GUINNESS MỘT PHONG TRÀO

(Hoài niệm)

Nguồn: Tư liệu Tuyển tập”TIẾNG HÁT NHỮNG NGƯỜI ĐI TỚI”

Thực hiện ebook: Tducchau (TVE)

Ngày hoàn thành: 20/01/2009

http://www.thuvien-ebook.com

MỤC LỤC

TỰ THIÊU :

XUỐNG ĐƯỜNG:

– Cuộc xuống đường huy động học sinh sinh viên trên qui mô lớn nhất:

– Đông đảo, khí thế và thắng lợi nhất:

– Bị đàn áp dã man nhất:

– Biểu tình “nghèo” nhất:

– Biểu tình “nhanh” nhất:

– Lỳ nhất:

– Biểu tình “nằm”:

– Bàn thờ xuống đường:

– Khẩu hiệu biểu tình chống Mỹ công khai sớm nhất:

– Khẩu hiệu “dỏm” nhất:

– Tướng ngụy thất thế nhất:

– Biểu tình vui nhộn nhất:

ĐỐT LỬA CĂM HỜN:

– Lần đầu tiên trên thế giới, một tòa lãnh sự Mỹ bị đốt:

– Cờ Mỹ và xe Mỹ bị đốt lần đầu tiên:

– Đốt Đài Phát thanh:

– Đồn bót cảnh sát Lê Văn Ken:

– Đốt hình nộm Johnson – Mac Namara:

– Đốt hồ sơ quân sự học đường:

– Đốt thẻ quân dịch:

– Đêm đốt lửa căm thù:

– Các chiến dịch đốt xe Mỹ:

– Nhà tù lừng danh nhất Việt Nam:

NHỮNG NGƯỜI TÙ NỔI TIẾNG CỦA CÁC THẾ HỆ PHONG TRÀO:

– Nụ cười đẹp nhất:

– Phiên tòa sôi động nhất:

– Quan tòa mặt sắt nhất:

– Luật sư “quen thuộc” nhất của Tòa án Mặt trận:

– Những tên “rằn ri” nhất:

VĂN NGHỆ – BÁO CHÍ

– Nhạc sĩ lớn nhất của các thế hệ phong trào:

– Sân khấu văn nghệ Đỏ nhất:

– Những đêm dài nhất:

– Biểu ngữ dài nhất:

– Báo phong trào lớn nhất:

– Người viết báo phong trào khỏe nhất:

– NGÔI NHÀ NHIỀU TIẾNG ỒN NHẤT:

TỰ THIÊU :

Tự thiêu là hành động đấu tranh tự phát, mang màu sắc Phật giáo, xuất hiện thành phong trào ở miền Nam Việt Nam trong khoảng thời gian từ 1963 đến 1975.

Mở đầu là ngài Hòa thượng Thích Quảng Đức, tự thiêu ngày 11/6/1963 tại Sài Gòn. Hình ảnh tự thiêu này đã được cả thế giới biết đến như là một sự đánh thức những giá trị tinh thần của nến văn minh phương Đông. Tấm ảnh ngài Thích Quảng Đức ngồi điềm nhiên trong lửa là tấm ảnh đã đoạt giải Pulitzer, giải báo chí lớn nhất ở Hoa Kỳ năm 1963.

Theo gương ngài Quảng Đức, hàng chục tu sĩ và cư sĩ Phật giáo đã tiếp tục tự thiêu để bảo vệ dân tộc và đạo pháp, chống đàn áp khủng bố, chống Mỹ và tay sai. Chỉ riêng trong ngày 9/5/1971 đã có hai trường hợp tự thiêu: Đại đức Thích Chơn Thế, tự thiêu ở công viên Quách Thị Trang, trước trường Đồng Khánh Huế và Ni cô Tịnh Thuần, tự thiêu ở Tịnh xá Ngọc Lộ, Quảng Trị.

Vào thời điểm này, giặc Mỹ điên cuồng gieo rắc tội ác chiến tranh và Thiệu-Kỳ đang ra sức đàn áp phong trào đấu tranh của sinh viên học sinh ở Sài Gòn và ở Huế. Hai cuộc tự thiêu ngày 9/5/1971 cũng như tất cả các trường hợp tự thiêu trước đó, đều nhằm mục đích hỗ trợ sức mạnh chó phong trào. Những người tự thiêu, đích thực là những chiến sĩ phong trào. Hành động của họ mang ý nghĩa tích cực là sự hy sinh lớn nhất để cống hiến cho tổ quốc, đồng bào và tôn giáo của họ.

Ở đây chúng tôi không có ý định nhắc lại những trường hợp tự thiêu đã được giáo hội Phật giáo Việt Nam ghi nhận như là những hành động “vị pháp thiêu thân”.

