NHÀ XUẤT  BẢN TRẺ

Tập  truyện  này tôi dành tặng:

Những đứa  trẻ non tơ như nụ trên cành Những đứa  trẻ già  trong thế  giới người lớn Những người lớn sống với trẻ  con

QUẾ HƯƠNG

Vua lũ đồ chơi

Một ngày ở biệt thự Bát Nháo

Bí Đỏ và...

Quán Búp Bê

Súng và Mèo

Cô giáo Mim

Kẻ thù

Con gà bột

Thương lấy Mắt To!

Thằng tò he

Tí Bụi

Mở cho ông ra

Dịch tiếng Chim

Bạn mới

Cò gà

Chiếc vé vào cổng Thiên-Đường-Xanh

Mẹ con Nhọ Nồi

Ngày nắng đầu tiên

Lại chuyện bóng đỏ

Hoán đổi

Tiếng mưa rơi

Trốn tìm

Giấc mơ ngày

Con nhồng Bù Đốp

Bà mụ của búp bê

Ả  ìa âu?

Đám cưới Cỏ

Vua lũ đồ chơi

(Giải nhì cuộc thi Sáng tác thơ truyện  trẻ em do Ủy Ban Bảo Vệ và Chăm  Sóc Trẻ Em Việt Nam, Unicef Việt Nam, Hội Nhà văn Việt Nam phối hợp tổ chức năm 1996-1997)

Nó chưa hề xuống vườn. Đơn giản vì nó đi lại khó khăn,  chỉ lết là giỏi. Cầu thang lại có cửa, cài then phía ngoài.  Thế giới đối với nó thu hẹp trong  căn phòng  khoảng  20m2, nơi mẹ cha nó buồn bã thu giấu một  sản phẩm  bị hỏng, một hình hài con người  mà chẳng  ra người.

Những  ngày nắng ráo, cửa sổ được mở, màn được  vén, nó ngồi ngó xuống  vườn  và một  nỗi khát khao mơ hồ trào dâng trong nó, vỡ tung thành chuỗi âm thanh nhọn hoắt, xé toang mầu nắng. Ai nghe cũng phải bịt tai lại.

Mỗi ngày mẹ nó ghé nó đúng năm phút vào buổi sáng  và để lại mùi nước hoa váng vất chóng mặt. Cha nó ghé buổi  tối, nồng  nặc mùi bia. Còn vú Năm ghé ban ngày,  vú tỏa mùi  xà phòng.  Tất cả mọi người  đều có mùi gì đó.

Nó có nhiều đồ chơi. Dường như cha mẹ  nó tin rằng  đồ chơi cứu vãn sự bất hạnh  của nó. Toàn đồ chơi đắt tiền – một rừng thú thủy tinh, sứ và nhồi bông. Một ngăn xe điện, tàu hỏa, máy  bay chạy pin hoặc điều khiển từ xa...  Chủ nhật, vú Năm tắm cho thú thủy tinh và sứ. Chúng vùng vẫy trong nước cho đến khi thịt da óng ánh ngời ngợi rồi bước ra tắm nắng cho khỏi còi xương. Sau đó, vú chải lông cho thú nhồi  bông.  Gấu, cọp,  sư tử... đều lim dim mắt khi vú lướt  cái lược  bé xíu trên  bộ lông đủ mầu của chúng.  Rồi tất  cả vào  tủ. Cả thế  giới tràn đầy âm thanh, mầu  sắc, sức sống  trên  trang sách trở nên im lìm, bất động trong tủ kính. Ở đó, hổ giống  mèo, gấu giống  chó, chim giống gà... tất cả đều buồn thiu và bất lực.

Một ngày, mẹ  về quê đem lên một  thằng  bé đen trùi trũi, tóc khét nắng, người quắt queo. Nó không ngừng cựa quậy trong bộ đồ mới.  Nó có mùi lá cây. Mẹ giới thiệu:

- Đây là thằng Đẹt. Từ nay nó chơi với con cho có bạn!

Thằng Đẹt kinh hoàng nhìn nó:

- Nhưng tui sợ ảnh lắm! Giống như ông kẹ! Thằng Đẹt nhớ nhà khóc mãi. Nó không  chịu mặc  áo, cũng không biết uống sữa. Nó ở trần, trèo tuốt  lên cái cây cao nhất ngó hướng về quê nhà. Cây dừa ấy lại ở ngay trước cửa sổ phòng nó, chỉ cách  sải tay. Con khỉ trên  cây giương mắt ngó nó:

- Đầu đựng  chi trong  mà bự rứa?

- ...

- Răng  còn bé mà lưng còng rứa?

- ...

- Răng không xuống  đây chơi? Ở trong hộp hoài chán chết!

Nó im lặng. Chưa ai hỏi nó như thế. Trong tấm cửa kính mờ đục hiện ra một  cái đầu quá cỡ, ngoẹo  trên cái cổ khẳng khiu. Tấm thân oằn xuống như không mang nổi sức nặng  của bất hạnh. Sáng đó, dẫu trời mát  mẻ, người ta cũng nghe tiếng hét. Tiếng hét lảnh lót xuyên  thẳng  vào nỗi nhớ nhà của thằng  Đẹt  khiến  nó rùng  mình. Nó bám  chặt vào thân cây dừa như sợ tiếng  hét hất nó xuống đất. Hét xong, thằng  đầu to há miệng thở. Nom nó quá buồn thảm  và thằng Đẹt biết nó vừa khóc. Khóc bằng tiếng hét.

Thằng Đẹt nao nao thương  “ông  kẹ”.  Nó tụt xuống đến bên cây chuối, xé lá vấn cái kèn to rồi trèo lên cây dừa thổi toe toe. Chiếc kèn lá bật lên chuỗi  âm thanh vui tai. Nó quẳng kèn vào cửa sổ:

- Thổi đi! Đừng hét! Tui sợ lắm!

Thằng kia bỏ kèn vào miệng nhưng chỉ bật tiếng u u buồn bã. Nó vứt  kèn trả.

- Không thích hả? Để tui làm thứ khác!

Xế trưa, thằng Đẹt quăng vào cửa sổ một con gà và một  thằng   bé bện bằng  lá dừa  rất  ngộ nghĩnh...

Hôm sau vú Năm báo tin thằng Đẹt đã bỏ trốn về làng. Thằng  đầu to ngẩn ngơ ngắm hai món quà bằng lá dừa   và  trịnh trọng đặt vào tủ đồ chơi của nó.

Đêm ấy, trong giấc ngủ chập chờn, nó bỗng nghe tiếng  huyên  náo. Tụi đồ chơi đắt tiền không  chịu thằng Lá Dừa đứng cạnh.  Lão Sư Tử sứ gầm  lên:

- Thằng nhà quê này ở đâu ra? Người ngợm bằng lá không đáng một xu. Cả con gà  lá nữa. Đuổi đi thôi! Ở với chúng  thật đáng xấu hổ!

Tụi kia nhao nhao đồng ý. Bầy chó nhồi bông gồm Đốm, Mực, Vàng, Vá, Berger ngúc ngắc đầu phụ họa. Ả Mèo Tam Thể bằng thủy  tinh hãnh diện ngắm làn da óng ánh, trong suốt của mình õng ẹo:

- Meo... meo... người  đâu mà xấu xí!

Thằng Lá Dừa nhìn lũ đồ chơi hào nhoáng trong tủ với vẻ khinh thị:

- Tao đoán tụi bây chỉ tốt  mã còn dốt  đặc không biết trời trăng gì ráo!  Có giỏi  trả lời tao ba câu hỏi. Trả lời đúng tao đi. Trả lời sai, tao làm vua tụi mày!

- Vua ư? Còn khuya! - Cọp nhồi bông thách thức.

- Vậy nghe đây! - Lá Dừa chống nạnh hỏi - Trời màu gì?

- Dễ ẹt! Màu nâu - Thỏ xám nhanh nhẹn  trả lời rồi nhìn lên nóc tủ.

- Đó là tủ,  không phải trời! Đúng là ếch ngồi đáy giếng ngỡ trời màu nâu!

- Thế màu gì? - Nai thủy tinh ngơ ngác.

- Màu xanh. Tao đội trời luôn tao biết. Còn đất màu gì?

Lũ thú  dè dặt  ngó  nhau. Chúng  sợ trả lời sai nữa. Thằng  đầu to cũng  hồi hộp. Nó chưa hề đặt chân xuống đất. Chó Berger nổi tiếng thông minh ngúc ngắc đầu suy nghĩ  rồi nhìn xuống  chân, đáp:

- Đất trong vắt!

- Sai  nữa! Đó là mặt gương chứ không  phải mặt đất.

- Chứ đất màu gì? - Chuột  Túi nôn nóng. Con nó cũng  ló đầu  ra khỏi túi, dỏng tai nghe.

- Đủ màu.  Tùy cái phủ  lên nó. Có nơi xanh ngắt, có nơi đỏ quạch, có nơi trắng như tuyết...

- Ngộ nhỉ! Chắc đẹp  lắm! - Lũ thú xôn xao.

- Còn   đây   là câu cuối cùng: Rừng là gì?

Bọn  thú đồ chơi bối rối. Thằng  Lá Dừa gạ ý:

- Chỗ tụi bây ở đó  mà!

- Thế thì dễ ẹt! Rừng  là tủ!  - Gấu đen hớn hở đáp. Lá Dừa gập  người cười. Con gà bằng lá cũng đập cánh cười phành phạch “Ọ...  ó... o... ngu ơi là ngu!”.

Lá Dừa nghếch mặt:

- Đồ mất gốc! Quê quán cũng không  biết. Rừng bao la, bí hiểm  chứ đâu như xó tủ này. Phải  cho tụi bây đi thực tế thôi!

Từ đó, thằng Lá Dừa trở thành vua lũ đồ chơi. Nó xáo trộn khoảng không gian chật hẹp, khuấy động sự im lìm. Ban đêm là ban ngày của chúng. Đúng 12 giờ khuya, Gà trống lá đập cánh gáy vang: “Ọ...  ó... o... sáng rồi, dậy đi học  thôi!”.  Lũ đồ chơi lục tục dậy. Chúng  leo lên chiếc  tàu hỏa có sáu toa và một ống khói chạy  bằng pin. Thằng Lá Dừa vừa  lái tàu vừa  dậm  chân  hát:

Đất trời mênh mông Đi đâu chẳng  được Nhưng cũng phải ghé Về nhà bú tí.

Ọ...  ó... o... meo meo... gâu gâu...

Lũ đồ chơi hào hứng  phụ  họa.  Xe lửa chở chúng vào rừng. Trở về bao giờ chúng  cũng mệt nhoài và lấm  lem. Chúng gác chân lên nhau ngủ mê mệt.

Chủ nhật vú Năm tắm cho chúng. Vú càu nhàu: “Đứng trong tủ sao bẩn thế này! Còn thằng bé và con gà lá này ở đâu ra? Xấu quá! Vú quẳng đi nhé!”

Thằng bé lắc đầu quầy  quậy.  Nó biết đó là vua lũ đồ chơi. Vua điều khiển chúng không bằng pin, dây cót... mà bằng ý tưởng. Ý tưởng thổi sinh khí vào lũ đồ chơi lạnh lẽo, bất động,  bóng  ngời. Chúng trở nên tò mò, siêng  năng  học  hỏi để trở thành chính chúng. Chim Cánh Cụt loạng choạng tập đi, cánh vẫy liên hồi, mơ tới vùng tuyết trắng. Bầy Chó nhồi  bông  học  phát  hiện  kẻ gian, học yêu thương, trung thành. Chim Sơn Ca học hót để tiếng chạm trời xanh. Chuồn chuồn học bay thấp bay cao để dự  báo thời  tiết...

Thằng Lá Dừa là một  giáo viên  dạy  giỏi. Nó biến kiến thức thành thơ con cóc tuốt  nên  rất dễ thuộc.

Mèo thủy tinh ê a:

Mì bơ, cá rán  đều  ngon tuyệt

Nhưng đứng đằng sau thịt chuột!

Gấu nhồi bông  vừa liếm chân vừa gật gù:

Mùa  hè tha hồ chén mật Rừng thơm lựng  tựa lẵng hoa Nhưng nhớ ngủ đông đấy nhé Băng giá chẳng  có gì xơi!

Thỏ trắng  vừa nhảy nhót vừa học bài. Nó thông minh nên luôn  “chế biến”  bài học  để tăng  giá trị của mình:

Trong rừng ai khôn hơn thỏ Thấy động cụp đuôi chạy ngay Trong bụi vểnh râu nghĩ  kế Cọp, beo, sư tử thua ngay!

Sư Tử sứ tự  ái gầm lên:

Ái cha! Ta đây chúa tể

Thịt  thỏ chế biến thơm ngon Bỏ ngay cái thói hợm hĩnh Kẻo mà chỉ còn nhúm lông!

Căn phòng hai chục mét vuông trở thành trường học vui nhộn. Thằng bé đầu to lang thang cùng lũ đồ chơi và thuộc cả bài của  chúng. Một hôm, thằng Lá Dừa xướng bài học  mới:

Đất trời mênh mông Cuộc đời ngắn ngủi Trèo lên xe lửa

Ta cùng đi thôi! Vừa học vừa chơi Để cho khỏi dốt Chớ có ngồi  buồn

Đất trời  bé lại.

Lũ thú đồ chơi nhao nhao hỏi bài đó dành  cho ai. Lá Dừa đáp:  “Cho vua của chúng  ta. Vua đầu to lắm, chứa đầy thông  minh. Sau thành thiên tài!”.

Không biết vua đầu to của chúng có trở  thành thiên tài không nhưng một thời gian sau, người ta không nghe những  tiếng hét giữa trưa nữa.  Từ căn phòng ấy vọng ra tiếng  đàn non nớt, ngượng nghịu rồi vững  vàng dần và cuối  cùng  bay bổng.

Thằng Lá Dừa yếu  dần,  người nó mỏng tang, khô giòn, chạm  tới là rã.  Cơ thể nó bằng  lá nên  cuộc đời ngắn  ngủi hơn thú thủy tinh và nhồi bông. Một ngày,  nó nói với  lũ đồ chơi: “Tao đã hoàn  thành nhiệm vụ. Giờ tao phải về nhà!”. Vua đầu to và lũ đồ chơi làm một bữa tiệc đưa tiễn. Ở đó không  có nước  mắt  mà chỉ ngập  thơ con cóc và tiếng đàn. Tiệc tàn, vua đầu to đặt thằng Lá Dừa trên  chiếc máy bay giấy phóng qua cây dừa. Chiếc máy bay chở theo tiếng hát yếu ớt:

Đất trời mênh mông Đi đâu cũng được Nhưng cũng phải ghé Về nhà bú tí.

Gió thổi.  Lá Dừa khô quắt,  nhẹ  tênh,  thanh thản là là rơi xuống  đất. Một thằng  bé đi qua dẫm lên,

Lá Dừa tan thành bụi. Khó ai ngờ nhúm bụi mục nát ấy từng  làm nên điều  kỳ diệu – biến tiếng hét đớn đau cuồng nộ thành tiếng đàn thánh thót dịu dàng, khiến chim sơn ca bằng thủy tinh cất tiếng hót lảnh lót chạm thấu trời xanh, chạm tới giấc mơ của những  chú bé!

6-1996

Một ngày ở biệt thự
Bát Nháo

16

1

Cu Tý mở mắt.  Nó khoan khoái vì hôm nay chủ nhật, không  phải đến trường nhưng rồi lại xịu mặt khi nhớ tới ông thầy  dạy  kèm mà nó gọi  là thầy Roi Mây. Nghỉ ở trường, thầy Roi Mây quản lý ở nhà, chẳng khi nào nó được yên. Sực nhớ điều gì, nó thò tay xuống  gối. Pippi tất dài[i]vẫn nằm yên  đó. Từ khi thầy Roi Mây  biết  nó mê con hoang dã, ngổ  ngáo  bất trị có tên   là Pippi, nó phải đọc lén quyển truyện ưa thích. Ở lớp nó có biệt  danh Giòi vì luôn cựa quậy. Quay qua quay lại, quay xuống,  nói chuyện...  Bữa nào nó cũng bị la, nhẹ chép phạt, nặng đứng quay mặt xuống lớp. Thế là mẹ thuê thầy Roi Mây kèm cặp. Thuốc  đặc trị của thầy là roi mây quất đít và băng  keo dán miệng. Học  với thầy  nó im thin thít và không cựa quậy.

Mẹ xem đó  là sự tiến bộ.

Pippi tất  dài  là quà tặng  của chú út nhân  sinh nhật thứ chín của nó. Bìa sách vẽ đôi chân  dài khẳng khiu mang tất chiếc đen, chiếc  sọc  xỏ trong đôi giày  quá cỡ rất ấn tượng. Từ đó nó tơ tưởng đến biệt thự Bát Nháo,  nơi trẻ con không cần người lớn, roi vọt, học hành. Ở  đó, nhóc  Pippi tự do sống theo ý thích, quậy tưng bừng trong  thế giới vui nhộn  của mình. Nó mê tinh thần nổi loạn và độc  lập của cô bé từ hình thức đến nội dung. Quả không  giống  ai, từ cách  ăn mặc,  đi đứng, nói năng, sức mạnh.

- Ngồi dậy hay đợi roi vào đít? Thầy sắp tới đó!

- Tiếng mẹ vọng vào.

Nó lầm bầm với Pippi dưới gối.

- Đằng ấy sướng thật! Đằng ấy  là một cô bé tự ro, không  bị người nớn cai trị...

- Trốn học đến biệt thự Bát Nháo chơi với tớ không? - Câu hỏi vẳng  từ dưới  gối. Cu Tý ngạc nhiên đến tụt lưỡi.  Nó lật gối và sửng sốt thấy đôi giày to đùng đang ngọ nguậy.

- Đi không?

- Nhưng bằng  cách nào? Tớ nghe giọng thầy Roi Mây ngoài cửa rồi.

- Chui vào sách tớ.

Nó dúi đầu vào sách  và ngạc nhiên thấy những trang sách là những cánh cửa bát ngát rộng mở. Nó chui đại vào một cánh cửa.

- Ủa! Thằng  nhóc đâu rồi? - Cây roi mây rít lên.

2

Khi dừng lại, nó nhận ra mình đứng trước cánh cổng vườn  xiêu vẹo  của biệt thự Bát Nháo.

Kìa con đường mòn hai bên là những thân cây phủ rêu, ở đó Pippi “hái” nước chanh và kẹo chocolate. Người vừa buông  tay nó chính là Pippi. Nhóc cười toét đến mang tai, phô hai hàm răng trắng khỏe trông còn hài hước  hơn nó tưởng tượng. Hai bím tóc cứng quèo bất trị vểnh ngược trên đầu. Váy cũn cỡn phô quần xanh lơ chấm trắng.  Tất chiếc đen, chiếc sọc. Giày to như xuồng.  Ông Nilsson ngồi vắt vẻo trên vai, ngả mũ rơm khẹt khẹt.

- Để tớ đi gọi Thomas và Annika! - Pippi bảo. Biệt thự  Bát Nháo có bếp, phòng khách, buồng ngủ nhưng tất  cả đều  tam bành lộn xộn.

- Không có người  nớn thật!  Nếu có thì đã đâu vào đấy! - Nó gật gù.

Hai đứa bạn  hàng xóm  thân thiết  của Pippi xuất hiện.

- Cậu ta đến từ xứ Học  Suốt  Ngày  đấy! - Pippi giới thiệu.

- Có xứ ấy thật   à? - Annika ngạc nhiên - Làm sao con nít học suốt ngày được  nhỉ?

- Hèn gì trông cậu ta lờ đờ!  - Thomas thương xót.

- Chơi còn tốt hơn ăn đấy  chứ!  - Pippi khẳng định.

- Nhưng tớ muốn ăn bánh nướng cậu làm! – Cu Tý yêu cầu.

- Được thôi!

Bột được đổ ra sàn  bếp.  Cả bọn lăn vào bột, trồng  cây chuối,  ném trứng  vào nhau. Trông chúng như bánh trứng chưa nướng. Pippi vừa chơi vừa làm mà vẫn rất nhanh. Nó liệng những mâm bánh vào lò nướng như xiếc.

- Thế mà người  nớn bảo đằng ấy  là cô  bé  hư! - Cu Tý buột  miệng.

- Người nớn mới hư. Trẻ con không hư!

Bánh chín đến  đâu,  cả bọn giành nhau ăn đến đấy. Chưa bao giờ Cu Tý ăn thứ  bánh  ngon đến thế, ngay cả bánh khét.

Pippi ra hành lang bế bổng con ngựa bằng đôi tay cực khỏe vào đút bánh cho nó. Sau đó túm từng đứa ném lên lưng ngựa trúng phóc như ném bánh vào  lò.

Ngựa  vừa ra cổng  đã thấy một  người  đàn ông bụng  bự, mặt cạu cọ tay cầm cây roi dài quất  vào không khí:

- Xứ này  là xứ  nào  mà  trẻ  con bẩn thỉu tự do rong chơi thế này? Chúng mày có thấy một thằng vừa ngọng vừa sún chạy  vào đây không?

Cu Tý suýt  rơi khỏi mình  ngựa khi nhận ra người đó. Nó thì thào:

- Thầy Roi Mây đi bắt tớ đấy! Không  hiểu sao ổng tới được  đây?

- Tớ cho ổng trốn dạy đi chơi luôn! Quay qua thầy Roi Mây, nó bảo:

- Anh bắt được  thì em chịu học “phép phân”[ii]. Còn không thì anh học “phép vui” đấy nhá!

- Con ranh hoang dã này chẳng học hành gì ráo, nói tầm bậy tầm bạ!

Nhận ra thằng Tý núp sau lưng Pippi, thầy vung roi:

- Tý ngọng đây rồi! Mày chạy  đâu cho thoát! Con ngựa chở bốn đứa nhông nhông quanh biệt thự  Bát Nháo. Thầy Roi Mây lạch bạch chạy theo, mồ hôi đổ ròng  ròng.

- Chúng mày cưỡi ngựa  còn tao chạy bộ, không công bằng!

- Em chạy bộ còn nhanh hơn đấy chứ!

Pippi cắp con ngựa có ba đứa ngồi trên rồi sải bước.

- Không  thể tin được! - Thầy Roi Mây trợn mắt. Tụi nhóc reo hò khoái chí khi thầy mệt phờ người vẫn không chạm  được  chéo áo Pippi. Pippi chạy đến hồ nước  gần nhà thì túm  các bạn  liệng  xuống nước. Cu Tý không  biết bơi la oai oái nhưng chỉ sau mấy  cú liệng, chụp, thằng nhóc nhát gan đã biết ngoi lên trên  mặt nước quẫy  đạp.

- Xuống nước thì tụi mày thua ông! - Thầy Roi Mây  cởi áo nhảy ùm xuống.  Lớn  lên từ làng chài, thầy bơi như cá.

- Đây là hồ  em nuôi  cá mập   đấy!  - Pippi dọa.

- Tao cũng mập, cóc sợ! - Thầy Roi Mây vươn tay chụp  tóc thằng Tý. Tay thầy không chạm tóc mà chạm vào cái gì nham nhám trăng  trắng  vừa lướt qua.

- Cá mập! Cá mập thật! - Thầy ré lên, quạt nước bơi vào.

Quả ngư lôi xé nước  đuổi  theo. Tụi nhóc sợ té đái trong nước. Pippi chụp thầy Roi Mây:

- Anh thầy  giữ trẻ, còn cá mập   để em!

Chỉ hai sải bơi, cô nhóc tóc đỏ đã chặn đầu chiếc tàu lặn. Tàu lặn ngoi lên há miệng. Cú đớp  thứ  nhất nuốt gọn cái đầu có hai bím tóc bất trị. Tụi trẻ òa khóc. Cú đớp  thứ  hai, chỉ còn thấy đôi chân khẳng khiu mang hai thứ tất đi với đôi giày to đùng ngọ nguậy. Cái miệng rộng lởm chởm răng nhọn  hoắt đang khép chặt bỗng ngoác ra cười, nhả ra nguyên vẹn nhóc Pippi.

- Không  thể tin nổi! - Thầy Roi Mây dụi mắt - Làm sao nó không ăn thịt mày?

- Nó bận cười em nên không  nhai được. Hehe... Pippi xoa đầu  cá mập rồi nhảy  lên lưng.

- Bạn mới của em đây!

Nó túm  Thomas, Annika, cu Tý đặt lên cái lưng to bè của  con cá mập  đang trở nên ngoan hiền như cá heo trong  phim. Thầy Roi Mây bơi một mạch vào bờ không dám ngoái lui.

- Tao có nhiệm vụ bắt thằng   Tý sún về học! Thầy nói khi tụi  nhóc lên bờ.

- Bắt được  thì về!

Tụi nhóc lại chạy, thoắt ẩn thoắt hiện trêu ngươi. Thầy Roi Mây  ngồi  thở  đã thấy tụi kia uống nước chanh và ăn chocolate trên cây.

- Trèo  lên cây hái ăn rồi chơi tiếp! - Pippi mời.

- Hái nước chanh và chocolate trên cây ư? Tao chưa bao giờ nghe đấy - Miệng nói thế nhưng thấy tụi nhóc ăn uống tưng bừng thầy Roi Mây bán tín bán nghi dắt roi vào bụng  trèo lên.

- Không  thể tin được! - Thầy lại thốt khi thấy chocolate và nước chanh lủng lẳng quanh thân cây rỗng.

- Mày là phù thủy?

- Em là cướp biển.

- Mày không chịu học hành lớn lên thế nào?

- Lớn làm gì? Em có thuốc ngừng lớn. Nó tên KRUMMELUS.

Thầy Roi Mây nhìn những bọc nước chanh trên cây, chép miệng:

- Giá mọc Heineken ướp lạnh cho tao thì tốt biết mấy!

- Đó  là thứ   gì nhỉ? - Pippi quay qua Cu Tý.

- Hình như thức của người  lớn. Uống vào lè nhè, liêu xiêu, mửa cả ra nhà. Tớ nếm rồi. Đắng, chẳng có gì ngon.

- Cây của em không mọc thứ quái  quỉ ấy! Anh thầy uống nước chanh ngon hơn!

- Ngon cái con khỉ! Không bia thì xài tạm vậy! Thầy Roi Mây hái nước chanh uống ừng ực và

nhai chocolate. Nó ngon đến nỗi thầy  ăn miên

man, quên cả bắt  Cu Tý.

- Coi kìa! - Thomas và Annika cùng đồng thanh kêu lên.

Cu Tý há hốc mồm.  Trước  mắt nó  là một thằng bé khoảng mười mấy tuổi, đen nhẻm, gầy nhom, tóc khét nắng, miệng  tèm nhem chocolate. Cái roi thò ra như đuôi  khỉ. Ông Nilsson giật lấy múa  may.

- Đằng  ấy tên gì? - Pippi hỏi.

- Cu Lớn.

- Không roi, không bụng phệ dễ thương thật! Tụi nhỏ theo thân cây rỗng tụt xuống. Đó là một đường hầm kỳ diệu, cuối đường chói lòa ánh sáng, nhấp nháy chữ KRUMMELUS.

- Đây là đâu? - Cu Tý hỏi Pippi.

- Xưởng  chế tạo  thuốc  ngừng  lớn. Vào đi!

- Toàn người lớn làm việc! Cu Lớn nhận xét.

- Vì họ từng là trẻ  con, lại thấm thía nỗi buồn làm người  lớn nên biết pha chế! - Một người lớn trả lời.

KRUMMELUS pha trộn nhiều thứ: răng sữa, nước đái dầm,  đất cát, nghịch ngợm, hồn nhiên, yêu thương, tưởng tượng,  thần kỳ...

Tụi nhóc   được tặng mỗi   đứa   một viên KRUMMELUS mới ra lò. Cu Tý bỏ ngay vào miệng. Còn Cu Lớn tần ngần hỏi người điều chế:

- Thế có thuốc nhỏ lại không?

- Cứ ăn chocolate và uống nước chanh!

3

Cu Tý nghe tiếng người xôn xao, tiếng bước chân lại gần.

- Tự dưng nó biến  mất  từ sáng  đến giờ. Tìm khắp nơi rồi... - Giọng mẹ đẫm nước mắt.

- Cả thầy  dạy  kèm của nó nữa à?

- Vâng.  Người  nhà của thầy tới tìm...

Cửa phòng mở. Mọi người tưng hửng khi thấy hai thầy  trò trong  phòng.  Thầy xách cặp đi ra, ngoái lại nheo mắt với trò:

- Chủ nhật sau nhé!

- Thế  mà kêu biến!  Cái bà này! - Chú công  an càu nhàu.

Chỉ một  cái biến mất.  Đó là roi mây. Nhưng ai mà để ý!

5-08

Bí Đỏ và...

Bí Đỏ là một cô bé thắt bím. Chớ hỏi cô bé học lớp mấy vì câu trả lời luôn  thay đổi. Có khi là sinh viên ngành cổ-tích-học  nữa đấy! Mẹ bảo Bí Đỏ   là một con bé không   bình thường.  Nó chê chocolate, cũng không thích nhai chewing-gum nhưng lại cực  kỳ khoái  bí đỏ chiên  tỏi, thích kết bạn  với những  nhân vật mà nó nghĩ  bước ra từ truyện cổ tích.

Bí Đỏ có một phòng riêng bé tẹo. Thỉnh thoảng trên cửa ra vào tòn ten cái bảng con: Bí Đỏ đi vắng. Thế là biết tỏng  nó đang ở trong phòng chơi với một đứa bạn cũng chẳng  giống  ai!

Một bữa, tôi bắt gặp trước phòng nó một  ả cóc vàng  có cặp mắt  thô  lố. Chà! Thuốc  đặc trị bệnh còi của Bí Đỏ đây! Tôi chộp  ngay ả đem vào bếp cho vú Ngò. Chả là vú  có  lần  bảo   để  trị bệnh còi của Bí Đỏ không  gì bằng thịt cóc. Thịt  cóc chưa kịp lăn bột chiên  đã thấy từ phòng Bí Đỏ tiếng  rú đau thương vọng ra. Cả nhà  đổ xô tới  chứng kiến con bé vừa  la vừa quẳng  đồ đạc  tung tóe. Nó quay quắt tìm cái gì đó.

- Gì vậy? - Mẹ hỏi.

- Hu...  hu...  hoàng  tử đói bụng đi mất tiêu rồi!

- Hoàng tử nào?

- Hu... hu...

Không tìm thấy “hoàng tử” trong phòng, con bé ra ngoài săm soi từng   xó. Nó bỏ cả bữa  ăn trưa dẫu vú Ngò đã an ủi nó bằng một  tô bí đỏ chiên tỏi. Tôi và vú kín đáo nhìn nhau. Dĩ nhiên  chúng tôi giấu biệt món  đặc trị  bệnh  còi. Con bé cực  kỳ tinh nhậy. Nó sẽ biết tỏng món lạ là thịt gì!

Buổi trưa, con bé vào phòng  tôi soi đèn pin từng góc xó.

- Nói đi! Anh sẽ tìm giúp em! - Tôi giả vờ mù.

- Hoàng tử... Hoàng tử...

“Chà,  ả   cóc trên  ruộng   lúa chín vàng trong truyện cổ tích đã được nó biến thành hoàng tử rồi đấy!”

- Hèn gì siêng  đập ruồi! - Tôi buột miệng  và lập tức nhận  ra mình hớ.

- Sao anh biết hoàng  tử thích ruồi? - Con bé nhào tới bên tôi.

- Thì... thì... nhiều lần em mượn vú Ngò cái đập ruồi.

- Nhưng sao anh biết em đập ruồi cho hoàng tử?

- Thì... thì... thích ruồi  chỉ có... cóc nhái!  - Tôi quýnh.

- Chao ôi! Chính anh đã giết hoàng tử Cóc! Con bé sững sờ tuyên bố rồi phùng mang trợn  mắt như Thủy Tinh hô phong hoán vũ làm mưa lụt.

“Trí khôn ơi, mau giải thoát  cho ta!” - Tôi thầm kêu khổ rồi nói bừa:

- Hoàng tử Cóc đời nào chết  dễ vậy?  Chắc cô đơn quá ra ngoài tìm công chúa.

Hiệu quả rồi! Bà chằn  ròm  có vẻ ngẫm nghĩ rồi chạy vụt ra khỏi phòng.  Tạm  thoát  nạn! Nếu còn thắc  mắc  nữa tôi chỉ việc bảo hoàng  tử Cóc đã hóa thành chàng trai tuấn  tú nhảy  qua tường.

Tuần sau, vú Ngò mất một  con cá bống   còn quẫy đành đạch  vừa mua ở chợ về. Vú đổ cho “chú mèo đi hia” đen thủi đen thui của tôi. Tội cho gã vừa bị tiếng  oan vừa phải nhịn  trưa hôm ấy vì vú Ngò phạt không cho ăn. Tôi điểm   qua các nhân vật trong truyện cổ tích và sực  nhớ con cá bống của  cô Tấm.   Đích thị thủ phạm là  sinh-viên- ngành-cổ-tích!

Phòng Bí Đỏ xuất  hiện  cái giếng  từa tựa  cái xô.

“Cô Tấm”  đi học  về tong tả cúi sát giếng gọi ông ổng: “Bống bống bang bang. Lên  ăn cơm vàng cơm bạc nhà tao. Chớ ăn cơm hẩm cháo hoa nhà người”. Con Bống sống được nửa tháng  thì bị “chú mèo đi hia” phát hiện. Bí Đỏ nằm  lăn ra đất còn tôi phải nhốt chú mèo cưng trong phòng vì cô em dọa sẽ cắt hết  ria vuốt.

Sau vụ đó, Bí Đỏ kết bạn  với một  đứa tên Bóng. Đúng là bóng thật! Bí Đỏ đi đâu, nó lẽo đẽo theo đó nhưng cả nhà  không hề thấy  hình thấy dạng. Khi ăn, nó ngồi  sát bên Bí Đỏ. Đi học,  bố chở cả hai. Mẹ  có gì cũng phải cho hai đứa. Hai đứa cùng học,  cãi nhau chí chóe. Đêm ngủ, giường  rộng thênh mà Bí Đỏ cứ lùi vào tận mép để nhường chỗ cho bạn.  Nó bảo con Bóng bự lắm.

Đám  bạn  nó ở trường bắt đầu xì xào.  Cả cô giáo cũng không  yên tâm. Ba tôi dắt Bí Đỏ đến một bác sĩ nhi khoa. Mẹ mời một cô bạn đang làm việc ở bệnh  viện  tâm  thần  về nhà. Tôi ân hận vì nghĩ rằng tại tôi gián tiếp hại hoàng tử Cóc  và cá bống của cô Tấm,  Bí Đỏ mới kết bạn  với đứa vô hình. Mẹ thì ăn năn  bởi đã kể toàn chuyện cổ tích cho Bí Đỏ nghe từ khi nó còn trong bụng để giờ máu nó bội nhiễm vi-rút Tưởng Tượng!

Các bác sĩ khám và làm  đủ mọi  xét nghiệm, trắc nghiệm xong đều kết luận nó tuy còm rõm nhưng trí tuệ phát triển bình thường. Có người còn tiên đoán  nó trở thành nhà văn  nữa...  Kể từ hôm  đó, Bí Đỏ tuyên bố sẽ viết truyện. Nó lấy bút hiệu là Bí Ngô. Nhân vật chính là một con chuột nhắt thông minh cỡ Jerry và sẽ ăn thịt chú mèo đi hia ác ôn của tôi.

Sinh nhật nó, cả nhà tặng nhiều  thứ ngoại trừ truyện cổ tích. Quà của ba là một quyển  sách về thế giới văn minh có thật mang tên “30 phát minh khoa học  nổi tiếng”.  Quà của mẹ  là một con búp bê tóc vàng.  Quà của vú Ngò là một quả bí rợ to tướng. Tôi “rụt rè” trao quà ở tận phòng  nó. Đó là một chú mèo con nhỉnh hơn con chuột nhắt một tí. Nó gầy và đói đến nỗi chỉ thấy tai và mắt,  không kêu được một tiếng meo cho ra mèo. Tôi vừa nhặt nó bên vệ đường   khi đi học  về. Bí Đỏ căm thù con mèo của tôi kinh khủng thế mà khi thấy sinh vật nhỏ nhoi thoi thóp tội nghiệp  kia, nó đã chìa tay ra!

Hai anh em bận tíu tít với thằng Nhặt – lần đầu tiên,  nó đặt cho bạn  mới  một  cái tên mang hơi hướm cuộc đời! Chúng  tôi cho Nhặt  uống  sữa, lau người, ủ ấm... Ngày hôm  sau, nó đã kêu  thành tiếng, đi đứng  bớt lẩy bẩy hơn. Bí Đỏ nhá cơm cá mớm cho Nhặt, xin két mì gói làm phòng  ngủ cho nó...

Ngoài tiềm năng tưởng tượng kinh người, tôi phát hiện  cô em còn có tình thương và lòng  chịu  khó của một  nữ tu trước kẻ khốn cùng. Bí Đỏ bận bịu đến nỗi con Bóng thấy mình thừa phải tiu nghỉu rút lui. Sau vụ  hoàng  tử Cóc, hai anh em lại hợp tác chặt chẽ cho đến khi chú mèo đi hia thấy vắng bóng tôi đi tìm.

Gã lò dò vào cửa, thấy  tôi, meo một tiếng trách cứ. Thằng Nhặt đang nhớ vú mẹ, nằm mút chùn chụt miếng giẻ lót ổ, nghe tiếng  đồng  loại  lập tức nhảy  xổ ra. Tưởng là  mẹ,  nó lăn xả vào  cuống cuồng tìm vú và lập tức bị đón tiếp  bằng  những tiếng phun phì phì giận  dữ. Thằng nhóc ngỡ ngàng lùi lại nhưng rồi nỗi khao khát lớn hơn nỗi sợ, nó lại lăn xả vào bất kể móng vuốt. Đang là  đồng minh  với Bí Đỏ, lập tức  tôi bị đẩy  qua bên kia chiến tuyến!

Hôm sau “gã mèo đi hia” lại tới... Có lẽ gã cũng cô đơn. Cả vùng không dễ tìm ra một con mèo từ khi có dịch  “xơi tiểu hổ”! Thằng  nhóc lại rúc vào. Coi bộ thằng lớn có vẻ “dịu” hơn hôm qua. Nó chỉ gừ dọa  hoặc  ngoạm nhẹ cổ thằng  nhỏ. Ngày thứ ba, quan sát viên hai phe bắt gặp một cảnh tượng nao lòng:  gã mèo  đi hia nằm xoài trên nền, phơi mảng bụng lông lá ẩn  những  dấu chấm li ti như những hột cát cho thằng Nhặt sục tìm. Tìm không ra, nó mút nhúm lông ngực và ư ử khóc vì chẳng có lấy một giọt ngọt ngào. Còn gã xếp đuôi, quàng cẳng ôm thằng nhóc liếm láp vỗ về. Hai phe lập tức thành  một, đầm ấm như cảnh trước mắt. Vú em thằng Nhặt được mời cơm trộn bí đỏ nhưng hắn không  thèm xơi. Tôi gợi ý cơm trộn cá nục. Hai đứa đều khoái.

Bí Đỏ thay đổi ý kiến. Nó bảo một  gã mèo  nhân hậu như vú em thằng Nhặt không thể để cho con chuột nhắt dù  là thông minh cỡ nào ăn thịt được. Nó sẽ viết truyện khác.

Mùa  hè năm  ấy, tác phẩm  đầu tay của tác giả Bí Ngô ra đời, dày đến 10 trang vở, chữ như con gà mái  nhảy  ổ, hỗn loạn  hàng lối. “Bú tí thôi mà ba!” được viết bằng mực tím, văn phong hoàn toàn không giống ai nhưng năm thành viên trong nhà, đủ mọi thành phần, lứa tuổi  đều hiểu được và cười chảy nước mắt. Truyện  còn kèm năm tranh minh họa  vẽ theo trường phái Tưởng Tượng. Chỉ tội cho vú Ngò không  giàu tưởng  tượng nên  cứ chép miệng: “Thằng Nhặt giống con cua. Còn gã mèo đi hia giống củ riềng!”

