghiêm túc.”

“Ấy thế nhưng bà ấy vẫn khăng khăng giả thiết tự sát?”

Bà Williams nói cộc lốc. “Người phụ nữ tội nghiệp đó phải nói gì đó chứ.”

“Bà có biết khi sắp chết bà Crale đã để lại một lá thư cho con gái mình, trong đó bà ấy long trọng thề rằng mình vô tội không?”

Bà Williams trân trối. “Bà ấy làm như vậy là thật sai lầm,” bà nói gay gắt.

“Bà nghĩ thế ư?”

“Phải, tôi nghĩ thế. Ôi, đàn ông các ông thì cảm tính quá rồi…”

Poirot khó chịu ngắt lời. “Tôi không cảm tính.”

“Nhưng trên đời này có tồn tại thứ gọi là cảm tính sai lầm đấy. Tại sao lại viết điều đó – một lời nói dối – vào khoảnh khắc long trọng như thế? Để con bà ấy khỏi phải đau lòng ư? Phải, rất nhiều phụ nữ sẽ làm điều đó. Nhưng tôi không nghĩ bà Crale lại làm vậy. Bà ấy là một người phụ nữ dũng cảm và thật thà. Tôi thì nghĩ bà ấy sẽ bảo con bé đừng phán xét.”

Poirot nói với một chút bực bội. “Thế tức là bà thậm chí sẽ không xem xét đến khả năng điều Caroline Crale viết là sự thật?”

“Chắc chắn là không!”

“Và bà thừa nhận mình quý bà ấy?”

“Tôi quý bà ấy. Tôi rất thương và thông cảm sâu sắc với bà ấy.”

“Vậy thì…”

Bà Williams nhìn Poirot một cách lạ lùng. “Ông không hiểu đâu, ông Poirot. Giờ thì tôi nói điều này cũng chẳng có ý nghĩa gì nữa, đã qua quá lâu rồi. Ông thấy đấy, tôi vô tình biết được Caroline Crale có tội!”

“Sao?”

“Đó là sự thật. Dù cho việc tôi giữ kín những gì mình biết lúc đó là đúng hay sai tôi không chắc, nhưng tôi đã không nói gì với ai. Nhưng ông phải tin tôi điều này, chắc chắn, tôi biết Caroline Crale có tội…”

CHƯƠNG MƯỜI

CHÚ HEO CON NÀY KHÓC OA OA

Căn hộ của Angela Warren nhìn ra công viên Regent. Ở đây, vào một ngày mùa xuân thế này, một chút không khí dịu nhẹ thoảng vào từ ô cửa sổ mở và người ta có thể tưởng rằng mình đang ở vùng đồng quê nếu không phải vì tiếng gào rú đầy hăm dọa cứ vang lên không ngớt từ dòng xe cộ lao qua bên dưới.

Poirot quay khỏi cửa sổ khi cửa mở ra và Angela Warren bước vào phòng.

Đây không phải lần đầu tiên ông nhìn thấy cô Warren. Ông đã tranh thủ cơ hội đến xem một buổi diễn thuyết của Angela Warren ở Hội Địa lý Hoàng gia. Bài diễn thuyết – theo ông thấy – rất xuất sắc. Có lẽ hơi khô khan, nếu xét theo thị hiếu của khán giả đại chúng. Cô Warren đã có phần trình bày xuất sắc, không hề ngừng hay lắp bắp một lời. Cô cũng không lặp đi lặp lại. Giọng rõ ràng và trầm bổng. Buổi diễn thuyết của cô không có chỗ cho những khán giả ưa thích lãng mạn hay đam mê phiêu lưu. Trong bài nói có rất ít yếu tố con người. Đó là một bài tường thuật tuyệt vời về những dữ kiện thực tế, được minh họa thích đáng bằng những tấm phim chiếu xuất sắc, cùng với những đúc kết thông minh từ các dữ kiện trình bày trước đó. Khô khan, chuẩn xác, rõ ràng, sáng sủa, thuần chuyên ngành.

Hercule rất vừa lòng. Đây, ông nghĩ, là một bộ óc có trật tự.

Giờ, khi ông đã được nhìn tận mặt, ông nhận thấy Angela Warren đã rất có thể là một phụ nữ vô cùng xinh đẹp. Nét mặt cô cân đối, dù có hơi nghiêm khắc. Hai hàng chân mày sẫm nổi bật, đôi mắt nâu ngời sáng, thông minh, làn da trắng, mịn màng. Cô có một đôi vai thẳng tắp và dáng đi tựa như đàn ông.

Rõ ràng ở cô chẳng có gì cho gọi đến hình ảnh chú heo con khóc oa oa. Nhưng trên gò má phải, nơi làn da bị biến dạng và rúm ró, là cái sẹo đã lành kia. Bên mắt phải hơi lệch, khóe mắt bị cái sẹo kéo xuống, nhưng không mấy người nhận ra con mắt đó đã hoàn toàn mù. Poirot cảm thấy gần như chắc chắn là Angela Warren đã sống chung với cái khiếm khuyết đó quá lâu đến nỗi giờ đây hoàn toàn không còn để ý đến nó nữa. Và ông nhận ra, trong năm người mà ông quan tâm đến qua cuộc điều tra này, những kẻ được cho là đã có một khởi đầu đầy thuận lợi lại không là những kẻ thật sự giành được thành công và hạnh phúc ở đời. Elsa, người thường được cho là đã khởi đầu với mọi lợi thế – tuổi trẻ, nhan sắc, tiền bạc – lại đánh mất nhiều nhất. Cô như một bông hoa phải hứng chịu đợt sương giá đến sớm – vẫn đang hé nở nhưng không còn sự sống. Cecilia Williams, nhìn bề ngoài thì chẳng sở hữu gì để khoe ra. Dù vậy, trong mắt Poirot, bà không hề có sự nản chí hay cảm giác thất bại. Cuộc đời của bà Williams thú vị đối với chính bản thân bà, bà vẫn quan tâm đến con người và sự kiện. Bà được hưởng lợi thế trí tuệ và đạo đức khổng lồ từ một nền giáo dục nghiêm khắc thời Victoria, cái mà ngày nay bị chúng ta chối bỏ. Bà đã làm tròn phận sự của mình trong cái địa vị xã hội mà Chúa đặt bà vào, và niềm tin đó bao bọc bà trong lớp áo giáp không thể xuyên thủng trước mọi khó khăn và thử thách của đố kị, bất hạnh, và nuối tiếc. Bà có những kỷ niệm, những niềm vui nhỏ bé mà một nền kinh tế khó khăn cho phép, cùng với vừa đủ sức khỏe và nhiệt thành để còn giữ được hứng thú với cuộc đời.

Còn ở Angela Warren – con người trẻ tuổi với bất lợi ở khuôn mặt bị biến dạng và những tủi nhục mà nó mang lại – Poirot tin ông nhìn thấy một tinh thần kiên cường qua những cuộc đấu tranh tất yếu giành lấy can đảm và tự tin. Cô học trò ngỗ nghịch ngày nào giờ đã nhường chỗ cho một phụ nữ mạnh mẽ và đầy sức sống, một phụ nữ với sức mạnh tinh thần đáng nể và nguồn năng lượng dồi dào thiên phú có thể đạt được bất cứ mục tiêu tham vọng nào. Cô Warren, Poirot tin chắc, là một phụ nữ hạnh phúc và thành công. Cô sống một cuộc đời đủ đầy, rực rỡ và hiển nhiên là rất hạnh phúc.

Ngạc nhiên là, cô Warren không phải mẫu phụ nữ Poirot thật sự thích. Dù rất ngưỡng mộ đầu óc minh bạch rõ ràng của cô, nhưng Angela Warren chỉ có vừa đủ khí chất của một femme formidablengười phụ nữ tuyệt vời để ông chú ý với tư cách một người đàn ông bình thường. Mà ông thì vẫn luôn thích những con người vô cùng chói sáng và mãnh liệt.

Với Angela Warren, ông trình bày mục đích của chuyến viếng thăm thật dễ dàng. Không chiêu trò. Ông chỉ đơn giản thuật lại cuộc gặp với Carla Lemarchant.

Gương mặt bị hủy hoại của Angela Warren sáng lên thích thú.

“Carla nhỏ bé ư? Con bé ở đây sao? Tôi muốn gặp nó quá!”

“Cô không giữ liên lạc với cô ấy ư?”

“Gần như không được nhiều như đáng ra phải thế. Tôi vẫn còn là học sinh khi con bé sang Canada, và dĩ nhiên, tôi đã nghĩ sau một hai năm gì đó con bé sẽ quên chúng tôi thôi. Những năm gần đây việc gửi quà vào dịp Giáng sinh đã trở thành mối liên kết duy nhất giữa chúng tôi. Tôi hình dung giờ thì con bé đã hoàn toàn chìm đắm trong không khí của Canada và tương lai của nó sẽ nằm ở nơi đó. Trong trường hợp này, như thế tốt hơn.”

Poirot nói. “Dĩ nhiên người ta sẽ nghĩ như thế. Thay đổi tên họ – thay đổi môi trường. Một cuộc đời mới. Nhưng chuyện lại không được đơn giản như vậy.”

Rồi ông kể cho Angela Warren nghe về việc Carla đính hôn, việc cô phát hiện ra mọi chuyện ở tuổi trưởng thành, và động cơ mà cô đến Anh.

Angela Warren lắng nghe trong im lặng, bên má biến dạng tựa lên tay. Cô không để lộ cảm xúc nào trong lúc nghe, nhưng khi Poirot kể xong, cô nói khẽ. “Tốt cho Carla.”

Hercule Poirot sững người. Đây là lần đầu tiên ông nhìn thấy phản ứng như thế này. Ông nói. “Cô đồng tình ư, cô Warren?”

“Dĩ nhiên. Tôi mong con bé thành công. Nếu giúp được gì, tôi luôn sẵn lòng. Tôi cảm thấy có lỗi, ông biết đấy, vì bản thân đã không cố gắng hành động gì.”

“Vậy là cô nghĩ có khả năng cô ấy đúng?”

Angela Warren đáp gay gắt. “Đương nhiên là con bé đúng. Caroline không làm việc đó. Tôi luôn biết thế.”

Poirot lẩm bẩm. “Thật sự là cô làm tôi ngạc nhiên quá đỗi, mademoisellethưa cô. Tất cả những người khác mà tôi đã nói chuyện…”

Warren đột ngột cắt ngang. “Ông không được tin vào điều đó. Tôi biết rõ là có rất nhiều chứng cứ gián tiếp. Niềm tin của tôi dựa trên những gì tôi biết những gì tôi biết về chị mình. Tôi chỉ biết đơn giản và chắc chắn một điều là Caro không thể giết ai cả.”

“Cô có thể khẳng định chắc chắn như thế về bất kỳ con người nào khác không?”

“Phần lớn trường hợp là không. Tôi đồng ý là con người đầy những bất ngờ lạ lùng. Nhưng trường hợp của Caroline thì có những lý do đặc biệt – những lý do mà tôi có cơ hội hiểu rõ hơn bất cứ ai khác.” Cô chạm vào bên má bị biến dạng của mình. “Ông thấy chứ? Có lẽ ông cũng đã nghe về nó rồi.”

Poirot gật đầu. “Caroline gây ra đấy. Đó là lý do mà tôi chắc chắn, tôi biết, chị tôi không giết người.”

“Với nhiều người thì lý luận đó không được thuyết phục lắm.”

“Đúng, với họ sẽ là ngược lại. Hình như đúng là người ta có lấy chuyện đó ra để nói, theo tôi biết. Bằng chứng cho thấy Caroline có tính khí bạo lực và không thể kiểm soát! Vì chị ấy làm tổn thương tôi hồi tôi còn bé, nên mấy ông luật sư lý luận rằng chị cũng có khả năng đầu độc một ông chồng bội bạc.”

Poirot nói. “Ít ra thì, tôi cũng hiểu được sự khác biệt. Một cơn giận không thể kiểm soát bùng nổ đột ngột không thể khiến ta trước hết đánh cắp chất độc và sau đó sử dụng nó một cách có tính toán vào ngày hôm sau.”

Angela Warren sốt ruột khoát tay. “Tôi không hề có ý đó. Phải tìm cách nào nói cho ông dễ hiểu vậy. Hãy tưởng tượng ông là một người bản tính vốn đầy yêu thương và tốt bụng, nhưng đồng thời cũng có xu hướng hay ghen tị đến độ quá khích. Và hãy tưởng tượng trong những năm mà ông cảm thấy khó kiểm soát bản thân mình nhất, có một lúc ông nổi cơn thịnh nộ và suýt chút nữa gây ra một chuyện, thực sự, có thể xem là sát nhân. Hãy nghĩ tới cú sốc kinh khủng, nỗi kinh hoàng, cảm giác hối hận xâm chiếm lấy ông. Là một người nhạy cảm như Caroline, cảm giác kinh hoàng và hối hận đó sẽ không bao giờ rời khỏi ông hoàn toàn. Và chị ấy là như thế đấy. Tôi không nghĩ mình nhận thức được rõ ràng vào lúc đó đâu, nhưng khi nhìn lại thì tôi thấy rất rõ. Caro bị ám ảnh, liên tục bị ám ảnh, bởi một sự thật là chị đã làm tổn thương tôi. Sự thật đó chưa bao giờ để yên cho chị. Nó nằm trong mọi chuyển động của chị. Nó là lý do cho thái độ của chị đối với tôi. Không có gì là đủ tốt cho tôi. Trong mắt chị, tôi luôn lược ưu tiên. Những lần chị cãi nhau với Amyas hết quá nửa là vì tôi. Tôi thường ghen tị với anh ấy và chơi khăm Amyas đủ kiểu. Tôi lấy bột mèo để bỏ vào thức uống của anh ấy, rồi có lần tôi còn cho nhím lên giường anh ấy nữa. Nhưng Caroline lúc nào cũng về phe tôi.”

Warren ngừng lời, rồi tiếp tục. “Dĩ nhiên, như thế ảnh hưởng xấu cho tôi. Tôi bị nuông chiều đến hư hỏng. Nhưng đó lại là một chuyện khác. Chúng ta đang nói đến những tác động lên Caroline. Hậu quả của cơn bạo lực bốc đồng kia là cảm giác ghê tởm suốt đời đối với bất kỳ loại hành động nào tương tự. Caro đề phòng bản thân, luôn sợ hãi sẽ có chuyện gì đó như vậy xảy ra lần nữa. Và chị đề phòng việc đó bằng những cách riêng của mình. Một trong số đó là sử dụng ngôn từ quá khích. Chị cảm thấy (và tôi nghĩ về mặt tâm lý học thì khá đúng) rằng nếu chị đủ bạo lực trong lời nói, chị sẽ không còn thôi thúc phải bạo lực trong hành động. Và qua kinh nghiệm chị ấy thấy phương pháp đó hiệu quả. Đó là lý do tại sao tôi nghe chị nói những điều như, ‘Chị sẽ băm thằng đó ra thành từng mảnh rồi ngâm nó trong dầu sôi.’ Và chị thường nói với tôi, hay với Amyas, ‘Làm tôi bực nữa là tôi giết đó.’ Tương tự như vậy chị rất dễ gây gổ và gây gổ cực kỳ ác liệt. Tôi nghĩ chị nhận ra khuynh hướng bạo lực đó đã thuộc về bản chất của chị, và chị cố ý giải phóng nó theo cách đó. Chị và Amyas thường có những trận cãi vã ghê gớm và kinh khủng vô cùng.”

Hercule Poirot gật đầu. “Phải, có lời chứng như vậy. Người ta nói họ cãi nhau như chó với mèo.”

Angela Warren nói. “Chính xác. Đó là cái cực kỳ ngu xuẩn và dễ gây hiểu lầm nhất ở lời chứng. Dĩ nhiên là Amyas và Caroline có cãi nhau! Dĩ nhiên họ có thốt ra những lời cay đắng kinh khủng và độc địa với nhau! Cái mà không ai hiểu được chính là họ thích cãi nhau. Đúng thế đấy! Amyas cũng thích. Họ là kiểu vợ chồng như thế đó. Cả hai bọn họ đều thích làm to chuyện và kích động. Phần lớn đàn ông thì không như thế. Họ thích bình yên. Nhưng Amyas là một nghệ sĩ. Anh ấy thích la hét và đe dọa, và nói chung là thích làm lớn chuyện. Việc đó với anh ấy giống như xả bớt năng lượng ra vậy. Anh Amyas là kiểu người mà nếu bị mất một cái cúc áo thì sẽ gầm rú lên đến muốn sập nhà. Nghe kỳ cục lắm, tôi biết, nhưng cuộc sống mà cứ liên tục cãi nhau xong lại làm lành như vậy với Amyas và Caroline mới là vui!”

Cô khoát tay vẻ sốt ruột. “Nếu lúc đó họ không đuổi tôi đi mà để tôi ra làm chứng, thì tôi đã nói cho họ biết điều đó.” Rồi cô nhún vai. “Nhưng tôi không nghĩ họ sẽ tin tôi. Và dù sao thì ngày đó tôi nhìn nhận mọi chuyện cũng không được rõ ràng như bây giờ. Kiểu, có những thứ mình cứ thế biết thôi nhưng chưa từng nghĩ về nó, và hiển nhiên cũng chưa từng tưởng tượng sẽ nói nó ra thành lời vậy.”

Cô nhìn sang Poirot. “Ông hiểu ý tôi chứ?”

Ông gật đầu dứt khoát. “Tôi hiểu hết, và tôi nhận ra những gì cô vừa nói đây hoàn toàn đúng. Có những người coi việc thuận vợ thuận chồng là cực kỳ chán. Họ muốn cảm giác kích thích từ những bất đồng để cuộc đời được kịch tính hơn.”

“Chính xác.”

“Cho phép tôi hỏi cô, cô Warren, cảm giác lúc đó của cô thế nào?”

Angela Warren thở dài. “Chủ yếu là sửng sốt và bất lực, tôi nghĩ vậy. Nó giống như một cơn ác mộng khủng khiếp. Caroline nhanh chóng bị bắt, khoảng ba ngày sau đó, tôi nghĩ vậy. Tôi vẫn còn nhớ được cảm giác phẫn nộ, cơn giận ngu ngốc của tôi… và, dĩ nhiên, niềm tin ngây thơ rằng đó chỉ là một sai lầm ngớ ngẩn, rằng mọi chuyện sẽ không sao. Caro chủ yếu vẫn lo cho tôi, chị muốn để tôi tránh xa tất cả mọi chuyện, càng xa càng tốt. Chị yêu cầu cô Williams đưa tôi đến nhà một người bà con gần như ngay lập tức. Cảnh sát không từ chối. Và rồi, khi có quyết định sẽ không cần đến lời chứng của tôi, mọi người thu xếp cho tôi ra nước ngoài học.

“Tôi không muốn đi, đương nhiên. Nhưng họ giải thích với tôi rằng Caro không ngừng lo lắng cho tôi và rằng cách duy nhất tôi có thể giúp chị là ra đi.”

Cô ngừng nói. Rồi lại tiếp tục. “Vậy là tôi tới Munich. Tôi ở đó khi… khi họ kết án. Họ không cho tôi gặp Caro. Caro không chịu. Tôi nghĩ, đó là lần duy nhất chị ấy không hiểu tôi.”

“Cô đâu thể chắc chắn như thế, cô Warren. Đi thăm một người mình vô cùng yêu thương trong tù có thể sẽ tạo ra một ấn tượng kinh khủng với một cô gái trẻ nhạy cảm.”

“Có thể lắm.”

Angela Warren đứng dậy. Cô tiếp tục kể. “Sau khi có kết luận, khi chị đã bị tuyên án, chị viết cho tôi một lá thư. Tôi chưa từng cho ai xem cả. Tôi nghĩ giờ mình nên cho ông xem. Có lẽ nó sẽ giúp ông hiểu Caroline là người như thế nào. Nếu ông thích ông cũng có thể đem nó cho Carla đọc.”

Cô tiến ra cửa, rồi quay lại và nói. “Đi cùng tôi. Trong phòng tôi có chân dung của Caroline.”

Lại một lần nữa, Poirot đứng và ngước nhìn chăm chú một bức chân dung.

Đối với một bức tranh mà nói, thì chân dung Caroline Crale hết sức bình thường. Nhưng Poirot ngắm nhìn nó đầy quan tâm – cái ông quan tâm không phải là giá trị nghệ thuật của nó.

Ông thấy một khuôn mặt trái xoan dài, đường viền hàm dưới thanh tú và một biểu cảm dịu dàng, có hơi rụt rè. Một khuôn mặt tự ti, đa cảm, với một vẻ đẹp kín đáo. Nó thiếu sự mạnh mẽ và sức sống có ở khuôn mặt của cô con gái – nguồn năng lượng và tình yêu cuộc sống mà Carla Lemarchant hẳn nhiên đã thừa hưởng từ cha của mình. Còn con người này lại không thể lạc quan được như vậy. Vậy nhưng, khi nhìn vào khuôn mặt kia, Hercule Poirot hiểu tại sao một con người hay tưởng tượng như Quentin Fogg lại không thể quên được bà.

Angela Warren lại đứng cạnh ông – tay cầm một lá thư. Cô nói khẽ. “Giờ thì ông đã thấy chị tôi như thế nào, đọc thư của chị ấy đi.”

Ông cẩn thận mở lá thư ra và đọc những gì Caroline Crale đã viết mười sáu năm trước.

Angela bé bỏng yêu dấu của chị,

Tin xấu sẽ đến và em sẽ đau buồn, nhưng chị muốn em biết là không sao đâu. Chị chưa bao giờ dối gạt em, kể cả lúc này, khi chị nói chị đang thực sự hạnh phúc – cái chị đang có đây là một cảm giác đúng đắn và bình yên mà trước đây chị chưa từng biết đến. Không sao đâu, em yêu dấu ơi, không sao đâu. Đừng nhìn lại và nuối tiếc hay than khóc cho chị – hãy tiếp tục tiến lên và thành công trong cuộc sống. Em làm được, chị biết. Không sao, không sao cả, em yêu dấu ơi, chị sắp đến với anh Amyas. Chị tin chắc rằng hai anh chị sẽ lại bên nhau. Thiếu anh chị không thể sống nổi… Hãy làm chỉ một việc này cho chị thôi – hãy hạnh phúc. Như chị vừa nói ở trên chị đang hạnh phúc. Có nợ thì phải trả. Cảm giác bình yên mới dễ chịu làm sao.

Chị gái yêu quý của em,

Caro

Hercule Poirot đọc lá thư hai lần. Rồi ông đưa trả lại nó. Ông nói. “Một lá thư rất cảm động, mademoisellethưa cô… và cũng rất lạ thường nữa. Rất lạ thường.”

“Caroline,” Angela Warren nói, “là một người rất lạ thường.”

“Phải, một tư duy khác thường… Theo ý cô lá thư này cho thấy bà ấy vô tội?”

“Đương nhiên là thế!”

“Trong thư không hề nói rõ điều đó.”

“Vì Caro biết tôi sẽ không bao giờ nghĩ chị có tội!”

“Có lẽ vậy, có lẽ vậy… Nhưng cũng có thể hiểu theo hướng khác mà. Như là bà ấy có tội, và bằng cách chuộc tội, bà ấy sẽ tìm thấy bình an.”

Ý đó, ông nghĩ, khớp với những gì người ta miêu tả bà ở tòa. Và ngay lúc này trong ông bỗng dậy lên một cảm giác ngờ vực mãnh liệt chưa từng thấy về cuộc điều tra mà ông thực hiện. Mọi thứ cho tới lúc này đều nhất quyết cho thấy Caroline Crale có tội. Giờ thì, ngay cả những gì bà viết cũng chống lại bà.

Ở phía kia chỉ có mỗi niềm tin không lay chuyển của Angela Warren. Angela biết rõ chị mình, rõ ràng là vậy, nhưng có thể nào sự chắc chắn của cô ta xuất phát từ lòng trung thành mê muội của một cô gái trẻ, khăng khăng bảo vệ người chị yêu dấu không?

Như thể đọc được suy nghĩ của ông, Angela Warren nói. “Không, ông Poirot ạ, tôi biết Caroline vô tội.”

Poirot nói nhanh. “Bon DieuCó Chúa chứng giám, tôi không hề muốn thay đổi quan điểm của cô về việc đó. Nhưng chúng ta hãy thực tế một chút. Cô nói chị cô không có tội. Tốt lắm, vậy, thực sự đã xảy ra chuyện gì?”

Angela gật đầu vẻ suy tư. Cô nói. “Điều đó rất khó, tôi đồng ý. Tôi cho rằng, như Caroline nói, Amyas tự sát.”

“Theo những gì cô biết về tính cách của ông ấy, có khả năng như thế không?”

“Khó lắm.”

“Nhưng cô không nói cô biết điều đó là bất khả, giống như lúc nãy?”

“Không, vì, như tôi vừa nói, phần lớn mọi người vẫn làm những điều bất khả, như là nói những điều trái với tính cách của mình. Nhưng tôi nghĩ, nếu ông biết họ một cách thân tình, việc đó không hẳn là trái với tính cách của anh ấy.”

“Cô biết rõ anh rể của mình ư?”

“Phải, nhưng không như tôi biết Caro. Tôi cũng thấy khá kinh ngạc trước việc Amyas lại đi tự sát, nhưng tôi cho rằng anh ấy có thể làm việc đó. Thực tế, anh ấy hẳn phải làm vậy.”

“Cô không thấy được bất cứ cách giải thích nào khác ư?”

Angela tiếp nhận câu hỏi đầy ẩn ý đó một cách bình tĩnh, nhưng vẫn có chút quan tâm xáo động. “Ồ, tôi hiểu ý ông… Tôi chưa từng thật sự cân nhắc khả năng đó. Ý ông là một trong số những người kia đã giết anh Amyas ư? Một vụ giết người máu lạnh có chủ đích ư…”

“Cũng có thể lắm chứ, phải không?”

“Phải, cũng có thể… Nhưng dĩ nhiên là khả năng đó có vẻ không cao lắm.”

“Không cao bằng tự sát ư?”

“Khó nói lắm… Nhìn qua thì thấy chẳng có lý do gì để nghi ngờ bất kỳ ai khác cả. Giờ khi tôi nhìn lại thì không…”

“Dù vậy, chúng ta hãy cứ cân nhắc khả năng đó. Ai trong số những người thân thiết có liên quan mà cô thấy là… nói thế này vậy, là có khả năng nhất?”

“Để tôi nghĩ. Chà, tôi không giết anh ấy. Và người tên Elsa kia chắc chắn cũng không. Cô ta nổi điên lên khi anh ấy chết. Còn ai ở đó nữa nhỉ? Meredith Blake? Anh ta lúc nào cũng rất quan tâm đến Caroline, kiểu người như một con mèo nuôi trong nhà vậy. Tôi cho rằng như thế có thể là động cơ của anh ta, theo một cách nào đó. Nếu là tiểu thuyết thì anh ta có khả năng sẽ muốn xử lý Amyas để mình có thể cưới Caroline. Nhưng anh Meredith hoàn toàn có thể đạt được điều đó chỉ bằng cách để Amyas ra đi với Elsa và đến khi thích hợp thì bước vào an ủi Caroline thôi. Vả lại, tôi thật sự không thể xem Meredith như một tên sát nhân. Quá hòa nhã và thận trọng. Còn ai ở đó nữa?”

Poirot gợi ý. “Bà Williams? Philip Blake?”

Vẻ mặt nghiêm trọng của Angela giãn ra thành một nụ cười trong chốc lát. “Cô Williams ư? Làm sao người ta có thể tin là cô giáo của mình lại đi giết người được chứ! Cô Williams lúc nào cũng cứng rắn và vô cùng ngay thẳng.”

Cô ngừng lại một lát, rồi tiếp tục. “Dĩ nhiên, cô Williams rất kính trọng chị Caroline. Sẵn sàng làm mọi điều vì chị. Và cô ghét Amyas. Cô cực kỳ ủng hộ nữ quyền và không ưa đàn ông. Như thế có đủ để giết người không? Đương nhiên là không.”

“Khó có khả năng như thế,” Poirot đồng tình.

Angela tiếp. “Còn Philip Blake?” Cô lặng đi trong giây lát. Rồi khẽ nói. “Tôi nghĩ, ông biết đấy, nếu ta chỉ đang thảo luận về khả năng thôi, thì anh ta là người có khả năng nhất.”

Poirot nói. “Cô làm tôi hứng thú quá đỗi, cô Warren ạ. Tôi hỏi cô vì sao lại nói thế được không?”

“Không có gì cụ thể cả đâu. Nhưng từ những gì tôi nhớ về anh ta, tôi nghĩ mình có thể nói Philip là một người không giàu tưởng tượng mấy.”

“Và thiếu tưởng tượng dẫn đến giết người ư?”

“Điều đó có thể khiến người ta chọn những phương cách thô bạo để giải quyết các khó khăn của mình. Kiểu đàn ông đó thường cảm thấy thỏa mãn phần nào khi hành động thế này hay thế khác. Giết người là một việc rất thô bạo, ông có nghĩ thế không?”

“Phải, tôi nghĩ cô nói đúng… Rõ ràng đó cũng là một quan điểm. Nhưng đồng thời, cô Warren ạ, chắc hẳn phải còn gì đó hơn thế nữa. Philip Blake có thể có động cơ gì?”

Angela Warren không trả lời ngay. Cô đứng chau mày nhìn sàn nhà.

Hercule Poirot nói. “Ông ấy là bạn của Amyas Crale mà, đúng không?”

Cô gật đầu. “Nhưng còn điều gì đó trong đầu cô, cô Warren. Điều gì đó cô chưa nói với tôi. Có phải hai người đó ganh đua với nhau không, vì cô gái đó… vì Elsa?”

Angela Warren lắc đầu. “Ồ, không, Philip thì không.”

“Vậy thì là gì?”

Angela Warren nói chậm rãi. “Ông có biết cái kiểu mà mọi chuyện đột ngột ùa về không… có khi sau hàng mấy năm trời. Để tôi giải thích. Hồi tôi mười một, có người từng kể với tôi một câu chuyện. Câu chuyện đó tôi không hiểu gì cả. Việc đó cũng không làm tôi bận lòng, nó cứ thế lướt qua đầu tôi vậy thôi. Tôi không nghĩ là có bao giờ mình, như người ta thường nói, nghĩ lại đến chuyện đó. Nhưng khoảng hai năm trước, lúc đang ngồi dưới khán đài xem tạp kỹ, câu chuyện đó ùa về với tôi, và tôi ngạc nhiên đến độ thốt lên thành tiếng, ‘Ô, giờ thì mình hiểu cái chuyện ngớ ngẩn về món chè gạo kia rồi.’ Thế nhưng đâu có gì liên quan gợi tôi nhớ tới nó đâu, chỉ có mấy màn mạo hiểm rất buồn cười thôi.”

Poirot nói. “Tôi hiểu ý cô, mademoisellethưa cô.”

“Vậy ông sẽ hiểu cái tôi sắp nói ra đây. Có lần tôi trọ tại một khách sạn. Trong lúc tôi đang đi dọc hành lang thì cửa một căn phòng bật mở, và một phụ nữ mà tôi quen biết bước ra. Đó không phải phòng của cô ta, và cô ta thể hiện điều đó vô cùng rõ ràng trên mặt khi nhìn thấy tôi.

