Những thông tin khoa học thú vị, những tin tức tức xoay quanh một loài côn trùng có hại và rất khó chịu với con người đó là loài muỗi. Những bài viết này được sưu tầm từ: http://www.dietmuoi.com/

Mục lục:

Tìm Hiểu Về Muỗi

Rên rỉ - cách thức tìm bạn tình của muỗi.

Muỗi thính nhất trong các loại côn trùng.

Tại sao muỗi vo ve bên tai?

Muỗi thích ai?

Bèo cái chữa bệnh và trừ muỗi.

Chim tiết ra chất đuổi muỗi

Làm sao muỗi truyền được bệnh sốt rét?

Tiến bộ trong việc khám phá khứu giác của muỗi

Chuyện về một nhà... "muỗi học"

Thuốc diệt muỗi từ cây cỏ

Diệt muỗi bằng công nghệ Wi-Fi

Thiết bị đuổi và diệt muỗi

Muỗi giết chết khủng long?

Dùng muỗi đực để tiêu diệt bệnh sốt rét.

Dùng nấm 'thuần hoá' muỗi truyền bệnh sốt rét.

Tử vong do sốt xuất huyết bất ngờ tăng cao.

Buộc dân đóng tiền mới phun thuốc diệt muỗi!

Mesocyclops - "vũ khí" diệt muỗi.

Phân voi trở thành thuốc diệt muỗi.

Dịch sốt xuất huyết có nguy cơ bùng phát dữ dội.

Phát triển loại muỗi chống sốt rét.

Một nông dân chế tạo máy diệt muỗi, côn trùng.

Tìm Hiểu Về Muỗi

1. PHẦN ĐẦU:
·    Hình cầu
·    2 mắt kép lớn chứa khoảng 300-500 mắt đơn
·    Phân biệt giới tính con trưởng thành căn cứ vào râu (con đực rậm hơn)
·    Các cơ quan nhạy cảm được nằm ở phần râu – giúp tìm ra các nơi đẻ trứng, mùi các vật để hút máu, vv...
·    Phần miệng để hút- chích

2.       PHẦN NGỰC: Có 3 cặp chân
3.       PHẦN BỤNG: Chia làm 10 ngăn.
Bụng được làm căng lên khi chúng no máu
II. VÒNG ĐỜI CỦA MUỖI
TRỨNG
·    Trứng có màu tối và sẽ trở nên màu đen khoảng 1-2 giờ sau khi nở.
·    Trứng nổi trên mặt nước
·    Trứng muỗi Culex được gắn với nhau thành một khối
·    Trứng muỗi Anopheles và Aedes không gắn với nhau mà là tách rời
·    Anopheles đẻ trứng trên mặt nước và nổi lên như những chiếc phao tàu
·    Aedes đẻ trứng riêng rẽ nhau vào mép nước hoặc những nơi ẩm ướt. Trứng có hình xì gà không có phao
·    Trứng Aedes có thể sống không cần nước một hoặc hơn một năm.
·    Trong điều kiện bình thường, hầu hết trứng muỗi sẽ nở thành lăng quăng trong vòng 48 tiếng.

III. ƯA THÍCH HÚT MÁU CÁC VẬT CHỦ
*Loài
-Vật chủ chính
+Vật chủ khác

*Aedes Aegypti
-Con người

*Aedes Albopictus
-Con người

+Bò, Chó, Lợn

*Anopheles Maculatus
-Gia súc.

+Con người

*Anopheles Sundaicus
-Con người
+Gia súc

*Culex Quinquefasciatus
-Con người, Chim
+Bò, Chó, Lợn, Gà

V. THÓI QUEN HÚT MÁU
·    Diurnal – hút máu ban ngày (Aedes)
·    Nocturnal – hút máu ban đêm (Anopheles / Culex)

Con cái thường bị các vật chủ thu hút bởi…
·    Nhiệt độ
·    Mùi mồ hôi
·    Mùi cácbon
·    Độ ẩm
·    Màu da (thích màu tối)

VII. THÓI QUEN NGHỈ NGƠI
·    Aedes Aegypti – Đậu lên quần áo, tấm phủ giường, màn, và các đồ vật khác bên trong nhà
·    Culex Quinquefasciatus – Đậu trên tường,dưới mái, các vật treo bên trong nhà
·    Anopheles – hầu như không sống bên trong nhà, thường là các khu bụi rậm

Rên rỉ - cách thức tìm bạn tình của muỗi.

Những tiếng rên rỉ âm vực cao của một con muỗi có thể khiến bạn phát cáu, nhưng nó lại là thứ âm nhạc du dương với tai của những con vật bé nhỏ này.

Các nhà khoa học từ lâu đã biết rằng những con muỗi đực chú ý đến tiếng vo ve của muỗi cái để tìm ra bạn đời phù hợp. Song một nghiên cứu mới đây tìm thấy muỗi cái, dù chỉ có bộ ăng ten khá đơn giản, mới là những thính giả tốt nhất trong thế giới côn trùng.

Nghiên cứu cũng tiết lộ cho thấy muỗi đã khởi đầu quá trình giao phối như thế nào.

Khi hai con muỗi tiếp cận gần nhau - thường khi đang di chuyển với tốc độ khoảng 1 dặm/giờ - mỗi con liền thay đổi âm vực vo ve của mình (được tạo ra khi cánh đập tới 600 lần mỗi giây).

Nếu hai âm vực trùng hợp, chúng sẽ biết rằng con kia là bạn tình lý tưởng. Còn nếu sắc thái biến thiên quá đột ngột, chúng sẽ hiểu ngay ra mình đang theo đuổi một mối quan hệ đồng tính không được chấp thuận.

Các nhà nghiên cứu cũng cho biết dường như các loài muỗi khác nhau (có khoảng 3.000 loài trên khắp thế giới) sử dụng những âm vực vỗ cánh khác nhau để nhận ra đối tác giao phối.

Nghiên cứu do Gabriella Gibson từ Viện Tài nguyên Tự nhiên thuộc Đại học Greenwich (Anh) và Ian Russell từ Đại học Sussex công bố trên tạp chí Current Biology.

Muỗi thính nhất trong các loại côn trùng.

Tiếng vo ve của loài muỗi trong đêm có thể khiến bạn khó chịu, thế nhưng đây chính là thứ âm nhạc cuốn hút và dễ nghe nhất đối với loại côn trùng này.

Từ lâu nay, các nhà khoa học vẫn biết rằng muỗi đực phát ra tiếng vo ve để tìm đối tác cho mình. Thế nhưng một nghiên cứu gần đây nhất cho thấy một kết quả thú vị: Mặc dù cơ thể có cấu tạo hết sức đơn giản, nhưng muỗi cái lại nằm trong số những động vật có "bộ nghe" thính nhất trong thế giới côn trùng.

Các nhà khoa học còn tiết lộ quá trình tìm kiếm bạn tình của loài muỗi.Khi 2 con muỗi đến gần nhau, và cùng vo ve, chúng sẽ lập tức thay đổi tiếng kêu được tạo nên bởi những chiếc cánh vỗ đến 600 lần 1 giây. Nếu 2 âm thanh phát ra tương đồng, con muỗi sẽ biết đó chính là đối tượng tiềm tàng của nó. Nếu âm thanh có dấu hiệu khác biệt, có nghĩa lcon muỗi kia không phù hợp, và chúng sẽ phải tìm một đối tác khác cho cuộc giao hợp của mình.

Các nhà khoa học nói rằng trên thế giới có tới trên 3000 loài muỗi khác nhau, và mỗi loài đều tạo nên những âm thanh riêng biệt. Và tất cả các loài muỗi đều từ âm thanh này để nhận ra bạn tình thích hợp với mình.

Nghiên cứu trên được tiến hành bởi 2 nhà nghiên cứu: Gabriella Gibson thuộc Viện tài nguyên thiên nhiên - ĐH Greenwich và Ian Russenll thuộc ĐH Sus.

Theo VTV

TTC  Trích từ - VietNamnet

Tại sao muỗi vo ve bên tai?

Vì con, các bà mẹ có thể thực hiện những hành vi đáng kinh ngạc. Trong thế giới loài muỗi cũng vậy. Trong số 3.000 loài, có ông bố nào dám hút máu để nuôi sống con?

Ấy vậy mà, các con muỗi cái vẫn phải đi săn máu hằng ngày để giúp chúng sản xuất trứng, bên cạnh món ăn thông thường là mật hoa.

Để tìm kiếm nạn nhân, những bà mẹ tương lai lần theo các đầu mối như hơi nóng cơ thể con người, hơi ẩm và khí CO2 thải ra. Đặc biệt, CO2 mà chúng ta thải ra hút loài côn trùng này vây lấy đầu và bay xung quanh để tìm điểm hấp dẫn.

Tiếng vo ve báo trước cú đâm ngoạn mục từ chiếc vòi không phải thoát ra từ cổ họng mà chính là từ tiếng vỗ cánh liên hồi tạo nên âm độ cao.

M.T,Theo LiveScience

TTC  Trích từ - VnExpress

Muỗi thích ai?

Tại sao một số người bị muỗi “bu” trong khi số khác lại “tránh xa”? Dường như chúng biết “suy nghĩ, chọn lọc” trước khi đưa ra quyết định của mình? Hãy cùng xem những khám phá mới đây của các nhà khoa học:

1. Muỗi dựa vào mùi hương để tìm ra đối tượng thích hợp của mình trong đám đông.

Muỗi thường bị thu hút bởi những người có hàm lượng chorelterol và vitamin cao, bởi cơ thể chúng không thể tự sản sinh ra 2 loại chất này.

2. Muỗi có khả năng ngửi mùi rất tốt. Khi ta thở ra khí CO2 và các khí khác, nó dần được phân tán trong không khí và trở thành 1 chiếc chuông báo cho muỗi về 1 “bữa tiệc” ngon đang chờ trước mắt.

Khi phát hiện ra mục tiêu, muỗi sẽ lần theo khí CO2 mà bám theo con mồi. Sau khi đã tiếp cận được, muỗi sẽ tìm cho mình 1 địa điểm thích hợp, sau đó dùng “kim tiêm” đâm qua da, và hút máu trong khoảng từ 8 - 10 giây.

3. Phần lớn các mỹ phẩm hiện nay đều có chứa axit stearic (1 dạng của axit béo).  Những người sử dụng mỹ phẩm có sức hấp dẫn muỗi lớn hơn nhiều so với những người bình thường.

Tuy nhiên, có 1 số mùi hương mà muỗi không thích như tinh dầu chanh, sả, tỏi vv...

4. Theo 1 nghiên cứu khác của các nhà khoa học Trung Quốc, tỉ lệ phụ nữ mang thai bị muỗi đốt cao hơn gấp 2 lần so với người bình thường.

Nghiên cứu chỉ ra rằng: trong thời kì mang thai, hơi thở của các bà bầu có chứa nhiều chất hóa học khác nhau, vì thế luôn là mục tiêu ưu thích của muỗi.

Hơn nữa, thân nhiệt của phụ nữ có thai cũng cao hơn và ra mồ hôi nhiều, nên là nơi sinh sống ưa thích của các loại vi khuẩn trên da.

Lan Thu

TTC  Trích từ - Sức Khỏe Đời Sống

Bèo cái chữa bệnh và trừ muỗi.

Bèo cái (Ảnh: TTO)

1. Chữa chứng sốt phát ban

Với chứng phát sốt ngoài da nổi vầng từng đám mụn nhỏ và đỏ, lấy một nắm bèo cái bỏ rễ và miếng sắn dây (bằng khoảng bắp ngô) cùng sắc lấy một bát nước (bát ăn cơm) cho uống nóng rồi đắp chăn để ra nhiều mồ hôi. Ngày một lần, đến khi khỏi.