Trong số những người tự thiêu, có những khuôn mặt rất trẻ, thuộc giới sinh viên học sinh. Dĩ nhiên họ đều là tín đồ Phật giáo, nhưng đối với họ, ý thức tôn giáo chưa định hình rỏ rệt thành một chân lý như ở các tu sĩ. Điều họ phát biểu rõ nhất qua những tâm thư để lại trước lúc tự thiêu, vẫn là lý tưởng yêu tổ quốc, yêu đồng bào, đòi hòa bình, độc lập. Và đó cũng chính là lý tưởng cao đẹp nhất của tuổi trẻ Việt Nam trong thời đại chống Mỹ cứu nước.

Bởi vậy, trong quyển sách này, chúng tôi xin được phép ghi lại danh sách những học sinh sinh viên đã tự thiêu, như là nhắc lại hình ảnh của người bạn thân, và là những người bạn lớn của phong trào, đã hy sinh vì những mục đích và lý tương cao đẹp đó.

1. – BÙI HUY CHƯƠNG –Tức tu sĩ Thích Thanh Huệ – 18 tuổi, học sinh trường Bồ Đề, tự thiêu ở Huế, ngày 16/3/1963.

2. – NGUYỄN THỊ VÂN – 17 tuổi – Học sinh trường Bồ Đề, tự thiêu ở Huế, ngày 31/5/1966.

3. – ĐẶNG THỊ NGỌC TUYỀN – 19 tuổi – Học sinh trường Trung  học, tự thiêu ở Đà Lạt, ngày 23/6/1966.

4. – ĐÀO YẾN PHI – 18 tuổi – Học sinh, tự thiêu ở Nha Trang, năm 1966.

5. – PHAN THỊ MAI – tức NHẤT CHI MAI, sinh viên Sài Gòn, tự thiêu ngày 16/5/1967.

Cho đến nay, Việt Nam là nước tiêu biểu nhất trên thế giới về hành động tự thiêu. Chỉ riêng số vụ tự thiêu trong giới học sinh sinh viên cũng đã có thể đưa vào quyển GUINNESS quốc tế.

(Sau Việt Nam là Hoa Kỳ, đứng hàng thứ hai với 3 trường hợp tự thiêu để phản đối Tòa Nhà Trắng và Lầu Năm Góc trong cuộc chiến tranh xâm lược Việt Nam. Đó là các trường hợp tự thiêu của NORMANN MORRISSON – JEAN LA PORTE và HELENE KAJAUNSKY)

XUỐNG ĐƯỜNG:

– Cuộc xuống đường huy động học sinh sinh viên trên qui mô lớn nhất:

Là cuộc biểu tình thời Trần Văn Ơn, nổ ra ở 2 trường Petrus Ký và Gia Long vào sáng 9/1/1950.

Sau khi Trần Văn Ơn hy sinh, lễ tang bắt đầu tiến hành trên qui mô cả nước, bắt đầu từ ngày 10/1/1950 và luân phiên kéo dài cả tuần lễ. Hàng triệu  lượt học sinh sinh viên đã tham gia lễ truy điệu và xuống đường tuần hành.

Riêng ở Sài Gòn, đám tang Trần Văn Ơn là đám tang dài nhất. Quan tài đến nghĩa trang Chợ lớn vào lúc 11g30, mà dòng người đưa tiễn sau cùng đến 2 giờ chiều vẫn chưa ra khỏi trường Petrus Ký.

– Đông đảo, khí thế và thắng lợi nhất:

Là cuộc xuống đường của hơn 300.000 đồng bào Sài Gòn, chủ yếu là sinh viên học sinh đòi hủy bỏ Hiến Chương Vũng Tàu của Nguyễn Khánh diễn ra vào ngày 22/8/1964 trước “dinh Độc lập” ở Sài Gòn. Sinh viên học sinh tràn ngập cả khu vực từ trước cổng dinh Độc Lập đến Thảo Cầm Viên, gây áp lực buộc Nguyễn Khánh phải xuất hiện trước công chúng và tuyên bố hủy bỏ Hiến Chương Vũng Tàu, từ bỏ chức vụ Chủ tịch Hội Đồng Quốc Gia.

– Bị đàn áp dã man nhất:

Là cuộc biểu tình của Phật tử, phần lớn là các em thiếu nhi ở lứa tuổi oanh vũ, trước Đài Phát Thanh Huế đêm 8/5/1963. Chính quyền thời Ngô Đình Diệm đã dùng xe tăng đàn áp cuộc biểu tình hiền lành này làm 8 người – phần lớn là trẻ em – chết liền tại chỗ, hàng chục người bị thương. Máu, thịt và tóc tai của các nạn nhân từ bên ngoài bay cả vào văn phòng của Đài Phát Thanh, rơi bầy nhầy trên bàn làm việc.

