Sinh vật học kỳ thú

Rái mỏ vịt - sinh vật kỳ lạ nhất thế giới

Cá ngựa đực – những bà mẹ thiên bẩm

Nhện tỏ tình bằng... tia cực tím

Đôi mắt to nhất trong thế giới động vật

Con bò to như con voi

Sinh vật phát sáng - sự kỳ diệu của thiên nhiên

Cáy đổi màu vỏ để phòng thân

Con sâu bướm mỏng nhất thế giới

Chim di cư ngủ hàng trăm giấc/1 ngày

Loài kiến với tốc độ cắn kỷ lục

Sống chung với mũi tên xuyên qua mình

Những bí ẩn của cây bạch quả

Mẹ và con!

Báo đốm thay đổi bộ da gấm như thế nào?

Thế giới ký sinh

Thằn lằn bay dùng mào để hấp dẫn bạn tình

Nghiên cứu về sinh vật từng sống sâu dưới đại dương

Rái mỏ vịt - sinh vật kỳ lạ nhất thế giới

Rái mỏ vịt. (Ảnh: sciencecentric)

Loài rái mỏ vịt có bộ lông giống như động vật có vú, đôi chân lạch bạch giống như chim và đẻ trứng theo kiểu của bò sát.

Bà mẹ thiên nhiên đã nhào nặn và biến chúng thành một thứ sinh vật lai tạp kỳ quặc. Các nhà nghiên cứu đã hoàn thành bản đồ gene của một con rái mỏ vịt cái đến từ Australia.

"Rái mỏ vịt là một nhánh rất cổ trong cây họ nhà thú, vì vậy, khoảng 166 triệu năm trước, chúng ta đã có chung tổ tiên với rái mỏ vịt", nhà nghiên cứu Jenny Graves tại Đại học quốc gia Australia nói. "Và điều đó đặt chúng vào giữa 2 nhóm động vật có vú và bò sát, bởi chúng vẫn còn giữ rất nhiều đặc tính của bò sát mà chúng ta đã mất đi từ rất lâu, chẳng hạn như đẻ trứng".

"Chúng ta có thể dựa vào loài sinh vật này để lần theo những thay đổi của loài người khi chuyển từ bò sát sang mọc lông, tiết sữa và sinh con".

Loài thú cổ đại này sống trong các hang ở miền đông Australia, tìm kiếm thức ăn dọc theo các con sông và suối. Cơ thể mỏng dẹt của nó rộng khoảng 50 cm cùng với chiếc đuôi giống như mái chèo và 4 bàn chân có màng. Rái mỏ vịt là một trong 2 loài có vú duy nhất (loài kia là thú lông nhím) đẻ trứng. Và không giống như các loài thú khác, rái mỏ vịt đực có thể tiết ra nọc độc từ một chiếc cựa nhỏ trên mỗi chân sau.

Để tìm hiểu mối liên hệ tiến hóa giữa rái mỏ vịt và các loài động vật khác, các nhà nghiên cứu đã so sánh bản đồ gene của một con rái mỏ vịt cái với con người, chuột, chó, thú có túi ôpôt và gà.

Rái mỏ vịt là sự chắp vá giữa bò sát, chim và động vật có vú. (Ảnh: Livescience)

Với khoảng 2,2 tỷ cặp đôi, bộ gene của rái mỏ vịt bằng khoảng 2/3 kích cỡ bộ gene người. Nó có chung 80% gene với các loài có thú khác.

Giống như con người, rái mỏ vịt mang nhiễm sắc thể X và Y. Nhưng không giống như chúng ta, X và Y không phải nhiễm sắc thể giới tính. Loài vật này có 52 nhiễm sắc thể, trong đó có 10 nhiễm sắc thể giới tính. Bộ gene cũng gồm những đoạn ADN liên quan tới việc đẻ trứng và tiết sữa. Do không có đầu vú, nên các con non bú sữa mẹ qua da bụng.

Một điều kỳ quặc khác là khi bơi dưới nước, rái mỏ vịt nhắm cả mắt, tai và mũi lại. Khi đó chiếc mỏ vịt hoạt động như một ăng-ten, phát hiện từ trường yếu ớt xung quanh con mồi. Kể cả như vậy thì bộ gene của chúng cho thấy chúng vẫn có những gene phát hiện mùi.

Nghiên cứu bao gồm hơn 100 nhà khoa học trên toàn cầu và được tài trợ bởi Viện nghiên cứu gene người quốc gia của Australia

Livescience, VnExpress

Cá ngựa đực – những bà mẹ thiên bẩm

Cá ngựa đực là những “bà mẹ” có thực trong tự nhiên khi vai trò làm cha của chúng còn bao gồm cả trọng trách mang thai.

Một cặp cá ngựa. (Ảnh: PracticalFishKeeping)

Mặc dù chuyện cá đực đóng vai trò trụ cột trong gia đình là hoàn toàn bình thường, nhưng việc con đực mang thai lại là một quá trình phức tạp chỉ có duy nhất trong gia đình cá Syngnathidae, bao gồm cá chìa vôi, cá ngựa và rồng biển. Nhà nghiên cứu sinh học tiến hóa Adam Jones cùng cộng sự thuộc đại học Texas A&M đang tiến hành tìm hiểu bằng cách nào mà cấu trúc cơ thể cần thiết cho quá trình mang thai có thể tiến hóa. Các nhà nghiên cứu hy vọng sẽ có được cái nhìn sâu hơn về cơ chế tiến hóa chịu trách nhiệm với những biến đổi trong cấu trúc của các loài qua thời gian.

Jones cho biết: “Chúng tôi sử dụng cá ngựa và họ hàng của chúng nhằm hướng đến một trong những lĩnh vực nghiên cứu thú vị nhất của sinh học tiến hóa hiện đại: nguồn gốc của các đặc điểm phức tạp. Chiếc túi ấp trên cơ thể cá ngựa đực và cá chìa vôi nơi con đực giữ trứng trong quá trình giao phối là một đặc điểm thú vị có ảnh hưởng lớn đến ngành sinh học nghiên cứu các loài do khả năng mang thai của con đực đã thay đổi hoàn toàn động lực của hành động giao phối”.

Khi cá ngựa giao phối, con cái đưa bộ phận đẻ trứng của nó vào túi ấp của con đực (cơ quan nằm bên ngoài cơ thể con đực) sau đó đẻ trứng chưa được thụ tinh vào túi ấp. Con đực sau đó xuất tinh vào túi ấp để thụ tinh cho trứng. Jones cho biết: “Nếu cái túi chỉ đơn giản là nếp da để con cái đẻ những quả trứng bình thường vào đó rồi những quả trứng phát triển bên trong cái túi thay vì lớn lên ở thềm đại dương thì chẳng có gì là thú vị. Nhưng việc con đực mang thai ở một số loài cá ngựa hay cá chìa vôi xét về mặt chức năng sinh lý còn phức tạp hơn thế nhiều”.

Sau khi con cái đẻ trứng chưa thụ tinh vào túi con đực, vỏ ngoài của trứng vỡ ra. Tinh trùng của con đực sẽ bao quanh trứng. Sau khi thụ tinh, con đực làm nhiệm vụ điều khiển môi trường sống của phôi trong túi ấp. Nó sẽ giữ máu lưu thông quanh phôi, kiểm soát nồng độ muối trong túi ấp, cung cấp ôxi và chất dinh dưỡng cho quá trình phát triển của con non qua một cơ quan giống nhau thai cho đến khi sinh.