Sẽ  là thiếu  sót lớn nếu tôi quên  nói về cái bìa truyện. Dưới  tên tác giả là một bức ảnh màu phóng to hai thằng  mèo nằm bên nhau, êm đềm, hạnh phúc. Một thằng cường tráng đẹp trai, lông đen như mun, mắt màu đồng thau cuốn hút, hai hàng vú bé như hạt  cát. Thằng  kia nhỏ như con chuột nhắt, đang bú chực, hai cẳng  bé tí quào quào vào bụng thằng lớn để hoài  mong ra sữa. Mới trông thì chúng y chang hai mẹ con nhưng tôi chụp  rất rõ phần đáng chụp để bạn đọc thấy rõ mười mươi đó  là hai cha con!

Qua mùa  hè, Bí Đỏ phổng phao hẳn mà không cần món  đặc trị bệnh  còi của vú Ngò. Con Bóng một đi không  trở lại. Mẹ đoán chừng lượng vi - rút TT [iii] trong con bé đã giảm bớt. Chỉ có tôi biết cô em vẫn theo đuổi ngành - cổ - tích - học - ứng - dụng. Có lần nhảy qua cửa sổ vào phòng  nó nhặt quả bóng, tôi phát hiện một ruộng  dưa dưới gầm giường, trời ạ! Có hai quả bé bằng  hòn bi! Thì ra quanh nhà không có chút đất nên Bí Đỏ đã tha đất về đổ dưới gậm giường  vãi hạt dưa hấu lên. Hạt nảy mầm thành  cây, thân  dài ngoằn, còi cọc  nhưng vẫn  bò lung tung. Con bé giở  cả vạt giường để ruộng dưa của nó hứng ánh sáng mặt trời rọi qua cửa sổ. Quả bóng  của tôi đã làm một cây dưa nằm bẹp dí. Khi cúi xuống nhặt, tôi nghe một giọng nói thỏ thẻ: “Chàng ơi chàng, sao chàng lại ném banh vào nơi đây?”.  Tôi biết đó là giọng nàng Út! Nàng là một con búp bê giấy  mặc  váy,  thắt  bím đứng dang tay canh ruộng dưa.

Tôi len lén bò ra khỏi gậm giường,  nhè nhẹ  để không chạm vào thế giới  kỳ diệu  của em tôi.

1999

37

Quán Búp Bê

(Giải thưởng Tác Phẩm  Tuổi Xanh 1995 báo Tiền Phong với tên “Công chúa xứ Mơ”)

Cái quán ấy nằm trên đường Phượng Bay trong Thành Nội. Nó không có bảng hiệu, không  có không khí buôn  bán bởi đó chỉ là  một ngôi nhà vườn cổ kính, mái trĩu thời gian, lấp ló trong màu cây ngăn ngắt. Thế nhưng chỉ cần chặn  một  đứa học trò nhỏ hỏi thăm  quán Búp Bê  là nó biết  ngay, còn đính chính: “Quán câm chớ!”.

Mỗi ngày, 8 giờ sáng, quán  mở cửa. Những bộ cửa gỗ lớn nhỏ cọt kẹt  bộ xương già nua nhưng vẫn cốt cách với những  đường  nét chạm trổ thanh tao từ từ hé mở. Nắng ùa vào, lọc qua những tấm màn cửa màu thiên  thanh trở  nên  nõn  nà, biêng biếc chạy  ào vào những  góc xó trầm  lặng, leo lên tủ kính thức lũ búp  bê. Con búp  bê to nhất chậm rãi đưa những nhát chổi lông gà.  Cô  là người thật hẳn hoi nhưng giá bỏ cô vào  tủ kính, cô trông giống  búp bê bởi cô cũng câm lặng và có nét mặt đều đặn, vô cảm  như chúng. Quét bụi xong, cô lấy giẻ lau. Trong không gian chật hẹp ấy  là chỗ ở của mấy chục  con búp bê bằng  len. Hoàng  tử Ả Rập đứng  cạnh  công  chúa Trung Quốc.  Ông già Noel râu dài thậm thượt đứng kề gã Sở Khanh mày râu nhẵn nhụi.  Cô gái Quan Họ chít khăn mỏ quạ, liếc cặp mắt dao cau về phía chàng thư sinh Kim Trọng đang say đắm ngắm  nàng Kiều. Tên lính hầu áo nẹp  đỏ, đội nón dấu che lọng cho một ông vua bụng phệ.  Gã chèo  đò Trương  Chi xấu trai đang khua mái chèo trên dòng sông cạn, miệng há hốc  như mắc nghẹn một câu hò... Chúng mang hình bóng con người từ tứ xứ, từ mọi thời đại, đủ mọi lứa tuổi  với trang phục  nhiều màu, nhiều kiểu bằng len móc. Xương da chỉ  là một nhúm len vụn và bìa cứng thế nhưng đối với con bé câm,  chúng có cả tâm hồn.

Bà mẹ  búp bê là một bà già Huế  luôn  mặc  áo dài. Trông bà cũ kỹ và đầy  bí mật như một pho truyện cổ. Suốt  ngày  bà hết  đan lại móc. Đôi mắt không cần nhìn xuống mà đôi tay khô đét không hề lỗi nhịp. Lên xuống,  qua lại thoăn thoắt không mỏi mệt, nhầm lẫn.  Bà bán  áo len, toàn  áo đan tay. Còn cô bé trông coi lũ búp  bê trong tủ kính. Khách của cô phần lớn là tụi học trò nhỏ. Chúng tạt vào quán trên đường đi học  về. Ít khi chúng mua, thường là chúng chọc cô bé câm. Chúng cũng huơ tay, huơ chân, ú a ú ớ chỉ hết con này đến con nọ, cầm lên, đặt xuống cho đến khi cô chủ nhỏ  hết kiên  nhẫn.  Bấy giờ, cô có dáng  vẻ của một  con mèo nghênh  chiến dẫu tiếng  rít, tiếng phun không thoát khỏi lồng ngực  âm thầm. Chọc được cô giận, chúng khoái trá cười rồi bỏ chạy. Quán lại im ắng như cũ, buồn hiu!

Mua bán ở quán  Búp Bê rất đơn giản. Giá tiền đã ghi ở mẩu giấy đính trên  áo len. Khách có cò kè thêm bớt cũng chỉ hoài  công  bởi chủ nhân  sẽ lịch  sự và kiên  định trả lời: “Xin lỗi, bán đúng giá!”. Hàng búp bê càng khỏe. Chúng chỉ có một  giá. Anh lính hầu giá giống ông vua, nàng  nô lệ da đen bằng giá một  công  chúa tóc vàng,  tất cả đều năm ngàn. Đối  với  bà mẹ  búp  bê, những  đứa con đều có giá trị ngang nhau nhưng đối với con bé câm  thì khác. Cô và chúng  đều không  nói được  nhưng vẫn có một  thứ ngôn ngữ riêng  nối kết vang trong  vô thanh. Cô yêu nhất con búp  bê cũ kỹ đứng trong một  góc tối. Đó là một tiểu cô nương lạc loài, ánh mắt ngơ ngác, trang phục rộng thùng thình, cái kiềng vàng ở cổ  hắt chút buồn rực rỡ. Cô đặt  tên nó  là công  chúa  xứ Mơ. Cô không muốn nó lọt vào tay khách hàng nên bao giờ công chúa này cũng đứng trong chỗ khuất. Cô định bụng nếu ai thích nó,  cô sẽ ghi giá 50.000đ  cho khách  dội lui. Khi cô lau bụi đến chỗ công chúa đứng, cô nhận thấy cái kiềng vàng phập phồng,  đôi mắt xếch đầy lo âu, đôi chân như chực chạy. Cô nhìn quanh. Những kẻ công chúa ghét vẫn còn đang ngủ – gã Sở Khanh cái miệng xoen xoét, thằng Bờm hay trêu chọc, con chuột bạch thích gặm chân...

Xế trưa, có một  cặp bước vào quán. Người  đàn bà có mái tóc vàng như nắng. Người  đàn ông vai đeo ba lô, bộ râu  na ná con búp  bê Từ Hải.  Cả hai ghé mắt vào tủ kính. Ông vua sửa lại dáng ngồi. Cô gái Quan Họ liếc xéo người  mua...  Chúng thường ao ước được  chu du thiên  hạ, rời cái nhà tù bằng thủy tinh ngột ngạt này. Tia nhìn của khách  lướt trên chúng  rồi đột ngột dừng lại ở công chúa xứ Mơ. Khách chỉ vào đó, xì xồ một  tràng.  Điều con bé lo sợ  đã tới. Nó vội  ghi vào giấy  cái giá gấp mười kia. Khách xem rồi nói với nhau gì đó cuối cùng chìa ra một  tờ giấy bạc.  Bà nó ra hiệu cho cháu lấy hàng cho khách nhưng con bé lắc đầu quầy quậy. Nó chỉ vào công  chúa  Trung Quốc có hai bím tóc đen nhánh. Đến phiên khách lắc đầu. Con bé mấp  máy  môi  liên tục,  hai tay như thầy cúng bắt ấn nhưng khách vẫn không hiểu. Bất lực, con bé kéo cửa kính, thò tay túm công chúa xứ Mơ bỏ chạy. Nó biết sẽ bị mắng, bà sẽ xin lỗi khách và hứa làm con khác y hệt.

Cái con y hệt  ấy, khách không chịu lấy khi quay trở lại vào ngày hôm sau. Bà mẹ   búp  bê không thể hiểu nổi. Con cũ rích thì chịu mua với giá gấp mười. Con mới toanh giá 5.000 cũng chê. Nhưng con bé câm  hiểu.  Con búp  bê mới không phải là công  chúa  xứ Mơ. Len vụn và bìa cứng  có thể giống nhau nhưng cái mà ông nó gọi  là khoảnh - khắc - sáng - tạo thì không. Bà chưa hề làm  hai con búp bê nào hoàn toàn giống  nhau cả dù vẫn ngần ấy vật  liệu.  Dù sao con mới  đã thế chỗ con cũ. Công  chúa  xứ Mơ từ đó ở mãi trong buồng con bé. Nó và công  chúa  ngủ  chung giường. Trong bóng  tối, nó nghe tiếng cười rúc rích. Công chúa hay quẫy  đạp.  Sáng nào nó cũng  giũ chăn  để tìm cô. Thế rồi có một  đêm  đang ngủ nó bị lay dậy:

- Dậy! Dậy mau! Có đám cưới hoa Hổ Ngươi đấy. Đi dự nào!

Nó ngồi  bật dậy. Công chúa đứng  trên  giường. Nàng mang một đôi cánh bé tẹo, mỏng tang như cánh ve sầu. Nó cũng  bé tẹo như nàng  và đang được  gắn một đôi như thế.   Nó  là là bay lên, nhẹ tênh như một cọng cỏ, rạo rực với ý nghĩ: Mình là chim ư? Hay bướm?

Họ bay vào ô cửa thông gió gọi lũ búp  bê. Bọn chúng nhảy cỡn lên khi được gắn cánh. Chỉ có gã Sở Khanh là mắt  cứ híp lại bởi cơn buồn ngủ. Gã lè  nhè:

- Có gái đẹp không mà gọi  ta đi?

- Có hoa và cỏ thôi!  - Công chúa đáp.

- Thế thì đi làm gì? Ở nhà ngủ sướng  hơn!

Gã nhắm mắt ngủ tiếp. Thằng Bờm đá gã một cái vào mông nhưng gã vẫn  ngáy.

Họ bay đi, nhẹ lâng vì có cánh.  Tội cho hai con búp  bê già, râu tóc trắng  xóa, lưng còng mà ngay cả khi bay cánh vẫn chạm vào nhau như lúc cầm tay nhau trong tủ kính. Cả bọn bay chậm để chờ, chờ  cả ông  vua bụng phệ nặng quá không  thể bay nhanh. Trên đường đi, chúng  gặp nhiều khách  mời. Những con Bướm Vàng như những mảnh nắng long ra, chập chờn trong hương thơm màu hoàng hôn. Những  con Dơi lẫn với màu đêm.  Đom Đóm dẫn đường  mang đèn chớp  đỏ. Khi chúng  đến nơi, bãi cỏ đã đủ mặt  cư dân cỏ và khách mời. Hoa dại đủ màu  đi lại nhộn  nhịp.  Ngũ Sắc đỏm  đáng  với những dải áo sặc sỡ. Bươm Bướm nhẹ nhàng phất phơ. Hoa Sim tím màu sơn nữ. Bâng Khuâng  tím tái tê buồn... Cổng vào giăng hai hàng Lồng Đèn tròn căng mũm mĩm,  đung đưa trên những dây hoa Tóc Tiên rực  rỡ màu nhung thắm. Bọ Ngựa cao kều mời khách  nhấp sương giải khát.  Cúc dại giới thiệu chương trình, nhỏ nhắn, dịu dàng, áo trắng tinh khiết, giọng  thanh tao ngọt tựa đường phèn. Dàn nhạc bắt đầu. Dế chơi vĩ cầm.  Gõ Kiến chơi trống. Ve Sầu đồng  ca. Khúc nhạc  mùa hè vang lên. Phượng đồng  loạt  thắp  lửa trong bóng tối. Giữa  lúc ấy, cô dâu Hổ Ngươi và chú  rể Cỏ May xuất  hiện.  Chú rể tung lên trời những nắm hoa li ti còn cô dâu thẹn quá cứ cúi gầm  mặt,  hàng  mi dài chực  khép. Sốt ruột, chú rể cầm  đại  tay cô, cô nhắm tít mắt  lại chỉ còn những  đóa hoa tím rung rinh... Khách  vỗ tay rần rần. Vầng trăng  ló ra khỏi mây nhìn xuống. Lá Bạch  Đàn thức dậy xôn xao. Đôi vợ chồng  búp bê già rưng rưng lệ. Họ hồi tưởng ngày cưới nhau trong tủ kính. Những vị khách của trời xanh đề nghị tặng cô dâu  chú  rể một món quà. Từ những chiếc họng  bé xíu phập phồng, khúc hòa âm tuyệt diệu vang lên. Chủ khách uống mềm môi những giọt âm thanh trong vắt  thả từ vòm lá. Con bé câm  ngẩn  ngơ. Từ lâu, ông  nó than phiền khu vườn và cả đường Phượng  Bay không  còn bóng chim. Những tay săn chim đã làm chúng  bỏ người. Giá ông biết chúng đã trốn  về đây, về với xứ Mơ kỳ diệu  hiền  hòa. Cỏ cũng tạ lòng khách bởi một tấu khúc.  Gió đêm đệm đàn. Giọng cỏ non đả đớt, giọng cỏ vàng trầm đục, giọng cỏ xanh cao vút. Biển âm thanh xô đẩy nhau, chập chùng lao xao, thầm thì dào dạt,  tràn qua mọi  thứ cuốn hết niềm vui nỗi buồn trong  khúc hát hư vô. Bất giác môi con bé mấp  máy.  Tận đáy lòng  nó, âm thanh trào lên và lạ lùng  chưa, sau bao năm bị cản lại, ứ chật trong  lồng ngực nay bật ra lai láng dễ dàng.  Nó không nói từ sau một tai nạn khủng khiếp. Người ta lôi ra giữa hai cái xác bê bết máu  một  con bé còn nguyên vẹn, nóng hổi nhưng không thể thốt ra một tiếng. Nó về sống  với ông bà ngoại trong một  thế giới mà âm thanh thật hiếm hoi - quán Búp Bê.

Nó liếc nhìn quanh. Có ai nghe thấy điều kỳ diệu ấy không  nhỉ? Quanh nó, cỏ hoa, bướm ong say lúy túy và mệt  lả vì nhảy. Những con búp  bê mặt ngây dại. Ông vua bụng phệ hỏi tên lính hầu:

- Tất  cả đây cũng thần dân của ta ư?

- Dạ tâu, thần dân của bệ hạ, trong vương quốc rộng  lớn của ngài!

- Sao  trước  đây ta không nghe, không thấy nhỉ? Công  chúa  xứ Mơ đứng cạnh  đáp thay tên lính:

- Tại  ngài  chỉ nghe bằng tai và chỉ nghe những lời phỉnh nịnh ngọt ngào. Thiên nhiên lớn lao vô lượng,  lặng thầm mà tràn trề tình yêu  và khát vọng. Tất  cả đều biết nói nếu biết lắng nghe bằng cả trái  tim.

- Thế ư? - Vị vua bụng  phệ thẫn thờ.

Còn cô gái Quan Họ,  cô phấn khích đến nỗi đứng dậy đại  diện  búp  bê hát tặng một bài. Xiêm y bằng len thô  của cô trong  đêm huyền hoặc bỗng trở nên óng ả mềm mại như lụa. Con mắt dao cau lúng liếng  nước  mắt.  Câu hát ngọt ngào quyện lấy chân về: “Người  ơi...  người  ở... đừng về...”

Gần sáng, họ bay về trong im lặng. Cánh vướng sương và hoa cỏ may.

*

8 giờ. Nắng  lại ùa vào đánh thức lũ búp  bê nhưng chúng  vẫn ngủ mê mệt. Chỉ có con búp  bê to nhất là như mọi  ngày, chậm rãi quét  bụi.  Cả đêm không ngủ mà trông  cô tươi  tỉnh như hoa được uống sương. Mọi đường  nét câm lặng, vô cảm trên gương mặt  cô bừng tỉnh. Cô nhìn lũ búp  bê trong tủ kính. Chúng biết bay đấy!  Cô nhìn cô trong gương. Con câm nói được  đấy!  Cô nhìn cỏ ngoài vườn. Chúng hát hay lắm đấy! Còn chim, cô đã biết chúng trốn ở đâu...   Ôi có bao điều bí mật  để thổ lộ cùng ai đó nhưng cô cứ cất giữ trong lồng ngực bởi biết đâu khi thốt ra cô lại ú a ú ớ...

Khách  đến rồi đi... Búp  bê đi rồi đến... Những cuộc chia tay không mấy nhẹ nhàng. Cô bé thường tần ngần  rất lâu khi giao hàng cho khách. Cô nhớ lại  đêm   cả bọn cùng bay. Đến lượt hai vợ chồng búp  bê già ra đi. Khách mua là đôi vợ chồng  trẻ. Họ muốn có một biểu tượng tình yêu chung thủy để đầu giường. Sở Khanh cũng đi. Cô gái mua gã trông thật phiền muộn. Cô không thèm nhìn mà bảo gói lại mặc  gã la khóc om sòm khiến lũ búp bê thường ghét gã cũng  nao nao. Gã đã quen với quán Búp Bê dù gái đẹp ở đó thật  khó ưa.  Ông già Noel thì đi trong một trường hợp đặc biệt. Trước hôm Giáng sinh có hai đứa trẻ luẩn quẩn ở quán. Trông  chúng  còm cõi rách rưới. Thằng  anh cầm tập  vé số và chìa cho cô chủ nhỏ một  tờ trị giá một con búp bê. Nó ấp úng giải thích em nó cần có ông  già để xin một món quà bí mật. Con em khoảng 6 tuổi,  mắt  dán vào ông già râu tóc trắng xóa. Con bé không nỡ chối  từ. Nó đẩy  tờ vé số lại cho thằng anh và lấy ông  già Noel đưa cho con em. Con em cầm lấy ù  chạy. Ba hôm sau thằng anh trở lại. Nó đặt lên mặt  tủ một quả măng  cụt. Đó là một quả măng  cụt không  ăn được vì nó bằng đất sét nhưng y như thật.  Cái cuống khỏe mạnh nghiêng nghiêng, những cái tai xinh xinh bé tí. Con bé sung sướng nhận quà. Ông nó từng  nói: “Cháu hãy cho đi nếu có dịp.  Cho là sẽ được nhận!”. Bây giờ nó được nhận một đứa bạn  có tài nặn đất sét. Nó để thằng Măng Cụt đứng cạnh công chúa xứ Mơ. Biết  đâu có đêm  công   chúa  sẽ chắp  cho nó một đôi cánh.

Tụi học trò nhỏ đến quán bắt đầu ngạc  nhiên. Con câm trở nên rất khó chọc  giận. Mắt nó biết nói,  biết  cười.  Bà nó cũng nhận ra sự thay đổi ấy. Con bé vẫn không nói nhưng bà vẫn  tin một ngày nào  đó nó sẽ nói. Dòng  đời vẫn chảy, ngay cả buồn vui, bất hạnh.

Sáng nay, con bé ngỡ ngàng  nghe tiếng lách chách trên cành khế. Một đôi sẻ nâu, mắt tròn xoe vô tư lạ, mỏ hé mở đang trò chuyện  cùng nhau. Nó định tìm ông thì ông  cũng  đã xuất  hiện,  trên tay là  chén   trà  bốc  khói.   Cả hai ông cháu sung sướng nhìn những bông hoa tím rung rinh, lắng nghe tiếng chim mỏng mảnh. Ôi, vườn  nó chim lại về!

Đường Phượng Bay cũng  bắt đầu thắp  lửa. Những ngọn lửa không  làm cháy ai, chỉ hắt một ánh hồng kỳ ảo xuống áo trắng tinh khôi của học trò khiến chúng  đẹp thêm.  Nó mơ màng nghĩ đến ngày đi học lại...

Bên kia đường là dãy tường  rêu phong. Ông bảo trong đó, quá khứ yên nghỉ. Với nó, quá khứ cũng nói được  đấy. Rong rêu, bậc thềm,  con rồng, con phượng đều cất tiếng  nói nếu biết lắng nghe.

Nếu bạn  có về thăm  Huế, nhớ đến thăm  quán Búp  Bê. Từ lâu tụi học trò nhỏ không  còn đính chính “Quán câm chớ!” khi được hỏi thăm  nữa. Quán lại là quán Búp Bê. Ở đó mọi con búp  bê đều biết  nói, ngay cả con búp bê lớn nhất.

1994

50

Súng và Mèo

1

Mụ Na già đi quanh kho chứa hàng, gào con điên dại. Thật ra mụ chỉ  là con mèo  cái chưa tới hai năm tuổi nhưng vào thời “tiểu  hổ” lên ngôi, mèo quanh đây chẳng  con nào sống đến một  năm thì mụ  thành  “già”! Con bú rạc người, mụ mới rời ổ kiếm con chuột bỏ bụng, quay về đã không thấy chúng đâu. Cái kho vẫn là cái  kho nhưng ổ con bốn đứa thì biến mất. Chúng đều chưa mở mắt. Một con đen tuyền. Hai con nhị thể. Một con tam thể. Vú mụ  còn ấm hơi con. Chúng  giành  bú hất đẩy nhau loạn xạ. Bốn cái miệng  mút chùn chụt.  Những bàn chân  bé xíu hồng  hồng  cào vú mụ nhồn nhột bằng vuốt non xinh xinh. Những tiếng rù rù bé thơ khoan khoái cho mụ hưởng  nỗi dịu êm làm mẹ.  Mới đây thôi!  Các con ơi! Các con ở đâu? Mụ Na già gào lên hoảng  loạn.  Tiếng  gào sởn tóc gáy, làm tung tóe những vũng nắng thiêm  thiếp giữa trưa nồng.

2

Cách cái kho chừng năm trăm  mét, cây vú sữa ra lứa đầu tiên đang lên cơn động kinh.

Những con mắt lá kinh hãi nhìn bốn  bé mèo  treo tòn ten đầu cành.  Bàn chân  bé xíu hồng hồng xòe ra như những cánh hoa. Vuốt non như mầm mới nhú. Bốn miu nhí đu đưa trên cành phát ra tiếng kêu chưa ra mèo, “chiu... chiu” như tiếng gió hen suyễn.

Sát thủ con đứng  dưới cây vú sữa. Khẩu súng đồ chơi trên tay nó y súng thật, ống ngắm hồng ngoại. Ba đứa trẻ đứng quanh nhìn.

Viu... viên đạn giả xé gió như thật. Cành vú sữa run bần bật. Khoảnh  khắc ấy, mun con hé mắt. Vừa sáng  lòa đã tối sầm  lại, con ngươi trúng đạn nổ toang.

Viu... Viu... Viu... Từng con ưỡn lên rồi rơi xuống. “Phát một. Trúng chóc!” - Nhóc trầm trồ. Nhóc nhăn mặt. Một đứa tới nhìn xác mèo con.

“Có một  triệu  mẹ tao bán cho một khẩu. Gà trống cũng chết huống chi mèo! Mẹ tao cất trong kho. Quen mới bán. Hàng cấm mà!” - Sát thủ con tiếp thị.

Cuộc chơi tàn. Vú sữa xanh lè  nằm cạnh xác mèo con. Tất  cả còn  non.

3

Thằng Phúc xách súng vào kho tìm thằng Rọm. Nó muốn dọa thằng này té đái.

Cái kho ấy chứa  hàng  tồn  trữ của nhà nó, nhất là hàng cấm như các loại  súng  đồ chơi. Đó cũng là nơi ở của hai mẹ con thằng Rọm. Mẹ thằng Rọm làm công cho nhà thằng Phúc.

Mụ Na già vẫn loanh quanh tìm con. Thằng Rọm đi theo, mặt  rầu  rầu.  Nó mê  lũ mèo  con đó lắm, ngắm không chán mắt. Mụ Na già dừng trước  cái ổ trống không. Rưng rưng. Hai hàng vú cương sữa. Nhức nhối. Ai bảo mèo không  biết đau?

Kho cũng là nơi cư ngụ  của ổ chuột nhắt. Chuột mẹ  bị mụ Na già ăn thịt. Còn hai đứa con hồng hồng chưa mở mắt. Thằng Ròm đem cho mụ Na già gọi là quà   an ủi. Không có mẹ,  trước  sau gì chuột con cũng chết. Mụ thờ ơ ngó. Khi mất con, đến chuột  đặt trước  miệng,  mèo cũng chả thèm xơi. Rồi dường như cái màu  hồng  hào của những con chuột sơ sinh thức tỉnh bản năng làm mẹ trong mụ. Mụ nhìn chăm  chú hơn. Cái miệng nhóp nhép. Con mắt nhắm trít. Cái đuôi ngọ  nguậy.  Màu da hồng hồng mỏng tang trần trụi gợi cảm thương, che chở. Trái tim mèo rưng rưng. Vú mụ  lại đang nhớ hơi con da diết. Mụ nhẹ nhàng nằm xuống, kề hàng vú cương sữa vào hai con chuột sơ sinh đỏ hỏn. Hai nhóc đói khát nghe mùi  sữa kề bên,  chạm phải  sự ấm áp tỏa ra hừng hực từ lông lá da thịt mụ mèo xán gần tới. Chúng tưởng mẹ chuột về...

Thằng  Rọm  mở to mắt. Chuột khát sữa bám bầu vú mèo căng sữa. Chúng là kẻ  thù truyền  kiếp của nhau!

4

Thằng  Phúc bước  vào với khẩu súng đồ chơi trên tay vào lúc đó.

- Mèo mà cho chuột bú!

- Mèo mất con. Chuột mất mẹ. Chúng an ủi nhau!

- Mèo con tao tỉa phát  một!  Mẹ  tao dặn đừng bắn con Na để nó bắt chụột trong kho.

- Đồ ác! Con Na mất con khóc quá trời!

- Mèo mà khóc?

- Khóc bằng tiếng mèo!

- Thằng khùng! Tao mách mẹ tao mày nuôi chuột.

Thằng Phúc đứng lên đi tìm mẹ  nó. Thằng Rọm cũng  đứng  phắt  dậy. Nó chụp ngay hai con chuột đem giấu mặc mụ Na già nhe nanh phản đối.

Thằng  Phúc trở lại với mẹ nó, hậm  hực vì không thấy hai con chuột.

- Kho tao chứa hàng, chứa thêm mẹ con mày là phúc lắm rồi! Sao còn dám nuôi chuột? - Bà chủ giận dữ.

- Cháu không  nuôi. Mèo mẹ mất con, cho chuột con bú.

- Giờ chuột đâu?

- Cháu quẳng rồi.

- Liệu hồn đấy!

Họ đi. Thằng  Ròm trả chuột xuống ổ. Mụ Na già lại nằm xuống.

5

Mẹ la gì dữ thế?  Mơ hả? - Thằng Rọm lay mẹ nó.

- Mơ hả? - Chị lập lại.

- Mẹ mơ trộm  vào kho lấy hàng phải không? Con lấy súng giả dọa...  hết hồn liền

- Đừng! Đừng đụng vào súng! Mẹ mơ... con giết một đàn gà! - Chị quệt nước mắt.

- Con giống mụ Na già, không giống thằng Phúc đâu mà lo! Hôm qua con giả vờ tha hai con chuột đi chỗ khác. Mụ nhặt lại cho bú, còn liếm  láp. Sau lớn gặp lại con nuôi,  mụ  có ăn thịt không mẹ? - Thằng Rọm thắc mắc.

- Chúng chào nhau con ạ!

Chào mẹ! Con là chuột con bú mẹ  hồi nhỏ đây! Còn ta là mèo!  Mèo  có nhiệm vụ tiêu diệt chuột!

- Rồi sao nữa mẹ?

- Đi hỏi con mèo!

Thằng Ròm chạy  ra vuốt ve mụ Na:

- Thế mày  có ăn thịt con nuôi của mày không?

- Meo...

- Có hay không?

- Meo...

Sao mình không ở đây nữa mẹ?

- Mẹ không thích con ngủ giữa những  khẩu súng. Mẹ cũng không thích canh giữ súng- Người mẹ trả lời.

- Chúng là súng giả mà!

- Nhưng có thể giết  thật.  Cả tâm hồn!

- Mình... đem mụ Na già theo được không mẹ?

- Con hỏi nó muốn không? Thằng Rọm chạy vụt ra.

- Muốn theo tao không Na già?

- Meo...

- Muốn hay không?

- Meo...

Thằng Ròm khóc. Nó  là đứa trẻ hiểu tiếng mèo mà!

2008

57

Cô giáo Mim

Mim 5 tuổi mà đã là cô giáo rồi đấy. Tin không?

Cô giáo Mim mang xắc của mẹ, xắc va vào chân, đi hơi bị khó.  Cô đeo kính bố. Mọi  thứ trở nên mơ huyền mờ.

Mim túm thằng Gấu Bông  trên  tủ lạnh. Kế đến con búp  bê Õng Ẹo đang ngủ trên giường. Bị đánh thức,  cô nàng  mở cặp mắt  xanh biếc.

- Dậy học!

- Sao  Nhọ  Nồi không  học?  - Õng Ẹo  càu nhàu. Ừ  nhỉ! Nhọ  Nồi là con búp bê của chị Mím hồi bé tẹo,  lem luốc màu thời gian. Có Õng Ẹo,  Mim quên  bẵng  nó. Nó đang nằm trong xó, mạng nhện bám đầy tóc, khóc tủi thân. “Nín, chị cho đi học!”. Nhọ  Nồi nín ngay, mắt  sáng  rỡ. Đứa thứ tư là thằng Mũi Dài. Nó đeo kính, mang ống nghe, ngồi chễm chệ trên bàn viết anh Ly. Bác sĩ cơ đấy!

Mũi Dài ngồi  giữa  hai ả búp  bê. Nó lấy ống  nghe đòi khám.  Õng Ẹo  tò mò ngắm.

- Mũi đằng ấy giống khúc dồi. Sao không cắt bớt đi? - Quay qua Nhọ Nồi, Õng Ẹo khinh khỉnh - Bẩn và xấu tệ!

Một, hai,ba, bốn. Thiếu  Gấu Bông... Thì ra Cún tha nó ra sân gặm. Mim vớ cây chổi:

- Bỏ nó xuống!  Mày cũng vào học!

Cún nhả Gấu Bông  đang bất tỉnh nhân sự vì sợ. Bác sĩ Mũi  Dài vừa chạm vào, nó tỉnh ngay, rủa sa sả: “Ông mà gấu thật  thì mày biết tay!”

Một, hai ba, bốn, năm. Đủ. Cô Mim thở phào, đeo kính bố vào, đằng  hắng  lấy giọng:

- Chào các em. Cô là cô  giáo Mim. Lập tức Õng Ẹo  ré:

- Sáng sớm mẹ gọi là Đái Dầm cơ mà! Gấu Bông  bổ sung:

- Còn Bố than Mè Nheo hết biết! Mũi Dài bồi tiếp:

- Anh Ly gọi là Bà  Chằn Con

- Đúng!  Gâu... gâu... - Cún con gật gật.

Riêng Nhọ  Nồi đứng dậy khoanh tay chào cô giáo Mim ạ!

- Ngoan thế mà nỡ quên!  - Cô giáo  Mim ân hận. Giờ các em hát theo cô: Đi học  về em chào ba mẹ, ba mẹ khen là em rất ngoan...

Học  trò sáng chế: Đi học  về em mè nheo mẹ, mẹ chê em là em không ngoan.

Mim vớ cây thước.  Chúng  chui tọt xuống gầm bàn.

- Mim ơi, làm gì đó? - Mẹ bỏ giỏ xuống, mồ hôi ướt áo.

- Con làm cô giáo  - Mim lon ton chạy  lại bật quạt, rót nước cho mẹ.

- Hôm nay Mim ngoan quá! Ba về khen lắm đây! Mim hỉnh mũi vì bắt gặp dưới gầm bàn mấy cặp mắt thô lố thán phục.

Từ rày  mình không  mè nheo cũng không đái dầm. Học trò cười - Cô giáo  Mim nghĩ thầm trong bụng.

Kẻ thù

(Trong chùm truyện đạt giải nhì cuộc thi Viết cho trẻ em do Ủy ban bảo vệ chăm  sóc trẻ em Việt Nam phối hợp với Unicef Việt Nam, Hội Nhà văn Việt Nam phối hợp  tổ chức năm 1996-1997)

Nó tên King. Có lần nó hỏi mẹ: “King là gì hở mẹ?”.  Mẹ đáp: “King là vua. Con là ông vua nhỏ trong vương quốc này. Mười năm thành  lập mới  có vua đấy!”. Mẹ cười, đưa tay vẽ một  đường tròn ôm gọn vương  quốc mẹ – ngôi  nhà, mảnh vườn, ba, mẹ,  nó và con mèo Mina.

Nó hãnh  diện  và sung sướng lắm. Nó thường hét vào tai con Mina: “Tao là vua!”. Nó cảm nhận được  quyền  lực của ông vua nhỏ.  Nó đòi đủ thứ vì nó biết ba mẹ sẽ chìu. Nó thích kêu mệt vì ba mẹ sẽ phát hoảng. Nó biết  nó có thể làm ba mẹ cười, khóc hay cãi nhau. Lên 5 tuổi,  nó tròn  quay, to gấp rưỡi trẻ cùng tuổi vì mọi thức  béo bổ trong nhà đều dồn cho nó. Trong mâm cơm, thích món gì là nó  chăm chắm vào món đó chẳng dành cho ai. Ba mẹ thấy nó ăn được lại nhìn nhau cười sung sướng.  Vào lớp một,  nó vẫn nhõng nhẽo hơn cả đứa lớp chồi, nằm vạ như trẻ lên ba. Giọng nó rền nhão vì đã quen vòi vĩnh,  nũng nịu. Lên lớp hai, vẫn  thế!  Cô giáo  phê vào sổ liên lạc: “Học   giỏi nhưng cư xử thua cả bé mẫu giáo!”. Ba mẹ gặp cô. Họ nói chuyện  với nhau lâu lắm.  Từ dạo  đó, mẹ cứ gọi trệch King thành Kính. Nó sửa: “King chứ mẹ!”. Mẹ đáp: “King là tiếng Anh. Người Việt mang tên Việt hay hơn. Kính là một cái tên đẹp.  Nó nhắc con nhớ phải kính trọng người khác và làm người khác trọng mình”. Nó phụng phịu: “Nhưng con thích tên King cơ. King là  vua mà!”. Mặc. Mẹ cứ gọi Kính. Trong “vương  quốc”   có cái gì đó âm thầm  xảy ra. Nó cảm thấy quyền lực của “vua con” không  còn lớn như trước nữa và nó tiu nghỉu.

Dạo này ba lại hay để  ý đến mẹ. Mẹ lại để  ý cái gì đó trong bụng mẹ. Ba mẹ hay thì thầm, lo lắng, vui cười không  phải vì nó - ở - ngoài  mà vì nó - nào - đó - trong  - bụng - mẹ.  Rõ chán!

Rồi mẹ  đau phải vào bệnh viện. Khi mẹ trở về, mẹ ôm theo một  cái bọc. Trông mẹ hớn hở quá chừng.

- Gì đó mẹ?  - Nó hỏi.

- Em gái con đó! Xinh ghê!

Nó nhìn vào bọc. Thì ra chính con búp  bê xấu xí, đỏ hỏn, mắt nhắm  tít, tóc lơ thơ, biết ngọ nguậy này làm mẹ đau, mẹ vắng nhà và lơ là nó. Nó nhăn mặt gào lên:

- Quẳng nó đi! Đừng cho nó vào nhà mình. Con ghét  nó lắm! Con không thích chơi búp  bê đâu!

Ba mẹ sững sờ còn  nó bỏ chạy.

Trái tim  nó nặng  nề xiết  bao! Nó không  được ngủ với mẹ  nữa, không được  mẹ tắm, đút ăn. Ba cũng ít chơi với nó. Họ  tíu tít bên con bé xa lạ kia, trầm trồ từng biến chuyển của nó. Ông vua nhỏ trở thành lính hầu hồi nào không hay. Mẹ sai nó lấy tã, lấy áo, lấy phấn   thơm. Ba thì bảo nó làm “phụ  tá” cho ba vì dạo này công việc ba quá bề bộn. Phụ tá rửa ly, hứng nứớc, cầm  giỏ ngồi  đằng sau ba...   Có lần ngắm  nó quét  nhà, ba kinh ngạc bảo mẹ:

- Cu Kính nhà mình trở thành  người lớn khi nào vậy cà?

- Có em tự khắc biết làm anh! - Mẹ cười đáp. Trong phiếu liên lạc gởi về, cô giáo không còn phê: “thua bé mẫu  giáo”  nữa. Cô ghi: “Tiến  bộ rõ rệt. Đáng khen!”. Nó thích được khen nhưng nó vẫn âm thầm  ganh ghét con bé đã hất nó ra khỏi ngôi vua nhỏ kia.

Sáng nay, mẹ  bảo nó ngồi trông em bé cho mẹ giặt. Nó đợi  giây phút  này lâu lắm rồi. Nó nhìn “kẻ thù” mới tắm xong, hồng  hào, thơm  phức. Phải công nhận con bé rất  xinh đẹp, đẹp hơn cả con búp bê ba con Lan mua từ bên Nhật  về.

Con bé huơ huơ đôi tay nhỏ xíu trong  cái bao vải. Mắt nó đen láy, đen hơn cả hột  nhãn.

- Mày muốn  đánh bốc hả? - Nó sừng  sộ dứ dứ cái nắm  đấm  của nó trước mặt con bé.

Con bé tưởng  giỡn cười toe toét, hai tay lại bốc loạn xạ, hai chân quẫy đạp lia lịa.

Con mèo Mina đứng cạnh nhìn sững. Ria mép nó dựng đứng. Thường nó vồ tất  cả cái gì động đậy. Nó chờ đợi.  Con mèo giơ chân trước. Con bé huơ tay. Con mèo kêu meo... meo. Con bé cười sằng  sặc. Con mèo cũng cười, ria mép  nó rung rinh...

Con bé lại giơ tay chụp nắm đấm nó treo lơ lửng trước mặt. Miệng cứ toét  ra, mắt híp lại vì cười. Cái con búp bê vô duyên ấy!

Mẹ nó sắp giặt xong. Nó nghe tiếng rũ áo phơi. Sốt ruột,  nó đưa tay kéo con bé sát mép  giường.

- Đẩy nó xuống  đất đi! - Tay phải bảo.

- Bế nó đi! - Tay trái thầm thì.

- Nó dễ thương  quá! Tớ rất thích! - Mèo Mina gật gù.

- Nó xinh thật nhưng nó giành mẹ của tớ, không cho tớ làm vua! - Nó cãi và đưa tay phải ra...

Mẹ bước vào.

- Con muốn bế em hả? Khéo  té tội em. Nó bé bỏng  và đẹp  như con hồi nhỏ.

- Hồi nhỏ con cũng thế à? Cũng không răng, mặc tã, đái dầm,  ị  trên giường thế?

- Chứ sao?

- Rồi mẹ  cũng  thương con như nó?

- Tất nhiên  rồi! Con là cục cưng của ba mẹ kia mà!

- Còn bây giờ là cục  đá - Nó lầm bầm.

