Tự học Hán ngữ cơ bản

Vietsciences- Lê Anh Minh      01/01/2007
© http://vietsciences.free.fr  v� http://vietsciences.org  Lê Anh Minh

Quyển e-book "Tự học Hán ngữ cơ bản" của tác giả Lê Anh Minh giữ bản quyền 2007. Người đọc chỉ được sử dụng cho mục đích học tập hay giảng dạy cho cá nhân. Cấm mọi hình thức sao chép, đăng lại, hay in lại nhằm mục đích thương mại mà không có sự cho phép chính thức của tác giả.

Vietsciences

Computer của quý vị cần có font Arial Unicode MS để hiện đúng chữ Hán

TỔNG QUÁT:

1- Phát âm Bắc Kinh với phiên âm Pinyin

2- 500 chữ Hán cơ bản

3- Bộ thủ chữ Hán

4- Tóm tắt ngữ pháp Hán ngữ cổ đại

5- Tóm tắt ngữ pháp Hán ngữ hiện đại

CHÍNH KHOÁ:

HÁN NGỮ CỔ ĐẠI

Bài 1. Số đếm, số thứ tự

Bài 2. Cát hung

Bài 3. Nhân ảnh

Bài 4. Đa ngôn vô ích

Bài 5. Bất thức tự

● ôn tập (1-5)

Bài 6. Nha

Bài 7. Bốc

Bài 8. Ngũ đức

Bài 9. Điền Trọng

Bài 10. Hải đại ngư

● ôn tập (6-10)

Bài 11. Tranh ảnh

Bài 12. Áp hốt đại châu

Bài 13. Bạc

Bài 14. Chu U Vương

Bài 15. Vũ

● ôn tập (11-15)

HÁN NGỮ HIỆN ĐẠI

Bài 1. Số đếm, số thứ tự

Bài 2. Xưng hô - chào hỏi

Bài 3. Làm quen

Bài 4. Thời gian

Bài 5. Thời tiết

● ôn tập (1-5)

Bài 6. Tuổi tác

Bài 7. Nghề nghiệp

Bài 8. Gia đình

Bài 9. Dự tính

Bài 10. Ẩm thực

● ôn tập (6-10)

Bài 11. Gọi điện thoại

Bài 12. Mua sắm

Bài 13. Hỏi đường

Bài 14. Khám bệnh

Bài 15. Tham quan

● ôn tập (11-15)

NGOẠI KHOÁ:

1- Sơ lược về Hán tự

2- Luyện kỹ năng tra tự điển / từ điển Hán ngữ

3- Luyện kỹ năng gõ chữ Hán trên máy vi tính

4- Viết chữ Hán bằng bút lông (mao bút thư pháp)

5- Thưởng thức hội hoạ và thư pháp Trung Quốc

6- 90 bài thơ Đường do Tản Đà dịch [phần 1] [phần 2]

7- Niên biểu Trung Quốc

8- Bảng tra Âm lịch và Dương lịch

CÁC LINKS HỌC HÁN NGỮ

> cổ đại

A Classical Chinese Reader: Language of the Dragon (Long Văn Mặc Ảnh)

> hiện đại

* Online Chinese
* Conversational Mandarin Chinese Online

* Study Mandarin Chinese using VOA

* Audio Tutorial of Basic Chinese

* Learn Chinese

* Chinese Tools - Learn Chinese

* Online College of Chinese Language

* ZapChinese

* ClearChinese: Learn Chinese

* Apprendre le chinois en ligne

Phát âm Bắc Kinh với phiên âm Pīnyīn

Mỗi chữ Hán (Hán tự 漢 字) được phát ra bằng một âm tiết 音 節 (syllable). Nói đơn giản, âm thanh nổ ra một phát thì kể là một âm tiết. Thí dụ, từ « 漢 語 » (Hán ngữ) gồm hai chữ 漢  và  語 , được phát ra bằng hai âm tiết hàn (đọc như hán trong tiếng Việt)  và yǚ (đọc như duỳ trong tiếng Việt giọng Nam, chúm môi).

Để ghi âm của chữ Hán, người ta dùng hệ thống phiên âm. Có nhiều hệ phiên âm chữ Hán, nhưng hiện nay hệ phiên âm pīnyīn (bính âm 拼 音 ) của Bắc Kinh được xem là tiêu chuẩn. Thí dụ: chữ 漢 được phiên âm là hàn, chữ 語 được phiên âm là yǚ.

Một âm tiết gồm ba yếu tố: 1- phụ âm đầu (thanh mẫu 聲 母 ), 2- vần (vận mẫu 韻 母 ), 3- thanh (thanh điệu 聲 調 ). Thí dụ:

- chữ 漢 được phiên âm là hàn, âm tiết này có phụ âm đầu là h- , vần là -an , thanh là \. (hàn đọc như hán trong tiếng Việt).

- chữ  語 được phiên âm là yǚ, âm tiết này không có phụ âm đầu, chỉ có vần là yü , thanh là v. (yǚ đọc như duỳ trong tiếng Việt giọng Nam, chúm môi).

chữ Hán

phiên âm Hán Việt

phiên âm pinyin

phụ âm đầu (thanh mẫu)

vần
(vận mẫu)

thanh (thanh điệu)

đọc như
tiếng Việt

漢

HÁN

hàn

h-

-an

\

hán

語

NGỮ

yǚ

(không có)

yü

v

duỳ

(Chú ý: Một âm tiết có thể không có phụ âm đầu ; nhưng bắt buộc phải có vần và thanh)

1. THANH (thanh điệu 聲 調 )

Chữ Hán có 5 thanh, ký hiệu là: – ,  /  ,  v  , \ ,.. Thí dụ: âm tiết ma (đọc như ma trong tiếng Việt) gắn thêm thanh điệu sẽ là: mā , má , mǎ , mà , mạ. Trong một số từ điển Hán ngữ và sách giáo khoa dạy Hán ngữ, vì lý do kỹ thuật, người ta thay thế 5 ký hiệu trên bằng các con số: ma1 (= mā ), ma2 (= má ), ma3 (= mǎ ), ma4 (= mà ), ma hay ma5 (= mạ ).

- mā : đọc như ma (ma quái) trong tiếng Việt.

- má : đọc như mả (mồ mả ) trong tiếng Việt.

- mǎ : đọc như mạ (mạ non) trong tiếng Việt.

- mà : đọc như má (ba má, lúa má) trong tiếng Việt.

- mạ (= ma): đọc nhẹ như ma (ma quái) trong tiếng Việt. (Thanh này đọc nhẹ nên gọi là khinh thanh 輕 聲 , thường thường được viết không dấu chấm, tức là viết ma thay vì mạ ).

So sánh:

Thanh  – tương đương không dấu của tiếng Việt.

Thanh  / tương đương dấu hỏi của tiếng Việt.

Thanh  v tương đương dấu nặng của tiếng Việt.

Thanh \ tương đương dấu sắc của tiếng Việt.

Thanh • tương đương không dấu của tiếng Việt, đọc rất nhẹ.

Chú ý quan trọng: Dấu thanh điệu /  và \ không tương ứng dấu sắc / và dấu huyền  \ tiếng Việt. Xin đừng để chúng gây lẫn lộn.

Ta thử click vào < ma >, để nghe lần lượt 5 âm tiết: ma (đánh vần «mơ - a - ma»), mā , má , mǎ , mà ; (khinh thanh được đọc trước). Trong phần phát âm ở sau, ta cũng sẽ theo đúng thứ tự đó; tức là: khinh thanh , – , / , v , \.

Luật biến đổi thanh điệu:

(1) Hai thanh v kế nhau, thì thanh v trước biến thành /.  Tức là v + v = / + v.  Thí dụ:

- nǐ hǎo đọc là ní hǎo (chào anh/chị).

- hěn hǎo đọc là hén hǎo (rất tốt/khoẻ).

- yǒng yuǎn đọc là yóng yuǎn (vĩnh viễn).

(2) Ba thanh v kế nhau, thì hai thanh v trước biến thành /.  Tức là v + v + v = / + / + v.  Thí dụ:

- zǒng lǐ fǔ đọc là zóng lí fǔ (phủ thủ tướng).

- zhǎn lǎn guǎn đọc là zhán lán guǎn (nhà triển lãm).

2. PHỤ ÂM ĐẦU (thanh mẫu 聲 母 )

Hệ thống ngữ âm Trung Quốc có 21 phụ âm đầu:

b , p , m , f , d , t , n , l , g , k , h , j , q , x , zh , ch , sh , r , z , c , s.

(Ở đây sắp xếp theo cách phát âm, chứ không theo thứ tự alphabet.)

Mô tả:

Ký hiệu để so sánh: VN = Việt Nam; BVN = giọng miền Bắc Việt Nam; NVN = giọng miền Nam Việt Nam. Trong phần phát âm ở sau, ta sẽ theo đúng thứ tự: [đánh vần] khinh thanh , – , / , v , \.

- b : phát âm như p (VN), hơi bặm môi, không bật hơi; thí dụ: pà pa pán pánh pò pị pỏ pót pa pốn pữa... Lắng nghe: < ba > ([đánh vần] ba, bā, bá, bă, bà).

- p : phát âm như p (VN), bặm môi nhiều, bật hơi khá mạnh; thí dụ: pà pa pán pánh pò pị pỏ pót pa pốn pữa... Lắng nghe: < pa >  ([đánh vần] pa, pā, pá, pă, pà).

● b và p là một đôi, p được phát âm bặm môi và bật hơi mạnh hơn b.

- m : phát âm y như m (VN); thí dụ: mù mờ mây mưa mịt mùng man mác mênh mông... Lắng nghe: < ma > ([đánh vần] ma, mā, má, mă, mà).

- f : phát âm y như ph (VN); thí dụ: phụng phịu phu phen phù phù phờ phạc phì phò... Lắng nghe: < fa > ([đánh vần] fa, fā, fá, fă, fà).

- d : phát âm y như t (VN); thí dụ: tình tiền tù tội toan tính từ từ tự tử... Lắng nghe: < da > ([đánh vần] da, dā, dá, dă, dà ).

- t : phát âm y như th (VN); thí dụ: thùng thình thủng thẳng thủng thỉnh thậm thụt thẫn thờ... Lắng nghe: < ta > ([đánh vần] ta, tā, tá, tă, tà).

- n : phát âm y như n (VN); thí dụ: nó nấu nướng não nùng nông nỗi này... Lắng nghe: < na > ([đánh vần] na, nā, ná, nă, nà).

- l : phát âm y như l (VN); thí dụ: lầm lì lú lẫn lỡ làm lụt lội... Lắng nghe: < la > ([đánh vần] la, lā, lá, lă, là).

- g : phát âm y như c , k (VN); thí dụ: ca cẩm cà cuống còn cay kỳ cục... Lắng nghe: < ga > ([đánh vần] ga, gā, gá, gă, gà).

- k : phát âm y như kh (VN); thí dụ: không khí khang khác không khói, khỉ khô khỏi khì khì khò khè... Lắng nghe: < ka > ([đánh vần] ka, kā, ká, kă, kà).

- h : phát âm y như h (VN); thí dụ: Hà hư hỏng hỏi han hờ hững, Hải hung hăng hổn hển hết hơi... Lắng nghe: < ha > ([đánh vần] ha, hā, há, hă, hà).

- j : phát âm như ch (BVN), ép mặt lưỡi vào ngạc cứng rồi bật hơi ra; thí dụ: chiều chiều chán chường chẳng chịu chải chuốt... Lắng nghe: < ji > ([đánh vần] ji, jī, jí, jǐ, jì).

- q : phát âm gần như ch (BVN), ép mặt lưỡi vào ngạc cứng rồi bật hơi thật mạnh ra; thí dụ: chiều chiều chán chường chẳng chịu chải chuốt... Lắng nghe: < qi > ([đánh vần] qi, qī, qí, qǐ, qì).

● j và q là một đôi, q được phát âm bật hơi mạnh hơn j.

- x : phát âm như x (VN); thí dụ: xam xám xù xì xương xẩu xấu xí... Lắng nghe: < xi > ([đánh vần] xi, xī, xí, xǐ, xì).

- zh : phát âm như tr (BVN); thí dụ: trông trời trong trẻo trông trăng tròn trịa... Lắng nghe: < zha > ([đánh vần] zha, zhā, zhá, zhă, zhà).

- ch : phát âm y như ch (tiếng Anh); thí dụ: churches change cheap cheese, choose cheap chalk... Lắng nghe: < cha > ([đánh vần] cha, chā, chá, chă, chà).

● zh và ch là một đôi, ch được phát âm bật hơi mạnh hơn zh.

- sh : phát âm y như sh (tiếng Anh); thí dụ: she shall show shoes, shirts, shorts, sharp shafts... hay phát âm như s (VN) nhưng uốn lưỡi thật nhiều; thí dụ: sáng sương sa sáo sang sông sung sướng... Lắng nghe: < sha > ([đánh vần] sha, shā, shá, shă, shà).

- r : phát âm như r (VN), uốn lưỡi nhiều; thí dụ: rầu rĩ râu ria ra rậm rạp rờ râu râu rụng rờ rún rún rung rinh... Lắng nghe: < re > ([đánh vần] re, rē, ré, rě, rè).

- z : phát âm gần như ch (BVN), đầu lưỡi áp vào lợi trên rồi bật hơi ra; thí dụ: chiều chiều chán chường chẳng chịu chải chuốt... Lắng nghe: < za > ([đánh vần] za, zā, zá, ză, zà).

- c : phát âm gần như ch (BVN), đầu lưỡi áp vào lợi trên rồi bật hơi mạnh ra; thí dụ: chiều chiều chán chường chẳng chịu chải chuốt... Lắng nghe: < ca > ([đánh vần] ca, cā, cá, că, cà).

- s : phát âm như x (VN); thí dụ: xam xám xù xì xương xẩu xấu xí... Lắng nghe: < si > ([đánh vần] si, sī, sí, sǐ, sì).

2. VẦN (vận mẫu 韻 母 )

Hệ thống ngữ âm Trung Quốc có 36 vần. Mỗi vần gồm: nguyên âm (+ phụ âm cuối). Nguyên âm (đơn hoặc kép) bắt buộc phải có; còn phụ âm cuối thì có thể có hoặc không.

36 vần trong hệ thống ngữ âm Trung Quốc là: -a, -o, -e, -er, -ai, -ei, -ao, -ou, -an, -en, -ang, -eng, -ong, -i, -ia, -iao, -ie, -iou, -ian, -in, -iang, -ing, -iong, -u, -ua, -uo, -uai, -uei, -uan, -uen, -uang, -ueng, -ü, -üe, -üan, -ün

Phụ âm đầu và vần kết hợp có chọn lọc, chứ không phải một phụ âm đầu này sẽ kết hợp với tất cả các vần hiện có. Thí dụ: phụ âm đầu b- không hề kết hợp với các vần: -e, -er, -ia, -iou, -iang, -iong, -ua, -uo, -uai, -uei, -uan, -uen, -uang, -ueng, -ü, -üe, -üan, -ün. Hay vần -ueng, chẳng kết hợp với phụ âm đầu nào cả, và nó luôn là âm tiết, được viết hẳn là weng. (w và y không phải là phụ âm; chúng được xem là bán nguyên âm). Vần -er cũng là một âm tiết độc lập, được viết hẳn là er.

Mô tả:

Ký hiệu để so sánh: VN = Việt Nam; BVN = giọng miền Bắc Việt Nam; NVN = giọng miền Nam Việt Nam. Trong phần phát âm ở sau, ta sẽ theo đúng thứ tự: [đánh vần] khinh thanh , – , / , v , \.

-a : phát âm y như a (VN). Thí dụ: la tá lả. Lắng nghe: < a > (ā, á, ă, à) ; < ba > ([đánh vần] ba, bā, bá, bă, bà).

-o : phát âm y như o (VN). Thí dụ: cò đó lò mò. Lắng nghe: < o > (o, ō, ó, ǒ, ò) ; < fo > ([đánh vần] fo, fō, fó, fǒ, fò).

-e : phát âm y như ơ (VN). Thí dụ: lơ tơ mơ. Lắng nghe: < e > (e, ē, é, ě, è) ; < ne > ([đánh vần] ne, nē, né, ně, nè).

-er : phát âm y như er (tiếng Mỹ), rung lưỡi thật rõ phụ âm r. Thí dụ: her, farmer, teacher, water. Lắng nghe: < er > (er, ēr, ér, ěr, èr).

-ai : phát âm y như ai (VN). Thí dụ: ai hai tai mai mái. Lắng nghe: < ai > (āi, ái, ăi, ài) ; < mai > ([đánh vần] mai, māi, mái, măi, mài).

-ei : phát âm y như ây (VN). Thí dụ: thầy đây lẩy bẩy lấy đầy mấy cây. Lắng nghe: < ei > (ei, ēi, éi, ěi, èi) ; < lei > ([đánh vần] lei, lēi, léi, lěi, lèi).

-ao : phát âm y như ao (VN). Thí dụ: sao bảo tao lao đao lảo đảo. Lắng nghe: < ao > (ao, āo, áo, ăo, ào) ; < hao > ([đánh vần] hao, hāo, háo, hăo, hào).

-ou : phát âm y như âu (VN). Thí dụ: âu sầu lâu đâu thấu. Lắng nghe: < ou > (ou, ōu, óu, ǒu, òu) ; < tou > ([đánh vần] tou, tōu, tóu, tǒu, tòu).

-an : phát âm y như an (BVN). Thí dụ: hạn hán than van lan man. Lắng nghe: < an > (ān, án, ăn, àn) ; < han > ([đánh vần] han, hān, hán, hăn, hàn).

-en : phát âm y như ân (BVN). Thí dụ: chần dần lần khân bần thần. Lắng nghe: < en > (en, ēn, én, ěn, èn) ; < gen > ([đánh vần] gen, gēn, gén, gěn, gèn).

-ang : phát âm y như ang (BVN). Thí dụ: hàng tháng chàng lang thang. Lắng nghe: < ang > (āng, áng, ăng, àng) ; < kang > ([đánh vần] kang, kāng, káng, kăng, kàng).

-eng : phát âm y như âng (BVN). Thí dụ: lâng lâng nâng bâng. Lắng nghe: < eng > (eng, ēng, éng, ěng, èng) ; < sheng > ([đánh vần] sheng, shēng, shéng, shěng, shèng).

-ong : phát âm y như ung (BVN). Thí dụ: thung dung lung tung lùng bùng. Lắng nghe: < long > ([đánh vần] long, lōng, lóng, lǒng, lòng) ; < rong > ([đánh vần] rong, rōng, róng, rǒng, ròng).

-i : (1) phát âm như i ( VN) trong các âm tiết: < bi > , < mi > , < di > , < ti > , < ni > , < li > , < ji > , < qi > , < xi >. Thí dụ: đi thi thì đi.
(2) phát âm như ư ( VN) với hai hàm răng khít lại (chứ không hở ra như tiếng Việt) trong các âm tiết: < zhi > , < chi > , < zi > , < ci > , < si > , < shi > , < ri >.
(3) đứng một mình thành âm tiết, được viết là yi , phát âm như di hay gi (NVN). Thí dụ: dí gì dị. Lắng nghe: < yi >.

-ia : (1) phát âm i rồi lướt qua a, không đọc là ia (VN) như «lia thia kìa». Lắng nghe: < lia >. (2) đứng một mình thành âm tiết, được viết là ya , phát âm như da hay già (NVN). Thí dụ: giả da già dạ. Lắng nghe: < ya >.

-iao : (1) phát âm i rồi lướt qua ao, giống như i-eo (BVN). Lắng nghe: < diao >. (2) đứng một mình thành âm tiết, được viết là yao , phát âm như dao hay giao (NVN). Thí dụ: giáo giao dao dạo. Lắng nghe: < yao >.

-ie : (1) phát âm i rồi lướt qua e, giống như i-e (BVN). Lắng nghe: < nie >. (2) đứng một mình thành âm tiết, được viết là ye , phát âm như de (NVN). Thí dụ: de dẻ dè. Lắng nghe: < ye >.

-iou : (1) có phụ âm đầu thì viết là -iu, phát âm i rồi lướt qua u, giống như i-iu (BVN). Lắng nghe: < miu >. (2) đứng một mình thành âm tiết, được viết là you , phát âm lơ lớ giữa diêu và dâu (NVN). Lắng nghe: < you >.

-ian : (1) phát âm i rồi lướt qua an, giống như i-en (BVN). Lắng nghe: < nian >. (2) đứng một mình thành âm tiết, được viết là yan, phát âm như den (NVN). Lắng nghe: < yan >.

-in : (1) phát âm i rồi lướt qua in, giống như i-in (BVN). Lắng nghe: < lin >. (2) đứng một mình thành âm tiết, được viết là yin, phát âm như din (NVN). Lắng nghe: < yin >.

-iang : (1) phát âm i rồi lướt qua ang, giống như i-eng (BVN). Lắng nghe: < jiang >. (2) đứng một mình thành âm tiết, được viết là yang, phát âm như dang hay giang (NVN). Lắng nghe: < yang >.

-ing : (1) phát âm như inh (BVN). Lắng nghe: < ming >. (2) đứng một mình thành âm tiết, được viết là ying : y phát âm như d- hay gi- (NVN), ing phát âm như inh (BVN). Lắng nghe: < ying >.

-iong : (1) phát âm i rồi lướt qua ong, giống như i-ung (BVN). Lắng nghe: < xiong >. (2) đứng một mình thành âm tiết, được viết là yong, phát âm như dung (NVN). Lắng nghe: < yong >.

-u : (1) phát âm giống như u (VN). Thí dụ: lù đù thù lù. Lắng nghe: < mu >. (2) đứng một mình thành âm tiết, được viết là wu, phát âm u chúm môi, phát âm w như quơ (NVN) trong «quờ quạng quê quá». Lắng nghe: < wu >.

-ua : (1) phát âm u rồi lướt qua a, chúm môi giống như oa (BVN) như «hoa qua loa», không đọc là ua (VN) như «mua cua». Lắng nghe: < hua >. (2) đứng một mình thành âm tiết, được viết là wa, phát âm a chúm môi, phát âm w như quơ (NVN) trong «quờ quạng quê quá». Lắng nghe: < wa >.

-uo : (1) phát âm u rồi lướt qua o, giống như u-o (BVN). Lắng nghe: < guo >. (2) đứng một mình thành âm tiết, được viết là wo, phát âm o chúm môi, phát âm w như quơ (NVN) trong «quờ quạng quê quá». Lắng nghe: < wo >.

-uai : (1) phát âm u rồi lướt qua ai, giống như u-oai (BVN). Lắng nghe: < kuai >. (2) đứng một mình thành âm tiết, được viết là wai, phát âm như quai hay oai (NVN) trong «oai oai quai quái». Lắng nghe: < wai >.

-uei : (1) có phụ âm đầu thì viết là -ui, phát âm giống như u-uây (BVN). Lắng nghe: < kui >. (2) đứng một mình thành âm tiết, được viết là wei, phát âm như quây (NVN) trong «quây quẩy». Lắng nghe: < wei >.

-uan : (1) phát âm u rồi lướt qua an, giống như u-oan (BVN). Lắng nghe: < huan >. (2) đứng một mình thành âm tiết, được viết là wan, phát âm gần như quan hay hoan (NVN). Lắng nghe: < wan >.

-uen : (1) có phụ âm đầu thì viết là -un, phát âm giống như u-uân (BVN). Lắng nghe: < hun >. (2) đứng một mình thành âm tiết, được viết là wen, phát âm như quân hay huân (NVN). Lắng nghe: < wen >.

-uang : (1) phát âm u rồi lướt qua ang, giống như u-oang (BVN). Lắng nghe: < kuang >. (2) đứng một mình thành âm tiết, được viết là wang, phát âm gần như quang hay hoang (NVN). Lắng nghe: < wang >.

-ueng : luôn là âm tiết, được viết hẳn là weng, phát âm như quâng (NVN). Lắng nghe: < weng >.

-ü : (1) phát âm như u (tiếng Pháp) trong «tu, su» hay ü (tiếng Đức) trong «üben», gần như uy (BVN) nhưng không nhếch môi. Lắng nghe: < nü >. (2) đứng một mình thành âm tiết, được viết là yu : y phát âm như d- hay gi- (NVN), u phát âm gần như uy (BVN). Lắng nghe: < yu >.

-üe : (1) phát âm như uy-oe (BVN). Lắng nghe: < nüe >. (2) đứng một mình thành âm tiết, được viết là yue : y phát âm như d- hay gi- (NVN), ue phát âm như oe (BVN). Lắng nghe: < yue >.

-üan : (1) phát âm như uy-oen (BVN). Lắng nghe: < xuan >. (2) đứng một mình thành âm tiết, được viết là yuan : y phát âm như d- hay gi- (NVN), uan phát âm như oen (BVN). Lắng nghe: < yuan >.

-ün : (1) phát âm như uy-uyn (BVN). Lắng nghe: < qun >. (2) đứng một mình thành âm tiết, được viết là yun : y phát âm như d- hay gi- (NVN), un phát âm như uyn (BVN). Lắng nghe: < yun >.

● ü đứng sau l và n thì luôn viết là ü (như lü, nü, lüe, nüe); còn như ü đứng sau j , q , x , y thì luôn viết là u (bỏ dấu : ). Thí dụ: ju, jue, juan, jun, qu, que, quan, qun, xu, xue, xuan, xun, yu, yue, yuan, yun.

Luyện tập phát âm

Các bước luyện tập:

(1) Ta  click vào từng âm tiết sau để nghe nó được phát âm theo thứ tự: [đánh vần] khinh thanh , – , / , v , \ ; ta nhận xét và đối chiếu nó với phần mô tả trên đây về nó.

(2) Ta click vào từng âm tiết và đọc lớn tiếng 20 lần bắt chước theo nó.

(3) Ta nhìn âm tiết, tự phát âm; rồi click vào nó để kiểm tra mình phát âm có đúng không.

Mỗi lần luyện tập thật kỹ một hàng thôi. Phải tập phản xạ: hễ nhìn vào ký hiệu phiên âm pinyin của một chữ Hán thì tức khắc ta liên hệ nó với ngữ âm tương ứng.

●   -a   -o   -e   -er   -ai   -ei   -ao   -ou   -an   -en   -ang   -eng   -ong   -i   -ia   -iao   -ie   -iou   -ian   -in   -iang   -ing   -iong   -u   -ua   -uo   -uai   -uei   -uan   -uen   -uang   -ü   -üe   -üan   -ün

●   yi   ya   yao   ye   you   yan   yin   yang   ying   yong

●   yu   yue   yuan   yun

●   wu   wa   wo   wai   wei   wan   wen   wang   weng

B   ba   bo   bai   bei   bao   ban   ben   bang   bi   biao   bie   bian   bin   bing   bu

P   pa   po   pai   pei   pao   pou   pan   pen   pang   pi   piao   pie   pian   pin   ping   pu

M   ma   mo   me   mai   mei   mao   mou   man   men   mang   meng   mi   miao   mie   miu   mian   min   ming   mu

F   fa   fo   fei   fou   fan   fen   fang   feng   fu

D   da   de   dai   dei   dao   dou   dan   den   dang   deng   dong   di   diao   die   diu    dian   ding   du   duo   dui   duan   dun

T   ta   te   tai   tao   tou   tan   tang   teng   tong   ti   tiao   tie   tian   ting   tu   tuo   tui   tuan   tun

N   na   ne   nai   nei   nao   nan   nen   nang   neng   nong   ni   niao   nie   niu   nian   nin   niang   ning   nu   nuo   nuan   nü   nüe

L   la   le   lai   lei   lao   lou   lan   lang   leng   long   li   lia   liao   lie   liu   lian   lin   liang   ling   lu   luo   luan   lun   lü   lüe

G   ga   ge   gai   gei   gao   gou   gan   gen   gang   geng   gong   gu   gua   guo   guai   gui   guan   gun   guang

K   ka   ke   kai   kei   kao   kou   kan   ken   kang   keng   kong   ku   kua   kuo   kuai   kui   kuan   kun   kuang

H   ha   he   hai   hei   hao   hou   han   hen   hang   heng   hong   hu   hua   huo   huai   hui   huan   hun   huang

J    ji   jia   jiao   jie   jiu   jian   jin   jiang   jing   jiong   ju   jue   juan   jun

Q    qi   qia   qiao   qie   qiu   qian   qin   qiang   qing   qiong   qu   que   quan   qun

X    xi   xia   xiao   xie   xiu   xian   xin   xiang   xing   xiong   xu   xue   xuan   xun

ZH    zha   zhe   zhi   zhai   zhei   zhao   zhou   zhan   zhen   zhang   zheng   zhong   zhu   zhua   zhuo   zhuai   zhui   zhuan   zhun   zhuang

CH    cha   che   chi   chai   chao   chou   chan   chen   chang   cheng   chong   chu   chua   chuo   chuai   chui   chuan   chun   chuang

SH    sha   she   shi   shai   shei   shao   shou   shan   shen   shang   sheng   shu   shuo   shuai   shui   shuan   shun   shuang

R    re   ri   rao   rou   ran   ren   rang   reng   rong   ru   ruo   rui   ruan   run

Z    za   ze   zi   zai   zei   zao   zou   zan   zen   zang   zeng   zong   zu   zuo   zui   zuan   zun

C    ca   ce   ci   cai   cao   cou   can   cen   cang   ceng   cong   cu   cuo   cui   cuan   cun

S    sa   se   si   sai   sao   sou   san   sen   sang   seng   song   su   suo   sui   suan   sun

500 CHỮ HÁN CƠ BẢN

HÌNH – ÂM – NGHĨA – TẢ PHÁP

Phần này gồm 500 chữ Hán cơ bản (gồm cả chữ phồn thể lẫn giản thể), xếp thứ tự theo phiên âm Pinyin. Mỗi chữ Hán được giải rõ về HÌNH–ÂM–NGHĨA và cách viết (tả pháp). Cách trình bày mỗi chữ Hán như sau: (1) âm Pinyin, (2) chữ Hán phồn thể (và giản thể của nó – nếu có – đặt trong ngoặc tròn ngay sau nó), (3) âm Hán Việt (trong ngoặc nhọn), và (4) ý nghĩa thông thường nhất. Quý vị click chuột vào một chữ Hán thì sẽ thấy cách viết chữ theo đúng thứ tự các nét của nó. Phần này phát triển từ: Learn to Write Characters của Dr. Tim Xie 謝天蔚 (Tạ Thiên Uý), California State University, Long Beach (trong đó có một vài chữ Hán phiên âm Pinyin bị đánh máy nhầm thanh điệu, nay đã được hiệu đính đúng thanh điệu ở đây, căn cứ Tân Hoa Tự Điển của Bắc Kinh).

QUI TẮC VIẾT CHỮ HÁN

Trừ vài ngoại lệ, qui tắc chung là từ trái qua phải; từ trên xuống dưới; từ ngoài vào trong.

1. Ngang trước sổ sau: 十 , 丁 , 干 , 于 , 斗 , 井 .

2. Phết (ノ) trước, mác ( 乀 ) sau: 八 , 人 , 入 , 天 .

3. Từ trái qua phải: 州 , 划 , 外 , 辦 , 做 , 條 , 附 , 謝 .

4. Từ trên xuống dưới: 三 , 合 , 念 , 志 , 器 , 意 .

5. Từ ngoài vào trong: 司 , 向 , 月 , 同 , 風 , 风 , 周 .

6. Bộ 辶 và 廴 viết sau cùng: 这 , 还 , 选 , 遊 , 道 , 建 .

7. Giữa trước; trái rồi phải: 小 , 少 , 水 , 业 ,  办 , 樂 .

8. Vào nhà, đóng cửa: 日, 回 , 國 , 国 , 固 , 固 .

KẾT CẤU CHỮ HÁN

1. Trái–phải: 八 , 外 , 北 , 把 , 付 , 明 , 地 . 和 , 好 , 汉 .

2. Trên–dưới: 二 , 分 , 公 , 志 , 定 , 多 , 思 , 各 , 電 .

3. Ngoài–trong: 日, 回 , 國 , 国 , 固 , 固 , 開 , 問 , 同 .

4. Trái–giữa–phải: 小 , 水 , 辦 , 做 , 條 , 謝 , 批 , 倒 .

5. Trên–giữa–dưới: 三 , 合 , 克 , 器 , 意 , 菜 , 帶 , 堂 .

6. Trên–phải trên–phải dưới: 但 , 你 , 程 , 談 , 總 , 治 .

7. Trên–dưới trái–dưới phải: 蟲 , 最 , 命 , 众 , 義 , 緊 .

8. Trên trái–trên phải–dưới: 想 , 您 , 資 , 質 , 些 , 型 , 恐 .

9. Góc dưới trái–góc trên phải: 这 , 还 , 过 , 选 , 遊 , 道 .

O

10. Liên thể: 十 , 人 , 刀 , 了, 七 , 九 , 山 , 南 , 之 .

A (3 chữ)

ǎi 矮 <ải/nụy> lùn.
ài 愛 ( 爱 ) <ái> yêu.
ān 安 <an> yên ổn.

B (30 chữ)

bā 八 <bát> 8.
bǎ 把 <bả> quai cầm, cán.
bà 爸 <bá> tiếng gọi cha.
bái 白 <bạch> trắng.
bǎi 百 <bách> 100.
bài 拜 <bái> lạy.
bān 般 <ban> bộ phận, loại.
bàn 半 <bán> phân nửa.
bàn 辦 ( 办 ) <bạn/biện> làm việc.
bāo 包 <bao> bọc lại.
bǎo 保 <bảo> bảo vệ.
bào 報 ( 报 ) <báo> báo cáo, tờ báo.
běi 北 <bắc> phía bắc.
bèi 備 ( 备 ) <bị> đầy đủ, chuẩn bị.
běn 本 <bản> gốc.
bǐ 比 <tỉ> so sánh.
bǐ 筆 ( 笔 ) <bút> cây bút.
bì 必 <tất> ắt hẳn.
biān 編 ( 编 ) <biên> biên soạn.
biàn 便 <tiện> tiện lợi.
biàn 變 ( 变 ) <biến> biến đổi.
biāo 標 ( 标 ) <tiêu> mốc, mục tiêu.
biǎo 表 <biểu> biểu lộ.
bié 別 <biệt> ly biệt, đừng.
bīng 兵 <binh> lính, binh khí.
bìng 病 <bệnh> bịnh tật.
bō 波 <ba> sóng nước.
bù 不 <bất> không.
bù 布 <bố> vải.
bù 部 <bộ> bộ phận.

C (25 chữ)

cài 菜 <thái> rau.
céng 層 ( 层 ) <tằng> tầng lớp.
chá 查 <tra> kiểm tra.
chǎn 產 ( 产 ) <sản> sinh sản, sản xuất.
cháng 常 <thường> thường hay.
cháng 長 ( 长 ) <trường/trưởng> dài, lớn.
chǎng 場 ( 场 ) <trường> bãi đất rộng.
chē 車 ( 车 ) <xa> xe.
chéng 城 <thành> thành trì.
chéng 成 <thành> trở thành.
chéng 程 <trình> hành trình, trình độ.
chéng 乘 <thừa/thặng> đi (xe/ngựa), cỗ xe.
chǐ 齒 ( 齿 ) <xỉ> răng.
chí 持 <trì> cầm giữ.
chóng 蟲 ( 虫 ) <trùng> côn trùng.
chū 出 <xuất> xuất ra.
chú 除 <trừ> trừ bỏ.
chù 處 ( 处 ) <xứ> nơi chốn.
chūn 春 <xuân> mùa xuân.
cí 詞 ( 词 ) <từ> từ ngữ.
cǐ 此 <thử> này.
cì 次 <thứ> lần, thứ.
cōng 聰 ( 聪 ) <thông> thông minh.
cóng 從 ( 从 ) <tòng/tùng> theo.
cuì 存 <tồn> còn lại, giữ lại.

D (43 chữ)

dǎ 打 <đả> đánh.
dà 大 <đại> lớn.
dāi 呆 <ngai> đần độn.
dài 帶 ( 带 ) <đái> đeo, mang.
dài 代 <đại> đời, thế hệ.
dàn 但 <đãn> nhưng.
dāng 當  ( 当 ) <đáng/đương> đáng.
dǎng 黨 ( 党 ) <đảng> đảng phái.
dāo 刀 <đao> con dao.
dǎo 倒 <đảo> lộn ngược.
dǎo 導 ( 导 ) <đạo> dẫn dắt, lãnh đạo.
dào 道 <đạo> con đường; đạo lý.
dào 到 <đáo> tới.
dé 德 <đức> đức tính.
dé 得 <đắc> được.
de 的 <đích> mục đích.
děi 得 <đắc> (trợ từ).
dēng 燈 ( 灯 ) <đăng> đèn.
děng 等 <đẳng> bằng nhau; chờ đợi.
dí 敵 ( 敌 ) <địch> kẻ địch.
dǐ 底 <để> đáy, nền.
dì 地 <địa> đất.
dì 第 <đệ> thứ tự.
dì 弟 <đệ> em trai.
diǎn 點 ( 点 ) <điểm> điểm, chấm.
diàn 電 ( 电 ) <điện> điện lực.
diào 調 ( 调 ) <điều/điệu> điều, điệu.
dīng 丁 <đinh> con trai (tráng đinh), can thứ 4 trong 10 can.
dǐng 頂 ( 顶 ) <đỉnh> đỉnh đầu.
dìng 定 <định> cố định, yên định.
dōng 東 ( 东 ) <đông> hướng đông.
dōng 冬 <đông> mùa đông.
dǒng 懂 <đổng> hiểu rõ.
dòng 動 ( 动 ) <động> hoạt động.
dōu 都 <đô> đều.
dǒu 斗 <đẩu> cái đấu.
dū 都 <đô> kinh đô.
dū 督 <đốc> xét việc của cấp dưới.
dù 度 <độ> mức độ.
dù 肚 <đỗ> cái bụng.
duì 隊 ( 队 ) <đội> đội ngũ.
duì 對 ( 对 ) <đối> đối đáp; đúng; đôi.
duō 多  <đa> nhiều.

E (4 chữ)

ér 而 <nhi> mà.
ér 兒 ( 儿 ) <nhi> trẻ con.
ér 爾 ( 尔 ) <nhĩ> mi, mày, ngươi.
èr 二 <nhị> 2, số hai.

F (15 chữ)

fā 發 ( 发 ) <phát> phát ra.
fǎ 法 <pháp> phép tắc.
fǎn 反 <phản> trở lại; trái ngược.
fāng 方 <phương> cách, phép tắc.
fáng 房 <phòng> gian phòng.
fàng 放 <phóng> thả ra, đặt để, bỏ đi.
fēi 非 <phi> sai, trái.
fèi 費 ( 费 ) <phí> hao phí, phí tổn.
fēn 分 <phân> phân chia.
fèn 分 <phận> chức phận; thành phần.
fēng 風 ( 风 ) <phong> gió.
fó 佛 <phật> bậc giác ngộ, «bụt».
fú 服 <phục> y phục; phục tùng.
fù 附 <phụ> nương vào, phụ thuộc.
fù 付 <phó> giao phó.
fù 復 ( 复 ) <phục> trở lại, báo đáp.

G (27 chữ)

gǎi 改 <cải> cải cách, sửa đổi.
gài 概 <khái> bao quát, đại khái.
gàn 乾 ( 干 ) <can> khô ráo.
gē 哥 <ca> anh (tiếng gọi anh ruột).
gé 格 <cách> cách thức, xem xét.
gé 革 <cách> da, bỏ đi, cách mạng.
gè 個 ( 个 ) <cá> cái, chiếc, cá lẻ.
gè 各 <các> mỗi một.
gēn 根 <căn> rễ, gốc gác.
gēng 更 <canh> canh (=1/5 đêm).
gèng 更 <cánh> càng thêm.
gōng 工 <công> người thợ, công tác.
gōng 功 <công> công phu, công hiệu.
gōng 公 <công> chung, công cộng.
gòng 共 <cộng> cộng lại, gộp chung.
gǒu 狗 <cẩu> chó.
gù 固 <cố> kiên cố, cố nhiên.
guǎi 拐 <quải> lừa dối; cây gậy.
guān 觀 ( 观 ) <quan/quán> quan sát.
guān 關 ( 关 ) <quan> quan hệ.
guǎn 管 <quản> ống quản; quản lý.
guāng 光 <quang> ánh sáng, quang.
guǎng 廣 ( 广 ) <quảng> rộng.
guī 規 ( 规 ) <quy> quy tắc.
guó 國 ( 国 ) <quốc> nước, quốc gia.
guǒ 果  <quả> trái cây; kết quả.
guò 過 ( 过 ) <quá> vượt quá; lỗi.

H (27 chữ)

hái 還 ( 还 ) <hài> còn hơn, cũng.
hǎi ( 海 ) <hải> biển.
hàn 漢 ( 汉 ) <hán> Hán tộc.
hǎo 好 <hảo> tốt đẹp.
hào 號 ( 号 ) <hiệu> số hiệu.
hào 浩 <hạo> lớn; mênh mông.
hé 和 <hoà> hoà hợp.
hé 合 <hợp> hợp lại, phù hợp;
hěn 很 <ngận> rất, lắm.
hóng 紅 ( 红 ) <hồng> màu đỏ.
hóu 猴 <hầu> con khỉ.
hòu 後 ( 后 ) <hậu> ở sau, phía sau.
hǔ 虎 <hổ> cọp.
huá 華 ( 华 ) <hoa> đẹp; Trung Hoa.
huà 畫 ( 画 ) <hoạ> tranh, vẽ tranh.
huà 劃 ( 划 ) <hoạch> kế hoạch; phân chia; nét bút (của chữ Hán).
huà 化 <hoá> biến hoá.
huà 話 ( 话 ) <thoại> lời nói;
huài 壞 ( 坏 ) <hoại> hư, xấu.
huán 還 ( 还 ) <hoàn> trở lại, trả lại.
huàn 換 ( 换 ) <hoán> thay đổi, tráo;
huí 回 <hồi> trở lại, một hồi, một lần.
huì 會 ( 会 ) <hội> tụ hội, dịp, có thể, hiểu.
hūn 婚 <hôn> hôn nhân.
huó 活 <hoạt> sống; hoạt động.
huǒ 火 <hoả> lửa.
huò 或 <hoặc> hoặc là.

J (43 chữ)

jī 基 <cơ> nền, cơ bản, cơ sở.
jī 機 ( 机 ) <cơ> máy móc; cơ hội.
jī 雞 ( 鸡 ) <kê> con gà.
jí 極 ( 极 ) <cực> rất, lắm; cùng tận.
jí 及 <cập> đến; kịp; cùng.
jí 級 ( 级 ) <cấp> cấp bậc.
jǐ 幾 ( 几 ) <kỷ> mấy? <cơ> cơ hồ.
jǐ 己 <kỷ> bản thân; can thứ 6.
jì 計 ( 计 ) <kế> kế toán; mưu kế.
jì 記 ( 记 ) <ký> ghi chép.
jiā 家 <gia> nhà.
jiā 加 <gia> thêm vào.
jiā 嘉 <gia> tốt đẹp; khen.
jiān 間 ( 间 ) <gian> ở giữa; gian nhà.
jiàn 見 ( 见 ) <kiến> thấy; kiến thức.
jiàn 件 <kiện> món, (điều) kiện.
jiàn 建 <kiến> xây dựng, kiến trúc.
jiāng 將 ( 将 ) <tương> sắp, sẽ.
jiào 叫 <khiếu> kêu, gọi.
jiào 教 <giáo> dạy; tôn giáo.
jiào 較 ( 较 ) <giảo> so sánh.
jiē 接 <tiếp> tiếp nhận; tiếp xúc.
jiē 街 <nhai> đường phố.
jiē 階 <giai> bậc thềm.
jié 結 ( 结 ) <kết> kết quả; liên kết; hết.
jiě 解 <giải> giải thích; cởi; giải thoát.
jiě 姐 <thư> tiếng gọi chị, tiểu thư.
jīn 斤 <cân> một cân (=16 lạng).
jīn 金 <kim> vàng; kim loại.
jǐn 緊 ( 紧 ) <khẩn> gấp, khẩn cấp.
jìn 進 ( 进 ) <tiến> tiến tới.
jìn 近 <cận> gần.
jīng 京 <kinh> kinh đô.
jīng 經 ( 经 ) <kinh> trải qua; kinh điển.
jǐng 井 <tỉnh> cái giếng.
jiū 究 <cứu>  nghiên cứu; truy cứu.
jiǔ 九 <cửu> 9.
jiù 舊 ( 旧 ) <cựu> xưa cũ; cố cựu.
jiù 就 <tựu> tựu thành, nên việc.
jù 具 <cụ> đủ, dụng cụ.
jué 覺 ( 觉 ) <giác> cảm giác, giác ngộ.
jué 決 ( 决 ) <quyết> quyết định.
jūn 軍 ( 军 ) <quân> quân đội.

K (13 chữ)

kǎ 卡 <ca> phiên âm «car, card».
kāi 開 ( 开 ) <khai> mở ra.
kàn 看 <khan, khán> xem.
kǎo 考 <khảo> khảo cứu; sống lâu.
ke 軻 <kha> tên thầy Mạnh Tử.
kě 可 <khả> có thể.
kè 克 <khắc> khắc phục.
kè 客 <khách> khách khứa.
kè 課 ( 课 ) <khoá> bài học.
kǒng 孔 <khổng> cái lỗ; họ Khổng.
kǒng 恐 <khủng> sợ hãi, làm cho ai sợ.
kuài 快 <khoái> nhanh; vui; sắc bén.
kuǎn 款 <khoản> khoản đãi; khoản tiền.

L (32 chữ)

lā 拉 <lạp> kéo.
lái 來 ( 来 ) <lai> đến.
lán 籃 ( 篮 ) <lam> cái giỏ xách.
làng 浪 <lãng> sóng nước.
láo 勞 ( 劳 ) <lao> vất vả; lao động.
lǎo 老 <lão> già nua.
lè 樂 ( 乐 ) <lạc> vui vẻ, khoái lạc.
le 了 <liễu> trợ từ;
liǎo xong, rõ ràng.
léi 雷 <lôi> sấm nổ.
lǐ 理 <lý> lý lẽ, đạo lý.
lǐ 里 <lý> dặm; bên trong.
lǐ 裡 <lý> bên trong.
lǐ 禮 ( 礼 ) <lễ> lễ phép, nghi lễ.
lì 利 <lợi> lợi ích, sắc bén.
lì 立 <lập> đứng; lập thành.
lì 力 <lực> sức lực.
lì 厲 ( 厉 ) <lệ> hung ác; mạnh dữ,
lián 連 ( 连 ) <liên> liền nhau; liên kết.
liáng 良 <lương> tốt lành; lương hảo.
liǎng 兩 ( 两 ) <lưỡng> 2; một lạng.
liàng 量 <lượng> đo lường; sức chứa.
liào 料 <liệu> tính toán; tài liệu; vật liệu.
lín 林 <lâm> rừng.
lǐng 領 ( 领 ) <lãnh, lĩnh> cổ áo; lãnh đạo.
liú 流 <lưu> trôi chảy.
liù 六 <lục> 6.
lóng 龍 ( 龙 ) <long> con rồng.
lóu 樓 ( 楼 ) <lâu> cái lầu.
lǚ 旅 <lữ> đi chơi xa; quân lữ.
lǜ 綠 ( 绿 ) <lục> màu xanh lá.
lù 路 <lộ> đường đi.
lùn 論 ( 论 ) <luận> bàn luận, thảo luận

M (23 chữ)

mā 媽 ( 妈 ) <ma> tiếng gọi mẹ.
má 麻 <ma> cây gai.
mǎ 馬 ( 马 ) <mã> ngựa.
ma 嗎  ( 吗 ) <ma> trợ từ nghi vấn.
māo 貓 <miêu> con mèo.
máo 毛 <mao> lông.
mào 冒 <mạo> trùm lên; mạo phạm.
me 麼 ( 么 ) <ma> trợ từ nghi vấn.
méi 霉 <mai> nấm mốc.
méi 煤 <môi> than đá.
méi 沒 <mộ> không có; mất đi.
měi 每 <mỗi> mỗi một.
měi 美 <mỹ> đẹp.
mèi 妹 <muội> em gái.
mén 們 ( 们 ) <môn> ngữ vĩ (chỉ số nhiều), thí dụ như wǒmen 我們 <ngã môn> (chúng tôi).
mèng 夢 ( 梦 ) <mộng> giấc mộng.
mǐ 米 <mễ> lúa gạo.
miàn 面 <diện> mặt.
mín 民 <dân> dân chúng.
míng 明 <minh> sáng.
mìng 命 <mệnh> mệnh lệnh, số mệnh.
mó 摩 <ma> ma sát, chà xát.
mò 末 <mạt> ngọn, cuối chót.