Việc con đực mang thai có một ý nghĩa thú vị về vai trò của giới trong giao phối. Do ở đa số các loài, con đực thường tranh giành nhau để đến với con cái nên chúng ta thường thấy các đặc điểm tiến hóa thứ yếu thể hiện giới tính của con đực, ví dụ như chiếc đuôi của loài công hay chiếc gạc ở loài hươu. Nhưng ở một số loài cá chìa vôi, vai trò của hai giới bị đảo ngược. Do con đực có thể mang thai còn kích cỡ của túi ấp cũng có giới hạn nên con cái cạnh tranh với nhau để giành được con đực đang còn “cô đơn”. Vì vậy đặc điểm giới tính thứ yếu (ví dụ như màu sắc tươi sáng chẳng hạn) lại tiến hóa ở cá cái thay vì cá đực.

Jones nói: “Theo quan điểm nghiên cứu, điều này rất thú vị vì không có mấy loài trong tự nhiên mà vai trò giới tính lại bị đảo ngược. Đây là cơ hội hiếm có để tìm hiểu lựa chọn giới tính trong điều kiện vai trò bị đảo ngược”.

Để tìm hiểu hành vi giao phối ở cá ngựa và cá chìa vôi, phòng thí nghiệm của Jones đã sử dụng chỉ thị phân tử trong phân tích pháp lý vai trò làm mẹ để tìm ra con cá ngựa cái nào là mẹ của những đứa con trong bụng cá ngựa đực. Nhóm nhận thấy rằng cá chìa vôi giao phối theo phương thức “đa phu cổ điển”, con đực nhận trứng từ một con cái nhưng con cái có thể giao phối với nhiều con đực. Do những con cái trông hấp dẫn có thể giao phối nhiều lần nên phương thức giao phối này gây ra sự cạnh tranh gay gắt trong việc lựa chọn để giao phối. Cá chìa vôi cái đã tiến hóa những đặc điểm giới tính thứ yếu rất quan trọng.

(Ảnh: snapscot)

Tuy nhiên, cá ngựa lại là loài sống chung thủy theo đôi trong suốt một mùa sinh sản. Đối với phương thức này, nếu tỉ lệ giới tính là tương đương thì sẽ không có cạnh tranh giữa các con cái vì số lượng con đực đã đủ để kết đôi. Nên ở loài cá ngựa không có những đặc điểm giới tính thứ yếu quan trọng tiến hóa giống như cá chìa vôi.

Việc mang thai của con đực cũng gây ra xáo trộn trong hành vi liên quan đến giới tính. Jones cho biết: “Cá ngựa cái có những hành vi cạnh tranh vốn là đặc trưng của con đực, trong khi cá đực lại ‘kén cá chọn canh’ – một đặc trưng của những con cái”. Nhóm thí nghiệm của ông cũng nghiên cứu các bước tiến hóa dẫn đến hành vi đảo ngược và vai trò của hooc-mon trong biến đổi này.

Đồng thời nhóm còn nghiên cứu túi ấp ban đầu tiến hóa ở cá ngựa và cá chìa vôi như thế nào. “Một câu hỏi lớn về sinh học tiến hóa đó là bằng cách nào một cơ quan lạ thường như thế lại có đủ các gen và các bộ phận cần thiết để hoàn thành chức năng. Chúng ta đang cố tìm hiểu phương thức mà túi ấp cũng như các gen cần thiết cho quá trình mang thai của con đực hình thành trong suốt giai đoạn tiến hóa”.

Một trong những điều thú vị về túi ấp của con đực chính là dường như nó tiến hóa độc lập nhiều lần. Có hai nhóm cá ngựa và cá chìa vôi chính: ấp thân và ấp đuôi. Cấu trúc túi ấp cũng tiến hóa độc lập ở hai nhóm.

Một khía cạnh khác mà phòng thí nghiệm của Jones nghiên cứu là các bước tiến hóa hình thành nên hình dạng chung có một không hai của loài cá ngựa. Jones cho biết: “Bằng cách nào chúng ta tìm hiểu một loài khác thường như các ngựa từ những loài cá có hình dạng thông thường? Chắc chắn có rất nhiều bước tiến hóa tham gia vào quá trình này”.

John giải thích rằng bước đầu tiên trong quá trình tiến hóa chính là bước kéo dài thân – nhóm hiện đang nghiên cứu bước này. Bước thứ hai chính là sự hình thành thêm các đặc điểm cấu trúc độc nhất vô nhị mà loài cá ngựa sở hữu như biến đổi thành hình dạng đặc trưng. Đầu của loài cá ngựa không giống đa số các loài cá khác. Nó vuông góc với cơ thể của chúng. Cá ngựa còn có chiếc đuôi có thể cầm nắm được, có nghĩa là không giống các loài cá khác chúng sở hữu một chiếc đuôi cầm được đồ vật.

“Đây là tất cả những biến đổi thú vị. Chúng tôi rất hứng thú nghiên cứu phương thức những đặc điểm lạ thường xuất hiện và các bước tiến hóa hình thành nên các đặc điểm đó. Về cơ bản, chúg tôi hy vọng có được những hiểu biết sâu hơn về một số cơ chế tiến hóa giúp hình thành nên những biến đổi đáng kinh ngạc trong các cơ quan của sinh vật xảy ra trong suốt lịch sử của sự sống trên trái đất”.

Trà My (Theo khoahoc.com.vn, ScienceDaily)

Nhện tỏ tình bằng... tia cực tím

Các chàng nhện "trò chuyện" với bạn tình tiềm năng của chúng bằng một loại ánh sáng mà mắt người không thấy được. Chưa có loài nào được biết dùng ánh sáng này.

Giáo sư Daiqin Li, từ Đại học Quốc gia Singapore, đã tìm thấy ở loài nhện nhảy (Phintella vittata), con đực sử dụng tia cực tím B (UVB) để giao tiếp với con cái.

Mặc dù động vật vẫn thường dùng tia cực tím A (UVA) trong giao tiếp, nhưng đây là bằng chứng đầu tiên cho thấy tia UVB cũng được sử dụng. Các con đực phản xạ tia cực tím B từ cơ thể chúng.

Tia UVA và UVB là một phần nhỏ trong dải ánh sáng mặt trời, nhưng mắt người không thể nhìn thấy.

Nhóm nghiên cứu phát hiện thấy các cô nàng nhện thích giao phối với những con đực có thể "trò chuyện" bằng UVB so với những con được đặt trong các phòng mà tia UVB đã bị lọc bỏ.

"Hầu hết các nghiên cứu trước kia tập trung vào hiện tượng động vật giao tiếp bằng tia UVA, nhưng đây là nghiên cứu đầu tiên về UVB trên động vật", giáo sư Li nói.

"Cho tới nay, các nhà khoa học vẫn kết luận rằng động vật không thể nhìn thấy tia UVB, nhưng chúng tôi đã phát hiện điều này không đúng".

Nhện có con mắt phức tạp và mặc dù các nhà khoa học biết rằng chúng có thể cảm thụ UVA, họ vẫn chưa rõ bằng cách nào chúng phát hiện được tia UVB.

Dương Văn Cường (Theo BBC, VnExpress.

Đôi mắt to nhất trong thế giới động vật

Các nhà khoa học vừa tuyên bố phát hiện đôi mắt động vật to nhất trên trái đất với đường kính lớn hơn một quả bóng đá. Đôi mắt này thuộc về một con mực khổng lồ cực hiếm bị sa lưới hồi năm ngoái.

