Con Gái
Author: Camille Laurens; J.B (dịch)
Date: 2023-05-08 15:00:00+00:00
Keywords: Công Hoan
Description: Camille Laurens được xem là một trong những “kiện tướng” của văn chương đương đại Pháp. Theo đuổi thể loại “giả tự truyện” (autofiction), mà bà thường gọi là “écriture de soi”, Camille Laurens đã viết nhiều truyện ngắn, tiểu thuyết suốt hơn hai thập kỷ qua. Và với Con gái – Fille, tài năng văn chương đã giúp bà miêu tả sắc sảo những khoảnh khắc thời tuổi thơ ảnh hưởng tới sự trưởng thành sau này, phân tích một cách tinh tế và rõ ràng về trải nghiệm của phụ nữ trong một xã hội phân biệt giới tính. Con gái – Fille lần lượt lật mở số phận của người phụ nữ – thông qua nhân vật Laurence Barraqué, n
Publisher: NXB Phụ nữ Việt Nam

INSTITUL FRANÇAIS

Cuốn sách này được xuất bản với sự giúp đỡ của Viện Pháp trong khuôn khổ Chương trình hỗ trợ xuất bản.

Cet ouvrage a bénéficié du soutien des Programmes d’aide à la publication de l’Institut français.

CON GÁI - FILLE

Bản quyền tiếng Việt thuộc về
Nhà xuất bản Phụ nữ Việt Nam, 2023.

Xuất bản theo Hợp đồng bản quyền giữa Éditions Gallimard và Nhà xuất bản Phụ nữ Việt Nam, 2021.

FILLE © Éditions Gallimard, Paris, 2020

e-Book này được thực hiện trên tinh thần thiện nguyện, phi lợi nhuận và phục vụ cộng đồng người đọc chưa có điều kiện mua sách giấy.

Thông tin eBook

Tên sách: | Con gái

Nguyên tác:
Tác giả:
Dịch giả:
Phát hành:
Xuất bản:
ISBN:
Số trang:
Khổ giấy:
Giá bìa:
Ngày phát hành:
•
Tạo eBook:
Hoàn thành:

Fille
Camille Laurens
J.B.
NXB Phụ nữ Việt Nam
NXB Phụ nữ Việt Nam
978-604-472-061-6
260 pgs
14 x 21 cm
132.000 đ
06/2023
•
@huyetleid0907
05/2025

CAMILLE LAURENS sinh năm 1957, là một trong những tiểu thuyết gia đương đại nổi tiếng nhất ở Pháp, với hàng chục giải thưởng văn học, có thể kể tới như Prix Femina, Prix Renaudot des Lycéens và Le Prix Bourgogne de Littérature. Bà là thành viên của hội đồng giám khảo Prix Goncourt. Tác phẩm của bà đã được dịch ra 30 thứ tiếng.

.

“Mẹ ơi, mẹ biết không...” nó lại nói - nó nói rõ ràng, và trong giọng của nó, thật buồn cười, có chút gì như hồ nghi mô phạm - “mẹ biết không, con gái cũng rất tốt. Và thậm chí...” - nó cười như thể cười với một kỷ niệm - “thậm chí tuyệt vời, con gái ấy ạ.”

Đôi khi chỉ cần một câu nói cũng đủ làm sụp đổ thành lũy. Ngục tối kinh hãi, tường lũy hổ thẹn, tòa tháp mà ta vừa là tù nhân vừa là cai ngục chợt vỡ vụn, và đột nhiên ánh sáng ngập tràn, chết chóc không còn nữa...

“Trí tuệ của một đời người được gói gọn trong hơn 200 trang giấy về câu chuyện đau lòng của tuổi mới lớn này. Laurens cho chúng ta thấy việc lớn lên của người con gái là một bi kịch sử thi, một cơn ác mộng kiêu dâm, một vở kịch hấp dẫn.”

– Alice Robb, tác giả Why We Dream: The Science,
Creativity and Transformative Power of Dreams

.

Con chào đời gần như không có gì, theo lối đầy-sơ-suất. Một mầm chia rẽ nhú lên, nhưng ở đâu? Có đêm và có ngày. Cái này tiếp nối cái kia, cái này thay thế cái kia. Con thì không. Con không thể bị đổi thay. Thật vậy. Đã quá trễ để các bà tiên ghé nhìn vào chiếc nôi của con. Không thể quay đầu nữa, không thể thay đổi được nữa. Con cúi đầu bước vào sân khấu và cuộc đời thênh thang của con sẽ sải cánh trong gió lộng, tự do...

CAMILLEN LAURENS
J.B. dịch

CON GÁI
fille

NXB Phụ nữ Việt Nam

Dành tặng con gái quý báu của mẹ

1

“Là con gái.”

Mọi thứ đã bắt đầu với lời nói đó, như ánh sáng hoặc như đêm tối. Ngày con chào đời tựa như ngày sáng thế, và có trời, có đất, một lời nói cắt đôi không gian, rẽ đôi đám đông, chia tách thời gian. Tuy nhiên, không phải Chúa trời hiển ngôn, như con đã biết ngay sau đó, mà chính là Catherine Bernard, nữ hộ sinh tại bệnh viện Sainte-Agathe, đã nói khi đồng hồ treo tường điểm năm giờ mười lăm phút. Lời thông báo ấy, bà đã không chuẩn bị trước, không mong muốn gì, không quyết định gì, không nghĩ nhiều đến chuyện liệu mình có phải là một ma xơ hay không, nhưng kết quả thì như nhau: bà đã nói như thế, đã đặt tên cho con khi đón con chào đời, dưới chiếc mũ trùm đầu y tế, vị hôn thê trinh nguyên của Chúa đã phán quyết, bằng cách đặt tên cho con, bà đã sinh ra con. Con chào đời từ một lời nói tựa như một bông hồng, con bung nở dưới ngôn từ. Con vẫn chưa là gì, con mới chỉ là một mầm non, con vật lộn để được sống; con vẫn chưa thể nói “tôi là”, chẳng ai nói “cô ấy là”, ngay cả trong quá khứ - “và cô gái ấy đã là[1]”, ngay cả với một mạo từ xác định - “và một cô gái từng là[2]”, người ta không nói vậy.

Nhưng con sinh ra không phải phiếm định, có một chữ “e”, con thấy không, một chữ “e” câm, phải rồi, nhưng là một chữ “e” câm đa ngôn[3]. Con là một mạo từ xác định rõ ràng. Thực tế đã lên tiếng cho con. Một bé gái chào đời. Lời đó vang lên trong không gian - căn phòng trắng toát, chai nước, chiếc giường hẹp, cây thánh giá. Con chào đời gần như không có gì, theo lối đầy-sơ-suất. Một mầm chia rẽ nhú lên, nhưng ở đâu? Có đêm và có ngày. Cái này tiếp nối cái kia, cái này thay thế cái kia. Con thì không. Con không thể bị đổi thay. Thật vậy. Đã quá trễ để các bà tiên ghé nhìn vào chiếc nôi của con. Không thể quay đầu nữa, không thể thay đổi được nữa. Con cúi đầu bước vào sân khấu và cuộc đời thênh thang của con sẽ sải cánh trong gió lộng, tự do - tự do chỉ là một lối ví von bởi dù đêm hay ngày, chiều hay sáng, nó vẫn sẽ là như thế. Con có gào có thét thì sự thật lấp đầy buồng phổi con vẫn lạnh giá, vần điệu là giống cái[4], vần điệu thét đòi và làm nảy sinh trong con thứ tình cảm rát buốt của chia lìa, con sẽ cảm thấy nó phân chia, làm đôi, nó cắt, là cắt đứt.

Con ra đời là chia lìa với mẹ con, người cũng là phận nữ, đồng thời chia lìa với toàn bộ nhân loại không mang phận nữ. Từ trái ngược không được phát ngôn, và chính thế mà nó lặng lẽ trôi trong bầu không khí của căn phòng, từ trái nghĩa như xuyên thủng không gian: một phôi thai, một thai nhi, một em bé[5] - cho tới lúc đó, cái giống đực vẫn đứng về một phía. Trước đó vài giây, nào ai biết đó là gái hay trai, ngữ pháp luôn mơ tưởng cảnh trí của nó, nhưng hiện tại thì con đã bị cắt mất đôi cánh (còn gì nữa?), con cô độc hơn cả Robinson, nhưng sự đã rồi, số phận đã bị ném xuống cùng với nhau thai; Chúa sinh ra là cậu bé trai, người ta nói vậy, là cha của một cậu bé trai, người ta tin vậy, Chúa là một đứa trẻ chơi trò xúc xắc: là con gái.

❀

“Là con gái.”

Giọng nói thông báo sự xuất hiện của con không có chút trầm bổng nào đặc biệt, ngoài việc nó bày tỏ một công việc đã hoàn thành tốt đẹp. Ngoài giờ làm việc, Catherine Bernard có uống chút đỉnh, nhưng cho đến giờ phút này, chuyện đó không ảnh hưởng gì tới thành quả của bà. Bà đã giúp đỡ những người phụ nữ trở thành mẹ, quả thực, bà đã đỡ hài nhi ra từ bụng họ. Ngay cả khi đào sâu thêm chút nữa, người ta cũng không tìm được sự ưu ái ở bà ấy - bất quá chỉ là một sự mâu thuẫn: bé trai sơ sinh lúc nào cũng khiến bà nhớ tới Chúa hài đồng trong máng cỏ, thiên chức nghề nghiệp của bà và lễ Giáng sinh. Nhưng các bé gái lại gần gũi hơn với bà, bà tắm rửa cho chúng dễ dàng hơn. Nghĩ tới đó, bà lại dành phần lớn thời gian đề tí toáy bộ phận sinh dục của chúng. Bộ phận sinh dục của bé trai lại lớn so với tương quan cơ thể, nó phồng lên vì hormone, ta chẳng thấy gì ngoài thứ đó. Của bé gái thì kín đáo hơn, làm nó đỡ thấy xấu hổ hơn, mặc dù chuyện đó thật ngớ ngẩn. Chúa ơi, xin thứ tội cho những ý nghĩ này của con.

❀

“Là con gái.”

Phía bên kia câu nói của xơ Catherine là cha mẹ của con, những người đón nhận, những người chịu trách nhiệm, cũng chính là những người tạo ra trẻ em gái, những kẻ gây hoang mang - cô ta hay anh ta, ngay lúc ấy, ai mà biết phải làm gì? Nhưng chính lúc ấy, câu hỏi chẳng còn quan trọng, kể cả sau này người ta cũng có thể đá qua đá lại trái bóng để che giấu nỗi cay đắng hay chối bỏ thất bại. Họ đón nhận tin tức. Họ chờ đợi tin tức, họ chờ đợi con, khi ấy họ nào biết gì. Họ đã không thấy con chọc thủng bóng tối dày đặc của bụng mẹ và hai bàn tay huơ huơ không khí đặc quánh trước một màn hình chói lóa nào đó mà kẻ mặc blouse trắng đang dán mắt vào, mà có lẽ họ đang đón đợi sự theo dõi của kẻ đó, nín thở trước câu nói quyết định luôn đầy ắp nghi ngờ (lương tâm nghề nghiệp), xúc động trước những lời giải thích thân tình (nó cựa quậy nhiều thế này thì chắc phải là một cậu...) - họ nín thở trước một lời tiên tri, trước sự thật khả dĩ của nó, không phải “Là con gái” mà là một câu tương đương thận trọng, một câu áng chừng đồng nghĩa của ông bác sĩ: “Tôi chẳng thấy gì.” Người ta đã không báo cho họ biết cái khiếm khuyết về hình dạng ở nơi mà đáng lý nó phải thành hình[6]. Xin hãy hiểu “Tôi chẳng thấy gì” nghĩa là “Một bé gái đây”... Chẳng có gì phải xem cả, nào đi đi, nó là bé gái.

Cha mẹ con không chờ đợi mà cũng không hiểu những thông báo như vậy, bởi máy móc đặc biệt hồi đó chưa xuất hiện. Hồi đó là năm 1959. Chỉ thoáng nghĩ tới thôi là người ta nghe thấy âm vang của đồ trang sức gia đình hoặc chẳng còn nhìn thấy gì; kỹ thuật còn chưa viết được chuyển động gen hóa của những ham muốn và những oán hận, không có hình ảnh nào của thực thể bơi trong nước ối, nên con cứ tha hồ đạp chân đạp tay, đạp gót lên trời hay xuống đất thì sự tò mò vẫn còn nguyên cho tới phút cuối, và ngón tay ngón chân con ra dấu chẳng ích gì, chưa kể đến những dự đoán khi mang thai: không buồn nôn là con trai, buồn nôn là con gái; ham muốn tình dục ở mức cao nhất là con trai, mà chán chường tình dục thì là con gái. Thèm ăn muối hay đường? Con gái rất háu ăn, rõ là vậy. Bụng tròn, một cậu trai kháu khính, bụng dài thì không có chim. (“Ừm”, ông của con đã thốt ra như vậy, ông là người đã đánh lừa cả đội All Blacks[7] năm 1925, trong một sân vận động chật ních). Thậm chí có những giả thuyết bí ẩn hơn được các sản phụ truyền tai nhau, giữa hai nhịp thở nông: nếu có khoái cảm trong thời gian mang thai thì đó là con trai, nếu không cảm thấy gì thì là con gái. Mẹ của con đã rất lo lắng.

Đó cũng là tin tức bởi con không phải đứa con gái đầu tiên. Không phải là cái tin một bé gái, mà là lại một bé gái nữa chào đời. Em gái út - thay vì nói “bé gái thứ hai”, bởi người ta đâu biết những đứa sau (họ đã lầm). Con không những là bé gái, mà còn là một bé gái nữa. Con nối gót một bé gái khác. Chị con (con sẽ sớm hiểu nó thôi), chị sinh ra trước con - nhưng chính con, lúc chào đới, mới đem cho chị con cái danh xưng “chị”, chính con đem lại cho cả hai đứa con một danh xưng khác ngoài “con gái”: “chị em gái” (nó không thích, con cũng vậy, chẳng ai thích cả). Nhờ ân điển của Chúa, chị hai con đã được đón nhận không chút do dự. Chị được đặt tên là Claude để nhắn nhủ với Chúa rằng (nhưng người ta không tin lắm) dẫu sao họ đã chờ đợi, đã mường tượng, đã hy vọng... Con, đứa con gái thứ hai, đã gây hoang mang. “Lại con gái nữa”: con là một cái tin gây thất vọng. Người ta không chờ đợi con. Chị con đã không phải là đứa con trai nối dõi, mà con cũng chẳng phải con gái đích trưởng. Con không phải là công chúa.

Cha của con dẫu vậy vẫn tới. Ông ấy sốt ruột chờ con chào đời. Mười năm trước biến cố Tháng Năm 1968[8], không mấy ai làm vậy cả; các ông bố thường tránh xa cái bộ phận sinh dục giãn nở của vợ, tránh xa cơn đau quặn thắt của vợ đang dâng lên cùng mùi phân và máu me, cùng tiếng gào thét như thú dữ đau đớn vì rứt ruột. Người ta bảo chúng sẽ không thể khôi phục lại nữa, việc thấy chúng sẽ làm họ bị bất lực. Người ta bảo vệ đàn ông khỏi sự thất bại và bảo vệ các cặp vợ chồng khỏi chán ghét nhau. Nhưng cha con thì được phá lệ, ông được đánh giá đủ “cứng” để ở lại phòng sinh. Sau tất cả ông ấy cũng là một nhân tố, gần như vậy, ông ấy là một nha sĩ. Quen với việc nhìn vòm họng, thành ra ông không chết đứng trước cái màng nhầy bê bết máu. Quen với nướu răng, ông không nghĩ mình bị đe dọa bởi một cái âm đạo đầy răng. Không ngất đi hay bị bất lực suốt đời bởi cái cảnh tượng kinh hãi này. Mỗi ngày, ông ấy... Nhưng mà không, đợi đã... Người nha sĩ đó không phải cha con, vớ vẩn, đó là bác sĩ Galiot, người mà cha con bắt gặp ở ngoài hành lang và trong một đám khói thuốc gần phòng nghỉ của các nữ hộ sinh. Đó sẽ là nha sĩ của con ngay khi con mọc răng, và đứa con trai mà ông ấy sắp sửa bồng lên, thậm chí ông còn không thèm tắt điếu thuốc trên tay, sẽ ở bên con khi con lên lớp đệ ngũ và đệ tứ[9] - Jérôme Galiot, đứa bé ngốc nghếch sinh cùng ngày với con, cặp song sinh giả mà sẽ không để cái khái niệm “khác giới tính” lọt vào mắt con bằng những trò ngô nghê có một không hai của mình, nhưng hiện tại chiến tích của cha mẹ nó nằm ở bệnh viện Sainte-Agathe de Rouen, ra trước con mười lăm phút.

Không, con ơi, cha của con là một bác sĩ đa khoa trên phố Jeanne-d’Arc, và ông ấy đã đặt tên cho con: Jean-Matthieu. “Jean” lấy theo tên của ông nội con và “Matthieu” lấy theo tên của ông ấy, tôn vinh những người đàn ông trong gia đình, và hai cuốn Phúc âm tuyệt nhất, theo đức tin Tin Lành. Người ta báo tin lúc ông đang làm việc, ông tạm gác mọi thứ lại và rời đi, sau đó trở lại lúc 5 giờ sáng, không khí đêm muộn phảng phất mùi vị của nhiễm sắc thể XY, lần này thì tốt rồi, là con trai, ông ấy cảm nhận được điều đó, ông ấy vừa đi vừa chào bác sĩ Galiot, “chúc mừng” lao vào phòng sinh ngay cái khoảnh khắc mà con lọt lòng. Xơ Catherine độ chừng đưa tay vào vừa phải, bà kéo cái tạp dề lên như thể bị phát hiện đang khỏa thân. Cha chỉ thoáng thấy cái đầu của con mà ma xơ vừa kéo ra từ người mẹ đang mất nhận thức và mơ màng: đúng hơn là ông ấy không hề ganh tị. Dựa vào mớ tóc ít ỏi trên đỉnh đầu con, con được mang giới tính nam, chắc rồi, thậm chí người ta có thể nói mà không lưỡng lự rằng con đang ở độ tuổi năm mươi và mắc chứng rụng tóc hàng loạt lâu năm trước khi bị hói vậy: cha con đùa nhưng chẳng ai cười nổi, mẹ con thì đau đớn như kẻ mất hồn, đứa con ruột đang làm bà quằn quại, bà đã quên cái khoảnh khắc khốn nạn như đi lên trời đó, bà sẽ không than thờ với con một lời vì nỗi đau đớn thể xác ấy tan biến khỏi ký ức của cơ thể dứt khoát hơn là niềm vui, tạo hóa đã làm rất tốt, nỗi đau tột cùng này là món quà của những ai mang phận bé gái, rồi con sẽ sớm biết được nó thôi.

Đứng gần giường, cha con lơ đãng giữ mặt nạ dưỡng khí trên mũi mẹ con, trong khi bà ấy đang thiếu oxy lẫn sự ân cần, vươn cổ về phía xơ Catherine, người đang nỗ lực hết mình, , “một hai rặn đi, một hai thở nào”, rặn và thở liên tục, qua phần vai rồi, chẳng biết bao nhiêu đứa trẻ đã được bà giúp chào đời bằng những lời nói ấy nữa? Sự giải thoát sắp sửa đến. Cha con, ông ấy nín thở, phút chốc không còn tin vào mắt mình, cổ họng thắt lại, tiếng rên xiết hụt hẫng bên bờ vực thẳm. “Sao thế?” - mẹ con hỏi giữa hai nhịp thở, vẫn chưa có gì chắc chắn, mẹ con rặn lần cuối, có vẻ may mắn đã không đến và đây, cha con buông tay, có lẽ chưa bao giờ ông ấy tin vào chuyện đó? Là gì vậy? Là sự thất bại.

Người ta để con trên bụng mẹ, cúc hà, để cho cha con thấy cái bím không thể chối cãi. Con khóc oa oa. Ông ấy cười nhẹ và lùi lại như một cỗ máy. Dù là con đang khóc, đang gào hay hét lên, loại nào đi chăng nữa thì chúng ta cũng không thể phân biệt được bằng tai thường. Giọng vang, ba ký lô chín, năm mươi hai xăng ti mét: người không tệ. Cha con bước ra. Mọi thứ dường như làm ông ấy mệt mỏi, bỗng dưng ông bơ phờ, ông đi về. Cho con bú, tắm rửa cho con chẳng phải là việc của ông. Ông phải hội chẩn trong bốn tiếng đồng hồ nữa. Ông phải gọi về cho gia đình ở Ardèche và chỉnh lại giọng nói bị lạc đi: “Là con gái... Phải, phải, như vậy cũng tốt.” Một đứa con gái. Thế đấy, đã xong. Sâm banh sẽ được để lại trên chiếc xe 403. Một đứa con trai, nó sẽ được tham dự buổi tắm táp đầu tiên để vui vẻ khi nhìn thấy bộ phận định giới tính có lợi của nó nổi trên mặt nước. Còn một đứa con gái... Chẳng có gì để nhìn. Không có gì để nhìn không phải là không hạnh phúc, chỉ là thiếu chút gì cho hạnh phúc đó thôi, chỉ vậy. Cha con men theo những bức tường tránh bác sĩ Galiot nhưng cuối cùng lại đụng mặt ông ấy ở bãi đậu xe. “Sao?” - “Là con gái.” - “À, con gái cũng tốt.”

❀

“Là con gái.”

Suy đi nghĩ lại, có lẽ đây không thật sự là câu đầu tiên con nghe - bởi chắc chắn con đã nghe rồi: người ta chỉ không biết chính xác những gì mà em bé nhìn thấy khi mới chào đời, liệu có phải mắt chúng ít nhiều bị mù hoặc cận lúc vừa lọt lòng hay không, nhưng chẳng ai cho rằng chúng bị điếc cả. Thậm chí thiên hạ còn nói rằng chúng có thể nghe được âm thanh từ trong bụng mẹ vài tháng trước khi đến với thế giới này, những âm thanh bị bóp méo bởi tiếng sôi sùng sục ở bụng và tiếng ầm ì của nước ối, tiếng nói hay sự rung động của người mẹ, tiếng người cha gõ cốc cốc vào bụng và khi tiếng nhạc được mở đủ lớn. Chắc con biết rồi, cha con đã không hề cố gắng bắt chuyện với con trước khi con chào đời, đó không phải phong cách của ông ấy - cha con thường không bắt chuyện với người (nữ) lạ. Có khả năng con đã nghe một chút những bản cantata của Bach hay sonata của Mozart bởi ông ấy hay nghe đĩa hát của họ vào đêm muộn ngay cái thời điểm một bà bầu đã an giấc. Ngược lại, khi mà cha con không có ở đây, từ sáng tới chiều, mẹ con lại không ngừng nghe những bản nhạc thịnh hành trong năm, Only you nỉ non của ban nhạc Platters, You’re my dream come true, My one and only you, bởi bà ấy sắm chiếc đĩa 45 tours[10] ngay ngày phát hành. Không thì Doris Day, Qué será, será, whatever will be, will be...

Có lẽ, trước khi nói thành câu thì con đã nhận ra vài từ tiếng Anh từ lúc nằm trong bụng mẹ, nhờ việc tiếp xúc đa ngôn ngữ, để sau này khi trở thành dịch giả, con đã dịch những tên bài hát đó thành con là giấc mộng trở thành sự thật của mẹ, kể cả ba từ tiếng Tây Ban Nha như bị dập tắt bởi mấy cái nút bịt tai, thành điều gì đến sẽ phải đến (ta không quyết định được tương lai), cách dịch sau thích hợp với cái sự kiện hạnh phúc này hơn cách trước, bởi lẽ những gì xảy đến chẳng phải những gì ta đã mong đợi, nguyên vì những gì xảy đến, duy chỉ mình con, tức đó chỉ là con mà thôi. Trong sáu tháng thành hình con tìm cách nghe, sẵn sàng để nghe, trước hết là cái điệp khúc về sự hiện diện của con trong tương lai, ở ngoài rìa cuộc sống, (“Là con gái”) câu nói như tiếng “bốc” của hòn cuội được phóng lia trên mặt nước trơn nhẵn tĩnh lặng, lia từ giọng người này sang giọng người khác (“Vậy cũng tốt”, “Thôi để lần sau”, “Con gái dễ tính hơn”, “Phải tiếp tục một cú dứt điểm”).

❀

Chúng ta quấn con trong một cái khăn choàng trắng do bà con, người không bao giờ muốn thách thức số phận, tặng cho. Con có biết câu chuyện về hai em bé trong nhà hộ sinh không?

Có hai em bé vừa mới chào đời, chúng nằm cạnh nhau nơi nhà trẻ. Em bé thứ nhất hỏi em bé kia: “Bạn là gì? Là con trai hay là con gái?” - “Mình chẳng biết nữa,” em bé kia trả lời. “Đợi tí,” em bé thứ nhất vừa nghiêng mình vừa nói. Em vén cái mền lên, cúi xuống và nói: “Bạn là một cậu nhóc.” - “Sao bạn biết?” em bé kia hỏi. “Kìa, bạn đi đôi tất màu xanh lam.”

Với con, chúng ta rất cẩn trọng, chúng ta tránh đan dệt màu lam, miễn sơn tường bằng màu xanh phớt hồng, kiêng bố trí những đường gờ ở tường màu xanh dương. Có kiêng có lành, cân nhắc kỹ lưỡng mọi việc. Chúng ta không cho vào ngay cả màu hồng kẹo[11], màu hồng phớt hay màu tía nhạt, chúng ta thậm chí còn loại bỏ màu vỏ trứng để chọn một màu trắng tinh khiết, như tuyết (trinh trắng) trên đó sự may rủi và nhiễm sắc thể sẽ cho ra màu đỏ (huyết) hay màu xanh (hoàng gia): đó là tự nhiên chứ không phải ước mơ vẽ nên câu chuyện. Những món quà mừng sinh sẽ sớm đuổi kịp sự dè chừng đó. Thỏ bông, lục lạc, mũ nón, rồi con sẽ thấy cuộc sống này thật tươi đẹp - tươi đẹp như chiếc váy của Grace Kelly[12], được tất cả phụ nữ bắt chước kể từ khi cô kết hôn với vị hoàng tử của đời mình. Kể cả chiếc nơ thắt tã của con cũng sẽ có màu hồng - đúng vậy, con sinh ra ở cái giao thời chuyển đổi giữa tã có thể giặt và tã dùng một lần; con biết đó, điều đó không làm con trẻ ra. Và tưởng tượng đi, nó chẳng giúp ích gì cho mẹ con cả. Trong khi đó, bộ đồ cho trẻ sơ sinh màu trắng đó không thật sự là một ý tưởng sáng suốt. Vì bà con đã đan nó ít nhất là sáu tháng, với mấy cái yếm cộc, túi ngủ, khăn choàng và giày vải đều là màu trắng trung tính, những người qua đường, những người hàng xóm cùng tòa nhà và những bệnh nhân của chồng mẹ con, họ quan tâm và hỏi thăm, không có câu gì khác ngoài “Đứa bé là trai hay gái vậy?” hay là “Đứa bé tên gì vậy?” mẹ con không ngừng trả lời “Là con gái,” hoặc thậm chí là vịt giời để tránh hiểu lầm về dáng vóc của con: “Không, không, tôi chắc với mọi người, là con gái.”

Tảng sáng cha con tới tòa thị chính đặng làm khai sinh cho con. Trước mặt cán bộ, ông không nhớ ra cái tên mà chúng ta đã chọn, nếu chẳng may là con trai thì sao nhỉ... Vậy cái tên đó đã từng là gì? Juliette, giống như mẹ đỡ đầu của con chăng? Không, không thể, Juliette là người sánh đôi với Roméo, ở một khía cạnh nào đó cũng có thể nói vậy. A! Juliette là cấp 0, giá trị thấp nhất của “thằng cu”, là sự mong cầu về những gì con bé không có và về những gì con bé không phải là, đó là hậu tố trọn đời của từ “đứa con gái[13]”, “cô gái nhỏ[14]”, “loài linh lăng hoa vàng[15]”, “má hồng[16]”, Juliette là từ giảm nhẹ cho “đứa con gái”, nàng Julie bị hạ thấp đời đời, người nhìn từ ban công, vần thơ cằn cỗi cho một nhà thơ thống khổ, Roméo - chàng anh hùng tỏa sáng nhờ sự vắng mặt của nàng. Phải nói rằng cha con họ Barraqué - với hai chữ “r”, luôn luôn định rõ, nó tạo nên một cặp. Jean-Mathieu Barraqué, đó là cái tên để đặt cho đứa con trai. Còn như cái tên riêng lại là một câu hỏi hóc búa - và nó chẳng làm cuộc sống con dễ chịu hơn, trong ngoặc đơn. Rồi sao? Nathalie? Annie? Sophie? Điệu valse của chữ “e” vô thanh, điệu tango của những thứ thầm lặng. Martine? (Còn gì nữa không!) Jeannine? Chà. Josette? Không (điên thật!). Thật sự khó xử. Cuối cùng ông ấy nhớ lại bộ phim mà minh vừa coi ở xinê, Chàng hoàng tử và vũ nữ, với Marilyn Monroe và Laurence Olivier. Người vũ nữ do Marilyn thủ vai. Marilyn thì sao? Với một chữ “e” ở cuối để trông Pháp hơn? Marilyne. Không tệ... Nhưng nếu như lớn lên con xấu xí, liệu con có đẫy đặn, quyến rũ không? Marilyn, đó không phải món quà, mà là gánh nặng trên vai con. Rồi trên ngực, rồi trên mông. (Và Marilyn Barraqué... Phải. Cha con cũng không phải là hoàn toàn ngu ngốc.) Nó cũng giống như cái tên Juliette nhưng theo một kiểu khác: quá lòe loẹt. Tại sao không phải là Carmen, tiện thể không đặt vậy luôn đi?! Simone như mẹ con thì sao? Điều đó giống như đem cho bà ấy một tình địch nằm trong nôi. Nếu là cậu hoàng tử thì đã là một nhẽ khác...

“Tên của đứa nhỏ?” cán bộ hộ tịch lặp lại. Laurence Olivier... Cha con trông giống Laurence Olivier, còn nữa, người ta nhiều lần nói ông ấy giống tay diễn viên đó (và giống cả Sean Connery nữa. Giống Tyrone Power, một chút). Laurence Olivier. Tóc màu nâu sẫm, như ông ấy. Con trai của một mục sư (người Anh giáo, mà cũng tốt...), diễn viên xuất sắc (vừa hay ông ấy đóng vai Roméo). Bị nghi ngờ là người đồng tính? Cha con không để ý lắm, ông ấy không nghe những lời đàm tiếu. “Laurence”, ông ấy nói. Laurence lấy từ “laurus” trong tiếng Latinh, “một giống cây thường xuân” (cha con không có kiến thức về từ nguyên học, nhưng ông ấy là một bác sĩ, ông rành tất cả những loại cây và tên Latinh của chúng). Con sẽ là một vận động viên Hy Lạp, một nhà hùng biện La Mã, trên trán đội vương miện. Con sẽ là Spartacus, là Roméo, là César, Apollon, Napoléon nếu cần. Con sẽ là một hoàng tử, con gái của ta. Ít nhất là với cái tụi Rosbifs[17]. Con sẽ là Laurence, là “khôi nguyên bất diệt[18]”, hoặc là “nữ khôi nguyên bất diệt[19]” nếu con thích (cha con là người hòa giải trong ngày sinh của con. Ông ấy sẽ nói với con sáu mươi năm sau: “Từ ngôi gộp[20]? Cái nhảm nhí gì thế này? Từ ‘đàn ông’ bao hàm cả ‘phụ nữ’.”).

❀

Sau đó, ông ấy trở về với chị Claude của con, mặc dù chị con vẫn chưa biết là chúng ta sẽ đưa con về nhà, không thấy được những gì chúng ta thấy ở con và những mê ly ấy đến từ đâu. Con có cái miệng giống chú Albert (tội nghiệp con), cái mũi giống bà ngoại Marcelle (cũng được), hai bàn chân to hơn so với tuổi (mười hai tiếng rưỡi), và đôi mắt xếch làm cho chúng ta phải tự hỏi tại sao. Hai hàng mí mắt của con: trông con như một người châu Á vậy (nhưng không phải Mông Cổ đâu).

“Tôi đã hỏi xơ Catherine là tại sao con gái của tôi lại có gương mặt Tàu như vậy”, cha con buông lời tiếu lâm (và cố gắng để vượt qua cái chứng mất trí của ông tại tòa thị chính). “Bà ấy nói với tôi về chứng vàng da sau sinh, về di truyền, về ý Chúa: không thuyết phục tôi lắm, tôi khẳng định và đây, bà ấy nói với tôi: ‘Hừm, có lẽ là một nhân tố nào khác...’ - ‘A! Tôi nghi ngờ ghê...’” Mọi người phá lên cười, trừ bà con ra (bà ấy sẽ xác minh). “Nước thiu thối[21]?” bà con vừa lèm bèm vừa ngoáy mũi. “Tại sao không phải là Florence[22], nghe không hay hơn sao?” - “Mẹ nói thủy triều hôi hám[23] hả?” cha con huyên thuyên. Con sẽ là đứa con gái mang tên một thành phố? Ý tưởng gì đâu. Làm vậy sẽ mất những vòng nguyệt quế, con sẽ không còn quyền đội nguyệt quế như một người đàn ông nữa, đó sẽ là một điều đáng tiếc. “Ta không lập được đội bóng bầu dục rồi,” ông của con vừa nói vừa nắn hai bắp tay con.

❀

Con là con gái. Con thấy đó, nó cũng chẳng đến nỗi là một thảm kịch. Con có đôi mắt xếch nhưng chúng ta không ở Trung Quốc, cũng chẳng phải Ấn Độ. Ở Ấn Độ ngày nay, câu “là con gái” là một câu bị cấm. Việc nói “là con gái” trước khi đứa bé được sinh ra sẽ phải chịu án ba năm tù giam và mười ngàn ru bi tiền phạt. Người ta không còn quyền hỏi hay siêu âm để xem giới tính của đứa bé và phá thai vì đó là lý do mà nhiều bé gái biến mất; bằng cách giết chúng khi còn trong trứng nước, có những ngôi làng chỉ còn lại những người đàn ông độc thân. Bằng cách thanh trừng hết bé gái, bọn họ không còn tìm được bạn đời cho mình nữa. Trước khi kỹ thuật siêu âm được phát minh, người ta giết bé gái khi chúng mới lọt lòng. Nếu con sinh ra ở Trung Quốc hay Ấn Độ, có lẽ con đã chết rồi. Ở Rouen, mọi chuyện đều ổn. Dù là gì đi nữa, chúng ta vẫn yêu con.

Con sẽ nói với ta rằng trên thế giới cũng có những nơi ngược lại: Như ở Mexico, chỗ người Zapotèque ở Juchitán de Zaragoza, người ta tổ chức đại tiệc linh đình khi bé gái chào đời vì phụ nữ xứ đó là chủ gia đình và truyền lại họ của mình cho những đứa trẻ. Đàn ông sẽ đưa thu nhập cho phụ nữ quản lý. Nhưng ôi, đó là Mexico, hơn nữa chỉ là một miền đất nhỏ bé. Nơi đây, mẹ con không có tài khoản nhà băng, không có quyền viết séc hay đi làm mà không có sự đồng ý của cha con - và lại bà ấy còn chẳng đi làm. Bà ấy nấu nướng (rất ngon - bà được đào luyện ở một ngôi trường nữ công gia chánh), bà ấy chơi quần vợt (giỏi), chơi cờ (không tệ). Về món chơi quần vợt, việc này hơi phức tạp, cha con không ủng hộ do những giải đấu khiến ông ấy phải ăn những bữa ăn ngày Chủ nhật sữa soạn qua loa, thậm chí ông còn phải tự lo liệu lấy. Bà ấy sẽ sớm tận dụng thì giờ nhàn rỗi đặng có một tình nhân. Ở đất nước của chúng ta, đây là cách mà cô gái hay tìm đến để khẳng định sự tự do ngang hàng với chàng trai. Only you xưa như diễm rồi, giờ phải là and you, and you[24]. Ông ăn chả thì bà ăn nem.

❀

“Là con gái.”

Nó khởi đầu bằng một từ, như ánh sáng và như đêm tối, như đêm tối đã bị ánh sáng dập tắt.

Từ này, cái từ mà con đã nghe đi nghe lại, xuất phát từ miệng của Catherine Bernard rồi từ giọng mẹ con qua điện thoại, gương mặt trắng bệch trên gối, người đã loan tin, nếu như con phải nghe nó nhiều lần vào ngày đầu tiên chào đời, thì con chẳng nhất thiết phải hiểu nó. Phải, hiển nhiên là con không hiểu. Từ “con gái” chẳng có nghĩa lý gì với con, kể cả từ “con trai” thi thoảng cũng hay truyền đi trong những cuộc trò chuyện của mẹ con. Hay nói cách khác, dần dà con sẽ cảm nhận được sự hệ trọng của cái khởi đầu đó. Con sẽ hiểu rằng nó không phải đơn độc, có thể dẫn đến niềm tin của cấu trúc giới thiệu “đây là”, của một nhận xét trung lập, của một ghi nhận, mà đúng hơn là của một thông cáo với thế gian, của một số mệnh đã định, nếu có thể nói như vậy. “Là con gái” trước hết có nghĩa “đây không phải con trai”. Nhưng trước tiên con cần biết những từ khác.

Con khám phá gia đình của mình, bằng đôi tai, bằng mắt và xúc chạm. Trước hết là “mama”. “Mama” đó là từ đầu tiên mà con học được và là tên gọi của một người phụ nữ. Nếu con là con trai thì nó vẫn như vậy, con lẩm bẩm “mama” trước, tiếp đến mới là “papa”, điều đó đã được minh chứng. Con trai hay con gái đều thương “mama” trước tiên. Tình yêu vốn dĩ là một cô gái. Người ta hoài nghi cho rằng nó là từ đầu tiên sở dĩ vì nó dễ phát âm. Mmmmm, là đôi môi bậm lại đi tìm bầu sữa mẹ theo cách tự nhiên. Phụ âm song song tạo ra từ tiếng lầm bầm của bé con khi đói. Mama, đó đơn thuần chỉ là “măm măm”, là tiếng gọi bầu sữa được xác nhận bằng ngữ âm. Tình yêu cơ bản là một bầu ngực, không có gì hơn nữa. Phải, nhưng đó là bầu ngực của người con gái. Tròn trĩnh, phồng lên vì sữa, là sự nuôi dưỡng. Các papa không có nó, con sẽ lưu tâm điều này. Và thật ra thì con đã lưu tâm khi cha con bồng con vào lòng, chẳng có gì để nuốt trôi dưới lớp sơ mi trắng, nó phẳng lì. Trọi lỏi đằng sau cà vạt. Có lẽ đó là lý do tại sao ông ấy chẳng mấy khi bồng con vào lòng. Phải chăng nếu con là con trai, ông ấy sẽ ôm con vào lòng? Có lẽ không, vì dẫu cho con có là gì đi chăng nữa, ngay lúc này con là một em bé hay chảy nước miếng. Vả lại, những đứa con trai không cần được ôm ấp nhiều như vậy, ôm ấp làm chúng yếu đuối đi, đó là câu trả lời. Mặt khác mama luôn luôn ở bên con. Con khóc, bà ấy dỗ. Con đói, có ngay bầu sữa. Con ị trong tã, bà ấy sẽ rửa. Con hôi, bà ấy làm cho con dễ chịu hơn. Con ngứa răng, bà ấy sẽ đưa cổ tay để con gặm. Con sợ tối, bà ấy sẽ thắp đèn ngủ lên. Hết thảy những điều trên có thể nhanh hoặc chậm. Còn papa, chẳng làm gì cả, con sẽ lưu tâm. Con cũng ghi nhớ rằng giọng nói của mama dịu dàng và âu yếm hơn, bà ấy nói thơm lên má, cúc hà, bé yêu, bé sữa và ngân nga những câu từ khiến con chìm vào giấc ngủ. Còn giọng nói trầm hơn mà con sẽ sớm liên tưởng nó với hình bóng phẳng lì lông lá, trái khế trên cổ và một cái quần tà lỏn, với nhiều tông giọng hỏi han: Em bé khỏe không? Áo sơ mi của tôi đâu? Chừng nào thì mình ăn? Nhìn chung giọng của cha hỏi rất nhiều và giọng của mẹ phải trả lời. Chung quy, hình hài của mẹ đang ở đây ngay lúc này. Con cùng bà ấy dạo chơi, trong vòng tay bà ấy con sẽ khám phá nhà bếp, nhà tắm, phòng ngủ, khi mà bóng dáng của papa thì ở một nơi khác, khuất sau tầm mắt. Giọng nói ấy của papa không phải nói chuyện với con, mà là nói về con, thi thoảng, gần như quá khoa học: phát ban, cạn sữa, vắc xin hết hàng; trong khi giọng nói của mama kết nối với con một từ, một thứ, một cảm giác, một cử chỉ: cái xoong, cái bồn, nụ hôn, nóng, ngủ, yêu con. Khái niệm về papa là một khái niệm về sự vắng mặt, papa chẳng ở đó, nhưng mama thì có. Và khi không có lời hồi đáp nào, một giọng nói khác sẽ thế vào, với bầu sữa, bộ váy, một giọng hồi đáp với danh nghĩa bà, hay bà cô hay dì hay Ginette, một giọng nói dịu dàng và ân cần - của những người phụ nữ, hiển nhiên là vậy. Một tam đoạn luận đã khắc sâu và tâm trí ban sơ của con: Tình yêu, chính là ở đây. Những người phụ nữ ở đây. Như vậy, phụ nữ chính là tình yêu. Song chị gái của con là ngoại lệ của quy tắc đó. Con bé bận váy và có giọng nói the thé, nhưng con bé không ở đây thường và khi nó ở đây, con sẽ không cảm thấy an toàn. Nên không chắc rằng chị con là một đứa con gái. Chuyện này cần được xác minh.

Nhắc đến con gái, thật là một điều lạ kỳ. Con là con gái, hiển nhiên rồi. Nhưng con cũng là con gái của cha và là con gái của mẹ. Giới tính và mối liên hệ phụ mẫu chẳng riêng biệt. Con không có và sẽ không bao giờ có từ này để nói đến bản thân và nòi giống của mình, đến sự phụ thuộc của con và danh tính của con, con gái là thành viên muôn thuở, con gái chẳng bao giờ rời khỏi gia đình. Bác sĩ Galiot thì ngược lại, có một thằng cu nghĩa là ông ta có một đứa con trai. Con chỉ có một mục trong từ điển, thằng bé thì có tới hai[25]. Hiện tượng sẽ lặp lại theo thời gian: khi trưởng thành, con trở thành “một người đàn bà” và, nếu có, là “vợ của...”[26]. Đó là từ duy nhất đề cập về con và không bao giờ ngưng nhấn mạnh sự trói buộc, nó luôn gắn kết con với ai đó (như là cha mẹ con, chồng con) trong khi một gã đàn ông được tồn tại và hiện diện trong chính bản thân hắn, sau này ngữ pháp sẽ cắt nghĩa con hiểu, trong ngôi trường nữ sinh bé nhỏ của con gần kề ngôi trường nam sinh, vào một ngày con sẽ phải học thuộc lòng rằng “giống đực chiếm ưu thế hơn giống cái”. Nhưng con đã biết điều đó ngay cái ngày đầu tiên rồi. Nếu như con không nhớ rõ thì cha xứ sẽ cắt nghĩa cho con bằng cái một cách hình tượng hơn. Đức Chúa Trời đã tạo ra Adam và thấy chàng ta quá đơn độc nên đã bẻ một chiếc xương sườn của chàng để tạo ra một người bạn đồng hành cho chàng ta. Ève được sinh ra từ một mảnh ngực của nam giới! Thế đó! Con lên tám, con có thể tự hình dung một bắp cải, một bông hồng, đã có thể hiểu ngụ ngôn con cò[27], nhưng đàn bà con gái sinh ra từ xương sườn của một người đàn ông thì không, quá sức đi! Con giỡn với chị gái trên đường đi học giáo lý: “Vậy Adam, ngài ấy bị thiếu một xương sườn hả? Thật tội nghiệp lão tổ! Làm tụi con trai bị mất một bên rồi.” Và khi con mười lăm, con hỏi những cô bạn của mình: “Này các cô gái, các cậu có biết tại sao mà Đức Chúa Trời đã tạo ra Adam trước Ève không? Vì trước khi tạo ra một kiệt tác thì Ngài ấy phải làm một bản nháp.” Tất cả học đạo viên đều phá lên cười. Cha xứ thấy con chưa đủ chín chắn để nhận lễ ban thánh thể vào năm đó. Con không và sẽ mãi không bao giờ làm điều đó. Chúa Giêsu chỉ là một cậu con trai của papa, mà con thì cóc quan tâm chuyện đó. Nhưng đừng đoán trước điều chi cả.

❀

Con sinh ra nhiều tuần rồi và đã về nhà. Chị Claude nhìn con bú sữa với ánh mắt không hòa nhã cho lắm. Nó nghiêng người xuống chiếc nôi của con, một nụ cười giả tạo trên môi, con bé định cắm cái kim đan vào đồng tử của con, nhưng mama luôn coi chừng. Hằng ngày con bú cho đến khi chán, con chẳng biết làm gì hơn là trú ngụ trong vòng tay này và mút thứ chất lỏng trắng sẽ đổi thay theo mỗi lúc con hình dung về âm thanh của nó. Ngoài việc chị gái con đang lườm con và sắc hồng đang tràn ngập trong phòng thì con chẳng có lý do gì để phật ý cả. Niềm hạnh phúc của con kéo dài được bốn tháng, vì một lý do bí ẩn nào đó mà mẹ cho con ngậm một núm cao su có lỗ trên đầu. Vị sữa mà nó mang đến không phải vị đó, nó hoàn toàn khác với vị sữa của mẹ con, con thấy bà ấy nói chuyện điện thoại ở phía cuối phòng khách, vẻ lo âu, trong lúc đó bà ngoại hay Ginette, chị ở, đưa con bình sữa và thậm chí đôi khi con cũng không thấy mẹ đâu nữa, bà ấy đi mất. Phải chăng bà ấy đã hết chịu đựng được việc con kéo vú của bà bốn lần một ngày dẫn đến nguy cơ hủy hoại sắc đẹp? Quả thật, bà ấy sẽ ra sao nếu như không còn đẹp nữa? Một cô gái xấu xí sẽ ra sao đây? Hay là bà ấy muốn trốn khỏi thời gian biểu của bản thân, giải phóng mình khỏi lịch đói của con, nhưng bà ấy đâu có việc làm? Vì ở nhà chăm hai đứa con nhỏ đâu phải là công việc, ai cũng biết điều đó.

Thực ra còn một nguyên nhân nữa. Mẹ con mang thai. Cái gì? Nữa sao! Đúng vậy. Mẹ con hoàn toàn tin vào lời hứa của cha con (vì ông ấy là một nhà thông thái, ông ấy biết mọi thứ về sự vận hành, đối với ông ấy cơ thể phụ nữ không có gì là bí mật cả): hễ bà ấy đang trong giai đoạn cho con bú thì không thể rơi vào chuyện bầu bì được, đó là điều chắc chắn. Sự tiết sữa ngăn chặn quá trình rụng trứng. Nói mới hay làm sao! Cha con là “át chủ bài” trong việc ngừa thai, trừ phi ông ấy âm thầm nối lại cái tham vọng của mình: sinh con trai. Mẹ con còn không có thì giờ để thở dài nữa. Con cũng chẳng còn được làm chủ đề tranh luận nữa. Con cai sữa ngay sau đó, cai cả bầu vú và vòng tay. Mẹ con vẫn hiện hữu ở đó, nhưng bà ấy phải nghỉ ngơi, người ta nói bà đang mang trong người một đứa bé. Mặt khác, bà ấy không còn ôm con trong lòng nữa. Con bị bỏ lơ dưới thảm, trên giường, dưới chân ghế bập bênh. Và con chẳng hiểu chuyện gì đang diễn ra. Con cảm thấy mình như một con “cúp bế” bị quên lãng, một món đồ chưa được bán ở trên kệ, một món hàng bị bỏ rơi khi có một món đồ mới. Có chuyện gì với con sao? Còn ai nhớ đến con không?

Mẹ con vỡ nước ối vào một chiều thứ Sáu khi đang xem xinê cùng một người bạn của cả cha lẫn mẹ, chú André. Trùng hợp làm sao chú ấy có xe hơi và đưa bà tới phòng khám thay vì đợi hết phim. Cha con thì bận việc, ông ấy vẫn chưa di chuyển, ông ấy thích giấu giếm cái niềm mong ước của mình đằng sau loa điện thoại. Là gì vậy? Là con gái.

Và đứa thứ ba, bản sao của con.

Người ta gọi con bé là Gaëlle. Cũng có thể viết là Gaël nếu là con trai, mà ngay cả là con gái thì vẫn được (đừng có nhấn mạnh, cha mẹ con không giao du với Freud[28]. Cái tên chỉ nằm trên hộ tịch; thực ra chúng ta không có cơ hội để gọi con bé nữa, vì nó đã lìa đời hai ngày sau đó. Ông của con than vãn: “Con bé đáng thương.” Con không biết chút gì về sự kiện này, dĩ nhiên, con được ông bà trông chừng và con không thể hiểu nổi nghĩa của chữ “chết” khi chỉ mới có mười ba tháng. Nhưng nếu như trong ký ức của con không còn đọng lại chút dấu vết nào về người em gái xấu số, căn buồng tối của con không hẳn vậy. Ở nhà của bà con, phía cuối hành lang, có một căn phòng không cửa sổ, một loại phòng hẹp hay được gọi là buồng tối, nơi người ta chất đống những thứ không rõ ràng. Mỗi lần ngang qua căn buồng ấy, con đều chạy mà không dừng lại, tin chắc trong đó ẩn chứa một con quái vật. Chà! Cái buồng tối tăm đó đã hằn vào tâm trí con. Ngày 15 tháng Mười một năm 1960, khi mà toàn thân của Gaëlle tái nhợt, ngưng thở tại phòng khám Saint-Agathe, nơi ấy đã có một sự hỗn độn, bình sữa dở dang, kim đan của Claude, nước mắt của người mẹ và chiếc cằm rung rung của người cha. Nhưng Gaëlle, con bé an nghỉ trong sự uy nghiêm của căn phòng đó. Bóng tối không làm phiền được con bé, ngược lại con bé trở thành đứa bé trong hộc tủ, là nạn nhân bí mật của Lão Râu Xanh[29] tàn độc. “Vào đây bé gái sẽ bị giết.” Con lao nhanh qua tấm biển mà không nhìn, một ngày con sẽ đọc nó khi biết đọc. Em con ở đó phải chăng là vì chính con đã giết nó? Con đã muốn cái chết của con bé đến nỗi sức mạnh của sự mong muốn đó đã làm con thảng thốt. Một người chị em khác sao? Không đời nào! Nó sẽ đặt dấu chấm hết cho sự huy hoàng của con. Con sẽ bị nghiền nát! Núp trong căn buồng tối, lòng thù ghét của con đang lộ diện. Con bé đã tước đoạt bầu sữa mẹ từ miệng con chăng? Lật đổ đứa em! Hay là con bé đã loại con khỏi vòng tay người mẹ? Giết nó! Con đè nát tất cả bằng những suy nghĩ xấu xa của bản thân. Và rồi số phận thỏa lòng con. Hay chăng, một cách giải thích đỡ tối nghĩa hơn, là chính mẹ con không muốn con bé hiện diện: một đứa con thứ ba khi mà bà ấy đang sa vào lưới tình với chú André? Thật chẳng đúng lúc. Hay chăng, cha con chỉ nhìn con bé lìa đời mà không cho rằng việc gặp đứa con út là hệ trọng, phàm chuyện gì lặp lại ba lần thì không còn quan trọng nữa. Chung quy lại, Gaëlle, đứa con gái thứ ba, người chị em cuối cùng, đã không bước chân vào một sinh cảnh tốt. Không ai muốn con bé có mặt, và rồi con bé đã lặng lẽ bỏ đi, như thể người ta không cần phải thông báo điều đó cho các cô gái; con bé chỉ có thể làm theo thiên hướng của bản thân. Con sẽ không tìm nó trong buồng tối. Chỉ cần những đứa con gái, thế là đủ. Rảnh nợ. Thoát khỏi cái miếng nhỏ. Nhưng nhiều năm về sau, cứ hễ con cắt thứ gì đó - bánh mì, bánh ga tô, phô mai, bất kể thứ gì - con cắt thêm một miếng nhỏ, ngoài khẩu phần được chia, một miếng tí hon và đặt nó bên cạnh, kể cả khi con sẽ ăn nó vào phút cuối cùng. Con không biết tại sao, nhưng con không thể tự ngăn mình. Đó là một miếng nhỏ để tưởng niệm, mặc cho lòng đố kỵ của những kẻ ăn thịt người hay là sự hối hận được thừa hưởng từ cha mẹ: phần của thiên thần, phần của Gaëlle.

Giờ đây con khóc mà chẳng được ai đến vỗ về, càng lớn con càng thu mình lại, con không muốn làm phiền ai, cũng chẳng muốn chứng kiến chúng ta làm phiền nhau vì con. Con thôi khóc, con chăng cần bất cứ thứ gì (miễn là chúng ta không quên giờ ăn của con). Cha mẹ con đã làm một lễ tẩm liệm cho con, con bị chôn khi còn sống và con đáng bị như thế: chỉ cần con là con trai, chị em con sẽ được an ủi hơn. Đứa em út của con chỉ chết một lần, nhưng con... con chết trong ánh nhìn của mẹ, người không ngó ngàng con nữa. Con chết trong sự nuối tiếc của cha, người không còn tin điều đó nữa. Con chết trong sự đố kỵ của chị cả, người luôn ước được làm lễ cho con. Con chết cả trong cái chết của em gái con, vì con không thay thế được nó. Cuối cùng, con không có mặt trong cuộc vui. Con sẽ rành mạch hết những cái chết thời thơ ấu nếu ông bà con không thổi vào con sự sống tạm thời, cho tới khi cha mẹ con hồi sinh. Bà của con là con gái một, mẹ của bà ấy cũng vậy, hơn nữa còn là mẹ đơn thân, người đã nuôi nấng bà ấy một mình. Vì vậy, những người con gái, họ nghĩ đó là tốt, theo một cách nào đó. Cả khi sinh ra một loạt thì mỗi một người sẽ là duy nhất. Cuối cùng, duy nhất... đều duy nhất như họ, đặc biệt và đồng nhất, cam chịu số phận như họ và giàu những khả năng khác, ai biết được? Họ nghĩ rằng con gái là tương lai của người vợ. Con gái là tương lai của họ, và cũng là hình ảnh phản chiếu của họ. Bà và bà cố tin vào điều đó. Họ chỉ mới đi bỏ phiếu bầu mười năm trở lại đây, không hơn, và chẳng phải lúc nào họ cũng dám. Nhưng họ có hy vọng... Họ cấp cho con sự ủy quyền của họ. Cháu sẽ là duy nhất, cháu gái bé bỏng của ta. Nhưng hãy luôn tôn trọng những luật lệ được đặt ra. Hãy lễ độ. Hãy sáng suốt. Chúng ta không bao giờ biết được.

Nếu tin vào những tấm hình đầu tiên của con, có lẽ cha mẹ con đã trở về từ quỷ môn quan, giữa ranh giới sinh tử, con thuyền âm ti đã đưa họ vào bờ. Trong bức ảnh này, mẹ con đã cười rất tươi trước ống kính - và tự hỏi nếu không phải là chú André chụp thì sao? Con đứng cạnh bà ấy, còn bà thì ngồi xổm, nụ cười của con mang dáng vẻ một nụ cười Hoa, đôi mắt hạnh nhân ẩn vào trong đôi má, con mặc một chiếc váy viền đăng ten, một đôi vớ trắng và phô ra hai cái bắp chân to khỏe. Còn trong tấm ảnh kia, con mặc một chiếc áo tắm bằng bọt biển, đứng bên phải cha con và chị con đứng bên trái ông ấy trong bộ đồ y hệt con, cả ba ở trên một tảng đá và đằng sau là một vùng biển lặng. Con và chị gái, cả hai đều có mái tóc ngắn, đôi vai vuông và không mặc áo tắm, vì vậy cả ba đều trông như ba chàng trai ở ba giai đoạn phát triển khác nhau. Con vẫn trông rất bụ bẫm, nhưng không bằng lúc trước: hiếu kỳ trước dáng vẻ phúng phính của con, cha con đã hỏi hằng ngày con được cho ăn gì và bà ngoại con đáp rằng: “Bốn trái chuối nghiền với kem và đường, có làm sao không?” Có liên quan gì đến cậu con rể không? Thức ăn không phải là chuyện của đàn ông. Ai cũng biết con gái có một cái miệng hảo ngọt. Lúc đó cha con không muốn con trở nên ú nù. Nó có hại cho sức khỏe và cả việc kiếm chồng. Có lẽ con mang họ Baraqué[30] nhưng điều đó cũng không cho phép con trở thành một gã khuân vác. Ông ấy đã cản người đàn bà quyền lực và bắt con phải kiêng ăn chuối (con nợ ông ấy một ân huệ, ông ấy nói). Con ốm lại, nhưng cái biệt danh mà ông ấy đặt cho con sẽ theo con một thời gian dài: “đồ-bụng-bự”. Cha con chẳng quan tâm chuyện văn phạm hơn chuyện may vá đâu. Con là một cô bé béo, vậy thôi. Còn về phần Claude, với vẻ ngoài mảnh dẻ của nó, không sớm thì muộn cũng sẽ gọi con là Béo. Béo, từ Mông Béo. Gọi con là đồ bụng bự mông béo hồng kẹo. Cái màu chưa làm bất cứ ai thon thả đi. Nhưng con vẫn chưa soi mình trong gương. Con đã ba tuổi.

