Người nào, lúc sống, không khuất phục được cuộc đời thì một tay cần gạt bớt nỗi thất vọng số mệnh đã gây cho mình.

KAFKA,

Nhật ký, 19 tháng Mười năm 1921.

“Trong suốt nhiều năm, những suy nghĩ về cuộc đời và hành trình của bà ấy cứ ám ảnh tôi. Và đây là lần đầu tiên tôi hiện diện trong một tác phẩm để lý giải về niềm mê say tôi dành cho bà ấy.”

David Foenkinos

Cuốn tiểu thuyết này được lấy cảm hứng từ cuộc đời của Charlotte Salomon.

Một nữ họa sĩ người Đức bị sát hại năm hai mươi sáu tuổi, đương lúc mang thai.

Nguồn tư liệu chính của tôi là tác phẩm tự thuật của bà: Cuộc đời? hay Sân khấu?

PHẦN THỨ NHẤT

1

Charlotte tập đọc tên mình trên một nấm mộ.

Em, bởi vậy, không phải nàng Charlotte đầu tiên.

Trước đó, có dì Charlotte, em gái của mẹ em.

Hai chị em tuy hai mà một, cho đến một tối tháng Mười một năm 1913.

Franziska và Charlotte cùng hát, cùng nhảy, cùng cười.

Chẳng bao giờ vượt quá khuôn phép.

Có gì đó rụt rè trong cuộc chơi hạnh phúc của họ.

Cũng có lẽ bởi tính cách người cha.

Một trí thức hà khắc, dân chơi nghệ thuật và đồ cổ.

Trong mắt ông, chẳng gì thú vị hơn một món đồ La Mã bụi bặm.

Mẹ hai cô thì dịu dàng hơn.

Nhưng là cái dịu dàng gần như buồn thảm.

Cuộc đời bà là một chuỗi những bi thương.

Nhưng chuyện ấy để sau hẵng nói, sẽ ích lợi hơn.

Lúc này, ta hãy ở lại với Charlotte.

Charlotte đầu tiên.

Cô thật đẹp, mái tóc đen dài như những lời hứa hẹn.

Mọi chuyện khởi đầu bằng sự chậm chạp.

Cô làm mọi sự chậm đi: ăn, đi, đọc.

Có gì đó cứ chậm dần trong cô.

Hẳn là sự thâm nhập của nỗi ưu tư vào thân thể cô.

Một nỗi ưu tư có tính hủy hoại, không sao thoát nổi.

Hạnh phúc biến thành một hòn đảo trong quá khứ, bất khả với tới.

Chẳng ai nhận ra sự chậm chạp xuất hiện nơi Charlotte.

Quá âm ỉ.

Người ta so bì hai chị em.

Đơn giản là cô này tươi tắn hơn cô kia.

Đây đó, người ta còn chỉ rõ, những mơ mộng dông dài.

Nhưng đêm tối chiếm lĩnh cô.

Cái đêm ta phải đợi, để cô khả dĩ là người cuối cùng.

Ấy là một đêm tháng Mười một lạnh giá.

Khi ai nấy say ngủ, Charlotte thức dậy.

Cô thu dọn đồ đạc, như chuẩn bị cho một chuyến đi xa.

Thành phố như đang chững lại, bất động giữa một mùa đông đến sớm.

Cô gái trẻ khi ấy vừa đôi chín.

Rảo bước tới điểm đến.

Một cây cầu.

Cây cầu cô hằng yêu.

Chốn bí mật của bóng đen nơi cô.

Từ rất lâu rồi, cô đã biết đây sẽ là cây cầu cuối cùng.

Trong đêm đen, không người chứng kiến, cô nhảy xuống.

Không một giây lưỡng lự.

Cô rơi xuống làn nước lạnh giá, biến cái chết thành một khổ hình.

Sáng tinh mơ, thi thể cô được tìm thấy, mắc cạn bên một bờ sông.

Từng mảng thân tím tái.

Cha mẹ và chị gái cô choàng tỉnh khi được báo tin.

Bố cô im sũng.

Chị cô khóc.

Mẹ cô thét lên đau đớn.

Hôm sau, báo chí đưa tin về cô gái trẻ.

Đã quyên sinh không một lời biện giải.

Có lẽ là như vậy, màn bê bối tối hậu.

Bạo lực tiếp thêm bạo lực.

Vì sao vậy?

Cô chị coi màn tự sát là sự đối đầu với mối khăng khít của hai chị em.

Rất nhiều lúc cô cảm thấy mình có lỗi.

Cô chẳng thấy gì, chẳng hiểu gì về sự chậm chạp ấy.

Giờ đây nó thúc đẩy cảm giác tội lỗi xâm nhập trái tim.

2

Cha mẹ và chị gái Charlotte không dự lễ mai táng.

Lòng hoang hoải, họ tự chôn mình.

Họ chắc hẳn cũng mang chút xấu hổ.

Cũng cần lẩn tránh ánh mắt người đời.

Rồi một vài tháng cứ thế qua đi.

Trong sự bất khả dự phần vào thế giới.

Những ngày dài thinh lặng.

Nói, ấy là nguy cơ nhắc đến tên Charlotte.

Cô ẩn nấp sau mỗi câu từ.

Chỉ im lặng mới nâng đỡ được bước chân những người sống sót.

Cho đến khi Franziska đặt một ngón tay lên phím dương câm.

Cô chơi một khúc nhạc, khe khẽ hát.

Cha mẹ đến bên cô.

Và buông mình sững sờ trước biểu hiện sự sống ấy.

Đất nước lâm cảnh chiến trận, và như thế có lẽ tốt hơn.

Hỗn loạn là bối cảnh vừa khéo với nỗi đau của họ.

Lần đầu tiên, xung đột mang quy mô toàn cầu.

Sarajevo đánh đổ các đế chế quá khứ.

Hàng triệu đàn ông lao về điểm kết cuộc đời.

Tương lai chen chúc trong những đường hầm dài đặc đào sâu trong lòng đất.

Khi ấy Franziska quyết định trở thành y tá.

Cô muốn săn sóc thương binh, chữa lành kẻ bệnh, hồi sinh người chết.

Và cảm thấy mình hữu dụng, đương nhiên.

Cô, người từng ngày sống trong cảm giác vô dụng.

Quyết định ấy khiến bà mẹ thất kinh.

Nó châm ngòi cho những căng thẳng và tranh cãi.

Một cuộc chiến lồng trong cuộc chiến.

Chẳng ích gì, Franziska tòng quân.

Và tiến sát những vùng nguy hiểm.

Nhiều người cho rằng cô can đảm.

Cô chỉ đơn giản không còn thấy sợ chết.

Giữa những trận chiến, cô gặp Albert Salomon.

Một trong những bác sĩ phẫu thuật trẻ nhất.

Anh cao lớn và rất tập trung.

Kiểu đàn ông dù có đứng im cũng dường như đang vội.

Anh điều hành một nhà thương dã chiến.

Ngoài chiến trường, trên đất Pháp.

Bởi cha mẹ đã mất, y học thế chỗ gia đình trong lòng anh.

Quá mê say công việc, chẳng gì khiến anh sao nhãng khỏi nhiệm vụ.

Dường như anh cũng không mấy lưu tâm đến đàn bà.

Và chỉ vừa nhận ra sự có mặt của một nữ y tá mới.

Dẫu cô liên tục mỉm cười với anh.

May sao, có chuyện xảy ra khiến tình hình thay đổi.

Đương giữa ca mổ, Albert hắt hơi.

Nước mũi chảy ra, anh phải hỉ mũi.

Nhưng cả hai tay anh khi ấy còn đang bận khám ruột một anh lính.

Franziska bèn giơ ra một chiếc mùi soa.

Chính vào khoảnh khắc ấy, rốt cuộc, anh đã nhìn cô.

Một năm sau, Albert thu hết can đảm.

Can đảm của người phẫu thuật.

Và tới thăm bố mẹ Franziska.

Họ lạnh lùng tới nỗi anh hoang mang bất lực.

Vì sao anh đến đây?

À đúng… cầu… h… ôn… con gái họ.

Cầu gì? người cha làu nhàu.

Ông không muốn gã sếu lêu nghêu này là con rể.

Gã không đời nào xứng đáng cưới một đứa con gái nhà Grunwald.

Nhưng Franziska nằn nì.

Cô nói rằng cô đang yêu, rất yêu.

Khó mà biết chắc điều đó.

Nhưng cô đâu phải kiểu con gái đỏng đảnh.

Từ sau khi Charlotte qua đời, cuộc đời thu gọn lại về cái cốt yếu.

Hai phụ huynh rốt cuộc cũng nhường bước.

Họ gò mình lại để hân hoan chút ít.

Để kết nối trở lại với nụ cười.

Đến mức họ mua cả hoa.

Bao lâu rồi họ không thấy sắc màu trong phòng khách.

Ấy là một kiểu tái sinh, bằng những cánh hoa.

Thế nhưng, ở hôn lễ, họ trưng ra bộ mặt đưa đám.

3

Ngay những ngày đầu, Franziska đã luôn ở một mình.

Sao người ta gọi đó là cuộc sống lứa đôi?

Albert lại ra tiền tuyến.

Chiến tranh sa lầy, dường như vô tận.

Đó là cuộc tàn sát dưới những hầm hào.

Miễn chồng cô không chết.

Cô không muốn thành quả phụ.

Dù cô đã… À đấy, ta dùng từ gì khi nói một người mất đi em gái?

Nó không tồn tại, chẳng ai gọi là gì.

Cuốn tự điển đôi khi quá kiệm lời.

Như chính nó bị nỗi đau dọa cho khiếp sợ.

Nàng tân nương bước vô định trong căn hộ rộng.

Ở tầng hai một chung cư trung lưu, tại Charlottenburg.

Khu phố Charlotte.

Số nhà 15, Wielandstrasse, gần Savignyplatz.

Hồi ở đó tôi thường đi dạo trên con phố này.

Trước cả khi biết tới Charlotte, tôi đã yêu khu phố ấy.

Năm 2004, tôi những muốn đặt tên cho một cuốn tiểu thuyết là Savignyplatz.

Cái tên ấy ngân lên trong tôi một cách kỳ lạ.

Có gì đó thu hút tôi mà tôi chẳng biết tại sao.

Một hành lang dài chạy khắp căn hộ.

Franziska thường ngồi đó đọc sách.

Cô cảm thấy đó như là chốn biên thùy trong nhà mình.

Hôm nay, cô gấp sách lại khá nhanh.

Bị chóng mặt, cô đi về phía phòng tắm.

Rồi vã chút nước lên mặt.

Vài giây là đủ cho cô hiểu ra.

Đang chăm sóc một thương binh thì Albert nhận được thư.

Trước gương mặt tái mét của anh, cậu y tá lo âu.

Vợ tôi mang thai rồi, rốt cuộc anh thở dài.

Những tháng sau đó, anh cố gắng về Berlin càng nhiều càng tốt.

Nhưng phần lớn thời gian, chỉ có mình Franziska với cái bụng.

Cô đi đi lại lại dọc hành lang, và bắt đầu nói chuyện với con.

Quá đỗi háo hức được chấm dứt cảnh cô độc.

Cuộc giải phóng diễn ra ngày 16 tháng Tư năm 1917.

Ấy là khi nữ chính xuất hiện.

Nhưng cũng là lúc xuất hiện một đứa trẻ sơ sinh không ngừng khóc.

Như thể nó không đồng ý ra đời.

Franziska muốn đặt tên con bé là Charlotte, để tưởng nhớ người em.

Albert không muốn con gái mang tên một người đã chết.

Và lại còn tự sát.

Franziska giận dỗi, bật khóc, uất ức.

Đó là một cách để em gái cô vẫn sống, cô nghĩ.

Anh xin em đấy, hãy lý trí một chút, Albert nhắc lại.

Chẳng ích gì, anh biết cô không phải người như vậy.

Cũng chính bởi thế, bởi sự điên khùng dịu dàng của cô, mà anh yêu cô.

Bởi cái cách mà theo đó không phải lúc nào cô cũng là cùng một người.

Cô luôn thay đổi, phóng khoáng rồi cam chịu, sôi nổi rồi điên khùng.

Anh cảm thấy cuộc chiến này là vô ích.

Vả chăng, ai còn muốn cãi lộn đương lúc chiến tranh?

Nên con bé sẽ tên là Charlotte.

4

Những ký ức đầu tiên của Charlotte là gì?

Là sắc màu hay những mùi hương?

Nhiều khả năng hơn là những nốt nhạc.

Những giai điệu mẹ hát.

Franziska có giọng hát thiên thần và đệm dương cầm.

Từ khi còn nhỏ xíu, Charlotte đã được chất giọng ấy hát ru.

Sau này, cô bé sẽ lật từng trang bản nhạc.

Những năm tháng đầu đời trôi qua như vậy, trong âm nhạc.

Franziska thích đi dạo cùng con gái.

Cô dẫn con tới tận trái tim xanh của Berlin, rừng Tiergarten.

Ấy là một ốc đảo thanh bình giữa một thành phố còn thở mùi chiến bại.

Cô bé Charlotte quan sát những thân thể tàn phế và què cụt.

Hoảng hốt khi những bàn tay ấy chìa ra với mình.

Một đội quân hành khất.

Cô bé cụp mắt xuống để khỏi phải trông thấy những gương mặt không lành lặn.

Và chỉ ngẩng lên khi đã vào tới rừng.

Ở đó, cô bé có thể chạy rượt theo lũ sóc.

Rồi, phải tới cả nghĩa trang.

Để không bao giờ quên lãng.

Charlotte sớm hiểu ra rằng người chết là một phần của cuộc sống.

Cô bé chạm vào những giọt nước mắt của mẹ.

Mẹ cô khóc thương người em gái, như thể dì mới mất ngày hôm qua.

Có những nỗi đau không bao giờ nguôi ngoai.

Trên nấm mộ, Charlotte đọc thấy tên mình.

Cô bé muốn biết chuyện gì đã xảy ra.

Dì con chết đuối.

Dì không biết bơi ư?

Đó là một tai nạn.

Franziska nhanh chóng chuyển chủ đề.

Cuộc dàn xếp đầu tiên với hiện thực là như thế.

Sân khấu mở màn.

Albert phản đối những buổi đi dạo tới nghĩa địa.

Sao em năng dẫn Charlotte tới đó vậy?

Đúng là trò giải trí bệnh hoạn.

Anh hối cô giảm bớt các chuyến thăm mộ, và ngừng đưa con gái theo.

Nhưng làm sao kiểm tra được?

Anh chẳng lúc nào ở nhà.

Nó chỉ biết có việc và việc, bố mẹ vợ anh bảo.

Albert muốn trở thành bác sĩ vĩ đại nhất nước Đức.

Khi không ở bệnh viện, anh dành trọn thời gian cho nghiên cứu.

Phải dè chừng một người đàn ông làm việc quá mức.

Anh ta đang cố lẩn tránh điều gì?

Một nỗi sợ hay một linh cảm đơn thuần.

Hành xử của vợ anh cứ dần bất ổn.

Anh thấy cô có nhiều khi lơ đãng.

Như thể đôi khi cô thoát khỏi chính mình.

Anh tự nhủ cô là kẻ mơ mộng.

Người ta thường tìm những lý do đẹp đẽ cho những lạ lùng ở người khác.

Rốt cuộc, có gì đáng lo đâu.

Suốt nhiều ngày trời, cô nằm dài trên giường.

Thậm chí chẳng buồn tới trường đón Charlotte.

Thế rồi, bất thình lình, cô trở lại là mình.

Từng phút một, cô bước ra khỏi con ủ rũ.

Chẳng cần bước chuyển tiếp nào, cô lại dẫn Charlotte đi khắp nơi.

Vào thành phố, vườn hoa, sở thú, bảo tàng.

Cần phải đi dạo, đọc sách, chơi dương cầm, hát, học mọi thứ.

Trong những khoảnh khắc sống, cô thích mở tiệc.

Cô muốn gặp gỡ mọi người.

Những buổi dạ tiệc ấy, Albert rất thích.

Chúng là sự giải phóng của anh.

Franziska chơi dương cầm.

Đẹp xiết bao cái cách cô mấp máy đôi môi.

Cứ như đang chuyện trò với từng nốt nhạc.

Với Charlotte, giọng mẹ chẳng khác nào cái vuốt ve.

Khi có người mẹ hát hay nhường ấy, sẽ không điều gì có thể xảy đến với ta.

Như một con búp bê, Charlotte đứng ngay ngắn giữa phòng khách.

Cô bé đón chào từng vị khách với nụ cười duyên dáng nhất.

Nụ cười mà cô bé đã luyện tập cùng mẹ, đến mỏi cả hàm.

Logic là gì ư?

Mẹ cô bé sống khép mình hàng tuần trời.

Rồi, con quỷ xã hội bất ngờ ám lấy cô.

Charlotte vui với những thay đổi.

Thứ gì cô bé cũng thích miễn không phải sự hững hờ.

Thích tràn trề hơn là trống rỗng.

Giờ thì sự trống rỗng trở lại.

Cũng nhanh như khi nó bỏ đi.

Và lại một lần nữa, Franziska liệt giường, kiệt quệ chẳng vì gì hết.

Mải miết dõi vào một cõi khác tít cuối căn phòng mình.

Trước những thất thường của mẹ, Charlotte vẫn rất ngoan.

Cô bé thuần hóa nỗi ưu sầu trong mình.

Có phải bằng cách ấy người ta thành nghệ sĩ?

Tập quen với cơn điên của kẻ khác?

5

Charlotte lên tám thì tình trạng của mẹ chuyển xấu.

Những câu trầm uất cứ tuôn mãi không ngừng.

Franziska chẳng ham thích gì nữa, tự thấy mình vô dụng.

Albert khẩn nài vợ.

Nhưng bóng tối đã sà xuống chiếc giường lứa đôi.

Anh cần em, anh bảo.

Charlotte cần em, anh lại bảo.

Cô thiếp ngủ, đêm nay.

Nhưng lại tỉnh giấc.

Albert mở mắt, dõi nhìn cô.

Franziska bước lại gần cửa sổ.

Em muốn ngắm bầu trời, cô trấn an chồng.

Cô hay kể với Charlotte rằng ở trên trời, mọi thứ đều đẹp đẽ.

Rồi còn bảo: khi nào lên đó, mẹ sẽ gửi cho con một bức thư để kể con nghe.

Thế-giới-bên-kia biến thành nỗi ám ảnh.

Con không muốn mẹ thành thiên thần ư?

Như thế thật thần kỳ, không phải sao?

Charlotte lặng im.

Một thiên thần.

Franziska có biết một thiên thần: em gái cô.

Người đã có can đảm chấm dứt.

Rời bỏ những ngày thinh lặng, không hề báo trước.

Một sự hoàn hảo trong bạo lực.

Cái chết của một thiếu nữ mười tám tuổi.

Cái chết của lời hứa.

Franziska cho rằng có sự phân cấp trong nỗi kinh hoàng.

Tự sát khi đã có một đứa con là một cuộc tự sát cao cấp.

Trong bi kịch gia đình, cô có thể chiếm vị trí số một.

Ai dám nghi ngờ ưu thế của hành vi tàn phá ấy từ cô?

Một đêm kia, cô khẽ khàng thức dậy.

Thậm chí còn nín thở.

Duy một lần, Albert không nghe thấy cô.

Cô đi vào tận trong phòng tắm.

Cầm lấy một bình con thuốc phiện và nuốt trọn chỗ thuốc.

Tiếng thở ran rốt cuộc đã đánh thức anh chồng.

Anh cuống cuồng, cửa phòng khóa.

Franziska không mở.

Họng cô như có lửa, đau đớn không sao chịu thấu.

Nhưng, cô không chết.

Và cơn hoảng loạn của người chồng đã phá hỏng những lời vĩnh biệt của cô.

Charlotte có nghe thấy không?

Cô bé có thức giấc không?

Albert rốt cuộc cũng mở được cửa.

Anh đưa vợ trở về với sự sống.

Liều thuốc ấy chưa đủ độ.

Nhưng giờ thì anh biết.

Cái chết không còn là ảo ảnh.

6

Thức dậy, Charlotte đi tìm mẹ.

Đêm qua mẹ con bị ốm.

Đừng làm phiền mẹ.

Lần đầu tiên Charlotte đi học mà chưa được gặp mẹ.

Chưa được hôn mẹ.

Franziska sẽ an toàn hơn khi ở bên bố mẹ.

Albert nghĩ như vậy.

Nếu còn ở một mình, cô sẽ lại tự sát.

Giờ không thể nói lý với cô.

Franziska trở về sống trong căn phòng thuở con gái.

Trong cảnh bài trí thời ấu thơ.

Nơi cô từng hạnh phúc biết bao với em gái mình.

Được cha mẹ bao bọc, cô hồi phục chút ít.

Mẹ cô cố gắng giấu vẻ bồn chồn.

Làm sao lại có thể như thế được?

Ý đồ của đứa con gái thứ hai, sau vụ tự sát của đứa đầu.

Sự ngơi nghỉ nằm ngoài tầm với.

Bà chạy đôn đáo khắp nơi tìm trợ giúp.

Gọi cho một bác sĩ thần kinh, bạn của gia đình.

Cô ấy đã vượt qua một con khủng hoảng nhẹ, ông bác sĩ trấn an.

Cảm xúc thái quá, bản tính nhạy cảm quá, chỉ vậy thôi.

Charlotte phấp phỏng.

Mẹ đâu rồi?

Mẹ đang ốm.

Mẹ bị cúm.

Bệnh đó dễ lây.

Nên lúc này tốt nhất là tránh gặp mẹ.

Mẹ sẽ về sớm thôi, Albert hứa.

Lời hứa không thật sự thuyết phục.

Anh cảm thấy giận vợ.

Nhất là khi phải đối mặt với nỗi hoang mang của Charlotte.

Vậy nhưng, tối tối anh vẫn qua thăm vợ.

Cha mẹ vợ đón tiếp anh lạnh lẽo.

Họ đổ trách nhiệm cho anh.

Anh chẳng lúc nào ở nhà, cứ mải miết làm việc.

Ý đồ tự sát chắc chắn là một hành vi tuyệt vọng.

Người ta tự sát bởi quá cô đơn.

Phải buộc tội ai đó.

Thế dì Charlotte, cũng là tại tôi sao? anh những muốn hét lên.

Nhưng Albert lặng thinh.

Anh lờ họ đi, rồi đến ngồi bên giường.

Rốt cuộc, khi một mình ở bên vợ, anh nhắc lại vài kỷ niệm.

Mọi chuyện luôn kết thúc như vậy, bằng những kỷ niệm.

Ai cũng ngỡ mọi chuyện rồi sẽ ổn thỏa.

Franziska cầm lấy tay chồng, thoáng nở nụ cười.

Đó là những khoảnh khắc nguôi ngoai, thậm chí êm dịu.

Những chuyến ghé qua ngắn ngủi của sự sống, giữa những ý muốn đen tối.

Một nữ y tá được thuê, để chăm người ốm.

Một cách chính thức, thì người ta nói vậy.

Mục đích tất nhiên là để canh chừng cô.

Ngày tháng trôi qua dưới ánh mắt của con người xa lạ ấy.

Franziska chẳng lúc nào hỏi thăm con gái.

Charlotte không còn tồn tại nữa.

Khi Albert mang tới một bức tranh, cô ngoảnh mặt đi.

7

Vợ chồng Grunwald ăn tối trong phòng ăn lớn.

Cô y tá đi ngang phòng, ngồi xuống bên họ một lát.

Đột nhiên, bà mẹ hốt hoảng trước một hình dung.

Franziska một mình trong phòng, bước lại bên cửa sổ.

Bà nhìn cô y tá với ánh mắt hình viên đạn.

Vội vã bật dậy, chạy sang chỗ con gái.

Bà mở cửa phòng, vừa kịp trông thấy một thân thể ngã nhào.

Bà hét lên, bằng toàn bộ sức lực, quá muộn mất rồi.

Một tiếng rơi trầm đục.

Bà mẹ bước tới, run rẩy.

Franziska tắm trong vũng máu.

PHẦN THỨ HAI

1

Khi được báo tin, Charlotte nín thinh.

Một chủng cúm khủng khiếp đã mang mẹ em đi.

Charlotte nghĩ đến từ đó: cúm.

Một từ duy nhất và tất cả chấm dứt.

Vài năm tới, rốt cuộc cô cũng sẽ biết sự thật.

Giữa không khí hỗn độn khắp nơi.

Giờ thì, cô bé an ủi cha.

Không sao đâu ba, cô bé nói.

Mẹ đã dặn trước con rồi.

Mẹ sẽ trở thành thiên thần.

Mẹ luôn bảo con rằng trên trời mọi thứ đều đẹp.

Albert chỉ biết đáp.

Rằng anh cũng muốn tin điều đó lắm.

Nhưng anh biết sự thật.

Vợ anh bỏ anh lại một mình.

Một mình, cùng đứa con gái.

Khắp nơi, kỷ niệm dồn vây anh.

Trong từng căn phòng, qua từng món đồ, cô hiện diện.

Không khí trong nhà vẫn còn là không khí cô từng hít thở.

Anh muốn thay đổi đồ đạc, muốn phá tan mọi thứ.

Nhất định phải dọn đi nơi khác.

Nhưng anh vừa nói chuyện đó với con gái, cô bé đã không chịu.

Mẹ đã hứa sẽ gửi thư.

Lúc nào mẹ lên tới trời.

Thế nên, phải ở nguyên đây.

Nếu không, mẹ làm sao tìm được ba con mình.

Tối tối, cô bé cứ đợi suốt nhiều giờ.

Ngồi trên bậu cửa sổ.

Phía chân trời tối sẫm, âm u.

Hay là vì thế mà thư mẹ không tìm được đường.

Tháng ngày trôi, không một tin tức.

Charlotte muốn đi viếng nghĩa trang.

Cô bé tường tận từng khúc quanh ở đó.

Em bước lại bên mộ mẹ.

Mẹ đừng quên những gì đã hứa: mẹ phải kể mọi chuyện cho con nghe.

Nhưng vẫn chẳng có gì.

Chẳng gì hết.

Sự im lặng ấy, Charlotte không thể chịu đựng thêm.

Cha em gắng giải thích.

Người chết không viết thư cho người sống được đâu.

Mà như thế lại tốt hơn.

Ở nơi đó mẹ con đang hạnh phúc.

Có rất nhiều dương cầm nấp sau những đám mây.

Anh nói có chút nhăng cuội.

Suy nghĩ trong anh rối như tơ vò.

Charlotte rốt cuộc cũng hiểu em sẽ không nhận được thư từ gì.

Em giận mẹ lắm.

2

Bây giờ, phải tập quen với cô đơn.

Charlotte không chia sẻ cảm xúc của mình.

Cha cô bé ẩn náu, chạy trốn trong công việc.

Mỗi tối, anh đều ngồi vào bàn làm việc.

Charlotte quan sát cha lọt thỏm giữa đống sách vở.

Những chồng sách sừng sững như ngọn tháp.

Anh trông như một kẻ khùng, miệng lẩm bẩm đủ thứ công thức.

Chẳng ai ngăn nổi anh trên con đường hướng tới tri thức.

Và cả con đường được công nhận.

Anh vừa được bổ nhiệm giáo sư của đại học Y Berlin.

Ấy là một sự công nhận, một giấc mơ.

Charlotte dường như không vui với điều đó.

Nói cho đúng, đối với em, dường như thật khó để bày tỏ cảm xúc.

Ở trường Fürstin-Bismarck, người ta xì xào khi em đi qua.

Phải đối tốt với nó, mẹ nó mất rồi.

Mẹ nó mất rồi, mẹ nó mất rồi, mẹ nó mất rồi.

May sao, ngôi trường làm yên lòng, với cầu thang rộng rãi.

Một nơi nỗi đau đớn được nguôi ngoai.

Charlotte hạnh phúc tới đó hằng ngày.

Cả tôi, tôi cũng bước lần theo con đường đó.

Biết bao nhiêu lần, dấu chân tôi chồng lên những dấu chân em.

Những chuyến khứ-hồi theo vết dấu Charlotte thời thơ ấu.

Một hôm, tôi bước vào ngôi trường của Charlotte.

Những cô bé tung tăng chạy chơi trên sân.

Tôi đã nghĩ Charlotte có thể vẫn còn lẫn trong số ấy.

Ở phòng giáo vụ, tôi được cố vấn sư phạm tiếp đón.

Một phụ nữ nhã nhặn, tên là Gerlinde.

Tôi giải thích với bà lý do mình tới đây.

Bà không có vẻ gì ngạc nhiên.

Charlotte Salomon, bà tự nhắc lại cái tên.

Chúng tôi biết đó là ai chứ, tất nhiên rồi.

Vậy là một chuyến thăm viếng dài đã bắt đầu.

Rất tỉ mỉ, vì mọi chi tiết đều đáng kể.

Gerlinde ca ngợi những công trạng của ngôi trường.

Cùng lúc săm soi từng phản ứng, cảm xúc của tôi.

Nhưng điều quan trọng nhất vẫn còn ở phía trước.

Bà đề nghị đưa tôi đi thăm giáo cụ khoa học tự nhiên.

Vì sao?

Mọi thứ đều từ thời ấy.

Một chuyến lặn sâu vào thế kỷ trước.

Chuyến lặn vào bối cảnh vẹn nguyên thời Charlotte.

Chúng tôi băng qua một hành lang tối và bụi.

Để lên một gác mái đầy thú nhồi.

Và cả những con côn trùng vượt qua vĩnh hằng trong một hũ thủy tinh.

Một bộ xương khô thu hút tôi chú ý.

Cái chết, điệp khúc không ngừng nghỉ trong cuộc kiếm tìm của tôi.

Charlotte hẳn đã nghiên cứu nó, Gerlinde nói.

Tôi đang ở nơi đây, sau nữ chính của tôi gần một thế kỷ.

Đến lượt mình, cũng mày mò phân tích kết cấu một cơ thể người.

Kết lại chuyến thăm, chúng tôi cùng tới phòng biểu diễn tuyệt đẹp.

Một nhóm các cô bé đang tạo dáng chụp hình tập thể lớp.

Được thợ ảnh khuyến khích, chúng làm trò nhí nhố.

Cái nỗ lực bất tử hóa niềm vui sống đã thành công.

Tôi lại nghĩ về bức ảnh tập thể lớp Charlotte mà tôi cũng biết.

Không chụp trong phòng này, mà ở ngoài sân trường.

Đó là một bức ảnh khiến người ta bối rối.

Tất cả nữ sinh đều nhìn thẳng vào ống kính.

Tất cả, chỉ trừ một.

Đôi mắt Charlotte ngoảnh sang hướng khác.

Cô bé đang nhìn gì?

3

Charlotte sống một thời gian cùng ông bà ngoại.

Cô bé ở trong căn phòng thơ ấu của mẹ.

Việc đó khiến bà ngoại em lẫn lộn.

Bà xáo trộn các thời kỳ với nhau.

Một bé gái mang gương mặt con gái đầu của bà.

Một bé gái mang tên con gái thứ của bà.

Đêm đêm, lòng thấp thỏm, bà tỉnh giấc nhiều lần.

Bà phải đi xem liệu Charlotte bé con có ngủ yên giấc.

Cô thiếu nữ trở tính hoang dại.

Người cha thuê vú em, nhưng thảy đều bị em làm mọi cách khiến cho nản chí.

Em căm ghét bất cứ ai cố chăm sóc mình.

Trong số đó tệ nhất là mụ Stagard.

Một kẻ ngốc to xác tục tằn.

Charlotte là đứa trẻ mất nết nhất mụ từng biết, mụ bảo.

May sao, trong một chuyến đi chơi, mụ bị ngã xuống một khe nhỏ.

Mụ kêu gào đau đớn, vì chân gãy.

Charlotte như lên tiên, rốt cuộc cũng rảnh nợ.

Nhưng với Hase, mọi chuyện đổi khác.

Charlotte quý bác ngay tức thì.

Vì Albert chẳng bao giờ có mặt, nên bác gần như sống cùng em.

Khi bác tắm, Charlotte nhỏm dậy rình.

Em ngây người trước bầu ngực khổng lồ của bác.

Lần đầu tiên trong đời em nhìn thấy cặp vú lớn đến vậy.

Vú mẹ thì bé.

Còn hai vú em, rồi chúng sẽ thế nào?

Em những muốn biết người ta chuộng loại nào hơn.

Gặp cậu nhóc hàng xóm cùng lứa ngoài cầu thang, em liền hỏi.

Cậu ta có vẻ rất sửng sốt.

Rồi mới buông ra câu trả lời: vú to.

Vậy thì Hase thật may mắn, dù bác không đẹp lắm.

Mặt bác hơi phị.

Phía trên cặp môi còn có lông.

Nếu không muốn nói thẳng ra là ria mép.

Charlotte mới quay sang nhìn cậu nhóc hàng xóm.

Thế vú to và ria mép… Thì có hơn vú nhỏ và mặt thiên thần không?

Cậu hàng xóm lại lưỡng lự.

Ra vẻ nghiêm túc, cậu bảo thích kiểu thứ hai hơn.

Rồi chuồn mất, chẳng nói thêm gì nữa.

Từ bấy về sau, cậu luôn thấy ngượng mỗi lần chạm mặt cô hàng xóm kỳ lạ.

Charlotte thì lại thấy nhẹ nhõm với câu trả lời ấy.

Sâu trong lòng, việc đàn ông không thích bác Hase khiến em thấy yên tâm.

Em quá yêu quý bác, chẳng muốn liều đánh mất bác.

Em muốn không ai yêu bác cả.

Trừ mình.

4

Đó là Giáng sinh đầu tiên không có mẹ.

Ông bà ngoại ở đây, khô khan như muôn thuở.

Cây thông chình ình ngoài phòng khách, to quá khổ.

Albert đã mua cái cây cao nhất và đẹp nhất.

Cho con gái, tất nhiên rồi, và cũng để tưởng nhớ vợ.

Franziska rất thích Giáng sinh.

Cô thường dành hàng giờ để trang trí cây thông.

Đó là đốm sáng của năm.

Cái cây giờ tối om.

Cứ như chính nó cũng đang để tang người đã khuất.

Charlotte mở các hộp quà.

Vì ai nấy đều nhìn, em liền đóng vai một em bé hạnh phúc.

Diễn kịch để giây phút ấy nhẹ nhàng hơn.

Để xua nỗi buồn khỏi cha.

Nhất là, thinh lặng giờ chỉ gây đau đớn.

Giáng sinh, mẹ Charlotte thường ngồi hàng giờ bên dương cầm.

Cô yêu vô cùng những bài thánh ca.

Giờ thì đêm Giáng sinh trôi qua không tiếng một giai điệu.

Charlotte hay nhìn cây dương cầm.

Em không thể chạm vào nó.

Em như vẫn thấy đôi tay mẹ lướt phím.

Trên chiếc dương cầm, quá khứ vẫn sống động.

Charlotte cảm giác cây đàn có thể hiểu nỗi lòng em.

Và chia sẻ nỗi đau với em.

Nó cũng như em: côi cút.

Mỗi ngày, Charlotte lại nhìn tập nhạc vẫn để mở trên đó.

Bản nhạc cuối cùng mẹ đã chơi.

Một khúc Bach.

Nhiều Giáng sinh đã trôi đi như vậy, trong thinh lặng.

5

Giờ thì chúng ta đang ở năm 1930.

Charlotte đã trở thành thiếu nữ.

Mọi người cứ thích bảo em sống trong cõi riêng.

Sống trong cõi riêng, thì làm sao nhỉ?

Thì mơ mộng và thi vị, tất nhiên rồi.

Nhưng còn cả một sự pha trộn kỳ lạ giữa chán ngán và cực lạc.

Cười đấy mà lòng đau làm sao.

Chỉ có Hase hiểu em, và điều đó không diễn tả bằng lời.

Charlotte tựa đầu lên bầu ngực bác, trong im lặng.

Khi ấy em cảm thấy mình được lắng nghe.

Có những cơ thể chính là nguồn an ủi.

Nhưng Hase không còn chăm sóc Charlotte được nhiều nữa.

Albert bảo con gái mười ba tuổi đầu thì cần gì bảo mẫu.

Chỉ anh mới biết điều con gái mình cần sao?

Nếu lớn là như vậy, em từ chối ý nghĩ lớn lên.

Charlotte càng lúc càng cảm thấy cô độc.

Cô bạn thân nhất giờ dành nhiều thời gian hơn cho Kathrin.

Một kẻ mới đến trong trường, nhưng đã rất nổi tiếng.

Sao nó làm thế được?

Có những cô gái sở hữu năng lực bẩm sinh làm người khác yêu quý.

Charlotte sợ bị bỏ lại.

Tốt nhất là nên tránh kết giao.

Vì chẳng gì là mãi mãi.

Cần phải tránh cho cuộc đời những nỗi thất vọng khả dĩ.

Mà không, như thế thật nực cười.

Em đã thấy chuyện gì xảy tới với cha.

Albert trở nên u sầu vì cứ lánh xa người khác.

Thế nên, em khích lệ cha ra ngoài.

Rồi một bữa tối nọ, anh ngồi đối diện một nữ danh ca.

Cô thậm chí vừa ghi âm một đĩa nhạc, rất tuyệt vời.

Khắp Âu châu tung hô cô.

Cô còn hát trong các nhà thờ, thứ âm nhạc thiêng liêng.

Albert tìm lời, anh e ngại.

Cuộc trò chuyện lỗ chỗ những khoảng dừng.

Nếu cô chỉ là đang chịu con đau nào đó, người bác sĩ đã biết phải nói gì.

Nhưng chẳng hề, người phụ nữ này khỏe mạnh vô cùng.

Sau một lúc, anh lúng búng rằng mình có con gái nhỏ.

Paula (tên người phụ nữ) thấy điều đó thật đáng yêu.

Vốn được săn đón, cô luôn mơ tưởng một người đàn ông không phải nghệ sĩ.

Kurt Singer, viên giám đốc hăng hái của nhà hát Opera, xun xoe quanh cô.

Gã muốn vì cô từ bỏ tất cả (tức là vợ gã).

Gã vờn quanh cô những lời yêu đương quấy rối.

Suốt nhiều tháng, gã nói với Paula những lời thề non hẹn biển.

Vốn cũng là nhà thần kinh học, gã điều trị thần kinh cho phụ nữ.

Để mê hoặc cô, gã còn thử cả thuật thôi miên.

Paula đã gần như buông xuôi trước khi cự tuyệt.

Một tối nọ, ở lối ra một buổi hòa nhạc, vợ Kurt thình lình xuất hiện.

Vẻ tuyệt vọng, bà ta ném thẳng vào Paula một chai thuốc độc.

Thứ thuốc độc hẳn bà ta đã chần chừ muốn uống.

Thảm kịch tình yêu.

Chuyện đó khiến Paula sa sút.

Cô nghĩ đã tới lúc kết hôn.

Để đặt dấu chấm hết cho tình cảnh mệt mỏi này.

Trong bối cảnh ấy, Albert xuất hiện như một chốn nương náu.

Với lại, cô cũng thích đôi bàn tay của bác sĩ phẫu thuật hơn.

Albert kể cho Charlotte nghe về cuộc gặp với Paula.

Em phấn khích giục cha mời người ấy tới ăn tối.