Thuỷ tinh thể của mắt con mực.

Con mực khổng lồ có biệt danh “quỷ biển”, dài 8m và nặng khoảng 450 kg, đã bị bắt ở vùng biển Ross Sea ngoài khơi Nam Cực. Nó thuộc loài mực hiếm và bí ẩn có tên gọi Mesonychoteuthis hamiltoni có nghĩa là mực khổng lồ.

“Quỷ biển” được bảo quản tại bảo tàng quốc gia New Zealand Te Papa Tongarewa ở thủ đô Wellington. Đây là con mực trưởng thành lớn nhất từng cắn câu và cũng là con mực được bảo quản tốt nhất từ trước tới nay.

Qua những nghiên cứu bước đầu, các nhà khoa học đã đo được kích thước mắt của con mực là 27cm với thuỷ tinh thể tương đương với một quả cam. Một trong 2 mắt vẫn còn nguyên vẹn.

Kat Bolstad, chuyên gia nghiên cứu loài mực tại Đại học Công nghệ Auckland (New Zealand) nói: “Đây là con mắt nguyên vẹn duy nhất của loài mực khổng lồ từng được tìm thấy và cũng là con mắt lớn nhất trong thế giới động vật”.

Cho tới nay các nhà khoa học vẫn chưa biết nhiều về loài mực khổng lồ. Chúng được tin là có thể lặn sâu 2.000 mét và là những động vật săn mồi hung dữ.

Các nhà khoa học đang tiếp tục nghiên cứu thêm thông tin về loài mực khổng lồ như cách thức sinh hoạt và săn mồi của chúng. Bảo tàng Te Papa Tongarewa đang có kế hoạch trưng bày con mực trước công chúng sau khi hoàn tất quá trình nghiên cứu.

Những hình ảnh về con mực khổng lồ và đôi mắt lớn nhất trong thế giới động vật:

Đường kính mắt của con mực lớn hơn quả bóng đá.

Mắt của con mực sau khi được rã đông.

Các nhà khoa học New Zealand nghiên cứu mắt của con mực tại bảo tàng Te Papa Museum ở Wellington.

Mark Fenwick, chuyên viên kỹ thuật của bảo tàng Te Papa Museum, chiếu đèn vào mắt của con mực.

Con mực khổng lồ cắn câu ở vùng biển ngoài khơi Nam Cực hồi năm ngoái

Dương Văn Cường (Theo AP, AFP, Dân Trí

Con bò to như con voi

Chú bò thiến tên Chilli nặng hơn một tấn và có chiều cao tương đương một con voi nhỏ - 2 m, trong khi bạn đồng lứa của nó chỉ cao khoảng 1,5 m.

Người chủ của nó đã liên lạc với sách kỷ lục Guiness để ghi nhận nó là con bò cao nhất nước Anh. Hiện Chilli sống tại Trang trại Ferne ở Chard, Somersets. Cho dù có bộ dạng khổng lồ, Chilli rất hiền lành và chỉ ăn cỏ vào ban ngày, thỉnh thoảng được ăn thêm củ cải.

Hiện con bò cao nhất thế giới có chiều cao 2,07 m sống ở Italy.

VnExpress

Sinh vật phát sáng - sự kỳ diệu của thiên nhiên

Vào đêm trước khi đổ bộ lên châu Mỹ, Christopher Columbus đã trông thấy "những ngọn nến nhảy múa trên mặt biển”. Đó chính là ánh sáng phát ra từ những con “giun lửa” đang gọi bạn tình.

Trong lịch sử, sự tự phát sáng sinh học từng gây nhiều bối rối cho con người. Chuyện xưa còn ghi lại: Khi con tàu Mỹ lướt qua một đàn sứa nhỏ, chúng phát ra hàng triệu tia sáng màu xanh. Bên trong khoang lái, Edith Widder, thuộc Viện Hải dương học Harbor Branch, hoảng hốt khi thấy dạ quang tràn ngập chung quanh con tàu mạnh đến nỗi ông có thể đọc những con số trên bảng kiểm soát mà không cần bật đèn.

Hàng nghìn năm trước, người Trung Hoa và Việt Nam... cũng đã từng thảng thốt khi thấy những con vật nhỏ bay qua bay lại chớp sáng lập lòe: “Đom đóm bay qua/thày tưởng là ma...”.

Nhà thám hiểm Christopher Columbus kể rằng , vào đêm trước khi đổ bộ lên châu Mỹ, ông đã trông thấy “những ngọn nến nhảy múa trên mặt biển”. Đó chính là ánh sáng phát ra từ những con “giun lửa” đang gọi bạn tình. Năm 1634, các chiến thuyền nước Anh đi đến gần Cuba đã phải tạm ngừng đổ bộ vì thấy ánh sáng lạ trên bờ biển, và cho rằng đảo đang được bảo vệ tốt. Nhưng thực ra không hề có sự bảo vệ nào cả, ánh sáng lạ đó do hàng nghìn con bọ phát quang gọi là Cucujos gây ra.

Tại bang New Jersey, cảnh sát nhận được một cú điện thoại báo tin có ánh sáng xanh kỳ quái tại kênh đào Arthur Kill, họ nghi rằng có thể một sự kiện tệ hại nào đó đã xảy ra. Lập tức đội cấp cứu của địa phương và liên bang kéo đến. Nhưng thực chất đó chỉ là ánh sáng xanh lục tỏa ra từ nhiều đàn mực phát dạ quang bị gió và những luồng nước đưa đẩy vào khúc kênh đào này.

Rất nhiều sinh vật có thể phát quang

Trong khi đa số sinh vật biển phát ra ánh sáng xanh truyền xa trong nước biển, thì những loài vật trên cạn lại có gam màu rộng hơn. Ấu trùng một loài giun “đường sắt” ở Trung Mỹ và Nam Mỹ có cái đầu phát sáng màu đỏ và 11 cặp phát sáng vàng xanh ở hai bên sườn, giống như một tàu hỏa bé xíu đang vận chuyển hành khách trong đêm.

Một loại bọ phát sáng tại vùng biển Caribe có ánh sáng màu cam hình trái tim phát ra từ bụng, và 2 “cái đèn” vàng - xanh lá cây nằm ở trên vai, đủ sáng để cho các thiếu nữ bản xứ dùng nó trang điểm cho mái tóc. Nhưng một loại vi khuẩn lại chỉ có ánh sáng xanh rất yếu, phải 1.000 tỷ con mới tạo ra được ánh sáng có cường độ như chiếc bóng điện tròn 60 watt.

Một vài loài côn trùng ăn thịt cũng có khả năng phát quang: Con cái chớp sáng để con đực tìm đến cặp đôi, và bị con cái ăn thịt. Tại New Zealand trong hang động Watomo có loài sâu phát sáng dụ con mồi bằng cách: Từng đàn sâu bám lên nóc hang động ngầm dưới đất, phát sáng trông giống như sao trời, các côn trùng trong hang tưởng thật tìm đường bay thẳng lên trên, thế là vướng vào đám tơ dính đã giăng sẵn, và bị sâu ăn thịt.

Một số loài không có khả năng phát sáng, nhưng lại cộng sinh với loài phát sáng để mưu lợi. Loài cá anglerfish có một bọc vi khuẩn phát quang trước trán để thu hút các con mồi đến ngay hàm răng nhọn của mình.