2. Chữa phù thũng

Nếu bị bệnh phù thũng sưng to, nước tiểu ít, lấy bèo cái (hoặc bèo ván) phơi khô, sấy giòn, tán nhỏ. Mỗi lần uống một thìa, ngày uống hai lần, uống với nước rễ dâu. Khi đi tiểu được nhiều sẽ bớt sưng phù.

3. Nhọt mới sưng tấy

Nhọt mới sưng tấy còn nóng rát, chưa có mủ, lấy bèo cái hoặc bèo ván, giã nát nhừ, trộn với lòng trắng trứng gà và một chút muối đắp lên đám sưng.

Với vết bỏng mới bị, sưng đỏ cũng có thể chữa bằng cách này, rất hiệu quả.

4. Trừ muỗi

Nhà có nhiều muỗi nên lấy bèo khô cho vào hun khói lúc chiều tà, muỗi sẽ sợ và bay ra ngoài.

Theo Đại đoàn kết, Tuổi trẻ

TTC  Trích từ - VnExpress

Chim tiết ra chất đuổi muỗi

Loài sẻ biển có mào sinh sống ở Tây Alaska dường như có khả năng tiết ra chất đuổi muỗi tự nhiên với đặc tính tương tự như DEET - thành phần chính trong nhiều chất đuổi muỗi tổng hợp hiện nay.

Hector Douglas, một nhà nghiên cứu từ Đại học Alaska Fairbanks, cho biết ông phát hiện ra điều này trong lông vũ của loài sẻ biển có mào sau khi dùng đến một chút trực giác khoa học và hiến một ít máu của mình.
Những con chim này đậu trên đá và toả ra thứ mùi như mùi cam quýt.
Khi nghiên cứu sẻ biển trên đảo St. Lawrence ở Biển Bering vào mùa muỗi xuất hiện nhiều, ông phát hiện thấy thứ mùi này làm lũ côn trùng đáng ghét sợ hãi. Để kiểm tra giả thuyết của mình, Douglas đã mang vào phòng thí nghiệm vài chiếc lông chim. Phân tích cho thấy "chất thơm" trên lông cánh có thành phần tương tự như nhiều loài thuốc đuổi muỗi phổ biến trên thị trường. Douglas đã kiểm tra đặc tính của chúng bằng cách sử dụng với loài muỗi đặc biệt hung hăng trong một phòng nghiên cứu ở Florida. Ông chấm các mẫu thử lên giấy lọc, dính tờ giấy vào tay và đặt vào lồng có những con muỗi đói.
Kết quả là chất thơm của sẻ biển đã làm muỗi chạy xa. Tác giả nghiên cứu cho biết ông không chắc chắn liệu phát hiện này có dẫn đến một sản phẩm đuổi muỗi thương mại hay không. "Nó có tiềm năng, song bạn cần nghiên cứu thêm nữa để tìm hiểu tính an toàn đối với da người", ông nói.

T. An (theo AP)

Làm sao muỗi truyền được bệnh sốt rét?

Ảnh: Sức Khoẻ & Đời Sống

Chúng ta biết rằng bệnh sốt rét do muỗi truyền nhưng làm thế nào để muỗi truyền được bệnh sốt rét?

Có phải tất cả các loài muỗi Anopheles đều có khả năng truyền bệnh sốt rét không?

Loài muỗi nào truyền bệnh sốt rét?
Muỗi hút máu truyền thoa trùng sang người gây bệnh sốt rét.

Muỗi truyền bệnh sốt rét là loài muỗi Anopheles, trên thế giới có khoảng 420 loài nhưng trong đó có 70 loài là trung gian truyền bệnh sốt rét cho người trong điều kiện tự nhiên. Ở Việt Nam cho tới nay đã phát hiện được 59 loài Anopheles, trong đó có 15 loài được xác định là trung gian truyền bệnh chính, truyền bệnh phụ và nghi ngờ truyền bệnh. Loài muỗi Anopheles truyền bệnh sốt rét chủ yếu tại Việt Nam đã được Viện Sốt rét - Ký sinh trùng - Côn trùng xác định gồm An. aminimus hoạt động ở vùng rừng núi trên toàn quốc, An.dirus hoạt động ở vùng rừng núi từ vĩ tuyến 20 trở vào phía Nam và An.sundaicus hoạt động ở vùng ven biển nước lợ Nam Bộ. Các loài muỗi trung gian truyền bệnh phụ và nghi ngờ là trung gian truyền bệnh sốt rét như An.aconitus, An.jeyporiensis, An.maculatus, An.subpictus, An.sinensis, An.vagus, An.indefinitus, An.campestris, An.culicifacies, An.interruptus, An.lesteri, An.nimpe... chưa xác định rõ được vai trò truyền bệnh cụ thể nhưng chúng cũng luôn luôn được cảnh giác.

Thế thì vai trò truyền bệnh của muỗi được xác định như thế nào?
Muỗi Anopheles muốn thực hiện được vai trò truyền bệnh sốt rét phải hội đủ các điều kiện và yếu tố cần thiết. Chỉ có muỗi Anopheles cái mới có khả năng truyền bệnh sốt rét vì nó phải hút máu người hoặc động vật để thực hiện chức năng sinh sản, còn muỗi đực chỉ hút nhựa cây để sống. Muỗi phải có tập tính đốt máu người với tỷ lệ đốt người cao và có tuổi thọ đủ thời gian để ký sinh trùng sốt rét hoàn thành được giai đoạn phát triển trong cơ thể muỗi từ thể giao bào (gametocytes) đến thể thoa trùng (sporozoites) tại tuyến nước bọt. Khi muỗi đốt máu người, thoa trùng ở tuyến nước bọt muỗi xâm nhập theo vết đốt, tiếp tục phát triển qua các giai đoạn trong cơ thể người và gây bệnh sốt rét. Để ký sinh trùng sốt rét có thể phát triển được trong cơ thể muỗi, sự tương hợp di truyền giữa muỗi truyền bệnh với các loại ký sinh trùng sốt rét gây bệnh cũng là điều kiện cần có và diễn biến mật độ hoạt động của muỗi truyền bệnh có sự trùng hợp với diễn biến của bệnh sốt rét tại địa phương. Việc xác định vai trò truyền bệnh của loài muỗi truyền bệnh một cách chính xác nhất là phát hiện được thể thoa trùng (sporozoites) của ký sinh trùng sốt rét trong tuyến nước bọt của muỗi. Kỹ thuật thường thực hiện hiện nay là dùng kính lúp phóng đại mô tuyến nước bọt của muỗi để tìm thoa trùng, hoặc nếu có điều kiện sử dụng phương pháp Elisa (Enzyme-linked immunosorbent assay) để phát hiện protein thoa trùng (circumsporozote protein) trong cơ thể muỗi. Trong các vùng sốt rét lưu hành hoặc trong các vụ dịch sốt rét, việc xác định vai trò truyền bệnh của muỗi rất cần thiết để nhận định, đánh giá tình hình một cách cụ thể, rõ ràng, đồng tời có chỉ định can thiệp biện pháp phù hợp. Một số trường hợp không xác định được vai trò truyền bệnh của các loài muỗi chủ yếu thì cần xác định vai trò của các loài muỗi thứ yếu hoặc loài muỗi nghi ngờ có tỷ lệ và mật độ hoạt động cao để tìm ra thủ phạm có khả năng lây truyền bệnh tại chỗ và gây dịch.

Muỗi đốt máu truyền thoa trùng sang người để gây bệnh sốt rét mất bao lâu?
Thời gian từ khi muỗi đốt máu truyền thoa trùng (sporozoites) tại tuyến nước bọt sang người để gây bệnh thể hiện triệu chứng trên lâm sàng với cơn sốt đầu tiên thường được gọi là thời kỳ ủ bệnh (incubation). Thời gian ủ bệnh dài hay ngắn tùy thuộc chủng loại ký sinh trùng sốt rét gây bệnh, trung bình từ 7-21 ngày. Nếu bị nhiễm P.falciparum thì thời gian ủ bệnh ngắn từ 8-12 ngày. Nếu bị nhiễm P.vivax, thời gian ủ bệnh từ 11-21 ngày; có trường hợp ủ bệnh ngắn (2 tuần) nhưng cũng có trường hợp ủ bệnh dài (6-12 tháng). Thời gian ủ bệnh còn phụ thuộc vào sức đề kháng của cơ thể. Trong thời kỳ ủ bệnh, bệnh nhân không có biểu hiện triệu chứng lâm sàng nào cả. Sau đó bệnh khởi phát với con sốt rét điển hình trải qua ba giai đoạn: rét run - sốt nóng - ra mồ hôi hoặc không điển hình tùy theo đối tượng bị nhiễm bệnh. Ở bệnh nhân nhiễm sốt rét lần đầu, bị sốt liên tục hoặc dao động trong 5-7 ngày đầu rồi mới thành cơn. Ở trẻ em và người sống ở vùng sốt rét lưu hành đã bị mắc sốt rét có tính miễn dịch thì sẽ bị sốt không thành cơn, thường biểu hiện triệu chứng ớn lạnh, gai rét. Bệnh nhân sốt rét còn có triệu chứng khác như thiếu máu, lách to... Thời gian ủ bệnh giúp xác định hướng chẩn đoán bệnh khi khai thác các yếu tố dịch tễ ở bệnh nhân, đồng thời cũng là căn cứ để cấp thuốc tự điều trị cho các đối tượng cần thiết khi đi vào vùng sốt rét (khách du lịch, người mới vào vùng sốt rét trong vòng 6 tháng) hoặc ra khỏi khu vực được bảo vệ của vùng sốt rét (đi rừng, ngủ rẫy, người qua lại biên giới vùng sốt rét lưu hành) xa cơ sở y tế trên 10 ngày. Thời gian 10 ngày này tương ứng với thời gian ủ bệnh trung bình, nếu ngày đầu tiên vào vùng sốt rét hoặc ra khỏi khu vực được bảo vệ của vùng sốt rét bị nhiễm bệnh ngay thì sau thời gian ủ bệnh, bệnh sẽ khởi phát. Dùng thuốc tự điều trị mang theo, bệnh nhân sẽ tự chủ động xử lý điều trị khi bị mắc bệnh, không để sốt rét thể thông thường chuyển thành sốt rét thể ác tính gây hậu quả tử vong.