Đó sẽ là một vinh dự.

Albert thực thi ngay.

Buổi tối khó quên đó, Charlotte diện chiếc váy đẹp nhất.

Chiếc váy duy nhất mà nói thật là em thích.

Em giúp Hase bày bàn và dọn đồ ăn.

Tất cả phải thật hoàn hảo.

Tám giờ tối, chuông cửa reo.

Em cuống cuồng ra mở cửa.

Paula mỉm cười rất tươi với em.

Cháu hẳn là Charlotte, nữ danh ca hỏi.

Vâng, chính là cháu đây, em những muốn đáp.

Nhưng chẳng có âm thanh nào bật ra.

Bữa tối trôi qua trong một dạng niềm vui bị kìm giữ.

Paula mời Charlotte tới nghe cô hát ở hòa nhạc.

Sau đó, cháu còn có thể thăm thủ các lỗ.

Rồi cháu sẽ thấy, Paula nói thêm, đẹp tuyệt.

Các hành lang, ấy là nơi duy nhất sự thật tồn tại.

Cô nói thật ngọt ngào, bằng chất giọng quá đỗi tinh tế.

Chẳng có vẻ gì của một ngôi sao.

Ngược lại, từng cử chỉ của cô đều rất thanh nhã.

Mọi chuyện trôi qua thật tuyệt, Albert nghĩ.

Cứ như thể Paula đã sống ở đây từ lâu lắm rồi.

Sau bữa tối, mọi người thỉnh cầu nữ danh ca cất tiếng hát.

Cô lại bên dương cầm.

Tim Charlotte không đập nữa, nó chạy.

Paula lật từng trang bản nhạc đặt sẵn trên cây đàn.

Rồi cuối cùng chọn một khúc dân ca của Schubert.

Và cô đặt nó lên trên bản nhạc của Bach.

6

Charlotte cắt từng bài báo viết về Paula.

Điều đó khiến em thích mê, sao có người lại được mến mộ đến thế.

Em muốn nghe những tràng pháo tay trong khán phòng.

Em hãnh diện được đích thân quen biết nữ nghệ sĩ.

Charlotte mê mệt sự nồng nhiệt của công chúng.

Âm thanh của sự ngưỡng mộ thật tuyệt vời.

Paula chia sẻ với em tình yêu mà mình được đón nhận.

Cô cho em xem nào hoa, nào thư.

Tất cả mang dáng dấp một sự an ủi lạ lùng.

Cuộc sống dày đặc làm ngày nhanh hơn.

Dường như mọi chuyện đột nhiên sôi động.

Albert hỏi xem con gái nghĩ gì về Paula.

Chỉ là con rất thích cô ấy.

Tuyệt lắm, vì hai chúng ta đã quyết định kết hôn.

Charlotte nhảy lên bá cổ cha.

Đã nhiều năm rồi em không làm như vậy.

Hôn lễ diễn ra ở nhà thờ Do Thái.

Được người cha là giáo trưởng nuôi dạy, Paula là con chiên sùng đạo.

Do Thái giáo chẳng mấy quan trọng với cuộc đời

Charlotte.

Thậm chí, có thể nói là chẳng quan trọng chút nào.

Cả tuổi thơ em là một sự vắng bóng khuynh hướng Do Thái.

Để mượn lời của Walter Benjamin.

Cha mẹ em sống đời không tôn giáo.

Mẹ em mê thích những thánh ca Cơ Đốc.

Mười ba tuổi, Charlotte mới khám phá cái thế giới được coi là của mình.

Em quan sát nó với vẻ tò mò dễ dãi dành cho những thứ dường như xa xôi với mình.

7

Vợ mới của Albert chuyển về sống ở số 15 phố Wielandstrasse.

Điều này làm đảo lộn cuộc sống của Charlotte.

Căn hộ vốn đã quen với sự trống rỗng và im ắng nay thay hình đổi dạng.

Paula du nhập đời sống văn hóa Berlin vào đây.

Cô mời tới những nhân vật nổi tiếng.

Ở đó ta gặp Albert Einstein trứ danh.

Kiến trúc sư Erich Mendelsohn.

Hay cả Albert Schweitzer.

Khi ấy là thời cực thịnh của sự thống trị Đức.

Về tri thức, nghệ thuật và khoa học.

Họ đàn, họ uống, họ hát, họ nhảy, họ phát minh.

Đời sống dường như chưa bao giờ nồng nhiệt đến thế.

Phía trước căn nhà này, bây giờ có mấy tấm biển nhỏ mạ vàng dưới đất.

Những cái đó được gọi là Stolpersteine.

Một sự tưởng niệm dành cho những người bị lưu đày.

Ở Berlin, có rất nhiều tấm biển như vậy, nhất là ở Charlottenburg.

Không phải dễ mà nhìn thấy chúng.

Phải cúi đầu bước đi, tìm kiếm ký ức giữa những viên gạch lát.

Trước tòa nhà số 15 phố Wielandstrasse, ta có thể đọc được ba cái tên.

Paula, Albert và Charlotte.

Nhưng trên tường, chỉ có một tấm biển tưởng niệm.

Tấm biển dành cho Charlotte Salomon.

Lần tôi tới Berlin gần đây nhất, tấm biển ấy không còn.

Tòa nhà đang được cải tạo, phía sau giàn giáo.

Charlotte bị xóa mất vì một lớp sơn tươi mới.

Được “tẩy trùng”, tòa nhà giờ trông như mặt tiền một phối cảnh điện ảnh.

Đứng sững dưới vỉa hè, tôi quan sát ban công.

Nơi Charlotte đã đứng tạo dáng cùng cha để chụp một bức ảnh.

Tấm hình đưa ta ngược về khoảng năm 1928.

Hồi ấy em chừng mười một, mười hai, và ánh mắt thật lanh.

Lạ thay, em trông đã giống như một người phụ nữ.

Trong chốc lát, tôi ở trong quá khứ.

Vì muốn ngắm bức ảnh trong ký ức tôi hơn là hiện tại này.

Rồi, cuối cùng tôi quyết định.

Tôi luồn lách giữa những bậc thang và những thợ nề, để leo lên.

Đến tầng hai, tôi đứng trước căn hộ nhà em.

Tôi bấm chuông cửa nhà Charlotte.

Vì đang sửa chữa, nên nơi này vắng tanh.

Nhưng một luồng sáng hắt ra từ căn hộ.

Như là trong đó có ai.

Chắc chắn là có ai.

Nhưng không có tiếng động nào.

Căn hộ này rất rộng, tôi biết.

Tôi bấm chuông lần nữa.

Vẫn chẳng có gì.

Trong lúc chờ đợi, tôi đọc tên chủ nhà ghi bên trên chuông cửa.

Dường như căn hộ thuộc sở hữu của nhà Salomon này đã trở thành một văn phòng.

Cái công ty đặt trụ sở ở đây tên là Dasdomainhaus.com.

Một công ty thiết kế website.

Tôi nghe thấy tiếng động.

Tiếng những bước chân lại gần.

Ai đó đang lưỡng lự không biết có nên mở cửa.

Một phụ nữ vẻ lo âu xuất hiện.

Người ta muốn gì ở chị kia chứ

Đi cùng tôi là Christian Kolb, người dịch sách của tôi sang tiếng Đức.

Anh mất một lúc mới nói nên câu.

Luôn có dấu ba chấm trong miệng anh.

Tôi nhờ anh giải thích với chị lý do cuộc thăm viếng.

Nhà văn Pháp… Charlotte Salomon… Chị đóng sập cửa ngay trước mũi chúng tôi.

Tôi đứng sững, ngỡ ngàng.

Tôi chỉ còn cách căn phòng của Charlotte có vài mét.

Công cốc, nhưng chẳng nên cưỡng cầu.

Tôi còn nhiều thời gian.

8

Những cuộc chuyện trò Charlotte được chứng kiến làm giàu con người em.

Em bắt đầu đọc sách, rất nhiều, rất say mê.

Ngốn ngấu Goethe, Hesse, Remarque, Nietzsche, Döblin.

Paula nhận thấy cô con chồng sống quá khép mình.

Chẳng bao giờ thấy mời bạn tới chơi.

Charlotte nhiễm tính sở hữu đối với mẹ kế.

Những buổi dạ tiệc, em theo Paula bén gót.

Không chịu nổi khi kẻ khác nói chuyện với cô quá lâu.

Sinh nhật cô, em muốn gây chú ý.

Suốt nhiều ngày, em tìm kiếm món quà lý tưởng.

Cuối cùng, em ngã lòng trước một hộp phấn hoàn hảo.

Tiền tiêu vặt dốc cạn vào đó.

Em quá đỗi hạnh phúc với thứ mình tìm thấy.

Mẹ kế sẽ còn thích nó nhiều hơn.

Tối sinh nhật, Charlotte hồi hộp.

Paula mở gói quà.

Cô rất thích.

Nhưng cũng chỉ là một món quà như bao món khác.

Cô cám ơn tất cả mọi người với cùng một giọng dịu dàng.

Charlotte tan nát.

Chuyện đó khiến em tuyệt vọng.

Và khiến em phát điên.

Em vội vàng giật lại hộp phấn.

Rồi ném phẳng xuống sàn, trước tất cả quan khách.

Cả căn phòng nín lặng.

Albert nhìn Paula, ra dấu cô phải phản ứng.

Trong lòng nữ danh ca dâng lên một cơn giận lạnh lùng.

Cô dẫn Charlotte về phòng.

Ngày mai mẹ con mình nói chuyện, cô bảo.

Mình phá hỏng mọi chuyện rồi, cô bé nghĩ.

Đến sáng, hai mẹ con gặp nhau trong bếp.

Charlotte rối rít xin thứ lỗi.

Em cố gắng giải thích những gì đã cảm thấy.

Paula đưa một tay lên má em, để an ủi.

May sao Charlotte đã mở lời về con khó ở trong lòng.

Paula vẫn còn nhớ cô bé vui tươi mình đã gặp.

Lòng không hiểu chuyện gì đã hủy hoại cô bé ấy.

Đối với Albert, phản ứng của con gái là một biểu hiện ghen tuông.

Chỉ vậy thôi.

Anh không chịu nhìn sâu xuống đáy nỗi đau này.

Anh bị trọng trách cao cả cuốn đi, anh là đại danh y.

Anh có những phát hiện quan trọng để chữa trị cho những bệnh nhân bị ung loét.

Những con khủng hoảng của con gái không phải ưu tiên của anh.

Paula vẫn cứ lo lắng.

Cô nghĩ cần nói mọi chuyện cho Charlotte nghe.

Sự thật.

Sự thật nào? Albert hỏi.

Sự thật… về mẹ con bé.

Cô nài nỉ.

Không ai có thể xây dựng nhân cách trên một lời nói dối như vậy.

Sẽ khủng khiếp nhường nào nếu con bé biết cả thế giới nói dối mình.

Không được, phải im lặng, Albert tái khẳng định.

Rồi chua thêm: ông bà ngoại con bé rất kiên quyết.

Họ không muốn con bé biết chuyện.

Paula đột nhiên hiểu ra.

Charlotte thường qua nhà họ ngủ.

Sức ép không ngừng nghỉ.

Họ không thôi nhắc chuyện họ đã mất hai con gái.

Họ rên rỉ, giờ họ chỉ còn có Lotte.

Mỗi lần về nhà sau chuyến thăm ông bà, Charlotte thường rầu rĩ.

Đương nhiên, bà ngoại con bé yêu thương nó rất nhiều.

Nhưng dường như có một thế lực đen tối trong tình yêu của bà.

Làm sao người phụ nữ đó có thể chăm sóc một đứa cháu gái được chứ?

Bà ấy, người mẹ của hai đứa con gái đã tự sát.

9

Paula đồng ý không tiết lộ gì với Charlotte.

Vì đó là mong mỏi của gia đình con bé.

Nhưng cô gửi một lá thư gay gắt cho người bà.

“Bà đã hại chết hai đứa con gái của bà.

Nhưng lần này, bà sẽ không có cơ hội đó đâu.

Tôi sẽ bảo vệ con bé…”

Choáng váng, bà ngoại Charlotte thu mình lại.

Cái quá khứ bà đã cố chôn vùi trồi lên từng đợt.

Bà để mặc cho chuỗi bi kịch ấy xâm chiếm.

Đã có hai đứa con gái của bà, đúng là vậy.

Nhưng chúng chỉ là điểm kết của một chuỗi dài họ hàng tự sát.

Anh trai bà cũng đã lao mình xuống dòng nước, vì một cuộc hôn nhân bất hạnh.

Khi đương là tiến sĩ luật, hồi đó anh mới chỉ hai mươi tám.

Họ quàn thi hài anh trong phòng khách.

Suốt nhiều ngày, cả nhà họ ngủ cạnh thi thể.

Không ai muốn để anh ra đi.

Căn hộ hẳn đã thành nấm mồ anh.

Nếu cái mùi của sự phân rã không đặt dấu chấm hết cho cuộc trưng bày.

Khi nuôi một đứa con trai, người mẹ nào chẳng muốn giữ con bên mình.

Có thể chấp nhận cái chết của nó, chứ không phải sự vắng mặt của nó.

Không phải sự vắng bóng thân thể nó.

Mẹ bà chìm đắm trong con hoảng loạn.

Phải thuê hai y tá toàn thời gian.

Để canh chừng cụ khỏi chính bản thân mình.

Cũng như sau này với Franziska.

Chỉ ngay sau ý đồ tự sát đầu tiên của cô.

Vậy là câu chuyện lặp lại.

Lặp lại không ngừng, như điệp khúc những người chết.

Bà ngoại Charlotte nhớ về những năm tháng sao mà khó khăn ấy.

Những năm tháng phải canh chừng mẹ bà không ngớt.

Đôi khi bà nói chuyện với mẹ để làm cụ bình tâm.

Điều đó dường như cũng khiến cụ nguôi dịu.

Nhưng làm sao tránh nổi, mẹ bà bắt đầu nhắc lại chuyện con trai.

Mẹ bà bảo anh ấy là thủy thủ.

Nên họ chẳng gặp anh thường xuyên.

Thế rồi, hiện thực đột ngột nhảy bổ vào mặt bà cụ.

Một cú ngoạm đích đáng của sự thực.

Khi ấy bà cụ đã khóc suốt nhiều giờ.

Sau tám năm kiệt quệ tinh thần, rốt cuộc cụ gục ngã.

Có lẽ cả nhà sắp tìm lại được một cái gì có vẻ yên bình.

Nhưng như thế đâu đã hết đối với bà ngoại Charlotte.

Mẹ vừa an táng chưa bao lâu, em gái bà đã tự sát.

Đường đột, không thể lý giải.

Năm mười tám tuổi, cô thức dậy lúc nửa đêm.

Lao mình xuống dòng sông băng giá.

Y hệt như những gì Charlotte đầu tiên đã làm sau này.

Vậy là câu chuyện lặp lại.

Lặp lại không ngừng, như điệp khúc những người chết.

Bà hoảng sợ trước sự ra đi của em gái.

Bà chẳng thấy trước chuyện xảy tới, bà không thấy, không ai thấy.

Phải chạy trốn thật nhanh.

Kết hôn là phương án tốt nhất.

Bà trở thành dâu nhà Grunwald.

Rồi nhanh chóng sinh hai cô con gái.

Vài năm trôi qua, hạnh phúc lạ thường.

Nhưng hành khúc đen trở lại.

Con gái duy nhất của anh trai bà tự sát.

Rồi đến lượt cha bà, rồi dì bà.

Vậy là sẽ chẳng còn lối thoát nào, chẳng bao giờ nữa.

Chứng lại tổ bệnh hoạn quá mạnh.

Những cội rễ của một cây phả hệ bị tai ương gặm nhấm.

Tuy nhiên, chưa bao giờ bà nghĩ hai đứa con gái của mình cũng nhiễm bệnh.

Chẳng gì tỏ dấu hiệu báo trước trong suốt thời ấu thơ vui tươi của chúng.

Chúng chạy khắp nơi.

Nhảy nhót, khiêu vũ, cười đùa.

Chẳng có gì đáng để bận tâm.

Charlotte, rồi Franziska.

Nhốt mình trong phòng, bà ngoại Charlotte cứ mãi khóc than những người chết.

Lá thư đặt trên đầu gối.

Đẫm lệ, chữ nhòe đi, biến dạng.

Thế nếu Paula nói đúng?

Suy cho cùng, người phụ nữ ấy hát như thiên thần.

Phải, cô ấy nói sự thật.

Mọi người xung quanh bà đều đã chết.

Mọi chuyện, biết đâu, là lỗi của bà.

Vậy thì, phải chú ý.

Bảo vệ Charlotte.

Bà sẽ bớt gặp nó, nếu làm như vậy là tốt hơn.

Con bé sẽ không về ngủ qua đêm ở đây nữa.

Điều đó mới là cốt yếu.

Charlotte phải sống.

Nhưng chỉ như vậy liệu có được?

PHẦN THỨ BA

1

Charlotte giờ đã là thiếu nữ mười sáu tuổi.

Học hành nghiêm túc, em đạt thành tích sáng chói.

Đôi khi người ta thấy em bí hiểm.

Người mẹ kế thì thấy em trên hết thật nhâng nháo.

Hai người họ không còn mấy tâm đầu ý hợp.

Albert thì vẫn luôn bị những khám phá y học ám ảnh.

Hai người phụ nữ cùng nhau trải qua những ngày dài như vậy.

Chọc tức nhau, thử thách thần kinh nhau, còn gì bình thường hơn?

Charlotte ngày càng mâu thuẫn.

Em thần tượng Paula, nhưng cũng không chịu đựng nổi mẹ kế.

Nhưng em nghe Paula hát không biết chán.

Em dự tất cả các buổi hòa nhạc của Paula ở Berlin.

Vẫn nguyên cảm xúc buổi ban đầu.

Paula là một trong những danh ca đương thời vĩ đại nhất.

Đám đông vẫn luôn hối hả lắng nghe cô.

Cô vừa ghi âm một phiên bản Carmen tuyệt vời.

Tối hôm ấy, Charlotte ngồi hàng ghế đầu.

Mẹ kế của em ngân nốt rất dài.

Đó là nốt cuối cùng của đêm nhạc.

Công chúng nín thở.

Âm thanh tắt một cách tinh tế.

Đó là một chiến thắng, một sự tung hô, và còn hơn thế nữa nếu có thể.

Tiếng hoan hô vang khắp đó đây.

Charlotte nhìn những bó hoa chất chật dần sân khấu.

Những bó hoa lát nữa sẽ điểm tô phòng khách ở nhà.

Toàn màu đỏ.

Và chính ở tâm màu đỏ ấy xuất hiện một âm nghịch nhĩ.

Ban đầu, Charlotte không chắc lắm.

Có thể đó là biểu hiện của một niềm ngưỡng mộ hơi kỳ lạ.

Những tiếng hét nghe khàn hơn, những tiếng huýt cũng chói tai hơn.

Nhưng không, không phải như vậy.

Chúng dội từ trên xuống.

Vẫn chưa phân biệt được rõ ràng.

Khán phòng được chiếu sáng trở lại.

Tiếng ran rõ rệt hơn.

Tiếng la ó giờ đã át hết tiếng vỗ tay.

Paula hiểu ra, liền rút về hậu trường.

Cô không muốn nghe thứ đó.

Cô không muốn nghe thấy âm thanh của thù hận.

Đám người gào lên những câu rùng rợn và những lời nguyền rủa.

Người ta bảo Paula hãy về nhà.

Không ai muốn nghe cô hát ở đây nữa!

Charlotte, run lấy bấy, ra gặp Paula.

Em nghĩ sẽ thấy mẹ kế suy sụp.

Nhưng không, Paula vẫn đứng thẳng trước gương.

Cô có vẻ mạnh mẽ, không dễ gì lay chuyển.

Cô chính là người trấn an Charlotte.

Phải quen với chuyện này, vậy thôi…

Nhưng tông giọng cô có gì không đúng.

Vẻ bình thản không giấu được hết nỗi lo âu.

Khi họ về nhà, Albert vẫn chưa ngủ.

Anh hoảng hốt vì câu chuyện ban tối.

Cảnh tượng hai người miêu tả khiến anh buồn nôn.

Điều đó đơn thuần là không thể chịu nổi.

Một số bạn bè họ đã rời nước Đức.

Hai người cũng được thúc giục nên làm như vậy.

Paula có thể hát ở Mỹ.

Albert cũng có thể dễ dàng tìm được việc làm ở đó.

Không, anh nói.

Không đời nào có chuyện.

Tổ quốc của họ chính là ở nơi đây.

Nước Đức.

Cần phải lạc quan[1], tự nhủ rằng hận thù có thể phai tàn.

2

Tháng Giêng năm 1933, lòng hận thù lên nắm quyền.

Paula không được phép biểu diễn công khai nữa.

Với Albert, án tử cho nghề nghiệp cũng đột nhiên xảy tới.

Những chăm sóc y tế dành cho người Do Thái không còn được hoàn trả.

Anh, người vừa có những khám phá quan trọng.

Phải trơ mắt nhìn mình bị thu hồi bằng sư phạm.

Bạo lực lan rộng, sách vở bị đốt.

Mọi người vẫn đến gặp nhau ở nhà vợ chồng Salomon vào buổi tối.

Giữa những nghệ sĩ, trí thức, bác sĩ.

Nhiều người vẫn khăng khăng tin rằng mọi chuyện rồi sẽ qua.

Đây chỉ là hệ quả hợp lý của một cuộc khủng hoảng.

Luôn cần những người có trách nhiệm đối với bất hạnh của một đất nước.

Charlotte tham dự các cuộc thảo luận của những kẻ bị thanh trừng.

Kurt Singer[2] cũng có mặt tại đây.

Ông vừa bị sa thải khỏi Nhà hát Opera Berlin.

Uy lực và uy tín của ông đẩy ông lên tuyến đầu.

Ông thực hiện vận động đối với quân Quốc xã.

Ông biện hộ cho những nghệ sĩ bị cách ly.

Đề xuất thành lập một hiệp hội văn hóa của người Do Thái Đức.

Cán bộ đảng tiếp ông ngần ngại.

Phải từ chối đề xuất đó, nhưng ông ta không thể ngừng hâm mộ Singer.

Đó như một khoảng đình chiến giữa họ.

Đủ cho mọi chuyện có thể xảy ra.

Án tử vĩnh viễn cho các nghệ sĩ, hoặc sự sống sót của họ.

Viên công chức quyền lực có thể cấm mọi thứ.

Lúc này, ông ta câm lặng.

Ông ta nhìn thẳng vào mắt người đối thoại.

Singer kìm giữ những giọt mồ hồi hẳn sẽ túa ra hai bên thái dương.

Là tương lai của mỗi người đang lâm nguy.

Sau nhiều phút dài, viên cán bộ quốc xã rút ra một tờ giấy.

Ông ta ký giấy phép thành lập hiệp hội nghệ sĩ Do Thái.

Singer nồng nhiệt cám ơn.

Cám ơn ngài, cám ơn, cám ơn.

Người anh hùng của cộng đồng nghệ sĩ được hoan hô.

Họ tổ chức một buổi tiệc lớn để chúc mừng chiến thắng.

Vui làm sao, không phải chết ngay tắp lự.

Ca sĩ, diễn viên, vũ công, giáo viên thở phào.

Được đứng trên sân khấu, ấy là sống.

Paula sẽ không còn phải nén mình im lặng.

Cô còn có thể tổ chức những buổi diễn đơn.

Trong một nhà hát dành cho người Do Thái, với khán giả Do Thái.

Phiên bản văn hóa của ghetto.

Hệ thống này sẽ tiếp tục được vài năm.

Vì nó ngày càng bị bó buộc, kiểm soát, chèn ép.

Năm 1938, Kurt Singer tới Mỹ thăm em gái.

Trong lúc ông vắng mặt xảy ra sự kiện Đêm Thủy tinh[3].

Của cải Do Thái bị cướp phá, hàng chục vụ giết chóc diễn ra.

Người em gái van nài Kurt ở lại Mỹ.

Giờ chính là dịp may khó tin dành cho ông.

Ông có thể thoát khỏi tấn thảm kịch đã được báo trước.

Thậm chí ông còn được mời đảm nhiệm một vị trí ở trường đại học.

Nhưng không.

Ông muốn trở về quê hương.

Để cứu vớt những gì có thể cứu vớt, ông bảo thế.

Trở về châu Âu, ông dừng chân ở Rotterdam.

Đến lượt bạn bè nơi đây nài nỉ ông ở lại.

Dẫu sao,

hiệp hội văn hóa kia cũng đã bị giải tán.

Trở về nước Đức vào cái năm 1938 ấy có khác nào tự sát.

Ông chùn bước, rồi định cư ở Hà Lan.

Lại một lần nữa, ông cố gắng kháng cự bằng âm nhạc và nghệ thuật.

Ông tổ chức các buổi hòa nhạc.

Nhưng ở tận nơi này, gọng kìm cũng dần siết chặt.

Biết bao lần, ông hẳn đã có thể bỏ trốn.

Ông muốn được ở gần bằng hữu.

Thành trì hão huyền trước sự mong manh của những người khác.

Đó là một người thật kiên cường.

Những bức ảnh cho thấy rõ uy lực của ông, mái tóc hoang dại của ông.

Ông sẽ bị đày vào trại Terezín, vào năm 1942.

Chúng giam ông cùng các nghệ sĩ và giới tinh hoa.

Một trại có thể nói là kiểu mẫu.

Một ô cửa kính bày ra cho phái đoàn của Chữ thập đỏ.

Những quan khách mù lòa trước những gì bị giấu sau cảnh trí.

Họ được chuẩn bị cho những vở kịch, dấu hiệu cho thấy mọi chuyện đều ổn.

Singer thậm chí còn tiếp tục chơi nhạc.

Ông giơ cánh tay lên, bằng cây đũa của mình, chỉ huy dàn nhạc những kẻ sống sót.

Tháng này qua tháng khác, từng nhạc sĩ chìm lún trong lặng lẽ.

Rồi chết, không một nghi lễ.

Singer rốt cuộc chỉ huy hai nghệ sĩ vĩ cầm ốm yếu.

Ông tiếp tục khích lệ đến cùng tinh thần hai kẻ hấp hối.

Không ai tin vào điều đó nữa, trừ ông.

Tận đến cái ngày ông kiệt sức, mãi mãi, tháng Giêng năm 1944.

Chết trong khi chiến đấu.

3

Ta trở lại năm 1933.

Charlotte không còn tin chuyện hận thù có lẽ chỉ thoáng qua.

Đây không phải chuyện một vài kẻ cuồng tưởng, mà là chuyện của cả một dân tộc.

Một bầy thú khát vũ lực điều hành đất nước.

Hồi đầu tháng Tư xảy ra vụ tẩy chay hàng hóa của người Do Thái.

Em chứng kiến cuộc diễu hành trên phố, trò phá hoại các cửa hàng.

Ai mua đồ của người Do Thái thì là giống lợn, em đọc được người ta viết.

Người ta dằn giọng hô to những khẩu hiệu.

Bạn có hình dung được nỗi kinh sợ của Charlotte không?

Từng biện pháp sỉ nhục mới không ngừng được công bố.

Muốn đi học, phải có giấy khai sinh từ đời ông bà.

Nhiều nữ sinh nhận ra mình là hậu duệ Do Thái.

Trong chốc lát, các em bị đẩy vào hàng những kẻ bị trục xuất.

Thù nghịch.

Nhiều người mẹ cấm con gái giao du với người Do Thái.

Thế nếu chuyện đó lây nhiễm thì sao?

Những người khác phẫn nộ.

Phải đoàn kết lại và đấu tranh chống quân quốc xã, họ tuyên bố.

Nhưng nói ra điều đó thực là nguy hiểm.

Bởi vậy, tiếng nói cứ yếu ớt dần.

Rồi dứt hẳn.

Albert cố gắng an ủi con gái hết sức.

Nhưng chúng có tồn tại không, những lời nói làm dịu hận thù trong lòng kẻ khác?

Charlotte thu mình lại hơn nữa.

Em không ngừng đọc, mơ mộng ít đi.

Chính giai đoạn này hội họa bước vào cuộc đời em.

Niềm say mê với thời Phục hưng giúp em rời xa thời đại mình.

4

Mùa hè, ông bà Charlotte thường đi nghỉ.

Năm nay, họ đi một chuyến du lịch văn hóa dài ở Ý.

Họ muốn dẫn cô cháu ngoại theo.

Dù vẫn canh cánh âu lo về quá khứ, Albert và Paula không do dự.

Con bé sẽ hạnh phúc khi tránh xa vực thẳm này.

Với Charlotte, chuyến đi đó có vai trò nền tảng.

Ông bà ngoại em là tín đồ của các nền văn minh cổ đại.

Say mê mọi thứ trông như tàn tích.

Hai người đặc biệt cuồng xác ướp.

Cả hội họa nữa, tất nhiên.

Charlotte hoàn thiện kiến thức của mình.

Khám phá những chân trời mới.

Có khi đứng trước bức tranh nào đó, trái tim em đập rộn như đứng trước tình yêu.

Mùa hè năm 1933 ấy đã khai sinh ra Charlotte thật sự.

Trên hành trình của mọi nghệ sĩ, luôn có một điểm nhấn chính xác.

Đó là thời điểm tiếng nói riêng bắt đầu cất lên.

Sự dày đặc lan ra trong em, như máu loang trong nước.

Suốt chuyến viễn du, Charlotte hỏi nhiều về mẹ đẻ.

Ký ức về sự hiện diện của mẹ cứ phai dần theo tháng năm.

Nó giờ chỉ còn là những cảm giác và cảm xúc mơ hồ không chính xác.

Em đau khổ vì đã quên giọng mẹ, quên mùi mẹ.

Bà ngoại lảng tránh chủ đề, cái chủ đề quá đỗi đớn đau.

Charlotte hiểu ra rằng tốt nhất không nên hỏi gì.

Franziska vẫn tiếp tục hành trình riêng trong lặng lẽ.

Nguyên nhân cái chết của cô vẫn là bí mật với con gái.

Ông ngoại an ủi em bằng những tác phẩm.

Chúng đem lại cho ông một tinh thần lạc quan phi lý.

Châu Âu sẽ không lún sâu vào cơn điên cuồng giết chóc thêm lần nào nữa.

Trước các phế tích trong cuộc dạo chơi, ông bảo như vậy.

Sức mạnh của những nền văn minh cổ đại khiến người ta an lòng.

Ông bổ sung lý thuyết của mình bằng những cử chỉ mạnh mẽ lộn xộn.

Bà vợ, cái bóng vĩnh hằng của người chồng, hùa theo.

Trước đôi vợ chồng khác người này, Charlotte bật cười.

Họ có vẻ đã già.

Ông ngoại có bộ râu dài trắng toát, như những tông đồ.

Dù có chống gậy bước đi, trông ông cũng chẳng bớt phần tráng kiện.

Bà ngoại thì ngày càng gầy guộc.

Dáng bà vẫn thẳng, nhờ một phép mầu mà chỉ riêng bà biết bí quyết.

Không ngơi nghỉ, hai con người già cả lặn lội từng phòng triển lãm.

Và kẻ đòi nghỉ chân, lại chính là Charlotte.

Em kiệt sức bởi cái nhịp độ bị ép.

Ở bảo tàng nào, hai người già cũng muốn xem cho bằng hết mọi thứ.

Charlotte nghĩ bụng cái thói nạp văn hóa vô tội vạ này đôi khi chẳng ích gì.

Hẳn sẽ thú vị hơn nếu mình tha thiết với duy nhất một tác phẩm.

Trao cho nó độc quyền sự chú ý của ta.

Chẳng phải sẽ tốt hơn nếu ta tìm hiểu trọn vẹn một bức tranh?

Hơn là phân tán cái nhìn để rồi rốt cuộc lạc đi ánh mắt.

Em những muốn nhìn chăm chú vào đâu đó.

Không còn phải kiếm tìm thứ mình không thấy được.

Trở về Đức thật khổ.

5

Sau cả mùa hè ở giữa lòng những kỳ quan, thực tế giờ là một cuộc xâm lăng.

Cái thực tế mà ta cần nhìn thắng.

Ông bà ngoại Charlotte khi ấy bèn quyết định rời bỏ quê hương.

Họ đoan chắc sẽ không bao giờ trở lại.

Rằng cuộc ly hương của họ sẽ là vĩnh viễn.

Trong một kỳ lưu lại Tây Ban Nha, họ đã gặp một phụ nữ người Mỹ.

Ottilie Moore, gốc Đức, mới góa chồng ít lâu.

Và vì thế mà được hưởng một gia tài kếch xù.

Bà nắm trong tay một điền sản rộng lớn ở miền Nam nước Pháp.

Nơi bà đón tiếp đủ loại người tị nạn, nhất là trẻ con.

Khi tới Berlin, bà đã thấy cảnh bạo lực.

Bà đề nghị với ông bà ngoại Charlotte được đón tiếp họ.

Không hạn chế thời gian, bà bổ sung.

Bà rất mến vốn hiểu biết và tính cách dí dỏm của họ.

Đến nhà bà, họ sẽ tránh được tai ương sắp tới.

Sau thời gian dài ngần ngại, họ nhận lời.

Đến Villefranche-sur-Mer, cái xứ như một khoảnh thiên đường.

Với một khu vườn tuyệt đẹp, trồng cả cây trái ngoại lai.

Ở đó có ô liu, cọ, bách.

Ottilie là một phụ nữ vui tính, luôn tươi cười, có chút bốc đồng.

Charlotte ở lại Berlin, với cha và Paula.

Em lại tới trường, nơi những trò hạ nhục không ngừng tiếp diễn.

Cho đến khi một đạo luật ra đời, cấm em học tiếp.

Một năm trước kỳ thi tú tài, em phải từ bỏ.

Em bị đuổi với phiếu học bạ có ghi hạnh kiểm tốt.

Cùng với Paula, Charlotte sống kín đáo trong nhà.

Họ chẳng hiểu nhau nữa, chứ đừng nói chuyện nâng đỡ nhau.

Charlotte bắt mẹ kế phải trả giá vì đã khiến em bị ruồng rẫy khỏi thế giới.

Đó là con người duy nhất em có thể hét lên chống đối.

Có những ngày trôi qua yên bình.

Họ nói với nhau về tương lai.

Charlotte vẽ tranh nhiều hơn, mơ ước được vào trường Mỹ thuật.

Đôi khi em còn đi bộ tới tận trước của Học viện.

Ngắm những sinh viên tan học với giá vẽ trên tay.

Rồi, em ngẩng đầu lên.

Một lá cờ quốc xã phấp phới bay trên đỉnh tòa nhà.

Cha em bảo chuyện vào Học viện khá phức tạp.

Họ chỉ nhận một số rất ít người Do Thái, khoảng 1%.

Anh động viên con nên đăng ký vào một trường thiết kế.

Ở đó, người Semit được dung thứ.

Và dẫu sao đó cũng là nghệ thuật.

Em có thể sáng tạo trang phục.

Một cách miễn cưỡng, em đồng ý.

Suy cho cùng, em đã từ bỏ quyết định sẽ sống cuộc đời như thế nào.

Em chỉ còn ở đây có một ngày, ngơ ngẩn.

Nhưng những giờ phút cuối cùng ấy càng củng cố thiên hướng của em.

Em muốn vẽ.

Những bức tranh đầu tiên đầy hứa hẹn, thật sự thế.

Albert quyết định cho con đi học các khóa đặc biệt.

Một chương trình đào tạo chất lượng, đó mới là cốt yếu, anh bảo.

Phải, đó là điều cốt yếu cho tương lai.

6

Các buổi học đúng là thảm họa.

Bà giáo dường như cho rằng hội họa đã dừng lại từ năm 1650.

Đó là một phụ nữ bó chặt mình trong bộ đồ may đo màu be muôn thuở.

Cặp kính dày hơn đít chai khiến mụ không khác gì một con éch.

Charlotte cố gắng thực thi ngoan ngoãn.

Dù gì đây cũng là một sự hy sinh tài chính từ phía cha.

Nhưng nỗi chán nản vô biên vô tận.

Mụ ếch yêu cầu vẽ một cây xương rồng.

Nhiều lần, mụ thẳng tay xóa tranh của Charlotte.

Số gai trên thân cây không đúng!

Đây đâu phải hội họa, đây là nhiếp ảnh.

Nhiều tuần liền, Charlotte phải luyện vẽ tĩnh vật.

Trong tiếng Đức, tĩnh vật được gọi là Stilleben: sự sống lặng thinh.

Sự sống lặng thinh, cách nói này thật hợp với Charlotte.

Charlotte không thể diễn tả điều em cảm thấy.

Tuy nhiên, tranh em vẽ có tiến bộ.

Em tìm ra con đường giữa chủ nghĩa hàn lâm được học và những gì hiện đại.

Em mê mệt Van Gogh, khám phá Chagall.

Em sùng bái Emil Nolde, khi vừa đọc được câu nói này: “Tôi thích một bức tranh có cái vẻ chính nó tự vẽ nó.”

Còn Munch nữa, tất nhiên, và cả Kokoschka và Beckmann.

Không còn gì đáng kể ngoài hội họa, nay đã thành một ám ảnh.

Bằng mọi giá em phải thử thi vào trường Mỹ thuật.

Em kiên trì chuẩn bị.

Con quỷ lớn dần trong em.

Albert và Paula cho rằng niềm đam mê này có gì đó đáng lo.

Nhưng cũng là một sự hân hoan, ngược lại.

Charlotte, vốn cảm thấy lạc lối biết bao, giờ đã tìm thấy đường đi riêng của mình.

Cuối cùng em cũng đến nộp hồ sơ ở trường Mỹ thuật.

Giáo sư Ludwig Bartning ấn tượng với phong cách của em.

Ông linh cảm ở thí sinh này một tiềm năng mạnh mẽ.

Ông muốn em đỗ vào Học viện.

Nhưng rất ít thí sinh Do Thái được nhận.

Chỉ một điểm cộng duy nhất: cha em là cựu chiến binh.

Đây đó trong suy đồi vẫn còn vài chỗ dễ thở.

Rốt cuộc, chưa có gì được quyết định.

Phải trình hồ sơ của em lên hội đồng.

Ludwig rất muốn gặp nữ nghệ sĩ trẻ.

Ông vốn là người nhân từ, đấu tranh chống những điều luật phân biệt chủng tộc.

Charlotte sẽ là học trò được ông đỡ đầu.

Phải chăng ông thấy trong em điều gì mà bản thân ông không có?

Ông, người vẽ hoa.

Những bông hoa thanh nhã.

Nhưng vẫn toát ra lý tính.

Ngày họp hội đồng tuyển sinh, mọi thứ căng như dây đàn.

Tài năng của Charlotte quá rõ ràng.

Nhưng không có chuyện em được vào ngôi trường này.

Làm như thế quá mạo hiểm.

Mạo hiểm ở chỗ nào? Bartning bực bội.

Nó có thể trở thành mối đe dọa đối với đám trẻ Aryan.

Con bé Do Thái đó quá quyến rũ, quá tai hại.

Bartning nói rằng ông đã gặp Charlotte.

Ông đảm bảo em sẽ không gây ra bất cứ mối nguy nào cho các sinh viên.