– Biểu tình “nghèo” nhất:

Là cuộc xuống đường của hàng trăm nhà báo ở Sài Gòn để chống Thiệu – Kỳ. Trong cuộc xuống đường này, các ký giả ăn mặc nghèo nàn, rách rưới, có người xách bị, chống gậy, đội nón rách, giống hệt “cái bang”. Gọi là ngày ký giả ăn mày (10/10/1974).

– Biểu tình “nhanh” nhất:

Là những cuộc xuống đường bằng… xe gắn máy, còn gọi là “biểu tình cơ động” của Sinh viên Sài Gòn nhằm đột phá thoát khỏi vòng vây của cảnh sát dã chiến. Cuộc xuống đường bằng xe gắn máy đầu tiên vào nag2y 27/5/1970, cảnh sát dã chiến bị bất ngờ, đối phó không kịp. Những lần sau, cảnh sát dã chiến chuẩn bị mô tô phân khối lớn ráo riết truy bắt. Sinh viên chạy xe Honda cầm biểu ngữ giăng hàng ngang. Phóng viên báo chí cũng phóng xe rượt theo để… phỏng vấn, vận tốc biểu tình nhiều khi đạt tới hơn 50 km/giờ.

– Lỳ nhất:

Là biểu tình ngồi lần đầu tiên diễn ra trước trụ sở Hạ viện Sài Gòn (nay là Nhà Hát Lớn TP. Hồ Chí Minh) ngày 2/10/1967 để chống bầu cử gain lận của Thiệu. Sau Đại hội Sinh viên Liên Viện kỳ 2 ngày 30/9/1967, 2.000 sinh viên học sinh xuống đường kéo đến đập phá bảng công bố kết quả bầu cử Tổng Thống rồi ngồi lỳ tại đó. Thiệu – Kỳ phải đưa cảnh sát đến khiêng từng người bỏ lên xe và giới nghiêm toàn thành phố.

– Biểu tình “nằm”:

Rất phổ biến trong các cuộc xuống đường. Người biểu tình phần lớn là phụ nữ. có các ni sư và nữ sinh ở hàng đầu nằm ngang giữa đường để cản đầu xe của cảnh sát. Thường thì xe cảnh sát phải dừng lại, nhường chỗ cho xe vòi rồng, lưu đạn cay và chó bẹc giê… tiến lên.

– Bàn thờ xuống đường:

Đầu tháng 6/1966. Thiệu – Kỳ sai tên hung thần Nguyễn Ngọc Loan đưa lực lượng lớn ra đàn áp phong trào ở miền Trung. Để cản trở bước tiến quân của chúng, lần đầu tiên, ngày 7.7/1966, đồng bào Phật tử Huế huy động nhà nhà đưa bàn thờ xuống đường làm chướng ngại vật. Biện pháp này gây xúc động tâm lý trong nhân dân, nhưng đối với bọn Nguyễn Ngọc Loan thì không ăn thua gì. Y ra lệnh cho xe tăng… tới luôn.

– Khẩu hiệu biểu tình chống Mỹ công khai sớm nhất:

Trong cuộc biểu tình chào mừng ngày 1/5/1966 trên đường Thống Nhất (nay là đường Lê Duẩn), trước tòa Đại sứ Mỹ, hơn 100.000 người tham dự, phần lớn là công nhân lao động và học sinh Sài Gòn. Lực lượng biểu tình đã dùng sơn trắng kẻ ngay giữa lòng đường câu khẩu hiệu “U.S GO HOME” (MỸ CÚT VỀ NƯỚC) rất lớn. Đồng thời người ta còn được nghe anh chị em công nhân hát bài “XI LAI”, bài Quốc tế ca bằng tiếng Hoa. Đây là khẩu hiệu chống Mỹ công khai và triệt để nhất lần đầu tiên xuất hiện trong một cuộc biểu tình lớn.

– Khẩu hiệu “dỏm” nhất:

Là câu khẩu hiệu “đả đảo độc tài”… “kể cả độc tài quân phiệt”. Người hô câu khẩu hiệu này là tướng Nguyễn Khánh (Chủ tịch Ban Lãnh đạo Quốc gia Sài Gòn). Trong cuộc biểu tình chống Hiến chương Vũng Tàu của SVHS Sài Gòn ngày 22/8/1964, y bị sinh viên gài vào thế phải miễn cưỡng hô mấy câu khẩu hiệu này trước áp lực quần chúng. Khi nghe y hô mấy câu này, cả rừng người đang phẫn nộ bỗng bật cười, vỗ tay hoan hô y một phen.