N (17 chữ)

nǎ 哪 <nả> nào?.
nǎli 哪里 <nả lý> ở đâu?
nà 那 <ná> kia, đó, ấy.
nài 耐 <nại> chịu đựng
nán 南 <nam> hướng nam.
nán 男 <nam> con trai, đàn ông.
nǎo 腦 ( 脑 ) <não> não, bộ óc.
ne 呢 <ni> trợ từ (tiếng đệm).
nèi 內 <nội> bên trong.
néng 能 <năng> năng lực; tài cán; có thể.
nǐ 你 <nễ> mày, mi, anh/chị (xưng hô thân mật như «you» tiếng Anh).
nǐn 您 <nâm> ông/bà (tôn kính hơn 你).
nián 年 <niên> năm.
niàn 念 <niệm> nhớ tưởng, đọc.
niú 牛 <ngưu> con trâu; sao Ngưu.
nóng 農 ( 农 ) <nông> nghề nông.
nǔ 努 <nỗ> cố gắng, nỗ lực.
nǚ 女 <nữ> đàn bà, con gái, phụ nữ.

P (9 chữ)

pái 排 <bài> bày ra; hàng dãy; bài trừ.
pàng 胖 <bạng> mập béo (dáng người).
péng 朋 <bằng> bạn bè.
pī 批 <phê> vả; đánh bằng tay; phê bình.
pí 脾 <tỳ> lá lách.
pián 便 <tiện> tiện nghi, tiện lợi.
pīn 拼 <bính> ghép lại; liều lĩnh.
píng 平 <bình> bằng phẳng; hoà bình.
pò 破 <phá> phá vỡ, rách.

Q (17 chữ)

qī 期 <kỳ> kỳ hạn, thời kỳ.
qī 七 <thất> 7.
qí 其 <kỳ> (của) nó/chúng nó; ấy; đó.
qǐ 起 <khởi> nổi dậy, bắt đầu.
qì 器 <khí> đồ dùng, máy móc.
qì 氣 ( 气 ) <khí> hơi thở, khí.
qián 前 <tiền> trước.
qíng 情 <tình> tình cảm.
qǐng 請 ( 请 ) <thỉnh> mời mọc.
qiú 球 <cầu> hình cầu, quả banh.
qū 區 ( 区 ) <khu> vùng, khu vực.
qǔ 取 <thủ> lấy; đạt được; chọn.
qǔ 曲 <khúc> khúc hát; cong; gẫy.
qù 趣 <thú> thú vị, hứng thú.
qù 去 <khứ> đi; đã qua; khử bỏ.
quán 全 <toàn> trọn vẹn, cả thảy.
qún 群 <quần> bầy đoàn; quần thể.

R (8 chữ)

rán 然 <nhiên> tự nhiên; đúng.
rè 熱 ( 热 ) <nhiệt> nóng, nhiệt độ.
rén 人 <nhân> người.
rèn 任 <nhiệm/nhậm> nhiệm vụ; nhận.
rèn 認 ( 认 ) <nhận> nhận thức.
rì 日 <nhật> mặt trời; ngày.
rú 如 <như> y như, nếu như.
rù 入 <nhập> vào.

S (43 chữ)

sài 賽 ( 赛 ) <tái/trại> thi đua.
sān 三 <tam> 3.
shān 山 <sơn/san> núi.
shàn 善 <thiện> lành, tốt.
shàng 上 <thượng> trên; <thướng> lên.
shāo 燒 ( 烧 ) <thiêu> đốt.
shǎo 少 <thiếu/thiểu> nhỏ; ít.
shé 蛇 <xà> con rắn.
shè 社 <xã> thần đất; hội; xã hội.
shēn 深 <thâm> sâu; kín; sẫm; lâu dài.
shén 什 <thập> 10; nào? gì?
shēng 生 <sinh> sống; mới; sinh ra.
shéi 誰 ( 谁 ) <thuỳ> ai? người nào?
shī 師 ( 师 ) <sư> thầy; đông đúc; noi theo.
shí 十 <thập> 10.
shí 石 <thạch> đá.
shí 實 ( 实 ) <thực> thật; đầy đủ; trái cây.
shí 時 ( 时 ) <thời> thời gian; thời vận.
shǐ 使 <sử/sứ> sai khiến; sử dụng; sứ giả.
shì 識 ( 识 ) <thức> hiểu biết; kiến thức.
shì 式 <thức> phép; công thức; hình thức.
shì 示 <thị> bảo cho biết; cáo thị.
shì 是 <thị> đúng; tiếng «vâng» đồng ý; đó.
shì 室 <thất> nhà; đơn vị công tác; vợ (chính thất: vợ chính thức).
shì 事 <sự> sự việc; phục vụ.
shì 世 <thế> đời; đời người; thế giới.
shì 試 ( 试 ) <thí> thử; thi cử (khảo thí).
shōu 收 <thâu/thu> thu vào; thu thập.
shǒu 手 <thủ> tay; người gây ra (hung thủ).
shòu 壽 <thọ> sống lâu.
shòu 瘦 <sấu/sậu> gầy ốm; (thịt) nạc; chật.
shū 舒 <thư> duỗi ra; dễ chịu; thư thả.
shǔ 鼠 <thử> con chuột (lão thử).
shǔ 屬 ( 属 ) <thuộc> thuộc về; thân thuộc.
shù 數 ( 数 ) <số> số mục;
shǔ <sổ> đếm.
shuǐ 水 <thuỷ> nước; sông ngòi.
shuō  說 ( 说 ) <thuyết> nói; thuyết phục.
sī 思 <tư/tứ> ý nghĩ; suy nghĩ; nghĩ đến.
sī 私 <tư> riêng tư; chiếm làm của riêng.
sī 司 <tư/ty> quản lý; nha môn; công ty.
sì 四 <tứ> 4.
suàn 算 <toán> tính toán; kể đến.
suǒ 所 <sở> nơi chốn; sở dĩ; sở hữu.

T (27 chữ)

tā 他 <tha> nó, hắn; (kẻ/việc) khác.
tā 它 <tha> cái đó (chỉ đồ vật).
tā 她 <tha> cô/bà ấy.
tài 太 <thái> rất, quá; rất lớn.
tán 談 ( 谈 ) <đàm> nói chuyện.
táng 堂 <đường> sảnh đường; rực rỡ.
táng 糖 <đường> đường (chất ngọt).
tè 特 <đặc> đặc biệt; đặc sắc.
téng 疼 <đông> đau đớn; thương xót.
tī 梯 <thê> cái thang.
tí 提 <đề> nâng lên (đề bạt, đề cao).
tí 題 ( 题 ) <đề> chủ đề, vấn đề.
tǐ 體 ( 体 ) <thể> thân thể; dáng vẻ.
tiān 天  <thiên> ông Trời; bầu trời; ngày.
tiáo 條 ( 条 ) <điều> cành; điều khoản.
tīng 聽 ( 听 ) <thính> nghe; nghe lời.
tíng 停 <đình> dừng lại; đình trệ.
tíng 庭 <đình> cái sân; nhà lớn.
tōng 通 <thông> thông suốt; giao thông.
tóng 同 <đồng> cùng nhau.
tǒng 統 ( 统 ) <thống> nối tiếp (truyền thống); thống nhất.
tóu 頭 ( 头 ) <đầu> đầu; đứng đầu.
tú 圖 ( 图 ) <đồ> đồ hoạ; toán tính (ý đồ).
tǔ 土 <thổ> đất.
tù 兔 <thố> con thỏ.
tuán 團 ( 团 ) <đoàn> bầy đoàn; đoàn thể.
tuì 退 <thoái> lùi lại (thoái lui); kém; cùn.

W (15 chữ)

wài 外 <ngoại> bên ngoài.
wán 完 <hoàn> xong (hoàn tất); đủ.
wàn 萬 ( 万 ) <vạn> 10000; nhiều; rất.
wáng 王 <vương> vua (gồm | và 三, ý nói vua  phải thông suốt «thiên–địa–nhân»).
wǎng 往 <vãng> đã qua (≠ lái 來 <lai> lại).
wàng 望 <vọng> vọng trông; 15 âm lịch.
wěi 委 <uỷ> giao việc (uỷ thác); nguồn cơn .
wèi 為 ( 为 ) <vi> làm; <vị> vì (ai/cái gì).
wèi 位 <vị> chỗ; vị trí; (các/chư) vị.
wén 文 <văn> vẻ sáng đẹp (văn vẻ).
wèn 問 ( 问 ) <vấn> hỏi han.
wǒ 我 <ngã> tôi; bản ngã.
wú 無 ( 无 ) <vô> không.
wǔ 五 <ngũ> 5.
wù 物 <vật> đồ vật; sự vật; vật chất.

X (33 chữ)

xī 西 <tây> hướng tây.
xī 希 <hi/hy> ít có (hy hữu); hy vọng.
xī 息 <tức> hơi thở; tin tức; dừng; tiền lãi.
xí 席 <tịch> chỗ ngồi; cái chiếu.
xí 習 ( 习 ) <tập> rèn luyện, tập tành.
xì 系 <hệ> cùng một mối (hệ thống).
xià 下 <hạ> dưới; <há> đi xuống.
xiān 先 <tiên> trước (tiên sinh 先生); đã mất (tiên đế 先帝, tiên phụ 先父).
xiǎn 險 ( 险 ) <hiểm> nguy hiểm.
xiàn 現 ( 现 ) <hiện> hiện ra; hiện tại.
xiàn 綫 ( 线 ) <tuyến> sợi; tuyến đường.
xiāng 相 <tương> lẫn nhau;
xiàng <tướng> tướng mạo; quan tướng.
xiǎng 想 <tưởng> nghĩ ngợi; muốn.
xiàng 像 <tượng> hình; hình vẽ; giống.
xiàng 向 <hướng> hướng về; hướng.
xiàng 象 <tượng> con voi; biểu tượng.
xiǎo 小 <tiểu> nhỏ.
xiē 些 <ta> một vài.
xiè 謝 ( 谢 ) <tạ> cám ơn; héo tàn (tàn tạ); từ chối khách (tạ khách); chia tay (tạ từ).
xīn 新 <tân> mới mẻ.
xīn 心 <tâm> quả tim; tấm lòng; tâm trí.
xīng 興 ( 兴 ) <hưng> thịnh vượng;
xìng <hứng> hứng khởi, hứng thú.
xíng 行 <hành> đi; được;
háng <hàng> giòng, hàng lối; cửa tiệm.
xíng 型 <hình> khuôn đúc; mô hình.
xíng 形 <hình> hình dáng, hình thức.
xìng 姓 <tính> họ; (bách tính: 100 họ).
xìng 性 <tính/tánh> bản tính; giới tính.
xiōng 兄 <huynh> anh (ruột); anh.
xiū 休 <hưu> nghỉ ngơi; về hưu; bỏ vợ; đừng, chớ; tốt lành (cát khánh).
xiū 修 <tu> xây dựng; sửa chữa (tu lý).
xuǎn 選 ( 选 ) <tuyển> chọn lựa.
xué 學 ( 学 ) <học> học hỏi, học tập.
xuě 雪 <tuyết> tuyết lạnh; rửa (tuyết sỉ 雪恥 : rửa sạch mối nhục).

Y (47 chữ)

yā 壓 ( 压 ) <áp> ép; sức nén (áp lực).
yà 亞 ( 亚 ) <á> thứ 2 (á hậu); châu Á.
yán 研 <nghiên> nghiên cứu; mài nhẹ.
yán 嚴 ( 严 ) <nghiêm> nghiêm khắc.
yàn 驗 ( 验 ) <nghiệm> thí nghiệm; kinh nghiệm; hiệu nghiệm.
yáng 羊 <dương> con dê.
yáng 陽 <dương> khí dương (≠ âm); nam; mặt trời; cõi sống (dương thế).
yàng 樣 ( 样 ) <dạng> hình dạng.
yào 要 <yếu> quan trọng; cần phải; muốn.
yě 也 <dã> cũng; «vậy» (hư từ).
yè 業 ( 业 ) <nghiệp> nghề; sự nghiệp.
yī 一 <nhất> một; cùng (nhất tâm, nhất trí)
yí 移 <di> dời, biến đổi.
yí 宜 <nghi> nên, phải; thích nghi.
yǐ 已 <dĩ> đã rồi.
yǐ 以 <dĩ> để mà; làm; xem như (dĩ vi).
yì 意 <ý> ý tưởng; ý kiến.
yì 義 ( 义 ) <nghĩa> ý nghĩa; việc nghĩa.
yīn 因 <nhân> nguyên nhân; vì bởi.
yīn 音 <âm> âm thanh; tin tức (âm hao)
yīn 陰 <âm> khí âm (≠ dương); nữ; bóng râm; cõi âm (âm ty, âm phủ).
yīng 鷹 ( 鹰 ) <ưng> chim ưng.
yīng 應 ( 应 ) <ưng> cần phải;
yìng <ứng> trả lời, đáp ứng; ưng chịu.
yíng 贏 ( 赢 ) <doanh> có lợi; đánh bạc ăn (≠ 輸 thâu: thua bạc).
yòng 用 <dụng> dùng; áp dụng.
yóu 由 <do> do bởi; tự do.
yóu 猶 ( 犹 ) <do> cũng như, giống như.
yóu 油 <du> dầu; thoa dầu.
yóu 遊 <du> đi chơi; bất định.
yóu 游 <du> bơi lội; = 遊 <du> (du lịch).
yǒu 有 <hữu> có; đầy đủ.
yǒu 友 <hữu> bạn bè (bằng hữu).
yòu 又 <hựu> lại nữa.
yú 于 <vu> đi (vu quy); = 於 <ư> ở, tại.
yú 与 <dữ> cùng với; cho, tặng; dự vào.
yǔ 雨 <vũ> mưa.
yǔ 語 ( 语 ) <ngữ> lời nói; từ ngữ; ngôn ngữ;
yù <ngứ> nói.
yù 預 ( 预 ) <dự> dự tính; sẵn (dự bị).
yù 育 <dục> sinh sản; nuôi nấng.
yuán 原 <nguyên> nguồn; bằng phẳng.
yuán 元 <nguyên> nguồn; đầu; đồng ($).
yuán 員 ( 员 ) <viên> nhân viên.
yuè 樂 ( 乐 ) <nhạc> âm nhạc.
yuè 越 <việt> vượt qua.
yuè 粵 <việt> dân Việt (Quảng Đông).
yuè 月 <nguyệt> tháng; mặt trăng.
yùn 運 ( 运 ) <vận> thời vận, vận động.

Z (48 chữ)

zài 再 <tái> thêm lần nữa.
zài 在 <tại> ở; đang có; hiện tại.
zào 造 <tạo> chế tạo.
zé 則 ( 则 ) <tắc> phép tắc; ắt là.
zēng 增 <tăng> tăng thêm.
zhǎn 展 <triển> mở rộng, khai triển.
zhàn 站 <trạm> đứng; trạm xe.
zhàn 戰 ( 战 ) <chiến> đánh nhau.
zhāng 章 <chương> chương sách; vẻ sáng.
zhāng 張 ( 张 ) <trương> giương lên.
zhě 者 <giả> kẻ, (học giả: người học).
zhè 這 ( 这 ) <giá> này, cái này.
zhe 着 <trước> trợ từ;
zhuó <trước> mặc.
zhēn 真 <chân> đúng; chân chính.
zhēng 爭 ( 争 ) <tranh> giành giật.
zhèng 正 <chính> chính thức.
zhèng 政 <chính> chính trị.
zhī 支 <chi> chi xài; chi nhánh.
zhī 之 <chi> đi; trợ từ; nó; ấy.
zhí 直 <trực> ngay; thẳng.
zhǐ 指 <chỉ> ngón tay; chỉ điểm.
zhǐ 只 <chỉ> chỉ có.
zhì 志 <chí> ý chí.
zhì 制 <chế> chế tạo.
zhì 質 ( 质 ) <chất> bản chất; chất vấn.
zhì 治 <trị> cai trị.
zhōng 中 <trung> giữa; <trúng> trúng vào.
zhǒng 種 ( 种 ) <chủng> loại; trồng cây.
zhòng 重 <trọng/trùng> nặng; lặp lại.
zhòng 眾 ( 众 ) <chúng> đông người.
zhōu 週 <chu> một tuần lễ.
zhōu 周 <chu> chu đáo; nhà Chu.
zhōu 州 <châu> châu (đơn vị hành chánh).
zhū 猪 <trư> con heo.
zhǔ 主 <chủ> chủ; chúa.
zhù 住 <trụ/trú> ở, cư trú.
zhuān 專 ( 专 ) <chuyên> chuyên biệt.
zhuàn 轉 ( 转 ) <chuyển> xoay; 1 vòng.
zī 資 ( 资 ) <tư> tiền của; vốn (tư bản).
zǐ 子 <tử> con; ngài; thầy; <tý> giờ tý.
zì 自 <tự> tự bản thân; từ đó.
zǒng 總 ( 总 ) <tổng> cả thảy.
zū 租 <tô> thuế đất; thuế thóc; cho thuê.
zú 足 <túc> chân; đầy đủ.
zǔ 組 ( 组 ) <tổ> nhóm, tổ.
zuì 最 <tối> cùng tột, rất lắm.
zuò 做 <tố> làm việc.
zuò 作 <tác> làm việc, chế tạo.

214 BỘ THỦ HÁN TỰ  漢 字 部 首 表

1 筆

1. 一 nhất

2. 〡 cổn

3. 丶 chủ

4. 丿 phiệt

5. 乙 ất

6. 亅 quyết

2 筆

7. 二 nhị

8. 亠 đầu

9. 人 nhân (亻)

10. 儿 nhân

11. 入 nhập

12. 八 bát

13. 冂 quynh

14. 冖 mịch

15. 冫 băng

16. 几 kỷ

17. 凵 khảm

18. 刀 đao (刂)

19. 力 lực

20. 勹 bao

21. 匕 chủy

22. 匚 phương

23. 匚 hệ

24. 十 thập

25. 卜 bốc

26. 卩 tiết

27. 厂 hán

28. 厶 khư

29. 又 hựu

3 筆

30. 口 khẩu

31. 囗 vi

32. 土 thổ

33. 士 sĩ

34. 夂 trĩ

35. 夊 tuy

36. 夕 tịch

37. 大 đại

38. 女 nữ

39. 子 tử

40. 宀 miên

41. 寸 thốn

42. 小 tiểu

43. 尢 uông

44. 尸 thi

45. 屮 triệt

46. 山 sơn

47. 巛 xuyên

48. 工 công

49. 己 kỷ

50. 巾 cân

51. 干 can

52. 幺yêu

53. 广 nghiễm

54. 廴 dẫn

55. 廾 củng

56. 弋 dặc

57. 弓 cung

58. 彐 kệ

59. 彡 sam

60. 彳 xích

4 筆

61. 心 tâm (忄)

62. 戈 qua

63. 戶 hộ

64. 手 thủ (扌)

65. 支 chi

66. 攴 phộc (攵)

67. 文 văn

68. 斗 đẩu

69. 斤 cân

70. 方 phương

71. 无 vô

72. 日 nhật

73. 曰 viết

74. 月 nguyệt

75. 木 mộc

76. 欠 khiếm

77. 止 chỉ

78. 歹 đãi

79. 殳 thù

80. 毋 vô

81. 比 tỷ

82. 毛 mao

83. 氏 thị

84. 气 khí

85. 水 thuỷ (氵)

86. 火 hỏa (灬)

87. 爪 trảo

88. 父 phụ

89. 爻 hào

90. 爿 tường

91. 片 phiến

92. 牙 nha

93. 牛 ngưu

94. 犬 khuyển (犭)

5 筆

95. 玄 huyền

96. 玉 ngọc

97. 瓜 qua

98. 瓦 ngoã

99. 甘 cam

100. 生 sinh

101. 用 dụng

102. 田 điền

103. 疋 thất (匹 )

104. 疒 nạch

105. 癶 bát

106. 白 bạch

107. 皮 bì

108. 皿 mãnh

109. 目 mục

110. 矛 mâu

111. 矢 thỉ

112. 石 thạch

113. 示 thị; kỳ

114. 禸 nhựu

115. 禾 hoà

116. 穴 huyệt

117. 立 lập

6 筆

118. 竹 trúc

119. 米 mễ

120. 糸 mịch

121. 缶 phẫu

122. 网 võng

123. 羊 dương

124. 羽 vũ

125. 老 lão

126. 而 nhi

127. 耒 lỗi

128. 耳 nhi

129. 聿 duật

130. 肉 nhục (月)

131. 臣 thần

132. 自 tự

133. 至 chí

134. 臼 cữu

135. 舌 thiệt

136. 舛 suyễn

137. 舟 chu

138. 艮 cấn

139. 色 sắc

140. 艸 thảo (艹)

141. 虍 hô

142. 虫 trùng

143. 血 huyết

144. 行 hành

145. 衣 y (衤)

146. 襾 á

7 筆

147. 見 kiến

148. 角 giác

149. 言 ngôn

150. 谷 cốc

151. 豆 đậu

152. 豕 thỉ

153. 豸 trãi

154. 貝 bối

155. 赤 xích

156. 走 tẩu

157. 足 túc

158. 身 thân

159. 車 xa

160. 辛 tân

161. 辰 thần

162. 辵 sước (辶)

163. 邑 ấp (阝+)

164. 酉 dậu

165. 釆 biện

166. 里 lý

8 筆

167. 金 kim

168. 長 trường

169. 門 môn

170. 阜 phụ (阝-)

171. 隶 đãi

172. 隹 truy

173. 雨 vũ

174. 青 thanh

175. 非 phi

9 筆

176. 面 diện

177. 革 cách

178. 韋 vi

179. 韭 phỉ, cửu

180. 音 âm

181. 頁 hiệt

182. 風 phong

183. 飛 phi

184. 食 thực

185. 首 thủ

186. 香 hương

10 筆

187. 馬 mã

188. 骨 cốt

189. 高 cao

190. 髟 bưu

191. 鬥 đấu

192. 鬯 sưởng

193. 鬲 cách

194. 鬼 quỉ

11 筆

195. 魚 ngư

196. 鳥 điểu

197. 鹵 lỗ

198. 鹿 lộc

199. 麥 mạch

200. 麻 ma

12 筆

201. 黃 hoàng

202. 黍 thử

203. 黑 hắc

204. 黹 chỉ

13 筆

205. 黽 mãnh

206. 鼎 đỉnh

207. 鼓 cổ

208. 鼠 thử

14 筆

209. 鼻 tỵ

210. 齊 tề

15 筆

211. 齒 xỉ

16 筆

212. 龍 long

213. 龜 quy

17 筆

214. 龠 dược

Ý NGHĨA 214 BỘ THỦ

Bộ thủ là một yếu tố quan trọng của Hán tự, giúp việc tra cứu Hán tự tương đối dễ dàng vì nhiều chữ được gom thành nhóm có chung một bộ thủ. Từ đời Hán, Hứa Thận 許慎 phân loại chữ Hán thành 540 nhóm hay còn gọi là 540 bộ. Thí dụ, những chữ 論 , 謂 , 語 đều liên quan tới ngôn ngữ, lời nói, đàm luận v.v... nên được xếp chung vào một bộ, lấy bộ phận 言 (ngôn) làm bộ thủ (cũng gọi là «thiên bàng» 偏旁). Đến đời Minh, Mai Ưng Tộ 梅膺祚 xếp gọn lại còn 214 bộ thủ và được dùng làm tiêu chuẩn cho đến nay. Phần lớn các bộ thủ của 214 bộ đều là chữ tượng hình và hầu như dùng làm bộ phận chỉ ý nghĩa trong các chữ theo cấu tạo hình thanh (hay hài thanh). Mỗi chữ hình thanh gồm bộ phận chỉ ý nghĩa (hay nghĩa phù 義符 ) và bộ phận chỉ âm (hay âm phù 音符 ). Đa số Hán tự là chữ hình thanh, nên tinh thông bộ thủ là một điều kiện thuận lợi tìm hiểu hình-âm-nghĩa của Hán tự. Phần sau đây giải thích ý nghĩa 214 bộ, trình bày như sau:

Số thứ tự – tự dạng & biến thể – âm Hán Việt – âm Bắc Kinh – mã Unicode – ý nghĩa.

1. 一 nhất (yi)     4E00= số một

2. 〡 cổn (kǔn)   4E28= nét sổ

3. 丶 chủ (zhǔ)   4E36= điểm, chấm

4. 丿 phiệt (piě)  4E3F= nét sổ xiên qua trái

5. 乙 ất (yī)         4E59= vị trí thứ 2 trong thiên can

6. 亅 quyết (jué) 4E85= nét sổ có móc

7. 二 nhị (ér)      4E8C= số hai

8. 亠  đầu (tóu)  4EA0= (không có nghĩa)

9. 人 nhân (rén) 4EBA (亻4EBB)= người

10. 儿 nhân (rén)        513F= người

11. 入 nhập (rù)         5165= vào

12. 八 bát (bā)           516B= số tám

13. 冂  quynh (jiǒng) 5182= vùng biên giới xa; hoang địa

14. 冖 mịch (mì)         5196= trùm khăn lên

15. 冫 băng (bīng)     51AB= nước đá

16. 几 kỷ (jī)              51E0= ghế dựa

17. 凵 khảm (kǎn)    51F5= há miệng

18. 刀 đao (dāo)      5200 (刂5202)= con dao, cây đao (vũ khí)

19. 力 lực (lì)           529B, F98A= sức mạnh

20. 勹 bao (bā)       52F9= bao bọc

21. 匕 chuỷ (bǐ)      5315= cái thìa (cái muỗng)

22. 匚 phương (fāng) 531A= tủ đựng

23. 匚 hệ (xǐ)             5338= che đậy, giấu giếm

24. 十 thập (shí)        5341= số mười

25. 卜 bốc (bǔ)          535C= xem bói

26. 卩 tiết (jié)           5369= đốt tre

27. 厂 hán (hàn)       5382= sườn núi, vách đá

28. 厶 khư, tư (sī)     53B6= riêng tư

29. 又 hựu (yòu)      53C8= lại nữa, một lần nữa

30. 口 khẩu (kǒu)    53E3= cái miệng

31. 囗 vi (wéi)         56D7= vây quanh

32. 土 thổ (tǔ)         571F= đất

33. 士 sĩ (shì)         58EB= kẻ sĩ

34. 夂 trĩ (zhǐ)        5902= đến ở phía sau

35. 夊 tuy (sūi)      590A= đi chậm

36. 夕 tịch (xì)       5915= đêm tối

37. 大 đại (dà)       5927= to lớn

38. 女 nữ (nǚ)        5973= nữ giới, con gái, đàn bà

39. 子 tử (zǐ)          5B50= con; tiếng tôn xưng: «Thầy», «Ngài»

40. 宀 miên (mián) 5B80= mái nhà mái che

41. 寸 thốn (cùn)   5BF8= đơn vị «tấc» (đo chiều dài)

42. 小 tiểu (xiǎo)   5C0F= nhỏ bé

43. 尢 uông (wāng) 5C22= yếu đuối

44. 尸 thi (shī)         5C38= xác chết, thây ma

45. 屮 triệt (chè)     5C6E= mầm non, cỏ non mới mọc

46. 山 sơn (shān)   5C71= núi non

47. 巛 xuyên (chuān) 5DDB= sông ngòi

48. 工 công (gōng)    5DE5= người thợ, công việc

49. 己 kỷ (jǐ)              5DF1= bản thân mình

50. 巾 cân (jīn)         5DFE= cái khăn

51. 干 can (gān)      5E72= thiên can, can dự

52. 幺 yêu (yāo)     4E61, 5E7A= nhỏ nhắn

53. 广 nghiễm (ān) 5E7F= mái nhà

54. 廴 dẫn (yǐn)      5EF4= bước dài

55. 廾 củng (gǒng) 5EFE= chắp tay

56. 弋 dặc (yì)        5F0B= bắn, chiếm lấy

57. 弓 cung (gōng) 5F13= cái cung (để bắn tên)

58. 彐 kệ (jì)           5F50= đầu con nhím

59 彡 sam (shān)   5F61= lông tóc dài

60. 彳 xích (chì)     5F73= bước chân trái

61. 心 tâm (xīn)     5FC3 (忄 5FC4)= quả tim, tâm trí, tấm lòng

62. 戈 qua (gē)     6208= cây qua (một thứ binh khí dài)

63. 戶 hộ (hù)       6236= cửa một cánh

64. 手 thủ (shǒu)  624B (扌624C)= tay

65. 支 chi (zhī)     652F= cành nhánh

66. 攴 phộc (pù)  6534 (攵6535)= đánh khẽ

67. 文 văn (wén) 6587= văn vẻ, văn chương, vẻ sáng

68. 斗 đẩu (dōu) 6597= cái đấu để đong

69. 斤 cân (jīn)   65A4= cái búa, rìu

70. 方 phương (fāng) 65B9= vuông

71. 无 vô (wú)            65E0= không

72. 日 nhật (rì)           65E5= ngày, mặt trời

73. 曰 viết (yuē)         66F0= nói rằng

74. 月 nguyệt (yuè)    6708= tháng, mặt trăng

75. 木 mộc (mù)         6728= gỗ, cây cối

76. 欠 khiếm (qiàn)     6B20= khiếm khuyết, thiếu vắng

77. 止 chỉ (zhǐ) 6B62= dừng lại

78. 歹 đãi (dǎi) 6B79= xấu xa, tệ hại

79. 殳 thù (shū) 6BB3= binh khí dài

80. 毋 vô (wú) 6BCB= chớ, đừng

81. 比 tỷ (bǐ) 6BD4= so sánh

82. 毛 mao (máo) 6BDB= lông

83. 氏 thị (shì) 6C0F= họ

84. 气 khí (qì) 6C14= hơi nước

85. 水 thuỷ  (shǔi) 6C34 (氵6C35)= nước

86. 火 hỏa (huǒ) 706B (灬706C)= lửa

87. 爪 trảo (zhǎo) 722A= móng vuốt cầm thú

88. 父 phụ (fù) 7236= cha

89. 爻 hào (yáo) 723B= hào âm, hào dương (Kinh Dịch)

90. 爿 tường (qiáng) 723F (丬4E2C)= mảnh gỗ, cái giường

91. 片 phiến (piàn) 7247= mảnh, tấm, miếng

92. 牙 nha (yá) 7259= răng

93. 牛 ngưu (níu) 725B, 牜725C= trâu

94. 犬 khuyển (quản) 72AC (犭72AD)= con chó

95. 玄 huyền (xuán) 7384= màu đen huyền, huyền bí

96. 玉 ngọc (yù) 7389= đá quý, ngọc

97. 瓜 qua (guā) 74DC= quả dưa

98. 瓦 ngõa (wǎ) 74E6= ngói

99. 甘 cam (gān) 7518= ngọt

100. 生 sinh (shēng) 751F= sinh đẻ, sinh sống

101. 用 dụng (yòng) 7528= dùng

102. 田 điền (tián) 7530= ruộng

103. 疋 thất (pǐ) 758B ( 匹5339)=đơn vị đo chiều dài, tấm (vải)

104. 疒 nạch (nǐ) 7592= bệnh tật

105. 癶 bát (bǒ) 7676= gạt ngược lại, trở lại

106. 白 bạch (bái) 767D= màu trắng

107. 皮 bì (pí) 76AE= da

108. 皿 mãnh (mǐn) 76BF= bát dĩa

109. 目 mục (mù) 76EE= mắt

110. 矛 mâu (máo) 77DB= cây giáo để đâm

111. 矢 thỉ (shǐ) 77E2= cây tên, mũi tên

112. 石 thạch (shí) 77F3= đá

113.  示 thị; kỳ (shì) 793A (礻793B)= chỉ thị; thần đất

114. 禸 nhựu (róu) 79B8= vết chân, lốt chân

115. 禾 hòa (hé) 79BE= lúa

116. 穴 huyệt (xué) 7A74= hang lỗ

117. 立 lập (lì) 7ACB= đứng, thành lập

118. 竹 trúc (zhú) 7AF9= tre trúc

119. 米 mễ (mǐ) 7C73= gạo

120. 糸 mịch (mì) 7CF8 (糹7CF9, 纟7E9F)= sợi tơ nhỏ

121. 缶 phẫu (fǒu) 7F36= đồ sành

122. 网 võng (wǎng) 7F51 (罒7F52, 罓7F53)= cái lưới

123. 羊 dương (yáng) 7F8A= con dê

124. 羽 vũ (yǚ) FA1E (羽7FBD)= lông vũ

125. 老 lão (lǎo) 8001= già

126. 而 nhi (ér) 800C= mà, và

127. 耒 lỗi (lěi) 8012= cái cày

128. 耳 nhĩ (ěr) 8033= tai (lỗ tai)

129. 聿 duật (yù) 807F= cây bút

130. 肉 nhục (ròu) 8089= thịt

131. 臣 thần (chén) 81E3= bầy tôi

132. 自 tự (zì) 81EA= tự bản thân, kể từ

133. 至 chí (zhì) 81F3= đến

134. 臼 cữu (jiù) 81FC= cái cối giã gạo

135. 舌 thiệt (shé) 820C= cái lưỡi

136. 舛 suyễn (chuǎn) 821B= sai suyễn, sai lầm

137. 舟 chu (zhōu) 821F= cái thuyền

138. 艮 cấn (gèn) 826E= quẻ Cấn (Kinh Dịch); dừng, bền cứng

139. 色 sắc (sè) 8272= màu, dáng vẻ, nữ sắc

140. 艸 thảo (cǎo) 8278 (艹8279)= cỏ

141. 虍 hô (hū) 864D= vằn vện của con hổ

142. 虫 trùng (chóng) 866B= sâu bọ

143. 血 huyết (xuè) 8840= máu

144. 行 hành (xíng) 884C, FA08= đi, thi hành, làm được

145. 衣 y (yī) 8863 (衤8864)= áo

146. 襾 á (yà) 897E, 8980= che đậy, úp lên

147. 見 kiến (jiàn) 898B, FA0A (见89C1)= trông thấy

148. 角 giác (jué) 89D2= góc, sừng thú

149. 言 ngôn (yán) 8A00, 8A01, 8BA0= nói

150. 谷 cốc (gǔ) 8C37= khe nước chảy giữa hai núi, thung lũng

151. 豆 đậu (dòu) 8C46= hạt đậu, cây đậu

152. 豕 thỉ (shǐ) 8C55= con heo, con lợn

153. 豸 trãi (zhì) 8C78= loài sâu không chân

154. 貝 bối (bèi) 8C9D (贝8D1D)=vật báu

155. 赤 xích (chì) 8D64= màu đỏ

156. 走 tẩu (zǒu) 8D70, 赱8D71= đi, chạy

157. 足 túc (zú) 8DB3= chân, đầy đủ

158. 身 thân (shēn) 8EAB= thân thể, thân mình

159. 車 xa (chē) 8ECA, F902 (车8F66)= chiếc xe

160. 辛 tân (xīn) 8F9B= cay

161. 辰 thần (chén) 8FB0, F971=nhật, nguyệt, tinh; thìn (12 chi)

162. 辵 sước (chuò) 8FB5 (辶 8FB6)=chợt bước đi chợt dừng lại

163. 邑 ấp (yì) 9091(阝+ 961D)= vùng đất, đất phong cho quan

164. 酉 dậu (yǒu) 9149= một trong 12 địa chi

165. 釆 biện (biàn) 91C6= phân biệt

166. 里 lý (lǐ) 91CC, F9E9= dặm; làng xóm

167. 金 kim (jīn) 91D1, 91D2, 9485, F90A= kim loại; vàng

168. 長 trường (cháng) 9577 (镸 9578, 长957F)= dài; lớn (trưởng)

169. 門 môn (mén) 9580 (门95E8)= cửa hai cánh

170. 阜 phụ (fù) 961C (阝- 961D)=đống đất, gò đất

171. 隶 đãi (dài) 96B6= kịp, kịp đến

172. 隹 truy, chuy (zhuī) 96B9= chim đuôi ngắn

173.  雨 vũ (yǚ) 96E8= mưa

174. 青 thanh (qīng) 9752 (靑9751)= màu xanh

175. 非 phi (fēi) 975E= không

176. 面 diện (miàn) 9762 (靣9763)= mặt, bề mặt

177. 革 cách (gé) 9769= da thú; thay đổi, cải cách

178. 韋 vi (wéi) 97CB (韦97E6)= da đã thuộc rồi

179. 韭 phỉ, cửu (jiǔ) 97ED= rau phỉ (hẹ)

180. 音 âm (yīn) 97F3= âm thanh, tiếng

181. 頁 hiệt (yè) 9801 (页9875)= đầu; trang giấy

182. 風 phong (fēng) 98A8 (凬51EC, 风98CE)= gió

183. 飛 phi (fēi) 98DB (飞 98DE)= bay

184. 食 thực (shí) 98DF (飠98E0, 饣 9963)= ăn

185. 首 thủ (shǒu) 9996= đầu

186. 香 hương (xiāng) 9999= mùi hương, hương thơm

187. 馬 mã (mǎ) 99AC (马9A6C)= con ngựa

188. 骫 cốt (gǔ) 9AAB= xương

189. 高 cao (gāo) 9AD8, 9AD9= cao

190. 髟 bưu, tiêu (biāo) 9ADF= tóc dài; sam (shān)=cỏ phủ mái nhà

191. 鬥 đấu (dòu) 9B25= chống nhau, chiến đấu

192. 鬯 sưởng (chàng) 9B2F= rượu nếp; bao đựng cây cung

193. 鬲 cách (gé) 9B32=tên một con sông xưa; (lì)= cái đỉnh

194. 鬼 quỷ (gǔi) 9B3C=con quỷ

195. 魚 ngư (yú) 9B5A (鱼9C7C)= con cá

196. 鳥 điểu (niǎo) 9CE5 (鸟9E1F)= con chim

197. 鹵 lỗ (lǔ) 9E75= đất mặn

198. 鹿 lộc (lù) 9E7F, F940= con hươu

199. 麥 mạch (mò) 9EA5 (麦9EA6)= lúa mạch

200. 麻 ma (má) 9EBB= cây gai

201. 黃 hoàng (huáng) 9EC3, 9EC4= màu vàng

202. 黍 thử (shǔ) 9ECD= lúa nếp

203. 黑 hắc (hēi) 9ED1, 9ED2= màu đen

204. 黹 chỉ (zhǐ) 9EF9= may áo, khâu vá

205. 黽 mãnh (mǐn) 9EFD, 9EFE= con ếch; cố gắng (mãnh miễn)

206. 鼎 đỉnh (dǐng) 9F0E= cái đỉnh

207. 鼓 cổ (gǔ) 9F13, 9F14= cái trống

208. 鼠 thử (shǔ) 9F20= con chuột

209. 鼻 tỵ (bí) 9F3B= cái mũi

210. 齊 tề (qí) 9F4A (斉 6589, 齐 9F50)= ngang bằng, cùng nhau

211. 齒 xỉ (chǐ) 9F52 (齿9F7F, 歯 6B6F)= răng

212. 龍 long (lóng)  9F8D, F9C4 (龙 9F99)= con rồng

213. 龜 quy (guī) F907, F908, 9F9C (亀4E80, 龟 9F9F)=con rùa

214. 龠 dược (yuè) 9FA0= sáo 3 lỗ

☸

Theo thống kê của Đại học Yale (trong Dictionary of Spoken Chinese, 1966), các chữ Hán có tần số sử dụng cao nhất thường thường thuộc 50 bộ thủ sau đây:

1. 人 nhân (亻) - bộ 9

2.  刀 đao (刂) - bộ 18

3.  力 lực - bộ 19

4. 口 khẩu - bộ 30

5. 囗 vi - bộ 31

6. 土 thổ - bộ 32

7. 大 đại - bộ 37

8. 女 nữ - bộ 38

9. 宀 miên - bộ 40

10. 山 sơn - bộ 46

11. 巾 cân - bộ 50

12. 广 nghiễm - bộ 53

13. 彳 xích - bộ 60

14. 心 tâm (忄) - bộ 61

15. 手 thủ (扌) - bộ 64

16. 攴 phộc (攵) - bộ 66

17. 日 nhật - bộ 72

18. 木 mộc - bộ 75

19. 水 thuỷ (氵) - bộ 85

20. 火 hoả (灬) - bộ 86

21. 牛 ngưu - bộ 93

22. 犬 khuyển (犭) - bộ 94

23. 玉 ngọc - bộ 96

24. 田 điền - bộ 102

25. 疒 nạch - bộ 104

26. 目 mục - bộ 109

27. 石 thạch - bộ 112

28. 禾 hoà - bộ 115

29. 竹 trúc - bộ 118

30. 米 mễ - bộ 119

31. 糸 mịch - bộ 120

32. 肉 nhục (月 ) - bộ 130

33. 艸 thảo (艹) - bộ 140

34. 虫 trùng - bộ 142

35. 衣 y (衤) - bộ 145

36. 言 ngôn - bộ 149

37. 貝 bối - bộ 154

38. 足 túc - bộ 157

39. 車 xa - bộ 159

40. 辶 sước - bộ 162

41. 邑 ấp阝+ (phải) - bộ 163

42. 金 kim - bộ 167

43. 門 môn - bộ 169

44. 阜 phụ 阝- (trái) - bộ 170

45. 雨 vũ - bộ 173

46. 頁 hiệt - bộ 181

47. 食 thực - bộ 184

48. 馬 mã - bộ 187

49. 魚 ngư - bộ 195

50. 鳥 điểu - bộ 196

Tóm tắt ngữ pháp Hán ngữ cổ đại

PHẦN I – TỔNG QUAN

I. Đặc điểm của từ vựng Hán ngữ cổ đại:

1. Từ cổ đại đa số là đơn âm tiết, từ hiện đại thường là song âm tiết (cũng có một số ít từ đa âm tiết).

Thí dụ (cổ đại / hiện đại):

* Gắn thêm một âm tiết vào trước hoặc sau từ cổ đại (ý nghĩa không đổi):

sư 師 / lão sư 老師 (thầy giáo); di 姨 / a di 阿姨 (dì); trác 桌 / trác tử 桌子 (cái bàn); thạch 石 / thạch đầu 石頭 (đá); nữ 女 / nữ nhi 女兒 (con gái); nguyệt 月 / nguyệt lượng 月亮 (mặt trăng); mi 眉 / mi mao 眉毛 (chân mày); học 學 / học tập 學習 (học); tư 思 / tư khảo 思考 (suy nghĩ); mỹ 美 / mỹ lệ 美麗 (đẹp); nguy 危 / nguy hiểm 危險 (nguy hiểm); v.v...

* Dùng từ khác hẳn (diễn tả cùng một ý nghĩa): Thí dụ

(cổ đại / hiện đại): nhật 日 / thái dương 太陽 (mặt trời); duyệt 悅 / cao hứng 高興 (vui); dịch 弈 / hạ kỳ 下棋 (đánh cờ); quan 冠 / mạo tử 帽子 (cái nón); v.v...

2. Từ cổ có ý nghĩa khác với từ hiện nay:

Thí dụ (cổ đại / hiện đại):

– Địa phương sổ thiên lý 地方數千里 (diện tích vài ngàn dặm / nơi đó [xa] vài ngàn dặm)

– Kỳ thực vị bất đồng 其實味不同 (quả của nó có vị khác / thực tế, vị nó khác)

3. Từ xưa nay không còn dùng: Từ xã tắc 社稷 (ám chỉ quốc gia) nay không còn dùng nữa.

II. Ý nghĩa của từ và phạm vi sử dụng biến đổi từ cổ đại đến hiện đại:

1. Chuyển nghĩa:

Từ khoái 快 nghĩa xưa là «xứng ý, vui thích»; nghĩa nay là «nhanh chóng».

Từ hi sinh 犧牲 nghĩa xưa là «các gia súc (trâu, lợn, dê, ...) đem đi cúng tế»; nghĩa nay là «xả bỏ sinh mạng vì một chính nghĩa hay lý tưởng nào đó».

2. Phạm vi cụ thể sang phạm vi tổng quát:

Từ hà 河 xưa ám chỉ «sông Hoàng Hà», nay chỉ chung chung là «sông».

Từ Trung Quốc 中國 xưa ám chỉ khu vực trung nguyên, nay ám chỉ cả nước Trung Quốc.

3. Phạm vi tổng quát sang phạm vi cụ thể:

Từ cốc 榖 (谷) xưa ám chỉ chung «ngũ cốc», nay ám chỉ «lúa gạo» (đạo cốc 稻穀).

4. Sắc thái tình cảm thay đổi:

Từ khả lân (liên) 可憐 xưa nghĩa là «hết sức khả ái», nay là «đáng thương xót».

Từ tỳ bỉ 卑鄙 xưa nghĩa là «địa vị thấp thỏi, kiến thức hẹp hòi», nay nghĩa là «phẩm chất xấu ác».

III. Hiện tượng giả tá:

Giả tá là rắc rối cố hữu của Hán ngữ cổ đại. Học giả đời Thanh là Du Việt 俞樾 từng nhắc nhở độc giả rằng: «Độc cổ nhân thư, bất ngoại hồ chính cú đậu, thẩm tự nghĩa, thông cổ văn giả tá. Nhi tam giả chi trung, thông giả tá vưu yếu.» 讀古人書不外乎正句讀審字義通古 文假借而三者之中通假借尤要 (Đọc sách người xưa [cần chú ý] không ngoài [ba điều]: Đọc đúng [phạm vi] câu văn [tức là ngắt câu cho đúng bởi cổ văn viết không chấm câu, gọi là bạch văn 白文], tra xét đúng nghĩa chữ, và tinh thông chữ giả tá trong cổ văn. Trong ba điều ấy, tinh thông giả tá là tối quan trọng).

1. Hiện tượng thông giả (mượn dùng thông với):

Nói chung, nếu hai từ có ý nghĩa và âm đọc gần giống nhau thì cổ nhân có thể mượn từ này thay cho từ kia. Thí dụ phản 反 thông với phản 返 , tri 知 thông với trí 智 , v.v... Hiện tượng thông giả đều dựa trên âm đọc, nếu hai từ A và B không liên quan với nhau về âm thanh (âm đọc) thì chúng không phải là thông giả. Đôi khi một từ có thể thông với nhiều từ khác: Từ tịch 辟 (vua, triệu vời, trừng phạt) thông với các từ: tỵ 避 (tránh), tịch 闢 (khai mở, bài trừ), tịch 僻 (không thành thực). Tuỳ theo ngữ cảnh mà ta hiểu và dịch cho đúng.

2. Hiện tượng giả tá (mượn dùng):

Nói chung, nếu hai từ có âm đọc gần giống nhau tuy ý nghĩa khác nhau thì cổ nhân có thể mượn từ này thay cho từ kia.

Thí dụ:

thệ 逝 (chết) là giả tá của thệ 誓 (thề nguyền),

nữ 女 (con gái) là giả tá của nhữ 汝 (mi, ngươi),

thuyết 說 (nói) là giả tá của duyệt 悅 (vui vẻ), v.v...

Nếu A là giả tá của B thì ta đọc câu văn với ý nghĩa của B.

Thí dụ: Hữu bằng tự viễn phương lai bất duyệt diệc hồ? 有朋自遠方來不說亦乎 (Có bạn từ phương xa đến chẳng phải là không vui hay sao?). Ở đây chữ 說 phải đọc là duyệt, không đọc là thuyết.

Do hiện tượng giả tá này, khi đọc Hán ngữ cổ đại ta phải dùng từ điển Hán ngữ cổ đại, thì may ra mới hiểu đúng văn bản.