Và ông nhấn mạnh: em thậm chí còn là người khép kín.

Cứ như vậy người ta phân tích mối đe dọa tiềm tàng trong con người Charlotte.

Không một khắc nào nhắc đến tài năng của em.

Sự kiên trì của Ludwig Bartning rốt cuộc đã chiến thắng.

Đó là sự kiện có một không hai.

Charlotte Salomon, tứ phía bài bác, được nhận vào trường.

Em sẽ theo học ở Học viện Mỹ thuật Berlin.

7

Hạnh phúc vô song, Charlotte say mê học hành.

Các giáo sư đánh giá rất cao tính nghiêm cẩn, khả năng sáng tạo của cô.

Đôi khi họ cũng phàn nàn cô kiệm lời quá mức.

Cần phải biết họ muốn gì.

Cô được yêu cầu phải kín đáo, tránh nói chuyện với người khác.

Tuy nhiên, cô đã kết thân với một người bạn gái.

Barbara, cô bạn tóc vàng xinh đẹp, người Aryan thuần chủng.

Mình xinh đẹp quá, heil Hitler[4]! Barbara nói.

Chiều đến, hai cô bạn thích đi về cùng nhau.

Charlotte lắng nghe những tâm tình của bạn.

Bạn kể với cô về anh chàng người yêu.

Cuộc sống của bạn dường như thật tuyệt vời.

Giá mà Charlotte có được một phần của Barbara.

Ở trường Mỹ thuật, tự do nghệ thuật dần dần bị thu hẹp.

Các giáo viên phải chịu những yêu cầu khắt khe hơn.

Quân quốc xã quyết định giám sát từng nét cọ.

Đôi khi quân lính tràn vào sảnh.

Chúng ở đó, hít mùi của tàn suy.

Rất đơn giản, phải thủ tiêu nghệ thuật hiện đại.

Sao người ta còn dám vẽ gì khác ngoài những thôn nữ tóc vàng?

Phải vinh danh những vận động viên, tôn xưng sức mạnh và sự tráng kiện.

Chứ chắc chắn không phải những thân thể tàn tạ, vặn xoắn, tơi tả của Beckmann.

Cái thứ nghệ sĩ kinh tởm, kết tinh của nghệ thuật suy đồi)[5].

Beckmann, tài năng người Đức, quyết định rời bỏ quê hương vào năm 1937.

Ngay sau khi nghe thấy bài diễn văn của Hitler Munich.

Nhân dịp khai trương Nhà Nghệ thuật Đức: “Trước khi chủ nghĩa quốc xã lên cầm quyền… Ở Đức chỉ có Nghệ thuật hiện đại mạo xưng.

Mỗi năm một thứ Nghệ thuật hiện đại mới!

Chúng ta, chúng ta muốn một nền nghệ thuật Đức với giá trị vĩnh cửu!

Nghệ thuật không phải thứ được tạo dựng dựa trên thời gian, một thời kỳ, một phong cách, một niên đại nào đó.

Mà chỉ dựa duy nhất trên một dân tộc!

Vậy các người đang sáng tạo gì?

Những kẻ què cụt và những tên đầu.

Những ả đàn bà khiến người ta lợm giọng.

Những gã đàn ông trông giống thú hơn giống người.

Những đứa trẻ mà, nếu tồn tại những kẻ hao hao như vậy… Sẽ lập tức bị coi là một sự trừng phạt của thánh thần!” Được định nghĩa như vậy, nghệ thuật suy đồi nằm giữa một cuộc hồi tưởng lớn.

Đây là chuyện chỉ ra điều gì bị cấm yêu.

Cần phải “đào tạo” con mắt, “dạy dỗ” đội quân thẩm mỹ.

Và nhất là: chỉ mặt những thủ phạm gây ra sự suy đồi.

Người ta dành vị trí danh dự cho Marc Chagall, Max Ernst hay Otto Dix.

Có cả đám đông những kẻ thù ghét lũ Do Thái nghệ sĩ.

Sau những cuốn sách bị đốt bỏ, những bức tranh bị khạc nhổ.

Giữa các danh tác, chúng bày ra những bức vẽ nguệch ngoạc của trẻ con.

Hay tranh của những kẻ khuyết tật thần kinh.

Màn sắp đặt cho cuộc hành quyết nghệ thuật hiện đại được bày ra như vậy.

8

Charlotte chọn đứng về phe những nghệ sĩ bị khinh miệt.

Cô hứng thú với những bước tiến triển của hội họa, với những lý thuyết mới nhất.

Cô sở hữu nhiều sách của nhà lịch sử nghệ thuật Aby Warburg[6].

Khi phát hiện ra thông tin này, tôi thấy dường như mọi thứ quá hiển nhiên.

Trước khi biết tới Charlotte, tôi đã mê say Aby Warburg.

Năm 1998, tôi đã đọc trên tờ Giải phóng một bài báo: “Warburg, chiến dịch giải cứu…”

Nhà báo Robert Maggiori nhắc đến một tủ sách huyền bí.

Từ tủ sách khiến tôi khựng lại.

Tôi đang đi tìm một tủ sách, thứ luôn bám riết tôi từ muôn thuở.

Đó là một ảo ảnh thời thơ trẻ, có sức ám ảnh.

Liệu nó đến từ một tiền kiếp?

Có gì đó trong cái tên này thu hút tôi, Aby Warburg.

Vậy là, tôi đọc mọi thứ về nhân vật lạ lùng này.

Người thừa kế giàu có, con cả trong nhà, ông chuyển lại toàn bộ tài sản cho các em trai.

Chỉ với điều kiện họ phải mua cho ông mọi cuốn sách ông yêu cầu.

Aby Warburg bởi vậy là khởi nguồn của một quỹ tàng thư phi thường.

Ông nắm được các lý thuyết về sắp xếp sách.

Đặc biệt là lý thuyết hàng xóm tốt.

Cuốn sách ta đang tìm không nhất thiết là cuốn sách ta phải đọc.

Phải xem những cuốn gần kề nó.

Ông bỏ ra hàng giờ lang thang giữa những cuốn sách, trong niềm hạnh phúc mê ly.

Ở ranh giới của tỉnh mê, ông nói chuyện cả với đám bươm bướm.

Và ông sẽ nhập viện nhiều lần.

Khi ấy ông mời đủ mọi bác sĩ tới.

Và cố chứng minh với họ là ông không điên.

Nếu tôi chứng minh được, thì ông phải thả tôi ra!

Sau khi ông mất, vào năm 1929, tác phẩm của ông được trường tồn nhờ các môn đệ.

Ở hàng đầu trong số ấy là Ernst Cassirer.

Linh cảm được mối nguy hiểm, họ quyết định cứu tủ sách đó.

Họ cho chuyển nó tới Luân Đôn vào năm 1933 (những cuốn sách chạy trốn chủ nghĩa quốc xã).

Đến giờ nó vẫn còn, ở Woburn Square.

Tôi thường xuyên ghé qua.

Tháng Bảy năm 2004, tôi nhận học bổng cho một chuyến đi sáng tác.

Chương trình đó được gọi là nhiệm vụ Stendhal.

Tôi phải đến Hambourg, thăm ngôi nhà tuổi thơ của Warburg.

Tôi muốn viết một cuốn sách về ông, dĩ nhiên là vậy.

Nhưng cũng muốn so sánh nỗi bối rối trong tôi với thực tại.

Vì tôi không ngừng nghĩ tới ông.

Con người ông, thời đại ông sống, câu chuyện về một tủ sách lưu vong.

Tôi đã đi, tin rằng sắp được soi sáng.

Nhưng chẳng có gì xảy ra.

Thật ra, tôi chờ đợi gì chứ?

Tôi thậm chí không biết mình tới đó tìm kiếm điều gì.

Càng lúc, nước Đức càng thu hút tôi.

Tôi bị tiếng Đức ám ảnh.

Tôi nghe những lied[7] do Kathleen Ferrier ca.

Trong nhiều tiểu thuyết của tôi, các nhân vật nói tiếng

Đức.

Nhiều nữ chính giảng dạy hoặc dịch sách từ ngôn ngữ này.

Tôi bơi giữa cái trực cảm mù mờ ấy.

Mọi nghệ sĩ tôi yêu thích đều gốc Đức.

Và có thể nói, cả các nhà thiết kế.

Tôi bắt đầu yêu thích những văn phòng của thời kỳ Bauhaus.

Tôi đến cửa hàng Conran Shop chỉ để nhìn ngắm chúng.

Tôi mở các ngăn kéo, như người khác thử giày.

Và Berlin, tình yêu với Berlin chớm nở trong tôi.

Tôi ngồi hàng giờ ở hiên một quán cà phê, cạnh quảng trường Savignyplatz.

Hoặc lật xem các sách nghệ thuật trong những hiệu sách ở khu phố này.

Có người bảo sở thích của tôi thời thượng.

Cái đó đúng, mọi người đều đang thích Berlin.

Quanh tôi toàn người muốn đến Berlin sống.

Nhưng tôi không thấy mình thời thượng.

Ngược lại, tôi già cũ và lỗi mốt.

Rồi, tôi phát hiện ra tác phẩm của Charlotte.

Nhờ một sự tình cờ lớn lao.

Khi ấy tôi vẫn chưa biết mình định xem gì.

Tôi có hẹn ăn trưa với một chị bạn làm trong một bảo tàng.

Chị ấy bảo tôi: cậu nhất định phải đi xem triển lãm này.

Đó là tất cả những gì chị ấy nói.

Cũng có thể chị ấy còn bảo: hẳn cậu sẽ thích nó.

Nhưng tôi không chắc.

Tuyệt không có lấy một chủ ý.

Chị ấy dẫn tôi đến phòng triển lãm.

Thật đột ngột.

Cái cảm giác cuối cùng cũng thấy thứ mình đang kiếm tìm.

Màn tháo nút bất ngờ cho những gì hấp dẫn tôi.

Những bước chân lang thang đã đưa tôi đến đúng chỗ.

Tôi biết điều đó ngay giây phút phát hiện ra Cuộc đời? hay Sân khấu?

Tất cả những gì tôi từng yêu.

Tất cả những gì từng khiến tôi bối rối nhiều năm qua.

Warburg và hội họa.

Những nhà văn Đức.

Âm nhạc và mộng tưởng.

Tuyệt vọng và điên rồ.

Mọi thứ đều ở đây.

Trong sự sáng rõ của những sắc màu sống động.

Mối đồng cảm đột ngột với một ai đó.

Cái cảm giác lạ lùng như đã đến nơi này.

Tôi có được tất cả điều đó với tác phẩm của Charlotte.

Chúng quen thuộc với tôi dù tôi chỉ vừa khám phá ra.

Chị bạn đứng bên cạnh đã hỏi tôi: sao, cậu thích chứ? Tôi đã không thể trả lời.

Cảm xúc bóp nghẹn tôi.

Hẳn chị ấy đã nghĩ tôi chẳng hứng thú.

Trong khi.

Tôi không biết nữa.

Tôi không biết phải diễn tả điều mình cảm thấy ra sao.

Cách đây ít lâu, tôi đọc được một văn bản của Jonathan Safran Foer[8].

Tôi không thật sự biết tác giả này.

Nhưng tôi có một chút thiện cảm hơi ngốc nghếch dành cho anh.

Vì đôi khi chúng tôi cứ dính lấy các giá sách.

Tự tạo ra những mối liên hệ khả dĩ.

Một phiên bản khác của lý thuyết hàng xóm tốt.

Anh kể lại cú sốc của mình khi phát hiện ra Charlotte.

Là ở Amsterdam.

Tình cờ đụng phải bà, cả anh cũng vậy.

Anh gợi nhắc cuộc hẹn quan trọng mà anh phải tới hôm đó.

Cái cuộc hẹn giờ đã hoàn toàn bốc hơi khỏi trí nhớ anh.

Tôi cũng đã hoàn hồn trong trạng thái tinh thần y hệt.

Chẳng còn gì quan trọng nữa.

Cái cảm giác “bị nhập” ấy quá đỗi hiếm hoi.

Tôi đang ở trong một đất nước bị chiếm đóng.

Nhiều ngày qua đi mà cảm giác ấy vẫn không hề phai lat.

Suốt nhiều năm, tôi ghi chép.

Tôi không ngừng xem đi xem lại tác phẩm của bà.

Tôi đã trích dẫn hoặc nhắc đến Charlotte trong nhiều tiểu thuyết của mình.

Tôi đã thử viết cuốn sách này rất nhiều lần.

Nhưng viết thế nào?

Tôi phải có mặt ư?

Tôi phải tiểu thuyết hóa câu chuyện của bà ư? Nỗi ám ảnh trong tôi nên mang hình thức nào? Tôi bắt đầu, cố gắng, rồi bỏ cuộc.

Tôi không tài nào viết nổi hai câu liên tiếp.

Tôi cảm thấy phải dừng lại ở mỗi dấu chấm câu.

Bất khả tiến lên.

Đó là một cảm giác thể chất, một sự tức thở.

Tôi thấy nỗi bức bách phải xuống dòng để hít thở.

Vậy là tôi hiểu ra mình phải viết nó như thế này.

PHẦN THỨ TƯ

1

Lúc này xảy tới một sự kiện quan trọng trong đời Charlotte.

Sự kiện ấy, là một người đàn ông.

Thật không biết phải gọi Alfred Wolfsohn[9] là đẹp hay xấu.

Có những hình thể tựa một câu hỏi không lời đáp.

Chỉ biết ta không sao dứt nổi ánh mắt khỏi họ.

Khi gã ở đó, ta chỉ còn thấy gã.

Lúc tôi đi tìm gã để miêu tả, gã đang rảo bước.

Mồ hôi đầm đìa, gã bươn bả khắp Berlin.

Gã phải chăm lo cho người mẹ ốm bệnh, cô em gái không có khả năng lao động.

Nhưng kiếm tiền ở đâu bây giờ?

Là thầy giáo thanh nhạc đấy, nhưng gã chẳng còn quyền hành nghề ở bất cứ đâu.

Gã chỉ còn Kulturbund.

Tổ chức tương trợ do Kurt Singer sáng lập.

Đó là người duy nhất có thể giúp gã.

Rốt cuộc, gã cũng tới được văn phòng của Singer, vẫn trễ như mọi khi.

Ấp úng vài lời xin lỗi không thể hiểu.

Hai cánh tay khua khoắng rối rít.

Hai cánh tay lọt thỏm trong chiếc măng tô quá cỡ.

Dù sự xuất hiện này khá kỳ khôi, Singer vẫn không cười.

Vì Alfred là một nhân vật lỗi lạc.

Gã kỳ cục và đồng bóng, nhưng tài năng vô song.

Gã đã phát triển nhiều lý thuyết mới về kỹ thuật hát.

Phải đi tìm giọng hát ở tận sâu trong mỗi con người.

Những em bé sơ sinh làm cách nào khóc được lâu đến thế? Mà dây thanh quản chẳng tổn hại gì.

Phải lần lại ngọn nguồn sức mạnh đó.

Một chuyến ngụp sâu điên rồ kiếm tìm thứ ẩn sâu trong chúng ta.

Tất cả hẳn đều có mối liên hệ với cái chết.

Alfred rất có sức hút, ai cũng muốn giúp gã, thậm chí muốn cứu vớt gã.

Kurt suy ngẫm, rồi mơ hồ thấy một giải pháp.

Nữ danh ca Paula Salomon không còn thầy hướng dẫn.

Giáo viên lâu năm theo dạy chị vừa bỏ cuộc.

Dù không muốn, ông ấy đã phải tạm dừng hợp tác.

Chẳng đặng đừng.

Ông ấy bị đe dọa, nếu còn tiếp tục làm việc với một người Do Thái.

Buổi lên lớp cuối cùng như một vết bỏng nóng giãy.

Họ chia tay nhau trên thềm, trong lặng im.

Vài ngày sau, có người bấm chuông cửa.

Hẳn đó là thầy giáo được Kurt Singer cử tới.

Đúng vậy, được một lần gã đúng giờ.

Paula mở cửa, ra dấu mời gã vào.

Còn chưa cởi áo khoác, gã đã nói: thật vinh dự.

Thậm chí trước cả khi kịp cất lời chào.

Một lời khen làm vui lòng Paula

Những lời ngợi ca cứ dần dần khan hiếm.

Chị hầu như không còn hát công khai nữa.

Có kẻ đã tước mất của chị quyền được công chúng vỗ tay tán thưởng.

Nhưng phải tiếp tục luyện giọng.

Vì Paula sẽ trở lại, chắc chắn.

Afred bước thẳng tới chiếc dương cầm.

Gã đi trước Paula, tự nhiên như ở nhà.

Lướt tay trên mặt đàn, và chỉ khi ấy gã mới cởi măng tô.

Ngoảnh sang phía nữ chủ nhà, và nhìn thẳng vào mắt chị.

Sau thoáng im lặng, gã chìm vào một màn độc thoại.

Cô phải mướn tôi, việc đó là cần thiết.

So với hồi khởi đầu sự nghiệp, giờ cô đã hát hay hơn.

Lối mòn thành công tất khiến cô ngủ quên.

Đĩa hát mới nhất của cô nghe máy móc phát sợ.

Tôi có thể nói thẳng với cô, là nó vô hồn.

Cô là ca sĩ lớn, nhưng như thế chưa đủ.

Tôi sẽ biến cô thành nữ danh ca vĩ đại nhất thế giới.

Phương pháp của tôi có tính cách mạng, rồi cô sẽ thấy.

À mà, cô sẽ nghe thấy.

Gã cứ thao thao một lúc lâu, trước một Paula sững sờ.

Sao gã dám?

Sao gã có thể xổ ra chừng ấy điều khăng khăng? Nhưng, gã không hẳn nói sai.

Paula cảm thấy mối liên hệ của chị với âm nhạc đã trở nên vừa phải.

Chuyện gì đã xảy ra?

Có phải vì tình hình chính trị?

Hay vì thành công đã khiến tất cả mê muội?

Trong khi người đàn ông này mới được coi là kẻ cần được giúp đỡ, chị hoang mang.

Chưa ai từng ném thẳng vào mặt chị chừng ấy sự thật suốt bao nhiêu năm qua.

Alfred đã quá mạo hiểm.

Gã rõ ràng đang cần một chỗ làm.

Nói thẳng vào mặt chị như vậy, rõ là quá trớn.

Chị có thể đuổi gã tức khắc.

Gã là ai mà tự cho mình quyền phán xét chị như vậy? Vừa đi khắp phòng khách, gã vừa tiếp tục nói.

Hai tay chắp sau lưng.

Gã sẽ không ngừng nói?

Paula muốn chen ngang, bảo: tôi hiểu điều anh nói.

Chị những muốn, nhưng không thể.

Cứ như thể Alfred đang buông ra hàng thế kỷ câu từ.

Gã tha thiết với cái sứ mệnh còn chưa được giao phó.

Paula hiểu mình không cần phải vòng vèo.

Người đàn ông này, dù rất vụng về, muốn tốt cho chị.

Không khao khát gì hơn được truyền dạy cho chị niềm tin của bản thân.

Chị giơ tay ra dấu gã có thể ngừng nói được rồi.

Chẳng ích gì, gã vẫn nói, và nói.

Paula không hiểu được hết những gì gã huyên thuyên.

Dường như chúng ta đang ở trong một giai thoại về Bach.

Rốt cuộc, gã thấy bàn tay giơ lên.

Khi ấy, gã ngừng lời, đột ngột.

Paula cảm thấy kiệt sức vì những gì đã nghe.

Tuy nhiên, chị đã kịp hoàn hồn để nói: anh hãy bắt đầu vào sáng mai.

Tôi đợi anh lúc mười giờ.

2

Từ ấy khởi đầu một mối quan hệ khác thường.

Sáng sáng, họ gặp nhau bên dương cầm.

Trong thời gian đó, Albert chăm sóc bệnh nhân.

Còn Charlotte vẽ mình.

Ở trường Mỹ thuật, cô học tranh tự họa.

Giờ thì Alfred là một nguồn giải trí đích thực đối với Paula.

Gã quyến rũ, lập dị, uyên bác đến không ngờ.

Họ nói chuyện suốt hàng giờ.

Ông thầy dạy hát bị ám ảnh với huyền thoại về Orpheus.

Vả lại, gã cũng đang viết một cuốn sách về chủ đề này.

Gã không ngừng nghĩ đến sự lướt qua của bóng tối.

Người ta bước ra khỏi hỗn loạn bằng cách nào? Để hiểu thấu nỗi ám ảnh của gã, phải lần ngược về quá khứ.

Chưa tròn mười tám, gã đã ra chiến trường.

Gã muốn trốn chạy, muốn biến mất, nhưng không thể.

Hồi ấy một đời người là một đời chiến đấu.

Con người ấy đã chạm trán điều tệ hại nhất.

Gã gặp nỗi sợ.

Đứng giữa biển sương mù, không được phép quay đầu.

Mọi kẻ đào ngũ đều bị bắn bỏ.

Những đám mây và thấp.

Đất cày phả ra mùi thi thể phân hủy.

Phong cảnh chỉ là một bức tranh sầu não mênh mông.

Cũng như Otto Dix, Alfred nghĩ đó là tác phẩm của quỷ dữ[10].

Một cuộc tập kích đã thảm sát cả trung đoàn.

Khắp chung quanh, gã thấy những thi thể bị hành quyết.

Hẳn là chính gã đã chết.

Tuy nhiên, có gì đó tiếp tục đập trong gã.

Đó chắc chắn là trái tim ẩn sâu trong cơ thể.

Gã thấy đau ở hai tai.

Vụ nổ làm gã bị thủng hai màng nhĩ.

Nhưng dường như gã loáng thoáng nghe thấy tiếng gọi.

Hay một tiếng ran.

Alfred mở mắt, vậy là gã còn sống.

Gã thấy cậu lính đang chết dần bên cạnh.

Khẩn nài gã giúp.

Đúng lúc ấy, Alfred nhận ra có người tới.

Vài lính Pháp đang tiến về phía họ.

Chắc là để truy tìm những kẻ sống sót hòng kết liễu.

Gã không thể giúp ai khác.

Gã không thể.

Không thể.

Gã phải bỏ mặc cậu ấy thôi.

Bị dâng cho cái chết chắc chắn.

Alfred rúc xuống dưới một xác chết.

Và nín thở.

Gã đã nằm như thế bao lâu?

Không ai biết.

Một đội lính tuần rốt cuộc đã cứu những người bị thương.

Alfred không còn nhớ gì nữa.

Được hồi hương về Berlin, gã thậm chí còn không nhận ra mẹ mình.

Gã cứ như vậy suốt một năm trời.

Năm 1919 không tồn tại đối với gã.

Gã không nói được nữa, những ngày dài lê thê trong trại điều dưỡng.

Cùng những đồng đội chung cuộc đời bị phá nát.

Từng tháng ngày trôi, và phải bỏ địa ngục lại phía sau.

Nhất là đừng ngoảnh đầu lại, như chàng Orpheus.

Ở giữa bóng tối khi ấy phát ra một giai điệu.

Ban đầu còn khó nhận ra.

Đó là giọng nói của gã tái sinh.

Gã cất giọng khe khẽ hát.

Chưa bao giờ âm nhạc và sự sống lại gắn liền với nhau

đến thế.

Alfred đã bước vào ca hát như vậy: để sống sót.

Như người ta lao xuống nước để chết.

3

Ở bên Alfred, Paula tự thấy mình tiến bộ.

Chị hoàn toàn phó mặc để gã dẫn dắt.

Và đôi khi, ngược đãi.

Gã có thể cắt ngang chị khi đang giữa một lied.

Thóa mạ chị vì một lần lỗi nhịp.

Những lúc ấy chị bật cười.

Gã thực thi nhiệm vụ bằng cả trái tim.

Làm sao định nghĩa được điều gã đang cảm thấy? Có thể nói rằng gã cảm nhận thay chị.

Có gì đó ghim gã lại đây.

Thật ra, gã đã yêu.

Gã đã viết vài lá thư bỏng cháy cho Paula.

Thôi nào, đừng nghĩ tới chuyện đó nữa.

Anh muốn ở bên tôi, nhưng anh không yêu tôi.

Có thể chị đã sai.

Đơn giản là Alfred hạnh phúc khi cảm nhận được trái tim mình đang đập.

Ngày hôm đó, Charlotte đi học về sớm hơn thường lệ.

Cô muốn gặp ông thầy dạy hát trứ danh.

Cả thầy và trò đều không nghe tiếng cô về.

Paula đang phát ra những tiếng hét kỳ cục, trước mặt là một Alfred kích động.

Gã giơ cả hai tay lên, như muốn chạm tới trần nhà.

Charlotte bàng hoàng.

Nữa đi, nữa đi, nữa đi! Alfred gầm lên.

Tiếng hét chói tai đến mức gần như không chịu thấu.

Charlotte lấy hai tay bịt tai.

Cô không dám lộ diện, cũng không ra hiệu về sự có mặt của mình.

Nhưng Paula đột ngột nhìn thấy cô, và ngừng hét.

À, đây là Lotte nhà tôi.

Lại đây cưng.

Lại gần đây, để ta giới thiệu với con thầy Wolfsohn.

Alfred, cứ để con bé gọi tôi là Alfred, xem nào.

Charlotte từ từ bước lại.

Khẽ khàng như thể cô không hề tiến tới.

4

Buổi học kết thúc, Alfred bước vào phòng Charlotte.

Cô đang vẽ bên bàn, nhưng khựng lại khi vị khách bước vào.

Gã quan sát tỉ mỉ từng chi tiết trong căn phòng.

Vậy là, cháu học ở trường Mỹ thuật?

Vâng.

Vâng: đó là từ đầu tiên cô nói ra với người đàn ông này.

Alfred bắt đầu hỏi cô rất nhiều.

Cô yêu thích những họa sĩ nào nhất?

Cô yêu thích màu nào nhất?

Cô có thích thời Phục hưng không?

Cô có ủng hộ những “kẻ suy đồi”?

Cô có hay đi xem phim không?

Gã liến thoắng, những từ ngữ tới tấp xổ ra.

Charlotte, lạc lối, lẫn lộn các câu trả lời.

Cô đáp “tím hoa cà” khi bị hỏi đã xem Metropolis[11] chưa.

Paula cũng vào phòng Charlotte.

Wolfsohn thân mến, hãy để đứa trẻ này được yên.

Tôi yêu nó như con gái ruột, anh đừng làm con bé khó chịu đấy nhé.

Ông ấy đâu có làm phiền con, Charlotte đáp.

Chẳng mấy khi cô phản ứng như vậy.

Thông thường, cô mặc kệ cho những thế giới ngập ngừng lướt qua.

Giữa những suy nghĩ và lời lẽ của mình.

Paula ngạc nhiên.

Chị ghen ư?

Không, chị không có lòng yêu Alfred.

Ngược lại, rõ là gã quan tâm tới Charlotte.

Con bé chẳng gặp gỡ mấy người.

Con bé khép mình trong thế giới tranh vẽ, gần như kính cẩn.

Thế nên Paula rời khỏi đó, để mặc hai người.

Alfred xem kỹ từng bức phác họa của Charlotte.

Cô cảm thấy nỗi sợ dần xâm chiếm.

Người cô run lên, nhưng là từ bên trong.

Cháu có tài năng trên mức trung bình.

Một lời khen có vẻ hơi yếu ớt.

Nhưng Charlotte lại coi đó như một lời khuyến khích.

Người đàn ông này bước vào phòng cô, và gã chăm chú.

Khi ấy, một bức tranh lọt vào mắt ông thầy dạy hát.

Ở đây cháu vẽ gì?

Cái đó được lấy cảm hứng từ một bài thơ của Matthias Claudius[12].

À mà, trong cuốn nhạc kịch của Schubert.

Tôi minh họa cho Thiếu nữ và thần Chết.

Alfred có vẻ bối rối.

Trước khi buông lời: thiếu nữ và thần chết, chính là hai chúng ta.

Charlotte khe khẽ phát âm từng lời của Thiếu nữ:

Hãy cút đi! Than ôi! Hãy cút đi!

Hãy tránh xa ta, bộ xương hung ác.

Ta đương tuổi trẻ, hãy để ta yên.

Đừng chạm vào ta.

Và Alfred đáp lại bằng lời của thần Chết:

Hãy đưa ta bàn tay của em, đôi tay mềm đẹp đẽ.

Ta là bạn, đâu phải đến để trừng phạt em.

Can đảm lên, ta đâu có bạo tàn.

Em sẽ ngủ trong tay ta êm ái.

Họ cứ yên lặng như thế một lúc.

Rồi, không nói thêm lời nào, Alfred rời khỏi căn phòng.

Charlotte nhỏm dậy đi đến bên cửa sổ.

Một phút sau, cô nhìn thấy ông thầy bước ra phố.

Gã có ngoảnh lại nhìn cô không?

Không, cái ý nghĩ sao mà phi lý.

Gã hẳn đã quên.

Gã bước vào, cứ thế, để chào hỏi.

Một câu hỏi xã giao.

Cái cách gã ngắm tranh cô vẽ, cũng là xã giao ư? Một khoảnh khắc thuần túy vì phép lịch sự.

Nhưng, gã có vẻ chân thành.

Cô không biết, cô không biết là thế nào nữa.

Từ cửa sổ phòng mình, cô nhìn gã đi xa dần trên phố.

Không ngoảnh đầu lại, hình bóng gã nhỏ dần.

Cô cố gắng dõi mắt theo, cho đến khi không thể.

Lúc bước đi, đầu gã hơi lắc lư.

Cứ như đang tự trò chuyện với chính mình.

5

Lúc tan trường, Charlotte bước rõ nhanh.

Barbara cố giữ cô lại, nhưng không thành.

Còn lại một mình nên cô bạn thấy buồn.

Thường thì Charlotte rất biết lắng nghe.

Đôi tai Charlotte là chiếc giếng hoàn hảo cất giấu những điều tâm sự.

Cô kế với Charlotte nhiều câu chuyện, và nụ hôn đã trao cho Klaus.

Nhưng cô cảm thấy có gì đó khác lạ.

Dù cuộc sống của Charlotte có vẻ buồn thảm, cô vẫn thấy thèm muốn.

Ở Charlotte có một sức mạnh khiến người ta xúc động.

Phải chăng đó là phép mầu của những người khép kín?

Hay là năng lực buồn bã toát ra từ những kẻ bị loại trừ? Barbara có tất cả, trừ những gì là Charlotte.

Vậy là, cô bám riết theo bạn.

Nhưng Charlotte đã ở mãi xa.

Cứ có dịp, Charlotte lại gắng chạm mặt Alfred.

Mỗi lần về quá trễ, cô lại đổ sụp xuống giường.

Từ khi gã bước chân vào phòng cô, cô cảm thấy mình đã bị khuất phục.

Khuất phục trước sức mạnh ánh nhìn của gã.

Cô vẽ vì gã, để nhận được sự chấp thuận của gã.

Cô tự thấy mình ngớ ngẩn.

Đã rất nhiều lần, cô gặp lại Alfred.

Gã chỉ nhoẻn nhanh một nụ cười với cô.

Không dành thời gian để ý cô lần nữa.

Hứng thú của gã chỉ kéo dài một ngày thôi ư?

Có lẽ tồn tại một sợi dây liên kết tất cả những chuyện đó.

Nếu cả xứ sở này ruồng rẫy bạn, thì còn hy vọng gì ở một người đàn ông?

Khi cô không còn niềm tin nữa, Alfred lại xuất hiện.

Không gõ cửa, gã tự tiện vào phòng cô.

Cô ngẩng đầu lên.

Hy vọng ta không làm phiền cháu?

Không, không, tôi đang mơ.

Ta có một đề nghị với cháu, gã nói tiếp.

Tông giọng trầm, gần như độc đoán.

Charlotte mở to hai mắt.

Thế này, chuyện khá tế nhị, gã bắt đầu.

Ta đã viết một cuốn… nói chung là… khá riêng tư.

Phải, cuốn sách này chỉ nói về ta.

Đối với ta một tác phẩm phải tiết lộ tác giả của nó.

À mà, ta không hề có ý chống lại thể loại hư cấu.

Nhưng tất cả những cái ấy, là để giải trí thôi.

Và con người ai chẳng có nhu cầu giải trí.

Ấy là cách để họ không phải nhìn thẳng vào sự thật.

Tóm lại, điều đó không quan trọng, ta nói luôn với cháu như vậy.

Chúng ta sở hữu năng khiếu về sự lộn xộn.

Và không gì quan trọng hơn thế, cháu hiểu chứ?

Chính chúng ta là người quyết định thời điểm thích hợp cho su hỗn độn.

Và chính chúng ta quyết định cái chết, đương nhiên.

Ta được tự do hành động ngông cuồng.

Cả cháu cũng thế, không phải sao?

Ta biết cháu sẽ không làm ta thất vọng.

Ta gửi gắm vào cháu một niềm hy vọng lớn.

Giờ thì Alfred ngừng lại một chút.

Tất cả những gì gã yêu cầu, Charlotte đều sẽ làm.

Sự hiện diện của gã đủ khiến mỗi khoảnh khắc đều trở nên mãnh liệt.

Ta rất muốn em vẽ minh họa cho tiểu thuyết của ta, rốt cuộc gã nói.

Lối xưng hô đột ngột thay đổi.

Không đợi câu trả lời, gã cầm lấy túi xách.

Rút ra một xấp giấy nguệch ngoạc chữ.

Charlotte e dè đón lấy bản thảo.

Và lướt nhanh những dòng đầu tiên.

Khi cô ngẩng lên, gã đã biến mất.

6

Charlotte đọc đi đọc lại bản thảo của Alfred.

Cô ghi chép từng từ khóa quan trọng vào một cuốn sổ tay.

Gã gợi nhắc thời quá khứ dưới lốt một tử thi.

Ta có thể rời bỏ tất cả, ngoại trừ những ám ảnh của mình.

Nhiều cảnh trí như bước ra từ bóng tối.

Cô thấy từ vẻ đẹp đến biểu hiện của nỗi sợ.

Chẳng phải chính cô cũng luôn hoảng sợ? Khi bước đi, nói chuyện, hít thở.

Công viên, bể bơi, tất cả đều khiến cô hốt hoảng.

Cả thành phố là một bãi chiến trường.

Một nhà tù cho huyết quản trong cô.

Cô bắt đầu bằng các bản ký họa.

Suốt hàng giờ, hàng ngày, hàng đêm.

Cả cuộc sống bị cô gạt sang bên.

Cô ao ước xiết bao được xứng đáng với sự tin tưởng của Alfred.

Gã đã cho cô một cái hẹn.

Hai tuần nữa, ở tiệm cà phê, gần nhà ga.

Họ sẽ gặp nhau mà Paula không hề biết.

Đến ngày hẹn, cô tô chút son môi.

Gã có cười nhạo cô không?

Cười cái ao ước được là đàn bà của cô?

Cuối cùng, cô chùi môi.

Rồi lại tô lượt mới.

Cô không biết phải làm như thế nào.

Để một người đàn ông nhận ra cô đẹp.

Chẳng bao giờ có ai nhìn cô.

Hay, chính cô mới chẳng nhận ra gì hết.

Barbara bảo Klaus thấy cô xinh xắn.

Mà không, cậu ta không dùng từ xinh xắn.

Cậu ta bảo gương mặt cô nhiều uy lực.

Điều đó nghĩa là gì?

Đối với cậu trai này, đó là một lời khen.

Cậu ta thấy Barbara đẹp, nhưng không cá tính.

Nhưng Charlotte chẳng bận tâm điều đó.

Điều cô muốn, là làm vừa lòng Alfred.

Cô đợi gã ở tiệm cà phê, gần ga trung tâm.

Hẹn nhau ở đó là họ đã thách thức luật lệ.

Cô ngồi đó, hai mắt dán vào tháp đồng hồ lớn.

Alfred tới trễ.

Gã quên hẹn ư?

Hay cô nhầm ngày?

Không thể có chuyện Alfred không tới.

Rốt cuộc, gã có mặt, muộn nửa tiếng.

Và đi nhanh tới chỗ Charlotte ngồi.

Gã thậm chí không đưa mắt tìm cô.

Như thể đã biết chính xác vị trí.

Còn chưa kịp đặt mông, gã đã cất giọng.

Mà cũng có thể câu nói ấy đã bắt đầu được một lúc.

Gã giơ tay ra dấu gọi một ly bia.

Charlotte choáng váng vì sự xuất hiện của gã.

Gã quay phải, rồi trái.

Như bị thu hút bởi thứ gì đó, chứ không phải cô.

Bồi bàn mang bia ra, gã uống ngay.

Liền một hơi, không một lần dùng để thở.

Rồi chỉ gọn lỏn một câu xin lỗi vì tới trễ.

Charlotte bảo không sao.

Nhưng gã đâu nghe cô.

Gã bắt đầu nói về Kafka.

Cứ thế, một đợt phun trào về Kafka.

Ta muốn nói với em, Charlotte, tiết lộ của ta.

Toàn bộ tác phẩm của Kafka đều dựa trên sự ngạc nhiên.

Đó là đề tài chính của ông ấy.

Nếu em đọc kỹ sách của Kafka, em sẽ thấy sự ngạc nhiên.

Về sự hóa thân, vụ bắt giữ, về chính mình.

Cô chẳng biết đáp lại thế nào.

Cô đã dự tính vài điều cần nói, vài lời phân tích.

Cô đã sẵn sàng nói về tiểu thuyết của Alfred.

Nhưng không phải về Kafka.

Về Kafka, cô chẳng có lời nào.

May sao, gã đòi xem tranh cô vẽ.

Charlotte lấy cặp vẽ của mình, đầy những giấy.

Alfred sửng sốt trước mức độ công việc đã thực hiện.

Gã nghĩ: cô gái này hẳn phải yêu mình.

Gã có thể cảm thấy một chút thỏa mãn với điều đó.

Nhưng hôm nay, có gì đó bóp nghẹt gã.

Tinh thần gã đang rất tệ.

Chỉ là không phải lúc.

Gã liếc nhanh qua công trình của Charlotte.

Rồi bảo không có thời gian cho ý kiến.

Cái cách gã làm khiến người khác chưng hửng.

Tại sao gã làm thế?

Alfred, vốn dịu dàng là vậy, tử tế là vậy.

Gã đứng dậy bảo mình đi luôn.

Lúc bước qua, gã cầm luôn cặp vẽ.

Cô thậm chí còn không kịp nghĩ mình cũng phải đứng dây.

Gã đã bỏ chạy quá nhanh.

Thế là xong.

Không khác nào cuộc trù bị cho buổi hẹn.

Charlotte còn lại một mình, ngây dại.

Cô loạng choạng bước ra khỏi tiệm cà phê.

Trời Berlin giờ đã rất lạnh.

Cô phải đi về đâu?

Cô chẳng còn nhận ra thứ gì nữa.

Tầm mắt cô mờ mịt.

Vì những giọt lệ rưng rưng trong mắt.

Cô có thể nhảy cầu.

Chết dưới làn nước giá lạnh.

Nỗi đau của cô chuyển hóa thành những xung năng

bệnh hoạn.

Chết, cô phải chết, càng nhanh càng tốt.

Đột nhiên, một cảm xúc lạ lẫm xâm chiếm cô.

Cô cần biết Alfred nghĩ gì về tranh cô vẽ.