Người cũng phát quang

Năm 1934, một hiện tượng lan truyền khắp nước Italy dưới cái tên “Người đàn bà phát quang ở Pirano”.

Bác sĩ Sambo thuộc Bệnh viện Pirano đang ngủ bỗng choàng tỉnh vì tiếng hộ lý gọi thất thanh: “Bác sĩ đến ngay, bà Anna Monaro vừa ngủ vừa phát ra ánh sáng”. Bác sĩ đến thì thấy đó là sự thật. Sáng sau cả bệnh viện xôn xao, và hằng đêm cái giường của Monaro lại sáng rực. Bà Monaro (người mẹ của 6 đứa con) cho biết: “Tôi không hiểu gì cả, vì tôi ngủ cơ mà”.

Bệnh án của bệnh viện ghi rõ: “Bệnh nhân Monaro không phải là phù thủy hay nhà ngoại cảm gì cả. Nhưng ban đêm từ lồng ngực của bệnh nhân có một luồng sáng mạnh vẫn phát ra soi rõ cả gương mặt trong căn phòng tối. Trong khi đó, bà ta rên nhẹ. Khi tỉnh dậy, nhịp tim của Monaro tăng cao nhưng thân nhiệt vẫn ổn định”.

Mục sư Michel Garicoits ở Pháp (sinh năm 1797) cũng một lần phát sáng cả gương mặt vào đêm giáng sinh năm 1830. Sau đó, ông bị nhiều cơn co giật khó hiểu. Michel qua đời sau đó gần 3 năm.

Ở Việt Nam có cô giáo Trần Thị Lộc (thôn Bình An, thị trấn Tiên Kỳ, huyện Tiên Phước, tỉnh Quảng Nam) cũng phát sáng. Vào một buổi tối đầu năm 1993, dọn bếp xong, cô lau tay thì thấy cánh tay phát ra ánh sáng xanh. Ngỡ hoa mắt, cô lặp lại động tác cũ thì lại thấy tay phát ra ánh sáng với cường độ mạnh hơn. Hoảng quá, cô gọi chồng cùng các con tới xem. Và mọi người đều thấy rõ hiện tượng này.

Do không biết vì sao nên cô Lộc và gia đình lo lắng, giấu kín không cho ai biết. Nhưng vào dịp Tết Ất Hợi (1995), khi cùng các đồng nghiệp đi thăm nhà bạn bè, cơ thể cô lại phát sáng nên mọi người biết. Từ khi phát hiện ra sự lạ, cô giáo Lộc (ngoài 40 tuổi) vẫn khỏe mạnh bình thường.

Cô Nguyễn Thị Ngà (ở thôn Ân Thường, xã Ân Thanh, huyện Hoài Ân, tỉnh Bình Định) cũng phát hiện trên người mình phát ra những vệt sáng nhấp nháy vào một đêm năm cô 21 tuổi. Hiện tượng này tiếp diễn trong vài đêm nữa thì hết, đến dịp Tết Bính Tý (1996) thì tái hiện, dai dẳng và nhiều hơn trước. Cô Ngà càng cử động thì ánh sáng phát ra càng nhiều, kèm theo tiếng nổ lép bép.

Lý giải của khoa học

Cho đến nay, các nhà khoa học đã nhận biết được 130 “luật phát sáng” riêng biệt, được gần 2.000 loại đom đóm sử dụng. Tại Đông Nam Á, đom đóm đực tập hợp trên một cái cây và gọi bạn tình bằng cách phát sáng cùng lúc chớp, tắt làm cho cây trông giống như cây thông giáng sinh. Song chúng vẫn chưa nổi bật bằng hình ảnh tại một vài vùng ở Thái Lan, cả một hàng cây ven đường sáng lên vì đom đóm đồng loạt chớp chớp sáng rực giống như đèn quảng cáo.

Các nghiên cứu đã soi sáng nguồn gốc của sự phát sáng sinh vật. Đó là phản ứng của 2 hóa chất mà các sinh vật sống tự sản xuất ra được: Luciferin (có tác dụng phát sáng) và luciferase (enzym xúc tác sự ôxy hóa luciferin). Có nhiều loại luciferin và luciferase khác nhau trong thiên nhiên nên màu dạ quang phát ra cũng khác nhau.

Cường độ phát sáng của các sinh vật cũng khác nhau. Có kiểu phát sáng bên ngoài và kiểu phát sáng bên trong tế bào. Trong trường hợp thứ nhất, động vật có 2 loại tế bào: một loại chứa thể vàng lớn của chất luciferin, một loại khác chứa những hạt enzym luciferase nhỏ hơn. Khi con vật cần phát sáng thì các cơ của nó co lại và ép chất luciferin vào khoảng giữa các tế bào, hay ra ngoài. Tại đây, dưới tác động của enzym luciferase, chất luciferin được ôxy hóa và phát sáng.

Trong trường hợp phát sáng bên trong tế bào, luciferin và luciferase nằm trong cùng một tế bào. Hiện nay khoa học vẫn chưa biết được làm thế nào để bật sáng. Có thể khi đó con vật đã tăng cường đột ngột cung cấp ôxy cho tế bào chăng?

Những năm gần đây, nhờ máy móc có thể phát hiện sự phát sáng yếu ớt từ tế bào thực vật, các nhà khoa học mới biết rằng quang hóa (biến hóa năng thành quang năng) là một hiện tượng rất phổ biến. Rất nhiều chất, trong đó có lipid, khi bị ôxy hóa có khả năng phát sáng. Thì ra thực vật và động vật thường xuyên phát sáng, đặc biệt mạnh trong thời gian chúng làm việc. Bề mặt trái tim ếch đang co bóp chẳng hạn, phát sáng không ngừng.

Những ứng dụng vào đời sống

Từ xa xưa, con người đã biết cách lợi dụng sự phát sáng của sinh vật phục vụ mình. Ở Việt Nam lưu truyền câu chuyện: Một thiếu niên nghèo ban đêm mới có thời gian đọc sách nhưng không tiền mua dầu thắp nên đã bắt nhiều đom đóm bỏ vào vỏ trứng lấy ánh sáng học bài.

Vào thế kỷ 17, nông dân Thụy Điển đã biết dùng gỗ nhiễm nấm dạ quang để chiếu sáng cho những lều chứa cỏ khô dễ bắt lửa. Trong Đại chiến thế giới lần thứ 2, binh lính Nhật Bản đã đập nát loài giáp xác phát quang Cypridine và chà xát chúng vào lòng bàn tay để lấy ánh sáng trong đêm, đọc bản đồ mà không sợ bị đối phương phát hiện.

Ánh sáng của một con vi khuẩn phát quang là không đáng kể. Để cho “ngọn đèn” sáng bằng một cây nến, trong bình cầu phải có trên 500 nghìn tỷ vi khuẩn. Có thể tập hợp một quần thể vi khuẩn cực kỳ nhiều trong vật chứa nhỏ để chế ra những ngọn đèn tương đối sáng. Năm 1935, trong một hội nghị quốc tế, những ngọn đèn như vậy đã được dùng để soi sáng hội trường của Viện Hải dương học Paris.

Các nhà khoa học ở Canada đã phát triển được một loại vi khuẩn có thể phát sáng khi tiếp xúc với nhôm, thủy ngân và các kim loại khác, mở ra triển vọng ứng dụng vào thăm dò khai thác mỏ.