– Tướng ngụy thất thế nhất:

Là Phạm Xuân Chiểu, tướng 3 sao giữ chức Tổng Thư ký trong Hội đồng Quân lực Quốc gia của chính quyền Sài Gòn. Ngày 31/3/1966, Chiểu được Thiệu – Kỳ phái ra Huế để nghiên cứu kế hoạch đàn áp. Chưa thực hiện được ý đố, Chiểu đã bị đồng bào, sinh viên học sinh bao vây, buộc y xuống xe hơi, lên xe xích lô về nghỉ ngơi ở trụ sở của Lực lượng Sinh viên Tranh đấu Huế. Y bị quản thúc ở đây 3 ngày, bên ngoài có sinh viên canh giữ. Ngày 3 bữa, chị em tiểu thương chợ Đông Ba phải góp tiền chăm sóc bữa ăn của y một cách chu đáo và tốn kém. Sau khi được thả về Sài Gòn, y bị mất luôn chức “Tổng Thư ký”.

– Biểu tình vui nhộn nhất:

Ngày 26/8/1964, ở Huế nổ ra nhiều cuộc biểu tình phản đối 4 tướng Khánh – Khiêm – Trí – Mậu, các đoàn thể quần chúng mạnh ai nấy tìm cách biểu dương lực lượng của mình. Nghiệp đoàn xích lô xếp hàng tư đi đầu, mỗi xe chở một thương phế binh. Xe lam chở học sinh, các giáo chức đại học thì mặc áo choàng đen, đi bộ từ Viện Đại học đến tòa Lãnh sự Mỹ đưa kháng thư… Chen vào giữa các lực lượng trên là một đoàn biểu tình chừng 10 người đi sau tấm biểu ngữ có câu: “Đả đảo Đỗ Mậu hiếp dâm văn hóa” – Nhóm Quán Bạn.

Quán Bạn là tên một quán cà phê nhỏ ở Huế do một số sinh viên cơ sở Cách Mạng lập ra để tập họp bạn bè, phát triển nòng cốt. Chủ quán là Lê Văn Sâm, sinh viên Luật. Vợ chồng giáo sư Đỗ Long Vân phụ trách kỹ thuật pha chế cà phê. Nhà văn nữ Túy Hồng là cổ động viên phụ trách giao dịch với văn nghệ sĩ, Trần Quang Long phụ trách sinh hoạt văn hóa văn nghệ; Nguyễn Hữu Ngô, thủ quỹ. Quán rất được bạn bè và giới văn nghệ sĩ chiếu cố, làm ăn lên như diều. Trước khi xuống đường, nhóm Quán bạn đã in thống cáo số 1 chống Mỹ và bọn tướng lãnh Cần lao dán trước cửa. Trong khi đi biểu tình, thỉnh thoảng nhóm Quán Bạn dừng lại, tách ra khỏi hàng biểu tình, đọc tuyên cáo số 1 rất hách. Một vài người có sáng kiến hô khẩu hiệu “tự chọn”, ví dụ:

– Loong Trần Khiêm là loong gì?

– Loong sữa bò!

– Sao ta không đạp?

– Đạp! Đạp! Đạp!

Thấy đoàn này vui nhộn, nhiều thanh niên ở hai bên đường nhập vào, chẳng mấy chốc đã đông đến cả trăm người.

Về sau, tướng Nguyễn Chánh Thi ở Huế đánh hơi thấy đằng sau hoạt động của Quán Bạn có sự hiện diện của “Việt Cộng nằm vùng” bèn buộc quán này đóng cửa.

ĐỐT LỬA CĂM HỜN:

– Lần đầu tiên trên thế giới, một tòa lãnh sự Mỹ bị đốt:

Đó là tòa Lãnh sự Mỹ ở Huế nằm trên đường Đống Đa bị sinh viên học sinh đốt cháy rụi ngày 31/5/1966, sau lời kêu gọi đồng bào cả nước bất hợp tác với Mỹ.

– Cờ Mỹ và xe Mỹ bị đốt lần đầu tiên:

Vào ngày 5/5/1966 tại khuôn viên Viện Hóa Đạo Sài Gòn. Sau khi đốt, sinh viên đã để lại một lời cảnh cáo: “Đây là kết quả 13 năm viện trợ Mỹ”.

– Đốt Đài Phát thanh:

Đài Phát thanh Đà Lạt bị lực lượng Thanh niên Sinh viên Học sinh tranh thủ Cách mạng chiếm giữ từ ngày 1 đến ngày 4 tháng 6 năm 1966. Trước khi bị địch tấn công tái chiếm. Anh em đã đốt cháy rụi Đài Phát thanh này.

– Đồn bót cảnh sát Lê Văn Ken:

Đối với học sinh sinh viên Sài Gòn, bót cảnh sát Lê Văn Ken, ở đối diện với chợ Bến Thành là một địa chỉ có nợ máu. Bọn cảnh sát ở bót này đã bắn chết Quách Thị Trang, nữ sinh Trường Sơn. Từ nơi này xuất phát những cuộc hành quân cảnh sát đàn áp phong trào sinh viên học sinh dã man nhất. Sinh viên học sinh đã hai lần đốt bót này.

