Thiền sư NHẤT HẠNH

GIẢNG LUẬN DUY BIỂU HỌC

Nguồn: LÁ BỐI

Thực hiện ebook: tducchau (TVE)

Ngày hoàn thành: 19/12/2010

(Ngày 14 tháng Mười Một năm Canh Dần – Phật lịch 2554)

http://www.e-thuvien.com

KỆ THỨ 32

Thức gồm ba phần

Kiến, tướng và tự thể

Chủng tử và tâm hành

Tất cả đều như thế.

Trong mười vị Luận Sư có vị chủ trương ba phần hoặc bốn phần nhưng mà ba cũng đúng, bốn cũng đúng. Khi mà mình có chút tuệ giác thì ba cũng được, bốn cũng được. Khỏi phải tranh cãi đỡ tốn thì giờ rất nhiều. Hôm trước Thầy có nói đến một ví dụ rất ngộ là: “Thầy Nhất Hạnh là một hay là nhiều?” Nói một cũng được mà nhiều cũng được. Ở trong Thầy Nhất Hạnh có có nhà đạo sĩ, nhà nghệ sĩ, nhà chiến sĩ. Nói một cũng được, nói hai cũng được, vì trong Thầy có những cái “nhà” khác nữa. Cái “nhà” mà ưa làm vườn, trồng cây gọi là “nhà” gì sĩ? “nhà vườn sĩ”. Thì nói một cũng đúng, hai cũng đúng, ba cũng đúng, bốn cũng đúng và vì vậy cho nên thấy cái điều đó mình tiết kiệm được nhiều thì giờ để khỏi phải cãi cọ, hý luận. Hý luận tức là nói hý luận mà chơi.

“Thức gồm ba phần: kiến, tướng và tự thể”, phân biệt ra như vậy để chúng ta có một ý niệm rồi chúng ta vượt cái ý niệm đó. Hình ảnh một đồng France gồm có mặt trái, mặt phải là hai phần và cái phần thứ ba kia là cái chất đồng bạc, cái chất kim khí nó làm ra đồng France là ba phần. Và khi nào chúng ta chạm vào một phần là chúng ta chạm luôn cả ba phần. Thức như vậy. Tức là nó có cái phần chủ thể, phần đối tượng nhưng mà cả hai phần đó nó nương trên bản chất của thức gọi là phần tự thể. Ngày xưa khi Thầy học Duy Thức, các Thầy vẽ ra một con ốc sên đang bò ở trên một tờ lá, con ốc sên nó có hai cái râu gọi là tướng phần và kiến phần và cái thân mình con ốc sên gọi là tự thể phần. Và khi hai phần kia không phát hiện, nó trở về. Tại vì hai cái râu của ốc sên, mình đưa tay mình đụng thì nó thụt vào không thấy nữa. Nó trở về tự thể phần. Nó không có phát hiện. Mà thức tức là phát hiện. Khi phát hiện mình nói là có, khi không phát hiện mình nói là không. Như vậy không đúng. Thành ra dầu không thấy chủ thể thức, không thấy đối tượng nhận thức mình nói không có thức cũng không được nữa. Tại vì nó ở trong trạng thái không phát hiện (vô biểu). Và khi nó phát hiện được gọi là biểu, Duy Biểu.

“Thức gồm ba phần: kiến, tướng và tự thể, chủng tử và tâm hành, tất cả đều như thế”. Những hạt giống trong alaya thức và những tâm sở nó phát hiện trong tám thức đều như vậy cả. Nghĩa là đều có ba phần. Chúng ta thấy ở đây Duy Biểu gần với giáo lý Hoa Nghiêm. Là tại vì nếu cái vô cùng nhỏ chứa đựng cái vô cùng lớn thì cái vô cùng nhỏ nó chứa đủ cái tính chất cái vô cùng lớn. Một hạt sỏi hay một sợi tóc mà chúng ta nhổ từ trên đầu chúng ta, nếu mà nhìn sâu vào trong hạt sỏi đó và trong sợi tóc đó và nếu chúng ta có trí tuệ, có phương tiện thì chúng ta thấy rằng hạt sỏi và sợi tóc đó chứa đựng đầy đủ tư liệu về vũ trụ, những cái informations về vũ trụ. Chỉ cần nhìn vào hạt sỏi và nhìn thật sâu thì trong hạt sỏi đó chứa đủ tất cả những tài liệu, những informations về vũ trụ, nhìn vào một cái chúng ta có thể hiểu được tất cả các cái. Ví dụ chúng ta nhìn vào một tờ lá nhỏ xíu, chúng ta có những tài liệu, những hiểu biết về mặt trời, tại có mặt trời trong tờ lá. Chúng ta nhìn vào tờ lá chúng ta sẽ có những sự hiểu biết về đám mây, những tư liệu, những dữ kiện để chúng ta hiểu về đám mây. Nhìn vào tờ lá mà biết. Ở Đông Phương ngày xưa người ta nói: “Nhân thân tiểu thiên địa”. Tức là cái thân người của chúng ta, cái thân thể con người nhỏ bé của chúng ta, nó là trời và đất gồm nhỏ lại. Như một hòn non bộ, một hòn biển cạn trong đó có núi, có sông, có trời, có nước, có đủ mọi thứ. Có nghĩa là chúng ta nhìn vào thân thể của chúng ta thì chúng ta thấy có đủ tất cả những dữ kiện về vũ trụ, vạn hữu, về thế giới, không cần đi xa.