IV. Hiện tượng từ đa âm đa nghĩa:

Một từ có thể đa âm và đa nghĩa. Đây là hiện tượng chung của các ngôn ngữ, không riêng gì Hán ngữ cổ đại hay hiện đại. Thí dụ từ 數 có hai âm Hán Việt là «số» và «sổ», về Hán âm thì có 4 âm: /shù/ (số đếm; số lượng; vài lần; tướng số, thuật số; phương thuật, đạo thuật; số mệnh), /shǔ/ (liệt kê; kể lể tội lỗi), /shuò/ (lớp lang, tầng lớp), /cù/ (nhỏ nhặt kín đáo).

V. Sự hoạt dụng:

Hoạt dụng là sự biến đổi ý nghĩa của một từ theo chức năng của nó trong ngữ cảnh cụ thể, thông thường là sự chuyển từ loại (như danh từ sang động từ, v.v...). Ý nghĩa của từ biến đổi, nhưng hiện tượng này khác với hiện tượng từ đa âm đa nghĩa.

1. Hoạt dụng của danh từ:

Danh từ nhận 刃 (mũi dao) thành động từ (đâm chết ai, giết ai bằng dao). Thí dụ: Tả hữu dục nhận Tương Như. 左右欲 刃 相如 (Quân sĩ bên trái và bên phải muốn đâm chết Tương Như.)

* Danh từ biến thành động từ với cách dùng «sử động»:

Danh từ tướng 將 (tướng quân) biến thành động từ (làm tướng, phong làm tướng) trong thí dụ: Tề Uy vương dục tướng Tôn Tẫn. 齊威王欲 將 孫臏 (Vua Uy nước Tề muốn phong Tôn Tẫn làm tướng.)

* Danh từ biến thành động từ với cách dùng «ý động»:

Danh từ khách 客 (người khách) biến thành động từ (đối đãi như khách) trong thí dụ: Mạnh Thường Quân khách ngã. 孟嘗君 客 我 (Mạnh Thường Quân xem ta là khách.)

2. Hoạt dụng của tính từ:

* Tính từ biến thành động từ với cách dùng «sử động»:

Tính từ phú quý 富貴 (giàu sang) biến thành động từ (làm cho giàu sang) trong thí dụ: Năng phú quý tướng quân giả, thượng dã. 能 富貴 將軍者上也 (Người có thể làm cho tướng quân giàu sang chính là hoàng thượng đó.)

* Tính từ biến thành động từ với cách dùng «ý động»:

Tính từ dị 異 (khác lạ) biến thành động từ (thấy cái gì lạ lùng đáng kinh ngạc) trong thí dụ: Ngư nhân thậm dị chi. 漁人甚 異 之 (Ông chài rất kinh ngạc về nó.)

VI. Sử động & ý động dụng pháp:

Khái niệm «sử động» 使動 và «ý động» 意動 được nêu ra lần đầu kể từ năm 1922, trong Quốc Văn Pháp Thảo Sáng 國文法草創 của Trần Thừa Trạch 陳承澤 (bấy giờ ông dùng thuật ngữ «trí động» 致動 và «ý động» 意動 ). Ngay sau đó giới nghiên cứu ngữ pháp của Trung Quốc nhanh chóng công nhận hai khái niệm «sử động» (hay «trí động») và «ý động» này. Cách dùng «sử động» và «ý động» rất thường thấy trong Hán ngữ cổ đại. Thực chất, sử động và ý động là sự hoạt dụng (dùng linh hoạt) của danh từ, tính từ, và động từ tác động vào một tân ngữ kế sau nó. Sử động (giống như causative form của tiếng Anh) ngụ ý «khiến cho ai/cái gì trở nên thế nào/ra sao». Còn ý động là sự hoạt dụng (=chuyển từ loại) biến danh từ hay tính từ trở thành động từ, tác động vào tân ngữ kế sau nó, ngụ ý «xem nó /là gì/như thế nào/ra sao». Động từ không có ý động dụng pháp.

1. Sử động dụng pháp:

a/ Sử động của động từ:

– Động từ ẩm 飲 (uống) trở thành «mời ai uống» (đọc là ấm).

Thí dụ: Tấn hầu ấm Triệu Thuẫn tửu. 晉侯 飲 趙盾酒 (Tấn hầu mời Triệu Thuẫn uống rượu.)

– Động từ thực 食 (ăn) trở thành «cho ai ăn» (đọc là tự).

Động từ kiến 見 (thấy) trở thành «làm cho ai thấy; sai ai ra trình diện» (đọc là hiện).

Thí dụ: Chỉ Tử Lộ túc, sát kê vi thử nhi tự chi, hiện kỳ nhị tử yên. 止子路宿, 殺雞為黍而 食 之, 見 其二子焉 ([Ông ta] giữ Tử Lộ ở lại nghỉ qua đêm, giết gà làm cơm thết đãi, rồi sai hai đứa con của mình ra trình diện Tử Lộ.)

– Động từ hoạt 活 (sống) trở thành «làm cho ai sống».

Thí dụ: Hạng Bá sát nhân, thần hoạt chi. 項伯殺人, 臣 活 之 (Hạng Bá giết người, thần làm cho kẻ đó sống lại.)

b/ Sử động của danh từ:

Nói chung, danh từ biến thành động từ trong sử động dụng pháp.

– Danh từ sinh 生 (sự sống) trở thành động từ (làm cho sống, làm sống lại).

Danh từ nhục 肉 (thịt) biến thành động từ (bồi đắp thịt).

Thí dụ: Tiên sinh chi ân, sinh tử nhi nhục cốt dã. 先生之恩, 生 死而 肉 骨也 (Ân đức của ngài quả là làm cho kẻ chết sống lại và làm cho xương khô được bồi đắp thịt trở lại.)

c/ Sử động của tính từ:

Nói chung, tính từ biến thành động từ trong sử động dụng pháp.

– Tính từ lục 綠 (xanh lá cây) trở thành động từ (làm cho xanh).

Thí dụ: Xuân phong hựu lục giang nam ngạn. 春風又 綠 江南岸 (Gió xuân khiến cho bờ sông phía nam thêm xanh.)

– Tính từ nhược 弱 (yếu) trở thành động từ (làm cho yếu).

Thí dụ: Chư hầu khủng cụ, hội minh nhi mưu nhược Tần. 諸侯恐懼會盟而謀 弱 秦 (Các nước chư hầu sợ hãi, bèn hợp lại, liên minh mưu tính làm suy yếu nước Tần.)

2. Ý động dụng pháp:

a/ Ý động của danh từ:

– Danh từ khách 客 (người khách) biến thành động từ (đối đãi như khách, xem là khách).

Thí dụ: Mạnh Thường Quân khách ngã. 孟嘗君 客 我 (Mạnh Thường Quân xem ta là khách.)

b/ Ý động của tính từ:

– Tính từ dị 異 (khác lạ) biến thành động từ (thấy cái gì lạ lùng đáng kinh ngạc).

Thí dụ: Ngư nhân thậm dị chi. 漁人甚 異 之 (Ông chài thấy nó rất lạ lùng.)

– Tính từ tiểu 小 (nhỏ) biến thành động từ (thấy cái gì nhỏ bé).

Thí dụ: Khổng Tử đăng Đông sơn nhi tiểu Lỗ, đăng Thái sơn nhi tiểu thiên hạ. 孔子登東山而 小 魯, 登泰山而 小 天下 (Khổng Tử lên núi Đông thì thấy nước Lỗ nhỏ bé, lên núi Thái thì thấy thiên hạ nhỏ bé.)

– Tính từ nhược 弱 (yếu) biến thành động từ (xem cái gì là yếu);

tính từ viễn 遠(xa) biến thành động từ (xem cái gì là xa).

Thí dụ: Lỗ nhược Tấn nhi viễn Ngô. 魯 弱 晉而 遠 吳 (Nước Lỗ thấy nước Tấn là suy yếu và thấy nước Ngô là ở xa.)

Chú ý (I): Tính từ được dùng theo sử động hay ý động là tuỳ theo ngữ cảnh. Sự phân biệt này khá tinh tế, bởi vì cấu trúc của cả hai đều là «tính từ (dùng như động từ) + tân ngữ». Nói chung, với sử động dụng pháp, tính từ biến thành động từ tác động vào tân ngữ, khiến nó như thế nào. Còn ý động dụng pháp ngụ ý một sự nhận định (đánh giá/nhận xét) của chủ ngữ đối với tân ngữ. Do đó nó mang tính chủ quan.

* Thí dụ 1:

Viễn 遠 + tân ngữ.

(a) Theo sử động dụng pháp là «cách xa ra».

Thí dụ: Kính quỷ thần nhi viễn chi 敬鬼神而遠之 (Kính quỷ thần nhưng cách xa họ ra).

(b) Theo ý động dụng pháp là «nhận thấy xa xôi».

Thí dụ: Lỗ nhược Tấn nhi viễn Ngô. 魯 弱 晉而 遠 吳 (Nước Lỗ thấy nước Tấn là suy yếu và thấy nước Ngô là ở xa.)

* Thí dụ 2:

Mỹ 美 + tân ngữ.

(a) Theo sử động dụng pháp là «làm cho tốt đẹp».

Thí dụ: Quân tử chi học dã dĩ mỹ kỳ thân. 君子之學也以美其身 (Cái học của người quân tử là để làm cho bản thân mình trở nên tốt đẹp.)

(b) Theo ý động dụng pháp là «xem là tốt đẹp».

Thí dụ: Ngô thê chi mỹ ngã giả, tư ngã dã; ngô thiếp chi mỹ ngã giả, úy ngã dã; khách chi mỹ ngã giả, dục hữu cầu vu ngã dã. 吾妻之美我者私我也; 吾妾之美我者畏我也; 客之美我者欲有求于我也 (Vợ ta xem ta là tốt đẹp, ấy là lòng riêng tư đối với ta; thiếp ta xem ta là tốt đẹp, ấy là vì sợ ta; khách xem ta là tốt đẹp, ấy là muốn cầu cạnh ở ta.)

Chú ý (II):

Sự khác biệt giữa ý động của tính từ và ý động của danh từ ở chỗ:

(a) «tính từ (dùng như động từ) + tân ngữ» = xem tân ngữ là thế nào [tính từ].

Thí dụ: Ngô thê chi mỹ ngã giả, tư ngã dã. 吾妻之 美 我者私我也 (Vợ ta xem ta là tốt đẹp, ấy là lòng riêng tư đối với ta.)

(b) «danh từ (dùng như động từ) + tân ngữ» = xem tân ngữ là cái gì [danh từ].

Thí dụ: Mạnh Thường Quân khách ngã. 孟嘗君 客 我 (Mạnh Thường Quân xem ta là khách.)

VII. Bị động dụng pháp:

1. Dùng «kiến» 見 trước động từ:

– Nhân giai dĩ kiến vũ vi nhục, cố đấu dã. 人皆以 見侮 為辱故鬥也 (Người ta đều xem việc bị khinh bỉ là cái nhục, cho nên họ mới đánh nhau.)

2. Dùng «ư» 於 (= «vu» 于) sau động từ:

– Quân hạnh ư Triệu vương. 君幸 於 趙王 (Ngài được vua Triệu sủng ái.)

– Khích Khắc thương ư thỉ, lưu huyết cập lũ. 郤克 傷於 矢流血及屨 (Khích Khắc bị trúng tên [thọ thương], máu chảy xuống giầy.)

3. Dùng cả «kiến» 見 và «ư» 於 (= «vu» 于):

– Ngô trường kiến tiếu ư đại phương chi gia. 吾長 見笑於 大方之家 (Tôi ắt sẽ bị mọi người chê cười mãi.)

– Nhiên nhi công bất kiến tín ư nhân, tư bất kiến trợ ư hữu. 然而公不 見信於 人私不 見助於 友 (Thế mà về mặt công thì không được người ta tin cậy, về mặt tư thì không được bạn bè giúp đỡ.)

4. Dùng «vi» 為 :

– Phụ mẫu tông tộc giai vi lục một. 父母宗族皆 為戮沒 (Cha mẹ và họ hàng [của kẻ ấy] đều bị giết sạch.)

– Thân vi Tống quốc tiếu. 身為宋國笑 (Bản thân bị nước Tống cười chê.)

5. Dùng kết cấu «vi為 + tác nhân + sở 所 + động từ »:

– Vi địch nhân sở sát. 為敵人所殺 (Bị kẻ địch giết.)

6. Dùng «bị» 被 trước động từ:

– Tín nhi kiến nghi, trung nhi bị báng, năng vô oán hồ? 信而見疑忠而被謗能無怨乎 (Chân thành thì bị nghi ngờ, trung thành thì bị sàm báng, sao mà không oán cho được?) [Chú: kiến nghi cũng là dạng bị động]

Chú ý: Cấu trúc bị động với chữ «bị» bắt đầu được dùng kể từ cuối đời Chiến Quốc.

VIII. Các dụng pháp khác:

Sử động, ý động, và bị động là ba dụng pháp được giải thích trong hầu hết các sách hiện nay về ngữ pháp Hán ngữ cổ đại. Còn vài dụng pháp khác ít được bàn đến:

1. Vị động 為動 dụng pháp:

– Bá Di tử danh vu Thủ Dương sơn hạ, Đạo Chích tử lợi vu Đông Lăng chi thượng. 伯夷 死名 于首陽山下, 盜跖 死利 于東陵之上 (Bá Di chết vì danh nơi chân núi Thủ Dương, Đạo Chích chết vì lợi trên gò Đông Lăng.)

– Ngô phi bi nguyệt dã. 吾非 悲刖也 (Ta chẳng phải vì hình phạt chặt chân mà buồn.)

2. Đối động 對動dụng pháp:

– Toại trí Khang thị vu Thành Dĩnh nhi thệ chi viết: Bất cập Hoàng Tuyền vô tương kiến dã. 遂寘姜氏于城潁而 誓之 曰: 不及黃泉無相見也 (Bèn an trí Khang thị tại Thành Dĩnh rồi đối mặt mà thề rằng: Chừng nào đến Suối Vàng thì mới gặp nhau.)

– Dĩ sự Tần chi tâm lễ thiên hạ chi kỳ tài. 以事秦之心 禮 天下之奇才 (Lấy lòng phụng sự nước Tần mà thi lễ đối với bậc kỳ tài trong thiên hạ.)

3. Dữ động 與動 (= cấp động 給動) dụng pháp:

– Chu lương Hàn Tần. 周糧 韓秦 (Nước Chu cung cấp lương thực cho nước Hàn và nước Tần.)

– Hữu nhất mẫu kiến Tín cơ, phạn Tín, cánh phiếu sổ thập nhật. 有一母見信饑 飯信, 竟漂數十日 (Có bà lão thấy Hàn Tín đói, bèn đem cơm cho Tín ăn; rồi giặt giùm y phục vài mươi ngày.)

– Y thực cơ hàn giả, từ phụ chi đạo dã. 衣食 饑寒者 慈父之道也 (Tặng cơm áo cho kẻ đói lạnh, đó là đạo lý của bậc cha hiền.)

4. Nhân động 因動 dụng pháp:

– Cật triêu nhĩ xạ, tử nghệ. 詰朝爾射, 死藝 (Đến sáng mai khi ngươi bắn tên, do nghề bắn giỏi mà bị chết đấy.)

– Đông noãn nhi nhi hào hàn, niên phong nhi thê đề cơ. 冬暖而兒號寒年丰而妻啼飢 (Mùa đông ấm mà con kêu gào vì lạnh, năm được mùa mà vợ khóc vì đói.)

PHẦN II – CẤU TRÚC CƠ BẢN

I. Câu đơn

1. Câu phán đoán

a/ «... 者, ... 也 ».

Thí dụ: Liêm Pha giả, Triệu chi lương tướng dã. 廉頗者, 趙之良將也 (Liêm Pha là tướng giỏi của nước Triệu.)

Biến thể: Hoặc lược bỏ 者 và 也. Thí dụ: Tuân Khanh, Triệu nhân. 荀卿, 趙人 (Tuân Khanh là người nước Triệu.) = Tuân Khanh giả, Triệu nhân dã. 荀卿者, 趙也.

b/ «... 也 ».

Thí dụ: Thử Đông Hải dã. 此東海也 (Đây là Đông Hải.)

c/ «... 為 ... ».

Thí dụ: Dân vi quý, quân vi khinh. 民為貴,君為輕 (Dân thì quý, vua thì nhẹ.)

d/ «... 曰 ... ».

Thí dụ: Ấu nhi vô phụ viết cô. 幼而無父曰孤 (Nhỏ dại không cha gọi là mồ côi.)

e/ «... 是 ... ».

Thí dụ: Cự thị phàm nhân. 巨是凡人 (Cự là kẻ tầm thường.)

f/ «... 則 ... ».

Thí dụ: Thử tắc Nhạc Dương Lâu chi đại quan dã. 此則岳陽樓之大觀也 (Chỗ này ắt là nơi có thể quan sát rộng khắp của lầu Nhạc Dương.)

g/ «... 即 ... ».

Thí dụ: Lương phụ tức Sở tướng Hạng Yến. 梁父即楚將項燕 (Cha của Lương tức là tướng Hạng Yến của nước Sở.)

h/ «... 乃 ... ».

Thí dụ: Đương lập giả nãi công tử Phù Tô. 當立者乃公子扶蘇 (Người đáng lập là công tử Phù Tô.)

i/ «... 非 ... ».

Thí dụ: Nhân phi thảo mộc. 人非草木 (Người đâu phải là cây cỏ.)

j/ «... 匪 ... ».

Thí dụ: Ngã tâm phỉ thạch. 我心匪石 (Lòng ta nào phải là đá.)

2. Câu trần thuật

a/ «Chủ ngữ + động từ».

Thí dụ: Hạng Vương nộ. 項王怒 (Hạng Vương nổi giận.)

b/ «Chủ ngữ + động từ+ tân ngữ».

Thí dụ: Điền Trung hữu châu. 田中有珠 (Điền Trung có ngọc châu.)

c/ «Chủ ngữ + động từ+ tân ngữ gián tiếp (: người) + tân ngữ trực tiếp (: vật)».

Thí dụ: Từ giả tứ kỳ xá nhân chi tửu. 祠者賜其舍人卮酒 (Người cúng tế tặng cho môn khách của mình một nậm rượu.)

d/ «Chủ ngữ + động từ 1+ kiêm ngữ + động từ 2 + tân ngữ». (Kiêm ngữ = thành phần vừa là tân ngữ của động từ 1 vừa là chủ ngữ động từ 2.)

Thí dụ: Đế mệnh Khoa Nga thị nhị tử phụ nhị sơn. 帝命夸娥氏二子負二山 (Vua ra lệnh hai con của Khoa Nga vác hai quả núi.) – Tần vương bái Lý Tư vi khách khanh. 秦王拜李斯為客卿 (Vua Tần cho Lý Tư làm khách khanh.)

e/ «Chủ ngữ + động từ 1+ tân ngữ 1 + 而 + động từ 2 + tân ngữ 2».

Thí dụ: Tống nhân / thích kỳ lỗi / nhi / thủ chu. 宋人 釋其耒 而 守株 (Người nước Tống đã vất bỏ cày của mình mà ôm gốc cây.)

f/ «Chủ ngữ + 不如 (=不若) + tân ngữ».

Thí dụ: Từ Công / bất nhược / quân chi mỹ. 徐公 不若 君之美 (Từ Công không đẹp như ngài.)

g/ «cấu trúc bị động».

Xem lại các thí dụ ở mục IX trên đây.

3. Câu miêu tả

a/ «Chủ ngữ + tính từ».

Thí dụ: Tấn cường. 晉強 (Nước Tấn mạnh.)

b/ «Chủ ngữ + tính từ 1 + 而 + tính từ 2».

Thí dụ: Vệ nhược nhi bần. 衛弱而貧 (Nước Vệ yếu và nghèo.)

c/ «Chủ ngữ + tính từ 1 + 且 + tính từ 2».

Thí dụ: Lão nông chi thê tật thả hãn. 老農之妻嫉且悍 (Vợ lão nông phu kia đã ghen ghét mà còn hung dữ.)

d/ «Chủ ngữ + số từ».

Thí dụ: Hậu cung giai lệ tam thiên. 後宮佳麗三千(Người đẹp trong hậu cung có 3000 người.)

4. Câu hỏi

a/ «Chủ ngữ + danh từ + 歟 ».

Thí dụ: Phu tử thánh giả dư? 夫子聖者歟 (Phu tử là bậc thánh chăng?)

b/ « 孰 (= 誰) + 能...».

Thí dụ: Thục năng vô hoặc? 孰能無惑 (Ai mà không có điều nghi hoặc?)

c/ « A 與 B+ 孰 + tính từ» = « A 孰與 B + tính từ».

Thí dụ: Ngô dữ Từ Công thục mỹ ? 吾與徐公孰美 [= Ngô thục dữ Từ Công mỹ? 吾孰與徐公美] (Ta với Từ Công ai đẹp hơn?)

d/ «... 何也 ».

Thí dụ: Kim tử hữu ưu sắc, hà dã? 今子有憂色, 何也 (Nay ngài có vẻ lo âu, sao thế?)

e/ «Chủ ngữ + 不亦 + tính từ + 乎 ».

Thí dụ: Hữu bằng tự viễn phương lai bất diệc duyệt hồ? 有朋自遠方來不亦說乎 (Có bạn từ phương xa đến chẳng là vui sao?)

f/ « 豈 ».

Thí dụ: Khởi hữu thử lý? 豈有此理 (Lẽ nào có cái lý ấy?)

g/ « 胡 ».

Thí dụ: Hồ bất quy? 胡不歸 (Sao chẳng quay về đi?)

h/ « 安 ».

Thí dụ: Ngô an vãng nhi bất lạc? 吾安往而不樂 (Ta đi đâu mà chẳng thấy vui?) – Binh bần dân khổ, ngô an khả độc lạc? 兵貧民苦吾安可獨樂 (Binh nghèo dân khổ, làm sao ta có thể vui sướng riêng một mình cho được?)

i/ « 盍 ».

Thí dụ: Hạp các ngôn nhĩ chí? 盍各言爾志 (Mỗi người trong các anh sao chẳng nói lên chí hướng của mình đi?)

5. Câu phủ định

a/ « 不 / 弗 + động từ/tính từ ».

Thí dụ: Đắc chi tắc sinh, phất đắc tắc tử. 得之則生弗得則死 (Được nó thì sống, không được nó thì chết.)

Chú ý: «Bất» và «phất» dùng thông với nhau. Kể từ đời Hán Chiêu Đế 漢昭帝 (Lưu Phất Lăng 劉弗陵, 86-74 tcn), do kỵ huý, «phất» bị thay thế bằng «bất».

b/ « 毋 / 無 / 勿 / 莫 / 休 » (ngăn cản/cấm đoán).

Thí dụ: Đại vô xâm tiểu. 大毋侵小 (Nước lớn chớ xâm lược nước nhỏ.) – Vô vọng ngôn. 毋妄言 (Chớ nói càn.) – Khuyến quân hưu thán hận. 勸君休嘆恨 (Xin ông đừng than thở oán hận.) – Mạc sầu tiền lộ vô tri kỷ. 莫愁前路無知己 (Chớ buồn nẻo trước không tri kỷ.) – Dĩ vãng sự vật truy tư, vị lai sự vật nghinh tưởng, hiện tại sự vật lưu niệm. 已往事勿追思, 未來事勿迎想, 現在事勿留念 (Việc đã qua chớ truy cứu nữa, chuyện mai sau chớ đón trước mà nghĩ ngợi; việc hiện tại chớ lưu lại làm kỷ niệm.).

c/ « 未 / 未嘗 ... » (chưa/ chưa từng).

Thí dụ: Kiến ngưu vị kiến dương dã. 見牛未見羊也 (Anh đã thấy trâu chứ chưa thấy dê.)

d/ « 非 / 匪 + danh từ ».

Thí dụ: Tử phi ngư an tri ngư chi lạc? 子非魚安知魚之樂 (Ông chẳng phải là cá, sao biết được niềm vui của cá?)

e/ « 亡 ».

Thí dụ: Nhân giai hữu huynh đệ, ngã độc vong. 人皆有兄弟我獨亡 (Ai cũng có anh em, riêng ta thì không.) – Vấn hữu dư, viết vong hĩ. 問有餘曰亡矣 (Hỏi có dư không, thì trả lời là không.)

f/ « 否 ».

Thí dụ: Phàm thử ẩm tửu, hoặc túy hoặc phủ. 凡此飲酒或醉或否 (Lần đó uống rượu, có người say, có người không say.) – Như thử tắc động tâm phủ hồ? 如此則動心否乎 (Nếu thế nó có làm động tâm của ngài không?) – Tri khả phủ, tri dã. 知可否知也 (Biết điều có thể và điều không thể, đó là biết vậy.)

f/ « 靡 ».

Thí dụ: Thiên mệnh mỵ thường. 天命靡常 (Mệnh trời không cố định.)

6. Câu cầu khiến

a/ Câu phát biểu ngụ ý cầu khiến.

Thí dụ: Tử vị ngã vấn Mạnh Tử. 子為我問孟子 (Xin ngài hỏi Mạnh Tử giùm tôi.)

b/ « 請 ... ».

Thí dụ: Vương thỉnh độ chi. 王請度之 (Xin nhà vua hãy đo đạc nó.) «Thỉnh» có thể đi với ngôi thứ nhất: Thần thỉnh vị vương ngôn nhạc. 臣請為王言樂 (Cho phép thần vì bệ hạ mà nói về âm nhạc.)

c/ Dùng « 毋 / 無 / 勿 / 莫 / 休 » để tỏ sự ngăn cản / cấm đoán.

(Xem các thí dụ ở mục 5b ngay trên đây.)

II. Câu phức

1. Câu ghép.

Ghép hai câu đồng đẳng (ngang hàng), ngụ ý «và», «hoặc/hay», «nhưng/mà». Thí dụ:

–  Nhậm trọng nhi đạo viễn. 任重而道遠 (Trách nhiệm nặng nề mà đường thì xa.)

– Sự Tề hồ, sự Sở hồ? 事齊乎事楚乎 (Phục vụ cho nước Tề hay nước Sở?)

2. Câu chính-phụ.

Ghép hai câu có quan hệ «chính-phụ». Câu chính mang ý chính, câu phụ diễn tả: sự nhượng bộ (tương phản), nguyên nhân, điều kiện, ...

a/ Câu phụ chỉ nhượng bộ.

Dùng các chữ « 雖 / 縱 » trong câu phụ chỉ nhượng bộ. Thí dụ:

– Tuy Nghiêu, Thuấn. Vũ, Thang phục sinh, phất năng cải dĩ. 雖堯舜禹湯復生, 弗能改已 (Dù cho Nghiêu Thuấn, Vũ, Thang có sống lại cũng không thay đổi được gì.)

b/ Câu phụ chỉ nhân quả.

Câu chính (chỉ kết quả) mở đầu là « 故 / 是以 / 是故 ». Thí dụ:

– Phù duy bất tranh, cố thiên hạ mạc dữ tranh. 夫唯不爭, 故天下莫與爭 (Vì ta không tranh với ai nên thiên hạ không tranh với ta.)

–  Kỳ ngôn bất nhượng, thị cố thẩn chi. 其言不讓, 是故哂之 (Lời lẽ hắn không khiêm nhường, nên ta mỉm cười hắn.)

c/ Câu phụ chỉ điều kiện.

Dùng các chữ « 苟 / 若 / 如 / 使 /非 » trong câu phụ chỉ điều kiện. Thí dụ:

– Cẩu vô dân, hà dĩ hữu quân. 苟 無民何以有君 (Nếu không có dân, có vua để làm gì?)

– Cẩu hữu dụng ngã giả, kỳ nguyệt nhi dĩ khả dã. 苟有用我者, 期月而已可也 (Nếu có ai dùng ta, ắt trong một tháng việc này sẽ xong.)

– Sử nhân bất dục sinh, bất ố tử, tắc bất khả đắc nhi chế dã. 使人不欲生不惡死則不可得而制也 (Nếu dân không ham sống và không sợ chết, thì không thể nào khống chế được họ.)

– Phi ngã tộc loại, kỳ tâm tất dị. 非我族類其心必異 (Nếu không cùng tộc loại với ta, lòng dạ của họ ắt sẽ khác đi.)

Sách tham khảo

1. Điền Thụy Quyên 田瑞娟 & Trương Liên Vinh 張聯榮, Văn Ngôn Văn Yếu Lãm 文言文要覽, Bắc Kinh Đại học xbx 北京大學出版社, 1988.

2. Lưu Cảnh Nông 劉景農, Hán Ngữ Văn Ngôn Ngữ Pháp 漢語文言語法. Trung Hoa Thư Cục 中華書局, 1994.

3. Lý‎‎ Lâm 李林, Cổ đại Hán Ngữ Ngữ Pháp Phân Tích 古代漢語語法分析, Trung Quốc Xã hội Khoa học xbx 中國社會科學出版社, 1996.

4. Thân Tiểu Long 申小龍, Trung Quốc Cú Hình Văn Hoá 中國句型文化, Đông Bắc Sư phạm Đại học xbx 東北師範大學出版社, Cát Lâm 吉林, 1988.

5. Trần Cao Xuân 陳高春 (chủ biên), Thực Dụng Hán Ngữ Ngữ Pháp Đại Từ Điển 實用漢語語法大辭典, Chức Công Giáo Dục xbx 職工教育出版社, Bắc Kinh 北京, 1989.

6. Christoph Harbsmeier, Aspects of Classical Chinese Syntax, Curzon Press, Denmark, 1981.

7. Edwin G. Pulleyblank, Outline of Classical Chinese Grammar, UBC Press, Vancouver, 2000.

8. Gregory Chiang, Language of the Dragon – A Classical Chinese Reader, Vol 1, Cheng&Tsui Company, USA, 1998.

9. Harold Shadick & Ch’iao Chien, A First Course in Literary Chinese, Vol 1, Cornell University Press, 1992.

10. Michael A. Fuller, An Introduction to Literary Chinese, Harvard University Press, 1999.

Tóm tắt ngữ pháp Hán ngữ hiện đại

PHẦN I – KHÁI NIỆM CƠ BẢN

Bài 1. DANH TỪ 名词

1. Từ dùng biểu thị người hay sự vật gọi là danh từ. Nói chung ở trước danh từ ta có thể thêm vào số từ hay lượng từ nhưng danh từ không thể nhận phó từ  làm bổ nghĩa. Một số ít danh từ đơn âm tiết có thể trùng lặp để diễn tả ý «từng/mỗi». Thí dụ: «人人» (mỗi người=每人), «天天» (mỗi ngày=每天), v.v... Phía sau danh từ chỉ người, ta có thể thêm từ vĩ «们» (môn) để biểu thị số nhiều. Thí dụ: 老师们 (các giáo viên). Nhưng nếu trước danh từ có số từ  hoặc lượng từ  hoặc từ khác vốn biểu thị số nhiều  thì ta không thể thêm từ vĩ «们» vào phía sau danh từ. Ta không thể nói «五个老师们» mà phải nói «五个老师» (5 giáo viên).

2. Nói chung, danh từ đều có thể làm chủ ngữ, tân ngữ, và định ngữ trong một câu.

a/. Làm chủ ngữ 主语.

北京是中国的首都。= Bắc Kinh là thủ đô của Trung Quốc.

夏天热。= Mùa hè nóng.

西边是操场。= Phía tây là sân chơi.

老师给我们上课。= Giáo viên dạy chúng tôi.

b/. Làm tân ngữ 宾语.

小云看书。= Tiểu Vân đọc sách.

现在是五点。= Bây giờ là 5 giờ.

我们家在东边。= Nhà chúng tôi ở phía đông.

我写作业。= Tôi làm bài tập.

c/. Làm định ngữ 定语.

这是中国瓷器。= Đây là đồ sứ Trung Quốc.

我喜欢夏天的夜晚。= Tôi thích đêm mùa hè.

英语语法比较简单。= Ngữ pháp tiếng Anh khá đơn giản.

妈妈的衣服在那儿。= Y phục của má ở đàng kia.

3. Từ chỉ thời gian (danh từ biểu thị ngày tháng năm, giờ giấc, mùa, v.v...) và từ chỉ nơi chốn (danh từ chỉ phương hướng hoặc vị trí) cũng có thể làm trạng ngữ, nhưng nói chung các danh từ khác thì không có chức năng làm trạng ngữ. Thí dụ:

他后天来。= Ngày mốt hắn sẽ đến.

我们晚上上课。= Buổi tối chúng tôi đi học.

您里边请。= Xin mời vào trong này.

我们外边谈。= Chúng ta hãy nói chuyện ở bên ngoài.

Bài 2. HÌNH DUNG TỪ 形容词

Hình dung từ là từ mô tả hình trạng và tính chất của sự vật hay người, hoặc mô tả trạng thái của hành vi hay động tác. Phó từ « 不 » đặt trước hình dung từ để tạo dạng thức phủ định.

* Các loại hình dung từ:

1. Hình dung từ mô tả hình trạng của người hay sự vật: 大 , 小 , 高 , 矮 , 红 , 绿 , 齐 , 美丽.

2. Hình dung từ mô tả tính chất của người hay sự vật: 好 , 坏 , 冷 , 热 , 对 , 错 , 正确 , 伟大 , 优秀 , 严重.

3. Hình dung từ mô tả trạng thái của một động tác/hành vi: 快 , 慢 , 紧张 , 流利 , 认真 , 熟练 , 残酷.

* Cách dùng:

1. Làm định ngữ 定语: Hình dung từ chủ yếu là bổ sung ý nghĩa cho thành phần trung tâm của một ngữ danh từ. Thí dụ:

红裙子 = váy đỏ.

绿帽子 = nón xanh.

宽广的原野 = vùng quê rộng lớn.

明媚的阳光= nắng sáng rỡ.

2. Làm vị ngữ 谓语: Thí dụ:

时间紧迫。 = Thời gian gấp gáp.

她很漂亮。 = Cô ta rất đẹp.

茉莉花很香。= Hoa lài rất thơm.

他很高。= Hắn rất cao.

3. Làm trạng ngữ 状语: Một cách dùng chủ yếu của hình dung từ là đứng trước động từ để làm trạng ngữ cho động từ. Thí dụ:

快走。= Đi nhanh lên nào.

你应该正确地对待批评。= Anh phải đúng đắn đối với phê bình.

同学们认真地听讲。= Các bạn học sinh chăm chú nghe giảng bài.

4. Làm bổ ngữ 补语: Hình dung từ làm bổ ngữ cho vị ngữ động từ. Thí dụ:

把你自己的衣服洗干净。= Anh hãy giặt sạch quần áo của anh đi.

雨水打湿了她的头发。= Mưa làm ướt tóc nàng.

风吹干了衣服。= Gió làm khô quần áo.

5. Làm chủ ngữ 主语:

谦虚是中国传统的美德。= Khiêm tốn là nết đẹp cổ truyền của Trung Quốc.

骄傲使人落后。= Kiêu ngạo khiến người ta lạc hậu.

6. Làm tân ngữ 宾语:

女孩子爱漂亮。 = Con gái thích đẹp.

他喜欢安静。= Hắn thích yên tĩnh.

Bài 3. ĐỘNG TỪ 动词

Động từ là từ biểu thị động tác, hành vi, hoạt động tâm lý, sự phát triển biến hoá, v.v... Động từ có thể phân thành «cập vật động từ» 及物动词 (transitive verbs= động từ có kèm tân ngữ) và «bất cập vật động từ» 不及物动词(intransitive verbs= động từ không kèm tân ngữ). Dạng phủ định của động từ có chữ «不» hay «没» hay «没有».

*Cách dùng:

1. Động từ làm vị ngữ 谓语.

我喜欢北京。= Tôi thích Bắc Kinh.

我站在长城上。= Tôi đang đứng trên Trường Thành.

2. Động từ làm chủ ngữ 主语.
Động từ có thể làm chủ ngữ với điều kiện vị ngữ là hình dung từ hoặc là động từ biểu thị ý «đình chỉ, bắt đầu, phán đoán». Thí dụ:

浪费可耻。= Lãng phí thì đáng xấu hổ.

比赛结束了。= Trận đấu đã xong.

3. Động từ làm định ngữ 定语.
Khi động từ làm định ngữ, phía sau nó có trợ từ «的». Thí dụ:

你有吃的东西吗? = Anh có gì ăn không?

他说的话很正确。= Điều nó nói rất đúng.

4. Động từ làm tân ngữ 宾语.

我喜欢学习。= Tôi thích học.

我们十点结束了讨论。= Chúng tôi đã chấm dứt thảo luận lúc 10 giờ.

5. Động từ làm bổ ngữ 补语.

我听得懂。= Tôi nghe không hiểu.

他看不见。= Nó nhìn không thấy.

6. Động từ làm trạng ngữ 状语.
Khi động từ làm trạng ngữ, phía sau nó có trợ từ «地». Thí dụ:

他父母热情地接待了我。= Bố mẹ anh ấy đã tiếp đãi tôi nhiệt tình.

学生们认真地听老师讲课。= Các học sinh chăm chú nghe thầy giảng bài.

*Vài vấn đề cần chú ý khi dùng động từ:

1. Động từ Hán ngữ không biến đổi như động từ tiếng Pháp, Đức, Anh... tức là không có sự hoà hợp giữa chủ ngữ và động từ (Subject-verb agreement), không có biến đổi theo ngôi (số ít/số nhiều) và theo thì (tense).

我是学生。= Tôi là học sinh.

她是老师。= Bà ấy là giáo viên.

他们是工人。= Họ là công nhân.

我正在写作业。= Tôi đang làm bài tập.

我每天下午写作业。= Chiều nào tôi cũng làm bài tập.

我写了作业。= Tôi đã làm bài tập.

2. Trợ từ «了» gắn sau động từ để diễn tả một động tác hay hành vi đã hoàn thành. Thí dụ:

我读了一本书。= Tôi đã đọc xong một quyển sách.

他走了。 = Nó đi rồi.

3. Trợ từ « 着 » gắn sau động từ để diễn tả một động tác đang tiến hành hoặc một trạng thái đang kéo dài. Thí dụ:

我们正上着课。 = Chúng tôi đang học.

门开着呢。 = Cửa đang mở.

4. Trợ từ « 过 » gắn sau một động từ để nhấn mạnh một kinh nghiệm đã qua. Thí dụ:

我去过北京。 = Tôi từng đi Bắc Kinh.

我曾经看过这本书。 = Tôi đã từng đọc quyển sách này.

Bài 4. TRỢ ĐỘNG TỪ 助动词

Trợ động từ là từ giúp động từ để diễn tả «nhu cầu, khả năng, nguyện vọng». Trợ động từ cũng có thể bổ sung cho hình dung từ. Danh từ không được gắn vào phía sau trợ động từ. Dạng phủ định của trợ động từ có phó từ phủ định « 不 ».

Trợ động từ có mấy loại như sau:

1. Trợ động từ diễn tả kỹ năng/năng lực: 能 , 能够 , 会.

2. Trợ động từ diễn tả khả năng: 能 , 能够 , 会 , 可以 ,可能 .

3. Trợ động từ diễn tả sự cần thiết về mặt tình/lý: 应该 , 应当 , 该 , 要 .

4. Trợ động từ diễn tả sự bắt buộc (tất yếu): 必须 , 得/děi/.

5. Trợ động từ diễn tả nguyện vọng chủ quan: 要 , 想 , 愿意 , 敢 , 肯.

PHẦN II – MỘT SỐ CẤU TRÚC CƠ BẢN

CẤU TRÚC 1: 名词谓语句 (câu có vị ngữ là danh từ)

* Cấu trúc: «chủ ngữ+vị ngữ». Trong đó thành phần chủ yếu của vị ngữ có thể là: danh từ, kết cấu danh từ, số lượng từ. Vị ngữ này mô tả thời gian, thời tiết, tịch quán, tuổi tác, số lượng, giá cả, đặc tính, v.v... của chủ ngữ. Thí dụ:

今天 十月八号星期日。Hôm nay Chủ Nhật, ngày 8 tháng 10.

现在 几点？现在 十点五分。 Bây giờ mấy giờ? Bây giờ 10 giờ 5 phút.

你 哪儿人？我 河内人。Anh người địa phương nào? Tôi người Hà Nội.

他 多大？他 三十九岁。Ông ấy bao tuổi rồi? Ông ấy 39 tuổi.

这件 多少钱？这件 八十块钱。Cái này bao nhiêu tiền? Cái này 80 đồng.

* Mở rộng:

a/ Ta có thể chèn thêm trạng ngữ 状语:

她 今年 二十三岁了。Cô ấy năm nay đã 23 tuổi rồi.

今天 已经 九月二号了。Hôm nay đã 2 tháng 9 rồi.

b/ Ta thêm « 不是 » để tạo thể phủ định:

我 不是 河内人。我是西贡人。Tôi không phải người Hà Nội, mà là dân Saigon.

他今年二十三岁, 不是 二十九岁。Anh ấy năm nay 23 tuổi, không phải 39 tuổi.

CẤU TRÚC 2: 形容词谓语句 (câu có vị ngữ là hình dung từ)

*Cấu trúc: «chủ ngữ+vị ngữ». Trong đó thành phần chủ yếu của vị ngữ là hình dung từ nhằm mô tả đặc tính, tính chất, trạng thái của chủ ngữ. Thí dụ:

这个教室 大。Phòng học này lớn.

你的中文书 多。Sách Trung văn của tôi (thì) nhiều.

*Mở rộng:

a/ Ta thêm « 很 » để nhấn mạnh:

我的学校 很大。Trường tôi rất lớn.

b/ Ta thêm « 不 » để phủ định:

我的学校 不 大。Trường tôi không lớn.

我的学校 不很大。Trường tôi không lớn lắm.

c/ Ta thêm « 吗 » ở cuối câu để tạo câu hỏi:

你的学校 大 吗？Trường anh có lớn không?

d/ Ta dùng «hình dung từ + 不 + hình dung từ» để tạo câu hỏi:

你的学校 大 不大？Trường anh có lớn không? (= 你的学校 大 吗？)

CẤU TRÚC 3: 动词谓语句 (câu có vị ngữ là động từ)

*Cấu trúc: «chủ ngữ+vị ngữ». Trong đó thành phần chủ yếu của vị ngữ là động từ nhằm tường thuật động tác, hành vi, hoạt động tâm lý, sự phát triển biến hoá, v.v... của chủ ngữ. Thí dụ:

老师 说。Thầy giáo nói.

我们 听。Chúng tôi nghe.

我 学习。Tôi học.

*Mở rộng:

a/ Vị ngữ = động từ + tân ngữ trực tiếp:

我 看 报。Tôi xem báo.

他 锻炼 身体。Nó rèn luyện thân thể.

她 学习 中文。 Cô ấy học Trung văn.

b/ Vị ngữ = động từ + tân ngữ gián tiếp (người) + tân ngữ trực tiếp (sự vật):

Các động từ thường có hai tân ngữ là: 教, 送, 给, 告诉, 还, 递, 通知, 问, 借.

李老师 教 我 汉语。Thầy Lý dạy tôi Hán ngữ.

他 送 我 一本书。Anh ấy tặng tôi một quyển sách.

c/ Vị ngữ = động từ + (chủ ngữ* + vị ngữ*): Bản thân (chủ ngữ* + vị ngữ*) cũng là một câu, làm tân ngữ cho động từ ở trước nó. Động từ này thường là: 说, 想, 看见, 听见, 觉得, 知道, 希望, 相信, 反对, 说明, 表示, 建议. Thí dụ:

我 希望 他明天来。 Tôi mong (nó ngày mai đến).

我看见 他来了。 Tôi thấy (nó đã đến).

我 要说明 这个意见不对。Tôi muốn nói rằng (ý kiến này không đúng).

他 反对 我这样做。 Nó phản đối (tôi làm thế).

d/ Ta thêm « 不 » hoặc « 没 » hoặc « 没有 » trước động từ để phủ định:

* « 不 » phủ định hành vi, động tác, tình trạng. Thí dụ: 我 现在 只 学习 汉语, 不学习 其他外语。Tôi hiện chỉ học Hán ngữ thôi, chứ không học ngoại ngữ khác.

* « 没 » hoặc « 没有 » ý nói một hành vi hay động tác chưa phát sinh hay chưa hoàn thành. Thí dụ: 我 没 (没有) 看见他。Tôi chưa gặp nó.

e/ Ta thêm « 吗 » vào câu phát biểu loại này để tạo thành câu hỏi; hoặc dùng cấu trúc tương đương «động từ + 不 + động từ» hay «động từ + 没 + động từ»:

李老师 教 你 汉语 吗？Thầy Lý dạy anh Hán ngữ à?

李老师 教不教 你 汉语？Thầy Lý có dạy anh Hán ngữ không?

李老师 教没教 你 汉语？Thầy Lý có dạy anh Hán ngữ không?

CẤU TRÚC 4: 主谓谓语句 (câu có vị ngữ là cụm chủ-vị)

*Cấu trúc: «chủ ngữ+vị ngữ». Trong đó vị ngữ là (chủ ngữ*+vị ngữ*). Thí dụ:

他身体很好。Nó sức khoẻ rất tốt.

我头痛。Tôi đầu đau (= tôi đau đầu).

Có thể phân tích cấu trúc này theo: «chủ ngữ + vị ngữ», trong đó chủ ngữ là một ngữ danh từ chứa « 的 »:

他的身体 很好。Sức khoẻ nó rất tốt.

我的头 痛。Đầu tôi đau.

CẤU TRÚC 5: « 是 » 字句 (câu có chữ 是)

*Cấu trúc: Loại câu này để phán đoán hay khẳng định:

这是书。Đây là sách.

我是越南人。Tôi là người Việt Nam.

他是我的朋友。Hắn là bạn tôi.

*Mở rộng:

a/ Chủ ngữ + « 是 » + (danh từ / đại từ nhân xưng / hình dung từ) + « 的 »:

这本书是李老师的。Sách này là của thầy Lý.

那个是我的。Cái kia là của tôi.

这本画报是新的。Tờ báo ảnh này mới.

b/ Dùng « 不 » để phủ định:

他不是李老师。他是王老师。 Ông ấy không phải thầy Lý, mà là thầy Vương.

c/ Dùng « 吗 » để tạo câu hỏi:

这本书是李老师吗？Sách này có phải của thầy Lý không?

d/ Dùng « 是不是 » để tạo câu hỏi:

这本书是不是李老师？Sách này có phải của thầy Lý không?

(= 这本书是李老师吗？)

CẤU TRÚC 6: « 有 » 字句 (câu có chữ 有)

Cách dùng:

1* Ai có cái gì (→ sự sở hữu):

我有很多中文书。Tôi có rất nhiều sách Trung văn.

2* Cái gì gồm có bao nhiêu:

一年有十二个月, 五十二个星期。一星期有七天。Một năm có 12 tháng, 52 tuần lễ. Một tuần có bảy ngày.

3* Hiện có (= tồn tại) ai/cái gì:

屋子里没有人。Không có ai trong nhà.

图书馆里有很多书, 也有很多杂志和画报。Trong thư viện có rất nhiều sách, cũng có rất nhiều tạp chí và báo ảnh.

4* Dùng kê khai (liệt kê) xem có ai/cái gì:

操场上有打球的, 有跑步的, 有练太极拳的。Ở sân vận động có người đánh banh, có người chạy bộ, có người tập Thái cực quyền.

5* Dùng « 没有 » để phủ định; không được dùng « 不有 » :

我没有钱。 Tôi không có tiền.

CẤU TRÚC 7: 连动句 (câu có vị ngữ là hai động từ)

Hình thức chung: Chủ ngữ+ động từ_1 + (tân ngữ) + động từ_2 + (tân ngữ).

我们用汉语谈话。Chúng tôi dùng Hán ngữ [để] nói chuyện.

我要去公园玩。Tôi muốn đi công viên chơi.

他坐飞机去北京了。Anh ấy đi máy bay đến Bắc Kinh.

他握着我的手说: «很好, 很好。» Hắn nắm tay tôi nói: «Tốt lắm, tốt lắm.»

我有几个问题要问你。Tôi có vài vấn đề muốn hỏi anh.