Theo TTƯT. Nguyễn Võ Hinh - Sức Khoẻ & Đời Sống

Tiến bộ trong việc khám phá khứu giác của muỗi

Dạng tài liệu      :      Bài trích báo
Tên nguồn trích     :     Khoa học Công nghệ Môi trường
Đề mục     :     34 Sinh học
Từ khoá     :     Sinh vật

Nội dung:

Ngày nay, chúng ta đã biết thêm một chút ít về một trong những kẻ thù nguy hiểm của loài người: đó là loài muỗi. Các nhà khoa học đã có một bước tiến quan trọng trong việc hiểu thêm về khả năng khứu giác của loài muỗi. Đây là một bước tiến trong nghiên cứu mà có thể mang tới những phương cách tốt hơn trong việc đẩy lùi loài côn trùng nguy hiểm này.
Trong một bài báo trên Tạp chí Nature, các nhà nghiên cứu ở Vanderbit và trường Đại học Yale đã xác định được rằng vòi của muỗi cái Anophen chích vào người gồm những tế bào tiếp nhận phản ứng với một trong những hợp chất hoá học được tìm thấy ở mồ hôi của người.
Lauren J.Zwiebel, Giáo sư chuyên ngành khoa học sinh học ở Vaderbilt, tham gia vào công trình này cho biết, khám phá này đã xác thực các giả thiết của họ là hệ khứu giác của muỗi và các loài côn trùng khác gồm một dãy các tế bào tiếp nhận khác nhau, mỗi một tế bào lại phản ứng với một phạm vi các mùi rất hẹp.
Khẳng định giả thiết này có nghĩa là sẽ nên xác định các mùi của con người một cách rõ ràng và các tế bào tiếp nhận protein cho phép muỗi cái xác định được con mồi của mình khi chúng cần máu người để thoả mãn nhu cầu sinh sản của chúng. Bổ sung vào việc phân loại những mùi thu hút loài muỗi của con người, nghiên cứu này cũng sẽ cho phép các nhà nghiên cứu nghiên cứu sâu thêm và tìm kiếm những loại hoá chất vừa thu hút vừa đẩy lùi được những loài côn trùng nguy hiểm này.
Zwibel cho biết, nghiên cứu những mùi thu hút loài muỗi mới chỉ là một nửa của bức tranh này. Không có bằng chứng nào cho thấy loài muỗi nhận thấy một số mùi của con người là khó ngửi, nhưng các nhà khoa học vẫn rất thú vị khám phá lĩnh vực này. Những khám phá như vậy có thể đưa tới những chất gây khó chịu cho loài muỗi có hiệu quả hơn. Những chất này có thể giữ vai trò quan trọng trong việc làm giảm tỷ lệ chết do các bệnh truyền nhiễm do muỗi gây ra, gồm bệnh sốt rét, bệnh viêm não, bệnh đăng gơ, bệnh sốt xuất huyết, West Nile, sốt vàng da….
Những nghiên cứu trước đây cho thấy mô hôi của con người chứa tới khoảng 350 hợp chất thơm khác nhau, nhưng không có nghiên cứu nào chuyên sâu về lĩnh vực này. Ví dụ, các nhà nghiên cứu không biết nhiều về những khác biệt từng các thể trong những mùi này, chứ chưa nói tới sự khác biệt như thế nào giữa mùi của nam giới và mùi của nữ giới.
Tuy vậy, những dữ liệu gần đây của các nhà nghiên cứu của Hà Lan gợi ý rằng muỗi sử dụng một loạt các mùi trong việc dò ra con mồi. Zwiebel cho rằng, đây là một hệ thống rất phức tạp.
Bài báo đăng trên Tạp chí Nature nói trên báo cáo một bước tiến quan trọng nữa. Các nhà nghiên cứu đã có thể có được đột gen khứu giác của muỗi để nghiên cứu ở loài Drosophila, một loài ruồi giấm đã trở thành chuột bạch phòng thí nghiệm. Việc này sẽ mang lại cho các nhà nghiên cứu những công cụ hữu hiệu mà họ có thể sử dụng để khai thác bản chất của hệ khứu giác của loài muỗi ở mức độ gen và phân tử.
Các nhà nghiên cứu đã tạo ra những con ruồi giấm có các gen khứu giác của loài muỗi Annophen và sau đó thử nghiệm khả năng nhạy cảm của chúng đối với các hợp chất khác nhau được tìm thấy ở mồ hôi của người. Họ xác định được một hợp chất đặc biệt: methylphenol-4, hoạt hoá mạnh một tế bào tiếp nhận mùi được có ở muỗi cái nhưng không có ở muỗi đực. Những nghiên cứu trước đây đã chỉ ra rằng sự sản sinh ra protein này bị ngừng lại ở muỗi cái ngay lập tức, sau một bữa ăn bằng máu, khi chúng không phản ứng với mùi này của con người nữa. Những khám phá mới đây đã củng cố thêm sự thống nhất là loài muỗi cái Annophen sử dụng methylphenol-4 để tìm ra con mồi.
Sự kiện gen của muỗi hoạt động ở ruồi giấm có một ý nghĩa đặc biệt nữa. Nó có nghĩa là bản chất cơ bản của hệ khứu giác ở các loài côn trùng khác cũng tương tự hoàn toàn như ở loài muỗi. Và kết quả là, nghiên cứu của các nhà khoa học sẽ có một ý nghĩa không chỉ trực tiếp ở loài muỗi mà còn ở những loài côn trùng khác, những loài mang bệnh và hoạt động như những loài gây hại cho nông nghiệp.

N.P.A (Theo Eurek alert, 15/1/2004)

Chuyện về một nhà... "muỗi học"

(ANTĐ) - Dầm mình trong đầm lầy, “sống chung” với muỗi, rồi “xây nhà” cho muỗi, ròng rã hàng tháng trời ăn ở tại chốn rừng thiêng nước độc chỉ để cho muỗi đốt, rồi bị nhiễm bệnh sốt rét ác tính phá hủy hồng cầu… với một quyết tâm phải thực hiện thành công đề tài nghiên cứu về căn bệnh sốt rét.

Đó là những nét phác họa đơn giản nhưng cô đọng nhất về Phó Giáo sư, nữ Tiến sỹ khoa học Ngô Giang Liên, Phó Chủ nhiệm Bộ môn tế bào Mô - Phôi và Lý sinh, trường ĐH Khoa học Tự nhiên - ĐH Quốc gia Hà Nội.

Người “xây nhà” cho… muỗi

“Anh, chị cho hỏi có biết PGS.TS Ngô Giang Liên không? - Trong trường cô giáo tên Liên có nhiều lắm. Anh hỏi cô Liên nào? - Cô Liên ở khoa Sinh… - à, cô Liên “sát” muỗi”…

Tại ngôi trường này, mọi thầy cô đến học trò ai cũng đùa rằng PGS.TS Ngô Giang Liên là người “sát” muỗi. Bởi lẽ, cô chính là tác giả của nhiều đề tài nghiên cứu đã chỉ đích danh “thủ phạm” gây ra căn bệnh sốt rét nguy hiểm.

Những ngày cuối tháng 5 nóng nực, chúng tôi ngồi chuyện trò với cô Liên trong căn phòng thí nghiệm hiện đại với đầy đủ máy móc công nghệ cao, khi cuộc sống bên kia cánh cửa giảng đường đại học vẫn đang hối hả tiếp diễn. ít ai có thể hình dung được một thời, cũng chính tại nơi đây, những khu nhà cấp 4 xập xệ, việc nghiên cứu khoa học còn là một công việc khá xa lạ với xã hội.

Trong những năm tháng ấy, một nữ cán bộ khoa học trẻ mới hoàn thành chương trình học kéo dài 6 năm ở Liên Xô về nước, cô gái gốc Hà Nội có tên Liên đã quyết tâm gắn đời mình với khoa học bằng niềm tin sâu sắc rằng lĩnh vực khoa học mình nghiên cứu sẽ giúp ích cho cộng đồng trong một tương lai gần.

Cô Liên nhớ lại: “Đó là những nằm đầu thập niên 90, khi đọc báo cáo dịch tễ về căn bệnh sốt rét, từng cướp đi sinh mạng của hơn 4.000 người dân Việt Nam, tôi bỗng nhiên cảm thấy có trách nhiệm của mình trong đó.

Với chuyên môn lý sinh sẵn có, tôi đã nảy ý định muốn tìm ra “con đường” phòng chống căn bệnh sốt rét hiệu quả nhất, thì phải xác định rõ vector truyền bệnh từ loài muỗi. Thời điểm đó, trang thiết bị phục vụ nghiên cứu nơi tôi công tác thiếu thốn vô cùng.

Được các nhà dịch tễ học giới thiệu, tham gia cùng đoàn nghiên cứu sốt rét Trung ương, tôi đã quyết định khăn gói lên đường, vào sống cùng với đội phòng chống sốt rét ở khu rừng Khánh Phú, tỉnh Khánh Hòa để lấy mẫu nghiên cứu.

Đây là một khu rừng nhiệt đới điển hình của Việt Nam có tiếng là “rừng thiêng nước độc”, là nơi tập trung nhiều loài muỗi sinh sống và cũng là khu vực có tỷ lệ bệnh nhân sốt rét là người dân tộc cao nhất cả nước.

Vào tới nơi, với mục đích thu thập các mẫu loài nhưng kết quả lại không thể mang chúng về Hà Nội được, tôi đã phải tự xây dựng cho mình một phòng thí nghiệm tự nhiên ngay tại chỗ.

Phòng thí nghiệm của tôi đơn sơ tới mức, những chiếc bát ăn cũ dùng để chứa nước mưa hoặc nước suối rừng được “huy động” để sử dụng là “nhà” cho muỗi.

Loài muỗi kể cũng lạ, đốt người xong thường trú vào những nơi rất mát. Phòng thí nghiệm nuôi muỗi lúc nào cũng phải giữ ở nhiệt độ chuẩn là từ 18-22 độ. Thay vì phòng có mái che, để giữ nhiệt độ luôn ẩm và mát, tôi đã đặt những “căn nhà” của muỗi dưới tán cây cổ thụ.

Để tranh thủ tối đa thời gian ở thực địa, ngày nào cũng vậy, tôi chọn thời điểm thích hợp là ban tối và cho muỗi đốt vào chính cơ thể mình rồi bắt chúng và nuôi tại môi trường thiên nhiên.

Sau đó tôi lập các tiêu bản theo phương pháp nghiên cứu kiểu nhân. Phân tích nhiễm sắc thể trên cơ sở phân loại loài, tập tính của chúng, đốt vào thời gian nào để đề xuất phương pháp phòng chống”.

Sự hy sinh sau những thành công

PGS.TS Ngô Giang Liên những ngày ấy đã sống như thế hàng tháng trời ròng rã chỉ để cho muỗi đốt. “Sống chung” với muỗi, quyết tâm của cô là phải thực hiện thành công đề tài nghiên cứu về căn bệnh sốt rét.

Chấp nhận mọi sinh hoạt thiếu thốn, một mình xa nhà, bản thân cô đã không còn cảm giác đau, ngứa vì bị muỗi đốt quá nhiều. 3 tháng ròng rã tiếp theo, cô Liên đã thực sự như một người lính “đặc công” xả thân tìm cách ngăn chặn sự tàn phá của loài muỗi gây nên bệnh sốt rét nguy hiểm với con người.

Để rồi đúng những ngày giáp Tết năm 1992, cô Liên với lỉnh kỉnh các mẫu thí nghiệm và 6 hộp tiêu bản rời cánh rừng Khánh Phú trở về Hà Nội sau một thời gian dài biền biệt.

Không quá lâu để nếm trải sự hy sinh của mình, đúng một tháng sau đó, mầm bệnh sốt rét từng âm ỉ trong người cô suốt thời gian ở rừng bắt đầu phát. Cô Liên bị sốt rét ác tính với liên miên những cơn sốt nóng giật tung người, rét run bần bật hành hạ.

Sau đợt ốm này, cô kể: “Cho đến tận bây giờ tôi vẫn chưa thể lấy lại nước da trắng hồng mà tôi thừa hưởng từ mẹ. Tôi đã bị “xấu” đi rất nhiều vì môi thâm, da bị tái vì căn bệnh sốt rét phá hủy hồng cầu”.

Và cũng trong khoảng thời gian “xây nhà” cho… muỗi tại rừng Khánh Phú này, thật tình cờ, một đoàn công tác của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) khi đi qua đã bắt gặp một nữ giảng viên ĐH của Việt Nam đang dầm mình ở đầm lầy. Hỏi ra mới biết người con gái Việt Nam tên Liên ấy đang… nghiên cứu.

Cảm động trước sự cố gắng phi thường của cô giáo Liên, WHO đã giới thiệu cô với Hội đồng Anh (British Council) giúp cô tiếp tục thực hiện đề tài nghiên cứu ở môi trường thí nghiệm hiện đại để sau đó, cô và các cộng sự Việt Nam đã tìm ra được vector truyền bệnh ở loài muỗi.