Cô có thể giận gã, nhưng không.

Ý kiến của gã là điều quan trọng nhất đời cô.

7

Những ngày sau đó trôi qua không một tin tức.

Charlotte không dám hỏi Paula lịch học buổi tiếp theo.

Phải ngoan ngoãn đợi.

Kiểu gì Alfred chẳng tới.

Trở lại là quỹ đạo yêu thích của gã.

Rốt cuộc, gã cũng ở đây.

Charlotte về nhà, và nghe tiếng Paula hát.

Cô khẽ khàng bước qua phòng khách, để không làm phiền họ.

Nhưng cũng đủ chậm để được nhận ra.

Niềm hạnh phúc của khoảnh khắc này biến cô thành kẻ đãng trí.

Cô đã quên luôn nỗi thất vọng ở tiệm cà phê.

Chẳng còn gì tồn tại ngoài niềm phấn khích được gặp lại người ấy.

Cô vào phòng ngồi xuống giường, nàng thiếu nữ ngoan ngoãn, và hy vọng.

Gã mở cửa phòng cô.

Như mọi lần, không hề gõ.

Giữa họ không có ranh giới nào.

Ta muốn xin lỗi, gã nói ngay.

Vì thái độ đường đột của mình.

Cô những muốn đáp rằng không hề gì, nhưng chẳng thể.

Đừng chờ đợi gì ở ta.

Em có hiểu ý ta không? Charlotte khẽ lắc đầu.

Khi bị thúc ép, ta chẳng thể cho đi thứ gì.

Ta không chịu nổi ý nghĩ có người đợi mình đâu đó.

Tự do là khẩu hiệu của những kẻ sống sót.

Alfred đặt một bàn tay lên má Charlotte.

Rồi nói: cám ơn.

Cám ơn tranh vẽ của em.

Chúng hồn nhiên, mơ hồ, không trọn vẹn.

Nhưng ta thích, bởi sức mạnh của lời hứa hẹn trong ấy.

Ta thích, bởi ta nghe thấy giọng em khi ngắm chúng Ta cũng cảm thấy có sự mất mát nào đó và cả nỗi hoang mang.

Có khi là phác họa một cơn điên.

Cơn điên dịu dàng và dễ bảo, ngoan ngoãn và lễ độ, nhưng thực tế.

Đấy.

Là những gì ta muốn nói với em.

Chúng ta đang ở một khởi đầu tuyệt đẹp.

Alfred siết chặt tay cô rồi mới rời đi.

Gã hiểu Charlotte đã dồn hết tâm sức vào đó.

Lần đầu tiên, tranh cô vẽ bị một sự bức thiết thúc đẩy.

Cô không làm, mà sống cùng tác phẩm.

Thời khắc ấy đóng vai trò nền tảng với cô thiếu nữ.

Người đàn ông cô yêu đã nói về cơn mê cuồng của cô.

Điều vừa diễn ra chuốc cô chếnh choáng.

Giờ cô biết mình cần đi đâu.

Cô biết phải nương náu ở đâu, để tránh hận thù.

Liệu cô có thể thú nhận cảm giác mình là nghệ sĩ? Nghệ sĩ.

Cô lặp lại từ này.

Mà không thật sự định nghĩa được nó là gì.

Đâu có quan trọng.

Từ ngữ không phải lúc nào cũng cần một điểm đến.

Hãy bỏ chúng lại nơi đường biên của cảm nhận.

Lang thang vô định trong không gian của bối rối.

Và đó chính là đặc ân của người nghệ sĩ: sống trong nỗi hoang mang.

Cô đi quanh phòng.

Nhảy trên giường, cười ngu ngơ.

Khoảnh khắc ấy cô thấy số phận mình sao kỳ diệu.

Sự thái quá xâm chiếm con người cô.

Dưới hình hài một cơn sốt.

Một cơn sốt rất thật.

Người Charlotte nóng như hòn than.

Đến tối, cha cô vô cùng lo.

Albert đo nhiệt độ cho con gái.

Và nhận ra mạch đập thật bất thường.

Albert bèn hỏi dồn dập.

Con có ăn mặc phong phanh ra ngoài không? Không ạ.

Con có ăn phải thứ gì khó tiêu không?

Không ạ.

Con có gì phật ý?

Không ạ.

Hay có người chửi mắng con?

Không có đâu ba.

Charlotte trấn an cha, nói rằng mình đã cảm thấy khá hon.

Chỉ là một con bất ổn thoáng qua, rồi sẽ hết.

Lòng yên tâm, Albert ôm hôn con gái.

Và nhận ra cô đã hoàn toàn hết sốt.

Dẫu sao chuyện này cũng thật lạ.

Albert đi rồi mà Charlotte không sao ngủ nổi.

Chỉ mình cô biết chính xác điều đã diễn ra trong cơ thể mình.

8

Charlotte muốn làm Alfred lóa mắt, chắc chắn rồi.

Nhưng hy vọng ấy sao mà phức tạp.

Vừa quyết tâm đã rơi ngay vào ngờ vực.

Phút chốc lại tự ti.

Cô không đủ tự tin để khơi dậy ở Alfred một hứng thú thật sự.

Người ấy nhất định sẽ nhận ra cô tầm thường thế nào.

Điều đó quá rõ ràng.

Người ấy sẽ chiếu một cái nhìn soi tỏ lên cô.

Rồi bật cười lột tung bộ mặt gian trá.

Cô muốn lẩn trốn trong chăn.

Những khích lệ khi nãy đột ngột hóa thành sợ hãi.

Cô hoảng sợ tột độ khi nghĩ đến chuyện gặp lại Alfred.

Gặp lại gã, là có nguy cơ làm gã thất vọng.

Và gã sẽ bỏ mặc cô, điều đó là chắc chắn.

Và cô sẽ đau khổ.

Cô lo sợ biết bao.

Phải chăng đó chính là tình yêu?

Gặp lại Alfred, cô chẳng biết phải bắt đầu từ đâu.

Trong cô chen chúc cả mớ những điều muốn tỏ.

Có gì đó chắn quanh em như một tường rào, gã nói.

Rồi gã gắng chọc cười cô.

Gã cố làm ra vẻ phi lý, thô lỗ, quá trớn.

Charlotte gượng cười.

Đó chính là kẽ hở của con căng thẳng trong cô.

Chẳng còn ai cố làm cô vui nữa.

Nhiều năm nay, không khí sao mà thê lương.

Tối tối, cha cô lại cố giấu đi những điều nhục nhã trong ngày.

Paula thì ra vẻ suy tính cho sự nghiệp.

Nghĩ đến ngày lại được lưu diễn.

Alfred không giống bọn họ.

Người đàn ông này như từ trên trời rơi xuống.

Cứ như gã không hít thở bầu không khí của năm 1938.

Lại một lần nữa, gã hẹn cô tại một tiệm cà phê.

Đã là lần thứ hai họ bất chấp làm điều cấm kỵ.

Không được phép xuất hiện ở đó, thì có sao.

Đó là một nơi đặc biệt.

Vài chú mèo đi quẩn quanh các bàn.

Và dụi đầu vào chân khách.

Ở đó có cái không khí trong giấc mơ bị đánh thức.

Với làn khói dày tỏa ra từ một vài điếu xì gà.

Ta biết hết cả đàn mèo ở đây, Alfred nói.

Ta đặt cho chúng toàn tên các nhạc sĩ.

Kia là con Mahler nhỏ, còn kia là Bach béo.

Hãy nhìn con Vivaldi đang rên grừ grừ xem.

Và, tất nhiên, có con ta cưng nhất.

Ấy là Beethoven.

Rồi em sẽ thấy, nó điếc đặc.

Em gọi nó đi, nhử nó bằng sữa, nó cũng không quay lại đâu.

Charlotte hoi ngượng, cũng thử dụ con mèo.

Chẳng ích gì, nó không ngó đến cô.

Hai mắt nó hấp háy, đang vào cơn buồn ngủ.

Alfred vẫn tiếp tục nhân cách hóa lũ mèo.

Gã lại tranh thủ nói về Schubert.

Cả hai lại nhắc đến Thiếu nữ và thần Chết.

Bản tứ tấu ám ảnh hai người họ theo một cách như nhau.

Alfred rơi vào màn độc thoại về cuộc đời vị nhạc sĩ.

Em biết không, Schubert không giỏi chuyện với phụ nữ đâu nhé.

Lão nhỏ thó và trông quái dị.

Với cả đống sáng tác như vậy, lão chẳng biết mấy chuyện tình dục.

Ngỏm củ tỏi khi gần như vẫn còn tân.

Đôi lúc ta cảm nhận được điều đó khi nghe nhạc của lão.

Những giai điệu Hungary của lão là những giai điệu của một trai tân.

Chẳng có gì xác thịt trong âm nhạc của Schubert.

Và rồi lão ngủ với một ả điếm.

Ả truyền cho lão căn bệnh chết người.

Con hấp hối của lão kéo dài hàng năm trời.

Schubert tội nghiệp, chẳng phải sao?

Cuối cùng, giờ lão cũng có một con mèo mang tên mình.

Thế cũng là một dạng hậu duệ.

Đầu óc Charlotte quay mòng mòng.

Cô đang nghĩ tới Schubert, tất nhiên.

Nhưng một câu hỏi thầm kín thiêu đốt lòng cô.

Thế còn ông?

Ta làm sao?

Thế còn ông, Alfred, ông biết nhiều đàn bà chưa?

Đàn bà… Có, ta có biết.

Gã đáp như vậy.

Kiểu thoái thác.

Thế rồi, đột ngột, gã nói tiếp.

Có, ta quen một số đàn bà.

Không thể nói với em là bao nhiêu.

Nhưng tất cả họ đều quan trọng.

Chuyện đó không thể không là gì.

Một người đàn bà trần truồng trước mặt ta.

Một người đàn bà hé miệng.

Ta tôn trọng từng người trong số họ.

Cả những kẻ phù phiếm nhất.

9

Charlotte quên mất phần còn lại của thế giới.

Nỗi lo âu của họ.

Lúc cô về nhà, Albert đã đợi sẵn ngoài phòng khách.

Cha cô đang nhẹ nhõm hay giận dữ?

Chắc chắn là pha trộn cả hai.

Mất một lúc Albert mới hét lên.

Con đã ở đâu?

Ít nhất con cũng phải nghĩ cho bố mę chú?

Nghĩ cho cảm giác lo âu, tuyệt vọng của chúng ta? Charlotte cúi gằm mặt.

Cô biết đêm đến mọi chuyện đều có thể xảy ra.

Nếu bị tra soát, cô có thể bị bắt giữ.

Cô có thể bị đánh đập, tra tấn, hãm hiếp, hay bị giết.

Charlotte xin lỗi, nhưng không khóc nổi.

Chỉ đành ấp úng rằng mình mải nghĩ vẩn vơ.

Đấy là cái cớ đầu tiên nảy ra trong đầu cô.

Paula bước tới xoa dịu tình hình.

Đừng bao giờ làm như thế với chúng ta nữa nhé.

Nếu con muốn mơ màng, hãy mơ màng ở đây.

Charlotte hứa sẽ cẩn thận.

Nhưng sống như vậy đâu phải là sống, đối với một cô gái trẻ.

Cô mới hăm mốt, cô muốn được tự do.

Từng hơi thở đều phải dự tính.

Mọi ngẫu hứng đều bị cấm tiệt.

Nhưng thật ra, tối hôm ấy chẳng còn gì trong dự tính.

Cô hạnh phúc.

Cô có thể ngồi tù, chừng nào gã còn đó.

Lúc ôm hôn cha, một nụ cười xuất hiện.

Gương mặt Charlotte bừng sáng.

Cô gắng kìm nén một tiếng cười phá.

Paula quan sát cô gái, lòng hồ nghi.

Đây là lần đầu tiên chị thấy Charlotte như vậy.

Thường ngày, con bé khép kín là thế.

Mới hai phút trước, nó còn chục khóc.

Còn xin thứ lỗi, rất chân thành.

Thế mà giờ có gì dao động trong nụ cười kia.

Con xin lỗi.

Con xin lỗi, Charlotte nhắc lại rồi chạy vụt về phòng.

Paula và Albert nhìn nhau, dè dặt.

Nếu không muốn nói đầy âu lo.

Suy cho cùng, điên là một truyền thống của nhà này.

10

Vài ngày sau, họ gặp lại nhau ở Wannsee.

Một chốn thần diệu của Berlin, với ba con hồ.

Trời nhiều mây xua mọi người khỏi nơi đây.

Lúc ấy chỉ có hai người họ.

Và Charlotte được tự do.

Lần này, cô đã dặn trước: con ở nhà Barbara.

Hai người ngồi trên một băng ghế vốn không dành cho họ.

Hai thân thể đã che đi dòng chữ.

NUR FÜR ARIER: chỉ dành cho người Aryan.

Đi cùng Alfred, Charlotte cảm thấy mình dám làm mọi chuyện.

Tôi không thể chịu nổi thời đại của chúng ta nữa, cô bảo.

Cái thời đại mãi không ngừng kéo dài.

Cách chỗ họ ngồi vài mét, có biệt thự Marlier.

Họ cùng ngắm vẻ đẹp và sự thanh nhã của ngôi nhà.

Ngày 20 tháng Giêng năm 1942 nơi đây tụ họp những quan chức quốc xã cấp cao.

Cho một cuộc họp nhỏ do Reinhard Heydrich chủ trì.

Mà sau này các nhà sử học gọi là hội nghị Wannsee.

Những phương thức cho Giải pháp cuối cùng sẽ được hoạch định tỉ mỉ trong hai tiếng đồng hồ.

Những phương pháp thanh trừng được xác định.

Vậy đấy, giờ thì mọi chuyện đã sáng tỏ.

Chúng ta đã làm việc hiệu quả, thưa các ngài.

Đã đến lúc ra phòng khách thư giãn một chút.

Rượu cognac ngon được mang tới.

Ai nấy thưởng thức với cảm giác nhiệm vụ đã hoàn thành.

Ngày nay, những người tham gia cuộc họp được cố định trong những tấm hình.

Họ bất tử, hay đúng hơn: bị cấm quên lãng.

Ngôi biệt thự thành nhà tưởng niệm.

Tôi đã tới đó tham quan vào một ngày nắng vàng rực rỡ, tháng Bảy 2004.

Ta có thể bước qua nỗi kinh hoàng.

Cái bàn họp dài dọa khách tham quan khiếp sợ.

Như thể những đồ vật ấy cũng dự phần vào tội ác.

Nơi chốn ấy vĩnh viễn chất chứa nỗi kinh hãi.

Chính là thế đấy, lạnh sống lưng.

Trước đây tôi chưa từng hiểu cụm từ đó.

Cảm nhận thể chất khi một mũi kim lạnh băng.

Chọc suốt cột sống.

Alfred cầm tay Charlotte.

11

Chúng ta lên thuyền đi một vòng nhé.

Nhưng trời sắp mưa, cô đáp.

Thế thì sao?

Mưa thật sự là một mối nguy ở nước Đức này ư? Hai người lên thuyền.

Và thả trôi mình trên con hồ lớn.

Bầu trời sẫm dần, như bóng tối trong một căn phòng.

Charlotte nằm dài ra.

Cô thấy khoan khoái hơn với các chuyển động của nước.

Cô có thể trôi dạt đến mãi mãi.

Tư thế của Charlotte khiến Alfred nhớ tới một sáng tác của Michel-Ange.

Một tác phẩm điêu khắc mang tên Màn đêm.

Một gương mặt lý tưởng đối với gã.

Con dông bắt đầu gầm gào.

Mọi người đang hốt hoảng vì sấm, gã bảo.

Gã sáp lại gần để hôn cô.

Lạc lối trong nụ hôn, họ không nghe thấy gì.

Một người đàn ông gọi họ trở lại.

Họ điên cuồng chịu trận dưới cơn mưa như thác.

Cuối cùng, thực tại ập tới.

Cả con thuyền ngập nước.

Phải quay về bờ ngay.

Charlotte lấy hai tay tát nước.

Trong khi Alfred chèo.

May sao họ cũng cập bờ an toàn.

Vừa xuống thuyền vừa cười.

Dưới ánh mắt hốt hoảng của chủ thuyền.

Lúc ấy họ mới chạy thục mạng rời công viên.

Cơn mưa biến họ thành những kẻ trốn chạy.

12

Cô đồng ý đến nhà gã.

Cả người ướt sũng, họ bước vào căn phòng ổ chuột.

Bày biện chẳng có gì.

Mấy chồng sách vứt dưới sàn.

Gã bảo cô cởi bớt đồ để khỏi bị cảm lạnh.

Cô làm luôn, không hề suy nghĩ.

Cô nghĩ mình sẽ sợ, nhưng ngược lại.

Cô cảm thấy bạo dạn khi bước tới bến bờ khoái lạc.

Gã gọi: Charlotte.

Nhiều lần.

Cô yêu cái tên mình được gọi trên môi gã.

Charlotte nữa đi.

Cô trần truồng, đứng đó.

Gã lướt dọc thân thể cô bằng những nụ hôn.

Một cuộc dạo chơi lạc lối giữa dịu dàng và đau khổ.

Những lang thang điên cuồng của gã dẫu vậy thật chính xác.

Chúng đã sượt qua sự dâng hiến xác thịt.

Charlotte ưỡn người kèm những tiếng vâng.

Alfred, tình yêu của em.

Đến lượt mình, gã trút bỏ y phục.

Rồi họ tới bên giường.

Họ cùng nhau trải qua từ thế giới này sang thế giới khác.

Không có lấy một bước chuyển tiếp.

Có những điều mơ hồ đã chuyển thành hiển nhiên.

Họ quấn lấy nhau và chua chát làm sao.

Gần như những vết cắn của khao khát.

Gã quan sát nàng thiếu nữ trần truồng và dâng hiến.

Như một dấu hiệu bị cuộc đời giáng đánh.

Gã có thể nói, mơ ước, hát ca, viết lách, sáng tạo, chết.

Nhưng chỉ khoảnh khắc ấy mới đáng giá bằng đau khổ.

Cái thói tật ẩn dưới vẻ bề ngoài của ngây thơ.

Phần còn lại nào có quan trọng gì.

Alfred biết điều ấy đến hai lần.

Đó là một nghệ sĩ, và một con người.

Cô thấy mình khỏe khoắn, nhưng đó lại là một cơn tàn phá.

Cả người Charlotte chợt run lẩy bẩy.

Có những khoảng tối lướt qua mặt cô.

Ấy là quá khứ đang rò rỉ.

Bị sự áp chế toàn diện của hiện tại dọa cho phát hoảng.

Cô buông xuôi, còn mạnh mẽ hơn.

Hạnh phúc trong cô đã cất lời như thế!

PHẦN THỨ NĂM

1

Năm 1938 cũng là năm của tan rã.

Những hy vọng cuối cùng trong Charlotte hóa khói mây.

Một sự sỉ nhục khủng khiếp đang chờ đợi cô.

Mùa xuân hằng năm, trường Mỹ thuật tổ chức một cuộc thi.

Xuất phát từ chủ đề chọn sẵn, các sinh viên sáng tác một tác phẩm.

Đó là thời khắc sáng sủa nhất trong năm.

Khi người ta trao các giải thưởng và những vinh dự.

Ludwig Bartning ngày càng thán phục Charlotte.

Ông mừng vì đã tranh đấu để cô được vào học ở đây.

Từ vài tháng nay, Charlotte tiến bộ thấy rõ.

Không phải là sự cải thiện về kỹ thuật.

Dù đúng là tranh của cô tinh tế hơn, chuẩn xác hơn.

Mà cái đập vào mắt ông là sự bình thản của cô học trò được ông bảo hộ.

Cô chuyển hướng từng bài tập để thể hiện tiếng nói của mình.

Độc đáo, lạ lẫm, thi vị, nhưng cũng nôn nao.

Tranh cô vẽ toát ra những gì là chính cô.

Chỉ nhìn qua thì không thể thấy được sức mạnh.

Sự độc đáo của nó ẩn nấp đâu đó, sau những màu sắc.

Ludwig bị hút hồn.

Đã bao năm rồi ông không thấy được điều này.

Không ai biết điều đó, trừ ông.

Có một thiên tài trong đám sinh viên.

Tranh dự thi luôn để vô danh.

Khi tác phẩm đoạt giải, người ta mới biết tác giả.

Các giáo viên nhóm họp quanh bàn.

Họ nhất trí chọn ra một bức.

Lần này, cuộc thảo luận diễn ra mau lẹ.

Đó luôn luôn là khoảnh khắc gây phấn khích.

Ai nấy đều đưa ra phán đoán của mình.

Vài cái tên đã được xướng lên.

Nhưng thật ra, không ai thật sự biết.

Kẻ chiến thắng đã xóa mờ các đường biên.

Không ai còn nhận ra đây là nét vẽ của một sinh viên.

Đã đến lúc hé lộ người nghệ sĩ.

Đi kèm tranh, có một phong thư.

Ông thầy vừa mở nó ra im sững.

Những người khác ghé sang ông: sao vậy?

Ông nhìn đồng nghiệp, như để đong đo mức độ hồi hộp.

Rồi mới công bố bằng giọng lạnh lùng.

Giải nhất được trao cho Charlotte Salomon.

Bức bối lập tức ập tới.

Cô sinh viên ấy không thể đoạt giải thưởng này.

Buổi lễ được theo dõi quá sát sao.

Có kẻ sẽ bảo ngôi trường này bị Do Thái hóa.

Chính người thắng cuộc cũng sẽ lâm nguy.

Cô ấy có thể tức thì trở thành mục tiêu.

Và có nguy cơ bị tống giam.

Ludwig Bartning hiểu độ nghiêm trọng của tình hình.

Ai đó rón rén: hay ta bỏ phiếu lại?

Không, như thế quá bất công.

Chúng ta có thể tước giải thưởng nhưng không được tước chiến thắng của cô ấy.

Người kiên cường bảo vệ cô đã nói như vậy.

Ông tranh đấu cho cô, hết sức có thể.

Sự ủng hộ ông dành cho Charlotte, với ông, có lẽ là định mệnh.

Ai cũng biết, thì chẳng gì không tỏ.

Lòng can đảm của ông rốt cuộc đã được đền bù.

Vì giải thưởng đã được hợp thức hóa.

Một giờ sau, ông chờ Charlotte ngoài đại sảnh.

Ông giơ tay ra hiệu với cô.

Cô bước lại, vẫn với vẻ dè dặt ấy.

Ông không biết phải bắt đầu từ đâu.

Lẽ ra đó phải là khoảnh khắc vui mừng.

Nhưng sao gương mặt ông mệt mỏi.

Rốt cuộc, ông báo tin cô đã thắng giải.

Nhưng không để cô kịp thể hiện hạnh phúc.

Ông dập ngay bằng quyết định của hội đồng giáo viên.

Cô sẽ không được bước lên đài vinh quang.

Hai dòng cảm xúc trái ngược xô đẩy nhau trong lòng Charlotte.

Đó là niềm vui, và cũng là nỗi đau.

Cô chấp nhận mình không thể lộ diện.

Hai năm nay, cô là một cái bóng.

Nhưng hôm nay, như thế thật bất công.

Ông giải thích rằng giải thưởng được trao cho tác phẩm của cô.

Nhưng sẽ có người khác lên thay cô nhận giải.

Là ai vậy? Charlotte hỏi.

Ta chưa biết, Ludwig đáp.

Barbara.

Đấy là cái tên Charlotte đề xuất.

Barbara.

Barbara ư, em chắc chứ? ông hỏi.

Chắc chắn.

Tại sao là em ấy?

Barbara đã có tất cả, nên ta cứ tặng thêm cho cô ấy thôi, Charlotte trả lời.

Ba ngày sau đó, Barbara lên bục nhận thưởng.

Ba ngày Charlotte lệ nhòa.

Người thắng cuộc tóc vàng hoe cười tươi hết cỡ.

Cô chấp nhận giải thưởng vốn không phải của mình.

Không chút gì ngượng nghịu.

Dường như cô tin mình thật sự là người thắng cuộc.

Cô gửi lời cám ơn cha mẹ và bạn bè.

Nó cũng phải cám ơn đất nước mình chứ nhỉ, Charlotte nghĩ.

Cô, con người bị sỉ nhục, đang quan sát tấn kịch giả dối.

Đương giữa buổi lễ, Charlotte bỏ về.

Ludwig dõi mắt nhìn theo.

Ông những muốn đuổi theo cô, tiếp sức cho cô.

Nhưng cô rời đi quá vội vã.

Cô vừa kịp nghe tiếng hoan hô vang dậy.

Lúc bước chân ra khỏi Học viện.

Cô chạy một mạch về nhà.

Vào đến phòng, cô bất động trên giường.

Rồi nhỏm dậy vò nát đống tranh.

Có những bức bị xé tan.

Bị tiếng ồn thu hút, Paula sang phòng gặp Charlotte.

Nhưng con đang làm gì vậy?

Chuyện gì đã xảy ra?

Con sẽ không bao giờ tới trường Mỹ thuật nữa, cô lạnh lùng đáp.

2

Charlotte cứ ngồi lì ở giường suốt nhiều ngày.

Mỗi suy nghĩ trong cô đều hướng về Alfred.

Đến mức ám ảnh.

Sau này, cô sẽ vẽ gương mặt gã, mãi mãi.

Hàng trăm bản phác thảo tình yêu của cô.

Cô cũng sẽ nhớ như in từng lời gã nói.

Hiện tại bắt đầu mang hình hài của vĩnh viễn.

Sau đêm đầu tiên của họ, gã lại lặn mất tăm.

Không một chút tin tức.

Và cũng thôi dạy cho mẹ kế cô.

Charlotte đành chấp nhận sự im lặng của gã.

Đừng bao giờ trông chờ gì ở ta, gã từng bảo.

Nhưng khó nhọc làm sao.

Điều đó vượt quá sức chịu đựng của cô.

Charlotte thay đồ để ra ngoài.

Cô bảo với mẹ kế mình đi gặp một cô bạn.

Ra ngoài buổi tối chưa bao giờ hết nguy hiểm.

Cô có thể bị lục soát, tất nhiên.

Nhưng nguy cơ đó không quá đáng sợ.

Một nụ cười đôi khi có thể thế chỗ giấy tờ.

Nhất là khi mang vẻ ngoài của một người Aryan.

Charlotte chính là ca này.

Mái tóc màu hạt dẻ rất sáng, và đôi mắt cũng vậy.

Không có sự thù nghịch này, cô sẽ được tự do sống.

Cô bước đi trong màn đêm tối đen.

Tới tận khi đứng dưới nhà Alfred.

Cô nấp vào chỗ tối, lòng rạo rực.

Cô không muốn lên nhà, chỉ muốn thấy gã.

Với lại, cô biết gã sẽ không tha thứ nếu bị áp đặt.

Cô đã hứa sẽ không bao giờ làm thế.

Phải tôn trọng tuyệt đối tự do của gã.

Nhưng sao gã không cho cô biết tin tức.

Biết đâu gã dối lòng?

Bóng đêm với cô thật khủng khiếp và đáng thất vọng.

Và gã không dám nói với cô điều đó.

Chắc chắn là như vậy.

Chỉ có thể là như vậy.

Biết đâu đến tên cô gã cũng đã quên.

Gã, người từng thích biết bao khi gọi: Charlotte.

Đúng lúc đó, cô thấy gã qua ô cửa kính.

Chỉ nhìn thấy gã thôi đã khiến cô rụng rời.

Căn phòng sáng nhờ ánh nến.

Alfred xuất hiện rồi biến mất theo từng nhịp chuyển động.

Nó soi chiếu cái vị tất của giấc mơ với thực tế.

Chính khi ấy một bóng người cắt ngang khung cảnh.

Dường như có một phụ nữ đi lại trong phòng khách.

Cô bướng bỉnh tìm kiếm thứ gì đó.

Rồi, đột ngột, cô lao vào Alfred.

Charlotte nín thở.

Nhưng, cô biết Alfred là người tự do.

Gã chưa từng hứa hẹn là thuộc về cô.

Hai người đâu phải một đôi.

Vả lại, họ chỉ là những thoáng chốc.

Trời còn bắt đầu mưa.

Luôn là như vậy: hai người cứ lại gần nhau, thì trời mưa.

Bầu trời xám xịt vì những gặp gỡ giữa họ.

Charlotte không sao nhúc nhích, không sao tránh cho mình khỏi ướt.

Alfred dường như đang vô cùng tức tối.

Gã dứt khoát tóm lấy cánh tay người phụ nữ.

Rồi lôi ra khỏi cửa.

Giờ thì họ đang ở bên ngoài, cách chỗ Charlotte đứng vài mét.

Người phụ nữ nức nở, nhưng gì chứ?

Chắc chắn cô ấy nói không thể đi đương lúc mưa như thế này.

Alfred cương quyết, phũ phàng đẩy cô gái đi.

Cô gái cam chịu, mặt cúi gằm rời bước.

Gã đứng nguyên đó, có lẽ đã nhẹ nhõm.

Sau một lúc, Alfred ngoảnh đầu lại.

Gã nhìn thấy Charlotte.

Gã giơ tay ra dấu gọi cô.

Cô chầm chậm băng qua con phố vắng.

Em đang làm gì ở đây? gã hỏi lạnh lùng.

Gã biết câu trả lời.

Em muốn gặp ông, em chẳng có tin tức gì.

Ta sẽ viết thư cho em, không cần phải sốt ruột như thế.

Gã ngần ngại một chốc rồi mới mời cô lên nhà.

Trái tim Charlotte đập loạn.

Cô sắp tìm lại được vương quốc của mình.

Lớp sàn của căn phòng tồi tàn ấy.

Nơi có thể gã sẽ lại làm tình với cô.

Giờ thì cô ngồi xuống mép một ghế tựa.

Im sững trong thẹn thùng.

Cô xin lỗi vì đã vi phạm quy tắc giữa họ.

Cô cảm nhận rất rõ là gã đang bực bội.

Lẽ ra cô không bao giờ nên đến đây.

Tất cả chấm dứt, là tại cô.

Cô sinh ra để phá hỏng những niềm vui của mình.

Vậy thì, tại sao cô còn lao vào hỏi:

Còn người phụ nữ kia?

Đừng có chất vấn ta, Charlotte.

Đừng bao giờ, em hiểu chứ?

Đừng bao giờ.

Nhưng riêng lần này, ta sẽ trả lời.

Người phụ nữ đó là vị hôn thê của ta.

Cô ấy đến để thu dọn đồ đạc, vậy thôi.

Trông cô ấy có vẻ đau khổ, Charlotte đáp trả.

Thế thì sao?

Ta còn phải chăm lo cho đau khổ của người khác ư?

Sau một lúc, gã nói thêm: đừng bao giờ làm như thế nữa.

Làm gì?

Đến đây, như vậy.

Nếu thúc ép ta, em sẽ để mất ta.

Em xin lỗi, em xin lỗi, cô lắp bắp.

Rồi mạnh dạn hỏi thêm: nhưng, ông có yêu cô ấy không?

Ai cơ?

À thì, người phụ nữ kia… Đừng hỏi gì hết.

Cuộc đời chẳng đủ thời gian cho những màn kịch đó đâu.

Còn nếu em muốn biết, thì ta và cô ấy đã chia tay.

Cô ấy đến tìm lại một cuốn sách để quên.

Nhưng dù ta có từng ở cùng cô ấy, thì điều đó cũng chẳng thay đổi gì.

Charlotte chẳng còn hiểu rõ lắm những gì gã nói.

Nhưng có quan trọng gì đâu.

Cô chỉ cần biết rằng mình đang ở đây, cùng gã.

Có bao nhiêu lần cảm nhận được thứ cảm xúc này? Một lần, hai lần, chẳng lần nào.

Cô run lên vì lạnh.

Hai hàm răng va vào nhau lập cập.

Rốt cuộc, gã cũng tiến lại sưởi ấm cho cô.

3

Cái lặng thinh của gã nên hiểu theo ý nào?

Trong khi dường như gã rạng rỡ hẳn với ý nghĩ được gặp lại cô.

Gã chiêm ngưỡng cô suốt nhiều phút liền.

Người ta có thể nghĩ gã là nguồn gốc khoảnh khắc này.

Cho rằng gã đã làm mọi thứ để gặp lại được cô.

Thật không sao hiểu nổi.

Charlotte lạc trong mê cung những phân tích không đầu không cuối.

Nhưng có để làm gì.

Cô muốn dâng hiến, và chỉ vậy thôi.

Gã dữ dội hơn cả lần trước.

Gã kéo tóc cô bằng sức lực ái ân.

Miệng Charlotte hé mở.

Và ngao du dọc tấm ngực trần của người mình yêu.

Nguồn năng lượng mà cô tiêu tốn để đem lại khoái lạc cho gã làm cô bấn loạn.

Giờ cô lại say mê nó.

Cả một sự trông mong chạy lướt qua cổ cô.

Cô dường như biết rất rõ điều gã thích.

Ngất ngây hạnh phúc, Charlotte thiếp ngủ.

Gã lại ngắm cô, đứa trẻ của con hoang dã đã nguội dịu.

Vậy nên phải sống sót vì khoảnh khắc này.

Alfred vùi mặt mình vào mái tóc Charlotte.

Một hình ảnh xuất hiện trong gã.

Hình ảnh bức tranh của Munch[13].

Cái đầu đàn ông lẫn trong tóc một người đàn bà.

Gã cứ như vậy một lúc, rồi mới dậy hắn.

Gã bước lại bàn làm việc và bắt đầu viết.

Những bài thơ hay chỉ là những câu rời rạc.

Một vài trang lấy cảm hứng từ cái đẹp.

Charlotte tỉnh giấc.

Cô nghe thấy âm thanh suy nghĩ của tình nhân? Cô lại gần những dòng chữ đã viết.

Alfred bảo: cái này là cho em.

Em phải đọc nó, trong đầu mường tượng một khúc nhạc Schubert.

Vâng, vâng, vâng, cô nói, đầu đã nghĩ tới khúc Impromptus.

Cô bắt đầu đọc, và các từ ngữ đến với cô.

Không phải lúc nào người đọc cũng đi được tới từng câu chữ.

Nhất là câu chữ của Alfred, mạnh mẽ và bất kham.

Charlotte thầm nhấn mạnh từng câu một.

Gã nói về cô và gã, và đó là chuyện về một thế giới.

Đó là khúc ngẫu hứng cung sol giáng trưởng của Schubert.

Là nốt giáng của những kẻ trốn tránh, và cung trưởng của những điều hiển nhiên.

Cô cố cầm lấy một trang, nhưng Alfred ngăn cô lại.

Gã giật lại cả xấp giấy.

Rồi ném chúng vào lửa.

Charlotte hét lên.

Tại sao?!

Đột ngột.

Đúng một giây.

Trong khi gã đã mất hàng giờ để viết ra chúng.

Cô khóc.

Vì tuyệt vọng.

Chưa từng có ai viết cho cô những lời như vậy.

Và giờ, chẳng còn gì nữa.

Gã vòng tay ôm cô.

Bảo rằng chúng tồn tại, mãi tồn tại.

Không phải dưới hình hài vật chất.

Mà trong ký ức.

Chúng sẽ tồn tại cùng âm nhạc của Schubert.

Thứ âm nhạc người ta không nghe thấy, nhưng vẫn ở đây.

Gã tiếp tục giải thích với cô về vẻ đẹp của hành động.

Điều cốt lõi, là những từ ấy đã được viết ra.

Phần còn lại đâu có gì quan trọng.

Chúng ta đâu cần để lại bằng chứng cho lũ chó săn.

Chỉ cần sắp xếp sách vở và những kỷ niệm trong ta.

4

Cùng thời điểm ấy, ở Pháp, một người đàn ông thức dậy.

Gã tự ngắm mình qua tấm gương trong phòng.

Đã rất lâu rồi gã không còn nhận ra bản thân.

Gã chỉ có thể nói ra tên mình: Herschel Grynszpan.

Là người Do Thái Ba Lan, mười bảy tuổi, bị buộc phải lưu vong, gã sống ở Paris.

Gã vừa nhận được một lá thư tuyệt vọng của em gái.

Cả gia đình gã đã bị trục xuất.

Không hề được báo trước, họ buộc phải rời đất nước.

Trú ngụ trong một trại tị nạn.

Bao lâu nay, cuộc sống nhà Grynszpan chỉ có tủi nhục.

Một cuộc sinh tồn của lũ chuột cống, gã nghĩ.

Thế là, buổi sáng ngày 7 tháng Mười một năm 1938 ấy, gã viết:

Tôi phải phản đối để cả thế giới này nghe thấy tiếng kêu của mình.

Gã vào đại sứ quán Đức, mang theo một khẩu súng lục.

Lấy cớ có hẹn, gã vào được văn phòng một vị tham tán.

Sau này, người ta sẽ bảo đây là một vụ thanh toán.

Một câu chuyện tình ái riêng tư kết thúc không có hậu.

Có quan trọng không?

Giây phút ấy chỉ hận thù là đáng kể.

Tham tán thứ ba, Ernst vom Rath, mặt tái mét.

Chẳng còn gì nghi ngờ quyết tâm của gã trai này.

Tuy nhiên, kẻ muốn giết hắn đang run rẩy.

Hai bàn tay đẫm mồ hôi.

Cảnh tượng dường như kéo dài vô tận.

Trong khi không hề.

Gã đã bắn.

Hạ viên tham tán người Đức ở cự ly gần.

Nhiều phát liên tiếp.

Đầu viên tham tán va vào cạnh bàn.

Thái dương bị rách.

Máu chảy xuống sàn gỗ.

Một vũng máu chảy quanh kẻ nổ súng.

Nhân viên sứ quán chạy vào.

Kẻ giết người không hề cố tẩu thoát.

Tin tức ngay lập tức truyền tới Berlin.

Quốc trưởng nổi xung.

Phải trả đũa ngay lập tức.

Sao gã dám?

Phải nhanh, nghiền nát tên vô lại đó.

Mà không.

Không phải gã.

Mà toàn bộ.

Cả một dòng giống.

Chúng lan tràn.

Cả cái giống Do Thái ấy đã sát hại vom Rath.

Lẫn trong điên cuồng là lạc thú.

Lạc thú trả thù.

Hung tàn bao trùm.

Và châm ngòi cho Đêm thủy tinh.

Từ ngày 9 đến 10 tháng Mười một năm 1938.

Các nghĩa địa bị bôi bẩn.

Tài sản bị tiêu hủy.

Hàng ngàn cửa hàng bị cướp phá.

Hàng hóa bị trấn lột.

Một số người bị ép đứng hát trước những nhà thờ Do Thái rừng rực cháy.

Rồi bị đốt râu.

Một số bị đánh đến chết trên những sân khấu kịch.

Nơi xác người chất chồng như rác thải.

Hàng nghìn người đã bị tống vào trại cải tạo.

Hàng nghìn người.

Trong đó có cha Charlotte.

5

Gia đình Salomon đang im lặng ăn trưa.

Có người gõ cửa.

Charlotte nhìn cha.

Mỗi tiếng động đều là một mối đe dọa.

Chẳng thể là thứ gì khác.

Ai nấy ngồi nguyên bên bàn.

Không nhúc nhích, bởi nỗi sợ đã làm họ đông cứng.

Tiếng gõ cửa lại vang lên.