我每天有时间锻炼身体。Mỗi ngày tôi đều có thời gian rèn luyện thân thể.

CẤU TRÚC 8: 兼语句 (câu kiêm ngữ)

*Hình thức: Chủ ngữ_1 + động từ_1+ (tân ngữ của động từ_1 và là chủ ngữ động từ_2) + động từ_2 + (tân ngữ của động từ_2). Thí dụ:

他叫 我 告诉 你 这件事。Nó bảo tôi nói cho anh biết chuyện này.

(我 là tân ngữ của 叫 mà cũng là chủ ngữ của 告诉; động từ 告诉 có hai tân ngữ: 你 là tân ngữ gián tiếp và 这件事 là tân ngữ trực tiếp.)

*Đặc điểm:

a/ «Động từ_1» ngụ ý yêu cầu hay sai khiến, thường là: 请, 让, 叫, 使, 派, 劝, 求, 选, 要求, 请求, v.v...

我请他明天晚上到我家。Tôi mời anh ấy chiều mai đến nhà tôi.

b/ Để phủ định cho cả câu, ta đặt 不 hay 没 trước «Động từ_1».

他不让我在这儿等他。Hắn không cho tôi chờ hắn ở đây.

我们没请他来, 是他自己来的。Chúng ta có mời hắn đến đâu, là hắn tự đến đấy.

c/ Trước «động từ_2» ta có thể thêm 别 hay 不要.

他请大家不要说话。Hắn yêu cầu mọi người đừng nói chuyện.

CẤU TRÚC 9: 把字句 (câu có chữ 把)

*Hình thức: «chủ ngữ + (把+ tân ngữ) + động từ».  Chữ 把 báo hiệu cho biết ngay sau nó là tân ngữ.

他们 把 病人 送到医院去了。Họ đã đưa người bệnh đến bệnh viện rồi.

我已经把课文念的很熟了。Tôi đã học bài rất thuộc.

* Trong câu sai khiến, để nhấn mạnh, chủ ngữ bị lược bỏ:

快把门关上。 Mau mau đóng cửa lại đi.

*Đặc điểm:

a/ Loại câu này dùng nhấn mạnh ảnh hưởng hay sự xử trí của chủ ngữ đối với tân ngữ. Động từ được dùng ở đây hàm ý: «khiến sự vật thay đổi trạng thái, khiến sự vật dời chuyển vị trí, hoặc khiến sự vật chịu sự tác động nào đó».

他把那把椅子搬到外边去了。Nó đã đem cái ghế đó ra bên ngoài. (chữ 把 thứ nhất là để báo hiệu tân ngữ; chữ 把 thứ hai là lượng từ đi với 那把椅子: cái ghế đó.)

b/ Loại câu này không dùng với động từ diễn tả sự chuyển động.

Phải nói: 学生进教室去了。 Học sinh đi vào lớp.

Không được nói: 学生把教室进去了。

c/ Tân ngữ phải là một đối tượng cụ thể đã biết, không phải là đối tượng chung chung bất kỳ.

我应该把这篇课文翻译成英文。Tôi phải dịch bài học này ra tiếng Anh.

你别把衣服放在那儿。Anh đừng để quần áo ở đó chứ.

d/ Dùng 着 và 了để nhấn mạnh sự xử trí/ảnh hưởng.

你把雨衣带着, 看样子马上会下雨的。Anh đem theo áo mưa đi, có vẻ như trời sắp mưa ngay bây giờ đấy.

我把那本汉越词典买了。Tôi mua quyển từ điển Hán Việt đó rồi.

e/ Trước 把 ta có thể đặt động từ năng nguyện (想, 要, 应该), phó từ phủ định (别, 没, 不), từ ngữ chỉ thởi gian 已经, 昨天...

我应该把中文学好。Tôi phải học giỏi Trung văn.

他没把雨衣带来。Nó không mang theo áo mưa.

今天我不把这个问题弄懂就不睡觉。Hôm nay tôi không hiểu vấn đề này, nên không ngủ được.

我昨天把书还给图书馆了。Hôm qua tôi đã trả sách cho thư viện rồi.

f/ Loại câu này được dùng khi động từ có các từ kèm theo là: 成, 为, 作, 在, 上, 到, 入, 给.

请你把这个句子翻译成中文。Xin anh dịch câu này sang Trung văn.

我把帽子放在衣架上了。Tôi máng chiếc mũ trên giá áo.

他把这本书送给我。Hắn tặng tôi quyển sách này.

他把这篇小说改成话剧了。Hắn cải biên tiểu thuyết này sang kịch bản.

我们把他送到医院去了。Chúng tôi đưa nó đến bệnh viện.

她天天早上七点钟把孩子送到学校去。Mỗi buổi sáng lúc 7 giờ bà ấy đưa con đến trường.

g/ Loại câu này được dùng khi động từ có hai tân ngữ (nhất là tân ngữ khá dài).

我不愿意把钱借给他。Tôi không muốn cho hắn mượn tiền.

她把刚才听到的好消息告诉了大家。Cô ấy bảo cho mọi người biết tin tốt lành mà cô ấy mới nghe được.

h/ Sau tân ngữ có thể dùng 都 và 全 để nhấn mạnh.

他把钱都花完了。Nó xài hết sạch tiền rồi.

他把那些水果全吃了。Nó ăn hết sạch mấy trái cây đó rồi.

i/ Loại câu này không được dùng nếu động từ biểu thị sự phán đoán hay trạng thái (是, 有, 像, 在...); biểu thị hoạt động tâm lý hay nhận thức (知道, 同意, 觉得, 希望, 要求, 看见, 听见...); và biểu thị sự chuyển động (上, 下, 进, 去, 回, 过, 到, 起...).

CẤU TRÚC 10: 被动句 (câu bị động)

Tổng quát: Có hai loại câu bị động:

1* Loại câu ngụ ý bị động. (Loại câu này trong tiếng Việt cũng có.)

信已经写好了。Thư đã viết xong. (= Thư đã được viết xong.)

杯子打破了。Cái tách [bị đánh] vỡ rồi.

刚买来的东西都放在这儿了。Mấy thứ vừa mua [được] đặt ở chỗ này.

2* Loại câu bị động có các chữ 被, 让, 叫. Hình thức chung:

«chủ ngữ + (被 / 让 / 叫) + tác nhân + động từ».

窗子都被风吹开了。Các cửa sổ đều bị gió thổi mở tung ra.

困难一定会被我们克服的。Khó khăn nhất định phải bị chúng ta vượt qua. (= Khó khăn này chúng ta nhất định phải khắc phục.)

我的自行车让(叫/被)人借走了。Xe đạp tôi bị người ta mượn rồi.

* Tác nhân có thể bị lược bỏ:

他被派到河内去工作了。Hắn được phái đến Hà Nội làm việc.

CẤU TRÚC 11: 疑问句 (câu hỏi)

1* Câu hỏi «có/không» (tức là người trả lời sẽ nói: «có/không»): Ta gắn « 吗 » hay « 吧 » vào cuối câu phát biểu. Thí dụ:

你今年二十五吗？Anh năm nay 25 tuổi à?

你有古代汉语词典吗？Anh có từ điển Hán ngữ cổ đại không?

李老师教你汉语吧？Thầy Lý dạy anh Hán ngữ à?

2* Câu hỏi có chữ « 呢 »:

你电影票呢？Vé xem phim của anh đâu?

我想去玩, 你呢？Tôi muốn đi chơi, còn anh thì sao?

要是他不同意呢？ Nếu ông ta không đồng ý thì sao?

3* Câu hỏi có từ để hỏi: « 谁 », « 什么 », « 哪儿 », « 哪里 », « 怎么 », « 怎么样 », « 几 », « 多少 », « 为什么 », v.v...:

a/ Hỏi về người:

谁今天没有来？Hôm nay ai không đến?

他是谁？Hắn là ai vậy?

你是哪国人？Anh là người nước nào?

b/ Hỏi về vật:

这是什么？Đây là cái gì?

c/ Hỏi về sở hữu:

这本书是谁的？Sách này của ai?

d/ Hỏi về nơi chốn:

你去哪儿？Anh đi đâu vậy?

e/ Hỏi về thời gian:

他是什么时候到中国来的？Hắn đến Trung Quốc hồi nào?

现在几点？Bây giờ là mấy giờ?

f/ Hỏi về cách thức:

你们是怎么去上海的？Các anh đi Thượng Hải bằng cách nào?

g/ Hỏi về lý do tại sao:

你昨天为什么没有来？Hôm qua sao anh không đến?

h/ Hỏi về số lượng:

你的班有多少学生？Lớp của bạn có bao nhiêu học sinh?

4* Câu hỏi «chính phản», cũng là để hỏi xem có đúng vậy không:

汉语难不难？Hán ngữ có khó không?

你是不是越南人？Anh có phải là người Việt Nam không?

你有没有«康熙字典»？Anh có tự điển Khang Hi không?

5* Câu hỏi «hay/hoặc», hỏi về cái này hay cái khác. Ta dùng « 还是 »:

这是你的词典还是他的词典？Đây là từ điển của anh hay của nó?

(= 这本词典是你的还是他的？)

这个句子对还是不对？Câu này đúng hay không đúng? (đúng hay sai?)

今天九号还是十号？Hôm nay ngày 9 hay 10?

CẤU TRÚC 12: 名词性词组 Cụm danh từ

1* Cụm danh từ là «nhóm từ mang tính chất danh từ», là dạng mở rộng của danh từ, được dùng tương đương với danh từ, và có cấu trúc chung: «định ngữ + 的 + trung tâm ngữ». Trong đó «trung tâm ngữ» là thành phần cốt lõi (vốn là danh từ); còn «định ngữ» là thành phần bổ sung /xác định ý nghĩa cho thành phần cốt lõi. Yếu tố «的» có khi bị lược bỏ. Thí dụ:

今天的报  tờ báo hôm nay

参观的人  người tham quan

去公园的人  người đi công viên

古老的传说  truyền thuyết lâu đời

幸福 (的) 生活 cuộc sống hạnh phúc

2* Trung tâm ngữ 中心语 phải là danh từ. Định ngữ 定语 có thể là:

a/ Danh từ: 越南的文化 văn hoá Việt Nam.

b/ Đại từ: 他的努力 cố gắng của nó.

c/ Chỉ định từ+lượng từ: 这本杂志 tờ tạp chí này

d/ Số từ+lượng từ: 三个人 ba người; 一张世界地图 một tấm bản đồ thế giới.

e/ Hình dung từ: 幸福 (的) 生活 cuộc sống hạnh phúc; 好朋友 bạn tốt.

f/ Động từ: 参观的人 người tham quan.

g/ Động từ+tân ngữ: 骑自行车的人 người đi xe đạp.

h/ Cụm «Chủ–Vị»: 他买的自行车 xe đạp (mà) nó mua.

CẤU TRÚC 13: 比较 (so sánh)

1* Tự so với bản thân: «càng thêm.../ lại càng...». Ta dùng « 更 ».

那种方法更好。Phương pháp đó càng tốt.

他比以前更健康了。Hắn khoẻ mạnh hơn trước.

2* Dùng « 最 » biểu thị sự tuyệt đối: «... nhất».

这些天以来, 今天最冷。Mấy ngày nay, hôm nay là lạnh nhất.

我最喜欢游泳。Tôi thích bơi lội nhất.

3* So sánh giữa hai đối tượng để thấy sự chênh lệch về trình độ, tính chất, v.v... , ta dùng 比. Cấu trúc là: « A + 比 + B + hình dung từ ». (= A hơn/kém B như thế nào).

我比他大十岁。Tôi lớn hơn nó 10 tuổi.

他今天比昨天来得早。Hôm nay hắn đến sớm hơn hôm qua.

他学习比以前好了。Hắn học tập tốt hơn trước.

这棵树比那棵树高。Cây này cao hơn cây kia.

这棵树比那棵树高得多。Cây này cao hơn cây kia nhiều lắm.

他游泳游得比我好。Nó bơi lội giỏi hơn tôi.

* Dùng « 更 » và « 还 » và để nhấn mạnh:

他比我更大。Tôi đã lớn (tuổi) mà nó còn lớn hơn tôi nữa.

他比我还高。Tôi đã cao mà nó còn cao hơn tôi nữa.

4* Dùng « 有 » để so sánh bằng nhau.

他有我高了。Nó cao bằng tôi.

5* Dùng « 不比 » hoặc « 没有 » để so sánh kém: «không bằng...».

他不比我高。Nó không cao bằng tôi. (= 他没有我高。)

6* Dùng « A 跟 B (不) 一样 + hình dung từ » để nói hai đối tượng A và B khác nhau hay như nhau.

这本书跟那本书一样厚。Sách này dầy như sách kia.

这个句子跟那个句子的意思不一样。Ý câu này khác ý câu kia.

* Có thể đặt 不 trước hay trước 一样 cũng được.

这个句子不跟那个句子的意思一样。Ý câu này khác ý câu kia.

* Dùng « A 不如 B » để nói hai đối tượng A và B không như nhau.

这本书不如那本书。Sách này khác sách kia.

我说中文说得不如他流利。Tôi nói tiếng Trung Quốc không lưu loát như hắn.

* Tự so sánh:

他的身体不如从前了。Sức khoẻ ông ta không được như xưa.

* Dùng « 越 ... 越 ... » để diễn ý «càng... càng...».

脑子越用越灵。Não càng dùng càng minh mẫn.

产品的质量越来越好。Chất lượng sản phẩm càng ngày càng tốt hơn.

CẤU TRÚC 14: 复句 (câu phức)

1* Câu phức do hai/nhiều câu đơn (= phân cú 分句) ghép lại:

* Cấu trúc «Chủ ngữ + (động từ_1+tân ngữ_1) + (động từ_2+tân ngữ_2) + (động từ_3+tân ngữ_3) ...» diễn tả chuỗi hoạt động.

晚上我复习生词, 写汉字, 做练习。Buổi tối tôi ôn lại từ mới, viết chữ Hán, và làm bài tập.

* Cấu trúc «Chủ ngữ_1 + (động từ_1+tân ngữ_1) + chủ ngữ_2 + (động từ_2+tân ngữ_2) +...»

我学中文, 他学英文。Tôi học Trung văn, nó học Anh văn.

2* Dùng « 又 ... 又 ... » hoặc « 边... 边... » để diễn ý «vừa... vừa...».

他又会汉语又会英语。Hắn vừa biết tiếng Trung Quốc, vừa biết tiếng Anh.

她又会唱歌又会跳舞。Nàng vừa biết hát, vừa biết khiêu vũ.

他又是我的朋友又是我的老师。Ông ta vừa là bạn tôi, vừa là thầy tôi.

他们边吃饭边看电视。Họ vừa ăn cơm vừa xem TV.

我们边干边学。Chúng tôi vừa làm vừa học.

3* Dùng « 不但 ... 而且 ... » để diễn ý «không những... mà còn...».

他不但会说汉语而且说得很流利。Hắn không những biết tiếng Trung Quốc mà còn nói được rất lưu loát.

4* Dùng « 越 ... 越 ... » để diễn ý «càng... càng...».

脑子越用越灵。Não càng dùng càng minh mẫn.

产品的质量越来越好。Chất lượng sản phẩm càng ngày càng tốt hơn.

5* Câu phức chính-phụ (thiên-chính phức cú 偏正复句):

Cấu trúc này gồm một ý chính (nằm trong câu chính) và một ý phụ (nằm trong câu phụ) diễn tả: thời gian, nguyên nhân, tương phản, mục đích, điều kiện, v.v...

a/ Thời gian. Ta dùng: «当... 时», «在...时», «...时候», «每次...», «一... 就 ...», « 每时...».

她年轻的时候长得很美。Hồi còn trẻ bà ấy rất đẹp.

在我跟你们讲话的时候请安静。Khi tôi đang nói chuyện với các anh, xin các anh im lặng.

他在踢足球的时候受了伤。Nó bị thương khi đang đá banh.

每次见到他我都和他说话。Lần nào gặp hắn tôi cũng nói chuyện với hắn.

我看书时她在唱歌。Khi tôi đang đọc sách, cô ta hát.

当我在学校的时候我遇见了他。Hồi còn đi học, tôi có gặp hắn.

一下课我就找他。Ngay khi tan học, tôi tìm nó.

他一着急就说不出话来。Khi gấp gáp, nó nói không ra lời.

b/ Nguyên nhân. Ta dùng: « 因为... », «因为... , 所以... ».

他因为来晚了, 所以坐在后边。Vì đến trễ, hắn ngồi phía sau.

他天天早上锻炼, 所以身体越来越好。Vì ngày nào cũng rèn luyện thân thể, hắn càng ngày càng khoẻ mạnh ra.

因为下雨, 比赛取消了。Vì trời mưa, trận đấu đã bị hủy bỏ.

c/ Mục đích. Ta dùng: « 为了...».

为了学习汉语我买一本汉语词典。Để học Hán ngữ, tôi mua một quyển từ điển Hán ngữ.

为了成功我们努力学习。Để thành công, chúng tôi gắng sức học tập.

d/ Tương phản. Ta dùng: « 虽然 ... 但是...», « 虽... 但...», « 尽管... 但...».

这个老人虽然年纪很大了但是身体很健康。Ông cụ này tuy rất cao tuổi thế mà rất khoẻ mạnh.

他们虽穷但很快乐。Họ tuy nghèo nhưng rất vui sướng.

尽管我已毕业许多年了但我不会忘记教过我的每一位老师。Cho dù tôi đã tốt nghiệp nhiều năm rồi nhưng tôi không hề quên một giáo viên nào đã dạy tôi.

e/ Điều kiện. Ta dùng: « 要是...», «如果...», «假如...», «只要...».

只要你努力, 你就一定能学好汉语。Chỉ cần anh cố gắng, nhất định anh sẽ học giỏi Hán ngữ.

要是有机会, 我一定到北京去旅行。Nếu có cơ hội, tôi nhất định sẽ đi du lịch Bắc Kinh.

如果有什么事, 就请你打电话给我。Nếu có chuyện gì, xin anh gọi điện cho tôi.

假如你明天有事, 就不要在来了。Nếu ngày mai có việc bận thì anh khỏi trở lại đây nhé.

假如明天不下雨, 我们则去奈山游玩; 下雨则罢。Ngày mai nếu trời không mưa thì chúng ta đi Nại Sơn chơi, còn mưa thì thôi vậy.

Sách tham khảo

1. Phàn Bình 樊平, Lưu Hi Minh 刘希明, Điền Thiện Kế 田善继, Hiện Đại Hán Ngữ Tiến Tu Giáo Trình 现代汉语进修教程, Bắc Kinh Ngữ ngôn Học viện 北京语言学院, (năm?).

2. Phòng Ngọc Thanh 房玉清, Thực Dụng Hán Ngữ Ngữ Pháp 实用汉语语法, Bắc Kinh 北京, 2001.

3. Ngô Cạnh Tồn 吴竞存 & Lương Bá Khu 梁伯枢, Hiện Đại Hán Ngữ Cú Pháp 现代汉语句法, Ngữ Văn xbx 语文出版社, Bắc Kinh 北京, 1992.

4. The Faculty of Peking University, Modern Chinese, (2 quyển), in lại tại New York, 1981.

5. Helen T. Lin, Essential Grammar for Modern Chinese, Cheng&Tsui Company, 1981.

Tự học Hán ngữ cổ đại - b� i 1

Số đếm và số thứ tự trong Hán ngữ cổ đại

Về cơ bản, cách sử dụng số đếm và số thứ tự không khác nhau lắm giữa Hán ngữ cổ đại và Hán ngữ hiện đại.

Số đếm gắn thêm chữ đệ 第 thì thành số thứ tự. Thí dụ: nhất 一 là một, đệ nhất 第 一 là thứ nhất; thập 十 là 10, đệ thập 第 十 là thứ 10. Vì vậy ở đây chúng ta chỉ cần tập trung vào số đếm trong Hán ngữ cổ đại.

Các số cơ bản là:

1 nhất 一

2 nhị 二 (lưỡng 兩 )

3 tam 三

4 tứ 四

5 ngũ 五

6 lục 六

7 thất 七

8 bát 八

9 cửu 九

10 thập 十

100 bách 百

1000 thiên 千

10.000 vạn 萬

100.000 ức 億 (= thập vạn 十 萬 )

1.000.000 triệu 兆 (= bách vạn 百 萬 )

1.000.000.000 tỷ 秭 (= ức vạn 億 萬 )

11 thập nhất 十 一   ●   12 thập nhị 十 二   ●    13 thập tam 十 三   ●   14 thập tứ 十 四   ●   15 thập ngũ 十 五   ●   16 thập lục 十 六   ●   17 thập thất 十 七   ●   18 thập bát 十 八   ●   19 thập cửu 十 九   ●   20 nhị thập 二 十   ●   21 nhị thập nhất 二 十 一   ●   22 nhị thập nhị 二 十 二   ●   23 nhị thập tam 二 十 三   ●   24 nhị thập tứ 二 十 四   ●   25 nhị thập ngũ 二 十 五   ●   26 nhị thập lục 二 十 六   ●   27 nhị thập thất 二 十 七   ●   28 nhị thập bát 二 十 八   ●   29 nhị thập cửu 二 十 九   ●   30 tam thập 三 十   ●   40 tứ thập 四 十   ●   50 ngũ thập 五 十   ●   60 lục thập 六 十   ●   70 thất thập 七 十   ●   80 bát thập 八 十   ●   90 cửu thập 九 十   ●   100 nhất bách 一 百   ●   200 nhị bách 二 百   ●   300 tam bách 三 百   ●   400 tứ bách 四 百   ●   500 ngũ bách 五 百   ●   600 lục bách 六 百   ●   700 thất bách 七 百   ●   800 bát bách 八 百   ●   900 cửu bách 九 百   ●   1000 nhất thiên  一 千    ●   10.000 nhất vạn  一 萬    ●   30.000 tam vạn  三 萬   ●   500.000 ngũ thập vạn  五 十 萬    ●   3.000.000 tam bách vạn  三 百 萬    ...

● Qui tắc:

58 (= 50 + 8) ngũ thập bát 五 十 八

109 (= 100 + 9) nhất bách cửu 一 百 九

918 (= 900 + 18) cửu bách thập bát 九 百十 八

2530 (=2000 + 500 + 30) nhị thiên ngũ bách tam thập 二 千 五 百 三 十

10.594 (= 10.000 + 594) nhất vạn ngũ bách cửu thập tứ 一 萬 五 百 九 十 四

200.357 (= 20x10.000 + 357) nhị thập vạn tam bách ngũ thập thất 二 十 萬 三 百 五 十 七

● Diễn tả con số phỏng chừng:

Thả 且 , tương 將 , khả 可 , sổ  數 đứng trước con số; dư 餘 , hứa 許 , sở 所 , tả hữu 左 右 ... đứng sau con số.

– thả tam niên 且 三 年 : khoảng 3 năm.

– niên thả cửu thập 年 且 九 十 : tuổi gần 90.

– tương ngũ thập lý 將 五 十 里 : gần 50 dặm.

– trường khả thập trượng 長 可 十 丈 : dài khoảng 10 trượng.

– sổ thập vạn nhân 數 十 萬 人 : vài chục vạn người.

– tam thập thất dư nhân 三 十 七 餘 人 : hơn 37 người.

– tam thập thất hứa nhân 三 十 七 許 人 : khoảng 37 người.

– tam thập thất nhân sở 三 十 七 人 所 : khoảng 37 người.

– tam thập niên tả hữu 三 十 年 左 右 : khoảng 30 năm.

● Diễn tả phân số: mẫu số + phân + chi + tử số :

– ½ bán 半 : phân nửa.

– 3/10 thập phân chi tam 十 分 之 三 : 3 phần 10.

Tập viết cổ văn:

1. Viết các số sau: 14 ; 20 ; 85 ; 709 ; 999 ; 1.034 ; 1.604 ; 10.586 ; 300.213 .

2. khoảng 15 năm.

3. tuổi gần 65.

4. gần 100 dặm.

5. dài khoảng 8 trượng.

6. vài trăm năm.

7. hơn 96 người.

8. khoảng 300 người.

9. người thứ ba.

10. thứ 1001.

11. bảy chục phần trăm.

Xem đáp án

Chú ý: Đối với người mới học, phần trên đây cũng đủ. Nhưng trong suốt khóa học, những điểm dưới đây cần được tham khảo thêm:

● Hán cổ đại gọi 10 vạn (= 100.000) là một ức 億 ; Hán hiện đại gọi vạn vạn 萬 萬 (một trăm triệu: 100.000.000) là một ức 億 .

● Hán cổ đại không dùng linh 零 làm số; Hán hiện đại có dùng nó với ý là «lẻ, linh». Thí dụ: 108 (một trăm lẻ tám; một trăm linh tám) thì Hán cổ đại nói nhất bách bát 一 百 八 , còn Hán hiện đại nói nhất bách linh bát 一 百 零 八 .

● Hán cổ đại có khi dùng hữu 有 (hay hựu 又) để nói ý «lẻ, linh». Thí dụ: 108 = nhất bách bát 一 百 八 = nhất bách hữu bát 一 百 有 八 = nhất bách hựu bát 一 百 又 八 .

● Nói chung, hữu 有 (hay hựu 又) có thể đặt sau hàng chục, hàng trăm, hàng ngàn, hàng vạn. Thí dụ:

– ngô thập hữu ngũ nhi chí ư học 吾 十 有 五 而 志 於 學 : Ta 15 tuổi lập chí ở việc học.

– bách hữu nhị thập lý 百 有 二 十 里 : 120 dặm.

● Đôi khi không có chữ đệ 第 mà vẫn hiểu là số thứ tự: Thí dụ:

– Tần Chiêu Vương tứ thập bát niên 秦 昭 王 四 十 八 年 : năm thứ 48 đời Tần Chiêu Vương.

● Nói chung, trong Hán cổ đại, số có thể đứng trước hoặc sau danh từ, còn trong Hán hiện đại thì số luôn đứng trước danh từ. Thí dụ:

– thập cửu niên 十 九 年 : 19 năm.

– xa lục 車 六 : 6 chiếc xe (Hán hiện đại: lục lượng xa 六 輛 車 ).

● Số có thể đi kèm với lượng từ 量 詞 (giống như tiếng Việt nói: cái, con, chiếc, ...) nhưng trật tự của chúng khác nhau giữa Hán cổ đại và Hán hiện đại.

– Hán cổ đại: danh từ + số + lượng từ. Thí dụ: xa lục thặng 車 六 乘 : 6 chiếc xe.

– Hán hiện đại: số + lượng từ + danh từ. Thí dụ: lục lượng xa 六 輛 車 : 6 chiếc xe.

● Hán cổ đại có khi không cần lượng từ, chẳng hạn xa lục thặng 車 六 乘 (6 chiếc xe) có thể viết là xa lục 車 六 hay lục xa 六 車 .

● Các con số như 3 , 9 , 10 , 12 , 18 , 36 , 72 , 100 (bách 百 ), 1000 (thiên 千 ), 10000 (vạn 萬 ) còn có thể diễn tả con số đại khái, chứ không chính xác là con số ấy.

– Vũ bát niên ư ngoại, tam quá kỳ môn nhi bất nhập 禹 八 年 於 外 三 過 其 門 而 不 入 : Ông Vũ ở bên ngoài [lo trị thuỷ] nhiều lần đi ngang qua cửa nhà mình mà không vào.

– Vạn thế sư biểu 萬 世 師 表 : khuôn mẫu cho muôn đời noi theo. (biểu 表 : khuôn mẫu, mẫu mực; sư 師 danh từ là «thầy», động từ là «bắt chước, noi theo»)

– thập sinh cửu tử 十 生 九 死 : thoát chết trong đường tơ kẽ tóc.

– bách chiến bách thắng 百 戰 百 勝 : hễ đánh là thắng (nghĩa đen: đánh trăm trận trăm thắng)

– thiên kim 千 金 : rất quý báu, rất sang (nghĩa đen: ngàn vàng).

● Người Trung Quốc xem số 9 là số hên vì 9 là cửu 九 khi phát âm theo giọng Trung Quốc thì nó đồng âm với chữ cửu 久 (lâu dài). Họ không xem 13 là số xui, mà xem 14 là số xui, vì thập tứ 十 四 phát âm gần giống thập tử 十 死 . Các phòng khách sạn hay phòng bệnh viện mang số 14 bị kiêng vì ý nghĩa «thập tử nhất sinh» 十 死 一 生 (mười phần chết, chỉ một phần sống).

Xem đáp án

Tự học Hán ngữ cổ đại - b� i 2

Cát hung 吉 凶

有 鴉 集 庭 樹。引 頸 而 鳴。兒 叱 之。父 曰。是 何 害。兒 曰。常 聞 人 言。鵲 鳴 吉。鴉 鳴 凶。今 鳴 者 鴉 也。故 叱 之。父 曰。人 之 智 識。遠 勝 於 鳥。尚 不 能 預 知 吉 凶。而 況 鳥 乎。

Phiên âm:

Hữu nha tập đình thụ, dẫn cảnh nhi minh. Nhi sất chi. Phụ viết: «Thị hà hại?» Nhi viết: «Thường văn nhân ngôn: “Thước minh cát, nha minh hung.” Kim minh giả nha dã. Cố sất chi.» Phụ viết: «Nhân chi trí thức, viễn thắng ư điểu. Thượng bất năng dự tri cát hung, nhi huống điểu hồ?»

Từ ngữ:

(1) 吉 cát: may mắn, hên, tốt. (2) 凶 hung: rủi ro, xui, xấu. (3) 有 hữu: có (tồn tại / sở hữu).  (4) 鴉 nha: con quạ. (5) 集 tập: tụ tập; gom lại. (6) 庭 đình: cái sân; nhà lớn. (7) 樹 thụ: cây. (8) 引 dẫn: kéo đi; dẫn dắt; rướn. (9) 頸 cảnh: cổ. (10) 而 nhi: nhưng, mà, và; hư từ. (11) 鳴 minh: kêu la; hót; hí; tiếng kêu. (12) 兒 nhi: đứa trẻ. (13) 叱 sất: quát lên. (14) 之 chi: nó; hư từ. (15) 父 phụ: cha (≠ 母 mẫu: mẹ). (16) 曰 viết: nói; hỏi; đáp. (17) 是 thị: là; nó; đúng. (18) 何 hà: cái gì? tại sao? thế nào? (19) 害 hại: hại; làm hại. (20) 常 thường: thông thường; luôn. (21) 聞 văn: nghe. (22) 人 nhân: người. (23) 言ngôn: nói; lời nói; ngôn ngữ. (24) 鵲 thước: chim khách (điềm hên). (25) 今 kim: [ngày] nay (≠ 古 cổ: xưa). (26) 者 giả: (động từ + giả: kẻ làm...) (27) 也 dã: vậy (hư từ ở cuối câu). (28) 故 cố: cho nên; nguyên do. (29) 智 trí: trí tuệ; khôn ngoan. (30) 識 thức: hiểu biết. (31) 智 識 trí thức: hiểu biết, trí khôn. (32) 遠 viễn: xa xôi (≠ 近 cận: gần). (33) 勝 thắng: vượt hơn; chiến thắng. (34) 於 ư: (hư từ). (35) 鳥 điểu: chim. (36) 尚 thượng: vẫn còn; xem trọng. (37) 不 bất: không. (38) năng: có thể. (39) 預 dự: dự liệu; sẵn. (40) 知 tri: biết. (41) 預 知 dự tri: dự đoán, biết trước. (42) 況 huống: (hư từ); tình huống. (43) 而 況 nhi huống: huống chi, huống hồ. (44) 乎 hồ: (hư từ).

Ngữ pháp:

1. hữu 有: diễn tả sự tồn tại (có ai, có cái gì) hay sự sở hữu (ai có cái gì, ai sở hữu cái gì).

2. đình thụ 庭 樹 : cái cây ở trong sân. – tập đình thụ 集 庭 樹 : tụ tập ở cây trong sân.

3. dẫn cảnh nhi minh 引 頸 而 鳴 : rướn cổ [mà] kêu vang. Tương tự:

– bối lý nhi hành 背 理 而 行 : hành động trái lý lẽ; làm quấy.

– bất tư nhi đắc 不 思 而 得 : không cần suy tính mà vẫn có được nó.

4. nhi sất chi 兒 叱 之 : đứa trẻ quát chúng.– Chữ chi ở đây là đại từ (nó, chúng nó, anh ta, ông ta, người đó, cái ấy, điều ấy...) làm tân ngữ (object) cho động từ sất.

5. minh giả 鳴 者 : con [chim] kêu. – Cấu trúc «động từ+giả» diễn tả người hay vật làm cái gì. Thí dụ: tác giả 作 者 (người làm, người sáng tác), dịch giả 譯 者 (người phiên dịch).

– tri giả bất ngôn, ngôn giả bất tri 知 者 不 言 言 者 不 知 : người biết thì không nói, người nói thì không biết.

– tri chi giả bất như hiếu chi giả 知 之 者 不 如 好 之 者 : kẻ biết nó thì chẳng bằng kẻ thích nó. – Chữ 好 tính từ thì đọc là hảo (tốt), động từ thì đọc là hiếu (ưa thích).

– hữu đức giả tất hữu ngôn, hữu ngôn giả bất tất hữu đức 有 德 者 必 有 言 , 有 言 者 不 必 有 德 : người có đạo đức ắt có lời nói [tốt đẹp], kẻ có lời nói [tốt đẹp] chưa chắc có đạo đức.

6. Cấu trúc «...giả ... dã» ... 者 ... 也 giải thích về người hay sự vật.– minh giả nha dã 鳴 者 鴉 也 : con [chim] kêu là con quạ. Tương tự:

– nhân giả nhân dã 仁 者 人 也 : kẻ nhân ái [mới] là người.

– Tuân Khanh giả Triệu nhân dã 荀 卿 (者 ) 趙 人 ( 也 ): Tuân Khanh là người nước Triệu. (Ta có thể lược bỏ 者hoặc bỏ cả 者 lẫn 也 ).

– sinh ngã giả ngã phụ mẫu dã 生 我 者 我 父 母 也 : đấng sinh ra ta là cha mẹ ta.

7. nhân chi trí thức 人 之 智 識 : sự hiểu biết của con người.– Cấu trúc «định ngữ + chi+ danh từ» tạo thành một cụm danh từ. Tương tự:

– dân chi phụ mẫu 民 之 父 母 : cha mẹ của dân.

– tiểu quốc chi dân 小 國 之 民 : dân của một nước nhỏ.

8. viễn thắng ư điểu 遠 勝 於 鳥 : còn hơn xa cả loài chim. Tương tự:

– mạc đại ư thiên 莫 大 於 天 : chẳng gì lớn hơn trời.

– thuỷ cao ư ngạn 水 高 於 岸 : [mực] nước cao hơn bờ.

9. nhi huống ... hồ 而 況 ... 乎 : nói chi đến...; huống hồ là...

– tử sinh vô biến ư kỷ, nhi huống lợi hại chi đoan hồ 死 生 無 變 於 己 ,而 況 利 害 之 端 乎 : sống chết còn chẳng làm họ biến đổi, huống hồ đầu mối của lợi và hại.

– thiên địa thượng bất năng cửu, nhi huống ư nhân hồ 天 地 尚 不 能 久 , 而 況 於 人 乎 : trời đất còn không thể dài lâu, huống chi người.

Dịch:

HÊN XUI – Có lũ quạ tụ tập trên cây ở trong sân nhà, chúng rướn cổ kêu vang. Đứa trẻ quát chúng. Cha nó nói: «Điều ấy có hại gì đâu?» Nó đáp: «Con thường nghe người ta nói: “Chim khách kêu thì hên, quạ kêu thì xui.” Nay chim kêu là quạ. Nên con quát chúng.» Cha nó nói: «Sự hiểu biết của con người còn vượt xa hơn [sự hiểu biết của] loài chim. Người mà còn chưa thể biết trước được hên xui, huống hồ là loài chim.»

Tập viết cổ văn:

1. Quạ kêu trên cây (ư thụ thượng 於 樹 上 ).

2. Đứa trẻ lấy (dĩ 以 ) đá (thạch 石 ) ném (kích 擊 ) nó (= con quạ).

3. Tại sao lấy đá ném quạ?

4. Trí người [thì] cao 高.

5. Trí của chim không cao.

6. Trí người cao hơn trí của chim.

7. Cây cao hơn đứa trẻ.

8. Người [còn] không thể biết (bất năng tri 不 能 知  ) hên xui, [thì] chim làm sao (hà dĩ 何 以 ) mà biết được?

9. Điều mà con người không thể biết là việc lành hay dữ.

10. [Kẻ] quát chim quạ là đứa bé.

11. Người cha biết kẻ ném đá chim quạ là đứa bé.

12. Tiếng kêu của chim khách (thước chi minh 鵲 之 鳴 ) thì hên; tiếng kêu của chim quạ thì xui.

13. Khổng Tử 孔 子  là thánh nhân 聖 人 .

14. Lời nói của thánh nhân thì tốt lành.

15. Liêm Pha 廉 頗 là tướng giỏi (lương tướng 良 將 ) của nước Triệu 趙.

16. Người ta nói quan 官 là cha mẹ của dân.

17. Biết người [thì] biết mặt (diện 面 ) [chứ] không biết lòng (tâm 心 ).

Xem đáp án

Tự học Hán ngữ cổ đại - bài 3

Nhân ảnh 人 影

新 月 初 上。兒 行 廊 下。似 有 一 人 隨 其 後。不 敢 回 顧。急 入 告 姊。姊 曰。此 汝 身 之 影 也。汝 立 燈 前。行 日 下。皆 有 影。何 忘 之 耶。兒 乃 悟。

Phiên âm:

Tân nguyệt sơ thướng. Nhi hành lang hạ, tự hữu nhất nhân tuỳ kỳ hậu. Bất cảm hồi cố, cấp nhập cáo tỷ. Tỷ viết: «Thử nhữ thân chi ảnh dã. Nhữ lập đăng tiền, hành nhật hạ, giai hữu ảnh. Hà vong chi da?» Nhi nãi ngộ.

Từ ngữ:

(1) 影 ảnh: bóng; ảnh. (2) 新 tân: mới mẻ; vừa mới. (3) 月 nguyệt: mặt trăng; tháng. (4) 初 sơ: bắt đầu, đầu tiên. (5) 上 thướng: đi lên (thượng: ở trên). (6) 行 hành: đi. (7) 廊 lang: hành lang. (8) 下 hạ: ở dưới (≠ 上 thượng). (9) 似 tự: tương tự, giống như. (10) 隨 tuỳ: đi theo. (11) 其 kỳ: nó; người đó; cái đó. (12) 後 hậu: ở sau (≠ 前 tiền: ở trước). (13) 其 後 kỳ hậu: ở sau nó. (14) 敢 cảm: dám [làm gì]. (15) 回 hồi: trở lại. (16) 顧 cố: quay lại. (17) 回 顧 hồi cố: nhìn lại. (18) 急 cấp: gấp; khẩn cấp. (19) 入 nhập: đi vào. (20) 告 cáo: nói cho biết. (21) 姊 tỷ: chị. (22) 此 thử: cái này; điều này. (23) 汝 nhữ: ngươi, mầy; của mầy. (24) 身 thân: thân mình, thân thể. (25) 立 lập: đứng; thành lập. (26) 燈 đăng: đèn. (27) 前 tiền: ở trước (≠ 後 hậu). (28) 日 nhật: mặt trời; ngày. (29) 皆 giai: đều. (30) 忘 vong: quên. (31) 耶 da: (hư từ cuối câu). (32) 乃 nãi: bèn; là. (33) 悟 ngộ: hiểu, giác ngộ.

Ngữ pháp:

1. nhữ thân chi ảnh 汝 身 之 影 : cái bóng của thân em. Tương tự:

– nhữ phụ chi ngôn 汝 父 之 言 : lời của cha ngươi.

2. giai hữu ảnh 皆 有 影 : đều có cái bóng. Tương tự:

– nhân nhân giai tri 人 人 皆 知 : người người đều biết; ai cũng biết.

– lão thiếu giai tại 老 少 皆 在 : người già và người trẻ đều có mặt.

– tứ hải chi nội giai huynh đệ dã 四 海 之 內 皆 兄 弟 也 : [người] trong bốn biển đều là anh em với nhau.

3. nhi nãi ngộ 兒 乃 悟 : đứa trẻ bèn hiểu ra. Tương tự:

– nãi khả 乃 可 : [điều đó] sẽ có thể được.

– bách sự nãi toại 百 事 乃 遂 : trăm việc bèn xong.

Dịch:

BÓNG NGƯỜI – Trăng non vừa lên. Đứa trẻ đi dưới hành lang, [cảm thấy] dường như có một kẻ đi phía sau nó. Nó không dám quay đầu lại, gấp rút chạy vào [nhà] nói cho chị nó biết. Chị nó nói: «Đó là cái bóng của thân em. Em đứng trước đèn [hay] đi dưới ánh nắng, đều có cái bóng [của em]. Sao em lại quên điều đó?» Đứa trẻ bèn hiểu ra.

Tập viết cổ văn:

1. Trăng sáng (minh nguyệt 明 月 ) vừa lên.

2. Dưới trăng.

3. Có lũ trẻ (quần nhi 群 兒 ) ở dưới [ánh] trăng.

3. Đứa nhỏ đi nhanh dưới [ánh] trăng.

4. Chị nó đứng trước đèn.

5. Chị nó đi theo nó.

6. Đứa bé không biết chị nó gấp rút đi theo nó.

7. Ai cũng có cái bóng theo mình.

8. Lũ trẻ đều biết điều đó

9. Lý lẽ đó (thử lý 此 理 ) ai cũng biết.

10. Ngươi tại sao quên lời cha ngươi?

11. Đứa trẻ không dám quên lời cha nó nói.

12. Tại sao đứa trẻ không dám quên lời cha nó nói?

13. Quạ bắt đầu kêu.

14. Tiếng chim kêu có hên, có xui.

15. Các con kêu trên cây ấy đều là quạ.

16. Cha nó nói: «Ai cũng biết tiếng quạ kêu thì xui, tiếng chim khách kêu thì hên. Tại sao con không biết điều ấy?»

17. Cha đứa bé nói: «Thân con có cái bóng của nó. Con đi, cái bóng đi. Con đứng, cái bóng đứng. Lý lẽ này ai cũng biết.» Đứa bé liền hiểu ra.

Xem đáp án

Tự học Hán ngữ cổ đại - bài 4

Đa ngôn vô ích 多 言 無 益

或 問 墨 子 曰。言 以 多 為 貴 乎。墨 子 曰。蝦 蟆 日 夜 鳴 而 人 厭 之。雄 雞 一 鳴 天 下 振 動。言 在 當 時 而 已。多 言 何 益。

Phiên âm:

Hoặc vấn Mặc Tử viết: «Ngôn dĩ đa vi quý hồ?» Mặc Tử viết: «Hà mô nhật dạ minh nhi nhân yếm chi. Hùng kê nhất minh thiên hạ chấn động. Ngôn tại đáng thời nhi dĩ. Đa ngôn hà ích?»

Từ ngữ:

(1) 多 đa: nhiều (≠ 少 thiểu: ít). (2) 無 vô: không (≠ 有 hữu: có). (3) 益 ích: ích lợi (≠ 害 hại: hại). (4) 或 hoặc: hoặc là; có người. (5) 問 vấn: hỏi. (6) 子 tử: ngài; ông thầy; con. (7) 墨 mặc: mực đen. (8) 墨 子 Mặc Tử: tức Mặc Địch 墨 翟 một triết gia Trung Quốc cổ đại chủ trương thuyết Kiêm Ái 兼 愛 . (9) dĩ 以 ... vi 為 ... : xem... là... (10) 貴 quý: quý báu. (11) 蝦 hà: con tôm. (12) 蝦 蟆 hà mô: ễnh ương. (13) 夜 dạ: đêm (≠ 日 nhật: ngày). (14) 厭 yếm: ghét; chán ngán. (15) 雄 hùng: trống (≠ mái); anh hùng. (16) 雞 kê: gà. (17) 天 下 thiên hạ: cõi người ta. (18) 振 chấn: làm lay động; tác động. (19) 動 động: hoạt động (≠ 靜 tĩnh). (20) 在 tại: ở tại; có mặt. (21) 時 thời: thời gian; thời thế. (22) 當 時 đáng thời: đúng lúc. (23) 已 dĩ: đã rồi. (24) 而 已 nhi dĩ: mà thôi.

Ngữ pháp:

1. dĩ 以 ... vi 為 ... : xem... là. Thí dụ:

– dĩ đa vi quý 以 多 為 貴 : xem nhiều là quý; lấy nhiều làm quý.

– dĩ hoà vi quý 以 和 為 貴 : lấy hoà thuận làm quý.

– đạo dĩ vô tâm vi thể, vong ngôn vi dụng, nhu nhược vi bản, thanh tĩnh vi cơ 道 以 無 心 為 体 , 忘 言 為 用 , 柔 弱 為 本 , 清 靜 為 基 : Đạo lấy vô tâm làm thể, lấy vong ngôn (quên lời) làm dụng, lấy mềm yếu làm gốc, lấy thanh tĩnh làm cơ sở.

● dĩ vi 以 為 : xem là; cho rằng. Thí dụ:

– khuyển bất khả dĩ vi dương 犬 不 可 以 為 羊 : chó không thể [được] xem là dê.

– thế chi nhân dĩ vi dưỡng hình túc dĩ tồn sinh 世 之 人 以 為 養 形 足 以 存 生 : người đời cho rằng hễ nuôi dưỡng thân thể là đủ để giữ được sự sống.

2. dĩ 以 : lấy ... để làm gì. Thí dụ:

– nhi dĩ thạch kích nha 兒 以 石 擊 鴉 : đứa bé lấy đá ném vào con quạ.

– dĩ lực phục nhân 以 力 服 人 : lấy sức mạnh để khuất phục người ta.

– dĩ đức báo oán 以 德 報 怨 : lấy ân đức mà đáp lại sự oán hận.

– dĩ huệ đãi nhân 以 惠 待 人 : lấy ân huệ mà đối đãi kẻ khác.

● dĩ 以 : để làm gì. Thí dụ:

– thánh nhân tích đức bất tích tài, hữu đức dĩ giáo ngu, hữu tài dĩ dữ bần dã 聖 人 積 德 不 積 財 , 有 德 以 教 愚 , 有 財 以 與 貧 也 : thánh nhân tích đức chứ không tích trữ của nả; có đức để giáo hoá kẻ ngu, có của nả để tặng kẻ nghèo.

3. hồ 乎: chăng? ư?

– vi quý hồ 為 貴 乎 : xem là quý chăng?

– khả hồ? 可 乎 : có thể được chăng?

– nhân bất tri nhi bất uấn, bất diệc quân tử hồ? 人 不 知 而 不 慍 , 不 亦 君 子 乎 người đời chẳng biết đến mình mà mình không oán, đó chẳng phải là quân tử sao?

4. nhi nhân yếm chi 而 人 厭 之 : mà người ta ghét chúng. Ở đây nhi 而 diễn tả sự trái lại (thế nhưng, nhưng mà, mà). Tương tự:

– quốc đại nhi nhược 國 大 而 弱 : nước lớn mà yếu.

– nhận đoản nhi lợi 刃 短 而 利 : dao ngắn nhưng bén.

– bần nhi vô siểm, phú nhi vô kiêu 貧 而 無 諂 富 而 無 驕 : nghèo nhưng không nịnh ai, giàu nhưng không tự kiêu.

5. tại đáng thời 在 當 時 : cốt ở đúng lúc. Chữ tại 在 ở đây nghĩa là «cốt ở, chủ yếu là, quan trọng là»; chữ 當 ở đây đọc là đáng (chính đáng), có khi đọc là đương (phải, nên). Tương tự:

– tướng tại mưu nhi bất tại dũng 將 在 謀 而 不 在 勇 : tướng lĩnh chủ yếu là ở mưu chước chứ không phải ở dũng mãnh.

– binh tại tinh nhi bất tại đa 兵 在 精 而 不 在 多 : quân lính chủ yếu là ở tinh nhuệ chứ không phải ở đông đảo.