❀

Con đã ba tuổi và đi học được sáu tháng: con mong ước đến cái nơi mà chị con đến mỗi ngày (con phân bì với cái dáng vẻ trọng đại khi con bé trở về) và vì con không còn ị đùn nữa nên đã được nhận vào học. Thú thật, con đã dành hết thời gian trong năm đầu tiên để ngủ, con thức dậy trong nhà trẻ khi mọi chiếc giường trống không, giống những chiếc giường trong truyện cổ tích mà con sắp được nghe. Như nàng Bạch Tuyết, khi con thức dậy giữa những chiếc giường khác, con không còn nhớ gì về những giấc mộng cũng như khoảnh khắc chìm sâu vào giấc ngủ. Thời thơ ấu của con trải qua tựa một giấc ngủ dài chẳng còn đọng lại gì, dù là một hình ảnh chớp nhoáng, một câu nói. Thật là lạ, và gần như khốn khổ, khi chẳng nhớ chút gì về khoảng thời gian dài như vậy. Chỉ người bên cạnh mới có thể lấp đầy trí nhớ của con bằng những hồi ức khác biệt của họ, và một vài tấm hình mà thời gian làm rõ nét hơn hai màu đen, trắng. Họ nói gì? Rằng con là một em bé mẫu mực, sau là một bé gái mẫu mực, ăn giỏi (“thấy chưa...”, cha con nói), ngủ ngoan, cười nhiều và ít khóc. Mẫu mực, người ta nói vậy. Cha con nói thêm: “Không phải mẫu mực nhất. Hừm, đồ bụng bự?” - “Hơi nhút nhát một xíu”, mẹ con nói. Ban đầu lo lắng khi gặp những gương mặt mới, sau đó thì hòa đồng và cuối cùng là hiếu kỳ, dỗi hờn. Ở cái độ tuổi mà chị con đã phản kháng, luôn nói không với mọi thứ, giậm chân giậm cẳng, con lại không nói gì, con hờn dỗi. Claude luôn có một phần nam tính ẩn giấu, ngỗ ngược và nổi loạn. Còn con, lúc hai tuổi rưỡi, hễ giận con sẽ ngồi một góc và “bán bánh bao chiều”. Đúng như một đứa con gái thực thụ, chúng ta đã gửi con đến trường vì con cảm thấy buồn chán, con nói chuyện lanh lợi hơn so với tuổi.

Và vì con nói chuyện khôn lanh hơn so với tuổi của mình nên con rất để tâm đến lời nói, con người, những điều thực tế, chẳng phải chúng ta kể mà là vì ba tuổi là tuổi của những kỷ niệm đầu tiên và những hồi ức ghi lại rất rõ, và rằng từ rày về sau con hiện diện là chính con, nên có lẽ giờ đây con có thể tiếp nối câu chuyện với tư cách của mình. Vậy thì, hãy kể ký ức thời con gái của con được chứ?

[1]

Nguyên văn: et la fille fut. (Mọi cước chú có “TG” là của tác giả; còn lại là của dịch giả và biên tập viên tiếng Việt.)

[2]

Nguyên văn: et une fille fut.

[3]

Trong tiếng Pháp, tính từ khi đi với giống cái sẽ có “e” sau cùng, chữ “e” này là mặc định và không phát âm.

[4]

Từ “vần điệu” trong tiếng Pháp là une/la rime, thuộc giống cái.

[5]

“Phôi thai” (embryon), “thai nhi” (foetus), “em bé” (bébé) trong tiếng Pháp là các từ thuộc giống đực.

[6]

Ở đây ám chỉ bộ phận sinh dục của bé gái tương đương với một sự khiếm khuyết, nhưng bác sĩ không báo cho họ.

[7]

Biệt danh của đội tuyển bóng bầu dục New Zealand.

[8]

Tháng Năm năm 1968 là thời kỳ diễn ra các cuộc đình công lớn và các cuộc biểu tình, nổi dậy của sinh viên Paris chống chính phủ, chống chế độ phụ quyền, cảnh sát, truyền thông bấy giờ và mong muốn một sự thay đổi trong các mối quan hệ xã hội. Đây là phong trào xã hội quan trọng nhất của Pháp trong thế kỷ XX.

[9]

Lớp đệ ngũ và đệ tứ ở Pháp tương đương với lớp 7 và 8 ở Việt Nam.

[10]

45 tours: một trong các định dạng của đĩa than.

[11]

Màu hồng kẹo (rose bonbon) hay đôi khi màu kẹo (le bonbon) là một màu hồng sáng, đậm, hướng tới màu đỏ, có một thời thường dùng trong thời trang.

[12]

Grace Kelley: nữ diễn viên người Mỹ, nổi tiếng vào giữa những năm 1950, kết hôn với Công quốc vương Monaco Rainier III năm 1956.

[13]

Nguyên văn: fille.

[14]

Nguyên văn: fillette.

[15]

Nguyên văn: minette.

[16]

Nguyên văn: choupinette.

[17]

Trong tiếng Pháp, Rosbifs được dùng để chỉ người Anh.

[18]

Nguyên văn: l’éternel lauréat.

[19]

Nguyên văn: l’éternelle lauréate.

[20]

Nghĩa là gộp chung giống cái và giống đực.

[21]

Nguyên văn: l’eau rance, đồng âm với tên nhân vật chính - Laurence.

[22]

Florence, hay Firenze, là thủ phủ vùng Toscana, miền Trung nước Ý.

[23]

Nguyên văn: flot rance, đồng âm với Florence.

[24]

Tác giả mượn nhan đề bài hát Only you của The Platters, đối lập với cụm “and you, and you”, để minh họa cho sự không chung thủy ở cả hai phía.

[25]

Trong tiếng Pháp có hai từ dùng để chỉ “con trai” đó là garçon và fils; trong khi “con gái” chỉ có fille.

[26]

Trong tiếng Pháp, hai từ “đàn bà” và “người vợ” đều dùng femme. Ở đây, tác giả muốn nói rằng đối với phụ nữ, tiếng Pháp vẫn chỉ dùng một từ để chỉ hai vị thế của họ.

[27]

Ở châu Âu, có truyền thuyết dân gian cho rằng trẻ sơ sinh là do loài cò mang tới cho các cặp vợ chồng.

[28]

Sigmund Freud (1856 - 1939): nhà thần kinh học người Áo, người sáng lập ra phân tâm học.

[29]

Nguyên văn: La Barbe Bleue. Đây là nhân vật trong truyện đồng thoại cùng tên của nhà văn người pháp Charles Perrault (1672 - 1703), lão có một buồng kín dùng để chứa xác những người vợ của mình.

[30]

Trong tiếng Pháp, baraqué nghĩa là “lực lưỡng”.

2

Ký ức đầu tiên của tôi khai màn bằng một tiếng thét thất thanh, tựa như tôi bật tỉnh khỏi một cơn ác mộng sau giấc ngủ quên. Chúng tôi có hết thảy bốn người, cha, mẹ, chị Claude và tôi, trong một phòng khách sạn ở Lavandou, nơi gia đình chúng tôi chụp hình mặc áo tắm. Đó là vào một đêm, tôi đang nằm trong cũi kê sát tường đối diện với hai chiếc giường khác, một lớn, một nhỏ, và tôi bị đánh thức bởi tiếng thét thất thanh của mẹ: “Cứu! Có người vào! Một gã đàn ông!” Nó khởi phát bằng một từ, tựa đêm đen. Chính nhờ sự đột nhập này mà tôi đã bước vào ký ức của mình. Cha tôi đứng dậy, cánh cửa phòng mở toang, phía cuối hành lang có tiếng động, ông ấy chạy ra nhưng lại trở về tay không, gã đàn ông đã biến mất. Mẹ tôi ngồi trên giường thở gấp, nắm tay đặt trên ngực trần. Trời rất nóng, bên cửa sổ có những bóng ma im lìm. Tôi run rẩy, tôi chẳng hiểu chuyện gì đang diễn ra, chẳng lẽ chúng muốn hạ sát mẹ tôi? Hay là tôi? Người ta muốn hàm hại tôi sao? Một gã đàn ông? Cha tôi nói: “Không có gì đâu, chỉ là một con chuột cống, nó chưa kịp trộm gì cả.” Một con chuột cống ư? Cha muốn trấn an tôi. Một con chuột cống thì ngụ khắp mọi nơi, như lũ côn trùng, chúng tràn ngập trong hang hốc và rác rưởi? Một con chuột cống với cái đuôi dài, nhanh nhẹn và khó bắt, len lỏi khắp chốn, bẩn thỉu và đê hèn? Tất cả mọi người đều chìm vào giấc ngủ, duy chỉ có mỗi tôi là không. Tôi muốn được nằm cạnh mẹ, tôi sợ mọi chuyện tái diễn, nhưng lại chẳng dám đòi, vì cha sẽ không cho phép.

Ký ức thứ hai xảy ra ngay hôm sau, hay là hôm trước đó. Cha tôi sắm một chiếc ca nô phao với mái chèo. Ông đưa tôi đi xem sào huyệt của Ali Baba, phải chèo tối thiểu mười phút vì chỗ đó nằm khá xa bờ biển. Những tảng đá nâu bám đầy rêu che giấu một hốc đá, những tên trộm đã cất giấu kho báu của chúng dưới vòm đá này, đây là lối vào, ta chỉ cần nói “Vừng ơi, mở ra”. Tôi muốn tìm kho báu nhưng papa gạt đi: ngộ nhỡ bọn cướp vẫn còn đó thì sao? Rất nguy hiểm, và đó sẽ lại là một vụ trộm, chúng ta đâu có thể trộm của bọn trộm. Cấm vào. Chúng tôi quay lại nhiều lần sau đó nhưng chẳng bao giờ nhìn thấy kho báu. Con thuyền lắc lư trước tảng đá nứt, tôi mở to mắt tìm kiếm những ánh vàng trong vô vọng, nhưng quá tối nên chẳng thấy tí gì.

Papa đưa chúng tôi đi, người này xong đến người kia, chị và tôi, chẳng bao giờ đi cùng nhau. Lỡ đâu vô tình ca nô bị lật hay xì hơi, cả khi có phao tay thì chúng tôi vẫn có nguy cơ bị đuối nước, và ông không thể nào cứu cả hai. Ông bắt buộc phải lựa chọn. Ông là người cha luôn nghĩ tới mọi thứ, đặc biệt là cái chết. Có lẽ ông đã nghĩ tới Gaëlle: con gái dễ chết. Phải chi một trong hai đứa là con trai, có lẽ ông đã đưa chúng tôi lên ca nô cùng nhau. Con trai mạnh mẽ, luôn biết xoay xở. Hơn hết, tôi tự nhủ nếu một trong cả hai là con trai thì trong trường hợp đắm xuồng, ông sẽ không phải do dự và biết cần cứu ai.

Khách sạn có tên là Le Bathyscaphe[1]. Trong sảnh bài trí một mô hình động cơ và bản thiết kế rối rắm mà tôi không hiểu tại sao cha tôi nhìn một hồi lâu. Một chiếc bathyscaphe, ông ấy chỉ vào chiếc tàu và cắt nghĩa là nó giúp chúng ta đi rất xa và rất sâu dưới đáy biển. Người ta đã thực hiện những cuộc thám hiểm tuyệt vời dưới đáy đại dương mà không một nơi nào khác có được. Cảm tưởng như ông ấy mơ được đến đó. Cửa sổ trông như cặp mắt chết của con cá lớn. Bản thân cái tên của nó đã rất phức tạp, nó có nghĩa là “tàu sâu”, tuy tôi gặp khó khăn khi phát âm nó, “ba-thy-scap-phe”, nhưng tôi lại chưa bao giờ quên được nó. Vào những năm sáu mươi tàu bathyscaphe rất thịnh hành, người ta chạy theo những kỷ lục về độ sâu của các tàu ngầm này, những cuộc thám hiểm dưới đáy biển của tàu Trieste và tàu Archimède đã mê hoặc cha tôi, khi còn nhỏ ông đọc tất cả tác phẩm của Jules Verne. Chính cha là người đã kể những truyện đầu đời cho tôi. Truyện Nautilus và Ali Baba là ký ức mùa hè năm lên ba của tôi. Tôi làm bộ say sưa với những truyện về bạch tuộc và kính viễn vọng, chị tôi cũng vậy, nhưng cũng có thể chị ấy thật lòng thích. Ngoại trừ giọng kể của ông, còn gì hay ho nữa không? Phải chăng có điều chi còn thiếu sót trong những truyện ấy để làm tôi thích thú? Tôi không biết. Có lẽ thiếu những cô gái? Không có cô gái nào trong những truyện mà ông kể, trong niềm vui vẻ khi ông kể - họ không tồn tại. Cũng dễ hiểu: một cô gái sẽ làm gì ở hai vạn dặm dưới đáy biển với đầy rẫy hiểm họa và máy móc vây quanh? Mà tại sao con trai lại mê mẩn những truyện không có con gái đến thế?

Tôi hỏi mẹ và chị rằng họ có nhớ những gì xảy ra vào mùa hè xa xôi năm ấy ở Lavandou không. Tôi nghĩ rằng kể cả đó không phải là ký ức đầu tiên của cả hai thì họ vẫn nhớ như in kỳ nghỉ sum vầy duy nhất ấy. Quả thật cả bốn người chúng tôi sẽ không bao giờ đi nghỉ cùng nhau nữa. Mẹ tôi nhớ hết, nhất là chuyến đạp thuyền và tôi, đồ-bụng-bự, đã liếm kem của người khác trên bãi biển sau khi chén xong phần của mình. Tôi dễ thương tới mức không ai cưỡng nổi, mẹ nói. Còn về phần chị tôi, chị ấy thậm chí chẳng nhớ chuyện con chuột cống nữa, và khi tôi kể, chị đùa: hẳn cha mẹ đang làm tình, thế thôi; tôi đã dựng nên một phim điện ảnh từ vài tiếng hét; tôi đã chỉnh sửa cảnh phim gốc trên chuyến bay, thành một vụ cưỡng bức.

Có lẽ thế. Có lẽ tôi đã làm chứng cho một cảnh mà tôi vắng mặt, để lấp đầy ký ức mất đi lúc tôi được sinh ra. Nỗi sợ về vụ đột nhập vẫn nguyên vẹn, nhiều năm sau đó nó vẫn còn hằn vào cơ thể tôi; nó xuyên vào tai tôi, như thể mắt tôi thấy lại lối vào hang động bất khả thâm nhập, để tới kho báu bí mật. Một ngày nọ, cách đây năm năm, tôi trở lại Lanvandou với Pierre, một gã điên mà tôi say đắm. Chúng tôi đã kiếm tìm bãi biển trong vô vọng: chẳng có khách sạn nào mang tên Le Bathyscaphe cả và tôi cũng không tìm thấy tảng đá ẩn giấu sào huyệt của Ali Baba nữa. Chẳng có vách đá nào ở Lavandou. Không lẽ tôi đã tưởng tượng ra? Ca nô lướt trên mặt nước hay tàu ngầm thám hiểm vực sâu, trí nhớ hay là trí tưởng tượng vẩn vơ đã dắt tôi đi. Pierre vừa kết luận vừa đào cát bằng một con dao biển: “Ba tuổi em đã bắt đầu kể chuyện. Em là cô gái lớn sớm nhỉ?”

❀

Tôi là cô gái lớn sớm, phải, đúng vậy: tôi biết nói trước cả biết đi, tôi nghe tốt hơn là chạy, tôi thích chơi với chữ nghĩa hơn là trò bịt mắt bắt dê. Có vẻ như ngôn ngữ là đặc quyền của những người sớm biết hạn chế của cơ thể. Lời nói có khác gì Nautilus, lời nói chứa đựng vực thẳm.

Ở trường mẫu giáo, mỗi khi không ngủ, tôi lại liếc mắt tìm chị gái, nhưng chị không đoái hoài tới tôi mà thì thầm với những chị lớn khác, họ vừa nhìn tôi vừa cười. Rất nhanh, chị chuyển trường, chị đến ngôi trường phía bên kia đường, tôi chỉ thấy chị khi tan học. Gương mặt chị cau có khi thấy tôi vẫn còn sống và lèm bèm. Tôi kể về một ngày của mình, chị thì khó chịu khi thấy tôi ăn mặc giống chị - làm như hai đứa là cặp sinh đôi phúng phính, trong khi chị luôn muốn là duy nhất, và tôi cũng vậy! Con gái một như Jeannine, bạn tôi, được vậy thì tốt biết bao! Chị em tôi thường xuyên phải vận những bộ đồ giống nhau, hình như tất cả đều mua theo cặp ở Rouen. Kỳ thực thì chúng được may từ một mảnh vải duy nhất mà bà ngoại, một cựu thợ may, đã làm thành hai cái váy hoặc hai bộ đầm cho ngày Chủ nhật, với hoa nhí, xếp ly và nơ hồng. Thật tiết kiệm khi có hai bé gái. Nếu không, phải làm một mẫu khác: các chàng trai đòi hỏi một bộ đồ cắt may bằng loại vải khác. Trên đường đi học về, chị Claude đi trước, vừa đi vừa hất vai kiêu hãnh, chị huýt sáo qua ngón tay, giả vờ như tôi không tồn tại, và khi tôi phản đối vì đuổi theo chị không kịp, chị gọi tôi là đồ ngu. Tôi có thể nhìn rõ Claude muốn điều gì. Chị ấy muốn là đứa con trai một.

Nhắc đến con trai, có thể nói, trừ những câu chuyện của papa và những cuộc trò chuyện của mama, thì thời gian đầu, “con trai” hiếm khi xuất hiện. Những người anh em họ vẫn chưa ra đời, còn các cậu trai hàng xóm trốn tiệt, cha mẹ tôi cũng ít khi gặp bạn bè, đặc biệt là nếu những người bạn đó có con trai. Ở trường mẫu giáo, mặc dầu chỉ có một tòa nhà nhưng các lớp không bị trộn lẫn với nhau. Sân chơi là của chung song tất cả không chơi chung cùng một giờ. Chỉ có một vài hoạt động là chúng tôi tập hợp cùng nhau, chẳng hạn như giờ phát những ly sữa nhạt nhẽo vào mỗi buổi sáng hoặc những buổi múa rối, khi đó đám con trai hét lớn để báo động cho Guignol biết về sự phục kích của Gnafron[2] đến nỗi làm cho đám con gái khóc lên. Chẳng có gì ghê gớm nếu di chuyển sang bên một chút, sẽ thấy đằng sau cái bục là hai cô giáo vừa điều khiển những con rối vừa lồng tiếng cho chúng. Nhận xét một: con gái rất biết cách làm con trai nếu chúng muốn. Ngoài ra còn có những buổi múa dân vũ từ các tỉnh và các nước khác theo chỉ đạo của Cao ủy Thanh niên và Thể thao, nhằm thúc đẩy tình hữu nghị và kỹ năng vận động. Đây là cơ hội để làm sáng tỏ bí ẩn: con trai là gì? Và hệ luận cay nghiệt của nó: con trai thì tốt hơn chăng? Câu hỏi, dù chẳng làm tôi bận tâm mấy (câu trả lời là không), đã có dịp trỗi dậy. Dịp đầu tiên là khi tôi nghĩ tới cách bố trí của lớp học và không gian vui chơi không trộn lẫn, bị ngăn cách nhau bởi nhà vệ sinh nam và nữ. Trên cánh cửa nhà vệ sinh nam có một hình người với hai chân, còn của nữ thì thêm hình bộ váy. Hiển nhiên là chúng tôi không được phép vào nơi của đám con trai (tại sao?), tuy rằng chỉ cần đi ngang qua là thấy được một sự khác biệt rõ ràng qua khe hé mở: tường sơn màu xanh lam. Còn nữa, những chậu rửa được đặt rất thấp thẳng hàng về một phía và bọn con trai sẽ tè vào đó, tự đi hoặc đôi khi cô giáo giúp chúng, hoặc mắng chúng. Nhận xét hai: một cậu con trai thì khác, cậu ta sẽ đi tè đứng. À, vài lần tôi thấy papa ra khỏi chiếc xe 403 và đứng bên một thân cây như thể muốn tâm tình bí mật với nó vậy - bất cứ đâu trên đường. Trong khi đó chúng tôi, những cô gái, là cả một vấn đề; vì tôi phải ngồi xổm, lũ kiến và rệp cố gắng trèo lên người tôi, tôi muốn nín nhịn, thế nhưng thường không thể, ông phải dừng xe (con gái là chúa đái vặt, cha tôi nói vậy). Trái lại, không thể vơ đũa cả nắm được. Chẳng hạn như Thérèse. Đó là bà chủ trang trại cạnh nhà chúng tôi, ở Chaux, vùng Auvergne, quê hương của ông tôi. Chị gái và tôi đã trải qua cả kỳ nghỉ hè ở đó với ông bà. Mặc cho bà tôi ngăn cấm nhưng hằng ngày chúng tôi vẫn qua giúp Thérèse rửa chén - cô ấy có ba người con trai và một ông chồng khó ở, họ chẳng bao giờ bước chân khỏi bàn, tôi thấy vậy. Họ làm việc ở chuồng gia súc hoặc trên cánh đồng, đương khi cô ấy đi lên đồi Huit-Fons cùng với đàn bò của mình. Có bò Pervenche, Marguerite, Mignonne, Marquise - tất cả đều mang tên con gái - bởi chúng là những “mama” chúng tạo ra sữa. Cô Thérèse dạy chúng tôi nhận biết chúng, kêu bằng thổ ngữ để tập hợp chúng lại, thật thú vị khi thấy chúng vâng lệnh, khi đống nặng nề ấy di chuyển chỉ theo tiếng nói của chúng tôi, chúng tôi cảm thấy thật quyền năng. Tôi và chị Claude, hai đứa lên núi đặng kiếm cỏ xanh, mặc cho tôi mệt vì phải trèo dốc - “Lẹ lên, Mông Béo, bám vào”, chị tôi giục. Và rồi cô Thérèse, trên con đường đầy đá khúc khuỷu, dăm lần cô dừng lại, kéo mấy lớp váy lên và bắt đầu đứng tè, hai chân dạng ra vừa đủ. Balto phải nhấc chân lên, nhưng cô thì không. Nước văng như nước đái bò, chảy ròng ròng qua rặng đá, Thérèse không ngừng nói và bỏ đi ngay khi xong. Điều này làm tôi và chị gái kinh ngạc, vì bỗng hiểu ra cô ấy không mặc quần lót. Cô chẳng che giấu, chẳng xấu hổ, như những con bò vừa đi vừa thả phân. Bà tôi thì bảo: “Thứ gái quê mùa, cư xử như con vật.” Nhận xét một: các cô gái có thể làm giống như các chàng trai, nếu họ muốn và khi họ có thể. Cô Thérèse bảo tôi thử một lần, nhưng tôi làm ướt hết tất. Thật không dễ dàng gì với một cô gái thành thị. Điều đó nói lên rằng dù ở thành thị hay vùng quê, những cậu trai sẽ làm chuyện này dễ hơn với đoạn vòi nhỏ của họ. Họ tha hồ “tưới tẩm” thoải mái mà không cần phải cảnh báo trước. Năm tôi lên bốn, sự ra đời của em họ Bruno đã khẳng định trực giác của tôi. Thằng bé có một cái vòi nhỏ mà tôi không có, cả chị Claude, cả mấy con búp bê của tôi, Sophie cổ cao cũng vậy, và cả dưới lớp lông của mama (khi bà tắm cùng chúng tôi) cũng không có, thậm chí chú gấu bông Teddy của tôi cũng không. Cái thứ bé nhỏ ấy được dì tôi chăm chút lau chùi cẩn thận như thể nó là chùm đèn pha lê trong phòng khách, và dì gọi nó một cách trìu mến “Con chim nhỏ của tôi” - của tôi - trong khi dì không có, chắc của dì ấy đã bay đi mất rồi. Nhận xét ba, phát hiện một: đúng vậy, là cái đó. Cái đó của họ. Tưởng không là gì, nhưng nó là một cái gì đó. Những cô gái, họ chẳng có gì cả.

Mặt khác, nó có ích gì cho họ, ngoài cái việc đứng xả thay vì ngồi trên bồn? Có tốt hơn không? Thực ra thì không hữu dụng lắm, ngoại trừ khi họ ở ngoài trời. Ít thoải mái hơn. Tôi thậm chí đã cố gắng thử nhiều lần trong vườn rau với vòi nước, kẹp giữa hai chân, hướng nó về phía mấy luống khoai tây và mấy cây cà chua; tôi phun nước về phía chị gái tôi, người cố gắng trong vô vọng để giật cái vòi nước khỏi tay tôi. Ha, tôi đã làm những điều mà tôi muốn với nó, phải thừa nhận chuyện đó thật buồn cười. Nhưng mặt khác, tôi lại thấy nó ổn thỏa với các cô gái. Ở trường, chúng tôi đều giống nhau, chúng tôi chơi cùng nhau, chúng tôi hát, bọn họ nhẹ nhàng bước ra khỏi nhà trẻ để không làm tôi thức giấc. Những cô bé cùng lớp với tôi thật tốt. Có một hoặc hai người cố tình giật tóc tôi, nhưng mama của họ đã đến xin lỗi và hứa sẽ không để chuyện đó tái diễn nữa. Cuộc sống thật dịu dàng, một cô bé hòa nhịp (ăn vần với) cùng sự yên tĩnh[3] - ít nhất là ở trường (còn ở nhà là một bài ca khác). Những cậu trai, tôi chỉ nghĩ về họ khi tôi thấy họ, nhưng tôi thực sự nghĩ và ám ảnh về họ. Ở giữa giai đoạn ba và sáu tuổi, tại trường mẫu giáo Jeanne-d’Arc, tôi đã hoàn thiện hiểu biết của mình. Những ngày múa dân vũ là một sự kiện đặc biệt. Chúng tôi bắt cặp, một trai, một gái như cặp phụ huynh, như những người lớn. Đó là một dịp để chạm vào một cậu trai nào đó, để nói chuyện với y, để hiểu về y. Rất nhanh, tôi đã kiếm cho mình một bạn nhảy thực thụ, tôi chỉ nhảy với cậu ta trên nền nhạc thiếu nhi chậm rãi hoặc sôi động. Cậu ta tên Jacques, năm tuổi và chỉ có một bàn tay. Chú chim nhỏ của tôi ơi, chú có đau không? Khi cất cánh, chú có đau lắm không? Chú chim bé nhỏ ơi[4]. Nói đúng hơn cậu ta có một bàn tay nhựa màu vàng nhạt, chất liệu giống với con búp bê Bella của tôi nên tôi thấy thân thuộc lắm. Cậu ta đỡ tăng động hơn những cậu trai khác và tẩn mẩn theo từng bước nhảy. Tôi ưa cái sự yếu mềm ấy, nó làm tôi cảm thấy mình mạnh mẽ hơn. Cậu ta thiếu một bàn tay, nhưng tôi có cả hai, tôi có thể giúp cậu. Cậu có một nỗi buồn và tôi sẽ làm cậu quên nó. Chú chim nhỏ của tôi ơi, chú có muốn chữa lành không? Khi cất cánh, chú có muốn chữa lành không? Chúng tôi thật sự trông rất ổn dù với đôi dép đi trong nhà và tay cậu không thể dìu tay tôi. Tôi mới là người dìu dắt. Tôi dìu dắt điệu nhảy, trong vai trò của bạn nhảy nam. Nhận xét một: con gái có thể làm tốt vai trò của con trai, nếu họ muốn. Jacques hạnh phúc khi tôi nắm lấy bàn tay đã chết của cậu mà không ghê sợ. Cậu ta cười với tôi, ở lối ra cậu chạy đến và giới thiệu tôi với mẹ của cậu. Nhận xét bốn: con gái sẽ đối xử tốt với con trai, nếu con trai muốn. Tôi muốn được chữa lành và kết hôn và cất cánh bay và kết hôn. Mẹ hỏi: “Bạn ấy là bạn trai con hả? Bạn ấy có đôi mắt thật đẹp.” Cậu có đôi mắt xanh giống hệt chú André, đó là lý do mẹ nói vậy.

Một dịp khác để quan sát các chàng trai là lần ở công viên đối diện trường, tôi đến đó với Jeannine, cô bạn thân nhất của mình. Không có nhiều thứ để vui chơi ngoài cầu trượt và bập bênh hai chỗ ngồi. Chúng tôi hay thấy hai cậu con trai ở cái bập bênh này, họ làm máy bay, họ không cất cánh mà quấy rầy chúng tôi. Một ngày nọ, tôi có một ý tưởng là gói những viên sỏi - thật tròn, thật đều - trong giấy gói kẹo, đưa mấy gói kẹo đó cho họ như tiền để đổi lấy cái bập bênh. Họ chần chừ một hồi, đánh hơi cái bẫy, rồi cuối cùng chấp nhận nhường lại chiếc bập bênh cho hai đứa tôi. Họ không được vui khi nhìn thấy những viên sỏi, nhưng tôi và Jeannine không bận tâm. Chuyện vui nhất diễn ra sau đó...

Vài ngày sau, chúng tôi gặp lại nhau ở cái bập bênh, chúng tôi tặng họ những viên kẹo. À há, họ bảo lần này sẽ không bị chúng tôi lừa nữa, họ rành chúng tôi quá rồi! Song chúng tôi thề, chúng tôi hứa lần này là kẹo thật và ăn một viên trước mặt họ để làm chứng, chúng ta làm hòa nhé. Họ nhìn nhau, đồng ý không nói một lời mà rời khỏi bập bênh, và chúng tôi nhảy lên chơi ngay sau đó. “Biết ngay mà...” họ thốt lên khi mở vỏ kẹo ra, còn chúng tôi làm lơ và cười rất nhiều. Nhận xét năm: cái đó chẳng làm họ thông minh hơn các cô gái, thậm chí ngược lại. Tuy nhiên đây chỉ là một kết luận tạm thời. Sâu thẳm bên trong, tôi không tin bọn con trai lại ngốc nghếch đến vậy. Lẽ nào họ chỉ muốn tỏ ra tử tế thôi sao? Họ để chúng tôi thao túng, họ cam tâm trở thành gã khờ, họ thích nhượng bộ thủ đoạn của chúng tôi hơn là thừa nhận muốn làm chúng tôi vui lòng. Thế nên, tôi tự nhủ, nhận xét sáu: một cậu trai, tận trong thâm tâm, luôn muốn làm vui lòng các cô gái. Thành ra nó phức tạp hơn vẻ ngoài. Phải đào sâu vào.

Một cách khác để học là quan sát cha mẹ, tức một cậu trai và một cô gái sống chung kể từ lúc trưởng thành. Thoạt nhìn thì không có gì lạ mắt. Về papa, tôi không biết nhiều về ông, ngoại trừ lúc đùa cợt, ông không mấy khi cười với mama, không bao giờ. Họ ngủ cùng nhau, ăn cùng nhau, có điều chẳng mấy khi nói chuyện với nhau trừ những chuyện về tiền bạc, hoặc về chúng tôi, hoặc về những người đã đổ bộ, những người Anh, mà chúng tôi chẳng bao giờ gặp. Cả hai không có nhiều bạn bè, mỗi người một vẻ mặt. Dường như cha không còn muốn làm hài lòng mẹ nữa. Họ chẳng bao giờ hôn nhau như trong truyện Nàng Bạch Tuyết, cũng không khiêu vũ với nhau. Nhưng trên hết, điều tôi quan tâm là liệu papa có cái đó nằm giữa hai chân giống như cậu em họ của tôi hay không - nó nực cười đến mức mà tôi muốn xem để tin điều đó. Mỗi Chủ nhật, cha đều ra khỏi phòng tắm với chiếc khăn quấn ngang hông, bước qua phòng ăn để vào phòng ngủ, nên tôi và chị gái núp dưới gầm bàn và trở mình để xem thứ mà ông che chắn, vậy nhưng đều thất bại.

Về phần mama, bà thích diện những bộ váy đẹp và trang điểm. Sáng thứ Bảy nào cũng vậy, mẹ sẽ đi làm tóc, đến chiều thì đi mua sắm cùng bà, họ trở về cùng những giỏ hàng và thử lại trước gương. Mama thường xổ mấy cái lô tóc trên đầu xuống và vuốt lược chải theo cách khác vì thợ làm tóc không hiểu gì hết. Sau đó mẹ sơn móng tay, vừa trò chuyện với bà vừa dùng trà, hai người nói về váy áo hoặc về chú André. Mama thích hợp mốt, bà mảnh mai và thanh lịch, nhưng điều đó cũng không thể ngăn quệt cứt mũi dưới ghế xô pha. Bà tôi là người trả tiền mua sắm vì papa sẽ không đồng ý. Nếu tôi không lầm, ông ấy ghét những khoản chi tiêu vô bổ, váy áo, đầu tóc, mascara, mọi thứ. Cha của ông sữa đồng hô, còn ông, dù là một bác sĩ, lại sở hữu phòng khám thiếu thốn nhất Rouen, doanh thu chẳng là bao, tóm lại họ chẳng có thừa kế gì. Cả với tôi và chị Claude, cha cũng không muốn chi tiêu, những bộ váy hồng ấy là cả gia tài! Chúng tôi sẽ trông giống như những “cô chiêu” khi mặc thứ đó!

Tôi thấy mình mặc váy thật xinh đẹp, dù rằng chị Claude cũng có một chiếc y chang. Tôi bắt chước mama xoay người trước gương. Nhưng có lẽ không nên, vì papa không thích điều đó.

❀

Một tối nọ, mấy người đàn ông ghé nhà tôi, họ có chuyện gì đó cần hỏi. Họ ngồi vào bàn ăn cùng papa, một người đánh dấu vào biểu mẫu lấy từ cặp táp ra. Theo như suy đoán của tôi, đó là bảng điều tra dân số năm 1964, lúc đó tôi năm tuổi. Nhút nhát xen lẫn tò mò, tôi nấp sau bộ xô pha. Một ông hỏi: “Anh có con cái không?”

Cha tôi đáp: “Không, tôi có hai đứa con gái.”

[1]

Bathyscaphe là một loại phương tiện thám hiểm dưới mặt biển, do hai cha con Aguste Piccard và Jacques Piccard phát minh và hoàn thiện vào những năm 40, 50 thế kỷ trước. “Bathyscaphe” bắt nguồn từ bathus (sâu) và skaphos (thuyền) trong tiếng Hy Lạp.

[2]

Guignol và Gnafron là hai nhân vật kinh kiển trong kịch múa rối Pháp.

[3]

Trong tiếng Pháp, “cô bé” (fille) và “sự yên tĩnh” (tranquille) có âm cuối vần với nhau.

[4]

Trích từ bài đồng dao À la volette.

3

Lên năm tuổi tôi biết đọc, tôi học cùng lúc với chị gái. Hình ảnh minh họa làm tôi sợ hơn con chữ. Tôi ném cuốn Nàng Bạch Tuyết lên đầu tủ vì trên bìa cuốn sách có mụ phù thủy khiến tôi kinh hãi, trong khi đọc đi đọc lại những truyện cổ tích của Andersen thường làm tôi buồn. Nhưng tôi thích khóc và không ai trách móc tôi cả - vì con gái có quyền mà. Rồi lần lượt tôi vào vai cô bé bán diêm chẳng được ai đoái hoài và chết đi trong sự thờ ơ lạnh lùng của tha nhân, rồi nàng công chúa và hạt đậu, nàng thật nhạy cảm, rồi nàng tiên cá buộc phải đánh đổi giọng hát của mình chỉ để giành lấy một vị trí trong tim của hoàng tử, sau đó hy sinh bản thân để cứu mạng chàng ta. Mẹ tôi đọc Người đẹp ngủ trong rừng cho tôi nghe mỗi khi bà có thì giờ. Khoảnh khắc yêu thích của tôi là công chúa thức dậy nhờ nụ hôn của chàng hoàng tử và bảo rằng “Ta đã đợi chàng từ rất lâu rồi”. Tôi thấy nàng thật tức cười khi buông lời trách móc chàng ta, không chút xấu hổ, pha chút ra lệnh, như thể chàng ta mới là công chúa. Nàng có lý. Chàng ta mất những trăm năm để tìm ra nàng dù thân là hoàng tử, lại còn cưỡi ngựa: quá lâu. Nhưng các cô gái vẫn đợi chờ, nhẫn nại để được yêu. Một ngày nào đó hoàng từ sẽ đến, một ngày nào đó chúng ta sẽ yêu nhau.

Đây là lần đầu tôi đi coi xinê. Bài hát của Nàng Bạch Tuyết là một lời hứa và một lời hứa thì luôn hợp lý. Chỉ cần chờ đợi thôi nụ hôn kiểu gì cũng tới. À, vẫn có những cô nàng đi kiếm tình yêu chứ không ngồi ôm chiếc giày đợi, nhất là giày thủy tinh. Đó là cô bé Gerda bước vào giang sơn mênh mông với đôi chân trần để tìm người bạn Kay, tù nhân của Bà Chúa Tuyết. Cô bé đã gặp bao gian khổ và kiên cường vượt qua trùng trùng trở ngại, đến cuối cùng khi đôi bạn đã gặp lại nhau, một thời gian rất dài đã trôi qua. “Đồng hồ điểm tích tắc, kim thì quay, nhưng khi bước qua cánh cửa, họ nhận ra bản thân đã trưởng thành.” Tôi thuộc lòng đoạn kết và khi mama kể, tôi đọc lên những câu cuối. Tôi thích cái khoảng thời gian mà chúng gợi lại, tương lai mà chúng báo trước, song cuộc sống dường như quá dài, và tình yêu xa xôi biết bao! Khởi hành được chưa? Những cô gái có tự mình bước đi trước không? Không, chờ đợi thì hơn, như mama lén nhìn chú André phía sau bức màn: chú ấy đã đến, cái khoảnh khắc mà chú ấy đến, trăm năm bỗng hóa hiện tại.

Chị Claude không thích truyện cổ tích cho lắm. Chị chê tôi là đứa con nít. Ở chỗ của ông bà, chị ấy hay nhốt mình trong phòng làm việc với Corinne, một người chị họ mà papa đặt biệt danh là Đuôi Sam vì chị luôn thắt bím và không béo bụng. Hai chị cố đẩy tôi ra nhưng tôi vẫn đi vào. Chị Claude và chị Corinne lấy từ kệ sách ra quyển bách khoa toàn thư Quillet và tìm kiếm những từ bẩn thỉu như: chim, cu, bướm, không có những từ đó trong quyển từ điển, thật tốt cho hai chị! Chỉ có từ “zizi”: “Một loài chim nhỏ màu xanh xám phổ biến ở nước Pháp.” Một màu sắc thật lạ lùng! Xanh, chúng tôi có thể đoán được, nhưng còn xám thì...? Còn từ “bướm”, không có ai ngoài tôi và chị Claude biết từ này. Khi tôi nói cho Jeannine, cậu ấy nhún vai: “Cậu muốn nói là ‘cô bé’ ấy hả?” Corinne đính chính: “Là âm hộ.” Ginette nói: “L*n.” Có vẻ như chẳng ai dùng cùng một từ để diễn tả cái đó, cũng như sự vắng mặt của cái đó.

Sau đó, khi đọc từ “giới tính[1]” trên mẫu đơn của cha tôi để lại trong phòng khách - ông ấy đánh vào ô “nam”, bên trên ô “nữ” - tôi tra từ điển, trong đó cắt nghĩa từ “giới tính” là giao hợp, có gốc từ tiếng Latinh là “secare”, có nghĩa là “cắt”, và là gốc của những từ khác như động từ “xẻ[2]”, “chia[3]” và từ “kéo cắt dây[4]”. À hiểu rồi, thì ra người ta phải cắt “cậu nhỏ” của con trai để biến chúng thành con gái. Nhưng ở đâu và khi nào? Chắc nó đau kinh khủng, chắc nó chảy máu nhiều hơn cả rách đầu gối khi ngã xe, dù chỉ để lại một vết sẹo nhỏ nằm giữa hai đùi. Nhưng dù thế nào thì tôi cũng không thể nhớ. Và những ai đã giữ nó, tại sao? Ai chọn làm vậy? Chắc chắn một điều không phải là cha tôi, dù gì thì một bé gái là một bé trai bị thương. Chút nào đó giống Jacques khi cậu ta tháo bàn tay bị đứt lìa của mình. Tội lỗi gì khiến một cậu trai phải trở thành một cô gái? Tôi không có câu trả lời, tôi đã bị cắt mất cái vòi. Tôi chẳng nhớ mình đã từng là con trai bao giờ, nhưng đâu đó, sâu thẳm trong tôi, nó không làm tôi ngạc nhiên. Đôi khi tôi thấy mình giống như một cậu bé. Không hoàn toàn giống song cũng chẳng hoàn toàn khác biệt, ngoại trừ màu hồng và những chiếc váy. Họ lanh lợi, hoạt động nhiều, cười thành tiếng. Nhưng tôi, tất cả những gì mà con trai làm, trừ đứng tè (vẫn chưa), tôi đều có thể làm được, chỉ là không muốn mà thôi.

Tôi đọc những khi cảm thấy cô đơn, và tôi đã đọc rất nhiều. Những câu chuyện lấp đầy tâm hồn tôi, rồi tôi kể lại cho búp bê nghe. Câu chuyện tôi thích nhất là Công chúa nhỏ, kể về cuộc đời của Sara, một cô bé dễ thương và thông minh lớn lên trong một ngôi trường nội trú nữ sinh dành cho nhà giàu. Sau khi cha qua đời, em mồ côi và nghèo khó. Bị đuổi khỏi ngôi trường mà em là học sinh giỏi nhất, em sống trong căn gác xép và phải đi xin ăn, cho đến một ngày bỗng nhiên căn gác xép của em được lấp đầy bằng những vật dụng xinh đẹp, những bữa ăn ngon, một ngọn lửa ấm áp bùng cháy trong lò sưởi. Sara không hiểu bằng cách nào mà những điều kỳ diệu này đến với mình - qua cửa sổ hay mái nhà? - và tôi cũng không biết. Em có một ân nhân - ta sẽ biết ở đoạn kết - hiển nhiên đó là một người đàn ông. Đêm đến, tôi mơ mình là công chúa nhỏ. Hay đúng hơn, vẫn là giấc mơ ấy, tôi bắt đầu mơ ngay khi còn tỉnh táo và mơ một lần nữa trong giấc ngủ say. Tôi sống trong một căn nhà thoải mái - không phải lâu đài - tôi là nàng công chúa thường dân, và hễ mỗi lần mở tủ, tủ đồ hoặc tủ lạnh để lấy ra thứ gì đó, ngay tức khắc vật đó sẽ được thay thế bằng thứ khác, thậm chí đẹp hơn, mọng nước hơn, phù hợp với mong ước của tôi hơn. Mỗi đêm tôi xúng xính trong những bộ váy mới, ăn bánh trứng đường và kẹo ngọt, mang đôi giày bóng loáng. Giấc mơ này đồng hành cùng tôi suốt thời thơ ấu, nó gạt đi nỗi lo lắng: tôi không thiếu thứ gì và được phỉ nguyện.

Những khi không đến trường, tôi hay qua nhà bà, tôi chỉ cần bước qua một cánh cửa. Bà hay ở nhà vào mỗi sáng, trái lại mẹ của bà (tức bà cố của tôi) sáng nào cũng ra cửa hàng. Bà cố tới tiệm nước hoa lúc chín giờ, bà cố là chủ và có hai cô nhân viên, trong đó Renée thi thoảng được mời đến nhà tôi dùng bữa vào Chủ nhật. Tóc bà cố đã bạc, phản chiếu ánh tím. Chẳng ai thấy lạ khi mà trong số tất cả những cô gái trong nhà, qua bốn thế hệ, người lớn nhất là người đi làm kiếm tiền. Cha tôi không thích bà cố cho lắm, và cố cũng chẳng ưa gì ông, tôi không biết lý do tại sao, nhưng ông hay đưa cố ra làm tấm gương khi chúng tôi ngồi cùng bàn. Nhiều lúc thậm chí ông còn làm mama khóc, nhất là khi mẹ vừa sắm một thỏi son mới. Ông ấy nói với tôi và chị Claude là nhất định sau này phải có một công việc giống như bà cố - thợ làm tóc, giáo viên, y tá, bất cứ nghề gì chúng tôi muốn - song điều quan trọng là: đừng ở không vặn vẹo ngón tay suốt cả ngày - ông vừa nói vừa liếc nhìn mama - nếu mà thế, chúng tôi không phải con gái của papa. Mama, phải, nếu như tôi hiểu rõ thì ông ngoại Maurice đã tặng mẹ căn hộ, xe hơi, đã mua phòng khám làm quà cưới - phòng khám nhỏ nhất Rouen, khách hàng đã có, dù gì nó vẫn được gọi là của hồi môn - tôi học được từ này từ bà ngoại, sau này tôi gặp nó trong một tác phẩm của Molière[5]: Người ta cho con gái tiền để dễ dàng tìm được lang quân hơn. Tôi hỏi: “Nhưng làm sao biết được đó là vì tình yêu hay vì của hồi môn?” Bà ngoại đáp: “Cái này không loại trừ cái kia.”

Mama là cô gái của papa, như trong truyện cổ tích, những ông bố làm vua. Chị Claude và tôi, khi chúng tôi kết hôn sẽ không có bất cứ thứ gì, đó là sự khác biệt. Chúng tôi sẽ chẳng là con gái của ai cả. Không có của hồi môn. Ta sẽ chẳng biết được vị hoàng tử thú vị ấy làm nghề gì, tuy nhiên chàng ta sẽ chẳng chọn một cô gái vận váy ngủ trong khi chờ chàng ta đâu. Người đẹp ngủ trong rừng, thật nhảm nhí! Chỉ có trong giả tưởng. Đồ Bụng Bự sẽ không có tủ lạnh ma thuật tự làm đầy. Hiểu chứ? Hiểu. Hứa chứ? Hứa. Mặt khác papa được hưởng lợi từ số tiền mà người ta trao cho con gái, thành ra ông ấy không logic cho lắm. Ông từng nói “tiền không mua được hạnh phúc nhưng nó góp phần tạo nên hạnh phúc”. Dù vậy, ông ấy có vẻ không được hạnh phúc lắm. Chúng tôi sẽ được yêu thương vì chính mình khi đã trưởng thành. Hay sẽ chẳng bao giờ? Những câu hỏi ấy khiến tôi day dứt: không tiền, không tình, phải làm sao? May thay, có những giấc mơ. Và hơn hết, papa biết gì về tương lai bị nhốt trong con thuyền Nautilus của chúng tôi?

❀

Như ông tôi chẳng bao giờ ở đây - ông có một nhà máy sản xuất nhựa và nó ngốn rất nhiều thời gian, sau đó ông điều hành một câu lạc bộ bóng bầu dục. Căn nhà này thuộc về chúng tôi, những cô gái. Bà ngoại tôi có một lịch trình thường nhật hết sức nghiêm ngặt. Mỗi ngày, sau khi ăn sáng bà làm việc nhà, dọn hết phòng này sang phòng khác với cái chỗi lông và giẻ lau màu cam. Bà có thể mướn người giúp việc, nhưng rồi bà phải làm gì vào buổi sáng đây? Tôi ngưỡng mộ sự đúng đắn ấy và tính kỷ luật của bà cuốn hút tôi đến mức phát sợ: Phải chăng khi lớn lên tôi phải làm cái điều tương tự đó? Lặp đi lặp lại những việc tương tự không ngừng, trong khi cuộc sống bên ngoài vẫn tiếp diễn? Cái thói quen ấy của ngoại rất vững vàng, bà biết phải làm những gì, thấy được những lợi ích gì, và tôi cũng vậy. Mọi thứ sạch sẽ, ngăn nắp cứ như được làm mới mỗi ngày, tinh tươm. Bà gom hết cát bụi, thứ mà sau này chúng ta sẽ trở thành - cha xứ đã đọc nó trong giáo lý: “anh em là cát bụi và anh em sẽ trở về với các bụi”, không ai có thể thoát khỏi chuyện đó, cha nói thế, còn bà ngoại tôi thử làm ngược lại. Bà quét sạch cái chết bằng một cái hất tay, hất bay hết các xác chết nằm trên nóc tủ. Bà duy trì sự sống. Mặt khác tôi tự nhủ với nỗi lo sợ, ngộ nhỡ bà chết thì việc này sẽ dừng lại. Ai sẽ tiếp nối nhiệm vụ bất khả thi của bà đây? Bản thân tôi không muốn tiếp quản. Bà không bao giờ yêu cầu hay sai bảo tôi phụ bà, cũng không dạy tôi làm việc nhà. Những nàng công chúa có một số mệnh khác, ở thế giới bên ngoài, như những người đàn ông. Tôi vừa lẽo đẽo theo bà vừa kể chuyện cho bà nghe, bà thích lắm, thậm chí thi thoảng bà nói với tôi rằng tôi đúng là một đứa con gái, con vẹt thực thụ.

Khi mà đã nói đủ rồi, tôi ra ngoài tìm mama. Bà ấy cũng đang làm việc nhà, nhưng ít hơn. Bà ấy không đi xung quanh các góc, ở tuổi hăm tám, cuộc sống của bà thật sự đang ở một nơi khác. Bà ấy bắt đầu nấu blanquette[6] hoặc một chiếc bánh tarte táo, thường tầm mười một giờ bà ấy ăn một lát thịt nguội, uống kèm một ly vang - một ly thắm đỏ, bà ấy nói vậy. Mẹ đợi chú André gọi giữa hai lần coi nhà - chú ấy làm bất động sản - chú gọi cho mẹ từ nhà một khách hàng để vợ chú không nghe được, mẹ cắt nghĩa cho bà ngoại, người sẽ tham gia cùng sau khi chải chuốt một chút. Mẹ rất bực khi chú ấy không thể nói chuyện yêu đương với mẹ, và rồi mẹ để những cái dĩa vào trong máy hát mặc cho papa không thích chúng tôi sử dụng. Ông nói chúng tôi sẽ làm hỏng nó thôi. Mẹ nhảy điệu twist trên nền nhạc Petula Clark và lôi cuốn chúng tôi nhảy theo, chị Claude và tôi, còn bà ngoại ngồi trên mép ghế xô pha hồng, nhìn chúng tôi với vẻ say mê, hoặc hân hoan, hoặc có lẽ muốn tham dự cùng chúng tôi - ngoại cũng chỉ mới bốn mươi tám tuổi. Mama cũng nghe Sacha Distel và Richard Anthony, Làm sao anh có thể sống trong thế giới vắng em, anh yêu em, anh yêu em hơn em tưởng, và sẽ chẳng bao giờ sống thiếu em, rồi mẹ bắt đầu nói về chú André và papa. Mẹ nói những điều không tốt bằng cách gọi ông là Matthieu, Matthieu bủn xỉn, Matthieu chẳng nói gì với bà, lãnh đạm trên... thi thoảng bà ngoại đảo mắt ra hiệu cho mẹ, ở trước mặt các con gái, nhưng mẹ vẫn tiếp tục vì nghĩ rằng chúng tôi không biết tên của papa là Matthieu, mẹ làm như chúng tôi ngu lắm. Một bài hát giai điệu lầm bầm mà tôi ghét vang lên: Thưa ngài, ngài cho phép tôi mượn con gái của ngài có được không? Tôi thấy lời bài hát thật ngớ ngẩn, người ta không thể mượn một cô gái như mượn sách ở thư viện được, vì cô gái không phải món đồ, mượn mà lại không trả - đoạn kết của các câu chuyện cổ tích đều như vậy. Ca sĩ tên Adamo, trong tiếng Ý có nghĩa là Adam. Tốt thôi, người đàn ông đầu tiên trông như một kẻ ngốc vậy, tôi khẳng định với bạn như thế.

Những khi không đọc, tôi chơi búp bê. Tôi đẩy xe của em ấy đi khắp các phòng. Bella có mái tóc vàng, đôi mắt xanh, em ấy giống tôi. Sinh nhật em ấy cũng trùng với sinh nhật tôi, tôi cho em ấy một chiếc váy và kẹp mái tóc xoăn của em. Một ngày, cha mẹ đến thăm nhà chú André và vợ chú. Vợ chồng chú có hai đứa con bằng tuổi chúng tôi - “một trai và một gái”, mẹ tôi nói với vẻ hơi đượm buồn. Tôi mang Bella theo. Christiane mười tuổi, bằng tuổi với chị Claude. Gilbert nhỏ hơn tôi, cu cậu còn phải nhờ người giúp mới đi vệ sinh được - bọn tôi, ba cô gái, cùng nhau đến xem, chúng tôi cười và cu cậu đỏ mặt. Cậu có một cái ga ra với thang máy cho xe hơi và một chiếc cầu trượt xoắn ốc, cậu thật sự không thích chiếc Simca 1000 màu xanh lao dốc với tốc độ tối đa, nhưng Claude lần nào cũng làm vậy. Christiane có những con búp bê đẹp hơn của tôi rất nhiều, chúng biết nói, biết cử động cánh tay - thậm chí có con còn đi tè nếu chúng ta đút nước cho nó. Điều kỳ lạ là chị ấy không được mang chúng theo bên mình mọi lúc. Chị phải xin phép mẹ, người nói “được” hoặc “không”. Nếu dì ấy nói “được” (thường thì khi chúng tôi đến chơi, dì sẽ nói “được”), dì mở cửa tủ bằng một chiếc chìa khóa lớn, và bên trong đó là một đại tiệc Giáng sinh: Những con búp bê tuyệt diệu, đứng thẳng trên giá, những con nhỏ hơn nằm trong một ngôi nhà nhỏ với những vật dụng xinh xắn, gương hồng, lọ hoa, lược chải tóc và đồ trang sức khá giống như giấc mơ của tôi. Mama của Christiane lấy ra một con búp bê, mỗi lần một con, và chúng tôi có thế chơi với nó trong một hoặc hai giờ, sau đó nó sẽ trở lại tủ. Christiane buồn nhưng mama của chị ấy vẫn khắt khe, “không được làm hư đâu đó”. Còn Gilbert, cậu bé có bóng, xe hơi, Lego và thậm chí cả xe đạp ba bánh trong phòng, bởi “như vậy sẽ mạnh mẽ hơn”. Những cô bé thì như con búp bê, mong manh, với chiếc váy dài đến bắp chân và không được lấm lem bùn đất. Một điều khác mà tôi nhận thấy nữa là khi Gilbert xì hơi, hai bố mẹ sẽ cười. Còn trái lại, nếu đó là chúng tôi, họ sẽ nói chúng tôi ở bẩn và phải tiết chế bản thân. Con gái thật dễ bị bẩn.

Từ dạo đó, gần như cuối tuần nào chúng tôi cũng đến chơi nhà vợ chồng chú André. Ngôi nhà của họ ở vùng nông thôn cách Rouen tầm mười lăm phút đi đường. Khi những con búp bê của Christiane bị nhốt, chúng tôi chơi con búp bê của tôi, nó mỉm cười với sự may mắn của mình, hoặc chúng tôi chơi đồ hàng với những lọ mứt mận. Thỉnh thoảng Gilbert lại làm khách hàng. Thằng bé thanh toán cho chúng tôi bằng một xấp tiền Monopoly[7]. Một Chủ nhật nọ, trước kỳ nghỉ lễ, tôi bỏ quên Bella trong phòng ngủ của Christiane. Tôi khóc thút thít sau xe vậy nhưng papa không chịu quay lại để kiếm nó, tôi phải đợi hai tuần để gặp lại Bella. Khi chúng tôi quay lại, ngay lập tức tôi đi tìm Bella trong tất cả các phòng. Tôi không tìm thấy nó, hẳn là mẹ của Christiane đã cất nó vào tủ cùng với những con búp bê khác. “Không”, dì ấy nói với vẻ điềm tĩnh. Dì đã đưa nó cho Hội Cứu trợ Công giáo, họ cần đồ chơi cho người nghèo. Phải học cách chia sẻ. Mama không nói gì, bà nhìn André. Papa có vẻ khó chịu, cộng với việc ông theo đạo Tin Lành, song ông cũng không nói gì. Chị Claude hỏi: “Tại sao dì lại không tặng đồ chơi của Gilbert?” Ôi, đôi khi tôi yêu chị mình biết bao! Người mẹ độc ác của Christiane quay sang tôi nói: “Đáng ra con phải chăm sóc cho con búp bê của mình tốt hơn. Con đã bỏ rơi nó. Đó là lỗi của con.”

Trên đường về tôi khóc rất nhiều, đến mức đang trong xe mà mẹ nói: “Thôi nào, đừng khóc nữa, chúng ta sẽ mua một con khác.” Papa bực dọc nói: “Mua, mua, lúc nào cũng mua. Sylvie nói không sai: con gái chúng ta không biết chia sẻ.” Mẹ yên lặng, bản thân bà phải chia sẻ chú André là quá đủ rồi. Tôi lại khóc, tôi không muốn một con khác, tôi muốn Bella cơ. Rất lâu về sau, tôi sẽ nghe lại chúng, những lời này, và cô gái bé nhỏ đang khóc đằng sau xe, người ta đã bắt cóc con búp bê bé bỏng của cô ấy. Học cách chia sẻ không phải là chuyện khó, dù bảy tuổi hay bao nhiêu chăng nữa. Học cách thua cuộc mới là khó. Có vẻ như các cô gái bị buộc phải làm những việc thấp kém sớm hơn, đảm nhiệm chúng thường xuyên hơn mà hiệu quả lại kém hơn. Sự ưu sầu là một điềm báo. Có lẽ họ từ chối bị áp đặt thất bại. Cũng có lẽ chúng tôi từ chối sự thất bại trước tiền định, kể cả khi chúng tôi biết điều đó.