- Đâu có! Mẹ  thương hai đứa giống  nhau nhưng cần ưu tiên cho em vì em còn bé lắm.  Để mẹ cho con xem cái này!

Mẹ vào phòng  và trở ra với một quyển album.

- Con xem ai đây  nè - Mẹ  chỉ vào một tấm ảnh.

- Nó chứ ai!

- Con đấy! Em giống con như hệt.

Thằng bé trong ảnh giống con bé ngoài  này thật. Cũng tóc chổng ngược, mắt đen láy, bụ bẫm, xinh xắn. Bỗng  nhiên  nó cảm thấy  trái núi nhỏ trong tim nó dường như bé lại.

- Thế nhà nó đâu nó không ở?

- Đây  nè! - Mẹ  chỉ vào bụng mẹ - Nhưng em thấy con một mình buồn, em đòi ra chơi với con. Cũng như hồi đó, con thấy ba mẹ buồn, con đòi ra chơi với ba mẹ.

Mẹ cười rạng  rỡ. Trông  mẹ  thật  đẹp  và hạnh phúc.

Nó đưa mắt nhìn con nhỏ. Con bé toét  miệng cười  và quẫy đạp lia lịa. Mèo Mina đứng cạnh cũng cười, ria mép  nó rung rinh. Miệng  nó cũng toét ra khi nào không  hay. Để che giấu điều bất ngờ kia, nó xấu  hổ quay mặt  vừa bỏ chạy vừa gọi Mina. Gặp con Lan bồng con búp bê Nhật  ngồi trước cửa, nó khoe:

- Em bé tau còn đẹp hơn búp bê mày  nữa. Nó biết đánh bốc đấy!

Nó giỡn  với con mèo Mina và cảm thấy trái núi nhỏ bấy lâu nay đè nặng tim nó tan ra... tan ra dưới ánh mặt  trời  rực  rỡ, ấm áp yêu thương.

6-1996

68

Con gà bột

“ Khi còn nhỏ, mọi  việc quanh con đều kỳ diệu con yêu à! Cây bạch  đàn biết đi, con búp bê bằng rơm biết khóc, con gà bột  biết  gáy...”  - Chị nhặt  cái lọ thủy tinh lấm đất trên nền nhà cũ đang xới tung để làm lại và nói với đứa con gái đứng cạnh. Trước mắt chị hiện ra một con bé nữa, gầy nhom, đang vùi xuống  đất một cái lọ, mắt  đỏ hoe, miệng thầm thì: “Không ai gặm, ai đập dẹp mày nữa đâu!”

Chị mở nắp lọ. Trong đó  là một nhúm bụi xỉn mốc.

- Gì thế mẹ?

- Con gà bột!  Một  con gà bột  đầy  thương  tích nhưng vẫn gáy. Giờ là nhúm bụi nó vẫn gáy “O...ó... o, dậy đi Rơm!” con à!

- Con chẳng nghe gì cả!

*

Rơm lên hai thì mẹ  mất.  Nó ở với bố và mẹ  kế. Suốt thời thơ ấu, nó phải  làm  việc  quần  quật  và bị mắng xối xả. Tối tối, nó khóc thầm và nghĩ về mẹ. Điều đau khổ nhất  của nó là không thể hình dung ra mẹ vì mẹ mất khi nó còn quá nhỏ và vợ mới  của  bố xé tất  cả mọi hình ảnh về mẹ.  Nó không hề có một  món  đồ chơi nào ngoài con búp bê bằng  rơm bà bện  cho. Con búp bê ấy cũng  bị quẳng. Hạnh  phúc được  đến trường của nó luôn bị đe dọa khi nó trễ nải việc  nhà.

Một ngày, trước cổng trường  bỗng xuất hiện một bà lão với  mủng đồ chơi bằng bột nặn hình thú vật, hoa quả.

- Mua đi các cháu! Mỗi món  có năm trăm. Chơi chán  có thể nướng ăn vì chúng bằng bột lọc.

Tụi nhỏ xúm vào mua – oản chuối,  trái đào, con mèo, con chuột, con thỏ... nhưng con Rơm không có lấy một xu. Nó ngồi  nhìn mủng đồ chơi vợi dần với nỗi thèm khát và tuyệt vọng đến  nỗi  lệ trào mi. Bà lão chìa một con cho con bé bất hạnh:

- Cho mày! Thằng  Tèo cháu bà nặn  đấy!  Dư bột nó đắp  xù ra và bảo  đó  là gà sư tử. Chà, gáy  to phải biết!

- Gà bột  mà  gáy?

- Gà bột cũng là gà  cháu  ạ! - Bà lão cười  móm mém, hiền hậu.

Đó  là một con gà bột  to gấp đôi các con vật trong mủng,  xấu xí, thô kệch nên chẳng  đứa nào mua. Lông đen tuyền đắp gồ từng mảng. Cái mào đỏ choét  to đùng bị gắn hơi lệch trông  rất buồn cười. Đôi chân khỏe màu vàng lấm tấm chấm đỏ. Con Rơm cám ơn rối rít rồi cất con gà vào  cặp.

Đêm  ấy, con Rơm để con gà đầu  giường. Gần sáng, có tiếng  gáy vọng vào giấc  ngủ  nó: “O... o...o... dậy đi Rơm!”

Con bé trùm  chăn lên đầu. Tiếng  gáy xuyên qua chăn “O... o...o  dậy thôi Rơm!” Thế là con Rơm ngồi dậy bắt đầu công việc hằng ngày. Quét nhà, nấu cơm nấu nước,  rửa ly. Nhiều  việc nên nó thường đi học muộn.  Thế nhưng sáng nay còn cả giờ ôn bài.

- Con mèo  bột  của  mày  có kêu  meo  meo không? - Con bé hỏi bạn  khi đến trường.

- Không. Bằng bột mà!

- Thế con chó  bột  của mày  có sủa gâu gâu không? - Nó quay qua đứa khác.

- Anh tao nướng xơi rồi, chẳng  kịp  sủa một tiếng!

Con Rơm học  hành  tiến  bộ thấy  rõ bởi có con gà bột đánh  thức.  Nó còn được điểm 10 bài văn tả con gà. Bài được cô đọc trước lớp. Chú gà bột  ở trong cặp cũng hãnh diện vì là nhân vật chính. Chú

vỗ cánh  gáy  hả hê nhưng chẳng ai nghe cả, ngoại trừ con Rơm.

Một đêm, đang ngủ con Rơm bỗng nghe tiếng lịch  kịch.  Nó mở mắt  và thấy một gã chuột đang gặm cánh con gà. Con gà bột chống cự mãnh liệt. Nó mổ và đá tới tấp vào gã chuột. Cuối cùng gã chạy mất. Hôm sau, cả nhà  chuột  kéo tới nhưng tiếng chít chít om sòm của chúng không đủ đánh thức con bé đang ngủ mê mệt. Khi tiếng gáy yếu ớt tả tơi của con gà bột  vang lên vào 5 giờ sáng: “O...o...d...ậy... R...ơ...m...!”, con bé dậy và thấy  chú nằm trên  nền nhà, cơ thể bằng bột bị gặm còn một nửa. Con Rơm bế chú lên, nước  mắt  làm hoen cả chiếc  mào đỏ. Nó lấy đất sét đắp vào chỗ chuột gặm  rồi bôi mực tím vào.  Từ đó chú ngủ  trong màn. Chú trông  xấu xí hơn, mình lem nhem đen tím nhưng tiếng  gáy vẫn vọng đều vào gối con bé: “O... o...o... dậy thôi Rơm!”

Có lần, con Rơm quên bỏ chú gà bột  vào  cặp. Khi nó đi học  về chú chỉ còn là  những mẩu bẹp dí. Đứa em khác  mẹ  phát  hiện  chú và lấy đá đập dẹp: không  còn mào, không  còn cánh, không  còn đuôi. Con bé òa khóc.  Nó bỏ những gì còn lại của chú  gà bột vào lọ thủy tinh và chôn  ở đầu giường. Nó tin những mẩu bột ấy sẽ làm nên điều  kỳ diệu như xương cá bống cô Tấm. Từ đó, đêm đêm, tiếng gáy vẫn vọng vào gối nó dẫu xa hơn, nhỏ hơn như vọng từ lòng đất.

*

- Rồi điều  kỳ diệu  có xảy ra không mẹ? - Con bé mặc  váy  đầm  xòe như bông hoa nở hỏi.

- Có con gà. Sáng  nào con gà bột  dưới  chân giường cũng gọi con Rơm dậy ôn bài. Tiếng gà gáy theo nó suốt  thời  đi học,  thức  nó dậy bương chải kiếm sống nuôi thân. Tiếng gà gáy  theo nó đến tận bây giờ: dậy sớm tập thể dục,  làm việc, chở con đi học  rồi đến sở...

- Mẹ  kể về mẹ phải không? Thế mà gọi  là điều kỳ diệu!

- Ai làm chủ thời gian là làm chủ cuộc đời. Người đó sẽ đứng   vững   trên  đôi chân  mình và  tiến bước... Đó chính là điều  kỳ diệu  con gà bột  tặng mẹ, con à!

- Thế mẹ mua cho con một chú gà bột  nhé!  Con thích nhiều màu cơ!

Chị  đã để tâm  tìm khắp các chợ thành phố, chợ quê nhưng chẳng  còn ai nặn bột lọc làm đồ chơi cho con trẻ nữa. Cuối cùng chị mua bột lọc  về nhồi, vụng về nặn một  con gà trống rồi phết màu lên.

Đó là một chú gà trống tía loè loẹt  buồn cười. Chị đặt chú ở đầu giường con gái.

- Con có nghe chú  gà bột gáy không  con yêu?

- Một buổi sáng chị hỏi.

- Có mẹ  ạ!

- Nó gáy thế nào?

- “O... o... o... sáng rồi dậy đi con yêu!” - Con bé lém  lỉnh bá cổ mẹ cười khanh khách. Chị cười theo. Bầy chim sẻ ngơ ngác nghiêng  những chiếc đầu nhỏ xinh đón những nốt nhạc vui trong trẻo rồi tiếp tục chơi đánh chuyền  bằng âm thanh trên mái. Tiếng ríu ran trong ngần như thẻ ngọc  chạm vào nhau.

4-2001

75

Thương lấy Mắt To!

(Trong chùm truyện đạt giải nhì cuộc thi viết cho trẻ em do Ủy Ban bảo vệ và chăm  sóc trẻ em, Unicef Việt Nam, Hội Nhà Văn Việt Nam phối hợp tổ chức năm 96-97)

Tháng đầu tiên của lớp ba,  nó đứng  nhất.  Dì út ghé nhà thưởng cho nó một  món  quà. Trước khi đưa dì bảo:

- Tím sợ cọp không?

- Ai mà không sợ!

- Thế  bà cô của cọp Tím có sợ không?

- Sợ.

- Thôi nhé!

Dì cười và cầm  giỏ quay lưng. Con Tím tò mò:

- Bà cô của  cọp sao bé thế?

- Thế đấy! - Dì cười ngặt nghẽo  rồi đột ngột  chìa giỏ. “Meo...” tiếng kêu trong vắt vang lên rồi một miu con trắng muốt lộ cái mặt  mèo  dễ thương ra. Con Tím sung sướng nhảy cỡn:

- Eo ơi! Bà cô của  cọp  dễ thương quá!

Miu con cái gì cũng đẹp nhưng nó yêu nhất  là đôi mắt huyền  to ơi là to. Mắt miu con không có làn mi cong vút như búp  bê nhưng lại long lanh, sóng sánh. Dì út bảo nó chứa đầy tình cảm. Khỏi nói con Tím sung sướng như thế  nào từ khi có Mắt To. Nó đi đâu, Mắt To theo như cái đuôi.  Nó học bài, Mắt  To lim dim trong lòng. Nó làm toán,  Mắt To xếp  đuôi  nằm  đợi.  Có Mắt  To, con Tím làm gì cũng mau chóng, song suốt. Học bài, mau thuộc. Ăn mau. Dậy không  cần mẹ  gọi. Đi học  về không cần la cà vì Mắt To chờ   ở cổng.  Nó chưa có em nên Mắt To là em bé mèo  của nó. Nó độc quyền chải  lông,  cài nơ, ru ngủ. Nó lấy cái két mì gói làm cho Mắt To một cái phòng riêng ấm áp, lót áo rất êm... thế nhưng mở mắt là nó  thấy cụm mây nõn trên  nền chăn  đỏ thắm. Nhờ vậy nó bỏ thói quẫy khi ngủ. Nó sợ hất Mắt To xuống đất.

Mắt To về với nó khoảng tháng rưỡi thì bố đổ bệnh. Bố hách  xì liên tục, nước mắt nước mũi chảy như suối khiến mẹ phải mua khăn giấy cho bố thường  xuyên. Suốt ngày bố gãi và nhăn  nhó.  Có khi bố khò khè khọt khẹt đến độ mẹ  hoảng.

- Đi bác sĩ thôi!  - Mẹ bảo.

- Ông nhà bị dị ứng nặng! - Bác sĩ kết luận - Phải tìm nguyên nhân mà loại  trừ. Từ khi ông bị bệnh, bà  để  ý xem  trong  nhà  có cái gì lạ xuất  hiện không? Đồ vật mới mua, cây hoa mới trồng, con mèo con chó mới nuôi...

- Có Mắt  To ạ! - Mẹ trả lời.

- Mắt To là ai?

- Một con mèo con.

- Đúng  rồi! Thủ phạm đấy! Mèo là tác nhân gây dị ứng dữ lắm đối với người mẫn cảm. Quẳng  đi thôi!

Số phận của Mắt To thế là được quyết định. Khi quyết định ấy được công bố  ở bàn ăn, con Tím òa khóc,  bỏ bữa. Nó túm  lấy Mắt To rồi vào phòng đóng cửa lại. Tối nó cũng không mở, chỉ nghe tiếng xịt mũi và meo meo. Ba mẹ phải hứa xem xét lại nó mới  ra ngoài. Tím không rời Mắt To một bước thế nhưng con bé biết  nó sẽ mất  Mắt  To bất cứ lúc nào. Trái tim bé bỏng  của nó thắt  lại trong lo sợ. Đêm  thức  giấc, nó hoảng  hốt bật dậy. Nó chỉ nằm ngủ lại khi thấy nhúm  bông nõn trên nền chăn đỏ thắm. Ơ lớp, nó bị cô mắng vì tội lơ đãng. Toán cộng làm thành  trừ vì nhịp tim bất an. Đi học về, nó thất  thanh gọi Mắt To nếu không  nhìn thấy nó nằm trước hiên. Chỉ có Mắt  To là vẫn hồn nhiên hưởng  yêu thương. Nó không  hề biết  bất hạnh đang rình rập nó.

- Rồi ai cho mày ăn? Nước đâu mày uống?

- Meo... meo...

- Mày sẽ chết đói, chết khát, chết lạnh...  hu...  hu... Nước mắt con Tím rơi trên  bộ lông  trắng muốt của miu con. Mắt To ngước nhìn con bé. Mắt  nó đen huyền,  sóng sánh. Nó liếm tay con bé, liếm những giọt nước mắt rơi trên  lông  nó, sau đó lim dim trong lòng  cô chủ nhỏ.

Con Tím thương Mắt To nhưng đồng thời cũng thương  bố. Bởi vậy  nó rất đau khổ.  Nó úp mặt xuống  gối khi nghe bố hách  xì liên tục.  Từ hôm đó đến giờ, bố mẹ không nhắc gì đến chuyện quẳng Mắt To nữa.  Bố để cho nó tự quyết định. Con bé khóc sưng mắt hai hôm  rồi bế Mắt  To đến một nhà nhỏ bạn  gần đó.

Đêm ấy, trên  tấm  chăn  đỏ thắm không có cụm mây nõn nên con bé không  ngủ được.  Nó nằm tưởng tượng Mắt To đau khổ vì lạ nhà, vì nhớ nó. Nó nghe cả tiếng meo... meo thê thiết.  Rồi tiếng kêu rõ dần như thực, gần lắm! Con Tím mở cửa sổ và thấy  cái bóng trắng nhỏ nhoi quen thuộc trước hiên. Quên cả sợ  ma, con bé mở cửa chạy ào ra. Chao ơi, Mắt To bé bỏng  biết  tìm đường  về với nó. Mắt To không thể xa nó cũng  như nó không thể xa Mắt To. Con Tím bế con mèo yêu dấu lên. Lập tức Mắt To ngừng kêu và liếm  nó sung sướng. Nó không dám vào nhà vì sợ bố bị dị ứng. Nó ngồi co ro ở bậc thềm với Mắt To trong lòng. Ánh trăng dịu dàng mơn man chúng...

Sáng ra, mẹ kinh hoàng  thấy cửa mở toang. Cô con gái cưng ngoẹo đầu ngủ trước  hiên, Mắt To ngủ trong  lòng  nó. Lần này, chính mẹ đem cho Mắt To. Mẹ bỏ nó vào trong  hộp kín mít rồi đạp vòng vo cho nó khỏi nhận đường về. Thế nhưng hai hôm sau, khi con Tím tới thăm, Mắt To đã ra đi từ đêm hôm trước. Con bé lang thang gọi Mắt To khắp những con đường quanh đó nhưng không có tiếng đáp trả. Về đến nhà, nó lại nghe văng vẳng tiếng mèo, dường như bên bức tường  ngăn trường với con hẻm  nó ở.  Nó bắc ghế chồng  lên, nhón chân nhìn qua lổ hổng. Cỏ rậm  rì xanh ngắt. Nó gọi Mắt To và mơ hồ nghe một tiếng meo đáp trả. Tiếng  kêu càng lúc càng rõ dần rồi sắc trắng loáng thoáng trong  sắc xanh. Cỏ che khuất Mắt To, chỉ nghe tiếng  kêu yếu ớt, thê thiết.

- Meo... meo... Mắt To, chị đây nè!

- Meo... meo... bế em lên với! Meo... meo... em đói lắm!

Con Tím luýnh quýnh tụt xuống vào nhà lấy cơm cá. Nó vừa  thả  cơm vừa gọi. Cơm rơi rào rào trên cỏ.

- Cỏ ơi, thương lấy Mắt To!

Nó múc nước hắt qua. Cỏ uống  ừng ực. Nó lại kêu:

- Cỏ ơi, thương lấy Mắt To,  chừa cho Mắt To với! Cứ thế,  đi học về  là nó  chạy ra lỗ hổng  của bức tường  ngăn thả cơm cá xuống. Tiếng meo cứ yếu dần đi. Tường cao quá!  Cỏ rậm quá! Con Tím nước mắt cứ ràn rụa. Một bữa, thằng Tí quậy trong xóm đi ngang, thấy vậy bảo:

- Con mèo trắng phải không? Tau thả hắn qua đó!

- Đồ ác ôn! Trèo qua đem hắn về đây! Mèo tau đó.

- Hổng  dám đâu! Rắn cắn chết!

Thì ra Mắt To lại tìm được đường về. Đến ngang nhà bị thằng  Tí quậy bắt quẳng qua đó. Con bé nảy ra một  sáng  kiến.  Nó lấy cây chổi  cán dài thả từ từ qua lỗ hổng cho nó dựng vào phía tường bên kia. Nó gọi:

- Mắt To! Chổi kìa! Mắt To trèo chổi đi! Thường Mắt To rất thích trèo chổi. Nó trèo lên nhưng hết cây chổi vẫn còn cách cả khoảng. Thấy con Tím, Mắt To càng kêu thảm  thiết.  Miu con yêu dấu gầy giơ xương chỉ có đôi mắt là vẫn sóng sánh tình cảm.

Chim bay qua thấy Mắt To đu chổi thì giục:

- Bay qua đi! Thấp lắm!

Bươm Bướm, Chuồn Chuồn lượn lờ:

- Bay qua như tớ này!

Nhưng Mắt To không có cánh.  Nó dướn  lên và cái chổi  ngã. Khoảng  cách lại như cũ.

Đi học  về, con Tím chạy như bay. Thằng Khoa bạn  nó đã chịu nuôi Mắt To. Thằng bé đang đau khổ vì mất con chó yêu quí. Con Tím kể  mọi chuyện về Mắt To cho thằng bé nghe. Thằng Khoa sẽ đem theo một  cây sào thật  dài cho Mắt To trèo lên. Hai đứa sẽ nuôi  Mắt  To tại nhà thằng  Khoa. Mắt To sẽ hết những  ngày đói lạnh,  sợ hãi.

Chạy  đến gần nhà, con Tím bỗng thấy một quầng khói cao ngất như đám mây đen khổng  lồ. Không khí sực  nức mùi  cỏ cháy.

Con Tím khóc không thành tiếng. Khói vẫn đùn lên cao ngất.  Bãi cỏ sau lưng trường nham nhở, đen sì, ngùn ngụt  khói. Cỏ không vẽ trên  nền trời những  nét lả  mềm  ngăn  ngắt.  Chúng  đã chết. Không  còn ai trả lời cho con bé biết  Mắt  To yêu dấu tội nghiệp  của nó về đâu?

*

Con Tím ốm phải  nghỉ học.  Nó lang thang trong giấc mơ rần rật lửa cháy gọi  Mắt To. Cỏ lả trong biển  lửa không   còn sức khóc.  Lửa biến  chúng thành tro ném trong gió. Mắt To cũng khóc. Tiếng khóc  của nó vọng thấu trời xanh nhưng những vị thần linh bận chơi cờ nên không  ai đi cứu. Nhúm bông nõn nhuộm đỏ rồi nhuộm đen, chỉ còn tiếng kêu là không cháy. Rồi mưa rơi xuống  giấc mơ con bé, dập tắt lửa, rửa sạch mùi tro khói. Cỏ trỗi  dậy lún phún. Mắt To cũng  dậy. Nó chạy chơi trên cỏ, lông trắng  nõn, mắt sóng sánh. Con Tím ôm lấy nó nhưng nó vuột ra như một  làn mây  trắng.

Con Tím tỉnh dậy. Cúi xuống bên   nó  là những gương mặt thân thuộc  đầy lo âu. Sát bên gối nó là Mắt To trắng như tuyết, mịn như nhung, thắt nơ đỏ  ở cổ  nhưng đôi mắt  vô hồn.  Nó chỉ là một con miu nhồi bông mẹ mua đền. Miu nhồi bông rất đẹp nhưng  không  kêu meo meo, không liếm, không cọ. Mắt nó không sóng sánh tình cảm. Con Tím òa lên khóc.

6-1996

84

Thằng tò he

Xuân La

(Giải khuyến khích cuộc thi “Tình bạn tuổi thơ” 2007 - NXB Kim Đồng - Hội Nhà Văn  Hà Nội - Hội nhà văn Đan Mạch (Trong Dự  án hỗ trợ văn học thiếu nhi Việt Nam 2006-2010)

Nó  là một  đứa trẻ không nhà. Không gia đình. Không cả tên tuổi vì chả ai làm giấy khai sinh cho nó. Căn cứ vào  hàm  răng  sún, có thể đoán nó ở lứa tuổi  thay răng. Nhưng nhìn vào ánh mắt bụi bặm ranh ma lại tưởng nhầm. Bụi nhí cao khoảng thước  mốt,  nặng mười  mấy cân mà nếm đủ mùi sương gió, đói khổ, lọc  lừa, hiếp  đáp, cô đơn. Một đứa trẻ già. Không biết khóc. Chưa bao giờ được vòi vĩnh.  Mẹ đẻ quẳng khi còn đỏ hỏn. Quẳng đi quẳng lại ra ghế đá công  viên.  Riết  rồi ai hỏi tên chi, trả lời tên Quẳng. Quẳng bé choắt. Đen nhẻm. Bốn mùa  độc cái quần  đùi. Tóc nhuộm  nắng. Hoe hoe. Mắt nhuộm  đời. Bề bộn.

Quẳng lò dò  theo ông  già nặn  tò he đã mấy hôm nay. Ông quắt  queo như trái bầu khô. Hành trang là chiếc xe đạp  đồng  nát chở cái hòm  nhỏ trong có mấy  nắm  bột nếp pha màu, vài que tre, ống hút, thỏi sáp, chiếc  lược  cán nhọn. Ông chọn chỗ. Mở hòm.  Véo bột. Nắn. Vê. Dán. Nhấn...  Nháy  mắt hiện ra một con tò he rực  rỡ sắc màu, lung linh sức sống ngất ngưởng  trên cái que cắm. Những đứa trẻ xúm lại say mê. Nó cũng  mê. Thoạt đầu nó xán tới để tìm cách  ăn cắp tiền.  Nó đoán  ông già có đôi tay phù phép này hẳn phải tích cóp một số vốn  kha khá trên những  nẻo đường  tha hương cầu thực.  Hầu bao chưa chôm  được  mà hồn vía nó lão đã chôm rồi. Nó mê phút  giây ông già đẻ ra tò he. Thật  thần  kỳ! Đôi tay lốm đốm đồi mồi, gân bò lổm ngổm thoắt uyển chuyển xuất thần như đôi tay nghệ  sĩ, phù phép  như tay phù thủy thổi  hồn vào khối bột vô tri để biến  nó thành những nhân vật sắc sảo, sống động. Tề Thiên ranh ma. Trư Bát Giới tinh quái. Đôrêmon ngộ nghỉnh. Thằng  Bờm chân quê. Thánh  Gióng oai phong trên lưng ngựa. Lợn ủn  ỉn. Gà như sắp cất tiếng gáy. Long, ly, quy, phượng như từ mái  ngói  lưu ly bay xuống. Trương Phi từ Tam Quốc Chí đi ra, mặt đen, râu tóc dựng  đứng, áo giáp  oai phong rực rỡ...

Chiều. Mưa lất phất.  Gió lay phay. Ông già trú mưa dưới mái hiên chùa Quan Thánh. Nó cũng  ở đó. Đói meo. Rét cóng.  Mấy con tò he áo quần sặc sỡ  ủ ê trên  mặt  chiếc  hòm  có gắn xốp vì không biết trình diễn với ai. Ông già co ro rít thuốc nhìn mưa sốt ruột:

- Tạnh đi ông Trời! Thương lấy kẻ không nhà! Quay qua nó, ông gợi  chuyện:

- Có nhà không nhóc?

- Không.

- Cha mẹ?

- Không luôn.

- Phong phanh thế! Xịch vô tao cho ấm. Có đói ăn đỡ “con bánh”. Bằng bột nếp đấy! Phẩm màu tự nhiên. Khác với người ta, tao không dùng màu hóa học. Có thằng bé nào chơi chán nhấm nháp tội...

Ông đưa nó nải chuối và con lợn.  Nải chuối vàng ươm. Con lợn  béo ụt ịt. Đẹp  quá nó tần ngần...

Chiều ấy, dưới  mái  hiên  chùa  nó cuỗm  hầu bao tích cóp của ông già nặn tò he.

Hầu bao ấy không nhiều như nó tưởng, toàn bạc lẻ nhàu nhò, chưa tới hai trăm ngàn. Nó nhón  một  tờ mua ổ mì xíu rồi nằm trên ghế đá, vừa nhai vừa nhìn trời. Nền trời hiện ra ông lão nhăn nhúm, xương xẩu  và lũ tò he. Trương  Phi nghiến răng. Tề Thiên  khua thiết bảng. Con lợn ụt ịt nó nuốt  vào bụng đang dùng mõm hụi hụi trong bao tử nó như muốn xé rách  chui ra. Chẳng ai dạy  nó điều hay lẽ phải   nhưng nó lờ mờ  hiểu lấy cắp của ông già cơ cực,  tài hoa, tốt bụng ấy là có tội. Ngày hôm ấy, thay vì tránh đi chỗ khác, kẻ cắp lén theo người  bị cắp. Ông già thẫn  thờ nhìn mấy con giống  lẩm bẩm: “Bột hết mà tiền mất!”. Trưa hôm ấy chẳng thấy ông già ăn cơm. Ông ngồi ủ  dột như một con tò he được nặn từ nỗi buồn. Con lợn ụt ịt tống vào bụng  nó một  đạp.  Lão Tề Thiên khua thiết bảng  đánh  vào đầu nó đau điếng. Trương Phi râu tóc dựng  đứng hươ xà mâu  lên... Sợ quá, nó đến trước mặt ông già tò he đặt xuống gói tiền lấy cắp:

- Cháu trót dại. Cháu trả...

Nó quay lưng chạy, nghe sau lưng mình tiếng ông già ném  theo:

- Đứng lại! Đứng lại đã!

Tưởng ông lão bắt mình, nó co giò sải...

Thằng Quẳng nằm trên ghế đá, bụng rỗng, đầu váng  vất, người  ngầy ngật. Nó ít khi đau.

Khi đau cứ để mặc,  bớt  thì ngồi dậy. Cả đời,  tính đến bây giờ nó chưa uống một viên thuốc.

Nó đã trả tiền  cho ông  lão tò he mà lão Tề Thiên bột vẫn chưa buông tha. Bây giờ lão đang đứng trước mặt nó với cái chân  quắp,  to dần, to dần như Tề Thiên  trong  phim. Rồi lão co cẳng nhảy lên mây, chống thiết bảng nhìn xuống nó.  Từ mây tuôn xuống cơn mưa bánh  trái. Nó ngỡ ngàng rồi nhặt miên man, tộng đầy mồm  trong mê man đói khát.  Ăn mấy cũng không no. Bụng nó phình to như quả bóng  và... nổ tung!

Thằng  Quẳng  tỉnh lại bởi cái gì mềm, mát lạnh chạm vào trán  nó. Nó mở mắt  và thấy  ông lão tò he bên cạnh,  đang lau người nó bằng  cái khăn  ướt.

- Tỉnh rồi hả? May mà gặp tao! Hôm qua tao bảo đứng lại sao mày không  đứng? Nằm yên đấy, tao đi mua cho bát cháo hành, ăn vào  giải  cảm  liền

- Ông lão để cái hòm  bên cạnh nó rồi đi.

Có tiếng  lịch  kịch,  lào thào  rồi thằng Bờm bột chui ra lấy quạt mo phe phẩy cho nó. Trư Bát Giới xoa xoa cái bụng bự. Con mèo cọ cọ meo meo. Con lợn mọi lấy mõm hụi hụi... Nó ngất  ngây  bởi chưa bao giờ thấy quanh mình rộn ràng  sắc màu và đông  vui như thế.

Thế là nó  có  gia đình. Người ông già và lũ tò he. Ông mua áo cho nó mặc.  Bày nó quấy bột, pha màu, nặn “con bánh”.

- Tao nặn tò he từ lúc lên năm. Mày gần gấp đôi tuổi tao hồi ấy! Học được rồi đấy! Gắng học để có

nghề  dắt lưng mà nuôi  thân  cháu  ạ! Nghề  này không những nuôi được thân mà còn nuôi dưỡng tâm hồn. Nghề nặn tò he không tầm thường đâu cháu ạ!

Những con tò he tập sự  của nó vụng về và nghịch ngợm bởi nó thổi  vào đấy tuổi  thơ bị đánh cắp. Tò he cuả nó sợ cô đơn nên không  ngất nghểu trên que cắm mà ở  trên nền bột. Mèo nằm bên chuột. Gà mẹ dẫn bầy con vàng óng đi ăn trên cỏ. Trẻ con ở trần đánh đáo...

- Được  đấy! Nghề này cần trí tưởng tượng và sự sáng tạo. Không ai bắt mày phải giống tao!

Gia đình tò he cũng có ngày chủ nhật rộn ràng. Ngày  ấy ông  nặn nhiều.  Lũ tò he biểu diễn liên miên nhưng không thu vào đồng  nào. Khách toàn bụng  ỏng, lưng trần, tóc khét nắng. Chỉ có đôi mắt trẻ thơ rộng mở, khao khát thèm. Những con bánh  còn nóng  hổi rời tay ông đặt vào những  đôi tay cáu bẩn, những đôi tay lượm nhặt  rác rưởi chứ chưa một  lần được cầm đồ chơi. Nó cũng  bận tíu tít. Thằng Đôrêmon mập ú, con mèo, con chuột còn vụng về nhoay nhoáy ra đời đổi lấy nét mặt rạng rỡ, những  nụ cười răng sún, những  ánh mắt bát ngát niềm vui. Cảm động nhất là lần  gia đình nó đến thăm nơi nuôi dạy những đứa trẻ mù. Ông nặn, nó giới thiệu từng con một, mô tả hình dáng, màu sắc. Lũ trẻ mù thấy  bằng  tâm  hồn. Đôi tay chúng sờ soạng trìu mến từng nếp áo, sợi  râu, cái đuôi, con mắt... Thịt da lũ tò he phập phồng, phập phồng. Giờ thì nó đã hiểu  tại  sao nghệ nhân tài hoa như ông mà hầu bao chỉ ít tiền  còm.  Tò he chỉ  là tò he khi cho kẻ khác  niềm  vui và vẻ đẹp.

Nó cũng  là một con tò he của ông. Ông nặn ra một  nó khác,  mới  mẻ như sáng tạo một tác phẩm. Giờ nó biết  ghét  lừa lọc,  ăn cắp. Biết  thương, biết khóc, biết cười, biết nâng niu. Biết đọc ý  nghĩ lũ tò he trong câm lặng. Biết thổi hồn vào khối bột vô tri. Nó  là con tò he bằng xương thịt làm  từ chất liệu yêu thương và nét đẹp  tâm  hồn. Tác phẩm độc đáo ấy ông đặt tên là thằng tò he Xuân La để nhớ quê hương trên  từng  cây số dọc  đường gió bụi.

5- 2007

Tí Bụi

(Giải nhất cuộc thi ”Sáng tác văn học  vì trẻ em” năm 2000-2001 do Ủy ban Bảo vệ và Chăm sóc trẻ em Việt Nam, Unicef Việt Nam, Hội Nhà văn Việt Nam phối hợp tổ chức)

92

Hồi mới  đến ở, nhà  tôi  cứ tì tì mất dép. Đôi săng đan mới xỏ chân ngày mồng một Tết, mồng hai phải đi dép  cũ! Anh bạn đến chơi lịch sự cởi giày ở tấm chùi chân trước  hiên, ra về chỉ còn đôi vớ! Học trò đến thăm  có đứa đi chân không về! Tôi than phiền với người hàng xóm, chị ấy bảo: “ThằngTí bụi chứ ai vô đây. Sư tổ ăn cắp vặt.  Cô vô nhà hắn mà chửi.” Tôi không  biết chửi. Vả lại không  bắt quả tang làm sao mà chửi... hắn! Thế là tôi bắt đầu cảnh giác. Khi có khách, tôi nhìn chằm chằm ra cổng.

Rồi nhà tôi bỗng xuất hiện một vị khách không mời. Đó là một con chó đen tuyền,  gầy gò ngồi chực trước cửa. Ngó bộ dạng chẳng mấy khi được no của hắn tôi thấy  thương  ném cho mấy mẩu xương. Hôm sau,  hắn lại xuất hiện, mắt dán vào tôi. Không  cầm lòng được,  tôi lại cho ăn. Cứ thế ngày lại ngày, giữa hắn và tôi bỗng hình thành một mối dây buộc chặt. Có xương tôi để dành  cho hắn. Đi ăn giỗ ở nhà mẹ, tôi cũng nghĩ  đến hắn và nhặt cả túi  xương về. Tôi mở cửa cho hắn vào nhận quà.

Hắn nhìn đống xương ứa nước  dãi nhưng chưa ăn ngay. Hắn nằm  xoài trước  hiên, gối đầu lên hai chân trước  thở hắt ra sung sướng như một kẻ được  nằm nghỉ trên chiếc giường  thân thuộc của mình, mắt vẫn ngó tôi đợi chờ một  cái vuốt ve. Bao giờ ăn hắn cũng chừa lại một mẩu to nhất tha về. Thế rồi một  lần hắn đang ăn bỗng   có tiếng huýt gió. Lập tức hắn bỏ bữa rồi lén tha một chiếc dép chạy ra cổng. Thì ra thủ phạm trộm  dép nhà tôi chính là hắn. Nói đúng hơn là tên huýt  gió. Thấy tôi cảnh giác, nó huấn luyện con chó thành tòng phạm.

Hắn vẫn ngồi trước  cổng nhà tôi dẫu cổng và cả lòng  tôi đã khép.  Thấy  tôi, hắn  vẫy  đuôi.  Tôi bỏ đi, hắn tru lên thảm thiết. Giận  dữ tôi ném  chiếc dép  còn lại mà hắn đã tha mất một chiếc qua rào nhưng hắn không thèm nhặt. Ném một mẩu xương hắn cũng không  buồn ăn. Hắn  chỉ nhìn tôi và cái cổng đóng chặt như muốn  hỏi tại sao không mở cho hắn.

Tôi gặp hắn đi cùng một thằng nhóc ra chợ. Tôi lơ hắn còn hắn chạy  đến vẫy đuôi tíu tít mừng tôi. “Win. Lại đây!” -Thằng  nhóc gọi. Thì ra hắn tên Win. Còn thằng kia chắc là Tí bụi vì trông hắn rất “bụi”.  Loắt choắt, bẩn thỉu, ranh ma. Mua xong, ra đến cửa chợ  tôi bỗng  nghe tiếng  chân sầm sập và tiếng  la í ới: “Trộm...  trộm...  bắt lấy!”. Một con chó đen miệng ngậm tảng thịt lao ra khỏi chợ, ngang qua tôi bỗng dừng lại. Chỉ cần tích tắc khựng lại ấy, người đuổi theo đằng sau đã kịp quật một gậy. Đau quá hắn khuỵu xuống. Chiếc gậy lại nhắm đầu hắn vút tới. Tôi kịp thấy đôi mắt hắn nhìn tôi da diết... Không  nghĩ, tôi đưa chiếc giỏ thức ăn đỡ đòn cho hắn. Con chó thoát hiểm gượng  dậy lảo đảo chạy  tiếp còn tôi ngồi giữa đống đồ ăn tung tóe với bao câu rủa ráy: Tự nhiên  hứng! Chắc là chủ. Ngó thế mà chủ của con chó  ăn cắp! Đền  đây! Hơn ký mốt  thịt đấy!... Mất toi tiền vô duyên...

Trưa hôm  ấy, một đôi dép phiêu bạt bỗng trở về lại mái nhà xưa!

Từ đó cổng  nhà tôi hay mở và con Win vào nằm xoài trước  mái hiên đầy nắng. Nó ăn, lơ mơ ngủ rồi sực  nhớ  đến chủ lại tất tả ra về. Thỉnh  thoảng tôi gói cái gì đó trong  bao nylon. Con chó thật khôn, thấy đưa bao nylon là biết ngay quà của chủ lập tức ngậm  ở miệng chạy về. Trong bao nylon đôi khi còn   là mấy  chiếc  áo cũ. Soạn  đồ của con, tôi chạnh  nghĩ  đến chiếc áo bẩn ngắn  cũn cỡn không cài khuy của Tí bụi...

Con Win ngày càng nặng nề. Thì ra hắn sắp làm mẹ. Một lần có giỗ, đợi hắn không  ra, tôi cầm bịch thức ăn hỏi nhà Tí bụi. Hắn ở tuốt xóm trong, bên hồ rau muống của  bà Tư.. Không ai thấy cha hắn. Hai mẹ con sống  lăn lóc ở hè  phố  bụi  bờ. Bà Tư cho che tạm túp  lều bên hồ rau muống để vừa canh rau cho bả vừa  có chỗ  chui ra chui vào.“Nhà” Tí bụi mùa hè mát nhưng mùa đông lạnh lùng! Túp lều đầy rác, nhỏ nhoi như tai nấm, không biết tựa vào đâu để trốn gió. Những  tấm nylon che chắn tạm bợ cứ lật lòng  khoe túp lều nát rác đuổi nhau loăng quăng. Bà mẹ  tâm thần của Tí bụi ngày nào cũng đi kiếm  rác rồi tẩn mẩn đếm như người ta đếm tiền, thỉnh thoảng  phì cười một mình. Con Win có nhiệm   vụ không cho người  lạ vặt rau muống của  bà Tư, không cho bà điên  ra khỏi nhà ban đêm  và theo Tí bụi  kiếm  ăn. Thấy  tôi, hắn nhổm  dậy mừng  rồi lại nằm xuống hãnh diện liếm mấy  chú cún bé xíu trên chiếc bao tời rách như muốn khoe rằng con hắn đấy! Còn Tí bụi đang luộc rau muống bằng rác, chùi tay vào quần giương mắt ngó tôi.