6. nhi dĩ 而 已 : mà thôi. Tương tự:

– trị quốc giả nhược nậu điền, khử hại miêu giả nhi dĩ 治 國 者 若 鎒 田 ,去 害 苗 者 而 已 : việc trị nước giống như việc trừ cỏ dại ở ruộng, chỉ cần trừ các thứ làm hại mạ và lúa non mà thôi.

– nam lạc kỳ trù, nữ tu kỳ nghiệp; như thử nhi dĩ 男 樂 其 疇 , 女 修 其 業 ; 如 此 而 已 : đàn ông vui với việc đồng áng, đàn bà luyện tập nữ công; chỉ như vậy mà thôi.

Dịch:

LẮM LỜI VÔ ÍCH – Có người hỏi Mặc Tử rằng: «Lời nói lấy nhiều làm quý chăng?» Mặc Tử đáp: «Ễnh ương ngày đêm kêu mà người ta ghét chúng. Gà trống gáy một tiếng mà thiên hạ chấn động. Lời nói cốt ở đúng lúc mà thôi. Lắm lời có ích chi?»

Tập viết cổ văn:

1. Có người nói: sự học lấy chuyên nhất làm quý.

2. Lời ấy có đúng (thị 是 ) không?

3. Đêm ngày học tập mà không chán (yếm 厭 ).

4. Khổng Tử học tập mà không chán, dạy người (hối nhân  誨 人 , giáo nhân  教 人 ) mà không thấy mệt (quyện 倦 ).

5. Tiếng gáy của con gà trống làm chấn động thiên hạ.

6. Người ta đều ghét tiếng kêu đêm ngày của ễnh ương vậy.

7. Ai cũng ghét (yếm 厭 = ố 惡 ) kẻ lắm lời. Sao ngươi lại lắm lời?
Chú ý: Chữ 惡 có hai âm: ố (ghét) và ác (độc ác, trái với thiện 善 ).

8. Kẻ lắm lời thật đáng ghét (thậm khả ố 甚 可 惡 ).

9. Khổng Tử xem sự học là quý mà thôi.

10. Thánh nhân xem của nả (tài 財 ) là vật ở ngoài thân.

11. Lời nói đúng lúc thì quý, lời nói không đúng lúc thì vô ích.

12. Học vấn cốt ở tinh và sâu (tinh thâm 精 深 ) mà thôi.

13. Quân tử lấy đức mà đối đãi người; yên với cái nghèo, vui với đạo, không oán trời.

14. Kẻ an bần lạc đạo [chỉ có] thánh nhân mà thôi.

15. Lời nói của kẻ tiểu nhân 小 人 có ích gì đâu.

16. Tiểu nhân quý trọng tài phú 財 富 , xem nó là bản mệnh 本 命 của mình.

Xem đáp án

Tự học Hán ngữ cổ đại - bài 5

Bất thức tự 不 識 字

山 有 虎 害 人 畜。獵 人 謀 捕 虎。設 阱 以 伺 之。大 書 牆 上 曰。下 有 虎 阱。行 人 止 步。鄉 人不 識 字 者。過 牆 下。誤 蹴 之。墜 阱 傷 足。大 呼 求 援。既 出。人 指 牆 上 書 告 之。乃 嘆 曰。吾 苟 識 字。豈 至 此 哉。

Phiên âm:

Sơn hữu hổ hại nhân súc. Liệp nhân mưu bổ hổ. Thiết tỉnh dĩ tý chi. Đại thư tường thượng viết: «Hạ hữu hổ tỉnh. Hành nhân chỉ bộ.» Hương nhân bất thức tự giả, quá tường hạ, ngộ tựu chi, truỵ tỉnh thương túc, đại hô cầu viện. Ký xuất, nhân chỉ tường thượng thư cáo chi. Nãi thán viết: «Ngô cẩu thức tự, khởi chí thử tai!»

Từ ngữ:

(1) sơn 山 : núi. (2) hổ 虎 : cọp. (3) hại 害 : hại (≠ ích 益, lợi 利 ). (4) súc 畜 : gia súc; nuôi [gia súc]. (5) liệp 獵 : săn bắn. (6) liệp nhân 獵 人 : thợ săn. (7) mưu 謀 : mưu tính; mưu kế. (8) bổ 捕 : bắt sống; bắt giữ. (9) thiết 設 : lập nên, thiết lập; bày ra. (10) tỉnh 阱 : cái hố; hầm hố bẫy thú. (11) tý (tứ) 伺 : dò xét; phục kích. (12) đại 大 : lớn (≠ tiểu 小 : nhỏ). (13) thư 書 : viết chữ; sách; lá thư. (14) tường 牆 : bức tường. (15) hành nhân 行 人 : người đi đường. (16) chỉ 止 : dừng, đình chỉ. (17) bộ 步 : bước chân. (18) chỉ bộ 止 步 : dừng bước. (19) hương 鄉 : làng; quê hương. (20) hương nhân 鄉 人 : dân làng. (21) quá 過 : đi qua, vượt qua; lỗi lầm. (22) ngộ 誤 : lỗi lầm; lỡ phạm phải. (23) tựu 蹴 : dẫm lên; đạp lên; đá vào. (24) truỵ 墜 : rơi xuống. (25) thương 傷 : làm bị thương. (26) túc 足: chân (≠ thủ 手: tay). (27) hô 呼 : gào lên; thở ra (≠ hấp 吸 : hít vào). (28) cầu 求 : cầu xin. (29) viện 援 : cứu viện, giúp. (30) ký 既 : đã [làm gì] rồi. (31) xuất 出 : ra khỏi; ra (≠ nhập 入 : vào). (32) chỉ 指 : chỉ trỏ, trỏ vào; ngón tay. (33) thán 嘆 : than thở. (34) ngô 吾 : tôi; của tôi. (35) cẩu 苟 : nếu. (36) khởi 豈 : há; lẽ nào. (37) chí 至 : đến; rất mực. (38) tai 哉 : (hư từ tán thán).

Ngữ pháp:

1. dĩ tý chi 以 伺 之 : để phục kích nó; để bẫy nó. Tương tự:

– dĩ an lương dân 以 安 良 民 : để làm yên lòng dân lành.

– nhẫn nộ dĩ toàn âm khí, ức hỉ dĩ dưỡng dương khí 忍 怒 以 全 陰 氣 , 抑 喜 以 養 陽 氣 : dằn cơn giận để bảo toàn âm khí, nén vui mừng để bảo dưỡng dương khí.

2. ký xuất 既 出 : đã ra khỏi. Tương tự:

– ký cụ trí tuệ vô nan minh biện vạn vật chi lý 既 具 智 慧 , 無 難 明 辯 萬 物 之 理 : đã có đủ trí tuệ thì không khó phân biệt rõ lý lẽ của vạn vật.

– Thái Cực ký phân, lưỡng nghi lập hĩ 太 極 既 分 , 兩 儀 立 矣 : Thái Cực đã phân ra rồi thì lưỡng nghi (= Âm và Dương) thành lập.

● ký 既 ...  thả 且 ... : đã... lại còn...; không những... mà còn... Thí dụ:

– ký nhục thả nguy 既 辱 且 危 : đã nhục nhã lại còn lâm nguy.

– ký minh thả triết, khả bảo kỳ thân 既 明 且 哲 可 保 其 身 : đã sáng suốt còn khôn ngoan, có thể bảo vệ mạng mình.

3. khởi 豈 : lẽ nào; há. Thí dụ:

– khởi bất tri? 豈 不 知 : lẽ nào lại không biết hay sao?

– khởi khả như thử? 豈 可 如 此 : lẽ nào lại có thể như thế này?

– điểu trạch mộc, mộc khởi năng trạch điểu? 鳥 擇 木 木 豈 能 擇 鳥 : chim lựa cây [mà đậu] lẽ nào cây có thể lựa chim hay sao?

4. tai 哉 là hư từ đặt ở cuối câu, biểu thị tán thán. Thí dụ:

– thiện tai 善 哉 : tốt thay!

– Thiên lý như thử, khởi khả nghịch tai? 天 理 如 此 , 豈 可 逆 哉 : Lẽ trời là thế, chúng ta há có thể làm trái lại ư?

– Hiền tai, Hồi dã. Nhất đan thực, nhất biều ẩm, tại lậu hạng, nhân bất kham kỳ ưu, Hồi dã bất cải kỳ lạc. Hiền tai, Hồi dã 賢 哉 , 回 也 . 一 簞 食 , 一 瓢 飲 , 在 陋 巷 , 人 不 堪 其 憂 , 回 也 不 改 其 樂 . 賢 哉 , 回 也 : Nhan Hồi hiền vậy thay! Một giỏ cơm, một bầu nước, ở trong ngõ hẻm tồi tàn, kẻ khác không kham nổi cảnh khổ đó, mà Hồi thì chẳng đổi niềm vui. Hồi hiền vậy thay! (Đây là lời của thầy Khổng khen đệ tử Nhan Hồi).

Dịch:

KHÔNG BIẾT CHỮ – Núi có cọp làm hại người và gia súc. Thợ săn lập mưu bắt cọp. [Họ] làm cái hầm để bẫy cọp. [Họ] viết chữ lớn trên bức tường rằng: «Dưới đây có hầm bẫy cọp. Người đi đường hãy dừng bước.» Dân làng [có] kẻ không biết chữ, đi qua bức tường, đạp nhầm vào, rơi xuống hầm, bị thương ở chân, [nên] gào lớn cầu cứu. [Hắn] ra khỏi hầm rồi, người ta chỉ vào chữ viết trên tường bảo hắn. Hắn bèn than rằng: «Nếu tôi biết chữ, lẽ nào đến nông nỗi này!»

Tập viết cổ văn:

1. Cọp núi đã hại gia súc còn hại người.

2. Cọp đã to lớn lại còn hung dữ.

3. Làng này có kẻ không biết chữ.

4. Kẻ không biết chữ trong làng này thì rất nhiều.

5. Thợ săn làm hầm để bắt cọp.

6. Người ta lẽ nào có thể không biết chữ?

7. Kẻ không biết chữ đã rơi xuống hầm lại còn bị thương ở chân.

8. Cha của người không biết chữ ấy cũng không biết chữ.

9. Không biết chữ rất có hại thay!

10. Cọp đi qua hầm mà không rơi xuống; thợ săn gấp rút lấy đá ném nó.

11. Ai cũng biết cái hại của sự không biết chữ.

12. Kẻ này đã không biết chữ lại còn lắm lời; dân làng đều ghét hắn.

13. Kẻ làm hầm để bắt cọp là thợ săn.

14. Tại sao người dân làng ấy rơi xuống hầm bẫy cọp?

15. Người ấy nếu biết chữ thì sẽ không rơi xuống hầm bẫy cọp.

16. Cha người thợ săn nói cho hắn biết cái hại của lắm lời.

Xem đáp án

Tự học Hán ngữ cổ đại - ôn tập 1-5

Cần nhớ:

1. Cấu trúc «động từ + giả 者 » diễn tả người hay vật làm cái gì. Thí dụ: minh giả 鳴 者 (con [chim] kêu), tác giả 作 者 (người làm, người sáng tác), dịch giả 譯 者 (người phiên dịch), tri giả 知 者 (người biết), ngôn giả 言 者 (người nói), v.v...

2. Cấu trúc «...giả 者 ... dã 也 ... » giải thích về người hay sự vật. Thí dụ: minh giả nha dã 鳴 者 鴉 也 (con [chim] kêu là con quạ); nhân giả nhân dã 仁 者 人 也 (kẻ nhân ái [mới] là người); Tuân Khanh giả Triệu nhân dã 荀 卿 者 趙 人 也 (Tuân Khanh là người nước Triệu). Chú ý: Ta có thể lược bỏ 者hoặc bỏ cả 者 lẫn 也 .

3. Cách dùng chữ nhi 而 :

a- hai hành động liên tiếp. Thí dụ: dẫn cảnh nhi minh 引 頸 而 鳴 (rướn cổ [mà] kêu vang); bối lý nhi hành 背 理 而 行 (hành động trái lý lẽ; làm quấy); bất tư nhi đắc 不 思 而 得 (không cần suy tính mà vẫn có được nó).

b- diễn tả sự trái lại (thế nhưng, nhưng mà, mà). Thí dụ: quốc đại nhi nhược 國 大 而 弱 (nước lớn mà yếu); nhận đoản nhi lợi 刃 短 而 利 (dao ngắn nhưng bén).

c- cấu trúc « nhi huống 而 況 ... hồ 乎 ... »: nói chi đến...; huống hồ là... Thí dụ: tử sinh vô biến ư kỷ, nhi huống lợi hại chi đoan hồ 死 生 無 變 於 己 ,而 況 利 害 之 端 乎 (sống chết còn chẳng làm họ biến đổi, huống hồ đầu mối của lợi và hại).

d- nhi dĩ 而 已 : mà thôi. Thí dụ: ngôn tại đáng thời nhi dĩ 言 在 當 時 而 已 (lời nói cốt ở đúng lúc mà thôi).

4. Cách dùng chữ chi 之 :

a- làm đại từ (nó, chúng nó, anh ta, ông ta, người đó, cái ấy, điều ấy...). Thí dụ: nhi sất chi 兒 叱 之 (đứa trẻ quát chúng).

b- cấu trúc «định ngữ + chi 之 + danh từ» tạo thành một cụm danh từ. Thí dụ: nhân chi trí thức 人 之 智 識 (sự hiểu biết của con người); tiểu quốc chi dân 小 國 之 民 (dân của một nước nhỏ); nhữ thân chi ảnh 汝 身 之 影 (cái bóng của thân em); nhữ phụ chi ngôn 汝 父 之 言 (lời của cha ngươi).

5. Cách dùng chữ hữu 有:

a- diễn tả sự tồn tại (có ai, có cái gì): hữu nhân 有 人 (có người).

b- diễn tả sự sở hữu (ai có cái gì, ai sở hữu cái gì): nhân giai hữu lương tri 人 皆 有 良 知 (ai cũng có lương tri).

6. Cách dùng chữ ư 於 (= vu 于):

a- là giới từ (ở tại). Thí dụ: ư nguyệt hạ 於 月 下 (ở dưới ánh trăng).

b- trong câu so sánh. Thí dụ: viễn thắng ư điểu 遠 勝 於 鳥 (còn hơn xa cả loài chim); mạc đại ư thiên 莫 大 於 天 (chẳng gì lớn hơn trời); thuỷ cao ư ngạn 水 高 於 岸 : [mực] nước cao hơn bờ.

7. Cách dùng chữ dĩ 以 :

a- cấu trúc « dĩ 以 ... vi 為 ... » (xem... là...). Thí dụ: dĩ đa vi quý 以 多 為 貴 (xem nhiều là quý; lấy nhiều làm quý); dĩ hoà vi quý 以 和 為 貴 (lấy hoà thuận làm quý).

b- dĩ vi 以 為 : xem là; cho rằng. Thí dụ: khuyển bất khả dĩ vi dương 犬 不 可 以 為 羊 (chó không thể [được] xem là dê).

c- dĩ 以 : lấy ... để làm gì. Thí dụ: nhi dĩ thạch kích nha 兒 以 石 擊 鴉 (đứa bé lấy đá ném vào con quạ); dĩ đức báo oán 以 德 報 怨 (lấy ân đức mà đáp lại sự oán hận); dĩ huệ đãi nhân 以 惠 待 人 (lấy ân huệ mà đối đãi kẻ khác).

d- dĩ 以 : để làm gì. Thí dụ: liệp nhân thiết tỉnh dĩ tý chi 獵 人 設 阱 以 伺 之 (thợ săn làm cái hầm để bẫy nó); dĩ an lương dân 以 安 良 民 (để làm yên lòng dân lành).

8. Cấu trúc « ký 既 ...  thả 且 ... » (đã... lại còn...; không những... mà còn...). Thí dụ: ký nhục thả nguy 既 辱 且 危 (đã nhục nhã lại còn lâm nguy); ký minh thả triết, khả bảo kỳ thân 既 明 且 哲 可 保 其 身 (đã sáng suốt còn khôn ngoan, có thể bảo vệ mạng mình).

9. Cách dùng chữ khởi 豈 (lẽ nào; há). Thí dụ: khởi bất tri? 豈 不 知 (lẽ nào lại không biết hay sao?); khởi khả như thử? 豈 可 如 此 (lẽ nào lại có thể như thế này?); điểu trạch mộc, mộc khởi năng trạch điểu? 鳥 擇 木 木 豈 能 擇 鳥 (chim lựa cây [mà đậu] lẽ nào cây có thể lựa chim hay sao?).

10. Cách dùng chữ tai 哉 : Tai là hư từ đặt ở cuối câu, biểu thị tán thán. Thí dụ: thiện tai 善 哉 (tốt thay!); thiên lý như thử, khởi khả nghịch tai? 天 理 如 此 , 豈 可 逆 哉 (lẽ trời là thế, chúng ta há có thể làm trái lại ư?).

11. Cách dùng chữ dã 也 : Dã là hư từ đặt ở cuối câu, nhấn mạnh sự khẳng định. Thí dụ: thử nhữ thân chi ảnh dã 此 汝 身 之 影 也 (đó là cái bóng của thân em).

12. Cách dùng chữ hà 何 (tại sao; sao; gì; nào; chi): Thí dụ: hà vong chi da? 何 忘 之 耶 (sao em lại quên điều đó?); đa ngôn hà ích? 多 言 何 益 (lắm lời có ích chi?).

13. Cách dùng chữ hồ 乎 (chăng? ư?). Thí dụ: ngôn dĩ đa vi quý hồ 言 以 多 為 貴 乎 (lời nói lấy nhiều làm quý chăng?); khả hồ? 可 乎 (có thể được chăng?).

Tập viết cổ văn:

1. Bậc hiểu biết cười chê hắn.

2. Kẻ cười chê hắn chính là bậc hiểu biết.

3. Người ta lẽ nào không biết chữ Hán ư?

4. Tại sao ngươi lại quên điều ấy?

5. Biết chữ Hán là điều có ích vậy.

6. Biết chữ Hán có ích gì?

7. Ai cũng biết ích lợi của việc biết chữ Hán.

8. Kẻ không biết gì thì hay lắm lời.

9. Kẻ lắm lời rất có hại thay.

10. Ai cũng ghét kẻ đã không biết chữ lại còn lắm lời.

11. Cọp này chỉ hại gia súc chứ không hại người.

12. Con cọp chỉ hại gia súc chứ không hại người ấy không biết thợ săn muốn bắt nó.

Xem đáp án

Tự học Hán ngữ cổ đại - bài 6

Nha 鴉

老 鴉 渴 甚。 見 庭 前 有 水 壺。 欲 飲 之。 壺 深 水 淺。鴉 竭 力 伸 啄。卒 不 得 水。 仰 首 若 有 思。 忽 飛 去。 銜 石 至。 投 壺 中。 往 返 十 餘 次。石 積 水 升。 鴉 渴 遂 解 。

Phiên âm:

Lão nha khát thậm, kiến đình tiền hữu thuỷ hồ, dục ẩm chi. Hồ thâm thuỷ thiển. Nha kiệt lực thân trác, tốt bất đắc thuỷ, ngưỡng thủ nhược hữu tư, hốt phi khứ, hàm thạch chí, đầu hồ trung. Vãng phản thập dư thứ. Thạch tích thuỷ thăng. Nha khát toại giải.

Từ ngữ:

(1) lão 老: già (≠ thiếu 少: trẻ). (2) khát 渴: khát nước. (3) thậm 甚: rất lắm. (4) kiến 見 thấy; ý kiến. (5) thuỷ 水: nước. (6) hồ 壺: bình, chậu, lọ. (7) dục 欲: muốn; ham muốn. (8) ẩm 飲: uống (≠ thực 食: ăn). (9) thâm 深: sâu (≠ thiển 淺: cạn). (10) thiển 淺: cạn, nông cạn (≠ thâm 深 ). (11) kiệt 竭: hết sạch; kiệt quệ. (12) lực 力: sức mạnh. (13) kiệt lực 竭 力: cố hết sức. (14) trác 啄: mỏ chim. (15) tốt 卒: cuối cùng; chết; lính. (16) đắc 得: đạt được. (17) ngưỡng 仰: ngước lên, ngẫng đầu. (18) thủ 首: cái đầu; đầu tiên; thủ lĩnh. (19) nhược 若: như thể; nếu như. (20) tư 思: suy nghĩ; tư tưởng. (21) hốt 忽: bỗng nhiên; chợt. (22) phi 飛: bay. (23) khứ 去: đi (≠ lai 來). (24) hàm 銜: ngậm; cấp bậc. (25) đầu 投: ném vào; bỏ vào. (26) vãng 往: đi (≠ lai 來). (27) phản 返: trở lại. (28) thập 十: mười. (29) dư 餘: dư thừa; hơn. (30) thứ 次: lần, lượt. (31) tích 積: chứa; tích trữ. (32) thăng 升: đi lên (≠ giáng 降). (33) toại 遂: bèn; cho nên. (34) giải 解: dứt; giải thích; trừ bỏ.

Ngữ pháp:

1. thậm 甚 (rất, lắm) đứng sau động từ, đứng trước tính từ. Thí dụ:

– khát thậm 渴 甚: rất khát.

– thậm thâm 甚 深: rất sâu.

– vô lượng thậm thâm vi diệu pháp 無 量 甚 深 微 妙 法: một pháp môn rất sâu (thậm thâm), tế vi (vi), huyền diệu (diệu), không thể đo lường nổi (vô lượng).

2. nhược 若: như thể, dường như; như. Thí dụ:

– nhược hữu tư 若 有 思: dường như suy nghĩ.

– nhược thực nhược hư 若 實 若 虛: dường như thật dường như không.

– hư nhược vô vật 虛 若 無 物: trống rỗng như thể không có vật gì.

– bất nhược tương vong 不 若 相 忘: chẳng bằng quên nhau.

– nhân lực bất nhược ngưu, tẩu bất nhược mã, nhi ngưu mã vi dụng, hà dã? 人 力 不 若 牛 , 走 不 若 馬 , 而 牛 馬 為 用 , 何 也: sức người không khoẻ bằng trâu bò, chạy không nhanh bằng ngựa, thế mà con người sử dụng được trâu bò ngựa, tại sao thế?

– Đại thành nhược khuyết, kỳ dụng bất tệ. Đại doanh nhược xung, kỳ dụng bất cùng. Đại trực nhược khuất. Đại xảo nhược chuyết. Đại biện nhược nột 大 成 若 缺 . 其 用 不 弊 . 大 盈 若 沖 , 其 用 不 窮 . 大直 若 屈 . 大 巧 若 拙 . 大 辯 若 訥: Viên mãn mà như bất toàn, nhưng dùng không bao giờ hỏng. Thực đầy mà như vơi, nhưng dùng không bao giờ hết. Thẳng băng mà như cong. Rất khéo mà như vụng về. Rất hùng biện mà như ấp úng.

● nhược 若 ... tắc 則 (= nhược phù 若 夫... tắc 則): nếu... thì... (câu điều kiện). Thí dụ:

– nhược năng chế thị dục, tắc bảo toàn tính mệnh 若 能 制 嗜 欲 , 則 保 全 性 命: nếu ta khống chế được ham muốn thì sẽ bảo toàn tính mạng.

– nhược thị tắc khả vị thánh nhân hồ? 若 是 則 可 謂 聖 人 乎: nếu đúng như thế [kẻ đó] có thể gọi là thánh nhân chăng?

– nhược phù thành công tắc thiên dã 若 夫 成 功 則 天 也: nếu mà thành công, đó là nhờ trời (= đó là nhờ số mệnh).

3. toại 遂: bèn; liền; do đó; rồi thì.

– quy niệm toại tức 歸 念 遂 息: ý nghĩ trở về nhà bèn dứt.

– hoại tỉnh điền, khai thiên mạch, vương chế toại diệt 壞 井 田 開 阡 陌 , 王 制 遂 滅: [Thương Ưởng] xoá bỏ chế độ tỉnh điền và khai mở bờ ranh các thửa ruộng, vương chế xưa liền bị diệt.

– Hạo dữ đệ Di văn Đôn Di luận học, toại yếm khoa cử chi tập, khái nhiên hữu cầu đạo chi chí 顥 與 弟 頤 聞 敦 頤 論 學 , 遂 厭 科 舉之 習 , 慨 然 有 求 道 之 志: Trình Hạo cùng với em là Trình Di, nghe Chu Đôn Di luận về sự học, bèn chán thói học tập khoa cử, rồi nhiệt tâm lập chí cầu đạo.

Dịch:

QUẠ – Con quạ già khát lắm, thấy trước sân có bình nước, [nên] muốn uống nước. Bình sâu, nước cạn. Con quạ [gắng] hết sức duỗi mỏ mà rốt cuộc chẳng [uống] được nước. [Nó] ngẫng đầu như thể suy nghĩ. [Nó] bỗng bay đi, ngậm viên đá đến, bỏ vào bình nước. [Nó] bay đi bay lại hơn mười lần. Các viên đá được trữ [nhiều trong bình], [mực] nước dâng lên. Do đó cơn khát của con quạ hết.

Tập viết cổ văn:

1. Con quạ rất khát muốn uống nước trong cái bình trong sân.

2. Đứa bé thấy con quạ già bèn quát nó.

3. Đứa bé lấy đá ném con quạ, con quạ liền bay đi.

4. Con quạ kêu lớn (đại minh 大 鳴 ), bay đi bay lại mấy lần (sổ thứ 數 次 ).

5. Con quạ chợt bay đến (phi lai 飛 來 ), chợt bay đi.

6. Nước trong bình rất cạn, con quạ rướn cổ (thân cảnh 伸 頸 ) để uống.

7. Núi thì cao, nước thì sâu.

8. Núi cao có cọp dữ (mãnh hổ 猛 虎 ), nước sâu có cá lớn (đại ngư 大 魚).

9. Người đi, cọp chạy (tẩu 走), chim bay.

10. Người có thể đi, chạy; không thể bay.

11. Thợ săn đều biết núi cao ấy có cọp dữ, cho nên (cố 故) muốn bắt nó.

12. Con quạ nếu không ngậm đá bỏ vào bình thì nó không thể uống được nước trong bình.

13. Nếu cọp không hại người và gia súc thì thợ săn không mưu tính làm hầm bẫy để bắt nó.

14. Con cọp uống nước dưới ánh trăng, không thấy thợ săn muốn bắt nó.

15. Nếu cọp không hại người, người lẽ nào muốn hại nó?

16. Thợ săn mưu tính bắt cọp hơn mười lần mới bắt được nó.

17. Đứa bé rất khát, nó uống nhiều nước, cơn khát hết liền.

Xem đáp án

Tự học Hán ngữ cổ đại - bài 7

Bốc卜

卜 者 坐 於 四 達 之 衢。為 行 人 語 休 咎。忽 其 子 奔 告 曰。吾 家 為 人 所 劫。家 具 盡 喪。卜 者 倉 惶 失 措。有 調 之 者 曰。君 日 為 人 語 休 咎。而 家 中 凶 兆 顧 不 之 省。何 也。卜 者 不 能 對。

Phiên âm:

Bốc giả toạ ư tứ đạt chi cù, vị hành nhân ngứ hưu cữu. Hốt kỳ tử bôn cáo viết: «Ngô gia vi nhân sở kiếp. Gia cụ tận táng.» Bốc giả thương hoàng thất thố. Hữu điều chi giả viết: «Quân nhật vị nhân ngứ hưu cữu, nhi gia trung hung triệu cố bất chi tỉnh. Hà dã?» Bốc nhân bất năng đối.

Từ ngữ:

(1) bốc 卜: bói. (2) toạ 坐: ngồi (≠ lập 立: đứng). (3) tứ 四: 4. (5) đạt 達: đạt tới; thấu đạt. (6) cù 衢: giao lộ. (7) tứ đạt chi cù 四 達 之 衢: ngã tư. (8) vi 為: làm; vị: vì. (9) ngứ 語: nói; ngữ: tiếng nói. (10) hưu 休: nghỉ ngơi; hên, tốt. (11) cữu 咎: lầm lỗi; xui xẻo, tai hoạ. (12) hưu cữu 休 咎: cát hung, hên xui. (13) bôn 奔: chạy nhanh; chạy trốn. (14) sở 所: nơi chốn; hư từ bị động. (15) kiếp 劫: cướp. (16) gia 家: nhà. (17) cụ 具: dụng cụ, đồ dùng. (18) tận 盡: hết tận. (19) táng 喪: chôn; mất. (20) thương 倉: kho chứa; vựa lẫm. (21) hoàng 惶: kinh sợ, kinh hoàng. (22) thương hoàng 倉 惶: bị kích động. (23) thất 失: mất; thất bại (≠ đắc 得). (24) thố 措: sắp đặt; nâng lên. (25) thất thố 失 措: đờ đẫn, hết biết. (26) điều 調: điều hoà; nêm nếm; ghẹo. (27) quân 君: ông; anh; vua. (28) triệu 兆: điềm. (29) cố 顧: thế mà, nhưng; ngoái nhìn. (30) tỉnh 省: xem xét; bớt đi; tỉnh lỵ. (31) đối 對: đáp lời; đối lập; đôi.

Ngữ pháp:

1. Cách dùng chữ 為 (vi, vị):

a/ Vi: làm. Thí dụ: vi nhân nan 為 人 難 : làm người thì khó.

– vô vi nhi vô bất vi 無 為 而 無 不 為 : không làm mà việc gì cũng được làm.

b/ Vị: vì ai, vì điều gì. Thí dụ:

– vị hành nhân ngứ hưu cữu 為 行 人 語 休 咎 : vì người qua đường mà nói chuyện hên xui (= bói chuyện hên xui cho người qua đường).

– vị quốc vong thân 為 國 忘 身 : vì nước mà quên cả bản thân.

– vị quốc vong thân 為 國 亡 身 : vì nước mà mất đi sinh mệnh.

– vị nhân mưu 為 人 謀 : mưu tính việc cho người khác.

c/ vi 為 trong kết cấu bị động:

– thân vi Tống quốc tiếu 身 為 宋 國 笑 : bản thân bị nước Tống cười chê.

● vi 為 (= bị 被) + tác nhân + sở 所 + động từ:

– ngô gia vi nhân sở kiếp 吾 家 為 人 所 劫 : nhà mình bị người ta cướp.

– bất vi nhân sở tri 不 為 人 所 知 : không được người ta biết đến.

– vi hoả sở huỷ 為 火 所 燬 : bị lửa huỷ diệt.

– bị nhân sở báng 被 人 所 謗 : bị người sàm báng.

Chú ý: kiến 見 ... ư 於... cũng là kết cấu bị động:

– kiến sát ư địch nhân 見 殺 於 敵 人 : bị kẻ địch giết (= vi địch nhân sở sát 為 敵 人 所 殺 = bị địch nhân sở sát 被 敵 人 所 殺 .)

2. nhật 日: ngày ngày; hằng ngày. Thí dụ:

– ngô nhật tam tỉnh ngô thân: vị nhân mưu nhi bất trung hồ? dữ bằng hữu giao nhi bất tín hồ? truyền bất tập hồ? 吾 日 三 省 吾 身 : 為 人 謀 不 忠 乎 ? 與 朋 友 交 不 信 乎 ? 傳 不 習 乎 ? Mỗi ngày ta xét bản thân ta ở ba điều: mưu tính việc cho người có hết lòng hay không? chơi với bạn có thành tín hay không? [lời thầy] dạy có thực hành hay không? (trung 忠 nghĩa gốc là tận tâm, về sau mới có nghĩa là trung thành).

3. gia trung hung triệu (điềm xui trong nhà) cố (nhưng mà) bất chi tỉnh (không xem xét nó) 家 中 凶 兆 顧 不 之 省 . Chữ chi ở đây thay cho gia trung hung triệu 家 中 凶 兆. Tương tự:

– thường dụng chi chỉ dĩ trúc vi chi 常 用 之 紙 以 竹 為 之 : giấy thường dùng [người ta] lấy tre trúc làm ra nó. (chi = 常 用 之 紙).

– lão giả an chi, bằng hữu tín chi 老 者 安 之 , 朋 友 信 之 : đối với người già thì làm cho họ an tâm; đối với bạn bè thì thành tín với họ.

Dịch:

BÓI – Thầy bói ngồi ở ngã tư đường, nói việc hên xui cho người qua đường. Con của hắn bỗng chạy tới, nói: «Nhà mình bị cướp, đồ đạc mất sạch.» Thầy bói điếng người, đờ đẫn. Có kẻ ghẹo hắn rằng: «Mỗi ngày anh nói việc hên xui cho người, thế mà điềm xui trong nhà lại không biết. Tại sao thế?» Thầy bói không trả lời được.

Tập viết cổ văn:

1. Nhà của thầy bói bị cướp hơn mười lần.

2. Mỗi ngày thầy bói nói việc hên xui cho người.

3. Kẻ muốn biết việc may rủi là người đi đường.

4. Thầy bói bị người ta chê cười.

5. Thầy bói tại sao không biết nhà mình bị cướp?

6. Con người thầy bói chạy nhanh đến báo tin cho ông rằng đồ đạc trong nhà đã mất sạch.

7. Điềm có lành có dữ.

8. Kẻ cướp là người ác.

9. Dân làng bị cọp dữ hại; thợ săn vì dân làng mà mưu tính bắt nó.

10. Thầy bói giỏi lẽ nào không xét được điềm dữ trong nhà mình?

11. Mỗi ngày Tăng Tử 曾 子 xét bản thân ở ba điều.

12. Học không có trước sau, người thông đạt (đạt giả 達 者) [sẽ] là thầy (sư 師).

13. Người cha ngồi dưới ánh trăng, bỗng thấy con ông chạy tới báo rằng con cọp bị dân làng bắt.

14. Kẻ ngồi ở ngã tư đường nói việc hên xui cho người qua đường là thầy bói.

15. Người nói thì không biết, người biết thì không nói.

Xem đáp án

Tự học Hán ngữ cổ đại - bài 8

Ngũ đức 五 德

田 饒 謂 魯 哀 公 曰。君 不 見 夫 雞 乎。頭 戴 冠 者。文 也。撐 距 者。武 也 。敵 在 前 而 敢 鬥 者。勇 也。見 食 相 呼。義 也。司 晨 不 失 時。信 也。今 之 人 能 具 此 五 德 者 實 不 多 覯。

Phiên âm:

Điền Nhiêu vị Lỗ Ai Công viết: «Quân bất kiến phù kê hồ? Đầu đái quan giả, văn dã. Sanh cự giả, vũ dã. Địch tại tiền nhi cảm đấu giả, dũng dã. Kiến thực tương hô, nghĩa dã. Tư thần bất thất thời, tín dã. Kim chi nhân năng cụ thử ngũ đức giả thực bất đa cấu.»

Từ ngữ:

(1) ngũ 五: 5. (2) đức 德: đức tính. (3) điền 田: ruộng. (4) nhiêu 饒: nhiều. (5) vị 謂: nói. (6) lỗ 魯: nước Lỗ; thô lỗ. (7) ai 哀: đau buồn. (8) công 公: tước «công»; ngài. (9) phù 夫: hư từ; (phu: người chồng). (10) đầu 頭: cái đầu. (11) đái 戴: đội. (12) quan 冠: mào (gà, chim); mũ. (13) văn 文: văn vẻ; văn hoá; chữ. (14) sanh 撐: giương; xoè, duỗi ra. (15) cự 距: cựa gà; khoảng cách (cự ly). (16) vũ 武: võ bị; quân sự; võ thuật. (17) địch 敵: kẻ địch. (18) đấu 鬥: đánh, chiến đấu. (19) dũng 勇: mạnh mẽ. (20) thực 食: thức ăn; ăn; (tự: cho ăn). (21) nghĩa 義: [điều] phải; ý nghĩa. (22) tư 司: quản lý; (ty: ty sở, công ty). (23) thần 晨: sáng sớm. (24) tín 信: tin; trung thực. (25) thực 實: thực sự; thực tế. (26) cấu 覯: gặp, thấy.

Ngữ pháp:

1. bất kiến phù kê hồ? 不 見 夫 雞 乎: không thấy con gà ư? – Chữ phù 夫 ở đây nhằm nhấn mạnh chữ kê 雞. Tương tự:

– nhữ hà mạc học phù Thi? 汝 何 莫 學 夫 詩: sao ngươi không học kinh Thi? (mạc 莫: bất 不 ).

– phù nhân bất ngôn; ngôn tất trúng 夫 人 不 言 ; 言 必 中: người ấy không nói; hễ nói ắt đúng. (trung 中: chính giữa; trúng: đúng, trúng).

2. Chữ giả 者 trong «đầu đái quan giả 頭 戴 冠 者; sanh cự giả 撐 距 者, cảm đấu giả 敢 鬥 者» đi với chữ dã 也 cuối câu là một kết cấu phán đoán: «[sự việc/hành động mà...], đó là...». Tương tự:

– canh chủng giả nông phu chi sự dã 耕 種 者 農 夫 之 事 也: cày bừa trồng trọt, đó là việc của nhà nông vậy.

– dĩ túc dân giả dụ quốc dã 以 足 民 者 裕 國 也: làm cho dân sung túc, đó là làm lợi cho nước vậy.

3. Chữ nhi 而 trong «địch tại tiền nhi cảm đấu» 敵 在 前 而 敢 鬥 nghĩa là: thế mà, mà, vậy mà. Tương tự:

– nhân bất tri nhi bất uấn 人 不 知 而 不 慍: người ta không biết mình mà mình chẳng oán.

– thiên võng khôi khôi, sơ nhi bất thất 天 網 恢 恢 疏 而 不 失: lưới trời lồng lộng, thưa mà chẳng để sót [ai / cái gì].

Dịch:

NĂM ĐỨC – Điền Nhiêu nói với Lỗ Ai Công rằng: «Ngài không thấy con gà ư? Đầu mang mào, đó là văn. Giương cựa, đó là vũ. Địch thủ trước mặt mà dám đánh, đó là dũng. Thấy thức ăn thì gọi nhau, đó là nghĩa. Quản lý buổi sáng không lỗi hẹn, đó là tín. Người thời nay có được năm đức ấy quả thực không [thấy] nhiều.»

Tập viết cổ văn:

1. Năm đức của gà là gì? Đó là văn, vũ, dũng, nghĩa, tín.

2. Gà có năm đức: văn, vũ, dũng, nghĩa, tín.

3. Trời có ngũ hành: một là mộc, hai là hoả, ba là thổ, bốn là kim, năm là thuỷ.

4. Người có ngũ thường; ngũ thường là gì? Là nhân, nghĩa, lễ, trí, tín.

5. Gà có năm đức, người lẽ nào không có năm đức? lẽ nào chẳng bằng gà sao?

6. Ít người có được năm đức như gà.

7. Tư thần nghĩa là gà trống gáy báo buổi sáng (báo hiểu 報 曉).

8. Gà mái (tẫn kê 牝 雞) tư thần, đó là điềm gở, là đàn bà làm loạn chính sự (phụ nhân loạn chính 婦 人 亂 政).

9. Gà mái gáy lớn, thiên hạ loạn lớn.

10. Mạnh Tử nói: Cả tin (tận tín 盡 信) sách, chẳng bằng không có sách.

11. Tín là thành thực 誠 實; ngôn ngữ phải tín.

12. Lão Tử nói: Lời thành thực thì không đẹp, lời đẹp thì không thành thực.

13. Địch thủ trước mặt mà không dám đánh, đó là hèn nhát (noạ 懦).

14. Con người ngày nay và con người đời xưa có khác nhau (dị 異) chăng?

Xem đáp án

Tự học Hán ngữ cổ đại - bài 9

Điền Trọng 田 仲

齊 有 居 士 田 仲 者。齊 王 養 以 厚 祿。而 不 責 以 事。田 仲 安 之。屈 榖 往 見 而 謂 之 曰。吾 有 匏。堅 如 石。厚 而 無 竅。願 獻 之。仲 曰。所 貴 夫 匏 者。為 其 可 以 盛 也。今 厚 而 無 竅。則 不 能 剖 以 盛 物。吾 無 所 用 之。屈 榖 曰。今君 仰 人 而 食。亦 無 益 於 人 國。殆 堅 匏 之 類 也。

Phiên âm:

Tề hữu cư sĩ Điền Trọng giả, Tề vương dưỡng dĩ hậu lộc, nhi bất trách dĩ sự. Điền Trọng an chi. Khuất Cốc vãng kiến nhi vị chi viết: «Ngô hữu bào, kiên như thạch, hậu nhi vô khiếu, nguyện hiến chi.» Trọng viết: «Sở quý phù bào giả, vi kỳ khả dĩ thịnh dã. Kim hậu nhi vô khiếu, tắc bất năng phẫu dĩ thịnh vật. Ngô vô sở dụng chi.» Khuất Cốc viết: «Kim quân ngưỡng nhân nhi thực, diệc vô ích ư nhân quốc, đãi kiên bào chi loại dã.»

Từ ngữ:

(1) trọng 仲: trẻ hơn; thứ hai. (2) Điền Trọng 田 仲: tên người. (3) tề 齊: bằng nhau; nước Tề. (4) cư 居: ở; cư trú. (5) sĩ 士: kẻ có học vấn; binh sĩ. (6) vương 王: vua. (7) Tề vương 齊 王: vua nước Tề. (8) dưỡng 養: nuôi dưỡng. (9) hậu 厚: dày (≠ bạc 薄: mỏng). (10) lộc 祿: tài vật vua ban. (11) trách 責: trách nhiệm; giao việc. (12) sự 事: sự việc. (13) an 安: yên ổn; an tâm. (14) khuất 屈: co (≠ thân 伸: duỗi). (15) cốc 榖: [ngũ] cốc. (16) Khuất Cốc 屈 榖: tên người. (17) bào 匏: quả bầu. (18) kiên 堅: cứng; kiên cố; kiên trì. (19) như 如: như thể; như là. (20) khiếu 竅: lỗ; rỗng. (21) nguyện 願: mong; ước nguyện. (22) hiến 獻: dâng lên; tặng cho. (23) khả dĩ 可 以: có thể. (24) thịnh 盛: chứa đựng; hưng thịnh. (25) tắc 則: thế thì; quy tắc. (26) phẫu 剖: bổ ra; mổ xẻ. (27) vật 物: đồ vật; vật. (28) dụng 用: dùng. (29) ngưỡng 仰: ngước lên (≠ phủ 俯: cúi xuống). (30) ngưỡng nhân 仰 人: dựa vào người; cậy nhờ kẻ khác. (31) diệc 亦: cũng. (32) quốc 國: nước (quốc gia). (33) đãi 殆: nguy; chỉ có; gần như. (34) loại 類: loại, loài.

Ngữ pháp:

1. Điền Trọng giả 田 仲 者. Chữ giả 者 nhấn mạnh «Điền Trọng». Tương tự:

– hữu Nhan Hồi giả hiếu học 有 顏 回 者 好 學: có Nhan Hồi hiếu học.

– cổ giả thiên tử thân canh 古 者 天 子 親 耕: ngày xưa thiên tử đích thân cày ruộng.

2. dưỡng dĩ hậu lộc 養 以 厚 祿 = dĩ hậu lộc dưỡng chi 以 厚 祿 養 之: lấy lộc dày (= nhiều bổng lộc) để nuôi dưỡng [ông ta].

3. nhi bất trách dĩ sự 而 不 責 以 事  = nhi bất dĩ sự trách chi 而 不 以 事 責 之: nhưng không lấy công việc giao cho ông phụ trách.

4. vãng kiến nhi vị chi 往 見 而 謂 之: đi đến gặp và (nhi 而) nói với ông ta (chi 之). Tương tự:

– cử thiện nhi giáo bất năng 舉 善 而 教 不 能: nêu ra điều thiện và dạy kẻ kém cỏi. (bất năng 不 能: kẻ không có tài năng).

– mệnh thụ tử sát nhạn nhi phanh chi 命 豎 子 殺 雁 而 烹 之: [ông ta] sai đứa ở (thụ tử 豎 子) giết ngỗng và nấu nó.

– an thời nhi xử thuận, ai lạc bất năng nhập dã 安 時 而 處 順 , 哀 樂 不 能 入 也: an thời (gặp thời mà đến) và xử thuận (tuỳ thuận mà đi) thì buồn vui không xâm nhập vào mình.

5. kiên như thạch 堅 如 石: cứng như đá. Tương tự:

– thị tử như quy 視 死 如 歸: xem cái chết như trở về.

– ái dân như tử 愛 民 如 子: yêu dân như con.

– nhất nhật bất kiến như tam nguyệt hĩ 一 日 不 見 如 三 月 矣: một ngày không gặp nhau [thời gian ấy dài] như ba tháng.

– quân chi thị thần như thủ túc, tắc thần thị quân như phúc tâm; quân chi thị thần như khuyển mã, tắc thần thị quân như quốc nhân; quân chi thị thần như thổ giới, tắc thần thị quân như khấu thù 君 之 視 臣 如 手 足 , 則 臣 視 君 如 腹 心 , 君 之 視 臣 如 犬 馬 , 則 臣 視 君 如 國 君 ; 君 之 視 臣 如 土 芥 , 則 臣 視 君 如 寇 讎: vua xem bầy tôi như tay chân thì bầy tôi xem vua như tâm phúc, vua xem bầy tôi như chó ngựa thì bầy tôi xem vua như người thường, vua xem bầy tôi như đất cỏ thì bầy tôi xem vua như kẻ thù.

6. hậu nhi vô khiếu 厚 而 無 竅: dày mà không rỗng (=không có lỗ). Khiếu 竅 vốn là lỗ, thí dụ thất khiếu 七 竅 (7 lỗ: 2 mắt, 2 tai, 2 lỗ mũi, miệng), cửu khiếu 九 竅 (tức 7 lỗ cộng thêm 2 lỗ tiểu tiện và đại tiện).

– kính quỷ thần nhi viễn chi 敬 鬼 神 而 遠 之: kính quỷ thần nhưng mà [nên] ở xa [họ].

– ái dưỡng vạn vật nhi bất vi chủ 愛 養 萬 物 而 不 為 主: [Đạo] thương yêu nuôi dưỡng muôn loài mà không làm chủ [chúng].

7. Kết cấu «sở 所... giả 者» tạo thành một cụm danh từ. Thí dụ:

– sở quý phù bào giả 所 貴 夫 匏 者: điều quý ở quả bầu.

– ngã sở lự giả 我 所 慮 者: điều mà tôi lo nghĩ.

– sở năng vi giả 所 能 為 者: điều [mà ta] có thể làm.

– ngã sở ái giả duy thư nhi dĩ 我 所 愛 者 惟 書 而 已: cái mà tôi vốn ham thích chỉ là sách mà thôi.

– sở vị đại thần giả dĩ đạo sự quân 所 謂 大 臣 者 以 道 事 君: bậc gọi là đại thần thì lấy đạo mà phụng sự vua.

8. dĩ thịnh vật 以 盛 物: để chứa đựng vật.– thịnh 盛 thông thường là «hưng thịnh, phát triển mạnh», nhưng ở đây là «chứa đựng».

9. ngô vô sở dụng chi 吾 無 所 用 之: tôi không có chỗ dùng nó.

– thử thụ vô sở khả dụng 此 樹 無 所 可 用: cây này không có chỗ để dùng (= cây này vô dụng).

– đại tai Khổng Tử, bác học nhi vô sở thành danh 大 哉 孔 子 , 博 學 而 無 所 成 名: Khổng Tử vĩ đại thật: học rộng nhưng chẳng nổi tiếng riêng một môn nào cả.

– tuy thánh nhân diệc hữu sở bất năng, hữu sở bất tri 雖 聖 人 亦 有 所 不 能 有 所 不 知: dẫu là thánh nhân nhưng cũng có cái không làm được và có cái không biết được.

10. vô sở bất 無 所 不: chẳng gì mà không; tất cả đều; chỗ nào cũng.

– Đạo vô sở bất tại 道 無 所 不 在: đạo chỗ nào cũng có (= đạo ở khắp nơi).

– tiểu nhân nhàn cư vi bất thiện, vô sở bất chí 小 人 閒 居為 不 善 , 無 所 不 至: tiểu nhân lúc rỗi thì làm quấy, chuyện gì cũng dám làm.