Ngày thứ Năm, chúng tôi không phải đến trường. Và vì mama thật sự không muốn đưa chúng tôi đến sân quần vợt cùng bà, hơn nữa tôi biết rằng công chúa nhỏ trước khi mồ côi đã từng khiêu vũ, nên bà đăng ký cho chúng tôi vào lớp của thầy Martinet, lớp học nhảy có tiếng nhất ở Rouen. Những bài học rất khó, phải lặp đi lặp lại không ngừng những bước giống nhau, điều chỉnh tư thế. “Thứ tư, tôi nói là tư thế thứ tư”, thầy nói lớn, cây gậy trên tay trỏ vào một cánh tay khoanh không được tròn, một bàn chân cong, một đầu gối quá đơ. Tôi yêu kiều và giữ tư thế tốt. Tôi bước đi với một quyển từ điển Larousse có kèm minh họa trên đầu, mắt dán vào đôi mắt trong gương, cằm bất di dịch, “bất-di-dịch”, thầy Martinet nói. Tôi rèn luyện cái tư thế của nàng công chúa nhỏ để người ta sẽ thấy tôi kênh kiệu ra sao ở sân trường. Chị Claude dẻo người hơn tôi, chị ấy uốn vòng cơ thể và cười khi tôi bị té do sức nặng của cái mông kéo xuống. “Claude linh hoạt, còn Laurence duyên dáng”, thầy Martinet giải thích cho mẹ tôi, thầy muốn giới thiệu chúng tôi đến nhà hát Opéra de Paris. “Hai nàng sẽ trở thành những ngôi sao vũ công hoàn hảo”, ông tôi nói đùa và chúng tôi đã lặp lại lời khen. Opéra de Paris ư? Tôi ước được đến đó, có điều không phải với chị gái, mà với mẹ và bà thôi. Cuối cùng tôi mơ về nó nhưng đồng thời cũng sợ phải đến đó. Papa không muốn chúng tôi xem truyền hình, nhưng ở nhà ông bà tôi có thể lén xem gần như tất cả các tập của Tuổi hạnh phúc[8]. Đó là truyện nhiều kỳ về vũ công, cái kết có hậu song bọn con gái mới hiểm độc, đố kỵ làm sao! Có một đứa con gái sẵn sàng làm những trò hèn hạ chỉ để đổi lấy một vai diễn tốt. Chuyện về các cô gái hầu như đều thế, lúc nào cũng thế, đó là chưa kể vấn đề giữa chị em gái. Trong đám luôn có một một đứa nanh nọc, hoặc một đứa “miệng nam ô, bụng bồ dao găm”.

Nói về những câu chuyện, bà cố của tôi khám phá ra rằng nếu như con rể của bà, tức ông ngoại Maurice của tôi, về nhà muộn, điều đó không đơn giản chỉ vì bàn chuyện với kế toán của ông hay chỉnh đốn lại những trung vệ của đội bóng. Bà cố đã báo cho bà ngoại sau một cuộc điều tra nhỏ: đó là một ả mập tóc vàng thi thoảng đến cửa hàng mua bột gạo. Bà nhìn thấy ông ngoại Maurice đi ăn tối với ả ta ở quán bia ngay nhà ga, sau đó họ cùng nhau rời đi bằng chiếc DS của ông. Có vẻ như ả đang cố gắng vòi ông ngoại mua cho một quán bar-tabac[9]. Đó là lý do tại sao bà cố quyết định báo cho con gái mình. Bà ngoại hỏi với một giọng biến tông: “Ả ta có đẹp không? Ả bao nhiêu tuổi? Độc thân hay có chồng rồi? Mẹ nghĩ anh ấy có yêu ả không?” Bà cố nói rằng ả trông kệch cỡm với mái tóc vàng nhợt nhạt và chỉ muốn tiền của ông ngoại Maurice thôi. “Đó là một đứa gái nhảy, một con đĩ lẳng lơ.” - bà cố dùng những từ tôi không biết, tôi sẽ tra từ điển ngay khi có thể ra khỏi phía sau ghế xô pha mà không bị phát hiện, tôi đang nấp ở đó cùng với nàng Barbie của mình - “con điếm, con đĩ, gái ngành”, và bà ngoại khóc thút thít mà dường như không hiểu được liệu mối nguy đó có nghiêm trọng hay không, liệu chồng bà có đề nghị ly hôn hay không. Bà cố nhún vai và kết luận: “Nghĩ cái quái gì thế? Chỉ vì tôi nói đó là một con ả sao?”

Ở lớp thầy Martinet, những cô bé phải thật duyên dáng, thậm chí họ phải xin xỏ lời khen ngợi và vừa tự cười trong gương vừa tạo dáng. Tôi cũng không ngoại lệ, lưu ý, bởi vì tôi phát cuồng với chiếc váy xòe màu hồng nhạt, chất vải tuyn kỳ thực rất bắt mắt, như một chiếc mũ tiên, và sự mềm dịu của đôi giày múa ba lê với chất liệu sa tanh (nàng Barbie của tôi cũng có một đôi tương tự, em trông đẹp hơn tôi rất nhiều, vì không có bóng của cái mông béo). Sau đó xuất hiện Julien. Cậu trai duy nhất, và những mama trong lớp nhìn cậu với cái nhìn kỳ lạ. Cậu bé nhút nhát, mảnh khảnh trong chiếc áo chẽn và chiếc quần bó màu xám chồi lên một cục nhỏ như của thầy Martinet, thầy thường gọi nó là dấu chấm phẩy - một cái tên nữa cho cái đó của họ, tôi ghi nhớ lại. “Julien, bảo vệ dấu chấm phẩy của mình đi!” thầy ấy hét khi chúng tôi đưa chân lên và cười một tràng đáng sợ. Nó không to như cục u ở giữa hai chân của các vũ công nam trong buổi biểu diễn cuối năm dành cho người lớn, tôi và chị Claude như chết lặng khi thấy, dường như nó chẳng phải cái đó mà chỉ là một chiếc vỏ bảo vệ cái đó. Những cô gái thì không có gì để bảo vệ. Bầu ngực của họ cũng nhô lên như vậy, song chúng không quá mỏng manh - họ mặc áo ngực, họ muốn được mặc áo ngực sớm, dù có gọng sắt, mà bà cố gọi là “cá kình”, không hiểu sao lại gọi vậy.

Julien không tập những bài giống chúng tôi, thầy giải thích rằng trong các vở ba lê cổ điển, chàng trai phải ở đó để bế cô gái, hỗ trợ, nâng cao cô ấy, “cũng giống như trong đời thường vậy”, thầy vừa nói vừa quay cái mặt nhăn nhó qua nhìn các bà mẹ, còn các bà mẹ thì cười. Bản thân tôi không hiểu nổi làm sao cậu bé này có thể nâng nổi cái đồ bụng bự như tôi, nhưng chúng ta cứ chờ xem. Bụng tôi bị ưỡn về trước, tôi đã uốn cong quá đà, mama dắt tôi đến gặp bác sĩ rồi tới nhà vật lý trị liệu (tôi nghe: người sẽ không ngần ngại - ngần ngại làm chuyện gì chứ?). Nhưng thầy Martinet không thấy được vấn đề, những gì là duyên dáng đối với khiêu vũ lại là tật ưỡn cột sống với khoa học, “đối với một nữ vũ công ba lê, uốn người là một điều rất tốt”, thầy vừa nói vừa đo sau lưng tôi. Một ngày nọ, vào kỳ nghỉ lễ Phục sinh, trước chiếc xe buýt đưa chị Claude và tôi đến hội trại, tôi thấy Julien vừa bấu lấy váy mẹ khóc sướt mướt vừa gào lên rằng cậu ấy không muốn đi. Những người khác thấy cậu ấy rên rỉ như một đứa con gái đang đùa giỡn vậy, trừ tôi. Đầu tiên, vì tôi là con gái, sau nữa là bởi tôi làm rất giống cậu ấy, tôi gào, gọi mẹ, cầu xin bà giữ tôi lại song chuyện đó diễn ra ở trong lòng, cái cảnh khốn quẫn đó được tôi giấu kín bên trong, thành thử không thể nhìn thấy được. Julien đã phô diễn hết nội tâm của tôi, nhạy cảm và thầm kín - tôi biết (tôi đã cố) rằng làm thế chẳng ích gì, nó chỉ gây phiền hà cho mama, người sốt ruột tới lúc thấy chiếc xe đến chở chúng tôi đi - hai tuần tươi đẹp không có chúng tôi, và hai tuần đằng đẵng không có bà. Một thầy dùng hết sức kéo Julien, cậu ấy vùng vẫy rồi đập mũi vào cửa kính, nước mắt đầm đìa. Tôi ngưỡng mộ cái dũng khí mà tôi không có, dũng khí bộc lộ cảm xúc, đồng thời khinh miệt nó, cũng không rõ nữa. Những giọt nước mắt của cậu ấy làm tôi phân tâm bằng nhiều câu hỏi về con trai: Phải chăng họ nhạy cảm mặc cho lời người ta hay nói? Có chàng trai nào mà với họ tình yêu còn quan trọng hơn niềm tự hào là một chàng trai hay không? Chúng làm tôi trăn trở đến nỗi khi trở về sau kỳ nghi, tôi đã kể cái cảnh đầm đìa nước mắt đó suốt bữa ăn, nơi tôi có quyền làm việc đó vì papa là người cấp tiến, ông cảm thấy bình thường khi những đứa trẻ nói chuyện ở bàn ăn. Ông phải biết những điều về con trai. Mama nhớ rất rõ chuyện Julien khóc, “À, bọn con trai bám váy mẹ, không hiểu là cái giống gì...” Kỳ thực bà không thể biết được cái cảm giác đó, nhưng rõ ràng, bà có thể tưởng tượng. Cha tôi vừa bóc cam vừa hỏi một cách lơ đễnh: “Thằng bé múa ba lê với tụi con hả? Chà, nó pê đan[10] mất...” Tôi ngồi đối diện với ông, hai mắt tròn xoe. Pê đan ư? Nó liên quan gì đến xe đạp sao? “Ý ta là nó sẽ thành một bà thím ấy...” Bà thím ư? Có liên quan gì đến anh em họ sao? “Không, bà thím có nghĩa là một người nào đó ẻo lả.” Ẻo lả? Tôi ham thích từ vựng. “Ẻo lả chỉ một người cư xử như một người phụ nữ”, cha tôi cắt nghĩa, ông luôn vui vẻ dạy cho tôi thứ gì đó. Tôi gật đầu tỏ ra rằng mình hiểu. “Như một người phụ nữ”, điều đó không tích cực cho lắm. Sau đó, tôi hầu như không có nhiều thời gian để tìm hiểu thêm về cách cư xử của Julien, cũng như so sánh chúng với dì Simone.

Một ngày nọ, khi chị Claude đang tắm, mama để ý thấy những vết hằn trên đùi của chị. Đó là vết roi mà thầy Martinet, một cái tên thật phù hợp, đã sử dụng và lạm dụng trên người của chị Claude khi chị không tuân theo mệnh lệnh của thầy. Mama không biết liệu điều đó có bình thường hay không (phải chịu đựng để trở nên xinh đẹp), hoặc liệu những bạo hành cơ thể vượt quá đặc quyền của một giáo viên không. Matthieu sẽ nghĩ gì về nó? Matthieu nghĩ là cái món blanquette quá mặn và chúng tôi phải dừng cái việc nhảy múa ngay lập tức, gã đó là loại đồi bại, tàn bạo. Theo tôi, Matthieu để tâm đến việc các con của mình không bị “bà thím” hơn. Nhảy múa là ẻo lả. Đàn dương cầm cũng vậy và ông ấy không muốn chúng tôi học nó. Có một buổi biểu diễn ở trường, và sau khi nghe tôi rất xúc động, vội vàng muốn biết làm thế nào để chơi như một quý ông; cha tôi khép mắt lại, có lúc, ông lắc mái đầu tóc xoăn, âm nhạc dường như làm ông khó chịu - ông có khác gì một bà thím đâu. Tuy vậy, papa vẫn hay nghe thể loại nhạc này, vào buổi tối, khi chúng tôi đi ngủ. Dương cầm, đại phong cầm, những thứ buồn bã. Dù sao cũng không giống nhau, papa không phải bà thím. Những khi không nghe nhạc, ông đọc tiểu thuyết trinh thám có những cô gái vận đồ tắm, một tấm bia ngắm bắn trên bụng và những cái tựa mắc cười: Không có cô nàng nào ở Panama, Cuộc ẩu đả ở Zanzibar, Con báo Bulgrie. Thỉnh thoảng ông đưa chúng cho ông tôi. Ông ngoại tôi cũng không phải là người ẻo lả. Khi còn trẻ, ông chơi cho đội tuyển bóng bầu dục của Pháp, thậm chí là thi đấu quốc tế. Trên những tấm hình ông ngồi xổm, một tay ôm quả bóng, ông có một cánh tay khá mảnh khảnh, không như những cầu thủ trụ cột có đùi to và chiếc hàm bạnh nhưng tôi không nói vậy. Giờ đây ông dẫn dắt câu lạc bộ Rouen. Khi có Giải đấu hữu nghị năm nước trên truyền hình, ông nhốt mình trong phòng khách cùng với hàng tá cựu tuyển thủ. Bà tôi thận trọng mang vào một khay đầy bia và đi ra ngay sau đó. Thỉnh thoảng, nhiều tiếng la hét phát ra từ căn phòng đầy khói, tiếng phản đối dữ dội, tiếng kêu la vui sướng và càu nhàu. Qua lớp cửa kính, tôi thấy những cái bóng thình lình duỗi ra, bật khỏi xô pha, giơ tay lên, nốc hết một chai bia vào họng. Có khi, kính bị vỡ, thảm bị ố vàng. Bà cố ở dưới bếp lầm bầm một số câu không hay. Tôi vẫn đứng trân ở hành lang. Bà ngoại dặn tôi: “Tốt hơn hết là đừng vào.” Tôi chẳng có tí hứng thú nào.

❀

Dù sao đi nữa, cái sự nghiệp nghệ thuật của tôi đã sa sút vào khoảng năm tám tuổi: tôi không được nhảy cũng không được chơi dương cầm, thế nhưng tôi luôn có quyền được đọc. Không phải truyện tranh, tuy nhiên trừ Astérix, để học tiếng Latinh, trừ Lucky Luke bởi lẽ chàng cao bồi không phải là bà thím. Và Tintin, đó đã là một tác phẩm kinh điển rồi - nghĩ lại thì anh ta có chút gì đó hơi bà thím, còn thuyền trưởng Haddock, người uống rất nhiều rượu whisky, hẳn là một người đàn ông. Chị Claude không buồn khi thôi học khiêu vũ, chị ấy thích kịch nghệ hơn. Vào Giáng sinh, chị đặt một bộ võ phục của Thierry la Fronde và tôi cũng có cho mình một bộ váy áo cùa Isabelle; chị bắt chúng tôi tập những phân đoạn mà trong đó chị giải cứu tôi thật đúng lúc và để cho người ta hôn lên má bằng vẻ hợm hĩnh vừa chỉnh lại bím tóc vàng giả của tôi. Jean-Claude Drouot thật bảnh trong chiếc quần bó sát, chị tôi cũng vậy, dù chị ấy chả có cái gì ở giữa hai chân. Thỉnh thoảng, để quấy rầy chị, tôi hát: “Therry la Fronde thật đần thối, với cái ná cao su mà y mua ở Prisunic, bốn trăm đồng, bốn trăm đồng.” Những khi ở nhà một mình, tôi ủ rũ mặc lại bộ đồ khiêu vũ màu hồng và đứng trước gương. Tôi sẽ chẳng bao giờ là nữ minh tinh ba lê nữa. Tuy nhiên, niềm đam mê khiêu vũ của tôi mờ dần đi vì một buổi biểu diễn vào cuối năm sơ cấp một. Theo biên đạo múa, vài cô nàng sẽ hóa trang thành bông hoa, họ vận bộ váy hoa màu hồng, còn người khác như Jeannine và tôi vận trang phục cánh bướm. Phải chi được lựa chọn, tôi thích trở thành một bông hoa hơn, đẹp hơn và ít di chuyển hơn, chúng tôi vươn mình theo ánh nắng ban mai trong bộ đồ cánh hoa; nhưng dù sao tôi cũng hãnh diện về bộ đồ mình đang mặc, da sắc và bóng bẩy, bà cố đã may nó bằng tấm rèm cửa vải sa tanh, chỉ có râu là được cô giáo làm bằng dây sắt và gắn trên đầu chúng tôi. Chúng tôi chao lượn quanh những đóa hoa hồng, chao nghiêng về phía họ, sau đó tiếp tục xoay vòng trước mặt phụ huynh và các bạn dưới sân. Bỗng dưng bộ râu của tôi và Jeannine bị mắc vào nhau, chúng tôi vùng vẫy, gồng mình thoát ra nhưng vô ích, những con bướm lại trở thành những con sơn dương, trong khi biên đạo múa không biết phải làm sao, cuối cùng cô giáo đành di tản chúng tôi xuống cuối sân khấu, nơi cô để chúng tôi bối rối trước nụ cười của những bậc phụ huynh cùng với tiếng khúc khích của các cậu trai ngồi hàng đầu. Sự xấu hổ làm tôi lặng người, sự nhục nhã là một phát kiến, là một cảm giác dày vò. Những cậu trai cười và tôi không cảm thấy gì. Nó sẽ dai dẳng nhưng sẽ không trở lại. Những giấc mơ của tôi bỗng xuất hiện những đứa con trai cười khúc khích. Tôi đã ở đó dưới ánh mắt của họ, tôi ở đó dưới ánh mắt của chính tôi, bên ngoài cơ thể, tôi thấy một cô bé đang vùng vẫy trong sự bất lực, cúi đầu, vỗ cánh, tôi thấy cô bé ấy đang vật lộn với chiếc lồng, không thể tự giải thoát cho bản thân, hai lần, ba lần, rồi chậm lại, rồi bỏ cuộc. Phải chăng đây là số phận chung của những con bướm và những cô gái?

[1]

Nguyên văn: sexe.

[2]

Nguyên văn: scier.

[3]

Nguyên văn: sectionner.

[4]

Nguyên văn: sécateur.

[5]

Molière (1622-1673): nhà thơ, nhà viết kịch, diễn viên người Pháp, được coi là nhà hài kịch vĩ đại nhất thế kỷ XVII.

[6]

Blanquette là một món ăn truyền thống của Pháp, gồm có thịt bê nấu với cà rốt, tỏi tây, hành tây, nấm và xốt kem.

[7]

Monopoly là một loại tiền giả trong boardgame cùng tên. Ở Việt Nam, Monopoly thường được biết tới với tên gọi “Cờ tỷ phú” hoặc “Cờ triệu phú”.

[8]

Tuổi hạnh phúc (L’Âge heureuse) là tên một chương trình truyền hình nhiều tập của Pháp, do Philippe Agostini đạo diễn, dựa trên tiểu thuyết Côté jardin, Mémoires d’un rat của Odette Joyeux. Chương trình được phát sóng lần đầu trên kênh ORTF năm 1966.

[9]

Quán giải khát có bán thuốc lá.

[10]

Nguyên văn: pédale. Đây là từ lóng chỉ người đồng tính.

4

Tôi thấy cô bé ấy, tôi nhủ lòng. Theo thời gian, tôi đồng nhất mình với cô bé như là một hình ảnh phản chiếu trong gương, nhưng mọi chuyện lại xảy đến với một cô bé khác, nếu không tôi sao chịu thấu. Cô bé bước ra từ chuồng thỏ, cô vừa luồn cho chúng những đọt cà rốt qua hàng rào của cái chuồng. Cô vận chiếc quần đùi kẻ sọc và áo sơ mi hồng. Tôi chẳng dám chắc cô bé ấy bao nhiêu tuổi, tôi đoán tầm chín tuổi: đó là mùa hè đầu tiên ở La Chaux mà không có ông ngoại Maurice của cô, trước đây điều đó sẽ không thể, khi ông còn sống, không ai dám. Chuyện cũng không xảy ra sau này vì năm mười tuổi cô bệnh liên tục, đó là năm mà làn da của cô than vãn, năm mà cơ thể cô than vãn.

Ông ngoại có một người anh cả tên Félix, cô gọi ông là ông cậu giống mẹ mình vậy. Cô chỉ gặp ông vào những dịp lễ lớn ở La Chaux, khi tất cả mọi người, già trẻ lớn bé sum họp: đó là “cái nôi của gia đình”, họ nói thế, và mỗi lần cô lại mường tượng mình ở giữa mọi người, o ép trong chiếc xe nôi như con búp bê. Cô không thích ông cậu này cho lắm, ông có vẻ kỳ quặc, nhưng ông lại đến chơi bài tây vào mỗi tối. Nằm trên giường cô nghe thấy trong đêm muộn tiếng của họ, những người lớn, họ cười và la hét dưới ngọn đèn bếp, cô có thể thấy họ qua vết nứt trên khung cửa tồi tàn. Khi mẹ cô ở đó, bà luôn thắng, bà là một thần bài. Và sau đó ông cậu đem đến cho họ bí xanh và rau diếp từ vườn nhà mình.

Ông vẫy tay gọi cô đến gần mớ xà lách, phải, ông sẽ nhờ cô đưa một búp cho Marcelle. Cô biết rằng không nên gọi thẳng tên Marcelle, gọi thế là sai tiếng Pháp, nhưng cô sẽ không bao giờ nói với ông cậu, điều đó sẽ làm ông khó chịu. Marcelle, đó là bà ngoại của cô, từ lúc trở thành góa phụ, bà đen nhẻm, ít cười và ăn như mèo. “Lại đây nào, Lolo”, ông cậu nói. Ông vận bộ đồ lao động, mang đôi ủng cao su và đôi tay lấm lem bùn đất cầm cái xẻng. Cô đóng chuồng thỏ, tiến lại gần. Ông bảo cô chọn xà lách, cô chỉ tay vào cây đẹp nhất, chưa bị sên ăn. Ông ở phía sau cô, cắm cây xẻng của mình xuống đất cách chân cô mười xăng ti mét, cán cầm cao quá đầu cô. Cô trộm nghĩ về cây cọc mà ông ngoại mình đã vót, mỗi mùa hè ông đều vạch lên nó để xem cô đã lớn được bao nhiêu.

Ông cậu chạm vào mông cô, cô muốn quay lại, chẳng lẽ ông cũng muốn chế nhạo cô bé sao? Lẽ nào ông cũng biết Claude gọi cô bé là Mông Béo? Nhưng cô không thể, ông túm chặt lấy gáy của cô giống như Thérèse lột da con thỏ, kéo tấm da ra, máu hòa vào với bộ lông bê bết. Ông dí mũi của cô vào sát bức tường của chái nhà, bàn tay vẫn túm chặt phía sau gáy của cô, bàn tay còn lại tháo cúc quần của cô và luồn vào trong quần lót. Ông ta nói: “Đây, con vẫn chưa có lông,” thọc ngón tay vào giữa hai chân mà ông ráng sức banh ra, “sắp đến rồi”. Cô mất thăng bằng, cô sẽ ngã nếu ông không giữ lại. “Con thích vậy không, hả? Đứa con gái nào cũng thích vậy hết,” ông ta vừa đẩy vào giữa hai mông cô vừa làu bàu. Cô cảm thấy dọc sống lưng con dao mà Thérèse rạch da thỏ, một cái máy kéo bắt đầu chuyển hướng phía cuối con đường, những ngón tay ngoắt lại giữa hai đùi khiến cô bị đau rồi rút ra một cách tàn bạo, gài lại cúc quần. Bàn tay đầy bùn của ông ta nhuốm những vết nhơ màu nâu. Ông nâng cô lên trên thành của bức tường đang xây dở.

“Đợi ta ở đây.”

Tim cô đập mạnh như một con thỏ trước khi chết, như muốn vỡ tung dưới làn da ấm áp.

Cô chờ.

Không được làm trái lời ông cậu.

Ông ta sẽ buồn lòng.

Ông ta sẽ tức giận.

Bức tường cao.

❀

Cô chờ.

❀

Ông ta trở lại, cô vẫn ở yên đó. Bắp chân cô run lên trong ánh nắng. Ông ta đi uống cà phê ở chỗ Thérèse, ông đưa cô theo, ông nhấc cô lên và đặt cô xuống như một cái xẻng. Cô đi bên cạnh. Đôi chân mang cô bé đi. Ở trang trại với Thérèse, cô sẽ không bị nguy hại gì.

Thérèse đang đứng trong phòng sinh hoạt chung, cô ấy đang đun ấm bình cà phê trên bếp củi lớn. Roger, chồng cô, vừa đậu xe kéo trong nhà kho và ngồi một cách nặng nề lên băng ghế. Bộ đồ lao động của chú ấy bám đầy phân khô. Chú Roger có một đôi má đỏ tía. Chú nhìn cô nhưng không cười. Thérèse nói: “À! Lolo đến với ông Félix hả! Ông đến đây uống rượu hả?” Cô ấy cười, nụ cười sún răng. Còn có Nicolas, con trai lớn, với vợ của anh ấy, người phụ giúp trong chuồng gia súc và không thích trẻ con đến xem chị ta vắt sữa.

Cô bé muốn lại gần Thérèse bên đống lửa, cô gặp Thérèse ít hơn kể từ khi Thérèse “ấy hoàn toàn” - cô không biết chứng bệnh này là gì, nhưng nó khiến cho mấy con bò ở lại dưới đồng cỏ. Cô không còn thời gian để đi quanh bàn nữa. Ông cậu kéo tay cô, bắt cô ngồi cạnh ông ta trên băng ghế đối diện mọi người và một lần nữa cho tay vào trong quần lót của cô, vào giữa hai đùi, để yên đó. Những người khác chết lặng và nhìn vào bàn tay đưa xuống, rồi nhìn vào mặt cô. Cô không dám cử động. Nếu người lớn không nói gì thì mọi chuyện vẫn bình thường, cây xà lách đặt trước mặt cô trên bàn, có đất bám trên. Ông cậu Félix điềm tĩnh ngồi uống cà phê, nhỏ vào đó một giọt rượu bằng tay trái, trong khi tay phải đặt trong quần lót của cô như thể đó là túi quần của ông vậy. Những người lớn khác đều không để ý đến ông, họ nhìn chăm chăm vào cô bé. Con tiểu quỷ, ánh mắt họ nói lên điều đó. Ngay cả Thérèse cũng bộc lộ một cái nhìn khác, một vẻ khó chịu mà cô chưa bao giờ thấy ở Thérèse, như con dâu của Thérèse vừa cười nhếch mép vậy. Họ đánh giá cô không tốt, cô thấy rõ. Nếu nó tồi tệ như vậy thì tại sao họ lại im lặng? Cô không biết cười với ai nữa. Balto đến ngửi đầu gối của cô, kéo dây giày của cô. Việc ngất đi sẽ cứu lấy cô. Nhưng không. Buổi chiều vẫn tiếp tục. Cô là một con búp bê êm ái ngồi trên băng ghế, một bàn tay sờ soạng bên trong quần lót trước mặt tất cả mọi người. Sự xấu hổ hòa một chút mùi cà phê. Nỗi sợ hôi mùi của chó. Cuối cùng, ngay trước cửa nhà, ông cậu đuổi cô đi bằng một cái tét vào mông “đi về nhà của mày liền”, với giọng điệu của một người mà cô đã làm phiền đủ rồi. Thérèse lau khăn bàn mà không thèm ngước mắt nhìn. Roger đội chiếc mũ lưỡi trai lại lên đầu, vừa nhìn vào mấy cái cúc quần vừa xoa gáy. Trên đường về nhà bà mình, cô cố tình đi vào những bụi cây tầm ma, cô nhảy vào, giẫm nát cây xà lách mà từ đó máu xanh tuôn trào.

❀

Cô không còn muốn vận quần đùi, không còn đi xem thỏ nữa, cũng chẳng muốn ăn rau, người ta mắng cô. Một sáng nọ, cô đi vào phòng của bà mình và kể tất cả cho bà nghe. Người bà ngừng quét, ngồi xổm xuống ngang vai cô và nói: “Nghe bà, những gì con vừa kể, tốt nhất đừng bao giờ kể lại, hiểu không? Đừng bao giờ.” Những chiếc chăn lông màu vàng lớn trên giường được kéo đều bốn góc, không một nếp nhăn, hẳn bà đã dành nhiều thời gian cho nó. Đồ nội thất bằng gỗ sáng bóng, người ta có thể thấy mình trong đó. Từ “đừng bao giờ” nặng như chiếc tủ đứng. Bà quay lại với chiếc giẻ lau, chà, chà, bà sẽ chà hết những thứ rác rưởi này.

Vào buổi tối hôm đó, họ không chơi bài tây. Mama ở đây, cùng bà ngoại và bà cố. Ngồi quanh chiếc bàn tròn ở trong bếp, còn có Luce, một người chị em họ của bà ngoại sống ở cuối làng, sau đó là bà thím Berthe, một trong những người chị em của ông ngoại (cô đột nhiên hiểu ra), một bà thím hông hề ẻo lả thậm chí bà còn có cả cơ bắp nữa. Đó được gọi là hội đồng gia đình - đúng hơn là hội đồng phụ nữ, cô tự nhủ, vì cha cô ở Rouen, ông chẳng bao giờ xuống La Chaux cả. Bà ngoại cô hẳn đã tóm tắt tình hình rồi vì không ai bắt bà kể lại chuyện gì đã diễn ra.

Có vẻ như chuyện xảy đến với gia đình là một cái gì đó khó chịu cho gia đình, chứ không phải xảy đến với cô và khó chịu cho cô. Mẹ cô chỉ hỏi cô có đau không, có chảy máu không, song không tìm cách khẳng định chuyện đấy. Mẹ trông không có vẻ lo lắng vì quá quen với điều đó. “Ông ấy sẽ chẳng bao giờ làm tới cùng,” bà thím Berthe vừa nói vừa véo mũi đứa cháu gái. Bà ấy nhìn như thể đang cố đánh giá xem có gì bên dưới chiếc áo ngủ màu hồng của cô, cái nhìn của bà ác ý như Thérèse hôm đó vậy. Claude rời khỏi bếp ngay khi chị hiểu rằng đây là chuyện của Mông Béo, chị vừa chơi trong phòng ngủ vừa lầm rầm hát, mọi người nghe thấy tiếng quân cờ va chạm, thi thoảng chị ném mạnh xuống sàn. Mama la: “Nhỏ thôi, Claude, chúng ta không muốn nghe thấy tiếng đó nữa!” - “Chắc chắn là ông ấy không làm tới cùng” (tới cùng cái gì cơ?) bà ngoại cô nói. “Lão ta mân mê con bé. Lão phải dừng lại.” Người chị họ của bà ngoại tiếp lời: “Đó là tại vợ của lão. Từ khi Jocelyne ấy hoàn toàn.” (Ấy hoàn toàn? Giống Thérèse sao? “Ấy hoàn toàn là sao ạ?” cô thì thầm với bà cố, người ngồi đan từ nãy giờ mà vẫn chưa mở miệng. “Là khi người ta tước đi tất cả của con,” bà cố trả lời - cử chỉ lơ đãng chỉ vào bụng dưới. Cô túm chặt chiếc áo ngủ giữa hai đùi, cô muốn ói. “Nhưng không phải con đâu, ngốc ạ. Thôi nào,” bà cố vừa nói vừa vỗ vào tay cô. “Chỉ những bà già thôi.”) “Từ sau cuộc phẫu thuật, bà ấy chẳng muốn nghe gì nữa, với chồng bà ấy đó là sự lãnh đạm mỗi đêm, nên lão ta bức bối là đúng rồi. Đàn ông là lũ xung xăng khát tình, chúng ta không thể làm gì được. Bọn họ phải làm mấy cái thú nhục dục.” - “Rồi, chúng ta phải làm gì đây, hả?” Bà Thím Berthe nói: “Tôi sẽ đi nói chuyện riêng với anh trai tôi. Tôi sẽ bảo anh ấy dừng lại. Còn con, Lolo, không được nói lời nào, con hiểu chứ? Chuyện xấu ở trong nhà. Con quên đi, được chứ? Mọi người giữ mồm giữ miệng. Nếu chị dâu tôi phát hiện ra thì đúng là một điều kinh khủng cho chị ấy, người chị đáng thương... chị ấy không đáng bị như vậy.”

Mama cùng cô đi vào phòng, kéo cô ngồi vào giường và hôn lên trán cô một cái thật lâu. “Sẽ ổn thôi, con yêu. Giờ thì ngủ thôi.” - “Còn con dao nữa mẹ ơi, mẹ không nói về con dao của ông cậu. Nếu ông cậu biết con đã tố cáo ông ấy, liệu ông có đâm con không?” - “Đó không phải là con dao đâu, dừng lo lắng. Con sẽ không sao đâu, Lolo của mẹ. Điều duy nhất mà con phải làm là tránh mặt ông cậu. Khi nhìn thấy ông, con phải đi chỗ khác ngay, nghe chưa? Như vậy, ông cậu sẽ để con yên, và bà dì Jocelyne sẽ không biết gì về chuyện đó.”

Cô nói dạ, thưa mẹ, đôi mắt khép dần dưới nụ hôn. Ngay khi đèn vừa tắt, Claude nói: “Chà, mày muốn gây chú ý hả? Tao cũng từng bị lão ta mò mẫm, và tao không làm lớn chuyện. Đó chỉ là một lão già đáng ghê tởm. Mày thậm chí còn chưa có ngực nữa là.”

Cô ngủ không được. Đó là gì nếu không phải là một con dao? Cô mơ thấy những “cô bé” đẫm máu bị các bác sĩ phẫu thuật, với bàn tay đầy những đốm nâu, đôi tay cầm kim và chỉ, đâm sâu vào và khâu lại. Cô ngẫm lại những điều bà thím Berthe đã nói: Chúng ta phải tự giặt tẩy những vết nhơ của gia đình, không được vạch áo cho người xem lưng. Một câu thành ngữ. Đêm hôm đó, những người phụ nữ đã giặt tẩy những vết nhớ trên chiếc quần đùi nhơ nhuốc đó.

❀

Những ngày sau, đám đàn bà vừa chơi đố chữ dưới bếp, vừa uống trà cỏ roi ngựa. Qua vách ngăn tường, cô nghe thấy tiếng họ nói chuyện rì rầm. Cô đang đọc Fantômette[1], đó là câu chuyện về một cô bé thông minh có thể giải quyết được mọi chuyện. Rồi một tối nọ, khi mà cô đã tắt đèn và yên giấc, cô nghe được tiếng cười gây hãi hùng của ông cậu Félix, “và mười điểm!” ông hét lên. Ngày hôm sau có một chai Pernod trên bàn. Chơi bài thì vui hơn là đố chữ. Nhưng phải có bốn tay để chơi bài tây, đó là lý do không thể thiếu ông ấy được.

❀

Cha cô không biết chuyện, và khi trở lại Rouen, chẳng ai kể cho ông ấy, người ta thậm chí còn không nghĩ gì về nó. Ở nhà của bà, cô lại ngồi trên chiếc ghế bành của ông ngoại, trước cái màn hình. Tại sao ông ngoại lại chết mà không phải ông cậu Félix, ông ấy lớn tuổi hơn cơ mà? Bà ngoại cô nói rằng ông đã lên cơn đau tim lần thứ tư vì ông khăng khăng đòi xách vali chạy theo một ả đàn bà ở nhà ga. Sau ba lần lên cơn, ở cái tuổi sáu mươi ba ông vẫn muốn quyến rũ phụ nữ. “Và thế đó, lão đã bỏ ta lại một mình. Ngay khi có một chiếc váy lướt qua, lão biến mất. Đàn ông thật là ngu ngốc,” bà vừa nói vừa run lẩy bẩy.

[1]

Fantômette là bộ tiểu thuyết gồm 52 tập do Georges Chaulet sáng tác và Nhà xuất bản Hachette ấn hành. Bộ tiểu thuyết pha trộn giữa hành động, hài và giả tưởng đã được chuyển thể thành phim và truyện tranh.

5

Chàng hoàng tử điển trai biến mất khỏi giấc mơ, ngôi nhà ma thuật cũng vậy. Đêm của cô đầy rẫy côn trùng. Gián và nhện khắp mọi nơi. Chúng bay xuyên qua cơ thể cô, những cơn các mộng của cô ập đến. Trong tờ Nước Pháp Chúa nhật mà bà cố xem, cô đọc được câu chuyện về một người đàn bà bị đau đầu kinh niên, cuối cùng trên đài phát thanh loan tin người ta đã phát hiện được một con sâu tai ăn xoang của bà ta: nó đã đi vào bằng đường mũi trong lúc người đàn bà đang ngủ trưa ở vùng nông thôn, tờ báo giải thích vậy. Đoạn này làm cô bị ám ảnh. Hằng đêm, trong bóng tối, cô tập bóp mũi, mím chặt môi, hóp chặt hai đùi và mông: để đảm bảo không có gì xâm nhập vào cô, ý nghĩ đó ám ảnh cô. Một ngày nọ, cô thấy một con chuột nhắt chết đuối trong bồn cầu. Kể từ đó, cô không vào nhà vệ sinh mà không mang theo sách, đến mức cô bấn loạn xua đuổi bất cứ thứ gì bay, di chuyển, bò, lảng vảng xung quanh cô. Ngồi trên bồn cầu, cô tưởng tượng phía bên dưới, đôi mắt mình đang nổi trên mặt nước, thấy bản thân đang há hốc mồm, cô sợ hãi rít lên, nhưng miệng vẫn ngậm chặt. Chẳng bao lâu nữa cô phải điều trị chứng táo bón bất trị, đó là từ được ghi trên sổ bệnh. Bất trị là nói về cô, không phải Claude. Phương thuốc còn kinh khủng hơn căn bệnh, thuốc nhét vào hậu môn, thuốc xổ... Cô mơ thấy nút chai chặn mọi lối vào, mọi lối ra: cơ thể cô không phải lối qua lại. Không phải lối qua lại.

Cô chẳng còn thích mặc áo ngủ nữa, mà mượn pyjama của Claude, không bao giờ cởi quần lót. Cô không đi tắm nữa, làm bộ bằng cách vặn vòi nước, rồi mặc đồ vào. Cô ăn mà không hé răng, dùng tay che miệng, đánh răng thật kỹ để không bị sâu răng, cô không muốn đến nha sĩ, há miệng trước mặt bác sĩ Galiot. Cô không còn thích đi dạo nữa, không còn lăn lộn trên bãi cỏ, rành hết những mối nguy của côn trùng. “Sâu bọ không ăn trẻ con,” bà cố nói. Không, nhưng chúng quỷ quyệt hơn: lũ ve chui vào trong da bạn và đục khoét dây thần kinh đến mức gây tê liệt (cô đã thấy điều đó một lần ở La Chaux, mẹ của chú chó Balto đã chết vì chúng); lũ ong bắp cày, nếu bạn vô tình nuốt phải chúng khi uống, chúng sẽ đốt bên trong và giết chết bạn; còn lũ kiến, chúng thậm chí sẽ nuốt chửng bạn, đục khoét bạn tới khi chỉ còn lại da, để lại thứ như quả bóng rỗng tuếch. Bất khả xâm phạm, đó là điều cô muốn.

Mùa đông tới, cô mọc một cái nhọt lớn ngay đùi, dưới dây thun của quần lót. Cô đợi đến khi đau lắm mới cho mẹ hay. Cái nhọt bị viêm nhiễm và chảy mù nên phải mỗ gấp. Cha của cô sẽ làm việc đó bởi vì ông là bác sĩ. Tay ông ở giữa hai đùi cô, ông dùng dao rạch cái nhọt bị tắc và mủ trắng chảy ra. Mẹ cô nắm chặt hai tay để cô không vùng vẫy. Cô rên rỉ. “Sẽ ổn thôi con yêu, chỉ tích tắc thôi, đau một chút thôi.” Cha cô thì quở trách: quá nguy hiểm, một cái nhọt, cô có thể sẽ chết vì nó và tại sao cô không nói gì với ai? Cô khóc. Ông đặt một miếng gạc lên bẹn, máu đỏ thấm đẫm, ông rịt nó bằng một miếng băng, phải thay băng mỗi ngày. “Mày có kinh à?” Claude hỏi khi thấy những miếng băng.

Na nà ná na nà... Trong khi Claude vui vẻ vì có kinh nguyệt, chị chựng lại ở tuổi thiếu nhi. Một ngày kia, người ta đưa chị về từ trường trên một chiếc băng ca: chị không đứng dậy được nữa. Vào cuối giờ học tiếng Pháp, chị không thể, đôi chân loạng choạng, không thể chống đỡ nổi nữa, chị ngã quy. Ở tuổi mười ba, chị được bế trên tay như một đứa bé. Cha mẹ lo lắng. Vừa trải qua nỗi đau vì đứa con út, họ đã phải đối diện với bệnh bại liệt của đứa con lớn - có phải chị cố tình chọn thời điểm gây chuyện không? Thật khó để thu hút sự chú ý của cha mẹ: dạo này họ hay cãi nhau, nói những lời tệ bạc với nhau, có lẽ họ nghĩ con gái họ không có lỗ tai. Bệnh của Claude có công dụng làm dịu đi tiếng chửi rủa, ít nhất là trong hai tuần. Họ gọi cho một chuyên gia, Claude đã qua bài kiểm tra, “con bé không bị gì,” ông ấy nói. Chú André cũng nói điều tương tự với mama: “Con bé không bị gì đâu, nó giả đò diễn đặng nghỉ học thôi.” Nhưng Claude luôn gục xuống òa khóc khi người ta cố đỡ chị dậy. Rồi họ đến gặp chuyên gia về chân, ông ấy bán những đôi giày to kinh khủng mà Claude chỉ mang có ba lần (“Đáng lẽ tôi phải làm bác sĩ chỉnh hình,” người cha lẩm bẩm khi xem hóa đơn), nó không xài được, chị ấy không đi được. Một tối, chị khóc, chị thét rằng mình muốn chết, chị khốn khổ tới mức lăn đùng ra đất và cấu vào hai má. Chị bắt papa hứa là không được nói với mama rằng chị chẳng tốt lành gì, rằng chị lười biếng; được nằm dài trên ghế xô pha trong phòng khách như một bà hoàng vương triều Mérovée, chị bắt ông thề hàng tá thứ, ông thề tất cả những gì chị muốn, rằng ông sẽ chăm sóc chị tốt hơn, rằng cả khi chị không tin, ông vẫn thương chị, thương hơn bất cứ ai (tốt thôi). Rồi Claude lại đứng dậy được và trở lại trường.

Vào dịp Giáng sinh, ông mua cho chị một bộ đồ chơi đua xe Circuit 24. Trên tấm thảm trong phòng khách, ông chơi cùng chị trò đua xe phỏng theo giải đua xe 24 Heures du Mans, và mỗi trưa, sau chương trình Le Jeu des 1000 francs[1], họ làm một cuộc đua công thức 1 với những chiếc gạt điều khiển điên cuồng. Cha điều khiển chiếc màu xanh, Claude thì màu đỏ. Đôi khi một trong hai chiếc trật bánh xe vì khúc cua khá gấp; họ cười ré lên và chơi tiếp cho đến giờ Claude đi học còn cha đi khám bệnh tại nhà riêng. Claude hãnh diện và sẽ không bao giờ rời khỏi “địa vị” của mình - Mông Béo, đua không? À há! Chị vênh váo. Làm như cha thuộc về riêng chị ấy vậy. Nhưng thực tế thì ông lại bắt đầu tháo quát mẹ, vì đi chơi đêm mà không nói lời nào. Ông không giữ lời. Đó chỉ là làm cho chị ấy chịu đi lại mà thôi. Có vẻ như vào thế kỷ XIX, tại bệnh viện Salpêtrière ở Paris, xuất hiện những người đàn bà trẻ hoặc già, những người giống Claude vậy, tự nhiên bị liệt, bị câm hay thậm chí bị mù không rõ lý do. Người ta gọi họ là “những người mắc chứng cuồng loạn[2]” - một từ không đẹp lắm bắt nguồn từ “tử cung”. Họ thật sự chẳng bị gì cả. Vấn đề của họ là như vầy - tại sao họ không có gì ở cái chỗ mà đàn ông có một cái gì đó. Sự khác biệt này hủy hoại họ, họ không thuận theo sắp đặt. Nó khiến cả thể xác lẫn tâm hồn họ quặn thắt mà không biết tại sao. Toàn bộ câu chuyện nằm trong một quyển sách trong thư viện cộng đồng của Rouen, tuy vậy nó không đưa ra được câu trả lời cho câu hỏi.

Cô không còn được chăm sóc nữa, trước sau gì cái nhọt cũng xẹp. Claude đã cướp vị trí siêu sao của cô rồi. Tuy nhiên còn may, vẫn có Jeannine cạnh bên, nhưng cô lại chẳng kể gì cho Jeannine. Cô hiểu rằng có những điều phải giữ lại cho riêng mình, nhất là vết nhơ, và hơn nữa là những thứ không thể nào tẩy rửa được. Giờ đây khi các cô đang ở trường lớn[3], Jeannine rất thích bình xét những gì mà tụi con trai đang làm dưới sân chơi cho nam. Khi bọn họ không chạy vù vù trên sân, giả vờ rút kiếm ra huơ nhặng xị thì sẽ sáp tới hàng rào ngăn giữa hai sân và trêu ghẹo các cô. Jeannine ngừng nhảy dây, cô cũng vậy, buộc phải như vậy thôi. Bọn họ gọi hai đứa cô là “các cô bé vani”, Jeannine quăng lại câu “các cậu nhóc sô cô la”. Cô đứng lùi về sau, dù biết bọn họ thấy cô xinh hơn Jeannine; ở trại nghỉ mùa đông, luôn có những chàng trai cao lớn sẵn lòng cầm hộ cô ván trượt khi cô chật vật leo dốc cho tới thang kéo mông[4] (cô ghét từ này).

Một lần nọ, một anh lớn tầm mười ba tuổi tặng cô thanh sô cô la hiệu Mon Chéri. Một người hướng dẫn nói với đồng nghiệp: “Ối chà, coi kìa...”- “Ừ, chọn đứa kia đi. Con bé mới có mười tuổi.” - “May là mới chừng đó...” người thứ nhất cười khẩy. Cô chẳng hiểu họ nói gì cả, luôn mỉm cười thân thiện (bà cố dặn phải luôn mỉm cười), cô ngờ vực, trong phòng ngủ tập thể ở trường, một nỗi sợ đôi lúc cứ quấn chặt lấy cô khi cô nghĩ về chuyện đó. Còn về phần những cậu trai bằng tuổi mình, chẳng có vấn đề gì cả, duy chỉ có một điều cô ganh tị với họ, đó là những viên bi, những viên màu mã não đỏ, xanh, vàng, cô thích mân mê chúng trong tay. Nhưng con gái không chơi bắn bi, vậy đó. Giờ ngay cả cậu hàng xóm mà cô thích, Joël, cũng trở nên xấu xa; ngày nọ cậu ta bắt được một con ếch trong vườn nhà, cậu nhét cái ống hút vào phía sau con ếch và thổi đến khi nó nổ tung. Khi con ếch chết một nửa, cậu ta ném nó vào một cái tổ kiến. Joël không cười, cậu ta cau mày lại và khuôn mặt cậu trở nên lạ lẫm. Cô che mắt lại, cô lạnh người, cảm nhận bản thân là con ếch kia. Chẳng có con ếch nào là hoàng tử cả, chỉ là những câu chuyện, những câu chuyện của người phụ nữ ngây thơ.

❀

Ở trường cô học rất giỏi, cô luôn đứng hạng nhất, hoặc hạng nhì - cô không thích mình đứng nhì cho lắm. Ngoài Jeannine ra, tất cả cô gái đều là đối thủ phải đánh bại. Mỗi khi làm xong bài tập trước những bạn khác, thường là vậy, cô hình dung “cô bé” của họ bị siết chặt trong quần lót, bên dưới lớp váy và áo choàng. Cô tưởng tượng hàng khe thẳng tắp tựa những chiếc bàn học bị khoét thủng lỗ để đặt lọ mực viết vào - người ta cắm vào đó những cây bút lông vũ hiệu Sergent-Major. Sự lặp lại ngăn nắp của mô típ bí mật ẩn dưới quần áo gọn gàng và ngụy trang bởi đồ nội thất này khiến cô mê mẩn, như cái tầm thường của thế giới hữu hình lại đại diện cho một thế giới tối tăm bị cấm đoán. Biết rằng suy nghĩ cũng vô hình như bộ phận sinh dục khiến cô vô cùng sung sướng. Trên sân trường, cô thấy một cô bé tóc vàng nhỏ nhắn vừa mới vào tiểu học. Bản thân cô đã ở lớp nhất[5], lớp của bọn lớn. Cô kéo Jeannine đến (hơi miễn cưỡng vì Jeannine thích tận dụng giờ ra chơi để trêu ghẹo các cậu trai hơn) để nói chuyện với cô bé này, cô bé tên Louisette. Trước hết cô yêu cầu Louisette làm những việc lặt vặt - đem kẹo cho cô, hát cô nghe một bài, Louisette sẵn lòng làm hết. Sau đó cô ra lệnh cho cô bé đợi cô ở một nơi nào đó trong sân vào mỗi giờ ra chơi, cấm cô bé chơi với các bạn nữ cùng lớp, và chỉ thị cô bé không được vận quần lót đến trường. Cô đe dọa cô bé bằng những hình thức tra tấn tồi tệ nhất nếu cô bé không nghe lời hay đi mách lẻo với ai chuyện này. Đôi khi, Louisette òa khóc, tốt thôi, điều đó sẽ làm ấm cơ thể.

Ngày kia, không phải là Louisette đến chỗ hẹn đã định ở gần nhà vệ sinh của nhà chơi, mà đó là cô Tournier: nếu tụi cô không chấm dứt việc bắt nạt Louisette ngay lập tức thì sẽ bị tống cổ khỏi trường, cô Tournier nói. Tụi cô không được nói chuyện hay thậm chí là lại gần cô bé. Cô Tournier mang một vẻ mặt gay gắt chưa từng thấy. Cô giáo quở trách: “Tụi con không có quyền gì mà làm vậy cả. Tụi con nên thấy xấu hổ.” Cô buộc phải nghe lời, tuy vậy cô bé tóc vàng như thiên thần ấy cứ ám ảnh cô một thời gian dài. Cô muốn gắn kết với cô bé. Cô muốn đánh cô bé vì đã tố cáo cô. Vì phải ra trường và lên cấp hai vào cuối năm nên cô đã tính toán xem bao lâu nữa thì cô bé lên lớp đệ thất[6]: lúc đó cô sẽ lại bắt đầu trừng phạt cô bé; nhưng khi điều đó xảy ra, cô cũng sẽ rời trường cấp hai để vào một trường cấp ba trong khu phố khác. Lưu ban một năm là cách duy nhất để gặp lại con mồi mà không đụng cô Tournier. Không thể để mất Louisette. Cô sẽ lưu ban, cô tự hứa với lòng.

Trong lúc ấy, cô say sưa đọc Nữ bá tước xứ Ségur[7] - khi mà người mẹ nói với Sophie: “Con là một đứa con gái ngỗ nghịch,” cô hình dung ra gương mặt của cô giáo Tournier. Cô ngắm nghía các bức minh họa trong quyển sách, nghiên cứu cảnh trừng phạt, chuyển động của những chiếc váy bị vén lên trên mấy cái mông trần chồng lên cao. Trên lớp cô chưa bao giờ bị phạt, nhưng nhìn các bạn nữ khác bị phạt lại khơi dậy ở cô một loại ham muốn. Buổi tối trước khi ngủ, cô không ngừng nghĩ lại cái ngày mà bạn Annie, sau khi bị ăn “trứng ngỗng” bài chính tả, phải chịu phạt cả ngày, thậm chí cả giờ ra chơi, với một chiếc mũ tai lừa trên đầu. Mọi người cười nhạo Annie, bạn ấy khóc, mặt cúi gằm. Và cô chìm vào giấc mơ mà ở đó cô đã thế chỗ của bạn học trò lười, đội chiếc mũ các tông, rảo bước trên đường dưới sự chế nhạo. Nhưng giấc mơ mà cô thích nhất là giấc mơ vào một đêm nọ. Chuyện diễn ra trong lớp. Vì cô Tournier đang bị bệnh nên thầy hiệu trưởng của trường nam sinh đã thế chỗ cô giáo, đặc biệt thầy đã trộn lẫn các lớp nhất với nhau. Hôm nay, học sinh học về sự vật. Thường thì bài học về sự vật sẽ học về sương, hơi nước, các loại hạt; tuần trước đã học về trứng: lòng đỏ, lòng trắng, màng. Hôm đó, đối tượng bài học là con gái. Thầy Brun dùng phấn viết lên bảng những chữ lớn: CON GÁI. Sau đó thầy đảo mắt một vòng các học sinh và dừng lại ở cô: “Lên bảng,” thầy ấy kêu. Cô đứng dậy đi ngược dãy bàn. “Hãy cởi áo khoác của em.” Cô cởi cúc áo của mình, hai mắt nhìn chằm chằm xuống giày. “Nâng váy lên và hạ quần lót xuống.” Các bạn nam cười, các bạn gái khúc khích. “Nhanh lên nào! Nhát gan quá.” Người thầy thô bạo kéo quần lót cô xuống tận giày. Sau đó thầy ấy ấn lưng cô, gập người cô xuống bàn. Váy lộn lên đầu, quần lót ở dưới mắt cá chân. Thầy ấy chỉ rõ, nêu tên những bộ phận lộ rõ, sau đó mời học sinh bước lên để quan sát kỹ hơn phần mông và lỗ trên mông mà thầy dùng thước chỉ vào. Cô khóc thút thít dưới lớp váy, “im miệng lại,” thầy ấy bắt cô nhấc hai chân lên để cởi hẳn quần lót ra và nhét nó vào miệng cô. Thầy ấy dựng thẳng người cô, xoay lại và tiếp tục bài học về sự vật, bọn con trai đảo một vòng để xem bên hông. Một đứa nói: “Bạn ấy không có ngực.” - “Ừ, nhưng bạn ấy có một cặp mông to,” đứa khác lên tiếng. Cô nhúc nhích và rên rỉ. “Em đúng là không ngoan ngoãn,” thầy Brun nhận xét. “Hình như em đứng hạng nhất lớp, đúng không?” thầy ấy nói. Thầy móc hai tay cô vào cái móc bên trái bảng viết, chỗ treo bản đồ địa lý, và thầy ấy kéo chiếc váy che hết mặt, chỉ còn thấy áo lót, kéo lên trên rốn, vai cô cạ sát với bản đồ nước Pháp, cô ngợp thở. Tiếng chuông vang lên. Thầy giáo hét lớn: “Nào, mọi người đi ra ngoài!” Thầy ấy bỏ chiếc còi vào túi áo và bỏ ra ngoài. Cô vẫn ở lại với cánh tay bị treo và chiếc quần lót ở trong miệng. Thường vào lúc đó, khi đang ngủ trên giường, cô cảm nhận được một làn sóng mạnh mẽ chạy qua đùi và bụng mình, trong giây tiếp theo, cô ngất đi, cuối cùng không còn ở đó nữa. Chỉ là thoáng chốc song lại mạnh mẽ, và cũng thật xấu. Chính bằng cái cách gãi vết sẹo do nhọt để lại dưới lớp thun của quần lớt, cô mới phát hiện ra khoái cảm này. Siết chặt đùi sau đó thả ra, cô phát hiện một điều tuyệt vời! Nó không bao giờ thất bại, miễn là nó mang lại hình ảnh, một cảnh quay tĩnh, cái miệng bị bịt bởi chiếc quần lót, cuộc diễu hành của những ánh mắt, luôn có một khoảnh khắc, khi mà nó trỗi dậy, nó ập đến, nổ tung - thường xuyên nhất, từ “quần lót” là đủ. Thỉnh thoảng đầu cô bị đau kinh khủng, cô tự hỏi liệu mình có phải chết vì nó không, nhưng rồi cô thấy không phải vậy và cô lại bắt đầu vào đêm kế tiếp, thi thoảng là ban ngày, khi cô ở một mình.

Vì ở chung phòng với chị Claude và như thường lệ khi đèn tắt, hai chị em nói chuyện với nhau trước khi chìm vào giấc ngủ, cô đã thử giải thích với chị gái, cô kể lại mình đã phát hiện ra một thứ phi thường, một loại hang động của Ali Baba, một chiếc đèn của Aladin mà chỉ cần xoa, thật tuyệt diệu, và cô nghĩ rằng Claude sẽ không đối xử với cô như một em bé nữa. Trước khi tiết lộ với chị về hạt vừng, cô bắt Claude phải hứa là không được nói với bất cứ ai, kể cả cha mẹ. Claude hứa, nhưng phát hiện đó không thuyết phục chị ấy lắm. Claude nói: “Có cảm thấy cái gì đâu.” - “Chị thử lại xem. Chà đi.” - “Không, nó làm tao khó chịu. Mày bịa hả? Liên quan gì với tiết học sự vật? Mày giả vờ làm cái trứng hả?” Họ cười đùa trong bóng tối. “Vấn đề là chính chị kìa, và khoái cảm cũng là của chị. Thế nào, được chưa?” - “Chưa. Một quả trứng thì làm sao có khoái cảm hả, Mông Béo? Đi ngủ đi, ngủ ngon, đồ bụng bự.” Cô không nài nỉ nữa, vậy đó là một bí mật riêng, một món quà mà chỉ mình cô sở hữu? Tựa như trở về giấc mơ ngôi nhà phỉ nguyện, nhưng hơi khác: kẹo ngọt và đôi giày sáng bóng sẽ vô nghĩa khi mà ta có được niềm vui mãnh liệt theo ý muốn mỗi ngày. Có phải cô là đứa con gái khác thường?