Nhờ có kết quả nghiên cứu này, những năm gần đây, ngành dịch tễ học Việt Nam đã đạt những hiệu quả tích cực trong việc phòng chống căn bệnh sốt rét.

Website của Hội đồng Anh đánh giá: “Khiêm tốn, người phụ nữ với ảnh hưởng cá nhân của mình lại không bao giờ thừa nhận những thành quả trong việc ngăn chặn bệnh sốt rét ở Việt Nam.

Nhưng khi bạn nghe kể rằng từ năm 1994, số người chết bởi bệnh sốt rét giảm dần nhanh chóng, bạn nhận ra rằng cô ấy đã góp phần vô cùng quan trọng cho những thành công này qua việc diệt trừ và xóa bỏ căn bệnh sốt rét…”.

Năm 1997, cô Liên đã bảo vệ thành công luận án Tiến sỹ với đề tài: “Nghiên cứu đặc điểm di truyền của loài Anopheles.dirus và An.minimus gây bệnh sốt rét ở Việt Nam”.

Từ kết quả nghiên cứu này, các nhà dịch tễ học Việt Nam đã có đủ cơ sở khoa học để xác định chính xác đặc điểm sinh học của loài muỗi truyền bệnh sốt rét ở người và đưa ra những biện pháp dự phòng thích hợp.

Một đời vì khoa học

Cuộc đời cũng như tên tuổi của PGS.TS Ngô Giang Liên đã bay đến nhiều nơi - trong nước cũng như nước ngoài trên cương vị “nhà muỗi học”. Nhưng trên tất cả, cô là một nhà khoa học đam mê nghề nghiệp, khát khao tìm tòi, nghiên cứu và khám phá. Từ niềm đam mê cá nhân ấy đến những dự thảo đề án, chương trình khoa học mà cô tham gia đều vì cộng đồng.

Thế nhưng nói về công việc của mình, cô Liên lại hết sức khiêm tốn, cô cho rằng: “Đó là những gì thuộc chuyên ngành mà mình đã được đào tạo và mình yêu thích, say mê, đồng thời cũng là trách nhiệm của mình, thì mình làm - chỉ đơn giản thế thôi”.

Đến nay, tuy vẫn không ngừng nghiên cứu khoa học, cô Liên luôn cảm thấy ấm áp, thanh thản và hạnh phúc khi đứng trên bục giảng để truyền đạt niềm đam mê lẫn tri thức của mình cho các thế hệ sau.

“Mỗi người có một tình yêu” - PGS.TS Ngô Giang Liên tâm sự - Và đến hôm nay, hành trang của cô, người bạn đồng hành thân thiết và thủy chung của cô vẫn thế: Những con muỗi và các kỹ thuật mới để phòng chống sốt rét, bệnh nhiệt đới.

Đơn giản là vậy, tưởng chừng như vô nghĩa nhưng lại nói lên bao điều về những con người, về cuộc sống. Cuộc đời của một nhà khoa học, một nhà giáo cũng như thế: giản dị, trầm mặc nhưng hàm chứa biết bao bí ẩn về tri thức của loài người…

Là Phó TTK Hội hình thái học Việt Nam, Hội viên hội những người giảng dạy Sinh học Việt Nam, thành viên Tổ chức International Sociaty of Infectious Diseases…

Bên cạnh đó lại nhận được sự ủng hộ của WHO, Viện Y học nhiệt đới Liverpool, London, 2 Giáo sư đầu ngành Julian Crampton, Harold Townson, nguyên Giám đốc Hội đồng Anh Kirton Murrield…; cô Liên vẫn miệt mài nghiên cứu những đam mê khoa học, đều đặn lên lớp hàng tuần, tìm hiểu những đề tài nghiên cứu mới và luôn tìm thấy niềm vui trong công việc.

Bên cạnh các đề tài nghiên cứu cấp quốc gia, các giải thưởng khoa học, giải thưởng vì sự nghiệp giáo dục, một phần thưởng giá trị khác đối với cuộc đời cô chính là mái ấm gia đình hạnh phúc cùng người chồng - người đồng nghiệp cùng các con.

Đây không chỉ là tổ ấm để cô đi về mà còn là nơi tiếp thêm một nguồn sức mạnh lớn lao để cô luôn vững bước trên con đường đã chọn - con đường có nhiều trở ngại, chông gai nhưng cũng nhiều  niềm vui và hạnh phúc.

Bước ra khỏi căn phòng làm việc của PGS.TS Ngô Giang Liên, phía bên ngoài đợi sẵn là những sinh viên cô hướng dẫn luận án Thạc sỹ, tôi bỗng có cảm giác ấm lòng.

Tương lai của đất nước trong thời đại mới sẽ là của những thế hệ trẻ thông minh, năng động ấy - những thế hệ đang hiện thực hóa và tiếp nối những khát vọng cao đẹp của lớp người đi trước như PGS.TS Ngô Giang Liên.

Nhưng giờ đây, họ được làm việc trong những môi trường tốt hơn, có thể cống hiến được nhiều hơn cho đất nước và từ những nền tảng cơ bản họ được trang bị ấy, những thành tựu sẽ nhiều hơn, cuộc sống của người dân ngày càng cải thiện để chúng ta có thể tự tin soải những bước dài ra biển rộng.

Quân Trần

Thuốc diệt muỗi từ cây cỏ

Hiện nay, bệnh sốt xuất huyết đang có chiều hướng gia tăng và diễn biến hết sức phức tạp, nhất là ở các tỉnh đồng bằng sông Cửu Long. Để đối phó kịp thời và khẩn trương chống dịch bệnh với tính đồng bộ và hiệu quả cao, bên cạnh những biện pháp tích cực phòng ngừa như phun thuốc, tẩm màn bằng hóa chất, mỗi địa phương có thể tận dụng nguồn cây cỏ sẵn có trong tự nhiên và được trồng tại nhà để diệt muỗi và bọ gậy. Thuốc vừa dễ kiếm, tiện dùng, dễ điều chế lại vẫn có kết quả tốt.

Cúc áo hoa vàng (Spilanthes acmella (L.) Murr.) thuộc họ cúc (Asteraceae), tên khác là nụ áo vàng, cỏ the, là một cây nhỏ. Lá mọc đối, mép khía răng. Hoa hình đầu màu vàng, quả bế. Toàn cây, nhất là hoa, có vị cay, tê nóng. Cây mọc hoang ở ven đường, bờ bãi.

Cao chiết từ các cụm hoa tươi cây cúc áo hoa vàng có tác dụng diệt bọ gậy của muỗi anophen dưới dạng nhũ dịch với xà phòng và hòa loãng với nước. Hoạt chất spilanthol chiết xuất từ hoa cúc áo phơi khô cũng có tác dụng diệt bọ gậy muỗi anophen và muỗi culicides. Nó có hiệu lực diệt bọ gậy của muỗi culex pipiens ở nồng độ pha loãng 1/30.000. Spilanthol diệt bọ gậy kém hơn DDT, nhưng nếu phối hợp hai chất này thì tác dụng tốt hơn. Hoa cúc áo giã nát, ngâm nước cho đặc cũng làm chết nhiều bọ gậy.

Cúc trừ trùng (Chrysanthemum cinerariae folium R.Vis.) thuộc họ cúc (Asteraceae), tên khác: cúc trừ sâu, là cây cỏ, có lông mềm như nhung. Lá mọc so le, xẻ thùy sâu, mặt dưới phủ đầy lông màu trắng mốc. Hoa màu trắng, quả bế. Cây nhập trồng từ lâu, phát triển tốt.

Bộ phận dùng của cây cúc trừ trùng là hoa phơi hoặc sấy khô, tán rây thành bột mịn. Bột hoa cúc trừ trùng 30% trộn với bột thân và lá cùng cây 20%, bột và nhựa làm hương 50%, làm thành những nén hương thắp. Khi dùng, đốt hương lấy khói để ở nơi có nhiều muỗi. Bột hoa cúc trừ trùng 0,1-0,4% hòa vào dung dịch DDT 5% để phun làm cho tác dụng diệt muỗi của DDT mạnh hơn.

Chú ý: Bột hoa cúc trừ trùng mới chế biến có tác dụng mạnh hơn bột đã để lâu. Nếu bảo quản ở nơi ẩm, không kín, trong bao tải, hộp giấy, bột này chóng mất hết tác dụng.

Bách bộ (Stemona tuberosa Lour.) thuộc họ bách bộ (Stemoraceae), tên khác: củ ba mươi, là dây leo có nhiều rễ củ mập. Lá mọc đối, gân hình cung, gân phụ song song rất sít nhau. Hoa màu vàng lục có mùi hôi, quả nang. Cây mọc hoang ở rừng núi.

Nước sắc củ bách bộ với tỷ lệ 1/20 có tác dụng giết chết bọ gậy muỗi 100%. Củ bách bộ phơi khô, thái nhỏ, đốt hun khói diệt được muỗi.

Đào lộn hột (Anacardium occidentale L.) thuộc họ đào lộn hột (Anacardiaceae), còn gọi là cây điều, là cây gỗ nhỡ, lá mọc so le) hoa màu vàng nhạt. Quả hình thận trông như hạt lộn ra ngoài, cuống quả phình to trông như quả, màu vàng hoặc đỏ, ăn được. Cây trồng đặc sản của các tỉnh phía Nam.

Từ lâu đời, người ta đã dùng phương pháp thô sơ để diệt muỗi anophen gây bệnh bằng cách lấy một lượng lớn quả đào lộn hột chín (chính là phần mềm ăn được của cuống quả) rải quanh các hồ chứa nước, nơi loài muỗi này thường phát triển. Nhiều công trình nghiên cứu cho thấy chất acid đặc biệt có trong quả đào lộn hột đã ngăn cản quá trình sinh lý của bọ gậy muỗi làm cho chúng bị diệt, nhưng không gây hại cho người và môi trường.

Ngoài ra, để xua đuổi muỗi, người ta dùng tinh dầu sả hoặc tinh dầu bạch đàn xanh pha loãng với nước để phun và trồng cây sả, cây hương nhu trắng, cây mần tưới ở những chỗ ẩm ướt như quanh vườn, cạnh bể nước, gần nhà vệ sinh. Vỏ quả bưởi, lá náng hoa trắng, bèo cái, cây ngải hoa vàng hoặc thanh cao phơi khô, đốt lấy khói hun cũng có tác dụng xua đuổi muỗi tốt.

TTƯT.DSCKII. Đỗ Huy Bích

Diệt muỗi bằng công nghệ Wi-Fi

American Biophysics (AmBio), công ty sinh học chuyên cung cấp các phương pháp diệt muỗi, đã quyết định sử dụng hệ thống máy tính và băng thông rộng không dây để trừ khử loài côn trùng hút máu.

AmBio hiện kinh doanh sản phẩm "Mosquito Magnet", bao gồm các nam châm tỏa mùi hương giống con người, trong đó có CO2 và hơi ẩm, để đánh lừa và thu hút côn trùng. Công ty đang chuyển sang triển khai mạng bắt muỗi thông minh, hay "hệ thống phòng chống điện toán hóa".

Một phần mềm kiểm soát từ tính sẽ quản lý hàng rào bảo vệ, có khả năng liên lạc với mạng trung tâm qua công nghệ không dây 802.11b. Trong khi đó, những máy chủ đầu não sẽ ghi và phân tích dữ liệu được truyền từ nam châm điện toán hóa về chất lượng không khí, độ ẩm, hướng gió và chất ô nhiễm. Ví dụ, nếu trời mưa, hệ thống sẽ ngừng hoạt động để tiết kiệm năng lượng. Nếu gió thổi từ hướng bắc, nam châm phía nam sẽ tự động tắt và để muỗi bay qua.