– kỳ mục vô sở bất quan, kỳ nhĩ vô sở bất thính, kỳ khẩu vô sở bất ngôn, kỳ tâm vô sở bất mưu 其 目 無 所 不 觀 , 其 耳 無 所 不 聽 , 其 口 無 所 不 言 , 其 心 無 所 不 謀: mắt ông gì cũng xem, tai ông gì cũng nghe, miệng ông gì cũng nói, tâm ông gì cũng mưu tính.

Dịch:

ĐIỀN TRỌNG – Nước Tề có cư sĩ Điền Trọng. Vua Tề ban cho nhiều bổng lộc, nhưng không giao cho việc gì làm. Điền Trọng an lòng với điều đó. Khuất Cốc [ở nước khác] đến gặp và nói với Điền Trọng rằng: «Tôi có quả bầu, cứng như đá, dày mà không rỗng; mong muốn tặng ngài.» Điền Trọng nói: «Cái quý của quả bầu là nó có thể chứa đựng vật. Nay [quả bầu này] dày mà không rỗng, thế thì không thể vát đi [làm hồ lô] để chứa vật. Tôi không có chỗ dùng nó.» Khuất Cốc nói: «Nay ngài dựa vào người ta mà ăn, cũng vô ích cho nước của người ta, [cho nên] cũng chỉ là một thứ bầu cứng vậy.»

Tập viết cổ văn:

1. Vua là thuyền (chu 舟), dân là nước.

2. Vua Tề ban cho (tứ 賜) Điền Trọng nhiều bổng lộc.

3. Điền Trọng nhận (thụ 受) hậu lộc của vua Tề nhưng không làm quan.

4. Quả bầu này rỗng ruột, có thể cắt [làm cái] chứa vật.

5. Vật này vô dụng.

6. Cái mà Khuất Cốc nói là quả bầu cứng.

7. Điền Trọng cũng vô ích như quả bầu cứng.

8. Người cư sĩ này gì cũng biết, gì cũng làm được.

9. Con của Điền Trọng dùng dao cắt quả bầu này.

10. Quả bầu cứng như đá, không thể cắt được.

11. Cái mà con ông dùng dao cắt là quả bầu.

12. Cái mà người ấy không biết là chữ viết trên bức tường.

13. Người dân làng không biết chữ mà thợ săn viết trên tường.

14. Chim không thể biết được điều mà con người biết.

15. Trong loài chim, có thể biết việc hên xui là chim quạ.

16. Điều mà người ta có thể biết thì rất ít, điều mà họ không thể biết thì rất nhiều.

Xem đáp án

Tự học Hán ngữ cổ đại - bài 10

Hải đại ngư 海 大 魚

靖 郭 君 為 齊 相。封 於 薛。將 城 而 居 之。客 諫 曰。君 不 聞 海 大 魚 乎。網 不 能 止。鈎 不 能 牽。不 幸 失 水 則 螻 蟻 制 焉。君 之 在 齊 猶 魚 之 在 水 也。君 苟 善 治 齊。齊 強 君 又 何 憂 焉。若 一 旦 齊 亡。雖 築 薛 之 城。使 高 於 天。猶 之 無 益 也。靖 郭 君 曰。善。乃 不 城 薛。

Phiên âm:

Tĩnh Quách Quân vi Tề tướng, phong ư Tiết, tương thành nhi cư chi. Khách gián viết: «Quân bất văn hải đại ngư hồ? Võng bất năng chỉ, câu bất năng khiên, bất hạnh thất thuỷ tắc lâu nghĩ chế yên. Quân chi tại Tề do ngư chi tại thuỷ dã. Quân cẩu thiện trị Tề, Tề cường. Quân hựu hà ưu yên. Nhược nhất đán Tề vong, tuy trúc Tiết chi thành, sử cao ư thiên, do chi vô ích dã.» Tĩnh Quách Quân viết: «Thiện.» Nãi bất thành Tiết.

Từ ngữ:

(1) hải đại ngư 海 大 魚: cá lớn ở biển. (2) tĩnh 靖: yên tĩnh, đồng nghĩa với chữ tĩnh 靜. (3) quách 郭: cái thành ngoài; họ Quách. (4) Tĩnh Quách Quân 靖 郭 君: tên người. (5) tướng 相: tướng; tương: lẫn nhau. (6) phong 封: phong cho, ban cho. (7) tiết 薛: cỏ tiết; địa danh; họ Tiết. (8) tương 將: sắp sửa; tướng: tướng lĩnh. (9) thành 城: cái thành; ở đây làm động từ: xây thành. (10) khách 客: người khách, môn khách (khách nuôi trong nhà). (11) gián 諫: can gián. (12) võng 網: lưới. (13) câu 鈎: lưỡi câu. (14) khiên 牽: lôi kéo. (15) hạnh 幸: may mắn, hạnh phúc. (16) lâu 螻: con dế. (17) nghĩ 蟻: con kiến. (18) chế 制: khống chế; chế độ; cai quản; chế tạo. (19) yên 焉: hư từ. (20) cẩu 苟: nếu. (21) trị 治: cai trị; yên ổn (≠ loạn 亂). (22) thiện trị Tề 善 治 齊: khéo làm cho nước Tề thịnh trị. (23) cường 強: mạnh (≠ nhược 弱: yếu). (24) hựu 又: lại còn. (25) ưu 憂 : âu lo. (26) đán 旦: buổi sáng. (27) nhất đán 一 旦: một mai; lỡ sau này. (28) vong 亡: mất đi (≠ tồn 存: còn). (29) tuy 雖: tuy, dầu cho. (30) trúc 築: xây dựng, kiến trúc. (31) sử 使: khiến cho, sai khiến. (32) cao 高: cao (≠ đê 低: thấp).

Ngữ pháp:

(1) phong ư Tiết 封 於 薛 là kết cấu bị động tỉnh lược.– phong ư Tiết 封 於 薛 = (kiến / thụ / bị) phong (ư Tề vương) ư Tiết (見 / 受 / 被) 封 (於 齊 王) 於 薛. (ở đây ư Tiết là địa điểm, không phải tác nhân).

– quân hạnh ư Triệu vương 君 幸 於 趙 王 (Ngài được vua Triệu sủng ái.)

– binh phá ư Trần Thiệp 兵 破 於 陳 涉 (Quân giặc bị Trần Thiệp phá tan.)

– quân tử quả dục tắc bất dịch ư vật 君 子寡 欲 則 不 役 於 物 (Quân tử giảm ham muốn thì không bị vật chất sai khiến.)

– lao tâm giả trị nhân, lao lực giả trị ư nhân 勞 心 者 治 人 勞 力 者 治 於 人 (Kẻ lao động trí óc thì cai trị người, kẻ lao động chân tay thì bị người cai trị.)

– trị ư nhân giả tự nhân, trị nhân giả tự ư nhân 治 於 人 者 食 人 治 人 者 食 於 人 (Kẻ bị người cai trị thì nuôi người ăn, kẻ cai trị người thì được người nuôi ăn.) – Chữ 食 danh từ đọc là thực, động từ đọc là tự.

(2) tương 將: sắp sửa sẽ. Thí dụ:

– thiên tương vũ 天 將 雨: trời sắp mưa.

– ngã tương khứ chi 我 將 去 之: tôi sắp đến đó.

– ngô tương vấn chi 吾 將 問 之: tôi sắp hỏi nó.

– bất tri lão chi tương chí 不 知 老 之 將 至: không biết cái già sắp đến.

(3) yên 焉: hư từ đặt cuối câu tương tự như dã 也. Thí dụ:

– kiến hiền tư tề yên, kiến bất hiền nhi nội tự tỉnh dã 見 賢 思 齊 焉 不 見 而 內 自 省 也: thấy người hiền bèn suy nghĩ mình có bằng người ấy không, thấy kẻ không hiền thì tự kiểm điểm bản thân.

– quân tử tật một thế nhi danh bất xưng yên 君 子 疾 沒 世 而 名 不 稱 焉: người quân tử giận khi mình chết rồi mà chưa nổi danh. (tật: giận ghét; một thế: chết)

– chúng ố chi tất sát yên, chúng hiếu chi tất sát yên 眾 惡 之 必 察 焉 眾 好 之 必 察 焉: quần chúng ghét hắn thì ắt xem xét việc ấy, quần chúng ưa hắn thì [cũng] xem xét việc ấy. (Chữ 惡 động từ là ghét, đọc là ố; hình dung từ là ác độc, đọc là ác. Chữ 好 động từ là thích, đọc là hiếu hay háo; hình dung từ là tốt, đọc là hảo.)

(4) do 猶: giống như. Thí dụ:

– quân chi tại Tề do ngư chi tại thuỷ dã 君 之 在 齊 猶 魚 之 在 水 也: ngài ở tại nước Tề giống như cá ở trong nước.

– thị nhân sự như kỷ sự 視 人 事 猶 己 事: xem việc của người khác cũng như việc của mình.

– do ngư chi hữu thuỷ dã 猶 魚 之 有 水 也: giống như cá gặp nước vậy.

● do 猶: vẫn, vẫn còn.

– do chi vô ích dã 猶 之 無 益 也: vẫn là vô ích.

– ngôn do tại nhĩ 言 猶 在耳: lời nói vẫn còn bên tai.

(5) sử cao ư thiên 使 高 於 天: giả sử cao hơn trời.

(6) Chữ chi 之 trong do chi vô ích dã 猶 之 無 益 也 tương tự chữ chi trong quân chi tại Tề 君 之 在 齊 ; nó là hư từ không cần dịch. Tương tự:

– tử chi sự phụ 子 之 事 父: con phục vụ cha.

– ngô tư chi vị năng tín 吾 斯 之 未 能 信: ta chưa thể tin điều này. (tư 斯: cái này, điều này).

Dịch:

CÁ LỚN Ở BIỂN – Tĩnh Quách Quân làm tướng của nước Tề, được [vua Tề] ban phong đất Tiết, và [ông] sắp xây thành quách để ở đó. Môn khách can gián [ông] rằng: «Ngài không nghe nói cá lớn ở biển ư? Lưới giăng không ngăn được nó, lưỡi câu không lôi kéo được nó; rủi thay khi mất nước (= mắc cạn) thì loài dế kiến có thể khống chế nó. Ngài ở tại nước Tề giống như cá ở trong nước. Nếu ngài khéo làm cho nước Tề thịnh trị, thì nước Tề hùng cường. Ngài còn lo nghĩ gì nữa. Nếu lỡ mai kia nước Tề mất, tuy ngài xây thành tại đất Tiết giả sử có cao hơn trời vẫn là vô ích vậy.» Tĩnh Quách Quân nói: «Hay lắm.» Bèn không xây thành ở đất Tiết.

Tập viết cổ văn

1. Tĩnh Quách Quân được vua Tề ban phong đất Tiết.

2. Ông ta muốn xây thành tại nơi ấy để ở, nhưng môn khách của ông can gián ông.

3. Môn khách ấy can gián Tĩnh Quách Quân xây thành ở đất Tiết.

4. Điều mà Tĩnh Quách Quân muốn chính là xây thành ở đất Tiết.

5. Một mai lỡ nước Tề mất, thành quách ở đất Tiết có thể giữ được chăng?

6. Tĩnh Quách Quân nghe lời can gián (gián ngôn 諫 言) của môn khách nên không xây thành ở đất Tiết.

7. Tôi có được anh như cá có được nước.

8. Tư tưởng trong văn học cũng giống như gân não (não cân 腦 筋) trong thân thể con người.

9. Dế kiến tuy là côn trùng nhỏ bé (tiểu trùng 小 虫) nhưng (nhi 而) cũng có thể khống chế cá lớn mắc cạn.

10. Tướng giỏi có thể làm cho đất nước hùng cường.

11. Lời can gián tốt không thể không (bất khả bất 不 可 不) xem xét.

12. Mưu tính công việc (mưu sự 謀 事) ắt có chủ ý nhưng không thể không xem xét lời khuyên can của người khác.

Xem đáp án

Tự học Hán ngữ cổ đại - ôn tập bài 6-10

Dùng từ:

NHI 而

● nhi 而: nhưng, thế mà, mà, vậy mà. Thí dụ:

– địch tại tiền nhi cảm đấu 敵在 前而 敢 鬥: địch thủ trước mặt mà dám đánh.

– nhân bất tri nhi bất uấn 人 不 知 而 不 慍: người ta không biết mình mà mình chẳng oán.

– thiên võng khôi khôi, sơ nhi bất thất 天網 恢 恢 疏 而 不 失: lưới trời lồng lộng, thưa mà chẳng để sót [ai / cái gì].

– hậu nhi vô khiếu 厚 而 無 竅: dày mà không rỗng (=không có lỗ). Khiếu 竅 vốn là lỗ, thí dụ thất khiếu 七竅 (7 lỗ: 2 mắt, 2 tai, 2 lỗ mũi, miệng), cửu khiếu 九 竅 (tức 7 lỗ cộng thêm 2 lỗ tiểu tiện và đại tiện).

– kính quỷ thần nhi viễn chi 敬 鬼 神 而 遠 之: kính quỷ thần nhưng mà [nên] ở xa [họ].

– ái dưỡng vạn vật nhi bất vi chủ 愛養 萬 物 而 不 為 主: [Đạo] thương yêu nuôi dưỡng muôn loài mà không làm chủ [chúng].

● nhi 而: và. Thí dụ:

– vãng kiến nhi vị chi 往 見 而 謂 之: đi đến gặp và nói với ông ta (chi 之).

– cử thiện nhi giáo bất năng 舉 善 而 教 不 能: nêu ra điều thiện và dạy kẻ kém cỏi. (bất năng 不 能: kẻ không có tài năng).

– mệnh thụ tử sát nhạn nhi phanh chi 命豎 子 殺 雁 而 烹 之: [ông ta] sai đứa ở (thụ tử 豎 子) giết ngỗng và nấu nó.

– an thời nhi xử thuận, ai lạc bất năng nhập dã 安時 而 處 順 , 哀 樂 不 能 入 也: an thời (gặp thời mà đến) và xử thuận (tuỳ thuận mà đi) thì buồn vui không xâm nhập vào mình.

THẬM 甚

● thậm 甚 (rất, lắm) đứng sau động từ, đứng trước tính từ. Thí dụ:

– khát thậm 渴 甚: rất khát.

– thậm thâm 甚 深: rất sâu.

DO 猶

● do 猶: giống như. Thí dụ:

– quân chi tại Tề do ngư chi tại thuỷ dã 君 之 在 齊 猶 魚 之 在 水 也: ngài ở tại nước Tề giống như cá ở trong nước.

– thị nhân sự như kỷ sự 視人 事 猶 己 事: xem việc của người khác cũng như việc của mình.

– do ngư chi hữu thuỷ dã 猶 魚 之 有 水 也: giống như cá gặp nước vậy.

● do 猶: vẫn, vẫn còn.

– do chi vô ích dã 猶 之 無益 也: vẫn là vô ích.

– ngôn do tại nhĩ 言 猶 在耳: lời nói vẫn còn bên tai.

NHƯ 如

● như 如: như là, giống như. Thí dụ:

– kiên như thạch 堅如 石: cứng như đá.

– thị tử như quy 視 死 如 歸: xem cái chết như trở về.

– ái dân như tử 愛 民 如 子: yêu dân như con.

– nhất nhật bất kiến như tam nguyệt hĩ 一日 不 見 如 三 月 矣: một ngày không gặp nhau [thời gian ấy dài] như ba tháng.

● bất như 不如: chẳng bằng; thà rằng. Thí dụ:

– trì đáo bất như bất đáo 遲 到 不如 不 到 : đến trễ chẳng bằng không đến = đến trễ thà rằng không đến.

NHƯỢC 若

● nhược 若: như thể, dường như; như. Thí dụ:

– nhược hữu tư 若 有 思: dường như suy nghĩ.

– nhược thực nhược hư 若 實 若 虛: dường như thật dường như không.

– hư nhược vô vật 虛 若 無 物: trống rỗng như thể không có vật gì.

– bất nhược tương vong 不 若 相 忘: chẳng bằng quên nhau.

– nhân lực bất nhược ngưu, tẩu bất nhược mã, nhi ngưu mã vi dụng, hà dã? 人 力 不 若 牛 , 走 不 若 馬 , 而 牛 馬 為 用 , 何 也: sức người không khoẻ bằng trâu bò, chạy không nhanh bằng ngựa, thế mà con người sử dụng được trâu bò ngựa, tại sao thế?

● nhược 若 ... tắc 則 (= nhược phù 若 夫... tắc 則): nếu... thì... (câu điều kiện). Thí dụ:

– nhược năng chế thị dục, tắc bảo toàn tính mệnh 若能 制 嗜 欲 , 則 保 全 性 命: nếu ta khống chế được ham muốn thì sẽ bảo toàn tính mạng.

– nhược thị tắc khả vị thánh nhân hồ? 若是 則 可 謂 聖 人 乎: nếu đúng như thế [kẻ đó] có thể gọi là thánh nhân chăng?

– nhược phù thành công tắc thiên dã 若夫 成 功 則 天 也: nếu mà thành công, đó là nhờ trời (= đó là nhờ số mệnh).

TOẠI 遂

● toại 遂: bèn; liền; do đó; rồi thì.

– quy niệm toại tức 歸 念 遂 息: ý nghĩ trở về nhà bèn dứt.

– hoại tỉnh điền, khai thiên mạch, vương chế toại diệt 壞井 田 開 阡 陌 , 王 制 遂 滅: [Thương Ưởng] xoá bỏ chế độ tỉnh điền và khai mở bờ ranh các thửa ruộng, vương chế xưa liền bị diệt.

VI , VỊ 為

● vi: làm. Thí dụ: vi nhân nan 為 人 難: làm người thì khó.

– vô vi nhi vô bất vi 無 為 而 無 不 為: không làm mà việc gì cũng được làm.

● vị: vì ai, vì điều gì. Thí dụ:

– vị hành nhân ngứ hưu cữu 為 行 人 語 休 咎: vì người qua đường mà nói chuyện hên xui (= bói chuyện hên xui cho người qua đường).

– vị quốc vong thân 為 國 忘 身: vì nước mà quên cả bản thân.

– vị quốc vong thân 為 國 亡 身: vì nước mà mất đi sinh mệnh.

– vị nhân mưu 為 人 謀: mưu tính việc cho người khác.

● vi 為 trong kết cấu bị động. (xem kết cấu bị động sau đây).

CHI 之

● chi 之 thay cho từ / cụm từ ở trước. Thí dụ:

– thường dụng chi chỉ dĩ trúc vi chi 常 用 之 紙 以 竹 為 之: giấy thường dùng [người ta] lấy tre trúc làm ra nó. (chi = 常 用 之 紙).

– lão giả an chi, bằng hữu tín chi 老者 安 之 , 朋 友 信 之: đối với người già thì làm cho họ an tâm; đối với bạn bè thì thành tín với họ. (chi 之 trước = 老 者; chi 之 sau = 朋友).

● chi 之 là hư từ không cần dịch. Thí dụ:

– quân chi tại Tề 君 之 在 齊: ngài ở nước Tề.

– tử chi sự phụ 子 之 事 父: con phục vụ cha.

– ngô tư chi vị năng tín 吾 斯 之 未 能 信: ta chưa thể tin điều này. (tư 斯: cái này, điều này).

PHÙ 夫

● phù 夫 dùng nhấn mạnh. Thí dụ:

– bất kiến phù kê hồ? 不 見 夫 雞 乎: không thấy con gà ư? (phù 夫 ở đây nhằm nhấn mạnh chữ kê 雞 ).

– nhữ hà mạc học phù Thi? 汝 何 莫 學 夫 詩: sao ngươi không học kinh Thi? (mạc 莫: bất 不 ).

– phù nhân bất ngôn; ngôn tất trúng 夫人 不 言 ; 言 必 中: người ấy không nói; hễ nói ắt đúng. (trung 中: chính giữa; trúng: đúng, trúng).

DĨ 以

● dĩ 以 : lấy... để... Thí dụ:

– dưỡng dĩ hậu lộc 養 以 厚 祿 = dĩ hậu lộc dưỡng chi 以 厚 祿 養 之: lấy lộc dày (= nhiều bổng lộc) để nuôi dưỡng [ông ta].

– nhi bất trách dĩ sự 而 不 責 以 事  = nhi bất dĩ sự trách chi 而 不 以 事 責 之: nhưng không lấy công việc giao cho ông phụ trách.

● dĩ 以 : để... Thí dụ:

– dĩ thịnh vật 以盛 物: để chứa đựng vật. (thịnh 盛 thông thường là «hưng thịnh, phát triển mạnh», nhưng ở đây là «chứa đựng»).

GIẢ 者

● giả 者 ... dã 也 là câu phán đoán. Thí dụ:

– canh chủng giả nông phu chi sự dã 耕 種 者 農 夫 之 事 也: cày bừa trồng trọt, đó là việc của nhà nông vậy.

– dĩ túc dân giả dụ quốc dã 以 足 民 者 裕 國 也: làm cho dân sung túc, đó là làm lợi cho nước vậy.

● giả 者 dùng nhấn mạnh từ ở trước nó. Thí dụ:

– Tề hữu cư sĩ Điền Trọng giả 齊 有 居 士 田 仲 者: nước Tề có cư sĩ Điền Trọng. (giả 者 nhấn mạnh «Điền Trọng»).

– hữu Nhan Hồi giả hiếu học 有 顏 回 者 好 學: có Nhan Hồi hiếu học. (giả 者 nhấn mạnh «Nhan Hồi»).

– cổ giả thiên tử thân canh 古 者 天 子 親 耕: ngày xưa thiên tử đích thân cày ruộng. (giả 者 nhấn mạnh «cổ»).

SỞ 所

● sở 所... giả 者 tạo thành một cụm danh từ. Thí dụ:

– sở quý phù bào giả 所 貴 夫 匏 者: điều quý ở quả bầu.

– ngã sở lự giả 我 所 慮 者: điều mà tôi lo nghĩ.

– sở năng vi giả 所 能 為 者: điều [mà ta] có thể làm.

– ngã sở ái giả duy thư nhi dĩ 我所 愛 者 惟 書 而 已: cái mà tôi vốn ham thích chỉ là sách mà thôi.

– sở vị đại thần giả dĩ đạo sự quân 所謂 大 臣 者 以 道 事 君: bậc gọi là đại thần thì lấy đạo mà phụng sự vua.

● hữu sở 有 所: có điều, có chỗ, có cái. Thí dụ:

– tuy thánh nhân diệc hữu sở bất năng, hữu sở bất tri 雖聖 人 亦 有 所 不 能 有 所 不 知: dẫu là thánh nhân nhưng cũng có cái không làm được và có cái không biết được.

● vô sở 無 所: không có chỗ. Thí dụ:

– ngô vô sở dụng chi 吾 無 所 用 之: tôi không có chỗ dùng nó.

– thử thụ vô sở khả dụng 此 樹 無 所 可 用: cây này không có chỗ để dùng (= cây này vô dụng).

– đại tai Khổng Tử, bác học nhi vô sở thành danh 大哉 孔 子 , 博 學 而 無 所 成 名: Khổng Tử vĩ đại thật: học rộng nhưng chẳng nổi tiếng riêng một môn nào cả.

● vô sở bất 無所 不: chẳng gì mà không; tất cả đều; chỗ nào cũng. Thí dụ:

– Đạo vô sở bất tại 道 無 所 不 在: đạo chỗ nào cũng có (= đạo ở khắp nơi).

– tiểu nhân nhàn cư vi bất thiện, vô sở bất chí 小人 閒 居為 不 善 , 無 所 不 至: tiểu nhân lúc rỗi thì làm quấy, chuyện gì cũng dám làm.

– kỳ mục vô sở bất quan, kỳ nhĩ vô sở bất thính, kỳ khẩu vô sở bất ngôn, kỳ tâm vô sở bất mưu 其 目 無 所 不 觀 , 其耳 無 所 不 聽 , 其 口 無 所 不 言 , 其 心 無 所 不 謀: mắt ông gì cũng xem, tai ông gì cũng nghe, miệng ông gì cũng nói, tâm ông gì cũng mưu tính.

TƯƠNG 將

● tương 將: sắp sửa sẽ. Thí dụ:

– thiên tương vũ 天 將 雨: trời sắp mưa.

– ngã tương khứ chi 我 將 去之: tôi sắp đến đó.

– ngô tương vấn chi 吾 將 問之: tôi sắp hỏi nó.

– bất tri lão chi tương chí 不 知 老 之 將 至: không biết cái già sắp đến.

YÊN 焉

● yên 焉: hư từ đặt cuối câu tương tự như dã 也. Thí dụ:

– kiến hiền tư tề yên, kiến bất hiền nhi nội tự tỉnh dã 見 賢 思 齊 焉 不 見 而 內 自 省 也: thấy người hiền bèn suy nghĩ mình có bằng người ấy không, thấy kẻ không hiền thì tự kiểm điểm bản thân.

– quân tử tật một thế nhi danh bất xưng yên 君 子 疾 沒 世 而 名 不 稱 焉: người quân tử giận khi mình chết rồi mà chưa nổi danh. (tật: giận ghét; một thế: chết)

Kết cấu bị động trong Hán ngữ cổ đại

Kết cấu bị động trong Hán ngữ cổ đại có thể tóm lại bằng hai công thức.

Công thức 1: «kiến 見 / thụ 受 / bị 被 + động từ + ư 於 (= vu 于) + tác nhân»

(ư 於 = vu 于)

1. Dùng «kiến» 見 và «ư» 於:

– kiến sát ư địch nhân 見 殺 於 敵 人: bị kẻ địch giết (= vi địch nhân sở sát 為 敵 人 所 殺 = bị địch nhân sở sát 被 敵 人 所 殺 .

– ngô trường kiến tiếu ư đại phương chi gia 吾 長 見 笑 於 大 方 之 家: tôi ắt sẽ bị mọi người chê cười mãi.

– nhiên nhi công bất kiến tín ư nhân, tư bất kiến trợ ư hữu 然 而 公 不 見 信 於 人 私 不 見 助 於 友: thế mà về mặt công thì không được người ta tin cậy, về mặt tư thì không được bạn bè giúp đỡ.

2. Dùng «kiến» 見 , lược bỏ «ư» 於:

– nhân giai dĩ kiến vũ vi nhục, cố đấu dã 人 皆 以 見 侮 為 辱 故 鬥 也: người ta đều xem việc bị khinh bỉ là cái nhục, cho nên họ mới đánh nhau.

3. Dùng «thụ» 受 và «ư» 於:

– Vương sinh thụ khi ư kỳ hữu 王 生 受 欺 於 其 友: Vương sinh bị bạn bè của mình xem thường.

4. Dùng «bị» 被 và «ư» 於:

– bỉ bị thích ư cừu nhân 彼 被 刺 於 仇 人: ông ta bị kẻ thù hành thích.

5. Dùng «bị» 被 , lược bỏ «ư» 於:

– tín nhi kiến nghi, trung nhi bị báng, năng vô oán hồ? 信 而 見 疑 忠 而 被 謗 能 無 怨 乎: chân thành thì bị nghi ngờ, trung thành thì bị sàm báng, sao mà không oán cho được? (kiến nghi cũng là dạng bị động).

4. Tỉnh lược «kiến 見 / thụ 受 / bị 被 », chỉ dùng «động từ + ư 於 + tác nhân»:

– quân hạnh ư Triệu vương 君 幸 於 趙 王: ngài được vua Triệu sủng ái.

– binh phá ư Trần Thiệp 兵破 於 陳 涉: quân giặc bị Trần Thiệp phá tan.

– quân tử quả dục tắc bất dịch ư vật 君 子 寡 欲 則 不 役 於 物: quân tử giảm ham muốn thì không bị vật chất sai khiến.

– lao tâm giả trị nhân, lao lực giả trị ư nhân 勞 心 者 治 人 勞 力 者 治 於 人: kẻ lao động trí óc thì cai trị người, kẻ lao động chân tay thì bị người cai trị.

– trị ư nhân giả tự nhân, trị nhân giả tự ư nhân 治 於 人 者 食 人 治 人 者 食 於 人: kẻ bị người cai trị thì nuôi người ăn, kẻ cai trị người thì được người nuôi ăn. (ở đây động từ 食 đọc là tự, không đọc là thực).

Công thức 2: «vi 為 (= bị 被) + tác nhân + sở 所 + động từ»

1. Dùng «vi» 為 và «sở» 所:

– vi địch nhân sở sát 為 敵人 所 殺 = kiến sát ư địch nhân 見 殺 於 敵 人 = bị địch nhân sở sát 被 敵 人 所 殺: bị kẻ địch giết.

– ngô gia vi nhân sở kiếp 吾 家 為 人 所 劫: nhà mình bị người ta cướp.

– bất vi nhân sở tri 不 為 人 所 知: không được người ta biết đến.

– vi hoả sở huỷ 為 火 所 燬: bị lửa huỷ diệt.

– luy binh vi nhân mã sở đạp tịch 羸 兵 為 人 馬 所 踏 藉: binh lính suy nhược bị người và ngựa dày xéo.

2. Dùng «vi» 為 , lược bỏ «sở» 所:

– thân vi Tống quốc tiếu 身 為 宋 國 笑: bản thân bị nước Tống cười chê.

– ngô vi đa tử khổ 吾 為 多子 苦: ta bị nhiều con làm khổ = ta bị khổ do bởi nhiều con.

– phụ mẫu tông tộc giai vi lục một 父 母 宗 族 皆 為 戮 沒: cha mẹ và họ hàng [của kẻ ấy] đều bị giết sạch.

3. Dùng «bị» 被 và «sở» 所:

– bị nhân sở báng 被 人 所 謗: bị người sàm báng.

– bị địch nhân sở sát 被 敵 人 所 殺 = vi địch nhân sở sát 為 敵 人 所 殺 = kiến sát ư địch nhân 見 殺 於 敵 人: bị kẻ địch giết.

Tập viết cổ văn

1. Hối hận (hối 悔) lúc cuối chẳng bằng thận trọng (thận 慎) lúc đầu.

2. Giàu sang là cái mà người đời ham muốn vậy.

3. Giàu mà buồn rầu chẳng bằng nghèo mà an vui.

4. Quân tử tuy nghèo nhưng không cho là khổ.

5. Thời xưa người ta không dùng tiền 錢, họ lấy cái mà họ có để đổi lấy (dịch 易) cái mà họ không có.

6. Người ta lấy gỗ làm thuyền, có thể đi tới nơi xa xôi (trí viễn 致 遠).

7. Thời xưa [người ta] ở hang lỗ (huyệt cư 穴 居), thánh nhân đời sau lấy nhà cửa (cung thất 宮 室) để đổi nó (= thay đổi điều đó bằng nhà cửa)

8. Nhà cửa được thánh nhân đời sau tạo ra để thay cho việc sống trong hang lỗ thời xưa.

9. Khổng Tử nói học giả thời xưa là vì mình, còn học giả thời nay là vì người.

10. Các ngươi (nhữ đẳng 汝 等) nếu biết sự sống là quan trọng thì phải lo sinh kế (mưu sinh kế 謀 生 計).

Xem đáp án

Tự học Hán ngữ cổ đại - bài 11

Tranh ảnh 爭 影

行 人 賃 驢 而 行 遠。天 方 暑。覓 蔭 莫 得。乃 伏 於 驢 腹 之 下 以 避 日。然 驢 腹 僅 蔽 一 人。驢 夫 與 行 人 爭 之。驢 夫 曰。吾 賃 君 驢。不 賃 君 影。行 人 曰。吾 以 錢 賃 驢。則 影 亦屬 我。語 不 相 讓。鬥 於 驢 下。驢 驚 而 逸。行 人 與 驢 夫 共 追 之。不 獲。懊 喪 而 歸。故 曰。爭 虛 者 喪 其 實。

Phiên âm:

Hành nhân nhẫm lư nhi hành viễn. Thiên phương thử, mịch ấm mạc đắc, nãi phục ư lư phúc chi hạ dĩ tị nhật. Nhiên lư phúc cận tế nhất nhân, lư phu dữ hành nhân tranh chi. Lư phu viết: «Ngô nhẫm quân lư, bất nhẫm quân ảnh.» Hành nhân viết: «Ngô dĩ tiền nhẫm lư, tắc ảnh diệc thuộc ngã.» Ngữ bất tương nhượng. Đấu ư lư hạ. Lư kinh nhi dật. Hành nhân dữ lư phu cộng truy chi. Bất hoạch, áo táng nhi quy. Cố viết: tranh hư giả táng kỳ thực.

Từ ngữ:

(1) tranh 爭: tranh giành. (2) nhẫm 賃: cho thuê. (3) lư 驢: con lừa. (4) phương 方: vừa mới; vuông. (5) thử 暑: nóng. (6) mịch 覓: tìm. (7) ấm 蔭: bóng mát của cây cối. (8) mạc 莫: không. (9) phục 伏: nấp. (10) phúc 腹: bụng. (11) tị 避: tránh. (12) cận 僅: chỉ có. (13) tế 蔽: che phủ. (14) tiền 錢: tiền. (15) thuộc 屬: thuộc về. (16) ngã 我: tôi. (17) nhượng 讓: nhường. (18) kinh 驚: kinh sợ. (19) dật 逸: bỏ chạy. (20) cộng 共: cùng nhau; cộng lại. (21) truy 追: truy đuổi. (22) hoạch 獲: đạt được; thu hoạch. (23) áo 懊: buồn rầu; giận; tiếc. (23) áo táng 懊 喪: buồn bã. (24) quy 歸: trở về. (25) cố 故: do đó; nguyên nhân. (26) hư 虛: hư giả, không có thật. (27) thực 實: thật; thực tế.

Ngữ pháp:

1. nhẫm lư nhi hành viễn 賃 驢 而 行 遠: thuê lừa [để] đi xa.

– thử điếm hữu lư nhẫm khách thừa 此 店 有 驢 賃 客 乘: quán này có lừa cho khách thuê cưỡi.

2. thiên phương thử 天 方 暑: trời đang nóng.

– phương sinh phương tử, phương tử phương sinh; phương khả phương bất khả, phương bất khả phương khả 方 生 方 死 , 方 死 方 生 , 方 可 方 不 可 , 方 不 可 方 可: [mọi vật] đang sống là đang chết, đang chết là đang sống; có thể là không thể, không thể là có thể.

3.a/ mạc 莫: không. mịch ấm mạc đắc 覓 蔭 莫 得: tìm bóng râm mà chẳng có.

– ngô tâm trạm nhiên, vật mạc năng dao 吾 心 湛 然 物 莫 能 搖: tâm ta luôn thanh tĩnh sáng láng, ngoại vật không thể dao động tâm ta.

b/ mạc 莫: chẳng gì.

– dưỡng tâm mạc thiện ư quả dục 養 心 莫 善 於 寡 欲: dưỡng tâm chẳng gì bằng ít ham muốn.

– hoạ mạc đại ư bất tri túc 禍 莫 大 於 不 知 足: hoạ chẳng gì lớn bằng không biết đủ.

c/ mạc 莫: chẳng ai.

– nhân giai tri hữu dụng chi dụng, nhi mạc tri vô dụng chi dụng dã 人 皆 知 有 用 之 用 , 而 莫 知 無 用 之 用 也: ai cũng biết cái dụng của sự hữu dụng, nhưng chẳng ai biết cái dụng của sự vô dụng.

– nhu thắng cương, nhược thắng cường; thiên hạ mạc bất tri, mạc năng hành 柔 勝 剛 , 弱 勝 強 , 天 下 莫 不 知 , 莫 能 行: yếu thắng mạnh, mềm thắng cứng; thiên hạ chẳng ai không biết điều đó nhưng chẳng ai biết thi hành nó.

4. nãi phục ư lư phúc chi hạ 乃 伏 於 驢 腹 之 下: bèn nấp dưới bụng lừa.

– Tề nhân hoặc sàm Tuân Khanh, Tuân Khanh nãi thích Sở 齊 人 或 讒 荀 卿 , 荀 卿 乃 適 楚: người Tề có kẻ gièm pha Tuân Khanh, ông bèn đi sang nước Sở. (hoặc 或: có kẻ; thích 適: đi sang).

5. dĩ tị nhật 以 避 日: để tránh nắng.

– nhân năng hư kỷ dĩ tị thế, kỳ thục năng hại? 人 能 虛 己 以 避 世 , 其 孰 能 害: người ta có thể xem bản thân là hư không để lánh đời, [vậy thì] ai có thể hại được [mình]? (thục 孰: ai, người nào?).

6. cận tế nhất nhân 僅 蔽 一 人: chỉ che một người.

– cận thử nhi dĩ 僅 此 而 已: chỉ thế này mà thôi.

7. ngô dĩ tiền nhẫm lư tắc ảnh diệc thuộc ngã 吾 以 錢 賃 驢 則 影 亦 屬 我: tôi lấy tiền để thuê lừa thì cái bóng cũng thuộc tôi.

–  danh bất chính tắc ngôn bất thuận, ngôn bất thuận tắc sự bất thành 名 不 正 則 言 不 順 , 言 不 順 則 事 不 成: danh không đúng thì lời không thuận, lời không thuận thì việc không thành.

Dịch:

TRANH GIÀNH CÁI BÓNG – Một người đi đường thuê lừa đi xa. Trời đang nóng, [người ấy] tìm bóng râm mà chẳng có, bèn nấp dưới bụng lừa để tránh nắng nóng. Nhưng bụng lừa chỉ che được một người, [nên] phu lừa và người đi đường tranh nhau [nấp]. Phu lừa nói: «Tôi cho ông thuê lừa, chứ không cho ông thuê cái bóng.» Người đi đường nói: «Tôi lấy tiền để thuê lừa, thì cái bóng cũng thuộc tôi.» Lời lẽ chẳng nhường nhau, [nên họ] đánh nhau dưới bụng lừa. Lừa kinh hãi bỏ chạy mất. Người đi đường và phu lừa cùng đuổi theo nó, [nhưng] không bắt được. [Họ] buồn bã quay về. Do đó [người ta] nói: Kẻ tranh giành cái hư ảo thì đánh mất cái chân thực.

Tập viết cổ văn:

1. Muốn đi xa, có thể thuê lừa [hay] ngựa.

2. Ông muốn đến kinh đô (kinh 京), sao không thuê ngựa mà đi?

3. Trời rất nóng, tôi tìm bóng râm mà chẳng có.

4. Hai người này (thử lưỡng nhân 此 兩 人) cùng muốn nấp dưới bụng lừa để tránh nóng.

5. Ham muốn của con người (nhân dục 人 欲) che lấp trí khôn.

6. Chạy theo cái hư không mà đánh mất cái chân thật, đó là sai lầm của con người (nhân chi quá 人 之 過).

7. Cầu danh tranh lợi, đó là bản tính (tính 性) của người đời.

8. Thánh nhân yên cảnh nghèo và vui với đạo, không màng (mạc cầu 莫 求) danh lợi; hễ biết đủ thì luôn vui sướng.

9. Giàu mà bất nhân, Khổng Tử xem nó như mây nổi (phù vân 浮 雲).

10. Con lừa là thực, bóng nó là hư; lẽ nào tranh giành cái hư mà vất bỏ (khí 棄) cái thực ư?

11. Người đi đường và phu lừa không nhường nhau, bèn đánh nhau; lừa cả kinh chạy mất.

12. Lừa sở dĩ chạy mất là vì quá sợ.

13. Nếu lừa không quá sợ thì nó không chạy mất.

14. Người ta có thể lấy tiền mua lừa nhưng không thể lấy tiền mua được thời gian (quang âm  光 陰).

15. Cho nên mới nói: một tấc thời gian là một tấc vàng, tấc vàng khó mua tấc thời gian.

Xem đáp án

Tự học Hán ngữ cổ đại - bài 12

Áp Hốt đại châu 押 忽 大 珠

西 域 賈 人 有 奉 珠 求 售 於 尚 文 者。索 價 六 十 萬。識 者 曰。此 所 謂 押 忽 大 珠 也。六 十 萬 酬 之 不 為 過 矣。一 坐 傳 觀。爭 以 為 奇。文 問 曰。此 寶 作 何 用。其 人 曰。含 之 可 不 渴。文 曰。一 人 含 之。十 萬 人 不 渴。則 誠 寶 也。若一 珠 只 濟 一 人。為 用 已 微 矣。吾 之 所 謂 寶 者。米 粟 是 也。一 日 不 食 則 飢。三 日 不 食 則 疾。七 日 不 食 則 死。有則 百 姓 安。無 則 天 下 亂。以 功 用 較 之。豈 不 愈 於 彼 乎。

Phiên âm:

Tây Vực cổ nhân hữu phụng châu cầu thụ ư Thượng Văn giả, sách giá lục thập vạn. Thức giả viết: «Thử sở vị Áp Hốt đại châu dã. Lục thập vạn thù chi bất vi quá hĩ.» Nhất toạ truyền quan, tranh dĩ vi kỳ. Văn vấn viết: «Thử bảo tác hà dụng?» Kỳ nhân viết: «Hàm chi khả bất khát.» Văn viết: «Nhất nhân hàm chi, thập vạn nhân bất khát, tắc thành bảo dã. Nhược nhất châu chỉ tế nhất nhân, vi dụng dĩ vi hĩ. Ngô chi sở vị bảo giả, mễ túc thị dã. Nhất nhật bất thực tắc cơ. Tam nhật bất thực tắc tật. Thất nhật bất thực tắc tử. Hữu tắc bách tính an. Vô tắc thiên hạ loạn. Dĩ công dụng giảo chi, khởi bất dũ ư bỉ hồ?»

Từ ngữ:

(1) áp 押: ép buộc; đè; cầm cố. (2) Áp Hốt 押 忽: tên riêng. (3) châu 珠: hạt ngọc trai. (3) vực 域: vùng, khu vực. (4) Tây Vực 西 域: tên riêng. (5) cổ 賈: mua bán; giả: họ Giả. cổ nhân 賈 人: lái buôn. (6) phụng 奉: dâng; hai tay nhận lấy. (7) thụ 售: bán. (8) Thượng Văn 尚 文: tên người. (9) sách 索: đòi hỏi; tìm kiếm. (10) giá 價: giá tiền; giá trị. (11) sách giá 索 價: đòi giá, hét giá. (12) lục 六: 6. (13) thức giả 識 者: người sành sỏi. (14) thù 酬: báo đáp; mời rượu. (15) bất vi quá 不 為 過: không quá [giá]. (16) hĩ 矣: hư từ. (17) toạ 坐: ngồi. (18) nhất toạ 一 坐: cả bọn. (19) truyền 傳: truyền; truyện: truyện. (20) kỳ 奇: kỳ lạ. (21) bảo 寶: báu; vật báu. (22) tác 作: làm. (23) hàm 含: ngậm. (24) thành 誠: chân thành; quả thực. (25) chỉ 只: chỉ có. (26) tế 濟: cứu giúp. (27) vi 微: nhỏ nhặt. (28) mễ 米: gạo. (29) túc 粟: lúa. (30) cơ 飢: đói. (31) tam 三: 3. (32) tật 疾: bệnh; nhanh chóng. (33) thất 七: 7. (34) bách 百: 100. (35) tính 姓: họ. (36) bách tính 百 姓: trăm họ, nhân dân. (37) loạn 亂: nổi loạn; loạn. (38) công 功: công lao; công sức. (39) giảo 較: so sánh; tỉ giảo. (40) bỉ 彼: cái ấy (ǂ thử 此: cái này).

Ngữ pháp:

1. hữu phụng châu cầu thụ ư Thượng Văn giả 有 奉 珠 求 售 於 尚 文 者: có người đem viên ngọc mong bán cho Thượng Văn.– Chữ giả 者 ở đây cùng các chữ «hữu phụng châu cầu thụ ư Thượng Văn» tạo thành một cụm danh từ.

– thức giả 識 者: người hiểu biết; người sành sỏi.

– ngô chi sở vị bảo giả 吾 之 所 謂 寶 者: cái mà tôi xem là vật báu.

2. tranh dĩ vi kỳ 爭 以 為 奇: tranh nhau cho là kỳ lạ.– dĩ vi 以 為: cho là, xem là. Tương tự:

– bất dĩ vi sỉ 不 以 為 恥: không xem là xấu hổ.

– bất dĩ vi nhiên 不 以 為 然: không cho là đúng.

– dĩ thử vi lệ 以 此 為 例: xem nó là lệ.

– dĩ quốc sự vi trọng 以 國 事 為 重: xem việc nước là quan trọng.

– dĩ tứ cá nguyệt vi kỳ 以 四 個 月 為 期: lấy bốn tháng làm kỳ hạn.

3. dĩ công dụng giảo chi 以 功 用 較 之: lấy công dụng mà so sánh chúng.– Chữ chi 之 ám chỉ lúa gạo và viên ngọc. Chữ dĩ 以 hiểu là «lấy, căn cứ vào, dựa vào». Tương tự:

– sử dân dĩ thời 使 民 以 時: sai khiến dân tuỳ lúc.

– thần bất cảm bất dĩ chính đối 臣 不 敢 不 以 正 對: hạ thần không dám không căn cứ lẽ phải mà trả lời.

4. dũ ư bỉ 愈 於 彼: tốt hơn cái đó. Dũ 愈 ngoài ý nghĩa «càng thêm», còn có nghĩa là «tốt hơn».

– thục dũ 孰 愈: ai tốt hơn?

Dịch:

NGỌC LỚN ÁP HỐT – Lái buôn ở Tây Vực có người đem viên ngọc mong bán cho Thượng Văn, đòi giá 60 vạn. Kẻ hiểu biết nói: «Cái này vốn gọi là ngọc lớn Áp Hốt. Trả 60 vạn không phải là quá [mắc].» Cả bọn chuyền xem, tranh nhau cho là kỳ lạ. Văn hỏi rằng: «Vật báu này có tác dụng gì?» Người ấy đáp: «Ngậm nó thì có thể không khát nước.» Văn nói: «Một người ngậm nó mà 10 vạn người không khát thì mới thực là vật báu. Nếu một viên ngọc chỉ cứu một người thì công dụng của nó nhỏ nhặt vậy. Cái mà tôi xem là vật báu chính là lúa gạo. Một ngày không ăn thì đói. Ba ngày không ăn thì bệnh. Bảy ngày không ăn thì chết. Có nó thì trăm họ yên. Không có nó thì thiên hạ loạn. Lấy công dụng mà so sánh chúng, lẽ nào nó không tốt hơn cái ấy (= hạt ngọc) ư?»

Tập viết cổ văn:

1. Ngọc trai thì quý, nhưng không quý hơn lúa gạo.

2. Viên ngọc trai mà người lái buôn ấy muốn bán cho Thượng Văn có tên là «Áp Hốt đại châu».

3. Công dụng của viên ngọc rất kỳ lạ, cho nên nó là vật báu.

4. Thượng Văn không xem viên ngọc là vật báu.

5. Cái mà ông ta xem là vật báu chính là lúa gạo.

6. Sở dĩ Thượng Văn không xem ngọc lớn Áp Hốt là vật báu bởi vì (dĩ 以) công dụng của nó không bằng lúa gạo.

7. Có người (hoặc 或) xem tài sản hơn cả bản thân; có người xem bản thân hơn cả tài sản.

8. Ngọc ấy có thể cứu một người, không thể cứu vạn người.

9. Thiên hạ sở dĩ đại loạn bởi vì dân đói khổ (cơ khổ 飢 苦).

10. Lấy chất  mà so sánh thì cái này hơn cái kia; lấy lượng  mà so sánh thì cái kia hơn cái này.

11. Ngậm viên ngọc ấy lẽ nào có thể không khát nước?

12. Lúa gạo mà con người ăn thì quý hơn ngọc châu; tuy (tuy 雖) ngày ngày trăm họ đều ăn nó nhưng (nhiên 然) lại chẳng xem nó là quý.