. Lần thứ nhất vào ngày 2/11/1963, một ngày sau khi chế độ Diệm bị lật đổ – đốt để trả thù cho Quách Thị Trang.

. Lần thứ hai vào tháng 3/1972, đốt để phản đối phiên tòa xử các sinh viên Huỳnh Tấn Mẫn, Lê Văn Nuôi, Nguyễn Xuân Thượng, Võ Thị Bạch Tuyết…

– Đốt hình nộm Johnson – Mac Namara:

Sinh viên học sinh Đà Lạt lập phiên tòa ở chùa Linh Sơn kết án Johnson và Mac Namara rồi đốt hình nộm hai tên này vào đầu tháng 5 năm 1966.

– Đốt hồ sơ quân sự học đường:

Ngày 1/7/1970, sau khi kết thúc Đại hội Sinh viên Học sinh miền nam kỳ 3 tại Huế, đã kéo đến phòng Huấn luyện Quân sự Học đường đặt tại trường Sư Phạm, châm lửa thiêu hủy toàn bộ hồ sơ quân sự học đường.

Từ tháng 12/1970 đến tháng 2/1971, sinh viên Sài Gòn đốt cháy phòng Huấn luyện quân sự học đường tại các trường Đại học Y khoa, Văn khoa, Vạn Hạnh, Kỹ thuật Phú Thọ.

– Đốt thẻ quân dịch:

Đêm 17/7/1970, đêm văn nghệ “Năm Châu tranh đấu cho Hòa Bình” được tổ chức tạo 294 Công Lý. Đại diện sinh viên học sinh đã tặng cho phái đoàn sinh viên thế giới một lá cờ thêu hình bồ câu trắng. Đáp lại, sinh viên Mỹ đã rút thẻ hoãn dịch đốt và dẫm nát dưới gót giày dưới sự chứng kiến của hàng ngàn người tham dự.

– Đêm đốt lửa căm thù:

Đêm 1/9/1970, sinh viên Sài Gòn đốt lửa trại tại trụ sở Tổng hội Sinh viên Sài Gòn, tổ chức văn nghệ gọi là đêm đốt lửa căm thù, phản đối Thiệu – Kỳ giam giữ các SVHS Huỳnh Tấn Mẫn, Lê Văn Nuôi, Trần Hoài…

– Các chiến dịch đốt xe Mỹ:

. Ngày 16/8/1971, tại ngã tư Lê Lợi – Duy Tân (Huế), một chiếc xe Mỹ cán chết sinh viên Đặng Duy rồi bỏ chạy. Sinh viên học sinh và đồng bào Huế liền biểu tình tố cáo tội ác của giặc Mỹ. Đến 19 giờ, sinh viên học sinh đã chận đốt một xe Mỹ trên đường Trương Định.

. Ngày 13/9. Một học sinh trường Quốc học – Huế là Bảo Dũng bị lính Mỹ bắn chết tại chân cầu Bạch Hổ. Ngày 14/9, hàng ngàn sinh viên học sinh xuống đường bao vây cơ quan MACV của Mỹ, đốt cháy 10 xe quân sự của Mỹ và Nam Triều Tiên, chận đánh lính Mỹ chạy thục mạng trên đường phố.

Tại Sài Gòn, chiến dịch đốt xe Mỹ do các tổ xung kích Sao Chổi, Sao Xẹt… cầm đầu bởi các anh chị: Lâm Thành Quí, Nguyễn Xuân Thượng, Võ Thị Bạch Tuyết… đã mỏ hai cuộc tấn công lớn:

. Đợt 1: từ cuối tháng 12/1970 đến cuối tháng 2/1971 đốt được 34 xe.

. Đợt 2: từ tháng 8 đến tháng 10/1971, đốt thêm 102 xe.

Ngoài đốt xe, còn gây thương vong cho 17 lính Mỹ, 6 Đại Hàn và Úc, 8 cảnh sát dã chiến Sài Gòn.

– Nhà tù lừng danh nhất Việt Nam:

Là nhà tù Côn Đảo do thực dân Pháp xây dựng từ cuối thế kỷ 19. Trong hơn một thế kỷ, nhà tù Côn Đảo đã giam giữ hàng triệu lượt đồng bào, thanh niên yêu nước. Những năm chống Mỹ, hàng ngàn học sinh sinh viên và bộ đội miền Bắc đã nếm trải chế độ lao tù khắc nghiệt này.

Sau ngày 30/4/1075, hơm 12.000 tù chính trị nổi dậy đấu tranh giải phóng, chiến thắng trở về đất liền. Hiện nay, huyện Côn Đảo đã biến hệ thống nhà tù thành khu di tích lịch sử truyền thống Cách Mạng.