Tuần này, AmBio nhận được khoản tiền 15 triệu USD từ các nhà đầu tư để mở rộng phát triển sản phẩm. Công nghệ Mosquito Magnet hiện nay chiếm 65% thị trường thuốc diệt côn trùng Mỹ.

Muỗi là loài côn trùng mang mầm bệnh như virus West Nile ở Mỹ. Sốt rét cũng được coi là một trong những căn bệnh nguy hiểm nhất ở các quốc gia đang phát triển. 90% nạn nhân của bệnh này xuất phát từ việc bị muỗi đốt.

Năm tới, AmBio dự định thử nghiệm hệ thống tại trại tị nạn Trat Camp ở Đông Nam Thái Lan. Trại đang chứa khoảng 15.000 người, nhưng mỗi năm ở đây có khoảng 500 - 600 người chết vì sốt rét. Kế hoạch này được tài trợ bởi Liên Hợp Quốc.

Hải Nguyên (theo CNet)

Thiết bị đuổi và diệt muỗi

Dịch sốt xuất huyết đang diễn ra ở một số địa phương trong tỉnh nên người tiêu dùng (NTD) không chỉ chú ý nhiều đến bình xịt, nhang, kem chống muỗi mà còn quan tâm nhiều đến thiết bị đuổi và diệt muỗi như: đèn, vợt diệt muỗi, máy xông đuổi muỗi.

Hiện nay, các loại thiết bị trên được bán tại các tiệm điện dân dụng ở đường Lê Hồng Phong, Trần Quý Cáp, Phan Bội Châu… (TP Quy Nhơn). Đối với đèn diệt muỗi có hai dạng: đèn để bàn và đèn treo. Loại này có cấu tạo theo hình khung tròn hoặc chữ nhật bằng nhựa được bao quanh bằng vỉ sắt có kích thước 5-7 cm. Đèn diệt muỗi chủ yếu là hàng của Đài Loan mang nhãn hiệu Bug, Buster, Inrect… được bán với giá 100.000- 220.000đ/cái (tùy theo chất liệu làm đèn bằng nhựa, gốm, thủy tinh). Khi dùng đèn diệt muỗi NTD phải đóng cửa và để đèn tránh xa khu vực giường ngủ, bàn ăn, bếp, vì tia tử ngoại màu tím thu hút muỗi cũng có thể hấp dẫn côn trùng bên ngoài bay vào. Riêng đèn diệt muỗi để bàn thì cũng nên tránh tia cực tím tiếp xúc trực tiếp đến da và mắt, vì sẽ ảnh hưởng không tốt đến sức khỏe.

Máy xông đuổi muỗi: Được cấu tạo như một bếp điện nhỏ. Khi sử dụng, ta cho một ít bột thuốc lên máy, nhiệt độ nóng làm thuốc bốc hơi xua muỗi ra ngoài. Loại này chủ yếu là hàng nhập của Thái Lan, giá từ 60.000-120.000đ/cái (tùy theo máy nhỏ hay lớn). Vì bột thuốc đuổi muỗi thường có mùi khó chịu, tốt nhất là bạn không nên vào phòng khi đang xông muỗi, hoặc chờ khoảng 30 phút sau khi xông xong để mùi thuốc tan hết mới vào phòng. Vì đặc điểm hạn chế trên nên máy xông đuổi muỗi ít được NTD lựa chọn.

Vợt diệt muỗi là sản phẩm được nhiều người sử dụng nhất vì giá thành rẻ, chỉ có 12.000-23.000đ/cái. Loại này hình dáng như chiếc vợt Tennic, có vỉ sắt phát ra tia lửa điện diệt muỗi. Nhưng sử dụng loại vợt này đòi hỏi NTD phải tốn nhiều công để dùng vợt bắt muỗi. Trước đây, thị trường chỉ có loại vợt diệt muỗi nhập của Trung Quốc. Nhưng nay thì sản phẩm của các cơ sở tư nhân ở TP Hồ Chí Minh đã bắt đầu chiếm lĩnh thị trường nhờ những ưu điểm cải tiến về mẫu mã, màu sắc, ít hao pin - có loại có thể sạc pin trực tiếp…

Lưu ý: Khi sử dụng và bảo quản, bạn không nên để các thiết bị trên ở nơi ẩm ướt hoặc, tiếp xúc với nước. Đặt đế đèn diệt muỗi trên vị trí chắc chắn, tránh va đập mạnh; tránh xa tầm tay trẻ em và các chất dễ gây cháy, nổ như: gas, xăng…; tuyệt đối không sờ vào thiết bị khi nó đang hoạt động. Nếu có dấu hiệu cháy, hư hỏng thì bạn phải tắt nguồn rồi mới tiếp xúc với máy. Nên đọc kỹ hướng dẫn sử dụng thuốc xông muỗi để tránh tình trạng có thể bị phỏng hay ngộ độc hóa chất.

Ngân Sa

Muỗi giết chết khủng long?

Ảnh minh họa: TTC  Sưu tầm

"Không phải kỷ Băng hà hay những thay đổi khí hậu khiến loài khủng long tiệt chủng mà rất có thể là do loài muỗi tí hon gây ra". Đây là nội dung của một giả thuyết nghiên cứu mới nhất.

Các nhà khoa học đang tranh luận gay gắt giả thuyết rằng những căn bệnh lây lan do loài muỗi, ve và rệp cổ đại gây ra đã khiến loài khủng long khổng lồ tiệt chủng.

Từ trước tới nay, giả thuyết được chấp nhận nhiều nhất vẫn là vụ đụng độ của một hành tinh nhỏ hoặc một sao chổi vào khu biển Mexico cách đây 65 triệu năm đã chấm dứt sự tồn tại của khủng long.

Chuyên gia sinh học George Poinar đến từ ĐH bang Oregon (Mỹ) chỉ ra rằng, chúng không biến mất ngay tức khắc mà giảm dần dần số lượng.

Và ông cũng cho rằng giả thuyết bị nhiễm bệnh do bị côn trùng đốt và phải cạnh tranh nguồn thức ăn với các loài khác hoàn toàn phù hợp với quá trình tiệt chủng kéo dài này.

Hải Minh

TTC  Trích từ - VietNamnet

Dùng muỗi đực để tiêu diệt bệnh sốt rét.

Theo tạp chí Nature Biotechnology, các nhà nghiên cứu Anh đã tạo ra một vũ khí mới để tiêu diệt bệnh sốt rét là những con muỗi biến đổi gien mang tinh dịch có màu xanh huỳnh quang.

Những con muỗi đực đã bị triệt sản sẽ có thể được triển khai hàng triệu con tại các khu vực bị dịch bệnh sốt rét hoành hành, nhất là tại vùng cận Sahara của châu Phi, với sứ mệnh giao phối với những con muỗi cái Anophele địa phương.

Những con muỗi cái này vốn chỉ giao phối một lần trong đời vào khoảng 2 tuần tuổi, nên các nhà khoa học Anh thuộc trường Đại học Hoàng gia Anh hy vọng rằng việc xâm nhập của những con muỗi đực vô sinh có thể cho phép hạn chế, thậm chí tiêu diệt hoàn toàn giống muỗi gây bệnh sốt rét này.

Việc khó khăn đối với các nhà nghiên cứu là phân biệt những con muỗi Anophele đực với những con cái. Tất nhiên họ không được gửi những con muỗi cái đến các khu vực dịch bệnh, vì chỉ có muỗi cái mới truyền bệnh.

Để giải quyết vấn đề này, nhóm nghiên cứu do Giáo sư Andrea Crisanti dẫn đầu đã biến đổi một trong những gien của muỗi làm xuất hiện một prôtêin màu xanh huỳnh quang trong tinh dịch của những con muỗi Anophele đực.

Việc còn lại là phân loại giữa những ấu trùng muỗi đực và cái nhờ một chiếc máy trang bị tia laser có khả năng phát hiện màu xanh huỳnh quang. Các nhà nghiên cứu đã thực hiện điều này nhờ một chiếc máy có khả năng phân loại 180.000 ấu trùng trong vòng 10 tiếng đồng hồ.

Theo các nhà khoa học, việc diệt trừ bệnh sốt rét trong một thành phố chỉ có thể thành công sau khi thả hàng trăm nghìn con muỗi đực vô sinh qua nhiều đợt trong một thời gian kéo dài ít nhất 1 tháng.

Mỗi năm trên thế giới có 2,7 trệu người chết do bệnh sốt rét, trong đó 75% là trẻ em châu Phi. Bệnh sốt rét chủ yếu tấn công các vùng nhiệt đới ở châu Phi, châu Á và châu Mỹ La-tinh.

Theo Thiên Nhiên Việt Nam

TTC  Trích từ - VietNamnet

Dùng nấm 'thuần hoá' muỗi truyền bệnh sốt rét.

Ngay sau khi một con muỗi bị nhiễm nấm, nó lập tức ngừng hành vi hút máu... Nó sẽ chỉ hút nước hay các loại nước quả chứ không hút máu. Một điều nữa là khi muỗi đã bị nhiễm nấm, chúng không thể nào làm cho ký sinh trùng sốt rét phát triển được.

Tại Hội thảo về Sốt rét lần thứ tư trên toàn châu Phi vừa được tổ chức tại Yaounde, Cameroon, một nhóm nhà khoa học đến từ Hà Lan, Tanzania và Anh đã trình bày kết quả nghiên cứu về một loại nấm có thể sử dụng làm công cụ chống sự lan truyền bệnh sốt rét.

Theo các nhà nghiên cứu, tại các nước thuộc khu vực phía đông của châu Phi có một loại nấm mà khi lây nhiễm sang một số loại côn trùng bao gồm cả loài muỗi chứa ký sinh trùng sốt rét, chúng có thể phát triển và nhanh chóng giết chết các loại côn trùng này. Cụ thể khi nhiễm vào cơ thể muỗi, nấm sẽ làm vòng đời của muỗi giảm đi 2/3, nghĩa là thời gian tồn tại của muỗi ngắn đi rất nhiều.

Nghiên cứu được tiến hành trên đất Tanzania. Tại khu vực thử nghiệm, các nhà khoa học đã rải loại nấm này trên 20% diện tích mặt đất nơi muỗi thường đậu và tỉ lệ lây truyền sốt rét đã giảm đi 76%.

Theo Giáo sư Willem Takken thuộc Đại học Wagenign Hà Lan, loại nấm này thể ngăn chặn muỗi truyền ký sinh trùng sốt rét sang người. Ông nói: "Ngay sau khi một con muỗi bị nhiễm nấm, nó lập tức ngừng hành vi hút máu... Nó sẽ chỉ hút nước hay các loại nước quả chứ không hút máu. Một điều nữa là khi muỗi đã bị nhiễm nấm, chúng không thể nào làm cho ký sinh trùng sốt rét phát triển được".

Từ kết quả nghiên cứu này, các chuyên gia y tế hy vọng sẽ sử dụng loại nấm trên như một công cụ mới để chống lại căn bệnh sốt rét đang hàng năm giết hại nhiều sinh mạng người không chỉ ở châu Phi mà ở cả nhiều nước khác trên toàn thế giới.

TTC  Trích từ - VietNamnet

Tử vong do sốt xuất huyết bất ngờ tăng cao.