Trong túp  lều rách  nát ấy, những sinh vật khốn cùng lại rất thương nhau. Thấy cách Tí bụi săn sóc bà mẹ điên và bầy chó, tôi nhận  ra sau lớp bụi đời và cáu bẩn, tâm  hồn  hắn vẫn  lóng  lánh  những sắc màu đáng quý. Bầy chó con dễ thương lên từng ngày. Tí bụi bảo con đẹp nhất sẽ tặng tôi. Nhiều đêm  tôi thức  giấc, túp lều ngập  rác mà không thiếu tình yêu  ấy bỗng hiện ra. Cả những dự tính. Chẳng hạn chuyện Tí bụi học  chữ, đi bán  vé số thay vì moi rác và ăn cắp...

Sáng  ấy, tôi có tiết  thao giảng. Vừa dắt xe ra đã thấy Tí bụi đợi ở cổng:

- Cô ơi! Con Win...

Tí bụi không nói hết nổi câu, nghẹn ngào...

*

Bà mẹ  điên của Tí bụi lang thang tìm con Win, gặp ai cũng hỏi: “Thấy  hắn mô không? Đêm qua tui trốn hắn đi chơi... Chừ hắn trốn  tui đi chơi.”

Dấu máu con Win vẫn còn trên  lối xóm. Hắn bị bọn  bắt chó quật gậy sắt vào đầu khi chạy theo bà điên...

Trời trở lạnh.  Túp lều bên hồ rau muống đầy gió và im lặng. Những  mảnh nylon rách te tua vẫn cuồng loạn trong  vũ khúc  gió. Rác loăng  quăng chơi trò đuổi nhau. Không thấy Tí bụi. Lù lù trong túp lều trống  hoác là ổ chó chưa mở mắt. Chúng đang đói lạnh  vì thiếu  mẹ.  Tôi cầm đĩa sữa đến đó và thấy lũ chó châu đầu rúc vào một đống đen đen. Nhìn kỹ thì là Tí bụi.  Nó trùm bao tời, khoanh người ủ ấm cho lũ chó  con!

3-2001

98

Mở cho ông ra

Khi bố mẹ  đi làm, anh đi học, cu Huy ở nhà chơi với ông. Ông dạy  Huy thuộc tên ba mẹ, chú bác cô dì, địa  chỉ, số phone... hoặc  rủ cu Huy “về quê” trên  đoàn tàu lắp ghép. Trên đường đi, ông hỏi: “Quê cu Huy ở đâu?” - “Hà Đông”. “Ngoài đó có bác gì?” - “Bác Vinh”... Ông tả quê  hương trong trí nhớ. Nào đường  làng rợp bóng tre, ngõ xóm lách cách tiếng thoi dệt lụa... Nhờ chơi với ông, cu Huy nói vanh vách tên quê, tên họ hàng, gọi đúng đồ vật trong  tầm mắt, nhận biết sắc màu, hình dáng, thuộc mấy câu ca dao mà ngay cả mẹ cũng chịu. Khi chán trò chơi của ông, cu Huy lấy súng nhựa chơi trò bắn nhau như trong phim. Bao giờ ông cũng trúng  đạn  chết. Ông “chết”  đến khi cu Huy cất súng mới ngồi dậy.

Nhà có một tivi. Ông thích xem cải lương, nghe tin tức. Cu Huy thích hoạt hình, chương trình thiếu nhi. Hai ông cháu thường  giành nhau remote  và cu Huy bao giờ cũng thắng.  Ngày đầu tiên cu Huy đi học, không ai giành  thế mà ông tắt tivi  ngồi ngoài hiên ngóng cháu.

Ông mất đột ngột  vì tai biến. Đi học  về, cu Huy thấy  bố mẹ,  họ hàng xúm  quanh ông gào khóc. Cu Huy chen vào lay ông: “Dậy! Dậy ông! Cháu không  bắn ông sao ông  giả đò chết?”

Nhà buồn thiu. Cu Huy thấy ông đằng sau  khung ảnh nhưng gọi không lên tiếng.  Nó bắc ghế loay hoay tháo khung thì mẹ phát hiện thất thanh gọi bố. Bố quất cu Huy hai roi đau điếng. Cu Huy mếu máo  chỉ vào bức ảnh:

“Huy mở cửa cho ông. Nhốt ông trong đó làm sao ông ra. Ông ra đi! Có cải lương, cháu nhường ông coi đấy!”.

Cả nhà  òa khóc còn cu Huy sửng sốt, im re!

101

Dịch tiếng Chim

Về  vườn, chủ nhân nhà bên cạnh  bỗng sính thú chơi cây cảnh, nuôi chim. Được cưng nhất là  con Khướu  Bách Thanh có thể hót giọng của trăm  loài. Tiếng  hót của nó tổng  hợp  nhiều  giọng của chim rừng: Sáo, Họa  Mi, Vàng Anh, Sơn Ca, Chích Chòe... đến âm thanh phố thị: khúc nhạc ve sầu, tiếng gà gáy,  chó  sủa, tiếng còi xe...  Chủ nhân tự hào nuôi  nó khác chi nuôi cả vườn chim, chứa chất trong lồng ngực bé nhỏ  kia bao âm thanh của cuộc sống. Sáng sớm, tiếng hót lảnh lót vang xa của nó đánh  thức  cả xóm  dậy. Chủ nó đứng  tập thể dục ở mái hiên nhìn con chim quí trong chiếc lồng đẹp đẽ, cóng  đầy thức  ăn, âu yếm  nhại:

- Sướng chưa! Sướng chưa!

Thằng  Tèo mới coi phim  Tề Thiên  đại  thánh hôm qua, ngó vô dịch:

- Ngộ Không! Ngộ Không!

Má tôi đang quét lá rụng trong vườn, nhìn con chim xơ xác, cô đơn trong chiếc lồng hẹp thở dài:

- Khổ chưa! Khổ chưa!

Bà Tư bán xôi ngoài cổng chậc lưỡi:

- Chi khổ! Chi khổ! Không  đầu tắt mặt tối mà có ăn như mày tao cũng hót!

Con  khướu Bách Thanh vẫn ngửa cổ ra rả. Thoắt tiếng Họa Mi, Chích Chòe, thoắt  tiếng chim Cu dìu dặt... Thoắt vút cao nhọn hoắt, thoắt là đà  như mắc nghẹn...

- Con chim khóc má à! Con bé lớp  lá ngồi đằng sau xe ngoái lại.

- Sao con biết?

- Nó kêu: Nhớ má quá! Nhớ má quá!

Từ đó cứ nghe nó hót... tôi buồn!

Bạn mới

104

Cô vào lớp không  chỉ một  mình. Rụt  rè bước theo cô  là một con nhỏ trắng trẻo, tóc ngắn, mắt như có nước.  Cô giới  thiệu:

- Đây là bạn Thúy, mới chuyển về trường mình. Cô xếp  con Thúy ngồi gần thằng  Thảo. Thằng Đức mất chỗ, ghét ngay con nhỏ mặt mày rầu rĩ như bà già.

Con Thúy không có gì đặc biệt ngoại  trừ buổi học  đầu tiên xin ra ngoài đến ba lần. Nó lại thiếu tập trung, hay nhìn ra ngoài  cửa lớp. Thế nhưng qua vài buổi học,  cả lớp đều biết con Hương đứng đầu lớp đã có đối thủ đáng gờm. Con nhỏ mới về giải Toán  dễ dàng  như người ta thở. Chữ nó đều tăm tắp như được  nhả ra từ máy  in.

Cô gọi  nó đọc   bài “Bàn  tay mẹ”. Giọng nó run run. Thằng Thảo có cảm tưởng con nhỏ đang khóc. Đang đọc, con Thúy bỗng khựng lại.  Nó ngập ngừng xin cô ra ngoài.

- Lại mắc tiểu rồi! - Thằng Đức nham nhở. Vài đứa cười phụ  họa. Cô gắt:

- Mới vào học  có hai mươi phút. Đọc tiếp đi!

Giọng  đọc đẫm nước mắt của con nhỏ dường như bị tiếng  khóc của đứa trẻ nào đó ở bên ngoài át đi. Con nhỏ đặt sách xuống.   Nó lại xin cô ra ngoài. Cô giận:

- Hoặc học  hoặc về. Em không thể cứ chặp  là ra ngoài.

- Thưa cô, em phải  về ạ! - Con  nhỏ lí nhí rồi chạy vụt ra ngoài  giữa tiếng  cười của lớp.

...

Con Thúy không trở lại. Chiếc cặp của nó còn dưới hộc bàn. Cuối buổi học thằng Thảo xách cặp lên bàn cô giáo.  Cô lật quyển vở mới, ngắm  những con chữ đều tăm tắp bần thần. Trưa nắng gắt cô vẫn đi tìm nhà con nhỏ.

Hôm sau, con Thúy vẫn xin ra ngoài nhưng cô không hề la mắng.  Ánh mắt cô nhìn nó  là lạ, mênh mông. Con nhỏ giỏi đều các môn,  vở sạch  chữ đẹp nhưng nửa tâm hồn dường  như ở ngoài  cửa lớp. Thằng Đức bắt chước:

- Thưa cô cho con ra ngoài.

Cô quắc   mắt.  Nó ôm  bụng khiếu nại:

- Con mắc  tiểu...  Cô cho bạn Thúy...

Thằng  Đức không  vào phòng  vệ sinh mà lén ra cổng mua kẹo cao su. Nó thấy  một  con bé khoảng  ba, bốn tuổi la lết chơi dưới gốc cây bàng gần nhà xe. Con bé níu áo nó:

- Dắt em vào với chị Xíu!

- Ai biết chị Xíu mày! Vô duyên!  - Thằng Đức phùng mang trợn mắt. Con nhỏ mếu xệch miệng. Thằng  Đức nhả ngay miếng kẹo cao su bịt mồm con bé rồi chạy  vào lớp.

Con Thúy đang giải Toán trên bảng. Những  con số tròn đều tăm tắp nhảy nhót dưới tay nó. Cô tấm tắc khen. Đôi môi trẻ thơ thường  khép chặt trong nỗi buồn xa lạ bỗng  he hé cười.  Nụ  cười ấy chưa nở trọn vẹn đã vội  tắt  ngay. Trên cửa lớp xuất hiện một con bé lấm  lem đất cát. Nó tiến về phía con Thúy chỉ vào cái miệng dính kẹo cao su òa khóc. Con Thúy  nhào  tới bế con bé ra khỏi lớp.

...

Giờ thì lớp gọi con Thúy là con - nhỏ - có - đuôi. Đuôi  nó là con em lên ba luôn bám theo chị. Con Thúy phải mang nó đến trường rồi dỗ nó chơi dưới cây bàng, cây phượng, hàng hiên... Được mươi phút thấy nó lò dò vào   cửa  lớp.  Có lúc  nó khóc quá, cô phải cho nó ngồi  trong lớp, bên cạnh chị. Khoảng vài phút,  con bé chui xuống gầm bàn như con cún còn cả lớp được  dịp cười quậy. Con Thúy lại dắt em ra ngoài.

Hai hôm rồi con Thúy không đi học. Sáng hôm đó khi dạy xong tiết  từ ngữ về gia đình cô giáo bỗng hỏi:

- Đi học  về các em có đi chợ,  nấu cơm, nhặt rau không?

- Dạ không, mẹ em làm hết ạ!

- Các em có phải  tắm  cho em, dỗ em, cho em ăn không?

- Mẹ em tắm cho em thì có! - Thằng Đức buột miệng nói.

- Thế mà có bạn  bằng  tuổi  các em đi học về còn phải đi chợ, nấu cơm, tắm rửa cho em, lo toan mọi việc...

- Thế mẹ  bạn  ấy đâu?

- Tháng  trước,  còn ba mẹ bạn ấy cũng  như các em. Bỗng dưng họ ra đi một lượt trong  một tai nạn... Người ông đem hai cháu về nuôi.  Ông đi hớt tóc dạo... - Giọng cô như nghẹn lại.

Bọn nhỏ ồ lên. Đứa chép miệng, có đứa thở  dài, đứa hỏi:

- Nhưng ai thế ạ?

- Các em đoán thử? - Cô giáo  nhìn cả lớp. Lớp trưởng  đứng dậy

- Thưa cô,  đó  là bạn  mới. Ngày nào bạn  ấy cũng mua mắm cà của  bà em. Bạn  ấy thích ăn mắm cà.

- Em thấy bạn khóc trong lớp ba lần. Nước  mắt nhòe cả chữ!  - Thằng Thảo thêm.

- Bạn  ấy có con em theo như cái đuôi  ạ! Thằng

Đức cười.

- Rồi  cô sẽ trình  bày trường hợp này với nhà trường. Nhưng trước hết lớp chúng ta phải tìm cách giúp  bạn  để bạn  khỏi  bỏ học.  Chiều  nay các em đến nhà cô nhé! Cây khế ngọt đợi  các em đấy!

Bọn nhỏ vừa dạ vừa nuốt nước miếng.

Lòng thằng Đức trào lên nỗi ân hận và nỗi lo cháy  lòng. Tiết học  bỗng  dài chi lạ. Nó muốn về nhà để xem ba mẹ  nó còn đó không? Nó không tưởng tượng nổi một ngày không có ba mẹ, đi học về phải đi chợ, nấu cơm, tắm cho thằng Cưng quậy em nó.

Vừa mới ra cổng,  nó dáo dác nhìn. Khi thấy mẹ và chiếc Dream màu mận chín, nó thở phào,  nhào đến ôm chặt mẹ làm một tràng:

- Mẹ đừng chết nghe! Con không đi chợ nấu cơm được đâu. Con cũng không muốn thành đứa có đuôi  lằng  nhằng...

...

Hồi ba mẹ con Thúy  còn sống, hay mua truyện cổ tích cho nó đọc.   Cổ tích Việt Nam, truyện cổ nước ngoài, truyện  cổ Anderxen... Những trang đời ngọt đắng, những bài học và cả ước  mơ công bằng, hạnh phúc ba nó đều rút tỉa trong mỗi câu chuyện kể. Từ khi ba mẹ  nó chết trong  một tai nạn bất ngờ  để lại hai đứa bơ vơ trên  đời, đêm  đêm  những câu chuyện  ấy thường  lướt qua trong  giấc ngủ chập chờn của con Thúy. Có khi nó mong mình như cô bé bán  diêm được ba mẹ  về dẫn lên trời. Có khi nó mơ Bụt hóa phép cho ba mẹ sống lại. Có một ước mơ cứ dai dẳng bám vào giấc mơ của nó. Nó mơ biến con Chút Chít em nó bé bằng chú lính chì bỏ trong cặp để nó yên tâm ngồi học. Tim nó thường thắt lại trong  nỗi lo sợ con Chút Chít có thể  bị kẻ ác bắt  cóc, té ngã  hoặc  bị gì gì đó. Gửi nhà trẻ thì ông nó không có tiền. Đêm ấy, sau khi khóc ướt đầm gối, con Thúy quyết định nghỉ học đi bán  vé số để em nó được ngồi trong trường mẫu giáo. Nó ngủ thiếp  và gặp ba mẹ trong giấc mơ. Đôi mắt tràn ngập nỗi buồn của họ làm con bé thẫn  thờ mãi.  Sáng  ấy nó lại đến trường.

Chút Chít đã lén bò vào  lớp với  chị  khi cô giáo đang viết  bài trên  bảng.  Có vài đứa nhìn thấy nhưng từ khi biết hoàn cảnh đáng thương của bạn  mới, chúng không mách cô mà còn đem kẹo dỗ con em chơi dưới gầm bàn cho con chị học. Chút Chít chơi trò sắp dép dưới  gầm  bàn. Nó chọn những đôi đẹp  sắp thành một chồng. Bỗng nhiên cả lớp đứng dậy. Cô hiệu  trưởng và thầy hiệu phó đột ngột bước vào. Cả hai muốn dự một tiết học của lớp. Tim con Thúy như ngừng đập. Nó biết  rằng họ  sẽ ngồi  cuối  lớp và chắc  chắn  sẽ thấy em nó dưới gầm bàn. Cô giáo  của nó chắc  chắc  sẽ bị khiển trách.  Biết đâu cô còn bị đuổi  việc  vì hai chị em nó. Tuyệt vọng nó nhắm mắt lại. Khi nó mở mắt ra, cô hiệu trưởng  đã ngồi xuống cạnh nó. Chút Chít vẫn ở dưới  gầm  bàn cách  chân  cô có hơn sải tay. Nhưng dường như cô không thấy nó.

Cô giáo gọi thằng Thảo lên sửa bài tập. Nó loay hoay rồi đi chân không lên.

- Dép em đâu? - Cô hỏi nhỏ.

- Em không tìm thấy  ạ! - Thằng  Thảo bối rối trả lời.

Nó làm bài đúng nhưng ánh mắt  cô hiệu  trưởng cứ cắm  chặt  vào  đôi chân  trần  của nó thay vì bài toán  nó giải. Con Lan lên tiếp theo. Có dép,  khăn quàng, bảng tên, giải Toán ro ro, trình bày rất đẹp. Nhưng khi nó đặt viên phấn xuống,  cô hiệu  trưởng vụt đứng dậy. Cô bảo:

- Em nhìn xuống chân coi!

Cả lớp  nhìn xuống chân nó rồi cười. Chiếc bên phải màu xanh, chiếc bên trái màu đỏ.

- Em thì không  dép, em thì mang dép thế này. Học được nhưng tác phong thiếu tề chỉnh - Cô hiệu trưởng khiển trách cô giáo bằng ánh mắt lạnh  lùng rồi đi ra khỏi lớp. Thầy hiệu phó bước theo. Con Thúy  chân trần lật đật chạy theo mếu máo:

- Không phải lỗi bạn  con và cô giáo  con. Tại con và em con ạ! Xin thầy cô phạt con, đuổi con, đừng đuổi  cô con! - Con bé òa khóc.

Từ dưới  gầm  bàn con em bò ra, ôm một đống dép. Thấy  chị khóc,  nó mếu  máo  khóc  theo.

...

Con Thúy  không  bỏ học  mà em nó vẫn  được đến trường mẫu giáo của phường. Nó được trường miễn giảm mọi  đóng góp. Hội phụ  huynh giúp đỡ. Nó còn có một  vị hảo tâm  nhận  làm cha đỡ đầu nuôi  nó ăn học.   Rãnh  rỗi, con Thúy thích đến trường  mẫu giáo coi em nó học  và phụ việc cho các cô: cắt chữ,  tô hình, kể chuyện, dạy tụi nhỏ múa  hát... Tụi  nhỏ yêu chị  Thúy  đến nỗi cô hiệu trưởng gọi con Thúy là cô  giáo nhí.

Con Thúy  vẫn lén khóc  vì trông em nó thật  xinh đẹp trên con ngựa gỗ. Thỉnh thoảng  con ngựa ấy chở theo cả nó bay vào giấc mơ, nơi nó thường gặp ba mẹ. Hằng ngày, nó nghe tiếng thầm thì của họ khắp nơi: “Giỏi lắm, con gái. Những người tốt trên   đời này  sẽ không để con bơ vơ. Rồi con sẽ tự đứng được  trên đôi chân mình.”

114

Cò gà

“              Dậy mau, Cọt!  Gió quá, tao e cò con lộn cổ xuống  đất hết trọi rồi!”

Thằng Cọt nghe lơ mơ ông Tư cò gọi nhưng không sao ngồi dậy được  bởi nó đang bơi trong một biển nước đục ngầu, lạnh ngắt... Tứ bề nước. Nó thấy  cánh tay mẹ nó chới  với giơ lên tuyệt vọng rồi bị nước nuốt chửng.  Nó thấy  em nó trôi phăng phăng như một chiếc lá... Nó hét  lên nhưng nước tràn ngay vào miệng  thành tiếng ú ớ...

“Khổ thân thằng bé, lại mơ thấy  lụt nữa rồi! Này Cọt, mày ở trên giường,  còn sống nhăn răng đây nè! Dậy  đi cứu  cò con!” - ông Tư lay mạnh. Lần này thì ông kéo được  thằng bé ra khỏi giấc mơ. Má nó đầm  đìa nước mắt, tay chân lạnh ngắt như dầm trong  nước. Nằm trong  chăn, nó vẫn bị cái lạnh tận tiềm thức ấy bám riết không buông tha. Vào giường là thằng bé lại sợ nằm  mơ. Nước lũ cứ lạnh lùng dâng ngập giấc mơ dìm mấy mẹ con nó trong làn nước lạnh cóng, đục ngầu.

- Cứ học ông Tư mày  đây  nè! Ngay cả khi ngủ gặp chuyện kinh khủng là lái  giấc mơ bay qua cái vèo!

- Giấc mơ mà lái?

- Chứ sao! Có lần tao mơ thấy bị kẹt trong một đám cháy ở rừng tràm.  ”Cháy luộc” chứ chẳng  chơi! Lửa bén nhanh vào lớp bổi, lan nhanh như chớp, lá non, cành cây còn bị luộc chín huống chi con người. Thế là tao bình tĩnh  điều khiển giấc mơ bay qua đám cháy, hạ cánh an toàn trên giường...

- Ông Tư nói dóc!

- Không  dóc sao con cháu bác Ba Phi mậy? Bây giờ, người  ta lái giấc  mơ bay vèo vèo trên đường phố. Tau tính sắm một  cái bay giật le trên bờ ruộng.

- Bay xuống lạch luôn! - Thằng Cọt bật cười. Ông Tư cò quả  có tài lái nó bay qua giấc mơ kinh khủng. Ông không những cứu nó thoát chết mà còn bao lần kéo nó ra khỏi giấc mơ màu nước bạc...

- Cầm đèn pin ra vườn coi! Tao nhóm  lửa rồi! Chuẩn  bị băng  bó sưởi ấm cho tụi hắn. Trự nào nghẻo thành món cò vùi luôn!

Vườn ông Tư không rộng, không đẹp nhất vùng nhưng lại được lũ chim cò chọn  làm nơi trú ngụ. Nhiều nhất là cò  trắng. Ngày chúng bay đi kiếm ăn, đêm  về ngủ trong vườn. Thằng Cọt thích ngắm cảnh  cò về. Bầu trời dường như xôn xao bởi vô số chấm li ti xuất  hiện  rồi rõ dần những dáng hình mảnh mai lả lướt chao lượn trong vũ điệu hạ cánh tuyệt vời. Phút chốc vườn rung lên trong bản hòa âm điền  dã, các cành  cây như đồng loạt đơm hoa, rợp trắng thân cò. Trông  đông đúc hỗn độn thế nhưng ông Tư bảo chúng không “lộn nhà” của nhau bao giờ. Đầu mùa mưa, cò đẻ nhiều   vô kể. Ông Tư có thể khá hơn nếu  ông  bắt  cò con bán. Nhưng ông  bảo cò cũng biết “chọn  mặt gửi vàng”. Làm thế khác chi phụ lòng tin của chúng.  Bán ít trứng thì được  bởi chúng  đẻ mỗi  năm  mấy  bận, không bán bớt e không còn chỗ cho chúng đậu. Mà tiền nhiều  làm gì? Bần cùng  sinh đạo  tặc, phú quí sinh... đủ thứ! Như tao đây là khỏe. - Ông già chịu chơi nhấm nhấm bộ ria hoa râm, kết luận. Một già, một  trẻ thế mà hợp  tính nhau. Hay đùa, hay dỗi, hay thích ăn vặt,  nghe băng  cải lương, yêu  lũ chim cò... Đến  kỳ sinh sản, vườn  ông Tư trở thành bệnh viện của chúng.  “Sản phụ”  tấp nập, “khoa nhi” bận rộn. Thằng Cọt là một bác sĩ phụ tá mát tay. Những chú  cò con bị rơi khỏi  tổ đến tay nó thường là được sống.  Nó chăm như chăm con nít. Mà chúng cũng là  con nít cò đấy thôi.  Bé bỏng,  hồn  nhiên,  dễ thương như thằng Còng em nó... Nghĩ  đến em, cổ họng nó thắt  lại. Chiều  ấy khi chèo xuồng  lên Ủy ban nhận hàng cứu trợ,  mẹ đã dặn  nó nhớ  cột  chân em vào chõng  tre trước khi ngủ  để khỏi  lăn xuống nước.  Thế mà ham giành ăn “tưởng tượng” với em, nó đã quên... Cũng tại thằng Còng biết mẹ đi nhận hàng cứu trợ,  cứ nôn nóng, cái miệng không yên:

- Họ  có cho cái gói đổ nước  vào là thành tô mì không anh?

- Có.  Cả thùng ba mươi  gói lận. Nhà thím  Ba không còn nóc, không còn giường được hai thùng.

- Nhưng nhà mình còn  nóc,  còn  cả giường! - Thằng Còng nhìn lên nóc  nhà tiếc  rẻ - Thế má sắp về chưa?

- Lâu lắm. Phải sắp hàng chờ gọi  tên nghe mậy. Tao nghe thím Ba kể. Có khi mai mới dzìa tới nơi. Mênh mông nước, tối thui mù! Tao lo má rớt xuống nước!

- Nhưng má có xuồng  chú Tám cho mượn mà! Em đói bụng quá  trời  nè! Thằng Còng xoa xoa cái bụng, nuốt ực nước bọt rồi xòe tay, loay hoay chia phần những  gói mì tưởng tượng. Nó đếm  từng ngón, từng lóng tay rồi rành rọt:

- Má đi mệt, phần má bốn ngón, em ba ngón, anh ba ngón.  Còn lại...

- Lỡ họ cho mười gói thì sao mậy?

- Thì má vẫn bốn gói, em ba gói, anh ba gói.

- Thôi đừng nhắc nữa, sốt cả ruột. Nằm xuống tao cột chân vào giường,  mở mắt ra là thấy 30 gói mì!

- Đợi em ăn khô một  gói, giống như lần thím

Ba cho mình.

- Đã có đâu mà ăn khô  với  ăn nước.  Cái thằng!

- Nhưng thèm ngủ hổng được.  Ăn giả đò mà! Xé bì ra. Còn cái gói thơm ngát này tính sao?

- Mỗi đứa mút một miếng.

- Vụn mì cho em! - Thằng  Còng dốc cái bao tưởng tượng ra lòng bàn tay.

- Chia hai! - Thằng  Cọt  hùng  hổ giật “cái bao”. Nhớ đến đó, thằng  Cọt ngồi sụp xuống  bên bụi tre ôm mặt  khóc  òa. Mưa quất  vào mặt nó như tát. Trời phạt nó mất  mẹ  mất  em là phải. Đến mấy vụn mì tưởng tượng mà nó cũng  không   chịu nhường em. Giá nó biết  em nó ra đi không kịp ăn được  một gói mì cứu trợ, nó đã cho thằng Còng hết  cả “ba ngón tay” phần mình cho nó sướng. Sau đó để an ủi nỗi  đau, người ta cho nó cả mấy thùng mì nhưng nó không ăn gói nào cả. Cầm  lên là quặn ruột quặn gan...

Đang khóc,  nó bỗng  nghe tiếng cò con rơi lịch bịch. Gạt nước mắt, thằng Cọt lom khom rọi đèn pin, săm soi tìm. Nếu đêm  ấy nó cũng  nghe tiếng rơi “tỏm” xuống nước như nghe tiếng rơi “bịch” xuống đất này nhỉ! Khi thức giấc, ngỡ thấy một thùng mì gói trên giường  thì nó chỉ thấy  trống không. Quờ tay không  thấy thằng Còng. Thắp đèn lên chỉ thấy nước mênh mông. Sợ quá nó vừa khóc vừa gào gọi em. Đáp  trả nó chỉ có tiếng nước chảy. Hoảng loạn thằng Cọt nhào đại xuống nước bơi ra khỏi cái chòi bánh  ú.  Nước  cuốn  nó tấp vào nơi ông Tư đang soi bắt rắn. Còn má nó... sau này ông Tư đoán có lẽ trả xuồng  xong, về nhà không thấy hai anh em nó trên giường  đã nhảy  ùm xuống nước bơi tìm. Nước và đêm nuốt chửng  má nhưng những  gói mì thì không.  Chúng bập bềnh lang thang trên nước...

Đêm ấy cả hai ông cháu cứu vài chục  cò con. Những con may mắn bị nhẹ được  ủ ấm đợi sáng đặt lại vào tổ. Tụi  cò thương binh nặng thì nằm lại khoa nhi của bác sĩ Cọt.  Mấy mống   gãy cổ vô phương cứu chữa ông Tư quẳng xuống ao cho cá.

Sáng hôm sau,  đi nhặt cá tươi cò tha về rớt trong vườn đút cho cò thương binh ăn, thằng Cọt phát hiện trên lớp lá ẩm ướt  một  chú cò con đang bị kiến vùi. Đó là một con cò trắng mỏ vàng. Tấm thân bé bỏng lịm dần bởi hai nỗi đau, vừa bị thương vừa bị kiến cắn. Thằng  bé nâng sinh vật nhỏ nhoi tội nghiệp ấy lên. Nó vẫn còn sống. Nhúm lông tơ bết dính, cái mỏ nhọn  hoắt bất lực gục trên tay thằng nhỏ. Thằng Cọt phủi kiến cho nó, vạch cánh bắt từng con, xem vết thương  và bọc  trong  áo đem vào nhà.

- Kiến đốt sưng vù! Xoạc cánh! Gãy cẳng! Quẳng cho cá! - “Bác sĩ trưởng khoa” quyết định.

- Nhưng nó còn sống  mà! - Thằng Cọt không đồng ý.

- Chữa lâu lắm! Phải băng  cánh, bó cẳng.  Mà chưa chắc rồi bay được,  sống tàn phế thêm  tội.

- Nếu bay không được thì nuôi dưới đất như gà. Ông bảo gãy cổ mới  quẳng   cho cá mà!  Cổ hắn không  gãy! - “Bác sĩ phụ  tá” khăng  khăng.

- Thế thì mày lo mà chăm  sóc!

Mấy ngày sau, cò nhóc  đã ngóc  đầu dậy  khi thằng Cọt đút cá cho nó. Cánh  bị băng,  chân  bị bó, con cò bé bỏng trông  thật thê thảm. Sợ nó thiếu vắng mẹ, thằng Cọt đem bỏ đại  vào một  tổ cò rồi núp trên  cây rình xem. Chiều   về, cò mẹ không chấp nhận sinh vật được  băng bó cứng  đờ ấy là thành viên trong  gia đình, không mớm mồi còn lấy mỏ hất ra. Thằng Cọt thử ở  một  tổ cò khác. Cũng vậy. Thế là nó  quyết  định  “làm mẹ”  chú cò tội nghiệp. Thằng Cọt gọi nó  là cò  - thương - binh, đặt trong lồng  để phòng chuột. Cái lồng được treo bên cửa sổ, gần chỗ  nó ngủ.  Lạ  thay, trong  giấc mơ, nó không  còn thường  xuyên  bị dìm trong nước lụt nữa.  Có khi nó còn mơ thấy  cò thương binh lành lặn, chấp  chới bay lên trời xanh, đôi cánh thanh mảnh vẽ những  nét lượn  mềm duyên  dáng.

Cò thương binh mạnh dần. Đám lông tơ mịn như bông nõn. Chiếc mỏ màu xoài ửng. Một bên cánh xệ xuống như vạt áo so le. Khi đi được,  nó luẩn quẩn trong sân như bọn gà nên  ông  Tư gọi  nó là cò gà. Cò gà tình cảm  đáo để. Hễ thấy thằng Cọt đâu   là khập khiểng xán tới, lấy mỏ mổ mổ, quệt quệt  rất âu yếm.  Sáng  sáng,  nó ngơ ngác nhìn đồng loại bay lả bay la trên bầu trời rồi mất hút. Chiều  chiều,  nó ngác  ngơ ngỏng cái cổ cò nhìn lên những cành cây trĩu  nặng thân cò, rộn ràng tiếng kêu thân thuộc.

Cò gà lớn  mau, chân lành trước  cánh. Bệnh nhân cùng  điều  trị  với nó đã “ra viện” hết trơn mà nó vẫn còn ở lại.  Riết  rồi cả bác  sĩ và bệnh nhân quen ngủ với nhau, chơi với nhau. Ngày cò gà luẩn  quẩn ở sân chơi bắt ruồi, nhặt cá, chơi với  lũ gà vịt, con cún, thằng  Cọt, ông Tư. Nó đi lại vững vàng trên đôi chân bé như que tăm nhưng vẫn chưa bay được dù vết  thương đã lành. Những  ngày mưa, nhìn nó đứng một chân, một bên cánh xệ xuống, co ro như người mang tơi lá, thằng  Cọt vừa thương vừa buồn cười. Nó thắc mắc vì sao đám cò cùng lứa đã bay theo mẹ  kiếm  ăn mà cò gà vẫn  luẩn  quẩn  dưới đất như... gà! Ông  Tư bảo tại  nó quen sống như gà rồi không  nhớ mình là chim nữa hoặc tai nạn đã làm nó bị một trục trặc  nào đó ở cánh, tật nguyền suốt đời. Thằng  Cọt  không  tin. Nó vẫn nghĩ  đến ngày con cò gà biết  bay, hòa nhập với bầy đàn. Thỉnh thoảng, chú  cò tội nghiệp của nó vẫn chao liệng trong  giấc mơ biêng biếc màu trời.

Dạo  này cò rủ nhau về vườn  ông Tư đông vô kể. Đôi khi nó và ông  Tư nói chuyện  phải hét to để át tiếng  kêu của chúng.  Ra vườn  cũng phải đội nón nếu không  chúng  sẽ  ị lên đầu.  Cò gà lớn  hẳn rồi, mượt mà, trắng nõn nhưng vẫn ru rú trên mặt đất, trong nhà.  Có hôm, thằng Cọt thấy nó đứng  ở sân, vỗ cánh nhè nhẹ  như bị tiếng  gọi  của bầu trời thăm thẳm quyến rũ nhưng vẫn không bay lên. Nó thích đậu trên vai thằng Cọt, trên lưng con cún, đi theo  ông Tư ra đìa tát  cá, luẩn  quẩn  trong vuông sân bắt ruồi. Thằng  Cọt  nghĩ  đến chuyện tập bay cho nó.

Một ngày đợi lũ cò kéo  nhau đi kiếm ăn, thằng Cọt  trèo  lên một  cái cây thâm thấp ôm theo chú cò gà. Nó còn  cẩn thận trải rơm dưới  đất để phòng cò gà không bay được rơi xuống không đau. Sau đó nó đặt  cò gà trên một nhánh  cây. Tụi cò con trong  cái  ổ gần   đó  lao nhao ngỏng cổ, há mỏ  vì tưởng mẹ về mớm  mồi. Cò gà nhìn chúng, nhìn quanh. Lần đầu tiên đứng  trên cao, nó thấy  gì cũng lạ. Bầu trời như sà xuống thấp, gần xiết bao, thênh thang mời gọi.  Nó làm động  tác vỗ cánh rồi bay qua... vai thằng Cọt!

- Chỗ của mày là bầu trời thênh thang chứ không phải vai tao! - Thằng Cọt giận dữ đặt  cò gà lại  trên cành  cây và trèo xuống  đất. Cò gà đứng trên cây nhìn xuống vai thằng Cọt.

- Bay xuống  đây! Đồ gà!

Thằng Cọt dợm bước. Cò gà nhìn theo và bất ngờ vẫy cánh, rướn người. Thằng Cọt nghe như một chiếc lá đậu xuống  vai mình. Nó la lên:

- Ông Tư ơi! Cò gà bay được  rồi! Bay được rồi! Nó chạy còn cò gà bay là đà trên  đầu nó. Vòng liệng rộng dần, cao dần rồi đôi cánh mỏng mảnh trắng ngần tự tin vút lên thanh thoát. Nhìn bóng hình thân thuộc của cò gà chấp chới trên nền trời cao rộng mênh mông, thằng Cọt bỗng chảy nước mắt.  Nó mơ hồ thấy  trên  lưng cò một   cái chấm nhỏ, thằng  Còng em nó.

Suốt ngày  hôm  đó thằng bé đứng ngồi không yên.  Cò gà không  trở lại. Nó bỗng  nhớ cò gà da diết. Cả ông Tư cũng bần thần đi vô đi ra như người thiếu thuốc.

Chiều  về, vườn nghìn nghịt cò trắng. Thằng Cọt tha thẩn đi dưới những  cành cây trĩu nặng thân cò, quên cả đội nón, mặc cho chim ị trên vai, trên áo, trên đầu. Chẳng biết trong đám  cò đông đúc kia có cò gà của nó?  Ba buổi chiều như thế thì ông Tư phát cáu:

- Quên hắn đi! Bay được  rồi không  trở lại nữa đâu. Bận sau quẳng cho cá ăn cho khỏe trí, nhẹ lòng! Vào nướng  cho tao mấy con khô sặc, hái trái xoài tượng, lấy rượu đế ra đây. Nghìn nghịt cò, thiếu gì mà chờ hắn!

Bỗng nhiên, thằng Cọt cảm thấy một chiếc lá rụng khẽ khàng trên vai mình, một chiếc lá trắng muốt rơi tự trời xanh. Rồi cái mỏ cưng cứng nhọn hoắt quen thuộc quệt quệt vào vai, rỉa vào  tóc.

- Mày về đó hử? - Thằng bé thì thào như sợ nói lớn cò gà lại bay. Nó đi vào nhà, lòng lâng lâng như mọc  cánh. Cò gà sà xuống  bên ông Tư, chào ông bằng  mấy  cái mổ.

- Má mày,  tưởng không thèm dzìa nữa! - Ông

Tư chửi.

- Má cò gà là ai hở ông Tư? - Thằng Cọt thắc mắc.

- Là mày  chứ  ai! Mà đừng  gọi  hắn là cò gà nữa nghen!

11-2000

127

Chiếc vé vào cổng Thiên-Đường-Xanh

(Truyện được tặng thưởng của báo Hoa Học Trò dành cho nhà văn viết cho Tuổi Hoa năm 1996)

Trước cổng tòa án cha nó dừng lại. Ông nói: “Hai mẹ con về. Mai tôi  đến.  Có gì ta bàn tiếp.”

Ông cúi xuống hôn nó nhưng nó đẩy ông ra. Bây giờ sao nó ghét  bộ mặt  râu ria nghệ  sĩ đang mang nỗi buồn thích hợp sau những gì xảy ra trong căn phòng chết tiệt ấy. Suốt  thời  gian nặng nề ấy, mẹ cũng không hề hé răng giành nuôi nó. Chẳng còn ai nhớ  nó đã có mặt  trên  đời. Cha nó bỏ đi, sải những bước dài dứt khoát khác với những  bước ngắn thong thả khi dẫn nó đi mua quyển truyện cổ Anderxen hồi Tết. Mới Tết đây thôi!

Mẹ nó lên xe, đạp  nổ, chờ nó trèo  lên. Mắt mẹ nhìn về phía trước nhưng chẳng thấy gì, ngay cả nó. Tủi thân,  nó chạy vụt vào con hẻm kế bên  tòa án. Tiếng xe đuổi theo, rền rĩ như tiếng khóc.

Trời  đã chiều,  nó vẫn  luẩn  quẩn  trước   các chuồng thú.  Nó lộn cả túi quần  mà chẳng thấy đồng nào mua quà cho chúng. Chúng đói và nó cũng đói. Hai con khỉ đỏ đít buồn tình ngồi vạch lông bắt chấy. Con gấu cô đơn cắm cúi liếm chân mình. Trong cái hang chật hẹp  của ngọn giả sơn, chúa sơn lâm nằm bẹp dí, thiểu não hơn cả mụ mèo hoang. Nắng  tắt lâu rồi nhưng nó chẳng biết đi đâu, về đâu? Nó chẳng  cần vội vã như những buổi đi học  về muộn.  Chẳng  còn ai trông đợi nó cho dù nó đi suốt đêm, thậm chí suốt  đời. Cuối cùng,  nó trôi  vào giấc ngủ nặng  nề trên chiếc ghế đá. Nó mơ nó chết.  Lá phủ  đầy  mặt  nó. Ba mẹ nó tưới bao nước mắt cũng không làm  nó cử động được. Nó hả hê được  chết. Thế nhưng nó không chết. Một thằng trông rất bụi đang xách cổ nó dậy, quanh nó còn mấy  đứa nữa, đứa nào đứa nấy trông như ngoáo ộp. Thằng  lớn nhất  cầm đôi giày của nó ngắm nghía:

- Áo pull xịn, quần jeans xịn, giày xịn mà ngủ ghế đá. Mày  có biết  ghế của ai đây không?