Đó dường như là những gì mà hai người phụ nữ nói khi họ đến nhà vào một buổi tối ngay trước bữa ăn. Họ là nhà tâm lý học và đang làm một nghiên cứu dựa trên kết quả của những bài kiểm tra được thực hiện hai tháng trước đó trong một nhóm trường Jeanne-d’Arc. Không ngần ngại, họ xin được vào thăm nhà, họ bước vào “phòng của hai đứa con gái”. “Laurence không có phòng riêng hay sao?” người trẻ hơn ghi chép vào một cuốn sổ lò xo. “Những cuốn sách để trên kệ có phải của Laurence không? Con bé đọc nhiều không? Con bé có bệnh gì không? Có sự kiện đặc biệt nào của gia đình cần lưu ý hay không? (không, không gì cả) Tôi có thể biết ông làm nghề gì không, thưa ông? Còn bà, thưa bà, bà không đi làm, có phải bà ở nhà để chăm sóc bọn trẻ không? Bây giờ bà có thể đưa bọn trẻ ra không? Chúng tôi muốn nói chuyện riêng với ông bà.” Claude hào hứng hỏi: “Mông Béo nó làm gì vậy ạ? Nó đã làm gì sai hay sao ạ?” Tuy nhiên hai đứa trẻ bị đẩy ra khỏi cửa, cánh cửa phòng khách khép lại cùng sự tò mò của hai đứa nó. May thay, qua vách ngăn có thể nghe thấy tất cả. Cô sợ. Phải chăng họ là cảnh sát? (Cô đã gian lận trong giờ kiểm tra hình học, cô không hiểu gì cả, trong bài có những câu trả lời tẩy xóa nguệch ngoạc, cô đã quay cóp.) Người phụ nữ nọ hỏi về chuyện mông[8] - tim cô đập mạnh, nhà tâm lý học có thể biết được suy nghĩ trong đầu cô, đoán được những giấc mơ thầm kín sao? Nhưng không: người phụ nữ cắt nghĩa với cha mẹ, IQ có nghĩa là chỉ số thông minh. Của cô thì cao. Có năng khiếu ngôn ngữ. Tư duy không gian kém hơn, song cô vẫn được điểm cao nhất trong các nhóm trường cấp một được khảo thí ở Rouen. Người cha ngạc nhiên: “Hơn cả mấy đứa con trai sao?” - “Vâng. Tất cả học sinh đều được khảo thí như nhau.” - “À, vâng vâng...” - “Laurence điền trên tờ thông tin là sau này con bé muốn làm nữ tiếp tân. Thật bất ngờ, ông có biết tại sao không?” - “Ồ, chắc là tại vì con bé thấy những nữ tiếp tân ở cửa hàng Automobile de Paris, chúng tôi hay đến đó, tôi là một người mê xe. Chắc hẳn con bé mê đồng phục, cách trang điểm của họ, phải nói rằng họ rất xinh đẹp.” - “Điều đó dễ hiểu với bé gái. Nhưng con bé có thể đòi hỏi nhiều hơn thế, ông hiểu đó, một công việc tốt hơn.” - “Phải, chắc rồi. Tôi luôn nhắc chúng phải làm việc. Nhưng nếu tôi hiểu cái kết quả cô đưa ra, chẳng phải con bé là người tiếp quản phòng khám của tôi hay sao?” - “Kỳ thực, con gái giỏi văn chương hơn. Như ông biết đó ngày càng có nhiều nữ bác sĩ.” - “Phải, nhưng ví dụ như làm tiếp viên hàng không sẽ tốt cho Laurence hơn. Ngôn ngữ với một đứa con gái mà nói thì rất tốt, tiếng Nga, tiếng Trung Quốc, ngày nay càng nhiều cơ hội.” - “Và con gái lớn của ông bao nhiêu tuổi? Mười ba? Con bé có học giỏi như em gái mình không? Chúng có hòa thuận với nhau không?” - “Ôi không, Claude là một đứa lười nhác, con bé làm những việc tối thiểu nhất đặng không phải làm gì. Cô biết đó, mấy đứa con gái tụi nó gây gỗ nhau suốt, giật tóc, vân vân. Tụi nó là cái đám quỷ cái. À, cần một chút tâm lý học...”

Claude về phòng ngủ, miệng cứ lầm bầm hai từ “lười nhác”. Còn cô, cái từ “quỷ cái” đã đóng đinh cô đằng sau cánh cửa phòng khách, sau đó tống cô vô phòng vệ sinh, chết trân ở đó. Tại sao lại xúc phạm con gái của mình trước mặt người ngoài? Thế là bất công. Cô biết rõ là thế. Tuy nhiên hai người phụ nữ ấy không nói gì. Họ cảm ơn vì gia đình đã dành thì giờ cho họ và rời đi. “Tạm biệt hai cô bé nhé!” họ chào lớn ở thềm cầu thang.

Mẹ không hé răng nửa lời. Cái IQ này, nó đến từ ai? Từ Matthieu, chắc rồi, dù không thấy được. Ông ấy là một bác sĩ... còn bà ấy, bà chỉ học nữ công gia chánh. Cho đến thời điểm đó, bà không có quyền đi làm mà không có sự đồng ý của người chồng. Luật vừa được sửa đổi, bà ấy muốn kiếm tiền chứ không muốn xin tiền Matthieu hằng tháng, không khác gì ăn xin. Bà thường giúp ông canh phòng khám những khi ông bận, bà ấy biết tất cả các chứng bệnh và phương pháp điều trị của từng bệnh nhân. Tuy vậy, điều đó không được tính, giúp chồng, ấy chẳng phải là một công việc, chưa kể là không có bằng cấp. Tóm lại là kỳ lạ, IQ này của Lolo, lẽ nào đến từ cha? Trong từ kỹ sư, có từ thiên tài[9].

❀

Quỷ cái. Cái từ đó quay lại và ám ảnh cô. Thật miệt thị. Nhưng nó chẳng phải giống cái của từ con trai[10] sao? Tất cả những gì là giống cái đều gây thất vọng, sa đọa, từ đây cô đã biết rồi. “Con trai” là một ghi nhận. “Quỷ cái” là một phán xét. Cùng một từ, mà chỉ cần thay đổi giống, sẽ trở nên xấu xa. Vấn đề là từ ngữ có quyền hạn. Cô sẽ sớm tìm thấy ở thư viện cộng đồng nơi cô dành hàng giờ liền nếu có thể. “Elagabalus[11] thỉnh thoảng móc hai con hươu vào xe kéo của mình, lần khác là bốn con chó, lần khác nữa là bốn con quỷ cái trần truồng, và đánh xe đi,” cô vô tình đọc thấy trong một tác phẩm của Montaigne. Câu này khiến cho tập thơ mang những mơn trớn bạo liệt nhất. Nó có dáng dấp như lời ca. Nó là một tuyệt tác, mạnh hơn của Nữ bá tước xứ Ségur. Cô nhìn thấy hình ảnh với ngôn từ bắn ra, cô thấy người con gái trong khổ thơ trườn đi, thấy con vật kéo xe tiến lên và thấy mình trong đó. Là một con quỷ cái, cũng vui chứ. “Hưởng lạc: cảm nhận sự thoải mái về thể xác hoặc tinh thần.” Cô nhìn thấy từ này lần đầu tiên trong một quyển sách có tựa đề là tên của một cô gái - Justine, hay Juliette gì đó. Cô mượn tất cả các loại sách từ thư viện, một thế giới lai tạp mà trong đó, cốt truyện chính là bác sĩ vận áo blouse trắng kết hôn với y tá, những đứa trẻ cô nhi tìm thấy hạnh phúc cho mình sau nhiều bất hạnh, những cô gái trẻ tên Alice hay Fantômette hóa giải những bí ẩn và các bà hoàng được yêu cuồng nhiệt. Với những câu văn bí mật, được gom nhặt tình cờ từ kệ sách, điều này thật khác biệt, thậm chí như ngày và đêm; tuy nhiên, hai thế giới cùng tồn tại, song song mà lại không kém phần thực tế. Cô tin vào cả hai. Cô là sự vật, là con vật, nữ hoàng của trái tim, công chúa, thần tượng, nô lệ. Cô bị hạ nhục và được ca tụng, bị khinh bỉ và được nâng lên đứng nhất. Toàn bộ cuộc đời cô được kể trong những quyển sách. Cô đã mười một tuổi.

[1]

Chương trình phát thanh trên kênh France Inter trước 1 giờ chiều, xuất hiện lần đầu vào năm 1958. Đây là chương trình phát thanh dài nhất của Pháp.

[2]

Nguyên văn: hystérique. Từ này bắt nguồn từ tiếng Latinh hysterica, tiếng Hy Lạp husterikos hay hustera, tức utérus (nghĩa là “tử cung”).

[3]

“Trường lớn” ở đây ám chỉ trường cấp hai, nhằm phân biệt với bậc học dành cho tụi nhỏ (đồng ấu). Laurence muốn khẳng định mình đã lớn thôi.

[4]

Thang kéo mông (tire-fesses) là một thiết bị trợ giúp người chơi trượt tuyết đi lên đỉnh, thiết bị này được luồn ra sau mông, nối với dây cáp chạy trên cao và cứ thế tự động kéo lên.

[5]

Tương đương với lớp 5 ở Việt Nam.

[6]

Tương đương với lớp 6 ở Việt Nam.

[7]

Nữ bá tước xứ Ségur (1799-1874) là nữ nhà văn Pháp gốc Nga, nổi tiếng nhờ những tác phẩm dành cho thiếu nhi, đặc biệt là Nỗi bất hạnh của Sophie, Những cô bé mẫu mực, Kỳ nghỉ...

[8]

Ở đây, Laurence nghe nhầm. Từ “mông” (cul) trong tiếng Pháp đọc gần giống với “chỉ số thông minh” (IQ).

[9]

Trong tiếng Pháp, từ “kỹ sư” (ingénieur) có génie, nghĩa là “thiên tài”.

[10]

Trong tiếng Pháp, “quỷ cái” là garce (nhưng trước đây cũng có nghĩa “thiếu nữ”); “con trai” là garçon.

[11]

Elagabalus, tức Marcus Aurelius Antoninus (khoảng 204 - 222): hoàng đế La Mã (tại vị 218 - 222), nổi danh trong lịch sử là một người có hành vi lập dị, suy đồi, quá khích và đời sống tình dục phóng túng.

6

Cô đã mười một tuổi, Claude đã mười bốn và thư từ bọn con trai gửi chị đã bị cha chặn lại, thư nói về bộ ngực của chị và hẹn gặp chị tại phòng gửi đồ ở sân trượt băng; do đó đây là thời điểm quan trọng để một người cha có trách nhiệm cắt nghĩa cuộc sống cho các cô con gái của mình. Đầu tiên các cô gái phải biết quan hệ tình dục là gì. Ông vẽ một cái hình trên giấy, nó giống sơ đồ của một cái bồn rửa. Để quan hệ tình dục, cần một chàng trai và một cô gái. Người ta cũng nói: giao cấu - từ nguyên Latinh là “đi cùng[1]” (không, từ Latinh này không có trong Astérix). Nguyên tắc chính mà các cô ấy phải nằm lòng, đó là không đi với con trai, chỉ vậy. Con gái không đi cùng với con trai, thế thôi. Chấm hết. (Vậy sao? Vậy tại sao lại có “đi cùng”?) Dù sao đi nữa giờ cũng không phải lúc. (Khi nào là lúc?) Khi họ thành người lớn, và có chồng, thì sẽ khác. Họ sẽ có quyền. Và thậm chí là nhiệm vụ. Ông nhìn người mẹ đang dọn dẹp bàn ăn, không dám chắc bà có dõi theo câu chuyện không, dù bà đã biết. Lúc này đây, các cô gái muốn lánh mặt bọn con trai tán tỉnh họ, chúng chỉ tìm kiếm điều đó, nhưng các cô cần phải phản kháng, và cách tốt nhất là phớt lờ chúng, không trả lời lúc chúng nói chuyện hay gửi thư, thậm chí là không nhìn. Dù thế nào đi nữa, các cô cũng không được ở một mình với một đứa con trai, hiểu chưa? “Nướng hạt dẻ sẽ làm nó tách vỏ[2],” ông kết luận. Hình ảnh có hơi tối nghĩa một chút nhưng tóm lại là: phải cảnh giác, một cuộc giao cấu sẽ xảy đến nhanh chóng. “Vậy tại sao tụi con trai lại muốn giao cấu ạ?” Người cha trả lời miễn cưỡng: “Tại vì chúng tìm được niềm vui từ đó.” Claude thắc mắc nhìn về phía Mông Béo Giả Tạo đang làm bộ hiểu chuyện. “Thế con gái thì không ạ? Và nếu chúng ta nói về tiết học sự vật thì sao?” - “Ồ mấy đứa, đó là chuyện khác rồi,” (đúng là khác thật), người cha nói.

Trong khoảng thời gian đầu đối với các cô gái, điều đó không mấy dễ chịu. Kỳ thực, sự giao cấu bao gồm việc thâm nhập của dương vật, hay còn gọi là “thằng nhỏ” (cù lẳng, đầu khấc, cái chày, Claude dịch ra, chị đã nhận không ít những bức thư, còn Lolo thì dịch là con chim, cái chân giữa, vì cô đã đọc Sade[3] rất nhiều), vào cái lỗ của con gái, được gọi là âm hộ (con bướm, con sò, bàn thờ của thiên nhiên). Ấy vậy ở lối vào âm hộ của con gái có một lớp màng, tức màng trinh, cũng có nghĩa là “màng tân hôn” (gì cũng được), và khi dương vật đi vào đó, nó sẽ làm rách màng trinh và chảy máu. “Chi một lần thôi,” người cha vỗ về. Đó là trinh tiết. Các cô gái đồng trinh, ban đầu ai cũng thế. “Đây, ví dụ trực quan nhất là Jeanne d’Arc[4]” - chúng ta sống ở Rouen đừng quên điều đó. “Jeanne Trinh nữ. Trinh nữ và đồng trinh đồng nghĩa với nhau, nghĩa là: trong trắng.”- “Vậy nó trái nghĩa với từ gái điếm sao?” - “Hãy im miệng khi ta đang nói. Và đừng nói những từ không hay. Lần đầu tiên được gọi là sự phá trinh. Nó diễn ra vào đêm tân hôn.” - “Có đau không cha?” - “Không, không quá đau,” người cha nói (ông ấy biết mọi thứ). “Đó chẳng qua chỉ là một khoảnh khắc khó chịu một chút.” - “Nó có tác dụng gì ạ, cái sự khai mở ấy?” cô hỏi cha mình. Cha cô cười nắc nẻ, ông cắt nghĩa như thế này: người chồng khui nắp chai vào đêm đầu tiên, do đó anh ta chắc bản thân là người đầu tiên, và muốn là người đầu tiên. Cô nhăn mặt. Vậy chẳng phải cô cũng sẽ giống như một trong những chai bia bị cha vứt la liệt trong phòng khách sao. “Và anh ta, người chồng ấy, làm sao chúng ta biết được đó cũng là lần đầu tiên của người chồng?” - “Ngược lại, với anh ta thì điều ấy không quan trọng.” Trinh tiết của người con gái tương đương với kinh nghiệm của người con trai. Giá trị thì tỉ lệ nghịch đối với một cặp vợ chồng: cô ấy không biết gì, và anh ta biết nhiều, đó là nguyên tắc. Con gái càng biết ít càng được coi trọng (ngoại trừ Justine, người cha đâu biết tất cả các cô gái). Vào đêm tân hôn, người chồng phải biết làm gì, rất bình thường; người vợ, cô ấy chỉ có thể vâng lời. Suy cho cùng hôn nhân cũng khá giống bài học về sự vật. Các con còn hỏi gì nữa không? Không, không ạ.

Câu trả lời có trong quyển Cẩm nang tình dục mà Claude sẽ sớm đặt hàng bằng cái tên giả, trong đó còn có từ ngữ ông cha không hề biết - cực khoái, âm vật, thủ dâm (A! Bạn thấy đó, chúng nhiều đáng kể!) và cần được ngâm cứu.

Không mất nhiều thời gian để nhận ra trinh tiết là đề tài ưa thích của papa. Lý do không hẳn là câu chuyện về sự trinh trắng - vì ông theo đạo Tin Lành, mà người theo đạo Tin Lành chẳng quan tâm gì đến Đức Mẹ Đồng trinh, tóm lại đây là những gì mà cô hiểu được trong những năm đầu học giáo lý. Không, với ông ấy, chuyện ám ảnh nhất, đó là các con gái ông mang thai (một khi đã mang thai, họ thực sự xong đời, không gượng dậy được). Mang thai là ì ạch, trương phình như quả bóng suốt chín tháng, mà trước đó họ phải chịu các cuộc giao hợp khủng khiếp. Những đứa con gái là gánh nặng của người cha, ông không biết làm sao để tiếp tục. Ép uổng hay thuyết phục đây, ông lưỡng lự trong vô vọng, thế này không được, thế kia cũng không xong. Chủ yếu là lo cho Claude, chị đã có kinh nguyệt và mặc áo ngực, chị hét lên khi ông bước vào nhà tắm mà không báo trước. Lolo thì vẫn còn là cô bé. À vâng, ông quên giải thích cho hai chị em: kinh nguyệt là bằng chứng cho việc không có thai. Đúng thật, con gái được cai trị bởi mặt trăng. Chu kỳ của họ tính theo chu kỳ của mặt trăng, hai mươi tám, ba mươi ngày. Đó là lý do tại sao khi tâm trạng của các cô gái trở nên thất thường, người ta gọi đó là “ẩm ương”, họ không thực sự tự do. Họ phụ thuộc nhiều vào tự nhiên. Claude cười khẩy, nhưng chị cau mày: cha thường dùng câu thành ngữ “ngu như mặt trăng[5]”, do đó bị chi phối bởi mặt trăng không phải là chuyện đáng tự hào. “Vậy có phải những chàng trai là mặt trời?” (Mặt trời tỏa sáng, con trai hiển hách?) “Không, những chàng trai không phụ thuộc vào tự nhiên, họ làm chủ nó, họ chế ngự nó. Khi họ đổ máu, đó là chiến tranh, họ chiến đầu với nhau (phải họ cũng chảy máu mũi, và bọn họ la la hét hét ở trường khi bị tét đầu gối). Con gái phải chấp nhận khái niệm chu kỳ, kinh nguyệt, thứ xuất hiện đều đặn. Đó là bản chất tự nhiên, chấm hết. Điều đó nghĩa là: không được trễ.” Trễ = có thai = hạt dẻ nứt vỏ = gái điếm. Cô lo lắng nhìn chiếc đồng hồ treo trên tường bếp, không biết rằng câu ấy sẽ sớm trở thành tuyên ngôn của họ, cho chị gái cô và cho cô: em trễ rồi, em bị trễ rồi, chị trễ bao lâu rồi? “Thôi thì, chung quy lại, cũng không có gì phức tạp, tóm lại chỉ cần ngoan ngoãn nghe theo lời cha mấy đứa. Con gái có kinh nguyệt, và kinh nguyệt thì tuân theo quy luật, thế thôi,” người cha nói.

❀

Đêm về, kịch bản lại trở nên phong phú. Tiết học sự vật mới: hạt dẻ. Khung cảnh ngập tràn máu, con dao được rút ra đe dọa đâm vào nút chai, phá nứt hạt dẻ. Cô để bản thân chảy máu như một con lợn, bị trói vào chiếc thang nơi mà cô thấy vào mỗi mùa hè con lợn bị trút vào một cái chậu để người ta làm món dồi lợn, ở La Chaux. Cô nằm sấp, chân tay bị trói dọc vào thang bằng một sợi dây dày cộm, bất lực vùng vẫy, những ngón tay, những con côn trùng xâm nhập vào người cô và những tràng cười hạ nhục cô. Cô đau đớn và người ta nhạo báng cô - “Mày đang làm dồi heo đó hả?” Ban ngày, những câu hỏi kéo đến, những câu mà cô chẳng thể tìm thấy câu trả lời. Một cô gái, một chàng trai, khi họ có quyền (lúc kết hôn), họ sẽ ở cùng nhau, họ giao cấu. Tốt thôi, vậy tình yêu có nằm trong đó? Người ta hay nói “làm tình”, nhưng tại sao chứ? Có liên hệ gì với những lời giải thích của cha? Và câu “Anh/em yêu em/ anh” đặt ở đâu trong cách thức sử dụng cái ống nước? Xoạc, chịch, xếp hình, nện, ok. Thế khi nào người ta nói: vâng, vâng anh muốn cưới em, vâng anh yêu em, vâng, anh rất muốn, vâng? Những kẻ yêu nhau, họ giao hợp ra sao? Hiện tại, cô biết thế nào gọi là làm tình, song lại chẳng hiểu tình yêu là gì, làm sao người ta biết đó là tình yêu, nếu cô có nó thì sao?

Dĩ nhiên ta có tiểu thuyết. Hầu tước de Sade không dạy cô nhiều về điều ấy. Trong Câu lạc bộ Ngũ quái[6], Annie có chút tình cảm với anh họ François, nhưng đối với khoa học, điều đó không được xem là tiến bộ cho lắm. Cô mượn sách của Guy des Cars[7] từ thư viện, cuốn Những cô gái điếm[8]. Cô chọn cuốn tiểu thuyết này vì tựa đề huyền bí, kết nối những cô gái với niềm vui, và nó chẳng hề tầm thường, vậy mà càng đọc, cô càng nhận thấy câu chuyện thật đáng buồn, ngược lại với tựa đề. Trong sách chẳng có niềm vui nào cho các cô gái, trừ kệ sách Thiếu niên mà cô không bén màng tới nữa và trong bộ sưu tập Harlequin[9] mà cô ham thích lướt qua thật nhanh nhưng chẳng có gì làm cô vui: cô chẳng nghèo và cũng chẳng có triệu phú nào quay quanh, thành thử điều kiện để yêu gần như chẳng được đáp ứng.

Cô vào lớp đệ thất. Trường cấp hai gần đây đã cho nam nữ học chung - vào thời của mẹ cô, đó là trường nữ sinh, tấm bảng trước cổng vẫn ghi như vậy. Con trai chỉ chiếm thiểu số thôi nhưng không quá chênh lệch, họ đùa nghịch trong sân, hò hét, giật tóc của con gái, và mặc dù họ học hành tệ hơn, cô vẫn nhận thấy họ chẳng ngần ngại đưa ngón tay lên, nói điều gì đó ngu ngốc. Họ hơi lố bịch với cái quần soóc lửng trên cái bắp chân nhỏ gầy và cái tiếng cười khúc khích, mà hình như họ không biết điều đó. Cái giọng bị vỡ và biến thành the thé bất chấp kìm nén - có vẻ như họ không biết cách chế ngự bản thân.

Hôm Chủ nhật, cô đến sân trượt băng, cô không có ngực nhưng bản thân lại muốn có bộ ngực như nàng búp bê Barbie của mình, thế là cô độn bông vào chiếc áo ngực mượn của Claude. Thiếu thốn vòng một, song cô lại có mái tóc như nàng Barbie, mái tóc dài màu vàng kim che bộ ngực vắng bóng mà cô không muốn cắt dù chỉ một xăng ti mét. Khi các chàng trai mời cô trượt băng, họ chủ yếu nói về chị gái cô. Nhìn chung họ cũng có chút khôn ngoan, và có vài người sở hữu một chiếc Solex để đi chơi khỏi Rouen. Khi cô từ chối nắm tay họ ở lối vào sân băng, có vài người trong số họ hét vào mặt cô và trượt về phía những cô gái khác: “Chảnh vừa thôi, cái đồ xấu xí” (cô chẳng đếm xỉa, cô biết không phải thế), hoặc thậm chí, khi họ biết tên cô: “Barraqué, phẳng như tấm ván” (có vẻ thành công rồi đấy nhưng cô cười khinh bỉ). Cô chủ yếu để ý những chàng trai để ý đến chị gái của mình, nhằm đẩy họ vào chị ấy hay đẩy chị ấy vào họ. Claude không gọi cô là Mông Béo nữa mà là Giả Tạo. Tuy nhiên chị ấy mới thực sự láu cá, người đã tổ chức lễ kiên tín của mình ở nhà thờ bằng tất cả sự trang trọng cầu kỳ chỉ để được tặng một chiếc xe gắn máy, và trong lúc cấm phòng thì chị ấy gần như đã ăn trái cấm với Louis, người đẹp trai nhất trong số học đạo viên - sự việc được viết trong nhật ký chị giấu dưới gối cùng với cuốn Cẩm nang tình dục. Vào ngày rước lễ, cả gia đình đạo Tin Lành đến từ Arcdèche cùng lời nguyện cầu và tặng những món quà cho Claude, người trinh nữ áo trắng. Trong bữa tiệc tại một nhà hàng lớn ở Rouen, cha họ đã nói “con gái của tôi” rất nhiều lần với cô dì chú bác, những người mà hầu như không quen biết hai chị em cô. Ông có vẻ hài lòng, cô cố gây chú ý, ông uống rất nhiều sâm banh. “Có hai ma xơ nọ đang trú mưa dưới mái hiên ở quảng trường Madeleine. Cạnh họ là một cô gái điếm mặt bự phấn, mặc bộ váy ngắn cũn và mang tất lưới, cô ta đang dựa vào tường. Hai xơ nhìn cô ta, ngần ngại một chút rồi một người tiến lại hỏi: ‘Thưa cô, ừm, cảm phiền cho tôi hỏi: cô đòi bao nhiêu tiền, ừm, cho công việc của cô vậy?’ Cô gái điếm trả lời: ‘Một suất hả? Có gì không? Hai trăm phăng.’ Sau đó xơ đó quay lại nói với bạn mình: ‘Tôi nói với xơ rồi, ông ta đã lừa chúng ta, cha xứ chỉ đưa chúng ta một thanh sô cô la.’” Câu chuyện này làm người Công giáo bị đả kích song nó không làm cho những người theo Tin Lành cười - “Matthieu dừng lại đi, đừng nói vậy trước mặt con gái.” - “Chú có biết sự khác nhau giữa một người phụ nữ và một cái hồ bơi là gì không? Hả? Chú Léon, bó tay rồi hả? Không có gì khác nhau cả, cả hai đều cuỗm quá nhiều thời gian của ta!” - “Matthieu, giữ mồm trước con gái chứ!!!” Những tín đồ nghẹn lời. Bản thân cô không hiểu chuyện gì đang diễn ra trong đầu cha, người đôi khi đối xử với họ như nữ tu, đôi khi như cột xử bắn. Chắc chắn ông vẫn chưa hoàn toàn thôi mong có con trai, mặc dù ông đã thừa nhận mình có con gái... “Ồ, chúng phải học hỏi thêm về cuộc đời,” ông đáp trả.

Cuộc đời.

Đây, đây là cuộc đời.

Những câu chuyện. Những tràng cười.

Nhưng tình yêu thì sao?

Cô không biết. Cái bí mật ấy ngày càng lớn. Một ngày nọ, cô hỏi bà cố tình yêu là gì, làm thế nào để có được tình yêu, song bà cố không phải là người thích hợp: bà cố sinh ra bà ngoại mà không có chồng, từ khi còn rất trẻ bà đã là mẹ đơn thân - như một hạt dẻ đã cháy khét khi nứt ra và chẳng còn ai muốn ăn nữa. Trước khi mở tiệm nước hoa, bà cố là thợ may, và hai điều duy nhất bà có thể giải thích cho chắt của mình đó là, thứ nhất, lúc nào cũng phải tươm tất - không phô trương kiểu cách, như ta đây, không, chỉ cần tươm tất - “Một chiếc váy được ủi phăng phiu, quần lót và tất sạch sẽ, trong trường hợp gặp tai nạn, con sẽ trông vừa mắt.” Tóm lại, vừa mắt tức là hiện diện trước ai đó mà không phải ngượng chín mặt, ngay cả khi chết. Và thứ hai, với sự trợ giúp của điều thứ nhất, cần phải lấy chồng trước hai mươi lăm tuổi. “Nếu không, nếu tới hai mươi lăm tuổi mà còn độc thân, con sẽ ế.” - “Mãi ế ạ?” - “Phải, một gái già. Độc thân, nếu con muốn dùng từ này. Ở chỗ hiệu may, cứ mỗi 25 tháng Mười một, người ta may mũ màu vàng và xanh mạ, người ta cầu nguyện với Thánh nữ Đồng trinh và tử đạo mau ban cho một tấm chồng. Nhưng xinh như con thì không cần.”

Tươm tất à, tốt thôi. Một tấm chống, cũng được. Trước năm hai lăm tuổi, đồng ý. Còn tình yêu thì sao? Và người yêu thì sao?

Chính là mẹ, phải hỏi mẹ. Bà dành thì giờ bên khung cửa sổ, soi mình trong gương với bộ váy mới, bà học tiếng Ý, bà gọi nó là “ngôn ngữ của tình yêu” lao tới ngay khi điện thoại đổ chuông và thỉnh thoảng bà khóc. Chính là bà, người biết thế nào là tình ái.

Chắc chắn bà phải biết. Bà đã biết. Nhưng có lẽ hơi muộn để hỏi. Quá mệt mỏi vì phải xin tiền Matthieu hàng tháng, bà đã tìm được một công việc tại văn phòng xuất nhập khẩu, đi nghỉ mát ở Capri với chú André, nhưng chú vừa có đứa con thứ ba với vợ mình, bé Jules, vậy là kỳ nghỉ ở Capri tiêu tùng. Bà mua một quyển sách được nhắc đến trên đài, Phụ nữ trong thế giới hiện đại, của Évelyne Sullerot, những cuốn tiểu thuyết của Benonite Groult và Françoise Sagan. Bà cũng mua cả Thư ngỏ phụ nữ ngày nay của André Soubiran, chỉ bởi tác giả tên André và bởi bà ấy muốn ngưng dùng Valium[10]. “Phụ nữ thế kỷ XX bị đe dọa tinh thần về mọi mặt. Họ biết rằng bản thân chẳng còn là người phụ nữ của ngày hôm qua nữa, vũ trụ của họ bị giới hạn bởi con cái, bếp núc và giáo đường; tuy nhiên họ không biết phụ nữ của ngày mai là gì.” người ta viết trên trang bìa như thế. Bà tiếp tục uống những viên thuốc có đuôi -um để ngủ, đuôi -ène để thư giãn, đuôi -il để bớt khổ sở, bà bảo chồng kê cho bà một toa. Khi ông ấy quên, bà hét lên trong khủng hoảng, nhoài người trên ban công, chẳng ai yêu bà, bà chán sống rồi. Hai đứa con gái gào lên: “Mẹ, mẹ! Mẹ bị làm sao vậy? Vào đi mà mẹ, đóng cửa sổ lại!” Người cha hỏi: “Em bị gì vậy hả? Tới tháng rồi sao?”

Vào năm học lớp đệ ngũ, cô khám phá Racine và Corneille[11], những tác giả đã xác thực trực cảm của người mẹ: tình yêu, đó là khi con người ta muốn chết. Nó không vui vẻ nhưng trong kịch nghệ có gì đó ngăn người ta lại: là áng thơ, là vần điệu, là niềm vui trở lại, của những gì trở lại, của những gì rốt cùng trở lại - thanh điệu, ngôn từ, hy vọng. “Lạy Chúa, con đã yêu; con muốn được yêu.” Cô phát hiện những bản sonnat của Louis Labé, “Tôi sống, tôi chết; tôi thiêu đốt và đắm chìm.” Cô cất cao giọng, mười lần, hai mươi lần, ngôn từ của yêu thương, cô đã thấm thía. Cô học vận luật, mật mã, hình ảnh. Nó thật tuyệt diệu, cả những quy tắc, tính toán phức hợp, những điều sẽ trở lại, đó là thi vị; những cô nàng bắt chước mặt trăng, đó là thi ca. Cô khóc trên những bài hát, những bài thơ, cô tự viết một ít. Khi đến nhà Jeannine, cô đọc cuốn Xin chào các chàng trai mà bạn cô đã mua cho. Cô cắt ảnh của Claude François với ảnh của Joe Dassin và dán vào một quyển số cạnh những lời bài hát, Một ngày, cô mang về nhà một cái đĩa hát của Johnny mà Jeannine cho cô nhưng cô đã để quên trên cái máy nghe đĩa trong phòng khách. Khi cha cô thấy cái đĩa hát, ông gần như bẻ đôi nó, ông nói rằng những câu từ trong đó tục tĩu. Tục tĩu (tính từ): “Từ dùng để biểu thị hình ảnh hoặc bản chất tình dục một cách thô bạo.” Cô ngạc nhiên, tự hỏi liệu Johnny có tục tĩu hơn Sade hay chăng. Trên cái máy hát Teppez của Jeannine, họ chủ yếu nghe Sylvie Vartan, Như một chàng trai tôi để tóc dài, như một chàng trai tôi bận áo gió, mang một huy chương, đeo một chiếc thắt lưng to bản, như một chàng trai, trên cuốn tạp chí có hình cười trên chiếc mô tô phân khối lớn, hai tay chống nạnh nhưng cuối cùng thì em cũng chỉ là một cô gái, điệp khúc vang lên, làm những gì mà anh muốn với em, như thế tốt hơn nhiều, là lá la. Điều tuyệt vời là chiến thắng Quý cô thanh lịch: giải nhất là vé đi Moulin de Cloclo! Máy đang phát Em yêu, cục cưng của anh, cục cưng, em biết không môi em thật sự rất ngọt ngào, và nụ hôn của em cũng ngọt ngào, phải, làn da em, đôi môi em, rất ngọt ngào, và các cô gái lặp đi lặp lại cái điệp khúc ấy trong khi nhai những viên kẹo dâu Tagada làm cho môi cũng đỏ lên và ngọt như lời bài hát vậy... à không đúng, Jeannine đã không ăn kẹo trong vài tuần, vì nó làm cô bạn béo lên, và nếu muốn là Quý cô thanh lịch tiếp theo, tốt nhất phải giảm béo chỗ này, chỗ kia, mọi chỗ. Jeannine lặp lại: “Mình phải ốm xuống, mình nhất định phải ốm xuống.” Cô từ biệt Jeannine và cầm lấy kẹo dâu tây Tagada, trên đường về âm thanh của Sylvie cứ dập vào đầu cô như một cái máy đếm nhịp, nhưng em cũng chỉ là một cô gái, là lá la. Về đêm cô vẫn ngâm nga nó trên giường, phải chăng cô đang băn khoăn điều gì?

❀

Nhắc đến máy đếm nhịp, cô bị muộn kinh nguyệt. Như bác sĩ nói, cô vẫn chưa “trưởng thành”. Trưởng thành về cái gì cơ? Ở trường, cô nói dối, cô góp nhặt những câu từ của mẹ và Claude, nói với các bạn hay giáo viên thể dục trong dáng vẻ khổ sở: “Mình/em không khỏe” hay “Mình/em bị đau bụng”. Có những lúc thầy tức giận, thầy ấy nói với Claude, khi chị mang đơn xin phép nghỉ tới: “Vậy thì sao chứ hả? Chuyện đó chẳng ngăn ai nhảy cao cả.” - “Lão ngu xuẩn ấy thì biết cái gì chứ?” mẹ cô thốt lên, từ khi đi làm bà ấy văng tục rất nhiều. Cả khi Jeannine đau quằn quại mỗi tháng, thầy thể dục vẫn đối xử với bạn ấy kiểu “Bớt diễn lại đi!” và biên vào sổ đầu bài: “Vắng không phép”. Jeannine đọc được ở đâu đó là khi không ăn nữa sẽ không có kinh, thành ra bạn ấy móc họng trong nhà vệ sinh sau giờ ăn, bạn nôn ra hết mọi thứ nhưng chẳng thay đổi được điều gì, trừ việc nó giúp bạn giảm cân. Cô thì ngược lại, cô ăn để “nó” đến. Kỳ thực, nhìn bạn mình đau quằn quại như thế, cô cũng chẳng muốn, song cô đã chán ngấy cái việc Claude cứ gọi mình là em bé rồi. Khi còn bé, cô thấy mẹ rửa những vết máu đông trên thành bồn vệ sinh và nhét vào giữa hai chân một tấm vải lớn bất tiện, về sau có những bó bông được bọc trong tấm lưới. Máu chảy ra như đầu gối khi bị ngã xe, nhưng đặc hơn, và nó chuyển sang màu nâu khi để ngoài trời. Nó có mùi giống thịt hay những bông hoa nhạt, tùy từng thời điểm, đến mức buồn nôn. Nó kéo dài năm ngày và trở lại mỗi tháng. Hãy tưởng tượng bạn bị ngã xe đạp hằng tháng đi! Mẹ cô mua một lượng lớn băng vệ sinh ở hiệu thuốc, chúng khá đắt. Về phần papa, ông ấy như bị cắt một tay một chân khi có một người vợ và hai đứa con gái. Thi thoảng ông theo dõi mấy cái gói băng, đặc biệt là Claude, chị đã thấy ông đếm, ông kiểm soát lưu lượng. Mama cũng mua những hộp nhỏ hơn - băng vệ sinh tăm bông - riêng con gái thì không được phép xài, nó có thể làm rách màng trinh mà không biết. Sự tủi hổ trong đêm tân hôn! Cô tự nhủ rằng nếu ông cậu đã làm vỡ hạt dẻ của cô, đáng lẽ phải báo cho cha cô biết. Ông ấy sẽ thấy nó thật tục tĩu và nổi sùng lên mất. Nhưng thở phào nhẹ nhõm, cô vẫn còn nút chai, cả khi máu qua nút chai - cô hoàn toàn không hiểu như thế nào, nó trông không kín đáo cho lắm, dường như tự nhiên đã ưu ái cô.

Kinh nguyệt, cũng như “cậu nhỏ” và “cô bé” vậy, có đầy từ để nói về một thứ, thật thú vị. Ví dụ, khi cha mẹ gây gổ, cha cô luôn hỏi người Anh đổ bộ hả. Có lẽ vì thế nên người Anh bị gọi là Rosbif[12]. Hay ông cũng nói “tè ra máu”. “Tè ra máu,” ông cũng hay dùng cho trường hợp có người phải cấp cứu ở phòng khám của ông. Cô ghi nhận, máu cũng ra cùng một nơi với nước tiểu tuy nhiên không có sẵn từ khi sinh ra: phải đợi đến khi lớn - “Chẳng bao lâu nữa con sẽ trở thành cô gái trưởng thành,” bà cô nói. Máu làm cô chao đảo đồng thời cũng thúc giục cô sớm được như những người con gái khác, Claude, mẹ và liên hợp giống cái. Mỗi chuyện có kinh nguyệt cũng đã có quá nhiều cách diễn đạt như tới tháng, đèn đỏ, rụng dâu. Chúng tôi tôn vinh mặt trăng, chúng tôi vượt qua biển đỏ, chúng tôi có một tuần tồi tệ, chúng tôi bốc đồng, những ngày tồi tệ của chúng tôi, chúng tôi phải nghỉ ngơi, chúng tôi quá khổ sở.

Anh họ của Jeannine, người muốn cưới Jeannine khi bạn ấy lớn, nói: “Được rồi, được rồi, tụi em đau khổ. Nhưng chỉ có năm ngày mỗi tháng. Còn đàn ông tụi anh phải cạo râu mỗi ngày và đi nghĩa vụ quân sự nữa đó.”

❀

Một sáng nọ, có một người đàn ông tóc nâu quệt vào cô, vào khoảng khắc đi qua cô, gã ta đã tóm mông cô, bấu móng tay vào, thì thầm thứ gì đó vào tai cô và tiếp tục lên đường. Cô sững sờ chết lặng trên vỉa hè. Người bán báo nói với cô: “Thằng dê xồm, tất cả chúng đều như vậy, những thằng khốn nạn, bệnh hoạn.” Vì cô không biết một trong hai từ này và không tìm thấy nó trong cuốn từ điển bách khoa Quillet, cô nói với cha. “Đừng xài mấy cái từ đó, nó là tiếng lóng, nó thô tục,” ông nói. “Gã đó hẳn là dân Algérie qua làm ở nhà máy Renault những năm gần đây, ở Cléon có một đống. Họ bỏ cả gia đình ở lại quê hương, sống không vợ nên thiếu thốn, đó là lý do họ táy máy tay chân,” ông giải thích. “Ngay cả một con điếm cũng không giận. Lũ ruồi nhặng, cứ coi vậy, ả ta nói ‘tôi có kiêu hãnh của tôi’ khi ả tới khám mủ lậu,” ông vừa nói vừa cười. “Thế con phải làm gì?” Người cha đáp: “Chạy qua vỉa hè khác. Ban ngày thì không có gì nguy hiểm đâu - cái chính là con ăn mặc như thế nào? Buổi tối thì chớ ra ngoài. Nhưng để chắc ăn thì: ngay khi con vừa thấy một gã khả nghi con phải đi lối khác.” Cô có vẻ trầm ngâm (con điếm, đó chẳng phải là tiếng lóng hay sao? Còn mủ lậu?), vào cuối bữa ăn ông dắt hai người vào phòng khách, cả cô lẫn Claude, ông dạy họ kỹ năng tự vệ. Sau đó ông bắt chước một cảnh. “Đây, cha đóng vai kẻ tấn công,” ông vừa nói vừa chụp tay Claude. “Nào, tìm cách thoát đi. Làm bộ đi chứ, nào,” ông nhăn mặt nói thêm. Claude thích trò này. Chị nói: “Lên gối thật mạnh vào đùm bi, không do dự. Hắn ta sẽ ngã xuống đất ngay lập tức.” Người cha hỏi: “Hiểu không, Laurence? Nhắm vô đó mà phang, con có thể làm lại không? Thẳng vào hai hòn bi.” Cô trả lời “vâng, vâng” trên giai điệu Dòng Danube xanh - cô không muốn thử, không phải với cha mình. Thật an tâm khi biết được điểm yếu của con trai, biết có thể làm đau họ ở dâu, song trong mơ, khi đêm về, cô không làm được, thậm chí là không nghĩ tới. Trong giấc mơ mỗi đêm của cô, kẻ xâm phạm đều chiến thắng. Và hắn ta trả thù.

Cuối cùng cô cũng có kinh nguyệt, muộn hơn người khác gần một năm. Cô vui lắm. “Con sẽ sống chung với nó trong bốn mươi năm, con yêu,” mẹ cô vừa nói vừa cười híp cả mắt. “Vậy là xong, mày không còn là con nít nữa hả? Chào mừng đến với câu lạc bộ người lớn nhé, Mông Béo,” Claude huyên thuyên. Mẹ phản đối: bà không muốn Claude gọi em gái mình là Mông Béo nữa từ khi Jeannine nhập viện. Không nói cho ai biết, Jeannine đã hoàn toàn bỏ ăn, còn có ba chục ký lô, không tới lớp nữa, có lẽ bạn ấy sắp chết, không ai được đi thăm kể cả mẹ của bạn, thật đáng buồn sao.

Trong môn khoa học tự nhiên, người ta nghiên cứu về sự sinh sản của ếch - ở chủ đề này, cần lưu ý: con cóc đực không phải là bạn tình của con ếch, không hề. Con cóc đực là chồng của con cóc cái, con ếch đực là chồng của con ếch cái. Con cái có nhiệm vụ sinh sản mọi lúc, mọi nơi. Lúc đó, những chữ “e” câm mới rộn lên[13]. Sinh sản là lối nói nực cười. Theo một nghĩa nào đó, nó trái nghĩa với cái chết, nhưng không hoạt động như một cái máy photo: nó không phải nhằm sao y bản chính. Chẳng hạn như những cô gái, họ không phải là một cái máy, không phải lúc nào cũng sinh sản một cách ngu ngốc. Đôi khi họ đẻ ra con trai.

❀

Ở trường cấp hai, cô thấy chán ngán, duy chỉ có môn Pháp văn làm cho cô tỉnh táo. Cô mơ làm nữ chính trong truyện của Corneille, Racine, cô lẩm nhẩm đọc Lamartine, tự trói mình trong ngôn từ của tình yêu. Tất cả giáo viên đều là phụ nữ, trừ môn thể dục và những môn thủ công. Thầy giáo không gọi học trò bằng tên mà bằng họ, đôi lúc có từ “quý cô” đi trước, một cách bông lơn. Vào năm đệ ngũ, thầy Renard dạy các cô nàng may vá, họ làm tạp dề, giá treo, áo khoác nhung với viền lụa, họ học đan, làm khung, may viền. Thỉnh thoảng, thầy nhờ một nữ sinh khâu cúc áo sơ mi hoặc ủi cà vạt cho thầy. “Quý cô Barraqué, em có vẻ như đang nói xấu thầy của mình, hãy đến đây gặp tôi.” Ở cuối phòng, những cậu trai đang làm việc trên các mạch điện hoặc sơ đồ động cơ. Ở lớp thể dục khi các bạn nam chơi đá bóng, các bạn nữ tập xà, lúc đó thầy nhường lớp lại cho nữ đồng nghiệp, một phụ nữ lớn tuổi trên dưới một trăm ký lô, nhưng chẳng cảm thông hơn cho vấn đề kinh nguyệt - cô giáo đã quên nó là gì, có vẻ về già người ta sẽ không còn kinh nguyệt nữa. Khi ném tạ, các bạn nữ phải đạt ba mét, nam thì năm mét, đúng vậy, không hơn không kém. Tay của cô mạnh song cẩn thận, không vượt quá ba mét, cô cố gắng tránh cái trò chơi chữ không thể tránh được với cái họ của mình, những tiếng cười. Đêm về, thầy Renard đến giảng tiết học sự vật - “Barraqué, lên bảng!” - ông ta quất vào mông trần của cô đến khi chảy máu trước mặt cả lớp vì cái cúc quần mà ông bắt cô may bị bung ra.

[1]

Trong tiếng Pháp, “sự giao cấu, giao hợp” là coït, xuất phát từ tiếng Latinh coire.

[2]

Nguyên văn: chauffe un marron, tu le fais péter. Câu này gần tương đương với thành ngữ trong tiếng Việt “lửa gần rơm lâu ngày cũng bén”.

[3]

Tức Hầu tước de Sade (1740-1814): nhà quý tộc, chính trị gia, triết gia và nhà văn nổi tiếng với những tác phẩm đậm chất tình dục phóng đáng.

[4]

Jeanne d’Arc (1412-1431): nữ anh hùng người Pháp, có biệt danh Trinh nữ xứ Orléans, hy sinh ở Rouen.

[5]

Nguyên văn: con comme la lune. Cách đây nhiều thế kỷ, người ta tin rằng mặt trăng có liên quan đến sự điên rồ, rối loạn tâm thần của con người. Tuy nhiên cũng có cách giải thích rằng, con comme la lune xuất phát từ tiếng lóng con comme un cul.

[6]

Câu lạc bộ Ngũ quái (tựa Pháp: Le club des cinq; tựa gốc tiếng Anh: The Famous Five) là một bộ tiểu thuyết phiêu lưu dành cho trẻ em và thanh thiếu niên của tác giả người Anh Enid Blyton.

[7]

Guy des Cars (1911 - 1993) là một nhà văn nổi tiếng của Pháp. Tác phẩm của ông được dịch ra hơn 20 thứ tiếng thường đề cập đến những đề tài cấm kỵ.

[8]

Nguyên văn: Les filles de joie. Trong đó chữ joie là niềm vui. Laurence nhầm tưởng nói về những cô gái vui vẻ.

[9]

Harlequin là một nhà xuất bản chuyên về các tác phẩm diễm tình sến súa.

[10]

Một loại thuốc an thần.

[11]

Jean Racine (1639 - 1699) và Pierre Corneille (1606 - 1684): hai nhà viết kịch, nhà thơ người Pháp. Cả hai được coi là kịch tác gia cổ điển vĩ đại nhất nước Pháp.

[12]

Nguyên văn: Les Anglais ont débarqué. Đây cũng là cách nói phụ nữ đã tới kỳ kinh nguyệt. (Rosbif vừa có nghĩa là miếng thịt, vừa là từ lóng chỉ người Anh.)

[13]

“Con ếch” trong tiếng Pháp là grenouille, chỉ có giống cái, chữ “e” cuối là âm câm.

7

Một ngày nọ, ở hồ bơi, cô nằm đọc sách trên bãi cỏ, một mình. Claude đã rời đi với nhóm bạn, chị ấy vờ là đứa con gái độc nhất. Mùa xuân đó Jeannine đã chết, bạn ấy ra đi với hai mươi tám ký lô cân nặng, mải miết giảm cân, bạn đã đánh mất cả sự sống. Chênh vênh ở cái tuổi mười ba. Sự buồn chán hòa cùng nỗi sợ hãi. Đồng hồ điểm bảy giờ, chuông vang lên thông báo đóng cửa. Cô đưa mắt khỏi quyển sách đang cầm trên tay. Phía xa cách vài mét, có một chàng trai, anh ta đang mặc quần áo - cô chưa từng nhìn thấy anh bao giờ. Anh ta mặc quần xong xuôi và cầm trên tay chiếc áo polo, anh ta ngắm hoàng hôn sắp sửa xuống. Anh quay lưng lại, hông đeo một chiếc thắt lưng bằng da, những múi cơ chạy lên tận bả vai. Những câu từ trong cuốn tiểu thuyết cô đang đọc bỗng chốc trở nên khô khốc. Câu văn miêu tả chàng hiệp sĩ Tristan mà hoàng hậu nọ đem lòng yêu: “đôi bờ vai rộng và thân hình mảnh khảnh”. Chính là chàng rồi, chàng Tristan trong sử sách, đã hạ phàm ở hồ bơi Saint-Saëns. Cô ngắm chàng như ngắm chữ cái trang trí bìa sách, thở không ra hơi, vừa nóng vừa lạnh, cảm tưởng như có một tảng đá đè lên ngực, tim đập nhanh, nhưng không bộc lộ ra ngoài. Chàng trai quay lại, trên ngực lấm tấm lông màu nâu, chừng mười sáu tuổi, có thể mười bảy; anh làm cô sửng sốt, ánh mắt họ chạm nhau, anh ta khẽ vẫy tay chào cô, cô quay đầu đi, cô chẳng quen biết anh. Và rồi, anh xách chiếc túi thể thao của mình và rời đi. Lưng của anh, đôi vai của anh. Lẽ ra cô phải chạy đến, ngăn anh lại, theo sát anh, đặt tay lên cánh tay anh, lên cổ anh, để anh đón nhận lấy cô, để anh khao khát cô, để anh mong cầu cô. Tuy vậy cô vẫn đứng bất động dưới lớp khăn tắm, cổ họng khô khốc, choáng váng. Bên dưới lớp da, đó là thứ chưa từng được biết đến bao giờ.

Và cô quên đi.

Song nó quay trở lại - cái nỗi say sưa ấy, cùng một cảm giác, nguyên vẹn và sống động, mới mẻ, một dòng chảy lúc ngừng lúc ồ ạt, lúc tuôn trào lúc khô cạn. Nhân dịp sinh nhật cô, bà ngoại đã tặng cô một suất xem vở ba lê của Maurice Béjart - “Một món quà tuyệt vời dành cho một cô gái.” Ban đầu cô hơi bối rối trước vũ điệu, chẳng giống như những vũ công Opéra vẫn làm cô say mê. Bỗng dưng, xuất hiện một chàng vũ công với bờ ngực trần cùng đôi mắt kẻ đậm, chàng chiếm cả không gian, cô nhìn chàng, lồng ngực chàng như bám vào ngực cô, ngồi ở hàng ghế thứ hai cô không nhìn thấy gì nữa ngoài chàng. Đó là Jorge Donn[1], hai mươi năm nữa chàng sẽ phải chết vì bệnh sida nhưng đêm nay chàng chỉ mới hai mươi. Cô thích chàng trai với cơ bắp và trang điểm, lực lưỡng và nữ tính, ẻo lả như cách cha cô nói, thích chàng với bờ mi dài và cái vỏ sò úp giữa hai đùi, cô không thích một chàng trai đối lập với con gái mà phải nữ tính, hiểu phụ nữ. Chàng trai là cơ hội cho cô, cô cảm nhận được điều ấy. Tuy nhiên vẫn còn một trở ngại đau đớn; sắc đẹp của chàng là một mũi tên bay vào tim cô, và bụng chàng vĩnh viễn mang dấu ấn nam giới.

Từ nay trở đi, cuộc sống không còn như trước nữa. Bài học về sự vật vào đêm muộn sẽ không biến mất mà được lấp đầy bằng kiến thức mới mẻ: giờ đây cô không phải là một sự vật nữa mà là một cô gái. Chàng trai mới chính là một bài học và cô ao ước học về chàng: ngực chàng, đôi bờ vai của chàng. Từ “ngực”, “bờ vai”, “cơ bắp”, những từ “con trai”, “đàn ông”, tất cả những từ ấy khơi gợi trong cô một cảm giác đặc biệt chưa được đặt tên, đó chẳng phải sự bùng nổ cô đơn của những đêm muộn treo lơ lửng trên những từ ngữ khác, cột vào những hình ảnh khác, mà là một lời hứa hẹn, cô chẳng biết nó đến từ đâu và từ ai. Phải chăng đó là chàng hoàng tử trong cuốn sách nhỏ cô hay đọc? Có lẽ vậy. Nhưng giờ đây chàng ta đang khỏa thân, nỗi đau thô ráp và dịu dàng mà sự hiện diện hay vắng mặt của chàng đã khơi dậy từ xương tủy. Bờ ngực chàng làm quặn thắt tim cô, cánh lưng, những đường nét da thịt, vẽ nên thứ mà cơ thể cô không có. Cô khám phá ra ham muốn, nhiều năm sau khi biết đến khoái cảm. Sự thiếu thốn ấy làm cô hồi sinh trong khi đêm tối làm cô chết ngất. Khoái cảm hủy hoại cô, ham muốn hồi sinh cô. Khoái cảm ngắn ngủi nhưng ham muốn sẽ chẳng có điểm dừng. Sống không màng tới thứ gì, chết không mang theo gì. Bởi cô hiểu sự vô thường, vô thường sẽ quy phục mọi thứ. Chính xác thì nó trông ra sao? Điều ấy chẳng được nhắc đến trong bài học sự vật của người cha. Bụi trong nắng, cỏ xanh rờn. Cô chẳng thấy được vị lai, song một ngày chàng hoàng tử sẽ đến - và cô vẫn chưa quên bài nhạc.

❀

Hẳn bạn vẫn nhớ cô gái đó, nhớ cái niềm khao khát dâng trào trong đời cô? Phải, tôi vẫn nhớ. Bỗng dưng một thế giới mới hình thành và có ý nghĩa: những chàng trai được tạo ra dành cho cô. Họ khác biệt, đương nhiên rồi, nhưng thế mới là thách thức, mới là cuộc phiêu lưu. Họ trẻ trung, họ đẹp đẽ. Cơ bắp của họ chạy dọc dưới lớp da và nỗi ray rứt hiện rõ trong ánh mắt lẫn nụ cười tỏa nắng của họ. Còn điều chi trên đời cấp thiết hơn là áp thân thể thiếu nữ của cô vào đó? Tôi nhớ cái cơn say quay quắt, cái sự ngu dốt được giáo dục đó. “Lạy Chúa, chúng con phải chịu đựng thế nào khi có quá nhiều biển dục vọng ngăn cách con và Ngài?” Mọi thứ bỗng trở nên rõ ràng, phải xóa tan khoảng cách, thế thôi. Cuối cùng phải chuyển mình từ kiểu người vừa mắt sang kiểu phô bày hết thảy cái đẹp. Tuy vậy làm điều ấy như thế nào đây? May thay, chị tôi có những hiểu biết sáng suốt, chị đã mười sáu. Chị có một anh bạn trai mà chị chẳng muốn hẹn hò nữa (chị đang có một người khác trong tầm ngắm), thành ra chị muốn nhượng gã lại cho tôi, “để coi có hợp không,” chị nói vậy. Bỗng dưng trong mắt anh chàng tôi trở nên thú vị, tôi cảm nhận rõ điều đó - đừng bao giờ bỏ qua lợi ích thứ yếu này khi có một người chị em. “Anh ấy tên Romain, không phải cực phẩm, nhưng anh hôn giỏi đấy.” Claude nói. Được thôi, có điều tôi chưa bao giờ tán tỉnh ai - tán tỉnh, mẹ đã nói như vậy - tôi không biết hôn. Không thành vấn đề, chị Claude sẽ bày cho tôi. Chị ấy bắt tôi ngồi cạnh trên ghế xô pha trong phòng khách, quàng tay qua vai và chọt cái lưỡi của chị vào miệng tôi; tôi lùi lại xa cả mét - “Ái chà, bộ mày là nữ tu hả? Phải hôn lưỡi chứ, một cái đá lưỡi, tao đang nói về french kiss, chớ không phải mấy cái tào lao!” Tôi trở lại, chị ấy bắt đầu, chị đảo lưỡi trong miệng tôi, còn tôi không biết làm gì với cái lưỡi của mình - “Mày cũng đảo đi, như vậy đó, thả lỏng người, đón nhận nó.” Tôi làm theo, phải, giờ tôi bắt đầu hiểu được nguyên tắc rồi. “Tốt, làm đúng rồi, Mông Béo. Giờ gọi tao là Romain đi,” chị tôi bảo.