Tại Viện đại học Alberta ở Canada, gene vi khuẩn phát quang được cấy vào vi khuẩn tạo nên nốt sần ở rễ cây đậu nành, làm cho rễ cây này phát sáng khi cây thiếu đạm. Dựa vào nghiên cứu này, người ta có thể làm cho cây cối phát sáng khi chúng cần nước hoặc phân bón, hay khi bị nhiều côn trùng tấn công.

Còn Clarence Kado, một nhà bệnh lý học thực vật của Đại học California (Mỹ) thì có cái nhìn lãng mạn hơn: Ông ta tin rằng một ngày nào đó khoa học có thể tạo ra được những cây thông giáng sinh không cần bóng đèn nhân tạo.

Nhiều nhà khoa học cho rằng, trong điều kiện nào đó, có thể sử dụng sự chuyển hóa trực tiếp hóa năng thành quang năng. Những ngọn đèn làm việc theo nguyên tắc đó sẽ tiết kiệm hơn nhiều so với những đèn nóng sáng hiện nay. Bởi lẽ toàn bộ năng lượng dùng trong quá trình phát sáng sinh học được chuyển hóa hoàn toàn thành ánh sáng, trong khi đó ở những đèn đốt nóng sáng, chỉ 12% năng lượng sử dụng được biến thành quang năng.

Dương Văn Cường (Theo Sức Khỏe & Đời Sống)

Cáy đổi màu vỏ để phòng thân

Những con cáy vỏ xanh nhỏ xíu thay đổi màu sắc để tránh bị những con chim săn mồi nuốt chửng

Ảnh: ABC Online

Các nhà khoa học từ lâu vẫn thắc mắc về khả năng đổi màu vỏ của con cáy. "Khi bạn bắt chúng, lập tức chúng sẽ chuyển sang màu xám xịt", tiến sĩ Jochen Zeil tại Đại học quốc gia Australia nói.

Để tìm ra câu trả lời, Zeil và cộng sự đã tìm hiểu loài cáy Uca vomeris sống trên các bãi đất lầy ở bờ biển đông bắc Australia.

"Ở một chỗ những con cáy này trông rất tối tăm, ở chỗ khác chúng lại sặc sỡ", Zeil nói. "Chúng tôi muốn tìm hiểu vì sao điều này xảy ra".

Các nhà nghiêm cứu tìm hiểu sự thay đổi của các con cáy ở 3 khu vực khác nhau, nơi chúng có màu xám, sặc sỡ và hỗn hợp. Họ tìm thấy có rất nhiều con chim ăn cáy ở gần khu vực có cáy xám. "Ở nơi mà những con cáy trông sặc sỡ, có ít chim săn mồi hơn", Zeil cho biết.

Để kiểm chứng, nhóm sắp đặt một cuộc thí nghiệm để xem các con cáy có đổi màu vỏ khi đối mặt với đe doạ.

Họ cho 2 con cáy sặc sỡ sống cạnh nhau và ngăn cánh bằng một tấm gỗ. Một con có cuộc sống bình thường tiếp diễn. Con kia luôn bị đe doạ bởi sự xuất hiện của một con chim săn mồi, mà thực ra là một miếng bọt biển màu đen. Cua cáy nhìn rất kém, nên sự xuất hiện của một quả bóng đen cũng để khiến chúng tin rằng kẻ săn mồi đang tới.

Trong vài ngày, con cua bị đe doạ đã chuyển màu vỏ sang màu xám xịt hơn, trong khi con cua còn lại vẫn sặc sỡ như cũ.

Bước tiếp theo các nhà khoa học sẽ tìm hiểu liệu giữ nguyên màu sắc xám xịt như vậy có ảnh hưởng tới mối quan hệ với môi trường xung quanh của chúng.

VnExpress

Con sâu bướm mỏng nhất thế giới

"Sợi chỉ Fred" đang cạnh tranh một chỗ trong sách Guiness để trở thành con sâu bướm mỏng nhất thế giới. Sinh vật được phát hiện tại New Zealand có độ dày chỉ khoảng 0,9 mm và là ấu trùng của một giống bướm

(Ảnh: ABC Online)

Các nhà khoa học tại Viện nghiên cứu Landcare, nơi phát hiện ra sinh vật trên, cho biết Fred sống trong cây cói Sporadanthus ferrugineus, một loài thực vật đầm lầy.

Nhà sinh vật học Corinne Watts khi đang nghiên cứu đầm lầy tại Torehape trên đảo Bắc của New Zealand đã phát hiện một lỗ ống hình ngôi sao trong thân cây cói: "Rõ ràng có cái gì đó đã khoét nên lỗ này. Nhưng mỗi lần tôi cắt ra xem thì lại chẳng thấy gì. Khi đó, con sâu bướm quá nhỏ để có thể nhận ra. Chỉ cho đến khi nó lớn lên tôi mới nhìn thấy một sợi chỉ màu cam nhạt".

Sinh vật mặc dù rất mỏng nhưng lại dài tới vài cm. "Thân cây cói rất nhỏ nên để sống trong đó, con sâu bướm lại dài ra thay vì béo lên", Watts nói.

Trong vòng 2-3 năm, những con sâu bướm này trải qua các giai đoạn sinh trưởng thông thường: rụng lông, phát triển thành nhộng, biến hình thành con bướm đêm lạ thường nhất. Tất cả đều diễn ra trong thân cây rộng 5 mm.

VnExpress

Chim di cư ngủ hàng trăm giấc/1 ngày

Để bù lại cho giấc ngủ bị mất trong thời gian bay những chuyến xuyên đêm rất dài, những chú chim di cư đã phải "ngủ bù" bằng hàng trăm giấc ngủ 1 ngày, mỗi giấc chỉ kéo dài vài giây. Đây là công bố mới của các nhà khoa học nghiên cứu động vật.

Mỗi mùa thu, những con chim hét ở Swainson phải bay xa khoảng 3.000 dặm từ nơi cư trú, sinh đẻ đến vùng nắng ấm ở Nam Mỹ, khu vực Canada và Alaska. Khi mùa xuân đến, chúng lại tiếp tục một hành trình từ Nam Mỹ trở lại quê hương. Các chuyến bay thường diễn ra vào ban đêm, chúng bay liên tục trong nhiều giờ, và có rất ít thời gian để ngủ.

Để tìm hiểu tại sao loài chim này có thể chịu đựng những khoảng thời gian mệt nhọc dài như vậy, các nhà khoa học đã quan sát những con chim hét được nhốt trong lồng suốt 1 năm, và ghi lại thời điểm và khoảng thời gian mà chúng ngủ. Họ tìm ra rằng trong suốt mùa thu và mùa xuân, thời gian mà các loài chim thường đi di trú, những con chim dù ở trong lồng cũng thay đổi hoàn toàn thời gian biểu cho việc ngủ của mình. Chúng thức suốt đêm và nghỉ ngơi vào ban ngày.

Tuy nhiên, thay vì những giấc ngủ kéo dài, chúng sẽ ngủ thành nhiều lần khác nhau, trung bình mỗi lần kéo dài 9 giây.

Ngoài ra loài chim này còn ngủ theo vài cách khác nhau. Đôi lúc chúng chỉ nhắm một mắt, trong khi con mắt kia và một nửa não bộ vẫn hoạt động, giúp chúng tránh được những mối nguy hiểm đang rình rập. Đôi khi thì chúng nhắm cả 2 mắt nhưng chỉ ngủ một cách lơ mơ.