Củ đập mạnh mẽ hơn.

Phải làm gì đó.

Nếu không, sẽ có người phá cửa.

Cuối cùng, Albert đứng dậy.

Hai gã đàn ông mặc y phục tối màu xuất hiện.

Albert Salomon?

Phải.

Hãy đi theo chúng tôi.

Chúng ta đi đâu vậy?

Miễn hỏi.

Tôi có thể đi lấy đồ đạc chứ?

Không ích gì, khẩn trương lên.

Paula định chen ngang.

Albert ra dấu chị hãy cứ im lặng.

Tốt nhất nên tránh gây chuyện.

Chỉ cần hơi cáu, chúng sẽ nổ súng.

Chúng chỉ muốn mình anh, hẵng cứ như vậy đã.

Chắc là để tra khảo gì đó.

Chuyện này sẽ không kéo dài.

Chúng sẽ nhận ra anh là anh hùng hồi chiến tranh.

Anh từng hiến dâng máu xương cho nước Đức.

Albert mặc áo khoác, đội mũ.

Rồi quay sang hôn vợ và con gái.

Đừng nhùng nhằng nữa!

Những nụ hôn vội vã, bị đánh cắp.

Albert rời nhà, không hề ngoảnh lại.

Charlotte và Paula ôm siết lấy nhau.

Họ không biết vì sao Albert bị bắt giữ.

Họ không biết chúng đưa anh đi đâu.

Họ không biết sẽ mất bao lâu.

Họ không biết gì cả.

Kafka đã viết về điều đó trong Vụ án.

Nhân vật chính, Joseph K., bị bắt giữ không lý do.

Rất giống Albert, ông không muốn kháng cự.

Thái độ đúng đắn duy nhất nhằm thích ứng với tình trạng hiện thời.

Vậy đấy.

Là “tình trạng hiện thời”.

Chẳng cần làm gì chống lại tình trạng hiện thời.

Nhưng cái tình trạng ấy rồi sẽ dẫn tới đâu?

Tiến trình này dường như không thể vãn hồi.

Tất cả đều đã được viết trong tiểu thuyết đó.

Joseph K. sẽ bị giết như một con chó.

Như thể nỗi tủi nhục sẽ tiếp diễn cả sau khi ông chết.

6

Không một lời giải thích, dù là nhỏ nhất, Albert bị tống vào Sachsenhausen.

Một trại tập trung ở phía Bắc Berlin.

Anh bị giam cùng vài người khác trong một căn buồng chật chội.

Albert nhận ra một số người trong đó.

Họ trao đổi vài lời để động viên nhau.

Họ diễn lại với nhau những màn thảm hại của tinh thần lạc quan.

Nhưng chẳng còn ai tin.

Giờ mọi chuyện đã đi quá xa.

Họ bị bỏ cho chết, không ăn, không uống.

Vì sao không ai tới thăm họ?

Làm sao có thể đối xử như vậy với đồng bào của mình?

Sau không biết bao nhiêu giờ, có vài sĩ quan tới.

Họ mở cửa trại.

Vài lời phản đối cất lên.

Chúng tóm luôn những kẻ phản kháng.

Lôi xềnh xệch tới một góc khác trong trại.

Không ai gặp lại họ nữa.

Chúng giải thích với tù nhân rằng sắp có thẩm vấn.

Họ sẽ phải xếp hàng.

Đứng đó trong giá rét, họ cứ chờ hàng giờ.

Có những người quá già hoặc quá yếu, không chịu nổi.

Những người gục xuống bị đem đi nơi khác.

Cả những người này, không ai gặp lại họ nữa.

Khi ấy quân quốc xã còn chưa hành quyết giữa ban ngày.

Chúng xử những kẻ ngang ngạnh và những kẻ đuối sức ở sân sau.

Albert đứng thẳng giữa những con người có phẩm cách.

Phải, họ là những con người có phẩm cách.

Họ quyết không bày ra đau đón của mình, hơn tất thảy.

Đó là điều cuối cùng họ có thể giữ lại.

Khi chẳng còn gì.

Cái khao khát được đứng thẳng.

Đến lượt anh.

Anh đứng đối diện một gã trai đáng tuổi con mình.

Mày là bác sĩ, hắn phì ra.

Phải.

Tao cũng chả bất ngờ, đúng nghề của lũ Do Thái.

Vào đây, mày đừng hòng ăn không ngồi rồi nữa, thằng lười nhác bẩn thỉu!

Sao hắn có thể gọi anh là đồ lười?

Anh đã làm việc cật lực cả đời như một kẻ khổ sai.

Vì sự tiến bộ của y học.

Thằng nhãi này không chết vì một vết loét, ấy là nhờ anh.

Albert cụp mắt, thật quá sức chịu đựng.

Nhìn vào tao đây! thằng nhãi quốc xã hét lên.

Nhìn vào tao lúc tao đang nói với mày, thằng khốn!

Albert lại ngẩng lên, như một con rối.

Cầm tờ giấy hắn chìa cho.

Để đọc lấy số buồng và số đăng ký.

Anh không còn được phép mang một cái tên.

Những ngày đầu thật khủng khiếp.

Albert vốn không quen lao động thể chất.

Anh kiệt sức, nhưng biết mình phải trụ vững.

Ngã xuống, ấy là nguy cơ phải ra đi.

Đến cái nơi mà từ đó không ai còn trở lại.

Thân thế kiệt quệ triệt tiêu suy nghĩ trong anh.

Có những lúc anh không còn biết gì nữa.

Không biết mình đang ở đâu, mình là ai.

Như khi người ta vừa tỉnh giấc sau cơn ác mộng.

Phải mất vài giây mới trở về thực tại.

Albert cứ ở cái vùng ấy hàng giờ liền.

Cái vùng nơi tâm trí anh lạc bước.

Charlotte và Paula thì kiệt sức vì tỉnh táo.

Hao mòn vì tin tức bặt tăm.

Như hàng trăm phụ nữ, họ đến các sở cảnh sát.

Dưới chân tòa nhà, tràn ngập kháng nghị của những người phụ nữ.

Chồng chúng tôi đâu?

Cha chúng tôi đâu?

Họ cầu xin một tin tức.

Họ nài nỉ một bằng chứng sống.

Charlotte vào được một văn phòng.

Cô đến với một cái chăn ấm áp.

Tôi muốn mang nó cho ba tôi, cô cầu xin.

Đám sĩ quan cố nén cười.

Ông ta tên gì? rốt cuộc một tên quốc xã hỏi.

Albert Salomon.

Rất tốt, mày có thể về, chúng tao lo việc đó.

Nhưng tôi rất muốn mang nó cho ba tôi, cầu xin ông.

Không được.

Hiện tại cấm mọi hình thức thăm viếng.

Charlotte biết cô không cần cố nài nữa.

Để cái chăn có thể tới được chỗ cha, cô phải im lặng.

Cô im lặng trở ra.

Vài giây sau, đám sĩ quan khoái trá.

Ô, dễ thương quá!

Một con nhóc Do Thái muốn chăm sóc cho người cha đáng mến.

A ha ha, chúng cười cợt.

Trong lúc giẫm đôi bốt vấy bùn lên cái chăn.

Nhiều tuần trôi qua.

7

Nhiều tin đồn tệ hại về số phận những kẻ bị giam giữ.

Họ nói đã có hàng trăm người chết.

Paula và Charlotte vẫn chẳng có tin tức gì.

Albert còn sống không?

Nữ danh ca cố tìm mọi cách để chồng được thả.

Trong hàng ngũ quan chức quốc xã, cũng còn vài kẻ

ngưỡng mộ chị.

Họ đến xem có thể tìm cách nào giúp.

Chuyện phức tạp lắm, họ chẳng thả ai hết.

Tôi xin các ông, tôi cầu xin các ông.

Một lời van nài không ngớt.

Trong những ngày dài chờ đợi không sao chịu thấu ấy, Alfred có mặt.

Gã đến giải khuây cho hai người đàn bà trong khả năng có thể.

Paula cứ vừa quay lưng, gã liền ôm ghì Charlotte.

Nhưng chính gã cũng hao mòn vì u sầu.

Những vụ bắt bớ trước tiên nhắm vào giới tinh hoa.

Trí thức, nghệ sĩ, giáo sư, bác sĩ.

Sớm thôi, chúng sẽ tấn công cả những người vốn chẳng là gì.

Bởi vậy, gã rồi sẽ lên hàng đầu.

Ai nấy tìm cách trốn chạy.

Nhưng trốn vào đâu?

Bằng cách nào?

Biên giới đóng cửa.

Chỉ duy Charlotte có thể rời đi.

Khi chưa đủ hai mươi hai tuổi, chuyện đó khả dĩ.

Một cửa ra không cần hộ chiếu.

Cô chỉ còn vài tháng nữa thôi.

Ông bà ngoại cô mới nghe tin về những sự kiện vừa rồi.

Họ viết thư, nài nỉ Charlotte hãy sang đó với họ.

Ở đó như thể thiên đường, nơi miền Nam nước Pháp.

Cô không thể ở lại Đức thêm nữa.

Việc đó bây giờ quá mạo hiểm.

Paula đồng tình với ý kiến của họ.

Nhưng Charlotte không thể ra đi như vậy được.

Chưa được gặp lại cha.

Thật ra, đó chỉ là cái cớ.

Quyết định đã xong.

Cô sẽ không bao giờ rời đi.

Vì lý do đơn giản, cô không thể rời xa Alfred.

Những nỗ lực của Paula rốt cuộc đã được đền bù xứng đáng.

Bốn tháng sau, Albert được ra khỏi trại tập trung.

Anh trở về nhà, nhưng không còn là chính mình nữa.

Gầy trơ xương, tâm thần nhóm nhác, anh nằm vật xuống giường.

Paula kéo rèm, và để yên cho anh ngủ.

Charlotte sốc nặng.

Cô cứ ngồi đó hàng giờ bên cạnh cha.

Nỗ lực không để con tuyệt vọng xâm chiếm.

Tiếng thở khó nhọc của cha khiến cô lo lắng.

Lúc thức trông cha, Charlotte có một cảm giác khác lạ.

Cái cảm giác có thể che chở cha khỏi thần Chết.

Dần dần, cha cô hồi sức.

Nhưng hầu như chẳng nói gì.

Albert ngủ suốt nhiều ngày trời.

Anh, người vốn thích thức đêm làm việc xiết bao.

Một sáng nọ, vừa mở mắt, anh đã gọi vợ.

Paula chạy tới ngay.

Chuyện gì vậy tình yêu của em?

Anh mở miệng, nhưng chẳng có âm thanh nào thoát ra.

Anh không thể nói được những điều anh muốn.

Cuối cùng, anh phát ra một âm thanh chính là một cái tên: Charlotte… Charlotte làm sao?

Charlotte… nó phải… đi khỏi đây.

Paula biết những lời này khiến anh đau đớn.

Hơn bao giờ hết anh đang cần con gái kề bên.

Nhưng giờ anh biết chẳng còn hy vọng gì.

Anh đã ở trong tột cùng kinh hãi.

Phải trốn đi, thật nhanh.

Chừng nào còn có thể.

8

Charlotte không đồng ý, tất nhiên.

Cô không muốn đi, cô không thể.

Mọi người nài nỉ, không còn thời gian mà lãng phí.

Không, con không muốn rời bỏ bố mẹ, cô nhắc đi nhắc lại.

Chỉ cần lo xong giấy tờ giả, chúng ta sẽ tới tìm con, hai người đảm bảo.

Không, con không muốn, không, con không muốn.

Paula và Albert không hiếu.

Chỉ Alfred biết sự thật.

Gã thấy thái độ của cô phi lý, thái quá.

Chẳng tình yêu nào xứng đáng liều mạng với thần Chết, gã nghĩ.

Mà thần Chết thì đang chờ họ, ở chính nơi đây.

Charlotte không chịu nghe.

Cô chỉ làm theo lý trí, cũng chính là trái tim cô.

Cô nhắc đi nhắc lại: em không thể rời xa ông.

Đó sẽ là nỗi đau tột cùng, hãy hiểu em yêu ông chừng

nào.

Gã cầm hai bàn tay cô.

Tất nhiên gã hiểu cô chứ.

Gã yêu cái tính cuồng nhiệt và dễ bồn chồn ở cô.

Cái đẹp của tình yêu luôn mạnh hơn nỗi sợ.

Nhưng giờ không phải chuyện đó nữa.

Gã không còn cách nào khác, ngoài đe dọa cô.

Nếu em không đi, ta sẽ không bao giờ gặp em nữa.

Cô hiểu quá rõ Alfred.

Đó không phải lời nói gió bay.

Nếu cô không bỏ trốn, gã sẽ biến mất khỏi cuộc đời cô.

Đó là mối đe dọa duy nhất cô có thể hiểu.

Cả gã nữa, gã cũng hứa sẽ gặp lại cô ở miền Nam nước Pháp.

Nhưng ông sẽ làm như thế nào?

Ta có mối quan hệ, gã trấn an.

Làm sao tin được gã?

Cô không chịu nổi nữa.

Cô không muốn rời xa sự sống của mình.

Cô sinh ra ở đây.

Vì sao cô lại phải chịu một nỗi đau nhường vậy?

Cô thà chết còn hơn phải ra đi.

Cô nghiêm túc nghĩ đến việc đó.

Cha cô muốn gặp cô.

Albert nắm lấy tay cô, nhẹ nhàng.

Và nhắc đi nhắc lại: ba xin con, con phải đi.

Một giọt lệ trào ra từ mắt người cha.

Đó là lần đầu tiên Charlotte nhìn thấy Albert khóc.

Cả thế giới tròng trành trên gương mặt anh.

Charlotte rút khăn mùi soa lau nước mắt cho cha.

Albert đột nhiên nghĩ tới Franziska.

Cảnh tượng này như phản chiếu lại cuộc gặp đầu tiên của họ.

Khi cô rút khăn mùi soa cho anh hỉ mũi.

Khi anh đương giữa ca mổ, gần chiến trường.

Hai cảnh tượng cùng dội lên trong anh.

Người mẹ và đứa con gái được kết nối bằng một cử chỉ.

Và anh hiểu ra đó là dấu chấm hết của chuyển động.

Bằng cử chỉ này, Charlotte đã chấp nhận ra đi.

9

Có nhiều cách thiết thực để bỏ trốn.

Paula nhờ ông bà ngoại Charlotte viết thư báo tin giả.

Trong đó nói rằng bà ngoại sắp mất.

Vì quá ốm yếu, nên bà muốn gặp lại đứa cháu gái.

Charlotte cầm tờ bằng chứng này đến lãnh sự quán Pháp.

Và được nhận thị thực thăm thân vài ngày.

Thế là, đã đủ giấy tờ hợp lệ.

Cô máy móc vượt qua những giờ phút cuối cùng.

Cô im lìm trước cái va li.

Một cái va li rất nhỏ, bằng chứng cho một chuyến đi ngắn ngày.

Cô chỉ có thể mang đi ít ỏi như vậy.

Cô bắt buộc phải chọn lọc các món đồ kỷ niệm.

Chọn sách nào?

Chọn tranh nào?

Cuối cùng, cô quyết định mang theo một đĩa hát của Paula.

Một bản Carmen mà cô yêu vô cùng.

Thứ nhắc cô về những ngày hạnh phúc.

Charlotte đi một mình tới nghĩa trang để tạm biệt mẹ.

Bao tháng ròng, cô ngỡ mẹ đã hóa thiên thần.

Cô hình dung mẹ trên bầu trời Berlin.

Với đôi cánh khát vọng.

Giờ thì mọi chuyện đã chấm dứt.

Charlotte đối diện thực tế.

Bầu trời trống trơn.

Và thi thể mẹ cô đang mục ruỗng nơi đây.

Cái nấm mồ này vùi chôn bộ xương khô của mẹ.

Liệu có phải cô chỉ nhớ được hơi ấm của mẹ? Khi mẹ ôm cô trong vòng tay.

Để hát cô nghe.

Không, dường như chẳng còn gì tồn tại.

Trừ những kỷ niệm đầu tiên, ở chính nơi này.

Khi cô tập đọc tên mình trên tấm bia mộ của người dì.

Charlotte, nàng Charlotte đầu tiên.

Vậy là chị em họ đã được đoàn tụ mãi mãi.

Cô thả trên mỗi nấm mộ một bông hồng bạch.

Rồi rời đi.

Trước mặt cha, cô khóc.

Albert còn quá yếu, nên không thể ra ga tiễn con.

Họ an ủi nhau bằng cái câu sớm thôi.

Sớm thôi, họ sẽ gặp lại nhau.

Sớm thôi, mọi chuyện sẽ ổn.

Albert ngại ngùng biết bao.

Anh đâu quen với sự dịu dàng.

Nhưng ngày hôm đó, anh hít hà con gái khôn xiết.

Như thể anh muốn giữ lại một vật báu.

Để đem giấu trong mình lâu thật lâu.

Charlotte cũng hôn cha không dứt.

Cô để lại cho cha một dấu vết.

Không phải vết son môi.

Mà vết ấn mạnh đôi môi mình lên cha.

10

Trên sân ga, cảnh sát đi tuần rất đông.

Charlotte, vây quanh là Paula và Alfred, phải giấu kín cảm xúc.

Một chút nghẹn ngào kìm nén cũng đủ thu hút những con mắt.

Cả ba sẽ bị tra hỏi.

Tại sao cô gái này lại nức nở như thế?

Chẳng phải cô ta chỉ đi có một tuần thôi sao?

Vậy nên không được, không được để kế hoạch bị ảnh hưởng.

Phải giữ vững vẻ đường hoàng và nghiêm chỉnh.

Phải thong dong thư thái mà rút ruột rút gan.

Charlotte những muốn thét lên nỗi đau trong mình.

Không thể.

Cô đang rời bỏ mọi thứ.

Cha cô, Paula, nấm mồ của mẹ.

Cô bỏ lại những kỷ niệm, sự sống, tuổi thơ.

Nhất là cô bỏ lại người ấy, chính gã.

Mối tình lớn lao, mối tình duy nhất.

Gã, là tất cả trong mắt cô.

Tình nhân, và linh hồn cô.

Alfred khổ sở che giấu vẻ bối rối.

Thường ngày mồm mép là thế, giờ thì gã lặng thinh.

Điều gã cảm thấy quá mới mẻ, không sao định nghĩa nổi.

Cột khói tỏa ra từ đầu tàu khiến cảnh tượng thêm phần mờ mịt.

Chưa bao giờ sân ga lại giống một bến bờ đến vậy.

Cái cảnh trí lý tưởng cho sự tận cùng.

Alfred ghé sát miệng vào tai Charlotte.

Cô nghĩ gã sẽ bảo: ta yêu em.

Nhưng không.

Gã thầm thì một câu còn lớn lao hơn nhiều.

Một câu mà cô sẽ không ngừng nghĩ tới.

Câu nói sẽ là cốt lõi nỗi ám ảnh trong cô.

Mong em đừng bao giờ quên rằng ta tin tưởng em.

PHẦN THỨ SÁU

1

Charlotte nhìn mãi cái sân ga cứ nhỏ dần rồi biến mất.

Đầu ngó hẳn ra ngoài, bị cơn gió quất cho rát mặt.

Trong buồng tàu, có một giọng khô khốc cất lên.

Cô ơi, đóng cửa giùm được không?

Charlotte làm ngay, rồi ngồi vào chỗ.

Cô vừa ngắm quang cảnh lướt qua bên ngoài vừa kim nén những giọt lệ.

Vài hành khách hỏi chuyện, cô trả lời qua quýt.

Cố làm mọi thứ để đẩy cuộc chuyện trò vào ngõ cụt.

Hẳn là người ta thấy cô bất lịch sự, thậm chí kênh kiệu.

Quan tâm gì những điều người khác nghĩ.

Cái đó chẳng còn quan trọng.

Đến biên giới Pháp, có người kiểm tra giấy tờ.

Họ tra hỏi về lý do chuyến đi.

Tôi đi thăm bà ngoại bị bệnh.

Nhân viên hải quan toét miệng cười với cô.

Đóng vai một cô gái Aryan tử tế thì có khó gì.

Trong lốt nhân vật này, mọi chuyện đều tuyệt vời.

Đó là thế giới mà chẳng ai nhổ vào mặt bạn.

Đó là thế giới của Barbara.

Chúng tôi yêu cô, chúng tôi ưu tiên cô, chúng tôi kính trọng cô.

Vững vàng nhé, thậm chí người ta còn chúc thế.

Tàu đến Paris.

Suốt vài giây, cô buông mình ngây ngất.

Vì cái tên ấy: Paris.

Vì lời hứa hẹn của nước Pháp.

Nhưng cô phải chạy nhanh mới không lỡ chuyến tới.

Cô vừa kịp vào được chỗ ngồi.

Lại một lần nữa, có người gặng hỏi chuyện.

Nhưng cô làm ra vẻ không hiểu gì.

Cái lợi thế khi ta là người nước ngoài.

Khi đã biết bạn không nói cùng ngôn ngữ.

Chẳng còn ai bắt chuyện với bạn.

Charlotte mê đắm ngắm vẻ đẹp của những cánh đồng lướt qua sau cửa sổ tàu.

Ở đây nhiều sắc màu hơn nước mình, cô nghĩ bụng.

Cô biết có nhiều danh họa đã đi theo con đường này.

Để tìm được ánh sáng nơi miền Nam nước Pháp.

Cái ánh sáng vàng ươm mê hoặc ấy.

Liệu cô sẽ có được cùng cảm giác?

Trong khi một tấm màn đen không ngừng phất phơ trước mắt.

Bụng cô bắt đầu cồn cào.

Charlotte ngạc nhiên trước sự thức giấc của cơ thể.

Nếu cô thấy đói, thì tất cả những gì cô đang trải qua đều là thật.

Nữ hành khách ngồi bên chìa cho cô một quả táo.

Cô nhận vội, đói ngấu.

Thậm chí ăn hết cả lõi táo.

Người đàn bà ngạc nhiên.

Bà không ngờ cô thèm ăn đến thế.

Giờ thì Charlotte khiến bà gần như sợ.

Chỉ vì một quả táo bị ngấu nghiến quá nhanh.

Đến Nice, Charlotte vào quầy vé hỏi thông tin.

Cô đưa ra mẩu giấy: Villefranche-sur-Mer.

Người ta chỉ xe buýt cho cô, cô đến ngồi phía trước.

Cô sợ bị lạc, sợ không xuống đúng bến.

Cô lại trình giấy tờ, lần này là với tài xế.

Nửa tiếng sau, ông ta ra hiệu đã tới bến của cô.

Cô xuống xe, miệng nói tiếng Pháp: merci.

Một lần duy nhất, cô thầm nhắc lại: merci.

Cảm giác thật khoan khoái khi nói một ngôn ngữ khác.

Nhất là khi ngôn ngữ của ta đã hỏng.

Lưu vong không chỉ là vấn đề nơi chốn.

Từ merci này cho cô một chốn nương thân.

Lại một lần nữa, cô hỏi đường một phụ nữ.

Bà này biết rất rõ nhà của Ottilie Moore.

Chắc cũng như mọi cư dân ở đây.

Bà người Mỹ giàu có ấy nổi tiếng khắp vùng.

Bà đón nhận nhiều trẻ mồ côi.

Bà cho chúng học khiêu vũ, thậm chí cả xiếc.

Charlotte chỉ việc men theo con đường chữ chi này.

Là tìm ra ngay.

Trời thì nóng, đường lại hơi dốc.

Những nỗ lực cuối cùng của chuyến đi dài dằng dặc.

Sớm thôi, cô sẽ được ôm hôn ông bà ngoại.

Cô không thể báo tin trước ngày mình đến.

Họ sẽ ngạc nhiên về sự xuất hiện của cô.

Đã lâu lắm rồi cô chưa được gặp họ.

Họ có thay đổi nhiều lắm không? Nhất là, họ sẽ chẳng nhận ra cô đâu.

Ngày đó họ chia tay một đứa thiếu niên, giờ đã thành phụ nữ.

Dù đau đớn, cô vẫn vô cùng phấn khích.

Rốt cuộc, cô cũng đến trước biệt thự Ermitage.

Đó là một ngôi nhà đẹp tuyệt, trên đồi.

Với một khu vườn mang dáng dấp thiên đường.

Sau hàng rào, cô trông thấy những đứa trẻ đang chạy.

Cô cũng nghe thấy tiếng chúng cười.

Charlotte vẫn chưa thể đánh động vào chấn song.

Một cuộc sống mới đang chờ cô nơi đây.

Chỉ cần bước thêm vài mét nữa.

Để ngã nhào về phía điều xa lạ kia.

Có gì đó giữ cô lại.

Một lực kéo phía sau cô.

Cô có cảm tưởng ai đó đang gọi mình.

Bị hớp hồn, cô liền quay lại.

Và phát hiện vẻ uy nghi bừng sáng của Địa Trung Hải.

Charlotte chưa từng thấy gì đẹp đẽ đến vậy.

2

Vài phút sau, cô đã ở trong vườn.

Xung quanh là lũ trẻ vui mừng chào đón.

Ottilie Moore bảo chúng bớt náo động.

Phải để Charlote nghỉ ngơi, cô đã quá mệt rồi.

Vittoria Bravi, bà nấu bếp, mang cho cô một ly chanh đường.

Giữa không khí nghẹn ngào ấy, ông bà ngoại cô im lìm.

Người bà nước mắt lưng tròng.

Charlotte cảm thấy ngộp thở bởi cái vòng xoáy quanh mình.

Cô đâu có quen trả lời chừng ấy câu hỏi.

Con bé đi đường thuận lợi chứ?

Con bé khỏe chứ?

Thế còn cha mẹ nó?

Thế còn nước Đức?

Cô lắp bắp rằng cô không biết.

Cô gần như chẳng nói gì suốt hai ngày qua.

Thế rồi, cô thấy thiếu tự tin.

Hơn tất thảy, nỗi sầu muộn vì bị nhìn ngó.

Có gì đó đặc biệt làm cô ngượng nghịu.

Cô cảm thấy tội lỗi khi có mặt ở đây.

Ottilie cảm nhận được cơn khó ở ấy.

Lại đây Charlotte, ta sẽ đưa cháu đi xem phòng.

Họ rời khu vườn trước bao ánh mắt ngạc nhiên.

Con bé vẫn luôn âu sầu như vậy, ông ngoại kết luận.

Rồi nói thêm: giống hệt mẹ nó.

Vợ ông liếc nhìn ông dữ dội.

Bà không muốn nghe những lời như vậy.

Bà không muốn hiểu những điều ám chỉ.

Nhưng, ông ấy nói đúng.

Cái sự thật hiển nhiên ấy đập thẳng vào bà.

Charlotte giống hệt Franziska.

Từ nét mặt, tất nhiên, và cả trong thần thái.

Cả hai mẹ con đều mang một nét buồn giống nhau.

Cái thứ hẳn là niềm vui giờ không còn nữa.

Thậm chí một mối khiếp đảm đã manh nha.

3

Charlotte ngủ suốt nhiều giờ liền.

Và tỉnh giấc lúc nửa đêm.

Đêm đầu tiên ấy, cô rón rén đi chân đất ra vườn.

Trong chiếc áo ngủ màu trắng, cảm giác thật tự do.

Bầu trời xanh nhạt, hơi có ráng vàng, với những vì tinh tú.

Cô chạm vào những cái cây, hít hà những bông hoa.

Rồi, cô nằm dài xuống cỏ.

Giữa chốn mênh mông, cô thấy gương mặt Alfred.

Với những đám mây trong miệng.

Khi ấy, cô để mặc ham muốn xâm chiếm.

Nhiều ngày trôi qua, và Charlotte vẫn luôn kiệm lời.

Người ta thấy cô dè dặt.

Đám trẻ con gọi cô là người trầm lặng.

Chúng những muốn đùa giỡn với cô.

Bây giờ, cô chỉ đồng ý ngồi vẽ chúng.

Ottilie nhận ra ở cô một tài năng đặc biệt.

Bà thậm chí còn bảo: chúng ta có một thiên tài trong nhà.

Người phụ nữ Mỹ luôn khuyến khích cô vẽ.

Bà sẽ mua tranh của cô, để giúp cô sống bằng sức lao động của mình.

Rồi thu xếp để kiếm cho cô giấy vẽ, giữa thời chiến.

Lòng hào phóng của người phụ nữ này dường như không có giới hạn.

Trên những tấm ảnh còn lưu lại về bà, gương mặt bà lúc nào cũng rất tươi.

Với một chút ngông cuồng trong thần thái.

Ở Villefranche-sur-Mer, bà vẫn được nhớ tới.

Năm 1968, chốn trú ngụ tuyệt hảo của bà bị phá hủy.

Để nhường chỗ cho một trong những khu nhà ở được cho là danh giá.

Một phần khu vườn trở thành một bể bơi.

Chỉ có hai cây thông lớn thoát nạn.

Những cái cây để mắc ghế đu.

Quanh khu nhà đó bây giờ mọc lên một bức tường lớn.

Để ngăn những khách không mời.

Những khách không mời và những nhà văn say mê Charlotte Salomon.

Vào đó bằng cách nào? Không thể.

Cái nơi từng cởi mở từ giờ bất khả xâm nhập.

Một người đàn ông thấy tôi ngẩn ngơ đứng đó bèn đề nghị giúp đỡ.

Chúng tôi nói chuyện một chút, tôi hỏi tên ông.

Ông tên là Michel Veziano.

Khi nghe tôi giải thích mục đích những tìm kiếm của mình, ông có vẻ chẳng ngạc nhiên.

Ông bảo tôi rằng có một người Âu nào đó cũng đi tìm kiếm hệt như tôi.

Phải, ông ta dùng từ: người Âu.

Cách đây chừng ba, bốn năm, tầm đó.

Vậy nên, tôi không phải người duy nhất đi tìm Charlotte.

Chúng tôi lập thành một giáo phái tản mát.

Những tín đồ kiệt sức được Michel cứu vớt.

Tôi không thể biết điều đó khiến tôi an tâm hay khó chịu.

Ông ấy tên là gì, cái ông chung chí hướng ấy?

Michel không nhớ.

Ông ấy thực sự tồn tại ư?

Tôi những muốn quen tất cả những ai yêu mến Charlotte.

Đúng lúc những suy nghĩ của tôi dừng ở đây, thì cánh của con bật mở.

Một phụ nữ ra khỏi khu nhà bằng xe hơi.

Tôi nhanh chóng tạm biệt Michel để ra gặp bà.

Chào bà, tôi là nhà văn…

Bà biết Ottilie Moore là ai, vì bà sống ở đây từ năm 1968.

Tôi vừa định hỏi thêm mấy câu, thì bà ấy nổi nóng.

Không, đừng có ở đây nữa!

Bảo vệ không để cậu qua đâu.

Hãy đi đi, cậu chẳng có việc gì phải làm ở đây hết! Đó là một bà già quàu quạu, sợ sệt, yếu ớt.

Tôi nhẹ nhàng nói chuyện với bà.

Tôi chỉ muốn vào trong vườn đi bộ chừng năm phút.

Tôi cho bà xem một cuốn sách với những bức ảnh chụp thời ấy.

Bà không muốn nhìn.

Đi đi, hãy đi đi, nếu không tôi gọi bảo vệ!

Tôi không hiểu.

Sao ở bà lại có sự thù địch đến vậy.

Tôi quyết định bỏ cuộc.

Chuyện đó cũng không quá quan trọng.

Suy cho cùng, chẳng còn gì của quá khứ còn nguyên vẹn ở đây.

Nhưng nhờ bà già này, tôi đã có thể lướt qua năm 1943.

Rốt cuộc, sao mà lạ lùng.

Vì chính tại nơi đây, con hận thù sẽ sớm ập tới với Charlotte.

4

Charlotte từng giờ mong ngóng sự xuất hiện của Alfred.

Cô không ngừng mường tượng ngày người mình yêu sẽ đến.

Như một vị chúa đột ngột bước ra từ hư không.

Nhưng gã không đến.

Để làm gã sống, cô kết nối lại những trò chuyện giữa họ.

Từng lời từng lời, mọi thứ vẫn vẹn nguyên trong cô.

Còn gì chính xác bằng trí nhớ của trái tim.

Ai có thể biết nỗi tuyệt vọng của Charlotte? Cô gái trẻ cô độc với thần hộ mệnh của mình.

Đôi khi cô ban phát nụ cười, để được yên thân.

Ottilie Moore đặc biệt lo lắng cho bà ngoại Charlotte.

Bà rõ ràng vui vẻ hơn trước.

Bà cười nhiều, dường như hiếu kỳ với mọi chuyện.

Bà đòi Charlotte làm bà vui.

Như đòi màu xám thắp sáng cho màu đen.

Bà ngoại và cháu gái rất hiểu nhau.

Trái tim họ đập cùng một nhịp.

Như thể nó được quấn kín trong một chiếc khăn.

Nó âm thầm vật lộn, không gây tiếng ồn trong cơ thể.

Theo cách thức tội lỗi mà những kẻ sống sót vẫn hít thở.

Họ đi dạo dọc bờ biển.

Tiếng sóng biển miễn cho họ phải chuyện trò.

Dù sao thì, tốt nhất là im lặng.

Tin tức càng lúc càng bi thảm.

Ba Lan vừa bị tấn công.

Pháp và Anh tuyên chiến với Đức.

Người bà ngồi xuống một băng ghế.

Bà thở mệt nhọc.

Nhiều năm rồi, bà gắng gượng để duy trì sự sống.

Từ khi hai cô con gái qua đời, mỗi ngày với bà đều là một cuộc chiến.

Nhưng tất cả thành ra vô ích.

Chiến tranh sẽ phá hủy mọi thứ.

Người ta gọi cho bác sĩ Moridis.

Đó là một nhân vật lỗi lạc trong vùng.

Người ta khâm phục uy tín và tính nhân văn của ông.

Người giàu phải trả nhiều hơn, người nghèo thì giảm bớt.

Người ta bảo ông từng chăm sóc những nhân vật nổi tiếng qua đây.

Errol Flynn, Martine Carol, và thậm chí cả Édith Piaf.

Ông đã chăm sóc Ottilie sau vụ tai nạn xe hơi.

Đó là đầu những năm 1930.

Từ đó, họ trở nên thân thiết.

Vậy nên, Ottilie nhờ cậy đến ông.

Để thử cứu vớt bà ngoại của Charlotte.

Vậy là giờ ông bác sĩ đang ở biệt thự Ermitage.

Charlotte đón ông và dẫn ông tới bên giường người bệnh.

Ấn tượng đầu tiên khi ông thấy bà là gì?

Làm sao để biết?

Tuy nhiên, tôi cố gắng nắm bắt khoảnh khắc ấy.

Dưới mắt tôi, nó mang tính then chốt.

Sự xuất hiện của bác sĩ Moridis trong câu chuyện.

Người đàn ông này sẽ ảnh hưởng lớn tới Charlotte.

Tôi gắng nhìn ra ông trong khu vườn.

Trên những tấm ảnh con gái ông cho tôi xem, ông dường như cao lớn.

Tôi mường tượng cảnh bọn trẻ phải ngước hẳn lên để nhìn ông.

5

Khi ra khỏi căn phòng, ông bác sĩ nói về chứng trầm uất.

Bà ngoại Charlotte không ngừng nói rằng thế giới rồi sẽ cháy rụi.

Bà không chịu nổi nữa, bà không muốn sống nữa.

Đã đến lúc bà đi gặp hai cô con gái.

Hai con gái của bà, hai con gái của bà, bà cứ nói đi nói lại.

Rồi chua thêm: tất cả là tại tôi.

Moridis kê thuốc an thần cho bà.

Rồi ông nhấn mạnh: phải liên tục trông chừng bà ấy.

Chớ bao giờ để bà ấy một mình.

Charlotte hiểu rằng giờ vai trò ấy là của cô.

Còn ai khác có thể đảm nhiệm nó?

Đến ông ngoại cô cũng đã kiệt quệ.

Ông quan sát từ xa cơn khủng hoảng ập tới với vợ mình.

Suy cho cùng, cũng chính bởi thế mà Charlotte có mặt ở đây.

Con bé đến để chăm sóc họ.

Dẫu gì cũng là cái giá của nơi nương náu.

Đấy là những gì ông đã nghĩ bên dưới chòm râu dài bạc trắng.

Moridis chúc Charlotte luôn vững dạ.

Đúng lúc rời đi, ông nhắc tới tranh của cô.

Này cháu, có vẻ cháu sở hữu một tài năng tuyệt diệu.

Ở đây lời đồn bay xa lắm.

Đó chỉ là mấy bức ký họa thôi, Charlotte lí nhí.

Mấy bức tranh cho bọn trẻ.

Thế thì sao?

Chúng khiến ta rất muốn được xem tranh cháu vẽ.

Charlotte cảm động bởi lòng nhân hậu ở ông.

Cô nhìn ông rời đi, đến chỗ những bệnh nhân khác, những câu chuyện khác.

Charlotte ý thức được độ nghiêm trọng của tình hình.

Cô nghĩ phải tạo ra thứ gì đó như máy sốc điện.

Theo cô, họ nên rời biệt thự Ermitage.

Ông bà cô đã sống bám Ottilie quá lâu rồi.

Họ đã dần đánh mất tính tự chủ.

Mối quan hệ với nữ ân nhân cứ hời hợt dần.

Tình huống lúc này đã nặng nề.

Chẳng lẽ cứ mãi như thế?

Con người ta rốt cuộc rồi sẽ ghét những ai cho mình tất cả.

Về mặt tài chính, chuyện này khả dĩ.

Họ vẫn còn chút tiền.

Rời nước Đức năm 1933, họ đã có thể bán hết tài sản.

Charlotte đi Nice, tìm một chỗ ở.

Cô tìm thấy một nơi phù hợp, số 2 đại lộ Neuscheller.

Một ngôi nhà mang tên: biệt thự Eugénie.

Ottilie cũng nghĩ như thế sẽ tốt cho họ.

Bà thừa nhận mối quan hệ giữa họ đã không còn nồng ấm từ vài tháng nay.

Bà bảo Charlotte hãy đến thăm bà, càng thường xuyên càng tốt.

Để báo tin cho bà, và để ra vườn vẽ.

Cháu không được quên phải sống vì chính cháu đấy nhé, Ottilie nói thêm.

Sống cho chính cháu, Charlotte thầm nhắc lại.

Ngày chuyển nhà, họ chạm trán mấy tên lính.

Đó là những tên cuối cùng đi về phía Đông.

Khắp vùng này đã sạch bóng đàn ông.

Những người lính chờ đợi một cuộc chiến còn chưa tới.

Vậy phải chăng đây chính là ngày tận thế đã được báo trước? Tuyết rơi, và khắp nơi sao mà yên ắng.

Người ta gần như có thể quên mất rằng chiến tranh đã bắt đầu.

Cuộc hỗn loạn manh nha nhanh hơn giữa bốn bức tường trong ngôi nhà.

Việc chuyển nhà chẳng thay đổi gì hết.

Bà ngoại Charlotte vẫn từng giờ mấp mé bờ vực thẳm.

Hiếm hoi lắm mới có những giây phút bà tìm được chút ngơi nghỉ.

Bà vẫn luôn trong tình trạng muốn chết.

Thời kỳ ấy, Charlotte vẽ bà.