- Ghế công  viên.

- Của ông nội mày đây, thằng công tử bột  ạ! Ở đây gốc cây cũng  có chủ.

- Bò lạc  rồi! Bò lạc  anh Thảo ơi! Lột đi, áo quần hắn khấm  đấy!

Miệng  nói tay làm, thằng  đen nhẻm  sấn tới đè ngửa  nó ra. Thằng kia tiếp tay. Tích tắc cái áo đã bị lột.

- 100% đi!

- Ừa!

Nó túm  quần  vùng  vẫy la hét nhưng một bàn tay thum thủm đã bịt miệng nó lại và chớp  mắt nó đã trần truồng như đứa bé mới  sinh.

- Nó trắng   dễ sợ. Béo tốt như heo. Heo nuôi bằng bơ sữa, thịt bò! - Thằng đen nhẻm véo nó.

Thấy đôi giày mình để gần đó, nó căm  tức lấy hết sức ném xuống hồ nước.

- Thằng  này ngon! Đi lượm mau. Thiếu một chiếc  thế cái xương sườn.

Thằng  bé mũm mĩm vẫn tô hô ngồi  trơ trên ghế mặc trận mưa đấm  đá bay tới tấp.

- Anh Thảo! Anh Thảo! Hôm ni ngày rằm mà!

- Thiệt không mậy?

- Thiệt! Khi mai anh nhắc đừng bỏ huyết vô cháo.

- Ừ  hé! Tau quên!

- Tu... tu hú! Tu thì vô chùa, ở bụi thì phải bặm.

- Mày lảm nhảm gì đó Lượm? Mày biết tao mà bum thì chỉ còn có lết phải  không con? Trả áo quần cho nó!

- Uổng lắm!

- Nhưng tao bảo trả. Ngày mai nếu còn gặp hắn cho lột.

- Mai gì! Qua 12 giờ khuya 1 phút là lột được. Đây con! Số mày hên, gặp ngày đại-ca-mát tao tu. Mai còn luẩn quẩn ở đây, tao lột  cả móng chân.

- Có ai tới kìa anh Lượm!  Kiếm vài tô cháo đi! - Con bé mặt  vêu  vao giật  áo thằng đen nhẻm.

Thoáng thấy bóng người đi tới, thằng  Lượm đang bặm trợn thế bỗng  lăn đùng  như phải gió. Mặt nó vàng  như nghệ, miệng sùi bọt mép, co co giật giật trên cỏ.

- Cứu! Cứu! Ông  bà ơi cứu anh cháu! - Con bé mếu máo.

- Nó làm sao thế?

- Anh ấy đói. Hai ngày rồi anh ấy không ăn gì cả.  Có  ổ mì, nhường cho cháu.

Ông kia móc túi lấy 2000.

- Tô phở 5.000 lận! - Đại-ca-mát lên tiếng.

- Cho nó đi ông.  Dễ sợ, nó xanh như tàu  lá. Chắc đói dài dài!

Tụi kia khiêng  “tàu lá” lên ghế  quạt quạt, xoa xoa, giật giật. Hai người vừa khuất, “tàu lá” bật  dậy  toét miệng  đến thấu mang tai. Con bé loắt choắt huơ huơ tờ bạc cười khoe răng sún. Thằng bé trắng trẻo đang xỏ dở ống quần ngẩn người nhìn. Trời, thằng đen nhẻm đóng kịch ngon hơn cả Thành Lộc!

- Lạ lắm hở nhóc? Ngó ông đây nè!

Thằng Lượm  vặn nhẹ  bàn chân. Mắt cá chân từ từ phình ra bằng quả chanh. Bắp chân  từ từ teo lại. Nó tập tễnh  bước, miệng  rên rỉ: “Ông đi qua, bà đi lại làm ơn làm phước  cho cháu ít đồng. Cháu mồ côi, bệnh  tật, đói khổ.”

“Mẹ mình đã cho tiền những  đứa như thế này”

- Thằng bé trắng trẻo nghĩ.

- Mày muốn  bỏ nhà đi bụi thì cởi bộ áo quần đưa ông làm lễ thụ  giáo. Ông truyền  nghề cho.

Thằng nhỏ rùng mình, lắc đầu.  Nó hối  hả gài quần  rồi bỏ đi.

Nửa đêm, khi chúng trở về, thằng Lượm suýt đái vào một  đống  trăng  trắng  ở gốc   cây.   Nó  ré lên:

- Anh Thảo! Anh Thảo! Qua ngày rằm rồi... Thằng nớ... thằng  nớ!

Nhưng “thằng  nớ” bây giờ là  một khối mềm mềm, nóng hổi.

Nó tỉnh  lại trên  chiếc  ghế  đá, giữa những mùi thum thủm.

- Mẹ ơi!

- Có bố đây  thôi!  - Thằng Lượm lên tiếng.

- Nó mát  chưa mậy?

- Rồi! Lau 5 bận nước  hồ đấy. Đồ công  tử bột, làm bằng giấy.

- Sót ơi, mua cho nó tô cháo huyết thật nóng, Ăn toát  mồ hôi đỡ ngay.

Nó nuốt ừng ực những  muỗng  cháo nóng hổi từ tay con Sót. Chưa bao giờ nó được  ăn thứ  gì ngon như thế. Con bé loắt choắt  vừa đút vừa cười cười. Mặt nó như mặt con mèo đói, vêu vao, nhọn hoắt với hai con mắt lóng la lóng  lánh. Ăn xong, mồ hôi túa ra như tắm. Thằng Lượm lau người cho nó bằng  cái áo hôi rình, cái mùi suýt  làm nó lộn mửa nhưng nó không  dám hất ra. Cùng với mồ hôi, nước mắt nín nhịn  suốt  một  ngày dài cũng chảy ướt chiếc lá kề bên   má  nó.

- Tối nay bán được  mấy tờ báo hâm[iv],  Sót?

- Có hai tờ. Còn bị một  lão phát  hiện tát cho một tát. Còn anh?

- Một  cái cốp. Mày sao Lượm?

- Đủ tiền  ăn khuya, hút điếu thuốc.  Hết. Tui tính qua bên Đông  Du.  Thằng  Tư Tây bảo chỉ cần học thuộc ba, bốn câu tiếng  bồi là đủ  giao tiếp với Tây- pê-đê. Phẻ lắm!

- Phẻ thì đi theo tụi  nó đi. Tau thấy là tau bộp.

- Theo anh, làm chi anh cũng cấm. Anh tu chứ tui có tu đâu. Đói thấy mồ!

- Tau tính cho tụi bây về nhà mở Thảo  Đàn đây. Có một  anh rủ hoài.  Có chỗ  ngủ,  được ăn, được học, được đi làm miễn là đừng dính vào các vụ  bê bối. Toàn tụi bụi với nhau.

- Nhưng tụi  nó vào rồi ra, ra rồi vào. Nếu ngon hổng thế!

- Tao đang suy nghĩ. Tao cũng sợ ngủ giường.

- Còn thằng công tử bột này anh tính sao? Qua ngày rằm rồi, cho tui lột bộ áo quần  hắn mua bộ đồ nghề  đánh  giày.

- Nhưng hắn đang đau. Cởi ra trúng  gió chết.

- Chết hắn chứ chết anh đâu!

- Thế hồi đó chết  mi chứ có chết  tau đâu mà tau lo. Mỗi tháng  tu một  ngày cũng  đủ cứu đôi mạng. Mi còn nhớ không?

- Nh...ớ... - Thằng Lượm bối rối gãi đầu. Quay qua nó, thằng Thảo hỏi:

- Còn mày, nhà to cửa rộng sao không ở lại ra đây nằm ghế đá, gốc cây? Tụi này thèm một mái hiên cũng không có.

- Khi tê... khi tê... em cũng  có nhà - Con Sót hớt ngang - nhà có cột nữa. Đói quá, cha em bửa cột nhà bán củi mua gạo  nấu cháo.

- Hắn tên Sót. Hắn là đứa   duy nhất còn sót lại trong một gia đình sau một bữa cháo nấm! - Thằng Thảo giới thiệu.

- Tại em ngủ, mẹ em không nỡ thức.  Để một tô bự nhiều  nấm...

- Hắn đi ăn xin cùng một bà cùng quê, tận Vĩnh Linh trôi giạt về đây.  Bà ta bỏ rơi nó khi nó 4, 5 tuổi gì đó. Nó bám  theo tau như cái đuôi.  Không xin. Không khóc. Cho gì ăn cũng  hỏi: “Cái ni ăn có chết không?”

Nghe kể về mình, con Sót toét miệng  cười.

- Còn thằng này, hắn tên Lượm. Tao lượm hắn...

- Mấy  cái tên trời  đánh  này, ổng đặt hết đó. Ổng là  đại-ca-mát,  hành nghề hai ngón,  còn có biệt danh thầy-tu-bụi.

- Tao suýt thành thầy chùa rồi nhưng tau không có duyên vói cái giường. Thấy tao lăn lóc đói khát ở công viên, một Phật tử thương tình đem về chùa nhưng nằm giường tau không chịu nổi. Tối tao lăn ra chùa,  cởi áo gối đầu ngủ.  Rồi cơm chay, giờ giấc, học  chữ, học  pháp... hãi quá tao bỏ trốn.  Đói quá mò về. Mấy  cổ lại cho ăn... Tao nhớ ơn, nguyện ăn chay một tháng một lần. Ngày  đó tránh làm điều dữ.

- Té ra thế! Bây giờ mới  chịu  nói. Hèn chi cứ đến ngày rằm là đói!   - Thằng Lượm càu nhàu.

- Còn mi, thằng công tử bột? Thằng Thảo ngó nó. Nó ngập ngừng.  Tự nhiên  nỗi đau bé lại. Kể gì?

Cha mẹ nó bỏ nhau ư? Tụi  này có đứa nào có cha mẹ  đâu mà hiểu?  Tự nhiên  nó buột  miệng:

- Tụi  bây có thích nghe chuyện cổ Andecxen không?

- Cái gì mà xen xen... phim xết hả? Tau coi rồi. Ngộ lắm! - Thằng Lượm toét miệng.

- Không phải. Truyện  cổ.

- Có tiên phải không? Kể đi! - Con Sót háo hức. Thằng Thảo không nói gì. Trong ánh sáng vàng vọt hắt từ ngọn đèn đường,  vẻ anh chị biến mất, nom nó như cụ non, trầm tư, lo toan.

Có một con bé nghèo - e bằng con Sót - Nó đi bán diêm trong  đêm giao thừa. Trời rét như cắt. Tuyết  bám đầy tóc nó, áo nó mà nó vẫn  chưa bán được bao diêm  nào. Lạnh  quá, con bé dừng trước một  mái hiên sáng rực  ánh đèn và sực  nức mùi ngỗng quay...

Con Sót mắt như ngọn đèn pha đang dán vào miệng thằng nhỏ bỗng nuốt ực nước miếng.  Thằng Lượm cũng nuốt. Thằng Thảo cũng nuốt. Thằng bé đang kể ngon trớn  bỗng ngập ngừng  rồi cũng nuốt. Cả bọn nhìn nhau cười.

Lạnh quá... con bé tự sưởi ấm mình bằng những que diêm  bé tẹo. Ngọn lửa bé bỏng  chỉ tạo  cảm giác ấm vài giây. Que này qua que khác...  Cô bé miên man đốt  cháy   cả tài sản bé mọn của mình trong đêm đông lạnh giá. Ngọn lửa diêm bùng lên những ảo ảnh và cô bé chết cóng bên những  que diêm đã đốt,  trong đêm giao thừa, trước hiên một căn nhà ấm cúng  lúc mọi người sum họp ăn uống.

- Ôi, tội  quá,   tội  quá!   - Con Sót xuýt xoa - Sao họ không mở cửa cho nó vào?

- Truyện  viết thế mà!

- Em mà viết truyện, em mở cửa cho nó vào mua hết diêm cho nó.

- Còn tao, quẳng cho nó miếng ngỗng quay! - Thằng Lượm lại nuốt nước miếng.

Đứa nào cũng thẫn thờ thương con bé bán  diêm.

Chẳng  đứa nào thương thân  nó cả.

Đêm  ấy, ngủ dưới  bóng  cây cổ thụ, thằng bé mơ thấy  một  ông  già gầy gò, mắt  sáng  như sao. Ông phát cho chúng  mỗi đứa một tấm vé có ghi dòng  chữ: Vé vào cổng  Thiên-đường-xanh.

- Đây là đâu hở ông?  - Nó hỏi.

- Nơi dành cho các con. Đứa nhỏ nào cũng được vào  cả miễn là đừng làm mất vé.

Chúng cầm tay nhau vào cửa. Một thế giới kỳ diệu hiện ra trước mắt với những cảnh sắc tuyệt vời. Ở đó toàn  con nít như chúng ăn mặc đẹp đẽ. Quà lủng lẳng trên cây. Bánh la liệt trên bàn. Con Sót hồng  hào đầy đặn, bay bổng trên đu quay, váy xòe ra như bông hoa trắng. Thằng Lượm không muốn rời bàn để thức  ăn, đứng ngốn đến phình bụng. Còn nó, nó thích hang động,  hồ bơi, thác nước,  kỳ hoa dị thảo. Tuyệt  vời nhất la khu vườn cổ tích. Ở đó, dưới bóng cây hàng trăm  tuổi, chúng há hốc   miệng nghe  một ông   già  kể chuyện. Chuyện hay đến nỗi khi ông  kể xong cả  lá cũng khóc. Khi tiễn chúng ra khỏi vườn,  ông lão còn dặn: “Mọi  thứ trên đời đều có lối thoát. Các con hãy vận dụng trí tưởng tượng để mang lại an ủi cho mình và cho người.”

*

Mặt trời lại mọc.  Chúng tỉnh dậy trên những chiếc  ghế đá còn lạnh  lẽo hơi sương và những chiếc lá lìa cành.

Thằng Lượm  phủi lá, càu  nhàu: “Đêm qua lá rụng dữ”. Con Sót chải đầu, chải luôn chiếc lá trên tóc. Thằng Thảo ngồi trên lá, săm  soi cái cốp  xe đã gỡ tối qua, định giá trong đầu. Chúng  lại là chúng, Sót bán báo hâm, Lượm cốc què, đại ca mát. Còn nó, nó ngồi  buồn  bã trên chiếc ghế đá với  những chiếc lá trong tay. Trong đêm,  đó là những chiếc vé vào cổng  Thiên-đường-xanh. Dưới ánh sáng ban ngày, chúng là  những chiếc lá úa  vàng với những đường gân mà nó vẫn tưởng là dòng chữ: vé vào cổng  Thiên-đường-xanh.

- Thôi sửa soạn  về nhà đi! Thỉnh thoảng buồn đến chơi với tụi tao. Hỏi băng Thảo mát là đứa nào cũng chỉ.

- Thế tụi mày có đến thăm tao không?

- Nhà mày  có cho dân bụi vào không  đã? - Thằng  Thảo hỏi lại.

- Tao mời! - Nó trịnh trọng nói địa chỉ.

Chúng chia tay nhau. Mỗi đứa mỗi ngả. Con Sót đi về phía bến xe. Nó ngó theo và nhớ lại bông hoa trắng  xòe trong gió. Thằng  Lượm đi về hướng chợ, vừa đi vừa xoa xoa cái bụng đói. Đại ca mát lang thang tìm cơ hội. Còn nó, nó đi về nhà với những chiếc lá vàng nắm khư khư trong tay. Với nó,  đó  là những chiếc vé vào cổng  Thiên-đường- xanh. “Đứa nhỏ nào cũng được  vào miễn là đừng làm mất vé.” Vâng, nó sẽ không  làm mất vé của mình và của bạn,  dẫu đó chỉ là  những chiếc vé trong mơ!

1-1995

141

Mẹ con Nhọ Nồi

Thằng Nhọ  Nồi là tên con mèo của mẹ  tôi, con của ả tam thể mẹ nhặt trên đường  đi chợ. Nhà chia hai phe từ khi có nó - mẹ  và con Thanh Trà; bố và tôi. Bố gặp nó ở đâu là dậm chân quát tháo, bạ gì quất  nấy. Còn tôi thì chỉ đá. Tôi  và bố rất ghét mèo. Chúng trông  dễ thương  mà dơ kinh khủng.  Lông chúng  đầy rận lại ưa nằm nơi sạch sẽ, êm ấm. Nhiều  lúc thằng  Nhọ  Nồi “thượng” lên cả giường bố mẹ.  Nó đen thủi đen thui nên khó phát hiện. Cả yên  xe cũng lỗ chỗ  đấu  chân  mèo. Nghe tiếng tôi  và  bố  là chúng lẩn ngay. Còn nếu mẹ và  con Thanh Trà  thì meo... meo... cọ cọ. Chúng biết rất rõ ai thương và ghét  chúng.

Phe tôi yếu hơn phe kia vì nghe đâu khi xin đi hỏi vợ,  bà ngoại tôi tưng  tửng  hỏi bố: “Rứa mi thương  chó  mèo,  gà, heo hay ghét?”. Bố nhanh nhẩu: “Dạ ghét lắm!” - “Rứa thì không được. Về khắc nhau.” Thế là bố tập yêu thương súc vật. Con đầu tiên là Minou, con chó cưng mệnh danh là cái đuôi của mẹ. “Đó là một con quỷ gớm chết, đầy rận, con nào con nấy to như xe thiết giáp” - Bố bảo. Đi chơi đâu nó cũng  đi theo. Đi xe buýt, nó chạy theo xe buýt. Đi đò, nó bơi qua sông. Ngồi nói chuyện,  nó ganh tị sủa ỏm tỏi. Thỉnh thoảng tức quá, đợi mẹ mi đi khuất, tau đá cho một phát. Hắn chẳng  vừa đớp tau lại một miếng, mất công đi chích ngừa. Cuối cùng tau cũng được  giải thoát khi nó bị xe tông chết trong  một  lần chạy  theo xe Honda. “Mẹ mi bị “đứt đuôi”, khóc đúng một tháng. Tau sợ luôn  từ đó đến  giờ không dám nuôi con chi nữa. Rứa mà chừ...” - bố lại thở dài.

Con tam thể  có tên  Bon đẻ ba con: một con trắng như tuyết lác đác mấy  đốm  vàng  như hoa nắng, một con giống hệt mẹ và một con đen thui như nhọ  nồi lơ thơ mấy cọng ria trắng trông rất tếu. Không  thể nuôi một bầy mèo, mẹ đành cho bớt hai con. Mẹ chọn người cho như chọn nhà gả con gái với hoài mong nó được hạnh phúc. Ngày đem cho lại khổ. Con Hoa Nắng  và con Tam thể thò đầu ra giỏ kêu la thảm thiết. Con Bon cuống cuồng sau cánh cửa đóng  chặt. Xe chạy, mẹ và con Thanh Trà ràn rụa  nước mắt. Bon gào con đúng hai ngày hai đêm rồi không tìm nữa. Nó dồn tất  cả tình thương  và hai hàng vú căng sữa cho thằng Nhọ Nồi. Ba tháng  rồi năm  tháng...  dài thượt, to đùng, thằng  Nhọ  Nồi vẫn ngậm  vú mẹ.

Nó bú nằm,  bú ngồi,  bú đứng. Bon không phản đối. Nó liếm  láp con cẩn thận rồi quàng  cẳng ôm cái thằng  lớn tồng ngồng  vào lòng. Thằng Nhọ  Nồi cũng âu yếm liếm lại mẹ nó. Khúc  đuôi  bị bẻ quặt xù như đuôi sóc, cong như một dấu hỏi ngộ nghĩnh.

Nhọ  Nồi càng lớn càng quậy. Gian bếp chật không thoả sự tò mò càng ngày  càng lớn. Nó theo cây hoa giấy trèo lên mái tôn. Ở  đó trời cao đất rộng biết dường  nào. Lại có nắng  và gió. Bên kia bức tường ngăn xóm là một vạt cỏ xanh rì, đầy hấp dẫn nhưng nó chưa dám nhảy qua. Mẹ thường đe: “Mèo đen là thuốc đặc trị bệnh suyễn  đấy. Con đừng đi xa người ta bắt nấu thuốc  chừ!” Nhưng thằng Nhọ Nồi chỉ nhận  từ mẹ  hai tín hiệu: Được ăn và ve vuốt  yêu thương. Mọi thứ khác  nó không đủ sức hiểu.  Thỉnh  thoảng nghe mẹ  gọi,  dù đang đùa với một  mẩu  giấy, khúc  dây, nó cũng chạy lại, giương bộ mặt  đen thui lơ thơ mấy cọng ria trắng rất buồn cười ngó mẹ, mẩu đuôi như dấu hỏi cong cớn. Mẹ vuốt  ve nó, cười rất hạnh phúc.

Nhọ  Nồi khám  phá một chỗ rất thú vị ở lỗ  hổng bức tường  ngăn xóm. Dân xóm hay đổ rác qua đó. Nó chui qua lỗ hổng,   thấy  một   vạt cỏ xanh rì. Chuồn chuồn lượn lờ, châu chấu búng tanh tách. Đang đuổi theo một con bướm trắng, Nhọ Nồi chợt thấy một  đôi mắt nhìn mình chăm chắm sau đống rác.  Rồi cả đầu chó, thân chó. Một con chó vô cùng gầy gò, xơ xác đang nhìn nó buồn  bã. Nó không hề có vẻ dữ dằn  của những con chó thường gặp nhưng để cảnh  giác,  Nhọ  Nồi cũng dừng lại, tuyên chiến: “Mi.. ao...”. Con chó già vẫn nằm  yên không đụng  đậy. Ruồi bâu kín chân nó. Thằng  Nhọ  Nồi quên ngay địch thủ, quay qua chụp ruồi. Chúng bay tán loạn. Con chó già liếm  cái chân  lở lói nhìn nó như cảm ơn. Nó cũng  ngoẹo đầu nhìn lại. Thấy cái đuôi  xơ xác của con chó động đậy, nó nhớ đuôi mẹ  và bắt đầu chơi trò giỡn đuôi. Chơi chán nó vồ chuồn chuồn, chụp châu chấu. Nhớ vú mẹ, nó nhảy qua lỗ hổng chạy về.

Thế là Nhọ Nồi có bạn  mới.  Ngày  nào nó cũng chui qua bức tường.  Mẹ gọi, nó giả điếc. Tình bạn của chúng  khá thắm  thiết.  Con chó già khốn  khổ rất mừng  khi con mèo đen thủi đen thui xuất hiện, cái đuôi  ve vẩy như chào. Nhọ  Nồi chụp  đuôi, chụp ruồi, chụp  châu chấu. Nó còn  lôi cả đống lá bánh ú tới cho bạn. Con vật tội nghiệp  liếm láp những mảnh lá còn dính đôi hột  nếp và chút  mỡ. Nó biết nó bị chủ quẳng  vì già và bệnh.  Nó sắp chết  rồi và chỉ thấy đỡ  lẻ loi khi con mèo nhỏ đen thui kia xuất  hiện  với bộ dạng ngây thơ, dễ thương và thân ái. Con Bon bắt   đầu   để  ý chuyện  vắng nhà của thằng  nhóc. Nó đi đâu? Nguy hiểm  đầy rẫy bên ngoài: những đứa con nít ném đá, lũ chó  thù  địch, bọn nhậu hăm he bắt hầm. Một buổi trưa, đang nằm  bên mẹ  sưởi nắng,  Nhọ  Nồi đứng  dậy bỏ đi. Bon lập tức theo và bắt gặp thằng con cưng đang giỡn đuôi một con chó già bẩn thỉu. “Cái thằng táo tợn dám chơi với  cả chó!”. Nó nghĩ rồi nhảy  xổ vào kẻ thù  truyền kiếp, miệng phun phì phì, nanh vuốt giương ra. Con chó già đói khát,  yếu đau làm sao chống  nổi ả  miu đầy sinh lực đang nổi giận như một bà cọp nhỏ. Thu hết sức tàn, con vật tội nghiệp chồm lên nhe nanh rồi lảo đảo sụm xuống. Đã mấy ngày  rồi nó không được ăn. Cái đói,  cái đau làm nó bủn rủn, lãnh ngay những đường quào rướm máu. Thằng  Nhọ  Nồi ngơ ngác. Không biết ở phe nào, nó lăng xăng  chụp cả hai đuôi. Con chó già gục xuống  bất lực. Mẹ miu cũng ngưng chiến, đủng  đỉnh bỏ đi. Thằng Nhọ  Nồi không  theo mẹ. Nó đến bên con chó, liếm những vết thương rỉ máu. Con chó cũng  liếm  lại. Lưỡi nó nóng  hổi.

Hôm sau, khi trở  lại chỗ  cũ, thằng  Nhọ  Nồi thấy bạn  nó nằm gục  bên đống  rác, ruồi bâu đen. Nó xông  vào. Ruồi bay tán loạn  nhưng bạn  nó vẫn không  động đậy. Nhọ  Nồi quay qua đuổi bươm bướm, chụp châu chấu. Như mọi khi, nó kéo cả đống lá bánh ú đến bên con chó nhưng con kia vẫn bất động. Buồn bã, nó nằm xuống cạnh con chó, đưa lưỡi  liếm  cái mặt  đã lạnh  cứng của bạn.

Con chó  đã chết nhưng thằng  Nhọ  Nồi vẫn còn thói quen qua đó. Có một  lần nó thấy  thấp  thoáng một cái đuôi  xanh xanh trong cỏ. Nó chụp nhưng mẹ miu đã xuất  hiện  tự lúc nào, nhanh như cắt xông  vào cái đuôi.  Mẹ  nó đánh  nhau với cái đuôi xanh lè còn nó sợ chạy  về nhà. Mẹ bồng  nó lên và cất tiếng gọi Bon. Bon xuất hiện trước mặt mẹ với dáng  vẻ lảo đảo. Hoảng hốt mẹ bế nó lên. Con mèo tam thể xinh đẹp quằn quại trên tay mẹ rồi chuồi người xuống đất, miệng sùi bọt mép. Thằng Nhọ  Nồi sà vào   tìm vú mẹ.  Bon đưa chân ôm con, nó muốn thè lưỡi liếm con nhưng lưỡi  đã cứng đờ, mắt lạc thần. Nó ngoẹo đầu chết, đôi mắt  màu ngọc bích tuyệt  đẹp đứng tròng.  Nhọ  Nồi lại rúc vào mẹ nhưng một  bàn tay đã giật phắt nó bế lên. Bố bảo: “Coi chừng! Mẹ nó có thể bị rắn độc cắn hay trúng thuốc chuột gì đấy. Đừng để thằng Nhọ Nồi bú!”

Mẹ  và con Thanh Trà khóc. Còn thằng Nhọ Nồi ngọ nguậy trong  tay bố. Nó không  hiểu tại sao hung thần  của nó hôm  nay lại bế nó? Tại  sao mẹ miu không cho nó bú? Khúc  đuôi  bị bẻ ngoặc cong như dấu hỏi ngơ ngác.

Trăng đã lên, vằng vặc tưới đẫm bộ lông  ba màu tuyệt đẹp của Bon, vẻ đẹp  khi tôi nhận biết thì đã tắt!

1995

149

Ngày nắng đầu tiên

- Vô sân rồi. Quá đã! - Thằng Quí nhảy cỡn reo lên.

- Bên tau vô thềm   rồi! Nước  vô nhà là  giàu. Mai mốt  nhà tau giàu hơn nhà mi! – Thằng Tí nhà sát bên chõ miệng  sang khoe. Con Tẻo em nó, quần xắn cao, đang mải mê vớt kiến bằng một thanh nứa.

- Nhà tau giàu nhất! - Thằng Được và ba em nó là  con Mùa, thằng  Khoai, con Lúa  ré to, hí hửng đón nước vô căn nhà lụp xụp. Chúng cười toe toét. Thật khoái khi được  nghỉ học, lội nước.  Dòng  nước đục  ngầu đến đâu, chúng  hoan nghênh  đến đó. Chúng vừa bì bõm lội vừa đồng thanh ré: “Lạy trời mưa xuống.  Lấy nước tôi uống. Lấy nước tôi lội. Lấy nước thả thuyền...” Chỉ có con Vàng  nhà thằng Quí là cảnh giác với vị khách lạ. Nó đón làn nước đục  ngầu lừng lững vào sân bằng tràng  sủa ông ổng.

Chúng ngừng chơi khi mẹ thằng Tí về. Chị ướt đẫm, môi tím ngắt.  Chỉ cái thúng  đội đầu là khô ráo. Chưa kịp đặt thúng  xuống  chị đã hớt  hải:

- Chết đến nơi còn chơi! Rứa cha bây về chưa?

- Về rồi nhưng lại đi đốn tre với chú Tư.

- Nước ri răng đốn được?  Rứa bây cho gà heo lên cao chưa?

- Gà lên giàn  củi rồi  còn  heo tha không  nổi! - Thằng bé phụng phịu.

- Chết cha rồi! Heo con...

Chị Thiệt lội ào vô chuồng heo. Máng ăn, rơm, phân nổi lềnh bềnh. Ả lợn  nái thòng hai hàng vú trong nước kêu ụt ịt không ngớt nhưng trên lưng ba chú lợn con vẫn hồng  hào khô ráo. Chị phì cười:

- Mấy mẹ con mi giỏi thiệt!

Cái bàn duy nhất trong  nhà được lật ngửa đặt trên  bộ phản thành cái chuồng heo. Giường kê cao chất ngổn ngang khoai gạo,  lúa giống... Nước lên mau quá. Cái hàng  rào chắn  với nhà thằng Quí đã biến mất trong nước. Mấy anh em thằng Được đã thôi cười. Chúng kinh hãi nhìn nước xóa dần ranh giới của những ngôi nhà. Một biển nước đục  ngầu, cuồn cuộn, cuốn phăng phăng rác rưởi...

- Răng má chưa về? - Con Lúa - bốn tuổi - níu áo anh nó mếu  máo.

Thằng Được bắc loa miệng qua nhà thằng  Tí:

- Thấy má con mô không thím Thiệt ơi?

- Chắc về chừ! Chị Thiệt  trấn  an tụi nhỏ  lẫn mình. Chị sốt ruột nhìn hoài ra cổng ngóng bóng chồng. Thằng Tí bỗng nhớ lại chuyện  Sơn Tinh, Thủy Tinh. Nước dâng cao đến đâu, núi dâng cao đến đó. Nhưng bây  giờ chỉ có thần nước hung hãn. Đã thế, chúng  còn rồng rắn hoan nghênh  ông ta. Nó nhắm mắt, chắp tay lên ngực  lầm rầm chuộc lỗi: “Lạy  Trời mưa tạnh, nước rút”. Con Tẻo hỏi:

- Anh nói chi rứa?

- Tau niệm chú cho nhà mình lên cao. Mới đó mà nước mấp mé giường rồi!

- Rứa răng anh biểu nước vô nhà là giàu?

- Thì nghe người ta nói. Ui! Cha về! Cha về!

Mẹ nó lội ào ra. Cha nó nước  ngập  tới bụng đang bặm  môi  cố đẩy hai cây tre vào ngõ. Chẳng hiểu bằng cách nào cha đã đốn  và đẩy  được tre về đây.

- Má thằng  Tí ơi! Lũ...  lũ chứ không  phải lụt thường mô! Nước  lên mau và mạnh lắm! E không thua năm Thìn.

- Sắp tới ngày  cả làng  giỗ rồi. Dễ sợ  cái năm Thìn ấy! - Chị Thiệt rùng mình bỏ dở câu nói đi lấy áo cho chồng thay. Chồng về, chị như trút được khối  đá đè trên ngực. Còn lại... nhờ Trời!

Anh Thiệt không kịp nghỉ đã bắt tay làm giàn.

Anh gác hai cây tre lên xà nhà và ô cửa thông gió rồi thả lên đó cái giường tre, buộc chặt, chắn ván quanh như cái cũi. Khi anh Thiệt làm xong thì nước đã lấp lửng  cửa sổ. Lại  ra sức  kê gác  để cứu  lũ gà heo... Trong mắt thằng Tí, cha nó đúng  là  Sơn Tinh. Mưa vẫn  xối xả. Nước  tứ bề, cứ dâng,  dâng mãi. Trong mắt Sơn Tinh, lo lắng  cứ hiện  dần. Thằng Tí đã thấy  sợ. Nó ngồi  trên  chiếc  giường tre nhìn qua nhà thằng  Quí. Thằng Quí bảo nhà nó có xuồng, có gì lên xuồng bơi ra Đà Nẵng. Nhà nó không có xuồng,  nếu nước lên thấu cái giàn tre thì...

- Em  không thích lụt nữa! Em  sợ chết trôi! - Con Tẻo nhăn mặt.

- Tau cũng rứa!

Để trấn  áp nỗi sợ, thằng Tí lại vạch quần ra đái. Đang đái, nó bỗng  nghe tiếng thằng Được vọng qua:

- Chú Thiệt  ơi, má cháu chưa về!

Giọng nó mưa tạt liêu xiêu, run run, ướt đầm. Anh Thiệt dừng tay hét qua:

- Đừng  sợ! Để tau qua! Quay qua vợ, anh bảo:

- Tui phải qua coi răng. Toàn tụi lít nhít, không có người  lớn. Má thằng Được chừ chưa về thì lội răng  nổi. Có chi ăn gói cho chúng một ít.

Lát sau thấy con Lúa ngồi trên mặt nước còn thằng Khoai ngồi trên miếng  xốp bự lù lù tiến vào sân như con Thủy thần. Đến gần mới thấy anh Thiệt. Nước đã ngập đến cổ anh. Con Lúa ngồi trên vai ngó xa như ngồi trên nước. Chị Thiệt nhăn nhó:

- Mình lo không  xuể còn...

- Má hắn chưa về. Khóc  như ri. Không  cứu thì ai cứu?

- Còn hai đứa tê? - Chị Thiệt hỏi.

- Tui lót ván trên xà nhà bồng chúng lên đó rồi, để gói khoai bên cạnh.  Còn hai đứa ni, anh hắn lo không  nổi mô. Đem qua đây sống  chết  có nhau. Má hắn không biết ra răng?

Chị Thiệt im lặng. Lũ trẻ ngồi  trong cái cũi tre ngó qua nhà thằng Quí. Nhà nó đang sửa soạn đi.

Chiếc xuồng hiện ra, mỏng manh như chiếc lá mà lại chở đủ thứ - người, lợn và cả chiếc xe Honda cha thằng Quí thường  chở bắp ra Đà Nẵng  bán. Thằng Quí bắc loa miệng chào:

- Tí Tẻo ơi! Được  Mùa Khoai Lúa ơi! Tau... đi... đây!

Nó vẫy  vẫy.  Tụi nhỏ cũng  vẫy lại rồi chiếc xuồng khuất bóng. Khoảng hai tiếng sau, chính thằng Tí phát hiện ra chiếc xuồng. Nó theo dòng nước  réo sôi trở lại chỗ cũ, nằm  úp bụng trên nước, mũi mắc vào chạc  cây sầu đông  đầu ngõ mà sáng nay hai đứa còn trèo lên đái tong tong xuống nước.

- Cha ơi!... - Thằng Tí líu lưỡi đưa tay chỉ chiếc xuồng trên nhánh cây.

- Họ mô hết rồi? - Con Tẻo hỏi nhưng không ai trả lời nó.

Đêm  dài vô tận. Cả sáu  người ôm nhau trên chiếc giàn tre vẫn không  vơi niềm  sợ hãi. Anh Thiệt  giở mái thò đầu ra mong thấy bóng thuyền cứu hộ. Thằng Khoai, con Lúa gọi mẹ khắc khoải. Nước  lần lượt dìm mọi thứ. Mẹ  nó khóc  òa khi tiếng ụt ịt của con lợn  nái tắt hẳn. Tiếng  tru thảm thiết và vô vọng của con Vàng nhà thằng  Quí thì cứ dập dềnh  đâu đó trên  nước.  Rồi đến bao lúa, bao khoai trôi vun vút như những chiếc thuyền  giấy nhẹ tênh... Tiếng mưa không át nổi tiếng khóc sợ hãi của mấy  đứa nhỏ và tiếng  kêu cứu vô vọng của ngàn vạn  sinh linh trong biển nước hãi hùng. Trong tiếng mưa và tiếng  nước réo, thằng  Tí vẫn nghe mồn một tiếng thằng Quí: “Tí Tẻo ơi! Được Mùa Khoai Lúa ơi! Tau... đi... đây...!”

Những gì diễn ra sau đó đều tựa  một  giấc mơ: ca nô cứu hộ, mì gói, áo quần, những đoàn người nối nhau về xã cứu trợ...  Căn nhà rã rệu của bốn anh em Được,  Mùa, Khoai, Lúa được dựng dậy nhưng nó tựa như cái xác không hồn. Chủ nó không về. Người ta chưa tìm thấy xác chị nên những đứa nhỏ không tin mẹ chúng chết vẫn ngồi trước cửa đợi.  Bốn đứa mặc  áo quần cứu trợ dài lòng  thòng, mì gói cầm tay, vừa  ăn vừa khóc gọi mẹ. Sinh vật duy nhất  còn sót lại của nhà thằng Quí là con Vàng. Nó bị nhốt  trong nhà, trôi loanh quanh rồi tấp vào đâu đó, vẫn sống.  Lũ rút, nó đi khắp xóm tìm chủ rồi lại trở về, gối đầu lên lớp bùn non buồn bã từ chối mọi thứ người ta cho.

Ngày nắng đầu tiên, nhà nhà đem phơi tiêu điều mất mát. Thằng Tí, con Tẻo nhập vào bầy con nít chạy khắp nơi coi các anh bộ đội, các đoàn  thể thanh niên  sửa nhà, lợp  mái hộ dân. Các đoàn cứu trợ tới tấp ghé nhà bốn anh em Được - Mùa - Khoai

-Lúa. Chúng bơ vơ ngơ ngác giữa đống quà ngổn ngang. Thằng Được  mười một tuổi trở thành chủ hộ của gia đình bốn khẩu. Tuổi thơ nó đã trôi  theo dòng nước lũ.

Cô giáo đi thăm  học trò. Mắt cô đỏ hoe. Cô bảo nước không chỉ cuốn trôi một  đứa trong lớp cô mà còn cuốn trôi tháng năm cắp sách của cả chục đứa nữa. Sau  lũ, chúng  không  thể đến trường. Tụi học trò đem sách vở ướt sũng ra phơi. Chữ đi theo lũ chỉ còn những trang giấy nhão nhoẹt bạc thếch chạm vào là rã - Bữa ni cô hết dò bài - Chúng hồn nhiên an ủi nhau.

Cả xóm  còn một  cái cặp duy nhất căng phồng sách vở, hoàn toàn nguyên vẹn khô ráo được tìm thấy trong  ngày  nắng  đầu tiên  ấy. Đó là cái  cặp của thằng  Quí, treo tòn ten trên nóc nhà. Người ta đem nó xuống. Con  Vàng đang nằm phục trước hiên bỗng đứng dậy ngửi ngửi cái cặp, bảo vệ nó bằng hàm răng nhọn  hoắt  rồi nằm gối đầu lên đó, ngóng ra cổng. Thấy thằng Tí, nó vẫy đuôi nhè nhẹ  chào  buồn  bã. Thằng Tí loanh quanh trong không gian quen thuộc nay bỗng xa lạ vì sự im lặng ngự  trị. Bặt tiếng  người cười nói, tiếng  con gà gáy,  tiếng ngọn rau thở, tiếng  sắn khoai phập phồng trong  đất... Nó thơ thẩn trong  vuông sân gạch mẹ thằng Quí thường phơi lúa còn chúng dùng đánh đáo, đá banh. Sân nắng  chang chang. Nắng đẹp lạ thường, vàng rực. Nắng phơi khô lớp bùn như chuộc lỗi. Nắng  tươi rói như nụ cười làm lành của Trời Đất sau cơn giận nhau. Ở cuối sân, nó cúi xuống  nhặt một  vật gì đó tròn  tròn  bọc trong bùn. Nó gỡ bùn và nhận  ra đó  là viên bi đá của thằng Quí, viên bi thần kỳ mà bạn nó vẫn  dùng nẻ đôm đốp những  hòn bi chai óng ánh đẹp đẽ của chúng nó. “Bi vua đây! Chấp mọi bi ve, bi nhựa, bi đất sét...” Miệng  thằng  Quí toét đến mang tai. Cha nó bảo  làm  ăn ra nhờ  nụ  cười  của nó. Cứ thấy thằng Quí lên bảng  là cả lớp  không  thể nín cười dù hắn sợ cô bặm  chặt  môi  lại, nghiêm trang như ông phỗng. Khi ông phỗng  thành ông địa, cả cô giáo cũng hé môi  cười. Bây giờ, bạn  nó đang đứng trước   nó, nụ cười nở ra như đóa hoa dị thường trong nắng nhưng lại khiến nó mếu.  Tảng  núi nhỏ đè nặng trên trái tim nó mấy  hôm  nay bỗng quẫy cựa  rồi cứ chuyển động dần lên phía họng khiến nó nghèn nghẹn. Nó ngồi xuống  bên con Vàng, giơ cho con chó thấy  cái vật nó vừa nhặt  được. Con chó thè lưỡi liếm hòn bi, liếm cả tay nó. Cục nghẹn bóp chặt cuống  hầu nó bỗng  bật ra rồi phăng phăng tuôn thành dòng sông nước mắt.