Bằng cách thay đổi trạng thái ngủ như thế, chim hét và các loài chim di cư khác có thể nghỉ ngơi mà vẫn đảm bảo độ an toàn cho mình.

Những gì các nhà khoa học vừa khám phá ra với giấc ngủ của các loài chim di cư cũng cho thấy ngủ cũng không kém phần quan trọng đối với mọi cơ thể sống, có thể không phải chỉ với con người hay động vật.

VTV

Loài kiến với tốc độ cắn kỷ lục

Những con kiến Trung Mỹ có bộ hàm sập mạnh như cái bẫy có thể cắn với lực mạnh gấp 300 lần cân nặng cơ thể chúng.

Ảnh: BBC

Bộ hàm của chúng đóng sập lại với tốc độ hơn 100 km/giờ - kỷ lục trong tốc độ di chuyển các bộ phận cơ thể của thế giới động vật

Các bức ảnh kỹ thuật số tốc độ cao còn cho thấy những sinh vật tí xíu này, sống tại Trung và Nam Mỹ, còn tận dụng nhiều hơn thế với bộ hàm kinh dị của mình. Bằng cách cắn vào mặt đất, chúng có thể hất mình lên cao khi mối nguy hiểm đến gần.

Những khách không mời tới chiếc tổ của loài kiến dữ tợn này sẽ phải đón nhận một cái chết kinh hoàng. Loài kiến được đặt tên như vậy do có bộ hàm đặc biệt, chúng dùng để hất tung những kẻ lạ mặt xán đến tổ mình, cắn nát con mồi hoặc để cắn chí mạng bất cứ thứ gì chúng coi là nguy hiểm.

Áp dụng phương pháp chụp ảnh công nghệ cao dùng để quay phim những viên đạn bay, nhóm nghiên cứu tại Mỹ đã cho thấy bộ hàm của kiến di chuyển với tốc độ kinh hoàng. "Đây là sự cử động bộ phận cơ thể nhanh nhất từng được ghi nhận", nhà nghiên cứu đứng đầu Sheila Patek tại Đại học California, Mỹ, nói. "Bộ hàm của chúng khá ngắn, nhưng lại tạo ra một lực cắn khủng khiếp bởi chúng tăng tốc quá nhanh".

Kết quả cũng lý giải vì sao các con kiến đôi khi lại nhảy cẫng lên không trung khi chúng mở mồm cắn. "Nếu chúng cắn cái gì đó quá cứng hoặc bật trở lại, phản lực sẽ bắn chúng lên trên", Andy Suarez tại Đại học Illinois nói.

Hiệu ứng lò xo này đẩy kẻ xơi mồi lên một chuyến bay chớp nhoáng và hạ cánh không êm ái cách đó vài cm. Chuyến đi bát nháo như thế có vẻ không thoải mái nhưng các con kiến quá nhẹ để có thể bị tổn thương. Thực tế, Patek cho thấy đôi khi con kiến thực hiện chuyến bay một cách tình nguyện. Bằng cách cắn vào mặt đất cứng, con kiến có thể đẩy mình lên không trung khi cần thiết. Cách tân tiến này có thể giúp chúng thoát khỏi những kẻ săn mồi như thằn lằn. Hành động vọt lên đó cũng khiến kẻ thù rối trí.

Sống chung với mũi tên xuyên qua mình

Hãy nhìn chú vịt trong ảnh. Có vẻ như chú chẳng hề có điểm gì khác biệt đồng loại, ngoại trừ một... mũi tên xuyên qua phần ức. Có lẽ chú ta đã là mục tiêu của một hành động săn bắn trái phép nào đó.

Ảnh: Wrcmn.

Tại Missisipi, Mỹ, săn bắt vịt trời và các loài động vật hoang dã là hành động trái phép. Những con vịt trời được thả sức bơi đùa trong làn nước. Thế nhưng, không phải ai cũng ý thức được việc săn bắt vịt trời là phạm pháp hoặc biết nhưng vẫn cố tình.

Mặc dù phải sống chung với một mũi tên nhưng nó hoàn toàn không cản trở việc di chuyển, bơi lội và khả năng bay của chú vịt. Tuy nhiên, chú ta cũng phải tránh va chạm với những con khác để chúng khỏi vướng vào chiếc tên trên mình làm chú bị đau.

Các nhân viên bảo tồn động vật hoang dã hết sức phản đối sự việc này và cho rằng đây là hành động vô cùng nhẫn tâm đối với một loài động vật. Các nhân viên bảo tồn động vật đang tìm cách bắt và chữa trị cho chú vịt trời này.

VTV

Những bí ẩn của cây bạch quả

Cây bạch quả (ginkgo biloba) vốn nổi tiếng với những tính năng chữa bệnh và đặc biết sống rất lâu được xem là loài cây cổ nhất trái đất đã xuất hiện cách đây 300 triệu năm vào thời kỳ mà loài khủng long còn tồn tại.

Bạch quả là loài cây cổ nhất trái đất

vẫn còn ẩn chứa những bí ẩn. (Ảnh: parks.it)

Ngày nay, các nhà khoa học lại phát hiện một điều lạ lùng mới là cây còn chứa một loài tảo ký sinh mà không có loại cây nào tiếp nhận. Loài tảo này được tìm thấy ở tất cả những cây bạch quả hiện diện trên hành tinh chúng ta.

Cây bạch quả xuất phát từ Trung Quốc và được dùng trong lãnh vực y học cổ truyền từ hàng nghìn năm nay. Trong những năm 90, nhiều nghiên cứu đã chứng minh rằng các chất trích từ cây dược thảo này giúp cải thiện các khả năng nhận thực ở bệnh nhân sa sút trí tuệ. Ngày nay, cây được dùng để điều trị chứng mất trí nhớ cũng như những căn bệnh từ trầm uất đến rối loạn tuần hoàn.

Khi nghiên cứu cây, các nhà khoa học đã ghi nhận sự có mặt của một loài tảo cộng sinh.

Các nhà khoa học đã phát hiện điều này vào năm 2002 khi một nhà dược lý học Pháp thuộc trường Đại học François Rabelais ở Tours ghi nhận rằng một số tế bào cây bạch quả được cấy đôi khi chuyển sang màu xanh lục.

Các phân tích sâu đã cho phép khẳng định rằng các tế bào bạch quả sống ẩn chứa những “bóng ma” tảo: đó là những khung tế bào không nhân và lục lạc. Nhưng khi các tế bào này chết đi, bóng ma sống lại và biến thành loài tảo quang hợp.

Loài tảo lạ lùng này đã được phát hiện ở tất cả các cây bạch quả được quan sát, bất kể nguồn gốc của chúng. Hiện tượng cộng sinh có mặt trong tất cả các phôi và mô sinh sản nhưng không có ở lá.

Các nhà khoa học không giải thích được hiện tượng này hoạt động như thế nào, họ cho rằng loài tảo này lệ thuộc vào cây bạch quả để sinh sống và ngược lại cung cấp cho cây những hợp chất được dùng làm thuốc chữa bệnh.

Theo các nhà nghiên cứu, hiện tượng cộng sinh này đã tồn tại từ hơn 100 triệu năm nay.

HTV

Mẹ và con!