Trong ký họa của cô, bà trông gầy gò khủng khiếp.

Cuộn tròn người lại, như để giấu kín thân thể.

Ngược lại, không có lấy một bức tranh vẽ ông ngoại.

Lạc lõng, xa lánh mọi thứ, ông là người hung dữ.

Ông nhớ lại những năm đầu mới tới Nice.

Hồi ấy mọi thứ đều tuyệt vời.

Ông đã ghi danh vào trường đại học và kết nối những mối quan hệ tốt đẹp.

Giờ ông còn lại gì?

Chẳng gì hết.

Vợ ông điên loạn, đất nước chiến tranh.

Và ông nhớ nước Đức da diết.

Tất cả đã biến ông thành người nóng nảy, thô lỗ, độc đoán.

Ông luôn mồm ra lệnh cho Charlotte.

Cũng chẳng biết tại làm sao.

Ông như lão tướng một toán âm binh.

6

Charlotte mất hẳn tin tức của gia đình.

Nhiều tháng qua, sự im ắng thật không sao chịu nổi.

Rốt cuộc, cô cũng nhận được một lá thư của cha và Paula.

Chính Ottilie đã mang nó tới Nice cho cô.

Cô vội vàng đọc lướt để tìm kiếm một cái tên: Alfred.

Biết đâu họ sẽ nhắc đến?

Biết đâu sẽ có tin tức của gã?

Đó là điều đáng kể hơn tất thảy.

Nhưng không.

Chẳng có gì hết.

Không có Alfred.

Cô đọc lướt lại lá thư.

Biết đâu nó lẩn trốn giữa những dấu phẩy.

Không.

Không, gã không được nhắc tới.

Chẳng có chuyện gì về gã.

Cô chẳng biết giờ gã sống ở đâu.

Chỉ là gã có còn sống không?

Đến khi ấy cô mới dành thời gian đọc thư.

Là Paula viết.

Chị kể chuyện mấy tháng vừa qua.

Họ muốn sang Pháp gặp cô, nhưng không thể.

Một người bạn có vai vế đã lo liệu được giấy tờ giả cho họ.

Họ đã đáp máy bay đi cùng ông ấy tới Amsterdam.

Họ đã rời bỏ mọi thứ, để lại tất cả.

Họ đã cập bến Hà Lan, bình an vô sự.

May sao, một vài người bạn của họ đã ở sẵn đó.

Có một cộng đồng Berlin nhỏ được tái lập tại đây.

Paula cố gắng không nhắc đến cảnh hỗn loạn.

Nhưng Charlotte có thể đọc được những điều không viết trong thư.

Cô thấy cha mình, ngây dại.

Quyết định ra đi như kẻ tội phạm.

Lòng phập phồng lo sợ, từng phút giây.

Sợ bị bắt, sợ ngồi tù, sợ chết.

Ở trại tập trung, Albert đã thấy cách mà chúng có thể giết bất kỳ ai.

Charlotte đã luôn quen với người cha mạnh mẽ.

Và người mẹ kế sáng rỡ vinh quang.

Ít nhất họ có được nhẹ lòng?

Trong bao lâu?

Ít nhất, họ được ở bên nhau, Charlotte nghĩ.

Cô ao ước xiết bao được đoàn tụ với họ.

Trong mắt cô, tự do giờ nào còn giá trị.

Với cô, sống sót thế này là cách tồi tệ nhất.

Bức thư bắt đầu khiến cô khó chịu.

Từng từ ngữ cửa thêm vào nỗi nhớ.

Đó là bằng chứng thực thể cho việc cô bị ruồng bỏ.

Bà ngoại Charlotte chẳng hứng thú với bức thư.

Bà nghe được vài mẩu trong đó.

Và chú ý tới bỏ chạy, giấy tờ giả.

Chúng sẽ sớm xong đời! bà đột ngột hét lên.

Bà điên thật rồi! ông chồng nổi cáu.

Charlotte xen vào giữa họ.

Cô đề nghị ông ngoại ra khỏi phòng.

Charlotte cố dỗ dành bà ngoại.

Đang khoái trả với những lời chết chóc.

Chúng sắp toi mạng rồi!

Chúng ta sắp toi mạng cả rồi!

Charlotte nói nhẹ nhàng.

Như nói với một đứa trẻ sau cơn ác mộng.

Mọi chuyện sẽ ổn… giờ họ đã ở xa thảm họa.

Nhưng không, bà chẳng muốn nghe gì.

Chết chóc ở khắp nơi!

Khắp nơi!

Phải chết trước khi thần Chết tóm được chúng ta!

Bà lầm rầm những câu khó hiểu.

Rồi lại dần định thần.

Con điên bùng phát cứ theo từng đợt.

Đến rồi đi trong hỗn loạn.

Kiệt sức vì những thái quá, rốt cuộc bà thiếp ngủ.

Giấc ngủ là chốn duy nhất nơi dường như bà có thể lẩn tránh khỏi chính mình.

7

Những tuần tiếp theo, Charlotte nhận thêm vài bức thư.

Đó là những khoảnh khắc cuối cùng của sợi dây gia đình.

Giờ chúng ta đang ở năm 1940.

Lúc này chiến tranh đã bắt đầu được gần nửa năm.

Người ta vẫn quan sát nhau trong lặng lẽ.

Chỉ khi tiếng một cú rơi ngã vang lên trong phòng tắm.

Charlotte vội vã vào xem có chuyện gì.

Bà cô nhốt mình lại trong phòng.

Cô đập cửa, cầu xin bà mở.

Nhưng chẳng gì hết, không một phản ứng.

Cô nghe thấy một chuỗi những tiếng ran.

Càng lúc càng thưa thớt, càng lúc càng yếu.

Charlotte hét lên.

Cuối cùng, cô cũng phá được khóa.

Bà ngoại cô lủng lẳng dưới một sợi dây.

Charlotte vừa kịp tới cứu bà.

Cô tóm lấy thân thể bà và cả hai ngã xuống.

Ông ngoại cô cũng chạy đến.

Như thường lệ, ông gầm lên.

Bà đã làm gì vậy?

Bà không được phép!

Bà không được phép bỏ ông cháu tôi như thế!

Còn mi, Charlotte?!

Mi làm gì thế?!

Mi điên hay sao mà để bà ấy như vậy!

Bà ấy mà chết, thì là lỗi của mi!

Thật không thể nào tin tưởng mi được, đồ ngu!

Charlotte lờ đi những lời như dao của ấy.

Phải đặt bà cô nằm ra giường, việc đó cần kíp.

Giữa lúc dường như vẫn đang mất ý thức, bà nhỏm dậy.

Đưa một bàn tay lên cổ mình.

Dấu vết của vụ thắt cổ hiện rõ rành rành.

Một vòng tròn đỏ tía.

Cái màu đỏ giờ đã thành tím tái.

Bà đi về phòng mình.

Từ chối sự giúp đỡ của Charlotte.

Lẽ ra cháu nên để bà chết đi, bà nói.

Charlotte nức nở: cháu chỉ có mình bà.

8

Suốt nhiều ngày liền, cô trông chừng bà.

Không lúc nào để bà một mình.

Charlotte mở toang các ô cửa chớp trong phòng.

Cô nói cho bà nghe về bầu trời, về vẻ đẹp của bầu trời.

Bà nhìn xem, nhìn cái màu xanh biếc kia xem.

Ừ, bà ngoại cô đáp.

Và hãy ngắm cả những cái cây đang nở hoa kia nữa.

Những sắc màu như những lời hứa hẹn.

Sớm thôi, bà cháu mình sẽ lại đi dạo dọc bờ biển.

Bà hứa với cháu là bà cháu mình sẽ đi nhé, Charlotte nài nỉ.

Lời nói của cô có sức an ủi, êm dịu băng lên những vết thương.

Hai bà cháu nắm chặt tay nhau.

Ông ngoại thì bực bội vì những khoảnh khắc an ủi ấy.

Ong không chịu nổi nữa, mà chịu nổi cái gì?

Charlotte không hiểu được.

Ông bồn chồn đi lại khắp căn phòng.

Ông dường như không thể chịu đựng thêm nữa cơn giận của mình.

Chính xác là như vậy.

Ông nói với Charlotte trong một màn độc thoại điên rồ.

Ta không thể chịu thêm những vụ tự sát như thế này nữa!

Ta không chịu nổi nữa, mi hiểu chưa!

Trước đây là mẹ của bà ngoại mi.

Ngày nào cũng cố giết mình.

Suốt tám năm, ngày nào cũng vậy, phải!

Rồi, anh trai của bà ấy.

Người ta cứ bảo lão ấy bất hạnh vì hôn nhân.

Nhưng ta, ta thấy như thể là lão ấy bị điên.

Lão ấy cứ phì cười chẳng đâu vào đâu.

Bà ngoại mi thì quá não nề.

Ta từng đi thăm lão ấy, lão điên trong nhà, mọi người vẫn bảo thế.

Cho đến cái ngày lão nhảy sông.

Rồi con gái duy nhất của lão ấy cũng tự sát ở Véronal! Ở Véronal!

Không lý do.

Rồi bác của bà ấy, đừng có quên ông ta!

Phải, bác của bà ngoại mi.

Ông ta nhảy lầu qua cửa sổ!

Rồi chị gái bà ấy… và ông chồng! Ta không biết nữa.

Chuyện đó ở khắp nơi, khắp nơi.

Ta không chịu nổi nữa!

Mi hiểu chứ?

Và gần đây là thằng cháu bà ấy.

Kẻ sống sót duy nhất của gia đình, mi còn chưa biết đâu.

Nhưng nó đã bị mất việc ở phòng thí nghiệm, như mọi kẻ Do Thái.

Thế là nó tự sát… Tự sát là một cái chết ta không trao cho kẻ thù!

Thằng nhỏ tội nghiệp, ta vẫn nhớ nó.

Nó rất tốt bụng.

Chưa một lần cao giọng với kẻ khác.

Thế mà giờ cũng chết gí trong nghĩa địa.

Chỉ còn lại một nhúm xương!

…

Còn hai đứa con gái của chúng ta!

Hai đứa con gái của chúng ta!

…

Mi có hiểu không?!

Hai đứa con gái của chúng ta!

…

Dì Charlotte của mi.

Đứa con gái cưng của ta.

Ta yêu nó biết bao.

Nó lẽo đẽo theo ta đi khắp nơi.

Cứ như hình với bóng.

Nó nghe lời ta.

Để làm ta vui, nó còn đóng giả một pho tượng Hy Lạp.

Thế mà.

Chẳng còn gì.

Chẳng còn gì hết.

Nó nhảy cầu, năm mười tám tuổi.

Là như vậy.

Ta đã không thể.

Không thể dự lễ tang.

Lẽ ra khi ấy nên chôn quách cả hai thân già này.

Bà mi và ta, chúng ta đã chết từ ngày ấy.

Còn mẹ mi.

Nó cũng đã phải chịu đựng rất nhiều.

Mi ý thức được chuyện đó không? Đó là đứa em gái nó hết mực yêu thương.

Hai đứa gắn bó không rời.

Mọi người so sánh chúng với nhau suốt.

Đó gần như là hai phiên bản của cùng một đứa con gái.

Nó đã bị tàn phá.

Nhưng không để lộ ra.

Nó làm tất cả để tỏ ra mạnh mẽ.

Nó dồn gấp đôi năng lượng.

Với chúng ta, nó đóng vai hai đứa con gái cùng một lúc.

Mẹ mi tính cách nhân hậu.

Tối nào nó cũng hát.

Chất giọng trầm đẹp đẽ.

Thế rồi, nó kết hôn với cha mi.

Cái thằng ám ảnh với nghề y.

May sao mi đã chào đời.

Một đứa trẻ, được xem như sự sống.

Là cháu ngoại ta.

Mi.

Charlotte.

Đến đó thì ông ngoại cô ngừng nói.

Những từ cuối cùng được thốt ra thật nhẹ nhàng.

Người ta không thể khóc than được hết mọi thảm kịch.

Ông nhìn thẳng vào mắt Charlotte.

Một lần nữa, ông bắt đầu nói lớn.

Càng lúc càng lớn.

Mi… Mi… Charlotte!

CHARLOTTE.

Mi từng là đứa trẻ xinh đẹp biết bao.

Thế thì, vì sao?

Vì sao?

Chúng ta chỉ còn lại mẹ mi.

Mẹ mi và mi.

Không thể làm như thế được.

Ai ai cũng dâng mình cho thần Chết, nhưng mẹ mi thì không được.

Nó không thể.

Chuyện đó là không thể.

Nó đã nhảy xuống qua cửa sổ.

Ở nhà chúng ta!

Mi có hiểu không?!

Còn mi, mi đã ở đó, sau này.

Mi làm ta khốn khổ.

Chúng ta ngoảnh đi để khỏi nhìn thấy mi.

Ta vẫn nhớ gương mặt mi khi ấy.

Mi cứ luôn chờ mẹ trở về.

Mi nhìn lên trời trông ngóng nó.

Nó đã bảo mi rằng nó sẽ thành một thiên thần.

Nhưng không!

Nó đã bị quỷ dữ bắt được.

Và nó tự sát.

Phải, cả mẹ mi cũng vậy.

Còn bà ngoại mi… vì sao?

Bà ấy không muốn sống nữa.

Thế còn ta?

Bà ấy có nghĩ đến ta không?

Ta sẽ trở thành thứ gì?

Mi nghe ta nói không?!

Ta không chịu nổi nữa.

Ta không thể.

Không thể chịu nổi nữa.

…

9

Charlotte bỏ chạy.

Cô không nghe thấy những lời cuối cùng của ông ngoại.

Ông vẫn hét lên, cầu xin cô ở lại.

Cô chạy xuống đại lộ Neuscheller.

Đến tận khi bắt gặp những khóm uất kim hương.

Đi đâu?

Cô không biết.

Cô chạy, đến hụt hơi.

Về phía biển.

Đó là điểm đến khả dĩ duy nhất.

Nơi duy nhất không còn nhìn thấy gì khác.

Cô chạy qua hết bãi biển.

Bước xuống làn nước lạnh giá tháng Hai, vẫn mặc nguyên quần áo.

Cô bước nhanh về phía trước.

Hai đầu gối, thắt lưng, hai vai dần chìm nghỉm.

Cô không rành bơi lắm.

Thêm vài mét nữa, và cô có thể buông trôi.

Bộ quần áo ướt nhẹp trở nên nặng nề

Chúng đẩy cô xuống sâu hơn.

Những con sóng tắt lịm khi chạm vào người cô.

Cô uống làn nước mặn chát.

Mắt ngước lên trời, cô nhận ra một gương mặt.

Là gương mặt của mẹ.

Rốt cuộc, đó chính là thiên thần cô hằng chờ đợi ư?

Nó hiện lên vô cùng chân thực.

Cô sắp chết ư?

Cô thả trôi và những kỷ niệm hồi sinh.

Cô thấy lại mình thuở bé, lúc đang đợi mẹ.

Phi lý làm sao, câu chuyện về thiên thần ấy.

Một cơn giận dữ trỗi lên trong Charlotte.

Và đẩy cô vào bờ.

Không, cô sẽ không chết đuối.

Hết hơi, kiệt sức, cô nằm vật xuống bãi biển lởm chởm đá cuội.

Cả cuộc đời cô dựa trên một lời nói dối.

Ta căm ghét họ, tất cả bọn họ đều phản bội ta.

Tất cả.

Ngay từ đầu.

Tất cả họ đều biết sự thật.

Tất cả họ, trừ ta! Charlotte hét lên.

Những âm tiết lộn xộn vang vọng trong cô.

Cô không tài nào phát ra thành câu.

Cô không thể sử dụng từ ngữ nào.

Để nói về sự tàn phá.

Về những gì cô vừa được biết.

Chưa bao giờ cô thấy nghi ngờ.

Chưa bao giờ, chưa bao giờ, chưa bao giờ.

Cô không thể sử dụng từ ngữ.

Liệu còn tồn tại không những từ ngữ nói về một cơn bàng hoàng như vậy?

Cô hiểu ra sự kỳ lạ trú ngụ trong cô từ muôn thuở.

Nỗi sợ vô bờ bị bỏ rơi.

Niềm đoan chắc bị mọi người ruồng rẫy.

Cô phải làm gì?

Khóc, hay chết, hay chẳng gì hết?

Cô nhỏm dậy rồi lại buông thõng mình lần nữa.

Một con rối bị tháo khớp trên bãi biển vắng ngắt.

Đêm đang xuống, nhưng lần này, đêm rất khác.

Đêm chỉ đổ xuống mình cô.

Người cô run rẩy vì lạnh.

Cô lê gối đến đại lộ Promenade des Anglais.

Trông cứ ngỡ cô vừa bơi vào bờ.

Cô bước nhanh.

Đi vào bóng đêm, không gây một tiếng động, không để lại dấu vết.

Một cái bóng ẩm ướt mang sự sống.

Cô nghĩ ông bà ngoại đang đợi mình.

Nhưng không, họ đã ngủ, và một cảnh tượng lạ lẫm.

Cửa sổ phòng ngủ vẫn để mở.

Khiến ánh trăng soi sáng thành giường.

Ánh sáng dịu nhẹ, thậm chí dễ thương.

Khoảnh khắc ấy trái ngược biết bao với những ngày trước đó.

Họ giống như những đứa trẻ ngoan.

Charlotte ngồi xuống một chiếc ghế ngắm nhìn ông bà ngoại.

Rồi cứ thế thiếp ngủ, gần bên họ.

10

Vài ngày trôi qua, trong sự bình lặng trở lại.

Liệu ta có thể gọi đó là những giờ khắc vô vị? Cả những cử chỉ cũng lặng lẽ.

Bà ngoại chải tóc cho Charlotte.

Thế mà đã bao năm bà không làm điều ấy.

Hai người họ cứ thế chìm đắm lại vào cái thời vui vẻ.

Charlotte không sao hỏi nổi một câu.

Vì sao không ai nói gì với cô?

Vì sao?

Không, cô lặng câm.

Cô không muốn nghe giải thích.

Mà, cũng để làm gì?

Cô thích thưởng thức những giây phút ngơi nghỉ.

Có vẻ như bà ngoại cô rốt cuộc đã nguôi ngoai.

Hay đó là một chiêu trò?

Để cô lính gác của bà bỏ gác.

Bà đang nhớ về mẹ mình.

Cơn điên loạn của cụ không phút ngừng nghỉ, người ta chẳng lúc nào bỏ mặc cụ.

Không ngót canh chừng cụ, sát thủ tiềm ẩn của chính mình.

Giờ Charlotte hy vọng mọi chuyện sẽ khá hơn.

Cô như mẹ của bà ngoại.

Nhiều tuần nay, cô bảo bọc, an ủi, sưởi ấm bà.

Có gì rất mạnh liên kết hai người họ.

Thế là, cô mặc mình bị ru ngủ trong một ảo ảnh.

Và thiếp đi.

Khi cô mở mắt thức giấc, chẳng còn ai ở đó.

Làm sao bà ngoại có thể dậy mà không đánh thức cô? Thường ngày, Charlotte ngủ giấc chập chờn.

Cô bước ra khỏi giường rất khẽ khàng.

Như thể bốc hơi.

Đúng lúc ấy vọng lên một tiếng động khủng khiếp.

Cái tiếng trầm và nghẹt của một cú va đập.

Charlotte hiểu ra, liền lao đến bên cửa sổ.

Ông ngoại cô cũng tỉnh giấc.

Thậm chí: ông còn chạy đi khi còn đương ngủ.

Cái gì vậy?

Xảy ra chuyện gì? ông hét lên.

Hiếm khi người ta thấy giọng ông bấn loạn như thế.

Cũng như Charlotte, ông biết chuyện gì xảy ra.

Từ trong nhà, ta chẳng thể nhìn thấy gì cả.

Khoảng sân trong là một vùng tối đen.

Ánh trăng sáng những ngày qua đã tàn lụi.

Hai ông cháu gào tên bà ngoại.

Nhiều lần, nhưng chẳng có niềm tin.

Đi, đi tìm ngay một cây nến! ông ngoại cô ra lệnh.

Charlotte run rẩy thi hành.

Cả hai khẽ khàng đi xuống.

Dưới sân, một cơn gió mát lành chào đón họ.

Còn phải cố che chắn cho ngọn lửa nhỏ mỏng mảnh.

Họ bước xuống, nhích từng ly.

Charlotte, đi chân đất, cảm thấy có chất lỏng dưới chân.

Cô cầm nến ngồi xổm xuống.

Và thấy một vạch máu.

Cô hét lên, một tay bịt miệng.

Ông ngoại cô cũng ghé xuống nhìn.

Và không nói gì, lần này.

11

Thi thể nằm trên giường suốt ba ngày.

Lạ làm sao, người chết hầu như chẳng hề biến đổi.

Bà vẫn mang vẻ ngoài như bấy lâu nay.

Charlotte nỉ non suốt.

Cô rớt những giọt nước mắt ông ngoại cô không thể nhỏ.

Họ tổ chức lễ tang với sự giúp đỡ của bác sĩ Moridis.

Ottilie chi trả mọi phí tổn.

Lễ tang diễn ra vào sáng ngày 8 tháng Ba năm 1940.

Những đứa trẻ trú ở Ermitage cũng đến.

Điều đó khiến khoảnh khắc ấy bớt vẻ thê lương.

Chúng mừng vui được gặp lại Charlotte.

Chúng vây quanh cô thật ấm nồng.

Quan tài dần lún sâu xuống mặt đất.

Mọi thứ dường như rất yên bình.

Chỉ có sự tỉnh táo của ông ngoại Charlotte là mờ dần.

Ông dường như không còn biết người ta đang chôn cất ai.

Rồi, ông trấn tĩnh lại.

Ông không nhớ được dẫu chỉ một ngày vắng vợ.

Thế mà giờ đây ông sống mà không còn bà ư?

Sau lễ tang, Ottilie mời họ ghé nhà chơi.

Charlotte và ông ngoại muốn trở về hơn.

Hai ông cháu đều muốn ở một mình.

Và họ chầm chậm men theo lối đi ở nghĩa địa trở về.

Charlotte đếm từng cái tên từng là sự sống.

Những hình ảnh không sao bắt giữ lướt qua cô.

Trong khi đó, ông ngoại cô dường như đã bị hạ gục, ông đột ngột càu nhàu.

Nỗi đau đã tỉnh giấc, và khiến ông nổi điên.

Vẫn con điên đã xúi ông tiết lộ mọi chuyện với Charlotte.

Ông mặc cho những lời lẽ hằn thù túa ra.

Từng từ, từng từ, đầy hung dữ.

Thế rồi ông chộp lấy tay áo đứa cháu gái.

Gì vậy ông? cô hỏi, mặt cúi gằm, người rã rời vì bi kịch.

Vì sao ông lại chộp lấy cô như vậy?

Ông còn muốn gì nữa?

Ông siết cô thật chặt.

Cô những muốn vùng vẫy, đẩy ông ra, nhưng chẳng còn sức.

Mi hỏi cái gì?! ông gầm lên.

Mi vừa hỏi cái gì?!

Nhưng hãy nhìn đi.

Nhìn khắp chung quanh xem.

Nhìn thẳng ấy.

Mi chờ gì nữa, rồi cả mi cũng tự sát phải không?

PHẦN THỨ BẢY

1

Charlotte báo tin cho gia đình về sự ra đi của bà ngoại.

Paula lo lắng cho tinh thần của cô.

Từng câu chữ trong thư đều hằn dấu nỗi buồn đau.

Cả đến những dấu phẩy dường như cũng trệch chỗ.

Paula cố gắng tìm lời lẽ đúng mực để hồi âm.

Nhưng chuyện đó chẳng còn giá trị gì.

Có lẽ chỉ cần ở đó, ôm Charlotte vào lòng.

Thực ra Charlotte đau đớn vì sự vắng mặt của hai người họ.

Cô đã nghĩ chia cắt chỉ là tạm thời.

Nhưng giờ, đã hơn một năm rồi.

Và chẳng một tia hy vọng tái ngộ.

Hồi âm Charlotte nhận được sẽ là hồi âm cuối cùng.

Không bao giờ cô nhận được thư của cha và Paula nữa.

Biên giới bất an rồi dần đóng chặt.

Người Đức trú ngụ ở Pháp bị yêu cầu trình diện.

Dẫu rõ ràng họ đều là dân tị nạn.

Nhưng quan trọng gì đâu, họ bị gắn với đất nước kẻ thù.

Nhà nước Pháp quyết định bắt giam họ.

Tháng Sáu năm 1940, Charlotte và ông ngoại có mặt trên một chuyến tàu.

Đi về hướng trại Gurs, trên dãy Pyrénées.

Trại này ban đầu được lập cho dân tị nạn Tây Ban Nha.

Người ta sẽ làm gì họ?

Charlotte vẫn nhớ gương mặt cha lúc thoát khỏi Sachsenhausen.

Cô quan sát những người Đức nhớn nhác.

Cuộc di chuyển kéo dài nhiều giờ dằng dặc.

Thêm vào nỗi sầu lo là tình trạng không biết chuyện gì sẽ xảy ra.

Cô sắp chết ư?

Trong gia đình cô, chưa phụ nữ nào thoát được số mệnh kinh hoàng.

Mười ba năm giữa cái chết của mẹ và của dì.

Cũng chừng ấy năm giữa cái chết của mẹ và bà ngoại.

Phải, chính xác là cùng một khoảng cách thời gian.

Một hành vi hầu như y hệt với cả ba người phụ nữ.

Một cú nhảy xuống khoảng không.

Chết ở ba độ tuổi khác nhau.

Cô thiếu nữ, người mẹ của gia đình, bà ngoại.

Vậy nên, ở độ tuổi nào, họ cũng không được sống.

Trên chuyến tàu lăn bánh về trại tập trung, Charlotte đã lập một phép tính.

1940+ 13 = 1953.

Vậy thì, 1953 là năm cô sẽ tự sát.

Nếu cô không chết trước đó.

2

Khi đến trại Gurs, các gia đình bị chia tách.

Ông ngoại cô đi về nhóm đàn ông.

Ông dường như già hơn hết thảy.

Cái bóng kỳ cựu.

Charlotte nói chuyện với một cảnh sát xem có thể ở cùng ông ngoại không.

Ông đã quá già nên không ở một mình được, ông lại ốm bệnh.

Không được, không được, cô sẽ vào lán dành riêng cho phụ nữ.

Đó là mệnh lệnh, cô không cố nài.

Gã cảnh sát trẻ mang dùi cui, và một con chó bên cạnh.

Cô hiểu ở đây không có chỗ cho lý lẽ.

Cô bỏ lại ông ngoại rồi tiến vào hàng phụ nữ.

Trong số ấy, có Hannah Arendt.

Ở Gurs, Charlotte sững sờ vì sự thiếu vắng cây cối.

Một sự triệt tiêu hoàn toàn màu xanh.

Từ thiên nhiên hoang dã sang khung cảnh trơ trọi như trên mặt trăng.

Cô dò xét nơi ở, tìm kiếm một màu sắc nào đó.

Có gì đó tra tấn cô trong da thịt.

Mối liên hệ của cô với thế giới giờ thuần túy là cái đẹp.

Cô tự vẽ trong đầu, không ngừng nghỉ.

Tác phẩm đã mang hơi thở trong cô, bất chấp cô.

Sự xấu xí nhiễm vào từng chi tiết.

Trong lán, không có giường, chỉ có những tấm nệm lèn chặt.

Điều kiện vệ sinh ghê tởm.

Tiếng chuột chin chít cả đêm.

Chúng chạy sượt qua những đôi má đàn bà hốc hác.

Nhưng tệ nhất không phải điều đó.

Điều tệ nhất, là tiếng đàn ông đi lại.

Hắn đi đi lại lại trước khu lán với đèn pin cầm tay.

Từ bên trong, đảm đàn bà nhận ra qua những tia sáng.

Dấu hiệu khôn chịu thấu về sự hiện diện của hắn.

Chuyện đó có thể kéo dài hơn một tiếng.

Ai cũng biết rốt cuộc hắn sẽ vào.

Và, chính là lúc này.

Hắn mở cửa, khiến đám đàn bà đang nằm bị lóa mắt.

Hắn mò mẫm giữa đống nệm.

Con chó đi cùng táo tợn hít ngửi hay liếm láp các con mồi.

Nó vẫy đuôi, sung sướng đồng lõa với sự thống trị.

Hơn bao giờ hết, nó cảm thấy mình là bạn tốt của con người.

Tối nào gã đàn ông cũng tiến vào như thế.

Đó là nghi lễ tuyệt vời của hắn.

Hắn tìm một nữ tù nhân để cưỡng hiếp.

Gặp kháng cự, hắn chỉ cần bắn bỏ.

Run rẩy vì sợ, những người đàn bà ở đây co rúm lại.

Hắn dừng lại bên một người.

Lấy đèn săm soi thân thể và gương mặt người đó.

Để rồi lại chuyển sang người khác.

Vẻ khiếp hãi của họ càng kích thích hắn.

Cuối cùng hắn chọn một người đàn bà tóc hung.

Đứng dậy, đi theo tao.

Người đàn bà thi hành.

Và để mặc hắn lôi sarg một lần khác.

3

Nhiều tuần liền trôi qua như vậy.

Giữa đờ đẫn và kinh hoàng.

Người ta chỉ nói về cuộc tấn công của quân Đức.

Về thất bại quá nhanh của quân Pháp.

Sao có thể như vậy được?

Charlotte đờ người khi nghe tin.

Quân quốc xã sắp kiểm soát đất nước nơi cô nương náu.

Chốn nương thân nơi cô bị giam cầm.

Vậy là sẽ chẳng còn thời hạn nào cho bước đường lang thang của cô.

May sao, thời kỳ Chiếm đóng không liên đới tới miền Nam.

Người ta nói về sự tồn tại của một vùng tự do.

Nhưng tự do cho ai?

Không phải cho cô, có vẻ thế.

Cô chỉ được phép tới thăm ông ngoại.

Hầu như cả ngày ông nằm bẹp trên chiếc giường tạm.

Gầy trơ xương, chẳng còn chút sức lực.

Mỗi lần họ, một vệt máu lại trào ra từ miệng.

Ông thường không nhận ra Charlotte.

Cô hoàn toàn mất phương hướng.

Nức nở nài xin lính gác giúp đỡ.

Nỗi bấn loạn trong cô gái trẻ rốt cuộc làm một nữ y tá mủi lòng.

Bà đi xem có thể giúp gì được.

Đó không phải lời nói gió bay.

Rốt cuộc, chính quyền quyết định trả tự do cho họ.

Charlotte liệu có hy vọng trở lại?

Cô bảo với ông ngoại rằng nỗi kinh hoàng sắp chấm dứt.

Họ sẽ trở lại Ermitage, ông sẽ được nghỉ ngơi.

Cô cầm lấy tay ông, và ông thích sự tiếp xúc này.

Ngay ngày hôm sau, hai ông cháu rời trại.

Nhưng hệ thống giao thông công cộng đã ngừng hoạt động.

Phải tự xoay xở lấy.

Vượt hàng trăm cây số cùng một ông già quàu quạn ốm yếu.

Họ đi bộ xuyên qua dãy Pyrénées.

Nát bươm dưới cái nắng tháng Bảy.

Hai tháng sau đó, Walter Benjamin sẽ tự sát.

Ở phía bên kia dãy núi.

Có lời đồn những kẻ không quốc tịch sẽ không thể vượt qua được biên giới.

Benjamin tin mình sẽ sớm bị bắt.

Kiệt sức lực vì những năm tháng lang thang và bị vây dồn, ông suy sụp.

Và tự đầu độc mình bằng moóc phin.

Người ta nghĩ tới những lời của ông, như âm vang một lời vĩnh biệt.

Với chúng ta, hạnh phúc chỉ có thể biểu hiện,

Trong bầu không khí chúng ta hít thở,

Giữa những con người đã sống cùng chúng ta.

Những thiên tài người Đức cứ sống rải rác như vậy quanh dãy núi.

Hannah Arendt thì thoát được khỏi Âu châu.

Charlotte vô cùng yêu thích Walter Benjamin.

Cô đã đọc sách ông viết, thích nghe thời luận của ông trên radio.

Một câu nói của ông có lẽ đã được nêu rõ trong tác phẩm của Charlotte:

Thước đo thật sự của cuộc đời, chính là kỷ niệm.

4

Dọc đường đi, họ nhiều lần thử tìm chỗ dừng chân.

Nhưng đa phần đều bị xua đuổi.

Chẳng ai muốn chứa chấp người Đức.

Cuối cùng, một thanh niên tị nạn nhận lời giúp.

Hắn cũng người gốc Berlin.

Hắn biết một nơi có thể ngủ.

Dọc đường, lúc nhập nhoạng, hắn đẩy Charlotte xuống rãnh.

Ông ngoại cô đang nghỉ trên một băng ghế và chẳng nhìn thấy gì.

Cô cháu gái lấy hết sức bình sinh kháng cự.

Cô tát kẻ tấn công.

Hắn vừa bỏ đi vừa làu bàu.

Mày không biết mày muốn gì đâu, đồ ngu! Charlotte chỉnh lại áo quần.

Rồi lẳng lặng ra chỗ ông ngoại.

Cô đã quen giấu kín những tổn thương.

Cả những tổn thương tức thời, dữ dội nhất.

Hơn ai hết, cô biết rõ cách che giấu nỗi đau.

Chai sạn dần với những khổ đau liên tiếp.

Cuối cùng, họ tìm được một quán trọ chịu nhận khách.

Nhưng trong phòng chỉ có một chiếc giường.

Charlotte bảo cô sẽ ngủ dưới đất.

Ông ngoại nài nỉ để hai người ngủ cùng nhau.

Cháu gái và ông ngoại, như thế cũng bình thường, ông bảo.

Thật ra cô có hiểu không?

Phải, lời đề nghị của ông rất rõ ràng.

Ông giục cô cởi đồ và lại nằm sát ông.

Cả thế giới chao đảo.

Chẳng còn bất kỳ điểm mốc nào.

Thế nên, cô ra ngoài hít thở.

Và đợi cho ông ngủ rồi mới quay vào phòng.

Cô ngồi xuống một góc phòng, vục mặt vào hai đầu gối.

Để ngủ được, cô lướt tìm những kỷ niệm.

Đó là nơi duy nhất có sự dịu dàng.

Cô nghe thấy giọng Paula, cảm nhận được những nụ hôn của Alfred.

Hai mắt nhắm nghiền, cô du hành xuyên qua cái đẹp.

Giờ là một bức tranh của Chagall đang dần xuất hiện.

Cô tái tạo nó một cách chính xác, thấy lại từng chi tiết.

Charlotte nghĩ vẩn vơ rất lâu giữa những sắc màu nóng ám.

Và cuối cùng cũng thiếp ngủ được.

Charlotte biết cô không thể cứ đi lòng vòng mãi như vậy.

Không thể, với ánh mắt ông ngoại bám riết lấy từng hành vi của cô, bám riết lấy cơ thể cô.

May sao, có người chỉ cho cô chiếc xe khách đỗ dọc bờ biển.

Hai ngày sau, họ tới Nice.

Tới được Ermitage, họ tổ chức ăn mừng.

Một sự nhẹ nhõm hoàn toàn.

Chẳng ai có tin tức.

Charlotte, mệt mỏi rã rời, đi ngủ.

Ottilie tới thăm cô sau đó một lúc.

Và đặt tay lên trán cô.

Charlotte mở mắt.

Và một giọt lệ trào ra.

Những biểu hiện dịu dàng dành cho cô mới hiếm hoi làm sao.

Ottilie hiểu cô gái này cần giúp đỡ.

Bà biết rõ câu chuyện gia đình cô.

Charlotte dường như không thể ngừng khóc.

Cô để nước mắt của bao tháng trời cứ thế tuôn ra.

May sao, cô cũng ngủ lại được.

Nhưng hơi thở cô đứt đoạn.

Ottilie nhận ra những vệt tối trên gương mặt cô gái trẻ.

Những vệt tối lượn lờ quanh cô.

Bà biết những tuần lễ qua đã làm cô mất phương hướng.

Vụ tự tử của bà ngoại, tiết lộ về vụ tự sát của mẹ.

Rồi cảnh giam cầm, lang thang.

Ottilie rầu lòng vì cảnh đời bị hủy hoại ấy.

Bà những muốn cứu cô.

Phải giúp cô, chữa trị cho cô, bà nghĩ.

Trước khi mọi chuyện quá trễ tràng.

5

Nghe lời khuyên của Ottilie, Charlotte đến thăm khám chỗ bác sĩ Moridis.

Phòng khám nằm ở trung tâm Villefranche-sur-Mer.

Ông tiếp khách trong một căn buồng ở nhà riêng.

Kika, cô con gái sinh năm 1941, hiện vẫn sống ở ngôi nhà này.

Sau khi cha mẹ mất, bà trở lại sống luôn ở đó.

Khi cố gắng liên lạc với bà, tôi đã không thể tưởng tượng được.

Rằng bà vẫn giữ nguyên phòng khám.

Nhờ bà, tôi được lướt qua cách bài trí của những năm 1940.

Đi xuyên qua cuốn tiểu thuyết của tôi.

Trên cánh cửa vẫn còn nguyên tấm biển

BÁC SĨ G.MORIDIS

KHÁM BỆNH TỪ 1H½ ĐẾN 4H

Tôi cứ ở đó một lúc ngắm nhìn từng chi tiết.

Kika và chồng bà vô cùng đáng mến.

Con gái bác sĩ không nhớ được gì về Charlotte.

Nhưng cha bà vẫn thường nhắc đến cô.

Ông đã nói gì?

Bà trả lời ngay: cha tôi nói cô ấy bị điên.

Điều này làm tôi ngạc nhiên.

Không phải vì ông ấy nói như vậy, mà vì đó là từ đầu tiên.

Kika bổ sung ngay lập tức: như mọi thiên tài.

Phải, cha bà dám chắc rằng Charlotte là một thiên tài.

Không khác gì Ottilie, ông bác sĩ vô cùng thích thú

Charlotte.

Ngưỡng mộ, mủi lòng, hay đơn giản là lo âu cho cô, ông có vai trò rất lớn.

Mỗi lần ghé qua Ermitage, ông đều tới nói chuyện với cô.

Và những chuyến thăm viếng của ông rất thường xuyên.

Vì đám trẻ mồ côi, lúc nào cũng có đứa bị ốm.

Charlotte khơi gợi trí tò mò trong ông, sự nhạy cảm của cô khiến ông choáng váng.

Mừng lễ Giáng sinh, cô vẽ vài tấm thiệp chúc mừng.

Ở đó ta thấy những đứa trẻ bước xuống từ bầu trời.

Hay cố leo tới mặt trăng.

Có gì đó trong những bức vẽ ấy chạm đến sâu thẳm Moridis.

Một sự gặp gỡ giữa uy quyền và ngây thơ.

Chỉ đơn giản là thiên chất, ông nghĩ.

Bác sĩ bắt mạch cho Charlotte, thăm khám cho cô.

Ông hỏi cô về trại Gurs.

Cô trả lời ông bằng những âm tiết đơn không sao giải mã.

Ông hoảng sợ trước thể trạng cô, nhưng không để lộ ra.