“Và tôi chợt hiểu ra ý nghĩa của cái biểu cảm mà có lần tôi từng bắt gặp trên mặt Caroline, khi chị bước ra khỏi phòng ngủ của Philip Blake một đêm nọ tại Alderbury.”

Cô nghiêng tới trước, không để Poirot lên tiếng.

“Khi đó tôi không hiểu gì, ông thấy đấy. Tôi có biết chuyện này chuyện kia – con gái tuổi tôi lúc đó thường biết – nhưng tôi đã không liên hệ những thứ đó với thực tế. Với tôi, Caroline bước ra khỏi phòng ngủ của Philip Blake chỉ đơn giản là Caroline bước ra khỏi phòng ngủ của Philip Blake mà thôi. Thay bằng phòng của cô Williams hay của tôi cũng chẳng khác gì. Nhưng tôi có nhận thấy vẻ mặt của chị – một vẻ mặt lạ lùng mà khi đó tôi không biết và cũng không hiểu nổi. Tôi không hiểu, cho tới khi, như tôi mới kể với ông đấy, khi tôi thấy lại vẻ mặt đó nơi một người phụ nữ khác vào cái đêm tôi ở Paris.”

Poirot chậm rãi nói. “Cô Warren, những gì cô nói với tôi thật đáng kinh ngạc. Tôi có ấn tượng từ chính bản thân Philip Blake là ông ấy không hề thích chị gái cô, từ đó đến nay vẫn luôn như thế.”

Angela nói. “Tôi biết. Tôi không giải thích được, nhưng chuyện là vậy đó.”

Poirot chậm rãi gật đầu. Quả thật trước đó, trong lúc phỏng vấn Philip Blake, ông đã mơ hồ cảm thấy có điều gì không đúng. Sự căm ghét quá mức dành cho Caroline ấy – không hiểu vì sao lại không hề tự nhiên chút nào.

Và những câu Meredith Blake nói trong buổi phỏng vấn ùa về với ông. “Nó khó chịu khi Amyas cưới cô ấy. Suốt gần cả năm trời nó chẳng hề lại gần nhà họ…”

Có phải Philip vẫn luôn yêu Caroline từ trước đến nay? Và có phải tình yêu của ông ta đã biến thành nỗi cay đắng và thù hận, khi bà lại chọn Amyas?

Phải, Philip lúc nào cũng quá khích – quá thành kiến. Poirot hình dung con người ông ta trọn vẹn – người đàn ông thành đạt vui vẻ với những cuộc chơi golf và một cơ ngơi sung túc. Cảm giác thật sự của Philip Blake mười sáu năm trước.

Angela Warren vẫn đang nói. “Tôi không hiểu. Ông thấy đấy, tôi không có kinh nghiệm trong chuyện tình ái – tôi vẫn chưa trải qua. Tôi kể với ông chuyện này vì biết đâu… biết đâu nó có liên quan đến những gì đã xảy ra.”

QUYỂN HAI

BẢN TƯỜNG THUẬT CỦA

PHILIP BLAKE

Kính gửi ông Poirot,

Như đã hứa với ông, tôi gửi đến ông đây một bản ghi chép lại những sự kiện liên quan đến cái chết của Amyas Crale. Sau một khoảng thời gian dài như thế, tôi buộc phải thừa nhận trí nhớ của mình có lẽ không còn được hoàn toàn chính xác, nhưng tôi đã viết ra hết mọi chuyện theo những gì tôi còn nhớ được.

Kính thư,

Philip Blake

Ghi chép về diễn tiến sự việc dẫn tới vụ ám sát Amyas Crale, tháng Chín năm 19–

Tình bạn của tôi đối với nạn nhân bắt đầu từ rất lâu. Nhà anh ấy và tôi nằm cạnh nhau ở vùng thôn quê, và gia đình hai bên đều là bạn bè. Amyas Crale lớn hơn tôi chừng hai tuổi. Chúng tôi đã chơi với nhau từ hồi còn nhỏ, vào những dịp nghỉ, dù cả hai không học chung trường.

Từ quan điểm của một kẻ có mối quen biết thân tình lâu năm với con người đó, tôi cảm thấy mình hoàn toàn có khả năng xác nhận tính cách cũng như quan điểm về cuộc đời của anh ấy. Và tôi sẽ nói ngay điều này – với bất kỳ ai biết rõ Amyas Crale – ý nghĩ anh tự sát thực là ngớ ngẩn. Crale sẽ không bao giờ tự sát. Anh quá yêu đời! Luận điểm của bên bị cáo ở tòa rằng Crale bị lương tâm dằn vặt, và đã uống thuốc độc trong một lúc cảm thấy ăn năn, là hoàn toàn ngu xuẩn đối với những ai biết con người ấy. Crale, tôi có thể nói, không bao giờ dằn vặt lương tâm, và lại càng không có những ý nghĩ u ám. Hơn nữa, Amyas và vợ đang cãi nhau, và tôi không nghĩ anh ấy sẽ có bất cứ đắn đo gì trước việc kết thúc một cuộc hôn nhân, mà với anh ấy, không hề tốt đẹp. Anh đã chuẩn bị xem xét việc trợ cấp tài chính cho vợ và đứa con của hai người, và tôi tin chắc anh sẽ vô cùng hào phóng với họ. Anh ấy là một người rất phóng khoáng – nhìn chung là dễ gần và nhiệt tình. Không chỉ là một họa sĩ tài ba, anh còn là một người được bạn bè quý mến. Theo như tôi biết Amyas không có kẻ thù.

Tôi cũng quen biết Caroline Crale lâu năm. Tôi biết cô ta từ trước khi cô ta kết hôn, thời mà Caroline thường đến và ở lại Alderbury. Ngày đó cô ta là một cô gái khá dễ xúc động, mất kiểm soát bởi những cơn giận bùng phát, rất cuốn hút, nhưng rõ ràng là một người khó sống cùng.

Cô ta tỏ ra bị Amyas thu hút ngay lập tức. Anh ấy, theo tôi nghĩ, không thật sự yêu cô ta cho lắm. Nhưng hai bọn họ thường có dịp gặp gỡ nhau – và cô ta, như tôi đã nói, rất cuốn hút, thế là đến cuối cùng họ đính hôn với nhau. Những người bạn thân tín nhất của Amyas đều cảm thấy khá lo lắng về cuộc hôn nhân này, vì họ cho rằng Caroline không thật sự hợp với anh ấy.

Điều này gây ra một số căng thẳng giữa vợ của Crale và bạn của Crale trong những năm đầu, nhưng Amyas là một người bạn trung thành, và không hề có ý định theo vợ mà bỏ bạn cũ. Sau vài năm, anh và tôi lại thân thiết như xưa và tôi trở thành khách quen của Alderbury. Tôi cũng xin nói thêm rằng tôi là cha đỡ đầu của con bé, Carla. Theo tôi, điều này cho thấy Amyas coi tôi là bạn chí cốt của anh ấy, và như vậy tôi thấy mình có đủ thẩm quyền để lên tiếng thay cho con người giờ đã không còn có thể lên tiếng nữa.

Để nhớ lại những sự kiện xảy ra mà ông nhờ tôi viết lại ấy, tôi đã trở lại Alderbury (bằng cách đọc lại nhật ký cũ) năm ngày trước ngày xảy ra án mạng. Đó là vào ngày 13 tháng Chín. Tôi nhận ra ngay bầu không khí căng thẳng lúc đó. Trong nhà có cả cô Elsa Greer, người Amyas đang vẽ tranh vào thời điểm đó.

Đó là lần đầu tiên tôi nhìn thấy cô Greer bằng xương bằng thịt, nhưng tôi đã biết về sự tồn tại của cô ấy từ trước. Amyas đã huyên thuyên bất tận về cô ấy với tôi một tháng trước đó. Anh ấy nói mình đã gặp được một cô gái tuyệt vời. Anh nói về cô gái một cách hăng say đến mức tôi phải đùa rằng. “Cẩn thận nhé, bạn già, khéo anh lại sắp sửa mất trí nữa đó!” Anh bảo tôi đừng có ngớ ngẩn như thế, anh đang vẽ cô gái, chứ không hề hứng thú gì với cô ấy cả. Tôi nói. “Ai mà tin được anh! Em nghe anh nói thế suốt.” Anh đáp. “Lần này khác.” Và tôi trả lời một cách giễu cợt. “Lần nào chẳng vậy!” Amyas lúc đó có vẻ lo lắng và bồn chồn. Anh nói. “Cậu không hiểu. Cô ta còn nhỏ lắm. Chẳng lớn hơn một đứa con nít là bao.” Anh nói thêm rằng cô gái đó có quan điểm rất hiện đại và hoàn toàn không bị bó buộc bởi những định kiến xưa cũ. Anh cho rằng. “Cô ta chân thành và tự nhiên, và hoàn toàn không biết sợ gì!”

Tôi thầm nghĩ, dù không nói ra, lần này chắc chắn Amyas đã sa lầy rất sâu rồi. Vài tuần sau tôi nghe người ta bàn tán. Họ nói “Con bé nhà Greer hoàn toàn mê muội rồi.” Có người khác lại bảo Amyas hơi quá đáng, vì cô gái đó còn trẻ như thế, trong khi có người lại cười khẩy và nói Elsa Greer rành mấy trò này lắm. Những lời bàn tán khác lại nói cô gái đó nhà giàu nứt đố đổ vách và lúc nào muốn gì cũng được, cũng như là “cô ta mới là kẻ chủ động trong chuyện này.” Cũng có ý kiến thắc mắc vợ Crale nghĩ gì về chuyện đó – và câu trả lời đáng kể nhất chính là bà ta giờ hẳn đã quen với mấy trò mèo mả gà đồng này rồi, cũng có người đáp trả lại rằng họ nghe nói bà ta cực kỳ ghen tuông khiến cho cuộc đời Crale vô cùng khổ sở, đến độ ông ta hết lần này đến lần nọ đi với người khác cũng là lẽ thường tình.

Tôi nhắc đến điều này vì tôi nghĩ việc ông nắm rõ hoàn toàn tình hình vào thời điểm trước khi tôi xuống dưới Alderbury khá quan trọng.

Tôi đã rất ấn tượng khi gặp cô gái – Elsa Greer vô cùng xinh đẹp và cực kỳ thu hút – và, phải thú nhận rằng, tôi đã lấy làm hớn hở một cách nhẫn tâm khi nhận thấy Caroline quả thật đã rất giận dữ.

Riêng Amyas Crale có vẻ kém nhiệt tình hơn mọi khi. Dù vậy, với bất cứ ai không biết rõ Amyas, thái độ của anh vẫn có vẻ chẳng khác gì, còn tôi, qua bao năm thân tình, nhận thấy ngay lập tức ở anh rất nhiều dấu hiệu của căng thẳng, tính khí thất thường, và những lúc lơ đãng u ám, thái độ dễ cáu kỉnh nói chung.

Tuy là tâm tính anh hay thất thường những lúc vẽ tranh, nhưng tác phẩm mà Amyas đang thực hiện khi đó không hoàn toàn là nguyên nhân cho sự căng thẳng thể hiện ở anh. Amyas rất vui được gặp tôi và nói ngay khi chúng tôi có dịp riêng tư. “Tạ ơi trời là cậu đến, Phil. Sống trong một căn nhà với bốn người đàn bà cũng đủ để bất cứ ai phát điên. Nhờ cả đám bọn họ chắc anh sẽ vào nhà thương điên sớm.”

Rõ ràng bầu không khí ở đó rất không thoải mái. Caroline, như tôi đã nói, rất giận dữ về chuyện này. Bằng phong cách lịch sự của một người có xuất thân và giáo dục tử tế, cô ta đã thô lỗ với Elsa đến một mức độ không tưởng mà chẳng cần dùng đến một từ sỉ nhục nào. Elsa thì thô lỗ với Caroline công khai và trắng trợn. Cô ta đang được sủng ái và biết rõ điều đó – và không một chút nào từ sự giáo dục cô ta được hưởng kìm giữ nổi cái lối xử sự tệ hại rành rành ra ấy. Kết quả là Crale dành phần lớn thời gian cãi nhau với con bé Angela những khi không vẽ. Hai người họ thường vẫn thân thiết với nhau, dù cũng hay trêu ghẹo và cãi cọ lắm. Nhưng vào dịp này mọi thứ Amyas nói hay làm đều có chút gì đó gây kích động, và cả hai thật sự không chịu nổi nhau nữa. Người thứ tư trong hội là bà gia sư. “Một mụ già ó đâm,” Amyas gọi bà ta như thế. “Bà ta ghét anh như ghét quỷ. Ngồi đó mà mím môi mím lợi, quanh năm suốt tháng phán xét chê bai anh.”

Khi đó Amyas nói. “Đàn bà chết hết đi! Đàn ông phải tránh xa đàn bà mới mong được bình yên!”

“Anh không nên kết hôn,” tôi nói. “Anh là kiểu người nên tránh xa mọi ràng buộc gia đình.”

Anh đáp là đã quá trễ để nói về chuyện đó. Anh nói thêm rằng hiển nhiên Caroline sẽ rất sung sướng được thoát khỏi anh. Đó là dấu hiệu đầu tiên cho tôi thấy có điều gì đó bất thường đang lan tỏa.

Tôi nói. “Toàn thể chuyện này là sao? Vậy chuyện với cô Elsa đáng yêu kia có nghiêm túc không?”

Amyas đáp với một thứ tiếng như rên rỉ. “Cô ta đáng yêu thật, phải không? Đôi lúc anh ước gì mình chưa từng gặp cô ta.”

Tôi nói. “Nghe này, bạn già, anh phải bình tĩnh lại đi. Anh chẳng muốn ràng buộc với bất cứ người phụ nữ nào khác đâu.”

Anh nhìn tôi và cười. Anh nói. “Cậu nói thì dễ rồi. Anh không thể bỏ mặc phụ nữ được – đơn giản là không thể – mà nếu có, thì họ cũng không để anh yên!” Rồi Amyas nhún đôi vai vạm vỡ của mình, cười toe toét với tôi và nói. “Ôi chà, rồi chuyện đâu sẽ vào đó cả thôi, anh tin là vậy. Và cậu cũng phải công nhận bức tranh đẹp chứ hả?”

Anh ấy có ý nói tới bức tranh đang vẽ Elsa, và dù tôi không có kiến thức chuyên môn về hội họa, tôi vẫn có thể thấy đây sẽ là một tác phẩm xuất sắc.

Trong lúc vẽ, Amyas trở thành một người khác hẳn. Anh ấy có thể sẽ gầm gừ, hằm hè, cau mày, chửi rủa, và đôi khi ném cả cọ vẽ đi, dù vậy, anh vẫn vô cùng hạnh phúc.

Chỉ khi trở vào nhà để dùng bữa thì tâm trạng anh ấy mới đi xuống bởi bầu không khí thù hận mà các bà các cô gây ra. Sự thù hận đó lên đến đỉnh điểm vào ngày 17 tháng Chín. Chúng tôi đã có một bữa trưa đáng xấu hổ. Elsa đã tỏ ra đặc biệt – nói thật với ông, tôi nghĩ chỉ có thể miêu tả bằng từ xấc láo! Cô ta đã cố tình lờ Caroline đi, nhất nhất chỉ nhắm tới Amyas trong lúc nói như thể trong phòng chỉ có hai người đó vậy. Caroline đã trò chuyện với chúng tôi một cách vui vẻ và bình thản, cẩn thận tính toán sao cho một vài câu nhận xét hoàn toàn nghe có vẻ bâng quơ mà đủ khiến đối phương chột dạ. Cô ta không có sự thẳng thắn ngạo mạn như Elsa Greer. Với Caroline, mọi thứ thường được nói một cách quanh co, ám chỉ chứ không huỵch toẹt ra.

Chuyện lên đến đỉnh điểm sau bữa trưa trong phòng vẽ, ngay khi chúng tôi sắp uống cà phê xong. Tôi vừa nhận xét về một cái đầu chạm khắc bằng gỗ dẻ gai được đánh cho bóng lộn – một tạo vật hết sức kỳ lạ, và Caroline nói. “Đó là tác phẩm của một nghệ nhân điêu khắc trẻ người Na Uy. Amyas và em ngưỡng mộ tác phẩm của anh ấy lắm. Tụi em đang trông mong được đến gặp anh ấy hè năm sau.” Sự bình thản thừa nhận sở hữu ấy khiến Elsa không chịu nổi. Cô ta không phải người chịu bỏ qua khi bị khiêu khích. Cô ta đợi một hai phút rồi nói với một giọng to rõ, có phần nhấn mạnh quá mức. Cô ta nói. “Đây hẳn sẽ là một căn phòng rất đẹp nếu được sắp xếp tử tế. Trong này nhiều đồ đạc quá. Khi nào về đây sống em sẽ quăng hết mấy thứ thừa thãi đi và chỉ để lại một hai món đẹp đẽ thôi. Và em nghĩ mình sẽ mắc rèm màu đồng – để ánh hoàng hôn có thể hắt lên chúng qua ô cửa sổ lớn phía Tây kia.” Cô ta quay sang tôi và nói. “Anh có nghĩ thế sẽ đẹp hơn nhiều không?”

Tôi không kịp trả lời. Caroline lên tiếng, và giọng cô ta vừa mềm mại vừa dịu dàng mà tôi chỉ có thể diễn tả là nguy hiểm. Cô ta nói: “Cô tính mua lại nơi này ư, Elsa?”

Elsa đáp. “Em không cần phải mua lại nó.”

Caroline nói. “Vậy ý cô là gì?” Và lúc này giọng Caroline không còn gì dịu dàng nữa. Đanh và lạnh như thép.

Elsa cười, bảo. “Mình cần phải giả vờ nữa ư? Thôi nào, Caroline, chị biết rõ ý em là gì mà!”

Caroline nói. “Tôi không biết.”

Elsa đáp rằng. “Đừng giả vờ ngây thơn ữa. Giả vờ không thấy không hay chẳng được gì cả đâu. Amyas và em quan tâm đến nhau. Đây không phải nhà chị, đây là nhà anh ấy. Và sau khi bọn em cưới nhau em sẽ sống ở đây với anh ấy!”

Caroline nói. “Tôi nghĩ cô điên rồi.”

Elsa nói. “Ồ không, em không điên đâu, chị yêu dấu, và chị biết thế. Chuyện sẽ đơn giản hơn biết bao nhiêu nếu chúng ta cứ thẳng thắn với nhau. Amyas và em yêu nhau – chị thấy rõ rồi đấy. Chỉ còn một điều đúng đắn mà chị có thể làm thôi. Chị phải cho anh ấy tự do.”

Caroline nói. “Tôi không tin một lời nào cô nói.”

Nhưng giọng Caroline không hề thuyết phục. Elsa đã khiến cô ta hoang mang.

Ngay lúc đó Amyas bước vào phòng và Elsa bật cười, nói. “Nếu chị không tin thì cứ hỏi anh ấy.”

Và Caroline nói. “Đương nhiên.” Cô ta chẳng đợi thêm giây nào nữa, độp hỏi ngay. “Amyas, Elsa nói anh muốn cưới cô ta. Có thật không?”

Amyas đáng thương. Tôi thấy tội nghiệp anh ấy. Người đàn ông nào cũng sẽ thấy xấu mặt khi bị đặt vào một tình thế như vậy. Anh đỏ mặt và bắt đầu lớn tiếng. Anh quay sang Elsa và hỏi cô ta vì quái gì mà không chịu giữ mồm giữ miệng?

Caroline nói. “Vậy là thật?”

Anh ấy chẳng nói gì, chỉ đứng đó vân vê hết ngón tay này tới ngón tay khác quanh cổ áo. Ngày còn bé Amyas thường làm vậy mỗi khi bị dính vào tình thế khó xử nào đó. Anh lên tiếng – và anh ấy cố làm cho từ ngữ thốt ra nhuốm phẩm giá và uy quyền – và dĩ nhiên là thất bại, tội nghiệp. “Anh không muốn nói về chuyện đó.”

Caroline nói. “Nhưng chúng ta sẽ nói!”

Elsa xen vào. “Em nghĩ nói ra thì sẽ công bằng với chị Caroline hơn.”

Caroline nói, vô cùng khẽ. “Có thật không, Amyas?”

Anh ấy có vẻ hơi xấu hổ. Đàn ông thường như vậy khi bị phụ nữ dồn vào chân tường.

Caroline nói. “Trả lời em đi, xin anh. Em phải biết.”

Anh ấy hất đầu – nhanh và mạnh như con bò mộng ở đấu trường vậy. Anh nạt. “Đúng thế đấy, nhưng anh không muốn nói về chuyện đó bây giờ.”

Rồi Amyas quay phắt và sải bước ra khỏi phòng. Tôi đi theo anh. Tôi không muốn bị bỏ lại với mấy bà cô đó. Tôi bắt kịp anh ở ngoài hiên. Anh đang chửi rủa. Tôi chưa từng thấy ai chửi nhiều như vậy. Rồi anh tuôn ra một tràng. “Sao cô ta không biết ngậm miệng chứ? Thế quái nào mà cứ bô lô ba la lên như vậy? Khác gì đổ dầu vào lửa không chứ. Rồi anh còn phải vẽ cho xong bức tranh đó nữa – cậu nghe không, Phil? Đó là tác phẩm xuất sắc nhất anh từng thực hiện. Tác phẩm xuất sắc nhất của đời anh. Và hai ả đàn bà kia muốn phá đám!”

Rồi Amyas dịu xuống và nói đàn bà chẳng biết lớn bé trước sau.

Tôi không khỏi mỉm cười một chút. Tôi nói. “À, chịu thôi, bạn già, chính anh tự chuốc lấy gánh này vào thân.”

“Làm như anh không biết,” anh ấy nói, và rên rỉ. Rồi anh nói thêm. “Nhưng cậu phải thừa nhận, Phil, không thể trách một thằng đàn ông điên đảo vì một cô gái như thế. Ngay cả Caroline cũng phải hiểu điều đó chứ.”

Tôi hỏi anh ấy nếu Caroline nổi điên và không chịu ly dị thì sao. Nhưng đến lúc này đầu óc anh ấy đã lại lang thang đi đâu đó. Tôi lặp lại câu hỏi và anh trả lời lơ đãng. “Caroline không bao giờ để bụng đâu. Cậu không hiểu đâu, Phil.”

“Còn đứa bé mà,” tôi chỉ ra.

Anh chộp cánh tay tôi. “Phil này, cậu có ý tốt, nhưng đừng có tiếp tục quang quác như quạ thế kia. Anh giải quyết được chuyện của anh. Mọi thứ rồi sẽ đâu vào đấy thôi. Rồi cậu sẽ thấy.”

Hoàn toàn đúng kiểu của Amyas – một kẻ lạc quan đến phi lý. Lúc bấy giờ anh ấy nói tiếp, vui vẻ. “Cả đám ấy cút hết là vừa!”

Tôi không biết chúng tôi có nói gì thêm nữa không, nhưng vài phút sau Caroline lao ra ngoài hiên. Cô ta đội nón, một cái nón có vành, màu nâu sậm, trông khá kỳ lạ, mà cũng rất thu hút.

Cô ta nói với một giọng bình thản như thường ngày. “Cởi cái áo khoác dính màu đó ra đi, Amyas. Chúng ta phải sang nhà Meredith dùng trà – anh không nhớ sao?”

Amyas ngẩn ra rồi đáp, có hơi lắp bắp. “Ồ, anh quên mất. Ừ, đ-đ-đương nhiên là đi.”

Cô ta nói. “Vậy vào nhà và cố làm sao cho trông bớt lôi thôi hơn một chút đi.”

Dù giọng nghe khá bình thường, nhưng Caroline không hề nhìn anh ấy. Cô ta tiến tới một bụi thược dược và bắt đầu ngắt những bông hoa sắp tàn.

Amyas chậm rãi quay đầu và đi vào nhà.

Caroline nói chuyện với tôi. Cô ta nói rất nhiều. Về những khả năng thời tiết sẽ kéo dài như thế này nữa. Và liệu có cá thu không, và nếu có thì Amyas với Angela và tôi có thể sẽ thích đi câu. Cô ta rất tuyệt vời. Tôi phải công nhận điều đó.

Nhưng tôi nghĩ, riêng tôi, rằng điều đó cho thấy cô ta là loại người như thế nào. Caroline có sức mạnh ý chí kinh hồn và khả năng kiểm soát bản thân tuyệt đối. Tôi không biết liệu khi đó cô ta đã quyết định sẽ giết anh ấy chưa – nhưng nếu có thì cũng chẳng ngạc nhiên. Cô ta có khả năng lên kế hoạch một cách tỉ mỉ và lạnh lùng, bằng một bộ óc tỉnh táo và tàn nhẫn.

Caroline Crale là một phụ nữ vô cùng nguy hiểm. Lẽ ra tôi phải nhận ra ngay khi đó là cô ta sẽ không dễ gì chịu để yên chuyện này. Nhưng như một thằng ngốc, tôi đã tưởng Caroline đã hiểu ra và chấp nhận chuyện không thể tránh khỏi hoặc nếu không thì khả năng cô ta nghĩ nếu cứ hành xử như bình thường biết đâu Amyas sẽ thay đổi ý định.

Chẳng mấy chốc những người khác cũng ra. Elsa có vẻ thách thức – nhưng đồng thời cũng hả hê. Caroline không để ý tới cô ta. Angela thật sự đã cứu vãn tình hình. Cô bé vừa đi vừa tranh cãi với bà Williams rằng mình sẽ không thay một cái váy khác vì ai cả. Bộ đồ cô bé mặc cũng khá ổn – dù sao cũng đủ ổn để đi gặp ông anh già Meredith – anh ta chả bao giờ để ý cái gì.

Cuối cùng chúng tôi cũng lên đường. Caroline sóng bước cùng Angela. Tôi thì đi với Amyas. Còn Elsa đi một mình – miệng cười tủm tỉm.

Tôi thì không ngưỡng mộ gì Elsa lắm – kiểu người quá mãnh liệt – nhưng tôi phải thừa nhận cô ta trông đẹp tuyệt vời buổi chiều hôm đó. Phụ nữ thường như thế mỗi khi đạt được điều mình muốn.

Tôi không tài nào nhớ rõ được những sự kiện của buổi chiều hôm đó. Mọi thứ đều mơ hồ. Tôi nhớ Merry già bước ra đón chúng tôi. Tôi nghĩ chúng tôi đã đi dạo vòng quanh khu vườn trước hết. Tôi nhớ mình đã có một cuộc thảo luận dài với Angela về chuyện huấn luyện bọn chó sục đi săn chuột. Cô bé ăn rất nhiều táo, và cũng cố thuyết phục tôi cùng ăn.

Khi chúng tôi trở lại ngôi nhà, mọi người đang dùng trà dưới gốc cây tuyết tùng to lớn. Tôi nhớ Merry có vẻ rất buồn. Tôi cho rằng hoặc Caroline hoặc Amyas đã nói gì đó với anh ta. Anh ta nghi ngại nhìn Caroline chằm chặp, rồi lại chuyển sang Elsa. Ông anh già có vẻ lo lắng lắm. Dĩ nhiên ở một mức độ nào đó Caroline thích thú chuyện bản thân có ảnh hưởng với Meredith, một người bạn nhiệt thành, thuần khiết, người sẽ không bao giờ vượt quá giới hạn. Cô ta là kiểu người như thế đấy.

Sau bữa trà, Meredith và tôi có một cuộc trao đổi ngắn. Anh ta nói. “Nghe này, Phil, Amyas không thể làm điều này!”

Tôi nói. “Đương nhiên là anh ấy sẽ làm thế.”

“Cậu ấy không thể bỏ vợ con mà đi với cô gái này được. Cậu ấy già hơn cô ta bao nhiêu. Cô ta chẳng thể nào quá mười tám.”

Tôi bảo với anh ta cô Greer là một phụ nữ hai mươi tuổi đã hoàn toàn trưởng thành.

Meredith nói. “Dù thế nào thì như thế cũng là quá nhỏ. Cô ta không biết mình đang làm gì đâu.”

Meredith già cả tội nghiệp. Lúc nào cũng là một quý ông đúng nghĩa hào hiệp. Tôi nói. “Đừng lo, ông anh già. Cô ta biết mình đang làm gì, và thích mê việc đó!”

Chúng tôi chỉ nói bấy nhiêu. Tôi đã nghĩ có khi Merry cảm thấy không yên trước cảnh Caroline trở thành một người vợ bị hắt hủi. Một khi vụ ly dị đã hoàn tất cô ta có thể sẽ mong đợi bề tôi trung thành này của mình cưới mình. Tôi nghĩ kiểu tôn sùng đến mức tuyệt vọng này thật sự là chuyên môn của anh ta. Và phải thừa nhận là tôi thấy thích thú trước khía cạnh đó của ông anh trai.

Lạ thay tôi không nhớ mấy về chuyến tham quan của chúng tôi tới căn phòng hôi hám đó của Meredith. Anh ta rất thích khoe với người khác sở thích của mình. Riêng tôi thì thấy nó thật chán. Tôi đoán chắc là tôi cũng ở cùng họ trong căn phòng đó lúc Meredith thuyết giảng về ảnh hưởng của coniine, nhưng tôi không nhớ gì cả. Và tôi cũng không thấy Caroline lấy trộm chất đó. Meredith còn đọc cả đoạn văn Plato tả cái chết của Socrates. Tôi thì thấy nó chán ngắt. Với tôi văn chương kinh điển lúc nào cũng chán.

Tôi chẳng còn nhớ gì nhiều về cái ngày đó. Amyas với Angela có một trận tranh cãi nảy lửa, tôi biết có vụ đó, và những người còn lại chúng tôi thì lấy làm mừng. Vụ đó giúp tránh né những vấn đề khác. Angela lao về phòng sau một tràng chửi rủa cuối cùng. Cô bé nói là A, mình sẽ trả thù. B, ước gì anh ấy chết đi cho rồi. C, mong là anh ấy sẽ chết vì hủi, cho đáng kiếp. D, cô bé ước gì có cây xúc xích nhét vào mũi anh ấy không thể gỡ ra, như trong truyện cổ tích. Khi con bé đi, cả bọn chúng tôi đều cười, không đừng được, vì những lời nguyền rủa loạn xị ấy mới thật hài hước làm sao.

Caroline cũng về phòng ngay sau đó. Bà Williams thì biến mất sau cô học trò. Amyas và Elsa cùng nhau ra vườn. Rõ ràng ai cũng có dự tính riêng mà không cần đến tôi. Thế là tôi ra ngoài dạo bộ một mình. Đêm đó rất đẹp.

Sáng hôm sau tôi xuống đó muộn. Trong phòng ăn chẳng có ai. Buồn cười thay những thứ mà ta còn nhớ được. Tôi nhớ khá rõ hương vị của món thận và thịt heo xông khói mình ăn khi đó khá rõ. Đồ ăn rất ngon. Nướng già.

Sau đó tôi lang thang tìm mọi người. Tôi ra ngoài, không thấy ai, hút một điếu thuốc, gặp bà Williams đang chạy quanh tìm Angela, cô bé như mọi lần lại lỉnh mất trong khi đáng ra phải đang vá lại một cái váy bị rách. Tôi trở vào sảnh và nhận ra Amyas với Caroline đang tranh cãi trong thư viện. Họ đang to tiếng với nhau. Tôi nghe cô ta nói:

“Anh và đám đàn bà của anh! Tôi giết anh. Có ngày tôi sẽ giết anh.”