13. Ngọc châu tuy quý nhưng nó không quý hơn lúa gạo.

14. Mỗi khi ăn lúa gạo, nên (đương 當) nghĩ đến (tư 思) sự lao nhọc của nhà nông (nông nhân chi lao 農 人 之 勞).

Xem đáp án

Tự học Hán ngữ cổ đại - bài 13

Bạc 雹

秋 日 烈 烈。暑 熱 未 退。忽 陰 霾 四 布。大 風 驟 至。空 中 冰 塊 相 擊。墮 地 有 聲。屋 瓦 檐 鐵。砰 磅 聒 耳。一 兒 驚 問 曰。天 方 熱。何 以 有 雪。父 曰。非 雪 也。是 名 為 雹。兒 曰。雹 何 自 來。父 曰。空 中 水 汽 將 成 雨 點。忽 為。高 處 冷 風 所 吹。驟 結 冰 塊。錯 雜 下 降。小 者 如 豆。大 者 如 雞 卵。害 田 禾。傷 人 畜。毀 廬 舍。往 往 成 非 常 之 災 也。

Phiên âm:

Thu nhật liệt liệt, thử nhiệt vị thoái. Hốt âm mai tứ bố. Đại phong sậu chí. Không trung băng khối tương kích, đoạ địa hữu thanh. Ốc ngoã thiềm thiết, bình bàng quát nhĩ. Nhất nhi kinh vấn viết: «Thiên phương nhiệt, hà dĩ hữu tuyết?» Phụ viết: «Phi tuyết dã. Thị danh vi bạc.» Nhi viết: «Bạc hà tự lai?» Phụ viết: «Không trung thuỷ khí tương thành vũ điểm, hốt vi cao xứ lãnh phong sở xuy, sậu kết băng khối, thác tạp hạ giáng. Tiểu giả như đậu, đại giả như kê noãn, hại điền hoà, thương nhân súc, huỷ lư xá. Vãng vãng thành phi thường chi tai dã.»

Từ ngữ:

(1) bạc 雹: mưa đá. (2) thu 秋: mùa thu. (3) thu nhật 秋 日: ngày mùa thu. (4) liệt 烈: dữ dội; lửa cháy mạnh. (5) liệt liệt 烈 烈: nóng bức. (6) nhiệt 熱: sức nóng. (7) thử nhiệt 暑 熱: nắng gay gắt. (8) vị 未: chưa. (9) thoái 退: lui, lùi (ǂ tiến 進). (10) âm 陰: tối; âm (ǂ dương 陽). (11) mai 霾: bụi bay mù trời; mờ mịt. (12) âm mai 陰 霾: tối mù, tối tăm. (13) bố 布: vải; công bố; tung ra. (14) tứ bố 四 布: giăng bốn hướng. (15) phong 風: gió. (16) sậu 驟: mau chóng. (17) không 空: trống rỗng; không khí. (18) không trung 空 中: trong không khí. (19) băng 冰: nước đá; lạnh giá. (20) khối 塊: khối; cục. (21) kích 擊: đánh; đập; đả kích. (22) tương kích 相 擊: va vào nhau. (23) đoạ 墮: rơi, rớt; sa đoạ. (24) thanh 聲: tiếng; giọng nói. (25) ốc 屋: nhà. (26) ngoã 瓦: ngói. (27) thiềm 檐: mái hiên. (28) thiết 鐵: sắt. (29) thiềm thiết 檐 鐵: chuông gió. (30) bình 砰 : đá lở. (31) bàng 磅: tiếng đá lở; bảng: phiên âm đơn vị trọng lượng «pound». (32) bình bàng 砰 磅: tiếng đá rơi. (33) quát 聒: tiếng ồn ào, huyên náo. (34) nhĩ 耳: cái tai. (35) quát nhĩ 聒 耳: ầm ĩ điếc tai. (36) hà dĩ 何 以: tại sao? (37) tuyết 雪: tuyết. (38) phi 非: không; sai (ǂ thị 是). (39) danh 名: tên; danh tiếng. (40) hà tự 何 自: từ đâu? (41) khí 汽: hơi nước. (42) thành 成: trở thành; thành công. (43) vũ 雨: mưa. (44) điểm 點: điểm; giọt; hạt. (45) xứ 處: chỗ; xử: ở tại. (46) lãnh 冷: lạnh. (47) xuy 吹: thổi. (48) kết 結: kết lại. (49) thác 錯: lỗi lầm; rối rắm. (50) tạp 雜: rối loạn; phức tạp. (51) thác tạp 錯 雜: hỗn loạn. (52) giáng 降: xuống; (53) hàng: hàng phục. (54) đậu 豆: [hạt] đậu. (55) noãn 卵: trứng. (56) kê noãn 雞 卵: trứng gà. (57) huỷ 毀: huỷ hoại, làm hư hỏng. (58) lư 廬: nhà nhỏ; chòi. (59) xá 舍: nhà nhỏ. (60) lư xá 廬 舍: nhà cửa. (61) vãng vãng 往 往: thường hay. (62) phi thường 非 常: không bình thường. (63) tai 災: tai hại; tai hoạ.

Ngữ pháp:

1. phi vũ dã 非 雨也: không phải là mưa. Tương tự:

– phi lễ dã 非 禮 也: [như thế là] trái lễ vậy.

– phi lý 非 理: trái với lý lẽ thông thường.

– phi học vô dĩ trí nghi, vô vấn vô dĩ quảng thức 非 學 無 以 致 疑 , 非 問 無 以 廣 識: không học thì không thể giải quyết nghi ngờ, không hỏi han thì không thể mở mang kiến thức.

● phi 非: xem là sai;  thị 是: xem là đúng.

– phi tích thị kim 非 昔 是 今: cho rằng xưa là sai, còn nay thì đúng.

● phi 非: lỗi lầm, sai lầm.– thị phi 是非: chuyện đúng sai.

– tĩnh toạ thường tư kỷ quá, nhàn đàm bất luận nhân phi 靜 坐 常 思 己 過 , 閑 談 不 論 人 非: khi ngồi yên hãy luôn nghĩ đến sai lầm của mình, lúc chuyện phiếm chớ bàn luận lầm lỗi của kẻ khác.

2. tương thành vũ điểm 將 成 雨 點: sắp biến thành hạt mưa.

– thiên tương giáng đại nhiệm 天 將 降 大 任: Trời sắp ban nhiệm vụ lớn cho.

– thiên tương minh 天 將 明: trời sắp sáng.

– thiên tương vũ 天 將 雨: trời sắp mưa.

– ngô tương vấn chi 吾 將 問 之: tôi sẽ hỏi nó. (đại từ chi 之: kẻ ấy).

– ngã tương khứ chi 我 將 去 之: tôi sẽ đi tới đó. (đại từ chi 之: nơi đó).

– quân tương chi hà xứ? 君 將 之 何 處: anh sắp đi đâu? (động từ chi 之: đi).

– bất tri lão chi tương chí 不 知 老 之 將 至: không biết cái già sắp đến (dịch sát: không biết sự sắp đến của tuổi già).

3. hốt vi cao xứ lãnh phong sở xuy 忽 為 高 處 冷 風 所 吹 : bỗng bị gió lạnh trên cao thổi vào. (vi 為 ... sở 所... là kết cấu bị động. Xem lại ôn tập bài 6-10).

4. tiểu giả 小 者: cái nhỏ. đại giả 大 者: cái lớn.

5. như đậu 如 豆: như hạt đậu.

6. phi thường chi tai 非 常 之 災: tai hoạ phi thường.

Dịch:

MƯA ĐÁ – Ngày thu nóng bức, nắng gắt chưa lui (=chưa bớt). Bỗng nhiên tối sầm khắp bốn hướng. Gió lớn ào ào tới. Trong không khí các cục nước đá va đập nhau, rơi xuống đất vang thành tiếng. Tiếng chúng đập vào mái ngói và chuông gió vang điếc tai. Một đứa bé hoảng sợ hỏi [cha nó]: «Trời đang nóng, tại sao lại có tuyết [vậy ba]?» Người cha đáp: «Không phải là tuyết đâu. Nó gọi là mưa đá.» Đứa bé hỏi : «Mưa đá từ đâu tới [vậy ba]?» Người cha đáp: «Trong không khí lúc hơi nước sắp thành hạt mưa thì nó bị gió lạnh trên cao thổi vào, bèn mau chóng kết thành những cục nước đá, rơi xuống loạn xạ. Nhỏ thì như hạt đậu, lớn thì như trứng gà; [mưa đá] làm hại lúa ruộng, khiến người và gia súc bị thương, làm hư hỏng nhà cửa, và luôn gây ra tai hoạ phi thường.»

Tập viết cổ văn:

1. Mưa và mưa đá là hiện tượng 現 象 tự nhiên 自 然, không có gì là kỳ quái.

2. Đứa bé lần đầu gặp mưa đá thì rất sợ.

– 兒 初 遇 雹 甚 驚 Nhi sơ ngộ bạc, thậm kinh.

3. Cơn mưa lớn và gió lớn (đại phong bạo vũ 大 風 暴 雨) đêm qua (tạc dạ 昨 夜) làm hư hại hoa cỏ trong vườn (viên trung 園 中).

4. Mưa rào (sậu vũ 驟 雨) không kéo dài suốt cả ngày.

5. Người cha giảng cho con ông về nguyên nhân sinh ra mưa đá.

6. Mưa đá làm hại nhà cửa và lúa má, làm người và gia súc bị thương.

7. Người này cưỡi lừa đến kinh đô, bỗng nhiên gặp mưa đá, con lừa sợ quá chạy mất, ông ta bị thương nặng.

8. Tôi muốn đến bạn tôi, bỗng mưa to đổ xuống, suốt ngày không dứt, cho nên không đến anh ta được.

9. Mưa thì tôi thường thấy, mưa đá thì tôi ít thấy (thiểu kiến 少 見).

10. Mưa to gió lớn lúc nửa đêm (bán dạ 半 夜) làm kinh sợ mọi người (kinh nhân cụ chúng 驚 人 懼 衆).

Xem đáp án

Tự học Hán ngữ cổ đại - bài 14

Chu U Vương 周 幽 王

周 幽 王 惑 於 褒 姒。出 入 必 與 之 同 乘。馳 驅 弋 獵 以 適 褒 姒 之 意。褒 姒 性 不 喜 笑。王 欲 其 笑 萬 端。故 不 笑。王 嘗 為 烽 燧 與 諸 侯約 曰 有 冦 至 則 舉 之。諸 侯 當 悉 來 援。幽 王 欲 悅 褒 姒。為 舉 烽 火。諸 侯 至 而 無 冦。褒 姒 乃 大 笑。其 後 戎 人 攻幽 王。王 舉 烽 燧 徴 兵。諸 侯 不 信。皆 莫 至。戎 人 遂 殺 王 於 驪 山 下。虜 褒 姒 而 去。

Phiên âm:

Chu U Vương hoặc ư Bao Tự, xuất nhập tất dữ chi đồng thừa. Trì khu dặc liệp, dĩ thích Bao Tự chi ý. Bao Tự tính bất hỉ tiếu. Vương dục kỳ tiếu vạn đoan, cố bất tiếu. Vương thường vi phong toại dữ chư hầu ước viết hữu khấu chí tắc cử chi. Chư hầu đương tất lai viện. U Vương dục duyệt Bao Tự, vi cử phong hoả. Chư hầu chí nhi vô khấu. Bao Tự nãi đại tiếu. Kỳ hậu Nhung nhân công U Vương. Vương cử phong toại trưng binh, chư hầu bất tín, giai mạc chí. Nhung nhân toại sát Vương ư Ly Sơn hạ, lỗ Bao Tự nhi khứ.

Từ ngữ:

(1) chu 周: đời Chu (Tây Chu: 1121 ? tcn – 771 tcn; Đông Chu: 770 tcn – 221 tcn); vòng, quanh; khắp, cả, đều; chu đáo; giúp đỡ, chu cấp; họ Chu. (2) u 幽: tối tăm; ẩn giấu; sâu kín. (3) Chu U Vương 周 幽 王: vua U đời Chu, tức Cơ Cung Niết 姬 宮 涅 , lên ngôi khoảng 781 tcn, mất năm 771 tcn, kết thúc đời Tây Chu 西 周. (4) hoặc 惑: mê hoặc; nghi hoặc; ở đây là làm cho mê hoặc, say đắm. (5) bao 褒: khen ngợi, tuyên dương; áo rộng. (6) tự 姒: chị em dâu. (7) Bao Tự 褒 姒: tên người đẹp diệt đời Tây Chu. (8) thừa 乘: ngồi xe; cưỡi ngựa; thặng: cỗ xe. (9) trì 馳: chạy nhanh. (10) khu 驅: xua đuổi. (11) trì khu 馳 驅: rong ruổi. (12) dặc 弋: bắn tên. (13) thích 適: làm vừa ý; thích hợp; đi. (14) tính 性: bản tính. (15) hỉ 喜: vui. (16) tiếu 笑: cười. (17) đoan 端: đầu mối; cách thức. (18) vạn đoan 萬 端: mọi cách. (19) thường 嘗: từng, vốn từng. (20) phong 烽: đốt lửa làm hiệu. (21) toại 燧: ngọn lửa; cái dùng để lấy lửa; bó đuốc. (22) phong toại 烽 燧: giặc đến thì đốt lửa trên đồi báo hiệu; các chòi canh đốt lửa báo tin để cứu nhau gọi là phong hoả đài 烽 火 臺. (23) chư 諸: mọi; các. (24) hầu 侯: tước hầu. (25) chư hầu 諸 侯: các hầu tước phục tòng thiên tử. (26) ước 約: ước hẹn, giao ước. (27) khấu 冦: giặc cướp. (28) cử 舉: nêu lên, đưa lên; cử động. (29) tất 悉: đều, hết. (30) viện 援: cứu viện; giúp. (31) duyệt 悅: vui; làm vui lòng ai. (32) hoả 火: lửa. (33) nhung 戎: các bộ tộc du mục phía tây; năm vũ khí quân sự như cung, nỏ, giáo, mác, kích gọi là «ngũ nhung» 五 戎 . (34) công 攻: đánh; công phá. (35) trưng 徴: triệu vời. (37) binh 兵: binh lính. (37) trưng binh 徴 兵: gọi quân viện binh đến. (38) sát 殺: giết. (39) Ly Sơn 驪 山: núi Ly. (40) lỗ 虜 (擄): bắt sống tù binh.

Ngữ pháp:

(1) hoặc ư Bao Tự (bị Bao Tự mê hoặc) là kết cấu bị động tỉnh lược, tức là: (kiến/thụ/bị) hoặc ư Bao Tự (見/受/被) 惑 於 褒 姒.

(2) dữ 與: cùng với, với, và; cho tặng.

● dữ 與: cùng với. Thí dụ:

– dữ chi đồng thừa 與 之 同 乘: cùng nàng ngồi xe.

– dữ dân đồng lạc 與 民 同 樂: cùng vui với dân.

● dữ 與: với. Thí dụ: ước dữ quốc 約 與 國: giao ước với các nước.

● dữ 與: và. Thí dụ: quân dữ dân 君 與 民: vua và dân.

● dữ 與: cho tặng, cấp cho (= cấp 給 ). Thí dụ: dữ nhân bất truy hối 與人 不 追 悔: cho ai vật gì rồi thì đừng nghĩ lại mà hối tiếc. (truy 追: truy cứu, xét lại; truy hối 追悔: xét lại mà hối tiếc.)

(3) dĩ thích Bao Tự chi ý 以 適 褒 姒 之 意: để làm vừa ý Bao Tự.

(4) ● cố 故: vẫn cứ. Thí dụ:

– cố bất tiếu 故 不 笑: vẫn cứ không cười.

– minh tri cố vấn 明 知 故 問 : biết rõ mà vẫn cứ hỏi.

– minh tri cố phạm 明 知 故 犯: biết rõ [luật pháp] mà vẫn cứ vi phạm.

● cố 故 = thị cố 是 故= thị dĩ 是 以: do đó, cho nên. Thí dụ: kim minh giả nha dã, cố sất chi 今 鳴 者 鴉 也 故 叱 之: nay chim kêu là quạ cho nên con quát chúng. (xem lại bài 2).

(5) thường 嘗: từng, đã từng. Thí dụ:

– vương thường vi phong toại 王 嘗 為 烽 燧: vua từng làm lửa hiệu.

– thường văn 嘗 聞 : từng nghe nói rằng.

– vị thường bão dã 未 嘗 飽 也 : chưa từng ăn no.

(6) ● tất 悉: biết hết. Thí dụ: tường tất 詳 悉: rõ hết cả.

● tất 悉: ðều, hết. Thí dụ:

– chư hầu đương tất lai viện 諸 侯 當 悉 來 援: chư hầu đều phải đến tiếp cứu.

– tất dẫn binh độ hà 悉 引 兵 渡 河 : đều dẫn binh sang sông.

Dịch:

CHU U VƯƠNG – Chu U Vương bị Bao Tự làm cho say đắm; ra vào đều cùng ngồi xe với nàng. Rong ruổi săn bắn để làm vừa ý Bao Tự. Bản tính của Bao Tự không vui cười. U Vương bằng mọi cách muốn nàng cười, mà nàng vẫn không cười. Vua từng làm lửa hiệu, cùng giao ước với chư hầu rằng: nếu có giặc cướp đến thì đốt lửa [thông báo]. Chư hầu đều phải đến tiếp cứu. U Vương muốn làm vui lòng Bao Tự, nên đốt lửa hiệu. Chư hầu kéo đến nhưng không có giặc cướp. Bao Tự bèn cười vang. Về sau rợ Nhung đánh U Vương. Vua đốt lửa hiệu xin cứu viện, chư hầu không tin, họ đều không đến. Rợ Nhung bèn giết U Vương ở chân núi Ly Sơn, bắt Bao Tự mang đi.

Tập viết cổ văn:

1. Bao Tự là người đẹp cả nước (quốc sắc 國 色) làm say đắm U Vương.

2. Kẻ làm vua chớ (vật 勿) đam mê rượu và nữ sắc (đam tửu sắc 酖 酒 色).

3. U Vương đời Chu say đắm Bao Tự mà mất nước.

4. Vua Kiệt đời Hạ (Hạ Kiệt 夏 桀) bạo ngược vô đạo 暴 虐 無 道 sủng ái (sủng 寵) Muội Hỉ 妹 喜 mà nhà Hạ mất (vong 亡).

5. Vua Trụ đời Thương (Thương Trụ 商 紂) bạo ngược vô đạo sủng ái Đát Kỷ 妲 己 mà nhà Thương mất.

6. Kẻ làm vua ham mê tửu sắc làm mất nước bị ngàn đời cười chê.

7. Người đẹp nghiêng thành đổ nước (khuynh thành khuynh quốc 傾 城 傾 國) xưa nay hiếm (cổ lai hi 古 來 希).

8. Từ xưa đến nay anh hùng không qua khỏi cửa mỹ nhân (mỹ nhân quan 美 人 關).

9. Người xưa nói: lấy lửa thử vàng (thí kim 試 金), lấy vàng thử đàn bà, lấy đàn bà thử đàn ông.

10. Nữ sắc rất hại thay, kẻ quân tử sao không xa lánh nữ sắc và răn lòng dâm (viễn sắc giới dâm 遠 色 戒 淫) đi?

Xem đáp án

Tự học Hán ngữ cổ đại - bài 15

Vũ 雨

春 雨 連 綿。浹 旬 不 已。兒 問 母 曰。雨 從 何 來。母 曰。 地 上 之 水 為 日 光 所 熏 蒸。化 汽 上 升。聚 而 為 雲。遇 冷 則 成 雨 矣。他 日 兒 從 母 入 廚 下。母 注 入 釜。須 臾 水 沸。蒸 汽 上 騰。母 告 兒 曰。此 水 熱 而 化 汽 也。揭 其 蓋 視 之。蓋 中 水 凝 如 球。滴 瀝 而 下。母 又 告 兒 曰。此 汽 冷 而 化 水 也 。兒 恍 然 曰。今 乃 知 降 雨 之 理 矣。

Phiên âm:

Xuân vũ liên miên, giáp tuần bất dĩ. Nhi vấn mẫu viết: «Vũ tòng hà lai?» Mẫu viết: «Địa thượng chi thuỷ vi nhật quang sở huân chưng, hoá khí thượng thăng. Tụ nhi vi vân. Ngộ lãnh tắc thành vũ hĩ.» Tha nhật nhi tòng mẫu nhập trù hạ. Mẫu chú thuỷ nhập phủ, tu du thuỷ phí. Chưng khí thượng đằng. Mẫu cáo nhi viết: «Thử thuỷ nhiệt nhi hoá khí dã.» Yết kỳ cái thị chi. Cái trung thuỷ ngưng như cầu. Trích lịch nhi hạ. Mẫu hựu cáo nhi viết: «Thử khí lãnh nhi hoá thuỷ dã.» Nhi hoảng nhiên viết: «Kim nãi tri giáng vũ chi lý hĩ.»

Từ ngữ:

(1) xuân 春: mùa xuân. (2) liên 連: liên tục; liên lạc. (3) miên 綿: dằng dặc. (4) liên miên 連 綿: liên tục không dứt. (5) giáp 浹: giáp một vòng; thấm ướt. (6) tuần 旬: 10 ngày; một tháng có ba «tuần»: thượng tuần 上 旬, trung tuần 中 旬, hạ tuần 下 旬; 10 năm cũng là một «tuần» cho nên «thất tuần thượng thọ» 七 旬 上 壽 là mừng thọ 70 tuổi. (7) tòng 從: từ; đi theo. (8) quang 光: ánh sáng. (9) nhật quang 日 光: ánh nắng. (10) huân 熏: hun (khói lửa bốc lên). (11) chưng 蒸: hơi nóng bốc lên. (12) hoá 化: biến hoá thành. (13) khí 汽: hơi nước (phân biệt với khí 氣: thể khí). (14) thăng 升 (昇): lên (≠ giáng 降). (15) tụ 聚: tụ lại. (16) vân 雲: mây. (17) ngộ lãnh 遇 冷: gặp lạnh. (18) tha 他: cái khác, kẻ khác; ông ta, bà ta, nó. (19) tha nhật 他 日: ngày khác; hôm khác. (20) trù 廚: nhà bếp. (21) chú 注: rót; chú thích. (22) phủ 釜: nồi, chảo, chõ. chảo. (23) tu 須: phải. (24) du 臾: phút chốc. (25) tu du 須 臾: phút chốc. (26) phí 沸: sôi. (37) đằng 騰: bay lên; bốc lên. (38) yết 揭: giơ lên cho xem; bảo rõ (yết thị 揭 示). (39) cái 蓋: vung, nắp. (40) thị 視: xem. (41) ngưng 凝: ngưng đọng. (42) cầu 球: quả cầu; ngọc quý. (43) trích 滴: nhỏ giọt. (44) lịch 瀝: giọt. (45) trích lịch 滴 瀝: nhỏ giọt. (46) hoảng 恍: kinh hoảng; hoảng hốt. (47) hoảng nhiên 恍 然: chợt hiểu ra. (48) lý 理: nguyên lý, lý lẽ.

Ngữ pháp:

(1) ● dĩ 已: ngưng; dừng; [mưa] tạnh. Thí dụ: vũ bất dĩ 雨 不 已: mưa không tạnh.

● dĩ 已: đã rồi. Thí dụ: sự dĩ chí thử 事 已 至 此: sự việc đã đến nước này.

(2) ● tòng: từ. Thí dụ: tòng hà lai 從 何 來: từ đâu đến?

● tòng: đi theo; theo. Thí dụ: Tử viết: ngô tòng Chu 子 曰 吾 從 周: Khổng tử nói: ta theo [pháp chế của] nhà Chu.

(3) địa thượng chi thuỷ 地 上 之 水: nước trên quả đất.

(4) địa thượng chi thuỷ vi nhật quang sở huân chưng 地 上 之 水 為 日 光 所 熏 蒸 là kết cấu bị động (vi... sở...), có thể viết là: địa thượng chi thuỷ bị huân chưng ư nhật quang 地 上 之 水 被 熏 蒸 於 日 光.

(5) tu du 須 臾: phút chốc; khoảnh khắc. Thí dụ: Đạo dã giả bất khả tu du ly dã; khả ly, phi đạo dã 道 也 者 不 可 須 臾 離 也 . 可 離 非 道 也 : Đạo không thể lìa xa chúng ta dù trong phút giây; cái có thể lìa xa chúng ta thì không phải là Đạo.

(6) giáng vũ chi lý 降 雨 之 理: nguyên lý mưa rơi.

Dịch:

MƯA – Mưa xuân liên tục mười ngày không tạnh. Đứa trẻ hỏi mẹ rằng: «Mưa từ đâu ra [vậy mẹ]?» Bà mẹ đáp: «Nước trên quả đất bị ánh nắng hun nóng, hoá thành hơi nước bay lên; [hơi nước] tụ lại thành mây, gặp lạnh thì thành mưa.» Hôm khác, đứa trẻ theo mẹ vào nhà bếp. Bà mẹ rót nước vào nồi. Một chốc nước sôi. Hơi nước bốc lên. Bà mẹ bảo con rằng: «Nước này nóng mà hoá thành hơi nước vậy.» Bà đưa nắp vung cho con xem. Nước trong nắp vung ngưng đọng như hạt cầu, nhỏ giọt xuống. Bà mẹ lại bảo con rằng: «Hơi nước này bị lạnh mà hoá thành nước vậy.» Đứa con chợt hiểu, nói: «Nay [con] hiểu nguyên lý mưa rơi rồi.»

Tập viết cổ văn:

1. Bà mẹ giảng cho con nghe về nguyên lý mưa rơi.

2. Mưa lớn không tạnh.

3. Gà gáy không thôi.

4. Mưa dầm (lâm vũ 霖 雨) năm ngày; sau đó trời quang đãng (tình 晴 ).

5. Sau cơn mưa trời lại sáng.

6. Việc học không thể dừng, chết rồi mới dừng.

7. Hạt mưa rơi xuống càng dày đặc (cánh mật 更 密).

8. U Vương bị giết ở chân núi Ly Sơn, Bao Tự khóc như mưa (vũ khấp 雨 泣).

9. Mưa thấm đẫm (nhuận 潤 ) mọi vật; giàu có thấm đẫm nhà cửa; đạo đức thấm đẫm tấm thân.

10. Hạn lâu (cửu hạn 久 旱) gặp mưa lớn; quê người (tha hương 他 鄉) gặp bạn cũ.

Xem đáp án

Tự học Hán ngữ cổ đại - ôn tập bài 11-15

Dùng từ:

PHƯƠNG 方

● phương 方: đang.

– thiên phương thử 天 方 暑: trời đang nóng.

– phương sinh phương tử, phương tử phương sinh; phương khả phương bất khả, phương bất khả phương khả 方 生 方 死 , 方 死 方 生 , 方 可 方 不 可 , 方 不 可 方 可: [mọi vật] đang sống là đang chết, đang chết là đang sống; có thể là không thể, không thể là có thể.

● phương 方: vừa mới.

– như mộng phương tỉnh 如 梦 方 醒: như mộng vừa mới tỉnh.

● phương 方: thì mới.

– ngật đắc khổ trung khổ phương vi nhân thượng nhân 吃 得 苦 中 苦 方 為 人 上 人: chịu được cái khổ cùng cực thì mới là kẻ vượt trên mọi người. (ngật: ăn; khổ trung khổ: cái khổ trong cái khổ, tức là khổ cùng cực)

MẠC 莫

● mạc 莫: không.

– mịch ấm mạc đắc 覓 蔭 莫 得: tìm bóng râm mà chẳng có.

– ngô tâm trạm nhiên, vật mạc năng dao 吾 心 湛 然 物 莫 能 搖: tâm ta luôn thanh tĩnh sáng láng, ngoại vật không thể dao động tâm ta.

● mạc 莫: chẳng gì.

– dưỡng tâm mạc thiện ư quả dục 養 心莫 善 於 寡 欲: dưỡng tâm chẳng gì bằng ít ham muốn.

– hoạ mạc đại ư bất tri túc 禍 莫 大 於 不知 足: hoạ chẳng gì lớn bằng không biết đủ.

● mạc 莫: chẳng ai.

– nhân giai tri hữu dụng chi dụng, nhi mạc tri vô dụng chi dụng dã 人 皆 知 有 用 之 用 , 而 莫 知 無 用 之 用 也: ai cũng biết cái dụng của sự hữu dụng, nhưng chẳng ai biết cái dụng của sự vô dụng.

– nhu thắng cương, nhược thắng cường; thiên hạ mạc bất tri, mạc năng hành 柔 勝 剛 , 弱 勝 強 , 天 下 莫 不 知 , 莫 能 行: yếu thắng mạnh, mềm thắng cứng; thiên hạ chẳng ai không biết điều đó nhưng chẳng ai biết thi hành nó.

TẮC 則

– ngô dĩ tiền nhẫm lư tắc ảnh diệc thuộc ngã 吾 以 錢 賃 驢 則 影 亦 屬 我: tôi lấy tiền để thuê lừa thì cái bóng cũng thuộc tôi.

–  danh bất chính tắc ngôn bất thuận, ngôn bất thuận tắc sự bất thành 名 不 正 則 言 不 順 , 言 不 順 則 事 不 成: danh không đúng thì lời không thuận, lời không thuận thì việc không thành.

CẬN 僅

● cận 僅: chỉ.

– cận tế nhất nhân 僅 蔽 一 人: chỉ che một người.

– cận thử nhi dĩ 僅 此 而 已: chỉ thế này mà thôi.

DĨ 以

● dĩ 以: lấy... để...

– ngô dĩ tiền nhẫm lư 吾 以 錢 賃 驢: tôi lấy tiền để thuê lừa.

– dĩ công dụng giảo chi 以 功 用 較 之: lấy công dụng mà so sánh chúng.

– sử dân dĩ thời 使 民 以 時: sai khiến dân tuỳ lúc.

– thần bất cảm bất dĩ chính đối 臣 不敢 不 以 正 對: hạ thần không dám không căn cứ lẽ phải mà trả lời.

● dĩ 以: để.

– dĩ tị nhật 以 避 日: để tránh nắng.

– dĩ thích Bao Tự chi ý 以 適 褒 姒 之 意: để làm vừa ý Bao Tự.

– nhân năng hư kỷ dĩ tị thế, kỳ thục năng hại? 人 能 虛 己 以 避 世 , 其 孰能 害: người ta có thể xem bản thân là hư không để lánh đời, [vậy thì] ai có thể hại được [mình]?

● dĩ vi 以 為: cho là, xem là.

– tranh dĩ vi kỳ 爭 以 為 奇: tranh nhau cho là kỳ lạ.

– bất dĩ vi sỉ 不 以 為 恥: không xem là xấu hổ.

– bất dĩ vi nhiên 不 以 為 然: không cho là đúng.

– dĩ thử vi lệ 以 此 為 例: xem nó là lệ.

– dĩ quốc sự vi trọng 以 國 事 為 重: xem việc nước là quan trọng.

– dĩ tứ cá nguyệt vi kỳ 以 四 個 月 為期: lấy bốn tháng làm kỳ hạn.

PHI 非

● phi 非: không (dùng để phủ định).

– phi vũ dã 非 雨也: không phải là mưa.

– phi lễ dã 非 禮 也: [như thế là] trái lễ vậy.

– phi lý 非 理: trái với lý lẽ thông thường.

– phi học vô dĩ trí nghi, vô vấn vô dĩ quảng thức 非 學 無 以 致 疑 , 非 問 無 以 廣 識: không học thì không thể giải quyết nghi ngờ, không hỏi han thì không thể mở mang kiến thức.

● phi 非: xem là sai;  thị 是: xem là đúng.

– phi tích thị kim 非 昔 是 今: cho rằng xưa là sai, còn nay thì đúng.

● phi 非: lỗi lầm, sai lầm.

– thị phi 是非: chuyện đúng sai.

– tĩnh toạ thường tư kỷ quá, nhàn đàm bất luận nhân phi 靜 坐 常 思 己 過 , 閑 談 不 論 人 非: khi ngồi yên hãy luôn nghĩ đến sai lầm của mình, lúc chuyện phiếm chớ bàn luận lầm lỗi của kẻ khác.

TƯƠNG 將

● tương 將: sắp.

– tương thành vũ điểm 將 成 雨 點: sắp biến thành hạt mưa.

– thiên tương giáng đại nhiệm 天 將 降 大 任: Trời sắp ban nhiệm vụ lớn cho.

– thiên tương minh 天 將 明: trời sắp sáng.

– thiên tương vũ 天 將 雨: trời sắp mưa.

– ngô tương vấn chi 吾 將 問 之: tôi sẽ hỏi nó. (đại từ chi 之: kẻ ấy).

– ngã tương khứ chi 我 將 去 之: tôi sẽ đi tới đó. (đại từ chi 之: nơi đó).

– quân tương chi hà xứ? 君 將 之 何 處: anh sắp đi đâu? (động từ chi 之: đi).

– bất tri lão chi tương chí 不 知 老 之 將 至: không biết cái già sắp đến (dịch sát: không biết sự sắp đến của tuổi già).

DỮ 與

● dữ 與: cùng với.

– dữ chi đồng thừa 與 之 同 乘: cùng nàng ngồi xe.

– dữ dân đồng lạc 與 民 同 樂: cùng vui với dân.

● dữ 與: với.

– ước dữ quốc 約 與 國: giao ước với các nước.

● dữ 與: và.

– quân dữ dân 君 與 民: vua và dân.

● dữ 與: cho tặng, cấp cho (= cấp 給 ).

– dữ nhân bất truy hối 與人 不 追 悔: cho ai vật gì rồi thì đừng nghĩ lại mà hối tiếc.

CỐ 故

● cố 故: vẫn cứ.

– cố bất tiếu 故 不 笑: vẫn cứ không cười.

– minh tri cố vấn 明 知 故 問 : biết rõ mà vẫn cứ hỏi.

– minh tri cố phạm 明 知 故 犯: biết rõ [luật pháp] mà vẫn cứ vi phạm.

● cố 故 = thị cố 是 故= thị dĩ 是 以: do đó, cho nên.

– kim minh giả nha dã, cố sất chi 今 鳴 者 鴉 也 故 叱 之: nay chim kêu là quạ cho nên con quát chúng.

THƯỜNG 嘗

● thường 嘗: từng, đã từng.

– vương thường vi phong toại 王 嘗 為 烽 燧: vua từng làm lửa hiệu.

– thường văn 嘗 聞 : từng nghe nói rằng.

– vị thường bão dã 未 嘗 飽 也 : chưa từng ăn no.

TẤT 悉

● tất 悉: biết hết.

– tường tất 詳 悉: rõ hết cả.

● tất 悉: ðều, hết.

– chư hầu đương tất lai viện 諸 侯 當 悉 來 援: chư hầu đều phải đến tiếp cứu.

– tất dẫn binh độ hà 悉 引 兵 渡 河 : đều dẫn binh sang sông.

DĨ 已

● dĩ 已: ngưng; dừng; [mưa] tạnh.

– vũ bất dĩ 雨 不 已: mưa không tạnh.

● dĩ 已: đã rồi.

– sự dĩ chí thử 事 已 至 此: sự việc đã đến nước này.

● tòng: từ.

– tòng hà lai 從 何 來: từ đâu đến?

● tòng: đi theo; theo.

– Tử viết: ngô tòng Chu 子 曰 吾 從 周: Khổng tử nói: ta theo [pháp chế của] nhà Chu.

Cấu trúc câu:

● câu khẳng định

– thiên phương thử 天 方 暑: trời đang nóng.

– sự dĩ chí thử 事 已 至 此: sự việc đã đến nước này.

–  thử khí lãnh nhi hoá thuỷ dã 此 汽 冷 而 化 水 也: hơi nước này bị lạnh mà hoá thành nước vậy.

– địa thượng chi thuỷ vi nhật quang sở huân chưng 地 上 之 水 為 日 光 所 熏 蒸 = địa thượng chi thuỷ bị huân chưng ư nhật quang 地 上 之 水 被 熏 蒸 於 日 光: nước trên quả đất bị ánh nắng hun nóng. (kết cấu bị động)

● câu phủ định

– phi vũ dã 非 雨也: không phải là mưa.

– vũ bất dĩ 雨 不 已: mưa không tạnh.

– bất tri lão chi tương chí 不 知 老 之 將 至: không biết cái già sắp đến.

– ngô tâm trạm nhiên, vật mạc năng dao 吾 心 湛 然 物 莫 能 搖: tâm ta luôn thanh tĩnh sáng láng, ngoại vật không thể dao động tâm ta.

● câu hỏi

– thiên phương nhiệt, hà dĩ hữu tuyết? 天 方 熱。何 以 有 雪: trời đang nóng, tại sao lại có tuyết?

– thử bảo tác hà dụng? 此 寶 作 何 用: vật báu này có tác dụng gì?

– vũ tòng hà lai? 雨 從 何 來: mưa từ đâu ra?

– quân tương chi hà xứ? 君 將 之 何 處: anh sắp đi đâu?

● câu cầu khiến

– vật vong : xin chớ quên.

– mạc sầu : xin đừng buồn.

– kỷ sở bất dục vật thi ư nhân 己 所 不 欲勿 施 於 人: điều gì mà ta không muốn thì chớ thi hành nó cho người khác.

– đại vô xâm tiểu 大 毋 侵 小: nước lớn chớ xâm lăng nước nhỏ.

– vô vọng ngôn 毋 妄言: chớ nói càn.

– khuyến quân hưu thán hận 勸 君 休 嘆 恨: xin ông đừng than thở oán hận.

– dĩ vãng sự vật truy tư, vị lai sự vật nghinh tưởng, hiện tại sự vật lưu niệm 已 往 事 勿 追 思, 未 來 事 勿 迎 想, 現 在 事 勿 留 念: việc đã qua chớ truy cứu nữa, chuyện mai sau chớ đón trước mà nghĩ ngợi; việc hiện tại chớ lưu lại làm kỷ niệm.

● câu điều kiện

– nhất nhật bất thực tắc cơ; tam nhật bất thực tắc tật; thất nhật bất thực tắc tử 一 日 不 食 則 飢。三 日 不 食 則 疾。七 日 不 食 則 死: một ngày không ăn thì đói; ba ngày không ăn thì bệnh; bảy ngày không ăn thì chết.

– nhược nhất châu chỉ tế nhất nhân, vi dụng dĩ vi hĩ 若 一 珠 只 濟 一 人 為 用 已 微 矣: nếu một viên ngọc chỉ cứu một người thì công dụng của nó nhỏ nhặt vậy.

– sử lai giả độc chi, bi dư chí yên 使 來 者 讀 之 悲 予 志 焉: người sau nếu có đọc nó ắt sẽ thương xót cho tâm chí của ta.

– nhược nhất đán Tề vong, tuy trúc Tiết chi thành, sử cao ư thiên, do chi vô ích dã 若 一 旦 齊 亡 雖 築 薛 之 城 使 高 於 天 猶 之 無 益 也: nếu lỡ mai kia nước Tề mất, dù ngài xây thành tại đất Tiết giả sử có cao hơn trời vẫn là vô ích vậy.

Tập viết cổ văn

1. Nuôi con thì mới biết ơn cha mẹ.

2. Có học Hán ngữ thì mới biết nó khó; nếu không học nó thì không biết nó khó.

3. Học như thuyền đi ngược nước (nghịch thuỷ hành chu 逆 水 行 舟); không tiến ắt lùi.

4. Tư tưởng cổ nhân được chép (ký 記) trong kinh điển; nếu học Hán ngữ cổ đại thì sẽ đọc được nó.

5. Quân tử học để tu thân 修 身, tiểu nhân học để cầu danh tranh lợi 求 名 爭 利.

6. Chớ nói đi đường gian khó (hành lộ nan 行 路 難 ), hễ đi thì tới.

7. Mưa gió suốt mười ngày không dứt; tôi không đi đâu mà ở nhà đọc sách.

8. Ở đời có bốn việc đắc ý: hạn lâu gặp mưa lớn; quê người gặp bạn cũ; đêm động phòng 洞 房 hoa chúc 花 燭 ; tên treo (quải danh 挂 名) trên bảng vàng (kim bảng 金 榜).

9. Khổng Tử nói nghèo mà không oán than thì khó; giàu mà không kiêu căng thì dễ.

10. Nhẫn nhịn là khởi đầu của trăm điều tốt lành (bách thiện 百 善); chớ nói đời mình thế là hết rồi; đắng hết thì ngọt tới, sau cơn mưa trời lại sáng.

Xem đáp án

Tự học Hán ngữ cổ đại - đáp án bài 1

Số đếm và số thứ tự trong Hán ngữ cổ đại

Đáp án tập viết cổ văn

1. Viết số:

14 : 十 四 thập tứ.

20 : 二 十 nhị thập.

85 : 八 十 五 bát thập ngũ.

709 : 七 百 九  thất bách cửu.

999 : 九 百 九 十 九 cửu bách cửu thập cửu.

1.034 : 一 千 三 十 四 nhất thiên tam thập tứ.

1.604 :  一 千 六 百 四 nhất thiên lục bách tứ.

10.586 :  一 萬 五 百 八 十 六 nhất vạn ngũ bách bát thập lục.

300.213 : 三 十 萬 二 百 十 三 tam thập vạn nhị bách thập tam.

2. khoảng 15 năm.

– 且 十 五 年 thả thập ngũ niên.

3. tuổi gần 65.

– 年 且 六 十 五 niên thả lục thập ngũ.

4. gần 100 dặm.

– 將 一 百 里 tương nhất bách lý.

5. dài khoảng 8 trượng.

– 長 可 八 丈 trường khả bát trượng.

6. vài trăm năm.

– 數 百 年 sổ bách niên.

7. hơn 96 người.

– 九 十 六 餘 人 cửu thập lục dư nhân.

8. khoảng 300 người.

– 三 百 許 人 tam bách hứa nhân.

– 三 百 人 所 tam bách nhân sở.

– 三 百 人 左 右 tam bách nhân tả hữu.

9. người thứ ba.

– 第 三 人 đệ tam nhân.

10. thứ 1001.

– 第 一 千 ( 有 ) 一 đệ nhất thiên (hữu) nhất.

11. bảy chục phần trăm.

– 百 分 之 七 十 bách phân chi thất thập.

Tự học Hán ngữ cổ đại - đáp án bài 2

Cát hung  吉 凶

Đáp án tập viết cổ văn

1. Quạ kêu trên cây.

– 鴉 鳴 於 樹 上 nha minh ư thụ thượng.

2. Đứa trẻ lấy đá ném nó (= con quạ).

– 兒 以 石 擊 之 nhi dĩ thạch kích chi.

3. Tại sao lấy đá ném quạ?

– 何 以 石 擊 鴉 ? hà dĩ thạch kích nha?

4. Trí người [thì] cao.

– 人 之 智 高 nhân chi trí cao.

5. Trí của chim không cao.

– 鳥 之 智 不 高 điểu chi trí bất cao.

6. Trí người cao hơn trí của chim.

– 人 之 智 高 於 鳥 之 智 nhân chi trí cao ư điểu chi trí.

7. Cây cao hơn đứa trẻ.

– 樹 高 於 兒 thụ cao ư nhi.

8. Người [còn] không thể biết hên xui, [thì] chim làm sao mà biết được?

– 人 不 能 知 吉 凶 ,鳥 何 以 能 知 之 ? nhân bất năng tri cát hung, điểu hà dĩ năng tri chi?

9. Điều mà con người không thể biết là việc lành hay dữ.

– 人 不 能 知 者 吉 凶 也 nhân bất năng tri giả cát hung dã.

10. [Kẻ] quát chim quạ là đứa bé.

– 叱 鴉 者 兒 也 sất nha giả nhi dã.

11. Người cha biết kẻ ném đá chim quạ là đứa bé.

–  父 知 擊 鴉 者 兒 也 phụ tri kích nha giả nhi dã.

12. Tiếng kêu của chim khách thì hên; tiếng kêu của chim quạ thì xui.

– 鵲 之 鳴 吉 ; 鴉 之 鳴 凶 thước chi minh cát, nha chi minh hung.

13. Khổng Tử là thánh nhân.

– 孔 子 (者 ) 聖 人 也 Khổng Tử (giả) thánh nhân dã.

14. Lời nói của thánh nhân thì tốt lành.

– 聖 人 之 言 吉 thánh nhân chi ngôn cát.

15. Liêm Pha là tướng giỏi của nước Triệu.

– 廉 頗 者 趙 之 良 將 也 Liêm Pha giả Triệu chi lương tướng dã.

16. Người ta nói quan là cha mẹ của dân.

– 人 言 官 者 民 之 父 母 也 nhân ngôn quan giả dân chi phụ mẫu dã.

17. Biết người [thì] biết mặt [chứ] không biết lòng dạ.

– 知 人 知 面 不 知 心 tri nhân tri diện bất tri tâm.

Tự học Hán ngữ cổ đại - đáp án bài 3

Nhân ảnh 人 影

Đáp án tập viết cổ văn

1. Trăng sáng vừa lên.

– 明 月 初 上 minh nguyệt sơ thướng.

2. Dưới trăng.

– (於 ) 月 下 (ư) nguyệt hạ.

3. Có lũ trẻ ở dưới [ánh] trăng.

– 有 群 兒 於 月 下 hữu quần nhi ư nguyệt hạ.

3. Đứa nhỏ đi nhanh dưới [ánh] trăng.

– 兒 急 行 於 月 下 nhi cấp hành ư nguyệt hạ.

4. Chị nó đứng trước đèn.

– 其 姊 立 於 燈 前 kỳ tỷ lập ư đăng tiền.

5. Chị nó đi theo nó.

– 其 姊 隨 之 kỳ tỷ tuỳ chi.

6. Đứa bé không biết chị nó gấp rút đi theo nó.

– 兒 不 知 其 姊 急 隨 之 nhi bất tri kỳ tỷ cấp tuỳ chi (= 隨 其 後 tuỳ kỳ hậu).

7. Ai cũng có cái bóng theo mình.

– 人 皆 有 影 隨 之 nhân giai hữu ảnh tuỳ chi.

8. Lũ trẻ đều biết điều đó.

– 群 兒 皆 知 之 也 quần nhi giai tri chi dã.

9. Lý lẽ đó ai cũng biết.

– 此 理 人 皆 知 也 thử lý nhân giai tri dã.

10. Ngươi tại sao quên lời cha ngươi?

– 何 忘 汝 父 之 言 耶 hà vong nhữ phụ chi ngôn da?

11. Đứa trẻ không dám quên lời cha nó nói.

– 兒 不 敢 忘 其 父 之 言 nhi bất cảm vong kỳ phụ chi ngôn.

12. Tại sao đứa trẻ không dám quên lời cha nó nói?

– 兒 何 不 敢 忘 其 父 之 言 耶 nhi hà bất cảm vong kỳ phụ chi ngôn da.

13. Quạ bắt đầu kêu.

– 鴉 初 鳴 nha sơ minh.

14. Tiếng chim kêu có hên, có xui.

– 鳥 之 鳴 有 吉 有 凶 điểu chi minh hữu cát hữu hung.

15. Các con kêu trên cây ấy đều là quạ.

– 鳴 於 此 樹 上 者 皆 鴉 也 minh ư thử thụ thượng giả giai nha dã.

16. Cha nó nói: Ai cũng biết tiếng quạ kêu thì xui, tiếng chim khách kêu thì hên. Tại sao con không biết điều ấy?

– 其 父 曰 : 人 皆 知 鴉 之 鳴 凶 , 鵲 之 鳴 吉 . 汝 何 以 不 知 之 kỳ phụ viết: nhân giai tri nha chi minh hung, thước chi minh cát. Nhữ hà dĩ bất tri chi?

17. Cha đứa bé nói: «Thân con có cái bóng của nó. Con đi, cái bóng đi. Con đứng, cái bóng đứng. Lý lẽ này ai cũng biết.» Đứa bé liền hiểu ra.

– 兒 之 父 曰 : 汝 身 有 其 影 . 汝 行 , 其 行 . 汝 立 , 其 立 . 此 理 人 皆 知 也 . 兒 乃 悟 Nhi chi phụ viết: «Nhữ thân hữu kỳ ảnh. Nhữ hành, kỳ hành. Nhữ lập, kỳ lập. Thử lý nhân giai tri dã.» Nhi nãi ngộ.

Tự học Hán ngữ cổ đại - đáp án bài 4

Đa ngôn vô ích 多 言 無 益

Đáp án tập viết cổ văn

1. Có người nói: sự học lấy chuyên nhất làm quý.

– 或 曰 : 學 以 專 一 為 貴 hoặc viết: học dĩ chuyên nhất vi quý.