Chăm sóc trẻ bị sốt xuất huyết tại Khoa Hồi sức Cấp cứu - BV Bệnh Nhiệt đới TP.HCM.(Ảnh: H.Cát)

Trong khi thống kê tháng trước cho thấy số mắc sốt xuất huyết (SXH) giảm trên 20%, tử vong giảm 7 ca so với cùng kỳ năm 2007 thì một tháng qua, dịch SXH lan nhanh tại nhiều tỉnh thành với gần 15.000 ca mắc mới, 15 trường hợp tử vong đã nâng số mắc SXH tăng 1%, tử vong tăng 13 trường hợp.

Hà Nội: Sau mưa ngập, SXH báo động

Tin từ Bộ Y tế, tính đến ngày 26/11 cả nước đã ghi nhận trên 78.512 trường hợp mắc sốt xuất huyết (SXH), 79 trường hợp tử vong. Trong khi thống kê tháng trước cho thấy số mắc SXH giảm trên 20%, tử vong giảm 7 ca so với cùng kỳ năm 2007 thì một tháng qua, dịch SXH lan nhanh tại nhiều tỉnh thành với gần 15.000 ca mắc mới, 15 trường hợp tử vong đã nâng số mắc SXH tăng 1%, tử vong tăng 13 trường hợp. Các tỉnh có số ca mắc và chết tăng cao là Cà Mau, Bình Phước, Nghệ An, Lâm Đồng, Bạc Liêu, Bình Dương, TP.HCM…

Tại Hà Nội, sau mưa lớn gây ngập úng tình hình SXH cũng đáng báo động. Tính từ đầu năm đến nay, tích lũy số người mắc SXH của Hà Nội là 1.025 trường hợp, tăng 4% so với cùng kỳ năm ngoái. Bệnh nhân xuất hiện ở cả 125 xã, phường.

Một số địa phương như quận Thanh Xuân, Đống Đa, Hai Bà Trưng, Hoàng Mai được Trung tâm Y tế Dự phòng Hà Nội xác định là những nơi có bệnh nhân SXH nhiều hơn cả, vì đây là các địa bàn vừa trải qua thời gian ngập úng nặng, chưa có cơ sở hạ tầng tốt.

Trước tình hình SXH, sáng 26/11, Sở Y tế Hà Nội đã phát động chiến dịch phun thuốc diệt muỗi tại phường Tân Mai, quận Hoàng Mai. Trong chiến dịch lần này, Trung tâm y tế dự phòng Hà Nội đã có 10 máy phun được huy động, Từ ngày 26/11 đến ngày 25/12, trên địa bàn thành phố sẽ tiến hành phun thuốc diệt muỗi tại tất cả các phường trọng điểm bị ngập úng nặng và người dân có nguy cơ mắc SXH cao tại quận Thanh Xuân và Hoàng Mai với 100 máy phun và khoảng 1000l hóa chất diệt muỗi.

TP.HCM: SXH dữ dội vì nhiều yếu tố thuận lợi

Bị sốt cao 39-40oC liên tục trong hai ngày, Anh Trần Văn T. (35 tuổi, quận 2) vẫn ỷ y và chỉ đi mua vài viên thuốc hạ sốt. Nhưng sốt vẫn không hạ, đến ngày thứ ba, phát hiện trên da xuất hiện những nốt đỏ, anh T. mới biết mình mắc bệnh SXH.Cũng như vậy, ban đầu cứ ngỡ cơn nóng lạnh, nhức đầu do cảm sốt thông thường, bệnh nhân Dương Thị N.S (21 tuổi, quận 9) cũng chỉ đi khám sơ sài ở bệnh viện quận. Hơn 2 ngày sau, bệnh nhân mới nhập viện vì SXH.

TIN LIÊN QUAN
Đà Nẵng: Sốt xuất huyết có nguy cơ bùng phát mạnh
Cà Mau, Bạc Liêu: 15 người chết do sốt xuất huyết
TP.HCM phải "hạ nhiệt" sốt xuất huyết trong hai tuần tới
TP.HCM: Sốt xuất huyết tăng, nguy cơ thay đổi tuýp virus

Đó chỉ là vài trong 9.600 ca SXH nhập viện điều trị tại BV Bệnh Nhiệt đới kể từ tháng 10/2007-10/2008, trong đó 70% là người lớn.

Còn theo thống kê sơ bộ của Sở Y tế TP.HCM, số ca mắc bệnh ở người lớn (>15 tuổi) ngày càng gia tăng theo thời gian. Nếu như năm 2005, số ca SXH người lớn chiếm khoảng 25%, thì vào 10 tháng của năm 2008, tỷ lệ này là 34%, trong đó, những quận huyện đặc biệt có số ca trên 15 tuổi mắc SXH chiếm từ 40-60% tổng số mắc bệnh.

Trao đổi với PV TS vào ngày 26/11, TS.BS Trần Tịnh Hiền, Phó Giám đốc BV Bệnh Nhiệt đới cho biết, tại thời điểm này của tháng 11/2008, trung bình mỗi ngày, bệnh viện điều trị cho khoảng 150-200 bệnh nhân người lớn mắc bệnh SXH, với khoảng 30-50 ca bệnh mới/ngày. Phần lớn ca bệnh tập trung ở TP.HCM, đặc biệt là quận 2, quận 7, Tân Bình.

"Nhiều năm trước, những ca SXH người lớn thường nằm ở lứa tuổi trẻ 18-19, hoặc 20-25. Nhưng thời gian gần đây, bệnh viện tiếp nhận điều trị sốt xuất huyết cho cả những người 45-50 tuổi. Khoảng trên dưới 5% trong số đó ở thể nặng: viêm não, xuất huyết não, xuất huyết tiêu hóa, suy thận... Đây là những biến chứng hiếm gặp ở trẻ em," BS. Tịnh Hiền cảnh báo.

Theo các quan chức y tế, TP.HCM có mật độ dân số cao, đô thị hóa nhanh, tạo nên một mô hình SXH đô thị đặc thù. Tỷ lệ người lớn (>15 tuổi) mắc bệnh tăng cao so với những năm trước, cho thấy yếu tố di chuyển của người mang mầm bệnh.

Theo báo cáo của Sở Y tế TP.HCM, tại TP.HCM, tổng số ca nhập viện vì nghi ngờ mắc bệnh SXH trong 10 tháng qua lên đến 11.400 ca. Trong tháng 1-2, trung bình 200 ca/tuần, cao hơn cùng kỳ những năm trước. Bắt đầu từ tháng 6 đến tháng 10, dịch tăng theo chu kỳ và hiện tại đang ở đỉnh cao, khoảng 500 ca/tuần. Đa số các quận huyện đều có ca mắc cao hơn năm 2007. Một số quận huyện tăng gần gấp đôi cùng kỳ 2007: Quận 6, quận 8, Thủ Đức, Bình Chánh, Tân Phú, Bình Tân.

Hương Cát,L.Hà

TTC  Trích từ - VietNamnet

Buộc dân đóng tiền mới phun thuốc diệt muỗi!

Anh Lê Thiện Tài và con trai đều bị SXH - Ảnh: Thái Hòa

Hàng chục hộ gia đình ở dọc theo rạch Rạp (ấp Thới Thạnh, xã Thới Thuận, huyện Thốt Nốt, TP Cần Thơ) có trẻ em bị sốt xuất huyết phải nhập viện, trong đó có một ca nặng. Người dân báo dịch là đúng qui định nhưng y tế xã buộc bà con phải đóng tiền mới phun thuốc dập dịch!

Có 700.000 đồng mới xuôi

Ông Nguyễn Phước Đạt - trưởng ban nhân dân ấp Thới Thạnh, xã Thới Thuận - cho biết: anh Lê Thiện Tài (25 tuổi) đã đưa cho ông giấy ra viện của Bệnh viện đa khoa (BVĐK) Bình Dân (An Giang) xác nhận anh Tài nằm viện từ ngày 11 đến 15-5, vì mắc sốt xuất huyết (SXH). Lúc này, có hàng chục hộ lân cận nhà anh Tài, ở dọc theo rạch Rạp có con nít bị nóng sốt, gia đình phải đưa đi bác sĩ tư. Trong đó có hai em điều trị nội trú ở BVĐK trung tâm An Giang. Ông Đạt đã hoảng sợ gọi điện thoại báo cho y tế xã và vận động bà con làm vệ sinh môi trường.

Đến ngày 18-5, ông Hồ Hoàng Nghĩa (phó trạm y tế xã Thới Thuận) và ông Đỗ Duy Tiến (chủ tịch Hội Chữ thập đỏ xã) đã đến yêu cầu bà con kiểm tra các dụng cụ chứa nước để diệt lăng quăng. Tuy nhiên, khi người dân đề nghị phun thuốc diệt muỗi thì ông Nghĩa nói: “Theo qui định, phải có ca mắc SXH độ III thì xã mới phun thuốc dập dịch. Trong trường hợp này, do bà con yêu cầu nên phải thực hiện theo phương thức Nhà nước và nhân dân cùng làm, bà con phải hùn số tiền 700.000 đồng cho chi phí 1 lít hóa chất và 20 lít dầu.”

Người dân không đồng ý. Từ đó đến nhiều ngày sau, không hề có cán bộ y tế vào ấp. Tình hình trẻ em bị nóng sốt vẫn tiếp tục xảy ra. Ông Đạt nhẩm tính: “Tổng cộng có hơn 20 em, sáng 24-5 tôi đã gọi điện thoại báo với Trung tâm Y tế dự phòng huyện Thốt Nốt nhưng chờ suốt ngày cũng chưa thấy ai đến!”.

Dân bệnh nặng, xã không hay

Ông Lê Văn Giúp (72 tuổi, ba của anh Lê Thiện Tài) cho biết: “Khi ông Nghĩa đến đây, trong nhà tôi đã có bốn cháu bị SXH phải đi bác sĩ tư. Bốn ngày sau khi ông Nghĩa đến đây, gia đình tôi có thêm cháu Lê Thiện Chiến (9 tuổi) bị sốt SXH phải chuyển gấp đến BVĐK trung tâm An Giang. Đợt bệnh này, gia đình tôi đã tiêu tốn trên 3 triệu đồng tiền thuốc, các con tôi đều phải làm thuê lấy đâu ra tiền để đóng cho địa phương phun thuốc xịt muỗi!”.

Thực tế, từ ngày 10-5, ở ấp Thới Thạnh đã có ca mắc SXH độ III. Đó là cháu Trần Thị Thu Hồng, 7 tuổi (BVĐK trung tâm An Giang xác nhận Hồng mắc SXH độ III). Do cha mẹ Hồng thường xuyên đi làm thuê xa nhà, khi ông Nghĩa đến ấp Thới Thạnh xác minh ổ dịch, người dân không đưa ra được giấy nằm viện của Hồng làm “bằng chứng” để buộc y tế xã phải xử lý khẩn cấp ổ dịch. Lý do lúc Hồng vừa xuất viện, chị Đoàn Thị Diệp (mẹ của Hồng) đã đưa toàn bộ chứng từ nằm viện của Hồng cho cô giáo Tô Thị Có (lớp 1B Trường tiểu học Thới Thuận 1) để nhờ nhà trường thanh toán chế độ bảo hiểm y tế.

“Việc này huyện hổng biết!”

Ông Lê Văn Kết có hai người con bị SXH nói: “Chúng tôi rất sợ cảnh BVĐK Thốt Nốt bị quá tải, trẻ em thường phải nằm đôi rất vất vả, nên đã đưa con em đến cơ sở y tế ở TP Long Xuyên (An Giang) để điều trị. Từ đây đến Long Xuyên còn gần hơn về thị trấn Thốt Nốt, chúng tôi báo dịch nếu y tế xã không tin thì tại sao không xác minh để kịp thời phun thuốc dập dịch”.