Romain không bảnh trai lắm nhưng anh ta có một chiếc mô tô. Anh không đặc biệt hóm hỉnh nhưng chúng tôi không quan tâm. Tôi mười ba, anh mười tám, anh phóng nhanh như bay đưa tôi đến những cánh đồng ở Normandie, và chúng tôi đã hôn môi nhau sau những hàng cây. Tôi hỏi anh đã bao giờ ngủ với con gái chưa, anh đáp rồi. Tôi thích những khi trời nóng anh cởi áo nằm tắm nắng trên thảm cỏ xanh. Tấm lưng anh trắng và mịn, có hơi trắng quá, hơi mịn quá để gọi là nam tính, thế có hề gì... Khi anh cố cởi cúc áo của tôi, tôi nói không, tôi lấy tay che ngực, và lặp lại “không”, với hy vọng anh sẽ hiểu đó là “được” song tôi vẫn cần bài học về sự vật - liệu có thích thú khi đồng ý không? Ngay khi nghe thấy tôi nói không anh dừng, anh kéo cánh áo của tôi lại như để trấn an tôi. Anh bảo rằng anh tôn trọng tôi, rằng tôi còn quá nhỏ. Tôi nghĩ rằng anh cảm thấy vui vẻ khi có nụ hôn đầu đời của tôi, và như vậy là đủ đối với anh, anh không nhắm đến việc “bóc tem” tôi. Tôi không nói với anh là nụ hôn đầu đời thật sự lại chính là chị gái tôi, nụ hôn ấy đã xích chúng tôi gần nhau hơn, chị và tôi. Chúng tôi bắt đầu tâm sự. Một sáng Chủ nhật nọ, chúng tôi đều vận đồ ngủ, tôi ngồi lên đùi chị, đang thì thầm với nhau vài điều thì bà cố bước vào mà không gõ cửa. Bà hét lên: “Hai đứa con gái không được như vậy! Hai đứa con gái với nhau, ôi chao, ôi thật tệ!” - và bà kéo tôi ra khỏi chị tôi. Chị Claude cười lớn và theo bà xuống hành lang: “Nhưng một đứa con gái và một đứa con trai thì được sao, bà cố? Nếu là một thằng con trai thì ổn chứ bà?”

Vấn đề nằm ở bọn đàn ông lớn tuổi. Những kẻ tầm ba mươi trở lên. Có một lão như vậy ở cổng trường, lão mặc một cái áo mưa bẩn, khi chúng tôi đi ngang lão vạch áo mưa ra để lộ “cái đó” bé tẹo và kéo nó như thể hy vọng nó sẽ dài ra. Lâu lâu cô hiệu trưởng xua tay đuổi lão ta đi nhưng rồi lão cứ quay lại. Những cô bạn gái nắm tay nhau theo nhóm bốn năm người đi về phía lão vì tò mò. Bản thân tôi đi hướng khác, bởi cái nỗi sợ cố hữu trong tôi lại hiện về, thậm chí ngay cả khi tôi biết mình có thể phân biệt được đâu là cây xúc xích và đâu là con dao.

Từ lúc học được cách hôn, tôi không mất cảm giác nữa. Tôi nghe nhạc mạnh trong nhà xe với Sylvie, một cô bạn cùng lớp. Sylvie có người chị gái tên Viviane lớn hơn hai tuổi, trái ngược với người chị yêu quý của tôi, cho bạn ấy đến những buổi dạ tiệc bất ngờ nơi có những chàng trai đứng tuổi hơn, thậm chí một vài trong số đó đã có bằng lái xe và biết chơi ghi ta. Bọn tôi vừa nhảy vừa giật giũ tóc, bọn tôi vận những chiếc quần lụa kẻ cùng giày Clarks và áo chẽn kiểu Peru, chúng tôi chờ đến thời khắc con gái được mời con trai nhảy để hôn những anh chàng bảnh trai nhất. Mùa hè nọ, Sylvie và chị mình cắm trại trong vườn nhà của bà họ ở Containville, với những người bạn của chị Viviane vừa tốt nghiệp tú tài. Bản thân tôi nhận được tấm bằng giỏi. Cha tôi chấp nhận để tôi tham gia vì có bà Sylvie ở đó, tất nhiên với điều kiện tôi phải ngủ trong nhà chứ không phải trong lều, “hiểu chứ?” - lửa gần rơm không trèm cũng trụa. Ông ấy nói vắn tắt với bà của Sylvie qua điện thoại, bà đáp “được, được, tất nhiên rồi” với tất cả những lời khuyến nghị của ông - bà bị lãng tai và máy trợ thính đã hết pin, bà sẽ chẳng thể nghe được tiếng hạt dẻ nổ ở xa năm mươi xăng ti mét.

Khi tôi đến bãi biển, xách ba lô xuống xe, có chị Viviane và bạn trai Gérard của chị ấy, anh chàng đang bôi kem chống nắng cho chị, và ba chàng trai khác đang tán chuyện. Sylvie và cô chị họ Catherine thì đang bơi. Chị Viviane giới thiệu tôi: “Laurence, bạn của em gái mình.” Những chàng trai - Franck, Hervé, Daniel, “chào bé” - nhìn tôi với vẻ như mỉa mai rồi quay trở lại việc của họ: bọn họ đánh giá những cô gái đi ngang qua. “Mông cũng được chứ hả? Nhưng mà mặt không xinh lắm.” - “Ụp gối lên mặt cũng được...” - “Mày không thấy nó phẳng như tấm thớt hả?” Tôi thay đồ. Tôi vận một bộ đồ tắm. Bà tôi đã chịu may mấy miếng xốp bên trong áo ngực giống như chiếc bà đang mặc kể từ khi bà bị ung thư vú. Tôi phải cẩn thận vắt nước ra một cách kín đáo, bởi khi tắm miếng xốp sẽ hút đầy nước và cái bộ ngực giả của tôi sẽ to lên gấp đôi. Giờ thì mấy anh trai đó không còn bình luận gì nữa. Tôi thấy ánh mắt của họ dán lên lưng tôi khi tôi đi ra biển. Sự xấu hổ đã nhường chỗ cho một cảm giác khác, bước đi của tôi cũng từ tốn hơn. Trong cuốn tạp chí Charlie Hebdo của chị tôi, những cô nàng do Wolinski phác họa đều có mông to. Liệu đó có phải là át chủ bài? Tôi lắc hông một chút để xem. Mặt trời làm tôi nóng bừng trong cái ham muốn cháy bỏng được yêu thích, làm họ yêu thích.

Franck là người đầu tiên “tấn công”. Tôi thích đôi mắt xanh lục và mái tóc nâu óng ả của anh chàng, tôi thấy ở anh sự rắn rỏi (một chàng trai thì phải da ngăm, một cô gái thì phải tóc vàng) - từ “rắn rỏi” làm tôi rùng mình, tâm trí tôi dùng nó mọi lúc. Bọn tôi say mê hôn nhau trên bãi biển suốt hai ngày. Ngày thứ ba cả băng chúng tôi đi xem xinê. Franck để những người khác tách chúng tôi ra, tôi thấy anh đang cố tình ngồi ở cuối hàng trong khi tôi ngồi phía bên đây cạnh Hervé. Tôi thực sự thích Hervé, anh ta không đẹp trai nhưng anh chơi ghi ta rất giỏi, thậm chí anh còn có cả một ban nhạc ở Rouen. Khi phim chiếu được một nửa, anh nắm tay tôi và tôi lồng ngón tay vào tay anh. Chúng tôi hôn nhau, anh vuốt vai tôi, rồi xuống đùi, tôi thấy mình như một cây ghi ta. Sau đó tôi thấy anh nghiêng người qua trái, gật đầu và đưa ngón cái lên nhìn Franck trong bóng tối. Chẳng sao cả... Ngày hôm sau, tôi qua lều của Daniel, anh ta đang đọc Luật dân sự vì sắp vào năm nhất ngành luật, anh bảo nó giúp anh thư giãn. Anh ta cởi trần và tôi đã đặt môi mình lên bờ vai tròn trịa của anh. Chúng tôi trò chuyện cả buổi chiều, anh ngọt ngào, dí dỏm và thông minh rồi chúng tôi tay trong tay đi dạo biển. Anh uống hơi nhiều, thật đáng tiếc, đi đâu anh cũng cầm một lon bia. Uống bia có vẻ đàn ông đấy, nhưng sau đó trông chẳng ra gì, theo tôi là thế. Đêm đến, tôi ngủ cùng anh, anh vuốt ve mái tóc của tôi, rồi xuống ngực. Thi thoảng khi mà anh ôm lấy tôi, tôi cảm thấy như có con dao xẻ dọc đùi, tôi giật bắn người ra sau, anh không nói gì, hoặc nói: “Đừng sợ.” Lần khác, chúng tôi chơi bài tarot cùng nhau, và hai gã kia bắn cho nhau những cái nhìn uất ức, thây kệ!

Buổi sáng ngày tôi rời đi - băng của bọn họ ở lại lâu hơn, tuy nhiên cha tôi chỉ cho phép ở lại một tuần - Daniel đưa tôi vào cồn cát hơi xa nhà, thật lạ. Trong một trũng cát tôi thấy Franck và Hervé, trông họ bực dọc. Tôi quay lại nhưng Daniel đã biến mất. Tôi muốn bỏ đi, song họ kéo tôi và bắt tôi ngồi giữa. Franck bắt đầu nói: “Được rồi, mày nghĩ là mày có thể giễu cợt tụi tao như vậy hả? Mày nghĩ mày là ai?” Hervé tiếp tục ném cát vào tôi: “Tụi tao không phải mấy thằng bê đê, đồ khốn. Tụi tao không phải bò để một đứa con gái như mày dắt mũi.” Tôi không nhìn vào mặt họ, tôi nhìn theo đường viền cồn cát, Daniel đã bỏ rơi tôi chăng? “Tôi không đem các anh ra làm trò cười,” tôi nói với chất giọng cao ngạo. “Ba đứa trong một tuần! Mày nghĩ đó là gì?” - “Tôi đi chơi với bất cứ ai tôi muốn, vậy thôi. Tôi làm những gì tôi muốn.” - “Vậy hả? Và những gì mày muốn là biến tụi tao thành một lũ ngốc.” - “Chính các anh mới là người đối xử tệ với tôi,” tôi nói, tôi vươn người, ngẩng cao đầu, như đang múa Hồ thiên nga vậy. “Bộ mấy anh nghĩ là tôi không thấy mấy anh ra hiệu nhau khi xem phim à? Các anh bị mắc chính cái bẫy bản thân tạo ra, còn bực nỗi gì?” Franck nói: “Mày đừng có vênh mặt. Là mày dắt mũi tụi tao rồi bây giờ mày phàn nàn!” - “Mấy anh biết bài thơ của Prévert không?” tôi hỏi. Và tôi đọc:

Em như em vậy đó

Trời sanh em như vậy

Khi nào em muốn cười

Là em phá lên cười

Ai yêu em thì em yêu

Là lỗi tại em sao

Nếu những lần em yêu

Không phải cùng một người

Em như em vậy đó

Trời sanh em như vậy

Người còn muốn gì nữa

Người muốn gì em đây

Hervé cụp mắt xuống, bài thơ làm anh chết lặng. Tôi lợi dụng cơ hội này để đứng dậy, không có gì để nói nữa. Franck nổi sùng túm lấy mắt cá chân của tôi. “Nhưng trong bài thơ đó là một con điếm! Mày nghe gì không Hervé, con bé vừa đọc cho tụi mình nghe bài thơ về một con điếm! Và nó thấy ưng bụng! Được rồi, tụi tao đồng ý, nếu mày muốn là một con điếm thì tụi tao sẽ coi mày như một con điếm. Barraqué, ‘chuối’ nè, lại đây phục vụ đi!” Hervé nói: “Dừng lại đi. Để con bé đi đi.” Franck vừa nói vừa khạc nước bọt: “Mày hèn thế? Mày không muốn dạy nó một bài học hả?” Tim tôi loạn nhịp cả lên, nó như đi trên một sợi dây và nỗi sợ hãi là một diễn viên xiếc. Bài học? Nhưng Franck đang nới lỏng tay ra, tôi tự giải cứu mình và ra đi với tất cả sự tự trọng mà đôi chân run rẩy cho phép. Daniel đang đứng ở chỗ trũng phía sau cồn cát. Tôi đi qua anh mà không nói một lời, vị công chúa trong ngục tối của anh ta. Daniel chụp tay tôi lại: anh ta sẽ không bao giờ để họ làm tổn thương tôi nữa, anh ta đảm bảo với tôi. “Vậy hà cớ gì anh lại đem em giao cho họ” (hay tôi nên nói: cống nạp?) tôi nói mà không thèm nhìn vào anh ta, tôi hướng mắt ra biển, biển rộng mở và tự do. “Bọn họ muốn một lời giải thích, vậy thôi. Anh không thể phủ nhận điều ấy. Nhưng họ đã hứa với anh là... rốt cuộc, em vẫn ổn đó thôi! Anh ở đây mà.” - “Anh không phải cha em, anh biết chứ” (đúng là ngốc: liệu rằng cha tôi thì có quyền gì với tôi?). “Anh không phải cha em nhưng anh là bạn trai em. Chúng ta là một đôi, đúng chứ?” Tôi đi nhanh xuống cồn cát trong thinh lặng. Một bài học... Trong những tấm hình mà tôi chụp vào tuần đó dọc theo bãi biển Containville, những đụn cát và đám cỏ mà người ta giẫm lên làm liên tưởng đến cơ thể của phụ nữ.

❀

Giờ đây chúng tôi đã hẹn hò với nhau được sáu tháng, Daniel muốn chúng tôi làm tình, tuy vậy anh ta nói về điều đó thay vì làm nó. Tôi bảo anh hãy đợi, anh giục tôi: “Khi nào em mới muốn?” Có hai điều mà anh ta không biết, thành ra nó thật tệ hại. Đầu tiên anh không biết đến triết lý gia trưởng, học thuyết về hạt dẻ... Cha tôi muốn tôi phải giữ trinh tiết cho đến ngày lấy chồng và tôi phải nghe lời ông. Tôi thích nghe lời. Nhưng sau đó bản thân tôi thấy đó không phải là tôi muốn, mà là nhiệm vụ.

Trong kỳ nghỉ lễ Phục sinh, theo lời nài ép của ban giám hiệu, mẹ đã đăng ký cho tôi một khóa học ngôn ngữ ở Luân Đôn. Đơn vị quản lý đợt học tập đã cho tôi địa chỉ gia đình đón tôi ở Anh, gia đình mà tôi đã biên thư tự giới thiệu. Ngay ngày đầu nghỉ lễ Phục sinh, tôi bắt chuyến tàu chợ, để mặc Daniel ôn luyện bài thì giữa kỳ của anh. Ở ga Waterloo, tôi bước xuống từ toa tàu cùng mọi người. Các gia đình người Anh đứng tận cuối sân ga, họ tiến về học sinh của mình, trao đổi một vài lời trước khi dẫn nhau ra. Sân ga bỗng chốc trống trải, còn lại mình tôi trơ trọi cùng chiếc vali dưới chân, how do you do? tôi lặp lại ngây ngốc bài học đầu tiên của mình, how do you do? thật ngớ ngần, nó không có nghĩa là “bạn có khỏe không?” mà theo nghĩa đen là “bạn làm như thế nào?” chúng ta phải làm thế nào, tôi phải làm như thế nào, tôi phải làm như thế nào khi một mình trên sân ga Waterloo? Tôi đã mười lăm, phẳng lỳ u ám, tôi đang ở một sân ga mang tên thất bại[2]. Cuối cùng, người của tổ chức đến gần, cầm danh sách trên tay và hỏi tên tôi, “Laurence Barraqué,” tôi nói, như nước hôi[3], chất thải, cống rãnh, tôi tự nhủ. Ông ta bước về phía một cặp vợ chống ục ịch đang miễn cưỡng rời đi, sau đó trở lại với họ, tất cả đều cười tươi. “Peter, Amy... Laurence.” Chúng tôi tay bắt mặt mừng, như thể vừa trải qua một biến cố. Có một sự hiểu lầm: “Laurence, trong tiếng Anh là một cái tên nam tính - Laurence Oliver, diễn viên, you know... Thành thử họ tưởng là một cậu con trai.” - “Tôi hiểu rồi,” tôi nói. Cha mẹ tôi ở nhà cũng vậy, khỏi nói, tôi quen với chuyện đó rồi. “Nhưng chuyện ấy không quan hệ, con trai hay con gái đều như nhau,” người tổ chức cho hay.

Nếu ta muốn.

Tôi lặng thinh leo vào sau xe. Chú Peter lái xe, thẫn thờ nhìn tôi qua gương chiếu hậu, cô Amy nhìn chằm chằm ra đường. Họ sống trong một căn nhà phía đông thành phố. Ngay khi bước vào sảnh cô Amy the thé hét về phía cầu thang lên lầu: “Helen! Come down! Laurence is there.” Tôi đặt vali của mình xuống và cũng nhìn lên khi có tiếng những giọt xi rô đang nhỏ xuống dọc cầu thang. Một bàn chân mang guốc óng ánh xuất hiện trên bậc thang đầu tiên, rồi một bàn chân khác cong lên trong khoảng không, theo sau một cẳng chân bó chặt trong chiếc vớ đen điểm lấm tấm những viền đăng ten sột soạt. Một bàn tay sơn đỏ vuốt tay cầm cầu thang đi xuống dần dần lộ ra, với sự từ tốn của một con người khởi xướng trào lưu, cặp mông săn chắc, eo thon, bộ ngực màu kem trong một cái yếm nịt như đặt trên chiếc mâm của nữ thánh Agathe, một chiếc cổ duyên dáng, một hàm răng cười trắng đến kinh ngạc. Cuối cùng gương mặt cũng dần hiện ra, đôi mắt không ánh sáng chạm vào mắt tôi. “Helen,” người cha đưa tay chỉ vào đứa con gái đang hóa đá với vẻ bực dọc ở giữa cầu thang. “Laurence is a girl,” chú xác nhận, nửa đau khổ nửa giễu cợt. Tôi khẽ chào mà nghe như xin lỗi, tôi muốn chui tọt vào vali cho đỡ nhục, bởi tôi lỡ lời: “How do you do?” bằng cách cúi đầu nhẹ, khụy gối trước vẻ đẹp rõ ràng ấy, how do you do? làm thế nào để được như vậy... làm thế nào, hơn nữa chị chẳng già hơn tôi bao nhiêu, chị ấy phải mười bảy, mười tám tuổi gì đó, làm thế nào mà chị xinh đẹp như vậy? Helen không trả lời và ngoảnh mặt bước lên cầu thang. Nhạc tắt cái phựt. Chị đi xuống tầng dưới, vận quần jeans và một cái áo phông cũ rồi đi cắt cà rốt dưới bếp. Chị ấy chờ đợi một chàng trai, một chàng trai Pháp, a french lover, và người đến lại là tôi, only me.

Những gì con gái làm để quyến rũ con trai tôi đều nhận ra, nó làm tôi lo sợ và hoang mang. Những chiếc váy, những hột xoàn, những thỏi son... tất cả trò xiếc... Là con gái, tôi chưa bao giờ làm và chưa từng làm đích ngắm cho trò ấy. Mama không thích tôi bắt chước bà, papa thậm chí còn tệ hơn - một lần nọ chị Claude đánh má hồng và ông đã hỏi chị ấy có muốn trở thành thằng hề luôn không. Vậy tại sao tôi lại xúc động, thích thú, tò mò về vẻ đẹp đến vậy? Và còn những chàng trai, họ làm gì để quyến rũ chúng ta? Tôi tìm kiếm, nhưng không thấy. Họ có quyền được là chính mình, họ không nghi ngờ về việc được yêu bởi chính bản thân họ, không cần giả tạo. Bản thân tôi có thật sự là một cô gái hay không? Tôi không sơn móng chân, cũng chẳng trang điểm và chán ghét cái việc cạo lông nách - bọn con trai không làm vậy, mẹ tôi cũng vậy, nhưng Helen thì có. Tôi nghĩ chị ấy còn bôi cả một lớp phấn lóng lánh vào nách. Buổi sáng, sau khi tắm xong, dưới bóng đèn neon nhợt nhạt của phòng tắm, tôi xõa tóc ra sau, bạnh hàm lên, dưới lớp lông mày rậm, làn da trần, trông như cha tôi, có chút đàn ông trên mặt tôi. Tôi không biết phải làm gì nữa.

Phòng ngủ của tôi đối diện phòng của Helen. Trong suốt thời gian ở đây, tôi để ý những lúc chị đi và về, có nhiều hôm tôi quan sát thấy chị về nhà trong đêm trong tình trạng say xỉn, trên người là chiếc quần đùi ngắn và cái áo ba lỗ sâu cổ. Bên ngoài trời lạnh mười hai độ nhưng người Anh thà cảm lạnh chứ không chịu từ bỏ cái áo hở của mình. Cái sự ăn vận lố lăng này làm tôi ghê tởm, ấy vậy mà tôi mơ ước được hồi đáp, được là người mà chị ấy mong đợi. Giao cấu bị cấm với một cậu trai, song triết lý hạt dẻ không nói đến hai người cùng giới. Tôi chẳng dám nói chuyện này với chị ấy, tiếng Anh của tôi dở ẹc. Tôi muốn một lời giải thích. “Why aren’t you a boy?” - “I’m sorry, I’m going to change, I promise.”

Hôm trước khi đi, tôi đã tặng cho Helen chiếc vòng vàng tôi đã mất hàng giờ để lựa - tôi chỉ muốn làm vui lòng chị và muốn được chị hôn, để thứ tha cho tôi. Nhưng Helen vẫn tiếp tục làm lơ tôi - tôi là một cô gái, điều đó không được tha thứ. Tôi sẽ ra đi trong nhục nhã và thất vọng. Suốt mười lăm ngày, ở Luân Đôn, tôi bí mật làm một chàng trai. Laurence. Một chàng trai ngực phẳng. Một đứa con trai vô hình bên trong một cô gái không có vinh quang. Laurence, một kẻ chiến bại.

Vài tuần sau đó, một nữ sinh dạy kèm toán cho tôi trong phòng của chị ta ở khu đại học bỗng dưng cởi chiếc áo Ấn Độ của mình khi đang giải bài toán xác suất, nắm lấy tay tôi và đặt lên ngực chị. Tôi ấn ngón tay lên đó, nó mềm và ấm, như bơ đông tan chảy. “A, dừng lại đi!” chị ta kêu lên, khó chịu, sau ba mươi giây, “đó không phải là một cái vuốt ve, đó là sờ nắn.” Chị nói thêm: “Chúng ta đang khám bệnh hay sao?” - “Xin lỗi, xin lỗi, em không thích con gái,” tôi nói trong lúc thu dọn đồ đạc. “Em không thích con gái sao,” chị ta hỏi mãi cho tới khi tôi đã trốn vào thang máy (tôi sẽ bị điểm kém môn toán mất thôi), “em không thích con gái sao? Nhưng em LÀ một cô gái cơ mà,” chị thở hổn hển.

Khi tôi trở về từ Luân Đôn, Daniel báo rằng anh đang cặp với Karine, một nữ sinh năm nhất hút thuốc lá và không đóng vai trinh nữ. Một ả điếm chứ gì, tôi tự nhủ. Một đứa con gái dễ dãi, như bà cố tôi từng nói (ta là một cô gái đoan chính). Cha tôi cũng hét điều tương tự vào tai chị tôi trong một buổi chiều, ngay giữa chương trình Le Jeu des 1000 francs (“tiêu ngữ của Paris là gì?”) “con gái tôi là một con đĩ!” bởi vì ông phát hiện một chiếc bao cao su có nhãn nổi trên mặt nhà vệ sinh (“Fluctuat nec mergitur,” Lucien Jeunesse nói với người chơi đã bỏ lỡ câu trả lời). “Không,” chị ấy bật dậy nói, “con không làm việc đó vì tiền.” Ông cũng đứng bật dậy, cằm run lên, tát vào mặt chị. Tôi thấy má chị đỏ bừng, chị chạy đi, mẹ chạy theo ném khăn ăn vào đĩa của cha tôi, tôi cũng muốn bỏ đi. Cha tôi la: “Ngồi lại. Tao cấm mày bước khỏi đây.”

Tôi ngồi xuống.

❀

Ba tháng sau tôi sẽ làm tình lần đầu trên chiếc ghế tựa của nha sĩ, bác sĩ Galiot, khi cả nhà đang ngủ trên lầu. Tôi vô tình gặp Jérôme trên phố, người anh sinh đôi giả của tôi ở bệnh viện Sainte-Agathe, một cậu bé yếu đuối nhàm chán của những năm cấp hai. Khi đó là tháng Bảy, anh ta mặc một chiếc áo ba lỗ trắng, cao tầm một mét chín và tôi nhớ mẹ của anh đã đưa anh đi học judo vào năm đệ ngũ bởi vì “đó là môn thể thao tốt để các cậu trai bình tĩnh”, nha sĩ nói với mẹ tôi khi khoan họng tôi mà không dùng thuốc tê. “À, nhưng con không còn là con bé ỏng ẹo nữa,” ông tiếp tục nói với tôi, “con bây giờ lớn tướng rồi, chỉ đau một chút thôi, sau đó sẽ không đau nữa... mà thế không có nghĩa là cứ há hốc miệng đâu,” ông tiếp tục nói. Bây giờ là đêm, tôi chảy máu vừa thấm đủ trên cuộn giấy sử dụng vội một lần chưa kịp quấn lại, khoảnh khắc tồi tệ sẽ trôi qua, thậm chí còn rất nhanh. Trong cái ánh sáng nửa vời và mùi thuốc tẩy Javel, một cánh tay bắt ngang ống nhổ, đó là hình bóng kim loại của cái khoan răng với những đôi chân côn trùng và dưới tay tôi, bờ lưng gồ ghề của Jérôme đã mang tôi đi - và có lẽ, phải, không nghi ngờ gì nữa cũng là ký ức về cái máy làm lạnh như băng đó thứ mà cha của anh ấy đặt giữa hai hàm của tôi để giữ chúng luôn mở.

❀

Bởi cha tôi chưa nghe thấy tiếng nổ của hạt dẻ và ông muốn bảo vệ tôi khỏi sự ô uế của chị gái, nên phải gia tăng thêm sự đề phòng. Tôi đi hàng dặm trên chiếc Solex cùng một toa thuốc đề tên chị Claude để mua một viên thuốc từ một dược sĩ không biết đến họ Barraqué. Chị Claude đã lấy bằng tú tài và qua Canada để theo học bất cứ ngành nào đưa chị rời khỏi Rouen. “Khi nào chị về lại?” - “Không bao giờ.”

Lên cấp ba, tôi tham gia một câu lạc bộ kịch nghệ. Tôi muốn đóng vai Roxane hoặc Bérénice nhưng tôi lại vào vai Agnès trong Trường học làm vợ[4]. Thầy giáo rất hài lòng, “em diễn thật hơn cả ngoài đời trong cái vai ngây thơ này,” thầy ấy nói với tôi với một vẻ mỉa mai khi thấy tôi háo hức đợi chờ Horace trên ban công làm bằng bìa các tông. Thầy ấy không biết cái người đóng vai ngây thơ này đã đọc Trường học làm vợ từ ít nhất ba năm, cuốn dâm thư đầu tiên được xuất bản ở Pháp năm 1655, trong đó nữ chính ngây thơ, trái ngược với Agnès, đã sớm không bỏ qua bất cứ điều gì về “cái vật ấy, với nó những chàng trai tiểu tiện, nó được gọi là chim, thỉnh thoảng được gọi là chân giữa, cán cầm, dây gân, ngọn giáo ái tình”. Tôi thích cách gọi “ngọn giáo ái tình”, nó làm tôi cảm động, sự kết hợp giữa thống trị của một chiến binh và cảm giác đê mê dịu dàng là một lý tưởng tương phản nhau, ngay cả khi “cán cầm” có tác dụng tức thời hơn là sự kích thích nhục nhã - cán cầm của con dao, cán cầm của dụng cụ nha khoa, cán cầm của cây xẻng.

Jérôme, anh ta muốn ngày nào đó chúng tôi sẽ kết hôn với nhau. Anh nói tôi là người phụ nữ của đời anh. Lần đầu tiên tôi là một người phụ nữ từ miệng của một người đàn ông, còn sớm quá, bản thân tôi thấy mình vẫn còn là cô gái (nhưng không phải là con dâu, đặc biệt không phải là con dâu của vị nha sĩ của tôi). “Anh thích em ngay từ cái nhìn đầu tiên ở sân chơi năm lớp đệ thất, vào ngày đầu tiên đi học. Em có biết anh đã chọn học tiếng Nga là ngôn ngữ thứ hai chỉ để được ngồi cùng lớp với em năm đệ ngũ không?” - “Không! Nhưng tại sao anh lại cứ làm phiền em vậy? Em ghét anh. Anh kéo bím tóc của em, đẩy em đến căng tin, anh chỉ nói những điều ngu ngốc. Một lần khác anh đã xô em ngã trong giờ giải lao, em đã phải khâu ba mũi ở đầu gối.” - “Phải, anh biết. Đó chỉ là vì anh đã yêu.” Anh ta muốn sẽ có ba đứa con, một trai và hai gái nếu có thể, mọi thứ đều ổn với anh. Anh thốt lên, trần truồng bên tôi: “Chúng sẽ đáng yêu làm sao. Anh đã thấy chúng rồi nè!” Anh ta có ý tưởng về một ngôi nhà, anh vẽ ra kế hoạch và tự xem mình như một kiến trúc sư. “Nhìn đây,” anh đưa tôi xem bản vẽ, “ở đây chúng ta sẽ xây một phòng giải trí với bàn bóng bàn, bóng đá mini và thậm chí là cả rạp múa rối nhỏ. Em sẽ viết văn, ta sẽ chơi cùng lũ trẻ của chúng ta.” Thật điên rồ, cái cách mà anh ấy nói “lũ trẻ của chúng ta”, anh run lẩy bẩy. Trên hết thảy anh ta chỉ mơ rằng tôi là của anh, rằng tôi không thể trốn tránh anh. Một người mẹ, thật dứt khoát. Nhưng tôi chỉ mới mười bảy, tóc còn dài và còn muốn trải nghiệm.

Ở trường cấp ba những chàng trai chơi bóng ném với bờ ngực trần ngoài sân. Khi họ rướn người lên, cơ tay cứng lại dưới làn da ngăm, mồ hôi làm cho vai họ lóng lánh như quả táo giòn, và khi họ ghi bàn họ đập tay thân thiện cùng những nụ cười chiến thắng. Sức mạnh và vẻ đẹp của họ làm cho mũi tôi dán chặt vào cửa kính. “Barraqué, làm ơn quay lại với tụi mình được không?” Ở câu lạc bộ kịch nghệ, những chàng trai đầu tiên đã nổi mụn, một vài người để râu. Con mèo nhỏ đã chết và đã được chôn cất[5]. “A phải, Molière. Tốt, rất tốt,” cha tôi tán thành. Tôi nói với Jérôme khi anh muốn đưa tôi về nhà: “Hẹn mai gặp đi, em đến thư viện, em có bài luận phải nộp.” Trong phòng giải lao, chúng tôi chuẩn bị cho buổi tiệc kế tiếp ở trường. Những bếp lửa bập bùng, mùa hạt dẻ đang nở rộ.

Tôi không biết được đâu là cái thời điểm trục trặc xảy ra - là khi tôi nôn ói rượu sangria sau kỳ thi thử tú tài, hay khi tôi đưa tập sách mỏng cho cô em họ? - tuy nhiên thực tế là: tôi đã bị trễ, thậm chí là rất trễ. Que thử vào rạng sáng trong nhà vệ sinh báo tôi biết điều đó - nỗi sợ gặp cha trỗi dậy khi bước ra - sự tính toán nhanh trong đầu đã xác nhận với tôi: đã quá muộn để tôi khắc phục sự cố hiển thị bằng màu trên que thử. Luật Simone Veil[6] đã thông qua được gần hai năm ở Rouen không nghĩa lý gì, tất cả các bác sĩ ở đây đều biết tên tôi. Tôi gọi cho Daniel, anh vẫn đang tiếp tục chương trình học của mình ở Paris, chúng tôi không gặp lại nhau từ lâu lắc nhưng không sao, anh ấy làm luật, anh sẽ nói cho tôi biết phải liên hệ gấp với ai.

Qua điện thoại anh rất dễ thương, anh đề nghị tôi tới MLAC. “MLAC hả?” - “Phải, là Phong trào tự do ngừa và phá thai. Em có thể ghé chỗ anh nếu em muốn. Anh ở khu Montparnasse.” Anh ấy vẫn quen Karine song họ không sống cùng nhau, hình mẫu của họ là Sartre và Beauvoir[7], anh cắt nghĩa tôi nghe như vậy. Ngẫu nhiên và nhất thiết, vân vân. “A,” tôi nói. Paris làm con người ta thay đổi quá, anh tự tin và chắc chắn về bản thân. Còn tôi, dù rằng Rouen chỉ cách ga Saint-Lazare một tiếng hai mươi phút, nhưng tôi chỉ đến Paris năm hay sáu lần gì đó trong suốt cuộc đời. Một lần năm bảy tuổi, tôi được ông bà dắt đi xem opéra. Lần khác là đi xem triển lãm ô tô với cha tôi. Nếu không thì tôi chỉ biết đến ga Lyon bởi chúng tôi xuất phát ở đó để đến La Chaux vào mỗi kỳ nghỉ.

Người đàn bà tiếp đón tôi tại MLAC có vẻ không thoải mái lắm. Bà ta chắc không đến bốn mươi nhưng vì không trang điểm nên trông già hơn mẹ tôi. Khi bà ta chuẩn bị nói, chất giọng nhẹ nhàng của bà làm tôi cảm thấy an lòng. Bà giải thích cho tôi ca phẫu thuật sẽ diễn ra như thế nào khi tôi đến địa chỉ mà bà sẽ cho. Trong khi trình bày chi tiết cho tôi, bà lôi một chiếc ống trong suốt ra khỏi ngắn kéo. Tôi không nghe. Tôi không muốn biết, tôi chỉ muốn mọi chuyện kết thúc sớm thôi. Ở bên phải của bàn làm việc, một băng rôn được treo trên tường, hàng chữ cái lớn màu đen: CƠ THỂ CỦA TÔI THUỘC VỀ TÔI. Bà nói với tôi: “Nhưng cô thấy con chưa đủ mười tám tuổi. Đó là vấn đề. Con cần sự cho phép của cha mẹ.” Tôi chần chừ. “Nhưng, không, điều đó là không thể.” - “Ngay cả mẹ cũng không được sao?” bà hỏi tôi. Tôi lắc đầu, thực tế tôi thậm chí còn không nghĩ về điều đó, tôi chưa bao giờ có ý nghĩ sẽ nói với mẹ. “Dựa vào kinh nghiệm, người mẹ thường hiểu rõ điều ấy hơn là con tưởng. Mẹ con là thế hệ tạo ra những thiên thần, nó sẽ có ích cho con. Cô sẽ đưa cho con vài biểu mẫu để điền vào. Hãy nói với mẹ. Một chữ ký là đủ.” - “Cảm ơn cô. Con sẽ làm vậy.”

Bác sĩ của phòng khám Ternes mà tôi được cho địa chỉ là một bác sĩ thực tập đang hoàn thành chuyên ngành sản phụ khoa. Tôi nộp giấy tờ mà trong đó tôi đã giả chữ ký của mẹ. Tôi định đưa chữ ký của cả cha vào nhưng tay tôi run quá, tôi sợ làm hỏng mất. Anh chàng bác sĩ giải thích cho tôi một lần nữa, tay lấy ra một cái ống nhựa, chốt bài nói chuyện bằng câu “Em hiểu rõ chưa?” và cho tôi cuộc hẹn sau bảy ngày theo luật định. “Đây là cơ hội để em đưa ra quyết định dứt khoát. Em hiểu chưa?” - “Dạ hiểu.” - “Người cha có đồng ý không?” - “Cha sao ạ?” - “Phải, cha của đứa bé. Em không còn giải pháp thay thế khác sao?” - “Không ạ.”

Giải pháp thay thế của tôi chỉ có thể là Jérôme hoặc Mikis, một chàng trai người Hy Lạp, sinh viên trao đổi ngôn ngữ ở trường. Nhưng tôi sẽ không đi vào chi tiết.

“Anh thấy đó, có một điều làm em đau đầu,” tôi nói với Daniel lúc ngồi xếp bằng trên thảm trong căn phòng trọ của anh, khui một lon bia, húp một ngụm. “Đó là khi bác sĩ hỏi em ‘cha của đứa bé’ biết chuyện chưa.” - “Hả?” Daniel bỡ ngỡ. “Thì việc mà anh ta dùng từ ‘đứa bé’, nó làm em thấy lạ trong người.” - “Thật ngớ ngẩn khi nói ra cái điều ấy trước khi phá thai. Bởi vì chính xác chưa có đứa bé nào hết, cả phụ huynh cũng vậy.” Không biết sao tôi lại không thích phản ứng của Daniel như vậy. Nhưng tôi vẫn tiếp tục: “Anh thấy đó, mà lạ hơn nữa là, em cũng thấy an lòng khi cảm nhận rằng em có, rằng em đang nuôi dưỡng một đứa bé, à, một em bé đang thành hình, em chẳng hiểu tại sao, nó mang đến cho em sự tự tin, em cảm thấy, làm để nào để tỏ lòng cho anh hiểu đây? Mạnh mẽ... Và đồng thời, em cũng không muốn có con, em không bao giờ nghĩ là em sẽ có một đứa con.” - “Tại sao?” - “Em cũng không rõ nữa. Em vẫn muốn được tự do. Tiếp tục làm kịch nghệ, viết một vở kịch, sống cuộc đời của em.” Tôi cảm nhận được sự xúc động của Daniel. Cuối cùng, chúng tôi chưa bao giờ làm tình, tôi nhủ. Nhưng bây giờ chẳng phải lúc, hãy nói về những điều khác. “Đó có phải là nữ quyền không, MLAC ấy? Anh rành về họ chứ? Bọn họ đưa em tờ quảng cáo MLF[8], em nghĩ sau khi tham gia thì phải thể hiện sự đoàn kết giữa các cô gái.” - “Phải, MLAC là nó đó, những chiến binh. Nhưng giờ em đã có quyền được phá thai hay tránh thai, vân vân, phải giữ bình tĩnh. Không cần đốt áo lót và tuyên chiến với đàn ông nữa. Chúng ta phải hướng tới sự hiểu biết và hòa hợp giữa hai giới ngay từ bây giờ.” - “Phải, suy cho cùng, cánh mày râu vẫn là kẻ mạnh, họ có bản năng thống trị. Con gái chúng em khổ lắm. Bản thân em là một ví dụ, anh biết đó, khi em đi chơi khuya, ngay cả ở Rouen, trên phố, em rất sợ, em hay có thói quen đặt chìa khóa giữa các ngón tay, như còng tự vệ. Các anh thì không cần...” Daniel thừa nhận: “Đúng là thế. Nhưng đàn ông bọn anh cũng biết sợ, em biết đó, đừng nghĩ vậy. Về nỗi sợ chúng ta bình đẳng như nhau. Từ lúc còn nhỏ, bọn anh sợ không bằng bạn bằng bè. Phải luôn thận trọng, chiến đấu, không được khóc, phải gây ấn tượng với con gái. Bọn anh sợ không đủ dũng cảm, sợ phải chiến đấu để chứng tỏ ai là kẻ mạnh nhất, sợ không được như vậy. Khi lớn lên, bọn anh sợ không đứng dậy được sau mỗi vấp ngã, sợ bị si nhục. Không, anh đảm bảo với em sẽ kinh khủng hơn nếu là con trai.”

Về lại Rouen, trong bảy ngày suy nghĩ, tôi mượn sách nữ quyền từ thư viện. Tôi đã đọc chúng suốt cả buổi chiều, trong chiếc váy ngủ trên chiếc ghế xô pha trong phòng khách. Mẹ tôi đùa: “Nhấc cái đít lên đi Laurence. Mày làm như mang thai vậy.” Tôi cứ nhìn chằm chằm những trang sách. Các nhà hoạt động tiên phong - chỉ mới năm sáu năm trở lại đây - đã chứng kiến phản ứng bạo lực. Những cuộc tấn công đe dọa bằng lời nói và thể chất nơi công sở, trong gia đình và ngoài xã hội. Họ bị đối xử như đĩ điếm, như một kẻ đê tiện, khốn nạn. “Ông có biết sự khác biệt giữa phụ nữ và con ngựa là gì không?” - một người qua đường hỏi trong một phóng sự được quay lại của cuộc biểu tình MLF. “Không có khác biệt: bạn chỉ cần biết cách cưỡi chúng.” Tôi nhận ra cái kiểu hài hước này ở cha, nó làm tôi buồn trĩu, nhưng tôi vẫn mỉm cười.

Tôi đã không chọn gây mê toàn thân, đầu tiên là vì tôi muốn được rời khỏi phòng khám ngay trong ngày, và cuối cùng là do nó rẻ (Daniel tạm ứng tiền cho tôi), cuối cùng tôi không thích sự vắng mặt của bản thân (và nếu tôi chết trong quá trình phẫu thuật thì sao?). Bác sĩ cảnh báo với tôi: “Em sẽ thấy đau đó. Cơn đau sẽ giống như cơn đau khi sinh con. Tôi biết điều đó không hệ trọng với em lắm. Với tôi cũng vậy.” Dù mình cho nó sự sống hay từ bỏ nó, nó cũng đau như nhau, tôi tự nhủ với mình. Đó là cái giá của sự cô đơn.

Trong lúc chuẩn bị dụng cụ, bác sĩ hỏi tôi chuyện học hành. Chân bị kẹp lại trên bàn đạp, tôi giải thích cho anh ta sau khi đậu tú tài, tôi bắt đầu theo học tại Langues O’ với mục đích trở thành thông dịch viên. Tôi nói thêm là tôi có đam mê với kịch nghệ và từng đóng vở Trường học làm vợ của Molière, tôi kể về vai diễn Agnès vì sợ anh không còn nhớ những gì đã học ở cấp hai. Tôi nói trong sự hào hứng: “Nhưng ước mơ của em là...” Anh ta cắt lời tôi: “Tốt, giờ thì ngưng nói thôi, giờ anh sẽ tiến hành phẫu thuật.” Tôi im lặng, tôi thấy xấu hổ về những lời huyên thuyên của mình: lúc nào tôi cũng chỉ làm theo ý thích.

Sau đó, tôi trải qua hàng giờ nằm cạnh những người phụ nữ vừa phá thai. Có hai người khóc. Nữ y tá chăm sóc họ, sau đó bác sĩ ngồi bên mép giường an ủi, cố gắng làm họ cười. Bản thân tôi không có một cảm xúc rõ ràng nào, tôi thấy trống rỗng, không suy nghĩ và cũng không đau đớn. Họ hỏi có ai đến đón tôi không, tôi bảo có. Vừa bước ra ngoài tôi châm một điều thuốc, tôi vừa đi vừa hút, ngay ở Paris mà phụ nữ cũng liếc xéo tôi. Chuyến tàu điện chật ních người đưa tôi trở về nhà Daniel để nghỉ qua đêm, lẩn khuất giữa đám đông làm tôi thoải mái hơn. Cái gì vừa xảy ra vậy? Chẳng có gì. Tôi là một thực thể trừu tượng giữa những kẻ xung quanh. Hết thảy những thân thể đang ép sát vào nhau này chỉ tạo thành một khối chật ních và dửng dưng. Bài học về sự vật: hư vô.

Daniel mở cửa, hỏi tôi “Ổn chứ?” qua hệ thống liên lạc nội bộ của tòa nhà. Tôi leo lên ba tầng lầu, tôi bước vào căn hộ; anh đang nghe Jefferson Airplain, Don’t you want somebody to love, don’t you need somebody to love. “Hoài tưởng, hoài tưởng,” tôi vừa nói vừa cởi áo khoác. Tôi treo nó lên móc và trong bóng tối của hành lang, tôi thấy một tia nước trắng nhỏ xuống viền áo. Tôi đặt tay lên, rút lại ngay lập tức. Đó là tinh dịch.

[1]

Jorge Donn (1947-1992): vũ công ba lê người Argentina, nổi tiếng qua các tác phẩm của đạo diễn opéra Maurice Béjart.

[2]

Trận chiến Waterloo lịch sử diễn ra giữa quân đội của Napoléon Bonaparte và quân đồng minh, đánh dấu thất bại cuối cùng của vị hoàng đế nước Pháp.

[3]

Nguyên văn: l’eau rance, đồng âm với Laurence.

[4]

Trường học làm vợ (L’école des femmes): vở kịch năm hồi của Molière.

[5]

“Con mèo nhỏ đã chết” là câu nói kinh điển của Agnes trong Trường học làm vợ ám chỉ sự mất trinh trắng.

[6]

Luật Simone Veil là luật cho phép phá thai ở Pháp, được thông qua ngày 17 tháng 1 năm 1975.

[7]

Tức Jean-Paul Sartre và Simone de Beauvoir. Đây là hai triết gia - tiểu thuyết gia hàng đầu của Pháp ở thế kỷ XX. Giữa hai người họ có mối quan hệ gắn bó sâu sắc và cởi mở.

[8]

MLF: viết tắt của “Mouvement de libération des femmes” (Phong trào giải phóng phụ nữ), là phong trào nữ quyền ở Pháp vào năm 1970, ủng hộ quyền tự chủ về cơ thể của phụ nữ và thách thức xã hội phụ quyền lúc bấy giờ.

“Là con trai.

Nè. Xem nè. Thấy không?”

❀

Bạn thấy không? Bạn đã bị thôi miên bởi cái thứ ngoe nguẩy nhỏ bé giữa hai đùi trên màn hình nhấp nháy. Đúng đấy, bạn đang nhìn thấy một thứ gì đó. Có một thứ gì đó. Christian, chồng bạn, nước mắt lưng tròng và có vẻ tự hào, anh ta rướn người coi cái hình, tự hào về bản thân hơn là về bạn, nếu bạn có thấy được, nhưng bạn đâu thấy. Bạn cũng tự hào, dẫu vậy: bạn không tin nổi, bạn đang mang một đứa con trai trong bụng. Từ đó là khải hoàn của bạn. Bạn đã tạo ra một giống khác không phải giống cái như bạn, bạn mạnh mẽ, thật điên rồ, phải thấy mới tin được. Chị Claude của bạn có hai đứa con gái, chồng chị từng có một đứa con trai nhưng chuyện đó khác - một mảnh được ghép thêm vào; vả chăng họ ở Canada, họ không bao giờ trở lại. Còn bạn ở đây, tại Rouen, bạn sẽ sinh em bé ở thành phố mà bạn từng chào đời. Cha của bạn sẽ hạnh phúc lắm đây, bạn nghĩ đến ông ngay tắp lự, nghĩ đến niềm hy vọng mà rốt cục bạn đã làm được, đó là đặt ông vào một hàng ngũ khác: thay vì làm cha, ông sẽ là ông ngoại của một cậu bé. Bạn sinh cho ông một đứa cháu trai, tặng cho ông một chú búp bê. Bạn tưởng tượng cái ngày ông bế nó trong tay. Ông đã giữ lại bộ Circuit 24 mà thuở nhỏ bạn chơi vì bạn từng thấy món đó trong nhà xe, trên nóc tủ, bạn không tin vào mắt mình, giữ lại chừng đó thời gian, cho đứa cháu trai! Ông đã mang theo nó ngay cả khi chuyển nhà. Ông sẽ lấy nó xuống, lắp pin vào, trải nó ra trên tấm thảm phòng khách. Bạn sẽ làm cha bạn ngây ngất - dù không sớm nữa.

Ông đúng là rất vui. Ông nhìn vào hình siêu âm bạn mang về, ông nháy mắt: “Ta biết mà con gái, kiểu gì con cũng có một thằng cu.” Mọi người cười. Nghịch lý này làm bạn đê mê, mặc dù bạn không phải là người đầu tiên. Bạn đợi một đứa con trai: một sự kiện hạnh phúc. Bạn cảm thấy bất khả chiến bại, bạn ưỡn cái bụng với vẻ quan trọng ghê lắm, Bụng Bự chỉ còn thấy sự kính nể vây quanh. “Nói cho em biết nhé. Hai mẹ con em gặp nhau là nhờ vào anh cả đấy,” Christian giỡn. Và anh ta chỉ cho bạn một trang trong tạp chí Parents Magazine mà anh ta xé lúc ngồi ở phòng chờ: “Chất lượng quan hệ cũng ảnh hưởng đến giới tính của em bé. Cực khoái của phụ nữ gây ra nhiều cơn co thắt âm đạo, cho phép tinh trùng nhiễm sắc thể Y, vốn nhanh hơn, mau chóng gặp trứng. Ngược lại, nếu không có cực khoái thì khả năng cao sinh ra bé gái.” - “Ghê nhỉ, nên cảm ơn ai mới được?” Vợ chồng bạn cười, ha ha, con trai chạy nhanh hơn con gái ư, bạn ôm lấy chồng dịu dàng, “dĩ nhiên đó là tác phẩm của anh rồi, cưng ơi,” (với sự góp công tự nguyện của bốn mươi tên cướp mà bạn tưởng tượng bị chúng cưỡng bức trong hang Ali Baba, nhưng bạn không cho chúng hiện diện trong niềm vui này).

Trái với mọi mong đợi, cha mẹ bạn vẫn ở bên nhau như một điều diệu kỳ. Chú André đã chọn ở bên vợ chú khi bà ấy sinh đứa con trai thứ hai, còn cha bạn yêu căn bếp của mẹ bạn và bà ấy đơn thuần chấp nhận tiếp tục sống đời vợ chồng nếu họ mua hai chiếc giường đôi. “Hai con hẳn vui lắm vì có thằng cu nhỉ?” cha bạn nói với Christian. Mẹ bạn nói ôn hòa: “Cốt yếu là sống sao cho vui. Con gái cũng ổn vậy. Bằng chứng sống đây này (bà vừa nói vừa vỗ vào cánh tay bạn). Hai đứa con gái của tôi là niềm tự hào lớn nhất trong đời tôi.” Mẹ như lạc đi đâu mất, bà nghĩ về Gaëlle chăng?

Còn bạn, bạn nghĩ tới phòng khám Ternes, cách đây rất lâu, khi bạn không muốn có đứa bé. Nhiều lần trong những năm đầu tiên bạn đã tự hỏi nó là con trai hay con gái. Nhưng bạn chưa từng muốn hình dung một gương mặt, cho nó một cuộc đời. Giờ bạn có thể quên nó được rồi. Bạn đã có chồng, bạn không còn là cô Barraqué nữa mà là bà Charpentier, Laurence Charpentier. Số phận thật trớ trêu: cái tên nam tính của bạn cứ vang lên nhức nhói bên tai bạn, khiến bạn loạng choạng hoặc ngập ngừng (hợp giống là không thể, vả chăng không tồn tại thể giống cái của từ Charpentier). Bạn gặp Christian trong một lễ hội ở Paris, anh ta là kỹ sư cầu đường như ông bạn, anh ta chơi quần vợt như mẹ bạn ngày xưa và mới lấy bằng phi công ở sân bay Rouen. Dù thiên về khoa học là vậy nhưng đêm đầu tiên anh ta vẫn đọc cho bạn một bài thơ của Ronsard, Người yêu ơi, hãy cùng xem hoa hồng[1], làm bạn ngất lịm... Bạn có chút vội vàng, và anh ta vừa cười vừa giải thích rằng đó là để tôn vinh lời hứa của bạn với bà cố là không còn độc thân ở tuổi hai mươi lăm. Bạn cười mà quả đúng thế: bạn lấy chồng trước tuổi hai mươi lăm đúng hai tuần lễ, để không làm “gái ế”. Sau đám cưới, hai người đã dành nhiều năm đi du lịch, thư giãn và không cảm thấy nghĩa vụ phải xây dựng gia đình. Trong quá trình học ngôn ngữ, bạn đã thử viết kịch, thậm chí tiểu thuyết, nhưng cuối cùng bạn đã từ bỏ, bạn nghĩ rằng mình không đủ tài năng, hay đúng hơn, tài năng của bạn là nâng đỡ tài năng của người khác. Christian cao lớn, tóc nâu, rắn rỏi, hơn bạn bốn tuổi và yêu bạn. Hai người rất hòa thuận, chẳng bao giờ cãi cọ. Chỉ một lần nọ, anh ta tát bạn lệch mặt, cảm thấy não muốn văng ra khỏi hộp sọ, bạn đã nghĩ phải chấm dứt mối quan hệ này ngay. Bạn bị bong võng mạc, bạn phải chiếu laser. Nỗi đau thể xác còn lâu mới hết nhưng rồi bạn tha thứ cho chồng, bởi chính bạn đã gây sự trước, lục ví anh ta hòng kiếm tìm một bằng chứng để ghen tuông. Hai người trở về sống ở Rouen sau khi bạn tốt nghiệp, đời sống ở tỉnh đỡ tốn kém hơn và chồng bạn cũng yên tâm hơn khi bạn ở gần cha mẹ trong lúc anh ta đi công tác. Nếu nghĩ đến đó, bạn sẽ thấy bản thân đang có một cuộc sống mà Jérôme hằng nói với bạn, và bạn tự giễu nó mới quê mùa làm sao. Bạn làm phiên dịch ba ngôn ngữ và biên dịch - vợ chồng bạn đã quyết rằng từ nay bạn sẽ chỉ biên dịch thôi để tránh phải đi lại và còn ở nhà lo cho em bé, đứa con trai của hai người, đứa con đầu lòng.

Tiến sĩ Dubecq, bác sĩ sản khoa của bạn, muốn bạn đừng biết giới tính đứa bé khi siêu âm ở tháng thứ năm. Bởi theo kinh nghiệm của bà, nếu không đúng như mong đợi của cha mẹ, cuộc sinh nở sẽ khó khăn hơn, thường phải gây tê màng cứng, hoặc thậm chí phải mổ, như thể là chuyện bất đắc dĩ bất khả kháng vậy. Nhưng trường hợp này thì ổn cả, bạn đã có thứ mà bạn muốn. Mà thực ra bạn không đặc biệt muốn cái gì; sau khi do dự, bạn thậm chí còn không ăn theo chế độ khuyến khích để có được đứa bé mang giới tính mong đợi. Những tuần tiếp theo, bà bác sĩ đã thoải mái bình luận về kích thước em bé. “Coi nào, mẹ bầu của tôi ơi, thằng nhỏ phải là trung phong của đội bầu dục mất,” bà ta nói và bạn mỉm cười hạnh phúc, bạn không ngạc nhiên, bạn chỉ tiếc nuối đã không còn ông ngoại để báo tin này. Hẳn rồi, thằng bé sẽ chơi bóng bầu dục, bạn tự hứa như vậy, có điều nó sẽ là cầu thủ chạy cánh như ông cố, chạy cánh đỡ nguy hiểm hơn là trung phong. Christian lại ưa cho đứa nhỏ chơi quyền Anh, đấm bao cát treo trên trần nhà xe cùng mình; thằng bé sẽ cao lớn, đẹp trai, khéo léo và trên võ đài nó để ria mép trông thật oai. Rồi nó sẽ làm phi công, tất nhiên. Chỉ việc tìm cho phi công tương lai một cái tên thôi. Mọi người bắt đầu nói chuyện với nó, tai áp vào bụng người mẹ để xem nó phản ứng ra sao - Tristan nhé? Hay Gabriel? Hay Nicolas nhỉ? - và thằng bé hồi âm bằng tín hiệu morse như trong truyện Ngôi sao bí ẩn[2] mỗi lúc một kiểu. Hai người các bạn túm tụm quanh cái rốn, như lũ thỏ chơi đánh trống trong album. Một hôm chồng bạn nói: “Tên Gabriel không ổn đâu. Nếu là con gái thì được: Gabrielle với hai chữ l. Nhưng một phi công tương lai không thể chỉ có một cánh, không thể[3].” Bạn cười. “Đúng nhỉ?” bạn nói. Gaël cũng vậy, bạn nghĩ. Thầm nghĩ thôi, bạn không dám thú nhận, bạn không muốn một cái tên xài chung cho cả hai giới. Trong Gabriel chứa âm “gái[4]”. Bạn muốn một cái tên uy vũ, hoặc tốt hơn nữa là một cái tên không ủy mị nữ tính - Jérôme, Thierry, Bruno, Arthur... thật rõ ràng. “Em khùng quá. Thằng cu của em làm em quẫn mất rồi,” Christian nói, và bạn thích làm sao khi anh ta nói “thằng cu của em”.

Bạn mang thai được bảy tháng thì cha mẹ bạn tới thăm, họ có chuyện hệ trọng cần nói. Chuyện là, cha bạn nghe được điều không hay về bác sĩ sản khoa Dubecq. Rất nhiều lần bà ta tới phòng khám trong trạng thái say xỉn, mà bà không còn thực sự thích hợp để đỡ đẻ ở đây nữa, mổ lại càng không, luôn phải có một đồng nghiệp gấp rút can thiệp, mới bốn mươi mà đã thế rồi, bà ta có thể mất kiểm soát lúc nào không hay, vân vân và mây mây. Tóm lại, “Mụ Dubecq đó không ổn,” cha bạn nói. Bạn cười nhăn nhở, bạn không có ý cười. Sao thế nhỉ? Bạn luôn hài lòng với bác sĩ của mình, ngay cả khi bạn mới chỉ biết bà ta có ba năm về trước. Bác sĩ Dubecq chu đáo, thân thiện, đôi khi bà gọi bạn là “gái yêu”.