Cháu cần thêm vitamin, ông nói tránh.

Cô vẫn cúi gằm, câm lặng.

Moridis dường như ngần ngại.

Thế rồi ông bảo: Charlotte, cháu cần phải vẽ.

Cô ngẩng đầu lên.

Ông nhắc lại: Charlotte, cháu cần phải vẽ.

Ông nói ông tin tưởng vào cô, vào tài năng của cô.

Đó là những lời an ủi, nhưng cũng là những mong đợi.

Đừng để mình buông xuôi.

Nếu cô đau khổ, thì nên biểu đạt nỗi đau khổ ấy ra.

Những điều nghe thấy khiến cô vô cùng bối rối.

Modiris vẫn nói.

Ông tìm những lời đúng mực.

Ông nhắc đến những bức tranh của cô mà ông thích.

Trong cô, cái đẹp quá ư dồi dào nên hãy chia sẻ nó.

Charlotte vẫn lắng nghe.

Điều đó gợi nhắc điều cô cảm thấy.

Lúc ấy, gương mặt Alfred lại hiện ra.

Một cái nhìn mạnh mẽ hơn bao giờ hết.

Cô nhớ lại những lời cuối cùng của gã, trên sân ga.

Làm sao cô có thể quên được?

Cô phải sống để sáng tạo.

Phải vẽ để khỏi hóa điên.

6

Trên đường về, cô hít thở thật sâu.

Hôm đó chính là ngày ra đời Cuộc đời? hay Sân khấu?

Lúc bước đi, cô nghĩ tới những hình ảnh trong quá khứ.

Để sống sót, cô phải vẽ ra câu chuyện của mình.

Đó là lối thoát duy nhất.

Cô nhắc lại lần nữa, thêm một lần nữa.

Cô phải hồi sinh những người chết.

Đến câu này, cô dừng bước.

Hồi sinh những người chết.

Tôi còn phải dấn sâu hơn nữa vào nỗi cô đơn.

Liệu có phải đi đến cùng điều có thể chịu đựng?

Để rốt cuộc coi nghệ thuật như khả năng sống duy nhất.

Điều Moridis đã nói, cô cảm nhận được.

Từ trong máu thịt, mà không hề ý thức điều đó.

Như là cơ thể luôn vượt trước tinh thần.

Một sự tiết lộ là sự thấu hiểu điều người ta đã biết.

Đó là con đường mỗi nghệ sĩ phải đi.

Con đường hầm bất định giờ giấc hay năm tháng.

Dẫn ta đến thời khắc mà cuối cùng ta có thể nói: chính là lúc này.

Cô muốn chết, cô phá lên cười.

Chẳng còn gì đáng kể.

Chẳng còn gì.

Hiếm có tác phẩm nào được sáng tạo như thế.

Ở mức độ muốn bứt ra khỏi thế giới như vậy.

Tất cả đều rõ ràng.

Cô biết chính xác mình phải làm gì.

Đôi tay cô chẳng còn chút ngần ngại.

Cô sẽ vẽ kỷ niệm mang hơi hướng tiểu thuyết.

Những bức vẽ đi kèm những đoạn văn dài.

Một câu chuyện ta có thể vừa đọc vừa xem.

Vẽ và viết.

Cuộc gặp gỡ ấy là một cách để biểu đạt đầy đủ.

Hay có thể nói toàn diện.

Đó là một thế giới.

Quan điểm này gặp gỡ định nghĩa của Kandinsky.

Sáng tạo một tác phẩm, ấy là sáng tạo một thế giới.

Chính ông cũng mắc chứng loạn cảm giác.

Một sự kết nối giác quan theo bản năng.

Âm nhạc dẫn đường cho sự lựa chọn sắc màu của cô.

Cuộc đời? hay Sân khấu? là cuộc trò chuyện giữa các giác quan.

Hội họa, ngôn từ và cả âm nhạc.

Một sự kết nối những nghệ thuật, cần thiết để chữa lành

một cuộc đời bị hủy hoại.

Đó là lựa chọn bắt buộc để tái tạo quá khứ.

Và đó là cơn lốc xoáy sức mạnh và tính sáng tạo.

Điều gì xảy ra khi ta khám phá tác phẩm? Một cảm xúc thẩm mỹ chủ đạo.

Từ ấy tôi không ngừng nghĩ đến điều đó.

Cuộc đời Charlotte trở thành nỗi ám ảnh trong tôi.

Tôi lướt qua những nơi chốn và sắc màu, trong mơ và ngoài đời.

Và tôi bắt đầu yêu mọi Charlotte.

Nhưng điều cốt tử trong mắt tôi, đó là Cuộc đời? hay Sân khấu?

Đó là một cuộc đời qua màng lọc của sáng tạo.

Để có một màn giả trang hiện thực.

Những người quan trọng nhất đời cô trở thành nhân vật.

Như trên sân khấu, họ được giới thiệu lúc mở màn.

Alfred Wolfsohn xuất hiện dưới đường nét của Amadeus Daberlohn.

Vợ chồng Salomon thành Kann.

Charlotte nói về mình ở ngôi thứ ba.

Nếu tất cả là thật, thì việc giữ khoảng cách ấy là cần thiết.

Để vươn tới tự do thật sự trong câu chuyện.

Tính chất huyền ảo có thể nổi lên dễ dàng hơn.

Có thể thấy một sự tự do hoàn toàn trong hình thức.

Ngoài tranh vẽ và truyện thuật, cô còn thêm các chỉ dẫn âm nhạc.

Nhạc nền cho tác phẩm của cô.

Ta du ngoạn với Bach, Mahler hay Schubert.

Hoặc những ca khúc đại chúng của Đức.

Cô định vị tác phẩm của mình là Singespiel.

Cũng tương tự như ca kịch.

Âm nhạc, kịch, và cả điện ảnh.

Những bố cục lấy cảm hứng từ Murnau hay Lang.

Mọi ảnh hưởng của một cuộc đời đều ở đó.

Nhưng chúng sẽ bị lãng quên trong sự đặc sắc chói lòa.

Để tạo nên một phong cách duy nhất và chưa từng có.

Đã lến lúc bắt đầu.

Charlotte đưa ra hướng dẫn sử dụng cho tác phẩm của mình.

Dàn dựng sáng tạo của mình.

Việc sáng tạo những bức tranh sau đây nên được hình dung như sau:

Một người ngồi bên bờ biển.

Cô đang vẽ.

Đột nhiên, một điệu nhạc lướt qua tâm trí cô.

Khi bắt đầu lẩm nhẩm hát….

Cô nhận ra nó hoàn toàn tương hợp…

Với thứ cô đang thủ phết trên giấy.

Một đoạn văn bản thành hình trong đầu cô.

Và cô bắt đầu hát điệu nhạc bằng câu chữ của riêng mình.

Lại nữa, lại nữa.

Bằng một giọng khỏe khoắn, cho đến khi bức tranh hoàn thành.

Cuối cùng, cô chỉ rõ trạng thái tinh thần của nhân vật:

Cô ấy cần biến mất khỏi bề mặt nhân loại một thời gian,

Và để làm được như vậy thì phải chấp nhận mọi hy sinh,

Để tái tạo vũ trụ của riêng mình từ sâu thẳm bản thể.

Biến mất khỏi bề mặt nhân loại.

7

Những ngày đầu, cô không sao tập trung nổi.

Ở Ermitage, đám trẻ chạy lăng xăng, năng lượng trong chúng thật sôi sục.

Ottilie bảo không được quấy rầy Charlotte.

Bà làm tất cả để giúp cô, tìm cho cô giấy thật tốt.

Trong khi thực phẩm ngày càng khan hiếm.

Cùng Moridis, họ tạo thành một hội thân kín bảo vệ nữ thiên tài.

Một hội không có ông ngoại cô.

Ngược lại, ông quấy rối cô.

Ông cứ vừa ló ra, Charlotte liền bỏ chạy cùng giá vẽ.

Ông đuổi theo cô hét lên: mi ở đây là để chăm sóc ta!

Ta có gọi mi tới, thì cũng không phải để vẽ! Ông càng ngày càng tệ hại.

Ông ăn trộm trái cây, rồi đổ cho lũ nhỏ.

Charlotte chẳng còn cách nào khác là ra đi.

Cô phải tự bảo vệ mình để tiếp tục tác phẩm.

Cách đó ít lâu, cô quen Marthe Pécher.

Nữ quản lý của một khách sạn ở Saint-Jean-Cap-Ferrat, Rạng Đông Tươi Đẹp.

Marthe quyết định cho cô chỗ ở, không cần đền đáp.

Kể cả bà cũng đặt niềm tin vào thiên tài của cô?

Có thể lắm chứ.

Bà dành một phòng cho cô, ở bao lâu tùy thích.

Phòng số 1.

Ở đây, trong gần hai năm, Charlotte sẽ sáng tạo.

Một căn phòng ở tầng trệt, còn phòng cho thuê ở các tầng bên trên.

Cô chỉ cần bước ra ngoài là thấy biển.

Tôi vẫn luôn hình dung căn phòng ấy như một nơi trú ngụ thiên đường.

Thực tế, căn phòng tạo cho ta cảm giác còn hơn một xà lim.

Những bức tường gạch càng nhấn mạnh cảm giác này.

Bà chủ khách sạn nghe thấy cô gái bà bảo hộ vừa làm việc vừa khe khẽ hát.

Phải, đó là hình thức biểu hiện mà cô dùng.

Charlotte vừa vẽ vừa hát.

Âm nhạc cô muốn biểu thị để đi kèm tranh vẽ.

Theo lời kể của Marthe, Charlotte hầu như không bao giờ ra ngoài.

Những ngày dài miệt mài chỉ dành cho vẽ.

Đó chắc chắn là thước đo trọn vẹn cho những nỗi ám ảnh.

Cô nhớ lại từng câu chữ của Alfred.

Và tái tạo những màn độc thoại ngây ngất của gã.

Trang nọ tiếp nối trang kia, hàng trăm lần cô vẽ gương mặt gã.

Suốt những năm tháng sau cuộc chia ly, không có thêm một hình mẫu nào.

Cú nín thở sáng tạo của Charlotte thật xuất thần.

Như một mối liên hệ sùng kính với quá khứ.

Tôi sải bước trong căn phòng số 1 dưới ánh mắt của cô lễ tân trẻ.

Tissem, tên cô gái, cố giúp tôi.

Dù thấy tôi kỳ cục, tôi đoán.

Tôi đứng đó, ngây ngất trước bức tường của một căn phòng cũ kỹ.

Tôi những muốn biết khách sạn này có lưu trữ gì không.

Ông chủ khách sạn đã chẳng một lần gọi lại cho tôi.

Tên ông là Marin.

Phải có một cái tên gắn với biển thì mới làm chủ khách sạn này được ư[14]?

Nhất là: liệu ông ấy có cho gắn một tấm biển trước căn phòng?

Tôi không biết tại sao mình bị những tấm biển ám ảnh đến vậy.

Bây giờ, phải phục dựng chỗ này.

Tôi có thể phụ trách nơi đây.

Làm tất cả để người ta tôn trọng những bức tường vốn là ký ức.

Và, còn hơn cả ký ức, những chứng nhân phi vật chất của một thiên tài.

8

Đôi khi, Charlotte vẫn phải miễn cưỡng tới Nice.

Ông ngoại cô sống một mình ở đó.

Cô gặp lại ông ngồi trên một ghế tựa, nhắc hoài những kỷ niệm.

Trong một lần tới thăm ông, giữa mùa hè năm 1942, cô thấy một thông báo.

Một điều luật yêu cầu mọi người Do Thái phải tới chính quyền trình diện.

Lúc trở về Rạng Đông Tươi Đẹp, Charlotte hỏi ý kiến Marthe.

Cô phải làm gì bây giờ?

Thật ra, cô đã có quyết định.

Cô sẽ đi khai báo.

Marthe hỏi cô vì sao, thật vô lý.

Charlotte đáp: đấy là luật.

Đến ngày đã định, cô đi Nice.

Một hàng dài người xếp hàng trước sở cảnh sát.

Điều đó khiến cô an tâm, toàn bộ thế giới ngoan ngoãn ấy.

Ai cũng ăn mặc tươm tất, những người yêu nhau nắm lấy tay nhau.

Trời thì nóng nực, mà chờ đợi thì lâu.

Sau một lúc, vài xe buýt tới đỗ cạnh quảng trường.

Mọi người nhìn nhau.

Cố gắng trấn an nhau.

Suy cho cùng, đâu có gì đáng lo.

Charlotte nghĩ lại những ngày ở trại Gurs.

Ngộ nhỡ cuộc thống kê này che giấu một màn bắt bớ? Sẽ chẳng có gì tệ hơn là phải quay lại đó.

Ở Paris, hình như đã có một cuộc vây ráp người Do Thái quy mô lớn.

Nhưng, ở đây, có ai thực sự biết sự thật?

Có ai biết chuyện gì xảy ra ở Đức và Ba Lan? Không ai cả.

Charlotte không còn tin tức gì của cha và Paula.

Từ lâu lắm rồi.

Cô chẳng còn biết gì nữa.

Ít nhất, họ còn sống hay không?

Ngày nào cô cũng nghĩ tới chuyện đó.

Và Alfred, Amadeus của cô.

Gã không thích nghi với cuộc sống, nên khó mà thoát thân lành lặn.

Không.

Cô không muốn tin gã đã chết.

Không thể nào.

Cảnh sát tỏa ra từ khắp chốn.

Lặng lẽ bao vây quảng trường.

Không còn ai có thể bỏ trốn.

Đây là một cái bẫy, giờ mọi chuyện quá rõ ràng.

Sao cô có thể ngớ ngẩn đến mức ấy?

Cô, và tất cả những người khác.

Cả thế giới đang dồn bắt họ.

Vì sao hôm nay việc đó lại khác được cơ chứ?

Họ được yêu cầu lên xe buýt.

Ai nấy cuống cuồng ra chỗ cảnh sát hỏi han.

Nhưng chúng tôi sắp đi đâu?

Chúng tôi đã làm gì?

Bình tĩnh nhanh chóng biến thành âu lo.

Đám cảnh sát trở nên cứng rắn hơn nhiều.

Dù vẫn cố tránh một vụ lộn xộn.

Đây chỉ đơn giản là cuộc lục soát thông thường.

Có gì đáng lo đâu.

Giờ thì… lên xe, thế là được.

Chúng tôi sẽ cung cấp nước uống, sau khi mọi người đã an tọa.

Charlotte ngồi xuống cùng những người khác.

Giây phút ấy, cô nghĩ tới tranh của mình.

Thế nếu cô không quay trở lại?

Số phận chúng sẽ ra sao?

Cô tin tưởng Marthe.

Cô biết bà sẽ lo liệu chuyện đó.

Nhưng dẫu vậy.

Đó chưa phải kết thúc.

Còn lâu mới kết thúc.

Làm sao cô có thể nghĩ mình vẫn còn thời gian? Cô đang sống lưu vong, đang trốn chạy.

Một người mắc dịch hạch.

Nếu thoát lần này, cô sẽ hoàn thiện tác phẩm.

Càng nhanh càng tốt.

Cô không thể hình dung cảnh nó vẫn dang dở.

Một cảnh sát đi lại giữa các hàng ghế.

Ánh mắt hắn dừng lại ở Charlotte.

Hắn nhìn cô chằm chằm không dứt.

Vì sao?

Cô đã làm gì đặc biệt ư?

Chẳng gì cả.

Chẳng gì cả, cô tự nhủ mình chẳng làm gì cả.

Thế thì vì sao?

Vì sao hắn cứ tiếp tục nhìn cô như thế?

Vì sao?

Tim cô đập rộn.

Cô sắp ngất đến nơi.

Mọi chuyện ổn chứ cô gái?

Cô không sao đáp nổi.

Hắn đặt một bàn tay lên vai cô.

Và bảo: sẽ ổn thôi.

Hắn đang cố làm yên lòng cô.

Gã cảnh sát này dừng lại trước Charlotte vì hắn thấy cô xinh đẹp.

Đứng dậy, đi theo tôi.

Cô đờ người.

Cô không muốn nhúc nhích.

Có thể đó là một kẻ đồi bại.

Như gã ở trại Gurs, mỗi đêm cưỡng hiếp một cô gái.

Chỉ có thể là thế.

Nếu không, vì sao lại là cô?

Cô là người phụ nữ trẻ duy nhất trên cả chuyến xe.

Hắn muốn cưỡng hiếp cô.

Phải, là như vậy.

Chỉ có thể là như vậy.

Nhưng, mặt hắn trông rất hiền.

Và có vẻ không thật tự tin.

Những giọt mồ hôi lấm tấm túa ra hai bên thái dương.

Hắn nài: vui lòng đi theo tôi thưa cô.

Rồi nói thêm: xin vui lòng.

Charlotte chẳng còn biết phải nghĩ gì.

Sự trẻ trung, thái độ lịch thiệp của hắn khiến cô an tâm đôi chút.

Nhưng, cô không thể tin ai được nữa.

Cô quyết định đứng dậy đi theo hắn.

Lúc cả hai đều đã xuống xe, hắn ra lệnh cho cô bước đi.

Sau vài mét, họ đã cách nhau một đoạn.

Đi đi, hắn nói.

Đi nhanh lên, và đừng quay đầu lại.

Vì Charlotte vẫn không nhúc nhích, hắn nài nỉ: đi nhanh lên, đi đi!

Và cô hiểu chuyện gì đang diễn ra.

Chỉ đơn giản là hắn đang cứu cô.

Cô chỉ biết nói cám ơn.

Dẫu sao, cũng đâu có nhiều thời gian mà chọn lựa từ ngữ.

Cô phải nhanh chân lên.

Cô bắt đầu bước đi.

Từ từ, rồi càng lúc càng nhanh.

Đến một ngõ phố nhỏ ở Nice, rốt cuộc cô cũng ngoái đầu nhìn lại.

Không có ai theo sau.

9

Lúc trở lại Rạng Đông Tươi Đẹp, mọi thứ đã thay đổi.

Charlotte cảm thấy cấp bách hơn bao giờ hết.

Phải hành động, không được để uổng phí thời gian.

Nét vẽ của cô mạnh mẽ hơn.

Nhiều trang giấy chỉ toàn là chữ.

Phải kể lại câu chuyện gia đình cô.

Trước khi quá muộn.

Có những bức tranh chỉ hơn một phác họa.

Cô không vẽ, cô chạy.

Không khí cuồng nhiệt ấy ở nửa sau tác phẩm thật khiến ta rúng động.

Một sự sáng tạo bên bờ vực thẳm.

Ẩn dật, gầy mòn, sợ sệt, Charlotte tự lãng quên mình và lạc lối.

Đến tận cùng.

Trong một bức thư, cô sẽ viết những lời kết đó:

Tôi là mọi nhân vật trong vở kịch của mình.

Tôi đã tập đi mọi con đường.

Và như vậy, tôi trở thành chính mình.

Bức tranh cuối cùng toát lên sự mạnh mẽ.

Charlotte tự họa mình trước biển.

Ta nhìn thấy cô từ phía sau lưng.

Trên cơ thể mình, cô ghi nhan đề: Leben? oder Theater?[15]

Hình ảnh ấy giống một bức ảnh của Charlotte đến lạ lùng.

Trong ảnh, ta thấy cô đang vẽ trên đồi.

Nhìn xuống Địa Trung Hải.

Cô hờ hững nhìn vào ống kính.

Như thể người chụp ảnh đã trộm được khoảnh khắc trầm tư của cô.

Khoảnh khắc cuộc đời cô sáp nhập với thiên nhiên.

Charlotte dường như hòa vào cùng cây cỏ.

Ngây ngất vì sắc màu bầu trời.

Trước vẻ rạng rỡ, ta nghĩ đến những lời cuối cùng của Goethe.

Trên bờ vực cái chết, ông bật thét: không còn ánh sáng!

Cần một nguồn sáng rạng rỡ để chết.

10

Suốt nhiều giờ, cô sắp xếp lại toàn bộ tranh.

Cô phải xếp chúng theo trật tự thời gian.

Đánh số thứ tự những bức tranh cuối.

Cô cũng thêm vào những ghi chú âm nhạc cuối cùng.

Tất cả có ba gói.

Trên đó cô viết: “Property of Mrs Moore”[16]

Tác phẩm phải trở về với Ottilie.

Lỡ như cô phải bỏ trốn, lỡ như cô phải chết.

Bây giờ, bằng mọi giá phải bảo vệ tác phẩm của cô.

Để nó ở nơi an toàn.

Charlotte cất các bó tranh vào một va li lớn.

Cô ngắm căn phòng lần cuối.

Một cảm xúc đặc biệt lướt qua.

Vui buồn lẫn lộn.

Hoàn thành nhiệm vụ, là thuật ngữ tạm dùng cho cuộc đời ám ảnh.

Thoát khỏi một tác phẩm, thế giới bên ngoài lại xuất hiện.

Nó làm ta lóa mắt, sau nhiều tháng trời xem xét nội tâm.

Ta phải đột ngột từ bỏ thói quen chăm chăm nhìn vào bên trong.

Những cái ôm hôn với Marthe kéo dài thật lâu.

Charlotte chân thành cám ơn bà.

Đã đến lúc ra đi.

Thế rồi cô bắt đầu con đường về Villefranche-sur-Mer.

Đi bộ, với cái va li.

Ai có thể gặp Charlotte ngày hôm đó?

Bước đi cùng tác phẩm cuộc đời.

Gần hai năm sau lần tới khám, cô mới quay lại thăm bác sĩ Moridis.

Đó là người đáng tin duy nhất cô quen ở đây.

Ottilie đã quay về Mỹ.

Trước nguy hiểm rình rập, bà đã rời nước Pháp.

Bà đưa theo chín đứa trẻ lên một chiếc xe lớn.

Cùng hai con dê và một con lợn.

Đi về hướng Lisbonne, để bắt chuyến tàu vượt đại dương.

Charlotte những muốn mình có mặt trong nhóm đó.

Cháu xin bà, đừng để cháu lại, cô nức nở.

Nhưng không thể.

Khác với bọn trẻ, cô cần có hộ chiếu.

Đành cam chịu, cô tặng các bức tranh cho Ottilie.

Thay lời vĩnh biệt.

Người phụ nữ Mỹ cám ơn cô nồng nhiệt.

Nói với cô rằng thứ đó quý hơn vàng.

Người phụ nữ này quá quan trọng đối với cô.

Một người mẹ và một người bảo trợ.

Nên Charlotte giao cho bà tác phẩm của mình, thông qua Moridis.

Và cũng đề tặng bà tác phẩm đó.

Charlotte đến trước phòng khám của Moridis.

Cô bấm chuông.

Đích thân bác sĩ ra mở cửa.

Ôi… Charlotte, ông nói.

Cô không đáp lại gì.

Cô nhìn ông.

Và chìa cho ông chiếc va li.

Rồi nói đó là toàn bộ cuộc đời tôi.

Nhờ Moridis, chúng ta mới biết câu nói này.

ĐÓ LÀ TOÀN BỘ CUỘC ĐỜI TÔI.

Chính xác thì cô muốn nói gì?

Cháu trao cho ông một tác phẩm kể lại toàn bộ cuộc đời mình.

Hoặc: cháu trao cho ông một tác phẩm quan trọng không khác gì cuộc đời mình.

Hoặc nữa: đó là toàn bộ cuộc đời cháu, vì cuộc đời cháu đã kết thúc.

Có phải điều đó nghĩa là cô sắp chết?

Đó là TOÀN BỘ cuộc đời tôi.

Câu nói quá ám ảnh.

Mọi khả năng dường như đều khả dĩ.

Moridis không mở va li.

Ông cất nó cẩn thận.

Thậm chí có thể nói: ông đã giấu nó đi.

Con gái ông đã chỉ cho tôi nơi tác phẩm được bảo vệ.

Tôi cứ im sững ở đó, trước cái quá khứ rất thật này.

Một cảm xúc mạnh mẽ hiếm có.

Đó là toàn bộ cuộc đời tôi.

PHẦN THỨ TÁM

1

Charlotte trở về Ermitage sống.

Cô nghĩ lại hình ảnh bà ngoại ở trong vườn.

Chuyện ấy không còn nữa.

Cô lại nhìn thấy lũ trẻ chạy nhảy.

Chuyện ấy không còn nữa, không còn gì nữa.

Hầu hết chúng đã rời đi.

Cả ngôi nhà dường như côi cút.

Và vẻ đẹp cũng nhuốm màu u buồn.

Lúc này, có một người đàn ông sống ở đây.

Alexander Nagler.

Một người Áo tị nạn, từng là tình nhân của Ottilie.

Nhưng chuyện đó, dường như không ai biết.

Cao lớn, vụng về, ít nói.

Chuyện gì sẽ xảy ra khi hai người trầm lặng đó gặp nhau?

Charlotte không biết nên hành động như thế nào.

Ottilie đã để lại cho cô một người bạn.

Cô nói rõ: một người bạn mà tôi chẳng biết phải làm gì.

Đó là những lời của Charlotte.

Họ dần quen thân nhau.

Nagler gần bốn mươi tư.

Năm 1939, anh vượt dãy Alpes để chạy trốn quân quốc xã.

Một chuyến vượt núi dài và khổ nhọc, đã để lại dấu vết trên người anh.

Dù trông có vẻ khỏe, Alexander thật ra rất mong mạnh.

Một tai nạn thời trẻ khiến anh không thể đi lại như bình thường.

Một vết sẹo lớn cắt ngang trán.

Anh là một kiểu pha trộn kỳ lạ.

Kiểu đàn ông có cái vẻ của người bảo hộ.

Nhưng rốt cuộc ta phải chở che anh.

Charlotte thấy anh quá cao.

Cô không thích cứ phải ngẩng đầu lên nói chuyện.

Dẫu sao, cô cũng chẳng mấy khi mở lời với anh.

Họ gặp nhau ngoài vườn.

Mỉm cười với nhau, hoặc lờ nhau đi.

Nhưng đến tháng Mười một, mọi chuyện thay đổi.

Đức vừa chiếm nốt phần còn lại của nước Pháp.

Thế là hai kẻ tị nạn hòa chung nỗi sợ.

Họ xích lại gần nhau, thậm chí còn bắt đầu chạm lướt qua nhau.

2

Charlotte vẫn tiếp tục thăm nom ông ngoại.

Vẫn luôn cái cảnh ấy.

Vừa nhìn thấy cô, ông đã gầm lên những điều kinh tởm.

Để rồi cô phải rời đi, lòng tan nát.

Ông là gia đình duy nhất còn lại của cô.

Alexander an ủi cô.

Cũng có lúc anh đi cùng cô.

Đương nhiên, ông ngoại cô không chịu nổi người mới xen vào.

Lúc còn lại một mình với Charlotte, ông căn vặn cô.

Đừng có nói mi thích thằng người Áo đó?

Không có chuyện mi ở với nó đâu!

Mi hiểu không?!

Đấy là thằng không nhà không cửa!

Đừng có quên chúng ta là người nhà Grunwald!

Mi phải lấy người cùng đẳng cấp!

Charlotte thấy điều đó thật nực cười.

Ông sống trong ảo tưởng về một thế giới đã không còn.

Nhưng cô không muốn trái lời ông.

Cô lắng nghe, mọi thứ ông nói.

Cô đã được nuôi dạy như vậy, ngoan ngoãn trước mặt người lớn.

Cái lối dạy dỗ tư sản ấy, vết tích của quá khứ.

Phải quý trọng nó.

Phải làm mọi thứ để vẫn giữ lại được chút ít.

Charlotte thoáng trở lại tuổi thơ qua sự cam chịu phi lý này.

Cô bảo vâng với ông ngoại.

Mà cô cũng đâu có yêu anh, Alexander.

Cô thích anh.

Cô cần anh, cần hơi ấm của anh.

Nhưng đó không phải tình yêu.

Cô chỉ yêu một người đàn ông.

Vẫn người đàn ông muôn thuở.

Chỉ là liệu người đó có đang tồn tại?

Vài ngày sau, ông ngoại Charlotte bị đau nặng.

Ông ra khỏi nhà và cố gắng đến tiệm thuốc.

Rốt cuộc, ông cũng tới nơi, nhưng đổ ngã quỵ ngay trước cửa.

Và chết, giữa phố.

Khi nghe tin, Charlotte cảm thấy nhẹ lòng.

Như được trút bỏ một gánh nặng.

Biết bao lần cô ước ao ông biến mất.

Lẽ ra cô nên hành động để đẩy nhanh thời hạn?

Sau này, trong một bức thư, cô thú nhận đã từng đầu độc ông.

Có phải sự thật?

Hay là sân khấu?

Chuyện đó vừa không chấp nhận được mà cũng lại có thể cảm thông.

Nếu xét kỹ tất cả những gì ông bắt cô chịu đựng.

Một sự cà khịa không ngừng và thái độ khinh bỉ đối với công việc của cô.

Cả áp lực tình dục.

Tôi đã nhắn tin trao đổi với những người ái mộ Charlotte.

Nhất là Dana Plays, cháu gái họ của Ottilie.

Chúng tôi thảo luận về khả năng này.

Chúng tôi huyễn hoặc về khả năng xảy ra hành động cực đoan đó.

Đó là một tiểu thuyết lồng trong tiểu thuyết.

Charlotte nhìn mộ ông ngoại.

Cũng là nơi chôn bà ngoại cô.

Vậy là họ đoàn tụ mãi mãi.

Họ, những tay chơi sưu tầm những viên đá cũ kỹ và những món đồ bụi bặm.

Nghĩa địa vắng không bóng người đã nhiều giờ.

Người ta ít đi thăm viếng người chết giữa thời chiến ư? Charlotte cuối cùng cũng rời đi, ngoảnh đầu nhìn lần cuối.

Như đôi khi ta vẫn làm lúc giã từ người sống.

3

Từ ngày 11 tháng Mười một năm 1942, nước Pháp bị chiếm đóng hoàn toàn.

Vùng tự do cũ giờ chia đôi cho quân Đức và quân Ý.

Tỉnh Alpes-Maritimes nằm trong tay lực lượng Ý.

Một kẻ chiếm đóng không thực thi chính sách phân biệt chủng tộc như nước đồng minh.

Nhiều người Do Thái di tản xuống Nice và vùng lân cận.

Đó gần như là chốn tị nạn duy nhất còn tiếp cận được ở châu Âu.

Ở đây, Charlotte và Alexander dường như được bảo vệ.

Nhưng được bao lâu?

Họ nói chuyện không ngừng về bước tiến của chiến tranh.

Có phải quân Mỹ sắp đổ bộ?

Charlotte không chịu nổi những lời suy diễn.

Từ năm 1933 đến giờ, người ta cứ luôn hy vọng vào một tương lai tốt đẹp hơn.

Nhưng luôn là điều tệ hại xảy tới.

Cô rất muốn tin vào Giải phóng.

Nhưng chỉ khi nào cờ Mỹ được cắm ở đây.

Nhiều khoảng lặng trôi qua trong cuộc chuyện trò giữa họ.

Chỉ là vài lời, buột ra đây đó, lộn xộn.

Có phải vì thế mà họ hôn nhau?

Để thôi im lặng?

Chẳng ai trong hai người dám bước bước đầu tiên.

Vậy thì, chuyện đó diễn ra như thế nào?

Dần dần.

Không phải bởi xung năng.

Mà là một bước tiến chậm rãi, nhịp nhàng.

Họ trò chuyện với nhau ở khoảng cách mỗi lúc mỗi gần.

Tới nỗi một buổi tối, hai đôi môi dính chặt.

Charlotte giờ đã là người phụ nữ hai mươi sáu tuổi.

Tháng Tư, cô ăn mừng sinh nhật cùng Alexander.

Trong tiệm đồ cũ, anh tìm thấy một chiếc khung nhỏ.

Anh lồng một bức tranh của Charlotte vào đó.

Hành động ấy khiến cô nghẹn ngào, thật đẹp và giản dị.

Đã bao năm rồi chưa có ai đụng chạm vào cô.

Cô thật sự không còn nhớ mình từng là đàn bà.

Những lúc Alfred quỳ xuống để hôn cô.

Những lúc một người đàn ông khao khát cô, chiếm lấy cô, làm cô đau đớn.

Những phút giây ấy đã thành gì?

Không biết tại sao, có gì đó trong khao khát của mình khiến cô chán ngán.

Cô không cho phép những xung năng dịu dàng tiến triển.

Những ve vuốt của Alexander hầu như là bạo hành với cô.

Cô đẩy anh ra.

Chuyện gì vậy?

Cô không thể trả lời.

Anh nghĩ là tại anh, anh muốn độn thổ.

Làm sao anh có thể nghi ngờ rằng cô cũng đã cảm nhận được khoái lạc?

Một cách vô thức, cô tự cấm mình mọi thứ mang dáng vẻ một sự thèm muốn.

Chuyện đó không kéo dài, và cô buông mình.

Khoảnh khắc ấy như men say.

Charlotte cầm lấy tay Alexander, chỉ lối cho anh.

Bàn tay to rộng, mơ hồ nhưng mạnh mẽ.

Cô đột ngột thở dài.

4

Làm tình trở thành mối bận bịu trong ngày của họ.

Khu vườn bỏ hoang đồng hành với cuộc lang thang nhục cảm ấy.

Những cái cây, hơi nóng và hương thơm.

Đó là sân khấu lý tưởng của sự ruồng bỏ.

Nó chắc chắn giống sự ra đời của một thế giới.

Giai đoạn này bắt đầu khiến Charlotte quay cuồng.

Cô thường thấy chóng mặt.

Những con chóng mặt khác mọi cơn chóng mặt khác.

Có phải là như thế?

Cô đưa tay lên bụng.

Rồi cứ thế bất động, trong ngỡ ngàng.

Cô không nghĩ chuyện này có thể xảy tới.

Cô vẫn thường so sánh cơ thể mình với một thành trì.

Vũ khí duy nhất để tự vệ.

Tuy nhiên, phải tin rằng sự sống vừa thâm nhập.

Đúng vậy, cô đang mang thai.

Và thật ra, cái từ ấy cũng gợi lên một sự bảo vệ.

Alexander hạnh phúc phát điên.

Anh bò quanh vườn.

Thế giới hån cũng chỉ đơn giản như anh.

Anh không thật sự hiểu phản ứng của Charlotte.

Cô muốn nói với anh rằng con người ta có thể vừa vui vừa

hoang mang.

Rằng bấn loạn không hẳn không tương thích với hạnh phúc.

Cô không ngừng nghĩ tới mẹ.

Những cảm xúc cô ngỡ đã quên chợt thức dậy.

Chẳng phải rất tuyệt sao? Alexander hỏi.

…

Chỉ cần cho cô chút thời gian.

Thời gian để đón nhận hạnh phúc.

Thời gian để chấp nhận cô có thể có một cuộc đời hạnh phúc.

Với một người đàn ông và một đứa con.

Chẳng phải rất tuyệt sao? Alexander hỏi lại.

Vâng, rất tuyệt.

Họ liệt kê vô số cái tên suốt hàng giờ liền.

Charlotte chắc chắn đó sẽ là một bé gái.

Nina, Anaïs, Erika.

Họ dự tính cuộc đời.

Tương lai trở thành một không gian cụ the.

Nhưng đối với Alexander, còn có một ưu tiên.

Anh muốn họ kết hôn.

Anh có phẩm cách của anh, anh hãnh diện.

Phải kết hôn với người phụ nữ đang mang thai với anh.

5

Moridis và vợ là người làm chứng cho đám cưới.

Cái từ đó, người làm chứng, mang đầy đủ ý nghĩa ở đây.

Phải có người làm chứng để chắc chắn mọi chuyện là thật.

Để chính thức hóa một tình yêu.

Bố cáo tình yêu ấy giữa thanh thiên bạch nhật trong một thế giới nơi người ta phải trốn tránh.

Ở tòa thị chính, họ khai danh tính và địa chỉ.

Để có thể kết hôn với Charlotte, Alexander tự khai là người Do Thái.

Trong khi để đến được đây anh mang giấy tờ giả.

Vì sao họ làm như thế?

Chắc rồi cũng đến cái thời điểm con người ta không thể chịu đựng được mình không tồn tại.

Suốt một thời gian dài tôi đã nghĩ chính đám cưới này là nguyên nhân đẩy họ đến mất mát.

Khi tôi sắp xếp lại các yếu tố, tất cả đều khớp.

Nhưng tôi sẽ khám phá ra một phiên bản hoàn toàn khác của câu chuyện này.

Bởi vậy đám cưới này chẳng thay đổi gì số mệnh của họ.

Ta không thể đánh đồng nó với một cuộc nổi dậy trong xã hội.

Bằng chứng là: Charlotte và Alexander vẫn ở lại Ermitage.

Nơi ai cũng có thể tìm thấy họ.

Họ cảm thấy được an toàn, được bảo vệ bởi sự hiện diện của người Ý.

Chắc chắn như vậy.

An toàn tới mức kết hôn, và tự khai địa chỉ.

Tuy nhiên, tình thế rất bấp bênh.

Nhiều người cố gắng giúp người Do Thái trốn chạy.

Sáng kiến táo bạo nhất là của Angelo Donati.

Một chính trị gia người Ý đã soạn thảo kế hoạch giải cứu.

Ông tổ chức các cuộc họp ở Vatican hay với các đại sứ.

Và thuê nhiều tàu có thể sẽ đi Palestine.

Tổng lãnh sự Ý ủng hộ Donati.

Mọi biện pháp bài Do Thái đều bị hủy.

Lính gác người Ý bảo vệ các nhà thờ Do Thái.

Đề phòng sự tràn xuống của lính Pháp.

Ở Nice, Donati còn được cha Marie-Benoît giúp đỡ.

Tất cả tạo thành một bong bóng bảo vệ, vững chắc.

Củng cố chắc chắn sự liều lĩnh của đôi vợ chồng trẻ.

Nhưng, ngày 8 tháng Chín năm 1943, quân Ý đầu hàng.

Khi ấy, người Đức nắm quyền kiểm soát cả khu vực.

6

Người Do Thái đã và sẽ phải trả giá.

Để làm điều này, một trong những quan chức SS khét

tiếng nhất được phái đến.

Kẻ tàn ác nhất, có lẽ là Alois Brunner.

Tiểu sử của hắn khiến người ta buồn nôn.

Một gã nhỏ thó tóc nâu xoăn tít.

Gầy đét si mo, trông người hắn như xoắn lại.

Với đôi vai lệch.

Sự khó chịu vì vẻ ngoài chẳng ứng với một người Aryan càng làm tăng hận thù trong hắn.

Hơn bất cứ ai, hắn phải chứng tỏ dòng máu mình trong sach.

Nhưng ích gì, hắn là một kẻ tầm thường.

Chẳng có gì xuất sắc, tiếng nói hắn không ấn tượng.

Nhưng sẽ chẳng thể quên được hắn nếu đã từng gặp qua.

Những lời chứng về sự hung hăng, tàn ác của hắn quá rõ ràng.

Thô lỗ, tục tĩu, tay luôn đeo găng.

Vì sợ tiếp xúc với người Do Thái.

◇

Sau chiến tranh, hắn tẩu thoát được.

Thay đổi danh tính, hắn tới Syria, nơi hắn được bảo hộ.

Gia đình El-Assad làm ăn với hắn.