Đi xa hơn trong ý niệm này thì mỗi hạt bụi, mỗi chiếc lá hay mỗi làn hơi đều chứa trong nó đầy đủ tất cả dữ kiện về vũ trụ. Và chúng ta chỉ cần khám phá một hạt bụi là chúng ta khám phá toàn thể vũ trụ. Cũng như một giọt nước biển, nếu chúng ta hiểu được một giọt nước biển thì chúng ta hiểu được cả đại dương. Và vì vậy cho nên quán chiếu không cần phải quán chiếu nhiều. Quán chiếu cái một mình sẽ hiểu được cái tất cả. Mỗi tâm hành nó có đủ hết. Ví dụ như tâm hành giận. Trong cái giận chúng ta tìm được những yếu tố làm ra cái giận. Trong một tâm hành mà chúng ta gọi là phiền não thì cái phiền não đó cũng chứa đựng Phật tánh, có chứa đựng giải thoát, nó chứa đựng tất cả ở trong đó. Tại vì cái một nó bao gồm cái tất cả. Chúng ta đã đi được vào thế giới của Hoa Nghiêm, của một là tất cả (the Implicade Order). Cho nên chúng ta thấy được rằng trong tâm hành như cái giận nó có sự có mặt của Phật tánh, của khả năng giác ngộ; nếu không thì làm sao chuyển hóa cái giận ra cái không giận được? Nó có hạt giống của sự chuyển hóa ở trong đó. Cũng như là trong đống rác, nó có những bông hoa rất là thơm tho. Người làm vườn khôn khéo thấy được điều đó cho nên họ giữ cái đống rác lại, họ làm thành phân và với sự khéo léo trong vòng mấy tháng họ biến đống rác thành ra rổ rau cải rất là xanh tươi. Thì những tâm sở phiền não của chúng ta đó: tham, sân, si, mạn, nghi, ác kiến, phóng dật, hôn trầm, thất niệm tất cả những cái đó nếu mà chúng ta biết chuyển hóa thì nó trở thành an lạc, giải thoát, hạnh phúc. Và vì vậy cho nên cái một nó chứa đựng tất cả những cái đó nếu mà chúng ta biết chuyển hóa thì nó trở thành an lạc, giải thoát, hạnh phúc. Và vì vậy cho nên cái một nó chứa đựng cái tất cả là ở chỗ đó. Càng nhìn thì càng thấy. Thành ra không cái gì cần phải đẩy ra khỏi hiện hữu. Đẩy một cái tức là đẩy tất cả mọi cái. Hôm trước tôi có nói với một thiền sinh ngoại quốc là mình đi vào nhà bếp mình thấy ấm áp và dễ chịu. Nhưng mà cái cảm giấc ấm và dễ chịu đó nó do cái cảm giác lạnh ở ngoài trời đi run cầm cập mà tạo thành. Nếu ở ngoài trời không có lạnh như vậy thì mình đi vào trong cái phòng bếp ấm áp mình không có cái cảm giác dễ chịu. Cái này làm ra cái kia, cái này có vì cái kia có. Và vì vậy cho nên mỗi tâm sở, mỗi hạt giống nó chứa đựng những tâm sở khác, những hạt giống khác ở trong đó. Và vì vậy cho nên thất niệm nó làm cho mình trôi lăn ở trong sinh tử. Nhưng nếu mình biết cách thì thất niệm đó mình có thể chuyển hóa thành ra chánh niệm. Không có gì cần phải vất bỏ ra ngoài cửa sổ cả. chúng ta đi sang bài thứ 33.