Một chú chim hồng hạc gần một tuần tuổi đang rúc đầu vào mẹ tại một triển lãm về hồng hạc ở San Diego, California. Chú hồng hạc con này cân nặng khoảng hơn 100gr, có bộ lông màu xám. Hồng hạc con phát triển rất nhanh, có thể tăng thêm 20% trọng lượng cơ thể mỗi ngày, đứng và đi lại sau 3, 4 ngày tuổi. Sau từ 4 đến 7 ngày, những chú hồng hạc con sẽ rời khỏi tổ nhưng vẫn được cha mẹ "chăm sóc" cho đến khi 3 tháng tuổi. Màu lông của hồng hạc con sẽ dần dần chuyển qua màu hồng sau khoảng 3 tháng và sẽ có màu hồng toàn bộ sau khoảng 3 tuổi.

Ảnh: AP Photo/SeaWorld San Diego.

Và những tình mẫu tử khác trong sở thú

Chú hươu cao cổ mẹ 'Anqi' đang "hôn" cậu con 4 ngày tuổi của mình ở sở thú của Jinan, Shandong, Trung Quốc. Cao 180cm và nặng 80kg và đây là lần đầu tiên chú xuất hiện trước công chúng. Trong 3 năm qua, hươu cao cổ mẹ đã sinh được 2 con - Ảnh Tân Hoa Xã

Chú gorilla 1 ngày tuổi trong vòng tay mẹ Zuri ở sở thú Calgary, Handout, Canada - Ảnh Reuter

Một chú khỉ nhện Trung Mỹ 2 tháng tuổi đang "nghỉ ngơi" ở sở thú Juigalpa, cách Managua, Nicaragua khoảng 140km - Ảnh AP

Tuổi Trẻ Online

Báo đốm thay đổi bộ da gấm như thế nào?

Khi một con báo non trưởng thành, những vết đốm trẻ con trên bộ lông sẽ được thay thế bằng những hoa văn hình hoa thị uy nghiêm hơn. Các nhà khoa học tin rằng họ đã tìm ra cơ chế của sự chuyển đổi này.

Các nhà sinh học từ lâu đã tự hỏi làm thế nào mà báo đốm và các loài thú khác có được bộ lông đồng nhất nhưng rất đặc trưng của mình. Năm 1952, nhà toán học người Anh Alan Turing đã xây dựng một phương trình để lý giải những phản ứng hoá học đơn giản tạo ra các chấm, sọc hay đường vằn trang trí cho các loài thú khác nhau.

Song, mô hình của Turing không giải đáp được sự tiến hoá của các hoa văn trên da khi những động vật chuyển từ còn non sang trưởng thành.

Báo đốm con (trên trái) và báo đốm Mỹ con (trên phải) đều ra đời với bộ da loang lổ. Mô hình hai giai đoạn của Turing có thể giải thích tại sao báo đốm cuối cùng lại có các hoa văn hình hoa thị (dưới phải) và báo đốm thì có các hình ngũ giác (dưới trái) Ảnh: LiveScience.

Để giải mã bí ẩn này, Sy-Sang Liaw và Ruey-Tarng Liu từ Đại học quốc gia Chung-Hsing ở Đài Loan và Philip Maini từ Viện toán học, Đại học Oxford đã điều chỉnh mô hình của Turing.

"Ở đây, chúng tôi tìm hiểu sự phát triển từ một kiểu hình này sang kiểu hình khác, giống như Turing hình dung trong bài báo của mình năm 1952", Maini nói.

Nhóm nghiên cứu giả định, giống Turing, rằng khi một con báo ra đời, bộ da của nó chứa các tế bào sắc tố, sẽ sản sinh ra hai loại hoá chất, khuyếch tán vào lớp trên cùng của da. Hai hoá chất này, được gọi là morphogen, tương tác với nhau để tạo ra hoặc là màu nâu đen hoặc màu xám vàng hơi đỏ.

Bằng một mô hình máy tính phức tạp, nhóm nghiên cứu tạo ra một quá trình gồm 2 giai đoạn, mỗi giai đoạn có một vai trò chủ đạo khác nhau. Để giải thích sự tăng trưởng của con vật, giai đoạn hai có tính đến các tham số, chẳng hạn tốc độ khuếch tán hoá chất và một yếu tố tỷ lệ - thay đổi trong mô hình máy tính.

Nhóm phát hiện thấy nồng độ của các hoá chất khuyếch tán này trên da sẽ quyết định đặc điểm đốm của một con báo trưởng thành.

"Các morphogen này theo lý thuyết sẽ phải nằm trong da, và kiểu hình của bộ lông sẽ được quyết định bởi hàm lượng morrphogen đó", Maini nói.

Tuy nhiên, thực tế các nhà khoa học chưa tìm thấy các morphogen trên da động vật. Vì thế, bước tiếp theo của họ sẽ là chỉ ra những hoá chất mã hoá màu sắc này.

VnExpress

Thế giới ký sinh

1. Gã ở rể thô bỉ: ở đáy vực sâu vắng “người” không dễ tìm được bạn đồng hành. Bởi thế khi con cá vây chân đực bé con ngửi được mùi của giai nhân khổng lồ to gấp 20 lần, nó lao ngay vào và... không bao giờ nhả ra nữa! Mạch máu của nó hòa tan ngay vào hệ thống người đẹp! Nó lệ thuộc đến mức các cơ phận của bản thân cũng dần dần biến đi! Cuối cùng, “hảo hán” này đã biến thành một “nhà máy”... chế biến tinh trùng, không còn bất kỳ nhiệm vụ nào khác.

2. Ma cà rồng: khi con ve cắm sâu vào da của một nạn nhân, đừng hòng lôi nó ra được. Hút máu, rồi nhả ra và chọn lọc lấy những chất dinh dưỡng mà nó thích, loài ma cà rồng này ăn một lần là no suốt cả tuần. Và trong cả cuộc đời nó, chỉ cần ăn ba lần là đủ. Một lần từ dạng ấu trùng sang nhộng.

Lần thứ nhì để trưởng thành. Và lần thứ ba để đẻ. Chim chóc, chuột bọ, loài có vú... nó không tha cho ai cả. Vấn đề là khi hút máu, nó cũng hút theo các loài vi trùng bệnh và sau đó truyền cho sinh vật khác. Ve là tác nhân lây nhiễm bệnh Lyme cho con người.

3. Loài lưỡng tính cô độc: đây là một sinh vật rất cô độc. Nó sống ở đâu? Trong ruột con người! Nhờ vào những cái móc kinh hoàng ở trên đầu, con sán xơ mít có thể bám vào thành ruột của con người một cách nhẹ nhàng, hút lấy tất cả chất bổ. Một số “con hạm” ăn khỏe có thể dài đến 10m!

Vừa là đực vừa là cái cùng lúc nên nó có thể tự đẻ trứng và thải ra qua phân. Khi ra bên ngoài, cơ may sống sót duy nhất của nó là tìm được một “bộ ruột” con người khác. Muốn như vậy, nó phải được một con heo hay một con bò ăn vào bụng rồi bám vào cơ bắp của chúng để hi vọng đi chu du thế giới. Khi ăn thịt bò chưa chín, con người sẽ bị trứng sán xơ mít xâm nhập vào ruột.

4. Tình yêu vĩnh cửu: ký sinh vẫn bị ký sinh tấn công! Loài sán máng (Schistosomes) gây ra một chứng bệnh khủng khiếp là bệnh hấp trùng (bilharziose), chuyên sống trong mạch máu con người để hút lấy hồng huyết cầu.