Tuy nhiên, ông Dư Thành Vĩnh, cán bộ Trung tâm Y tế dự phòng huyện Thốt Nốt, nói: “Người dân điều trị trái tuyến chúng tôi không có chức năng liên hệ ngoài địa bàn”.

Bác sĩ Bùi Văn Khanh, giám đốc Trung tâm Y tế dự phòng huyện Thốt Nốt, khẳng định: “Không hề có tình trạng cơ sở xảy ra ổ dịch mà ngành y tế dự phòng không biết. Trường hợp người dân điều trị trái tuyến, các bệnh viện có trách nhiệm báo cho Trung tâm Y tế dự phòng TP Cần Thơ, rồi nơi đây sẽ báo về huyện.

Theo hệ thống này, tuần qua huyện đã nhận được hai ca báo dịch từ BVĐK trung tâm An Giang (Nguyễn Trường Tình và Nguyễn Thị Mỹ Liên). Như vậy, trường hợp cháu Trần Thị Thu Hồng ở ấp Thới Thạnh mắc SXH độ III, đã điều trị tại BVĐK trung tâm An Giang thì Trung tâm Y tế dự phòng Thốt Nốt chưa được biết.

Còn theo Trung tâm Y tế dự phòng TP Cần Thơ, từ đầu năm đến nay Thốt Nốt là địa bàn có số ca mắc SXH nhiều nhất: 91 ca, tăng gấp ba lần so với cùng kỳ năm ngoái (29 ca). Trong đó, toàn thành phố chỉ có một ca SXH tử vong cũng thuộc địa bàn huyện Thốt Nốt. Riêng xã Thới Thuận có đến 10 ca SXH, đứng thứ nhì sau ổ dịch cù lao Tân Lộc (43 ca).

Khi bài báo này lên khuôn, bà con vùng rạch Rạp mới được Trung tâm Y tế dự phòng huyện Thốt Nốt đến phun thuốc dập dịch. Về việc y tế xã có chủ trương thu 700.000 đồng của dân, ông Khanh nói: “Mỗi lít hóa chất giá 500.000 đồng, do ngân sách chi trả và ngành y tế cung cấp đầy đủ. Xã chỉ tốn có vài lít dầu mỗi lần phun thuốc, nếu vận động nhân dân đóng góp thì cũng đâu có nhiều dữ vậy! Nhưng việc người dân đóng tiền, y tế dự phòng huyện hổng được biết”.

Thái Hòa

TTC  Trích từ - Tuổi Trẻ

Mesocyclops - "vũ khí" diệt muỗi.

Hội nghị công bố kết quả "Dự án cộng  đồng trong phòng chống sốt xuất huyết (SXH) khu vực ĐBSCL" đã được Cục Y tế dự phòng (Bộ Y tế) tổ chức ngày 1 và 2.8 tại TP.HCM. Việc huy động cộng đồng góp sức phòng bệnh SXH với "vũ khí" sinh học là Meso đã đem lại hiệu quả tích cực. Mật độ muỗi truyền bệnh và số bệnh nhân mắc SXH giảm mạnh tại nơi triển khai dự án.

Theo ông Vũ Sinh Nam, Phó cục trưởng Cục Y tế dự phòng: "Nguồn truyền bệnh SXH là muỗi vằn. Triệt muỗi phải diệt từ khi còn là lăng quăng. Lăng quăng tồn tại là do việc trữ nước trong các dụng cụ của gia đình. Vì vậy, diệt chúng chỉ thực sự hiệu quả khi nó được gắn với từng gia đình".

Khi bắt  đầu triển khai dự án, số hộå dân biết đúng về các triệu chứng SXH là 47-58%, nhưng tại thời điểm này đã tăng lên 61 - 70%. Đặc biệt, tỷ lệå biết rõ muỗi vằn truyền bệnh tăng rất cao: từ 59-61% lên 90- 92% hộ dân. Từ  chỗ chưa hề biết đến Meso - "vũ khí " sinh học diệt lăng quăng, nay đã có 98-100% hộ quen với "vũ khí" lợi hại này và 100% số hộ đồng ý sử dụng  "vũ khí" Meso. Quần thể vec-tơ truyền bệnh SXH đã giảm rõ rệt tại hai xã triển khai dự án. Số lăng quăng giảm hơn 98%, muỗi giảm 78 - 86%. Tỷ lệ dụng cụ chứa nước có chứa Meso tăng 59-68%, Meso phát triển tốt.

"Cộng đồng tham gia phòng chống SXH là mô hình cần được triển khai rộng, bởi đây là phương pháp chủ động phòng dịch. Cùng với Cuba và Singapore, VN là một trong ba nước được Tổ chức Y tế thế giới đánh giá có mô hình phòng chống SXH hiệu quả" -  ông Vũ Sinh Nam nói. Mô hình này đã được áp dụng thành công tại miền Bắc từ năm 1998 với "vũ khí" Meso và sự giúp đỡ của chuyên gia Úc.

Liên Châu

TTC  Trích từ - Thanh Niên

Phân voi trở thành thuốc diệt muỗi.

Bỗng dưng phân voi đã trở thành một món hàng đắt như tôm tươi tại hội chợ gia súc kéo dài gần một tháng ở bang Bihar của Ấn Độ. Lý do là người Ấn Độ đang dùng phân của loài động vật to lớn này làm thuốc trừ muỗi.

Được biết, đây là cách diệt muỗi hiệu quả mà lại ít tốn kém.

T.V

TTC  Trích từ - Sức Khỏe Đời Sống

Dịch sốt xuất huyết có nguy cơ bùng phát dữ dội.

Do ảnh hưởng của hiện tượng thời tiết 2 miền Nam, Bắc đều mưa nhiều, đây là yếu tố thuận lợi cho muỗi gây bệnh sốt xuất huyết(SXH) phát triển. Bên cạnh đó thì ý thức phòng bệnh của người dân còn kém, phòng chống SXH đang bị loại bỏ khỏi các Chương trình mục tiêu y tế quốc gia. Các chuyên gia dịch tễ cho rằng nếu không có những biện pháp tích cực thì dịch SXH năm nay có nguy cơ bùng phát dữ dội.

Bệnh dịch đang gia tăng hằng ngày

Theo điều tra, giám sát của Viện Vệ sinh dịch tễ Trung ương, ước tính đến hết tháng 7 tổng số mắc SXH trên cả nước khoảng 20.000 ca bệnh. Cụ thể: Miền Trung có hơn 2.500 ca, Tây Nguyên là dưới 100 ca, miền Bắc hơn 200 ca, chủ yếu bệnh vẫn tập trung ở các tỉnh phía Nam với số người mắc trên 16.000 trường hợp, 20 ca tử vong cũng xảy ra ở khu vực này.

PGS.TS. Phạm Ngọc Đính, Phó Viện trưởng Viện vệ sinh dịch tễ TW cho biết, những năm gần đây, đỉnh của dịch SXH xảy ra mạnh vào các năm 1998, 2004. Năm 2007 là một đỉnh nhỏ với hơn 100.000 ca bệnh. Những diễn biến về số người mắc và tử vong hiện nay đang nóng lên hằng ngày, dịch bệnh đang có chiều hướng diễn biến rất phức tạp, con số cập nhật về số người mắc từ các Trung tâm y tế dự phòng tỉnh ngày hôm sau luôn cao hơn ngày hôm trước. Vấn đề này được các nhà chuyên môn đánh giá dịch SXH hiện đang ẩn chứa nguy cơ bùng phát vô cùng nghiêm trọng.

Ở các tỉnh phía Nam, dịch sốt xuất huyết năm nay xuất hiện sớm và liên tục tăng cao. Đối tượng mắc chủ yếu vẫn là trẻ em dưới 15 tuổi. Tuy nhiên số người trưởng thành mắc bệnh đang có dấu hiệu tăng dần. Tỷ lệ chết/mắc là 20/20.000 được đánh giá là một thành công của y tế dự phòng và điều trị, do phát hiện các ca bệnh sớm, công tác điều trị không chỉ tập trung ở các bệnh viện trung tâm như Bệnh viện Nhi đồng 1 và 2 mà đã có phác đồ điều trị tận các bệnh viện tuyến huyện.

Ở các tỉnh miền Bắc, không phải là trung tâm của dịch SHX nhưng từ đầu năm đến nay đã ghi nhận 200 ca bệnh. Tuy đã 3 năm nay không xảy ra ca tử vong nào do SXH nhưng bệnh lại tập trung chủ yếu ở Hà Nội với số mắc khoảng 150 ca, tỉ lệ SXH của Hà Nội những năm gần đây luôn chiếm từ 70-80% số ca bệnh của cả vùng. Đối tượng chủ yếu mắc là người lao động, học sinh - sinh viên tại các khu nhà trọ tạm bợ, vệ sinh kém. PGS. Đính cho rằng sở dĩ Hà Nội xảy ra tình trạng này là do tốc độ tăng dân số cơ học cao (lượng di chuyển dân số từ lượng học sinh - sinh viên, người lao động từ các vùng khác đến chưa tạo được miễn dịch với bệnh), tốc độ đô thị hóa gấp gáp ở các vùng ven đô quá nhanh so với vấn đề xử lý ô nhiễm môi trường.

Ý thức phòng bệnh rất kém

Mặc dù dịch bệnh cứ "đến hẹn lại lên" nhưng theo ông Nguyễn Huy Nga - Cục trưởng Cục y tế dự phòng và Môi trường (Bộ y tế) thì ý thức người dân với dịch bệnh vẫn không được cải thiện. Ông Nga cho biết, tình trạng nước mưa đọng lại quanh nhà trong các gáo dừa, bát sứt, lốp xe hỏng có ở khắp mọi nơi, đặc biệt là phía Nam, ở đây có những nhà dân chứa tới vài chục hay tới cả trăm vại nước mưa. Hơn nữa hiện tượng thời tiết La nina làm mùa mưa tới sớm và nhiều hơn mọi năm. Đây chính là môi trường thuận lợi cho muỗi gây bệnh sinh sôi mạnh. Ông Nga còn nhấn mạnh ý thức chủ quan của người dân miền Nam đối với SXH chẳng khác gì ý thức của người dân Bắc về ăn uống vệ sinh phòng bệnh tiêu chảy cấp.

Đối với người dân miền Bắc, kết quả không có ca tử vong mấy năm qua làm cho họ chủ quan lơ là với dịch bệnh sốt xuất huyết, coi đó là "chuyện của người miền Nam". Do vậy nếu dịch bệnh xảy ra nhiều hơn, ồ ạt hơn thì khó phòng chống dịch bệnh một cách hiệu quả.

Nếu không có chương trình phòng chống SXH quốc gia?

Hiện nay, Việt Nam đang phải đối mặt với quá nhiều các loại dịch bệnh. Theo ông Đính, ngành y tế dự phòng đang phải "xé nhỏ" lực lượng của chính mình để đối phó với từng loại bệnh: ở miền Bắc là tiêu chảy cấp, cúm gia cầm, ở miền Nam là sốt xuất huyết, dịch tay chân miệng... không kể đến các bệnh dịch khác vẫn lẻ tẻ nổi lên và lưu hành thường xuyên. Chính vì vậy mà sự chú ý của cộng đồng, các phương tiện truyền thông và đặc biệt của chính các cấp chính quyền đối với phòng chống SXH cũng bị giảm sút.

Mặc dù lực lượng cán bộ y tế dự phòng còn thiếu và yếu nhưng với riêng những chương trình như phòng chống SXH, y tế dự phòng đã gây dựng được một bản đồ hoạt động có quy mô từ trước đến nay, thiết lập được một hệ thống giám sát bệnh từ tuyến thôn, ấp vì thế dịch bệnh mới được khống chế và giảm dần số ca tử vong vì SXH. Có được điều này là nhờ SXH được đưa vào Chương trình mục tiêu y tế quốc gia.