Và tận dụng các kỹ năng tra tấn của hắn.

Cuối cùng hắn bị lột mặt nạ.

Những lệnh bắt quốc tế được đưa ra.

Chính quyền Syria vẫn từ chối dẫn độ.

Các nhân viên của Mossad mơ được hành động như với Eichmann.

Bắt cóc Brunner để hắn được xét xử ở Israel.

Nhưng dường như thâm nhập được vào Damas là điều bất khả.

Họ chỉ có thể gửi đi những gói hàng gài bom.

Brunner mất một mắt và cụt một ngón tay vì vụ đó.

Nhưng không gì ngăn được hắn sống yên bình.

Năm 1987, một nhà báo của tờ Chicago Sun-Times có một bài phỏng vấn.

Khi đề cập đến những người Do Thái bị diệt chủng, hắn tuyên bố:

“Tất cả những kẻ đó đáng phải chết.

Vì chúng là sứ giả của quỷ dữ và là cặn bã của loài người.” Rồi còn nói thêm: “Nếu như được làm lại, tôi vẫn sẽ làm điều đó.”

Brunner hình như đã chết vào giữa thập niên 1990.

Được bảo vệ cho đến hơi thở cuối cùng.

◇

Mạnh hơn nhờ những thành công ở Hy Lạp và Drancy,

Brunner tói Nice.

Hắn đặt tổng hành dinh ở khách sạn Excelsior.

Ngay gần nhà ga, nơi hắn có thể tống người Do Thái lên tàu trước khi lưu đày họ.

Ngày nay chúng ta có thể thấy một tấm biển tưởng niệm trước tòa nhà.

Sân trong là nơi bất khả xâm phạm, gần như là phòng giam.

Những tòa nhà bao quanh.

Từ căn hộ nhà mình, một số người dân Nice như được ngồi lô hạng nhất.

Dự khán màn hành quyết.

Brunner chắc hẳn rất phấn khích với ý tưởng này.

Có công chúng thưởng thức những trò man rợ của hắn.

Hắn cầm đầu một nhóm mười bốn người.

Một kiểu biệt đội chuyên săn lùng người Do Thái.

Hắn nghĩ tới tòa thị chính là đơn giản nhất.

Nhưng tỉnh trưởng Chaigneau đã hủy hết các danh sách hành chính.

Ông bảo hắn rằng người Ý đã mang cả theo lúc rời đi.

Đó là một lời nói dối hoàn hảo, bất khả kiểm chứng.

Bằng cách ấy, Chaigneau đã cứu được hàng nghìn con người.

Brunner phát điên phát dại, hắn ra sức lùng sục.

Nhiều người bỏ trốn, cố gắng chạy sang Ý theo đường núi.

Nếu Alexander không tàn tật, có lẽ họ cũng đã đi.

Nhưng anh không thể đi bộ xa đến thế.

Mà Charlotte thì đang mang thai bốn tháng.

Thế nên, họ quyết định ở lại Ermitage lẩn trốn.

Ngôi nhà này rất rộng, sẽ không ai nhận ra sự hiện diện của hai người.

Brunner tuyên bố thưởng lớn cho bất kỳ thông tin chỉ điểm nào.

Ngay hôm sau, thư từ đổ vào khách sạn.

Những lá thư tố cáo ồ ạt.

Công việc vào guồng.

Phải đánh bật con mồi khỏi ổ, lúc bình minh.

Người ta thấy những người già nhớn nhác, mặc đồ ngủ, dưới sân khách sạn Excelsior.

Nhiều phụ nữ phải chịu đựng những lời bình phẩm về ngoại hình.

Nếu họ đẹp, chúng sẽ triệt sản họ ngay.

Chúng đưa họ về phía Đông làm gái mại dâm cho lính.

Nhưng chưa đủ, chưa đủ, chưa đủ.

Brunner còn muốn hơn nữa, hơn nữa, và hơn nữa.

Hắn tiến hành những cuộc thẩm vấn đặc biệt tàn độc.

Buộc những người bị bắt giam phải khai báo từng thành viên trong gia đình.

Từng người Do Thái đều đáng kể.

Hắn nghe nói một nhà văn nổi tiếng trú ngụ trong một khách sạn vùng này.

Đó là Tristan Bernard, tuổi đã ngót tám mươi.

Ở quầy lễ tân khách sạn, mọi người phản đối, phẫn nộ.

Chẳng ích gì, ông nhà văn đã bị lôi đi cùng bà vợ.

Về hướng Nice, rồi Drancy.

Nơi ông chỉ được trả tự do nhờ sự can thiệp của Guitry và Arletty.

7

Ở Hy Lạp, Brunner đã cho lưu đày gần 50.000 người

Do Thái.

Đến đây, dù đã dùng mọi biện pháp, hắn vẫn còn xa con số đó.

Hắn vừa cán mốc 1.000 vụ bắt giữ.

May cho hắn, thư tố cáo vẫn tiếp tục bay tới.

Vẫn còn những người Pháp tốt, sẵn sàng phục vụ.

Sáng ngày 21 tháng Chín năm 1943.

Không phải thư, mà là một cuộc điện thoại.

Một phụ nữ trẻ…

Người Đức Do Thái, cái giọng ấy nói.

Ở Villefranche-sur-Mer…

…

Trong một ngôi biệt thự tên là Ermitage.

Ermit… gì?

Ermitage.

Rất tốt, đã ghi lại.

Tuyệt.

Chúc ngày mới tốt lành, xin cám ơn lần nữa.

Không có gì, chuyện thường thôi.

Chỉ là một giữa bao lời tố cáo.

Vậy ra chuyện là thế.

Một lời tố cáo không cần lý do.

Hoặc chỉ có một lý do.

Nhưng là lý do gì?

Charlotte và Alexander không làm phiền ai.

Họ sống chui rúc.

Ai đó muốn chiếm lấy ngôi nhà này?

Không, quá vô lý.

Không ai có quyền sở hữu Ermitage.

Vậy lý do là gì?

Chẳng có lý do nào.

Người ta vẫn gọi đó là hành động vô cớ.

Kika, con gái bác sĩ Moridis, nhắc đến vụ bắt giữ.

Bảy mươi năm sau sự vụ.

Bà nói với tôi những gì bà nghe cha mình kể lại.

Đột nhiên, chồng bà cắt ngang câu chuyện.

Nhiều người biết ai đã tố cáo Charlotte Salomon, ông bảo.

Tôi sững sờ.

Tôi hỏi ông, ông kể.

Đó là những gì họ nói.

Ngoài phố, trong làng.

Là như vậy.

Tôi không mong chờ điều đó,

Tôi không biết phải nghĩ gì.

Một bà lão đã nói như vậy, ông nói rõ thêm.

Tóm lại, cũng không có gì chắc chắn.

Bà ấy thật sự không còn minh mẫn.

Nếu thế, thì là bà ấy bịa.

Tôi không thể tin lời ông.

Ai có thể bịa ra một chuyện như vậy?

Ở Villefranche-sur-Mer, có nhiều người biết chuyện.

Rất lâu sau này, người ta vẫn xì xào việc đó.

Thủ phạm đã sống ở đây, suốt nhiều năm.

Như chúng từng sống khắp nơi.

Lời tố cáo không biến mất.

Mà bị vùi chôn.

Cả bây giờ, cũng không cần nói ra mọi điều mình biết.

Từ hôm đó tôi thường xuyên nghĩ tới chuyện này.

Liệu tôi có nên tiếp tục cuộc điều tra?

Tìm cho được con trai hay con gái của kẻ đã tố cáo? Để làm gì?

Điều đó có thật sự quan trọng?

8

Đêm xuống, chiếc xe tải ập tới Villefranche-sur-Mer.

Và dừng lại giữa trung tâm, trước cửa tiệm thuốc.

Hai người Đức xuống xe hỏi đường.

Người ta lịch sự chỉ đường.

Chúng cám ơn rồi rời đi, vui vẻ vì sự nhã nhặn.

Người chỉ đường hẳn đã có thể nói mập mờ về địa chỉ?

Thu xếp để nhanh chóng cảnh báo cho Charlotte là cô đang bị truy tìm.

Người đó sợ hay ông ta đã hợp tác?

Cô sống ở đây đã nhiều năm.

Mọi người đều quen cô.

Lúc đó có gì diễn ra trong đầu người đàn ông ấy?

Suy cho cùng, cô gái đó có phần kỳ cục.

Cô ấy chẳng nói chuyện bao giờ.

Chẳng ai biết cô ấy nghĩ gì.

Không, thật sự không.

Một cuộc thẩm vấn nhỏ sẽ chẳng làm khó cô ấy.

Tệ nhất, họ sẽ đưa cô ấy đi đâu đó.

Tất cả đèn xe đã tắt, chiếc xe tải im lìm đỗ lại.

Hai gã đàn ông xông vào từ hai phía khu vườn.

Charlotte chỉ vừa bước ra khỏi cửa.

Cô chạm mặt đám lính.

Chúng nhào vào cô, tóm lấy hai cánh tay cô.

Cô lấy hết sức hét lên.

Cô vùng vẫy, cố gắng chạy thoát.

Một gã người Đức giật mạnh tóc cô.

Rồi thụi cô một cú vào bụng.

Cô bảo mình đang mang thai, cầu xin hắn tha mạng.

Tôi xin ông, hãy tha cho tôi.

Điều đó chẳng có nghĩa lý gì với chúng.

Trong khi đám lính đang cố khuất phục cô, thì Alexander đến lượt mình bước ra.

Anh muốn can thiệp, muốn giành lấy Charlotte từ tay kẻ thù.

Nhưng chống đỡ ra sao với một khẩu súng?

Bị đe dọa, anh lùi lại vài bước, tựa lưng sát vào tường.

Chúng nói với Charlotte là cô phải thu dọn ít đồ đạc.

Mặt cúi gằm, cô không đáp.

Một tên Đức đẩy cô vào trong nhà.

Hai chân cô không sao bước nổi, cô ngã xuống cỏ.

Chúng thô bạo lôi cô dậy.

Alexander muốn phản kháng, nhưng một khẩu súng vẫn luôn nhắm vào anh.

Anh hiểu chúng sẽ đưa cô đi, chính cô.

Và chỉ mình cô.

Chúng không quan tâm tới anh.

Lời tố cáo chỉ nhắm vào cô.

Không thể như thế được.

Anh không thể để chúng lôi cô đi, cùng con của họ.

Không.

Khi ấy, anh nhìn vào một tên lính và hét lên:

Phải đưa cả tao đi cùng: tao là người Do Thái!

Charlotte và Alexander lên tầng hai.

Họ phải lấy quần áo.

Cô muốn mang theo một cuốn sách, nhưng bị cấm.

Chỉ lấy quần áo và một cái chăn, nhanh nhẹn lên.

Vài phút sau, họ đã ngồi phía sau xe tải.

Chiếc xe chìm dần vào màn đêm.

Brunner sẽ hài lòng.

9

Cùng nhiều người khác, họ bị dồn đống trong sân khách sạn.

Những lời đồn khủng khiếp nhất lan truyền.

Có tiếng kêu khóc, tiếng súng nổ đôi lúc.

Brunner lập một phòng tra tấn ngay cạnh phòng hắn.

Hắn còn thức dậy lúc nửa đêm để đi tiểu lên một người Do Thái.

Từ cửa sổ phòng mình, hắn có thể thấy những người bị bắt.

Hắn khoái trá sục sạo những nỗi sợ và tuyệt vọng.

Nhưng hắn biết cùng lúc phải làm mọi thứ trấn an họ.

Sự yên ổn của các cuộc di chuyển phụ thuộc cả vào đó.

Không ai được đoán ra phần tiếp theo của chương trình.

Để tránh cảnh cuồng loạn và những hành động gan dạ tuyệt vọng.

Đích thân Brunner tới nói chuyện với họ.

Hắn lấy giọng nhã nhặn nhất.

Tuy nhiên, vẫn cái giọng ấy gầm lên trước khi mất hết bình tĩnh.

Hắn thừa nhận đã có lúc nổi nóng với những kẻ ngoan cố.

Nhưng hắn không hề muốn làm đau họ chút nào.

Nếu mỗi người chịu nhượng bộ, mọi chuyện sẽ đều tốt đẹp.

Hắn nói về một nhà nước Do Thái vừa được thành lập, ở Ba Lan.

Chúng tôi sẽ đưa các bạn giấy biên nhận với tiền của các bạn.

Tiền này sẽ được hoàn tại chỗ.

Đại cộng đồng Cracovie hoan nghênh các bạn.

Ai cũng sẽ tìm được một công việc hợp sở thích.

Có ai thật sự tin điều đó?

Tất cả, có thể.

Suy cho cùng, cha Charlotte cũng từng trở về từ một trại tập trung.

Chính Charlotte cũng được thả khỏi trại Gurs.

Phải giữ hy vọng.

Sáng sớm ngày thứ năm, họ phải ra đi.

Họ đi bộ đến tận nhà ga, nơi con tàu đã đợi sẵn.

Cảnh sát Pháp trợ giúp lính Đức, coi sóc chuyện hậu cần.

Đó là chuyến tàu đưa hàng trăm con người ra đi.

Một khi đã lên tàu, chẳng gì nhúc nhích được nữa.

Vì sao chúng dồn đống họ lại, nếu là để đến đó ở? Ai nấy chờ đợi tín hiệu của Brunner.

Có lẽ hắn chỉ đang kéo dài khoái cảm.

Mọi người bắt đầu ngạt thở, khát nước.

Alexander nói vợ anh đang mang thai.

Thế nên, mọi người nhích ra nhường cho cô chút chỗ trống.

Để cô có thể ngồi, đầu gối chạm mặt.

Không ai nghe thấy được, nhưng cô đang thầm hát.

Một bài hát ru tiếng Đức thời thơ ấu.

Cuối cùng tàu cũng chuyển bánh, sau tiếng còi hụ.

10

Ngày 27 tháng Chín năm 1943, họ đến Drancy.

Alexander và Charlotte ngay lập tức bị chia tách.

Đây là một trại trung chuyển.

Phòng chờ gặp tử thần.

11

Ngày 7 tháng Mười, lúc bốn rưỡi sáng, tất cả phải sẵn sàng.

Mỗi người bị trục xuất đều phải ghi tên lên hành lý.

Vẫn cái ảo ảnh về một tương lai ổn định nhà cửa.

Để khỏi gia tăng cơn hỗn loạn, các gia đình được sum vầy.

Charlotte rốt cuộc gặp lại chồng, thấy anh yếu đi rất nhiều.

Trên sân ga, cô quan sát một số nam giới.

Họ ăn mặc như đi đám cưới.

Họ lịch lãm, đứng thẳng người, va li cầm trên tay.

Đầu đội chiếc mũ có thể bỏ xuống khi đi ngang một phụ nữ.

Chẳng có chút dấu hiệu cuồng loạn nào dù là nhỏ nhất.

Đó là một hình thức lịch sự trong cảnh nguy khốn.

Nhất là đừng cho kẻ thù thấy cơn điên sôi sục trong mình.

Đừng ban cho hắn cái khoái cảm khi nhìn một gương mặt nài xin.

Đó là chuyến tàu số 60.

Trong một toa dành cho bốn mươi người, chúng nhồi nhét bảy mươi.

Cùng toàn bộ hành lý, tất nhiên.

Trên đó, có những kẻ điên và những người già cả bị bắt trong các trại tế bần.

Ai có thể tin đó là trại lao động?

Vì sao phải bắt cả những kẻ điên và những người sắp chết? Chi tiết này sao đánh lừa ai được.

Một thanh niên nói: chúng sắp giết chúng ta, phải đi khỏi đây.

Vậy là anh tìm cách bỏ trốn, muốn “phá rào”.

Nhiều người lao vào ngăn anh lại.

Về điểm này, người Đức rất rõ ràng.

Nếu phát hiện chỉ một người vắng mặt, thì cả toa sẽ bị hành quyết.

Thời gian chầm chậm trôi.

Không, thật ra, thời gian không hề trôi.

Kỳ lạ sao, một tia hy vọng vẫn xuất hiện đây đó.

Những khoảnh khắc hiếm hoi ngắn ngủi.

Charlotte tự nhủ cô sẽ gặp lại gia đình.

Thậm chí, có khi Alfred cũng đã ở đó.

Nếu biết cô đã kết hôn và đang mang thai, gã sẽ phản ứng thế nào?

Điều này khiến cô ngạc nhiên, nhưng người cô nhớ nhất lại là cha.

Suốt những năm qua không có lấy một tin tức.

Alexander không thể trấn an cô được nữa.

Anh rời rã từng giờ từng giờ.

Một vết loét lan dần trong dạ dày anh.

Người anh gần như trong văn vắt.

Nhiều giọng nói lao xao: phải thật khỏe mạnh.

Lúc đến nơi, hãy đứng thẳng người lên.

Hãy bôi máu lên hai má.

Đến trại lao động, chúng sẽ chỉ dùng người khỏe.

Nhưng làm sao khỏe nổi sau ba ngày liên tiếp trong điều kiện như thế này?

Charlotte và Alexander dìu đỡ nhau hết sức có thể.

Đến mỗi điểm dừng, anh lại gắng gượng để tìm cho cô chút nước.

Cô sợ vô cùng ngộ nhỡ để mất con.

Có lúc cô không cảm nhận được cử động của nó nữa.

Rồi, đột nhiên, nó đạp.

Như thể cả đứa bé cũng đang tiết kiệm sức lực.

Nó bắt đầu cuộc sống với tư cách kẻ sống sót.

Tàu đến điểm cuối.

Đêm đen kịt và lạnh lẽo.

12

Cũng như lúc khởi hành, các toa vẫn đóng kín.

Vì sao chúng không mở cửa?

Vì sao không để họ hít thở không khí?

Phải chờ ngày mới lên.

Cuộc chờ đợi kéo dài hơn hai tiếng.

Cuối cùng, từng người bước xuống tàu.

Thất thần, kiệt sức, đói lả.

Sương mù buổi sáng che lấp khu trại.

Thậm chí còn chẳng nhìn thấy lũ chó đang ăng ẳng.

Chỉ đủ thấy một tấm biển treo bên trên hàng rào ra vào.

Arbeit Macht Frei.

Lao động đem lại tự do.

Giờ thì phải xếp hàng.

Alexander và Charlotte biết họ sẽ lại phải chia xa.

Họ tranh thủ những giây phút cuối cùng còn được bên nhau.

Sớm thôi, chúng sẽ thông báo họ thuộc nhóm nào.

Chúng sẽ miễn cho một số người phải chết tức khắc.

Vì chuyến tàu này tới nơi sau ngày lễ Kippour[17].

Ngày mà quân quốc xã xả hơi ngạt nhiều hơn ngày thường một chút.

Như để đánh dấu.

Thế nên, trong lán cũng có nhiều chỗ trống hơn.

Hàng người tiến lên chậm rãi.

Phải nói gì bây giờ?

Trả lời như thế nào mới đúng?

Charlotte muốn giải thích rằng đã có nhầm lẫn.

Cô không phải người Do Thái.

Cứ nhìn cũng thấy rõ cô không phải người Do Thái.

Hơn nữa, cô đang mang thai tháng thứ năm.

Cô phải được nghỉ ngơi trong bệnh viện.

Họ không nên để cô như thế này.

Giờ thì cũng đến lượt cô.

Rốt cuộc, cô chẳng nói gì.

Gã đàn ông hỏi cô còn chẳng nhìn đến cô.

Gã hỏi họ tên cô.

Ngày tháng năm sinh.

Rồi, gã hỏi cô làm nghề gì.

Cô đáp: vẽ tranh.

Khi ấy gã mới ngước mắt lên, vẻ khinh miệt.

Vẽ tranh, là làm gì?

Tôi là họa sĩ, cô đáp.

Vì cứ chằm chằm nhìn cô như vậy, cuối cùng gã cũng nhận ra cô đang mang thai.

Gã hỏi xem có phải cô sắp có con.

Cô gật đầu.

Gã đàn ông không đáng mến cũng chẳng khó chịu.

Gã ghi chép thông tin, vẻ vô vị.

Rồi đóng dấu đánh cộp phiếu của cô.

Tiếp đó gã chỉ cho Charlotte nhóm cô phải gia nhập.

Một nhóm đông phụ nữ, chủ yếu là vậy.

Cô chầm chậm bước tới, xách theo va li.

Chốc chốc lại liếc mắt nhìn Alexander.

Giờ thì đến lượt anh.

Lượt này không lâu như trước.

Anh được chỉ định tới một nhóm đứng đối diện với

nhóm của vợ.

Anh vừa đi vừa đưa mắt tìm cô.

Khi thấy cô, anh khẽ vẫy tay ra dấu.

Đi thêm vài mét, màn sương mù nuốt trọn anh.

Charlotte mất anh.

Chưa đầy ba tháng sau đó, anh bỏ mạng vì kiệt sức.

13

Trên khu nhà, có thể đọc thấy sắp đến giờ đi tắm.

Trước khi vào phòng tắm, từng người cởi hết đồ.

Phải treo quần áo vào một cái móc.

Một bà gác đứng đó quát tháo.

Hãy nhớ cho kỹ số thứ tự móc treo đồ.

Đám phụ nữ ghi nhớ con số cuối cùng này.

Rồi tiến vào căn phòng rộng rãi.

Một vài người dắt tay nhau.

Thế rồi cánh cửa hai lớp đóng chặt, như trong nhà tù.

Khỏa thân dưới luồng ánh sáng lạnh ngắt làm nổi bật những đường nét cơ thể.

Người ta để ý Charlotte với cái bụng to.

Đứng giữa những người khác, cô không nhúc nhích.

Cô dường như đã tự rút mình khỏi giây phút này.

Để ở đó.

PHẦN KẾT

1

Tháng Năm năm 1943, Paula và Albert bị bắt ở Hà Lan.

Với tư cách hộ lý, họ sống sót ra khỏi trại Westerbork.

Albert bị bắt triệt sản cho phụ nữ Do Thái.

Nhất là những người xuất thân từ các cuộc hôn nhân hỗn hợp.

Ông từ chối dứt khoát, rồi lại đổi ý.

Ông nói cần quay về Amsterdam với Paula, trợ lý của ông.

Để lấy đồ nghề.

Hai người đã tranh thủ dịp này để bỏ trốn.

Rồi ẩn náu cho đến khi chiến tranh kết thúc.

Hòa bình lập lại, họ cố nghe ngóng tin tức của Charlotte.

Sau nhiều tháng không có gì chắc chắn, họ nghe tin con gái đã mất.

Cả Paula và Albert đều suy sụp, họ cảm thấy mình có lỗi.

Lẽ ra họ không bao giờ nên gửi cô sang Pháp.

Năm 1947, họ quyết định lần theo dấu vết của Charlotte.

Để khám phá câu chuyện đằng sau những năm tháng cuối đời cô.

Và tìm lại được Ottilie Moore, người vừa trở lại Ermitage.

Người phụ nữ Mỹ kể họ nghe những kỷ niệm của bà với Charlotte.

Diễn biến từng sự kiện.

Vụ tự sát của bà ngoại.

Nỗi khiếp hãi do ông ngoại gây ra.

Rồi đám cưới với Alexander.

Vittoria, bà nấu bếp, khi ấy cũng có mặt.

Chính bà đã chuẩn bị bữa ăn cho buổi lễ.

Bà miêu tả cặn kẽ thực đơn.

Và không khí của buổi tối đẹp đẽ đó.

Charlotte có hạnh phúc không? khi ấy cha cô mới hỏi.

Có, tôi nghĩ vậy, Vittoria đáp.

Khi ấy, không ai dám nói với họ rằng lúc đó Charlotte đang mang thai.

Sau này họ sẽ biết.

Một nhân chứng quan trọng khác tới gặp họ.

Đó là bác sĩ Moridis.

Ông dường như rất xúc động với ý nghĩ được gặp Paula và Albert.

Ông kể về những khoảnh khắc tuyệt vời với Charlotte.

Nhưng tránh nhắc tới những lo ngại về sức khỏe tinh thần cô.

Những buổi thăm khám mà ông hồ nghi sự minh mẫn của cô.

Tôi vô cùng ngưỡng mộ con bé, ông nói.

Giọng bối rối vì cảm xúc.

Vài tháng sau đó, ông trao lại chiếc va li cho Ottilie.

Người phụ nữ Mỹ đi nhận nó ngay.

Moridis nhắc lại cái câu mà chính Charlotte đã nói: đó là toàn bộ cuộc đời tôi.

Một cuộc đời dưới hình hài một tác phẩm.

Albert và Paula khám phá Cuộc đời? hay Sân khấu?

Một cú sốc khủng khiếp.

Họ nghe thấy giọng cô con gái nhỏ.

Cô ở đó, cùng họ.

Lotte của họ, đứa con họ đã để mất bao năm nay.

Nhờ cô, những kỷ niệm lại sống dậy.

Đó là toàn bộ cuộc đời họ, cả cuộc đời họ nữa.

Suốt nhiều giờ liền, họ xem kỹ từng bức tranh.

Họ đã trở thành nhân vật.

Đó rõ ràng là bằng chứng cho thấy họ đã sống.

2

Họ trở lại Amsterdam, thành phố mới.

Sau nhiều do dự, Ottilie nhượng lại tác phẩm cho hai người.

Paula và Albert cùng phân tích tác phẩm, suốt bao tối.

Có những phần khiến họ bật cười, có những chỗ lại gây bực bội.

Đó là sự thật của Charlotte.

Một sự thật nghệ thuật.

Họ không thể nghi ngờ những suy nghĩ của cô.

Và chắc chắn, cả tình yêu vô ngần cô dành cho Alfred.

Sau này, Paula nói rằng đó có thể chỉ là một ảo tưởng.

Theo bà, Charlotte và Alfred hẳn đã gặp nhau không quá ba lần.

Bà dường như không tin họ đã lén lút gặp nhau.

Đó là toàn bộ vẻ đẹp dự án của Charlotte.

Cuộc đời ở đâu?

Sân khấu ở đâu?

Ai biết được sự thật?

Và năm tháng cứ thế trôi qua.

Ở Hà Lan, Paula gặp lại những người bạn trong giới.

Bà đi hát trở lại, cuộc sống được tiếp nối.

Thỉnh thoảng, họ mời khách khứa xem tranh.

Lúc nào cũng là những phản ứng ngây ngất và xúc động.

Một tay chơi nghệ thuật nói cần tổ chức một triển lãm.

Vì sao trước giờ họ không hề nghĩ ra ý đó?

Sẽ là một sự tưởng niệm tuyệt vời.

Việc này mất nhiều thời gian, và phải chuẩn bị cả catalog.

Tác phẩm của Charlotte rốt cuộc đã được triển lãm vào năm 1961.

Một cuộc triển lãm thành công rực rỡ.

Bỏ qua khía cạnh cảm xúc, tác phẩm làm say lòng người bởi tính sáng tạo.

Bởi sự độc đáo hoàn toàn về hình thức.

Và những sắc màu ấm nóng hút mắt nhìn.

Danh tiếng Charlotte ngay lập tức vượt biên giới.

Những năm sau đó, nhiều triển lãm đã được tổ chức.

Cuộc đời? hay Sân khấu? xuất hiện dưới dạng sách.

Nó sẽ được dịch ra nhiều thứ tiếng.

Paula và Albert được phỏng vấn trên truyền hình.

Họ có vẻ ngượng nghịu và xúc động trước máy quay.

Họ kể chuyện Charlotte.

Cô vẫn sống, qua lời họ.

Một nhóm phóng viên đi về miền Nam nước Pháp.

Những nhân chứng lên tiếng, như Marthe Pécher.

Dường như không ai bất ngờ khi được hỏi về Charlotte.

Hơn hai mươi năm sau khi cô ghé qua nơi này.

Như thể ai cũng biết rồi một ngày cô sẽ nổi danh.

Nhưng tiếng tăm tương xứng chẳng ở lại lâu với tác phẩm.

Dần dà, những hồi tưởng thưa bớt.

Để rồi thành ra hiếm hoi, quá hiếm hoi, hiếm hoi một cách bất công.

Albert và Paula, già yếu dần, không còn chăm lo cho di sản ấy nữa.

Năm 1971, họ quyết định di tặng toàn bộ cho Bảo tàng Do Thái Amsterdam.

Bộ sưu tập này vẫn luôn ở đó, không phải lúc nào cũng được trưng bày.

Phần lớn thời gian, nó nằm dưới các tầng hầm.

Năm 1976, Albert qua đời.

Rất lâu sau, vào năm 2000, Paula đoàn tụ với ông.

Cả hai đều an nghỉ trong một nghĩa địa gần Amsterdam.

3

Còn Alfred?

Được sự giúp đỡ của một học trò, ông đã chạy trốn thành công.

Năm 1940, ông tới London, nơi ông sẽ không rời đi nữa.

Sau chiến tranh, ông lại đi dạy.

Rất nhanh, phương pháp dạy của Alfred thành công.

Người ta xem trọng ông, lắng nghe ông, ông tồn tại.

Ông cũng bắt đầu viết lách, và xuất bản một tiểu thuyết.

Rốt cuộc, sau khi dẹp bỏ muộn phiền, Alfred cũng sống hết những năm 1950.

Ông không còn cảm giác mình chỉ là người chết giữa những người sống.

Quá khứ với ông dường như xa xôi, có thể không hề tồn tại.

Và ông không còn muốn nghe nhắc đến nước Đức.

Nhờ một số bạn bè chung, Paula tìm được dấu vết của ông.

Bà viết cho Alfred một bức thư dài đầy thân ái.

Bất ngờ làm sao, sau ngần ấy thời gian.

Trong thư hồi âm, ông nài nỉ bà hãy đi hát trở lại.

Và nhắc lại rằng bà là danh ca vĩ đại nhất.

Nhưng không hề nhắc tới Charlotte.

Vì ông ngờ điều tệ nhất đã xảy ra.

Vài tháng sau, ông nhận được một bức thư nữa.

Không, thật ra, đó không phải là thư.

Mà là catalog triển lãm của Charlotte.

Ở đó còn có một tờ bướm với một đoạn tiểu sử.

Điều ông vẫn biết mà không cần biết rốt cuộc đã được xác nhận.

Cô đã mất vào năm 1943.

Alfred bắt đầu lật từng trang trong vựng tập.

Và nhanh chóng hiểu ra khía cạnh tự truyện của tác phẩm.

Ông thấy những bức tranh thời thơ ấu của cô, mẹ cô và những thiên thần.

Rồi, sự xuất hiện của Paula.

Và… Alfred nhận ra, đột ngột.

Một bức tranh.

Hai bức.

Một trăm bức.

Khi lướt qua vựng tập, ông thấy mặt mình khắp nơi.

Gương mặt ông và những lời ông nói.

Mọi lý thuyết của ông.

Mọi cuộc chuyện trò giữa họ.

Chưa bao giờ ông nghĩ bản thân lại có sức ảnh hưởng đến vậy.

Charlotte dường như bị ám ảnh bởi ông, bởi câu chuyện của ông.

Alfred cảm thấy nóng ran khắp cơ thể.

Như thể có gì đó vừa tóm lấy gáy ông.

Alfred nằm vật ra xô pha.

Và lịm đi suốt nhiều ngày.

Một năm sau đó, năm 1962, Alfred mất.

Người ta tìm thấy ông trên giường, ăn mặc chỉnh tề.

Trông như một người chuẩn bị đi xa.

Đó là giờ đến cuộc hẹn mà dường như ông biết.

Nó khiến ông có vẻ đứng đắn.

Và cả vẻ bề ngoài thanh thản, điều ta hiếm thấy ở ông.

Người phụ nữ phát hiện ra ông đặt một bàn tay lên bộ y phục.

Bà thấy dường như có giấy tờ gì đó trong túi áo.

Túi áo trong, gần trái tim.

Bà khẽ luồn tay lần tìm tờ giấy.

Thì thấy tờ bướm một cuộc triển lãm.

Cuộc triển lãm của một nữ nghệ sĩ mang tên…

Charlotte Salomon.

Cuộc gặp gỡ tình cờ với tác phẩm của Charlotte Salomon tại một triển lãm ở Berlin đã gây cho David Foenkinos một “cú sét nghệ thuật”.

Nó thôi thúc anh lần theo từng dấu vết của nữ họa sĩ đoản mệnh và quyết tâm đưa tài năng của bà ra ánh sáng, thêm một lần nữa.

Được viết bằng thứ ngôn ngữ tối giản, tự do, mỗi câu không quá một dòng, theo cách mà như chính David Foenkinos đã nói là để có không gian “hít thở”, Charlotte có thể khiến người đọc bối rối về thể loại, nhưng đổi lại, đó là một cuốn sách quá đỗi sống động, về cuộc đời bi thương nhưng đầy say mê của Charlotte Salomon, nữ họa sĩ tài năng người Do Thái bị sát hại năm hai mươi sáu tuổi, khi đang mang thai đứa con đầu lòng.

[1] Billy Wilder từng nói: “Kẻ bi quan kết thúc đời mình ở Hollywood, còn kẻ lạc quan thì ở Auschwitz.” (Chú thích của tác giả. Mọi chú thích không lưu ý gì thêm đều là của người dịch)

[2] Kurt Singer (1885-1944) là nhạc sĩ, nhạc trưởng, nhà nghiên cứu âm nhạc và nhà thần kinh học người Đức.

[3] Là tên một cuộc bạo động chống người Do Thái xảy ra trên toàn Đức Quốc xã và Áo, diễn ra vào ngày 9 và 10 tháng Mười một năm 1938 do lực lượng Sturmabteilung (SA, Lực lượng Bão táp) và thường dân Đức tiến hành. Tên gọi này xuất phát từ hình ảnh những mảnh thủy tinh vỡ nằm rải rác trên đường sau khi cửa kính các cửa hàng, nhà thờ, giáo đường Do Thái bị đập vỡ.

[4] Câu chào phổ biến thời Đức Quốc xã, nghĩa là: Chào Hitler.

[5] Max Beckmann (1884-1950), họa sĩ người Đức, từng theo học trường Mỹ thuật Weimar. Ngay sau bài diễn văn về nghệ thuật của Adolf Hitler, Beckmann bị xếp vào hàng những “họa sĩ suy đồi” và phải lưu vong sang Amsterdam cùng vợ.

[6] Abraham (Aby) Moritz Warburg (1866-1926) là một nhà lịch sử nghệ thuật người Đức, người đã dành hầu hết thời gian nghiên cứu cho việc bác bỏ các nền tảng của hình hiệu học và thành lập Viện Warburg, thuộc Đại học London, chuyên nghiên cứu về ảnh hưởng của thời Cổ đại đến nền văn minh phương Tây.

[7] Tiếng Đức, nghĩa là bài hát, một dạng ca khúc được phổ từ những bài thơ lãng mạn.

[8] Sinh năm 1977, tiểu thuyết gia người Mỹ, nổi tiếng với tác phẩm Mọi thứ được soi tỏ.

[9] (1896-1962), thầy giáo dạy thanh nhạc người Đức, người từng dạy hát cho Paula Lindberg, mẹ kế của Charlotte Salomon.

[10] Otto Dix (1891-1969) là họa sĩ, nghệ sĩ khắc người Đức, người gắn liền với chủ nghĩa Ấn tượng. Ông tòng quân chiến đấu ở chiến trường Thế chiến I khi đang là sinh viên trường Nghệ thuật trang trí Dresden. Trong suốt năm năm đi lính, ông đã ký họa rất nhiều và gửi tranh cho một người bạn gái ở hậu phương cất giữ, sau này tạo thành một cuốn nhật ký chiến trường bằng tranh vô cùng độc đáo, cùng với một số ghi chép ngắn. Trong đó có đoạn: “Chấy, chuột cống, dây thép gai, rận, lựu đạn, bom, hầm, xác người, máu, rượu, chuột đồng, mèo, khí ga, đại bác, phân, lửa, thép, ấy là chiến tranh. Toàn bộ là một tác phẩm của quỷ dữ!”

[11] Một bộ phim truyền hình khoa học viễn tưởng năm 1927 của Đức do Fritz Lang đạo diễn.

[12] (1740-1815), là nhà thơ người Đức. Ông có rất nhiều bài thơ và ca khúc được lan truyền rộng rãi khắp nước Đức. Một số bài thơ của ông được nhà soạn nhạc lừng danh Schubert phổ nhạc, ở hình thức lied, trong đó có Thiếu nữ và thần Chết. Bài thơ này sau đó còn được Schubert đưa vào bản tứ tấu dành cho đàn dây N14.

[13] Edvard Munch (1863-1944) là họa sĩ người Na Uy thuộc trường phải tượng trưng. Đôi lứa và phụ nữ là chủ đề khá quen thuộc trong tranh của Munch. Và trong nhiều tác phẩm, ông dùng hình ảnh người phụ nữ khá dữ, như một kẻ săn mồi, với mái tóc dài vươn ra như những xúc tu. Bức tranh Cái đầu đàn ông lẫn trong tóc một người đàn bà là một ví dụ.

[14] “Marin” trong tiếng Pháp có nghĩa là “thủy thủ”.

[15] Tiếng Đức, nghĩa là: Cuộc đời? hay Sân khấu?

[16] Tiếng Anh, nghĩa là: Thuộc sở hữu của bà Moore.

[17] Lễ chuộc tội hay Lễ đền tội, ngày lễ thiêng liêng nhất trong năm của người Do Thái. Vào ngày này, người Do Thái thường nhịn ăn khoảng 25 tiếng đồng hồ.

1. START

2. PHẦN THỨ NHẤT

1. 1

2. 2

3. 3

4. 4

5. 5

6. 6

7. 7

3. PHẦN THỨ HAI

1. 1

2. 2

3. 3

4. 4

5. 5

6. 6

7. 7

8. 8

9. 9

4. PHẦN THỨ BA

1. 1

2. 2

3. 3

4. 4

5. 5

6. 6

7. 7

8. 8

5. PHẦN THỨ TƯ

1. 1

2. 2

3. 3

4. 4

5. 5

6. 6

7. 7

8. 9

9. 10

10. 11

11. 12

6. PHẦN THỨ NĂM

1. 1

2. 2

3. 3

4. 4

5. 5

6. 6

7. 7

8. 8

9. 9

10. 10

7. PHẦN THỨ SÁU

1. 1

2. 2

3. 3

4. 4

5. 5

6. 6

7. 7

8. 8

9. 9

10. 10

11. 11

8. PHẦN THỨ BẢY

1. 1

2. 2

3. 3

4. 4

5. 5

6. 6

7. 7

8. 8

9. 9

10. 10

9. PHẦN THỨ TÁM

1. 1

2. 2

3. 3

4. 4

5. 5

6. 6

7. 7

8. 8

9. 9

10. 10

11. 11

12. 12

13. 13

10. PHẦN KẾT

1. 1

2. 2

3. 3

Table of Contents

START

PHẦN THỨ NHẤT

1

2

3

4

5

6

7

PHẦN THỨ HAI

1

2

3

4

5

6

7

8

9

PHẦN THỨ BA

1

2

3

4

5

6

7

8

PHẦN THỨ TƯ

1

2

3

4

5

6

7

9

10

11

12

PHẦN THỨ NĂM

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

PHẦN THỨ SÁU

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

PHẦN THỨ BẢY

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

PHẦN THỨ TÁM

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

PHẦN KẾT

1

2

3