NHỮNG NGƯỜI TÙ NỔI TIẾNG CỦA CÁC THẾ HỆ PHONG TRÀO:

– Sĩ phu trí thức yêu nước chống Pháp đầu thế kỷ: Trần Cao Vân, Phan Bội Châu, Phan Châu Trinh, Huỳnh Thúc Kháng, Nguyễn An Ninh…

– Chiến sĩ Cộng sản, cán bộ Cách mạng thời chống Pháp: Lê Hồng Phong, Tôn Đức Thắng, Lê Duẩn, Phạm Văn Đồng, Nguyễn Văn Linh, Phạm Hùng, Võ Thị Sáu…

– Thời chống Mỹ:

. Lê Quang Vịnh: Giáo sư dạy trung học Petrus Ký, ủy viên ban cán sự học sinh khu Sài Gòn – Gia Định. Bị địch bắt 19/8/1961 tại xã Mỹ Hạnh (huyện Đức Hòa, Long An). Bị chính quyền Diệm đưa ra tòa, tuyên án tử hình, ngày 24/5/1962, nhưng được hoãn thi hành án và bị giam ở Côn Đảo cho đến ngày 30/4/1975.

. Lê Hồng Tư: Học sinh trường Văn Lang – Sài Gòn, thường vụ ban cán sự học sinh, trưởng ban quân sự, bị địch kết tội “mưu sát đại sứ Mỹ Nolthing, chống phá bầu cử Tổng thống”.  Trước tòa, anh đã tuyên bố: “Tôi rất tiếc là không đủ lựu đạn để giết chết những tên cầm đầu xâm lược”.

. Huỳnh Tấn Mẫn: Chủ tịch Tổng hội Sinh viên Sài Gòn từ nhiệm khóa 1970 – 1971.

. Lê Văn Nuôi: Chủ tịch Tổng đoàn Học sinh Sài Gòn từ nhiệm khóa 1970 – 1971.

Cả hai anh Huỳnh Tấn Mẫn và Lê Văn Nuôi bị chính quyền Sài Gòn bắt nhiều lần vì tội phá rối trật tự trị an (lãnh đạo phong trào sinh viên học sinh đấu tranh chống Mỹ và tay sai). Lần sau cùng các anh bị giam cho đến ngày giải phóng 30/4/1975.

. Võ Thị Thắng: Nữ sinh Gia Long, bị đưa ra xử trong phiên tòa ngày 27/7/1968. Khi nghe tòa tuyên án 20 năm, Võ Thị Thắng đã nói một câu bất hủ: “Các ông làm gì còn đủ thì giờ giam giữ tôi lâu đến thế!”.

– Nụ cười đẹp nhất:

Chị Thắng còn nổi tiếng nhờ bức ảnh của chị trước tòa án. Trong ảnh, chị nở một nụ cười rất tươi đẹp – vừa là cái đẹp của người thiếu nữ, vừa là cái đẹp của người chiến sĩ cách mạng, và sau cùng là cái đẹp mang giá trị nghệ thuật của một tấm ảnh thời sự báo chí. Ảnh chụp bởi một phóng viên Nhật Bản, đã được đăng trên nhiều tờ báo trong nước và trên thế giới.

– Phiên tòa sôi động nhất:

Ngày 18/3/1972, Thiệu Kỳ tiến hành phiên tòa xử 10 sinh viên học sinh (Huỳnh Tấn Mẫn, Nguyễn Duy Thông, Lệ Văn Nuôi, Nguyễn Xuân Thượng, Cao Lập, Trương Văn Khuê, Võ Thị Bạch Tuyết…) Trước tòa, tất cả đều dùng dao cắt tay lấy máu tiếp nhau viết lên tường khẩu hiệu: “Tự do hay là chết”, “Đả đảo chế độ Nguyễn Văn Thiệu”, biến nơi xử án thành nơi mít tinh, họp báo tố cáo địch đàn áp phát xít. Một phóng viên nước ngoài đã ghi lại hình ảnh sôi động này trong một cuốn phim thời sự dài 10 phút.

– Quan tòa mặt sắt nhất:

Là Triệu Khắc Huỳnh, đại tá Quân Pháp ngụy chuyên ngồi ghế chánh án Tòa án quân sự Mặt trận để xử những người Cách Mạng.

– Luật sư “quen thuộc” nhất của Tòa án Mặt trận:

Là luật sư Bùi Chánh Thời. Ông có chân trong các tổ chức yêu nước tiến bộ của Sài Gòn như Hội Bạn của Trẻ em Việt Nam (1950), Phong trào Dân tộc Tự quyết, Ủy ban Cải thiện Chế độ Lao tù (1970), là luật sư tiến bộ, ông thường được mời biện hộ trong các phiên tòa xử sinh viên học sinh hoặc cán bộ Cách mạng. Năm 1966, luật sư Bùi Chánh Thời từ Sài Gòn ra Huế dự phiên tòa của Mặt trận vùng I xử vụ tờ báo Dân và nhóm Quán Bạn, đã cãi cho sinh viên Trần Quang Long trắng án.