Amyas nói. “Đừng vớ vẩn thế, Caroline.”

Và cô ta nói. “Tôi nói thật đấy, Amyas.”

Chà, tôi không muốn nghe thêm chút nào nữa. Tôi lại ra ngoài. Lang thang ngoài sân hiên theo hướng ngược lại và gặp Elsa.

Cô ta đang ngồi trên một trong mấy cái băng ghế dài. Băng ghế nằm ngay dưới cửa sổ thư viện, và cửa sổ thì để mở. Tôi nghĩ hẳn Elsa cũng đã nghe không sót gì mấy chuyện đang diễn ra bên trong. Khi nhìn thấy tôi, cô ta bèn đứng dậy, bình thản như không, và tiến lại chỗ tôi. Cô ta mỉm cười. Nắm lấy cánh tay tôi và nói. “Sáng nay đẹp quá nhỉ?”

Một buổi sáng đẹp trời cho cô ta, hẳn rồi! Một cô gái lạnh lùng tàn nhẫn. Không, tôi nghĩ đó chỉ là một người hoàn toàn thẳng thắn và không mộng tưởng. Cô ta chỉ thấy cái bản thân mình muốn.

Chúng tôi đứng ngoài hiên nói chuyện được khoảng năm phút thì nghe tiếng của thư viện đánh sầm và Amyas bước ra. Mặt anh ấy đỏ lừ.

Anh thô bạo nắm lấy vai Elsa.

“Đi thôi, đến giờ làm mẫu rồi. Anh muốn vẽ tiếp,” anh bảo.

Cô ta đáp. “Được thôi. Đợi em lên lấy áo khoác đã. Gió khá lạnh.”

Elsa đi vào nhà.

Tôi tự hỏi không biết Amyas có định nói gì với mình không, nhưng anh ấy không nói gì nhiều. Chỉ nói. “Đám phụ nữ này thật là!”

Tôi nói. “Vui vẻ lên, bạn già.”

Rồi cả hai chúng tôi không ai nói gì cho đến khi Elsa từ trong nhà trở ra.

Họ cùng nhau xuống vườn Đại Bác. Tôi trở vào nhà. Caroline đang đứng ở hành lang. Tôi không nghĩ cô ta nhận thấy tôi. Đôi khi cô ta vẫn như thế đấy. Cô ta có vẻ lơ đãng đâu đâu – như thể mải nghĩ ngợi gì đó trong tâm trí. Caroline chỉ lầm rầm điều gì đó. Không phải với tôi mà với bản thân. Tôi chỉ nghe được lõm bõm.

“Thế thì ác quá…”

Cô ta nói vậy. Rồi cô ta đi ngang qua tôi và lên lầu, dường như vẫn không nhìn thấy tôi – như thể đang mải mê theo đuổi một hình ảnh nào đó trong đầu. Bản thân tôi nghĩ (ông hiểu cho, tôi không có căn cứ gì để nói điều này) rằng Caroline lên lầu để lấy thứ đó, và đó là lúc cô ta quyết tâm làm điều đã làm.

Và ngay lúc đó điện thoại đổ chuông. Với những nhà khác thì người ta sẽ chờ gia nhân trả lời, nhưng tôi tới Alderbury thường đến nỗi tôi cũng gần như một thành viên trong gia đình vậy. Tôi nhấc máy.

Chính là Meredith anh trai tôi ở đầu bên kia. Anh ta rất lo lắng. Anh tôi giải thích rằng mình vừa vào phòng thí nghiệm và phát hiện lọ coniine đã vơi mất nửa.

Thiết nghĩ tôi không cần phải kể lại những gì giờ đây tôi biết là đáng ra khi đó mình phải làm. Biến cố ấy bất ngờ đến nỗi khiến tôi đã ngu ngốc để cho bản thân vào thế bị động. Đầu dây bên kia Meredith nơm nớp lo sợ. Tôi nghe có tiếng người trên cầu thang, nên chỉ cộc lốc bảo anh ta sang đây ngay lập tức.

Tôi đích thân xuống gặp anh ta. Nếu ông chưa biết địa hình, thì con đường ngắn nhất từ nhà này sang nhà kia là chèo thuyền qua một con lạch nhỏ. Tôi xuống đến chỗ chứa thuyền cạnh một cái cầu tàu nhỏ. Để tới được đó tôi phải đi qua bên dưới bờ tường của vườn Đại Bác. Tôi nghe thấy tiếng Elsa và Amyas trò chuyện với nhau trong lúc anh ấy vẽ tranh. Nghe giọng họ rất vui vẻ và vô ưu. Amyas nói ngày hôm đó nóng kinh khủng (quả thật vậy, quá nóng cho một ngày tháng Chín), và Elsa nói nơi cô ta đang ngồi tạo dáng, trên bức tường răng cưa, gió từ biển thổi vào rất lạnh. Rồi cô ta nói. “Em ngồi mẫu tê hết cả người rồi. Em nghỉ một chút được không, anh yêu?” Và tôi nghe Amyas hô. “Không được. Ở yên đấy. Em mạnh mẽ lắm mà. Anh đang có hứng vẽ, nghe anh đi.” Tôi nghe Elsa nói “Vũ phu.” và bật cười, sau đó tôi ra khỏi tầm nghe được.

Meredith đang chèo thuyền đến từ phía bên kia. Tôi chờ anh ta. Anh tôi buộc thuyền và bước lên bậc thang. Mặt mày trắng bệch và thắc thỏm. Meredith nói với tôi. “Đầu óc chú nhạy bén hơn anh, Philip. Anh nên làm gì đây? Thứ đó nguy hiểm lắm.”

Tôi nói. “Anh có chắc chắn chuyện này không?”

Ông thấy đó, Meredith lúc nào cũng lơ mơ. Có lẽ vì thế nên tôi đã không coi trọng chuyện đó như lẽ ra phải thế. Và anh trai tôi cam đoan là mình chắc. Chiều hôm qua cái chai vẫn còn đầy.

Tôi nói. “Còn anh thì hoàn toàn không biết ai lấy?”

Meredith bảo là không và hỏi tôi nghĩ sao. Có thể nào là do một trong đám gia nhân? Tôi nói chắc đó cũng là một khả năng, nhưng tôi thấy khó mà xảy ra được. “Anh lúc nào cũng khóa cửa mà, đúng không?” Anh ta đáp là đúng vậy, và rồi bắt đầu huyên thuyên về việc phát hiện ra cửa sổ bị hé ra vài phân bên dưới. Có thể ai đó đã bước vào theo lối đó.

“Một kẻ trộm vặt chăng?” tôi nghi ngờ hỏi. “Meredith, em thấy, tình hình là có nhiều khả năng tồi tệ lắm đấy.”

Anh ta hỏi tôi thật sự nghĩ gì? Và tôi nói, nếu anh chắc chắn không lầm, có khả năng Caroline đã lấy nó để đầu độc Elsa – hoặc ngược lại Elsa đã lấy để dẹp bỏ Caroline đang ngáng trở con đường đến với tình yêu đích thực của cô ta.

Meredith hơi lắp bắp. Anh ta nói như thế thật nhảm nhí và quá đáng và không thể nào là sự thật. Tôi nói. “Ừ, cái chất đó mất rồi. Anh lý giải thế nào đây?” Dĩ nhiên, Meredith cứng họng. Anh ta nghĩ y hệt như tôi thôi, nhưng không muốn đối diện với sự thật.

Anh ta lại nói. “Chúng ta làm gì đây?”

Tôi nói, ngu ngốc làm sao. “Chúng ta phải suy nghĩ lại cho thật kỹ. Hoặc là anh thông báo việc mình bị mất, công khai với mọi người ở đó, hoặc là anh gặp riêng Caroline mà chất vấn với cô ta chuyện đó. Nếu anh tin cô ta không làm, thì cứ áp dụng phương pháp tương tự với Elsa.”

Meredith nói. “Một cô gái như thế! Không thể nào là cô ta lấy được.” Tôi nói là tôi thì sẽ không bỏ qua khả năng đó đâu.

Chúng tôi rảo bước quay trở về ngôi nhà. Sau câu nói đó của tôi chẳng ai nói gì thêm vài giây. Chúng tôi đang men theo con đường bao quanh vườn Đại Bác thì tôi nghe tiếng Caroline.

Tôi đoán là cả ba người đó đang cãi nhau, nhưng thực ra họ đang thảo luận về Angela. Caroline đang phản đối. Cô ta nói. “Như thế tội cho nó quá.” Và Amyas trả lời với vẻ khó chịu. Rồi của vườn mở ra ngay khi chúng tôi vừa bước đến. Amyas có vẻ hơi sững người khi thấy chúng tôi. Caroline vừa bước ra. Cô ta nói. “Chào Meredith. Bọn em vừa mới thảo luận chuyện cho Angela đi học. Em không chắc lắm như thế sẽ tốt cho con bé.” Amyas nói. “Đừng nhặng lên vì con nhỏ nữa. Nó sẽ ổn thôi. Nhẹ gánh.”

Ngay lúc đó Elsa chạy xuống trên con đường dẫn ra từ ngôi nhà. Trên tay cô ta hình như cầm một cái áo khoác màu đỏ hay gì đó. Amyas gầm gừ. “Đi nào. Trở lại chỗ ngồi đi. Anh không muốn phí thời gian.”

Anh ấy trở lại chỗ giá vẽ. Tôi nhận thấy anh hơi lảo đảo và tự hỏi không biết có phải trước đó anh uống rượu không. Với những trò đấu đá nhặng xị như thế thì dĩ nhiên người ta có lý do để uống rồi.

Amyas cằn nhằn. “Bia ở đây nóng muốn phỏng ấy. Sao mình không để đá ở đây vậy?”

Và Caroline Crale nói. “Để em mang bia ướp lạnh xuống cho anh.”

Amyas làu bàu. “Cảm ơn.”

Rồi Caroline đóng cửa vườn Đại Bác và cùng chúng tôi đi lên nhà. Chúng tôi ngồi ngoài hiên còn cô ta vào trong. Khoảng năm phút sau Angela bước ra với mấy chai bia và vài cái cốc. Trời hôm đó rất nóng nên thấy bia chúng tôi mừng lắm. Trong lúc chúng tôi đang uống thì Caroline đi qua. Cô ta cầm một chai khác và bảo sẽ mang nó xuống cho Amyas. Meredith nói là anh ta sẽ cùng đi, nhưng cô ta khăng khăng đi một mình. Tôi đã nghĩ đó chỉ là vì cô ta đang ghen thôi – một ý nghĩ mới thật ngu ngốc làm sao. Caroline không chịu nổi việc hai người đó ở một mình với nhau dưới đó. Cũng là lý do ban nãy cô ta xuống dưới với cái cớ thảm hại là để bàn về chuyện đi học của Angela.

Caroline đi xuống con đường quanh co – còn tôi và Meredith dõi theo. Chúng tôi vẫn chưa quyết định được gì, mà giờ Angela lại hô hào rủ tôi đi tắm biển cùng. Dường như tôi chẳng thể ở riêng với Meredith được. Tôi chỉ nói với anh ta. “Để ăn trưa xong đã.” Và Meredith gật đầu.

Rồi tôi đi tắm biển với Angela. Chúng tôi bơi đã đời – băng qua con lạch rồi trở lại, và sau đó nằm tắm nắng trên bờ đá. Angela khá lầm lì nhưng thế lại hợp với tôi. Tôi quyết ý là ngay sau bữa trưa tôi sẽ kéo Caroline ra một bên và hỏi thẳng cô ta chuyện lấy trộm chất đó. Để Meredith làm thì xôi hỏng bỏng không thôi – anh ta quá yếu đuối. Không, tôi sẽ chất vấn cô ta thẳng thừng. Sau đó cô ta sẽ phải trả lại, hoặc không thì cũng chẳng dám dùng tới nữa. Nghĩ tới nghĩ lui tôi khá chắc chính cô ta lấy. Elsa là một cô gái trẻ quá lí trí và cứng rắn để mà đụng tới chất độc. Cô gái ấy có cái đầu cứng rắn và sẽ tự lo lấy thân. Caroline bản chất có phần nguy hiểm hơn – thiếu cân bằng, hay bốc đồng và chắc chắn dễ kích động. Dù vậy, ông biết đấy, sâu trong thâm tâm tôi vẫn có cảm giác Meredith có thể đã lầm. Hoặc một người hầu có thể đã táy máy trong đó và làm đổ rồi không dám nhận. Ông thấy đó, hạ độc, nghe có phải hơi kịch quá không – khó mà tin vào một chuyện như thế được.

Cho đến khi nó thực sự xảy ra.

Khi tôi nhìn đồng hồ thì đã khá muộn, tôi với Angela phải chạy vội vàng lên cho kịp bữa trưa. Họ vừa ngồi vào bàn – mọi người trừ Amyas, anh ấy ở lại vườn Đại Bác để vẽ. Một việc không hề bất thường với Amyas – và trong thâm tâm tôi đã nghĩ anh chọn ở lại đó hôm nay quả thật rất sáng suốt. Bữa trưa có khả năng sẽ trở thành một bữa ăn vô cùng gượng gạo.

Chúng tôi ngồi uống cà phê ngoài hiên. Tôi ước gì mình có thể nhớ rõ hơn Caroline có vẻ và cư xử ra sao. Cô ta không có vẻ gì là phấn khích cả. Lẳng lặng và khá buồn theo tôi nhận thấy. Một người đàn bà tàn ác làm sao!

Vì cái việc đó quá là tàn ác đi, lạnh lùng đầu độc một con người. Nếu quanh đó có một khẩu súng và cô ta nhặt lên mà bắn anh ấy – ừ, như thế còn có thể hiểu được. Nhưng cái việc hạ độc tàn ác, lạnh lùng, có chủ tâm này… Đã thế lại còn bình tĩnh như thế.

Cô ta đứng lên và nói sẽ mang cà phê cho chồng bằng một giọng không thể tự nhiên hơn được nữa. Trong khi đó cô ta biết – chắc hẳn phải biết – lúc này xuống sẽ thấy anh ấy chết rồi. Bà Williams đi cùng cô ta. Tôi không nhớ liệu đó có phải ý của Caroline không. Tôi thì thiên về hướng đó.

Hai người phụ nữ cùng nhau đi mất. Không lâu sau đó Meredith bỏ đi tản bộ. Tôi vừa định kiếm cớ đi theo thì anh đã chạy trở về. Mặt xám ngoét. Anh hổn hển nói. “Ta phải gọi bác sĩ… ngay… Amyas…”

Tôi bật dậy. “Anh ấy ốm à… nguy kịch sao?”

Meredith nói. “Anh e là cậu ấy chết rồi…”

Trong giây phút đó chúng tôi quên mất Elsa. Nhưng đột ngột cô ta rú lên. Như tiếng khóc than của nữ thần báo tử.

Cô ta rú lên. “Chết? Chết?…” Rồi vùng chạy. Tôi chưa từng biết có người nào di chuyển như thế – như một con hươu – một con thú bị thương. Mà đồng thời cũng giống một nữ thần báo thù.

Meredith hụt hơi. “Đuổi theo cô ta. Anh sẽ gọi điện. Đuổi theo cô ta. Chú không biết cô ta sẽ làm gì đâu.”

Tôi đuổi theo cô ta – và may là tôi làm thế. Cô ta dễ đã lao vào giết Caroline lắm. Tôi chưa từng thấy nỗi đau đớn và căm ghét tột độ đến vậy. Mọi vẻ lịch sự thanh tao và lễ giáo đều mất sạch. Ông thấy được rõ xuất thân lao động của cha và cả ông bà nội cô ta. Quẫn trí vì người tình của mình, cô ta chỉ còn là một phụ nữ tầm thường. Cô ta đã cào mặt, giật tóc Caroline, có khi còn định hất Caroline ra khỏi bờ tường nữa kìa. Không biết vì lý do gì cô ta đã nghĩ Caroline dùng dao đâm chết anh ấy. Cô ta hoàn toàn sai – cũng phải thôi.

Tôi giữ cô ta lại, và rồi bà Williams đứng ra lo liệu. Tôi phải công nhận, bà ta rất giỏi. Bà ta khiến cho Elsa bình tĩnh lại trong chưa đầy một phút – bảo cô ta giữ im lặng và nói rằng chúng tôi không thể để màn bạo lực ầm ĩ này tiếp diễn. Người đàn bà đó, bà ta quả là thô bạo. Nhưng bà ta quả đã làm được. Elsa đã im lặng – chỉ đứng đó nức nở và run rẩy.

Còn phần Caroline, theo những gì tôi thấy, cái mặt nạ biến mất ngay lập tức. Cô ta đứng đó hoàn toàn im lặng – ông có thể nói là sững sờ. Nhưng cô ta nào có sững sờ. Chính đôi mắt đã vạch trần cô ta. Đôi mắt đó dè chừng – hoàn toàn nhận thức được mọi thứ và lẳng lặng dè chừng. Tôi nghĩ, cô ta đã bắt đầu lo sợ…

Tôi tiến lại chỗ Caroline và nói với cô ta. Tôi hạ giọng. Tôi không nghĩ hai người kia nghe được mình.

Tôi nói. “Đồ sát nhân khốn nạn, cô đã giết tri kỷ của tôi.”

Caroline rụt người lại. Cô ta nói. “Không, ôi không, anh ấy… anh ấy tự tử…”

Tôi nhìn chằm chằm vào mắt cô ta. Tôi nói. “Cô đi mà nói điều đó… với cảnh sát.” Và cô ta đã nói với họ như vậy – và họ đã không tin.

Kết thúc bản tường thuật của Philip Blake.

BẢN TƯỜNG THUẬT CỦA

MEREDITH BLAKE

Kính gửi ông Poirot,

Như đã hứa với ông, tôi viết lại tất cả những gì tôi còn nhớ được về những sự kiện có liên quan đến vụ bi kịch xảy ra mười sáu năm trước. Điều đầu tiên tôi muốn nói là tôi đã cân nhắc kỹ những gì ông nói với tôi lần gặp nhau gần đây. Và khi ngẫm lại tôi càng tin chắc hơn bao giờ hết khả năng Caroline Crale đầu độc chồng mình là rất khó xảy ra. Từ trước đến nay tôi luôn thấy khả năng đó rất không phù hợp, nhưng vì không còn lời giải thích nào, cũng như vì thái độ của chính cô ấy, nên tôi mới nghe theo ý kiến của những người khác, như một con cừu, và góp tiếng cùng họ – rằng nếu không phải cô ấy ra tay, thì còn lời giải thích nào nữa?

Từ khi gặp ông tôi đã ngẫm nghĩ rất cẩn thận hướng lý giải còn lại được nói đến lúc đó và được bên biện hộ đưa ra tại phiên tòa. Rằng Amyas Crale tự sát. Mặc dù ở thời điểm đó từ những gì tôi biết về cậu ta thì ý kiến kia có vẻ khá kỳ quặc, nhưng bây giờ tôi lại thấy cần phải thay đổi quan điểm. Điểm đầu tiên, và vô cùng quan trọng, chính là việc Caroline tin vào điều đó. Nếu giờ đây chúng ta chấp nhận rằng người phụ nữ dịu dàng và đáng mến ấy đã bị kết án oan, thì điều cô ấy nhất nhất tin vào kia phải vô cùng quan trọng. Cô ấy biết Amyas rõ hơn bất cứ ai. Nếu cô ấy tin vào khả năng tự sát, thì khả năng ấy phải tồn tại dù cho bạn bè của cậu ta có nghi ngờ thế nào đi nữa.

Do đó, tôi sẽ tiếp tục phát triển giả thiết này, rằng trong Amyas có một hạt giống lương tâm, một dòng chảy ngầm của ăn năn và cả tuyệt vọng ở một mức độ mà tính khí của cậu ta cho phép, và chỉ vợ cậu ta mới nhận thấy được. Tôi nghĩ giả thiết này cũng không phải không có khả năng. Cậu ta có thể chỉ để lộ khía cạnh đó cho riêng Caroline. Dù như thế không hề khớp với mọi điều tôi từng nghe cậu ta nói, nhưng dù sao thì phần lớn ai cũng đều có một điểm tính cách nào đó bất ngờ và hoàn toàn trái ngược thường khiến cho cả những người thân cận nhất của mình phải ngạc nhiên cơ mà. Một con người giản dị và rất được kính trọng bỗng bị phát hiện tồn tại một khía cạnh giấu kín vô cùng đáng kinh tởm. Một tay lái buôn tầm thường lại – chẳng hạn – bí mật sở hữu khả năng thưởng thức những tác phẩm nghệ thuật tinh tế. Những người dữ tợn và nhẫn tâm cũng thể hiện phần tốt đẹp ẩn giấu không ai ngờ tới. Những người hào phóng vui vẻ cũng từng để lộ mặt độc ác và xấu xa trong họ.

Vậy nên có thể trong Amyas Crale tồn tại một khuynh hướng tự dằn vặt nghiêm trọng, và cậu ta càng khoác lác cái tôi của mình cũng như cái quyền được làm điều mình muốn bao nhiêu, thì lương tâm cậu ta lại càng dằn vặt bấy nhiêu. Nhìn qua thì chuyện đó tưởng chừng khó xảy ra, nhưng giờ tôi tin rằng đó phải là sự thực. Và tôi xin nhắc lại, chính bản thân Caroline cũng khăng khăng tin chắc vào quan điểm đó. Điều đó, tôi nhắc lại, là rất quan trọng!

Và giờ xem xét các sự kiện, hay nói đúng hơn là ký ức của tôi về các sự kiện, dưới ánh sáng của giả thiết mới mà chúng ta đang dựa vào này.

Tôi và Caroline có một cuộc nói chuyện vài tuần trước khi xảy ra thảm kịch mà tôi xin kể ra ở đây vì nghĩ chắc sẽ có ít nhiều liên quan. Đó là lúc Elsa Greer lần đầu tới Alderbury.

Caroline, như tôi đã nói với ông, biết rõ tình cảm sâu đậm và tình bạn tôi dành cho cô ấy. Do đó, tôi là người cô ấy có thể dễ dàng tâm sự nhất. Khi đó Caroline không có vẻ thật sự hạnh phúc. Dù vậy tôi vẫn ngạc nhiên khi đột nhiên một ngày nọ cô ấy hỏi tôi là, tôi có nghĩ Amyas thật sự hứng thú nhiều đến cô gái mà cậu ta mang về không.

Tôi nói. “Cậu ấy hứng thú với việc vẽ cô gái đó. Em biết Amyas như thế nào mà.”

Cô ấy lắc đầu và nói. “Không, anh Amyas yêu cô ta.”

“À… có lẽ một chút.”

“Em thì nghĩ là rất nhiều đấy.”

Tôi nói. “Cô gái đó quyến rũ lạ thường, anh phải công nhận vậy. Và hai chúng ta đều biết Amyas dễ bị ảnh hưởng. Nhưng em yêu quý, giờ em phải biết rồi chứ, Amyas chỉ thật sự quan tâm đến một người thôi – và đó là em. Cậu ấy có những lúc cuồng dại như vậy, nhưng chúng không kéo dài mãi. Em là người duy nhất đối với cậu ấy, và tuy cậu ấy cư xử tệ, nhưng thế không có nghĩa là tình cảm cậu ấy dành cho em thay đổi.”

Caroline nói. “Trước nay em vẫn luôn nghĩ như thế.”

“Tin anh đi, Caro,” tôi nói. “Đúng là thế đấy.”

Cô ấy nói. “Nhưng lần này, Merry, em lo lắm. Cô gái đó rất… rất chân thành. Cô ta quá trẻ… và quá cuồng nhiệt. Em có cảm giác chuyện lần này là… nghiêm túc.”

Tôi nói. “Nhưng chính cái việc cô gái đó quá trẻ và, như em nói, quá chân thành ấy, sẽ bảo vệ cô ta. Nhìn chung, với Amyas phụ nữ là mục tiêu, nhưng một cô gái như vậy thì trường hợp này sẽ khác.”

Cô ấy nói. “Phải, em lo chính chỗ đó – trường hợp này sẽ khác.”

Và nói tiếp ngay. “Anh biết đấy, Merry, em đã ba mươi bốn tuổi rồi. Và chúng em cưới nhau đã mười năm. Có vẻ như em chẳng thể sánh nổi với cô Elsa trẻ đẹp như thế, và em biết đó là sự thật.”

Tôi nói. “Nhưng em cũng biết, Caroline, em biết – rằng Amyas thật sự rất yêu em chứ?”

Cô ấy mới đáp rằng. “Với đàn ông thì có ai biết được gì chăng?” Và rồi cô ấy bật cười buồn bã, nói tiếp. “Em thấy mình hoang dã man rợ lắm, Merry ạ. Em chỉ muốn lấy rìu bửa cô ta ra.”

Tôi nói với Caroline rằng cô gái kia có lẽ chẳng hiểu gì về chuyện mình đang làm đâu. Cô ta ngưỡng mộ và sùng bái Amyas như một anh tài, và có lẽ còn chẳng mảy may nhận ra rằng Amyas đang dần có tình cảm với mình.

Caroline chỉ nói. “Ôi Merry!” và rồi chuyển sang nói về khu vườn. Tôi hy vọng cô ấy sẽ không còn lo lắng gì về vấn đề đó nữa.

Không lâu sau đó, Elsa trở về London. Amyas cũng đi xa mấy tuần liền. Tôi thật sự đã quên bẵng chuyện đó đi. Và rồi tôi nghe nói Elsa lại trở lại Alderbury để Amyas có thể hoàn thành bức tranh.

Tôi khá khó chịu trước tin đó. Nhưng Caroline, khi tôi gặp, không nói gì với tôi. Cô ấy trông khá bình thường – không buồn hay lo lắng gì cả. Tôi đã nghĩ mọi chuyện ổn thỏa.

Bởi thế nên tôi chấn động biết mấy khi hay rằng mọi chuyện đã đi xa đến mức nào.

Tôi đã kể với ông về những lần nói chuyện của tôi với Crale và với Elsa. Tôi không có cơ hội nói chuyện với Caroline. Chúng tôi chỉ có thể trao đổi vài lời ngắn ngủi với nhau như tôi đã kể với ông trước rồi.

Tôi có thể thấy gương mặt cô ấy ngay lúc này, đôi mắt to đen và cảm xúc bị kìm nén. Tôi vẫn còn nghe được giọng Caroline khi cô ấy nói. “Mọi chuyện kết thúc rồi…”

Tôi chẳng thể diễn tả lại với ông nỗi phiền muộn tuyệt đối chất chứa trong câu nói đó. Nó đúng nghĩa là sự thật. Bị Amyas từ bỏ, mọi thứ quả thật đã kết thúc với cô ấy. Tôi tin đó là lý do vì sao Caroline lại trộm coniine. Đó là lối thoát. Lối thoát được chính bài thuyết trình ngu ngốc của tôi về thứ chất đó gợi ý cho cô ấy. Và đoạn văn mà tôi đọc trong Phaedo đã đem đến một hình ảnh lộng lẫy về cái chết.

Đây là cái lúc này tôi tin. Cô ấy lấy coniine, dự định kết thúc cuộc đời của mình một khi Amyas bỏ vợ. Cậu ta có lẽ đã nhìn thấy cô ấy lấy nó – hay phát hiện ra Caroline tàng trữ nó sau đó.

Sự phát hiện ấy tác động rất lớn đến Amyas. Cậu ta hoảng hốt trước dự định của Caro do những hành động của mình gây ra. Nhưng dù hoảng hốt, hối hận, cậu ta lại cảm thấy mình cũng không thể từ bỏ Elsa. Tôi có thể hiểu điều đó. Bất kỳ ai đã sa vào lưới tình của cô ta đều cảm thấy không thể tách ra.

Cậu ta không thể hình dung cuộc sống thiếu Elsa. Cậu ta nhận ra Caroline cũng không thể sống thiếu cậu ta. Amyas thấy chỉ còn một lối thoát – dành chất coniine đó cho chính bản thân.

Và, tôi nghĩ, cái cách mà Amyas thực hiện điều đó có lẽ cũng phù hợp với tính cách cậu ta. Tranh là thứ cậu ta quý trọng nhất trên đời. Cậu ta chọn cách ra đi với cây cọ vẫn còn trên tay. Và thứ cuối cùng đôi mắt cậu ta thấy chính là gương mặt của người con gái cậu ta yêu say đắm. Cậu ta hẳn cũng đã nghĩ cái chết của mình sẽ là điều tốt nhất cho cô gái…

Tôi thừa nhận giả thiết này để lại nhiều sự kiện lạ kỳ không lời giải đáp. Ví dụ, vì sao người ta chỉ thấy vân tay của Caroline trên cái lọ coniine rỗng. Tôi cho rằng sau khi Amyas cầm cái lọ, mọi dấu vân tay đều bị những món quần áo phủ bên trên chà vào làm mờ đi hoặc mất hẳn, và sau cái chết của cậu ta, Caroline đã lấy cái lọ ra để kiểm tra xem có ai đụng đến nó không. Cũng có thể thế lắm chứ, phải không? Còn về bằng chứng vân tay trên chai bia, một số nhân chứng bên bị có ý kiến cho rằng bàn tay có thể bị biến dạng sau khi uống chất độc và vì thế khả năng cậu ta chộp lấy cái chai theo một kiểu hoàn toàn khác thường không phải là không có.

Còn một điều khác cần giải đáp. Thái độ của Caroline suốt phiên tòa. Nhưng giờ tôi nghĩ tôi đã thấy được lý do. Chính cô ấy lấy thuốc độc từ phòng thí nghiệm của tôi. Chính quyết tâm kết thúc cuộc đời của cô ấy đã đẩy chồng mình vào chỗ tự sát. Hẳn là không quá vô lý khi cho rằng trong một lúc tuyệt vọng khi cảm giác trách nhiệm trào dâng, cô ấy đã nghĩ rằng chính mình gây ra cái chết của chồng – tự thuyết phục bản thân rằng mình phạm tội giết người – dù đó không cùng loại với tội giết người mà người ta đang gán cho cô ấy?

Tôi nghĩ mọi chuyện có thể là như thế. Và nếu sự thật là vậy, thì hẳn ông có thể dễ dàng thuyết phục Carla bé nhỏ điều đó? Và con bé có thể kết hôn với vị hôn phu trẻ của mình và an tâm rằng tội lỗi duy nhất của mẹ nó chỉ là một thôi thúc (chứ không hơn) kết liễu cuộc đời mình.

Dù vậy, cái ông yêu cầu ở tôi không phải là những gì nãy giờ tôi viết, mà chính là một ghi chép những sự kiện diễn ra theo ký ức của tôi. Giờ xin cho phép tôi được sửa chữa thiếu sót của mình. Tôi đã kể với ông đầy đủ những gì đã xảy ra hôm trước cái chết của Amyas rồi. Giờ tôi xin được kể tiếp chính ngày hôm đó.

Tối hôm trước tôi ngủ không yên – lo lắng vì một loạt diễn biến kinh khủng gần đây đối với những người bạn của tôi. Sau một khoảng thời gian dài thao thức vô vọng cố tìm một cách giải quyết hợp lý nhằm đẩy lui cái viễn cảnh tồi tệ trước mắt, đến tầm sáu giờ sáng tôi chìm vào một giấc ngủ sâu không mộng mị. Gia nhân mang bữa trà sớm vào mà tôi cũng không thức giấc, và cuối cùng đến tầm chín rưỡi sáng tôi mới thức dậy, đầu như đeo đá, lờ đờ uể oải. Một thoáng sau khi thức giấc tôi có cảm giác như mình vừa nghe âm thanh gì đó phát ra từ căn phòng ngay bên dưới, chính là căn phòng mà tôi dùng làm phòng thí nghiệm.