Thế nhưng vợ của nó (màu xanh) lại bám sát chồng không rời nửa bước để ăn ké! Khi con cái tìm được một đức lang quân ưng ý, nó chen vào khe hở của cơ thể con sán đực và không bao giờ tách rời ra. Từ đó nó ăn theo tất cả những gì con đực hấp thu rồi sinh sản và có thể đẻ mỗi ngày... 300 trứng!

5. Đồng sinh đồng tử: loài sâu ghẻ chuyên sống trên chân mày của con ruồi nhuế (La mouche simulie). Và chúng bắt đầu như thế ngay từ lúc sơ sinh. Ra đời từ các dòng sông, con sâu này bám vào trứng ruồi, đẻ trên đá hay cây cỏ ven sông. Thế rồi chúng cùng lớn lên, con sâu ghẻ chỉ cần hút một chút máu của ruồi để tồn tại. Cho đến khi cả hai cùng chết.

6. Hoàn toàn sâu sát: đó là một loại ký sinh nổi tiếng nhất: con chí. Bám sát vào tóc nhờ sáu cái chân đầy móng vuốt, nó hút máu trên da đầu con người. Trong suốt một cuộc đời, con chí cái có thể đẻ ra 300 chí con!

7. Giấc ngủ tử thần: một trong những loài ký sinh nguy hiểm nhất cho con người: trùng mũi khoan (Trypanosome) gây bệnh ngủ. Truyền đi từ ruồi tsé-tsé, nó sống bằng... hồng huyết cầu và nạn nhân rất ít cơ hội sống sót. Tại châu Phi, loài này giết chết nạn nhân khi xâm nhập đến óc, là loại bệnh gây tử vong hàng thứ nhì sau sốt rét.

8. Khách trọ bất lương: loài ong tiểu kiến (La guêpe braconide) luôn luôn đi tìm một chỗ trú ngụ tốt nhất. Tổ kén của con bướm chẳng hạn. Ngay khi phát hiện, con ong đang có bầu liền đẻ ngay vào kén. Ở đó, với nhiệt độ ấm áp, trứng ong bắt đầu phát triển. Để tỏ lòng biết ơn, ngay từ khi ra đời ong con đã xơi luôn cái tổ kén, từ trong ra ngoài, một cách rất từ từ để nó khỏi chết! Và cuối cùng khi cả hai đã trưởng thành, con sâu cũng biến thành bướm một cách èo uột, thì... mạnh ai nấy đi!

Tuổi Trẻ Online

Thằn lằn bay dùng mào để hấp dẫn bạn tình

Các nhà khoa học Anh cho biết họ đã giải mã được bí ẩn vì sao những con thằn lằn bay cổ đại lại mọc mào ở trên đầu.

Thằn lằn bay với chiếc mào màu

vàng rực rỡ và ấn tượng. Ảnh: BBC

Một chiếc sọ hiếm có được tìm thấy ở Brazil cho thấy mào mọc vào thời điểm dậy thì, chứng tỏ nó được dùng để thu hút sự chú ý của phe khác giới.

Các chuyên gia tại Đại học Portsmouth cho biết, thằn lằn bay, thống trị bầu trời vào thời điểm của khủng long, phô trương vật trang sức trên đầu nhằm khêu gợi bạn tình.

Theo nhà cổ sinh vật học Darren Naish, chiếc mào là dấu hiệu của sự trưởng thành tình dục giống như đuôi công để hấp dẫn con cái.

"Nó giống như chiếc mào của một con gà trống khổng lồ với màu sắc sặc sỡ và cấu trúc ấn tượng để phô trương. Có thể chúng cứ lắc qua lắc lại để thu hút bạn tình", Naish nói.

Giả thuyết được đưa ra dựa trên chiếc sọ của một loài thằn lằn bay gọi là Tupuxuara, mới được khai quật ở đông bắc Brazil. Đó là một phát hiện hiếm bởi chỉ một vài mẫu vật còn tồn tại trên thế giới và tất cả đều thuộc về con vật trưởng thành.

Các chuyên gia đã kiểm tra sọ và tìm thấy chiếc mào khác vào thời kỳ niên thiếu. Thay vì tạo thành một cái mào hình tam giác lớn kéo dài từ mõm tới sau đầu, thì nó lại gồm 2 miếng. Một mẩu lui về phía sau đầu còn mẩu kia hướng về phía trước mõm. Miếng mào đằng trước phát triển dần về phía sau và nhập lại thành một khi chúng đạt đến tuổi dậy thì.

"Đây là một phát hiện quan trọng bởi nó đã gắn liền sự phát triển mào với sự trưởng thành cơ thể và liên quan tới sex", Naish nói. "Mẫu vật này là vô cùng hiếm và thật thú vị khi khai thác được thêm thông tin về thằn lằn bay".

VnExpress

Nghiên cứu về sinh vật từng sống sâu dưới đại dương

Những sinh vật kỳ lạ sống tại môi trường sâu dưới biển đang được các nhà khoa học nghiên cứu, có thể cho biết về lịch sử tiến hoá khác với sự sống trên trái đất và mang lại dấu hiệu về khả năng tồn tại sự sống trên các hành tinh khác.

Sinh vật sống được gần các miệng phun của núi lửa dưới nước, dưới môi trường vô cùng nóng của đại dương sâu là rất đặc biệt bởi chúng tồn tại nhờ các vi khuẩn sống trong cơ thể chúng. Những vi khuẩn này lấy năng lượng từ chất hydrogen sulphide trong dòng nham thạch.

Theo tiến sĩ Crispin Little giảng dạy về trái đất và môi trường tại trường đại học Leeds, chúng là những sinh vật phát triển nhanh nhất trên hành tinh, một cộng đồng hoàn chỉnh có thể phát triển chỉ trong ba năm.

Ông nói, cộng đồng sinh vật sống tại vùng núi lửa dưới nước phụ thuộc vào hóa địa chất mà không nhờ nguồn năng lượng mặt trời và điều này tách biệt chúng khỏi những sự kiện lớn xảy ra như diệt chủng hàng loạt hay thay đổi khí hậu trên trái đất.

Quá trình lịch sử phát triển của chúng có gốc khác với những những sinh vật sống nhờ sự quang hợp, và có thể tương tự như những sự sống hình thành trên các hành tinh khác.

Chúng ta mới biết được rất ít về lịch sử địa chất của những sinh vật này, khi chúng mới được phát hiện khoảng 20 năm trước, đặc biệt là cách thức chúng được hóa thạch.

Tiến sĩ Little và các cộng sự về ngành hóa địa chất đã được cấp một khoản tài trợ để tiến hành thí nghiệm về hóa thạch đáy biển nhằm tìm hiểu quá trình hình thành của sinh vật.

Tiến sĩ Little cho biết, họ đã tìm thấy một số hóa thạch sinh vật nhưng chưa biết tại sao chúng lại nằm ở đó. Theo ông, rất khó lý giải về những hóa thạch mà các nhà khoa học tìm thấy khi chưa tìm hiểu được thêm về chúng.

Để tiến hành thí nghiệm, những mảnh sinh vật tại vùng nham thạch nóng đã được đặt vào một lồng bằng titan tại vùng miệng phun nham thạch ở độ sâu 3,5km dưới đại dương. Tiến sĩ Little sẽ quay trở lại vùng Đông Thái Bình Dương ngoài bờ biển Nam Mỹ trong ba năm tới để xem xét tiến trình tạo hóa thạch của chúng.

Nhân dân