Trước bà có bác sĩ Bonnard theo dõi bạn, nhưng ông ta đã chết vì lên cơn đau tim, hệt như ông ngoại bạn ở tuổi sáu mươi ba. Bác sĩ đó khá đặc biệt, dường như ông ta không bao giờ nghiêm túc, không bao giờ để bạn ra về mà không nói một câu đùa bẩn thỉu, và bạn cười, hẳn vì ông ta làm bạn nhớ tới cha mình. Ông ta cũng là một nhà tình dục học và ủng hộ tình dục vì lạc thú, như tờ rơi trên bàn làm việc của ông cho thấy. Thư ký là vợ ông ta, một người đàn bà cau có không biết quảng cáo trình độ trị liệu của chồng. Bạn đã cẩn thận không tham vấn bác sĩ Bonnard về chuyện này, ngay cả khi ông ta dẫn dụ, thăm dò để biết bạn có đối xử tốt với chồng không, có cố gắng không. Bạn không trả lời, mà cũng không ngăn ông ta lại. “Các bạn có biết chuyện hai cô tóc vàng đi hộp đêm ở vùng quê không? Hai cô say mèm, lại ở xa nhà, không được ai đưa về hết, nên họ đành cuốc bộ trên đường lớn. Bỗng một người dừng lại, thấy bạn mình không ở bên cạnh nữa. Cô ta tìm xuyên đêm và cuối cùng thấy cô bạn đang quỳ trên cánh đồng, cạnh một con bò cái, mút vú nó. ‘Mày làm cái quái gì thế?’ cô bạn hỏi. Cô kia đáp: Tao chán cuốc bộ quá. Trong năm đứa chắc chắn có một đứa đi xe hơi chứ.’” Bạn cười chỉ để làm ông ta vui lòng, vì bạn có thói quen làm vui lòng người khác và chờ đợi toa thuốc của mình. Một ngày nọ, bác sĩ Bonnard không nhận được kết quả xét nghiệm của bạn, ông ta gọi cho phòng thí nghiệm và trong lúc đợi nói chuyện thì nhìn bạn, hai chân dạng ra dưới ngọn đèn mổ, trong tư thế mà ông ta đã đóng đinh bạn. “Nói coi tôi phải làm sao, bệnh nhân của tôi đang đợi với cái mỏ vịt giữa háng nè!” bác sĩ Bonnard tuôn một tràng vào ống nghe điện thoại mà không bận tâm gì về giải phẫu học. “Phải phải, chuyển phát nhanh, được, năm phút nữa tới, nhưng trong thời gian đó, chúng tôi làm cái gì, hả?” và ông ta nháy mắt với bạn, còn bạn thì cười mếu xệch. Bạn không giận khi một người phụ nữ khác thế chỗ trong phòng khám của bác sĩ Bonnard, với người này bạn không cảm thấy mình bị buộc là đồng phạm. Giờ lại đổi bà bác sĩ sao, trong lúc đang chữa vượt mặt? Ngộ nhỡ sinh ra chuyện không hay...? Từ hồi mang thai, bạn trở nên mê tín lạ thường.

Cha bạn cầm tay bạn và nói: “May quá, ta có ý này. Ngồi xuống đây, ta giải thích cho nghe.” Bạn ngồi xuống, bạn rút bàn tay ra - bạn yêu cha mình nhưng không chịu được động chạm với ông. Nội nhìn làn da lốm đốm của cha thôi cũng làm bạn sợ, bạn nghiến răng, khép chân, sự ghê tởm này là bản năng, như ghê tởm gián với nhện, bạn che đậy nó, tuy vậy bạn cảm nhận được nó đến nỗi phải quay mặt lảng tránh những đốm da mà bà ngoại bạn gọi là hoa nghĩa địa - nhìn chúng là bạn sẽ chết, chúng là hoa rải trên quan tài bạn. Cha bạn đã tìm được một người thay thế: bác sĩ Guerry. Charles Guerry. “Thấy không con yêu, một ơn gọi đó, một cái tên bảo chứng ngay cả khi mang thai không phải là chứng bệnh gì,” mẹ bạn nói thêm vào. Cha mẹ bạn quen với cha của Charles, Robert Guerry, nay đã về hưu, xưa là bác sĩ sản khoa kỳ cựu của bệnh viện Saint-Agathe, và họ cũng biết rõ Charles vì cha bạn đã nhiều lần thuê anh làm thay trong phòng khám mỗi khi ông đi nghỉ - một đối tượng đáng nể, từng là bác sĩ nội trú thực tập ở bệnh viện Lille, về Rouen để tiếp quản sự nghiệp của cha mình. Tóm lại, đó là một cậu trai sáng láng, họ kết luận thế, phải rồi, một cậu trai tuyệt vời. “Con không phải lo gì hết, cứ việc phó mặc cho cậu ấy,” cha bạn nói. Mẹ bạn đế thêm: “Rồi con sẽ thấy, cậu ấy đẹp trai dễ thương lắm. Chuyện đó không ảnh hưởng gì đâu.”

Bạn ngạc nhiên quá đỗi, đã hơn bảy tháng bầu rồi mà phải gặp một bác sĩ đỡ đẻ bạn chưa từng biết - và phải ăn nói sao với bác sĩ kia? Bạn có lựa chọn đâu?

Bác sĩ Charles Guerry thoạt tiên tỏ vẻ kiêu ngạo và lạnh lùng, rồi dịu đi khi biết bạn là con gái của bác sĩ Barraqué. Thế nhưng điều đó cũng không ngăn bạn trở thành một bà mẹ ngốc nghếch lần đầu sinh nở, với những câu hỏi lo âu: Em bé có to quá không? Có cần mổ không? Gây mê ngoài màng cứng là thế nào? Trước hết, không phải cái thai quá to, mà là bạn quá khổ. Đã tới lúc bạn phải ăn kiêng. Thứ hai, sinh mổ chỉ dành cho những người ngớ ngẩn, những kẻ lười chảy thây. Anh bác sĩ này đã đỡ đẻ cho biết bao nhiêu em bé còn lớn hơn em bé của bạn nhiều. Sinh tự nhiên mới đúng là sinh, nhưng phụ nữ có xu hướng quên chuyện đó rồi. Đau đớn cũng là lẽ thường. Cá nhân anh ta khuyên bạn không nên gây tê màng cứng, điều này làm nhiều sản phụ thất vọng: ai lại muốn vắng mặt trong ngày đẹp nhất đời mình chứ? Phụ nữ nhìn chung đều hối tiếc: sau tất cả họ sẽ không còn cơ hội khác trong đời cần đến dũng khí, phải vậy chăng?

“Anh ta nói: cái thai.” Buổi tối khi nói điện thoại, bạn đã khóc như mưa. “Con nói: đứa bé, nhưng anh ta chỉnh lại.” Người cha bực bội: “Ối trời, phụ nữ thật lắm chuyện! Lúc phá thai, gọi cái thai thì thấy không sao. Bào thai, trứng hay của nợ gì các người chẳng đồng ý. Thế rồi đùng cái phải là em bé mới chịu.” Vì bạn nức nở không thôi, ông đành đầu dịu - phụ nữ mang thai dễ tổn thương hơn phụ nữ không mang thai, bạn đã học điều đó ngay từ năm nhất - giọng ông ôn tồn: “Laurence, nghe cha nè. Thai là từ chuẩn, về mặt kỹ thuật. Con cảm thấy sốc vì con không theo khoa học, nhưng đối với một bác sĩ nghiêm cẩn, nó rất bình thường.”

Bạn đi mua sắm với mẹ bạn, hai người mua vải len xanh nhạt làm tã, bà tặng bạn một chiếc đầm len trắng. Mẹ trầm ngâm nói với bạn trong khi đợi tính tiền ở quầy: “Thấy không? Đôi khi mẹ tự nhủ mọi thứ sẽ đơn giản hơn nếu mẹ có một đứa con trai. Cha con sẽ cực kỳ hạnh phúc, cực kỳ... Biết đâu ông còn yêu mẹ nhiều hơn nếu mẹ có con trai. Hẳn là vậy.”

Trước ngày dự sinh chừng hai tuần lễ, bạn bị những cơn đau quặn thắt, một chất lỏng nhạt màu chảy dọc cẳng chân. Christian đã đi Chicago tới cuối tuần. Khi đó mới bảy giờ, mặt trời còn chưa mọc. Bạn gọi mẹ đưa tới bệnh viện Sainte-Agathe, nơi bạn chào đời ba mươi lăm năm trước. “A, mình không thích chỗ này,” mẹ nói khi bước vào sảnh. Người bạn nóng hầm hập, bạn lo sợ, bạn không thuộc về những ký ức tươi đẹp, bạn chỉ nghĩ tới một điều: ngày tháng. Ngày sinh của con trai bạn. Hôm nay. Con trai của mẹ, tiếng đó vang mãi trong óc bạn. Con trai của mẹ. Nói ra một câu mà bạn chưa từng nói mới lạ lẫm làm sao. Ngôn ngữ cũng là trẻ sơ sinh.

Bạn nóng vì bạn sốt tới ba mươi chín độ. Quả tim em bé đập trên màn hình theo dõi làm bạn an lòng bởi vì từ hai ba hôm rồi bạn không thấy nó ngọ nguậy nữa. “Vì nó lớn nên không còn chỗ,” cha bạn giải thích. Các nữ hộ sinh ở Sainte-Agathe giờ không theo đạo - xơ Catherine, người đỡ đẻ bạn chào đời, đã chết từ lâu. Các nữ hộ sinh không đội mũ nữa mà cài hoa hồng, họ chạy tới chạy lui vì đã đến giờ đổi ca đêm. Người ta đưa bạn vào phòng làm việc, mẹ của bạn xuống điền giấy tờ, gọi điện cho cha bạn. Bạn ngồi một mình, Chicago - Rouen xa nhau quá, Christian về không kip. Bạn đau khổ, bạn không biết hai người đã chọn tên Gilles hay Arthur trước khi anh ta lên đường nữa.

Trong khi đó, nữ hộ sinh của ca ngày tới báo cho bác sĩ Guerry rằng bạn sốt, chắc chắn là nhiễm trùng, cô đợi chỉ thị. “Tôi tới liền,” bác sĩ nói.

❀

Sự thật là bác sĩ Guerry đang nằm trên giường nghỉ, nghe tin này khiến anh ta bàng hoàng. Hôm ấy là thứ Hai, nếu bạn đi đẻ hôm trước thì chẳng có gì phải băn khoăn lo ngại. Nhưng giờ thì hỡi ôi, anh ta đã nghe trong giọng nói của Roselyne, nữ hộ sinh, có đôi chút khẩn trương rồi. Bác sĩ không thích điều này, khẩn trương không có trong từ điển của anh ta. Anh ta không ưa ra quyết dịnh, không có thói quen ấy. Anh ta làm nghề y bởi bị cha đẩy vào nghề y; chớ anh ta mê đi xa, trồng cây, điều chế hương liệu kìa. Hồi còn bé anh ta nhặt hoa trong vườn và nghiền với cỏ để chế ra mùi hương đem xức lên cổ bà mẹ. Bây giờ anh phải ngửi mùi máu, mùi phân và ête quay cuồng trùm bọc cuộc đời anh. Anh ta đành ngồi dậy, bật máy pha cà phê, vặn radio nghe tin tức, thời tiết - tuyết sẽ rơi ở Normandie - phết bơ lên lát bánh thứ ba. Rồi anh ta đi tắm thật lâu, mặc đồ, lưỡng lự chọn cà vạt, gọi cho cô vợ cũ vì cô ta ném cho anh một lời nhắn cộc lốc về khoản bồi thường. Cách đây mười lăm năm, ngày đầu tiên vào khoa y, giáo sư Gaubert, một người bạn lớn của cha anh, đã bắt đầu bài phát biểu như này: “Chào mọi người. Ngày hôm nay các bạn sẽ dấn thân vào một hành trình dài để thực hiện những hoài bão cao đẹp nhất. Như các bạn đã biết, cuộc tuyển chọn rất cam go, tôi xin đưa số liệu thống kê mới nhất: chỉ mười bốn phần trăm trên tổng số sinh viên trong giảng đường này sẽ trở thành bác sĩ. Nhưng tôi cam đoan rằng, thưa các quý cô: với sự kiên trì, hơn năm mươi phần trăm trong các cô sẽ trở thành nữ bác sĩ.” Mọi người cười ồ, trừ một số kẻ quá nghiêm túc. Nhưng anh ta hẳn đã nghe thông điệp, sự thiếu minh mẫn của anh buộc anh phải trả giá đắt. Nếu anh ta có thể thú nhận nó mà không đạp đổ cả sự nghiệp thì thà thừa nhận rằng mình không thích phụ nữ còn hơn. Anh ta không hiểu họ. Phụ nữ muốn cái gì? Tình yêu, tiền bạc, yên ổn, tình dục, phiêu lưu? Đó vẫn là một câu đố, song anh ta không muốn trở thành thám tử giải mã. Đôi khi anh thậm chí còn thấy buồn nôn trước những vết rạn và niêm mạc thâm tím của họ nhưng không có ai để thổ lộ.

Ngày hôm qua, một Chủ nhật như bao Chủ nhật khác, anh đưa mẹ đi lễ nhà thờ trước giờ ăn trưa ở nhà - mẹ anh xức nước hoa Shalimar hiệu Guerlain, quá lộ liễu cho một buổi lễ Chủ nhật, anh nghĩ vậy. Cha anh hỏi thăm công việc những ngày đầu ở Sainte-Agathe - anh mới vào làm có vài tháng - và, vừa vuốt ve hoa thị trên tấm huy chương Bắc đẩu bội tinh bằng mu bàn tay, ông vừa nói liên hồi những lời khuyên đúc rút từ kinh nghiệm đời ông. Điều khiến cho bác sĩ Guerry cha bực dọc đó là sự kém cỏi của đám bác sĩ trẻ, họ vội vã kiếm tiền trả nợ hơn là chăm chú học nghề. Thế nhưng, có mục đích nào cao đẹp hơn không? Chính ông là người đẩy con trai Charles vào con đường cao cả này, sau đó gửi gắm anh cho bệnh viện. Anh là một cậu trai hơi nhút nhát nhưng anh sẽ phải hoàn thành nghĩa vụ của mình. Con gái của ông cũng theo nghề cha, cô là y tá và đã kết hôn với một bác sĩ tim mạch. Ồ, bọn bác sĩ trẻ không có bản lĩnh gì, nhượng bộ chúng một lần là chúng cứ được đà làm tới, nào là sinh mổ, nào là gây mê màng cứng, đủ hết. “Con đừng có mà theo, nghe không con, Charles?” ông vừa nói vừa lấy thêm thịt cừu. “Anne-Sophie đáng khen quá, thịt cừu ninh bảy tiếng là tuyệt tác đấy.” Vợ ông mỉm cười, bà vạch dấu thánh trên khúc bánh mì.

Charles Guerry tới bãi đỗ xe bệnh viện lúc mười giờ. Anh ta lên tầng, mặc áo blouse vào, chào các hộ sinh trong hành lang rồi quyết định bắt đầu đi thăm bệnh nhân đã sinh duy nhất của anh, người mà anh nán lại để đùa giỡn. Cô muốn một bức hình chụp cùng anh và đứa bé đã ra đời tuần trước một cách ngon ơ. Thế là anh tạo dáng thật dễ thương, môi nở nụ cười, sẵn sàng đảm nhận vai trò biết ơn của người cha không có mặt.

Cuối cùng, anh ta bước vào phòng làm việc của mình bằng bước chân gấp gáp, áo blouse mở toang vì một cơn gió làm lộ áo vest xám, lúc này là mười rưỡi. Bạn đã ở đây ba tiếng rồi, bạn tuôn trào mồ hôi, bạn không dám than vãn, không dám xin nước, bạn không muốn quấy rầy ai. Anh ta nói lẽ ra bạn phải hỏi chứ, hộ sinh ở đây để giúp bạn mà. Anh ta hướng dẫn bạn đặt chân lên bàn đạp, anh ta kiểm tra, theo dõi đường cong trên màn hình. Phía sau anh, nữ hộ sinh Roselyne mỉm cười với bạn, một nụ cười lo âu. “Cho kháng sinh ạ?” cô nói với bác sĩ. “Để xem đã,” anh ta trả lời. “Phải mổ chăng?” cô nói tiếp. “Có thể. Để xem đã.” - “Nhưng mà...” cô nói. Bác sĩ lườm cô hộ sinh rồi ra ngoài. Bạn sợ, bạn đau nhưng giờ không phải lúc gây sự; và rồi bạn tin vào đứa con trai sáng láng; bạn cũng sẽ có một đứa con trai sáng láng, trái tim nó đang đập điên cuồng trên màn hình nhòe nhoẹt dấu vân tay. Mẹ của bạn đã đi rồi, người ta sẽ báo cho bà khi tới lúc. Chistian đang tìm máy bay ở Chicago.

Tới trưa thì bác sĩ trở lại. Bạn đau đớn khôn tả, bạn chịu đựng nỗi đau thiêng liêng đang nghiền nát ruột gan nhưng bạn thích thế, bạn muốn gây tê màng cứng nếu được, mà không than vãn hay nài nỉ. Bác sĩ xua tay trong khi bạn nói, không không, coi kìa, thế là không được, bạn có nguy cơ nhiễm trùng, dù sao cũng sớm xong thôi, cổ tử cung giãn ra rồi, sắp thấy cái đầu thai nhi rồi, không thể mổ được nữa. Ráng lên nào! Kiên nhẫn một chút nữa thôi! Bạn sẽ sinh con qua ngả đó trong vòng một giờ nữa, và chỉ vậy thôi.

Ba giờ sau bạn mới sinh trước sự chứng kiến của nữ hộ sinh và ba người đàn ông mà bạn không rõ phận sự của họ là gì, người ta không nói trước với bạn, họ đứng quanh cái bộ phận sinh dục đang mở to của bạn. Một người đeo nơ bướm, anh ta trông kỳ quặc, bạn nghĩ vậy giữa hai lần rặn. “Nào nào, cô kia, tay cô nhỏ hơn,” bác sĩ bỗng nói với Roselyne trong khi nhường cho cô ấy chỗ đứng giữa hai chân bạn. Tại sao lại làm hộ sinh khi có bàn tay quá lớn chứ? Câu hỏi bộc hơi: não thiếu oxy làm bạn quên cả thế giới. Cuối cùng, vào đúng lúc bạn ngất đi (đột nhiên tối thui), bạn cảm thấy thân thể em bé rút ra khỏi bạn không một tiếng động, bạn đắm đuối với mọi chi tiết của nó, đầu, chân, gót. Đứa con trai của bạn. Một chiếc váy hông mà bạn từng thấy trong tạp chí, với tay áo đính ren giữ bạn ở bên kia bờ ý thức, như thể bạn bị treo trên móc áo: bạn sẽ xinh đẹp biết bao trong bộ váy đó, tay bồng em bé mặc tã len xanh mềm mại. Bạn sẽ gửi hình hai mẹ con cho tất cả mọi người để thông báo về sự chào đời này.

Trong khi bạn ngắm mình trong chiếc váy hồng thì mọi người đã rời đi như thể trốn chạy khỏi căn phòng. Không nói một lời. Bạn chỉ còn lại một mình. Bạn chỉ một mình và không nghe thấy gì hết, lạ quá, sao đứa bé không khóc trên ngực bạn? Người ta không đặt nó ngay trên ngực mẹ là chuyện bình thường sao? Hay họ đã mang nó đi tắm rửa, cân đo? Bạn không biết, nó là đứa con đầu lòng của bạn mà. Mẹ của bạn đã không kể chuyện tương tự cho bạn nghe. Cơ thể rũ rượi của bạn căng lên để nghe ngóng một tiếng khóc, nhưng nào có gì. Không một ai. Bọn con trai không khóc, bạn nhớ là vậy, có thể vì vậy mà bạn không nghe thấy gì chăng?

Ngay khi đứa trẻ được đỡ ra, chuyền từ tay hộ sinh qua tay bác sĩ nhi, thì bác sĩ Guerry không biết phải làm gì nữa. Anh ta chỉ muốn được về nhà. Lại một lần nữa anh ta không được quyết định, tương lai không nằm trong tay anh. Bác sĩ nhốt mình trong văn phòng, hít ống bạc hà từ lâu để trong ngăn kéo và gọi cho cha mình. “Vâng ạ, một ca khó nhằn, một cuộc sinh nở không thuận lợi... À, không phải thế, nó hoàn toàn không như dự đoán, thực sự là trầy trật: lệch khớp vai, dọa tử vong, thiếu oxy. Ôi chao. Dạ không, không tử vong, bác sĩ nhi đã có mặt kịp thời nhưng chỉ số Apgar thấp quá. Đã phải gọi cấp cứu. Sao cơ ạ? Người mẹ á? Con gái của bác sĩ Barraqué chứ ai, cha biết mà, ông ấy là bác sĩ đa khoa, con từng làm hợp đồng chỗ ông ấy. À vâng, tất nhiên, con đi đây, gọi cha sau nhé. Sao ạ? Đẻ con so ạ. Ba mươi lăm tuổi. Vâng, ba nói đúng, con sẽ làm, ý hay đấy.”

Bác sĩ trở lại, phòng đẻ trống hoác, chỉ có bạn, trong vũng nước, trong vũng máu. Anh ta quên mất bạn sao? Bạn hỏi đứa bé thế nào, tại sao nó không khóc, anh ta đáp người ta chăm nó rồi, bạn sẽ gặp nó sớm thôi. Roselyne ló đầu qua cửa, cô ấy có vẻ mệt mỏi, quầng mắt thâm xì, ánh mắt đảo quanh và lập tức rời đi sau khi thì thầm vào tai bác sĩ. “Tôi sẽ khâu lại cho cô,” anh ta nói với bạn. Giữa hai chân bạn, anh ta làm bộ mặt thản nhiên mà đi những mũi khâu buồn thảm. Một khoảnh khắc ngắn ngủi, cử chỉ quen thuộc ấy khiến bạn an lòng, gương mặt dưới ánh đèn này gợi cho bạn nhớ đến bà cố. Bạn không cảm thấy gì, không chút đau đớn, bạn chỉ còn là một con mắt, một chiếc mũi để quan sát, đánh hơi lỗ châu mai. Bạn không tồn tại, bạn lắng nghe. Một người đàn ông đang khâu vá cuối giường. Anh ta nghe theo lời cha, mà làm cho bạn một cái điểm yêu[5]. Bác sĩ không nói rõ đó là gì, bạn có khối chuyện khác để lo hơn, nhưng tóm lại là: vì bạn đã bị rách hoàn toàn nên thắt lại cửa âm đạo sẽ giúp bạn tiếp tục tận hưởng đời sống tình dục với người bạn đời. Bạn sẽ cần tới nó: vì bạn đã ba mươi lăm, bạn không cần mất thời gian đẻ đái nữa, hiểu chưa?

Bạn có lẽ sẽ hiểu nếu bác sĩ nói: anh ta làm vậy vì bạn. Anh ta không thể làm gì khác cho bạn.

Một người phụ nữ bận đồ trắng bỗng xuất hiện ở đầu giường. Cô ấy tự giới thiệu là bác sĩ nhi ở bệnh viện đa khoa Rouen, cô cùng đội cấp cứu tới theo yêu cầu của bệnh viện Sainte-Agathe, cô muốn đón con bạn. Cô ấy cúi xuống bạn như cúi xuống một chiếc nôi, nói với bạn với khoảng cách thật gần tới nỗi mặt cô suýt chạm vào mặt bạn, bạn thấy trên da cô lỗ chân lông nở to, quầng thâm dưới mắt, nỗi mệt mỏi và tuổi trẻ của cô. Cô ấy siết tay bạn trong tay mình và tay còn lại vuốt ve trán bạn, tóc bạn bết lại vì mồ hôi. Giọng nói của cô thật êm dịu. “Tôi đến mang em bé đi - là bé trai, chị biết không? Em bé không khỏe, em đã mất một lúc lâu mới thở được. Chúng tôi sẽ làm hết sức để em khỏe lại. Nhưng cơ hội rất mong manh và tôi phải nói với chị rằng rất có thể, phải, có thể sau này chị sẽ không sinh được nữa.” Cô ấy lầm bầm, bạn hấp háy mi mắt ra hiệu là đã hiểu, bạn biết ơn nước mắt sắp lăn trên má cô, đó là tất cả những gì bạn có thể nhận được, món quà nước mắt. Cô ấy hỏi bạn đứa bé tên gì, bạn lắc đầu, bạn không biết tên nó, bạn chưa bao giờ có cơ hội gọi tên nó, bạn muốn cô nói rằng có chứ, sẽ có mà, chị hãy gọi tên và con sẽ trở lại, nó sẽ trở lại từ cuối khu vườn. Cô ấy đợi bạn, phải nhanh lên nào, bạn không muốn nói cái tên đã chọn, bạn tìm một tên khác, tên của một đứa trẻ khác, không phải tên này, không phải tên của một đứa trẻ yểu mệnh. Cô ấy đợi, đôi mắt buồn rầu, ghé tai vào miệng bạn, nghe bạn thì thào như thể một bí mật đã bị phanh phui, “Tristan, Tristan,” bạn nói, “Tristan,” cô ấy lặp lại - cô ghi lại cái tên và mang nó theo.

❀

Giờ khắc trôi qua. Bạn đang nằm trong cỗ quan tài thời gian. Thế rồi nơ bướm trở lại. Anh ta đứng cạnh bạn, tay buông thõng, một chú lính chì. Anh ta làm như đánh gót, tư thế nghiêm, và nói: “Đứa bé đã chết.” Bạn tìm mắt anh, nhưng không. Anh ta siết tay bạn rồi rời đi. Bạn còn lại một mình với câu nói đó, bạn lặp lại nó.

❀

Đứa bé đã chết. Đứa bé nào? Nó không tên, không giới tính, không người thân. Nó là ai? Nó là đứa bé mà bạn không có được.

❀

Hàng giờ trôi qua, đầu óc bạn trống rỗng, run rẩy và trốn chạy. Bạn nằm trên chiếc giường danh dự với tấm ga đẫm máu. Ký ức về cuộc phá thai đã quên bỗng hiện về, đã mười tám năm rồi, bạn nằm lại trong phòng khám đôi ba giờ sau cuộc phẫu thuật, bạn chỉ một mình, như hôm nay, bạn đã không báo cho Jérôme. Nỗi hổ thẹn và day dứt bóp nghẹt nỗi buồn của bạn. Hình phạt này thật quá đỗi lớn lao. “Tôi rất tiếc,” cô hộ sinh nói. “Chuyện gì xảy ra vậy, con gái?” cha bạn mếu máo hỏi. Ông muốn nói chuyện với bác sĩ sản phụ khoa nhưng chiều thứ Hai, bác sĩ đó có lịch khám tư. Mẹ của bạn chết lặng trong một cảnh tượng khác của thời gian. Bà không nói nên lời. Buổi tối người ta mang đến cho bạn một khay đồ ăn. Có mì nấu giăm bông, món ưa thích nhất hồi nhỏ của bạn. Trong khi người ta nói với bạn, cha bạn ra lệnh “ráng ăn chút gì đi”, bạn cần mẫn cắt bánh mì giăm bông thành vụn nhỏ tràn ra cả đĩa, cả khay. Cha mẹ bạn nhìn nhau lo ngại khi thấy bạn rải đầy mẩu nhỏ trên giường.

Cuối cùng chồng bạn cũng bước vào phòng. Anh ta xám ngoét, run rẩy. Khi ôm bạn vào lòng, anh ta òa khóc nức nở, ghì siết tới mức bạn nghẹt thở, cả hai đầm đìa nước mắt. Rồi anh ta rời bạn, thu lu trong một góc phòng và khóc một mình, lưng dựa tường. Chưa bao giờ bạn thấy chồng khóc. Nỗi đau của anh quá dữ dội, đến nỗi cha bạn bước tới ôm anh. “Mạnh mẽ lên,” ông thì thầm. Vì Christian đã sớm mồ côi cha mẹ nên phó mặc cho cử chỉ âu yếm của cha vợ, gục vào tay ông, trong khi ông vỗ vào lưng anh ta, “mạnh mẽ lên Christian,” tiếng nức nở càng lớn, ông nắm lấy vai chàng rể, “cứng rắn lên con” (lần đầu tiên ông gọi thân thương như thể từ khi hai bạn cưới nhau), ông dựng Christian dậy, “nào, con trai của ta, can đảm lên con,” ông giữ chàng rể dựa thẳng vào tường, “đàn ông lên”.

Bạn nhìn hai người họ.

Người ta chỉ nói: “Đàn ông lên.” Chớ đâu bao giờ nói: “Đàn bà lên.”

❀

Ngày hôm sau, theo đề nghị của bệnh viện và trái với ý kiến của bác sĩ Guerry, bạn ra khỏi phòng bệnh cùng Christian tới nhà xác gặp con trai, dưới tầng hầm bệnh viện đại học, lúc hai giờ chiều. Vừa mới quay đi bạn đã muốn trở lại đó, bạn muốn ôm nó một lần cuối, nói với nó điều gì, nhưng người ta không cho bạn trở lại, bạn đứng mãi ở cửa kính và một nhân viên bên kia cửa giơ ngón tay ra dấu không được. Hai ngày sau, buổi sáng ngày tang lễ, bạn thực sự rời khỏi tầng nhà khoa sản, nơi mà bạn tưởng sẽ được nghỉ ngơi giữa tiếng khóc của trẻ sơ sinh và tiếng cười của các bà mẹ. “Chị phải nghỉ ngơi (bác sĩ đã nói vậy, làm như lo cho sức khỏe của bạn lắm). Chị yếu thế này đừng nên ngồi dậy.” Rốt cuộc anh ta cũng đành mặc kệ bạn ra ngoài - anh ta đã bắt bạn điền vào giấy miễn trừ trách nhiệm và xem bạn ký mới an tâm.

Christian không đến đón bạn, anh đã tới đám tang, còn cha mẹ đợi bạn ở sảnh bệnh viện Sainte-Agathe để đưa bạn ra nghĩa trang; ngồi trên ghế nhựa trong phòng chờ, họ không thấy bạn đi tới. “Tội nghiệp thằng bé, nó phải đau khổ lắm,” cha bạn nói. Bạn sững sờ. Họ đang nói về chồng bạn, bạn nghĩ, lúc nào cũng vậy: dù là hiện tại, trong tình cảnh này, bạn dừng lại, làm như không nghe. “Bắt đầu sự nghiệp bằng một bi kịch thế này thì quá đáng tiếc, thằng bé sáng láng vậy kia mà.” - “Phải, nó đã rất muốn làm cho tốt, nó tự tạo áp lực,” mẹ bạn lên tiếng. “Tôi sẽ viết thư cho nó. Không việc gì phải suy sụp cả, chuyện này ai cũng có thể gặp.” - “Đúng vậy, ông có thể giúp nó phấn chấn trở lại,” mẹ bạn nói.

Bạn vẫn hóa đá. Chuyện này không phải ai cũng gặp, nó chỉ xảy ra với con. Với con. Con, Laurence. Con gái của cha mẹ. Phải giúp con chứ? Con không đáng để giúp sao? Bạn muốn phản kháng nhưng bạn không rõ - phản kháng[6] chỉ là một từ trống rỗng được cha bạn truyền lại, và bạn chưa học cách khiến bản thân được lắng nghe. Bạn lùi bước ra khỏi phòng, với hành lý đầy tã lót xanh dương mà bạn đã tỉ mỉ đan lát, hồ sơ bệnh án bọc bìa nhựa và vòng tay sơ sinh màu xanh ghi tên Tristan. Cái chết luôn được coi là một người phụ nữ, trong khi thực sự lại là một kỵ sĩ màu xanh, bạn biết rõ mà, vì bạn đã thấy cái chết phi nước đại mỗi ngày và dập tắt ánh sáng trong những đôi mắt.

Sau khi đã chôn cất Tristan bên cạnh Gaëlle trong nghĩa trang, hai chiếc quan tài nhỏ màu trắng cạnh nhau tạo thành một cặp đôi trẻ loạn luân, bạn trở về nhà. Chồng bạn đã đi Chicago ngay sau lễ tang, anh ta có hợp đồng quan trọng không thể bỏ lỡ. Buổi tối, trong khi tắm vòi sen, bạn cảm thấy một cục u nhô lên giữa hai đùi, gì thế nhỉ, chỉ một lần rặn bạn đã cho ra một khối sền sệt rơi bịch xuống chân trong phòng tắm. Một bộ phim kinh dị ụp lên đầu bạn. Bạn hét lên nhưng bạn chỉ có một mình, không ai nghe, không ai tới. Bạn trần truồng lao đến chiếc điện thoại và run rẩy gọi cho cha: ông là bác sĩ, ông sẽ giúp bạn. “Bình tĩnh nào con yêu. Con đang bị loạn thần, cha không hiểu con nói gì hết trơn,” ông nói. Bạn bình tĩnh và kể cho ông sự việc, một con sứa nhầy nhụa máu có viền như rong biển. Bạn nói thêm: “Chắc là nhau thai, vì nó không thể là gì khác.” Cha bạn lập tức bác bỏ: “Coi kìa, con nói tào lao quá. Không thể là nhau thai được. Không thể nào.” - “Đúng nó mà, đúng là nó,” (bạn nhớ một hình vẽ trên sách mà bạn từng đọc khi mang thai) “nếu không thì là gì chứ? Chẳng lẽ tử cung sa?” Bạn gào lên. “Dừng lại, Laurence, đừng ngốc thế. Con chẳng biết gì cả. Đó không phải là nhau thai, thế thôi. Bình tĩnh đi con, đừng gào thét nữa.” - “Thế nó là cái gì mới được chứ?” bạn gào lên. “Cha không biết nhưng không phải nhau thai, thế thôi. Bỏ cái đó vào nước muối đi, cha tới ngay.”

Hai mươi phút sau ông xuất hiện. Bạn đặt cái thứ nhầy nhụa đó vào một cái lọ, bạn run rẩy từ đầu tới chân. Ông nâng cái lọ lên ngang tầm mắt. “Đúng như cha nói mà, không phải nhau thai. Nó là, là...” Ông tìm từ. “Đây là nhung mao thường, nó...” - “Là gì cơ?” Bạn đưa hai cánh tay lên ôm lấy cơ thể mình. “Cha không lên lớp cho con bây giờ được, con yêu, nó quá phức tạp. Nhưng không vấn đề gì, con yên tâm đi, mọi thứ bình thường cả. Ngày mai hãy đi kiểm tra tử cung. Không phải sợ, không có đau gì hết,” ông vừa nói vừa mở nắp lọ. Trước khi bạn kịp đặt những câu hỏi khác, ông đã đổ thứ trong lọ vào toilet và giật nước, “đi đi nào,” ông nói.

“Đó là nhau thai, chắc chắn vậy,” ông giải thích với bác sĩ Guerry cha ngay tối hôm đó, “một mảng ra trò. Tôi không biết cậu Charles con ông đã trải qua sự gì nhưng nó đã hoàn toàn mất trí trong suốt cuộc sinh nở của con gái tôi: nó đã từ chối cho con bé sinh mổ trong khi đó là cách duy nhất, và rồi sau đó... Làm sao nó có thể không kiểm tra nhau thai đã ra hết chưa? Sao lại sai lầm như vậy! Một tay bác sĩ mới toanh cũng không làm vậy!” - “À, vâng, tôi cũng không hiểu nổi. Có lẽ nó hoảng sợ quá chừng, nó đã mất tỉnh táo.” - “May là con gái tôi đã dậy đi đám tang đứa nhỏ, nếu mà nó còn nằm đó thì cái nhau vẫn ở trong tử cung, nó sẽ bị nhiễm trùng máu, hoặc tệ hơn... Ông có hình dung được không?” - “Vâng, tôi rất tiếc... Cháu nó có muốn khiếu nại không ạ?” - “Không, tôi đã thu xếp phía nó rồi, sẽ không có kiện tụng gì. Con rể tôi muốn kiểm tra hồ sơ, nhưng sẽ không đề cập tới nhau thai, ông cứ yên tâm. Ngay cả hội đồng y khoa cũng không được biết gì chuyện đó.” - “Xin cảm ơn ông vô cùng, ông bạn đồng nghiệp đáng quý, cảm ơn sự thấu hiểu của ông. Tôi không biết làm sao để...” - “Chuyện đó không thể đem đứa bé trở lại mà. Tôi làm vì con trai ông thôi, ông bạn ạ, tôi hiểu nó là một đứa tài giỏi, nó sẽ thành tài, chỉ cần cho nó cơ hội.”

Cha bạn gác máy. Ông cũng cảm thấy nhẹ nhõm, nỗi hối hận của ông đã tan đi trong sự hiến dâng này. Nếu phải trình lên tận hội đồng y khoa thì không biết sẽ lộ ra chuyện gì. Hai tháng trước, trong lúc đi dạo với mẹ bạn ở vườn Hotel-de-Ville, ông đã gặp Charles Guerry, người làm công cũ của ông. Họ mừng khi gặp lại nhau, mẹ bạn thấy anh chàng cao lớn và đẹp mã, vẫn và cậu bé đáng yêu như hồi nào, họ hỏi tin tức nhau. Charles đã giải thích rằng anh ta vừa được bổ nhiệm làm bác sĩ sản khoa nhưng hầu như chưa có bệnh nhân, anh ta hy vọng sẽ có nhiều bệnh nhân tới vì lẽ anh vừa ly dị và phải trả rất nhiều phí tổn. Họ đã muốn giúp cậu trai đầy hứa hẹn này, nâng đỡ cho anh ta bằng cách gửi gắm con gái họ. Thật là tế nhị, bạn hẳn không muốn, họ phải tìm ra cách. Như trong truyện cổ tích Ngón tay cái[7], ngay tối hôm đó ở phòng khách, họ đã thảo luận cách lừa bạn. Song khác với truyện, bạn không nấp sau cánh cửa, bạn đã không nghe thấy họ tìm cách dắt mũi bạn, bạn đã không ở đó khi họ bịa chuyện nói rằng bà bác sĩ sản phụ khoa nghiện rượu.

❀

Mười lăm ngày sau, bạn ăn tối ở nhà cha mẹ, có bạn và Christian. Mẹ bạn đã đi ngủ. Ba người bạn ngồi trong phòng khách uống whisky, tivi bật phía sau. “Anh đã nghĩ là,” chồng bạn đột nhiên nói khi nhìn vào đáy ly như nhìn một kẻ thù, “anh đã nghĩ phải giết hắn.” - “Giết ai?” Bạn nhìn chồng - quầng mắt anh gần như đen thui, quai hàm siết lại. “Hắn, thằng chó đẻ đó.” Cha bạn và bạn nhìn nhau. “Dĩ nhiên anh không ra tay,” anh nói, mắt vẫn đăm đăm, làm như câu đó sẽ khiến bạn vững vàng. “Anh sẽ không đi tù vì thằng chó đẻ đó, không đâu.” Anh im lặng một lát; nhờ sự kích thích của cồn, nỗi buồn của anh nhẹ nhõm đi trong hận thù và tưởng tượng. “Nếu anh giết hắn trong phòng khám của hắn chẳng hạn (anh sẽ chờ cho ả kế toán ra về), sau đó anh sẽ lao tới sân bay, bay tới tận Hyères hoặc Ajaccio, làm thế anh sẽ có chứng cứ ngoại phạm.” Bạn choáng váng. Bạn không biết phải nói gì khi cha bạn nói: “Ồ không, anh không có bằng chứng ngoại phạm được, Christian,” (ông lại xưng hô xa cách với con rể kể từ hôm tang lễ) “anh nghĩ một chút coi: mọi người sẽ biết, đi máy bay mà được hả - từ sân bay đi, ở sân bay đến, anh buộc phải xuất trình. Cảnh sát sẽ bắt anh ngay lập tức.” Bạn biết ơn cha bạn đã khéo léo chuyển kế hoạch hoang đường này sang thể điều kiện, ông lại nói: “Không, quan trọng là ta làm, chính ta phải làm. Ta sẽ mượn chiếc Ferrari của ông bạn Goerges trong câu lạc bộ xe hơi, ta giấu nó trong nhà xe để không ai thấy ta cả, và ngay sau khi bắn chết thằng chó đẻ đó, ta sẽ đi thẳng sang Bỉ hoặc Hà Lan: chạy xe hai trăm cây số một giờ, người ta sẽ chỉ có thể tình nghi nếu như ta ở tại hiện trường vào thời điểm gây án.” Christian lại nói: “Ừm, nhưng cha đâu thể phóng một lèo trên đường, chưa kể...” - “Sẽ được nếu ta nghiên cứu trước đường đi để tránh rada.” - “Đồng ý, nhưng cha có chạy nổi tốc độ cao nếu như cha không đi cao tốc? Con không tin cha có thể vượt quá trăm mười...” - “Với một chiếc Ferrari á? Anh giỡn?” - “Vâng, nhưng phải phản xạ tốt cha ơi, với cả mắt mũi cha ở tuổi này đâu còn tinh nhạy gì nữa.” - “Năm ngoái ta vẫn còn tham gia giải đua Monte-Carlo đó, Christian, anh đừng tưởng ta đã quá đát.”

Bạn nhìn hai người họ. Hai cậu bé già đầu đang khoe khoang trình độ, đồ chơi. Họ đã quên mất vì sao có cuộc trò chuyện này và mau chóng lao vào một cuộc đua tên lửa, tàu ngầm, cưỡi trên tuấn mã, xe đua vì một mục tiêu duy nhất: xem ai là kẻ mạnh hơn. Họ làm bạn mềm lòng (nỗi buồn trẻ con của họ), họ làm bạn phẫn nộ, họ bỏ rơi bạn. Bạn chẳng còn chồng, chẳng còn cha, bạn là một đứa con gái lạc vào thực tại, bị xâu xé bởi một con quái vật mà vua cha lẫn hoàng tử đều không cứu nổi.

❀

Vài tuần sau khi Tristan qua đời, bạn nhận được báo cáo y khoa. “Bác sĩ có nghĩa vụ chăm sóc, không có nghĩa vụ đối với kết quả,” báo cáo mở đầu như vậy. Nó không kết luận rằng đó là một sai lầm y tế mà là một sự “không may”: sinh mổ có lẽ cho bạn nhiều cơ hội thấy em bé hơn, đó là tất cả những gì họ có thể nói. Sự không may...

Bạn cân nhắc những từ này, nó đè bẹp bạn. Một cú gieo xúc xắc sẽ không bao giờ loại bỏ được may rủi[8]. Ngày bạn sinh, bạn đâu có tất cả mọi cơ hội ở bên mình, đúng vậy, dù bạn không biết may mắn là thế nào. Bị đóng đinh trên bàn thờ của những liên minh trần tục, bị hiến tế cho ngành y với hai bàn chân kẹp chặt trên bàn đạp, bị kéo giật tứ chi dưới ánh đèn không hắt bóng, đó là bài học sinh vật tàn bạo nhất mà bạn phải chịu dựng, một kịch bản bạn không thể tưởng tượng nổi. Nhưng may rủi thì xa quá, nghe như một câu chuyện mù khơi có lẽ đã bị bóp méo vì lý do nào đó. Vận rủi, ở thời này hay thời xưa, đều có nghĩa là không được chọn lựa, là bị thao túng, là con quay trong một trò dối trá, là món cược của một thỏa thuận ngầm, là một con người với số phận, cuộc đời, bất hạnh và niềm vui của hắn không do hắn quyết mà nằm trong tay cha mẹ hắn, giáo viên của hắn, người tình của hắn. Vận rủi, bạn thấy đó, là một đứa con gái.

❀

Một hôm bạn tới bệnh viện. Người ta nói bạn có thể tới lấy hồ sơ bệnh án của con trai bạn nhưng bạn chưa có tới. Cuối cùng thì bạn cũng hẹn ngày và xuất hiện. Đó là một buổi sáng sương mù, Rouen như hiện ra từ thời Trung cổ, người ta chờ đợi một Jeanne Trinh nữ cầm vũ khí lao ra từ đó. Bạn không biết ông bác sĩ mà bạn gặp, ông ta như là người hòa giải có thể trả lời câu hỏi của bạn nếu cần. Bạn hỏi nhau thai trông như thế nào, ông ta không có vẻ ngạc nhiên và chỉ cho bạn một hình vẽ - mạch máu, tĩnh mạch rốn, nhung mao. Bạn không nói gì, trong trí nhớ cha bạn đã giật nước bồn cầu. Hai người nói về chuyện khác. Bác sĩ dùng chữ “thai kỳ quý báu” khi đề cập tới chuyện của bạn và bạn không hiểu nghĩa lắm, bạn biết rất rõ rằng nó không đồng nghĩa với “chờ đợi một đứa con trai”, dĩ nhiên là không, không ai lại thẳng thừng quá vậy, mà bạn không thấy điều đó có thể ám chỉ gì khác và nỗi sầu đau âm thầm vò xé bụng bạn - chính bạn, bạn chắc chắn, không phải là quả ngọt của một thai kỳ quý báu. Bạn nói cho ông ta nghe về nỗi bận tâm của bạn sau này. Ông bác sĩ rất tử tế, ông ta trả lời bạn rằng đối với hồ sơ bệnh án của bạn, không có trở ngại gì trong việc tiếp tục “mang thai một đứa khác” khác. Ông ta mỉm cười với bạn. Bạn câm lặng. Một đứa khác[9] ư? Chỉ là cách nói, giống đực áp đảo giống cái. Nó hoàn toàn là ngữ pháp. Một đứa khác? Bạn không muốn một đứa khác nào cả, bạn muốn đứa con đó thôi.

Sau đó bác sĩ lấy ra một phong bì. Trong đó là ảnh của Tristan do nhân viên phục vụ chụp (ông ta gọi Tristan bằng tên nó, bạn không tin nổi), những tấm hình là của bạn nhưng bạn không buộc phải nhìn chúng bây giờ. Bạn khăng khăng không nhìn. Ông ta lấy những tấm Polaroid và đưa cho bạn, bạn chìa tay ra vì cả hai người - bạn? hay ông ta? - không hiểu nhau cho lắm nên phong bì rơi xuống đất. “Ồ, rơi rồi,” ông bác sĩ nói. Bạn cúi xuống lượm nó lên, bạn quỳ gối như quỳ bên bia mộ nhổ cỏ dại, và nó ở đây. Tristan ở dây. Không phải trên tấm hình. Thân thể nó ở đây, trong căn phòng này. Nó yêu bạn và bạn yêu nó. Không là trẻ con không là ma quỷ, không là cậu trai không là linh hồn thánh thiện. Một sự hiện diện không rõ ràng, không mặt mũi và không tuổi tác, một cái gì thoáng qua. Nhưng đã ở đây, thực sự ở đây. Nó yêu bạn và bạn yêu nó. Đó là hiển nhiên.

“Tôi không muốn một đứa khác. Tôi muốn nó thôi. Tôi muốn đứa con đó thôi.”

Ngồi trong xe hơi tắt máy, bạn nhớ ra hôm qua vì một bản dịch mà bạn đã đọc một đoạn của Marcel Proust. Trong đoạn đó nhân vật bỗng nhớ đến người bà đã qua đời lâu lắm rồi, khi anh cúi xuống buộc dây giày, bởi ngày xưa mỗi khi anh mệt mỏi thì bà làm việc đó cho anh. Chính cử chỉ đó - cúi xuống đôi giày - đã làm sống dậy trong anh ký ức và tình yêu điên cuồng dành cho bà. Khi cúi xuống nhặt mấy bức hình, bạn đã đem đoạn văn đó vào ký ức bạn, và cùng với đứa con là sự hồi sinh, hay đúng hơn, sự vắng mặt này chính là “mâu thuẫn lạ kỳ của sống còn và hư vô[10]”. Khoảnh khắc này sẽ lặp lại, đừng lo - Tristan sẽ tái sinh, hứa với bạn, chưa phải là kết thúc đâu, bạn sẽ gặp lại nó, bạn sẽ hồi sinh phản xạ về sự hiện diện thoáng qua của nó, nhưng chỉ khi bạn không cố gắng khiêu khích nó, đòi hỏi nó. Ân sủng phải tự nhiên nếu không sẽ tan biến... Bạn ở nhà, trên phố hay trên xe buýt, một mình hay với ai khác, bạn quỳ gối để nhặt một thứ gì hay để buộc lại dây giày và rồi, không khẩn cầu, không suy nghĩ, không gì cả, một thiên thần lướt qua, chính là Tristan đấy, kẻ vắng mặt ấy - đứa con trai của bạn lại trở về trú ngụ trong tim bạn.

[1]

Nguyên văn: Mignonne, allons voir si la rose.

[2]

Ngôi sao bí ẩn (L’Étoile mysterieuse) là một phần truyện của Những cuộc phiêu lưu của Tintin, do họa sĩ truyện tranh người Bỉ Hergé sáng tác.

[3]

Trong tiếng Pháp, “cánh máy bay” là aile, đọc gần giống với âm cuối của tên Gabriel/Gabrielle.

[4]

Trong “Gabriel” có âm elle (giống cái, ngôi thứ ba số ít).

[5]

Mũi khâu thắt chặt lối vào âm đạo làm tăng khoái cảm tình dục.

[6]

Nguyên văn: protestante. Trong tiếng Pháp, từ này nghĩa là “phản kháng”, còn có nghĩa là tín đồ Tin Lành.

[7]

Ngón tay cái (Le Petit Poucet) là một truyện cổ tích dân gian Pháp, được Charles Perrault chuyển thể và đăng trên Les contes de ma mere l’Oye năm 1697.

[8]

Câu “Một cú gieo xúc xắc sẽ không bao giờ loại bỏ được may rủi” được mượn từ nhan đề sách Un coup de dés jamais n’abolira le hasard của Stéphane Mallarmé. (TG)

[9]

Nguyên văn: un autre, được dùng với mạo từ giống đực.

[10]

Trích dẫn từ “Intermittences du cœur” trong Đi tìm thời gian đã mất của Marcel Proust. (TG)

“Là con gái.”

❀

Christian không có mặt trong lần siêu âm tháng thứ năm, tôi đã gọi và anh đang ở Trung Quốc. Tôi đã muốn nói một cách thật dửng dưng, thành thực, nhưng làm không nổi. Tôi hỏi: “Anh thất vọng hả?” Anh đáp: “Không hề. Con gái cũng tốt mà, ý anh là gái hay trai đều được cả.”

Tôi đi tới căn phòng cuối hành lang. Mọi thứ tôi đã mua hay đan cho Tristan đều được xếp gọn trong ngăn kéo cuối cùng của tủ quần áo, tôi không thể quyết định có nên vứt hết đi không. Tôi quỳ xuống (chào con yêu), tôi cầm lấy chiếc mũ len xanh nhỏ mà hồi đó tôi đã làm tới hai chiếc, không hiểu vì sao, những đôi tất, áo lót tôi đều làm hai cái, như thể tôi đã chờ đợi một cặp sinh đôi. Trước khi siêu âm, tôi tự hỏi trẻ sơ sinh sống có thể mặc quần áo dành cho trẻ đã chết không - vậy có nguy hiểm không, tôi có đang chuyển dịch buồn đau hay xui xẻo qua cái tên mà bọn trẻ u uất đôi khi thừa hưởng từ một người anh yểu mệnh, như Van Gogh chẳng hạn, có người anh cả tên Vincent - tôi vẫn còn nhớ những bức xanh lam hoang dã, những bức vàng tươi màu hy vọng phản trác, kết cục của ông. Giờ đây khi biết mình đợi một đứa con gái (mẹ không đợi con, Tristan à), tôi lại sợ con gái không thể mặc đồ con trai, đó có phải là tội ác, một lỗi tiết kiệm bủn xỉn và cay nghiệt quá đối với sự phát triển của trẻ con, một điều kinh khủng không? Tôi có nên đan những thứ khác ngay lập tức và vứt những thứ này đi, chúng đã vô dụng rồi (con đâu có trở lại, Tristan).

Rốt cuộc tôi giữ lại tất cả, gấp gọn gàng để vào tủ. Trong gương tôi thấy mặt mình trũng sâu, bụng đã phình to như quả bóng bầu dục. Hồi còn thanh niên mặt tôi giống mặt cha, đôi lúc sự giống nhau đó làm tôi nghi ngờ về tính nữ của mình nhưng cũng làm tôi tin chắc về tư cách người cha của ông - tôi chắc chắn là con gái của cha tôi. Từ hai năm nay tôi chỉ thấy Tristan trong gương, ồ đứa bé đó hiện ra trên mặt tôi, đôi má màu ngà của nó như một con búp bê cũ - tôi đúng là mẹ của con trai tôi. Mẹ không đợi con, Tristan à. Mẹ đợi một đứa con gái. Tôi vẫn nói chuyện với nó song nó không còn cô đơn nữa. Nó biết. Tôi cảm thấy nó cuộn mình trong ký ức của tôi, thu lại thật nhỏ bé. Tôi mang một bào thai và một hồn ma. Tôi là một nửa nôi một nửa quan tài. Là... Trong bụng tôi đứa bé tung một cú đá kết thúc cuộc trò chuyện và đốp, như thể ai đó dùng chân đóng ngăn kéo lại. Tôi nhăn mặt, em gái con đấy. Tôi mỉm cười đặt tay lên rốn. Nó chưa chào đời mà đã ghê gớm thế này rồi.

Đôi lúc ban đêm, nhất là khi Christian không có nhà, tôi tỉnh dậy với mồ hôi đầm đìa và tự nhủ tôi sẽ không làm được: con gái không nhất thiết phải yêu mẹ mình, tôi tự nhủ. Con trai thì có, chắc chắn nó yêu tôi. Nó sẽ yêu tôi. Thằng con trai nào lại chẳng cuồng mẹ, mẹ là người phụ nữ của đời nó. Còn con gái? Hay ta đảo ngược câu hỏi như này: Bản thân tôi đã luôn yêu quý mẹ; còn mẹ thì sao? Bà có yêu tôi không? Tôi không biết. Từ lâu lắm rồi mẹ tôi không nói “mẹ yêu con” với tôi nữa. “Tôi có thể là người phụ nữ của đời ai được đây?” tôi tự hỏi. Tôi cảm thấy mình không làm được gì, chỉ là một con nhóc. Tôi thất bại trong mọi chuyện.

Hai năm nay, nhất là từ khi tôi mang thai, Christian thường xuyên vắng nhà, anh đã trở thành trợ lý đắc lực ở chỗ làm. Đời sống vợ chồng trở nên buồn thảm. Mỗi khi chúng tôi làm tình, tôi đều bị đau - “Chuyện thường mà. Bình thường thôi. Nó là hậu quả của vết cắt tầng sinh môn,” cha tôi nói vậy khi nghe mẹ tôi mách lại. Chắc thế. Nhưng bình thường thì đỡ đau hơn chăng? Vì vậy tôi đành kiêng... - từ giao hợp bỗng dưng xuất hiện, “à, đúng rồi, nhưng sao lại không được làm khi em mang thai?” Christian nói - tôi đã kiêng các cuộc (giao hoan, nô đùa, ôm ấp)... trước bốn hôm trứng rụng mà tôi đo bằng nhiệt kế. “Chúng ta làm ra trò chứ, nhỉ?” Christian giỡn, tôi phẫn nộ với trò đùa của anh, nó không giúp gì cho cơn đau của tôi và xúc phạm chứng lãnh cảm của tôi. Không ai thừa nhận, không một ai thừa nhận rằng tôi có thể đau, tôi nghĩ. Các cô gái lúc nào cũng than vãn trời ơi. Trong chính công việc của mình, tôi cũng ngừng tìm kiếm việc dịch các bài thơ, tôi tự áp đặt những thứ cồng kềnh khô khan, tôi không muốn dịch nỗi đau của mình. Tôi cảm thấy cô độc và tôi xem lịch. Nỗi kinh sợ trước đây đã bị đảo ngược: giờ tôi mong trễ hơn bất cứ điều gì. Hai năm trôi qua như thế trong hy vọng trễ và gián đoạn kinh nguyệt, trong một đời sống nề nếp và chuẩn xác. Từ khi thông báo sự kiện mới, mọi người thở phào. Christian không hiểu tôi - “Tóm lại là có phải anh đã làm em có bầu không?” anh thốt lên khi thấy tôi khóc. Christian hành sự có chút vội vàng, trước hết, vì đứa bé lúc nào cũng có thể qua đời. Tôi không còn tin sự bất tử, tôi đã trở nên già nua. Khi một đứa bé qua đời thì không còn vĩnh cửu nữa. Tôi bị ám ảnh với một bộ phim xem từ lâu lắc mà không còn nhớ tên, nó là một trong những bộ phim người ta luôn yêu cầu một thau nước nóng trước khi sinh, tôi không bao giờ hiểu tại sao. Tóm lại trong phim đó, bác sĩ đã hỏi người cha đang rối bời rằng anh ta muốn “cứu mẹ hay cứu con”, tôi cứ nghĩ mãi, cái liên từ “hay” đè nặng lên lưng dưới của tôi, tôi không nhớ người chồng chọn sao nữa nhưng anh ta chính là người quyết định. Còn cha tôi, ông chẩn đoán rất gọn (sách giáo khoa lớp đệ nhị[1]): tôi sẽ trải qua một giai đoạn trầm cảm ngắn, rất vớ vẩn trong thời gian mang thai, buồn nôn, rối loạn nội tiết tố, vitamin, magiê, thói quen.