Tôi xin phép nói luôn rằng tiếng động đó thực chất rất có thể là do một con mèo nhảy vào. Tôi phát hiện ô cửa sổ ngày hôm trước vô ý để mở hé nay bị nâng lên thêm một chút nữa. Khoảng hở chỉ đủ rộng cho một con mèo chui ra chui vào. Tôi chỉ nhắc đến việc nghe thấy tiếng động nhằm giải thích cho lý do vì sao tôi vào phòng thí nghiệm thôi.

Tôi vào phòng thí nghiệm ngay sau khi chỉnh tề quần áo, và khi nhìn qua những dãy kệ tôi phát hiện cái lọ đựng chiết xuất coniine của mình có hơi lệch khỏi hàng với những cái lọ khác. Khi đã chú ý đến cái lọ rồi, tôi mới bàng hoàng nhận ra một lượng lớn chất trong lọ đã biến mất. Mới hôm trước cái lọ còn gần đây – nay nó đã gần cạn.

Tôi cài cửa sổ rồi bước ra ngoài, khóa cửa lại sau lưng. Trong lòng cực kỳ bất an và bối rối. Khi bị bất ngờ, tôi e, đầu óc tôi hoạt động có phần chậm lụt đi.

Ban đầu tôi hơi rối loạn, rồi sau đó là sợ hãi, và cuối cùng là hoàn toàn kích động. Tôi tra hỏi toàn bộ kẻ ăn người ở trong nhà, và tất cả đều chối phắt chuyện bước chân vào phòng thí nghiệm. Tôi nghĩ tới nghĩ lui thêm một lát, rồi quyết định gọi điện cho em mình để hỏi ý kiến.

Philip nhanh nhẹn hơn tôi. Nó nhận thức được tính nghiêm trọng của chuyện tôi mới phát hiện, và thúc tôi tới chỗ nó ngay lập tức để bàn bạc.

Tôi ra ngoài, gặp bà cô Williams, bà này từ bên kia lặn lội qua để tìm đứa học trò trốn học. Tôi cam đoan với bà rằng mình không thấy Angela, và rằng con bé không hề tới ngôi nhà.

Tôi nghĩ bà Williams nhận thấy có chuyện gì đó không ổn. Bà nhìn tôi dò hỏi. Tuy vậy, tôi không có ý định nói cho bà ta hay chuyện xảy ra. Tôi đề nghị bà ta thử tìm khu vườn sau bếp xem – ở đó có một cây táo mà Angela rất thích – còn tôi thì nhanh chân chạy xuống bờ con lạch và chèo thuyền qua phía Trang viên Alderbury.

Em trai tôi đã đứng chờ tôi sẵn ở bờ bên kia.

Hai chúng tôi cùng nhau đi bộ lên nhà theo con đường hôm trước tôi và ông đã đi. Sau khi đã mục sở thị địa hình nơi đó ắt ông cũng hiểu rằng khi đi qua đoạn bên dưới bức tường của vườn Đại Bác ta hẳn sẽ nghe được mọi điều đang được nói bên trong.

Ngoài việc Caroline và Amyas đang tranh cãi nhau chuyện gì đó, tôi không để ý lắm đến những lời họ nói.

Hiển nhiên tôi chẳng hề nghe thấy một lời đe dọa nào phát ra từ phía Caroline. Chủ đề cuộc tranh cãi là Angela, và tôi cho rằng Caroline đang xin được kéo dài thêm một khoảng thời gian trước khi bắt con bé đi học. Tuy nhiên, Amyas vẫn cứng rắn, gắt gỏng gào lên rằng mọi chuyện đã quyết rồi, cậu ta sẽ thu xếp hành lý cho nó đi.

Cánh cửa vườn Đại Bác mở ra ngay khi chúng tôi vừa tới gần, và Caroline xuất hiện. Cô ấy có vẻ bối rối – một chút thôi. Cô ấy mỉm cười với tôi, có phần lơ đãng, rồi bảo rằng họ đang bàn về chuyện của Angela. Elsa xuống đến nơi cũng vừa lúc, và vì Amyas rõ ràng muốn bắt tay vào vẽ ngay mà không cần ai quấy nhiễu, chúng tôi bèn cùng nhau đi lên.

Philip tự trách bản thân rất nhiều sau đó vì cả hai đã chần chừ chẳng hành động ngay. Nhưng riêng tôi thì không thể thấy thế. Chúng tôi chẳng có quyền gì mà cho rằng một chuyện kinh khủng như sát nhân đang được sắp đặt. (Hơn nữa lúc này đây tôi tin rằng chuyện xảy ra không hề được sắp đặt trước.) Dĩ nhiên lẽ ra chúng tôi đã phải làm gì đó, nhưng tôi vẫn một lòng tin rằng cả hai đã đúng khi thảo luận vấn đề cẩn thận trước hết. Tìm ra phương án thích hợp nhất để hành động là một điều cần thiết – và tôi nhận ra đôi lần mình tự hỏi liệu rốt cuộc có phải tôi đã nhầm lẫn hay chăng. Phải ngày hôm trước cái lọ ấy thật sự đầy như tôi đã nghĩ không? Tôi không phải kiểu người (như Philip em tôi) chắc cú mọi việc như đinh đóng cột. Ký ức vẫn thường chơi khăm người ta. Chẳng hạn như, có bao lần, ta tin chắc rằng mình đã đặt vật này ở nơi đây, để rồi sau đó phát hiện ra bản thân đã đặt nó ở một nơi hoàn toàn khác. Càng cố nhớ lại tình trạng cái lọ buổi chiều hôm trước đó, tôi càng trở nên mơ hồ và nghi hoặc hơn. Điều đó khiến Philip bực bội, nó đã dần cạn sạch kiên nhẫn với tôi.

Ở thời điểm đó chúng tôi đã không thể tiếp tục thảo luận thêm được nữa, và ngấm ngầm giao hẹn sẽ hoãn lại đến sau bữa trưa. (Xin nói thêm rằng tôi luôn được hoan nghênh đến Alderbury ăn trưa bất cứ lúc nào tùy thích.)

Sau đó, Angela và Caroline mang bia cho chúng tôi. Tôi hỏi Angela đang tính chuyện gì mà lại trốn học, và báo con bé biết là bà Williams đang rất giận, con bé đáp rằng nó đi bơi – rồi nói thêm rằng nó chẳng hiểu vì sao mình phải khâu lại cái váy xấu xí trong khi trước sau gì đến lúc đi học cũng sẽ có đồ mới cả.

Vì dường như chẳng còn khả năng được một mình tiếp tục bàn bạc với Philip nữa, và tôi thì lại quá lo lắng chẳng thể tự nghĩ được gì, nên tôi tha thẩn đi theo con đường xuôi xuống vườn Đại Bác. Ngay phía trên vườn, như tôi đã chỉ cho ông, có một khu đất trống lọt thỏm giữa những tán cây, và từng có một băng ghế cũ ở đó. Tôi ngồi trên ghế, vừa hút thuốc vừa nghĩ ngợi, vừa quan sát Elsa làm mẫu cho Amyas.

Tôi sẽ luôn nghĩ về Elsa với hình ảnh của cô ta vào ngày hôm đó. Ngồi làm mẫu không nhúc nhích, mặc áo vàng và quần xanh thẫm, choàng quanh vai cho ấm là một chiếc áo len màu đỏ.

Sức sống, sự khỏe khoắn, và vẻ huy hoàng rực rỡ bừng sáng trên gương mặt ấy. Cùng với đó là chất giọng lanh lảnh vui vẻ bàn về những kế hoạch tương lai của cô ta.

Ở đây có vẻ như tôi đang nghe trộm vậy, nhưng không phải thế đâu. Elsa thấy tôi rất rõ. Cả cô ta và Amyas đều biết tôi đang ở đó. Cô ta vẫy tay chào tôi và la lên bảo tôi rằng Amyas sáng hôm đó thật là cục cằn hết sức – rằng cậu ta chẳng chịu cho nghỉ. Cô ta tê và ê ẩm hết cả người.

Amyas gằm ghè bảo rằng cô ta làm gì tê bằng mình. Cậu ta tê cứng hết cả người – do thấp khớp. Elsa giễu cợt đáp. “Ông già tội nghiệp chưa!” Và Amyas bảo rằng cô ta sắp phải hốt một lão hom hem bệnh tật rồi đó.

Tôi bị sốc, thưa ông, bởi sự mặc nhiên thừa nhận đến mức vô tư ấy về cái tương lai bên nhau của cả hai, trong khi bọn họ lại đang gây ra biết bao khổ đau cho người khác. Ấy thế mà tôi lại chẳng thể đem lòng căm ghét người thiếu nữ đó. Cô ta quá trẻ, quá tự tin, quá ngây ngất trong tình yêu. Và cô ta không thật sự biết rõ điều mình đang làm. Cô ta không hiểu đau khổ là gì. Cô ta chỉ nghĩ, với niềm tin thơ ngây của một đứa trẻ, rằng Caroline sẽ ‘không sao’, rằng ‘chị ta sẽ sớm vượt qua’. Ông thấy đấy, cô ta chỉ biết có bản thân và Amyas – hạnh phúc bên nhau. Cô ta từng nói với tôi rằng quan điểm của tôi là lạc hậu cổ hủ. Cô ta không một mảy may nghi ngại, chần chừ – kể cả thương xót. Nhưng liệu người ta có thể trông đợi ở tuổi trẻ rực rỡ lòng thương xót hay chăng? Đó là thứ xúc cảm của những người đã trải đời, nhiều kinh nghiệm.

Dĩ nhiên, họ không nói gì nhiều lắm. Không họa sĩ nào muốn tán chuyện trong lúc vẽ tranh. Dường như cứ cách chừng mười phút Elsa lại cất lời nhận xét chuyện gì đó và Amyas ậm ừ đáp lại. Có một lần cô ta nói thế này. “Em thấy anh có lý chuyện Tây Ban Nha. Mình sẽ tới đó trước tiên nhé. Và anh phải đưa em đi xem đấu bò đấy. Hẳn là thú vị lắm. Có điều em muốn con bò giết đấu sĩ – hơn là ngược lại. Em hiểu cảm giác của phụ nữ La Mã hồi trước khi chứng kiến một người đàn ông chết. Đàn ông chẳng ra sao, chứ động vật chúng thật tuyệt vời.”

Tôi cho rằng cô ta cũng có phần giống một con vật – trẻ và đơn giản và chưa có những trải nghiệm đau buồn lẫn sự khôn ngoan do dự của con người. Tôi không tin Elsa đã bắt đầu biết suy nghĩ – mà cô ta chỉ cảm nhận. Nhưng cô gái đó thật đầy sức sống – hơn bất cứ người nào tôi từng biết…

Đấy là lần cuối cùng tôi thấy cô ta rực rỡ và tự tin đến thế – hạnh phúc đến thế. Sự đời thật khó lường, phải không?

Tiếng chuông báo hiệu giờ trưa vang lên, tôi đứng dậy đi xuống tiếp và bước qua cánh cửa vào khu vườn. Elsa đến chỗ tôi. Bước ra khỏi bóng râm của những tán cây tôi ngay lập tức bị ánh sáng làm lóa mắt. Tôi gần như chẳng thấy gì. Amyas đang ngồi ngả người trên ghế, hai cánh tay dang ra. Cậu ta đang ngắm nhìn bức tranh. Tôi đã từng nhiều lần thấy cậu ta như thế. Làm sao tôi biết đến lúc đó chất độc đã bắt đầu phát tác, làm cơ thể cậu ta cứng lại trên ghế chứ?

Amyas ghét cay ghét đắng bệnh tật. Cậu ta sẽ chẳng bao giờ thừa nhận mình bị bệnh. Tôi dám nói Amyas chắc đã tưởng mình bị choáng do say nắng – triệu chứng thì cũng gần giống nhau – nhưng không đời nào cậu ta lại chịu buông lời phàn nàn chuyện đó.

Elsa nói. “Anh ấy không lên ăn đâu.”

Tôi thầm nhủ quả là một quyết định sáng suốt. Rồi tôi đáp. “Vậy lát gặp lại.”

Cậu ta dịch ánh mắt khỏi bức tranh cho đến khi chiếu thẳng vào tôi. Một cảm giác lạ lùng – tôi biết diễn tả thế nào nhỉ – giống như ác ý. Kiểu ánh mắt hằn học ấy.

Dĩ nhiên lúc đó tôi đâu hiểu gì – nếu trong lúc vẽ tranh có gì đó không như ý cậu ta cũng thường có cái vẻ hung hiểm như vậy. Tôi cứ nghĩ là do đó. Cậu ta phát ra một âm thanh tựa như gầm ghè.

Cả Elsa lẫn tôi đều chẳng thấy gì bất thường nơi cậu ta – chỉ là tính khí kiểu nghệ sĩ mà thôi.

Vậy nên chúng tôi để cậu ta lại đó và cả hai tản bộ trở lên nhà, vừa cười vừa nói. Khốn nạn thay, lúc đó cô ta mà biết là mình sẽ chẳng bao giờ nhìn thấy Amyas còn sống nữa thì… Ôi, mà cũng tạ ơn chúa, cô gái ấy chẳng hay biết gì. Niềm hạnh phúc của cô ta được kéo dài thêm một khoảng ngắn ngủi.

Caroline khá bình thường ở bữa trưa – có hơi lơ đãng; chỉ thế thôi. Và chẳng phải việc đó càng cho thấy cô ấy không hề dính dáng gì tới cái chết kia sao? Cô ấy chẳng thể nào đóng kịch tài thế được.

Sau đó Caroline và bà gia sư đi xuống vườn và phát hiện ra cậu ta. Tôi gặp bà Williams lúc bà ta chạy lên. Bà ta bảo tôi gọi điện cho bác sĩ rồi chạy trở lại chỗ Caroline.

Cô gái khốn khổ – Elsa ấy! Nỗi thống khổ của cô ta điên cuồng và không thể kiểm soát tựa như của một đứa trẻ. Của đứa trẻ không thể lường được cuộc đời có thể gây ra những chuyện như thế cho mình. Caroline khá bình tĩnh. Phải, cô ấy khá bình tĩnh. Dĩ nhiên, cô ấy có khả năng kiểm soát bản thân tốt hơn Elsa. Khi đó, cô ấy chẳng có vẻ gì là thương xót. Chỉ bảo rằng có lẽ cậu ta đã tự mình gây nên chuyện này. Và chúng tôi nào tin được điều đó. Elsa vùng ra và trực tiếp buộc tội cô ấy.

Dĩ nhiên, lúc đó, Caroline hẳn đã nhận ra rằng mình có thể bị nghi ngờ. Phải, điều đó có thể giải thích cho thái độ của cô ấy.

Philip khá chắc rằng cô ấy là hung thủ.

Bà gia sư rất có ích, và cũng chẳng theo phe nào. Bà ta bắt Elsa nằm xuống và cho cô gái thuốc an thần, rồi kéo Angela sang chỗ khác khi cảnh sát đến nơi. Phải, người phụ nữ đó, bà ta quả rất kiên cường.

Mọi chuyện bỗng hóa thành ác mộng. Cảnh sát lục soát căn nhà và đặt ra bao nhiêu câu hỏi, và giới báo chí, lảng vảng khắp trang viên như ruồi, liên tục chớp máy chụp ảnh và đòi được phỏng vấn các thành viên trong gia đình.

Ác mộng, mọi chuyện…

Một cơn ác mộng, dù đã bao năm trôi qua. Lạy Chúa, một khi ông thuyết phục được Carla về những gì đã thực sự xảy ra, xin Người cho phép chúng ta rũ bỏ hết thảy mọi sự và chẳng bao giờ phải nhớ đến chuyện này nữa.

Amyas chắc chắn đã tự sát – dù khả năng ấy có nhỏ đến thế nào đi nữa.

Kết thúc bản tường thuật của Meredith Blake.

BẢN TƯỜNG THUẬT CỦA

PHU NHÂN DITTISHAM

Tôi viết ra ở đây toàn bộ câu chuyện từ lần gặp nhau của tôi và anh Amyas Crale, cho đến thời điểm xảy ra cái chết thương tâm của anh.

Tôi lần đầu thấy anh ở một buổi tiệc của giới họa sĩ. Anh đứng đó, tôi còn nhớ rõ, bên một ô cửa, và tôi thấy anh ngay khi vừa bước vào phòng. Tôi bèn hỏi thăm về anh. Có người đáp. “Là Crale, ông họa sĩ ấy.” Tôi nói ngay là tôi muốn gặp anh.

Hôm đó chúng tôi trò chuyện với nhau khoảng chừng mười phút. Khi có ai đó tạo cho ông một kiểu ấn tượng tựa như thứ Amyas Crale ngày hôm đó đã tạo cho tôi, thì có cố diễn tả lại cũng hoài công vô ích. Nếu có thể tìm được gì để nói, thì chắc có lẽ tôi sẽ bảo rằng, khi tôi nhìn thấy Crale, mọi người xung quanh dường như nhỏ lại và tan biến.

Ngay sau cuộc gặp đó tôi đi tìm ngắm các bức tranh của anh bằng đủ mọi cách. Anh có một triển lãm trên phố Bond lúc đó, và có một bức tranh của anh ở Manchester, một bức khác ở Leeds, rồi hai bức trong hai phòng triển lãm công cộng ở London. Tôi đi xem cho bằng hết. Rồi tôi lại gặp anh. Tôi nói. “Em đã đi xem hết các tranh của anh. Em thấy chúng thật tuyệt.”

Mặt anh chỉ lộ vẻ thích thú. Anh đáp. “Bộ cô em là chuyên gia về tranh hay sao? Tôi không tin cô em biết gì để mà nhận xét.”

Tôi nói. “Có lẽ em không phải chuyên gia. Nhưng dù vậy chúng vẫn rất đẹp.”

Anh khinh khỉnh cười và nói. “Đừng có làm bộ làm tịch nhiệt tình quá thể thế.”

Tôi đáp. “Không hề. Em muốn anh vẽ em.”

Crale nói. “Cô em có suy nghĩ không, cô em hẳn phải biết tôi không vẽ chân dung phụ nữ đẹp chứ.”

Tôi đáp. “Không nhất thiết phải là chân dung, vả lại em không phải phụ nữ đẹp.”

Khi đó anh mới nhìn tôi như thể lần đầu tiên thật sự thấy tôi. Anh nói. “Ừ, có lẽ không phải.”

Tôi hỏi. “Vậy anh sẽ vẽ em chứ?”

Anh nghiêng đầu quan sát tôi thật lâu. Rồi anh nói. “Cô em quả thật rất lạ, nhỉ?”

Tôi nói. “Em khá giàu, anh biết đấy. Em đủ sức để trả giá thật cao cho bức tranh.”

Anh hỏi. “Sao cô em lại sốt sắng muốn tôi vẽ như thế?”

Tôi đáp. “Vì em muốn!”

Anh hỏi. “Lý do đấy ư?”

Và tôi nói. “Phải, em luôn có được cái mình muốn.”

Anh bèn thốt lên. “Ôi cô em này, thật là trẻ con làm sao!”

Tôi nói. “Anh sẽ vẽ em chứ?”

Anh nắm lấy vai tôi và xoay người tôi về phía ánh sáng rồi quan sát tôi từ đầu đến chân. Rồi anh lùi lại vài bước. Tôi vẫn đứng yên đó, chờ đợi.

Anh nói. “Đôi khi tôi vẫn muốn vẽ một đàn vẹt Úc sặc sỡ đậu trên Nhà thờ Thánh Paul. Nếu tôi vẽ cô em trên nền phong cảnh ngoài trời truyền thống, tôi nghĩ mình cũng sẽ có được kết quả tương tự.”

Tôi hỏi. “Vậy anh sẽ vẽ em chứ?”

Anh đáp. “Cô em là một trong những tạo vật lạ kỳ mà rực rỡ, nguyên sơ, đẹp đẽ nhất tôi từng thấy. Tôi sẽ vẽ em!”

Tôi nói. “Thế là quyết định nhé.”

Anh nói tiếp. “Nhưng tôi phải cảnh báo em, Elsa Greer. Nếu tôi vẽ em, có khả năng tôi cũng sẽ làm tình với em.”

Tôi đáp. “Em mong là vậy…”

Tôi nói điều đó một cách khẽ khàng và chắc chắn. Tôi nghe tiếng anh hít vào một hơi, và tôi thấy sự thay đổi trong ánh mắt anh.

Ông thấy đấy, mọi thứ bất ngờ như vậy.

Một hay hai ngày sau chúng tôi gặp lại nhau. Anh bảo anh muốn tôi xuống Devonshire – anh đã có địa điểm cho cảnh nền. Anh nói. “Tôi đã có vợ, em biết đấy. Và tôi rất yêu vợ mình.”

Tôi nói nếu anh yêu chị ta như thế, hẳn chị ta phải tuyệt vời lắm.

Anh bảo chị ta vô cùng tuyệt vời. “Thật sự,” anh nói, “cô ấy rất đáng yêu – và tôi yêu cô ấy. Nên Elsa, em đừng quên điều đó.”

Tôi đáp là tôi hiểu.

Một tuần sau anh bắt đầu vẽ. Caroline Crale chào đón tôi một cách dễ chịu. Chị ta chẳng thích tôi lắm – nhưng, rốt cuộc, tại sao chị ta phải thích tôi chứ? Amyas tỏ ra rất thận trọng. Không một lời nào anh nói với tôi mà vợ anh không thể nghe thấy, còn tôi đối với anh cũng khá lịch sự và nghiêm chỉnh. Dù vậy, ngấm ngầm, cả hai chúng tôi đều biết.

Sau mười ngày anh bảo tôi về London.

Tôi thắc mắc. “Bức tranh chưa hoàn thành mà.”

Anh nói. “Còn chưa bắt đầu ra gì cơ. Sự thật là, tôi không thể vẽ em, Elsa.”

Tôi hỏi. “Vì sao?”

Anh đáp. “Em biết rõ là vì sao mà, Elsa. Và vì vậy nên em cần phải đi. Tôi không thể nghĩ về bức tranh – tôi không thể nghĩ về bất kỳ thứ gì ngoài em.”

Chúng tôi khi đó đang ở trong vườn Đại Bác. Hôm đó nắng ấm. Ông bướm dập dờn. Lẽ ra phải là một ngày thanh bình vui vẻ. Nhưng tôi chẳng hề cảm thấy thế. Tôi cảm thấy… như… kinh khủng. Như thể… như thể những gì sẽ xảy đến trong tương lai đã được phản ánh ngay từ lúc đó.

Tôi biết tôi trở lại London sẽ chẳng được gì, nhưng tôi vẫn nói. “Được thôi, em sẽ đi nếu anh muốn.”

Amyas nói. “Tốt lắm.”

Vậy là tôi đi. Tôi chẳng viết một lá thư gì cho anh.

Anh cầm cự được mười ngày rồi xuất hiện. Người anh gầy guộc và phờ phạc thảm thương đến mức tôi chết lặng.

Anh nói. “Anh đã cảnh báo em rồi, Elsa. Đừng bảo là anh không cảnh báo em.”

Tôi đáp. “Em đã chờ anh. Em biết anh sẽ đến.”

Anh gầm gừ một tiếng như rên rỉ rồi nói. “Có những điều không người đàn ông nào chịu nổi. Anh muốn em đến quên ăn quên ngủ.”

Tôi đáp rằng mình biết điều đó, và bản thân tôi cũng vậy, và ngay từ khi mới gặp anh tôi đã thấy thế rồi. Đó là số phận và có chống cự cũng vô ích.

Anh nói. “Em chẳng chống cự gì nhiều, phải không Elsa?”

Và tôi đáp tôi không chống cự chút gì cả.

Anh nói ước gì tôi không quá trẻ như thế, và tôi đáp tuổi tác chẳng quan trọng. Tôi nghĩ mình có thể nói rằng những tuần tiếp theo đó chúng tôi đã rất hạnh phúc. Nhưng hạnh phúc không phải một từ chính xác lắm. Đó là một thứ cảm giác sâu xa và đáng sợ hơn thế.

Chúng tôi sinh ra để dành cho nhau và đã tìm thấy nhau – và cả hai đều biết chúng tôi phải luôn có nhau.

Nhưng một chuyện khác cũng đã xảy ra. Bức tranh dang dở bắt đầu ám ảnh Amyas. Anh nói với tôi. “Nực cười thay, trước đây anh không thể vẽ em – vì chính em khiến anh bất lực. Nhưng giờ anh muốn vẽ em, Elsa. Anh muốn vẽ em để bức tranh đó có thể là bức tranh đẹp nhất mà anh từng thực hiện. Giờ anh thật sự nôn nao ngứa ngáy muốn được cầm cọ và nhìn em ngồi trên cái bờ tường thành cũ rích với mặt biển xanh truyền thống cùng những cái cây Anh quốc trang nghiêm, và em – em – ngồi đó như một tiếng thét gào chiến thắng trái ngược hoàn toàn với khung cảnh kia.”

Anh nói. “Và anh phải vẽ em như thế! Và anh không thể để ai quấy nhiễu trong lúc đó. Khi bức tranh hoàn thành anh sẽ nói sự thật với Caroline và chúng ta sẽ dứt điểm với mọi thứ rắc rối này.”

Tôi hỏi. “Liệu Caroline có làm ầm lên khi anh đề nghị ly dị không?”

Anh bảo chắc là không đâu. Nhưng với phụ nữ thì chẳng thể biết được.

Tôi bảo mình rất tiếc nếu làm chị ta buồn, nhưng rốt cuộc thì, những chuyện này vẫn thường xảy ra mà.

Anh nói. “Em mới tử tế và biết điều làm sao, Elsa. Nhưng Caroline thì không như thế đâu, cô ấy chưa bao giờ là một người biết điều, và chắc chắn sẽ không chịu biết điều. Cô ấy yêu anh, em biết đấy.”

Tôi đáp rằng mình hiểu điều đó, nhưng nếu chị ta yêu anh, chị ta sẽ đặt hạnh phúc của anh lên trên hết, và sẽ không bằng mọi giá muốn giữ anh lại nếu anh muốn tự do.

Anh nói. “Thật sự không phải lúc nào cũng giải quyết được các vấn đề trong cuộc sống với mấy câu châm ngôn hay ho rút ra từ văn học hiện đại đâu. Bản chất con người vốn khắc nghiệt và độc ác, em nhớ cho.”

Tôi đáp. “Chẳng phải ngày nay chúng ta đều là những con người văn minh hết sao?”

Và Amyas cười. Anh nói. “Văn minh con khỉ! Caroline ắt sẽ đòi bổ đôi em ra. Cô ấy có thể làm thế thật lắm. Elsa, lẽ nào em không nhận ra, Caroline sẽ đau khổ – đau khổ? Em không biết đau khổ là thế nào ư?”

Tôi nói. “Vậy đừng nói cho chị ấy.”

Anh nói. “Không. Chuyện chia tay phải diễn ra sớm muộn. Em phải thuộc về anh đường đường chính chính, Elsa. Trước cả thế giới. Của anh, công khai.”

Tôi hỏi. “Thế lỡ như chị ấy không chịu ly dị?”

Anh nói. “Anh không sợ chuyện đó.”

Tôi hỏi tiếp. “Vậy anh sợ chuyện gì?”

Và rồi anh chậm rãi đáp. “Anh không biết…”

Ông thấy đấy, anh biết rõ Caroline. Tôi thì không. Giá như lúc đó tôi biết…

Chúng tôi lại trở về Alderbury. Lần này mọi chuyện khó khăn hơn. Caroline đã bắt đầu nghi ngờ. Tôi không thích chuyện đó – tôi không thích – không thích chút nào. Tôi luôn ghét những trò giả dối và lập lờ che giấu. Tôi nghĩ cả hai nên nói thẳng với chị ta. Amyas không nghe.

Buồn cười là anh chẳng mảy may quan tâm. Dù yêu quý Caroline và không muốn làm tổn thương chị ta, anh lại chẳng quan tâm gì đến chuyện thành thật hay lừa dối. Anh vẽ với một thái độ say mê điên cuồng, không còn gì quan trọng hơn. Trước đó tôi chưa có dịp thấy anh bị hút hồn vào công việc như thế. Giờ tôi nhận ra anh thật là một thiên tài tầm cỡ. Bản tính anh khi đã đắm chìm vào việc gì rồi thì những thứ luân lý lẽ thường chẳng còn quan trọng nữa. Nhưng với tôi thì khác. Tôi bị đặt vào một vị thế kinh khủng. Caroline không bằng lòng với tôi – và điều đó hoàn toàn hợp lý. Việc duy nhất có thể khiến tình hình tương đối ổn định trở lại chính là thành thật nói thẳng với chị ta.

Nhưng Amyas chỉ nói anh không muốn bị phân tâm bởi những trận ghen tuông cãi vã cho đến khi hoàn thành bức tranh. Tôi nói có thể sẽ chẳng có trò cãi vã nào đâu. Caroline quá tự trọng và kiêu hãnh để mà hành xử như thế.

Tôi nói. “Em muốn nói thẳng nói thật mọi chuyện. Chúng mình phải thành thật!”

Amyas đáp. “Thành thật làm giống gì. Khốn kiếp, anh đang vẽ tranh cơ mà.”

Tôi hiểu quan điểm của anh, nhưng anh thì không hiểu tôi.

Và rồi rốt cuộc tôi cũng để lộ chuyện. Caroline đang nói về một kế hoạch nào đó mà chị ta với Amyas sẽ thực hiện mùa thu năm tới. Chị ta nói với một vẻ vô cùng tự tin. Và tôi đột nhiên thấy thật kinh khủng, với việc chúng tôi đang làm – đế mặc chị ta trong ảo tưởng như thế – và có lẽ một phần cũng vì tôi thấy giận dữ, vì chị ta đang tỏ ra khó chịu với tôi theo cái cách khôn khéo nào đó người ta không dễ mà nhận thấy được.

Và thế là tôi nói ra sự thật. Ở một góc độ, tôi vẫn nghĩ mình đã làm đúng. Dù vậy, dĩ nhiên, tôi sẽ chẳng bao giờ làm thế nếu có bất cứ ý niệm nào dù là mơ hồ đến mấy về cái việc sắp xảy ra kia.

Chiến tranh nổ ra ngay lập tức. Amyas nổi đóa lên với tôi, nhưng anh phải thừa nhận những gì tôi nói là sự thật.

Tôi không hiểu nổi Caroline. Chúng tôi đều đến chỗ Meredith Blake để uống trà, và Caroline diễn kịch đến xuất thần – cười cười nói nói. Như một ả ngốc, tôi đã tưởng chị ta dũng cảm đón nhận chuyện đó. Việc tôi không thể rời khỏi ngôi nhà có phần khiến mọi chuyện kỳ quặc, nhưng nếu tôi đi Amyas sẽ nổi giận. Tôi đã nghĩ có lẽ Caroline sẽ đi. Nếu chị ta đi thì mọi chuyện sẽ dễ dàng hơn cho chúng tôi rất nhiều.

Tôi không thấy chị ta lấy chất độc. Thành thật mà nói tôi nghĩ quả có khả năng chị ta đã khai đúng sự thật, chị ta lấy coniine với ý định tự sát.