Khi anh Thiệt gọi thằng Tí về ăn bữa cơm trắng đầu tiên, thấy trong mắt con nước lũ lại dâng đầy!

1999 (Viết sau trận đại hồng thủy ở miền Trung)

159

Lại chuyện bóng đỏ

“Có một thằng bé bay lên trời với một quả bóng.”

- Hồi nhỏ anh được xem một phim như thế! Tôi viết truyện này từ cảm  xúc bởi hình tượng nghe nói ấy.

Khi thằng bé đến  thì giặc-nút-áo đang chiếm sân. Lần này tụi  nó không chia phe đánh nhau rồi đè đứa  bị bắt  cắt  sạch nút áo nữa. Chúng đang đuổi theo một quả bóng đỏ lơ lửng trên nền trời trong vắt. Sợi dây mỏng  mảnh dường  như sắp chạm tay lại bay vút lên tránh  né rồi  sà xuống trêu ngươi. Thủ lĩnh giặc-nút-áo hò hét  om sòm nhưng lũ nhóc bộ hạ vẫn đuổi chụp  không  hiệu quả. Chúng đã mệt nhoài, những  mảng  tóc bết đầu, gương mặt mồ hôi nhem nhuốc. Sau cùng chúng đứng nhìn vô vọng quả bóng  đỏ thắm,  đẹp lạ thường nhưng ngoài tầm tay chúng.

Thằng  bé cũng  mê tơi. Nó chưa bao giờ thấy một quả bóng to ngần  ấy với màu  đỏ như vậy, cái màu  y hệt màu hoa tóc tiên, rực  rỡ mà vẫn đằm thắm. Nó ngước nhìn quả bóng  một  lần nữa rồi đi về. Giặc-nút-áo  cũng  bỏ cuộc huống gì nó.

Nó đi chầm chậm, cái cặp choán hết tấm lưng gầy, hai tay buông thõng. Trông nó buồn  bã và cô đơn. Tụi kia bỗng  ré lên: “Bây  coi quả bóng  đi theo thằng-lắm-bố kìa!”. Nó ngạc nhiên ngước mặt lên. Quả bóng đang là đà trên  đầu nó thật, dường như sắp chạm tóc. Đổi hướng  đi, nó hồi hộp nhìn lên. Sợi dây mỏng  mảnh  vẫn lả  lướt trước  mắt nó. Thằng bé không dám đưa tay chụp nhưng tim nó đập thình thịch. Nó không tưởng tượng  nổi có một quả bóng muốn  làm gì thì làm. Thằng  bé đi về nhà với một  quả bóng  trên  đầu và một  bầy con nít chỉ trỏ, la hét ầm ĩ  đằng sau. Mẹ nó hỏi:

- Sao về muộn  thế? Cất cặp mua tỏi cho mẹ. Ủa... bóng  đâu mà bự thế?

- Tự nó theo con mẹ à - Nó thầm thì như không muốn mẹ nghe. Mẹ nó bận nên cũng không  để ý nữa. Nó biết chiều  nay chú Thắng  sẽ ăn cơm. Chú bao giờ cũng nồng  nặc mùi tỏi.

Nó ngồi  ăn không  yên. Mắt nó cứ nhìn về phía quả bóng lấp ló. Thật tuyệt diệu khi có một  quả bóng  chỉ theo mình. Cứ thế  đang ăn, nó đi uống nước. Đang ăn, nó đi tiểu... Khi nó ngồi  vào bàn lần thứ ba, chú Thắng  có vẻ bứt rứt, nhấp nha nhấp nhổm. Mẹ hỏi:

- Anh không ngon miệng à? Tỏi  nữa  nhé!

- Không. Em coi thằng bé con em và quả bóng kìa! Thằng bé đi đâu, quả bóng theo đó. E...

- Đâu nào? Đứng  dậy coi! Vô bếp lấy tỏi cho mẹ!

Nó ưỡn ngực đi ra khỏi phòng.  Quả bóng lập tức rời chỗ, lượn  lờ theo nó. Mẹ  há hốc miệng:

- Sao kỳ thế này?  Mày  lượm đâu ra cái của chết tiệt này?

- Con không lượm. Không ai lượm được nó cả - Nó cãi.

Chú Thắng  nhìn mẹ:

- Anh e... bong bóng ma. Nhìn nó rờn rợn.  Cái màu đỏ y như máu. Thôi anh về đây!

- Đừng cưng, để em ném  nó ra cửa - Mẹ đứng dậy, còn nó chạy đến  cửa sổ, đẩy bóng vào bóng đêm.

Họ  lại ăn và đùa nghịch nhau. Chú Thắng kể cho mẹ bữa tiệc mấy triệu  ở nhà hàng hôm thứ bảy. Bàn tay chú làm động tác con rắn hổ ngẩng đầu uốn  éo, tay kia là con dao chặt bụp. Rượu ngoại deluxe hứng  máu rắn nóng  hổi, mấy ngày rồi còn tác dụng. Chú cười hô hố, mồm ngoác to, lưỡi đỏ lòm. Tự nhiên nó cảm thấy buồn nôn. Ly Coca màu nâu sóng sánh mẹ dành cho nó bỗng nhiên có màu máu tanh nồng.  Nó vào buồng tắm và mửa  ra bữa tiệc máu me tưởng tượng.

Đoán chừng họ đã ngủ,  nó hé cửa. Quả  bóng đỏ như ngọn đèn cô độc trong vòm lá. Nó  mở  toang cửa. Bóng  bay vào. Trong bóng  tối, nó vẫn thấy căn phòng hẹp của nó bừng sáng màu hoa tóc tiên. Nó thở một  hơi dài sung sướng. Dường như có hai đứa trong phòng - Nó và một  Nó nữa. Chúng ngủ bên nhau.

Từ đó nó đi đâu cũng  có bóng  đỏ. Nó đi học, bóng đợi ngoài cửa sổ. Nó đi chơi, bóng là đà trên tóc. Nó về nhà, bóng  núp trong  vòm lá. Tiếng xì xào lan ra từ trường  đến khu nhà  ở. Biệt   danh thằng-lắm-bố tạm quên lãng. Người ta gọi  nó là thằng-ma-bóng-ám. Gọi gì thì gọi.  Nó cảm thấy hạnh phúc. Chỉ có mẹ  là không ổn. Các ông  chú bắt đầu xa lánh căn phòng  của mẹ. Mẹ cáu kỉnh rồi khóc  lóc. Nó không sợ nhịn đói, không  sợ bị sỉ nhục nhưng nó sợ mẹ  khóc.

Chúng đi về phía bãi trống, nơi chúng  gặp nhau. Chẳng có thằng nào ở đó. Nó và bóng đỏ nhìn chiều đến bằng bước chân mơ hồ và chậm  rãi. Khi vạt nắng  vắt vẻo trên  nóc nhà thờ tắt, nó đứng  dậy, thì thầm: “Đi đi, bóng  đỏ. Đừng  theo tao nữa! Đi đi, tao van đấy!”. Giọng nó chùng lại, nghẹn ngào.

Quả bóng là đà  trên  tóc nó như từ biệt  rồi từ từ bay lên cao. Nó đứng  nhìn cho đến khi bạn  nó chỉ còn   là cái  chấm nhòa trong  mây.  Nó vừa đi vừa khóc.  Mặt nó ướt đầm  nước  mắt  như ngày thằng Mốc móc rác - bạn  nó - chết.

Phòng  mẹ  lại sực nức mùi các ông chú. Nó có thể nghe mùi  mà biết  chú nào đã đến rồi đi. Mùi dầu xức tóc lờm lợm  của chú Lý, mùi mồ hôi rất nặng  của chú Tư béo, mùi tỏi nồng  nặc của chú Thắng... Những mùi đó trộn  lẫn mùi son phấn và nước hoa của mẹ thành  một mùi hỗn độn rất buồn nôn. Nó biết mẹ  nó đang làm việc  để có tiền  bởi các ông chú đều để lại tiền  khi cánh cửa mở ra. Nhưng nó mơ hồ biết  mẹ  làm việc  khác  mẹ  những đứa khác.  Có lần mấy thằng đi qua ném vào nó một  câu với ngữ điệu khinh miệt:  “Mẹ  nó làm đĩ!”. Nó không biết làm đĩ là làm gì nhưng nó cũng xông vào tụi ấy với  nỗi căm  thù và kết quả  bao giờ cũng u đầu, chảy máu, toạc  áo. Những lúc đó nỗi buồn khó tả dường như trào ra một ít qua máu thịt và nó cảm thấy  hơi nhẹ  lòng. Nó hỏi thằng Mốc móc rác, sư huynh bụi đời của nó, làm đĩ có phải  là một nghề không?  Thằng  này ngớ người suy nghĩ rồi gật đầu: “Có thể... cũng  như cái nghề móc rác của tao vậy.”

Ngoài  giờ học,  nó thích lang thang hoặc đến chỗ thằng  Mốc làm việc. Nó ngồi  coi thằng Mốc bươi móc, giành giựt,  phân loại những  phế phẩm  có thể đổi thành  cơm áo. Xong việc, chúng  ngồi bên nhau. Thằng Mốc vừa chưởi thề vừa nhổ nước bọt kể  cho nó  nghe một chuyến  rác trúng  mánh, chuyện đánh nhau với một thủ lĩnh ranh con khác. Tài đấm  đá và sử dụng cái móc  rác làm vũ khí của thằng Mốc thì nó phục lăn bởi chính nó đã được thằng  này cứu thoát một lần khỏi cái lũ kênh kiệu thường  nhổ nước bọt khi đi qua nó. Thằng  Mốc hay bắt nó tường  thuật  những  trò quỷ sứ của bọn học  trò, về những ông thầy đeo kính trắng, những cô giáo  mặc  áo dài... Nó kể xong, thằng Mốc phủi đít đứng dậy kết luận: “Đ.m... đi học sướng thiệt!” Nó không thấy sướng nhưng khi nó thổ lộ ý định bỏ học  vì buồn chán, thằng Mốc tuyên  bố ngay: “Mày nghỉ học, tao nghỉ chơi với mày!”.  Nó không nghỉ học  mà thằng  Mốc cũng nghỉ chơi nó. Thật vô lý khi chết ở tuổi mười ba và chết  vì một vết xước  nhỏ. Người  bạn  nó ưỡn cong như con tôm, mắt dướn  lên như câu hỏi: “Tại  sao tôi phải chết?” Gương mặt bạn nó ám  ảnh  nó cả mấy tháng dài và nó biết  một  điều  kinh khủng: Người ta có thể chết  lúc còn rất trẻ.

Tay xỏ túi quần,  nó lang thang nhìn thiên hạ dập dìu sắm sửa Noel. Nó nhìn những đứa trẻ háo hức ngắm ông già râu tóc trắng  xóa, miệng  cười hiền lành, đứng im lìm trong tủ kính và buồn  rầu nhớ lại dư vị của niềm tuyệt  vọng.

Noel đầu tiên khi đủ lớn để hiểu,  nó tha thiết cầu ông  già Noel cho nó một  ông bố đeo kính trắng. Không phải ông bố hờ đến rồi đi với cái bẹo má hay một  món  đồ chơi chiếu lệ. Nó muốn một ông bố như bố thằng Lâm, gương mặt hiền lành, đeo kính trắng. Thằng Lâm có thể nhông nhông trên lưng bố nó, bố nó chở  đi học,  đón về, đi ăn kem, mua truyện tranh. Nó thường nhìn cha con thằng Lâm đi qua với vẻ khao khát  và nó thầm thì cả ngàn  lần nỗi khao khát  ấy cho ông già Noel nghe. Khi ngủ  dậy,  nó đã tìm khắp mọi nơi, cả dưới gầm giường, sau cánh cửa... nhưng nó chỉ thấy một khẩu súng bắn nước và một hộp kẹo ở đầu giường. Nó khóc  tức tưởi.  Nỗi thất  vọng đầu đời bỏng  rát trái tim bé nhỏ của nó.

Một Noel khác, nó mong mẹ ở nhà. Không ai ở nhà một  mình trong đêm Giáng sinh. Thế nhưng khi nó thức  giấc, điều đó lại xảy ra. Từ khung cửa sổ, một mảng trời sao giá lạnh  lấp lánh. Thỉnh thoảng một ngôi sao lóe lên rồi lịm  tắt. Mẹ bảo thế là có  một linh hồn rời khỏi thế gian. Nó sợ hãi chạy ra phòng ngoài. Ở đó cây thông cũng đang nhấp nháy những con mắt  bạc,  đẹp  rực  rỡ trong vắng lặng cô đơn. Từ đó nó chẳng  cầu xin điều gì ở ông già Noel nữa.

Nó lại đi về phía bãi đất trống. Không một đứa trẻ   nào   ở đó  vì tụi nó  đều   ở nhà chuẩn  bị mừng Chúa giáng sinh. Nó ngồi  bệt xuống đất. Trời lạnh giá, hơi thở nóng  hổi của nó khi ra ngoài  lập tức thành  khói trắng.  Nó tự hỏi phải chăng  Chúa đã quên   nó, để nó bơ vơ, đơn độc trong  ngày của Người.  Bọn  chúng  đứa nào cũng có anh chị, cha mẹ, ông bà. Còn tại sao nó chỉ một mình? Có lần, nó hỏi mẹ nhưng mẹ không trả lời. Điếu thuốc cháy rực trên môi mẹ và lịm tắt trong nỗi buồn quá da diết trên gương mặt đẹp  của mẹ  khiến  nó phải rón rén bỏ đi chơi.

Nó lại nghĩ  đến bóng đỏ. Bây giờ bóng  đỏ theo ai? Nó bắt đầu gọi,  thầm  thì, tha thiết, mắt đắm đăm nhìn bầu trời se sắt. Trời mỗi lúc mỗi lạnh. Nó cảm  thấy  đôi chân  tê cóng, nặng trịch.  Nó cũng cảm thấy đói và buồn ngủ nhưng nó không muốn về nhà. Chắc chắn nó  sẽ ở nhà một  mình bởi mẹ sẽ đi cùng  một  ông chú nào đó đến sáng  mai. Nó ngồi đợi  bóng  đỏ vì nó tin rằng bạn  nó nghe nó gọi.  Thằng  bé gọi,  giọng mỗi lúc mỗi nhỏ, mắt nặng trĩu bởi cơn buồn  ngủ. Bỗng  nhiên  nó cảm thấy  bạn  nó đang đến. Mảng trời xám xịt dường như xôn xao và rồi một chấm, hai chấm, ba chấm... vô số chấm xuất hiện. Những  chấm li ti ấy rõ dần hiện thành  những  quả bóng. Dẫn đầu là bóng đỏ của nó, to hơn cả, đẹp hơn cả. Sau đó  là một bầy bóng con muôn màu. Lũ bóng  như bầy chim kỳ diệu   sà xuống  tới tấp quanh nó. Nó sung sướng chụp lấy sợi dây lả lướt mỏng mảnh của bóng  đỏ rồi bóng vàng, bóng xanh, bóng tím... Bóng cứ sà xuống mỗi lúc mỗi  dày đặc và nó cứ chụp, chụp mê man. Dần dần nó cảm thấy  người  nhẹ  tênh, chân hỏng mặt đất. Nó muốn gọi mẹ nhưng không cất tiếng được.  Chùm bóng đủ màu nâng  nó lên cao rồi chùm hoa khổng lồ muôn sắc ấy lẫn vào trong mây trong tiếng chuông nhà thờ gióng giả.

169

Hoán đổi

Đồng hồ réo nhưng nó giả điếc.  Đã có mẹ. Mẹ sẽ vào  tận  nơi, thơm lên má, đỡ ngồi  dậy dỗ dành, hứa hẹn.  Nhưng sáng nay, sau hồi một, chẳng thấy hồi hai. Nó ngạc  nhiên mở mắt và thấy mình nằm trên tấm thảm  chùi chân trước  phòng. Cửa phòng  mở. Trên nệm gối thơm phức  của nó một thằng trông quen quen đang ưỡn ẹo. Mẹ luồn tay qua cổ thằng đó:

“Dậy đi học cưng của mẹ!”

“Thế này là thế nào?”- Nó tự hỏi rồi bực  tức ré: “Mẹ!...”

Tiếng  gọi  vút  lên, dài ra hờn dỗi. Nghe gọi thế bận gì mẹ  cũng  bỏ để đến bên nó. Thế mà giờ, mẹ cứ ôm thằng đó bảo:

“Minou gọi cưng dậy kìa!”

“Mẹ!” - Âm sắc kế tiếp  đanh lại giận dữ. Theo sau là cú bay lên giường kéo cái thằng khốn kiếp ra khỏi vòng tay mẹ. Thằng kia la lên:

“Hắn cắn con!”

“Có sao không cưng?” - Mẹ vớ chiếc dép quật nó thật  mạnh. Nó nhảy xuống,  kêu ăng ẳng tức tối.

“Mùa nắng coi chừng  nó dại thì khốn!” - Ba nó chạy  vào coi vết cắn - “May chưa chợt”.

“Lôi nó ra ngoài. Cho đi đâu thì đi! Chó cắn chủ là điên rồi” - Mẹ quyết định.

Nó co rúm dưới giường còn ba thọc cây vào đuổi đánh  nó ra.

“Con đây ba ơi!”- Nó kêu lên và nhận  ra tiếng kêu của mình là tiếng sủa.

Kinh hoàng nó chui khỏi giường òa khóc. Tiếng khóc như tiếng chó tru càng làm ba mẹ  nó lo sợ. Họ xua nó ra đường.  Chiếc cổng sắt khép lại.

*

Mình là Minou! Minou là mình!

Nằm  nép bên ngoài  cổng,  nó hoảng loạn nhận ra điều đó.

Nó thấy  Minou ngồi sau lưng mẹ, cặp quàng  vai hí hửng.

Nó thấy  ba đi qua nó dửng  dưng. Mới hôm qua nó còn là vua của vương quốc  nhỏ này mà! Hôm qua đi học, thấy Minou nằm gặm xương, nó ganh tị đá một phát:

“Làm chó như mày sướng thật! Khỏi đi học.”

Chẳng lẽ... vì hôm qua?

Nó chạy theo ba mẹ. Họ đi vào quán phở quen thuộc. Minou ngồi giữa, đuôi thò ra nhưng chẳng ai thấy. Ba mẹ nó ngạc nhiên thấy thằng con sáng nay ăn nhanh như chớp, còn thè lưỡi liếm sạch tô. Nó mon men lại  gần.  Bà chủ quát: “Đuổi con chó ra!”

Bị cán chổi trúng  lưng, nó cong đuôi chạy. Nó chạy theo hai đứa bạn  cùng lớp đang băng qua đường.

“Con chó này khôn  chưa, biết qua đường trên vạch  dành riêng cho bộ hành!”  - Thằng Thảo nói với thằng Thành.

“Tớ đây mà!” - Nó trả lời nhưng chẳng  đứa nào nghe.

Nó len lén vào trường và chạy đến cửa lớp, ngồi nhìn vào. Thầy đang ôn phép  chia. Minou ngồi chỗ nó, gặm  hộp bút.

“Ăn cả hộp  bút  hả Quang? Chín chia ba bằng mấy?”

Minou đứng  dậy gãi đầu. Nóng  ruột  nó sủa ba tiếng. Cả lớp  nhìn ra.

“Ồ, chó  đâu  ra đây?” - Thầy nói - “Nó biết bằng ba kìa,  sủa ba tiếng.  Mày còn ngu hơn nó! Thế ba chia ba bằng mấy?”

Minou lại gãi lia lịa.

“Thằng  này sáng nay ăn cháo   lú hay sao đấy! Này chó, bằng mấy?”  - Thầy quay ra cửa.

Nó vẫy đuôi sủa một  tiếng.  Cả lớp  vỗ  tay còn thầy ngạc nhiên:

“Chó của ai mà thông minh thế này! Nhưng thôi đi chỗ khác chơi cho tao dạy  kẻo cháy  giáo án!” - Thầy xua.

Nó thất  thểu  ra khỏi trường. Từ ông  vua nhỏ, nó thành con chó hoang đi đâu cũng bị xua đuổi.

*

Nó dừng  ở thùng rác ngửi ngửi. Nó đói nhưng cái mùi  ôi thúi  của mấy  cái bịch  rác khiến  nó lộn mửa. Đáng lẽ nó đã có tô phở  vào  bụng và đang ngồi trong lớp...

“Dừng lại” - Tư Chộp vỗ vai thằng đi cùng. Nó sáng mắt khi thấy con chó cạnh  thùng  rác. Chân dài, dáng  thon, lông đẹp. Con này hẳn là chó nhà giàu đi lạc. Nghe tiếng xe máy áp sát, nó quay nhìn vừa lúc cây gậy đập chó rít lên, cái thòng lọng thép sượt qua tai. Biết gặp tên sát cẩu, nó chạy  trối chết. Tiếng xe vẫn đeo bám. Thấy một cánh cổng hé mở,  nó chạy  đại vào, chui tọt xuống cái ghế cô bé đang ngồi, run lẩy bẩy.

“Ba!”- Cô bé kêu  lên.

Người  đàn ông quay lại. Thấy một tên lạ hoắc cầm gậy chạy  vào, ông thét lên:

“Bớ người  ta! Cướp! Cướp!”

“Tao đập chó chứ không  đập mày!”

“Bớ người  ta! Cướp! Cướp!” - Người  đàn ông vẫn hét to. Tên trộm  chó bỏ chạy.

“Hắn đi rồi. Ra đi!” - Cô bé dịu  dàng  cúi xuống. Nó chui ra ngỡ ngàng nhận ra trước mặt mình là  con Hoa gà chết  ngồi  bàn trên.  Con này mau khóc, ốm yếu, hay nghỉ học và đặc biệt  sợ sâu róm. Biết được yếu điểm, tóm được con sâu nào nó “tặng” cho Hoa gà chết.

“Gâu... gâu... Cám ơn cứu tớ” - Nó bẽn lẽn.

“Tao từng có con vật  dễ thương như mày nhưng bị bọn ác ôn đập chết.  Nó tên MiMi. Mày tên gì?”

- Cô bé vuốt  đầu nó.

“Tớ  là Quang, ngồi sau đằng ấy” - Nó  ứa lệ khi biết  rằng  đó chỉ là tiếng sủa.

“Con chó này khóc ba ạ!”

“Chó là con vật khôn ngoan. Nó cám ơn con đấy! Con cho nó ăn đi!” - Ba con Hoa bảo.

Con Hoa vào nhà và trở ra với chén cơm trộn cá nục.

“Ăn đi mày! Muốn ở với tao thì ở. Không thì về nhà.”.

Chưa bao giờ nó ăn thứ  gì ngon hơn chén cơm nguội trộn ít cá nục ấy.

Ăn xong nó nằm  dài dưới  chân  cô bạn nhân hậu, dạ rối bời. Nó muốn về nhà. Nó muốn là cưng của mẹ. Thằng Quang của lớp.

“Đáng lẽ tao đi học nhưng sâu róm  làm tao ngứa và nổi mẩn  suốt   cả đêm. Thằng Quang chơi ác, thả sâu róm  lên người  tao.” - Con bé rơm  rớm nước mắt.

Con bé càng  nói nó càng  xấu hổ. Hôm  qua nó bắt được  con sâu róm  và hí hửng  thả lên tóc con Hoa. Con sâu bò xuống cổ, xuống tay nhồn nhột. Con bé nhặt  và hét thất  thanh...

“Tớ xin lỗi” - Nó ân hận liếm  tay con bé.

Trời càng chiều  nó càng muốn về nhà. Nó lấy chân cào cào cánh cổng.

“Con mở cửa cho nó! Nó muốn về đấy!”

“Con đi theo cho nó về thấu  nhà ba à! Lỡ nó lại gặp bọn  đập chó lần nữa.”

“Chúng  đập cả con đấy. Kiểu này cha phải hộ tống thôi!”

Nghe hai người   nói, nỗi ân hận cứ trào  dâng trong nó. Có làm  chó  nó mới biết con Hoa gà chết là một cô tiên  nhân  hậu.

“Nhà mầy đâu?” - Con Hoa cúi xuống.

“Gâu... gâu... gâu...” - Nó lấy chân  sờ dây  tròng cổ ra dấu xem ở đó.

“Con chó này khôn quá ba ạ! Dây tròng cổ của nó có ghi địa  chỉ nó đây  nè! Gần đây  thôi!”

Nó đi giữa hai con người tốt bụng,  dẫn họ về nhà.

“Ồ, chó thằng  Quang ác ôn ba ạ! Nhà  nó đây  nè!”

- Con bé ngạc nhiên khi con chó dừng lại trước cánh cổng khép kín, quẫy đuôi, sủa gọi.

“Cái thằng  thả sâu róm  lên tóc con đó hả?”. “Dạ.”

“Nếu biết ba chẳng...”

“Nhưng chó nó chứ không phải nó!” “Thôi, về!”

“Nhưng cửa đóng,  nhà đi vắng...  nó nằm  ngoài này  lỡ gặp...”

“Thứ đa cảm đa mang như mày rồi khổ con ạ! Kệ nó! Về!”-  Cha con Hoa quát.

Con bé tần ngần  rồi cúi xuống vuốt đầu nó dặn: “Nằm  yên đó đợi  chủ mầy  về nghe chưa!”

“Bạn  về đi! Cám ơn bạn!”- Nó liếm  tay con Hoa bịn rịn.

*

Nó nằm trước cổng nhà mình buồn bã. Nó lo mẹ không cho vào. Thấy  bóng  nó, con chó  cái tên LouLou gần đó chạy  đến vẫy đuôi mừng nhưng nó không  buồn  đáp. Mãi đến khi nghe tiếng xe quen, nó mới đứng  dậy.

“Sao không đi luôn cho khuất mắt, cái đồ cắn chủ!” - Mẹ nó mắng.

Nó liếm  chân mẹ,  rối rít quẫy đuôi. Mẹ quay qua hỏi Minou:

“Cho hắn vô nhà không con?”

“Cho!” - Minou trả lời rồi nhảy xuống xán tới bên LouLou.

Tối ấy nó nằm buồn bã dưới chân mẹ nhìn Minou ngồi thòng đuôi ở bàn ăn gặm đùi gà. Nó được mẹ quẳng cho miếng xương nhưng tủi thân  nó chẳng buồn ăn. Ăn xong Minou đến cạnh  nó thì thầm:

“Tớ muốn  đi chơi với Loulou...”

“Còn tớ muốn đi học! Đổi lại đi!”- Nó nhìn Minou van nài.

“Thì đổi!”

Một luồng điện chạy dọc sống lưng nó khi cuộc hoán thân xảy ra. Minou lại  là Minou, rùng rùng giũ lông, sung sướng chạy theo bạn tình. Nó lại  là thằng Quang trơn tru không lông lá. Chỉ  lạ  là cục cưng của mẹ  tối đó tự tắm  rửa, xuống  bếp lục lọi đồ ăn rồi tự động ngồi vào bàn học. Ba nhìn mẹ, mẹ nhìn ba thì thào: “Hôm nay thằng con mình thật lạ!”. Ngạc  nhiên nhất là con Hoa. Thằng Quang chơi ác nhất lớp bỗng hiền như bụt,  bẽn lẽn như con gái, rụt rè gọi cổng vào chiều hôm sau,  dí vào tay nó một  chú cún con xinh xắn trắng  như bông nõn, lí nhí:

“Đây là món  quà tạ lỗi của tớ...”

Con Hoa ngẩn người không  nói được tiếng nào. Nó ngạc  nhiên đến tụt lưỡi.

5-2008

Quế Hương

179

Tiếng mưa rơi

- Mẹ đây hở bà? - Bé Chiều  chỉ vào người đàn bà nhếch  nhác ẵm đứa trẻ gầy nhom trong  tấm ảnh đen trắng ố vàng hỏi bà nó.

- Không, bà đấy! Mẹ Chiều đây nè! - Bà chỉ đứa bé trong ảnh.

Không nhìn sang, tôi cũng biết ngoại  giở bảo- tàng-túi. Dưới mấy lớp nylon là  những tấm ảnh nhuốm  màu thời gian. Ngoại để chúng trong  túi để chúng  nóng ấm theo giòng máu ngoại  luân lưu. Có năm  tấm  tất  cả - tấm con Chiều vừa hỏi, tấm chụp người đàn ông  mặc  áo dài đen ngồi cứng đơ trên  ghế mà ngoại bảo là ông ngoại còn con Chiều gọi là ông-cụt-chân vì phần ảnh dưới chân đã phai nước thuốc. Tấm cũ nhất chụp một con bé khoảng 10 tuổi, quần ống cao ống thấp, bế một thằng bé to bự. Nó nặng  đến nỗi xô lệch con bé về một bên. Hồi mới thấy tôi cười:

- Đúng là ếch   tha nhái! Đứa nào thế ngoại?

- Bà hồi nhỏ  đấy!  - Giọng ngoại chậm  rãi xa vắng.

- Bà bế ai thế?

- Con mụ chủ. Nó nặng  kinh khủng  lại bắt bế suốt ngày.

Hai tấm còn lại gần đây thôi. Một tấm chụp gia đình tôi khi cha tôi còn sống. Một tấm tôi chụp mẹ ngồi may bên cửa sổ. Nắng  quái  chiều  hôm xiên thẳng vào mẹ và đôi tay chi chít gân xanh của mẹ  nằm trong vũng nắng. Sau này chẳng  còn tấm  ảnh nào được ngoại chọn để cất vào  bảo- tàng-túi nữa. Năm cái ảnh, cách  nhau hàng chục năm, gối đầu lên nhau thao thức trong túi ngoại. Thời gian có nghĩa gì lắm đâu trong  cái thế giới chật hẹp  mà sâu hun hút ấy!

Bên kia giường, con em út lém lỉnh của tôi vẫn khăng khăng:

- Không phải mẹ bé Chiều.  Mẹ  chi mà nhỏ xíu, không mặc quần!

- Lớn mới thành mẹ. Già thành bà. Rồi cháu cũng thế! - Bà giải  thích.

- Cháu không  thành bà đâu  - Con bé ngúng nguẩy. Thành bà xấu  lắm!  Da nhăn, răng rụng  chỉ ăn trầu  xay không ăn được kẹo.

- Hỗn! - Mẹ đang ngồi may quay lại mắng.

- Bà xấu, Chiều vẫn yêu mà! - Con bé lật đật bỏ ảnh xuống  đến thơm má  bà. Bà cười móm  mém còn mẹ hỏi:

- Thế Chiều  có biết  tại  sao bà xấu  không?

- Tại lưng bà gãy.

- Tại bao sinh lực  và vẻ đẹp của  bà, bà đem cho mẹ, mẹ cho lại các con.

Tiếng mẹ lẫn trong tiếng  máy khô dầu kêu xành xạch. Tôi đã nghe âm thanh buồn chán ấy từ sáng đến  tối, từ ngày nọ sang ngày kia. Có lúc tiếng nó như van vỉ: “Hãy cho tôi nghỉ nào!”. Nhưng người điều khiển  nó là  mẹ tôi không có dấu hiệu  mệt mỏi. Mẹ kiên tâm ngồi đó, lấp vô ngọn núi nhu cầu của một  gia đình từ khi cha tôi mất. Mẹ ngồi đó, đường may nối dài dằng  dặc như tháng năm nhọc nhằn của mẹ  bên chiếc máy may cũ kỹ.

- Thế bé Chiều có thích làm mẹ không? - Mẹ hỏi.

- H...ô...ng... - Con bé chu miệng - Làm mẹ khổ lắm, ngồi may suốt ngày. Con thích làm mèo trèo cây đi chơi cơ! Ủa, Miu đâu rồi?

Con bé đứng  dậy đi tìm con mèo  để lại trong phòng một dấu lặng. Nhận xét ngây thơ, hồn nhiên của nó đã châm trúng huyệt tái tê của  bà và mẹ. Mẹ “khổ” và bà “xấu”. Sao  mày nhận xét đúng đến đau lòng thế hở “cụ non”?

- Học  mãi nhức đầu quá! Hồi nhỏ bà có bị đi học không bà? - Tôi  sà xuống bên ngoại phá dấu lặng.

- Bà đi ở chứ đâu được  đi học. Đi ở từ  năm lên mười  lấy món tiền cho cố ngoại bà chữa  bệnh. Mười tám tuổi mới được về nhà...

Bà lặng im, mắt hấp háy. Dường  như bà có chắt từ đôi mắt  mờ đục kia một giọt nước mắt tủi cực. Dấu lặng phình to khiến tôi phải quay qua mẹ đổi đề tài:

- Hồi nhỏ mẹ thèm gì hả mẹ?

- Một cục đường đen.

- Đường đen mà thèm!

- Thèm đến phát khóc con ạ! Ngủ cũng  thèm. Trong giấc mơ, cục đường bé xíu cứ phình ra, đầy đặn, nhẵn thín y như bánh đường  nửa tháng  ngoại mua về chặt thành  mười  sáu miếng  để kho cá. Ngoại mày chặt đường tài lắm, đều tăm  tắp. Miếng thứ mười  sáu ngoại cho mẹ. Mẹ chọn mãi mà chẳng  miếng  nào nhỉnh hơn. - Mẹ cười, nụ cười đượm hình giọt lệ.

- Giờ mẹ  còn thèm  hết?  - Tôi xa xót.

- Thỉnh thoảng vẫn.  Cái thèm trong tiềm thức khó mà xóa. Những khi ấy mẹ  lại mua một bánh đường đen, chặt ra, nhón một miếng cho vào miệng... Nhưng chẳng bao giờ đường  có vị ngọt đậm đà như ngày xưa nữa con ạ!

Trên giường ngoại  có nghe không mà tôi thấy ngoại  nâng vạt áo lau giọt lệ không trào. Tôi chợt rùng mình khi nghĩ  đến thời thơ ấu lệch  vai, vẹo hông của ngoại,  đến giọt nước mắt thèm đường của mẹ  tôi. Thế mà bây giờ chị em tôi được  ăn học  đầy đủ lại vòi vĩnh đủ thứ. Khi không  đáp ứng được,  mẹ thẫn thờ như người có lỗi. Đêm ấy, tiếng máy may lại rào rào như tiếng mưa rơi.

Ngoại  tẩn mẩn khóa bảo-tàng-túi lại bằng cái ghim băng.  Nắng  vào cửa sổ chơi trốn tìm trên mái tóc bạc khiến chúng  ánh như bạch kim.

- Tóc ngoại đẹp chưa kìa!

- Hoa thời gian đấy con ạ!

- Còn hoa học  trò của con? - Tôi  chỉ nhánh phượng trên  bờ tường đang hắt những  đốm lửa mùa  hè xuống rổ khoai sắn ế  của con Hoa. Mặt nó chảy  dài, buồn  thiu.

- Hoa học  trò chỉ đẹp trên nền áo học  trò. Bên màu  áo cơ cực lem luốc, nó buồn  mà không đẹp.

Tôi bước ra hiên. Tiếng trống  giờ ra chơi của trường bên cạnh  quẳng  qua bên này một  chuỗi âm thanh rộn ràng. Mảng trời xanh phía ấy cũng phơn phớt hồng bởi ánh lửa kỳ ảo của phượng  vĩ.

Lần đầu tiên trong đời, tôi nếm  vị ngọt của một thứ hạnh  phúc ngỡ tầm thường mà lớn lao da diết - hạnh phúc được  ngồi học giữa tiếng máy may rào rào của mẹ. Không,  đó  là tiếng mưa rơi, triền miên day dứt, ngọt ngào, đắng xót. Một ngày nào đó, chính tôi sẽ cầm  tay mẹ băng qua cơn mưa buồn ấy và mẹ  tôi cũng  sẽ ngồi trên giường như ngoại, tóc rắc trắng  hoa thời gian, tẩn mẩn hoài niệm những tiếng mưa rơi!

Trốn tìm

186

Ngồi ngửa ra ghế, ông bác sĩ thờ ơ hỏi mẹ nó: “Cháu đau gì?” Mẹ  nó ấp úng:  “Tôi  chẳng hiểu... cháu  cũng  ăn uống,  đi học bình thường nhưng đột nhiên cháu không nói. Cháu...” Bà ngập ngừng  rồi bật tiếng đó một  cách khó khăn.  Ông bác sĩ chồm  người  dậy, linh hoạt hẳn lên. Ông ta hỏi to: “Sao? Bà nói  sao? Nó sủa à?”. Ông ta ồ liên tục,  lấy làm thú vị với căn bệnh  khác thường này rồi nói với nó: “Sao  vậy cháu? Nằm xuống bác coi nào!” Ông ta khám nó chừng 5 tiếng đồng hồ. Vạch mí mắt, soi mũi, soi họng rất lâu. Ông ta bắt nó a... a... nhưng nó im lặng không  hợp  tác. Hơi thở có mùi  bia của ông ta phả vào nó và nó nín thở để khỏi quyện  với ông ta. Ông ta nghe tim phổi, lắc bụng đến nghe tiếng  ọc ạch của ly nước  nó vừa uống ở nhà, gõ đầu gối nó bằng  cái búa tí tẹo và kéo quần  nó xuống để coi chim có bình thường không. Sau  cùng ông ta buông tha nó và quay qua mẹ  nó. Nó biết  mẹ  lại kể chuyện mình đẻ thiếu cân. Chậm  biết nói. Bội nhiễm  vi-  rút TT[v]. Đái dầm.  Nhút  nhát.  Vân vân và vân vân... Lợi  dụng lúc ấy nó kéo quần lên và chẳng thèm mang giày phóng ra cửa.

Nó cắm  đầu cắm  cổ chạy va cái rầm  vào một người tay dắt một con bé đang đi vào. Ông ta chưa kịp quát nó đã phóng trối chết vì đó chính là thầy giáo  dạy  Toán  có biệt  danh ông khủng bố. Ở lớp ông khủng bố dội bom nó liên tục.  Chữ như gà bới. Chậm như rùa. Nhát  như thỏ. Ngu như chó... Nhiều lúc nó tự hỏi mình là  con gì nhỉ? Cuối cùng nó quyết định nó  là chó. Chó rất dễ thương và không ngu chút nào. Như Bonheur đấy thôi. Nhờ quyết định ấy, nó thoát  hiểm một cách dễ dàng. Đầu tiên là thầy khủng bố. Thầy vừa mở miệng  rủa  sả nó như thường lệ: “Tôi không  hiểu sao em lại ngồi đây...” thì nó làm một  tràng  “Gâu... gâu... gâu...” Miệng thầy há to, mắt như rớt ra ngoài  và thầy lắp bắp: “Ơ...  lại còn thế!”. Cũng trong giờ văn, khi cô văn mẫu  dặn dò: “Các em học  thuộc  dàn bài chi tiết (thật ra là bài mẫu  ở lớp học thêm)  và chép sạch đẹp vào thì nhiều  điểm  thôi”,  nó ngồi dưới lớp đáp: “Gâu...gâu...gâu” - “Chó đâu ra đây?”- Cô ngạc  nhiên.  Nó làm tràng  thứ hai, tụi bạn cười nghiêng ngả còn cô lảo đảo tựa vào bàn. Ngay chiều  hôm  đó nó bị dẫn đến bác sĩ.