– Những tên “rằn ri” nhất:

1.- Đặng Sĩ: Thiếu tá, phó tỉnh trưởng nội an Thừa Thiên Huế, người đích thân chỉ huy xe tăng và binh lính đàn áp đêm 8/5/1963 ở đài phát thanh Huế làm 8 người chết và hàng chục người bị thương.

2.- Nguyễn Ngọc Loan: Chuẩn tướng, Tổng giám đốc Cảnh sát Sài Gòn. Nổi tiếng hung thần từ mùa hè 1966, sau vụ đàn áp phong trào tranh đấu ở Đà Nẵng và Huế. Nổi tiếng cao bồi khát máu qua hành động bắn chết tù binh ngay đầu đường Tự Đức trong đợt I, Mậu Thân 1968. Ngay trong ngày đầu của đợt II-1968, hắn bị Quân giải phóng loại khỏi vòng chiến tại ngã tư Hàng Xanh ngày 5/5/1968. Hắn bị thương nặng, gẫy cả hai chân, từ đó trở thành tàn phế.

3.- Liên Thành: Trưởng ty Cảnh sát thừa Thiên huế. Vốn dòng dõi quý tộc, cháu nội của nhà chí sĩ Kỳ ngoại hầu Cường Để, nhưng vì lêu lổng thất học, chỉ còn cách tiến thân là làm chó săn cho giặc. Từ 1970 đến 1975, y chuyên nghề đàn áp sinh viên học sinh và đồng bào Huế. Hai lần bị sinh viên Huế phản công, mang thương tích đầy người.

Ngày 6/3/1972, chó săn Liên thành dẫn hai tên cố vấn Mỹ cùng bộ hạ bao vây lục soát nhà thầy giáo Ngô Kha, Chủ tịch Mặt trận Văn hóa Miền Trung. Sau đó, chúng bắt anh Ngô Kha đưa đi đâu mất tích. Theo lời khai của mấy tên cảnh sát Huế bộ hạ của Liên Thành thì chính tên chó săn này đã đích thân tra tấn anh Ngô Kha đến chế ngay trong đêm đó, rồi ném xác anh vào bồn nước axít để phi tang.

4.- Trang Sĩ Tấn: Giám đốc Nha cảnh sát Đô thành Sài Gòn, người chỉ huy mọi cuộc đàn áp khủng bố phát xít nhất trên đường phố và trong nhà tù. Trong cuộc đàn áp sinh viên học sinh ngày 30/8/1971 tại khu vực Đại học Nông Lâm Súc – nơi đang diễn ra Đại hội Sinh viên Học sinh Miền Nam và đại diện Sinh viên Thế giới – Trang Sĩ Tấn đã dùng đến cả máy bay trực thăng, bắn thẳng phi tiễn vào đám đông và bắt giam gần 200 sinh viên học sinh. Y cũng là kẻ chủ chốt đã sát hại nhiều đồng chí trong tù như các anh Nguyễn Ngọc Phương,Thường vụ Thành Đoàn – Mười Thoa, cán bộ Đoàn – Võ Môn, bí thư Đảng ủy giáo chức nội thành…

5.- Lê Cảnh Vệ: Chúa ngục Côn Sơn, nổi tiếng tham lam và độc ác xảo quyết nhất trong các đời chúa đảo.

6.- Cù Lũ Nhí: Một thuộc hạ của Trang Sĩ tấn, vô danh tiểu tốt nhưng nổi tiếng dâm ác. Y là sĩ quan cảnh sát trực tiếp hỏi cung khai thác các sinh viên học sinh bị bắt. Qua cửa ải của y, phải là người bản lãnh lắm mới có thể bảo toàn danh tiết.

VĂN NGHỆ – BÁO CHÍ

– Nhạc sĩ lớn nhất của các thế hệ phong trào:

Là nhạc sĩ Lưu Hữu Phước, tác giả các ca khúc được hàng triệu lượt người hát thuộc lòng: Lên Đàng, Tiếng Gọi Thanh Niên (bài này sau trở thành quốc ca của các chế độ cũ Sài Gòn), Hội Nghị Diên Hồng, Giải Phóng Miền Nam (dưới bút hiệu Huỳnh Minh Siêng), Xuống Đường… Riêng bài Lên Đàng được phổ biến từ đầu kháng chiến chống Pháp đến nay vẫn còn là bài hát quen thuộc trong các sinh hoạt tập thể.