Nhưng tôi không thật sự tin như thế. Tôi nghĩ chị ta thuộc kiểu phụ nữ hay ghen tuông, có tính sở hữu cao, và sẽ không chịu từ bỏ bất cứ thứ gì mà họ cho là thuộc về mình. Amyas là sở hữu của chị ta. Tôi nghĩ chị ta sẵn sàng giết anh hơn là để anh đi với một phụ nữ khác – đi luôn, dứt hẳn. Tôi nghĩ chị ta đã quyết, ngay lập tức, là sẽ giết anh. Và tôi nghĩ việc Meredith mời đến và hồn nhiên nói về chất coniine như thế đã cho chị ta phương cách để thực hiện điều đã quyết. Chị ta là một con người cực kỳ cay độc và hằn học – một con người đầy thù hận. Amyas vẫn luôn biết rõ là chị ta nguy hiểm. Nhưng tôi thì không.

Sáng hôm sau chị ta có trận khẩu chiến cuối cùng với Amyas. Từ bên ngoài hiên tôi nghe được gần hết. Amyas rất tuyệt vời – anh kiên nhẫn và bình tĩnh. Anh năn nỉ chị ta hãy biết điều một chút. Anh nói anh rất yêu quý chị ta và đứa con và sẽ mãi như thế. Anh sẽ làm mọi thứ để bảo đảm cho tương lai của hai người. Rồi anh nghiêm giọng lại và nói. “Nhưng hãy hiểu điều này. Tôi chắc chắn sẽ cưới Elsa, và sẽ không gì ngăn cản được tôi. Em và tôi đã đồng ý là để cho nhau tự do mà. Những chuyện như thế này ắt xảy ra.”

Caroline nói. “Cứ làm như anh muốn. Tôi cảnh báo anh rồi đấy.”

Giọng chị ta rất khẽ, nhưng có vẻ kỳ lạ ẩn chứa trong đó.

Amyas nói. “Ý em là sao, Caroline?”

Chị ta đáp. “Anh là của tôi và tôi không có ý định để anh đi đâu. Trước khi để anh đến với con nhỏ đó tôi sẽ giết anh…”

Lúc đó, Philip Blake đến chỗ hiên nhà. Tôi đứng dậy và ra gặp anh ấy. Tôi không muốn Philip nghe thấy.

Chẳng mấy chốc Amyas bước ra và nói rằng đã đến lúc tiếp tục vẽ. Chúng tôi xuống vườn Đại Bác cùng nhau. Anh chẳng nói gì nhiều. Chỉ nói rằng Caroline khá bực mình – nhưng làm ơn đừng nói đến chuyện đó. Anh muốn tập trung vào việc đang làm. Một ngày nữa, anh nói, một ngày nữa có lẽ bức tranh sẽ hoàn thành.

Anh nói. “Và đó sẽ là thứ đẹp nhất anh từng tạo ra, Elsa, dù có phải trả bằng máu và nước mắt.”

Một lát sau tôi lên nhà lấy áo len. Gió thổi hơi lạnh. Khi tôi trở xuống đã thấy Caroline ở đó rồi. Tôi cho rằng chị ta xuống để van nài lần cuối. Philip và Meredith Blake cũng có mặt.

Đó là lúc Amyas nói anh khát và muốn uống nước. Anh nói ở đó có bia nhưng lại không lạnh.

Caroline nói chị ta sẽ mang bia lạnh xuống. Chị ta nói điều đó khá tự nhiên bằng một giọng gần như là thân thiện. Người đàn bà đó, quả thực diễn xuất rất khéo. Lúc đó chị ta hẳn đã biết mình phải làm gì.

Tầm mười phút sau chị ta mang bia xuống. Amyas đang vẽ tranh. Chị ta rót bia và để cái cốc cạnh anh. Cả hai chúng tôi chẳng ai để ý gì tới chị ta. Amyas chú tâm vào công việc mình làm còn tôi thì phải tập trung làm mẫu.

Amyas uống cạn cốc theo cung cách uống bia mọi lần của anh, cứ thế nốc một hơi hết. Rồi anh nhăn mặt và nói bia có vị kinh – nhưng dù thế nào thì vẫn mát lạnh.

Và ngay cả khi đó, khi anh nói điều đó, trong đầu tôi cũng chẳng nảy ra nghi ngờ gì, tôi chỉ cười và nói. “Do gan đấy.”

Khi đã thấy anh uống cạn bia Caroline mới rời đi.

Áng chừng bốn mươi phút sau Amyas mới phàn nàn về việc bị tê và đau. Anh nói có lẽ anh bị thấp khớp. Amyas vốn ghét bệnh tật và anh không thích bị trở thành đối tượng cho người khác quan tâm. Sau khi nói ra nghi ngờ của mình anh bèn gạt đi bằng một câu đùa. “Chắc do già rồi. Em lấy trúng một lão già hom hem rồi, Elsa.” Tôi vui vẻ hưởng ứng. Nhưng tôi nhận ra chân anh cử động rất lạ và cứng, và anh còn nhăn mặt một hai lần. Tôi nào có ngờ đó không phải do thấp khớp. Ngay sau đó anh nhích qua cái ghế băng và ngồi ngả ra trên đó, lâu lâu lại rướn lên để chấm phết chỗ này chỗ kia trên tấm toan. Đôi khi anh cũng hay làm vậy khi vẽ. Chỉ ngồi nhìn tôi chằm chằm và rồi chuyển sang tấm toan. Đôi khi giai đoạn đó kéo dài cả nửa giờ. Vậy nên tôi đã không nghĩ có gì quá kỳ lạ.

Chúng tôi nghe tiếng chuông báo giờ ăn trưa, và anh nói anh sẽ không lên ăn. Anh sẽ ngồi lại ở đó và không muốn ăn gì cả. Việc đó cũng không hề bất thường, và như thế còn dễ hơn cho anh khi không phải đối mặt với Caroline ở bàn ăn.

Cái cách anh nói chuyện khá lạ – nặng nhọc gằn từng tiếng. Nhưng anh cũng làm thế những khi cảm thấy không hài lòng với tiến độ công việc.

Meredith Blake bước vào và đi cùng tôi lên. Anh ta nói chuyện với Amyas, nhưng Amyas chỉ gầm gừ đáp lại.

Chúng tôi bỏ anh lại và cùng nhau lên nhà. Chúng tôi bỏ anh lại – để anh chết một mình. Trước đây tôi chưa thấy cảnh bệnh tật bao giờ – tôi không có nhiều kinh nghiệm lắm đâu – tôi cứ tưởng Amyas đang trong tâm trạng khó chịu thường thấy lúc vẽ. Nếu tôi biết – nếu tôi nhận ra – có lẽ bác sĩ đã có thể cứu được anh… Ôi Chúa ơi, sao tôi lại không biết chứ – giờ thì giá như cũng chẳng để làm gì. Tôi là một con đần, đui mù. Đui mù, đần độn.

Phần còn lại cũng chẳng còn gì nhiều để kể.

Caroline và bà gia sư cùng xuống vườn sau bữa ăn. Meredith theo sau họ. Ngay sau đó anh ta hộc tốc chạy lên. Anh ta báo chúng tôi là Amyas đã chết.

Tôi biết ngay! Đúng, tôi biết ngay là do Caroline gây ra. Tôi vẫn chưa nghĩ tới chuyện đầu độc. Tôi đã tưởng chị ta xuống dưới lúc đó và bắn hoặc đâm chết anh.

Tôi muốn tấn công chị ta – muốn giết chị ta…

Làm sao chị ta có thể làm vậy? Làm sao chứ? Anh yêu đời như thế, đầy sức sống và khỏe mạnh như thế. Vậy mà nỡ tước đi hết – biến anh thành một cái xác cứng đờ lạnh lẽo. Chỉ để tôi không có được anh.

Một con người tồi tệ…

Tồi tệ, xấu xa, độc ác, đầy thù hận…

Tôi hận chị ta. Đến tận ngày nay vẫn thế.

Thậm chí họ còn không xử tử chị ta.

Lẽ ra họ phải treo cổ chị ta lên…

Treo cổ thậm chí còn là quá nhẹ…

Tôi hận chị ta… tôi hận… tôi hận…

Kết thúc bản tường thuật của Phu nhân Dittisham.

BẢN TƯỜNG THUẬT CỦA

CECILIA WILLIAMS

Kính gửi ông Poirot,

Tôi xin gửi ông bản tường thuật những sự kiện xảy ra tháng Chín năm 19– do tôi tận mắt chứng kiến.

Tôi đã viết rất trung thực và không giữ lại gì. Ông có thể cho Caroline Crale đọc. Có lẽ con bé sẽ thấy đau lòng, nhưng tôi luôn tin vào sự thật. Che giấu tránh né thường chỉ có hại. Ta phải dũng cảm mà đối mặt với hiện thực. Nếu không có sự dũng cảm đó, cuộc sống sẽ thật vô nghĩa lắm. Người hại ta nhất chính là người che chắn ta khỏi hiện thực.

Hãy tin tôi, trân trọng,

Cecilia Williams.

Tôi tên Cecilia Williams. Tôi được bà Crale thuê làm gia sư cho người em gái cùng mẹ khác cha là Angela Warren vào năm 19–, khi đó tôi bốn mươi tám tuổi.

Tôi làm việc ở Alderbury, một trang viên xinh đẹp tọa lạc tại Nam Devon, nơi qua biết bao thế hệ đã thuộc về gia đình ông Crale. Tôi biết ông Crale là một họa sĩ nổi tiếng, nhưng chỉ đến khi vào sống tại Alderbury tôi mới được gặp ông ta.

Nhân khẩu trong nhà bao gồm ông bà Crale, Angela Warren (vào thời điểm đó là một cô bé mười ba tuổi), và ba người hầu, cả ba đã làm việc cho gia đình rất nhiều năm.

Tôi nhận thấy học trò của mình là một nhân vật có cá tính thú vị và đầy tiềm năng. Cô bé có những khả năng nổi trội và dạy dỗ cô bé là một niềm vui to lớn. Tuy có phần hơi nổi loạn và vô kỷ luật, nhưng những nhược điểm đó phát sinh chủ yếu từ cá tính mạnh mẽ của cô bé, và tôi thì luôn khuyến khích học trò của mình thể hiện cá tính. Với một sức sống mãnh liệt như vậy, người ta có thể được dạy dỗ và hướng cho trở thành một người có ích và thành công thật sự ở đời.

Nhìn chung, tôi thấy Angela có biết lắng nghe. Cô bé có phần hư hỏng do được nuông chiều – chủ yếu bởi bà Crale, người quá bảo bọc Angela mỗi khi có chuyện dính dáng tới cô bé. Ảnh hưởng của ông Crale thì – theo tôi thấy – lại không hay. Có ngày ông ta cưng chiều cô bé quá mức, rồi ngày khác lại hà khắc đến vô lý. Ông ta là một con người tâm tính thất thường – có lẽ do cái gọi là tính nghệ sĩ.

Cá nhân tôi không thể hiểu được, rằng tại sao sở hữu khả năng hội họa lại đồng nghĩa với việc cho phép một người đàn ông được bỏ qua các hành vi tự chủ đúng mực. Bản thân tôi không thấy các tác phẩm của ông Crale có gì để ngưỡng mộ. Đường nét thì xiêu vẹo còn màu sắc thì quá cường điệu, nhưng lẽ dĩ nhiên ông nhờ tôi không phải để nêu ý kiến về vấn đề này.

Chẳng mấy chốc tôi đã thấy gắn bó với bà Crale. Tôi ngưỡng mộ tính cách và sự ngoan cường trước những khó khăn trong cuộc sống của bà ấy. Ông Crale không phải một người chồng chung thủy, và tôi nghĩ đó là nguồn cơn cho phần lớn nỗi đau của bà ấy. Một phụ nữ quyết đoán ắt đã rời bỏ ông chồng như vậy từ lâu, nhưng bà Crale dường như chưa bao giờ có ý định như vậy. Bà chịu đựng chuyện ngoại tình và tha thứ cho chồng – nhưng tôi có thể nói rằng bà không hề ngoan ngoãn chấp nhận. Bà có phản kháng – một cách mãnh liệt!

Ở phiên tòa người ta nói cuộc sống vợ chồng của họ như chó với mèo. Tôi sẽ chẳng so sánh đến mức đó – phẩm giá của bà Crale không thích hợp với lối nói như thế, nhưng đúng là họ có xung đột. Và tôi cho rằng với tình trạng hôn nhân của họ điều đó là lẽ đương nhiên.

Tôi làm việc cho bà Crale mới được hơn hai năm thì cô Elsa xuất hiện. Cô ta đến Alderbury vào mùa hè năm 19–, trước đó bà Crale chưa bao giờ gặp cô ta. Cô ta là bạn của ông Crale, và đến đó với lý do là để vẽ chân dung.

Có thể thấy rõ ngay là ông Crale mê đắm cô nàng này và cả cô ta cũng không hề có động thái gì là chống lại điều đó. Thái độ của cô ta – theo ý tôi – là vô cùng xúc phạm, thô lỗ với bà Crale một cách không thể chấp nhận, và còn công khai tán tỉnh ông Crale.

Lẽ dĩ nhiên bà Crale chẳng nói gì với tôi, nhưng tôi có thể thấy bà ấy khó chịu và không vui, và tôi đã làm tất cả trong khả năng của mình để khiến bà ấy phân tâm và vơi bớt gánh nặng trong lòng. Ngày nào cô Greer kia cũng ngồi mẫu cho ông Crale, nhưng tôi nhận ra bức tranh chẳng hề tiến triển gì nhiều. Rõ ràng, bọn họ có những thứ khác để mà nói với nhau!

May mắn thay, cô học trò của tôi chẳng nhận biết gì nhiều những chuyện đang diễn ra khi đó, Angela tương đối trẻ con so với tuổi. Dù trí tuệ của cô bé phát triển tốt, nhưng cô bé không hề sở hữu cái mà tôi gọi là sự trưởng thành về nhận thức. Cô bé có vẻ không muốn đọc những cuốn sách ít thú vị với mình, và không hề cho thấy bất cứ dấu hiệu nào là quan tâm tò mò tới những chủ đề không hay như các cô bé khác ở cùng độ tuổi.

Do đó, cô bé không hề thấy gì đáng chê trách trong mối quan hệ giữa ông Crale và cô Greer. Dù vậy, cô bé cũng không ưa cô Greer và nói là cô ta ngu ngốc. Ở đây cô bé nhận định khá đúng. Cô Greer – tôi cho rằng – đã được giáo dục tử tế, nhưng cô ta chẳng bao giờ giở một cuốn sách nào và khá lạ lẫm với các trích dẫn văn chương thông dụng. Hơn nữa, cô ta còn chẳng duy trì được bất cứ cuộc tranh luận về chủ đề học thuật nào.

Cô ta hoàn toàn chỉ quan tâm đến vẻ ngoài, quần áo, và đàn ông.

Tôi nghĩ, Angela thậm chí còn chẳng nhận ra chị gái mình phiền não. Thời điểm đó, cô bé không phải là một con người nhạy cảm. Cô bé thường dành nhiều thời gian cho những trò nghịch ngợm, như leo cây và những cuộc đạp xe lêu lổng. Cô bé cũng rất đam mê đọc sách và cho thấy một thị hiếu xuất sắc với những gì mình thích và không thích.

Bà Crale lúc nào cũng cẩn thận che giấu mọi dấu hiệu buồn bã không cho Angela thấy, và cố gắng để bản thân luôn tỏ ra vui vẻ rạng rỡ mỗi khi cô bé ở gần.

Cô Greer trở lại London – lúc đó, tôi có thể nói thẳng với ông, mọi người đều hài lòng nhẹ nhõm! Đám gia nhân cũng không ưa gì cô ta như tôi vậy. Cô ta là kiểu người hay tạo ra những chuyện phiền phức không đáng và thường chẳng thèm nói cảm ơn.

Chẳng mấy chốc ông Crale cũng ra đi, và đương nhiên tôi biết ông ta đi tìm cô gái đó. Tôi thấy thương bà Crale vô cùng. Bà ấy chịu ảnh hưởng nặng nề với những chuyện thế này. Tôi thấy ghét ông Crale cực kỳ. Khi một người đàn ông có được một bà vợ thông minh, duyên dáng, và quyến rũ như vậy, ông ta không có quyền được đối xử tàn tệ với bà ấy.

Tuy nhiên, cả tôi và bà Crale đều hy vọng vụ lăng nhăng này chóng kết thúc. Không phải chúng tôi nói về chuyện đó với nhau – không đâu – mà bà ấy biết rõ tôi cảm thấy như thế nào.

Bất hạnh thay, sau vài tuần, cả hai người bọn họ trở về. Có vẻ như vụ làm mẫu sẽ được tiếp tục diễn ra.

Ông Crale giờ đây vẽ với một sự hăng say chưa từng thấy. Có vẻ như ông ta quan tâm tới cô gái còn không bằng tới bức tranh vẽ cô ta. Dù sao, tôi cũng nhận ra đây không giống với những gì chúng tôi từng chứng kiến trước đó.

Cô gái này đã cắm được móng vuốt vào ông Crale và cô ta hoàn toàn nghiêm túc với chuyện này. Ông Crale chẳng khác gì sáp trong tay cô ta.

Chuyện lên đến đỉnh điểm vào cái ngày trước ngày ông Crale chết – chính là ngày 17 tháng Chín. Suốt mấy ngày qua cô Greer đã có thái độ xấc láo đến không thể chịu nổi. Cô ta rất tự tin và muốn khẳng định tầm quan trọng của mình. Bà Crale cư xử như một phụ nữ chín chắn. Bà lịch thiệp một cách lạnh lùng, nhưng vẫn cho người ta thấy rõ quan điểm của mình với cô ta.

Vào ngày 17 tháng Chín này, trong lúc chúng tôi đang ngồi trong phòng khách sau bữa trưa, cô Greer thốt ra lời nhận xét về việc mình sẽ trang trí lại căn phòng ra sao sau khi chuyển đến sống ở Alderbury, khiến cho tất cả bất ngờ.

Lẽ đương nhiên bà Crale không thể bỏ qua điều đó. Bà bác bỏ cô ta, và cô Greer lúc đó còn mặt dày mà đáp lại, trước tất cả mọi người, rằng cô ta sẽ cưới ông Crale. Cô ta dám nói về việc cưới một người đàn ông đã có vợ – và còn nói điều đó ngay trước mặt vợ ông ta!

Tôi đã vô cùng giận dữ với ông Crale. Làm sao ông ta dám để cô gái này sỉ nhục vợ mình trong chính phòng khách của bà ấy? Nếu ông ta muốn bỏ đi cùng cô gái, ông ta nên đi luôn, chứ đừng có mang cô ta vào nhà vợ mình và hùa theo sự xấc láo của cô ả.

Bất chấp những gì trong lòng hẳn đã cảm thấy khi đó, bà Crale không hề đánh mất sự tự tôn của mình. Vừa lúc đó chồng bà ấy bước vào, và bà Crale ngay lập tức đòi ông ta xác nhận.

Cũng không có gì lạ, ông Crale khó chịu với chuyện cô Greer thiếu suy nghĩ mà gây ra tình thế như vậy. Trên tất cả mọi điều, chuyện đó khiến ông ta rơi vào cảnh bị động, và đàn ông thì không hề thích bị động. Tự ái của ông ta bị xâm phạm.

Ông Crale đứng đó, người đàn ông cao to lực lưỡng, nhưng trông ngượng ngùng và ngớ ngẩn như một đứa học trò hư hỏng. Chỉ có vợ ông ta là người duy nhất giữ được phẩm giá trong tình thế đó. Ông ta phải thẽ thọt xác nhận rằng đó là sự thật, nhưng không muốn bà ấy biết chuyện theo cách này.

Tôi chưa từng thấy thứ gì tựa như ánh mắt khinh bỉ mà bà ấy ném cho chồng lúc đó. Bà bước ra khỏi căn phòng, đầu vẫn ngẩng cao. Bà là một phụ nữ xinh đẹp – đẹp hơn rất nhiều cái cô nàng hào nhoáng kia – và bà bước đi như một Nữ hoàng.

Lúc đó tôi thật tâm hy vọng là Amyas Crale sẽ bị trừng phạt vì sự độc ác mà ông ta đã thể hiện và tình thế ê chề mà ông đã đẩy một người phụ nữ chịu nhiều khổ đau và cao quý nhường ấy vào.

Lần đầu tiên, tôi cố chia sẻ cảm giác của mình với bà Crale, nhưng bà ngăn tôi lại.

Bà nói. “Phải cố mà cư xử như bình thường. Đó là cách tốt nhất. Chúng tôi chuẩn bị sang nhà Meredith Blake uống trà mà.”

Tôi bèn đáp. “Bà Crale ạ, tôi nghĩ bà là một phụ nữ thật tuyệt vời.”

Bà Crale nói. “Tôi không biết…”

Rồi, đang trên đường ra khỏi phòng, bà ấy quay trở lại và hôn tôi. Bà nói. “Cô quả là một nguồn an ủi to lớn cho tôi.”

Bà ấy về phòng mình, và tôi nghĩ bà đã khóc trong đó. Tôi gặp lại bà Crale khi những người kia chuẩn bị lên đường. Bà ấy đội một cái nón vành rộng che khuất khuôn mặt – một cái nón ít khi nào bà dùng đến.

Ông Crale khó chịu, nhưng vẫn mặt dày cố gắng ra vẻ thản nhiên. Ông Philip Blake cũng cố cư xử như bình thường. Còn cô Greer kia thì trông như một con mèo vớ được cá rán. Hết sức thỏa mãn và sung sướng!

Tất cả bọn họ lên đường. Tầm sáu giờ thì cả đoàn trở về. Buổi tối đó tôi không gặp riêng bà Crale lần nào nữa. Bà ấy rất bình tĩnh và im lặng suốt bữa tối, sau đó về phòng ngủ sớm. Tôi nghĩ không ai biết bà đang đau khổ đến mức nào.

Buổi tối đó cả nhà lại xôn xao với cuộc tranh cãi kéo dài vẫn chưa có hồi kết giữa ông Crale và Angela. Hai người họ lại lôi cái chủ đề cũ rích ra lần nữa. Ông Crale thì cả ngày đã rất bực bội và cáu bẳn rồi, còn cô bé thì lại tỏ ra khó chịu kỳ lạ. Mọi thứ đã được quyết định, quần áo thì cũng đã mua rồi, và khơi lại chuyện đó chẳng được ích lợi gì cả, nhưng đột nhiên cô bé lại lựa lúc này mà lên tiếng càu nhàu. Tôi tin có lẽ Angela cảm thấy bầu không khí căng thẳng và chính sự ngột ngạt đó tác động lên cô bé, cũng như tất cả những người khác nữa. Tôi e là mình đã quá chìm đắm trong những suy nghĩ riêng nên không thể khuyên can gì cô bé như lẽ ra tôi phải thế. Kết cuộc là cô bé hất một cái chặn giấy vào người ông Crale và lao ra khỏi phòng.

Tôi đuổi theo và nghiêm khắc rầy Angela rằng tôi thấy xấu hổ với cách cư xử như trẻ con đó của cô bé, nhưng cô bé vẫn còn đang kích động lắm, nên tôi nghĩ tốt hơn hết cứ để Angela một mình.

Tôi do dự không biết có nên lên phòng bà Crale không, nhưng rốt cuộc tôi lại nghĩ làm vậy sẽ khiến bà khó chịu. Tôi ước gì lúc đó tôi đã vượt qua được sự ngần ngại của mình mà thuyết phục bà ấy nói chuyện với tôi. Nếu bà chịu mở lòng, biết đâu mọi sự đã có thể khác đi. Ông thấy đấy, bà Crale không có ai để tâm sự. Mặc dù tôi ngưỡng mộ tính tự lập tự chủ, nhưng tôi cũng phải nuối tiếc mà thừa nhận rằng đôi khi cái tính đó có thể đẩy con người ta đi quá xa. Có chỗ để trút đi cảm xúc trong lòng một cách tự nhiên thì tốt hơn.

Tôi gặp ông Crale lúc đi về phòng. Ông ta chúc ngủ ngon, nhưng tôi không đáp.

Tôi còn nhớ, sáng hôm sau là một ngày đẹp trời. Ta ắt phải tin chắc rằng với khung cảnh bình yên như thế bao quanh, ngay cả một người đàn ông cũng phải bừng mắt tỉnh ngộ.

Tôi ghé qua phòng Angela trước khi xuống ăn sáng, nhưng cô bé đã dậy và đi mất rồi. Tôi nhặt lên một chiếc váy bị rách mà cô bé để lăn lóc trên sàn và mang nó theo xuống nhà, định bụng sẽ bắt cô bé vá lại nó sau bữa sáng.

Tuy vậy, cô bé đã lấy bánh mì và mứt cam trong nhà bếp rồi ra ngoài. Sau khi ăn sáng xong tôi đi tìm Angela. Tôi đề cập đến việc này nhằm giải thích lý do vì sao buổi sáng đó tôi lại không ở bên cạnh bà Crale nhiều như lẽ ra phải thế. Tuy vậy, vào lúc đó, tôi thấy mình có trách nhiệm phải đi tìm Angela. Cô bé khá hư và cứng đầu với chuyện vá quần áo của mình, và tôi không có ý định để cho cô bé chống đối mình thêm về chuyện đó nữa.

Bộ đồ bơi của cô bé không còn nên tôi theo đó mà đi xuống bãi biển. Không có dấu vết nào của cô bé cả dưới nước lẫn trên mấy tảng đá, nên tôi nghĩ có thể cô bé đã sang nhà ông Meredith Blake. Cả hai là bạn tốt của nhau. Tôi theo đó mà băng qua con lạch và tiếp tục cuộc tìm kiếm của mình. Tôi không tìm ra cô bé nên cuối cùng đành trở về. Lúc đó tôi thấy bà Crale, ông Meredith Blake và ông Philip Blake đang ở ngoài hiên.

Sáng hôm đó nếu ông ở chỗ khuất gió thì sẽ thấy rất nóng, và cả ngôi nhà lẫn ngoài hiên đều là những nơi như vậy. Bà Crale mời mọi người uống bia ướp lạnh.

Có một căn nhà kính nhỏ được dựng sát bên ngoài ngôi nhà chính vào thời Victoria. Bà Crale không thích nó, và cũng không dùng nó để trồng cây, mà biến nó thành một kiểu quầy bar, trên giá chất lên đủ thứ loại chai lọ từ gin, vermouth, tới nước chanh, bia gừng, vân vân, và một cái tủ lạnh nhỏ được đổ đầy đá vào mỗi buổi sáng, bên trong lúc nào cũng có sẵn mấy chai bia và bia gừng.

Bà Crale sang đó lấy bia và tôi đi cùng. Angela đang ở sẵn chỗ tủ lạnh và vừa lấy ra một chai bia.

Bà Crale bước lên trước. Bà ấy nói. “Tôi tính lấy một chai mang xuống cho Amyas.”

Giờ thật đau lòng làm sao khi biết rằng lẽ ra tôi đã nên nghi ngờ gì đó. Giọng bà ấy rất bình thường, tôi đã tin chắc như thế. Nhưng cũng phải thừa nhận khi đó tôi chỉ tập trung vào Angela, chứ không phải bà ấy. Angela đứng bên tủ lạnh, và trong lòng tôi lấy làm vui vì thấy mặt cô bé đỏ bừng lên rồi còn hơi sợ sệt nữa.

Tôi đã rầy la khá nghiêm khắc, thế nhưng cô bé lại tỏ ra nhu mì rụt rè đến độ tôi phải ngạc nhiên. Tôi hỏi cô bé đi đâu sáng giờ, và cô bé đáp là đi tắm. Tôi nói. “Cô không thấy con ở bãi biển.” Và Angela cười lớn. Rồi tôi hỏi cái áo len đâu, và cô bé đáp chắc mình đã bỏ quên ở dưới bãi biển.

Tôi đề cập đến những chi tiết này để làm rõ lý do vì sao tôi để bà Crale mang bia xuống vườn Đại Bác.

Phần còn lại của buổi sáng hôm ấy khá mơ hồ trong trí óc tôi. Angela chạy đi lấy gói kim chỉ và vá lại cái váy của mình mà không gây rối gì thêm nữa. Tôi nghĩ có lẽ mình đã vá vài món vải lụa trong nhà. Ông Crale không lên ăn trưa. Tôi mừng khi thấy ông ta ít ra cũng biết điều đến thế.

Sau bữa trưa, bà Crale nói mình sẽ xuống vườn Đại Bác. Tôi thì muốn đi lấy cái áo của Angela trên bãi biển. Cả hai chúng tôi cùng đi xuống với nhau. Bà Crale vào vườn – tôi đang đi thêm được mấy bước thì tiếng kêu của bà ấy kéo tôi lại. Như tôi đã kể với ông lúc ông ghé qua, bà ấy bảo tôi lên nhà và gọi điện. Trên đường đi lên tôi gặp ông Meredith Blake và rồi chạy trở lại chỗ bà Crale.

Đó là câu chuyện tôi đã kể trong cuộc điều tra, và về sau ở phiên tòa.

Những gì sắp được viết ra tiếp theo đây tôi chưa bao giờ kể cho bất kỳ ai khác. Bất cứ câu hỏi nào họ đặt ra cho tôi tôi cũng đều trả lời đúng sự thật. Dù vậy tôi vẫn có tội trong việc giữ lại một vài sự kiện nhất định – nhưng tôi không hề thấy ăn năn. Nếu có trở lại tôi cũng sẽ làm đúng như vậy. Tôi biết rõ thừa nhận điều này đồng nghĩa với việc đặt bản thân mình vào tình thế có thể bị chỉ trích, nhưng tôi không nghĩ sau một khoảng thời gian dài như vậy sẽ có ai lại xem trọng chuyện này nữa – đặc biệt là khi Caroline Crale vẫn bị kết tội mà không cần tới bằng chứng của tôi.

Vậy nên, đây là điều đã xảy ra.

Tôi gặp ông Meredith Blake như đã kể ở trên, và rồi chạy xuống vườn nhanh hết sức có thể. Lúc đó tôi đang mang giày đế mềm, và bình thường tôi vốn di chuyển cũng rất nhẹ nhàng. Tôi đến được chỗ cổng vườn Đại Bác, và đây là cái tôi thấy.

Bà Crale hì hục lau chai bia trên bàn bằng khăn tay. Sau đó, bà cầm tay người chồng đã chết và ấn các ngón tay của ông ta lên chai bia. Vừa làm bà vừa nghe ngóng cảnh giác. Chính vẻ hoảng sợ tôi nhìn thấy trên vẻ mặt bà ấy cho tôi biết sự thật.

Khi đó, tôi biết, không còn nghi ngờ gì nữa, Caroline Crale đã đầu độc chồng mình. Và tôi, riêng tôi, không hề trách cứ gì bà ấy. Ông ta đã đẩy vợ mình vượt quá ngưỡng chịu đựng của bất cứ con người nào, và đã tự chuốc lấy kết cục này cho mình.

Tôi chưa từng hé lời nào với bà Crale và bà không mảy may hay biết tôi đã chứng kiến tất cả.

Tôi không cho phép con gái của Caroline Crale dựng xây cuộc sống của mình với một sự dối trá. Dù cô gái có đau khổ đến thế nào khi biết sự thật, thì sự thật cũng là thứ duy nhất quan trọng.