❀

Alice sinh tại bệnh viện Rouen. Christian đứng trong hành lang, tôi không muốn anh ở đó, “chuyện của phụ nữ với nhau mà,” tôi nói đùa và anh không năn nỉ gì thêm. Ngay sau khi siêu âm tháng thứ năm, chúng tôi đã quyết định gọi nó là Alice để nó mang chúng tôi tới xứ sở thần tiên, Christian nói vậy, tôi thì thích những con thỏ nghiêng mình trên vành nôi của nó hơn là con người. Nó lớn và xinh đẹp, nó nặng ba ký tám. Nó không đau đớn và tôi cũng không, một giờ sau khi chào đời nó đã nằm trong nôi, đỏ hỏn. Christian vừa nói vừa vỗ nhè nhẹ lên đùi con bé đang ngoe nguẩy trong bộ đồ quần liền áo: “Ây da, bà nhỏ sẽ không thành siêu mẫu quảng cáo tất đó chớ? Em thấy cặp đùi bắp chuối này không?!” Cha tôi xác nhận và cười: “Nó thừa hưởng từ mẹ nó đó. Anh biết Laurence có biệt danh gì hồi bé không? May là tôi cảnh giác đó, chớ không anh đã cưới một quả khinh khí cầu rồi!”

Khi tôi mở áo cánh ra thì họ rời đi và ra hiệu với nhau một cách kín đáo nhưng đâu cần thiết: tôi không có sữa. Các cô y tá mất ba ngày mới nhận ra điều đó vì Alice cứ bám vào vú tôi, nó bú một cách tức tối - và lý do là: nó không mút được gì ngoài một sự xoa dịu gần gũi khiến nó rốt cuộc phải thiếp đi, như thể đã no nê. Còn cân nặng thì quá rõ ràng: con bé sút cân. Cha tôi bức xúc nói trước mặt nữ hộ sinh: “Không ổn rồi. Sữa non và sữa mẹ rất cần thiết cho sức khỏe của trẻ sơ sinh.” Ông nói thêm: “Hãy cố gắng, mỗi lần cô ấy đưa em bé tới, con hãy thử thêm một chút.” Thử cái gì? Cha muốn lôi Christian về phe ông. “Đàn bà ngày nay chỉ nghĩ tới sắc đẹp vú vê, thật ngu xuẩn,” nhưng chồng tôi không đáp, anh vuốt ve cánh tay tôi, anh phải thấy tôi giữ ngực đẹp là đúng, ngay cả khi chúng tôi không bao giờ làm tình nữa. Cho Alice bú bình làm tôi như bị tra tấn: tôi là một kẻ vô dụng, chết tiệt không thể nuôi con mình. Có phải tôi vô thức muốn làm nó chết không? Cho ăn, chết - tôi cảm thấy cơn điên rình rập rồi rút vào trong những ngọn thủy triều cao vút không thể giải thích, tử thần đang đạp chân khe khẽ trong nôi, để nô đùa. Mẹ tôi nói sau một lúc, khi Alice đang rên rỉ: “Nếu có thể khuyên con, đó là đừng bế nó ban đêm khi nó khóc, nếu không con sẽ kiệt sức, và khi con không cho bú được, con phải dậy chuẩn bị bình sữa. Em bé sẽ chóng quen với việc chấp nhận mọi thứ bằng lời rên rỉ, con biết đấy, nhất là con gái.”

Còn mẹ thì sao, làm sao mẹ biết điều đó? Tôi không nói gì.

Lúc này ai nấy đều vui và thở phào, trừ tôi. Đêm về tôi không ngủ được, tôi sợ đứa bé chết trong khi tôi chìm vào giấc ngủ mà bỏ quên nhiệm vụ canh gác. Lo lắng giết chết tôi. Sự sống của Alice phụ thuộc vào sự canh chừng của tôi, và tôi buồn ngủ ghê gớm. Tôi không biết làm mẹ, tôi sẽ không thể. Mẹ tôi đã biết, mẹ tôi đã có thể, thậm chí sau khi Gaëlle mất. Làm sao mẹ có thể? Tôi uống một đống thuốc đuôi -um và đuôi -ène như bà. Tôi gặp một chuyên gia về trầm cảm sau sinh. Tôi đọc sách về sinh đẻ, trong đó nói tới tình yêu đến từ bản thân, tôi tự so sánh và tự lên án mình. “Chúng ta sẽ ra sao?” tôi tự nhủ.

Một đêm nọ, trong khi canh chừng, tôi nghe Alice khóc. Không phải khóc nức nở vì đau đớn hay đói khát, mà khóc ri rỉ cô đơn, hay có lẽ tôi đang cô đơn, trong cơn mất ngủ tôi nằm cạnh ông chồng ngáy pho pho? Những tuần đầu tiên, Christian thức dậy nhiều hơn tôi, bây giờ thì anh ngủ, phiên của anh đã hết, anh chuyển giao đứa bé cho tôi. Khi nó khóc đêm, tôi sẽ tới, tôi không nghe lời mẹ, tôi luôn tới khi nó khóc, tôi lúc nào cũng sợ hãi. Không một viên thuốc ngủ nào khiến tôi băng qua giới hạn ngăn cách tôi với mọi sự có thể xảy ra, mọi tiếng xào xạc và đe dọa. Sự sống đã chết, đó là tất cả những gì tôi biết. Đêm đó tôi vừa nghe thấy tiếng được vài giây thì bật dậy. Tôi tới gần giường, con bé cựa quậy và rên rỉ trong ánh sáng xanh nhạt của chiếc đèn ngủ hình con thỏ. Đứng bên rìa bóng tối, tôi nói “mẹ đây,” tôi nói với chính mình hơn là với con bé, tôi trấn an mình trong cơn mộng du. Khi tôi bước vào quầng sáng, con bé ngưng bặt. Nó nằm thở trong bộ đồ áo liền quần hình con thỏ. Tôi nghiêng người xuống nó như cúi nhìn một hồ nước trong truyện thần tiên, con bé uốn người kêu “mamama,” tôi nói “ôi, mẹ đây,” nó vừa huơ tay vừa lầm bầm “mamama”. Ôi! Tôi cúi xuống gần thêm chút nữa, “mamama”. Đó là lần đầu tiên, hơn một tháng trước nó đã nói “thêm”, thêm mứt quả, bế thêm nữa, nhưng mama thì mới quá, một đứa trẻ sơ sinh, và sự vật ra đời cùng với ngôn từ. Mamama. Một vết cắt thình lình, một lời thì thầm vang vọng: tôi là mẹ nó. Biến cố rẽ đôi và bắt rễ, cành lá đan xen vào nhau. Trời đất ơi! Đôi mắt Alice dán chặt vào mắt tôi, sáng trong dịu dàng, tinh nghịch, biết bao trìu mến trong đôi mắt trẻ thơ đó, đôi mắt chưa thấy gì nhiều, thật đáng kinh ngạc. Tôi nói ôi, mẹ đây con (tình yêu chính là đây), con bé lại nói “mamama,” “con gái của mẹ,” tôi đáp, nó nhắc lại “mamama,” tôi lại nói “con gái của mẹ,” nó ậm ừ và cười, ôi nó cười, và chúng tôi cất tiếng cười trong đêm xanh.

❀

Alice mười tám tháng tuổi. Chiều qua nó nói “trăng” khi chỉ lên trời, sáng nay nó dán mũi vào cửa kính xào xạc lá râm và nhắc lại “gió”. Nó nói những chữ cụt lủn, bằng một giọng thần tiên uy vũ như thể mọi sự được triệu hồi sinh ra vào lúc nó cất tiếng. Mỗi ngày tôi đánh thức nó dậy sớm để đưa tới nhà Joèlle, chị vú có hai cậu con trai ba và bốn tuổi, còn chị đang mang bầu đứa thứ ba. Đúng lúc tôi muốn mặc cho Alice chiếc váy len xanh lục, nó lại lắc cánh tay để thoát ra, đây không phải lần đầu, nó bỏ chạy trong chiếc quần tã về phía cuối phòng, “hông vái,” nó nguây nguẩy, “hông vái,” nó giậm chân rồi cưỡi lên con ngựa gỗ. Tôi mang chiếc váy lại, không còn thời giờ nữa, nó giật lấy váy và ném vào tường như một nắm cát, “hông vái,” nó nói, giọng quả quyết, tôi nhìn nó, nó cười nhưng không phải để cười, nó đợi cho ý muốn của mình đạt được, “hông vái.” “Chết tiệt, Alice,” tôi cuộn tròn chiếc váy lại dưới chân tường, “muộn rồi con ơi,” tôi mặc cho nó một chiếc áo chui đầu và quần yếm, nó hát.

Hôm nay là sinh nhật lên ba của nó. Nó đòi bà ngoại mua cho một bộ cao bồi sau khi xem phim viễn tây trên tivi với cha nó. Chiếc mũ hơi lớn so với đầu con bé, nó vứt cái rẹt rồi giậm gót đôi bốt rầm rầm. Riêng tôi nướng bánh ga tô bằng lò sưởi cho mười hai con gấu bông chúng tôi đã nhận nuôi cùng nhau. Chạy ào vào bếp, nó nói, mặt mũi nghiêm trọng: “Chào vợ yêu, anh không thể ở lại lâu được, anh có việc phải làm.” - “Anh nên đến giúp em nhào bột chứ,” tôi nói, song nó đã biến mất. Con ngựa gỗ đợi nó bên cây đèn trong phòng khách. Nó sải những bước dài về phía cha nó đang sửa đồ, giậm chân, đưa tay lên gần thái dương, nói: “Này đại úy, có chuyện rồi. Người da đỏ đang ở đây.” Christian đang cầm tua vít trong tay, vội chào kiểu nhà binh. Anh đáp bằng một giọng xúc động: “Thưa đại tướng, chúng ta gay to rồi...” - “Chuyện gì?” Alice hỏi, cằm hất về phía trước, mày cau lại. “Vâng, thưa đại tướng, một chuyện hết sức hệ trọng: tôi yêu ngài quá.” Alice đánh một phát, “thôi đi mà, cha ơi,” rồi hai cha con quấn lấy nhau như hai người gù.

Tôi ở công viên Alouettes, lúc này là mùa đông, vẫn còn chút tuyết trên lớp đá sỏi lát lối đi. Alice mặc một chiếc áo đi mưa màu xanh dương có mũ trùm đầu phủ trên chiếc mũ bô nê, “trông như chú lùn làm vườn ấy,” cha con bé đã nói vậy trước khi ra sân bay. Alice mau chóng rời khỏi cầu trượt để qua chơi nhào lộn, nó đu đưa, quan sát bọn con trai trước khi bắt chước chúng, ánh mắt ngưỡng mộ của nó mãnh liệt tới mức tôi phải quay đi chỗ khác - nhưng để chi, nó có nhìn tôi đâu: bọn con trai làm bộ không nhớ rằng chúng có mẹ. Vèo, nó treo ngược người để đầu chúi xuống đất rồi thoăn thoắt chuyền từ xà này qua xà khác. Một bà mẹ ngồi cạnh tôi trên ghế băng nói: “Con trai chị khéo ghê. Rất là khéo léo. Con trai tôi thì vụng hơn.” Tôi cười khổ (lẽ ra tôi phải để cái chỏm mũ bô nê thò ra ngoài). “Nó là con gái đấy, chị ạ,” câu nói ấy đã lấp ló trên môi, sắp sửa bật ra giữa hai hàm răng và tan dưới lưỡi. Nhưng tôi lại nói “cảm ơn”.

❀

Alice bốn tuổi, nó theo cha nó tới sân quần vợt để học buổi đầu tiên tại câu lạc bộ nhí. Christian chơi ngay bên cạnh trong khi cô giáo làm quen với lũ trẻ và hỏi tên từng đứa. Có Jasmine, Léa, Jules, Alexis, Jordan. “Còn con?” - “Con tên Bricolage,” Alice nói. “Bricolage? Con chắc chứ? Nó đâu phải tên...” Alice vẫn bình thản đáp: “Có đấy, con nè. Con tên Bricolage.” Vì nó đưa mắt tìm cha nên cô giáo không vặn hỏi nữa. Có những bậc phụ huynh điên rồ như vậy! Một lần ở Club Med, nó nói tên là Rolex, năm khác lại là Đậu Phộng. Cơ mà một cô bé tên Bricolage ư... Lại còn Bricolage Charpentier nữa chứ... Tóm lại mỗi người đều được tự do lựa chọn. “Bricolage có tố chất lắm,” cô giáo nói với Christian sau buổi học. Anh câm nín luôn, Alice liếc nhìn, tuồng như anh đã nuốt cả cây vợt của nó và bị một chiếc máy khoan xuyên qua người. Câu chuyện của anh làm tôi lạnh gáy: con gái chúng tôi bị cái gì đó. Tôi thấy một trời linh cảm bùng lên. Christian nhún vai, “không, không, nó chơi xuất sắc lắm, em phải coi nó cầm cái vợt nhỏ kìa!” Hai tháng sau tôi mới hiểu, khi tôi cùng nó quay lại cửa hàng Mr Bricolage để mua tay nắm cửa, đó là chỗ chúng tôi mua đồ từ vài tuần lễ để chuẩn bị cho căn nhà mới. Nhân viên bán hàng gọi tôi là bà Charpentier. Nhưng Alice, nó muốn mang một cái tên đàn ông.

❀

“Điều gì đưa các bạn tới đây?” bác sĩ tâm thần về trẻ em khoanh tay dưới cằm và hỏi.

Tôi đã nói với ông ta hết mười lăm phút. Tôi kể về Tristan, về sự ra đời của Alice, tức Mr Bricolage đây... Chẳng lẽ ông ta không nghe gì sao? Tuy vậy tôi vẫn nói:

“Như tôi đã giải thích qua điện thoại với ông, chúng tôi rất là lo lắng.”

Ông bác sĩ nở một nụ cười gượng gạo, ánh nhìn lạnh lẽo. Ông ta không tệ, chắc chắn sẽ hấp dẫn hơn nếu không có bộ râu. Tại sao ông ta lại nói “các bạn” trong khi tôi tới một mình? Tôi có một mình, đó là sự thật.

“Con gái chúng tôi, bé Alice, năm nay bốn tuổi, bé nói bé là con trai.”

“Thế à.”

“Con bé muốn làm con trai. Chúng tôi không biết phải làm sao.”

“Làm sao là làm sao nhỉ?”

Tôi cúi đầu.

“Vâng, thì là...”

Ông ta tiếp tục:

“Con bé nói mình là con trai, hay các bạn mới là người nói con bé muốn là con trai?”

Tôi ú ớ.

“Tôi...”

“Hay, các bạn là người muốn con bé phải là con trai?”

Bỗng nhiên tôi thấy mình ngồi ghế bị cáo, với những kẻ tâm thần thì luôn chỉ có một lý do, các bà mẹ phải biện hộ cho lý do của họ - những bà mẹ đơn độc. Tôi ấp úng rồi nói:

“Thực ra là... Alice đã luôn muốn vậy. Con bé... Con bé không bao giờ muốn mặc đầm mặc váy, dù tôi rất thích, tôi mua cho nó bao nhiêu... Bữa nọ chị vú muốn sơn móng tay cho nó, chị này có ba cậu con trai, thế nên chị rất muốn làm điệu cho con bé, nhưng Alice nổi khùng, nó đã đánh đổ lọ sơn. Nó tập tè đứng trong bồn tắm, nó ném hết búp bê được tặng vào một góc, nó chỉ thích thú nhồi bông, ở trường nó chỉ chơi với bọn con trai, nó đã cố nhưng bọn chúng không để nó chơi bóng đá cùng nên nó rất tức giận.”

“Tôi hiểu.”

Tôi cười.

“Tôi hiểu rằng con bé nổi giận. Nhưng tôi không thấy...”

“Nó tự xưng là giống đực, nó nói ‘con đẹp trai’, ‘con mạnh mẽ’, nó tin là...”

“Bọn trẻ chưa rành về ngữ pháp trước tuổi lên bốn hay lên năm, thưa chị. Chúng cũng chưa xác định được giới tính nữa nên đâu có biết hợp giống hợp số, chuyện này là bình thường mà.”

“Chủ nhật vừa rồi, đồng nghiệp của chồng tôi tới nhà tôi ăn trưa. Một ông cúi xuống để ôm hôn Alice và nói: ‘Cháu mặc chiếc áo phông Mickey này trông xinh gái quá,’ thì nó đứng như trời trồng trước ổng, chìa thẳng bàn tay và sửa ổng: ‘Phải là cháu đẹp trai chứ.’”

“Tôi hiểu cái mà chị nói... Hợp giống hợp số ngữ pháp...”

Tôi không ngừng kể, tôi có cảm giác đang tố cáo con gái mình.

“Và khi ông khách chữa lời nó một cách lịch sự, ‘cháu xinh gái mới đúng, cháu là một cô gái,’ thì nó giậm chân lắc đầu. Nó cứ làm vậy nên ông khách giải thích: ‘Chú mới là con trai. Cháu là con gái, một cô bé xinh đẹp,’ và nó gào lên giận dữ: ‘Cháu cũng vậy. Cháu là con trai.’”

“Con bé có lý.”

“Sao cơ ạ?”

“Này nhé, con chị có lý: nó nối tiếp một đứa con trai[2].”

“…”

“Chị đã kể về anh con bé, nếu tôi không nhầm? Con bé có biết anh nó đã mất không?”

Từ “anh con bé” làm tôi chết trân: Alice bốn tuổi còn Tristan thì quá nhỏ...

“Vâng, tôi đã nói với con bé ngay khi nó chào đời.”

“Tại sao?”

“Một đồng nghiệp của ông, một đồng nghiệp nữ của ông đã khuyên tôi làm vậy.”

Ông bác sĩ nghe thấy trong lời tôi có vị hân hoan, niềm vui mà tôi có thể biện minh cho mình, niềm vui có được một đảm bảo. Tôi có quyền.

“Tôi mắc chứng trầm cảm sau sinh, tôi sợ hãi mọi thứ, tôi sợ con bé bỏ đi như anh nó, sợ con bé ngã, sợ làm đau nó. Tôi lo lắng tới nỗi bác sĩ tâm lý ở bệnh viện đã khuyên tôi phải giải thích nguồn cơn cho Alice. Bọn trẻ con hiểu được mọi điều, ta có thể nói với chúng, đúng không? Thế là một hôm tôi bế nó trong tay và tôi bắt đầu thì thầm kể cho nó nghe mọi chuyện. Tôi nói rằng nếu nó cảm thấy tôi lo âu và vụng về thì đó là vì tôi đã mất một đứa con trai trước nó, và chúng tôi đã rất buồn, tôi và cha nó, nhưng...”

Ông bác sĩ nghiến chặt hàm, nổi giận đến nỗi đâm cây bút chì vào cục tẩy vát mép đã thủng lỗ.

“... nhưng tôi yêu con bé, tôi hạnh phúc khi có nó. Đồng nghiệp nữ của ông nói...”

“Không phải đồng nghiệp nữ của tôi, thưa chị. Tôi là bác sĩ tâm thần, không phải bác sĩ tâm lý. Alice khi đó mấy tuổi?”

“Ồ, nó mới sinh ra, có lẽ mười lăm ngày tuổi, hay ba tuần gì đó...”

Ông ta thở dài.

“Ông nghĩ tôi sai phải không bác sĩ? Con bé không hiểu được sao?”

Ông ta hít một hơi.

“Có chứ, hiểu rõ là đằng khác. Alice đã hiểu, nó hẳn là một đứa bé gái cực kỳ thông minh. Nó hiểu rằng chị đau khổ khi mất đi đứa con trai.”

“Ông muốn nói là...”

Tôi không thể nghĩ gì nữa. Tôi đã đọc đâu đó rằng khuyên người khác những điều trái nghịch có thể khiến họ phát điên. Tôi nên nói chuyện với Alice hay là không? Khoa học nói gì nhỉ? Đâu mới là sự thật? Có phải là lỗi của tôi không nếu...

“Ông muốn nói là tôi sai ư? Alice tưởng rằng chúng tôi tiếc nhớ Tristan, phải thế không? Có phải vì thế mà con bé giả trai không?”

Ông ta đặt cục tẩy và cây bút xuống, mỉm cười gượng gạo.

“Giả trai à? Ý chị là sao?”

Tôi ghét ông ta. Sao cứ bắt bẻ từng từ, từng ngữ thông dụng như vậy? Ông ta đề râu hòng cho giống Freud, tôi thừa biết. Ông tiếp tục bằng một giọng kẻ cả:

“Chị có nhận thấy không bao giờ người ta nói giả gái không? Bởi lẽ không đứa con trai nào hoặc gần như thế, lại mơ làm con gái, chỉ có ngược lại thôi... Giả trai nghĩa là một đứa con gái thèm muốn được làm con trai. Không được tự do chính là nỗi đau của con gái. Chị cũng như vậy mà, chị không thấy sao?”

Con mắt ông bác sĩ xoáy vào tôi. Tôi xấu hổ, tôi luống cuống, hết vắt chân lên lại thả chân xuống.

“Nhưng ta có lựa chọn được chăng? Lẽ nào...”

Ông ta ngắt lời tôi:

“Với Alice thì phức tạp hơn, tôi nghĩ vậy. Nó không muốn chỉ là một đứa con trai đâu, nó muốn là một đứa con trai thứ thiệt. Con trai thực thụ. Giả trai ư? Không. Phải nói là: một đứa con trai thiếu khuyết.”

Nước mắt tôi dâng lên, để nó không rơi, tôi đã chuốt mascara. Tôi phải tỏ ra ổn mới được.

“Alice muốn bù đắp Tristan cho chị, có vậy thôi. Chỉ đơn giản vậy thôi.”

“Nhưng tại sao?”

Ông bác sĩ nhướn mày, đứng dậy và tiễn tôi ra cửa. “Thứ Tư, bốn giờ chiều, chị hãy đưa Alice tới đây,” ông ta nói.

❀

Alice không muốn đi bác sĩ tâm thần học trẻ em nhưng nó vẫn đến đề chiều lòng tôi, nó nhìn tôi trìu mến dò hỏi, rằng cuộc tư vấn có làm tôi thoải mái không. Hôm qua tôi đã hét lên vì con bé giật đứt ruy băng khỏi đôi giày của nó, vì nó thấy “quê”. Tôi đã khâu lại chiếc nơ trong đêm, nên sáng ra nó nhất quyết lê đôi tất. Bất thần nó chìa bàn tay trái cho ông bác sĩ, trong khi ông ta đang nắm bàn tay phải của nó.

Ông bác sĩ hỏi nó: “Cháu thuận tay trái à? Bác cũng vậy. Nhưng khi bắt tay thì phải dùng tay phải cháu ạ. Người ta gọi đó là quy ước, là thứ mà ai cũng làm theo để không gây khó dễ cho người khác. Rất đơn giản phải không nào? Nhưng cháu cứ yên tâm, chúng ta vẫn cứ thuận tay trái, chúng ta không từ bỏ bản chất. Nào, hãy thử xem.”

Alice cười, nó chìa bàn tay phải nhiều lần như thể nó rút ra một khẩu súng, ông ta cười với nó. Cả ba chúng tôi bước vào phòng.

“Cháu có biết vì sao cháu lại ở đây không?” bác sĩ hỏi. Alice lắc đầu.

“Mẹ cháu lo lắng, mẹ nói rằng cháu muốn làm con trai. Có thật không?

“Thật ạ.”

“Vì sao nhỉ?”

Alice nhìn tôi.

“Đừng, đừng hỏi mẹ cháu. Hãy trả lời bác này. Tại sao cháu muốn làm con trai vậy?”

Con bé hếch cằm lên, nhún vai rồi buông xuống thở dài.

“Bởi vì... cháu muốn thôi,” nó nói.

Ông bác sĩ thốt lên với giọng tán thành: “Thì đúng rồi, Alice! Cháu có lý lắm: là cháu muốn mà.”

Alice phá lên cười, bật dậy khỏi ghế, dang hai tay chạy khắp phòng.

“Con muốn vậy, con muốn sống vậy[3],” nó hát, rồi nó ôm lấy đầu gối tôi và siết chặt.

Trở về nhà, lúc tôi ngồi uống một ly với Christian trong phòng khách, làm anh bối rối vì câu chuyện - “Cái trò chơi chữ ngớ ngẩn gì đâu” - thì bỗng Alice xuất hiện với con dao cạo của cha nó và vuốt dài trên má như nó thường nhìn anh ấy làm. Tôi kìm một tiếng hét, Christian đã bỏ quên dao cạo trên bồn rửa mặt, anh không để ý, không bao giờ lường trước chuyện gì, tôi cứ phải nghĩ tới mọi sự, luôn luôn, phải tránh làm tổn thương Alice, phải tưởng tượng và ngăn ngừa bất cứ thứ gì có thể giết chết con bé, phải lập kế hoạch và sửa soạn những gì tốt nhất cho nó, cho hạnh phúc của nó, cho cuộc đời chúng tôi. Tôi ngán đến tận cổ, tôi mệt rã rời. “Anh biết nói gì bây giờ!” Christian vừa nói vừa mở tập tài liệu của mình.

Tôi dẫn Alice tới gặp bác sĩ B hai lần một tháng. Kể từ giờ tôi sẽ ở trong phòng đợi và nghe tiếng họ cười phá lên. Đôi khi con bé vẽ vời. Một hôm, bác sĩ yêu cầu con bé tự vẽ chính mình, cùng cha hoặc mẹ, nhưng dưới hình dáng con vật. Trên tờ giấy mà nó chìa ra một cách tự hào cho tôi sau khi kết thúc buổi gặp, tôi thấy một hình bầu dục dài ngoằng với những nét chì đen khắp chung quanh. “Con rết đó,” nó nói. “Đúng nhỉ? Các bà mẹ lúc nào cũng chạy cuống cuồng,” tôi cười gượng. Nó vẽ cha nó là con voi với một cái vòi quá khổ kéo lê trên đất - Christian sẽ vui lắm nếu ở đây - và nó trong hình hài voi con với kích thước nhỏ hơn nhưng chỉ với một cú hích nhẹ cũng đủ đá bay một tổ rết xuống địa ngục. Xung quanh họ, trên đồng cỏ, là cây cối sừng sững vươn thẳng bên cạnh những cây nấm mũ đỏ. Bác sĩ B mỉm cười toe toét. Con rết bây giờ trông như một cái âm hộ, một âm hộ xỉn màu chi chít lông. Tôi cảm thấy thật ngu ngốc với bức chân dung trên tay.

Trường học nhỏ bé của Alice nằm sát bên ngôi nhà chúng tôi đã mua ở Canteleu, thuộc miền quê Rouen. Những lúc không chúi mũi vào việc dịch, tôi nghe tiếng chuông báo giờ chơi và vội vã lên tầng trên để coi con bé - tôi trốn sau tấm rèm phòng ngủ của nó, tôi không muốn nó thấy tôi, nó sẽ nghĩ tôi theo dõi nó. Con bé lúc nào cũng ở cùng bọn con trai. Hồi đầu năm, nó quan sát bọn đó, đứng ở một bên sân chơi, nó ghi nhớ luật chơi rồi một ngày nó tiến lại, nó giành một vị trí trong đội hình. Ban đầu, bọn con trai không tin nổi, đứa con gái này muốn chơi bóng đá sao! Vớ vẩn! Bọn con gái cũng sững sờ ngưng nhảy dây, và tim tôi đập dồn bên cửa sổ. Tôi vừa sợ vừa muốn nó bị đuổi đi. Nhưng giờ đây nó là thủ thành xuất sắc nhất của đội - tôi thấy nó đưa tay bắt bóng thật nhẹ nhàng với đôi găng mà nó không bao giờ quên, dù là hè. Bọn con trai hét lên khi chia quân: “Alice, Alice vô đội mình đi! Mình sẽ cho cậu kẹo.” Đôi khi con bé không chơi, nó đứng nói chuyện với Kevin, hai đứa chụm đầu một góc. Thằng bé là con trai của chủ tiệm sửa xe Durand, ở cuối phố, một cậu chàng tóc nâu xinh xắn với đôi mắt đen láy. Nó cùng thằng bé chui vào túp lều gỗ sơn xanh đỏ nằm giữa sân chơi, chúng ở đó suốt giờ chơi, tôi không thể nhìn thấy chúng. “Trong lều có gì vậy bé cưng của mẹ? Có đồ chơi sao?” - “Không ạ, chẳng có gì, chỉ là lều thôi.” - “Thế bọn con làm gì trong đó?” - “Thì, làm tình yêu,” Alice trả lời. Từ ngữ trẻ con của nó khiến tôi nhẹ lòng, khiến tôi không đào bới nỗi sợ hãi ẩn sau đó.

Kevin tặng Alice những chiếc vòng tay ngọc trai hồng nho nhỏ, những dây buộc tóc in hoa để túm cái đuôi ngựa của nó lên. Mẹ cậu bé mỉm cười với tôi ở cổng trường, nói, đôi chim cúc cu mới dễ thương làm sao. Alice cười bẽn lẽn nhận quà, nó mang về nhà và cho tôi hết: trang sức chỉ dành cho con gái, chơi bóng đá thì sao mà mang chúng được, vướng víu lắm. Dù tôi có nài nỉ thế nào, nó cũng chẳng bao giờ mang, kể cả để làm Kevin vui.

Đầu tháng Năm, nhà trường chuẩn bị hội diễn cuối năm. Một tờ rơi được phát cho phụ huynh. “Thông báo gửi các mẹ - Khối mẫu giáo lớn: đầm tầng tua rua Charleston, băng đô và chuỗi hạt dành cho bé gái; đồ tây đen, gi lê cổ điển và sơ mi trắng dành cho bé trai. Chú thích: cô Sanchez sẵn sàng may đồ giúp, hãy liên lạc với cô tại số 5 phố quảng trường Nhà thờ.” Hai bức phác thảo mực đen do cô giáo vẽ cho thấy chủ điểm của nhạc hội là phong cách những năm hai mươi. Tôi nói với Alice vào ngày thứ Tư sau đó: “Mẹ sẽ cầm tờ giấy này cho cô Sanchez coi. Con đi cùng không?” Alice vẫn ngồi vắt vẻo trên cây sơn tra như một chàng cao bồi hay thấy trong sách vở. “Lại đây con, Alice, mình đi thôi, mẹ sợ sẽ đông người đó,” (làm gì có ai ngoài tôi: bà mẹ nào chả biết may vá). “Để làm cái quái gì mẹ?” con bé nói. Marco, con gấu bông nhỏ trung thành nhất của nó, đang ngồi gập bụng, hình như cũng đồng ý, đôi mắt nâu bé xíu nhìn tôi chằm chằm. “Con phải đến cho người ta đo chứ.” Alice cựa mình trên cây sơn tra, nghiêng về phía trước, cái cây rung lên nước đại, Marco bám chặt, tôi nghe trong tiếng lá xào xạc chữ được chữ mất: “Không, mẹ ơi, may váy để làm cái quỷ gì chứ?” Tôi đóng cánh cổng mở ra đường, thở dài. “Alice à, mẹ biết con không thích mặc váy. Nhưng đây là bắt buộc: trang phục biểu diễn mà con.” Nó bĩu môi dài thượt. “Con không thích.” - “Tất cả các bạn gái đều phải mặc giống nhau, con hiểu không? Một vở ba lê đó. Các con đã bắt đầu tập luyện rồi còn gì?” Nó nói: “Phải ạ, nhưng không mặc váy đâu.” Tôi mỉm cười: “Chỉ mặc đúng hôm biểu diễn thôi con yêu.” Nó không đáp. “Thế này nhé, mẹ đề nghị là chúng ta đi may váy, rồi con sẽ quyết định mặc hay không sau nhé,” tôi nói láo (nhưng lộ liễu quá). “Con không mặc,” nó nói, chắc nịch (cũng lộ liễu hết sảy).

“Tôi hiểu,” ông bác sĩ tâm thần nói với tôi qua điện thoại. Alice đã ngưng tới tư vấn từ hơn sáu tháng rồi. “Đứa trẻ sẽ rất ổn,” nhưng Christian ở Nhật ba tháng lận và tôi không biết trút vào ai nỗi thống khổ tội lỗi này. “Hãy nói với cháu nó đó chỉ là buổi diễn kịch thôi. Chị hãy mô tả như một trò chơi, một buổi hóa trang như con bé thích, để nó nhập vai.” - “Nhưng tôi đã nói hết nước hết cái rồi ạ!” Tôi tức giận, cái ông bác sĩ này cứ giả vờ như hiểu lắm mà đâu có hiểu quái gì. “Hoặc chị hãy trình bày theo góc độ tập thể: cô bé góp phần vào thành công của buổi diễn, giống như đối với một đội bóng đá, ai cũng mặc cùng một kiểu áo.” Ẩn dụ hay đấy, cảm ơn bác sĩ, tôi cũng nghĩ tới phương pháp này rồi. “Thế tại sao không mặc áo số cho rồi?” Alice vặn lại. Ông bác sĩ không có một ý tưởng nào sáng suốt hơn, một chỉ dẫn rõ ràng hơn sao? Chúng ta đâu còn giải quyết chuyện ngữ pháp nữa. Chẳng lẽ Alice vẫn còn gặp rắc rối về danh tính? Ông ta nói: “Vấn đề không phải như vậy. Thứ quyết định nữ tính không phải là quần áo. Váy không tạo ra một cô gái, chị biết thế mà.” Tôi đứng bên máy điện thoại, trong gương tôi thoáng thấy mình trong chiếc quần jogging mà tôi mặc hoài từ khi Christian đi công tác - tôi xỏ quần ngay khi thức dậy hoặc ngay khi về nhà. “Đồng ý là vậy đi. Nhưng tôi phải làm thế nào đây?” Ai sẽ đoái hoài đến đau khổ của tôi, ai sẽ nhấc phiến đá cẩm thạch đè trên ngực tôi, ai sẽ xua đi nỗi sợ hãi nhấn chìm tôi chỉ vì không vào khuôn khổ, không biết (may vá, làm vợ, được yêu thương)? Liệu có ai đó có thể chăm sóc tôi, ôm ấp tôi, an ủi tôi? “Chị hãy thử lần nữa đi,” ông bác sĩ nói. Tôi nản lòng, định gác máy thì ông ta nói thêm: “Bằng không...” - “Thì sao?” - “Thì hãy phó mặc.”

Các bé gái đi vào từ phía vườn, các bé trai từ phía sân, và dàn kèn jazz vui vẻ tấu lên. Cô giáo núp sau màn sân khấu, tôi cũng vậy, tôi thấy cô ấy mặt nhăn nhó nhắc bài cho những bé lơ ngơ đang dõi mắt tìm mẹ. Hai hàng trẻ con đứng đối mặt nhau, chúng sáp lại rồi ra xa, lướt qua nhau rồi đẩy nhau; bọn con trai vung tay, xoay chân, những bàn tay khua một đường chéo trên đầu gối khi kéo hoặc đẩy bạn nhảy. Chúng làm bộ hút thuốc, vuốt mái tóc chuốt gôm, cầm ve áo; bọn con gái mặc váy tua rua xoay tròn, môi tô son, vài đứa cài lông chim trên đầu; đứa khác mang giày cao gót (cỡ năm tuổi), chúng làm duyên và xoắn lấy những chuỗi ngọc trai. Tôi hóa trang thành bướm - bướm cái nhỉ? - trong sân trường, ở Rouen, tôi cũng năm tuổi, những chiếc râu xoắn lại với râu bướm trên người Jeannine và mọi người cười ồ lên, tôi mồ hôi đầm đìa, tôi lau trán, xấu hổ muốn chết. “Chị quên mặc váy cho cháu hả?” người đàn bà ngồi cạnh hỏi tôi, vẻ hằn học lẫn chua xót. Trái tim tôi rộn lên, tôi muốn khóc. “Không chị, là con bé không muốn,” tôi lạnh lùng nói. Câu nói này ngay lập tức lan rộng khắp hội trường, nơi mọi con mắt đổ dồn về phía tôi - một câu trả lời tầm cỡ thế kỷ, người ta sẽ phải nhớ mãi: Là con bé không muốn. Một nhóc con bé như hột mít ư! Nhà chức trách đâu! Ngữ này thì phải cho ở nhà chứ! À, thì ra ông bố không ở đây nên mới thế.

Tiếng rì rầm khô khốc trên nền nhạc jazz của đội kèn trompette nhưng tôi không còn nghe thấy gì, không còn nhìn thấy gì. Mắt tôi dán vào Alice, con bé đang giữ vững vị trí của mình, đúng khoảng cách, tay vung lên theo nhịp, mỉm cười mỗi lần đổi bên, dìu bạn nhảy một cách nhẹ nhàng, duyên dáng, tự nhiên. Tôi bỗng thôi xấu hổ, lòng tràn ngập ngưỡng mộ. Đối diện con bé là Kevin ủ dột, sợ hãi với mái tóc chuốt keo, nó không biết việc khiêu vũ với một bạn nhảy nữ mặc quần yếm kẻ caro và đi giày thể thao là nực cười hay tuyệt vời nữa. Thằng bé giống như tôi: kinh ngạc. Ở dưới sân khấu, ông Resgis Durand, cha thằng bé, chủ tiệm sửa xe Durand, đanh mặt lại, tức tối, ông ta sập máy ghi hình xuống[4].

Vài tháng sau là cuối năm, ông già Noel tặng quà cho lũ nhỏ ở trường mẫu giáo. Bọn con gái được một xe dọn dẹp (chổi, xô, cây lau nhà, xẻng và chổi nhỏ màu hồng), bọn con trai được bộ đồ chơi xếp hình Lego. Cô hiệu trưởng lặng người nói với tôi về việc Alice bất mãn, tôi bối rối hỏi vì sao: “Xưa nay chưa từng có ai phàn nàn. Rõ ràng con gái rất thích bắt chước mẹ.” - “Có làm sao đâu,” Christian khẳng định trước khi bay đi Tokyo. “Nhưng tại sao lại màu hồng? Sến lắm.” Buổi tối, tôi đi tắm với Alice. Nó đội cái xô trên đầu, quai cầm dưới cằm và hất nước vào tôi bằng cái chổi nhỏ. “Con xin Kevin cho chơi Lego cũng được,” tôi nói. Alice bĩu môi buồn thảm. “Con không nói chuyện với Kevin nữa.” - “Sao thế? Chia tay rồi hả?” - “Không ạ.” - “Thế tại sao?” - “Bạn ấy thích Charlène hơn. Bạn ấy nói Charlène mặc đẹp hơn con... hừm,” con bé vừa nói vừa đập cái xẻng lên xô nước. Tôi cười, nó cũng phá lên cười. Thân thể khỏe mạnh của nó trong bọt xà phòng làm tôi kinh ngạc.

Một Chủ nhật, khi đó là mùa hè, tôi nhìn Alice và Christian từ cửa sổ trên lầu nhìn xuống vườn, hai cha con đang ở bên hồ bơi. Christian bắt đầu dạy con bé bơi từ mấy hôm trước song nó vẫn sợ xuống nước mà không có phao. Christian rủ nó xuống hồ nhưng nó không muốn, nhất định không xuống. Christian năn nỉ, kêu nó là nhát gan, cố gắng tóm lấy nó; nó thoát được, chạy quanh hồ la hét, tuy vậy anh tóm được nó, “không, không, con không muốn!” anh nâng nó lên, tôi thấy hai chân nó quẫy đạp điên cuồng trên ngực cha nó, “không!” nó hét lên, chiếc quần bơi tụt quá nửa trên mông nó, “cha ơi, không mà, để con yên đi,” “sao lại nhát cáy vậy cơ chứ?” anh nói rồi ném con bé xuống nước.

Tôi lao xuống cầu thang - anh ấy đã ném con bé như một túi rác, như thức ăn cho lợn, như một xác chết. “Nhưng em thấy rõ là anh lập tức xuống tìm nó mà,” Christian nói khi tôi hét lên: “Đừng, đừng ném con!” Anh lên bờ, đặt Alice xuống cỏ, mắt con bé rưng rưng, câm lặng. “Anh đã lặn và vớt nó lên. Nó chỉ hơi choáng váng thôi, phải không con? Con làm bộ làm tịch đúng không? Con sợ hả? Sợ thật hả? Có gì phải sợ đâu, cha ở đây mà.”

❀

“Lúc nãy em hét lên ‘đừng ném con’ là ý gì? Sao em không trả lời anh? Em cũng hờn dỗi à? Mẹ nào con nấy. Hôm nay em bị làm sao vậy? Em khó ở hay gì thế?”

❀

Đoạn cuối của tình yêu, người ta thường không nhận thấy. Nhưng đôi khi vẫn thấy. Đôi khi người ta muốn chốt hạ ngày tháng đó.

❀

Tôi nhìn mình trong gương phòng tắm, tóc ướt, không phấn son, tôi lại càng giống cha tôi hơn. Tôi đang làm gì thế này? Chúng tôi đang làm gì thế này? Christian chỉ còn lướt qua, và chúng tôi đều nghẹt thở. “Con muốn sống ở Paris không?” tôi hỏi Alice khi nó đang lội bì bõm. “Không ạ. Paris ở đâu thế mẹ?”

❀

Tôi nộp đơn làm phiên dịch ở UNESCO và cuối cùng được nhận. Đội bóng đá trường mẫu giáo Canteleu mất đi thủ thành tuyệt vời nhất nhưng trường tiểu học quận 14 Paris đã thu nạp nó - đó là luật chuyển nhượng. “Sao con không bao giờ chơi với các bạn gái?” tôi nói với Alice (chắc tôi nghĩ thủ đô sẽ làm thay đổi sở thích của nó chăng?) “Không phải thế. Con vẫn chơi chứ. Cơ mà bọn con gái làm con bực mình, bọn nó cứ lải nhải: ‘Ờ, thôi không bạn bè gì nữa!’ mà chẳng hiểu vì sao luôn. Còn bọn con trai thì lúc nào cũng là bạn bè, không nói nhiều.”

❀

Điều này không phải hồi nào cũng đúng. Cuộc ly hôn với Christian được thông báo vào mùa hè một năm sau đó. “Con thuyền tình yêu đã vỡ khi va đập vào đời sống thường nhật,” Mayakovsky đã viết như vậy trong cuốn tiểu thuyết tôi vừa dịch xong.

❀

Cha mẹ tôi cũng ly hôn. Cha tôi vô tình gặp ở câu lạc bộ xe hơi, chỗ ông năng lui tới hơn kể từ hồi nghỉ hưu, nữ bệnh nhân cũ của ông, Elsa, rồi những cuộc dạo chơi và hội nghị khiến họ gần nhau hơn. Cô ta độc thân, vẫn một lòng yêu ông từ khi cô tới khám bệnh năm mười sáu tuổi vì chứng thiếu máu, đó là năm 1978, ông tìm lại hồ sơ bệnh án của cô ta, đưa cô ra khỏi đó, có thể nói cô ta nợ ông một cuộc đời. Cô ta luôn rất mỏng manh, rất xinh đẹp, và... cha tôi nói: “Ta thấy con đang cố gắng tính toán. Ở thì, chúng ta cách nhau tới hai mươi chín tuổi, rất nhiều, ta biết chớ, nhưng tình yêu không màng tuổi tác, và chúng ta đã xích lại gần nhau, cùng đi chơi với nhóm, rồi thì cô ấy đã có thai.” - “Thế còn mẹ con?” - “Mẹ con à? Bà ấy không có thai, ấy chết, ta xin lỗi, đùa nhạt quá. Mẹ con hả, thì ta thông báo với bà ấy rằng ta đã gặp một người, thế là mẹ con tự quyết định, biết làm sao được, bà ấy đâu có lựa chọn.”

“Một người ư?” tôi tự nhủ. Ông ta lẽ ra phải nói: ta đã gặp một người khác. Không lẽ mẹ tôi chưa bao giờ là một người?

Mẹ tôi không có vẻ gì suy sụp lắm, tuy nhiên, tuổi của tình địch có làm mẹ đau lòng - cô ta ít hơn tôi ba tuổi. “Dẫu sao thì ông già mày cũng ngáy quá nhiều nên tao đã không ngủ với ông ta từ lâu lắc rồi. Bỏ cha mày tao không thấy có vấn đề gì. Không phải là tao tặng quà đâu nhé. Mày biết Sacha Guitry[5] nói gì khi vợ ông ta, Yvonne Printemps, đòi ly dị để cưới bạn của chồng là Pierre Fresnay[6] không: ‘Tôi sẽ trả thù theo cách tồi tệ nhất: tôi sẽ nhường ả cho hắn.’” Mẹ chỉ thất vọng khi cha thông báo là Elsa mang thai. Nỗi đau lướt qua gương mặt của bà như một kỷ niệm. “Thật là đảo điên! Ở cái tuổi đó rồi! Trông như ông cố đón cháu đi học về mất thôi!” Mẹ im lặng một phút rồi hỏi tôi: “Mày biết nó là con trai hay con gái không?” Tôi lắc đầu.

“Chắc hai người họ chưa biết đâu, tới tháng thứ năm mới rõ...” tôi nói. Nghe vậy mẹ tôi khoát tay, bà đứng dậy đi kiếm thuốc cao huyết áp, bà nuốt mớ thuốc rồi nhìn chằm chằm bức tường trước mặt. Bà nói: “Quan trọng gì đâu. Nếu là con gái thì họ lại đẻ tiếp mà.”

❀

Ở Paris đời sống khó khăn hơn, đắt đỏ hơn nhưng bớt cô đơn hơn. Christian ở lại Tokyo, Alice tới gặp anh khi được nghỉ, ở sân bay nó ôm tôi xong thì đi một hơi với cô tiếp viên, bước qua cửa hải quan với con gấu trên tay và quả bóng trong ba lô - nó sẽ chơi với cha nó. Tôi vẫn đứng phía sau rào chắn, nhìn bước chân vững vàng của nó, bím tóc hoe đung đưa trên ba lô gấu trúc. Những ngày đầu tiên sau khi con bé đi, tôi không còn sống nữa, tôi không còn một lý do gì để sống, thế nên tôi ngủ vùi. Rồi tôi vượt qua cơn chán chường, người mẹ trong tôi lẩn mất, đêm nào tôi cũng lang thang trên Meetic[7]. Tôi cô đoán xem những bạn tương tác của tôi có đôi vai vạm vỡ không, tôi muốn sống lại lần đầu tiên ở hồ bơi Saint-Saens, khi ham muốn không rã rời như một đứa trẻ chẳng còn hứng thú chơi đùa. Nhưng tôi không dám hỏi xin họ tấm hình chụp thân trên hoặc lưng của họ, dù họ chẳng ngại làm thế để được coi ngực tôi. Đôi khi tôi gặp được một người đàn ông hiểu rằng chổng mông trên giường không có nghĩa là sống. Nhưng hiếm. Tôi dịch nhiều hơn nữa những bài thơ, “never give all the heart,” đừng bao giờ trao hết trái tim. Tôi cũng dịch cho UNESCO báo cáo của một nữ giáo sư gender studies (tôi không rõ là gì), bà ấy chuyên nghiên cứu về mối liên hệ giữa nữ quyền và tôn giáo. Tôi sợ hãi trước hàng loạt câu hỏi mà bà ấy đặt ra, chúng rơi tõm xuống cuộc đời riêng của tôi, dù cho tôi đã từ lâu không còn theo đạo Tin Lành. Bà trích dẫn một câu của Hélène Cixous[8]nói về cuộc thảm sát trẻ sơ sinh ở Ai Cập được kể trong Cuộc xuất hành[9]: “Nếu là con trai thì giết nó; nếu là con gái thì để cho sống (nghĩa là giết nó theo một cách khác).”

❀

Tôi bắt tàu về Rouen, tôi đi taxi tới bệnh viện Redon, nơi Elsa vừa sinh con hôm trước. Cô ta nằm một mình trong phòng, xanh xao và phờ phạc, em bé nằm ngủ trong chiếc nôi xíu xiu cạnh mẹ. Một chai sâm panh đã mở đặt trên bàn cạnh giường cùng hai ly thủy tinh hiệu Duralex. Tôi lại gân. Elsa thì thầm:

“Đừng đánh thức nó. Nó mới ti xong. Lát nữa hãy gặp. Matthieu nói nó giống y chang cô lúc mới sinh, nhưng khác cái là con trai thôi.” Đứa bé mặc đồ trắng, tay đeo một chiếc vòng tên: Adam. Tôi đã có một thằng em dài năm mươi xen ti mét và nặng ba ký lô rưỡi. Tôi đã có một thằng em thua con gái tôi mười tuổi. “Sao không gọi nó là Jean-Matthieu?” tôi nói. Cô ta cười, mở to mắt: “Jean-Matthieu á? Tên gì nhà quê vậy. Thà chết còn hơn!” - “Cha tôi đã muốn đặt tên đó nếu tôi là con trai.” - “À đúng, Matthieu kể tôi nghe rồi. May cho cô là gái đấy!” - “Phải, thật may,” tôi nói. Cô ta lại cười không thành tiếng. “Cô may mắn lắm mới không phải mang tên ấy... Cô thấy tên Adam có hay không?” - “Hay lắm. Hơi nặng nề chút: người đàn ông đầu tiên, cũng ra gì đó chứ. Nhưng mà tên đẹp.” Trong quãng lặng sau đó, chỉ có chim bay qua bầu trời. Trời xám xịt. Tôi tự hỏi nếu trước đây tôi có một người anh em trai thì sao nhi? Không biết nữa. Cậu em bây giờ của tôi có khác gì con tôi. Con trai tôi, tôi tự nhủ. Elsa lại nói: “Ừ, cô có lý. Tên Adam có chút nặng nề thật. Nhưng cha cô hạnh phúc ghê lắm vì nó là con trai. Ông ấy sướng rơn. Cô không thể biết đâu.”

Những con chim đậu trên ống khói. Một vài cái đã tỏa khói, mùa thu tới rồi.

Một người phụ nữ mặc blouse trắng bước vào phòng. Đó là bác sĩ Dubecq. Elsa giới thiệu tôi: “Con chồng em.” Chúng tôi quen nhau, tôi nghĩ thế, bà ấy nói lên điều đó bằng ánh mắt. “Tôi... tôi xin phép ra ngoài. Elsa, tôi... tôi ở trong hành lang nhé.” Tôi ngồi trong phòng đợi, giữa những hình khối đặt la liệt dành để an ủi các anh chị em. Mọi người qua lại với bó hoa trên tay, hoặc em bé đang khóc ngất. Một tin nhắn của Christian báo rằng Alice đã tới Tokyo an toàn. Tôi buộc lại dây giày hay tôi đang quỳ gối? Chiếc mũ len nhỏ xíu của Tristan chỉ ra phía cửa, nó đã nhìn thấy những hình khối. Không, con yêu, mẹ xin con, giờ không phải lúc. Tôi nhắm mắt lại để ôm hôn nó, nhưng nó đã biến mất. Bác sĩ Dubecq... Sao có thể?

Elsa thốt lên sau đó: “Ồ, dĩ nhiên là cha cô biết chứ. Bác sĩ Dubecq là bác sĩ đỡ đẻ cho tôi mà! Matthieu đã ở đây mà! Sao cơ? Bà ấy nghiện rượu? Cô nói linh tinh gì thế? Bác sĩ Dubecq không bao giờ say rượu. Bà đã chăm sóc tôi từ lâu, bà rất cừ, rất chuyên nghiệp. Cô lôi đâu ra chuyện đó vậy? Hoàn toàn vu khống. Bác sĩ Guerry á? Không, tôi không biết anh ta. Cô phải đi rồi sao? Không đợi Adam thức dậy sao? Cha cô tới giờ đó. Cô có chuyện gì vậy?”

Tôi bỏ chạy, tôi xuống thang thoát hiểm, mỗi bước chân là một xác nhận sự thật, cha tôi đã không kể chuyện của tôi cho Elsa nghe. Không đáng. Không lợi ích gì. Đừng gặp ông ấy, đừng quay lại, đừng hỏi, đừng giải thích, đừng ngạc nhiên, đừng đau khổ. Đừng làm ông ta bận lòng. Ba tiếng nữa mới có tàu, tôi có thể gọi mẹ, chúng tôi sẽ tới nghĩa trang, giờ là lễ Các Thánh, chúng tôi sẽ đi thăm Gaëlle và Tristan. Vậy nhưng tôi lại đi tìm một quán cà phê internet để xem trên trang Meetic ở Rouen có gì vui, một thứ gì như hang động của Ali Baba hay cây đèn của Aladin chẳng hạn.

Trên tàu về, một người đàn ông leo lên lối đi. “Daniel?” tôi nói. Anh ta quay lại. “Laurence...” Má anh ửng hồng, cảm xúc của anh lộ rõ tới nỗi làm tôi xốn xang. “Anh ngồi đây được không?” Anh ngồi xuống cạnh tôi, “lâu quá rồi nhỉ...” Anh ấy vẫn ở Paris, giờ là thẩm phán về các vụ án của thanh thiếu niên nhưng anh thường đi về Rouen thăm cha mẹ già. Sau hai cuộc ly hôn, Daniel sống với một nhà tâm lý học mà anh mới gặp trên tòa án. Anh không có con, con của riêng anh, nhưng trong đầu thì nhiều trẻ con vì nghề nghiệp buộc thế, cơ thể và tâm hồn anh dành hết cho lũ trẻ. Daniel nói hăng say, chi tiết, trông anh ấy có vẻ vui vì cuộc gặp bất ngờ này. Anh không còn tóc nhưng đôi mắt lúc nào cũng dịu êm. Tôi lắng nghe anh nói, đó là một điều tôi rất giỏi. Cuối cùng anh cũng hỏi: “Thế còn em? Em đã làm gì từ dạo đó?” - “Em ư? Không có gì đặc biệt. Thật ra thì cũng có: em có hai đứa con. Một trai và một gái,” lần đầu tiên trong đời tôi nghe mình nói vậy. “Ui chao! Thật khéo làm sao, đủ nếp đủ tẻ! Bọn nhỏ tên gì vậy? Em có hình không?” - “Nhưng kể em nghe đã nào,” (tôi tìm cách lảng tránh), “em tò mò ghê: một cuộc gặp gỡ lãng mạn trên tòa như nào nhỉ? Chắc kỳ lạ lắm? Nhưng hẳn là lãng mạn lắm.” - “Không hề, trái lại rất tầm phào. Thẩm phán lúc nào cũng nghe ý kiến của các nhà tâm lý, đặc biệt là trong các vụ về trẻ em. Phải làm vậy để xác thực điều chúng nói là đúng hay sai, hoặc chúng có bị người thân thao túng không. Để phát hiện chấn thương tâm lý, bạo hành, lạm dụng, cưỡng hiếp các kiểu.” - “Mà có thường không?” - “Có chứ. Đến nỗi em không tưởng tượng được đâu. Anh nhớ em từng dán trong phòng ngủ câu ‘Tôi ghét gia đình.’ Hồi đó anh sốc lắm nhưng giờ thì anh biết em đúng.”

Tôi ngập ngừng giây lát, tôi cũng muốn nói. Bằng một giọng dửng dưng, tôi nói với Daniel rằng, khi còn bé tôi cũng vậy, tôi cũng từng... Tôi tìm không ra từ nhưng tôi cứ kể. “Anh đã không biết,” Daniel nói, bối rối và hơi xấu hổ, như thể anh ấy đã không làm tròn phận sự của một người bảo vệ công lý. Đó là điều khiến tôi cảm động trước những người đàn ông như Daniel, cái cách mà anh ấy cảm thấy có lỗi vì đã không biết bảo vệ một người phụ nữ. Tôi nói: “Anh làm sao biết được. Mà có quan trọng gì. Em vẫn ổn, như anh thấy đây!” Anh nhìn tôi im lặng, như thể đánh giá xem có thật vậy chăng.

“Ta sẽ gặp lại chứ?” anh nói với tôi giữa đám đông cuối sân ga, vừa đưa tôi danh thiếp. “Gọi anh nhé? Hứa nhé?” Tôi gật đầu. Chúng tôi ôm hôn nhau. Anh biến mất giữa đám người vội vã. Không phải biến mất với tất cả mọi người, tôi tự nhủ. Nhưng khi về tới nhà, tôi lục tìm mãi, tôi đã làm mất danh thiếp.

❀

Cuối tuần, bạn bè cùng trường Alice tới ngủ nhà tôi. Ban đầu còn có lũ con gái nhưng Alice không thích chơi trò người mẫu, cũng không muốn rắc kim tuyến lên tóc, không ưa nói xấu bọn con trai nên chúng không tới nhà chơi nữa. Ở hồ bơi dành cho lớp nhì[10], con bé không mặc áo trên của bộ đồ tắm dù tôi đã bỏ trong ba lô của nó. Bọn con gái cho là dị hợm; bọn con trai thấy kỳ quặc, một đứa con gái không mặc xu chiêng thật là ngầu. Cô giáo phải xoa dịu tình hình và ngay tối đó gọi cho tôi: vào buổi tới, Alice bắt buộc phải mặc áo tắm một mảnh. “Vâng, vâng, chắc chắn rồi cô giáo,” tôi nói, và nỗi thống khổ quay trở lại, nó gặm nhấm lồng ngực tôi. Alice, con bé không hiểu gì. Nó ưỡn ngực: “Mẹ ơi, coi nè, con như thằng con trai vậy. Con cũng có đầu ti bé xíu như chúng nó.” Con bé có lý nhưng tôi muốn nó đừng biết điều đó, tôi muốn nó có kinh nguyệt. Dẫu gì, nhờ Christian mà nó bơi rất giỏi, nó đánh bại tất cả đối thủ ở cuộc thi bơi sải, ngay cả bọn lớp nhất, nó khoe với tôi đầy tự hào.