Không  thể hiểu nổi người lớn. Mẹ luôn bắt nó giống đứa khác.  Bố muốn nó giống thiên tài. Cô giáo hồi lớp Bốn thì không chấp nhận cây bút nào khác cây bút chì cô cho làm mẫu. Còn giành  quyền yêu  ghét  của nó. Cô ra đề tả một  con vật sống quanh em. Nó viết  về con gián bị lật ngửa:  “Khi ấy trông nó tội làm sao, những cái cẳng màu nâu hươ hươ bất lực trong không khí cho đến khi kiệt sức mà chết. Em lấy cái tăm  lật nó lại. Nó đi, chào cám ơn em bằng hai cọng râu dài như hai cái cần ăng-ten...” Cô đọc  bài văn điểm 4 ấy trước lớp, kết luận: “Ai cũng như em thì thế giới này đầy gián! Eo ôi!”. Từ đó nó có thêm biệt danh “Bạn  loài gián”!

Chạy một mạch  hết con đường, nó bắt đầu đi. Vừa đi vừa lẩm bẩm: “Cụp  vô! Cụp vô... Mình cụp vô!”.   Chả  là hai tuần nay thầy Toán chuẩn bị thi giáo viên giỏi cấp thành  phố. Tổ, trường góp ý xây dựng, dự giờ. Giáo  án điện  tử, máy tính, máy chiếu xôm trò... Điều thầy đau khổ   là sự hiện diện của nó trong tiết thi dạy.  Nó chậm chạp, kêu lên là mất bình tĩnh ấp a ấp úng.  Gợi  ý nó  ở nhà  sẽ đụng ba nó, một  phụ  huynh “vàng”  của trường. Thầy dạy trước bài, dặn trăm phần trăm giơ tay. Loại ngón cụp như nó chỉ để làm cảnh. Thầy chỉ gọi bọn ngón duỗi.  Thầy  còn phân  bài tập cho từng đứa như phân vai diễn. Mất hai tuần diễn tập.

Nó về nhà,  Bonheur ra đón, vẫy đuôi lia lịa, miệng há như cười. Tôi đợi  cậu lâu rồi đấy! Giờ mình chơi ném banh đi! Và hai đứa chơi trò tha ném.

Bonheur là con chó nhà quê đặc được mẹ đặt tên   Tây.   Đó  là món  quà ông nội đem dưới quê lên cho cháu. Nó dạy  Bonheur đi hai chân, nhặt  đồ vật, chạy thi còn Bonheur dạy nó nói tiếng cẩu. Chỉ cần mấy tiếng gâu gâu âm sắc khác nhau, con chó hiểu ngay nó buồn  hay vui, muốn chơi trò gì. Nhiều khi hai đứa gâu gâu loạn  xạ trong căn nhà vắng lặng.

Rồi nó phát  hiện nó không chỉ biết  cẩu ngữ.  Có lần mẹ  thấy  trong căn bếp sạch  bóng  một  đàn kiến đang cõng hạt cơm và sai nó lấy bình thuốc xịt muỗi.  Lúc ngón  trỏ của nó sắp bấm vào vòi xịt, nó nghe tiếng tim mình đập mạnh, tiếng con kiến đầu đàn: “Tụi  này có làm  gì đâu, chỉ cõng hạt cơm rơi về tổ!”.

Mẹ  dắt nó đến mấy  bác sĩ. Ông thì bảo nó mắc bệnh  tự kỷ. Ông phán  rối loạn  nghe nói chưa rõ nguyên  nhân... nhưng ông nào cũng khuyên cho nghỉ ngơi kẻo điên đấy! Mẹ hoảng  quá cho nó nghỉ xả hơi một tuần.

Nó đi dọc ngang trong ngày rộng thênh thang không niềm sợ hãi, không thời khóa biểu, không bị la mắng. Cười vô cớ. Nói đủ thứ tiếng. Chơi đủ trò. Bonheur nhặt trong  xó một  cái giỏ tre phủ đầy mạng  nhện tha lên phòng khách sang trọng nằm thò mõm vào đó. “Mày  làm gì thế?” - “Cậu không nhớ à? Đây   là cái giỏ ông đem tui từ dưới quê lên”. Bonheur là một con chó tình nghĩa.  Ông nội bế nó từ thơ bé. Thế mà ông  lên chơi, nó mừng như điên.  Từ ông  phả ra một  mùi quen thuộc không phai nhòa trong ký ức nó - mùi đất đai,  rơm rạ, mùi thơ ấu.

“Tới đây!” - Bonheur kéo ống quần  nó - “Có bạn cho tôi lẫn cậu đấy!” Thì ra nó phát  hiện  bên kia bức tường chắn mới có một chàng Fox bé xíu, lùn tịt, mắt  lồi, mõm ngắn, không lông. Chàng hạt tiêu cũng khoái cô nàng  cao lớn cuống  cuồng  làm quen. Chủ con Fox là một con bé váy  xòe như bông hoa nở.

- Chó đằng  ấy tên gì? - Nó hỏi vọng qua.

- Lí Lắc. Còn chó đằng  ấy?

- Bonheur, tiếng  Pháp  có nghĩa là Hạnh Phúc. Cho Bonheur làm bạn với Lí Lắc được không?

- Bằng cách nào?

- Thả qua ô thông thoáng.

Làm bạn với Lí Lắc, Bonheur đúng là hạnh phúc. Hai đứa nô đùa với nhau còn hai cô cậu chủ nhỏ chơi trò phóng  máy bay giấy chở những  câu hỏi.

- Đằng  ấy tên gì?

- Na. Còn đằng  ấy?

- Ông nội đặt cu Gạo. Nhưng mẹ gọi là Rice.

- Tớ thích cu Gạo hơn.

Máy bay giấy hạ cánh xuống thềm nắng rồi lại phóng qua tường là là đáp xuống  cỏ. Hai đứa nhỏ mải mê chơi trò nói chuyện trong im lặng cho đến khi ba con Na về. Con bé vội trả Bonheur nhưng con này toài xuống  phóng  theo Lí Lắc. Hai đứa sóng đôi bên nhau trên hành lang đầy nắng. Bố con Na giận điên người. Làm sao một con Fox bạc triệu lại cho kết bạn với một con chó ta rẻ tiền như thế!

Hôm sau những ô thông thoáng của bức tường chắn được  bít lại. Con Fox bị xích lồng lộn trong tiếng  kêu thương nhớ bạn tình. Thỉnh thoảng một chiếc máy bay giấy đáp xuống  sân nhà thằng bé rồi lại bay vút lên ngã chắm  chúi trên cỏ vì chở quá nặng. Cu Gạo đã đến bác sĩ thứ năm,  uống  rất nhiều thuốc và vẫn... trốn  vào tiếng  sủa. Không nói là không  hiện hữu. Bố bàn chuyện mánh mun trong  điện thoại cả khi có nó. Mẹ  kể chuyện nó sủa với  bạn.   Bà này  ôm  bụng cười.  Cả mẹ cũng cười. Thầy khủng  bố tới thăm,  vuốt  đầu nó như vuốt con chó: “Sủa chán  chưa? Anh chị  cứ cho cháu nghỉ ít ngày. Em kèm riêng không chỉ đuổi kịp mà còn vượt tụi trong lớp. Bảo đảm với anh!”

Đêm,  bố mẹ  đặt nó nằm giữa những tiếng thở dài, tiếng  chì chiết nhau:

- Bên  bà mấy  đời trước   có ai loạn thần kinh không? Bệnh này do gien.

- Coi thử  đời ông  cố, ông  sơ bên ông đi! Bên tui không có. Đừng  đổ thừa!  - Giọng mẹ dấm dẳng.

- Bên tui cũng không. Cha thạc sĩ, giám  đốc tưởng rằng sau con sẽ tiến  sĩ, bộ trưởng... ai ngờ!

- Cha nó thở dài.

- Sĩ... sĩ... giấy  kể gì? Ông làm gì kệ ông  nhưng tui  có một  đứa đừng  làm  nó điên.  Lo chuyển trường cho nó. Trường  chuyên  quá sức thì học trường thường.

- Bà quả  có gien tầm thường. Cái gì cũng ưa thường. Bà lo chữa bệnh cho nó. Chuyện học hành để tui. Đi không  nổi thì bế!

- Tôi nhất định chuyển nếu nó hết sủa.

- Lại phải chạy cho nó từ trung bình lên khá giỏi người  ta  mới  nhận.  Tốt  hơn  hết   là đem  con Bonheur cho quán thịt chó. Chơi với chó nói tiếng cẩu đấy mà!

- Không! - Nó kinh hoàng ngồi bật dậy hét lên.

- Có thế  chứ!  - Ba nó cười ha hả.

Mẹ mừng ứa nước  mắt.  Còn nó im re, nhớ lại giấc mơ biến thành  chó của mình.

Nó và con Bonheur chạy thi trong vườn. Vườn dài ra như cánh đồng theo sải chân  của nó và con chó. Bonheur bảo: “Cậu chạy  nhanh thế?” - “Nếu không mày sẽ bỏ tao lại trên cánh đồng này một mình. Trời sắp tối rồi.” - “Cậu nhìn xuống chân coi! Thường chạy bằng hai chân cậu mới thua tui. Giờ cậu phóng  bằng bốn chân. Tui sùi bọt mép mới theo kịp  cậu nè!”. Nó nhìn xuống và kinh ngạc mình chạy  bằng bốn chân thật. Người nó cũng mọc đầy lông lá như Bonheur. Hoảng quá nó hét lên. Nhưng đó  chỉ  là tiếng  sủa. Nó sủa vô vọng trong  bóng tối dày đặc, trong  nỗi hoảng  sợ kinh hoàng cho đến khi mẹ chạm vào người  nó lay nó dậy. Thật kinh khủng khi biến thành  chó dẫu trong giấc mơ.

Xe hơi của ba nó ngừng  lại bên thềm.  Bác tài mở cửa. Cùng  lúc ấy có tiếng  đập cửa xe:

- Mở cho tao. Ngột thấy mồ! Y chang cái hộp  sắt! Bác tài lật đật vòng qua bên kia. Rồi từ trên  xe bước xuống một Hai Lúa chính hiệu. Trên tay ông già  là cái  giỏ   tre ràng rịt cẩn thận.

Con Bonheur nhảy  xổ ra, liếm  láp ông già rối rít rồi ngửi  ngửi  cái giỏ sủa toáng lên.

- Ông nội lên chơi! - Nó vòng  tay.

- Sao cu Gạo xanh xao vậy Ruộng?

- Lên đây ba đừng gọi thế người ta cười. - Bố nó cau mặt.

- Cười hở mười  cái răng.  Tao đặt cái tên  ấy là để mày đừng có quên  gốc rạ. Quà của cu Gạo đây

- Ông nội quay qua chìa cho nó cái giỏ.

- Ngoao... ngoao...

- Gâu... gâu... gâu... - Bonheur chồm  đáp trả.

- Ba cứ cho nó chó mèo... Chơi đổ bệnh.

- Tía mày một  đời ở với chúng có đổ bệnh đâu! Quả đất này đâu chỉ dành  cho con người! Đứa nào thương  yêu loài vật cũng  nhân  hậu. Gạo,  cháu thích thành  người  nhân hậu không?

- Dạ thích.

- Hết gâu gâu lại meo meo... Coi chừng  đấy! - Ba nó nhìn nó đe.

- Hai đứa chơi với nhau. Tao ra lệnh! - Ông nội dí miu vào Bonheur. Miu xù lông  còn Bonheur sủa chiếu lệ. Nó  đã nghe mùi quen thuộc  của đồng quê và thơ ấu.

- Gọi  nó là Mướp. - Ông nội bảo.

Nó biết mẹ  sẽ đổi tên Mướp  thành  Mina hoặc gì gì đó. Điều  chắc chắn  là nó  lại biết thêm Miu ngữ!

Một tuần sau, cu Gạo khoái trá ngồi nghe hai con nói chuyện:

- Trên này chán quá, không  có chuột đồng. - Mướp nói.

- Chuột đồng là  con gì? Tớ chưa từng thấy. - Bonheur trả lời.

- Nghe nói đằng ấy cũng gốc ruộng  cơ mà, sao không biết?

- Lên đây hồi bé.

- Chuột đồng múp míp, ngào ngạt  hương đồng gió nội. Nếm  rồi là mê.

- Tớ chỉ ăn trứng lộn và gặm xương thôi.  Ăn mãi cũng chán.

- Đây cũng không có chỗ ị.

- Cứ   ị ra sân. Chị Năm hốt ngay mà!

- Nhưng tớ có thói  quen kín đáo, lịch sự. Xong là đào chôn. Mèo giấu cứt mà!

- Để tớ chỉ cho một chỗ. Theo tớ!

Hai đứa chạy  đi còn nó thuật  lại cho ông nội nghe. Ông vỗ đùi cười ha hả: “Cha thằng cu Gạo! Mày quả là cháu Hai Lúa! Lũ chim cò mèo chó gà heo nói chuyện gì ông mày hiểu hết trọi!  Chỉ con người là khó hiểu. Họ hay thay đổi”.

Ngày nào ông nội cũng chực nó đi học  về chơi trò “dzìa quê”. Mới lên tuần  mà coi bộ ổng  nhớ quê dữ, thở ngắn  thở dài. Tivi ông chê biết nói không biết nghe. Nằm máy lạnh  nhức đầu. Ăn lạnh nhức răng. Giữa âm thanh phố thị ồn ào, ông  say sưa biểu diễn khúc nhạc  đồng quê – nhại tiếng ếch nhái, chim, cò. Ông  tả mấy món chuột đồng, ếch, rắn nghe ứa nước  bọt.  Ông kể chuyện mùa soi ếch, mùa nước  nổi, len trâu,  cây cầu khỉ, sân chim, vườn cò... Những  câu chuyện  ấy ướp  đẫm mùi vị đồng quê thương  nhớ khiến Bonheur và Mướp cũng vểnh tai nghe và kích thích trí tưởng tượng của cu Gạo  dữ dội khiến  nó đòi ba mẹ nghỉ hè phải  cho cả ba đứa “dzìa quê” một tháng.

Sân nhà cu Gạo đầy máy bay giấy. Đáp xuống, phóng đi chở những  câu chuyện  tầm phào, những câu hỏi ngớ ngẩn. Thế mà hiệu quả còn hơn ông bác sĩ thứ sáu!

Bằng  cách nào đó, nó được chuyển về một trường không điểm, không chuyên khi nói trở  lại.  Cô giáo chủ nhiệm  kiêm dạy Văn xếp nó ngồi cạnh  một thằng  tên Hùng có biệt  danh “Hùng có ngay ạ!”. Hôm  ấy thằng Hùng bị gọi đọc bài.

- Trần Văn Hùng!

- Có ngay ạ!

Thằng  Hùng đứng dậy cầm vở đi lên.

Gió lạnh  đầu mùa thông thốc lùa vào cửa, vốc từng nắm rét ném vào lũ trẻ, luồn vào tận đường may, mũi đan. Thằng Hùng co ro trong  tấm áo mỏng,  răng đánh đờn cầm cập.

- Thưa cô em không thuộc bài...

Làm xong thủ tục, thằng Hùng giương đôi mắt thiếu ngủ nhìn xuống  lớp, nhe răng cười. Nó đợi xối xuống  mình những lời mắng mỏ quen thuộc nghe đến chai lì. Nó được  đến trường  mà không được học. Đêm nào cũng bưng cháo  gà đến  1 giờ sáng. Ngày đi học về  là bị  dì ghẻ sai túi bụi, nhổ lông  gà liên miên. Thấy im lặng  đè nặng,  thằng Hùng ngẩng lên nhìn. Ánh mắt  cô giáo  đang đậu trên bàn tay cáu bẩn, vàng  màu  nghệ  của nó trên mép  bàn. Bối rối, nó thụt tay lại giấu sau lưng.

- Lần sau Hùng  trả bài cho cô nghe - Tiếng cô dịu dàng.

- Có ngay ạ!

Dưới  lớp lác đác tiếng cười. “Hùng trâu bò hôm nay hên quá ta, không  bị chửi”...

Thằng   Hùng  về chỗ, vẫn  lơ mơ  vì sự khác thường vừa rồi. Còn cô đến khép cánh cửa gió lùa. Áo len màu tím như màu giấc mơ.

- Sao bạn không mặc áo ấm?

- Áo tớ ngắn ngủn, chuột  lại cắn nát.

Hôm sau cu Gạo đi học sớm, mặc hai áo ấm. Nó kéo thằng Hùng ra một  góc, cởi áo:

- Mình tặng...

- Không  dám đâu! Mẹ bạn mắng  chết!

- Mình xin mẹ rồi. Bạn mặc... mình ấm đấy!

- Thật không?

- Thật!

Thằng Hùng mặc áo, ấm đến hồng đôi má thiếu ăn, long lanh đôi mắt thiếu  ngủ.

Giấc mơ màu tím tinh ý nhận ra ngay, đến bên người cho, thầm thì:

- Ấm không  em?

- Dạ ấm - Nó lí nhí trả lời. Nó biết  cô hỏi lòng nó có ấm không.

Những chuyện vặt vãnh  thế mà cu Gạo vui suốt ngày. Có cái gì đó khe khẽ ngân rung trong lòng nó khiến nó cười một  mình, ôm Bonheur gâu gâu, thét vào tai Mina ngoao ngoao rồi ra sân phóng máy bay giấy. Chẳng còn ai nhận ra thằng bé 12 tuổi lử đử  lừ đừ  cõng trong tâm hồn mình một tảng đá nặng hơn thân xác.

Bài viết  đầu tiên về văn miêu  tả, nó được điểm cao nhất lớp. Nó tả Bonheur và Mina nằm bên nhau trước  mái hiên đầy nắng và kết luận:

“Bonheur quàng chân ôm Mina ngủ. Nắng đắp mền cho hai đứa.”

Có thế  mà cô khen nức  nở. Cô còn bảo:  “Cô tin lớp chúng  ta sau này  sẽ có nhà  văn,  một  nhà văn nhạy cảm,  nhân  hậu và đầy ắp tưởng tượng.”

Trưa ấy một chiếc máy bay giấy phóng lên trời chở lời cô vút  vào mây  xanh, nhiều năm sau mới đáp xuống  bãi cỏ nhà bên khi cậu bé mắc  bệnh sủa ngày nào trở thành văn sĩ chở ngày  thơ ấu bay qua trên những con chữ có cánh.

30-7-06

201

Giấc mơ ngày

1. Bin leo lên chiếc  Spacy của mẹ,  hí hứng khoe:

- Cô giáo  treo tranh Bin lên tường.

- Cưng mẹ  vẽ gì?

- Nhà   bố  ở quê.  Có cây  cau, đụn rơm, gà mẹ dẫn con đi kiếm ăn, con mèo nằm sưởi nắng, cu Mót ngồi chơi.

- Ai bảo thế?

- Ông nội - Mẹ cau mặt, lảng qua chuyện khác

- Bin thích mẹ thưởng gì?

- Thuốc lào.

- Gì cơ? - Mẹ sửng sốt.

- Thuốc lào để Bin thưởng  ông nội.

Xe dừng trước cổng, Bin chạy  vào réo: “Ông ơi! Cháu được  cô giáo  treo tranh lên tường. Tranh vẽ nhà   bố  ở quê đấy!”.

Nó tìm ông khắp nơi nhưng không thấy. Thường ông  đợi  nó từ ngõ  cơ mà!

- Ông đâu? - Nó hỏi chị Hai. Chị im lặng.

- Gối này của ông! - Cu Bin cúi nhặt chiếc gối trong đống đồ chị Hai đang dồn đống trước phòng.

Lạ chưa, phòng ông dọn sạch đồ đạc, xịt mùi nước hoa thơm lừng đuổi mùi thuốc lào quen thuộc.

- Ông đâu mẹ?

- Ông ốm đi bệnh viện.

- Chở Bin vào thăm  ông.

- Vào đó bác sĩ chích!

- Thế Bin chơi với ai? - Bin mếu máo.

- Bin chơi với con robot mẹ mới mua. Đẹp lắm! Bố đi làm về, Bin níu áo:

- Bố biết  ông đâu không?

- Ông về quê.

Ngẫm nghĩ, Bin bảo: “Chắc ông đi tìm cu Mót.”

2.Bin  đếm một mạch  từ một  đến trăm.

- Ai bày Bin thế?

- Ông.

Bin đọc: “Công cha như núi Thái Sơn. Nghĩa mẹ như nước trong nguồn chảy ra. Một lòng thờ mẹ kính cha. Cho tròn chữ hiếu mới là đạo con.”

- Ai dạy Bin thế? - Mẹ ngạc nhiên.

- Ông.

Bin vẽ một thằng bé.

- Ai thế? - Ba hỏi.

- Cu Mót. Cu Mót đi lạc. Ông đi tìm.

3.Bin ngủ nhưng bố mẹ  và đêm  thao thức.

Mẹ hỏi:

- Cu Mót là ai mà con nhắc hoài vậy?

Giọng bố đều đều như tiếng mưa rơi từ dĩ vãng:

- Cu Mót ra đời trong đói khổ.  Ăn củ khoai, hạt lúa mót  mà tượng hình nên đặt là cu Mót. Nghèo mà sáng dạ. Nghe gì là nhớ. Nhìn qua là biết. Thấy con thông minh, bố mẹ quyết cho học chữ. Mùa đông cha cõng đi học.  Mùa nước nổi, mẹ đẩy thúng qua mương. Có gì các chị cũng nhường. Ai cũng làm gấp đôi để dồn  sức cho cu Mót học. Học hết trường làng, qua trường huyện, lên thành  phố... Học  hết mồ hôi nước mắt, tiền của cha mẹ rồi đi làm, lấy vợ  và xù! - Bố chua chát.

- Anh kể... ai thế?

- Cu Mót lấy vợ  giàu. Vợ thích cái gì cũng sang, sạch, hiện đại. Ông bố chồng như cái bát sành sứt cũ kỹ muốn quẳng cho khuất mắt... - Giọng anh vút cao nhọn hoắt như đâm kim vào lòng rồi trầm nặng như đá chặn  ngực:

- Mai tôi đem cu Mót  về cho bố. Tôi không muốn thằng Bin lớn lên lại thành cu Mót đi lạc và tôi lại đi tìm nó như cha.

4.Ngày đông nắng ốm. Bát sành sứt, bình vôi mẻ chụm lại trên  băng  đá hong nỗi buồn.

Cái mốc  meo. Cái phai nhạt. Cái còn tươi rói. Họ giống nhau ở đôi mắt  mờ đục  mà cái nhìn hong hóng như trẻ thơ, đậu ở cổng ngóng phép lạ. Phép lạ hiếm  mà niềm  đau thì khối! Mỗi niềm chạm tay vào cổng  để lại một  vệt  thế là  dày cộm, mở ra, khép lại đều rướm  máu. Nỗi buồn của Thi cán bộ choáng một vạt sân. Lão ở đây  đã bảy mùa lá rụng. Có năm người con thành đạt ở nhiều ngành. Các con dỗ cha bán nhà chia vàng, thay phiên phụng dưỡng cha. Được  đôi năm xem cha như cục nợ, đùn đẩy, gây gổ chửi mắng. Cuối cùng không  chịu nổi cảnh  ấy, lão đi lang thang rồi vào trung tâm nuôi dưỡng người già. Lão nói năng,  kể chuyện hay nhất  đám  lại từng  làm cán bộ, có con cán bộ nên gọi là  Thi cán   bộ.  Lão   có  ý định  góp nhặt những thước phim buồn của ba trăm bi kịch nhờ ai đó chấp bút thành quyển Tam bách bất hiếu thời hiện đại.

Ông lão mới vào im lặng. Một người tử tế thấy lão vô gia cư ngủ vạ ngủ vật ở mái hiên thương tình dắt lão vào đây. Thi cán bộ khai thác  đủ kiểu lão vẫn không mở miệng. Cái miệng móm mém khép chặt như một  vệt  buồn.  Lão cứ ngồi  nhìn sững  cái cổng như đợi  phép  lạ. Rồi lão ốm. Ốm dậy, nói huyên thuyên về một thằng cháu  nào đó. Giờ này cháu tôi đi học về. Giờ này có phim hoạt hình. Giờ này cháu  tôi ăn cơm. Nó biết chan canh cho tôi vì tay tôi run làm canh đổ... Đôi mắt  tèm  nhẹp hấp háy của lão lưng rưng, lướm rướm khi nhắc cháu. Riết rồi cháu lão thành  cháu cả nhóm. Lão rỉ rả kể,  bình sứt bát mẻ gật gù nghe. Chuyện nó đòi mẹ  đẻ con bồ câu. Chuyện hai ông cháu lén nuôi con mèo...

5.Phép lạ hiện ra ở cổng khi hai người xuất hiện. Thi cán bộ gào to:

- Con cháu ai vào thăm  kìa!

Nghe chữ cháu, ông lão như có điện xẹt qua tim. Ông nhìn ra và không tin ở mắt mình.

Thằng Bin chạy trước. “Cu Mót” theo sau.

Ông lão nhắm  mắt lại. Phải chăng  đây là giấc mơ ngày?

- Mở mắt ra ông! Bin nè!

Ông lão mở mắt  ôm chầm lấy cháu vừa cười vừa mếu.

- Lớn mà khóc  cô giáo không   cho phiếu Bé ngoan đấy!

Rồi nhìn quanh, Bin nhận xét:

- Trường ông nhiều  ông còn trường cháu nhiều cháu.

Quay qua những bạn già đang nhìn cảnh  ấy với đôi mắt  mừng  lẫn tủi, ông lão giới thiệu:  “Đây  là cu Bin,  cháu tui!”. Cu Bin dễ thương đến nỗi ai cũng muốn sờ đôi  má  mịn như nhung, nhìn vào đôi mắt trong veo như giếng và nghe tiếng bi bô nói cười khua động chốn lạnh lẽo buồn  thiu. Đang đầu đông mà vui như Tết.  Cả ông giám  đốc cũng bảo lâu quá rồi mới  có cảnh  vui thế này!

Cũng  đã lâu lắm  rồi, cánh  cổng  trung tâm mở ra, khép lại mà không rướm máu...

10-06

Con nhồng Bù Đốp

208

Vừa thấy  bóng  lão Lạng,  con nhồng Bù Đốp đã nhảy loạn xạ trong chuồng, xổ một  tràng như súng liên thanh: “Hoàng thượng giá lâm... tạ ơn bệ hạ... chát...  bùm...”

Lão Lạng  lắc đầu rồi rẽ qua sân trước. Ở đó, khi cho con họa mi có tên  Micheal Jackson ăn, lão vẫn còn nghe “kẻ thất  sủng”  ở sân sau ra rả: “Rua-me- xừ[vi]... chà đồ nhôm[vii]... chát...bùm...”

Đúng là một mớ hầm bà lằng! Thế mà cũng  gọi là nói! Không hiểu sao lão ghét  cực  kỳ giống chim nhại tiếng người. Chim là  chim. Người là  người. Chim không  thể nói. Người không  thể hót. “Dở chim dở người  như mày bị cắt rụp  là phải.” - lão lẩm bẩm. Vào làm đây, chăm  sóc các thú tao nhã cho ông chủ, lão mắc chứng  nói một  mình. Chớ nói ai nghe! Ông bà chủ  đi suốt,  về là  quát. Cậu chủ   về  là ngáp.  Cô chủ về là mở nhạc  chát xìnhchát  bùm.   Chỉ còn  lão và bà bếp.  Bà bếp  quanh quẩn trong bếp. Lão luẩn quẩn ngoài  sân. Đôi khi lão có cảm tưởng  mình là quản ngục cái Đẹp. Cây kiểng nén mình trong chậụ hẹp.  Cá trong bể kiếng. Chim trong  lồng.  Ông chủ bỏ tiền không vì khát khao thiên nhiên, yêu quí cái Đẹp mà chỉ để được tiếng phong lưu, để khoe với khách. Trong số các vật khoe ấy, con nhồng Bù Đốp  từng  là niềm tự hào số một.  Nó học  lời ăn tiếng  nói của chủ nhân đã đành  còn được thuê gia sư dạy  chào hỏi bằng tiếng nước ngoài. Thế mà...!

Xong việc, lão Lạng trở lại sân sau. Gà đã chuẩn bị. Dao đã mài.  Chỉ còn việc  cho “kẻ tử tội”  ăn bữa cuối cùng. Thật ra ông chủ cấm cho ăn nhưng lão không đành lòng. Lão lén cho nó một  bữa khoái khẩu.  Vừa ngồi  băm  ớt để trộn  với cơm và cào cào, lão vừa tưởng tượng cảnh con nhồng Bù Đốp lăn ra chết tươi. Cha sinh mẹ  đẻ đến giờ lão chưa chứng  kiến điều đó. Sáng này, trước  khi đi, ông chủ dặn: “Cắt tiết một con gà mái  tơ ngay trước chuồng nó. Giống  này kỵ máu súc vật. Thấy  là lăn đùng chết ngay. Đáng kiếp đồ hại  chủ!”.  Nó hại  chủ thế nào lão không rõ nhưng lão có chứng kiến giây phút  nó đổi đời.

Chiều ấy ông chủ không  về một  mình. Lão định mở cửa xe nhưng ổng khoát tay rồi đích thân mở, gập người cung kính mời khách ra. Cũng đích thân ổng xách cặp, dõi theo thiết tha từng bước đi đĩnh đạc của khách.  Khi lão pha trà sâm, ổng giành  bưng cho khách. Khách vừa mở miệng  thì con nhồng Bù Đốp  ở bên  cửa sổ đã lanh lẹ hé mỏ:

“Gớt-mo-ning... Rua-me-xừ... Đồ chết tiệt! Mẹt... mẹt...[viii]

Khách sững sờ bởi  tràng tiếng Việt xọ tiếng Tây, lời chào  xọ  lời chửi  kia. Sắc hồng tươi nhuận trên mặt khách từ từ ngả  qua tím. Còn ông chủ ngả qua xanh lè. Biết  sắp có “giông”, lão cắm chặt hai chân xuống đất...

Sau khoảnh khắc im lặng  ấy là một chuỗi âm thanh chói tai. Tiếng con nhồng Bù Đốp  lanh lảnh đòi thưởng ớt. Tiếng gót giày nện cồm cộp. Tiếng ông chủ rít lên: “Tống  cổ nó ra sân sau!” rồi chạy theo khách.  Còn lão ngơ ngác  xách  cái chuồng chạm trổ giá bạc triệu  ra sân sau.

Con nhồng Bù Đốp “xuống  đời” từ đó!

Lão Lạng chầm chậm trộn đều chén thức ăn rồi bưng đến cho con nhồng Bù Đốp.  Nghe mùi ớt tươi, con nhồng cuống quít nhảy loạn xạ đến nỗi đầu va vào chuồng.  Đã hai hôm  rồi nó bị bỏ đói. Nó ăn hả hê, vội  vàng   như sợ bị giật lại. Từ ngày mai lão hết rửa chuồng, thay giấy, băm ớt cay xé mắt,  hết nghe nó nhại  ông chủ mắng  lão “chậm như rùa”. Thế mà không hiểu sao sáng giờ lão cứ bần thần.

Trưa rồi, phải làm phận sự thôi! - Lão tự nhủ nhưng tay vẫn chuồi vào cho con chim bất hạnh quả chuối chín. Con vật vô tư mổ  lấy mổ  để hương vị ngọt ngào của cuộc sống. Khoanh da vàng rực ở cổ  trước như món  đồ trang sức cho bộ lông  đen nhánh giờ trông như dải lụa thít chặt họng.  Chiếc mỏ màu ớt chín nom tựa màu máu tươi. “Kiếp sau còn làm chim thì chỉ hót  thôi  nghe con!” - Lão lầm bầm dặn. Nhưng đáp  lời lão là một tràng cười khùng khục, y chang ông chủ!

Khi lão xách  cái lồng  gà đến,  con nhồng Bù Đốp đang rỉa lông cánh. Lão thò tay bắt  gà rồi ngồi nhổ nhúm lông cổ, nơi sẽ cắt tiết.  Con gà tục ta tục tác liên hồi trong tay lão. Nhúm lông cổ vừa vặt trụi thì một quả trứng  be bé, hồng hồng cũng rơi xuống  nền xi măng xám lạnh  vỡ toang.Trong chuồng con chết tiệt vẫn mải miết “làm đẹp”, tỉ mỉ tăn măn  như một mụ đàn bà trang điểm. Đột nhiên  lão Lạng  nổi cáu. Sắp một  nhát xong hai mạng mà chúng  cứ tỉnh  bơ. Đứa thì rặn đẻ, đứa thì “mông  má” như đi dự dạ hội không bằng. Đúng là đồ...  đồ  chim! Lão buông  câu rủa, nhổ một  bãi nước bọt xuống đất rồi xách con gà đứng dậy. Đẻ xong, dường như thoải  mái, nó nằm  im re trong tay lão còn con kia cứ tiếp  tục rỉa lông.  Tức khí, lão hé cửa chuồng dí con gà vào  con nhồng. Con nhồng hoảng hốt nhảy qua nhảy lại rồi vụt ra như một làn chớp  đen. Lão đưa tay chụp. Con mái mơ được buông tay lập tức chạy  te tái, bay qua rào, quẳng cho lão một  tràng  tục  ta tục tác.

Lão Lạng đứng như trời trồng, trong tay còn con dao cắt tiết sắc lẻm.

Trên cao, tiếng con nhồng Bù Đốp  vọng xuống: “Tạ ơn bệ hạ... chát bùm...” Sau đó  là một chuỗi âm thanh ríu ran như tiếng hót.

Phải chăng khi chạm trời xanh, nó sực  nhớ mình là chim!

1997

Bà mụ của búp bê

(Truyện được tặng thưởng của tạp chí Văn nghệ Quân đội cho truyện  ngắn hay chọn trên các tạp  chí bạn năm 1995)

Tiếng khóa cổng  lách cách. Tiếng  càu nhàu của con dâu ông. Tiếng  xe nổ.  Đó  là những âm thanh cuối cùng mà ông lão đợi.  Ông biết chúng đã đi làm, hai con bé đã đi học.  Bây giờ ông và con Lỡ sẽ tự do trong ngôi nhà vắng  lặng.

Ông chui ra khỏi  cái hộp của ông, một  cái buồng nham nhở, hai mặt tựa vào hông tường và bếp, một mặt che tấm ván ép, một mặt trống  hoác làm cửa ra vào.  Ông đã quen đổi chỗ  từ hai mươi năm nay, khi con ông trở thành  chủ nhân trong  ngôi nhà của cha mình. Từ lầu đến  trệt, từ phòng trước đến phòng  sau,  từ phòng  rộng đến phòng  hẹp và bây giờ thì kề bên bếp. Lần này thì chính ông đề nghị: “Bây để tao xuống  nhà sau ngủ. Tao hay đi tiểu đêm mà cửa thì bây khóa” - “Không khóa để ông đi ra, kẻ trộm đi vào à?” - Con ông càu nhàu. Còn vợ  nó thủng  thỉnh: “Mùa hè nằm  đó khác  chi hứng  gió biển”.  Nằm  đó là nằm ở nhà   ngang nối liền nhà trên với bếp. Ở  đó có mái  nhưng tường không che chắn kín đáo. Thồng lộng. Con ông che tạm cho ông cái buồng này và bảo: “Thư thả con xây thành phòng”.

Tối đến khi cánh cửa thông đã khép, cắt ông với thế giới “trên  nhà”, ông thấy dễ chịu khi được một mình với yên tĩnh  và bóng tối. Ông có thể ngắm mảng trời sao nhấp nháy. Vầng trăng viên mãn tròn đầy. Cả lúc trăng  mỏi cuối trời. Lúc bóng cây vật vã vào nhau trong  đêm mưa gió. Cũng còn dễ chịu hơn rón rén đái vào bô từng  tí từng tí để tiếng  nước tiểu không  làm dâu con thức giấc, còn hơn níu tiếng đằng hắng cứ chực vọt ra khỏi họng. Ở đây  ông  có thể tự do đi lại, uống nước khi không ngủ được.  Người già uống  nhiều  hơn ăn. Ông có thể uống trà trừ bữa. Nhắc trà ông lại nhớ chén – cái chén  sứ men lam bát tuấn mã ông thường dùng nay cất trong  tủ búp-phê  trên  nhà. Ông có thói quen vừa uống trà vừa ngắm  cái vẻ dữ dằn tuấn vĩ cuả tám con ngựa ở tám tư thế khác nhau. Nét vẽ sống  động  bằng  màu xanh đậm mà vẫn trong như ngọc bích. Men trắng xanh lơ quý phái. Trà sóng sánh vàng bốc khói. Tám con ngựa oai phong lẫm liệt. Uống  trà trong chén ấy mới tuyệt làm sao! Nhưng chúng  nói phải. Chén quá quí mà tay mình thì run. Vỡ uổng  lắm! Để còn mà ngắm.  Ông lão lại chép  chép  cái miệng móm mém rồi đi tìm con Lỡ. Nó cũng  đang kéo   lê đôi chân cong vòng, nhỏ như cây sậy đi tìm ông. Nó ngủ trên  kia nhưng khi cả nhà  đi hết, nó được  thả xuống  cho ông. Con và dâu ông mắc một chứng  bệnh kỳ dị: bệnh  sạch. Đi làm về là chúng dọn dẹp lau chùi bóng như lau như li. Đồ không dám dùng. Ngồi không dám dựa. Con cái không được chơi làm bẩn đồ đạc bóng lộn. Chúng làm cực nhọc nhưng không thuê người giúp việc vì sợ thêm  người  thêm  bẩn. Vả lại đời nay biết đâu mà tin.

Con Lỡ toét miệng  cười khi hai ông cháu giáp mặt nhau. Ông đến cõng  nó. Ngó nó lết mà thương. Ông ngồi chồm  hỗm  cho nó bá cổ. Con Lỡ nằm ẹp trên lưng ông  và hai ông cháu đi đến cái bàn để thức  ăn sáng.  Con Lỡ vừa  ăn vừa “khóc” như mọi khi. Cũng như mọi khi, nó vừa  ăn vừa  đút  cho con búp  bê trụi tóc, gãy tay của nó. Cha mẹ nó chẳng  chờ đợi nó  ở ngôi nhà này. Họ đợi một  đứa con trai. Mẹ  nó đã quay lưng khóc khi bà đỡ chìa ra một đứa bé gái nhăn nheo, đau khổ như bà cụ. Đứa con gái thứ ba.  Lại xấu xí. Lại thiếu  cân, thiếu tháng.  Lại bị què sau trận  sốt tê liệt khi lên hai. Đôi khi người mẹ cũng ăn năn.  Giá chăm chút nó như hai đứa trước,  uống, tiêm  phòng  đầy đủ. Thôi thì lỡ rồi.  Lỡ sinh. Lỡ quên. Người ta gọi  nó luôn  là con Lỡ. Con Lỡ lại bị một  cái gì đó  ở tuyến lệ nữa. Nước mắt cứ ri rỉ ngay cả lúc nó cười. Trong ngôi nhà sạch  bóng, tươm tất này, nó và ông thật  lạc điệu,  xấu xí, vô dụng. Ông đọc điều  đó trong những cái nhìn.

Ăn xong, hai ông cháu ngồi chơi trên chiếc ghế mây  dưới  bóng  cây. Một  già, một  trẻ có thể ngồi đó suốt  buổi  cho đến khi tiếng khóa lách cách trở lại. Con Lỡ lắng nghe ông nói, không  hiểu, không khen chê. Nó chỉ nghe rồi thường bắt lấy tiếng cuối của ông làm tiếng  đầu của nó. Tuổi  tác có nghĩa gì khi mọi sự đều trở về. Tóc trở màu, con người lại như đứa trẻ - yếu đuối, bất lực, sợ hãi... Thường ông  kể chuyện cho nó nghe - chuyện đời xưa, đời nay, bày cho nó đếm,  nó đọc.  Còn nó bày cho ông chơi bán hàng bằng lá, chơi búp bê. Sáng  nay mặt con Lỡ đầy  vẻ nghiêm trọng. Nó  cứ nhìn chăm chăm con búp  bê cũ kỹ hai đời chị quẳng  lại cho nó và bảo ông:

- Sáng nay con búp  bê sẽ đẻ con!

- Sao cháu biết?

- Nó nói.

- Nó nói sao?

- Nó nói nó đau bụng. Con nó  ở chật bụng  nó. Ông lắc đầu. Bao giờ con bé cũng  ao ước con búp  bê đẻ. Mẹ  nó biết  đẻ. Con mèo  biết  đẻ thì sao con búp  bê không đẻ được? Nó sẽ đẻ một con búp bê tóc vàng, má hồng và lành lặn. Đôi khi cả một bầy búp bê.