Nhắn với cô gái, thay tôi, rằng xin đừng phán xét mẹ của mình. Bà ấy bị đẩy đến nước không người phụ nữ đầy tình thương nào có thể chịu đựng nổi nữa. Con gái của bà nên hiểu và tha thứ cho mẹ.

Kết thúc bản tường thuật của Cecilia Williams.

BẢN TƯỜNG THUẬT CỦA

ANGELA WARREN

Kính gửi ông Poirot,

Như đã hứa với ông, tôi viết lại dưới đây tất cả những gì mình còn nhớ được về khoảng thời gian khủng khiếp mười sáu năm về trước. Nhưng phải đến khi đặt bút xuống tôi mới nhận ra mình còn nhớ được ít ỏi đến mức nào. Trước khi thảm kịch thực sự xảy ra, ông biết đấy, chẳng có gì khiến tôi chú ý cả.

Tôi chỉ có ký ức mơ hồ về những ngày hè – và vài sự kiện riêng lẻ, nhưng tôi còn chẳng thể xác định chính xác chúng xảy ra vào mùa hè nào nữa! Cái chết của anh Amyas như một tiếng sấm giữa trời quang. Tôi không hề nhận thấy dấu hiệu gì, và có vẻ như cũng đã bỏ lỡ mất mọi diễn biến dẫn đến thảm kịch ấy.

Tôi cũng đã cố nghĩ, xem liệu đó có phải là một điều gì tất yếu hay không. Có phải phần lớn các cô gái mười lăm đều mù điếc và u mê giống như tôi ngày đó đã tỏ ra hay không? Có lẽ đúng vậy thật. Tôi nghĩ mình khá nhạy bén trong việc ước đoán tâm trạng người khác, nhưng lại chẳng quan tâm tới lý do vì sao họ lại cảm thấy như thế.

Vả lại, ở thời điểm đó, tôi bắt đầu khám phá ra niềm đam mê chữ nghĩa. Những thứ tôi đọc, những mẩu thơ – của Shakespeare – thường vang vọng trong đầu tôi. Giờ tôi nhớ mình đã đi dọc con đường trong vườn bên ngoài nhà bếp và lẩm nhẩm như đang trong cơn mê sảng ngây ngất dưới cơn sóng trong mờ xanh lấp lánh… Đẹp đẽ đến mức tôi cứ phải nhắc đi nhắc lại.

Cùng với những khám phá và niềm vui mới này là mọi điều tôi đã thích làm từ khi mới bắt đầu biết nhớ. Bơi lội, trèo cây và ăn trái cây, cho ngựa ăn và chọc phá thằng bé trông ngựa.

Tôi không để ý tới Caroline và Amyas. Họ là những người quan trọng nhất trong đời tôi, nhưng tôi chưa bao giờ nghĩ về họ hay về các mối quan hệ của họ hay thậm chí cả cảm xúc cũng như suy nghĩ của họ.

Tôi đã không nhận ra Elsa Greer xuất hiện thường xuyên hơn. Tôi chỉ nghĩ chị ta ngu ngốc và còn chẳng thấy chị ta có gì xinh đẹp. Tôi coi chị ta như là một cô ả giàu có đáng chán, người anh Amyas đang vẽ.

Thật ra, mẩu thông tin đầu tiên tôi có được về toàn bộ chuyện này là điều tôi nghe lỏm được từ ngoài hiên, nơi tôi trú ẩn sau bữa trưa một ngày nọ – Elsa nói chị ta sẽ cưới Amyas! Tôi nghe mà thấy nực cười làm sao. Tôi nhớ mình có hỏi lại anh Amyas về chuyện đó. Hình như là trong khu vườn ở Handcross. Tôi nói với anh ấy. “Sao Elsa lại nói chị ta sẽ lấy anh? Làm sao được. Người ta không thể có hai vợ – như vậy là phạm pháp và sẽ bị đi tù đó.”

Amyas nổi điên lên và nói. “Làm thế quái nào mà em nghe được chuyện đó?”

Tôi đáp mình nghe được ngoài cửa sổ thư viện.

Lúc đó anh ấy còn nổi giận hơn nữa, và nói là đã đến lúc tôi nên đi học và chấm dứt cái thói nghe lỏm đi.

Tôi vẫn nhớ mình cảm thấy phẫn nộ ra sao khi nghe Amyas nói điều đó. Bởi vì điều đó thật bất công. Hoàn toàn bất công.

Tôi giận dữ gào lên rằng tôi không nghe lén, mà, dù gì thì, tại sao Elsa lại nói một chuyện ngớ ngẩn như thế?

Amyas nói đó chỉ là nói đùa.

Câu trả lời đó lẽ ra đã phải khiến tôi thỏa lòng. Gần như thôi, nhưng vẫn chưa đủ.

Tôi nói với Elsa trên đường trở về. “Em hỏi anh Amyas ý chị là sao khi chị nói mình sẽ cưới anh ấy, và anh ấy bảo đó chỉ là nói đùa.”

Tôi nghĩ điều đó phải khiến chị ta mất mặt. Nhưng Elsa chỉ cười.

Tôi không thích nụ cười đó của chị ta. Tôi lên phòng Caroline. Lúc đó chị đang thay đồ để xuống ăn tối. Tôi hỏi thẳng chị là liệu Amyas có thể cưới Elsa không?

Tôi nhớ câu trả lời của Caroline như thể nó đang văng vẳng bên tai. Chị hẳn đã nhấn mạnh từng từ một lúc đó.

“Chỉ khi nào chị chết Amyas mới cưới được Elsa,” chị nói.

Điều đó khiến tôi yên tâm hoàn toàn. Cái chết dường như vẫn còn cách chúng tôi rất xa. Dù vậy, tôi vẫn còn bực mình vì những gì Amyas đã nói hồi chiều, và đã công kích anh ấy rất dữ dội suốt cả bữa ăn, tôi nhớ chúng tôi đã tranh cãi nảy lửa, rồi tôi lao ra khỏi phòng ăn và chạy về phòng mà nức nở đến lúc ngủ thiếp đi.

Tôi không nhớ gì nhiều cái buổi chiều ở nhà Meredith Blake, dù tôi có nhớ anh ấy đọc lên đoạn miêu tả cái chết của Socrates trong Phaedo. Trước đó tôi chưa từng biết tới nó. Tôi đã nghĩ đó là thứ đẹp đẽ nhất mà mình từng nghe. Tôi nhớ chuyện đó – nhưng tôi không nhớ nó xảy ra khi nào. Theo những gì tôi còn lục lại được, có thể là bất cứ thời điểm nào trong mùa hè đó cũng nên.

Tôi cũng không nhớ chuyện gì xảy ra sáng hôm sau nữa, dù đã nghĩ tới nghĩ lui. Tôi có cảm giác mơ hồ rằng mình đã đi bơi, và tôi nghĩ mình có bị bắt phải khâu vá cái gì đó.

Nhưng mọi thứ đều mơ hồ và mờ mịt cho đến cái lúc Meredith chạy hụt hơi trở lên theo lối đi, mặt mày xám ngoét kinh dị. Tôi nhớ một tách cà phê rơi khỏi bàn xuống đất vỡ tan – là Elsa đã làm rơi. Và tôi nhớ chị ta chạy – đột ngột vùng chạy hết sức bình sinh xuống lối đi ấy – và vẻ mặt kinh khủng của chị ta lúc đó.

Tôi cứ lặp đi lặp lại với chính mình. “Amyas chết rồi.” Nhưng đó dường như chẳng phải sự thật.

Tôi nhớ bác sĩ Faussett đến và vẻ mặt u ám của ông ta. Cô Williams thì lo chăm Caroline. Tôi thì buồn bã thơ thẩn khắp nơi, cản đường cản lối mọi người. Tôi có một linh cảm khủng khiếp. Bọn họ không cho tôi xuống nhìn Amyas. Nhưng chẳng mấy chốc cảnh sát cũng đến và ghi ghi chép chép vào sổ tay của họ, rồi ngay sau đó nhấc thi thể của anh ấy lên cáng và phủ khăn che lại.

Cô Williams đưa tôi vào phòng Caroline sau đó. Caroline ngồi trên trường kỷ. Mặt chị trắng bệch và mệt mỏi.

Chị hôn tôi và nói rằng muốn tôi đi xa càng sớm càng tốt, và rằng chuyện xảy ra thật kinh khủng, nhưng nếu có thể thì tôi không nên lo lắng hay nghĩ nhiều về nó. Tôi sẽ ở với Carla tại nhà của Phu nhân Tressillian vì ngôi nhà này càng vắng người chừng nào càng tốt chừng nấy.

Tôi nắm lấy Caroline và nói mình không muốn đi đâu cả. Tôi muốn ở cùng chị. Chị nói chị biết, nhưng tôi đi thì tốt cho bản thân hơn, và cũng giúp chị vơi bớt lo lắng.

Cô Williams lúc đó mới nói thêm vào. “Angela, cách tốt nhất con có thể giúp chị mình chính là làm theo những gì chị muốn con làm mà không tìm cách chống đối nữa.”

Vậy nên tôi nói mình sẽ làm theo ý Caroline. Và Caroline nói. “Phải thế chứ Angela yêu dấu của chị.” Rồi chị ôm tôi và nói không cần phải lo gì cả, càng ít nhắc và nghĩ tới chuyện này càng tốt.

Tôi phải xuống nói chuyện với một viên đại úy thanh tra. Ông ta rất tử tế, hỏi tôi lần cuối thấy Amyas là lúc nào và nhiều câu hỏi khác mà với tôi lúc đó thì khá vô nghĩa, nhưng, dĩ nhiên, giờ thì tôi đã hiểu hết. Ông ta tin rằng tôi chẳng thể bổ sung thêm bất cứ thông tin gì ngoài những cái người khác đã khai. Vậy nên ông ta bảo cô Williams rằng mình không phản đối việc tôi đến Nông trại Ferriby chỗ Phu nhân Tressillian.

Tôi tới đó, và Phu nhân Tressillian vô cùng tử tế với tôi. Nhưng dĩ nhiên chẳng mấy chốc tôi cũng biết được sự thật. Họ bắt Caroline gần như ngay lập tức. Tôi quá sốc và kinh hoàng, đến mức đổ bệnh một thời gian.

Về sau tôi nghe lại rằng Caroline rất lo cho tôi. Chính chị khăng khăng buộc tôi phải được đưa ra nước ngoài trước khi phiên tòa bắt đầu. Nhưng cái đó tôi đã kể ông rồi.

Ông thấy đấy, những gì tôi có thể kể lại được mờ nhạt một cách đáng tiếc. Từ lúc nói chuyện với ông tôi đã nghĩ tới nghĩ lui thật kỹ những điều ít ỏi mình nhớ được, lục lại ký ức để tìm lại những chi tiết ở đây ở kia hay vẻ mặt và phản ứng của mọi người xung quanh. Tôi không nhớ được gì có thể gọi là tội lỗi. Elsa nổi điên. Meredith mặt xám ngoét đầy lo lắng. Philip vừa đau buồn vừa giận dữ – những phản ứng đều có vẻ rất tự nhiên. Dù vậy, biết đâu được, có thể ai đó đã giả vờ?

Tôi chỉ biết một điều, Caroline không phải hung thủ.

Tôi chắc chắn điều này, và vẫn sẽ luôn như vậy, nhưng tôi không có bằng chứng nào để đưa ra cả ngoại trừ những hiểu biết cá nhân của tôi về con người chị.

Kết thúc bản tường thuật của Angela Warren.

QUYỂN BA

CHƯƠNG MỘT

KẾT LUẬN

Carla Lemarchant ngẩng lên. Đôi mắt đượm đầy vẻ kiệt sức và đau đớn. Cô mệt mỏi vén lọn tóc phủ trước trán. Cô nói. “Mọi chuyện thật mơ hồ làm sao.” Cô giơ tay chạm vào xấp giấy. “Vì mỗi người lại có một góc nhìn khác nhau! Mỗi người nhìn mẹ tôi theo một kiểu khác nhau. Nhưng những sự kiện thì cũng chỉ có bấy nhiêu. Mọi người đều nhất trí với chúng.”

“Đọc xong, cô thấy mất tinh thần sao?”

“Phải. Ông thì không thấy vậy ư?”

“Không, tôi thấy những bản tường thuật này vô cùng có giá trị – vô cùng hữu ích.”

Poirot trả lời một cách chậm rãi và suy tư.

Carla nói. “Tôi ước gì mình chưa từng đọc chúng!”

Poirot nhìn sang cô. “À… vậy ra chúng làm cô cảm thấy như thế?”

Carla cay đắng nói. “Tất cả đều cho rằng mẹ tôi là hung thủ – tất cả trừ dì Angela, mà cái dì nghĩ thì không tính. Dì chẳng có lý lẽ gì cho nó hết. Dù chỉ là một trong những con người trung thành mãi mãi ủng hộ một điều gì đó bất chấp mọi hoàn cảnh. Dì cứ nói đi nói lại: ‘Caroline không thể là hung thủ.’ Vậy thôi.”

“Cô thấy thế sao?”

“Tôi còn thấy thế nào nữa? Ông biết đấy, tôi đã nhận ra, rằng nếu mẹ tôi không phải hung thủ, thì kẻ đó phải là một trong số năm người này. Tôi thậm chí còn có một số giả thiết cho điều đó.”

“A! Thú vị đấy. Nói tôi nghe.”

“Ồ, chỉ là giả thiết thôi. Ví dụ, Philip Blake. Chú ta là tay chơi chứng khoán, là bạn thân nhất của cha tôi – có thể cha tôi đã tin chú ta. Và giới nghệ sĩ thì thường chẳng mấy quan tâm tới chuyện tiền nong. Có thể Philip Blake bị túng thiếu và dùng tiền của cha tôi. Chú ta có thể đã dụ cha tôi ký vào cái gì đó. Rồi mọi chuyện có thể sắp bị đổ bể – và chỉ cái chết của cha tôi mới cứu được chú ta. Đó là một trong những suy nghĩ của tôi.”

“Tưởng tượng không tệ chút nào. Còn gì nữa?”

“À thì, Elsa. Philip Blake nói ở đây cô ta quá khôn ngoan để mà đụng tới chất độc, nhưng tôi không nghĩ thế đâu. Giả sử mẹ tôi đến gặp cô ta và nói rằng sẽ không ly dị cha tôi – rằng sẽ không có gì khiến mẹ tôi ly dị. Ông có thể nói sao cũng được, nhưng tôi thì thấy Elsa là một con người trọng hình thức – cô ta muốn được cưới hỏi đàng hoàng. Tôi nghĩ vì thế mà Elsa hoàn toàn có thể thó lấy chất độc – chiều hôm đó cô ta cũng có cơ hội thích hợp như mấy người khác – và khả năng là đã muốn tìm cách trừ khử mẹ tôi bằng cách đầu độc bà. Tôi nghĩ như thế mới khá giống con người Elsa. Rồi sau đó, có lẽ, vì một nhầm lẫn kinh khủng nào đó, cha tôi lại uống phải chất độc chứ không phải mẹ tôi.”

“Một lần nữa tưởng tượng không tệ chút nào. Còn gì nữa?”

Carla chậm rãi nói. “À, tôi nghĩ… có thể… Meredith!”

“A… Meredith Blake u?”

“Phải. Ông thấy đấy, tôi cảm thấy chú ta rất giống kiểu người có thể thực hiện một vụ sát nhân. Ý tôi là, chú ta là kiểu người bạc nhược chậm chạp mà thường bị kẻ khác cười chê, và có lẽ nào, thẳm sâu bên trong, Meredith căm ghét điều đó. Rồi cha tôi cưới người phụ nữ mà chú ta muốn cưới. Và cha tôi thành công và giàu có. Và chính chú ta cũng đã bào chế ra tất cả số chất độc đó! Có thể nào Meredith chế ra chúng thực chất vì thích thú trước ý tưởng có thể giết người một ngày nào đó. Chú ta phải hô hoán việc chất độc bị lấy đi, để làm chệch hướng nghi ngờ khỏi bản thân. Nhưng chú ta mới có khả năng là kẻ lấy độc nhất. Thậm chí, Meredith còn có thể muốn để mẹ tôi bị treo cổ – vì bị bà khước từ ngày xưa. Tôi nghĩ, ông biết đấy, điều chú ta nói trong bản tường thuật khá có vấn đề – về chuyện người ta có thể làm những việc trái với tính cách của mình. Có thể nào chú ta ám chỉ bản thân khi viết điều đó không?”

Hercule Poirot nói. “Không coi những gì được viết ra đều nhất thiết là sự thật – ít nhất thì cô cũng đúng ở điểm này. Những gì được viết ra có thể được cố tình viết để đánh lạc hướng.”

“Ồ, tôi biết rồi. Tôi sẽ ghi nhớ điều đó.”

“Còn ý tưởng nào nữa không?”

Carla nói chậm rãi. “Trước khi đọc những bản tường thuật này, tôi đã thắc mắc về bà Williams. Ông thấy đấy, bà ấy mất việc khi dì Angela đi học. Và nếu cha tôi chết bất thình lình, Angela có thể sẽ chẳng phải đi học nữa. Ý tôi là nếu cái chết đó được coi như một cái chết tự nhiên – mà tôi cho rằng có thể được lắm, nếu Meredith không phát hiện ra chuyện coniine bị mất. Tôi đã tìm hiểu về coniine, và nó không cho thấy bất cứ dấu hiệu đặc trưng nào sau cái chết cả. Có thể chuyện đó sẽ được coi như một vụ say nắng. Tôi biết mất việc không có vẻ gì là một động cơ thích hợp để giết người. Nhưng có những kẻ sát nhân đã ra tay hết lần này tới lần khác vì những động cơ dường như phi nghĩa đến khó tin cơ mà. Đôi khi còn chỉ vì một nhúm tiền. Và một gia sư trung niên, biết đâu còn thiếu năng lực, có thể đã đâm lo lắng và nhận thấy tương lai trước mắt quá đỗi mờ mịt.

“Như tôi nói, đó là suy nghĩ của tôi trước khi đọc những ghi chép này. Rốt cuộc thì bà Williams lại không hề có vẻ gì là như vậy. Bà ấy không có vẻ gì là một người thiếu năng lực…”

“Không hề. Bà ấy vẫn còn là một phụ nữ rất thông minh và hoạt bát.”

“Tôi biết. Có thể thấy rõ điều đó. Và bà Williams cũng có vẻ vô cùng đáng tin nữa. Thực sự chính điều đó mới là cái khiến tôi buồn lòng. Ôi, ông biết mà – ông hiểu mà. Dĩ nhiên ông không thấy phiền lòng đâu. Từ đầu đến cuối ông đã cho thấy rất rõ chính sự thật mới là thứ ông muốn có. Giờ thì chắc chúng ta đã có sự thật rồi đấy! Bà Williams nói đúng lắm. Người ta phải chấp nhận sự thật. Xây dựng cuộc sống dựa trên lời nói dối mà bản thân muốn tin sẽ chẳng được ích lợi gì cả. Được rồi, tôi sẽ chấp nhận! Mẹ tôi không vô tội! Mẹ viết cho tôi lá thư ấy vì bà yếu đuối và đau khổ và không muốn tôi buồn. Tôi không phán xét mẹ đâu. Có lẽ trong hoàn cảnh đó tôi cũng sẽ cảm thấy như thế. Tôi không biết ngục tù có thể khiến con người ta thành ra thế nào. Và tôi cũng không oán trách gì mẹ… nếu bà cảm thấy tuyệt vọng như thế về cha tôi, có lẽ bà đã không thể kìm chế bản thân. Nhưng tôi cũng không trách cha tôi. Tôi hiểu – chỉ một ít thôi – cha tôi cảm thấy thế nào. Đầy sức sống, đầy khát khao muốn có mọi thứ… Cha tôi không thể ngăn bản thân – bản chất ông là như vậy. Và ông cũng là một họa sĩ tài ba nữa. Tôi nghĩ như thế cũng là một lý do tương đối chính đáng rồi.”

Cô hướng khuôn mặt ửng đỏ vì xúc động của mình sang Poirot, cằm ngẩng cao một cách bướng bỉnh.

Hercule Poirot nói. “Vậy… cô đã thỏa nguyện rồi?”

“Thỏa nguyện ư?” Carla Lemarchant nói. Giọng cô vỡ ra.

Poirot cúi người tới trước và khẽ vỗ vai cô như một người cha.

“Nghe này,” ông nói. “Cô bỏ cuộc ngay lúc đáng để chiến đấu nhất. Ngay lúc tôi – Hercule Poirot – có được một giả thiết rất hay về chuyện gì thật sự đã xảy ra.”

Carla nhìn ông trân trối. Cô nói. “Bà Williams yêu quý mẹ tôi lắm. Bà ấy thấy – tận mắt – mẹ tôi ngụy tạo bằng chứng tự sát. Nếu ông tin lời bà ấy nói…”

Hercule Poirot đứng dậy. Ông nói. MademoiselleThưa cô, bởi Cecilia Williams nói bà ấy thấy mẹ cô làm giả vân tay của Amyas Crale trên chai bia – cô lưu ý cho, trên chai bia – chỉ cần mỗi điều đó thôi, tôi đã có thể khẳng định chắc chắn, mẹ cô không giết cha cô.”

Ông gật gật đầu và rời phòng, để lại Carla trân trối dõi mắt theo sau.

CHƯƠNG HAI

NĂM CÂU HỎI CỦA POIROT

“Thế nào rồi, thưa ông Poirot?” Philip Blake hỏi với giọng nôn nóng.

“Tôi phải cảm ơn ông vì bản tường thuật rất rõ ràng và chi tiết về thảm kịch nhà Crale.”

Philip Blake có vẻ ngượng ngùng, ông lẩm bẩm. “Ông tử tế quá. Lúc bắt tay vào viết tôi mới ngạc nhiên vì mình lại có thể nhớ được nhiều như vậy.”

Poirot nói. “Đó đúng là một bản tường thuật rất rõ ràng, nhưng vẫn còn vài chi tiết bị lược đi, phải không?”

“Bị lược đi?” Philip Blake cau mày.

Hercule Poirot nói. “Bản tường thuật của ông, có thể nói, không hoàn toàn trung thực.” Giọng ông đanh lại. “Tôi được báo lại, thưa ông, là vào ít nhất một đêm trong mùa hè đó, có người đã thấy bà Crale bước ra khỏi phòng ông vào cái giờ có thể gọi là khá muộn.”

Một khoảng lặng kéo dài theo sau, chỉ bị phá vỡ bởi tiếng thở nặng nhọc của Philip Blake. Cuối cùng ông cất tiếng. “Ai nói với ông điều đó?”

Hercule Poirot lắc đầu. “Ai nói với tôi không quan trọng. Vấn đề ở đây là tôi biết.”

Một lần nữa im lặng lại bao trùm; rồi Philip Blake đã thông suốt. Ông nói. “Có vẻ như, vô tình, ông đã biết được một chuyện hết sức riêng tư. Tôi thừa nhận chuyện này không khớp với những điều tôi đã viết ra. Tuy vậy, nó hợp lý hơn ông nghĩ đấy. Giờ tôi buộc phải nói sự thật với ông.

“Tôi quả đã ấp ủ một thái độ thù địch với Caroline Crale. Đồng thời tôi lại luôn bị cô ta cuốn hút. Có lẽ cảm giác ấy chính là nguồn cơn cho sự thù địch kia. Tôi ghét cái cảm giác bị khuất phục trước cô ta nên không ngừng cố sức dập tắt sự hấp dẫn đó bằng cách nhấn vào những điểm xấu của con người đó. Tôi chưa bao giờ thích Caroline Crale, ông hiểu cho. Nhưng tôi thấy mình có thể dễ dàng làm tình với cô ta bất cứ lúc nào. Tôi đã yêu cô ta từ hồi còn bé mà cô ta có bao giờ đoái hoài. Việc đó tôi thấy không dễ gì tha thứ.

“Cơ hội của tôi đến khi Amyas hoàn toàn mất trí trước cô gái họ Greer kia. Tôi chợt nhận ra mình vô tình thú nhận với Caroline rằng tôi yêu cô ta. Cô ta nói với giọng bình thản. ‘Vâng, em biết từ rất lâu rồi.’ Phụ nữ quả tàn nhẫn làm sao!

“Dĩ nhiên tôi biết cô ta không hề yêu tôi, nhưng tôi thấy cô ta buồn phiền và vỡ mộng vì sự mê muội lúc đó của Amyas. Trạng thái tinh thần mà một phụ nữ có thể dễ dàng bị ta khuất phục. Cô ta đồng ý đến với tôi tối hôm đó. Và đã thật sự đến.”

Blake ngừng nói. Giờ ông thấy khó mà thốt ra được thành lời. “Cô ta đến phòng tôi. Và rồi, trong vòng tay tôi, cô ta nói việc này thật không phải! ‘Dù gì,’ cô ta nói, ‘em cũng là gái có chồng. Dù có thế nào, em cũng là người của Amyas Crale.’ Cô ta đồng tình rằng cô đã đối xử với tôi rất tệ, nhưng nói rằng chẳng thể làm khác đi. Cô ta cầu xin tôi tha thứ.

“Và cô ta bỏ tôi đi. Bỏ tôi đi! Ông Poirot, ông có hiểu vì sao nỗi oán giận của tôi dành cho cô ta lại tăng lên gấp bội không? Ông có hiểu vì sao tôi không bao giờ tha thứ cho cô ta không? Vì nỗi sỉ nhục mà cô ta gây ra cho tôi – cũng như vì cô ta đã giết người bạn tôi yêu quý nhất trên đời!”

Run rẩy vì kích động, Philip Blake tuôn trào. “Tôi không muốn nói về chuyện đó, ông hiểu chưa? Ông đã có câu trả lời của mình. Giờ đi đi! Và đừng bao giờ nhắc đến việc này trước mặt tôi nữa!”

•    •    •

“Ông Blake ạ, tôi muốn biết các vị khách của ông rời khỏi phòng thí nghiệm hôm ấy ai trước ai sau?”

Meredith Blake phản đối. “Nhưng, ông Poirot thân mến. Sau mười sáu năm! Làm sao tôi có thể nhớ được? Tôi đã nói với ông Caroline là người ra sau cùng.”

“Ông chắc chắn thế chứ?”

“Phải, ít ra là thế, tôi nghĩ là vậy…”

“Chúng ta hãy trở lại đó nào. Phải thật sự chắc chắn, ông biết đấy.”

Meredith Blake dẫn đường, tuy vẫn còn chống đối. Ông mở khóa cửa và mở cửa chớp bằng gỗ.

Poirot nói bằng một giọng cương quyết. “Giờ thì, bạn tôi. Ông đã cho các vị khách xem những chế phẩm thảo dược thú vị của mình. Giờ hãy nhắm mắt lại và nghĩ…”

Meredith Blake ngoan ngoãn làm theo. Poirot rút ra một chiếc khăn tay từ trong túi áo và nhẹ nhàng đưa tới đưa lui. Blake lẩm nhẩm, hai cánh mũi khẽ giật. “Phải, phải… kỳ diệu thay cái cách mọi sự ùa trở lại với chúng ta. Caroline – tôi nhớ – đã mặc một chiếc váy màu cà phê nhạt. Phil thì có vẻ chán nản… Nó luôn nghĩ sở thích của tôi là ngu ngốc.”

Poirot nói. “Nhớ lại đi, ông đang chuẩn bị rời khỏi phòng. Ông đang chuẩn bị đến thư viện nơi ông sẽ đọc đoạn văn miêu tả cái chết của Socrates. Ai là người rời phòng đầu tiên – có phải ông không?”

“Elsa và tôi – đúng thế. Cô ta ra ngoài trước. Tôi theo sát phía sau. Chúng tôi đang trò chuyện. Tôi đứng lại chờ những người khác đi ra để có thể khóa cửa lại. Philip – đúng rồi, Philip ra tiếp theo. Và Angela – con bé đang hỏi Philip bò tót và gấu là gì. Bọn họ ra hành lang. Amyas theo sau. Tôi vẫn đứng đó – dĩ nhiên là đợi Caroline.”

“Vậy ông khá chắc chắn Caroline nán lại phía sau. Ông có thấy bà ấy làm gì không?”

Blake lắc đầu. “Không, ông thấy đấy, tôi đứng xoay lưng về phía phòng mà. Tôi đang mải nói chuyện với Elsa – tôi nghĩ có lẽ đang khiến cô ta phát ngấy lên – kể với cô ta rằng một số loài cây cỏ phải được thu hoạch vào lúc trăng tròn theo những dị đoan cổ xưa. Và rồi Caroline bước ra – có hơi vội vã – và tôi khóa cửa.”

Ông ngừng và nhìn Poirot, lúc này nhét cái khăn tay trở lại vào túi. Meredith Blake hít một cái đầy vẻ khinh bỉ và nghĩ. ‘Ôi trời, gã này thật sự dùng mùi hương!’

Blake nói lớn thành tiếng. “Tôi khá chắc chắn. Lần lượt là như vậy. Elsa, tôi, Philip, Angela, và Caroline. Ông có thấy gì hữu dụng không?”

Poirot nói. “Mọi chuyện đều ăn khớp. Ông Blake này, tôi muốn thu xếp một cuộc gặp ở đây. Việc đó, tôi nghĩ, ắt sẽ không khó khăn gì…”

•    •    •

“Sao?” Elsa Dittisham hỏi với một vẻ gần như nôn nóng – chẳng khác trẻ con.

“MadameThưa phu nhân, tôi có một câu hỏi.”

“Là gì?”

Poirot nói. “Sau khi mọi chuyện kết thúc – ý tôi là, sau phiên tòa – Meredith Blake có hỏi cưới phu nhân không?”

Elsa trừng mắt. Cô có vẻ khinh miệt – gần như chán ngán. “Có… đúng thế. Tại sao?”

“Phu nhân có ngạc nhiên không?”

“Có không nhỉ? Tôi không nhớ nữa.”

“Phu nhân đã nói gì?”

Elsa bật cười. “Ông nghĩ tôi đã nói gì? Sau Amyas… Meredith ư? Thế chẳng phải quá nực cười ư! Anh ta mới ngu ngốc làm sao. Lúc nào cũng ngu ngốc.”

Cô đột nhiên mỉm cười. “Ông biết đấy, anh ta muốn bảo vệ tôi, muốn chăm sóc tôi. Anh ta nói thế đấy! Như bao người khác, anh ta cũng cho rằng những phiên tòa ấy là một cực hình kinh khủng với tôi. Và mấy tay nhà báo! Và đám đông la ó chửi bới tôi! Và cả những thứ bùn sình người ta ném vào tôi nữa.”

Cô ngẫm nghĩ một lát. Rồi nói. “Meredith già đáng thương! Đúng là một con lừa!” Xong lại phá ra cười.

•    •    •

Một lần nữa Hercule Poirot lại đối mặt với ánh mắt sắc sảo xuyên thấu của bà Williams, và một lần nữa cảm thấy năm tháng vùn vụt trôi ngược và ông trở lại là một thằng bé hiền lành nhút nhát.

Ông giải thích rằng mình có một câu hỏi.

Bà Williams biểu lộ vẻ muốn biết câu hỏi là gì.