Bọn con gái rút lui, thế là bọn con trai lại kéo đến: những đứa muốn chơi Game Boy mà ở nhà bị cấm, những đứa muốn đá bóng, những đứa mê Alice - cả ba nhóm đó đều tới cùng nhau, thường là vậy. Khi chỉ một mình, nó xây những lâu đài bằng mô hình Kapla và ném lũ chiến binh Playmobil vào tường rồi hét lên: “Tấn công!” Đang làm việc trong phòng ngủ, tôi nghe thấy nó kể chuyện chiến thuyền, binh lính, nó đóng mọi vai, nói đủ giọng khác nhau, ít nhiều cộc cằn. “Xông lên nào,” nó nói. “Tuân lệnh, đại tá,” nó trả lời. Khi nào chán đánh trận, nó gọi tôi chơi bi. Tôi không chần chừ, tôi chạy tới, tôi thấy lại một ham muốn chưa từng được toại nguyện, hồi tôi còn chơi với bọn con trai trong sân chơi của chúng. Bộ sưu tập của con bé thật tuyệt và chúng tôi rải khắp căn hộ, giữa những chân bàn ghế, nào bi sắt, bi chì, bi đá. Nó nói: “Mẹ coi nè, đây là mắt mèo con thắng hôm qua, Paul Beuchet tức lắm, nó bảo ‘bi không phải trò của bọn con gái’. Con không hiểu tại sao, bi với con gái[11], cũng gần như nhau. Tóm lại, Paul như một thằng ẻo lả ấy. Ồ, mẹ nhìn nè, hòn bi này là con rồng đó. Đẹp quá!” Còn có cả bi vàng, bi con cú, bi chó đốm, bi con nhện. Con bé xoay xoay chúng trong tay như những viên ngọc quý rồi thình lình ném tung ra khắp mọi hướng. Buổi tối tôi đọc Harry Potter cho nó. Hoặc tôi sẽ kể chuyện Alice, nó chấp nhận vì đó là tên nó, và cũng vì Alice trong truyện không sợ gì cả, cô bé không ngại đi theo Thỏ trắng. Nó mượn Lucky Luke khi vào thư viện. Một hôm, mẹ tôi mang từ Rouen lên tập truyện Bécassine của tôi hồi nhỏ. Alice lật vài trang với vẻ lịch sự, nó nghiêng người xuống tranh vẽ và hét lên: “Nhưng bà ơi, mẹ ơi... Bécassine không có miệng!!!” Tôi với mẹ chạy lại, ôi đúng thật, Bécassine không có miệng, không một nét nào dưới cái mũi cả. Thế mà chúng tôi đã không để ý. Alice kết luận: “Vậy mới là cô gái khờ khạo: cô ấy bị câm mà[12].” Và con bé ném tập truyện xuống gầm giường.

Bạn thân nhất của Alice là Antoine, thằng bé có một anh lớn và hai con mèo. Nó thường qua ngủ vào cuối tuần, cha mẹ nó qua đón vào tối Chủ nhật. Cha nó là thầy giáo, mẹ nó tên Nathalie, là luật sư, chuyên về quyền của phụ nữ. Hiếp dâm là thế giới thường nhật của cô ây, và cô kể những chuyện kinh khủng về tội ác của vợ chồng, cô nói rằng phụ nữ luôn quay trở lại với những ai đã giết họ, phụ nữ không cho phép bản thân sống. Tôi gật đầu (song có lẽ thứ giết được họ lại là cách duy nhất để sống). Cô ấy nói: “Chính bởi vậy, chúng tôi rất là vui khi Antoine chơi được với Alice. Cô biết đó, tụi con trai chỉ chơi trò con trai, nào kiếm nào súng, rồi trò chơi điện tử siêu bạo lực, điên rồ lắm. Lên tám tuổi, chúng đã giết kẻ thù trên Game Boy, lên mười tuổi thì xem web khiêu dâm, thật đáng buồn. Chúng tôi thì dễ lắm, chúng tôi tịch thu Game Boy. Phải để nó học cách tôn trọng ngay từ bé, tôi tin vào sự ngọt ngào, lắng nghe nhau, hòa thuận giữa hai giới tính. Cho nên tình bạn của nó với Alice làm chúng tôi mừng ghê. Cô có biết nó liên tục đòi đến nhà cô không?! Nó thích mê đi được! Chúng tôi...” Đúng lúc đó Alice lao từ trong phòng ngủ ra phòng khách, theo sau là Antoine, cởi trần, quấn khăn cầm hai khẩu súng nhựa bắn pằng pằng vào chúng tôi, đó là súng tôi đã mua khi chúng cùng tôi đi chợ - vì nghĩ sẽ tốt hơn là cả ngày dán mắt vào trò Game Boy, ít ra chúng còn được vận động, tôi đã xiêu lòng trước lời cầu xin của Alice. Tôi nói dối cha mẹ Antoine khi họ ngạc nhiên: “Xin lỗi, đó là cha tôi... ông ngoại nó... đợt Noel... Cô phải thứ lỗi cho (tôi nói và giơ tay xin đình chiến), cha tôi luôn ao ước có một đứa con trai.”

Và giờ ông ấy đã toại nguyện, tôi tự nhủ, giấc mơ đã thành hiện thực rồi. Còn mày, mày sẽ không bao giờ có thêm đứa nữa.

Đôi lúc tôi không thể gắng gượng thêm, nỗi thống khổ quá lớn, tôi bắt Alice phải mặc những chiếc váy mà mẹ tôi tặng nó. Có một chiếc tôi ước gì có thể mặc nếu bé lại: chiếc váy vàng nhạt có yếm hoa ở cổ áo rất xinh. Alice từ chối, nhăn mũi rồi miễn cưỡng mặc vào. “Con chụp hình xong là mẹ cất liền nhé,” nói. Bỗng dưng nó xoay tay và hông một vòng thật duyên dáng, chiếc yếm bồng bềnh cùng với mái tóc dài xõa, một vẻ yêu kiều và quyền lực trộn lẫn với nhau khiến cho tôi câm nín. “Mẹ ơi, mẹ chụp hình đi chứ?” Tôi vội vàng, thời gian không còn nhiều. “Con biết con có thể khiêu vũ rất đẹp không, con yêu? Con có khiếu lắm, nhìn mê lắm. Mẹ từng học khiêu vũ đó. Mẹ thích ơi là thích. Con có muốn học không?” Nó phồng đôi má lên không đáp, nó đã lột chiếc váy ra rồi. “Mình chơi bi đi mẹ?” - “Ok, thì chơi.”

Sẽ vẫn còn đó, trong cuốn album cũ, những tấm hình biểu diễn thời trang vì tình yêu, có những chiếc váy không bao giờ được diện mà đôi khi tôi vẫn ngắm nhìn.

Một hôm chúng tôi đang lặng lẽ chờ tàu RER khởi hành ở bến Saint-Michel, một người đàn ông dắt một con chó rọ mõm và đôi mắt dữ tợn xuất hiện trên sân ga. Alice kêu lên: “Ôi mẹ ơi, nhìn kìa, có phải một con chó không vậy? Nó đỏ lòm!” Tôi đã hy vọng nó không nhìn thấy, nhưng muộn rồi: con pitbull gồng lên giận dữ, cái đó của nó tím ngắt như muốn cưỡng lại sợi dây buộc nó một cách bất cần. Tôi quẫn trí, liếc nhìn về phía người đàn ông ngồi đối diện, hy vọng anh ta chia sẻ nỗi ngượng ngập của tôi hoặc giả một nụ cười khỏa lấp chăng. Nhưng không có cái nhìn nào đáp lại - không, tôi không thấy bởi khi đó anh ta đang nhìn chằm chằm vào Alice - ánh mắt đó lộ rõ cái thèm muốn kinh tởm nhất mà cả đời tôi chưa từng gặp (hoặc đã gặp một lần?). Tôi kiệt sức - ký ức đóng băng đó, nó là có thật sao, nó đang tiêu diệt tôi sao? Trên gương mặt tàn bạo già nua ấy, đôi con mắt lờ đờ nhìn chằm chằm vào con gái tôi đang lộ rõ vẻ bệnh hoạn, thờ ơ với cả nhân loại, xúc phạm trẻ thơ. Đôi con mắt toát ra sự độc ác, thống trị, ham muốn bạo ngược, xấu xa thuần túy. Tôi như thể đang trong rạp xinê, không tin nổi, bị nuốt chửng bởi cái màn hình mà trên đó gương mặt kia đại diện cho cái ác - nhưng một con người sẽ tìm đâu ra một biểu hiện tương tự, trong phần nào của chính hắn? Tôi cầm được bàn tay Alice, tôi kéo nó về phía mình. “Ta xuống ở ga tới nhé.” Nó sượt qua đầu gối của gã đàn ông đó khi ra cửa, và nụ cười nó dành cho gã đó đã giết chết tôi.

Về tới nhà tôi không biết nói sao với con bé. Tôi nói rằng phải cẩn thận với người lạ, nhất là trên phố... Nó cắt ngang lời tôi: “Cẩn thận với cả các ông già bà già hả mẹ?” - “Đúng rồi con. Cả với những đàn ông, những cậu trai. Cẩn thận theo nghĩa là coi chừng. Đôi khi họ chỉ muốn gây chuyện xấu cho phụ nữ.” - “Con biết rồi. Họ muốn bắt các cô gái.” Nó không nói là “bắt chúng ta” - tôi để ý một cách đau đớn là nó không tính mình là con gái. “Vậy đó. Con không được để bị tóm nghe chưa? Cơ thể của con thuộc về con, không được cho ai đụng chạm mà không có lý do. Con hiểu chưa?” - “Dạ,” Alice nói. Rồi nó trầm ngâm lặp lại: “Cơ thể của con thuộc về con.” - “Con phải hết sức cảnh giác. Lúc nào cũng phải để ý xung quanh mình, phía sau mình, để biết ai đang nhìn mình hay theo dõi mình. Phải cảnh giác, nhưng đừng để lộ cho ai thấy.” - “Như người Sioux[13],” nó vừa nói vừa nằm dài ra tấm thảm. Sau đó tôi dạy cho nó những bài tập tự vệ mà cha đã dạy cho tôi và chị Claude năm xưa. “Nếu con cảm thấy có kẻ xấu nào bám đuôi thì con phải nắm chặt chìa khóa giữa các ngón tay, ngón cái ở ngoài như thế này, như quả đấm sắt ấy, và nếu hắn tấn công con thì con hãy đấm vào mặt hắn, mắt hắn, không được chần chừ...” Con bé nhếch mép, cả khuôn mặt như sụp đổ.

Chủ nhật sau đó, tôi đang làm việc trong phòng thì nghe Alice nói với Antoine: “Cậu hãy nắm lấy vai hắn, rồi cậu lên gối thúc vào háng hắn, như vậy cậu sẽ thoát. Thân thể của cậu thuộc về cậu. Hiểu chưa?”

❀

Đôi khi chúng tôi về Rouen thăm cha mẹ. Alice lúc nào cũng vui, nó thích ông bà, nhất là bà ngoại nó. Thứ Bảy chúng tôi ngủ ở nhà bà ngoại, Chủ nhật thì qua nhà ông ngoại để nó gặp Adam, cậu nó, như Elsa chọc. “Con chỉ cần gọi là cậu nhỏ, như trong các vở kịch của Chekhov[14],” lần đầu tiên tôi nói để chọc Alice cười. Nhưng trong tôi, tôi lại ghét từ đó. “Cậu,” tôi lén vứt bỏ nó. Tôi giữ lại chữ “em trai”, cũng như chữ “con trai”.

Adam đã biết đi và bập bẹ. Cha tôi - cha nó, cha chúng tôi! - nằm dài trên thảm (chắc ông khó ngồi dậy), chơi Circuit 24 với nó, thằng bé thích nhất là âm thanh của những chiếc xe điều khiển từ xa. Alice bịt tai lại - tôi vui mừng nhận thấy nó không thích xe hơi, trái lại, nó thích thằng bé - tôi vui mừng ghi nhớ rằng nó thích em bé. Đáng lẽ tôi nên sắm nhiều búp bê khi nó còn nhỏ, tôi tự nhủ. Trong bữa ăn trưa, cha tôi mở radio. Julien Jeunesse đã chết nhưng trò 1000 francs vẫn tồn tại, thật là điên rồ. Trong phần tin tức có một cuộc tranh cãi nổ ra giữa hai vị khách mời về vụ cưỡng hiếp một nhà báo ở quảng trường Tahrir, Cairo. Một trong hai người phẫn nộ trước việc người ta lên án các nước Ả Rập trong khi ở Pháp tình hình chẳng sáng sủa hơn là bao. “Các vị có biết ở Pháp cứ sáu phút lại có một phụ nữ bị hiếp không?” anh ta thốt lên. “Ồ! Cô nàng đáng thương!” cha tôi nói. Chúng tôi cười. “Ông ấy chẳng bao giờ thay đổi,” Elsa biện bạch và nhìn cha tôi bằng con mắt dịu dàng.

❀

Alice giờ đã mười hai tuổi. Nó đã vào trung học. Nó gặp lại hầu hết các bạn trai cùng trường song tình thế đã thay đổi. Sân chơi thuộc về bọn con trai và chúng đông hơn hồi tiểu học, mỗi giờ ra chơi chúng đổ xô ra chơi bóng nên Alice không còn vị trí nữa. Bọn chúng biết con bé rất giỏi có điều chỉ cho nó đứng dự bị, “rất tiếc”. Đôi khi nó được vào sân đúng một phút trước khi chuông reo, chẳng để làm gì. Khi bố mẹ Antoine chuyển nhà, con bé càng sốc hơn. Nó bị buộc phải chơi trượt pa tanh với một vài đứa con gái. Ra khỏi cổng trường là chúng trượt ào ào trên đại lộ.

Vài ngày trước khi lên đường sang Tokyo thăm cha nó, Alice quyết định cắt tóc mái cho giống nữ chiến binh Xena[15], nữ anh hùng trên tivi của nó, người đã chiến đấu với quái vật, thần linh và thần chết. Con bé lưỡng lự giữa Xena và Sydney Fox, nhà khảo cổ học mà thầy trợ giảng thông thái Nigel ái mộ, nó giải thích với tôi vậy, nhưng dù Sydney biết võ thuật, Xena vẫn là người mạnh nhất. Sáng sớm, nó lấy kéo làm bếp và chẳng thèm soi gương, nó tỉa phăng mái tóc theo trí nhớ. Sau đó nó xông vào phòng tôi, hơi lo ngại phản ứng của tôi chứ không phải lo ngại hậu quả. “Thật kinh khủng,” tôi nói, cạn lời. Nó tung hứng những viên bi hề còn tôi không vui nổi. “Con chẳng ra thể thống gì,” tôi nói. Nó coi đó là một lời khen ngợi.

“Phải cắt ngắn, đó là giải pháp duy nhất,” thợ cắt tóc nói. Alice cười nhe hết cả răng. Tôi nói: “Thật kinh khủng. Cắt cụt lủn ư? Nó mới mười hai tuổi rưỡi! Trông có khác gì con trai đâu!” Mắt Alice sáng rực lên. “Chị khỏi lo. Tôi là chuyên gia thẩm mỹ, tôi sẽ tạo mẫu tóc thật đẹp cho cháu. Chị coi này (anh ta nói và xoay chiếc ghế bành Alice đang ngồi ra trước mặt tôi), chỉ là vấn đề cân bằng thôi chị. Trên một khuôn mặt luôn có phần nam tính... Ở đây và ở đây, trong trường hợp của Alice (anh ta chỉ vào cằm và mũi nó)... và phần nữ tính: mắt, miệng. Ta chọn cái mà ta muốn làm nổi bật lên, vậy thôi.” Tôi nhìn anh ta. Chính anh ta cũng chọn làm nổi bật phần nữ tính của mình. Còn Alice, nó đã kịp xoay ghế đối diện gương, cằm hất lên, bắt chước y chang Kirk Douglas.

Khi những lọn tóc đầu tiên rơi xuống, tôi đứng dậy. “Mẹ đi dạo một vòng,” tôi nói. Tôi bước tập tễnh trên phố. Điện thoại reo, đó là mẹ tôi. Thư thoại nói: “Mẹ nhớ con rất nhiều trong ngày sinh nhật này. Con là con gái cưng của mẹ. Ôm hôn con, yêu con.” Tôi dừng lại giữa vỉa hè. Ngày hôm nay. Tôi đã quên. Chỉ có hai người trên đời nhớ ngày Tristan sinh ra và ngày Tristan mất đi. Chỉ hai người trên đời. Có thể là ba người, nhưng Christian không còn để tâm đến tôi nữa. Mẹ cũng thường không bận tâm tôi. Tuy vậy hôm nay thì có. Sự ngọt ngào của mẹ trong giây lát đã xua đi nỗi đau của tôi. Một ngày, cũng giống như gương mặt: vấn đề là cân bằng thôi. Cũng chính ngày hôm nay Alice quyết định cắt tóc, tôi tự nhủ. Bằng cách nào đó nó cũng biết ngày này.

Anh thợ cắt tóc đưa cho tôi một cái phong bì: “Chị cầm lấy đi. Tôi nghĩ chị muốn giữ lại.” Qua mép bì thư tôi thấy những lọn tóc sáng màu dày dặn buộc trong một sợi ruy băng. Tôi lắp bắp cảm ơn. Cậu trai này thật tinh tế, tôi thầm nhủ. Alice trông rạng rỡ. Trên phố, tôi lùi lại phía sau để ngắm. Nó bước phía trước tôi, cái gáy thoáng đãng, đôi vai tự do, hai cánh tay đu đưa. Mái tóc mới làm nó già dặn hơn. Trông nó như một cậu trai mười lăm tuổi từ mặt trăng rớt xuống.

Vài ngày sau, trưa thứ Bảy, tôi trở về căn hộ với một bức thư trên tay. Từ hành lang tôi thấy một bóng người ngồi xoay lưng vào bàn bếp, tóc bù xù như mới ra khỏi giường, nó mặc áo ba lỗ mà thời của tôi gọi là may ô, nó đang cúi xuống một tô ngũ cốc, khuỷu tay dang rộng. Tôi bất ngờ tới nỗi làm rơi lá thư khỏi tay: “Ai thế này?” tôi tự hỏi, tim đập rộn lên, ngồi xổm trong bóng tối. “Chào mẹ,” Alice nói không ngoảnh lại. “Chào con yêu. Con ngủ một giấc dài quá,” tôi nói.

❀

Từ Tokyo, Christian viết cho tôi một lá thư đầy trách móc. Alice vừa mới có kinh lần đầu và anh ấy đã phải đi mua băng vệ sinh ở tiệm thuốc. Anh bực bội nói: “Em nghĩ anh biết nói ‘băng vệ sinh’ bằng tiếng Nhật chắc? Lẽ ra em phải đoán trước được chứ...” Về chủ đề này, anh phải nhắm tới một chuyện quan trọng. “Em đã hoàn toàn bỏ quên vai trò người mẹ đối với con gái em - con gái của em (anh viết) - nó không có chút gì nữ tính. Nó không thèm để tâm đến cơ thể, nó quá cơ bắp, ăn mặc không ra thể thống gì. Và mái tóc mới là sao đó? Em cố tình hay gì?” Thư của anh làm tôi điên tiết, nhưng tôi đồng ý: tôi đã để mặc nó, tôi là một bà mẹ không ra gì.

Alice trở lại, vali chất đầy quà: một bộ kimono hoa, kẹp tóc đính kim tuyến, hộp trang điểm bằng sơn mài tinh xảo. “Mẹ ơi, của mẹ nè,” con bé nói như nó từng đưa tôi những món trang sức mà Kevin tặng nó. “Không, Alice à, đây là quà của cha con. Con phải mặc kimono, cài tóc và gửi cho cha một tấm hình, cha sẽ vui lắm.” Nó ôm đống đồ miễn cưỡng trở về phòng, thở dài. “Cuộc đời đâu phải là chiếc bánh kem,” nó nói.

❀

Kể từ hôm đó, tôi không rời nó. Tôi đã quá vô tâm rồi, giờ nó đang dậy thì, tôi phải thay đổi chiến thuật, phải dựng lên rào chắn. Nó là một đứa con trai khiếm khuyết, nó sẽ trở thành một cô gái toàn vẹn. Đó là mục tiêu của tôi.

Tôi mua cho nó quần tất và bốt cao gót, tôi nhận ra khi nhìn nó lớn phổng lên, rằng nó chuyên đi giày thể thao. Tuổi mười ba tôi đã đi giày búp bê cao gót, dù tôi thích mấy đôi Clarks hơn. Tôi cho tổ chức từ thiện Emmaüs tất cả áo bóng đá sờn rách của nó vì đã mặc quá nhiều. Tôi đi mua sắm với nó, tặng nó váy ngắn váy dài và nổi khùng nếu nó không mặc ít nhất một lần mỗi tuần. Nó cự nự - “Con không muốn trông như đồ đần,” nó càu nhàu, nhưng trước sự kinh ngạc của tôi, nó đồng ý. Tôi được thể mua cho nó kem dưỡng da ban ngày, kẹp tóc, xịt khử mùi, nước hoa Anaïs Anaïs. Tôi không ngừng khen nó xinh đẹp, mà đúng thế thật. Khi nó đi dự sinh nhật, tôi đề nghị nó chuốt một ít mascara, ở đây, như này này, chút xíu thôi, tôi chỉ cho nó cách mở to mắt và chải mi như thế nào. Trang điểm lên, đôi mắt nó đúng là tuyệt đẹp, tôi ước gì nó nhận thấy điều đó. Cha mẹ Antoine đã chuyển ra nước ngoài, tôi thấy mừng. Bọn con gái bắt đầu trở lại nhà, chúng vẽ trái tim trên sổ tay và gọi nhau là BFF - Best Friend Forerver. Tôi hài lòng khi nghe chúng nói về bọn con trai trong lớp rồi cười khúc khích, chế giễu một tên khờ nào đó bỏ ra năm euro để được hôn gió. Vào năm đệ tam[16], Alice xin xỏ lỗ tai, điều mà chưa bao giờ tôi làm. Nó đeo những chiếc khuyên bạc nhỏ, trang nhã và sang trọng. Sinh nhật mười bốn tuổi, đám bạn gái tặng nó sơn móng tay màu hồng, một chiếc vòng tay tết chỉ, dây buộc tóc, “ôi cô gái xinh đẹp,” chúng nó kêu lên. Chúng nó coi phim nhạc kịch Les Demoiselles de Rochefort và thuộc lòng mọi giai điệu. Tôi thở dài, để làm gương, tôi chú ý đến ăn mặc hơn, không còn lê la ngày Chủ nhật trong bộ đồ ngủ nữa. Mọi thứ khiến tôi nghĩ mình đang hồi xuân, ngay cả khi sự hào hứng của giáo viên thể dục trên học bạ của Alice (20/20 điểm) phần nào làm nguội lạnh niềm tin của tôi: “Có năng khiếu đáng kinh ngạc trong môn bóng bầu dục. Hoan hô!” Không nghi ngờ gì nữa, di truyền từ ông cố rồi... Tôi nói với Alice: “Thời của mẹ, con gái không có chơi bầu dục đâu. Nó quá bạo lực.” - “Nhưng con thích,” nó trả lời. Tôi mặc nó - miễn đừng có cặp đùi hộ pháp... May sao nó bị chấn thương mũi, dập tắt mọi nhiệt tình trong nó. Tôi vui như mở hội.

Một tối nọ hai mẹ con tôi xem một bộ phim tôi ngẫu nhiên mượn ở câu lạc bộ video. Bỗng nhiên một cảnh tình dục hiện ra. Tôi cuống cuồng tìm cái điều khiển từ xa, tôi không thấy nó đâu cả, tôi đành dùng hai bàn tay bịt mắt Alice. Nó nói, giọng bình thản: “Ơ kìa, mẹ. Con biết cái này mà... Nhỏ đó đang ‘thổi kèn’ cho bồ thôi, có gì đâu.” Thổi kèn! Tôi chết lặng. Tôi cứ nghĩ sẽ dạy nó một buổi giáo dục giới tính - tôi đợi cho nó được mười bốn tuổi! Nhưng nó đã biết cả rồi, đó là theo những gì tôi hiểu: nếu cha của Antoine không thích súng ống, ông ấy lại để mặc các trang web khiêu dâm trên máy tính gia đình. Tôi lo lắng hỏi: “Con đã xem nhiều rồi hả?” - “Không mẹ. Con thấy nó tởm lắm,” nó nói. “Nhưng đó đâu phải đời thực,” tôi buồn bã thốt lên. Và tôi ca ngợi cho nó nghe những điều kỳ diệu của tình yêu đích thực, khi người ta thật lòng yêu nhau, tình dục chính là sự kết nối hai thân thể thành một, là sự hòa điệu duy nhất, một người đàn ông và một người đàn bà giống như... Tôi loay hoay không biết phải tìm đâu ra những hình ảnh lãng mạn đề giải thích cho nó. “Được rồi mẹ ơi, đừng kể với con life của mẹ nữa,” nó nói.

❀

Tôi nhận được tin nhắn của Daniel qua Messenger, rốt cục anh ấy đã tìm thấy tôi trên Facebook - “Hình đại diện của em xinh lắm,” anh viết. Daniel hiểu rằng tôi không muốn gặp lại anh, anh tiếp tục viết, song anh nhớ cuộc trò chuyện giữa chúng tôi trên chuyến tàu Rouen-Paris và muốn đề nghị tôi một chuyện. Tôi có thể từ chối, dĩ nhiên (nhưng không, tôi không thể). Đề nghị thế này: hiệp hội các nhà phân tâm học mà Daniel cộng tác ở tòa án tổ chức một buổi hội thảo quốc tế về loạn luân và anh nghĩ tôi có thể tham dự với vai trò nhân chứng, để cho phép có một cách tiếp cận khác, gần gũi hơn, thực tế hơn. Anh hiểu rằng chuyện này không dễ dàng với tôi, nhưng nó có thể là một cơ hội tốt để tôi nói ra. Có thể. “Hội thảo ở Nice, em cũng có thể mang theo áo tắm,” anh nói thêm. Bơi thật xa trên biển với tôi khi đó như là một ước muốn giản dị dễ dàng đạt được, và ý nghĩ này có gì đó thật dịu êm.

Mẹ tôi đồng ý tới chăm sóc cho Alice khi tôi vắng nhà, miễn rằng việc này không trùng với những ngày tập nhạc của mẹ - bà đã khám phá bản thân có một giọng contralto tuyệt vời và chuẩn bị lưu diễn vòng quanh nước Pháp với nhóm nhạc của mình. “Con đi Nice làm gì? Đi công tác à?” bà hỏi qua điện thoại. “Không hẳn ạ. Con có một hội thảo về vấn đề loạn luân,” tôi nói. “Loạn luân ư? Con sẽ làm phiên dịch sao?” - “Không mẹ. Con đến đó với tư cách người tham dự.” Im lặng dồn nén. “Nhưng có liên quan gì tới con?” cuối cùng mẹ cũng hỏi.

“Cảm ơn sự chia sẻ của chị, rất thú vị. Chị đã nói rằng chị vẫn gặp những cơn ác mộng nhung nhúc gián, kiến và nhện. Có bao giờ chị nhận ra rằng côn trùng cận âm với loạn luân[17] không?” một nhà phân tâm học nói vào cuối buổi hội thảo. Lại một trò chơi chữ đau đầu nữa, hệt như ngày xưa với các nhà tâm thần học, tôi nói trong khi anh ta thao thao bất tuyệt, tôi không thấy câu chuyện dẫn tới đâu tuy nhiên anh ta thấy tôi thú vị, vì vậy tôi mỉm cười. Daniel đã đúng, dẫu sao nói ra khiến tôi thấy thoải mái. Đáng lẽ tôi phải làm điều này sớm hơn - thăm khám, “gặp ai đó” như họ nói. Mà làm thế thì được gì hơn? Hôm nay Daniel đưa tôi tới phỏng vấn, anh đã giúp tôi. Nhưng tôi không tưởng tượng nổi việc bóc trần bản thân trước một người lạ. Quần áo dơ dáy phải được giặt sạch trong gia đình. Daniel mỉm cười, anh ở dưới khán đài. Có lẽ chúng tôi rốt cuộc sẽ làm tình với nhau, tôi tự nhủ.

❀

Alice để tóc dài trở lại. Nó đã chán đi cắt tóc, nó ghét đến tiệm. Thế nhưng nó cũng ghét khi mặc quần dài mà bị người ta gọi là “cậu trai” trong các cửa hàng - và khi đi cùng tôi thì là “xin chào ông, bà”. Nó quan sát mái tóc mọc lên từng chút, khó chịu vì những lọn tóc không đều nhau khiến cho cái đầu trông khó coi, nó đặt những chiếc kẹp tóc lại trước gương. “Con coi kìa. Mẹ đã từng dự đoán nó sẽ hết cái thời nam tính. Y như chị gái con vậy, rồi sẽ hết...” mẹ tôi nói.

Chiến thắng của tôi nhỏ nhoi và tuyệt đối. Tôi rất tin tưởng rằng mình sẽ không bình luận gì khi con bé chơi vật tay với bọn con trai, đạt điểm 20/20 môn ném tạ hay cứ ba câu lại chêm vào từ “balek” - ban đầu tôi cứ nghĩ nó nói “mẹ kiếp”, sau mới biết đó là chữ viết tắt của “tôi cóc quan tâm[18]”, dẫu sao thì nghe một đứa con gái nói vậy cũng hay hay, tôi tự nhủ - không phải tinh tế gì, nhưng hay hay. Mẹ tôi lại nói: “Vả lại, giờ mới là lúc đau đầu. Bọn con gái ấy, sau khi dậy thì, luôn phức tạp hơn con trai...” Tôi bắt đầu hiểu được những nỗi lo của cha tôi ngày xưa. “Con muốn mẹ đưa tới bác sĩ phụ khoa không?” tôi hỏi. Alice lắc đầu, nó sẽ đi khi nào muốn, nó biết phải làm gì, nó không phải đứa “đần đụt”.

Con bé vậy mà có bạn trai; thật vui, có lần tôi bắt gặp chúng hôn nhau dưới hiên tòa nhà. Alice không trả lời câu hỏi của người mẹ nhiễu sự này, nó chỉ chịu tiết lộ rằng cậu đó người Tunisia và nó gặp ở lớp học quần vợt. Vài tuần sau nó đá bạn trai. Cậu đó không ngừng hỏi nó đã làm gì trong thời gian cậu vắng mặt, chuyện khiến cho nó bực mình, nó nói vậy. Rồi cậu đó không chịu nổi khi bị nó dùng vợt đánh. “Mấy thằng gia trưởng, cóc cần,” nó kết luận.

Sinh nhật tuổi mười lăm, nó làm tiệc lớn ở nhà, tôi được yêu cầu đi xinê lúc nửa đêm. “Đừng uống rượu,” tôi nói. “Tất nhiên rồi mẹ,” nó trấn an tôi. Nó mượn tôi chiếc đầm trắng và hồng, đi xăng đan cao gót. Nó có cặp chân dài miên man, tôi rất tự hào về vẻ đẹp đó. Ở tuổi của nó tôi đã không dám khoe chân cẳng, không tận dụng thứ mà đáng lý tôi nên tận dụng. Khi về nhà tôi nghe thấy tiếng nhạc đập ầm ĩ qua những cửa sổ mở toang, hàng xóm hẳn là điên tiết lắm. Trong sảnh tòa nhà, một cậu trai cởi trần lao xuống cầu thang, suýt xô ngã tôi và vui vẻ hét lên, hơi thở nồng nặc rượu vodka, “chào cô ạ”. Thằng bé chừng mười tám, hai mươi, đẹp trai. Thật là buồn cười, tôi tự nhủ, còn có một bữa tiệc khác trong cùng tòa nhà ngày hôm đó. Rồi tôi hiểu là cậu trai kia vừa từ nhà tôi bước ra nên tôi không dám vào, tôi đứng ở chiếu nghỉ tầng dưới, tê liệt vì nhút nhát hay xấu hổ không biết nữa, tôi cảm thấy cùng lúc hạnh phúc và bất hạnh. Alice giải thích với tôi: “Cậu ấy tên Corentin. Cậu ấy chơi ghi ta trong một ban nhạc.” Tôi tẩy trang trong phòng tắm. “Con gái mày đã lớn rồi,” tôi nói với mình trong gương.

Lên lớp đệ nhị, Alice chọn đề tài phụ nữ và nữ quyền cho môn TPE[19]. “Mẹ có biết khủng khiếp nhất là gì không? Là phụ nữ luôn sợ hãi, ở bất cứ đâu, bất cứ thời đại nào. Dĩ nhiên phụ nữ ở nước mình ít sợ hãi hơn là ở Ấn Độ hoặc nơi nào đó đi, nhưng tóm lại dù có ý thức hay không thì họ vẫn sống trong sợ hãi, họ sợ đàn ông.” Tôi đặt con dao xuống bên cạnh đống vỏ rau củ, tôi lau tay. “Đúng vậy, con yêu. Đồng thời, đàn ông cũng có nỗi sợ riêng. Có thật sự phải chống lại họ không? Có phải...” - “Không giống nhau đâu. Sự thống trị bắt nguồn từ nam giới. Một số đàn ông sợ hãi thì không sao, chúng ta sẽ không khóc vì họ. Nhưng phụ nữ lại thường xuyên bị đe dọa, và bị từ rất sớm. Nếu không, sao mẹ phải dạy con tự vệ khi con còn bé? Mẹ có nhớ không, bụp bụp?” Nó bắt chước cú lên gối. “Đó là vì mẹ lo sợ cho con. Bởi vì tất cả phụ nữ đều sợ, đúng vậy. Điều đó hết sức bình thường, phụ nữ hiểu rõ mối nguy hiểm đến nỗi người khác có thể không ý thức được, thế nhưng... Một phụ nữ bị đe dọa, đó là một từ thừa thãi.” - “Hãy thừa nhận đã. Nỗi sợ không đạt được kỳ vọng, sợ làm hỏng, sợ không thành công, sợ thất bại thì đàn ông cũng có, phải không nào? Bọn con gái con bây giờ, quá là...” Alice bỗng bật dậy, nhúng những quả khoai tây đã gọt vỏ vào nước và thận trọng nói bằng một giọng run run: “Mẹ à, sự khác biệt giữa nam giới và nữ giới, mẹ biết mà, đó là nam giới lo sợ vì danh dự của họ, trong khi nữ giới lo sợ cho cuộc đời của họ. Lố lăng không làm chết người, nhưng bạo lực thì có.” Tôi đứng dậy, tôi biết, tôi ôm nó trong tay, “âu yếm,” nó nói. Khi nó còn bé xíu, tôi nhấc bổng nó dễ như bỡn, cơ thể nhẹ tênh của nó lấp đầy tôi. Khi ấy tôi mới mạnh mẽ làm sao! Nhưng bây giờ tôi không thể nữa, cũng không thể đặt bàn chân nó lên chân tôi để bước những bước như người máy khắp căn hộ nữa. Di động của nó reo, nó lao vội ra khỏi bếp và nói “a lô” bằng một giọng quyến rũ. Tôi vừa sửa soạn bàn ăn vừa khe khẽ hát. Tôi thấy Alice quá cấp tiến, không nhân nhượng song cuộc tranh luận vừa rồi làm tôi vui, cuối cùng chúng tôi cũng nói chuyện như những cô bạn gái với nhau, tôi tự nhủ.

❀

“Mẹ ơi, con có phiền mẹ không?” Alice vừa bước vào phòng tôi vừa hỏi. “Không hề cục cưng ơi, không bao giờ,” tôi đáp mà không quay lại, mắt vẫn dán lên màn hình máy tính. Con bé đứng sau lưng tôi, vỗ nhẹ lên đỉnh đầu tôi. “Con muốn báo cho mẹ biết: tối này con đi chơi.” Nó im lặng, lần thứ ba tôi xóa đi câu văn dịch mà tôi đã trau chuốt cả 15 phút. “Và có thể con sẽ không về nhà ngủ, cuối tuần này,” nó nói thêm.

Tôi ngừng lại, xoay ghế, đưa mắt nhìn nó: “Con nói sao?” Nó ngồi xuống giường tôi. “Con tới nhà Isa hả?” Isa là bạn gái cùng trường, cha mẹ con bé có một căn nhà ở Étretat, nhiều lần Alice đã tới đó. “Không mẹ, không phải lsa. Là một người mẹ không biết.” - “Vậy mà tới phút cuối con mới báo cho mẹ như thế này à,” tôi nói trước nụ cười tinh nghịch, đúng hơn là láu lỉnh của nó, phải từ đó mới đúng: một nụ cười láu lỉnh, tinh quái nhưng có chút hỗn hào, nổi loạn khuất lấp dưới vẻ vui đùa đáng yêu. “Thế mẹ muốn con phải báo làm sao ạ?” nó nói và nằm dài trên giường tôi, hai tay khoanh dưới đầu, trong cái tư thế phó mặc như em bé say ngủ này, nó chưa bao giờ thua cuộc. “Mẹ không biết, thực sự là thế. Con có vẻ bí bí mật mật nên mẹ nghĩ là có chuyện gì đó.” - “Cũng có thể.” Lúc này nó đưa chân lên trần nhà như trồng cây chuối. “Rồi sao ạ?” Nó mỉm cười. “Đợi chút, hãy để mẹ đoán xem, có phải là... Con đang yêu?” Nó khua loạn chân tay như những con rối hạnh phúc. Khi ấy tâm trí tôi bắt kịp nhịp đập tim tôi (tới rồi, bắt đầu rồi. Con bé có dùng thuốc không? Tôi đã giải thích cho nó đủ rõ chưa? Bao cao su mà tôi mua năm ngoái đã hết hạn chưa? Kỳ thi tú tài Pháp văn chỉ còn một tháng nữa là tới...). Nó bật dậy nhìn tôi vẫn với nụ cười chế giễu đó, nhưng không nói gì. “Con đang yêu và con muốn ngủ lại nhà cậu ta đúng không?” Nó hé môi, một bóng đen thoáng qua trong mắt nó như chim bay. “Nào, kể mẹ nghe đi. Cậu ta tên gì?” tôi nói và chìa bàn tay ra cho nó cầm. Nó di ngón tay trên mạch máu từ lâu đã nổi rõ ở cổ tay tôi, nó vẫn cúi đầu rồi nhìn tôi. “Mẹ ơi,” nó nói. “Mẹ đây,” tôi trả lời. Con bé mỉm cười - khi nó như thế, nó trông rạng rỡ như thái dương - “Thật ra...” nó ngừng lại, giọng nói lơ lửng như treo trên môi, rồi nó vỗ nhẹ mu bàn tay lên lưng tôi và dõng dạc nói: “Là con gái.”

[1]

Tương đương lớp 11 ở Việt Nam.

[2]

Nguyên văn: elle suit un garçon. Trong tiếng Pháp, động từ être và suivre sẽ đồng âm với nhau khi chia ở ngôi thứ nhất số ít (với être) và ngôi thứ ba số ít (với suivre).

[3]

Nguyên văn: j’es en vie, j’ai envie; hai vế này đọc lên giống nhau.

[4]

Những trang này có chỉnh sửa đôi chút, từng xuất hiện trong Les lucioles, một tác phẩm viết chung được xuất bản vì lợi ích của thanh niên trong hội LGBT “Le Refuge” (Lulu Books, 2014). (TG)

[5]

Tên thật là Alexandre Guitry (1885 - 1957): một nhà viết kịch, diễn viên, đạo diễn người Pháp.

[6]

Pierre Laudenbach (1897 - 1975): diễn viên người Pháp.

[7]

Một trang web hẹn hò nổi tiếng ở Pháp.

[8]

Hélène Cixous là nhà văn, nhà viết kịch, nhà phê bình nữ quyền nổi tiếng người Pháp.

[9]

Cuộc xuất hành (Exode) là cuốn thứ hai của Cựu Ước, kể về hành trình rời khỏi Ai Cập của người Israel dưới sự dẫn dắt của Moses.

[10]

Tương đương lớp 4 ở Việt Nam.

[11]

Ở đây tác giả chơi chữ: “bi” (billes) và “con gái” (filles) trong tiếng Pháp có âm cuối đọc giống nhau.

[12]

Bécassine là bộ truyện tranh Pháp, với tên truyện cũng là tên của nữ nhân vật chính, xuất hiện lần đầu trên số đầu tiên của tạp chí La Semaine de Suzette vào ngày 2/2/1905. Bécassine thường được vẽ không có miệng. Đặc biệt, từ bécassine có nghĩa bóng là “cô gái khờ khạo”.

[13]

Một tộc người bản địa lớn ở miền trung và đông nam Bắc Mỹ.

[14]

Anton Pavlovich Chekhov (1860 - 1904): nhà soạn kịch, nhà văn viết truyện ngắn nổi tiếng người Nga. Cùng với Edgar Allan Poe (Mỹ) và Guy de Maupassant (Pháp), Anton Chekhov được xem là một trong ba cây bút truyện ngắn bậc thầy của thế giới trong thế kỷ XIX.

[15]

Xena là một nhân vật hư cấu trong bộ phim truyền hình Mỹ Xena: warrior Princess. Phim này từng được chiếu ở Việt Nam vào năm 2003 với tựa “Xena - công chúa chiến binh”.

[16]

Tương đương lớp 9 ở Việt Nam.

[17]

Trong tiếng Pháp, “côn trùng” (insecte) và “loạn luân” (inceste) đọc gần giống nhau.

[18]

“Balek” là cách nói tắt của bats les couilles trong câu je men bats les couilles (tôi cóc quan tâm).

[19]

TPE (travaux personnels encadrés), “Nghiên cứu theo nhóm hướng dẫn”, là một môn học bắt buộc ở lớp đệ nhị (tương đương lớp 11 ở Việt Nam). Học sinh sẽ tập thực hiện các bước nghiên cứu: chọn đề tài, xây dựng kế hoạch, tham khảo tài liệu...

Bạn không thể nói rằng bạn sững sờ ngay cả khi thực sự thế - bạn ý thực được điều đó mạnh mẽ như trong một lớp Pháp văn năm xưa: bạn tưởng chừng bị sấm sét đánh trúng. Điều khiến bạn sợ hãi là cái cách mà mọi thứ xảy đến, một kiểu trình tự mà bạn cảm thấy liên kết của nó lỏng lẻo, thậm chí không có bản lề. Nhưng bạn không còn dùng từ “sợ hãi” nữa kể từ khi nó được ghi trong hồ sơ bệnh án của Tristan, chết vì sợ hãi. Hình ảnh đó chưa bao giờ thôi ám ảnh bạn, tính hiện thực theo nghĩa đen: trạng thái kinh ngạc của một đứa bé đã ngừng tim, trạng thái sững sờ của cái chết ngay lúc đang sống. Có những từ ngữ chứa lời nguyền rủa, bạn đã lâm vào nghịch cảnh đủ để hiểu nó. Sững sờ khiến bạn không thở được, thời gian là một tảng đá mà dù bạn ra sức kéo, nó vẫn rơi xuống dốc. Bạn ráng tìm hiểu vì sao nhưng bạn không biết. Có gì để hiểu? Bạn đang ở một vùng đất xa lạ, trong một xứ sở xa lạ và bạn không biết ngôn ngữ ở đây. Bạn không biết dịch, nó quá khác với những gì bạn biết. Có lẽ lòng kiêu hãnh của bạn đã bị tổn thương: bạn thật sự quá vô dụng trước dòng đời, nó đến và trôi đi không cần bạn, bạn chưa bao giờ quyết định một điều gì.

Trên màn hình máy tính, những ký tự uốn lượn thôi miên bạn, khiến bạn câm nín. Một kỷ niệm thời thơ ấu không hiểu sao hiện về. Trên sân nhà phía trước căn phòng bạn chia sẻ với người chị, có hàng tá chuồng thỏ - ở Rouen sao? Phải, ở trung tâm Rouen. Từ tờ mờ sáng, hai chị em nghe thấy chúng, trước cả lũ bồ câu, lúc nhúc trong những chiếc chuồng quá nhỏ. Bạn không có quyền ra đó cho chúng ăn vì cái sân đóng kín. Nhiều năm qua đi song bạn chưa bao giờ hỏi những con thỏ ở đó để làm gì, chắc chắn bạn đã sợ khi biết người ta nấu thỏ hầm. Rồi một ngày, chúng biến mất sạch. Không còn chuồng, không còn tiếng ồn ào, không gì cả. Khi đó bạn đã hỏi và cha bạn đã trả lời, dĩ nhiên ông biết câu trả lời. Những con thỏ thuộc về phòng thí nghiệm y tế nằm ở tầng một của tòa nhà và chúng được dùng để thử thai. Để biết một người phụ nữ có mang thai hay không, người ta tiêm nước tiểu của người đó vào lưng con thỏ. Nếu có, cha bạn tiếp tục nói, hormone mang thai chứa trong nước tiểu sẽ làm cho buồng trứng của thỏ phình ra - thỏ cái thì đúng hơn nhưng người ta ít phân biệt đực cái khi nói đến thỏ. Và làm sao để biết được buồng trứng thỏ phình ra? Dĩ nhiên là phải giết con thỏ, bé ngốc à. Tất cả con thỏ cái bị mổ bụng đó đã khiến bạn đau lòng ghê gớm, đột nhiên hình ảnh đỏ máu ấy đuổi theo bạn cho tới khi bạn ngạt thở. Bạn đã hỏi mẹ có phải nhờ một con thỏ mà bà biết được bạn sẽ ra đời hay không, bà không nghe hoặc không hiểu lắm câu hỏi nên trả lời một cách lơ đễnh “con là thỏ con của mẹ” và bạn tự hứa sẽ không bao giờ có con. Vậy nhưng tại sao kỷ niệm đó lại trở về lúc này? Bạn không biết. Bạn hoàn toàn phân tâm. Vì không thể tập trung nữa nên bạn tắt máy tính, bạn mơ hồ thấy buồn nôn. Alice ló vào phòng, nó sắp sửa đi. “Mẹ ơi?” - “Sao con?” - “Con cũng yêu mẹ.”

Sẽ có một chiều nó trở về trong nước mắt sau một cuộc biểu tình ủng hộ hôn nhân cho tất cả mọi người và rồi bạn không biết phải làm gì. Một lão già nào đó trên đường đi nhổ vào mặt nó, chửi nó là đồ đĩ điếm, con bé chết trân nhìn bãi nước bọt chảy trên áo khoác - “Một người đáng tuổi ông con,” nó sẽ nói, và nỗi đau đớn tuổi mười sáu sẽ dữ dội đến mức làm bạn bật khóc. Rồi tới sinh nhật tuổi bảy mươi lăm của cha bạn, trên chuyến tàu về Rouen, bạn nói với Alice, con bé đã nghe lời bạn chuốt mascara nhân dịp này, rằng “tốt hơn đừng nói về chuyện đó,” rồi trước vẻ buồn thảm của nó, bạn vội nói thêm “ông sẽ không hiểu đâu” (song bạn có hiểu chăng?). Sẽ có lúc, cha bạn, sau khi đã để cho Adam thổi nến sinh nhật giùm, quát tháo những kẻ biểu tình đã khiến ông ngày hôm trước không đưa được thằng con trai ra sân bóng - “Tụi đồng tính khốn kiếp,” ông kết luận.

Bạn sẽ nhìn Alice, bạn sẽ cảm thấy nó do dự nhưng nó không nói gì cả và bạn thở phào, bạn mong không ai biết chuyện, bạn mong nó đừng nói cho ai hay. Không có gì thực sự tồn tại cho tới khi câu chuyện bị phanh phui, bạn đã có kinh nghiệm xương máu chuyện đó, bạn đã nếm trải cả phần bị bóp méo, và cả sự im lặng cứu rỗi nữa, bạn sẽ nghĩ vậy. Về phần mẹ bạn, bà đang lật tờ Paris Match ở tiệm hớt tóc, bà sẽ nhận ra cháu gái dưới tấm biển “Tôi cũng muốn ly dị”, rồi bạn sẽ không thể chối cãi, trước tiên vì chính mẹ bạn đã đan chiếc mũ mà nó đội trong tấm hình kia, sau nữa bà đã cho bạn mượn băng keo đen để trang trí tấm biển và cái câu khẩu hiệu khiến bạn cũng phải bật cười dù lòng lo âu. Mẹ bạn sẽ nói: “Ô, nó sẽ qua thôi. Nó sẽ qua thôi trước khi ta kịp hiểu chuyện gì cơ. Hồi xưa ta cũng từng yêu đương với một cô gái, lúc ta mười bảy tuổi. Bà bạn Paulette của ta đó (bà nói cái tên làm bạn bật ngửa). Ở tuổi đó nào ai biết được mình muốn gì, cứ phải thử và rồi sẽ qua cả.”

Tóm lại sẽ có ngày đó - bạn sẽ hận mình lắm nhưng quá muộn rồi, bạn sẽ không thể nào chặn dòng cơn sợ hãi đó được - sẽ có ngày bạn ngồi đối diện Alice... Phải, tôi nhớ. Hãy dừng lại, để tôi kết thúc. Tại sao người ta lại không thể kể về cuộc chào đời của chính mình chứ?

Tôi ngồi đối diện Alice, nó đang gõ trên điện thoại, trong phòng khách, tôi nhìn nó, mái tóc vàng xõa dài xuống hông, nó mặc một chiếc áo phông in dòng chữ Petit Boutch’ou[1], nó vừa mới mười bảy tuổi, nó xinh đẹp. “Alice, con biết không, đôi khi mẹ tự nhủ: tất cả là tại mẹ.” Nó ngẩng đầu, trả lời bâng quơ “Sao hả mẹ?” rồi tiếp tục gõ. Tôi đằng hắng giọng. “Ừ, mẹ tự nhủ mẹ đã không biết xoay xở, không biết dạy con những thứ cần được dạy, mẹ nghĩ vai trò của một người mẹ đối với con gái mình là dẫn dắt nó, truyền lại cho nó cái phong vị nữ tính.” Nó nhướn mắt lên khi nghe từ ấy, cái nhìn tối tăm như xuyên thủng tôi. “Mẹ. Tại sao mẹ lại nói vậy?” - “Không, nhưng mà con yêu, chỉ là khi mẹ nhìn thấy con xinh đẹp đến thế này dù không trang điểm, không gì cả, mẹ nghĩ có lẽ con có thể như vậy, mẹ tự nhủ hẳn là mẹ đã bỏ lỡ một điều gì trong tuổi thơ của con, mẹ không biết, có một cái gì mẹ đã không làm được, chắc chắn là vậy. Đó hoàn toàn là lỗi của mẹ.” Nó đứng dậy, nhìn tôi không chớp mắt, cái nhìn dữ dội, tôi thấy hình ảnh của mình phản chiếu trong mống mắt xanh lam của nó. “Tại sao lại là lỗi của mẹ? Lỗi gì hả mẹ? Khi mẹ nói đó là lỗi của mẹ, nghĩa là mẹ phạm tội, nghĩa là đã có một tội ác. Tội ác gì hả mẹ?” - “Ô không, con biết là...” Tôi không dám nhìn nó nữa, tôi lắp bắp, tôi hổ thẹn, nhưng khi tôi ngẩng lên nhìn nó lần nữa thì đôi mắt đó đã tha thứ cho tôi rồi, tôi thấy tình yêu đong đầy trong đó và vô điều kiện: đôi mắt nó đã tha thứ cho tôi. “Mẹ nghĩ tới anh Tristan chẳng hạn. Mẹ chưa bao giờ nói với con điều này. Con đã muốn thay thế anh con, con chưa bao giờ cảm thấy được yêu trọn vẹn, mẹ...” - “Và mẹ nghĩ vì thế nên con đồng tính hả? Đó là lỗi hả mẹ?” Từ “đồng tính” làm tôi nghẹt thở, những từ khác cũng không thể chịu nổi, nào là “xăng pha nhớt”, “hai thì”, “đồng cô bóng cậu”, tôi không nghe được, không phát âm được, tôi phải thừa nhận điều đó, tôi không thể. “Mẹ à, có hai thứ,” Alice lại nói (khi nó nói “mẹ” là mỗi lần niềm hạnh phúc lan tỏa). “Trước hết, là mẹ không hiểu gì cả. Con có thể dị tính nếu anh Tristan không chết, nhưng cũng có thể không. Con có thể ra đời hoặc cũng có thể không tồn tại cũng nên. Dù thế nào đi nữa, chúng ta đã từng nói rồi: không ai chọn giới tính cả, người ta không tự quyết định chuyện đó, mẹ hiểu không? Mẹ không cần phải nói: vì cái này vì cái nọ nên thế nọ thế kia. Chỉ là vậy thôi. Chấm hết.” - “Phải, tất nhiên rồi con yêu, mẹ chỉ muốn nói có những hoàn cảnh mà chuyện đã xảy ra là đáng tiếc thôi.” Alice đanh lại. “Đáng tiếc? Có cái gì đáng tiếc hả mẹ? Vấn đề là sao chứ?” - “Thì đôi khi mẹ lo lắng, mẹ tự hỏi... Con có nghĩ rồi con sẽ yêu một cậu trai không? Hay không thể?” Nó nhún vai, cuộc trò chuyện này bắt đầu khiến nó mệt mỏi. “Con không biết. Có thể. Không gì là không thể. Có những cậu trai con thấy đẹp đấy, nhưng... Yêu một cậu trai - hay một cô gái - là yêu một con người chớ không phải đồ vật, không phải một giới tính. Vì vậy về lý thuyết con không loại trừ khả năng đó nhưng... Vả lại con đã hẹn hò với Sophie, mẹ nhớ cho. Con rất ổn với cô ấy. Chúng con yêu nhau.”

Tôi phải dừng lại, tôi phải im lặng song cứ như thể tôi phải thanh tẩy một nỗi kinh sợ cũ kỹ và sâu kín, cổ xưa, bám rễ, tuyệt vọng như sâu bọ lúc nhúc, những bàn tay bẩn thỉu tràn ngập tóm lấy tôi, thúc ép tôi phải nói ra. Tôi lại nói, giống như một tiếng than: “Nhưng mà... con sẽ không bao giờ làm tình với một chàng trai sao?” Con bé cười một điệu cười chế giễu và tôi như bạo dạn hơn trước nụ cười đó. “Để thử thôi cũng không được sao? Tiếc thật đấy.” Con bé nhìn tôi trìu mến, hơi nhạo báng, nó vươn vai. “Thế còn mẹ, đã bao giờ mẹ làm tình với một cô gái chưa? Chỉ để thử thôi ấy?” Tôi lắc đầu, mắt nhìn lên trần, thật vớ vẩn, tôi cười để gột rửa sự ngượng nghịu của tôi, và có lẽ của nó nữa. “Mẹ thấy chưa? Thế thì tại sao con lại phải thử khi mẹ chưa từng được khuyến khích làm điều đó?”

Biết trả lời sao đây? Tôi nghiêng người qua chiếc bàn thấp để lấy thuốc lá thì đánh rơi bật lửa. Tôi nhặt nó lên. Nắng thình lình xuyên qua khe cửa, chói sáng. Một thiên thần lướt qua, Tristan tới ngồi một bên trường kỷ, sự hiện diện của nó kín đáo bao bọc chúng tôi, em nó và tôi, trước khi biến mất cũng dịu êm như thế. Alice đã gõ xong tin nhắn, rồi nó lại nhìn tôi, nó suy nghĩ, nó đăm chiêu. Gương mặt nó đẹp trong trẻo, tràn đầy thơ ngây, bất khả gây hại, phá hủy hay căm ghét, và cực kỳ vui tươi.

“Mẹ ơi, mẹ biết không...” nó lại nói - nó nói rõ ràng, và trong giọng của nó, thật buồn cười, có chút gì như hồ nghi mô phạm - “mẹ biết không, con gái cũng rất tốt. Và thậm chí...” - nó cười như thể cười với một kỷ niệm - “thậm chí tuyệt vời, con gái ấy ạ.”

Đôi khi chỉ cần một câu nói cũng đủ làm sụp đổ thành lũy. Ngục tối kinh hãi, tường lũy hổ thẹn, tòa tháp mà ta vừa là tù nhân vừa là cai ngục chợt vỡ vụn, và đột nhiên ánh sáng ngập tràn, chết chóc không còn nữa. Không khí tươi mới lấp đầy buồng phổi, nó bào mòn, hàn gắn, và mặc dù ánh sáng rực rỡ nhưng ta không mù lòa. Chỉ cần một câu, chỉ một câu, một từ, một tính từ bị bỏ trống trong một câu chưa trọn vẹn, một cái gì đó nhỏ bé bị thiếu khuyết đã làm Alice quay quắt và dịu dàng đặt cho đúng vị trí, tưởng như không có gì, rồi đột nhiên thế giới mở ra, một ý nghĩ mới thành hình trên miệng, bạn đã tới và đó là xứ sở diệu kỳ. Bạn chỉ còn một việc để làm và tôi đã làm: hãy lập câu và đón nhận nó, cứu rỗi nó, lặp lại mật khẩu, truyền đạt nó và đừng bao giờ quên.

Tôi nói: “Con nói đúng, con yêu, một cô gái, điều đó thật tuyệt.”

[1]

“Petit Boutch’ou” nghĩa là em bé.

CON GÁI
Chịu trách nhiệm xuất bản
Giám đốc - Tổng biên tập
KHÚC THỊ HOA PHƯỢNG

Biên tập
Thiết kế bìa
Trình bày
Sửa bản in

Nguyễn Thị Thu
Kim Duẩn
Văn Huy
Hồng Thư

NHÀ XUẤT BẢN PHỤ NỮ VIỆT NAM
In 2.000 cuốn, khổ 14 x 21cm, tại Công ty TNHH MTV In Song Nguyên. Địa chỉ: 931/10 Hương Lộ 2, P. Bình Trị Đông A, Q. Bình Tân, TP. Hồ Chí Minh. Số đăng ký KHXB: 1552-2023/CXBIPH/6-36/PN, ký ngày 17/5/2023. Giấy QĐXB số: 577/QĐ-PNVN, ký ngày 31/5/2023. ISBN: 978-604-472-061-6. In xong và nộp lưu chiểu năm 2023.

Table of Contents

- Thông tin eBook

- CON GÁI

- I

- 1
- 2
- 3
- 4
- 5
- 6
- 7

- II
- III
- Kết