Giá mình có thể “đẻ” cho con Lỡ một  con thế nhỉ! - Ông lão lẩn thẩn  nghĩ.  Tia mắt  già nua đậu trên con Lỡ, đậu trên những chiếc lá vàng nâu nằm uể oải trên  mặt  đất.

- Ông thấy không? - Con Lỡ lắc tay ông - Bụng con búp  bê bự  chác.  Nó đựng đầy con. Nhưng con nó làm sao ra được?

- Thì... thì... cũng như bà cho ra ba cháu, mẹ cháu cho ra cháu. Có một bà tiên, người ta gọi là bà mụ.

- Thế  bà mụ  của búp bê đâu?

- Cháu đấy!

- Bà mụ phải làm gì?

- Gối lên lòng  ông ngủ và đợi.

- Cháu không  ngủ! - Con bé lắc đầu quầy quậy. Ông nhớ lại lúc con mèo mun đẻ. Con bé không chịu ngủ ngồi đợi xem em bé mèo.

- Cháu không  ngủ! – Con bé lập lại,  nhìn ông bướng  bỉnh. Chính lúc ấy ông mới  thấy  mắt  con Lở đẹp  vô cùng  – trong như nước  hồ thu, ươn ướt. “Giống hệt mắt bà ấy.” - Ông lão thì thầm.

- Bà ấy nào?

- Bà cháu.

Rồi ông lão nhìn đăm đăm vào khoảng  trống trước mặt, dường như bà hiện  ra ở  đó, mãi  mãi tuổi thanh xuân với những  dải nước  màu đen sóng sánh, đôi mắt óng ánh nắng, má mịn  căng như lụa.

- Này ông, sao con búp  bê lâu đẻ thế?

Bóng bà tan biến. Con Lỡ nhìn ông chăm chú.

- Ơ! - Mắt  ông  cũng  có nước  như cháu. Mặt ông lại nhăn thêm  nữa. 1, 2, 3,... 10... 15 nhiều quá đếm bắt mệt.

- Tại năm tháng đó cháu. Năm tháng đi qua để lại dấu  vết.  Ông  đã sống quá nhiều năm tháng  rồi!

- Ông cất năm tháng  ở  đó à? Hết  chỗ  ông  sẽ cất ở đâu?

- Khi đó ông chết.

- Đừng...   cháu  sẽ chơi với ai? - Miệng con bé mếu xệch - Ông đừng chết. Cháu sẽ cất giùm ông nếu ông hết chỗ. Ông đừng chết!

- Chưa chết đâu! Con búp bê gọi  cháu  kìa!

Con bé quên  ông. Nó quay qua con búp  bê mất tay:

- Mày đau bụng hả? Mày sẽ đẻ con thôi.  Đẻ một con búp bê tóc vàng đẹp như công chúa, không  trụi tóc, cụt tay như mày. Con mày sẽ đẹp giùm mày.

Con mày sẽ đẹp giùm mày. Chao ôi, con Lỡ nói câu hay quá! Ông nhìn cháu ngạc nhiên. Ông nhìn hai cẳng chân cong vòng, thân hình èo uột,  mái tóc lơ thơ và chợt  nhận ra nó không  ngô nghê như hai con chị, rằng ông quá hoài phí thời gian để hiểu: trong bản chất mỗi con người, mỗi sự vật, có cái người ta không thể học được.  Ôi, con Lỡ của ông! Từ khi bà mất đi, lòng ông nguội lạnh. Chính con bé què quặt, ốm yếu này đã hâm  nóng  nó lại. Mọi sự đau xót không  gì bằng nguội lạnh con tim. Thật đúng!

- Đúng là con búp  bê sắp đẻ phải không ông?

- Ừ.

- Nhưng lâu quá! - Con bé rên lên nhìn ông nôn nóng.

Con  mày sẽ đẹp giùm mày. Con  người được  cứu vãn nhờ sự tái sinh. Ông không  thể dập tắt niềm tin ấy của  con Lỡ. Ông lão trầm  ngâm  suy nghĩ rồi đứng phắt dậy:

- Nó sẽ đẻ! - Ông lão dõng dạc tuyên bố. Có điều cháu phải kiên nhẫn chờ. Ông đi mời  bà mụ đây. Cháu sẽ giúp ông bằng cách ngồi yên với con búp bê trên  ghế.

- Mau lên ông!  Cháu  sẽ ngồi   yên  mà!

Con bé rối rít giục. Ông lão tất tả đi ra cổng rồi đột nhiên khựng lại, quay lui. Cả hai ông cháu tuyệt vọng nhìn cái  ổ khóa cổng to tướng. Con Lỡ bắt đầu thút  thít.

- Đừng  khóc! Ông có cách  rồi.

Ông đến bên cái ghế cao mà con ông vẫn dùng để tỉa hoa giấy.  Ông kéo nó sát bờ rào và dặn con Lỡ lần cuối trước khi leo lên:

- Nhớ ngồi yên. Đừng tụt xuống té!

- Nhanh nhanh ông nghe!

Ông già bắt đầu trèo  lên chiếc  ghế cao. Chân ông run run, lóng nga lóng ngóng nhưng lòng ông rạo rực. Thằng bé nghịch ngợm trong ông hồi sinh – cái thằng cu Đen thề không  đặt chân xuống  đất khi ở nhà một  mình. Nó chỉ nhảy  từ bàn qua ghế, từ ghế qua giường...

Ông ngồi trên bờ tường nhìn xuống đường. Bây giờ ông phải xuống  đó không có ghế. Ông xoay người,  bấu tay vào gờ tường.   Cứ nghĩ mình đi- ngược-lại. Ông vừa lóng ngóng tụt xuống  vừa lẩm bẩm  và niềm  vui lẫn sợ của thằng  cu Đen trèo tường trốn đi chơi làm tim  ông đập thình thịch. Thời gian không thực có. Nhảy  đi, cu Đen! Nửa thước chứ mấy! Ông lão nhảy.  Thằng  cu Đen táo tợn vỗ tay. Còn ông đau quá khuỵu xuống. Ông ngồi bệt xuống  mặt đường  nhưng sực nhớ con Lỡ, ông đứng dậy vịn tường bước khập khiễng. Để đỡ đau, ông tụt dép cầm tay. Có mấy  năm  rồi ông không ra đường.  Phố xá bây  giờ lạ quá  hoa cả mắt. Ông lại là đứa con nít sợ lạc trước dòng người và xe cộ nườm nượp.

...

“Nằm  yên đó. Ông sẽ về bây  giờ với  bà mụ và mày sẽ hết  đau bụng, sẽ đẻ cho tao một con búp bê tóc vàng  lành lặn.” - Con Lỡ thầm thì với con búp bê. Nó thấy  buồn  đái nhưng nó nhớ  lời ông dặn không được rời con búp  bê, không tụt xuống đất. “Mày cũng khó chịu thế chứ gì. Như tao buồn đái thế thôi.”  - Con bé ôm  bụng nhăn nhó. Con búp bê mở to đôi mắt  biếc  có hàng  lông  mi cong vút nhìn trời. “Chịu  khó đi rồi con mày  sẽ làm  đẹp giùm mày. Con mày không trụi tóc, gãy tay như mày. Còn tao... con tao sẽ làm đẹp cho tao. Chân tao không giống mọi người. Tao không  làm đẹp cho mẹ nên mẹ không  thương tao.” - Con bé thở dài. Hoa nắng  nhảy  nhót  trên  áo nó. Con búp bê nhắm mắt ngủ. Con bé cũng  thiu thiu...

Khi con Lỡ mở  mắt,  điều  kỳ diệu  đã xảy  ra. Ông ngồi cạnh nó. Con búp  bê tóc vàng, má hồng lành lặn nằm cạnh  con búp  bê trụi tóc, mất tay. Còn nó, nằm  trên  vũng  nước  tiểu.

- Ôi, nó đẻ rồi!  Thế   bà mụ đâu? Cháu muốn  cám ơn bà.

- Bà mụ đi rồi.  Bà vội  đi đỡ đẻ cho con búp bê khác.

- Sao  ông không thức cháu?

Rồi nó nhìn cái quần  ướt sũng,  bẽn lẽn:

- Cháu không  định  tè trong quần...

Ông vừa cười vừa nhăn mặt. Nom ông là lạ, nửa như nó, nửa như ông.

Ông lão ngồi  thở, ông còn mệt  và đau chân. Khó lòng tưởng tượng những gì ông làm sáng nay. Nó cũng kỳ diệu  và khó  nhọc như con-búp-bê-đẻ-con vậy.

Con Lỡ nhìn sững con búp  bê tóc vàng.  Nó đẹp mê hồn. Nó không như con mèo  mới  đẻ, lông bết dính và mắt  nhắm  trít. “Mày thích lắm  nhỉ! Bây giờ mình có ba người. Ban ngày thêm ông là bốn. Tao sẽ giấu  mày   trong chăn. Chị tao mà thấy họ lấy mày mất.”

Đêm  đó ông lão không ngủ được.  Ông gác hai cái cẳng  đau nhức,  mỏi nhừ lên thành giường. Ông đã đi bộ đến mấy  con đường  với cái chân đau. Chính thằng cu Đen táo tợn, bướng  bỉnh ấy đã kéo ông đi đến cửa hàng  búp  bê. Ông thò tay vào ngực.

Bà vẫn nằm yên trong đó, gối trên ngực  ông. Chỉ khác là bức chân dung hồi trẻ của bà lồng  trong trái tim  bằng ngọc  bây giờ không  được  đeo sợi dây chuyền  vàng nữa – nó được thay bằng một sợi  dây rút từ bao xi-măng. Trong bóng  tối, đôi mắt đẹp như mắt con Lỡ nhìn ông cười có đuôi. Ông mơ màng thấy thằng cu Đen kéo một đoàn tàu – một  ông lão cà nhắc, một con bé cà thọt, một bà lão muôn  thuở tuổi đôi mươi!

Trên  nhà, con Lỡ ôm hai con búp bê ngủ.  Nó mơ nó đau bụng, đẻ con. Đẻ một  con Lỡ con lành lặn, đôi chân  tròn  trĩnh xinh đẹp lộ trong chiếc áo đầm voan trắng. Con Lỡ con đẹp giùm mình. Mặc áo đầm giùm mình. Con bé ngủ thiếp với ý tưởng đó. Còn con búp  bê trụi tóc, mất tay thì không ngủ. Nó thao thức nghĩ  đến bà mụ  của mình.

4-94

Ả  ìa âu?

226

Bữa ấy, bố về và quẳng  vào lòng nó một  con cún mũm  mĩm đen thui.

- Tao chộp  nó lúc đang chơi lúc thúc trước cửa. Gọi  nó là Chả  Chìa. Chà... chưa gì đã nghe thơm điếc mũi! Còn con nữa, nếu túm được, tao đặt Rựa Mận. Cho chúng mày chơi với nó, vỗ béo nó cho tao.

Chả Chìa khát sữa, nhớ mẹ  khóc  ăng ẳng cả đêm. Ngủ không được  bố cáu:

- Bịt mõm con quỉ nhỏ lại kẻo ông ngồi  dậy hầm đậu xanh bây giờ. Chó mực con ăn bổ khỏi  chê.

Con Mơ lật đật ngồi  dậy bế con cún xa mẹ vào lòng. Cún rúc đầu vào ngực  nó. Chiếc mõm đen ươn ướt khắc khoải kiếm tìm.

- Nhột quá! Tao đâu phải mẹ mày. Tao không có vú. À cũng có đấy nhưng bé như hạt  đỗ, không có sữa! - Con bé hất cún ra.

- Oẳng... oẳng... oẳng...

- Im đi! Con Ngổ  dậy đấy! Bố dậy hầm  đậu xanh đấy! Thôi cho nằm tạm một  bữa, mai xuống ổ nghe chưa!

Con cún rúc đầu vào lòng con Mơ. Nó túm  được chéo  áo con bé và khát  khao mút chùn chụt.  Nó nhớ da diết  bầu vú căng  sữa và bộ lông  ấm mềm của mẹ.  Nó vừa bú áo vừa ư ử  khóc. Tiếng mút vải của cún làm con Mơ chạnh lòng. Ngày mẹ nó đi mãi không về, đêm  ấy con Ngổ cũng khóc ằng ặc vì khát sữa như con cún bây giờ. Nó phải đút ngón tay mình vào miệng  em để cầm  cơn khóc.

Mãi đến giờ, nó vẫn không tin mẹ chết. Chết là phải bỏ vô quan tài, đưa ra nghĩa địa. Thế nhưng những điều ấy nó không chứng kiến. Sáng ấy, như thường lệ, mẹ  đặt gánh lên vai sau khi cho con Ngổ bú no. Mẹ cho nó tiền mua xôi và dặn ở nhà đút cháo đường cho em. Đến chiều, một bà buôn chai bao hớt hải đến báo tin mẹ nó bị xe đụng chết, xác để nhà thương. Bố nó tất tả ra đi. Từ nhà xác ra luôn nghĩa  địa. Đám ma nhà nghèo  đơn giản chóng  vánh lắm. Người  lớn bảo vậy nhưng với nó, mẹ  chỉ trốn  hai chị em nó  ở đâu đó thôi.  Thỉnh thoảng bố nó trở về nhà, mặt  đỏ gay, không một đồng xu dính túi. Mẹ chậm  nước mắt nói dỗi: “Uống đi! Ăn đi! Làm  mấy  ăn mấy  cho sướng miệng để vợ con đói khát. Có ngày  tui bỏ hai đứa nhỏ cho ông nuôi”. Đúng là mẹ  giận bố nhưng sao lâu thế, mẹ không  về? Những  đêm đầu buồn thảm  ấy bố gào lên bên chai rượu đế. Con Ngổ khát  sữa khóc đến tắt tiếng.  Còn nó khóc  lặng lẽ đến  khi mắt không  mở được  nữa. Ba con người khóc ba cách trong căn nhà nát lỏng chỏng  chai lọ,  sắt  rỉ, giấy vụn mẹ chưa kịp thanh toán.  Nó lau nước mắt, bắt tay làm mẹ con Ngổ lúc chưa đầy 7 tuổi. Đêm em khóc,  nó tha con bé như ếch tha nhái, đi quanh xóm  gọi  mẹ  về. Ông trăng ở trên cao,  sáng vằng vặc thế kia có thể biết mẹ trốn ở đâu. Thế nhưng ông không biết nói, chỉ lẽo đẽo theo chúng. Đi đâu cũng theo.

Bây giờ nó làm “mẹ” Chả Chìa như đã từng làm “mẹ” con Ngổ cách đây ba năm.

Ngày cún lúc thúc  chơi với con Ngổ. Đêm rúc vào lòng con Mơ bú áo. Nó bú ướt  nhè vạt áo và thỉnh thoảng  vẫn ư ử  khóc vì chẳng có lấy một giọt sữa ngọt ngào.

Được vài tháng,  Chả Chìa lại thành  vú em con Ngổ. Con bé ra đường, nó sủa gọi  và kéo áo vào. Con bé té khóc,  nó liếm  chỗ đau vỗ về. Con bé ị, nó dọn sạch... Có lần con Ngổ rớt xuống  cái ao nhỏ trước nhà, nó sủa inh ỏi kêu cứu rồi nhảy   xuống cắn  áo con nhỏ không  cho chìm. Con Mơ nghe tiếng  sủa chạy ra vớt em lên. Con bé dính đầy bèo tấm, hãi quá đến không thể khóc.

Chả Chìa ngày  càng dài ra, gầy gò nhưng vẫn lớn. Toàn thân đen thủi đen thui ngoại  trừ một chấm trắng  làm duyên  ở mũi.   Cả ba đứa bữa đói bữa no vì nhà có một  người  lớn thì người lớn ấy họa hoằn mới tỉnh táo. Chúng quấn quít bên nhau, chơi đùa, chia sẻ cực khổ. Con Ngổ đói không khóc nhưng vắng  Chả Chìa là mồm méo xệch. Những chiều hạnh phúc là bố trở về không có mùi  rượu. Con  Ngổ được  vài tấm bánh.  Con Mơ được cha dốc túi mua gạo  và thức  ăn. Có lẽ bố  nó  cũng là người cha tốt nếu ông không  mê thịt cầy đến nỗi có tên Tư Cầy. Nhà nó ai cũng  có cái tên liên quan đến niềm say mê ấy. Mẹ  nó tên Húng.  Cha nó nhân đó đặt tên con là Mơ và Ngổ.  Ổng xoa tay: “Có Tư Cầy phải  có húng quế, lá mơ tam thể, rau ngổ ba lá”. Nó ghét những cái tên  ấy nhưng đối với mọi người, nó vẫn là con Mơ, em nó  là con Ngổ  và bây giờ giá gọi  Chả Chìa là Mực, nó chả thèm chạy đến. Mấy ai đặt tên hai lần!

Từ ngày mẹ chết, chẳng còn ai ngăn nổi tình yêu “cầy tơ” trong bố phát  triển.  Ông thường trở về chân thấp  chân cao, lè nhè: “Có Tư Cầy, có Mơ, có Ngổ  mà không có Húng  cũng  bỏ... Húng  ơi là Húng!”  Những   lúc đó con Mơ thấy thương  cha. Nhưng tình thương ấy biến thành nỗi sợ hãi ngay khi nó bắt gặp ánh mắt  bố nhìn Chả Chìa.  Ánh nhìn ước lượng sức nặng  và ứ đầy thèm khát.

Một chiều bố trở về với một  ông bạn.  Cả hai đều sực nức mùi rượu. Ba đứa vội đi tránh nhưng cái giọng lè nhè   quen thuộc đã cất lên:

- Con Mơ tam thể đâu?

- Dạ

- Con Ngổ ba lá đâu?

- Ngoài sân

- Chả Chìa đâu?

Nó chỉ tay mơ hồ ra ngoài nhưng Chả Chìa nghe nhắc tên đã nhanh nhẩu xuất hiện. Bố túm  lấy, nắn nắn cái lườn mịn  màng,  cái eo thon thả của con chó đang độ tơ.

- Hơi gầy nhưng chắc. Mềm lắm đây. Ngon phải biết! Thơm say mê!

Ông khách  hít hà rồi sờ tay lên người  con chó. Chả Chìa  đớp hụt bàn tay ấy.

- Chả Chìa!  Hỗn! - Ông chủ quát

- Chà, nghe tên đã ngửi  thấy  mùi  thơm. Đúng là Tư Cầy đặt!

- Để dành  Noel đấy! Người ta ăn thì mình nhậu. Ba tuần  nữa. Mầy kiếm  rượu đế  Gò  Đen nghe chưa?

Noel đến gần. Mỗi tờ lịch rụng xuống, trái tim bé nhỏ  của con bé cũng lung lay. Còn mười  ngày... tám ngày... năm ngày. Con Mơ thường ngồi sững nhìn em nó và Chả Chìa chơi đùa. Nó không tưởng tượng nổi cuộc sống của hai chị em nó khi không còn Chả Chìa. Trên  phố  đã xuất hiện những cây thông lấp lánh bạc,  nó quyết  định  thả bạn. Nó cho Chả Chìa ăn no rồi bế em gởi hàng xóm, dắt chó đi. Thiếu con Ngổ, Chả Chìa cứ bần thần ngoái lại, nửa muốn theo con chị, nửa muốn về với con em. Con Mơ phải  bế nó lên. Chả Chìa đã nặng  lắm  rồi nhưng con bé vẫn  cố bế vì đây là lần cuối cùng  nó được bế Chả Chìa. Con chó ngạc  nhiên liếm những giọt nước mắt nóng hổi rơi trên lưng mình. Giọt này chưa kịp thấm, giọt khác  đã trào  ra, tròn trịa long lanh như hạt ngọc. Một bà chặn chúng lại:

- Bán không mày? Tao trả cho năm xập.

- Không.

- Sáu đấy!

- Không.

- Chó mực tơ. Thôi tròn  mười,  bán mà mua gạo. Con bé lắc đầu rảo bước.  Chả Chìa nhoài người

xuống không chịu bế. Cái mũi  xinh xinh hít lấy hít để cái mùi phố thị rõ dần, những mùi thơm ứa nước bọt  phả ra từ các hàng quán ven đường. Ngôi chợ nhỏ  chỉ đông buổi sáng đã tàn nhưng con Mơ biết ở hàng bún còn cả đống xương móng giò. Thỉnh thoảng đi chợ,  nó vẫn ghé vào nhặt  làm quà cho Chả Chìa.  Con chó mừng quýnh  sục mõm vào đống xương. Thế nhưng đang nhai xương rau ráu thấy con Mơ đứng  dậy, nó ngoạm vội một cục xương rồi đứng  lên sẵn sàng ra về.

- Sao mày khôn thế? Mày không  tham ăn bỏ tao phải không? Thế mà tao phải bỏ mày.  Không bỏ mày  sẽ chết... Hu... hu...

Chả Chìa cuống quít thả xương xuống, dỗ con Mơ bằng  cái cách  nó dỗ con Ngỗ. Nó đứng  trên hai chân sau,  đặt hai chân trước lên vai con bé và bắt đầu liếm  dỗ. Khi không  ngăn nổi những  dòng nước mắt nóng hổi trào ra như suối, con chó kêu lên ư ử buồn  rầu. Nó cũng  khóc.

- Mày  cứ quanh quẩn ở chợ là sẽ có ăn. Còn  no hơn ơ nhà với tao. Đành xa nhau để cho mày sống. Không biết tao về tao phải làm sao với con Ngổ đây?

Cuối cùng con bé cũng  lừa được con chó, len lén rời khỏi  chợ  và cắm  đầu chạy. Dọc đường, nó mua một quả bong bóng bay. Đó  là quà đền cho con Ngổ. Ngang ngõ, nó nghe tiếng cha nó:

- Tưởng  mất tiêu rồi. Thế mà lại lò dò về tắm nước sôi. Đúng  là đồ  ngu như chó!

Con bé thấy  rờn rợn.  Mặt tái mét.  Chân như khuỵu xuống.

Nó  lê bước  vào.  Bên bể nước  là một con cầy tơ trắng  hếu đang nằm nhe răng, những mảng lông đen bết dính lả tả bên   cạnh.

...

Hai đứa ngồi ở bờ  ao. Mặt con Mơ đờ đẫn, mặt con Ngổ nhòe nhoẹt nước  mắt,  nước  mũi.  Nó khóc rỉ rả  như trời mưa dai, lập đi lập lại một  câu hỏi ngọng nghịu:

- Ả  Ìa âu?[ix]

- Đó! - Con Mơ chỉ tay về phía lò than hồng.

- Hổng phải - Con Ngổ  lắc đầu quầy  quậy  - Ả Ìa âu?

Bố nó trải  chiếu  bày cuộc  nhậu.  Ba người đàn ông  hể hả mời  nhau. Cha nó nốc một  ngụm rượu dạo đầu: “Nam vô tửu như kỳ vô phong. Tửu vô cầy tơ, tửu như nước lã...”

- Ả Ìa âu? - Con Ngổ  lại kéo áo chị.

- Đó kìa! - Con Mơ chỉ vào mâm thịt chó.

- Hổng phải.

- Chả Chìa đấy!

- Thế mắt  nó âu?

- Ông có râu đang gắp đấy!

- Thế ai[x] nó âu?

- Bố đang nhai đấy!

- Uôi[xi]   nó âu? Ân[xii]  nó âu? Nông[xiii]  nó âu?... Giọng con Ngổ càng lúc càng bồn chồn,  vút lên nhọn hoắt rồi vỡ òa thành tiếng khóc..

Con Mơ cũng òa khóc. Nỗi đau dồn  nén  từ chiều đến giờ bật thành cơn mưa nước mắt. Chúng khóc thê thảm như ngày mẹ chúng đi mãi không về. Tiếng khóc làm cha chúng  dừng đũa, hỏi vọng ra:

- Gì đấy? Đừng làm tao mất ngon. Cho  tiền mua kẹo nè. Chó  thì giết thịt chứ nuôi  làm gì? Vẽ chuyện. Mai tao kiếm con Rựa Mận đền.

Con Mơ bế em ra xóm. Nó còn quá  bé để lường hết tình yêu và sự trung thành  của một  con chó.

Với tình yêu ấy, Chả Chìa của nó trở  về để chết.

Nó thất  thểu  đi trong thứ ánh sáng lờ mờ,nhập nhoạng, tê tái của những  giấc mơ. Mẹ trước mặt, Chả Chìa lẽo đẽo sau lưng thế mà trên vai nó, cái giọng khản đặc vì khóc của con Ngổ vẫn vang lên như điệp khúc: “Ả ìa âu? Ả  ìa âu?... Ả  ìa âu?...”

1997

237

Đám cưới Cỏ

Như cú ném của một  vận động  viên! Chút nữa nó  đã rơi xuống  dòng sông thay  vì nằm chênh vênh giữa hai phần  bờ một  phần  bến như thế này. Nhưng người  ném  nó chỉ là  một  cô bé mười ba tuổi. Tiếng cười trong vắt  của cô khi rướn tấm thân mảnh dẻ vươn tay ném  vật  cô ghét  bỏ còn làm nó đau hơn cả sự  va chạm.  Toàn thân nó ê ẩm nhưng không sứt mẻ bởi nó là một con búp bê bằng nhựa  đúc đơn giản. Mọi  bộ phận,  áo váy, tóc mũ gắn liền một khối.

- Một con búp  bê cũ kỹ, quê  mùa,  xấu xí thế này mà mẹ không cho con quẳng!

- Nó là món quà ông đem từ trong Nam cho mẹ ngày mới giải phóng  đấy!

- Nhưng đến ông cũng bảo quẳng  kia mà! Ông mua cho búp bê thời  trang Barbie...

Khi chiều xuống, nước lên, nó không những ướt chân  mà còn  ướt  cả váy.  Nó sẽ bị cuốn   ra sông và lênh  đênh  như giẻ lục bình kia. Ngày lịm dần. Dòng sông ngã tím rồi đen thẫm. Bơ vơ, buồn nhớ, sợ hãi khiến  nó òa khóc.  Nó nhớ cái thùng  tối om, nơi chen chúc một lũ đồ chơi hết thời,  cãi cọ hoặc than thân trách phận suốt ngày. Nhưng chẳng ai nghe tiếng  khóc của một con búp  bê ngoại trừ một gã chuột đến bên tò mò ngửi  ngửi  rồi ngoạm vào váy. Hãi quá nó ngất  đi. Khi tỉnh dậy, nó thấy mình đã nằm hẳn trên bờ không biết do gã chuột lôi lên hay do nước dâng tấp vào.

Đúng là nó nằm trên một vạt cỏ. Mùi thơm hăng hắc và cảm giác mát lạnh khi tiếp xúc với lớp cỏ mềm mại đẫm ướt sương đêm  làm nó khoan khoái lạ thường.  Già đời búp  bê, nó ở trong  tủ kính rồi trong thùng  giấy trên gác xép nên cứ tưởng trời thấp  đất hẹp,  nào ngờ! Nó ngạc nhiên trước hàng vạn ngọn đèn bé tí chơi vơi trong cao rộng mênh mông mà nó được chiêm ngưỡng lần đầu.  Là đà trên  cỏ, trong những  vòm cây cũng cơ man đèn chớp  đỏ biết bay.

- Chúng là Đom Đóm! - Một cọng cỏ gợi chuyện rồi tò mò ngắm nó, lắc đầu:

- Không giống ai cả!

- Ừ nhỉ, chẳng giống ai tất! - Quanh đó lao xao.

- Thế có mời  dự  đám  cưới  Hổ Ngươi không nhỉ?

- Ai đang ở trên  cỏ đều là khách mời của cỏ! - Lau đầu bạc đĩnh  đạc trả lời.

Đó  là một đêm trắng  tuyệt  vời. Dường như quanh đó chẳng ai ngủ  cả. Trăng sao thức. Dòng sông chảy. Những ngọn  đèn nhỏ lập lòe. Nó nghe tiếng cựa mình khẽ khàng  của hàng vạn  mầm  bé tí líu ríu chào đời. Tiếng  lá rung động khi có con gì đậu xuống.  Tiếng hoa cười,   lá rụng. Tiếng gọi tình tha thiết cơ ri i... ri ri ri ri... của những  chàng Dế cô đơn trong hang gọi mời những nàng Dế lang thang không nhà. Tiếng  Chuồn  Chuồn  hong khô đôi cánh  chờ bay vào thế giới mới lạ trên cạn... Rồi sao ríu mắt, trăng mỏi cuối trời cuốn màn đêm ngủ. Ông Mặt Trời thức  dậy uống  nước  trà. Ấy là lúc bác Bọ Ngựa già, áo xanh màu lá cây, đầu quay mọi hướng, chắp tay cầu nguyện  một ngày tốt lành.  Cỏ còn lóng  lánh  sương, tươi hơn hớn, ngả ngớn trong  khúc tụng kinh ban mai: “Lửa đồng thiêu  chẳng  chết. Gió xuân về lại xanh...”

- Ôi sớm mai dễ chịu  thật!  Đám  cưới  mau lên, tớ không thích nắng! - Hoa Bìm Bìm sáng nở trưa tàn, hớn hở trong màu  áo tím lam nôn nóng.

- Đằng ấy giống tớ. Nắng  giết  tớ mất!  - Một trự Dế Trũi  đầu bẹt  như cái xẻng,  nép vào “tảng  đá” màu hồng xinh đẹp chẳng biết từ đâu tới lấm la lấm lét nhìn về phía mặt trời.

- Đau tớ! Đừng  dụi  cái xẻng  có răng  cưa ấy vào người tớ!

- Thế đằng ấy không phải là tảng đá à? Biết nói nữa cơ ấy! - Gã rụt đầu lại, định  lủi xuống đất nhưng tiêng tiếc lại ló ra nép bên con búp  bê. Gã đề nghị:

- Đằng  ấy che nắng cho tớ. Đáp  lại,  tớ sẽ giới thiệu đằng trai, đằng  gái. Tớ biết tất!

Khi ông Mặt Trời đặt chén trà xuống đứng dậy, bãi cỏ ven sông  bừng  lên một  cảnh  sắc kỳ diệu khiến con búp  bê ngỡ ngàng. Chị Lồng Đèn cùng chị Tóc Tiên chạy loăng quăng giăng cơ man bong bóng xanh căng phồng và đèn lồng  đo đỏ. Thảm cỏ rực  lên muôn hoa nghìn tía. Những  nụ cười roi rói biếu không. Anh Châu Chấu, một càng làm trụ, một càng lướt đi, búng tanh tách thông báo: “Khách đến đấy! Khách  đến đấy!”

- Đó  là cậu  Ốc Sên,  di chuyển  bằng thân, nhìn bằng râu, chậm  như rùa nhưng thích chạy thi lắm. Kia là  thi sĩ Cóc, nom thư sinh mà “gan cóc tía”, từng  lên náo động thiên đình, người  đời gọi  là “cậu ông Trời”... - Anh chàng Dế Trũi  tía lia giới thiệu.

- Còn những  đóa hoa biết bay kia? - Con búp bê hỏi.

- Nhà Bướm  đấy! Lộng lẫy và đa tình. Khác với tớ, họ thích nắng lắm!

Điệu đàng nhất là hoa đồng cỏ nội. Đủ vẻ yêu kiều duyên  dáng. Có mấy cô áo quần  yếm  dải màu mè phất phơ như liền chị quan họ khiến con búp bê ngỏng cổ nhìn theo mãi.

- Hoa Ngũ Sắc đấy! Diện hết biết!

- Thế còn các chị  áo trắng dễ thương nhỏ nhắn kia?

- Những nường Cúc dại! Nhu mì, kiều diễm. Ở trong  ban tiếp tân, đang mời khách nhấp sương trong các  lá cỏ.

Đột nhiên con búp  bê thấy động đậy dưới lưng mình.

- Ai đấy? Hay là động  đất?  Tôi có cảm  tưởng như có ai đào bới dưới ấy.

- Dũng-sĩ-cải-tạo-đất  đây! Tránh đường  cho chúng tôi lên dự đám cưới - Một giọng nói cất lên.

- Các bác Giun Đất đem nhiều  quà tặng  nhỉ! - Dế Trũi chào những vị khách vừa đội đất chui lên. Vị nào cũng lễ mễ  đẩy   theo nhiều viên tròn tròn nho nhỏ như thuốc tễ. Họ đùn thành  một đống bảo để tặng  cô dâu ăn cho khỏe đẹp.

- Đằng trai đến!

Gã Châu Chấu đảo qua thông báo. Bác Lau đầu bạc  vội sửa sang xống  áo dẫn đằng  gái ra đón. Trông bác đẹp  lão đáo để. Mớ tóc trắng  dát nắng óng mềm  vừa khinh phiêu vừa lãng mạn.  Chả trách các cô ở thị thành  bây giờ cũng đâm ra mê bác, hết cắm tươi lại đến cắm khô. Theo sau bác thôi thì đủ loại  cỏ - Cỏ Cú, cỏ Mật,  cỏ Ấu, cỏ Tranh, cỏ Ống,  cỏ Gà... và muôn hồng nghìn tía sắc hoa. Đại diện đằng trai là bác Châu Chấu Voi lụng thụng áo xanh. Đứng  bên cạnh  bác là lão  Dế  già  lụ  khụ chốc chốc lại trịnh trọng đưa hai chân lên vuốt râu. Anh Dế Trũi  sợ ánh sáng  nhưng miệng mồm lại như tép nhảy, liến thoắng  chỉ trỏ giới thiệu. Nào cái gã màu  nâu gụ, hai râu chĩa  về phía trước có tài nhào  lộn kia là anh Bổ Củi, diễn  viên  xiếc.  Nào cái cô áo đỏ có những chấm tròn kia là Bọ  Rùa chuyên trị bọn Rệp cây. Nào cái anh chàng màu nâu bóng mỡ, áo dài kín đuôi,  cái đầu gật gật kia đích thị là hiệp  sĩ Dế Mèn  trong Dế Mèn phiêu lưu ký, bạn  thân  thiết  của Trũi  ta! Con búp  bê cũng nhận ra anh ta ngay vì cô chủ nhỏ  rất mê truyện ấy, đọc  mãi khiến  nó cũng thuộc  lõm bõm.  Anh ta uống thuốc trường sinh hay sao mà sống lâu thật,  cái đầu vẫn trọc lông  lốc kể từ cái dạo  bác Xiến Tóc cắt phéng  đôi râu dạy  cho một  bài học nhớ đời. Rồi một  đám “tử y cô nương”[xiv]  yêu kiều xuất hiện trong trận mưa công-phét-ti bằng hoa

Cỏ May. Cô Sim đẹp hoang dại như sơn nữ. Cô Bìm Bìm hớn  hở như trẻ con. Cô Bâng Khuâng  sầu mộng đến  tê tái. Cô dâu  Hổ Ngươi đi giữa lộng lẫy hơn cả nhưng xấu hổ cứ cúi gằm  mặt  xuống.

- Ai là chú  rể?

- Kìa! Cậu ta còm rõm, bé bằng cây kim nên còn có tên là Kỉm Kìm Kim.

Chú rể Chuồn Kim xuất  hiện với sự hộ tống của đám Chuồn Chuồn đủ loại lượn lờ che rợp cả ông Mặt Trời đang vén mây xem đám cưới. Theo đúng nghi lễ, chú rể cầm  tay cô dâu lồng  vào đó chiếc nhẫn  cỏ. Thế nhưng Chuồn Kim ta run quá, đôi cánh  bé tí mỏng manh cứ phập phồng rung động. Tức cảnh sinh tình, thi sĩ Cóc gật gù: “Tím cô dâu bối rối Chuồn  Chuồn”.  Hổ Ngươi thẹn  quá nhắm rịt mắt lại, hàng mi dài chấp  chới như cánh bướm.

Quà tặng đầy một  vạt cỏ xanh. Những sắc màu không ai hòa nổi. Những thoáng hương khiến ngày bối rối. Khách  không  nhắp rượu mà lòng  cứ lâng lâng, thơm  thảo quên tất mọi hiềm khích, ganh ghét. Anh Chuồn Chuồn Voi lượn lờ cùng cô Bướm vàng mỏng mảnh. Bọ Ngựa lênh khênh dìu Cọng Cỏ Non... Gã Dế Trũi  liều  mình bước ra mời tiểu thư Cào Cào yểu điệu, vừa nhảy  vừa nheo mắt tránh nắng. Ong Bướm đa tình nhảy điệu loanh quanh bởi hoa nào cũng đẹp...  Họ dìu nhau trong tiếng  đàn ngọt của nhạc công Dế và giọng hót ríu rít trong ngần của ca sĩ đồng  quê Chim Sẻ. Cô dâu đã hết  hổ ngươi, mở mắt tình tứ nhìn chú rể. Họ là cặp nhảy đẹp  nhất. Tà áo tím mỏng của cô ửng trong nắng sớm, quấn quýt vạt áo đuôi tôm của chú rể. Họ  lướt  trong hạnh phúc.

Chẳng ai mời con búp bê nhảy  vì nó quá khác với cư dân cỏ. Thế nhưng từng cặp lượn quanh nó rải lên làn da hồng  hào xa lạ kia hoa cỏ may bé bỏng.  Vẻ đẹp  và hạnh phúc ngời ngời của họ làm con búp bê bị ruồng bỏ cũng hạnh  phúc lây. Nó thầm cám ơn cô chủ  đã quẳng mình ra đây thay vì bán cho bà đồng  nát. Nhờ cú ném  của cô mà nó được sống những khoảnh khắc nhớ đời, biết được bí mật  kỳ diệu  ấp ủ  trong  hoa lá đất  đai, hưởng được niềm trời rộng rãi. Nếu  có là mơ thì cũng là  một giấc mơ tuyệt vời. Từ đây con búp bê xấu xí cũ kỹ từng sống trong tù túng, chật hẹp có thể  “lang thang” trong  thế giới rộng lớn sinh động muôn màu để thấy  cuộc  đời vẫn còn đẹp làm sao!

1999

NHÀ XUẤT BẢN TRẺ

161B Lý Chính  Thắng - Quận 3 - Thành  phố Hồ Chí  Minh

ĐT:  39316289  - 39316211  - 38465595  - 38465596  - 39350973

Fax: 84.8.38437450  - E-mail:  nxbtre@  hcm.vnn.vn

Website: http://www.nxbtre.com.vn

CHI NHÁNH NHÀ XUAT

BẢN TRẺ TẠI HÀ NỘI

20  ngõ 91, Nguyễn Chí Thanh, Quận Đống Đa - Hà Nội

ĐT Fax: (04) 37734544

E-mail: vanphongnxbtre@ hn.vnn.vn

[i]  Tên tác phẩm  thiếu  nhi lừng danh của nhà văn Thụy Điển Astrid Lindgren.

[ii] Phép nhân nhưng Pippi gọi là “phép phân”.

[iii]  Virút Tưởng tượng.

[iv]  Báo hâm:  báo cũ hâm  nóng  lại bởi lời rao “Báo mới ra lò đây!”

[v]  Vi -rút Tưởng Tượng

[vi] Bonjour Monsieur (Tiếng Pháp): Chào Ông

[vii] Chôm đồ nhà

[viii] Merde! (Tiếng  chửi thề của Pháp)

[ix] Chả Chìa đâu?

[x] Tai

[xi] Đuôi

[xii] Chân

[xiii] Lông

[xiv] Những cô nương áo tím.

Table of Contents

Vua lũ đồ chơi

Một ngày ở biệt thự Bát Nháo

Bí Đỏ và...

Quán Búp Bê

Súng và Mèo

Cô giáo Mim

Kẻ thù

Con gà bột

Thương lấy Mắt To!

Thằng tò he

Tí Bụi

Mở cho ông ra

Dịch tiếng Chim

Bạn mới

Cò gà

Chiếc vé vào cổng Thiên-Đường-Xanh

Mẹ con Nhọ Nồi

Ngày nắng đầu tiên

Lại chuyện bóng đỏ

Hoán đổi

Tiếng mưa rơi

Trốn tìm

Giấc mơ ngày

Con nhồng Bù Đốp

Bà mụ của búp bê

Ả  ìa âu?

Đám cưới Cỏ

[i]

[ii]

[iii]

[iv]

[v]

[vi]

[vii]

[viii]

[ix]

[x]

[xi]

[xii]

[xiii]

[xiv]