Poirot nói chậm rãi, cẩn thận chọn lựa từ ngữ. “Angela Warren bị thương hồi bé. Trong ghi chép của mình, tôi thấy sự việc đó được nhắc đến hai kiểu khác nhau. Một bên bảo là bà Crale ném cái chặn giấy vào đứa bé. Bên kia lại bảo bà ấy tấn công cô bé với một cây xà beng. Trong hai phiên bản trên cái nào mới là đúng?”

Bà Williams đáp nhanh. “Tôi chưa từng nghe ai nói về cây xà beng cả. Cái chặn giấy là phiên bản đúng đấy.”

“Ai là người kể bà nghe chuyện đó?”

“Chính Angela. Cô bé tự nói ra điều đó ngay từ những hôm đầu.”

“Chính xác thì cô ấy đã nói gì?”

“Cô bé sờ lên má mình và nói. ‘Caroline gây ra cái này hồi con còn bé. Chị ném cái chặn giấy vào con. Cô đừng bao giờ nhắc đến chuyện đó, cô nhé, vì như thế sẽ làm chị con buồn lắm.’”

“Bà Crale có bao giờ nhắc đến chuyện đó với bà không?”

“Chỉ ám chỉ thôi. Bà Crale cho là tôi đã biết chuyện. Tôi nhớ có lần bà ấy nói. ‘Tôi biết cô nghĩ tôi làm hư Angela, nhưng cô thấy đấy, tôi luôn cảm thấy chẳng có gì tôi làm có thể bù đắp lại điều tôi đã gây ra.’ Và có một dịp bà lại nói. ‘Biết rằng mình đã vĩnh viễn làm tổn thương một người chính là gánh nặng kinh khủng nhất mà bất cứ ai phải chịu.’”

“Cảm ơn bà Williams. Tôi chỉ cần biết thế thôi.”

Cecilia Williams lên giọng. “Tôi không hiểu, ông Poirot. Ông đã cho Carla xem bản tường thuật của tôi chưa?”

Poirot gật đầu.

“Ấy thế mà ông vẫn…” Bà ngừng lời.

Poirot nói. “Hãy thử nghĩ một chút. Nếu bà đi ngang một người hàng cá và nhìn thấy mười hai con cá nằm trên phản của ông ta, bà ắt sẽ cho rằng cả mười hai con đều là cá thật, phải không nào? Nhưng có một con trong đó có thể là tiêu bản đấy.”

Bà Williams kích động đáp. “Làm sao thế được, và dù sao…”

“À, đúng vậy, làm sao thế được, nhưng không phải là hoàn toàn không thể đâu… vì một người bạn của tôi từng gỡ một cái tiêu bản cá xuống (nghề của anh ta mà, bà hiểu cho) để so với đồ thật đấy! Và nếu bà thấy một bình cúc trong một xưởng vẽ vào tháng Mười hai, bà hẳn sẽ cho rằng chúng là hoa giả… nhưng chúng cũng có thể là hoa thật được chở trên máy bay từ Baghdad đến lắm chứ.”

“Ông nói những chuyện ngớ ngẩn này làm gì?” bà Williams hỏi.

“Để cho bà biết người ta chỉ thật sự thấy với con mắt bên trong tâm trí mình…”

•    •    •

Poirot bước chậm lại một chút khi ông đến gần khu chung cư đồ sộ nhìn ra công viên Regent.

Sự thật là, khi nghĩ lại, ông chẳng muốn hỏi Angela Warren điều gì. Câu hỏi duy nhất ông muốn hỏi cô ta có thể để sau…

Không, lý do ông đến đây thật sự chỉ là vì niềm say mê vô độ đối với sự cân đối. Năm người, thì phải có năm câu hỏi! Như thế hợp lý hơn chứ. Như thế mọi thứ mới tròn trịa.

Thôi thì… ông sẽ nghĩ ra cái gì đấy vậy.

Angela Warren chào ông với thái độ gần như là niềm nở. Cô hỏi. “Ông tìm ra được gì chưa? Ông tìm hiểu đến đâu rồi?”

Poirot chậm rãi gật đầu theo kiểu cách giống hệt con búp bê sứ đầu lúc lắc. Ông nói. “Cuối cùng tôi cũng có tiến triển.”

“Philip Blake?” Cô hỏi, nửa như khẳng định.

“MademoiselleThưa cô, hiện tại tôi chưa muốn nói gì. Thời điểm chưa tới. Tôi chỉ muốn biết liệu cô có vui lòng trở lại Trang viên Handcross không. Những người khác đã đồng ý cả.”

Angela hơi chau mày, đáp. “Ông định làm gì? Tái dựng lại chuyện đã xảy ra mười sáu năm trước sao?”

“Có lẽ là nhìn nhận nó, dưới một góc độ rõ ràng hơn. Cô đến chứ?”

Angela Warren chậm rãi đáp. “Ồ, dĩ nhiên, tôi sẽ đến. Sẽ thú vị lắm khi được gặp lại những con người ấy một lần nữa. Có lẽ giờ thì tôi sẽ nhìn nhận họ dưới một góc độ rõ ràng hơn (theo lời ông) so với ngày xưa.”

“Và cô sẽ mang theo lá thư mà cô đã cho tôi xem chứ?”

Angela Warren chau mày. “Lá thư ấy dành cho tôi. Tôi cho ông xem vì lý do chính đáng, chứ nào có ý định để cho những con người xa lạ và xấu tính đọc nó.”

“Nhưng cô sẽ tin tưởng nghe theo tôi với vấn đề này chứ?”

“Tôi sẽ không làm thế. Tôi sẽ mang theo lá thư, nhưng tôi sẽ dựa vào phán đoán của riêng mình, mà tôi mạo muội cho rằng cũng chẳng thua kém gì ông đâu.”

Poirot giơ hai tay lên ra hiệu đầu hàng. Ông đứng dậy ra về. Ông nói. “Cô cho phép tôi hỏi một câu hỏi nhỏ chứ?”

“Câu hỏi gì?”

“Vào gần thời điểm xảy ra thảm kịch, cô có đọc cuốn The Moon and SixpenceMặt trăng và đồng xu của Somerset Maugham không?”

Angela nhìn Poirot chăm chăm. Rồi cô đáp. “Tôi nghĩ… Ồ, đúng vậy, có thể nói thế.” Cô nhìn viên thám tử với vẻ tò mò thấy rõ. “Làm sao ông biết?”

“Tôi muốn cho cô thấy, mademoisellethưa cô, rằng tôi là pháp sư, dù là với một vấn đề nhỏ nhặt không hề quan trọng. Có những thứ tôi biết mà không cần được kể.”

CHƯƠNG BA

TÁI DỰNG

Ánh chiều rọi vào phòng thí nghiệm ở Trang viên Handcross. Vài chiếc ghế xếp và một cái trường kỷ đã được kê trong phòng, nhưng dường như lại tô đậm thêm vẻ thê lương hơn là trang hoàng căn phòng.

Meredith Blake, hơi ngượng nghịu, tay vân vê ria mép, lúng túng nói chuyện với Carla. Giọng ông chỉ vỡ ra khi nói. “Cháu yêu quý, cháu thật giống mẹ cháu… nhưng cũng lại rất khác.”

Carla hỏi. “Cháu giống và khác mẹ cháu thế nào ạ?”

“Cháu có vẻ ngoài và phong thái của mẹ, nhưng cháu… chú biết nói sao đây… quyết đoán hơn cô ấy rất nhiều.”

Philip Blake, vẻ cau có bắt đầu hằn lên trên trán, nhìn ra ngoài cửa sổ và sốt ruột gõ lên tấm kính. Ông nói. “Chuyện này là nghĩa lý gì đây? Một buổi chiều thứ Bảy đẹp đẽ như vậy…”

Hercule Poirot vội vàng xoa dịu tình hình. “A, thứ lỗi cho tôi… tôi biết, thật khó lòng chấp nhận được khi phải hủy buổi chơi golf. Mais voyonsNhưng ông hãy nghĩ xem, ông Blake, đây là con gái người bạn chí cốt của ông đấy. Ông sẽ chịu khó vì cô ấy chứ?”

Người quản gia thông báo. “Cô Warren đến ạ.”

Meredith bước tới chào hỏi. Ông nói. “Thật tốt khi em đồng ý đến đây, Angela. Anh biết em rất bận.”

Ông dẫn Angela đến bên cửa sổ.

Carla lên tiếng. “Chào dì Angela. Cháu có đọc bài báo của dì trên tờ The Times sáng nay. Thật hay khi có một người dì nổi tiếng như thế.” Cô chỉ người thanh niên có khuôn hàm vuông, cao ráo, với đôi mắt xám điềm tĩnh. “Đây là John Rattery. Anh ấy và cháu… dự định… kết hôn.”

Angela Warren thốt lên. “Ôi!… Dì không biết…”

Meredith tiến tới chào đón vị khách tiếp theo. “A, cô Williams, lâu lắm rồi ta mới gặp lại nhau.”

Gầy gò, mỏng manh và bất khuất, nữ gia sư già tiến vào căn phòng. Mắt bà săm soi Poirot một lúc, rồi hướng sang dáng người cao, với bờ vai thẳng, mặc bộ vét vải tuýt may đo kỹ lưỡng.

Angela Warren tiến tới chào bà gia sư và nở nụ cười. “Con lại cảm thấy như một cô học trò.”

“Cô rất tự hào về con, cô bé ngoan,” bà Williams nói. “Con để bà cô này được nở mày nở mặt. Đây là Carla phải không? Con bé ắt chẳng nhớ cô đâu. Hồi đó nó còn quá nhỏ…”

Philip Blake bực bội nói. “Chuyện gì đây? Không ai nói tôi…”

Hercule Poirot nói. “Là tôi, tôi gọi nó là… một cuộc du ngoạn về quá khứ. Chúng ta ngồi xuống đi chứ nhỉ? Sẵn sàng trong lúc chờ vị khách cuối cùng đến. Và khi cô ấy đã ở đây rồi thì chúng ta có thể bắt đầu công việc… đoạn tuyệt với những bóng ma quá khứ.”

Philip Blake kêu lên. “Trò ngớ ngẩn gì đây? Ông không định tổ chức một buổi gọi hồn đó chứ?”

“Không, không. Chúng ta sẽ thảo luận về vài sự kiện đã diễn ra trước đây – thảo luận và, có lẽ, nhìn nhận rõ hơn diễn biến của chúng. Còn về những bóng ma, họ sẽ không xuất hiện, nhưng làm sao biết chắc được họ không ở đây, trong căn phòng này, dù chúng ta không thể thấy. Làm sao biết chắc được Amyas và Caroline Crale đang không ở đây… lắng nghe?”

Philip Blake nói. “Nhảm nhí, vớ vẩn…” nhưng ngừng lại khi cánh cửa mở ra lần nữa và viên quản gia thông báo Phu nhân Dittisham đến.

Elsa Dittisham bước vào vẫn với điệu bộ thoáng vẻ ngạo mạn quen thuộc của mình. Cô nhếch môi cười với Meredith, lạnh lùng nhìn Angela và Philip, rồi tiến tới ngồi một chiếc ghế cạnh cửa sổ, hơi cách xa những người còn lại. Cô nới chiếc khăn choàng cổ bằng lông dày màu nhạt và để nó rơi xuống đất. Cô nhìn khắp phòng độ một, hai phút, rồi chú mục vào Carla, và cô gái trẻ cũng nhìn đáp lại, dò xét kỹ lưỡng người phụ nữ đã phá hoại cuộc sống của cha mẹ mình. Không có vẻ thù địch nào trên gương mặt trẻ, đầy tha thiết kia, chỉ thuần túy là tò mò.

Elsa nói. “Tôi xin lỗi nếu có đến muộn, ông Poirot.”

“MadamePhu nhân đến là tốt rồi.”

Cecilia Williams khẽ hừ mũi. Elsa đón nhận sự căm thù trong mắt bà ta với vẻ hoàn toàn dửng dưng. Cô lên tiếng. “Chị đến không nhận ra em, Angela. Bao lâu rồi nhỉ? Mười sáu năm?”

Hercule Poirot nhân cơ hội này nói. “Phải, đã mười sáu năm kể từ lúc xảy ra những sự kiện mà chúng ta sắp bàn đến, nhưng cho phép tôi trước hết nói lý do vì sao tất cả mọi người lại có mặt ở đây.”

Rồi ông tóm tắt ngắn gọn việc Carla đến thỉnh cầu và ông đồng ý ra sao.

Ông nói nhanh, mặc kệ vẻ giận dữ đang dần hiện lên trên gương mặt Philip, cũng như nỗi sửng sốt trên mặt Meredith.

“Tôi nhận nhiệm vụ… rồi bắt tay vào thực hiện… tìm kiếm sự thật.”

Carla Lemarchant ngồi trên chiếc ghế bành ở một khoảng xa, mơ hồ nghe những lời giải thích của Poirot.

Tay gác trên trán che khuất đôi mắt, cô lén quan sát năm gương mặt với vẻ chăm chú. Cô có biết được ai trong số những người này đã ra tay không? Elsa quyến rũ, Philip nóng nảy, Meredith Blake tử tế, hiền lành, tốt bụng, bà giáo dữ dằn nghiêm khắc, Angela Warren giỏi giang, điềm tĩnh?

Nếu cố gắng, liệu cô có hình dung được cảnh một trong số họ giết người không? Có, có thể – nhưng đó sẽ không phải kiểu giết người đã xảy ra. Cô có thể hình dung Philip Blake, trong cơn giận dữ bộc phát, siết cổ một phụ nữ nào đó – phải, cô có thể hình dung được điều đó… Và cô có thể hình dung Meredith Blake, giương súng đe dọa một tên trộm, rồi vô tình bóp cò. Và cô cũng có thể hình dung Angela Warren, cũng nổ súng, nhưng không phải vô ý. Không phải vì ân oán cá nhân, mà chính vì sự an nguy của cuộc thám hiểm! Còn Elsa, trong một lâu đài nguy nga nào đó, ngồi trên nhung lụa mà ra lệnh. ‘Ném tên xấu xa đó qua tường thành!’ Bao tưởng tượng hoang đường – nhưng dù có cố cách mấy cô cũng không thể hình dung bà Williams nhỏ bé giết ai cả! Lại một hình ảnh hoang đường khác. ‘Cô có bao giờ giết ai chưa, cô Williams?’ ‘Hãy thôi hỏi những câu ngớ ngẩn và lo làm bài đi, Carla. Giết người là một chuyện cực kỳ kinh khủng.’

Carla nghĩ. ‘Mình hẳn là bệnh rồi – phải ngừng lại thôi. Hãy nghe đi, đồ ngu, hãy nghe người đàn ông nhỏ bé tuyên bố là mình đã biết mọi chuyện ấy đi.’

Hercule Poirot vẫn đang nói. “Nhiệm vụ của tôi là thế – và tôi đã làm đúng như vậy, vào số lùi, trở ngược lại mười sáu năm trước và tìm hiểu chuyện gì đã thật sự xảy ra.”

Philip Blake lên tiếng. “Chúng tôi biết hết chuyện gì đã xảy ra. Giả bộ điều gì khác đi chỉ có thể là một trò bịp… chính thế, một trò bịp táo tợn. Ông đang moi tiền con bé bằng những trò và vịt sai trái.”

Poirot không để cho bản thân nổi giận. Ông nói. “Ông nói, chúng tôi biết hết chuyện gì đã xảy ra. Ông nói mà không cần ngẫm nghĩ gì. Phiên bản của sự thật được số đông chấp thuận chưa chắc đã là đúng. Ví dụ, nhìn bề ngoài, ông Blake ạ, ông ghét Caroline Crale. Đó là phiên bản được chấp thuận của thái độ của ông. Nhưng bất kỳ ai có chút ít năng khiếu về tâm lý học cũng có thể nhận ra ngay điều ngược lại mới chính là sự thật. Ông vốn luôn mang trong mình một thứ cảm xúc mãnh liệt với Caroline Crale. Ông không bằng lòng với sự thật đó, nên cố chế ngự nó bằng cách liên tục nhắc bản thân về những khuyết điểm của bà ấy và lặp đi lặp lại sự căm ghét của mình. Tương tự như vậy, bao năm qua người ta vẫn nói ông Meredith Blake yêu thương Caroline Crale. Trong câu chuyện của mình, ông ấy đã thể hiện bản thân như một người phẫn nộ với những hành vi của Amyas Crale vì bà ấy, nhưng chỉ cần để ý kỹ một chút ý tứ trong đó ta có thể thấy ngay là tình cảm cả cuộc đời kia đã dần mai một, và chính cô thiếu nữ Elsa Greer xinh đẹp mới là người chiếm trọn tâm trí và ý nghĩ của ông ấy.”

Meredith lắp bắp thốt lên một tiếng, và Phu nhân Dittisham mỉm cười.

Poirot nói tiếp. “Tôi đề cập đến những điều này chỉ để minh họa, dù chúng cũng có góp phần vào chuyện đã xảy ra. Rồi, vậy là tôi bắt đầu hành trình trở về quá khứ – để tìm hiểu mọi điều có thể về bi kịch này. Tôi sẽ kể cho quý vị nghe mình thực hiện điều đó như thế nào. Tôi trò chuyện với vị luật sư đã biện hộ cho Caroline Crale, với cậu công tố viên trẻ, với ông luật sư già có mối thân tình với gia đình Crale, với ông thư ký luật sư đã có mặt ở tòa án suốt phiên xử, với viên cảnh sát phụ trách vụ án – và cuối cùng tôi đến gặp năm nhân chứng có mặt ở hiện trường. Từ những người này tôi đã ghép lại được một bức tranh – một bức tranh hỗn hợp về một phụ nữ. Và tôi biết được những thực tế sau.

“Caroline Crale không một lần khẳng định mình vô tội - trừ trong lá thư duy nhất gửi cho con gái.

“Caroline Crale không hề có vẻ lo sợ gì ở phiên tòa, mà thật ra, gần như không hề có vẻ gì là quan tâm, và suốt thời gian đó bà ấy chỉ thể hiện một thái độ chủ bại. Trong tù bà ấy trầm lặng và bình thản. Trong lá thư viết cho em gái mình ngay sau khi tuyên án, bà ấy nói mình chấp nhận số phận đã được định cho mình. Và mọi người tôi gặp - ngoại trừ một trường hợp đáng chú ý - đều tin Caroline Crale có tội.”

Philip Blake gật đầu. “Đương nhiên là thế!”

Hercule Poirot nói. “Nhưng việc của tôi không phải là chấp nhận nhận định của người khác. Tôi phải tự mình kiểm tra các chứng cứ. Kiểm tra các tình tiết và tự chứng minh cho bản thân thấy là mặt tâm lý học của vụ án phù hợp với các tình tiết đó. Để làm điều này tôi đã đọc lại cẩn thận hồ sơ bên cảnh sát, và tôi còn nhờ được năm người có mặt ở hiện trường khi đó viết lại bản tường thuật của riêng mình về thảm kịch ấy. Những bản tường thuật này vô cùng có giá trị vì chúng chứa đựng các chi tiết nhất định mà hồ sơ cảnh sát không thể cung cấp – nói rõ ra là: A – những cuộc trò chuyện và sự kiện, mà theo quan điểm của cảnh sát, không liên can tới vụ án; B – quan điểm của năm người đó đối với những suy nghĩ và cảm giác của Caroline Crale (về mặt pháp lý không thể thừa nhận là bằng chứng); C – một số sự kiện bị giấu không cung cấp cho cảnh sát.

“Giờ tôi đã có thể tự mình đánh giá vụ án. Có vẻ như rõ ràng Caroline Crale thừa động cơ gây án. Bà ấy yêu chồng, ông ấy công khai thừa nhận sẽ bỏ bà ấy để theo một phụ nữ khác, và chính bà ấy cũng thừa nhận mình là một người ghen tuông.

“Từ động cơ đến cách thức, cảnh sát phát hiện một lọ hương hoa rỗng trước đó từng chứa coniine trong ngăn tủ của bà ấy. Trên lọ không có vân tay của ai ngoài bà ấy. Khi bị cảnh sát thẩm vấn, bà ấy thừa nhận đã lấy chất độc từ trong chính căn phòng chúng ta đang có mặt đây. Lọ coniine ở đây cũng có đầy vân tay bà ấy. Tôi đã hỏi ông Meredith Blake thứ tự rời phòng của năm người ngày hôm đó – vì tôi không nghĩ người nào có thể lấy chất độc khi có cả năm người trong phòng. Mọi người rời phòng theo thứ tự sau – Elsa Greer, Meredith Blake, Angela Warren, và Philip Blake, Amyas Crale, rồi cuối cùng là Caroline Crale. Hơn nữa, ông Meredith Blake đang xoay lưng về phía cửa trong lúc chờ bà Crale bước ra, vậy nên ông ấy không thể thấy việc bà Crale làm. Vậy nên bà ấy – có thể nói – có cơ hội. Do đó tôi chứng minh được là bà ấy quả thật đã lấy chất coniine. Việc đó có thể được xác nhận gián tiếp. Hôm trước ông Meredith Blake có nói với tôi. ‘Tôi còn nhớ là mình đứng đây và ngửi thấy mùi hoa nhài qua ô cửa sổ mở.’ Nhưng lúc đó là tháng Chín, và bụi cây nhài ngoài cửa sổ kia đã qua mùa hoa nở rồi. Đó là giống nhài bình thường vẫn nở hoa vào tháng Sáu tháng Bảy. Mà lọ hương hoa còn vết coniine được tìm thấy trong phòng bà ấy ban đầu đựng hương hoa nhài. Vậy nên, tôi chắc chắn bà Crale đã quyết định lấy cắp chất coniine, và lén lút trút hết nước hoa trong cái lọ mình mang theo trong túi.

“Hôm đó tôi thử nghiệm giả thiết của mình bằng cách bảo ông Blake nhắm mắt và nhớ lại trật tự người rời phòng. Một chút hương hoa nhài ngay lập tức kích thích trí nhớ của ông ấy. Ta chịu ảnh hưởng của mùi hương nhiều hơn ta tưởng.

“Giờ thì chúng ta đến buổi sáng cái ngày định mệnh ấy. Cho tới hiện tại các sự kiện đều ăn khớp. Cô Greer đột ngột để lộ việc mình và ông Crale định cưới nhau, Amyas Crale thừa nhận điều đó, và Caroline Crale chìm vào nỗi đau buồn vô hạn. Tất cả những điều này đều được nhiều hơn một nhân chứng thừa nhận.

“Vào buổi sáng hôm sau hai vợ chồng đã cãi nhau trong thư viện. Điều đầu tiên có người nghe thấy là Caroline Crale nói. ‘Anh và đám đàn bà của anh!’ bằng một giọng cay đắng, và sau đó nói tiếp, ‘Có ngày tôi sẽ giết anh.’ Philip Blake từ ngoài hành lang đã nghe thấy. Còn cô Greer thì nghe được từ ngoài hiên.

“Cô Greer sau đó nghe ông Crale bảo vợ mình biết điều một chút. Rồi nghe bà Crale nói. ‘Trước khi để anh đến với con nhỏ đó tôi sẽ giết anh.’ Chẳng bao lâu sau Amyas Crale lao ra rồi cộc cằn bảo Elsa Greer xuống vườn và làm mẫu cho mình. Cô Greer đi lấy áo len rồi theo bước ông ấy.

“Đến giờ mọi chuyện dường như không có gì bất thường về mặt tâm lý học. Mọi người đều cư xử đúng như những gì người ta trông đợi ở họ. Nhưng chúng ta sắp chứng kiến một chuyện thật sự bất thường.

“Meredith Blake phát hiện ra chất độc bị mất, gọi cho em mình; họ gặp nhau ở bãi biển và bước trở lên, đi qua vườn Đại Bác, nơi Caroline Crale và chồng đang tranh luận về việc cho Angela học nội trú. Giờ thì chuyện đó khiến tôi thấy lạ lắm. Hai vợ chồng vừa cãi nhau to, kết thúc bằng một lời đe dọa thẳng thừng từ Caroline, vậy mà, chừng hai mươi phút sau, bà ấy lại xuống và bắt đầu một cuộc tranh luận gia đình hết sức bình thường.”

Poirot quay sang Meredith Blake. “Ông có nói trong bản tường thuật về những lời mình nghe thấy ông Crale nói. Đó là. ‘Mọi chuyện đã quyết – tôi sẽ đóng gói cho nó.’ Có phải vậy không?”

Meredith Blake nói. “Đại khái như vậy… phải.”

Poirot quay sang Philip Blake. “Ông cũng nhớ những lời đó?”

Philip Blake cau mày. “Ông không nói tôi cũng không nhớ… nhưng giờ tôi nhớ ra rồi. Có nhắc gì đó đến chuyện đóng gói!”

“Ông Crale nói… không phải bà Crale?”

“Amyas nói. Tôi chỉ nghe Caroline nói gì đó là chuyện này sẽ rất khó khăn với con bé. Dù sao thì, có gì quan trọng chứ? Chúng tôi ai cũng biết Angela sẽ đi học trong một hai ngày nữa.”

Poirotnói. “Ông không hiểu điều tôi muốn nói. Tại sao Amyas Crale lại phải gói ghém đồ cho cô gái? Như thế thật ngớ ngẩn lắm! Có bà Crale, có bà Williams, có cả người hầu. Việc thu xếp đó là của phụ nữ, đâu phải đàn ông.”

Philip Blake sốt ruột nói. “Thế thì sao? Chuyện đó có liên quan gì tới vụ án đâu.”

“Ông nghĩ là không ư? Với tôi, đó là điểm đầu tiên khiến tôi chú ý. Và điểm thứ hai đến ngay sau đó. Bà Crale, một phụ nữ tuyệt vọng, đau khổ, người đã đe dọa chồng mình không lâu trước đó và cũng là người chắc chắn đang tính chuyện tự sát hoặc giết người, giờ lại nói sẽ mang bia xuống cho chồng bằng thái độ hết sức hòa nhã sao.”

Meredith Blake chậm rãi nói. “Nếu cô ấy đang âm mưu giết người thì không lạ chút nào. Nếu đúng thế, thì chắc chắn cô ấy sẽ làm vậy. Giả vờ!”

“Ông nghĩ thế ư? Bà ấy quyết định đầu độc chồng, thuốc độc đã có sẵn. Chồng bà ấy có vài chai bia trữ ở vườn Đại Bác. Nếu bà ấy có chút khôn ngoan nào thì hẳn nhiên sẽ cho thuốc độc vào một trong mấy cái chai đó lúc không có ai ở đó chứ.”

Meredith Blake phản đối. “Cô ấy không thể làm thế. Lỡ có ai khác uống phải.”

“Đúng, Elsa Greer. Ông muốn nói là khi đã quyết tâm hạ sát chồng, Caroline Crale còn lưỡng lự chuyện giết luôn cô gái ư?

“Nhưng ta đừng tranh cãi chuyện này nữa. Hãy cứ lần theo những gì đã diễn ra. Caroline Crale nói bà ấy sẽ mang bia ướp lạnh xuống cho chồng. Bà ấy lên nhà, lấy một chai bia từ trong nhà kính và mang nó xuống cho ông ấy. Bà Crale rót bia và đưa cho chồng.

“Amyas Crale uống cạn một hơi và nói. ‘Hôm nay cái gì cũng có vị kinh thế.’

“Bà Crale lại trở lên nhà. Bà ấy ăn trưa và hành xử tương đối bình thường. Có người nói bà ấy trông hơi lo lắng và lơ đãng. Điều đó không giúp chứng minh được gì, vì không có tiêu chuẩn nào cho hành vi của một kẻ sát nhân. Có những kẻ bình tĩnh lại cũng có những kẻ kích động.

“Sau bữa trưa bà ấy trở xuống vườn Đại Bác. Bà ấy phát hiện ra chồng mình chết và – ta có thể nói – đã phản ứng một cách rất tự nhiên. Bà ấy choáng váng rồi bảo bà gia sư đi gọi bác sĩ. Giờ thì chúng ta sắp biết một sự việc mà trước đây chưa từng được công bố.” Ông nhìn bà Williams. “Bà không phản đối chứ?”

Bà Williams có hơi tái đi. Bà nói. “Dù sao tôi cũng đâu buộc ông giữ bí mật.”

Poirot thuật lại việc bà gia sư đã chứng kiến với giọng nhỏ nhẹ, nhưng gây chấn động.

Elsa Dittisham cục cựa. Cô nhìn chằm chằm người đàn bà nhỏ thó quê mùa ngồi trên cái ghế lớn, rồi hỏi với giọng sửng sốt. “Bà thật sự thấy chị ta làm thế?”

Philip Blake bật dậy. “Vậy là xong!” Ông la lên. “Vậy là xác định luôn rồi nhé.”

Hercule Poirot bình thản nhìn Philip Blake. Ông nói. “Chưa hẳn.”

Angela Warren nghiêm giọng nói. “Tôi không tin đâu.” Có một vẻ thù địch lóe lên trong cái nhìn cô ném cho bà gia sư nhỏ thó.

Meredith Blake vuốt hàng ria, mặt lộ vẻ căng thẳng. Chỉ có mình bà Williams vẫn không hề tỏ thái độ kích động. Bà ngồi thẳng lưng và hai bên má ửng đỏ. Bà nói. “Đó là những gì tôi chứng kiến.”

Poirot chậm rãi nói. “Đương nhiên, tất cả cũng chỉ có lời nói của bà…”

“Chỉ có lời nói của tôi.” Đôi mắt xám cương nghị chiếu thẳng vào ông. “Ông Poirot, tôi không quen với việc lời nói của mình bị nghi ngờ đâu.”

Hercule Poirot cúi đầu. Ông nói. “Tôi không nghi ngờ lời nói của bà, bà Williams. Những gì bà thấy đã diễn ra chính xác như bà kể lại, và nhờ cái bà thấy mà tôi nhận ra Caroline Crale vô tội, bà ấy không thể nào có tội.”

Và lần đầu tiên, John Rattery, người thanh niên cao lớn, có vẻ bồn chồn kia, cất tiếng. Anh hỏi. “Tôi rất muốn biết vì sao ông lại nói thế, ông Poirot.”

Poirot quay sang người thanh niên. “Dĩ nhiên. Tôi sẽ nói cho anh. Cái mà bà Williams thấy – bà ấy thấy Caroline Crale sốt sắng và thận trọng lau dấu tay rồi sau đó in vân tay của ông chồng quá cố lên chai bia. Xin lưu ý, lên chai bia. Nhưng coniine được bỏ vào cốc, không phải vào chai. Cảnh sát không tìm thấy bất kỳ dấu vết nào của coniine trong chai. Trong chai không hề có coniine. Và Caroline Crale không biết điều đó.

“Người phụ nữ được cho là đã đầu độc chồng mình không biết ông ấy bị đầu độc như thế nào. Bà ấy tưởng chất độc ở trong chai.”

Meredith phản đối. “Nhưng tại sao…”

Poirot ngắt lời ông ta ngay lập tức. “Phải… tại sao? Tại sao Caroline Crale lại phải tuyệt vọng dựng lên giả thiết tự sát? Câu trả lời khá đơn giản, phải thế thôi. Vì bà ấy biết ai đã đầu độc chồng mình, và bà ấy sẵn sàng làm tất cả – chịu đựng tất cả – chứ không để người đó bị nghi ngờ.

“Chúng ta sắp đến đích rồi. Người đó có thể là ai? Liệu bà ấy có che chở cho Philip Blake không? Hay Meredith? Hay Elsa Greer? Hay Cecilia Williams? Không, chỉ có một người bà ấy sẵn lòng làm bất cứ điều gì để bảo vệ.”