– Sân khấu văn nghệ Đỏ nhất:

Đó là đêm Văn nghệ Sinh viên Học sinh mừng Tết Quang Trung trước Xuân Mậu Thân – 1968. Sân khấu ngoài trời, trong khuôn viên trường Quốc gia Hành chánh, cao 5m. rộng 6m, dài 12m. Nổi bật lên nền trời là bức tranh hoành tráng vẽ cảnh Vua Quang Trung và đoàn quân thần tốc đang lên đường giết giặc. tác giả bức tranh là họa sĩ Nguyễn Văn Châu, sinh viên Mỹ thuật Gia Định, cũng là họa sĩ thiết kế sân khấu. Sân khấu màu đó, tranh màu đỏ. Quanh sân khấu cắm hàng trăm lá cờ nền đó, mặt trời vàng, tức cờ của Tây Sơn. Cả nội dung các tiết mục ca múa nhạc cũng hừng hực lửa chiến đấu.

Sáng hôm sau, một số tờ báo phản động của Sài Gòn hoảng hốt la ó: “Đêm qua, Việt Cộng về Sài Gòn tổ chức Văn nghệ Giải phóng”.

Chúng đoán đúng, nhưng quá muộn – Tiếng súng Tổng công kích và Tổng khởi nghĩa Xuân Mậu Thân bắt đầu.

– Những đêm dài nhất:

Trong phong trào, sinh viên học sinh thường tổ chức những đêm không ngủ để hội thảo, biểu diễn văn nghệ đồng thời sẵn sàng chiến đấu. Những đêm không ngủ này có nhiều tên gọi khác nhau: Đêm đốt lửa căm thù, Đêm cầu nguyện Hòa bình, Đêm cốt nhục, Đêm Nhất Chi Mai, Đên Hùng Vương, Đêm hát cho đồng bào tôi nghe…

Đây là những đêm dài nhất của tuổi trẻ miền Nam và thường kết thúc bằng một màn “hội diễn” đầy… khói lựu đạn cay của cảnh sát dã chiến.

– Biểu ngữ dài nhất:

Lần đầu tiên xuất hiện ở Sài Gòn là biểu ngữ của Tổng hội sinh viên treo ờ mặt tiền tòa đại sứ Lon Non. Biểu ngữ dài 50m có viết câu: “Tổng Hội Sinh viên Sài Gòn chiếm căn nhà của bọn sát nhân này làm trụ sở tạm thời cho đến khi chính phủ Lon Non chấm dứt tàn sát Việt Kiều” biểu ngữ treo từ 24/4 đến 5/5/1970.

Trong đợt chống bầu cử độc diễn của Thiệu, ngày 1/10/1971 sinh viên Huế cũng đã treo một biểu ngữ màu đỏ 50m trên hành lang lầu I Đại học Văn khoa. Biểu ngữ viết câu: “Ngày 3/10 nhân dân Huế nhất định đập tan âm mưu của Mỹ ngụy duy trì Thiệu, kéo dài chiến tranh”.

– Báo phong trào lớn nhất:

Là tờ báo dài 10m cao 3,5m xuất hiện ở trường Cao Thắng do liên danh “Tiếng Nói” của học sinh đệ tam đệ nhị thực hiện trong mùa tranh cử ban đại diện năm 1970 – 1971. Với tờ báo vĩ đại này, liên danh “Tiếng Nói” đã đánh bại 3 liên danh khác của các lớp đệ nhất, thắng cử vẻ vang.

– Người viết báo phong trào khỏe nhất:

Có lẽ là hai tác giả Trần Quang Long và Hữu Đạo.

Trần Quang Long viết tiểu thuyết, kịch thơ, truyện ngắn cho các báo sinh viên ở Huế, Sài Gòn, Cần Thơ, Qui Nhơn. Anh còn cộng tác với các báo Tin Văn, Đối Diện… các bút hiệu thường dùng : Trần Quang Long, Thảo Nguyên, Chánh Sử…

Hữa Đạo còn các bút hiệu Đồng Tháp, Rạch Gầm, Minh Lý… viết cho các báo học sinh của Tổng Đoàn và các trường, các bút nhóm bạn. Anh chủ trương tờ Làm Báo, là cây bút chủ lực của tờ báo này.

– NGÔI NHÀ NHIỀU TIẾNG ỒN NHẤT:

Nhà số 4 Duy Tân (Phạm Ngọc Thạch) trước Giải phóng là Trụ sở Tổng Hội Sinh Viên, nay là Nhà Văn Hóa Thanh Niên. Ngôi nhà này từ năm 1963 đến nay đã mở cửa đón hàng trăm ngàn lượt bạn trẻ lui tới để hội họp, tranh đấu, học hành và vui chơi giải trí. Cảnh sát dã chiến đã nhiều lần tấn công vào nhà này.

Mức độ tiếng ồn ở đây có lẽ là loại cao nhất so với các cơ quan khác trong cả nước.