Nhưng từ cuối năm 2007 đến nay, SXH bị đưa ra khỏi các Chương trình mục tiêu y tế quốc gia, làm cho hoạt động phòng chống SXH không có kinh phí từ Trung ương, các tỉnh hoạt động cầm chừng tùy theo nguồn kinh phí lúc có, lúc không của địa phương. Lực lượng cộng tác viên phòng chống SXH rơi vào tình trạng bị động khiến hiệu quả phòng chống SXH đang giảm nhanh chóng, công tác tuyên truyền bị buông lỏng, công tác vệ sinh môi trường quanh nơi ở bị lãng quên.

Dự kiến tháng 08/2008, Bộ y tế sẽ tổ chức một hội nghị tại TP. Hồ Chí Minh để đánh giá hiện trạng của hoạt động phòng chống SXH hiện nay. Với kinh phí quá ít ỏi và nhân lực quá mỏng của mình, ý thức của cộng đồng với dịch bệnh còn quá kém thì ngành y tế không đủ sức duy trì nổi kết quả bấy lâu của phòng chống SXH, chưa nói gì đến kết quả tốt hơn.

Thực trạng của SXH hiện nay ẩn chứa trong nó đầy đủ các yếu tố có thể xảy ra một trận dịch lớn được các nhà chuyên môn ví như một cơn cuồng phong. Hậu quả sẽ không lường hết được khi hoạt động phòng chống SXH bị đưa ra khỏi Chương trình mục tiêu y tế quốc gia.

TTC  Trích từ - Sức Khỏe Đời Sống

Phát triển loại muỗi chống sốt rét.

Các nhà khoa học đang tiến hành nghiên cứu một loại muỗi không mang kí sinh trùng sốt rét. Đây là một bước tiến nhằm ngăn chặn loại dịch bệnh này lan tràn và cướp đi hàng triệu sinh mạng trên toàn thế giới.

Theo báo cáo khoa học của Hội nghị Khoa học Quốc gia (Mỹ), khi được nuôi bằng chuột đã nhiễm bệnh sốt rét, loại muỗi không mang kí sinh trùng sốt rét có tỷ lệ sống sót cao hơn loại muỗi thông thường (không kháng bệnh sốt rét). Điều đó cho thấy loại muỗi không mang bệnh có thể chiếm chỗ của loại muỗi mang bệnh.

Ông Jason Rasgon thuộc Bộ môn Miễn dịch và Vi trùng học phân tử của trường Đại học Johns Hopkins cho rằng, các nghiên cứu vẫn chỉ đơn thuần là những cơ sở lý thuyết ban đầu để tiến tới các thử nghiệm thực tế vẫn cần rất nhiều thời gian.

Tuy nhiên, các nhà khoa học vẫn muốn theo đuổi mục tiêu này với hy vọng phát triển được một giải pháp thực tế nhằm ngăn chặn sự lan tràn của bệnh sốt rét.

Theo số liệu cung cấp của Trung tâm liên bang về Kiểm soát và Ngăn chặn Dịch bệnh, hàng năm có khoảng từ 700.000 đến 2,7 triệu người chết vì sốt rét (trong số đó có đến 75% là trẻ em châu Phi).

Khi tiến hành nhiều thí nghiệm với các chủng gây sốt rét ở chuột (không phải các chủng gây sốt rét ở người), nhóm nghiên cứu của ông Rasgon đã tạo ra loại muỗi có khả năng chống ký sinh trùng sốt rét.

Nhiễm bệnh sốt rét gây bất lợi cho muỗi và trong phòng thí nghiệm, các nhà khoa học phát hiện ra rằng những con muỗi kháng sốt rét hoàn toàn cạnh tranh được với các con muỗi không có khả năng kháng bệnh.

Khi tiến hành nghiên cứu, nếu bắt đầu với quần thể muỗi có số lượng muỗi kháng sốt rét và không kháng bệnh như nhau thì sau chín thế hệ, số lượng muỗi có khả năng kháng bệnh sẽ chiếm tới 70% của quần thể – tăng triển vọng thế chỗ các loại muỗi thông thường bằng loại muỗi kháng bệnh không có khả năng truyền bệnh sốt rét.

Tuy nhiên, Rasgon cũng nhấn mạnh rằng trong phòng thí nghiệm, các côn trùng bị nhiễm lượng ký sinh trùng nhiều hơn hẳn trong tự nhiên, và tỉ lệ muỗi mang bệnh cũng lớn hơn. Theo ông, đây là bằng chứng trên cơ sở lý thuyết, bước tiếp theo sẽ là tiến hành nghiên cứu trong một hệ thống dịch tễ học thích hợp hơn, song vẫn tiến hành trong phòng thí nghiệm. Ông cho biết: “Chúng tôi vẫn chưa thể nói đến thử nghiệm thực tế trên diện rộng”. Hiện tại, các nhà khoa học cần quan tâm đến việc nghiên cứu chủng sốt rét ở người và cố gắng tạo ra loài muỗi kháng bệnh tương ứng.

William C. Black IV, Giáo sư côn trùng học của Đại học bang Colorado (Colorado State University), đã lưu ý rằng nghiên cứu này được tiến hành với chủng Plasmodium berghei, gây bệnh ở chuột, chứ chưa phải là với P. falciparum, loại virus gây sốt rét ở người. Theo ông, P. berghei thường được dùng trong phòng thí nghiệm nhờ dễ xử lý, nhưng rất nhiều đặc tính của loại khuẩn này lại mang đặc trưng riêng và không phải lúc nào cũng tương đương với dạng gây bệnh ở người. Điều cốt yếu là tìm được một loại gen có thể kháng bệnh và có tính ổn định trong một thời gian dài. Nếu các nhà khoa học có thể lặp lại nghiên cứu với ký sinh trùng gây bệnh ở người thì khi đó mới có cơ hội áp dụng trong thực tế.

Tiến sĩ Woodbridge A. Foster, nhà côn trùng học tại Đại học bang Ohio (Ohio State University), một người không thuộc nhóm nghiên cứu, cho rằng: trong khi một vài phòng thí nghiệm đang cố gắng nghiên cứu tạo ra loài muỗi kháng bệnh thì ông ấy không quan tâm đến bất kỳ thứ gì được tạo ra có liên quan đến bệnh sốt rét cho dù thứ đó tốt hay không tốt cho sức khoẻ của con người.

Thu Hiền dịch (Theo LiveScience)

TTC  Trích từ - VnExpress

Một nông dân chế tạo máy diệt muỗi, côn trùng.

Tên thật của anh là Trần Quốc Trung, sinh năm 1967, ở thị trấn Chơn Thành, huyện Chơn Thành, tỉnh Tây Ninh. Anh là em ruột của người nông dân đã chế tạo máy bay trực thăng ở Tây Ninh là Trần Quốc Hải.

Từng tốt nghiệp Đại học Bách khoa ngành điện, nhưng vì lý do sức khoẻ, anh chỉ làm ở bưu điện được vài năm rồi nghỉ việc về quê mở tiệm sửa chữa điện tử, làm ăngten truyền hình.

Xuất phát từ ý nghĩ "ghét nhất là con muỗi vì nó đã làm bao cuộc đời của các em bé phải ra đi vì bệnh sốt xuất huyết cùng với nỗi lo sợ bị muỗi cắn của người dân quê tôi mỗi khi trời chập choạng tối", anh Trung bắt tay vào chiếc máy độc đáo này.

5 năm nghiên cứu, sau cùng, anh đã tìm ra một giải pháp để diệt muỗi và cả côn trùng. Đó là chiếc máy nhỏ gọn vừa làm quạt mát trong gia đình vừa diệt muỗi. Còn nếu đem ra ngoài ruộng vận hành thì nó lại có chức năng diệt các loại côn trùng hại lúa và hoa màu.

Giải thích về nguyên lý vận hành của máy, anh cho biết: Nó dựa trên nguyên tắc điện cực đặt xen kẽ với nhau, đặt trong một điện trường một chiều tần số cao, có điện thế khá cao cỡ một vài nghìn vol. Cánh quạt phía trước hút gió vào máy từ cửa ở phía sau. Khi luồng gió đi qua lưới điện cực sẽ xảy ra quá trình tổng hợp ozôn (O3) và nhiều ion âm sau đó thổi ra phía trước. Con muỗi nào bị lọt vào máy từ cửa phía sau sẽ bị nổ tung. Còn con muỗi nào bay lạng quạng ở phía trước cánh quạt thì cũng bị luồng gió mang nhiều ion âm và ôzôn làm cho tê liệt mà chết. "Số muỗi còn lại may mắn hơn bị "say ozôn" nhưng đã có đám thằn lằn đang chực sẵn ăn mồi".

Được hỏi nếu ai đó vô tình chạm tay vào hai điện cực đặt trong môi trường điện tích khá cao như vậy sẽ chết thì sao? Anh cười bảo rằng vì là điện một chiều nên nếu lỡ chạm tay vào sẽ bị giật tê tê chứ không làm chết người.

Đây là chiếc máy tiêu hao năng lượng rất thấp, công suất chỉ 40-50W. Khó khăn nhất trong việc chế tạo là mạch điện tử tạo ion, chế tạo bảng điện cực bằng kim loại rồi phải tìm cho được giá nhựa đặc biệt chịu được điện trường cao để làm giá đỡ cho các bảng điện cực. Sau đó là tìm mua bóng đèn cực tím để dụ muỗi vào máy khi sử dụng vào ban đêm.

Để làm ra chiếc máy này phải có tính kiên trì. Cứ trời chập choạng tối là người ta lại thấy anh ngồi thu mình cùng với chiếc máy sau vườn mặc cho muỗi chích để thử nghiệm, để rồi hôm sau đem máy ra cân chỉnh lại, cải tiến cho hoàn hảo. Công việc "tự nguyện cho muỗi cắn" này đã ngốn hết của anh bốn năm trời.

Sau khi đã hoàn tất giải pháp diệt muỗi, anh ôm máy về Long An đặt tại ruộng của một người quen thử tìm giải pháp diệt côn trùng. Lạ thay, trời mới chập choạng tối, đèn cực tím được bật lên, một lúc sau máy đã đầy ắp các loại côn trùng như phù du, rầy nâu, bọ xít, bọ cánh cứng và nhiều nhất là dế nhũi hại rễ lúa.

Nhiều nông dân nghe tiếng tìm đến đặt anh làm và anh đã bán cho họ được gần chục chiếc.

Được hỏi có dự tính gì cho tương lai, anh bảo sắp tới sẽ nghiên cứu làm ra cái bẫy muỗi tiện dụng trong gia đình và chăn nuôi gia súc. Hằng ngày, các loại quần áo bẩn là nơi muỗi đậu nhiều nhất, vì thế anh nghĩ nếu kết hợp làm cái thùng đựng quần áo bẩn và diệt muỗi luôn thì rất tiện. Anh cũng dự định làm ra thêm nhiều chiếc máy diệt côn trùng chuyên phục vụ cho sản xuất lúa sạch. Nhưng đó mới chỉ là dự tính, cái khó bây giờ là tiền.

Anh than: "Để đăng ký sở hữu chiếc máy diệt muỗi và côn trùng này, cơ quan chức năng đòi phải đóng lệ phí 7-8 triệu đồng rồi chờ 18 tháng sau mới có kết quả. Khoản tiền này đối với tôi là quá cao, chịu không nổi".

(Theo Nông thôn ngày nay)

TTC  Trích từ - VnExpress