Ông nói tiếp. “Cô Warren, nếu cô có mang theo lá thư cuối cùng chị cô gửi cho cô, tôi muốn cô đọc nó lên.”

Angela Warren nói. “Không.”

“Nhưng, cô Warren…”

Angela đứng dậy. Giọng cô rõ ràng, lạnh như băng. “Tôi hiểu rất rõ ông đang ám chỉ điều gì. Ông muốn nói là tôi giết Amyas Crale và chị tôi biết điều đó chứ gì. Tôi hoàn toàn phản đối lời vu khống đó.”

Poirot nói. “Lá thư…”

“Lá thư đó chỉ dành cho riêng tôi mà thôi.”

Poirot nhìn sang phía hai người trẻ nhất phòng đang đứng bên nhau.

Carla Lemarchant nói. “Dì Angela, xin dì, hãy làm theo ý ông Poirot được không?”

Angela Warren nói cay đắng. “Thật sao, Carla! Cháu không biết lý lẽ gì nữa sao? Chị ấy là mẹ cháu… cháu…”

Giọng Carla rành mạch và quyết đoán. “Phải, bà là mẹ cháu. Đó là lý do cháu có quyền yêu cầu dì. Cháu thay mặt mẹ. Cháu muốn dì đọc lá thư đó lên.”

Angela Warren chậm rãi lấy lá thư ra khỏi túi xách và đưa cho Poirot. Cô cay đắng nói. “Ước gì tôi chưa từng cho ông đọc nó.”

Angela quay đi khỏi nhóm người và đứng nhìn ra ngoài cửa sổ.

Trong lúc Hercule Poirot đọc thư của Caroline Crale lên, bóng tối bắt đầu dày thêm ở các góc phòng. Carla đột nhiên có cảm giác ai đó đang ở trong phòng, đang thành hình, lắng nghe, hít thở, chờ đợi. Cô nghĩ. ‘Bà ở đây… mẹ đang đây. Caroline… Caroline Crale đang ở trong phòng này?’

Hercule Poirot ngừng đọc. Ông nói. “Tôi nghĩ, tất cả mọi người hẳn sẽ đồng ý rằng đây là một bức thư rất lạ thường. Một bức thư xúc động, đúng, nhưng chắc chắn là lạ thường. Vì có một điểm bị bỏ qua rất đáng chú ý trong đó – nó chứa đựng lời tuyên bố vô tội.”

Angela Warren nói mà không quay đầu lại. “Điều đó không cần thiết.”

“Phải, cô Warren ạ, thật không cần thiết. Caroline Crale đâu cần nói với em mình rằng mình vô tội – vì bà ấy tin em mình đã biết điều đó rồi – biết vì lý do hiển nhiên nhất trên đời. Tất cả những gì Caroline Crale quan tâm chỉ là trấn an và xoa dịu, đồng thời loại trừ khả năng Angela đầu thú. Bà ấy lặp đi lặp lại: Không sao đâu, em yêu dấu ơi, không sao đâu.”

Angela Warren đáp. “Ông không hiểu sao? Chị ấy muốn tôi hạnh phúc, thế thôi.”

“Phải, bà ấy muốn cô hạnh phúc, điều đó quá rõ ràng. Đó là mối bận tâm duy nhất của bà ấy. Bà có một đứa con gái, nhưng lại không nghĩ về con mình cho đến mãi về sau. Không, chính em gái là người duy nhất chiếm trọn tâm trí bà ấy. Phải trấn an em gái, phải khích lệ em sống tiếp, có một cuộc sống hạnh phúc và thành công. Và để em mình không phải dằn vặt áy náy, Caroline còn thêm vào một câu vô cùng đáng chú ý: Có nợ thì phải trả.

“Chỉ riêng câu đó đã đủ giải thích tất cả. Nó ám chỉ rõ ràng đến sự dằn vặt Caroline đã mang trong mình bấy lâu kể từ khi, trong cơn giận bột phát thuở niên thiếu, bà ném một cái chặn giấy vào em gái mình và khiến cô ấy bị thương tật vĩnh viễn. Giờ, cuối cùng, bà ấy đã có cơ hội trả món nợ mình mang. Và nếu có an ủi được gì, thì tôi xin nói là tôi thật lòng tin rằng, trong khoảng thời gian trả món nợ ấy, Caroline Crale quả thật đã có được cảm giác bình yên và thanh thản tuyệt đối mà trước đó bà chưa từng biết đến. Nhờ tin rằng mình đang trả nợ, những khổ cực từ phiên tòa và quá trình xét xử không thể chạm tới bà ấy. Nói điều này ra với một người bị kết tội sát nhân thật lạ – nhưng bà ấy đã có được mọi thứ để thấy hạnh phúc. Phải, hơn cả những gì các vị có thể tưởng tượng, và tôi sẽ trình bày ngay đây.

“Các vị thấy đấy, bằng cách lý giải này, mọi vướng mắc liên quan tới phản ứng của Caroline đều đã có đáp án. Hãy nhìn chuỗi sự kiện từ góc độ của bà ấy. Bắt đầu với buổi tối trước đó, đã có một chuyện xảy ra khiến bà ấy nhớ lại rõ rệt thời con gái nổi loạn của mình. Angela ném cái chặn giấy vào Amyas Crale. Hãy nhớ, nhiều năm trước bà ấy cũng đã làm điều tương tự. Angela hét lên rằng ước gì Amyas chết quách đi. Rồi, sáng hôm sau, Caroline đến nhà kính và phát hiện ra Angela đang làm gì đó với chai bia. Hãy nhớ bà Williams nói gì: ‘Angela ở đó. Cô bé có vẻ sợ sệt…’ Sợ vì đã trốn học, ý của bà Williams là thế, nhưng với Caroline, gương mặt sợ sệt của Angela, khi bất ngờ bị bắt quả tang, lại mang một ý nghĩa khác. Hãy nhớ là trước đó ít nhất một lần Angela đã bỏ thuốc vào đồ uống của Amyas. Đó là một ý tưởng thường hay nảy ra trong đầu cô bé.

“Caroline cầm cái chai Angela đưa cho mình và mang nó xuống vườn Đại Bác. Ở đó bà ấy rót bia rồi đưa cho Amyas, rồi ông ấy nhanh chóng nốc cạn và thốt ra những lời đáng chú ý sau. ‘Hôm nay cái gì cũng có vị kinh thế.’

“Khi đó Caroline không mảy may nghi ngờ – nhưng sau bữa trưa bà xuống vườn Đại Bác và phát hiện chồng mình đã chết – và khẳng định ngay là ông ấy bị trúng độc. Bà ấy không làm. Vậy thì, là ai? Thế rồi tất cả mọi chuyện ập đến – lời đe dọa của Angela, gương mặt của Angela khi đang cầm chai bia và bị bắt gặp: sợ sệt – lấm lét – tội lỗi. Tại sao cô bé làm thế? Trả thù Amyas chăng, có lẽ không cố ý giết hại, chỉ muốn khiến ông ấy đổ bệnh mà thôi? Hay cô bé làm thế vì bà ấy, vì Caroline? Có phải cô bé đã phát hiện ra và không chấp nhận chuyện Amyas bỏ rơi chị mình không? Caroline nhớ – nhớ rõ mồn một – những cảm xúc bạo lực dữ dội mà bà có vào cái tuổi của Angela. Và chỉ có một suy nghĩ nảy ra trong tâm trí. Làm sao bảo vệ Angela? Angela cầm cái chai – vân tay Angela sẽ có trên đó. Bà ấy nhanh chóng lau chùi cái chai. Làm sao cho mọi người có thể tin đó là tự sát. Nếu người ta chỉ thấy có vân tay Amyas. Bà cố ấn mấy ngón tay đã chết cứng ấy quanh cái chai – một cách tuyệt vọng – trong khi dỏng tai nghe ngóng tiếng người đến…

“Một khi đã coi giả định ấy là đúng, mọi thứ từ đó về sau đều ăn khớp. Nỗi lo lắng dành cho Angela của bà ấy suốt thời gian đó, việc bà khăng khăng đòi đưa cô bé đi, không cho cô bé biết chuyện gì đang xảy ra. Bà sợ Angela sẽ bị cảnh sát tra hỏi quá mức. Cuối cùng là việc bà sốt sắng đòi đưa Angela ra khỏi nước Anh trước khi phiên tòa bắt đầu. Vì bà luôn sợ Angela sẽ không chịu nổi mà thú nhận.”

CHƯƠNG BỐN

SỰ THẬT

Chậm rãi, Angela Warren quay người lại. Cô trừng mắt khinh bỉ nhìn khắp lượt những gương mặt đang hướng về mình.

Cô nói. “Một đám người mù quáng ngu ngốc – tất cả các người. Chẳng lẽ các người không biết là nếu tôi làm việc đó tôi đã thú nhận rồi sao! Tôi sẽ không bao giờ để Caroline gánh chịu tội lỗi mình gây ra. Không bao giờ!”

Poirot nói. “Nhưng cô đúng là đã động vào chai bia.”

“Tôi ư? Tôi động vào chai bia?”

Poirot quay sang Meredith Blake. “MonsieurThưa ông, trong bản tường thuật chuyện đã xảy ra của mình, ông có nói là vào buổi sáng án mạng ông đã nghe thấy tiếng động phát ra từ trong phòng này, vì nó nằm ngay dưới phòng ngủ của ông.”

Blake gật đầu. “Nhưng chỉ là một con mèo thôi.”

“Làm sao ông biết đó là con mèo?”

“Tôi… tôi không nhớ nữa. Nhưng đó là con mèo. Tôi khá chắc đó là con mèo. Cửa sổ chỉ hé mở đủ cho một con mèo chui lọt thôi.”

“Nhưng cánh cửa đâu có cố định một chỗ đó. Tấm kính di chuyển dễ dàng. Một người nào đó có thể đẩy nó lên và chui vào rồi trở ra.”

“Đúng, nhưng tôi biết đó là một con mèo.”

“Ông có thấy một con mèo không?”

Blake ngập ngừng đáp. “Không, tôi không thấy nó…” Ông ngừng lời, cau mày. “Thế nhưng tôi biết.”

“Tôi sẽ nói ông lý do vì sao ông biết ngay sau đây. Trước mắt tôi muốn ông xem xét điểm này. Sáng hôm đó có thể đã có người đến đây, lẻn vào phòng thí nghiệm của ông, lấy thuốc trên kệ và một lần nữa biến mất mà không để bị bắt gặp. Giờ, nếu người đó từ Alderbury tới thì không thể nào là Philip Blake, hay Elsa Greer, hay Amyas Crale, hay Caroline Crale được. Chúng ta biết khá rõ cả bốn người đang làm gì ở thời điểm đó. Như vậy còn lại Angela Warren và bà Williams. Bà Williams thì ở đây, ông có gặp bà ấy lúc ra ngoài. Bà ấy bảo ông là mình đang tìm Angela. Angela đã bỏ đi tắm từ sớm, nhưng bà Williams không thấy cô bé dưới lạch, hay ở bất cứ đâu trên bãi đá. Cô bé có thể bơi sang bờ bên này dễ dàng và cô bé quả đã làm vậy chẳng bao lâu sau đó khi tắm cùng Philip Blake. Tôi cho rằng cô bé đã bơi sang bên này, đi lên nhà, chui qua cửa sổ, và lấy thuốc trên kệ.”

Angela Warren nói. “Tôi không hề làm chuyện gì như thế… ít-ra-không-phải…”

“A!” Poirot kêu lên đắc chí. “Cô nhớ ra rồi. Cô có kể với tôi, nhớ chứ, là có lần cô từng chơi khăm Amyas Crale bằng cách tho một nhúm bột mà cô gọi là bột mèo – cô gọi nó như thế…”

Meredith Blake thốt lên. “Valerian! Đúng rồi.”

“Chính thế. Nó là thứ khiến ông chắc mẩm trong đầu rằng có một con mèo đã chui vào phòng. Mũi ông rất nhạy. Ông ngửi thấy thứ mùi hăng hăng thoang thoảng của nữ lang mà có lẽ còn không biết là mình có nhận thấy nhưng cái mùi đó gợi lên trong tiềm thức của ông ý nghĩ về một con mèo. Bọn mèo mê nữ lang và sẽ mò đến bất cứ đâu có nó. Nữ lang đặc biệt khó ngửi, và chính nhờ ông đã đề cập đến nó hôm trước mà cô bé Angela ranh ma đã tính chuyện cho một chút thứ bột đó vào bia của anh rể mình, biết tỏng rằng anh rể sẽ một hơi nốc cạn cốc nước.”

Angela Warren bối rối. “Có phải là ngày đó thật không? Tôi nhớ đúng là mình có lấy chất đó. Phải, tôi cũng nhớ mình có lấy chai bia ra rồi Caroline đến và gần như bắt được tôi tại trận! Đương nhiên tôi nhớ… Nhưng tôi chưa bao giờ liên hệ chuyện đó với cái ngày định mệnh đó cả.”

“Dĩ nhiên là không… vì trong đầu cô không hề có mối liên hệ nào hết. Đối với cô cả hai sự việc đều không có gì liên quan. Một bên là hành vi chẳng khác gì bao trò chơi khăm tinh quái khác – bên còn lại là một thảm kịch kinh khủng ập đến bất thình lình và đã hoàn toàn quét sạch khỏi tâm trí cô mọi sự kiện nào kém chấn động hơn thế. Nhưng tôi, tôi nhận ra khi cô đề cập đến chuyện đó, cô nói. ‘Tôi lấy, vân vân và vân vân, để bỏ vào thức uống của Amyas. Cô không nói mình đã làm việc đó.”

“Không, bởi vì tôi có làm được đâu. Caroline bước vào ngay khi tôi vừa vặn nắp chai. Ôi!” Angela thốt lên. “Và Caroline nghĩ… chị nghĩ chính là tôi…!”

Angela Warren ngừng lời. Nhìn quanh. Cô khẽ nói với giọng bình tĩnh quen thuộc của mình. “Tôi đồ là các người cũng nghĩ như thế.”

Cô lại ngừng một chút, rồi nói tiếp. “Tôi không giết Amyas. Dù có phải là hậu quả của một trò đùa tai ác hay không đi nữa. Nếu là tôi, tôi đã không im lặng đến bây giờ.”

Bà Williams nghiêm giọng nói. “Dĩ nhiên rồi, con yêu quý.” Bà nhìn sang Hercule Poirot. “Chỉ có kẻ đần mới nghĩ như thế.”

Hercule Poirot ôn tồn nói. “Tôi không điên, và tôi cũng không nghĩ như thế. Tôi biết khá rõ ai đã giết Amyas Crale.”

Ông ngừng lời. “Coi các sự kiện như đã được chứng minh trong khi thật sự chúng không hề như thế luôn là một việc làm nguy hiểm. Hãy lấy ví dụ như sự kiện ở Alderbury. Một tình huống rất cũ. Hai phụ nữ và một người đàn ông. Chúng ta luôn mặc định rằng Amyas Crale có ý bỏ vợ để đến với người phụ nữ kia. Nhưng giờ tôi xin đưa ra giả thiết rằng ông ấy chưa bao giờ có ý định như vậy.

“Trước đó ông ấy từng si mê nhiều phụ nữ khác. Và hoàn toàn mờ mắt trong suốt thời gian những cuộc phiêu lưu tình ái đó diễn ra, nhưng chúng chẳng mấy chốc kết thúc. Những người mà ông ấy si mê thường là những phụ nữ với mức độ từng trải nhất định – họ không trông đợi gì nhiều từ ông ấy. Nhưng người phụ nữ này lại khác. Các vị thấy đấy, cô ta không phải là một phụ nữ. Mà là một cô gái, và theo lời Caroline Crale, một cô gái thẳng thắn vô cùng… Cô gái đó có thể miệng lưỡi đanh thép, già dặn, nhưng trong tình yêu thì lại đơn giản đến đáng sợ. Vì đã dành cho Amyas Crale một tình cảm sâu nặng, nên cô ta cho rằng ông cũng vậy. Cô ta tin chắc tình cảm của họ sẽ trường tồn. Cô ta khẳng định mà không cần hỏi rằng Amyas sẽ bỏ vợ.

“Nhưng các vị ắt tự hỏi, tại sao Amyas lại không nói sự thật cho cô gái? Và câu trả lời của tôi là bức tranh. Ông ấy muốn hoàn thành bức tranh.

“Với vài người, điều đó nghe thật vô lý, nhưng với những ai biết rõ giới nghệ sĩ thì không. Cuộc trò chuyện giữa Crale và Meredith Blake giờ đã sáng tỏ hơn nhiều. Crale xấu hổ – vỗ vai Blake, lạc quan trấn an ông bạn rằng mọi chuyện sẽ đâu vào đấy. Các vị thấy đó, với Amyas Crale, mọi chuyện rất đơn giản. Ông ấy đang vẽ tranh, nhưng tạm thời lại bị gián đoạn bởi, theo lời ông ấy, hai ả đàn bà ghen tuông, loạn trí – nhưng không ai trong số họ được phép can thiệp vào cái mà ông ấy coi là quan trọng duy nhất trong đời.

“Nếu ông ấy nói sự thật với Elsa, bức tranh thế là đi tong. Có thể những ngày đầu khi còn đang đắm chìm trong những cảm xúc cho Elsa, ông ấy đã có nói đến chuyện bỏ Caroline. Đàn ông thường hay hứa hẹn khi đang yêu. Có thể ông ấy chỉ để cho người ta tự suy diễn, cũng như lúc này chúng ta đang suy diễn vậy. Ông ấy không quan tâm Elsa suy diễn những gì. Để cô gái nghĩ sao thì nghĩ. Miễn là im lặng được thêm một hai ngày nữa.

“Rồi, ông ấy sẽ nói sự thật, rằng chuyện giữa họ đã chấm dứt. Ông ấy nào có phải người hay đắn đo lưỡng lự.

“Tôi nghĩ, ông Amyas đã cố không dính vào Elsa ngay từ đầu. Ông ấy đã cảnh báo cô gái mình là người như thế nào – nhưng cô ta nào có chịu nghe. Cô ta quyết tâm thúc ép số phận. Và với một người đàn ông như Crale, phụ nữ là mục tiêu. Nếu được hỏi, hẳn ông ấy sẽ phải đi mà đáp rằng Elsa còn trẻ, cô ta sẽ sớm quên thôi. Cách suy nghĩ của Amyas Crale là vậy.

“Vợ là người duy nhất ông ấy thật sự quan tâm. Ông không mấy lo cho bà. Caroline Crale chỉ phải cố chịu đựng thêm vài ngày nữa thôi. Ông ấy giận Elsa vì đã để lộ chuyện cho Caroline, nhưng trong lòng vẫn khấp khởi nghĩ mọi thứ sẽ đâu vào đấy. Caroline sẽ tha thứ cho ông như bao lần trước đây, còn Elsa – Elsa sẽ phải chịu. Những vấn đề trong đời đối với một người đàn ông như Amyas Crale mới đơn giản làm sao.

“Nhưng tôi nghĩ buổi tối cuối cùng đó ông ấy đâm lo thật. Lo cho Caroline, không phải Elsa. Có thể ông ấy đã lên phòng bà và bà không chịu nói chuyện. Dù thế nào, sau một đêm mất ngủ, hôm sau khi ăn sáng xong Amyas bèn gặp riêng vợ và nói ra sự thật. Ông ấy quả đã si mê Elsa, nhưng mọi thứ chấm dứt rồi. Khi hoàn thành bức tranh ông ấy sẽ không gặp cô gái nữa.

“Và để đáp lại, Caroline Crale phẫn nộ gào lên. ‘Anh và đám đàn bà của anh!’ Các vị thấy đấy, câu nói đó xếp Elsa vào chung với những người khác – những người đàn bà đã đến rồi đi. Và giận dữ nói thêm: ‘Có ngày tôi sẽ giết anh.’

“Bà ấy giận dữ, ghê tởm bởi sự nhẫn tâm và độc ác ông đối xử với cô gái. Khi Philip Blake bắt gặp bà ấy ở hành lang và nghe bà lẩm bẩm với chính bản thân, ‘Thế thì ác quá!’ Chính là bà đang nghĩ về Elsa.

“Còn Crale, ông ấy ra khỏi thư viện, thấy Elsa cạnh Philip Blake, bèn cộc cằn gọi cô gái theo mình xuống chỗ ngồi mẫu. Ông không biết rằng Elsa Greer đã ngồi ngoài thư viện và nghe thấy mọi thứ. Và những gì cô ta kể lại sau này không đúng sự thật. Hãy nhớ, tất cả chỉ là lời của Elsa.

“Hãy tưởng tượng cô gái ấy đã chịu cú sốc lớn thế nào khi nghe sự thật, thẳng thừng thốt ra!

“Vào buổi chiều trước đó Meredith Blake đã kể với chúng ta là trong khi chờ Caroline Crale rời khỏi phòng này, ông ấy đã đứng ở ngay cửa, quay lưng lại. Ông ấy trò chuyện với Elsa Greer trong lúc đó. Có nghĩa là Elsa Greer khi đó đang đối diện với ông Blake và cô ta có thể thấy chính xác việc Caroline đang làm phía sau lưng Blake – và cô ta là người duy nhất chứng kiến được việc đó.

“Cô gái thấy Caroline lấy chất độc. Cô ta không nói gì, nhưng nhớ tới chuyện đó khi đang ngồi bên ngoài cửa sổ thư viện.

“Khi Amyas Crale bước ra, cô gái viện cớ đi lấy áo len, và trở lên phòng Caroline Crale để tìm chất độc. Phụ nữ với nhau thì thường biết đối phương có thể giấu đồ ở đâu. Cô ta thấy cái lọ, rồi vì thận trọng không muốn làm mất vân tay hay để lại dấu của mình, bèn bơm chất độc vào một cái ống bơm mực bút máy.

“Rồi cô ta xuống nhà và đi cùng Crale xuống vườn Đại Bác. Và sau đó, đương nhiên, cô rót cho ông ấy ít bia và ông nốc một hơi cạn cốc như mọi khi.

“Trong lúc đó, Caroline Crale lòng rối bời. Khi bà ấy thấy Elsa trở lên nhà (lần này thì thật sự để lấy áo), Caroline nhanh chóng xuống vườn Đại Bác và đối mặt với chồng. Việc ông ấy đang làm thật đáng xấu hổ! Bà không chấp nhận chuyện đó! Như thế là quá ác với cô gái! Amyas, khó chịu vì bị xen ngang, nói rằng mọi chuyện đã quyết – khi bức tranh hoàn thành ông ấy sẽ cho cô gái cuốn gói! ‘Mọi chuyện đã quyết… tôi sẽ cho nó cuốn gói. Tôi hứa với bà.’

“Rồi họ nghe thấy tiếng chân của anh em nhà Blake. Caroline bước ra và, hơi ngượng nghịu, lầm bầm gì đó về việc Angela với trường học và rằng mình có nhiều việc phải làm, để rồi bằng những liên tưởng tự nhiên mà hai người đàn ông cho rằng cuộc nói chuyện mà mình nghe thấy là về Angela, và ‘Tôi sẽ cho nó cuốn gói.’ trở thành ‘Tôi sẽ đóng gói cho nó.’

“Và Elsa, tay cầm áo khoác, bước xuống vườn, vui vẻ, bình thản, tiếp tục việc làm mẫu.

“Cô gái dĩ nhiên trông đợi việc Caroline bị tình nghi và lọ coniine được tìm thấy trong phòng bà. Nhưng lúc này Caroline lại làm một việc có lợi cho cô ta hơn nữa. Bà ấy mang bia lạnh xuống rót cho chồng.

“Amyas nốc một hơi, nhăn mặt và nói. ‘Hôm nay cái gì cũng có vị kinh hết.’

“Các vị có thấy câu nói đó có ý nghĩa thế nào không? Cái gì cũng có vị kinh? Trước cốc bia đó ông ấy đã nếm thứ gì đó vị kinh khủng và giờ mùi vị đó vẫn còn đọng lại trong miệng ông ấy. Thêm một điểm nữa. Philip Blake nhắc chuyện ông Crale hơi lảo đảo và tự hỏi không biết có phải trước đó anh uống rượu không. Nhưng cái hơi lảo đảo ấy chính là dấu hiệu đầu tiên của chất coniine phát tác, và như thế có nghĩa chất độc đã vào trong cơ thể ông ấy một thời gian trước khi Caroline mang bia cho chồng mình.

“Và thế là Elsa Greer ngồi làm mẫu trên bức tường xám và, bởi không muốn ông ấy nghi ngờ trước khi quá muộn, cô ta đã nói chuyện với Amyas Crale một cách vui vẻ và tự nhiên. Sau đó cô gái thấy Meredith ngồi trên ghế băng phía trên và vẫy ông ấy, diễn vai của mình cho thật tròn hơn nữa trong mắt ông Blake.

“Còn Amyas Crale, người ghét bệnh tật và không muốn thừa nhận, gắng gượng vẽ cho đến khi tứ chi tê liệt và miệng cứng lại, rồi ông xoãi người trên ghế, bất lực, nhưng trí óc vẫn còn minh mẫn.

“Tiếng chuông từ nhà vang lên và Meredith đứng dậy, xuống chỗ vườn. Tôi nghĩ trong khoảnh khắc ngắn ngủi ấy Elsa đã rời vị trí và chạy đến chỗ chiếc bàn để nhỏ hết vài giọt chất độc cuối vào chỗ bia vô hại còn sót lại trong cốc ấy. (Cô ta sau đó vứt cái ống bơm trên đường trở lên nhà, nghiền nó thành vụn.) Rồi đón Meredith ở ngưỡng cửa.

“Bước ra khỏi bóng râm ta sẽ ngay lập tức lóa mắt. Meredith không thấy rõ – chỉ có bạn mình đang ngồi dạng chân trong tư thế quen thuộc và hướng nhìn của bạn chuyển từ bức tranh sang mình, một ánh mắt mà ông ấy tả là đầy hằn học.

“Amyas biết hay đoán được bao nhiêu? Trí óc tỉnh táo của ông ấy biết được bao nhiêu, chúng ta không biết, nhưng tay và mắt của ông ấy nói lên sự thật.”

Hercule Poirot bước đến bức tranh treo trên tường.

“Tôi đáng lẽ phải nhận ra khi thấy bức tranh này lần đầu. Vì đây là một bức tranh vô cùng lạ thường. Bức tranh của một nạn nhân vẽ hung thủ giết mình – bức tranh vẽ một cô gái ngồi nhìn tình nhân của mình chết dần…”

KẾT CỤC

Theo sau đó là một khoảng lặng – một khoảng lặng kinh hãi, đáng sợ, bên ngoài hoàng hôn đang dần tắt, tia sáng cuối cùng đã rút khỏi ô cửa nơi lúc trước nó đậu lên mái tóc đen và lớp áo lông nhạt màu của người phụ nữ ngồi ở đó.

Elsa Dittisham cục cựa và nói. “Meredith, nhờ anh dẫn họ ra ngoài. Tôi muốn nói chuyện với ông Poirot.”

Phu nhân Dittisham ngồi bất động cho đến khi cánh cửa khép lại sau lưng họ. Rồi cô nói. “Ông quả là rất thông minh nhỉ, ông Poirot?”

Poirot không trả lời.

Cô tiếp tục. “Ông muốn tôi làm gì đây? Thú tội à?”

Ông lắc đầu.

“Bởi tôi không đời nào làm thế đâu! Và tôi sẽ không thừa nhận gì cả. Những gì chúng ta nói ở đây, với nhau, không có ý nghĩa gì. Vì tất cả chỉ là lời nói của ông chống lại tôi.”

“Chính thế.”

“Tôi muốn biết ông định làm gì?”

Hercule Poirot nói. “Tôi sẽ làm mọi thứ có thể để thuyết phục các nhà chức trách tuyên bố ân xá sau khi chết cho Caroline Crale.”

Elsa bật cười, thốt lên. “Ngớ ngẩn làm sao! Ân xá cho một tội mình không phạm. Thế còn tôi?”

“Tôi sẽ trình bày kết luận của mình cho những người có thẩm quyền. Nếu họ thấy rằng có khả năng khởi tố phu nhân thì họ có thể hành động. Tôi xin nói luôn, theo tôi thấy, sẽ không đủ chứng cứ – chỉ có suy luận, không phải thực tế. Hơn nữa, họ sẽ dè chừng khi đối đầu với một người ở địa vị phu nhân, trừ phi có đủ lý do để làm như vậy.”

Elsa nói. “Tôi chẳng quan tâm. Nếu phải đứng ở chỗ bị cáo, đấu tranh cho bản thân – biết đâu tôi sẽ tìm thấy điều gì đó – điều gì đó kích thích – đầy sức sống. Biết đâu… tôi còn thích thế cũng nên.”

“Chồng phu nhân thì không đâu.”

Cô nhìn ông. “Ông cho rằng tôi mảy may quan tâm chồng tôi sẽ thấy thế nào sao?”

“Không, không hề. Tôi không nghĩ phu nhân có bao giờ quan tâm đến việc người khác cảm thấy thế nào. Nếu có, phu nhân hẳn đã hạnh phúc hơn.”

Cô gằn giọng. “Ông thương hại tôi làm gì?”

“Bởi vì, cô gái ơi, cô còn phải học nhiều.”

“Tôi còn phải học gì?”

“Tất cả những cảm xúc ở tuổi trưởng thành – tình thương, lòng trắc ẩn, sự hiểu biết. Cô chỉ biết có hai thứ – từ đó đến nay – là yêu và ghét thôi.”

Elsa nói. “Tôi thấy Caroline lấy coniine. Tôi những tưởng chị ta sẽ tự sát. Như thế sẽ khiến mọi chuyện đơn giản hơn bao nhiêu. Và rồi, sáng hôm sau, tôi phát hiện ra. Anh ấy bảo với chị ta là anh chẳng mảy may quan tâm đến tôi – đã từng, nhưng hết rồi. Khi vẽ xong anh ấy sẽ cho tôi cuốn gói. Chị ta không cần lo gì cả, anh ấy đã nói thế.

“Còn chị ta, chị ta thương hại tôi… Ông có hiểu điều đó khiến tôi thấy thế nào không? Tôi tìm thấy chất độc và bỏ vào bia của anh ấy và ngồi đó nhìn anh chết. Tôi chưa từng cảm thấy hả hê, đầy sức sống, và đầy quyền lực hơn thế. Tôi nhìn anh ấy chết…”

Cô vung tay. “Nhưng tôi không biết là tôi đã giết chính mình – không phải anh ấy. Sau đó tôi chứng kiến chị ta sập bẫy – nhưng việc đó cũng không khiến tôi thấy khá hơn. Tôi không thể làm tổn hại đến chị ta – chị ta không quan tâm – chị ta đã thoát – chị ta gần như không còn ở đó nữa. Chị ta và Amyas đã thoát – bọn họ đã đến một nơi tôi không thể chạm đến. Nhưng họ không chết. Mà là tôi chết.”

Elsa Dittisham đứng dậy. Cô băng ngang phòng đến chỗ cánh cửa. Cô lặp lại. “Là tôi chết…”

Ngoài hành lang Elsa đi ngang hai con người trẻ trung với cuộc sống lứa đôi đang chờ phía trước.

Tài xế giữ cửa mở. Phu nhân Dittisham bước vào và tài xế đắp tấm chăn lông lên chân cô.

HẾT