2. Lời ấy có đúng không?

– 此 言 是 乎 thử ngôn thị hồ?

3. Đêm ngày học tập mà không chán.

– 日 夜 學 而 不 厭 nhật dạ học nhi bất yếm.

4. Khổng Tử học tập mà không chán, dạy người mà không thấy mệt.

– 孔 子 學 而 不 厭 誨 人 不 倦 Khổng Tử học nhi bất yếm, hối nhân bất quyện.

5. Tiếng gáy của con gà trống làm chấn động thiên hạ.

– 雄 雞 之 鳴 振 動 天 下 hùng kê chi minh chấn động thiên hạ.

6. Người ta đều ghét tiếng kêu đêm ngày của ễnh ương vậy.

– 人 皆 厭 蝦 蟆 日 夜 之 鳴 也 nhân giai yếm hà mô nhật dạ chi minh dã.

7. Ai cũng ghét kẻ lắm lời. Sao ngươi lại lắm lời?

– 人 皆 惡 多 言 者 . 汝 何 多 言 nhân giai ố đa ngôn giả; nhữ hà đa ngôn?

8. Kẻ lắm lời thật đáng ghét.

– 多 言 者 甚 可 惡 也 đa ngôn giả thậm khả ố dã.

9. Khổng Tử xem sự học là quý mà thôi.

– 孔 子以 學 為 貴 而 已 Khổng Tử dĩ học vi quý nhi dĩ.

10. Thánh nhân xem của nả là vật ở ngoài thân.

– 聖 人 以 財 為 身 外 之 物 thánh nhân dĩ tài vi thân ngoại chi vật.

11. Lời nói đúng lúc thì quý, lời nói không đúng lúc thì vô ích.

– 當 時 之 言 貴 , 不 當 時 之 言 無 益 đáng thời chi ngôn quý, bất đáng thời chi ngôn vô ích.

12. Học vấn cốt ở tinh và sâu mà thôi.

– 學 問 在 精 深 而 已 học vấn tại tinh thâm nhi dĩ.

13. Quân tử lấy đức mà đối đãi người; yên với cái nghèo, vui với đạo, không oán trời.

– 君 子 以 德 待 人 ; 安 貧 樂 道 , 不 怨 天 quân tử dĩ đức đãi nhân; an bần lạc đạo, bất oán thiên.

14. Kẻ an bần lạc đạo [chỉ có] thánh nhân mà thôi.

– 安 貧 樂 道 者 , 聖 人 而 已 an bần lạc đạo giả, thánh nhân nhi dĩ.

15. Lời nói của kẻ tiểu nhân có ích gì đâu.

– 小 人 之 言 何 益 tiểu nhân chi ngôn hà ích.

16. Tiểu nhân quý trọng tài phú, xem nó là bản mệnh của mình.

– 小 人 貴 財 富 , 以 為 其 本 命 tiểu nhân quý tài phú, dĩ vi kỳ bản mệnh.

Tự học Hán ngữ cổ đại - đáp án bài 5

Bất thức tự 不 識 字

Đáp án tập viết cổ văn

1. Cọp núi đã hại gia súc còn hại người.

– 山 虎 既 害 畜 且 人 sơn hổ ký hại súc thả nhân.

2. Cọp đã to lớn lại còn hung dữ.

– 虎 既 大 且 凶 hổ ký đại thả hung.

3. Làng này có kẻ không biết chữ.

– 此 鄉 有 不 識 字 者 thử hương hữu bất thức tự giả.

4. Kẻ không biết chữ trong làng này thì rất nhiều.

– 此 鄉 中 不 識 字 者 甚 多 thử hương trung bất thức tự giả thậm đa.

5. Thợ săn làm hầm để bắt cọp.

–  獵 人 設 阱 以 捕 虎 liệp nhân thiết tỉnh dĩ bổ hổ.

6. Người ta lẽ nào có thể không biết chữ?

– 人 豈 可 不 識 字 nhân khởi khả bất thức tự?

7. Kẻ không biết chữ đã rơi xuống hầm lại còn bị thương ở chân.

– 不 識 字 者 既 墜 阱 且 傷 足 bất thức tự giả ký truỵ tỉnh thả thương túc.

8. Cha của người không biết chữ ấy cũng không biết chữ.

– 不 識 字 者 之 父 亦 不 識 字 bất thức tự giả chi phụ diệc bất thức tự.

9. Không biết chữ rất có hại thay!

– 不 識 字 甚 害 哉 bất thức tự thậm hại tai!

10. Cọp đi qua hầm mà không rơi xuống; thợ săn gấp rút lấy đá ném nó.

– 虎 過 阱 而 不 墜 ; 獵 人 急 以 石 擊 之 hổ quá tỉnh nhi bất truỵ; liệp nhân cấp dĩ thạch kích chi.

11. Ai cũng biết cái hại của sự không biết chữ.

– 人 皆 知 不 識 字 之 害 也 nhân giai tri bất thức tự chi hại dã.

12. Kẻ này đã không biết chữ lại còn lắm lời; dân làng đều ghét hắn.

– 此 人 既 不 識 字 且 多 言 ; 鄉 人 皆 厭之 thử nhân ký bất thức tự thả đa ngôn; hương nhân giai yếm chi.

13. Kẻ làm hầm để bắt cọp là thợ săn.

– 設 阱 以 捕 虎 者 獵 人 也 thiết tỉnh dĩ bổ hổ giả liệp nhân dã.

14. Tại sao người dân làng ấy rơi xuống hầm bẫy cọp?

– 此 鄉 人 何 以 墜 於 虎 阱 中 thử hương nhân hà dĩ truỵ ư hổ tỉnh trung?

15. Người ấy nếu biết chữ thì sẽ không rơi xuống hầm bẫy cọp.

– 其 人 苟 識 字 , 不 可 墜 於 虎 阱 中 kỳ nhân cẩu thức tự bất khả truỵ ư hổ tỉnh trung.

16. Cha người thợ săn nói cho hắn biết cái hại của lắm lời.

– 獵 人 之 父 告 之 多 言 之 害 liệp nhân chi phụ cáo chi đa ngôn chi hại.

Tự học Hán ngữ cổ đại - đáp án ôn tập bài 1-5

Đáp án tập viết cổ văn

1. Bậc hiểu biết cười chê hắn.

– 識 者 笑 之 thức giả tiếu chi.

2. Kẻ cười chê hắn chính là bậc hiểu biết.

– 笑 之 者 識 者 也 tiếu chi giả thức giả dã.

3. Người ta lẽ nào không biết chữ Hán ư?

– 人 豈 不 識 漢 字 哉 nhân khởi bất thức Hán tự tai?

4. Tại sao ngươi lại quên điều ấy?

– 汝 何 忘 之 nhữ hà vong chi?

5. Biết chữ Hán là điều có ích vậy.

– 識 漢 字 益 也 thức Hán tự ích dã.

6. Biết chữ Hán có ích gì?

– 識 漢 字 何 益 thức Hán tự hà ích?

7. Ai cũng biết ích lợi của việc biết chữ Hán.

– 人 皆 知 識 漢 字 之 益 也 nhân giai tri thức Hán tự chi ích dã.

8. Kẻ không biết gì thì hay lắm lời.

– 不 知 者 常 多 言 也 bất tri giả thường đa ngôn dã.

9. Kẻ lắm lời rất có hại thay.

– 多 言 者 甚 害 哉 đa ngôn giả thậm hại tai.

10. Ai cũng ghét kẻ đã không biết chữ lại còn lắm lời.

– 人 皆 厭 既 不 識 字 且 多 言 之 人  nhân giai yếm ký bất thức tự thả đa ngôn chi nhân.

11. Cọp này chỉ hại gia súc chứ không hại người.

– 此 虎 害 畜 不 害 人 thử hổ hại súc, bất hại nhân.

12. Con cọp chỉ hại gia súc chứ không hại người ấy không biết thợ săn muốn bắt nó.

– 此 害 畜 不 害 人 之 虎 不 知 獵 人 欲 捕 之 thử hại súc bất hại nhân chi hổ bất tri liệp nhân dục bổ chi.

Tự học Hán ngữ cổ đại - đáp án bài 6

Nha 鴉

Đáp án tập viết cổ văn

1. Con quạ rất khát muốn uống nước trong cái bình trong sân.

– 渴 甚之 老 鴉 欲 飲 庭 前 壺 中 之 水 khát thậm chi lão nha dục ẩm đình tiền hồ trung chi thuỷ.

2. Đứa bé thấy con quạ già bèn quát nó.

– 兒 見 老 鴉 乃 叱 之 nhi kiến lão nha nãi sất chi.

3. Đứa bé lấy đá ném con quạ, con quạ liền bay đi.

– 兒 以 石 擊 鴉 , 鴉 遂 飛 去 nhi dĩ thạch kích nha, nha toại phi khứ.

4. Con quạ kêu lớn, bay đi bay lại mấy lần.

– 鴉 大 鳴 , 往 返 數 次 nha đại minh, vãng phản sổ thứ.

5. Con quạ chợt bay đến, chợt bay đi.

– 鴉 忽 飛 來 忽 飛 去 nha hốt phi lai, hốt phi khứ.

6. Nước trong bình rất cạn, con quạ rướn cổ để uống.

– 壺 中之 水 甚 淺 , 鴉 伸 頸 以 飲 之 hồ trung chi thuỷ thậm thiển, nha thân cảnh dĩ ẩm chi.

7. Núi thì cao, nước thì sâu.

– 山 高 , 水 深 sơn cao, thuỷ thâm.

8. Núi cao có cọp dữ, nước sâu có cá lớn.

– 高 山 有 猛 虎 , 深 水 有 大 魚 cao sơn hữu mãnh hổ, thâm thuỷ hữu đại ngư.

9. Người đi, cọp chạy, chim bay.

– 人 行 , 虎 走 , 鳥 飛 nhân hành, hổ tẩu, điểu phi.

10. Người có thể đi, chạy; không thể bay.

– 人 能 行 , 能 走 , 不 能 飛 nhân năng hành, năng tẩu, bất năng phi.

11. Thợ săn đều biết núi cao ấy có cọp dữ, cho nên muốn bắt nó.

– 獵 人 皆 知 此 高 山 有 猛 虎 , 故 欲 捕 之 liệp nhân giai tri thử cao sơn hữu mãnh hổ, cố dục bổ chi.

12. Con quạ nếu không ngậm đá bỏ vào bình thì nó không thể uống được nước trong bình.

– 鴉 若不 銜 石 投 壺 中 則 不 能 飲 壺 中 之 水 nha nhược bất hàm thạch đầu hồ trung, tắc bất năng ẩm hồ trung chi thuỷ.

13. Nếu cọp không hại người và gia súc thì thợ săn không mưu tính làm hầm bẫy để bắt nó.

– 虎 若不 害 人 畜 則 獵 人 不 謀 設 阱 以 捕 之 hổ nhược bất hại nhân súc tắc liệp nhân bất mưu thiết tỉnh dĩ bổ chi.

14. Con cọp uống nước dưới ánh trăng, không thấy thợ săn muốn bắt nó.

– 虎 飲水 於 月 下 , 不 見 獵 人 欲 捕 之 hổ ẩm thuỷ ư nguyệt hạ, bất kiến liệp nhân dục bổ chi.

15. Nếu cọp không hại người, người lẽ nào muốn hại nó?

– 虎 若不 害 人 , 人豈 欲 害 之 哉 hổ nhược bất hại nhân, nhân khởi dục hại chi tai?

16. Thợ săn mưu tính bắt cọp hơn mười lần mới bắt được nó.

– 獵 人謀 捕 虎 十 餘 次 乃 得 之 liệp nhân mưu bổ hổ thập dư thứ nãi đắc chi.

17. Đứa bé rất khát, nó uống nhiều nước, cơn khát hết liền.

– 兒 渴 甚 飲 多 水 渴 遂 解 nhi khát thậm, ẩm đa thuỷ, khát toại giải.

Tự học Hán ngữ cổ đại - đáp án bài 7

Bốc卜

Đáp án tập viết cổ văn

1. Nhà của thầy bói bị cướp hơn mười lần.

– 卜 者 之 家 為 人 所 劫 十 餘 次 bốc giả chi gia vi nhân sở kiếp thập dư thứ.

2. Mỗi ngày thầy bói nói việc hên xui cho người.

– 卜 者 日 為 人 語 吉 凶 bốc giả nhật vị nhân ngứ cát hung (=hưu cữu 休 咎).

3. Kẻ muốn biết việc may rủi là người đi đường.

–  欲 知吉 凶 者 行 人 也 dục tri cát hung giả hành nhân dã.

4. Thầy bói bị người ta chê cười.

– 卜 者為 人 所 笑 bốc giả vi nhân sở tiếu.

5. Thầy bói tại sao không biết nhà mình bị cướp?

– 卜 者 何 不 知 其 家 為 人 所 劫 bốc giả hà bất tri kỳ gia vi nhân sở kiếp?

6. Con người thầy bói chạy nhanh đến báo tin cho ông rằng đồ đạc trong nhà đã mất sạch.

– 卜 者 之 子 奔 告 之 曰 家 具 盡 喪 bốc giả chi tử bôn cáo chi viết gia cụ tận táng.

7. Điềm có lành có dữ.

– 兆 有 吉 有 凶 triệu hữu cát hữu hung.

8. Kẻ cướp là người ác.

– 劫 者 惡 人 也 kiếp giả ác nhân dã.

9. Dân làng bị cọp dữ hại; thợ săn vì dân làng mà mưu tính bắt nó.

– 鄉 人 為 猛 虎 所 害 獵 人 為 鄉 人 謀 捕 之 hương nhân vi mãnh hổ sở hại; liệp nhân vị hương nhân mưu bổ chi.

10. Thầy bói giỏi lẽ nào không xét được điềm dữ trong nhà mình?

– 善 卜 者 豈 不 省 其 家 中 凶 兆 哉 thiện bốc giả khởi bất tỉnh kỳ gia trung hung triệu tai?

11. Mỗi ngày Tăng Tử xét bản thân ở ba điều.

– 曾 子 日 三 省 其 身 Tăng Tử nhật tam tỉnh kỳ thân.

12. Học không có trước sau, người thông đạt [sẽ] là thầy.

– 學 無 先 後 , 達 者 為 師 học vô tiên hậu, đạt giả vi sư.

13. Người cha ngồi dưới ánh trăng, bỗng thấy con ông chạy tới báo rằng con cọp bị dân làng bắt.

– 父 坐 於 月 下 忽 見 其 子 奔 告 曰 虎 為 鄉 人 所 捕 phụ toạ ư nguyệt hạ hốt kiến kỳ tử bôn cáo viết hổ vi hương nhân sở bổ.

14. Kẻ ngồi ở ngả tư đường nói việc hên xui cho người qua đường là thầy bói.

– 坐 於 四 達 之 衢 為 行 人 語 休 咎 者 卜 者 也 toạ ư tứ đạt chi cù vị hành nhân ngứ hưu cữu giả bốc giả dã.

15. Người nói thì không biết, người biết thì không nói.

– 言 者 不 知 , 知 者 不 言 ngôn giả bất tri, tri giả bất ngôn.

Tự học Hán ngữ cổ đại - đáp án bài 8

Ngũ đức 五 德

Đáp án tập viết cổ văn

1. Năm đức của gà là gì? Đó là văn, vũ, dũng, nghĩa, tín.

– 雞 之 五 德 者 何 也 ? 謂 文 武 勇 義 信 也 kê chi ngũ đức giả hà dã? vị văn, vũ, dũng, nghĩa, tín dã.

2. Gà có năm đức: văn, vũ, dũng, nghĩa, tín.

– 雞 有 五 德  : 一 曰 文 , 二 曰 武 , 三 曰 勇 , 四 曰 義 , 五 曰 信 kê hữu ngũ đức: nhất viết văn, nhị viết vũ, tam viết dũng, tứ viết nghĩa, ngũ viết tín.

3. Trời có ngũ hành: một là mộc, hai là hoả, ba là thổ, bốn là kim, năm là thuỷ.

– 天 有 五 行  : 一 曰 木 , 二 曰 火 , 三 曰 土 , 四 曰 金 , 五 曰 水 thiên hữu ngũ hành: Nhất viết mộc, nhị viết hoả, tam viết thổ, tứ viết kim, ngũ viết thuỷ.

4. Người có ngũ thường; ngũ thường là gì? Là nhân, nghĩa, lễ, trí, tín.

– 人 有 五 常 ; 五 常 者 何 ? 謂 仁 , 義 , 禮 , 智 , 信 也 nhân hữu ngũ thường; ngũ thường giả hà? vị nhân, nghĩa, lễ, trí, tín dã.

5. Gà có năm đức, người lẽ nào không có năm đức? lẽ nào chẳng bằng gà sao?

– 雞 有 五 德 人 豈 無 之 ? 豈 不 如 雞 哉 ? kê hữu ngũ đức, nhân khởi vô chi? khởi bất như kê tai?

6. Ít người có được năm đức như gà.

– 少 人 能 有 五 德 若 雞 也 thiểu nhân năng hữu ngũ đức nhược kê dã.

7. Tư thần nghĩa là gà trống gáy báo buổi sáng.

– 司 晨 , 雄 雞 報 曉 也 tư thần, hùng kê báo hiểu dã.

8. Gà mái tư thần, đó là điềm gở, là đàn bà làm loạn chính sự.

– 牝 雞 司 晨 者 凶 兆 也 , 婦 人 亂 政 也 tẫn kê tư thần giả, hung triệu dã, phụ nhân loạn chính dã.

9. Gà mái gáy lớn, thiên hạ loạn lớn.

– 牝 雞 大 鳴 天 下 大 亂 tẫn kê đại minh thiên hạ đại loạn.

10. Mạnh Tử nói: Cả tin sách, chẳng bằng không có sách.

– 孟 子 曰 : 盡 信 書 則 不 如 無 書 Mạnh Tử viết: Tận tín thư tắc bất như vô thư.

11. Tín là thành thực; ngôn ngữ phải tín.

– 信 , 誠 實 也 ; 言 語 必 信 tín, thành thực dã; ngôn ngữ tất tín.

12. Lão Tử nói: Lời thành thực thì không đẹp, lời đẹp thì không thành thực.

– 老 子 曰 : 信 言 不 美 , 美 言 不 信 Lão Tử viết: Tín ngôn bất mỹ, mỹ ngôn bất tín.

13. Địch thủ trước mặt mà không dám đánh, đó là hèn nhát.

– 敵 在 前 而 不 敢 鬥 者 懦 也 địch tại tiền nhi bất cảm đấu giả, noạ dã.

14. Con người ngày nay và con người đời xưa có khác nhau chăng?

– 今 之 人 與 古 之 人 異 乎 kim chi nhân dữ cổ chi nhân dị hồ?

Tự học Hán ngữ cổ đại - đáp án bài 9

Điền Trọng 田 仲

Đáp án tập viết cổ văn

1. Vua là thuyền, dân là nước.

–  王 者 舟 也 民 者 水 也 vương giả chu dã, dân giả thuỷ dã.

2. Vua Tề ban cho Điền Trọng nhiều bổng lộc.

–  齊 王 賜 田 仲 厚 祿 Tề vương tứ Điền Trọng hậu lộc.

3. Điền Trọng nhận hậu lộc của vua Tề nhưng không làm quan.

–  田 仲 受 齊 王 之 厚 祿 而 不 為 官 Điền Trọng thụ Tề vương chi hậu lộc nhi bất vi quan.

4. Quả bầu này rỗng ruột, có thể cắt [làm cái] chứa vật.

–  此 匏 有 竅 , 能 剖 以 盛 物 thử bào hữu khiếu, năng phẫu dĩ thịnh vật.

5. Vật này vô dụng.

–  此 物 無 所 可 用 thử vật vô sở khả dụng.

6. Cái mà Khuất Cốc nói là quả bầu cứng.

–  屈 榖 之 所 言 者 堅 匏 也 Khuất Cốc chi sở ngôn giả kiên bào dã.

7. Điền Trọng cũng vô ích như quả bầu cứng.

–  田 仲 亦 無 益 如 堅 匏 Điền Trọng diệc vô ích như kiên bào.

8. Người cư sĩ này gì cũng biết, gì cũng làm được.

–  此 居 士 無 所 不 知 , 無 所 不 能 thử cư sĩ vô sở bất tri, vô sở bất năng.

9. Con của Điền Trọng dùng dao cắt quả bầu này.

–  田 仲 之 子 以 刀 剖 此 匏 Điền Trọng chi tử dĩ đao phẫu thử bào.

10. Quả bầu cứng như đá, không thể cắt được.

–  匏 堅 如 石 不 能 剖 bào kiên như thạch, bất năng phẫu.

11. Cái mà con ông dùng dao cắt là quả bầu.

–  其 子 之 以 刀 所 剖 者 匏 也 kỳ tử chi dĩ đao sở phẫu giả, bào dã.

12. Cái mà người ấy không biết là chữ viết trên bức tường.

–  其 人 之 所 不 識 者 書 於 牆 上 之 字 也 kỳ nhân chi sở bất thức giả thư ư tường thượng chi tự dã.

13. Người dân làng không biết chữ mà thợ săn viết trên tường.

–  鄉 人 不 識 獵 人 所 書 於 牆 上 之 字 hương nhân bất thức liệp nhân sở thư ư tường thượng chi tự.

14. Chim không thể biết được điều mà con người biết.

–  鳥 不 能 知 人 之 所 知 điểu bất năng tri nhân chi sở tri.

15. Trong loài chim, có thể biết việc hên xui là chim quạ.

–  鳥 之 能 知 吉 凶 者 鴉 也 điểu chi năng tri cát hung giả nha dã.

16. Điều mà người ta có thể biết thì rất ít, điều mà họ không thể biết thì rất nhiều.

–  人 之 所 能 知 者 甚 少 , 其 所 不 能 知 者 甚 多 nhân chi sở năng tri giả thậm thiểu, kỳ sở bất năng tri giả thậm đa.

Tự học Hán ngữ cổ đại - đáp án bài 10

Hải đại ngư 海 大 魚

Đáp án tập viết cổ văn

1. Tĩnh Quách Quân được vua Tề ban phong đất Tiết.

– 靖 郭 君 所 封 於 齊 王 於 薛 Tĩnh Quách Quân sở phong ư Tề vương ư Tiết.

2. Ông ta muốn xây thành tại nơi ấy để ở, nhưng môn khách của ông can gián ông.

– 其 欲 城 之 而 居 之 然 其 門 客 諫 之 kỳ dục thành nhi cư chi, nhiên kỳ môn khách gián chi.

3. Môn khách ấy can gián Tĩnh Quách Quân xây thành ở đất Tiết.

– 此 門 客 諫 靖 郭 君 築 城 於 薛 thử môn khách gián Tĩnh Quách Quân trúc thành ư Tiết.

4. Điều mà Tĩnh Quách Quân muốn chính là xây thành ở đất Tiết.

– 靖 郭 君 所 欲 者 築 城 於 薛 也 Tĩnh Quách Quân sở dục giả trúc thành ư Tiết dã.

5. Một mai lỡ nước Tề mất, thành quách ở đất Tiết có thể giữ được chăng?

– 若 一 旦 齊 亡 薛 之 城 可 守 乎 nhược nhất đán Tề vong, Tiết chi thành khả thủ hồ?

6. Tĩnh Quách Quân nghe lời can gián của môn khách nên không xây thành ở đất Tiết.

– 靖 郭 君 聽 其 客 之 諫 言 故 不 築 薛 之 城 Tĩnh Quách Quân thính kỳ khách chi gián ngôn cố bất trúc Tiết chi thành.

7. Tôi có được anh như cá có được nước.

– 吾 得 汝 猶 魚 之 有 水 也 ngô đắc nhữ do ngư chi hữu thuỷ dã.

8. Tư tưởng trong văn học cũng giống như gân não trong thân thể con người.

– 思 想 之 在 文 學 猶 腦 筋 之 在 人 身 也 tư tưởng chi tại văn học do não cân chi tại nhân thân dã.

9. Dế kiến tuy là côn trùng nhỏ bé nhưng cũng có thể khống chế cá lớn mắc cạn.

– 螻 蟻 雖 小 虫 而 亦 能 制 失 水 之 大 魚 焉 lâu nghĩ tuy tiểu trùng nhi diệc năng chế thất thuỷ chi đại ngư yên.

10. Tướng giỏi có thể làm cho đất nước hùng cường.

– 良 將 能 強 國 lương tướng năng cường quốc.

11. Lời can gián tốt không thể không xem xét.

– 善 諫 言 不 可 不 察 焉 thiện gián ngôn bất khả bất sát yên.

12. Mưu tính công việc ắt có chủ ý nhưng không thể không xem xét lời khuyên can của người khác.

– 謀 事 必 有 主 意 而 不 可 不 察 人 之 諫 言 也 mưu sự tất hữu chủ ý nhi bất khả bất sát nhân chi gián ngôn dã.

Tự học Hán ngữ cổ đại - đáp án ôn tập bài 6-10

Đáp án tập viết cổ văn

1. Hối hận lúc cuối chẳng bằng thận trọng lúc đầu.

– 悔 於 終 不 如 慎 於 始 hối ư chung bất như thận ư thuỷ.

2. Giàu sang là cái mà người đời ham muốn vậy.

– 富 貴 是 世 人 之 所 欲 也 phú quý thị thế nhân chi sở dục dã.

3. Giàu mà buồn rầu chẳng bằng nghèo mà an vui.

– 富 而 憂 不如 貧 而 安 phú nhi ưu bất như bần nhi an.

4. Quân tử tuy nghèo nhưng không cho là khổ.

– 君 子 貧 而 不 以 為 苦 quân tử bần nhi bất dĩ vi khổ.

5. Thời xưa người ta không dùng tiền, họ lấy cái mà họ có để đổi lấy cái mà họ không có.

– 上 古 人 不 用 錢 以 其 所 有 易 其 所 無 thượng cổ nhân bất dụng tiền, dĩ kỳ sở hữu dịch kỳ sở vô.

6. Người ta lấy gỗ làm thuyền, có thể đi tới nơi xa xôi.

– 人 以 木 作 舟 可 致 遠 nhân dĩ mộc tác chu, khả trí viễn. (ở đây ta có thể dùng chữ chu 舟 hay thuyền 船, nhưng cần chú ý rằng thời Tiên Tần thường dùng chữ chu, từ đời Hán thường dùng chữ thuyền).

7. Thời xưa [người ta] ở hang lỗ, thánh nhân đời sau lấy nhà cửa để đổi nó (= thay đổi điều đó bằng nhà cửa)

– 上 古 穴 居 後 世 聖 人 易 之 以 宮 室 thượng cổ huyệt cư, hậu thế thánh nhân dịch chi dĩ cung thất.

8. Nhà cửa được thánh nhân đời sau tạo ra để thay cho việc sống trong hang lỗ thời xưa.

– 宮 室 為 於 後 世 聖 人 以 易 上 古 之 穴 居 cung thất vi ư hậu thế thánh nhân dĩ dịch thượng cổ chi huyệt cư.

9. Khổng Tử nói học giả thời xưa là vì mình, còn học giả thời nay là vì người.

– 子 曰 古 之 學 者 為 己 今 之 學 者 為 人 Tử viết cổ chi học giả vị kỷ kim chi học giả vị nhân.

10. Các ngươi (nhữ đẳng 汝 等) nếu biết sự sống là quan trọng thì phải lo sinh kế.

– 汝 等 若 知 生 之 為 重 則 當 謀 生 計 nhữ đẳng nhược tri sinh chi vi trọng tắc đương mưu sinh kế.

Tự học Hán ngữ cổ đại - đáp án bài 11

Tranh ảnh 爭 影

Đáp án tập viết cổ văn

1. Muốn đi xa, có thể thuê lừa [hay] ngựa.

– 欲 遠 遊 可 賃 驢 或 馬 dục viễn du khả nhẫm lư hoặc mã.

2. Ông muốn đến kinh đô, sao không thuê ngựa mà đi?

– 君 欲 到 京 何 不 賃 馬 quân dục đáo kinh hà bất nhẫm mã.

3. Trời rất nóng, tôi tìm bóng râm mà chẳng có.

– 天 甚 暑 吾 覓 蔭 莫 得 thiên thậm thử, ngô mịch ấm mạc đắc.

4. Hai người này cùng muốn nấp dưới bụng lừa để tránh nóng.

– 此 兩 人 皆 欲 伏 於 驢 腹 之 下 以 避 暑 thử lưỡng nhân giai dục phục ư lư phúc chi hạ dĩ tị thử.

5. Ham muốn của con người che lấp trí khôn.

– 人 欲 蔽 其 智 nhân dục tế kỳ trí.

6. Chạy theo cái hư không mà đánh mất cái chân thật, đó là sai lầm của con người.

– 追 虛 喪 實 者 人 之 過 也 truy hư táng thực giả nhân chi quá dã.

7. Cầu danh tranh lợi, đó là bản tính của người đời.

– 求 名爭 利 者 世 人 之 性 也 cầu danh tranh lợi giả thế nhân chi tính dã.

8. Thánh nhân yên cảnh nghèo và vui với đạo, không màng danh lợi; hễ biết đủ thì luôn vui sướng.

– 聖 人安 貧 樂 道 莫 求 名 利 ; 知 足 常 樂 也 thánh nhân an bần lạc đạo, mạc cầu danh lợi; tri túc thường lạc dã.

9. Giàu mà bất nhân, Khổng Tử xem nó như mây nổi.

– 富 而不 仁 孔 子 視 之 若 浮 雲 phú nhi bất nhân Khổng Tử thị chi nhược phù vân.

10. Con lừa là thực, bóng nó là hư; lẽ nào tranh giành cái hư mà vất bỏ cái thực ư?

– 驢 實也 , 其影 虛 也 ; 豈 爭 虛 棄 實 哉 lư thực dã, kỳ ảnh hư dã; khởi tranh hư khí thực tai?

11. Người đi đường và phu lừa không nhường nhau, bèn đánh nhau; lừa cả kinh chạy mất.

– 行 人與 驢 夫 不 相 讓 乃 鬥 ; 驢 驚 甚 而 逸 hành nhân dữ lư phu bất tương nhượng, nãi đấu; lư kinh thậm nhi dật.

12. Lừa sở dĩ chạy mất là vì quá sợ.

– 驢 之所 以 逸 者 以 其 驚 甚 也 lư chi sở dĩ dật giả dĩ kỳ kinh thậm dã.

13. Nếu lừa không quá sợ thì nó không chạy mất.

– 驢 若 不 驚 甚 則 不 逸 lư nhược bất kinh thậm tắc bất dật.

14. Người ta có thể lấy tiền mua lừa nhưng không thể lấy tiền mua được thời gian.

– 人 能 以 錢 買 驢 , 不 能 以 錢 買 光 陰 nhân năng dĩ tiền mãi lư, bất năng dĩ tiền mãi quang âm.

15. Cho nên mới nói: một tấc thời gian là một tấc vàng, tấc vàng khó mua tấc thời gian.

– 故 曰 一 寸 光 陰 一 寸 金 寸 金 難 買 寸 光 陰 cố viết: nhất thốn quang âm nhất thốn kim, thốn kim nan mãi thốn quang âm.

Tự học Hán ngữ cổ đại - đáp án bài 12

Áp Hốt đại châu 押 忽 大 珠

Đáp án tập viết cổ văn

1. Ngọc trai thì quý, nhưng không quý hơn lúa gạo.

– 珠 貴 也 然 不 貴 於 米 粟 châu quý dã, nhiên bất quý ư mễ túc.

2. Viên ngọc trai mà người lái buôn ấy muốn bán cho Thượng Văn có tên là «Áp Hốt đại châu».

– 賈 人 所 欲 售 於 尚 文 之 珠 曰 押 忽 大 珠 cổ nhân sở dục thụ ư Thượng Văn chi châu viết Áp Hốt đại châu.

3. Công dụng của viên ngọc rất kỳ lạ, cho nên nó là vật báu.

– 珠 之 功 用 甚 奇 , 故 寶 也 châu chi công dụng thậm kỳ, cố bảo dã.

4. Thượng Văn không xem viên ngọc là vật báu.

– 尚 文 不 以 珠 為 寶 Thượng Văn bất dĩ châu vi bảo.

5. Cái mà ông ta xem là vật báu chính là lúa gạo.

– 其 之 所 謂 寶 者 米 粟 是 也 kỳ chi sở vị bảo giả mễ túc thị dã.

6. Sở dĩ Thượng Văn không xem ngọc lớn Áp Hốt là vật báu bởi vì công dụng của nó không bằng lúa gạo.

– 尚 文 所 以 不 以 押 忽 大 珠 為 寶 者 以 其 功 用 不 愈 於 米 粟 Thượng Văn sở dĩ bất dĩ Áp Hốt đại châu vi bảo giả dĩ kỳ công dụng bất dũ ư mễ túc.

7. Có người xem tài sản hơn cả bản thân; có người xem bản thân hơn cả tài sản.

– 或 視 財 愈 於 身 ; 或 視 身 愈 於 財 hoặc thị tài dũ ư thân; hoặc thị thân dũ ư tài.

8. Ngọc ấy có thể cứu một người, không thể cứu vạn người.

– 此 珠 能 濟 一 人 , 不 能 濟 萬 人 thử châu năng tế nhất nhân, bất năng tế vạn nhân.

9. Thiên hạ sở dĩ đại loạn bởi vì dân đói khổ.

– 天 下 所 以 大 亂 者 以 民 飢 苦 thiên hạ sở dĩ đại loạn giả dĩ dân cơ khổ.

10. Lấy chất mà so sánh thì cái này hơn cái kia; lấy lượng mà so sánh thì cái kia hơn cái này.

– 以 質 較 之 此 愈 於 彼 , 以 量 較 之 , 彼 愈 於 此 dĩ chất giảo chi, thử dũ ư bỉ; dĩ lượng giảo chi, bỉ dũ ư thử.

11. Ngậm viên ngọc ấy lẽ nào có thể không khát nước?

– 含 此 珠 豈 可 不 渴 哉 hàm thử châu khởi khả bất khát tai?

12. Lúa gạo mà con người ăn thì quý hơn ngọc châu; tuy ngày ngày trăm họ đều ăn nó nhưng lại chẳng xem nó là quý.

– 人 所 食 之 米 粟 愈 於 珠 ; 雖 百 姓 日食 之 然 不 以 之 為 貴 nhân sở thực chi mễ túc dũ ư châu; tuy bách tính nhật thực chi nhiên bất dĩ chi vi quý.

13. Ngọc châu tuy quý nhưng nó không quý hơn lúa gạo.

– 珠 雖 貴 然 不 貴 於 米 粟 châu tuy quý nhiên bất quý ư mễ túc.

14. Mỗi khi ăn lúa gạo, nên nghĩ đến sự lao nhọc của nhà nông.

– 每 食 米 粟 當 思 農 人 之 勞 mỗi thực mễ túc đương tư nông nhân chi lao.

Tự học Hán ngữ cổ đại - đáp án bài 13

Bạc 雹

Đáp án tập viết cổ văn

1. Mưa và mưa đá là hiện tượng tự nhiên, không có gì là kỳ quái.

– 雨 雹 者 自 然 之 現 象 也 莫 怪 也 Vũ dữ bạc giả tự nhiên chi hiện tượng dã, mạc quái dã.

2. Đứa bé lần đầu gặp mưa đá thì rất sợ.

– 兒 初 遇 雹 甚 驚 Nhi sơ ngộ bạc, thậm kinh.

3. Cơn mưa lớn và gió lớn đêm qua làm hư hại hoa cỏ trong vườn.

– 昨 夜 之 大 風 暴 雨 害 園 中 之 花 草 Tạc dạ chi đại phong bạo vũ hại viên trung chi hoa thảo.

4. Mưa rào không kéo dài suốt cả ngày.

– 驟 雨 不 終 日 Sậu vũ bất chung nhật.

5. Người cha giảng cho con ông về nguyên nhân sinh ra mưa đá.

– 父 為 其 子 說 雹 之 故 Phụ vị kỳ tử thuyết bạc chi cố.

6. Mưa đá làm hại nhà cửa và lúa má, làm người và gia súc bị thương.

– 雹 害 廬 舍 害 田 禾 傷 人 畜 Bạc hại lư xá, hại điền hoà, thương nhân súc.

7. Người này cưỡi lừa đến kinh đô, bỗng nhiên gặp mưa đá, con lừa sợ quá chạy mất, ông ta bị thương nặng.

– 此 人 騎 驢 上 京 忽 遇 雹 驢 甚 驚 而 逸 其 傷 甚 Thử nhân kỵ lư thướng kinh, hốt ngộ bạc, lư thậm kinh nhi dật, kỳ thương thậm.

8. Tôi muốn đến bạn tôi, bỗng mưa to đổ xuống, suốt ngày không dứt, cho nên không đến anh ta được.

– 吾 欲 往 見 我 友 忽 大 雨 降 終 日 不 止 故 不 能 往 見 之 Ngô dục vãng kiến ngã hữu, hốt đại vũ giáng, chung nhật bất chỉ, cố bất năng vãng kiến chi.

9. Mưa thì tôi thường thấy, mưa đá thì tôi ít thấy.

– 雨 吾 常 見 雹 吾 少 見 Vũ ngô thường kiến dã, bạc ngô thiểu kiến.

10. Mưa to gió lớn lúc nửa đêm làm kinh sợ mọi người.

– 半 夜 大 風 暴 雨 驚 人 懼 衆 也 Bán dạ đại phong bạo vũ kinh nhân cụ chúng dã.

Tự học Hán ngữ cổ đại - đáp án bài 14

Chu U Vương 周 幽 王

Đáp án tập viết cổ văn

1. Bao Tự là người đẹp cả nước làm say đắm U Vương.

– 褒 姒 者 惑 幽 王 之 國 色 也 Bao Tự giả hoặc U Vương chi quốc sắc dã.

2. Kẻ làm vua chớ đam mê rượu và nữ sắc.

– 為 王 者 勿 酖 酒 色 vi vương giả vật đam tửu sắc.

3. U Vương đời Chu say đắm Bao Tự mà mất nước.

– 周 幽 王 惑 於 褒 姒 而 亡 國 Chu U Vương hoặc ư Bao Tự nhi vong quốc.

4. Vua Kiệt đời Hạ bạo ngược vô đạo sủng ái Muội Hỉ mà nhà Hạ mất.

– 夏 桀 暴 虐 無 道 寵 妹 喜 而 夏 亡 Hạ Kiệt bạo ngược vô đạo sủng Muội Hỉ nhi Hạ vong.

5. Vua Trụ đời Thương bạo ngược vô đạo sủng ái Đát Kỷ mà nhà Thương mất.

– 商 紂 暴 虐 無 道 寵 妲 己 而 商 亡 Thương Trụ bạo ngược vô đạo sủng Đát Kỷ nhi Thương vong.

6. Kẻ làm vua ham mê tửu sắc làm mất nước bị ngàn đời cười chê.

– 酖 酒 色 而 亡 國 者 為 萬 世 所 笑 đam tửu sắc nhi vong quốc giả vi vạn thế sở tiếu.

7. Người đẹp nghiêng thành đổ nước xưa nay hiếm.

– 傾 城 傾 國 佳 人 古 來 希 khuynh thành khuynh quốc giai nhân cổ lai hi.

8. Từ xưa đến nay anh hùng không qua khỏi cửa mỹ nhân.

– 自 古 至 今 英 雄 不 過 美 人 關 tự cổ chí kim anh hùng bất quá mỹ nhân quan.

9. Người xưa nói: lấy lửa thử vàng, lấy vàng thử đàn bà, lấy đàn bà thử đàn ông.

– 古 人 曰 以 火 試 金 以 金 試  婦 人 以 婦 人 試 男 人 cổ nhân viết: dĩ hoả thí kim, dĩ kim thí phụ nhân, dĩ phụ nhân thí nam nhân.

10. Nữ sắc rất hại thay, kẻ quân tử sao không xa lánh nữ sắc và răn lòng dâm đi?

– 女 色 甚 害 哉 君 子 何 不 遠 色 戒 淫 ? nữ sắc thậm hại tai, quân tử hà bất viễn sắc giới dâm?

Tự học Hán ngữ cổ đại - đáp án bài 15

Vũ 雨

Đáp án tập viết cổ văn

1. Bà mẹ giảng cho con nghe về nguyên lý mưa rơi.

– 母 為 其 子 說 降 雨 之 理: mẫu vi kỳ tử thuyết giáng vũ chi lý.

2. Mưa lớn không tạnh.

– 大 雨 不 已 đại vũ bất dĩ.

3. Gà gáy không thôi.

– 鷄 鳴 不 已 kê minh bất dĩ.

4. Mưa dầm năm ngày; sau đó trời quang đãng.

– 霖 雨 五 日 其 後 天 晴 lâm vũ ngũ nhật; kỳ hậu thiên tình.

5. Sau cơn mưa trời lại sáng.

– 雨 過 天 晴 vũ quá thiên tình.

6. Việc học không thể dừng, chết rồi mới dừng.

– 學 不 可 以 已 死 而 後 已 học bất khả dĩ dĩ, tử nhi hậu dĩ.

7. Hạt mưa rơi xuống càng dày đặc.

– 雨 點 下 得 更 密 vũ điểm hạ đắc cánh mật.

8. U Vương bị giết ở chân núi Ly Sơn, Bao Tự khóc như mưa.

– 幽 王 見 殺 於 驪 山 下 褒 姒 雨 泣 U Vương kiến sát ư Ly Sơn hạ, Bao Tự vũ khấp.

9. Mưa thấm đẫm mọi vật; giàu có thấm đẫm nhà cửa; đạo đức thấm đẫm tấm thân.

– 雨 潤 物 , 富 潤 屋 , 德 潤 身 vũ nhuận vật; phú nhuận ốc; đức nhuận thân.

10. Hạn lâu gặp mưa lớn; quê người gặp bạn cũ.

– 久 旱 逢 甘 雨 他 鄉 見 故 知 cửu hạn phùng cam vũ, tha hương kiến cố tri.

Tự học Hán ngữ cổ đại - đáp án ôn tập bài 11-15

Đáp án tập viết cổ văn

1. Nuôi con thì mới biết ơn cha mẹ.

– 養 子 方 知 父 母 恩 dưỡng tử phương tri phụ mẫu ân.

2. Có học Hán ngữ thì mới biết nó khó; nếu không học nó thì không biết nó khó.

– 學 漢 語 方 知 其 難 若 不 學 之 則 不 其 難 học Hán ngữ phương tri kỳ nan; nhược bất học chi tắc bất tri kỳ nan. (kỳ nan: sự khó khăn của nó).

3. Học như thuyền đi ngược nước; không tiến ắt lùi.

– 學 如 逆 水 行 舟 不 進 則 退 học như nghịch thuỷ hành chu; bất tiến tắc thoái.

4. Tư tưởng cổ nhân được chép trong kinh điển; nếu học Hán ngữ cổ đại thì sẽ đọc được nó.

– 古 人 之 思 想 記 於 經 典 若 學 古 漢 語 則 能 讀 之 cổ nhân chi tư tưởng ký ư kinh điển; nhược học cổ Hán ngữ tắc năng độc chi.

5. Quân tử học để tu thân, tiểu nhân học để cầu danh tranh lợi.

– 君 子 學 以 修 身 小 人 學 以 求 名 爭 利 quân tử học dĩ tu thân, tiểu nhân học dĩ cầu danh tranh lợi.

6. Chớ nói đi đường gian khó, hễ đi thì tới.

– 莫 謂 行 路 難 行 則 至 mạc vị hành lộ nan, hành tắc chí.

7. Mưa gió suốt mười ngày không dứt; tôi không đi đâu mà ở nhà đọc sách.

– 風 雨 連 綿 十 日 不 已 吾 不 出 在 家 讀 書 phong vũ liên miên thập nhật bất dĩ, ngô bất xuất, tại gia độc thư.

8. Ở đời có bốn việc đắc ý: hạn lâu gặp mưa lớn; quê người gặp bạn cũ; đêm động phòng hoa chúc; tên treo trên bảng vàng.

–  世 上 得 意 有 四 : 久 旱 逢 甘 雨 ; 他 鄉 見 故 知 ; 洞 房 花 燭夜 ; 金 榜 挂 名 時 thế thượng đắc ý hữu tứ: cửu hạn phùng cam vũ, tha hương kiến cố tri, động phòng hoa chúc dạ, kim bảng quải danh thì (thời).

9. Khổng Tử nói nghèo mà không oán than thì khó; giàu mà không kiêu căng thì dễ.

– 子 曰 貧 而 無 怨 難 富 而 無 驕 易 Tử viết bần nhi vô oán nan, phú nhi vô kiêu dị.

10. Nhẫn nhịn là khởi đầu của trăm điều tốt lành; chớ nói đời mình thế là hết rồi; đắng hết thì ngọt tới, sau cơn mưa trời lại sáng.

– 忍 是 百 善 之 始 ; 莫 謂 吾 已 矣 ; 苦盡 甘 來 , 雨 過 天 晴 nhẫn thị bách thiện chi thuỷ; mạc vị ngô dĩ hĩ; khổ tận cam lai, vũ quá thiên tình.

Tự học Hán ngữ hiện đại – bài 1

Số đếm và số thứ tự trong Hán ngữ hiện đại

Về cơ bản, cách sử dụng số đếm và số thứ tự không khác nhau lắm giữa Hán ngữ cổ đại và Hán ngữ hiện đại. Số đếm gắn thêm chữ 第 (dì, đệ) thì thành số thứ tự. Thí dụ: nhất 一 là một, 第 一 (dìyì, đệ nhất) là thứ nhất; 十 (shí, thập) là 10, 第 十 (dìshí, đệ thập) là thứ 10. Vì vậy ở đây chúng ta chỉ cần tập trung vào số đếm trong Hán ngữ hiện đại.

Chú ý: Các chữ Hán ở đây có hai phiên âm: Pinyin và Hán Việt. Quý vị nên đọc bài Phát âm Bắc Kinh) trước khi học các bài Hán ngữ hiện đại. Khi đọc các chữ số sau đây, cần nhớ luật biến đổi thanh điệu: v + v = / + v .

Các số cơ bản là:

Số không ( 0 ): 零 (líng, linh)

Số đếm từ 1 đến 10:

1 一 (yī, nhất)

2 二 (èr, nhị) = 兩 (liǎng, lưỡng)

3 三 (sān, tam)

4 四 (sì, tứ)

5 五 (wǔ, ngũ)

6 六 (liù, lục)

7 七 (qī, thất)

8 八 (bā, bát)

9 九 (jiǔ, cửu)

10 十 (shí, thập)

100 一 百 (yìbǎi, nhất bách)

1000 一 千 (yìqiān, nhất thiên)

10.000 一 萬 (yìwàn, nhất vạn )

● 11 十 一 (shíyī, thập nhất)

● 12 十 二 (shíèr, thập nhị)

● 13 十 三 (shísān, thập tam)

● 14 十 四 (shísì, thập tứ)

● 15 十 五 (shíwǔ, thập ngũ)

● 16 十 六  (shíliù, thập lục)

● 17 十 七 (shíqī, thập thất)

● 18 十 八 (shíbā, thập bát)

● 19 十 九 (shíjiǔ, thập cửu)

● 20 二 十 (èrshí, nhị thập)

● 21 二 十 一 (èrshíyī, nhị thập nhất)

● 22 二 十 二 (èrshíèr, nhị thập nhị)

● 23 二 十 三 (èrshísān, nhị thập tam)

● 24 二 十 四 (èrshísì, nhị thập tứ)

● 25 二 十 五 (èrshíwǔ, nhị thập ngũ)

● 26 二 十 六 (èrshíliù, nhị thập lục)

● 27 二 十 七 (èrshíqī, nhị thập thất)

● 28 二 十 八 (èrshíbā, nhị thập bát)

● 29 二 十 九 (èrshíjiǔ, nhị thập cửu)

● 30 三 十 (sānshí, tam thập)

● 40 四 十 (sìshí, tứ thập)

● 50 五 十 (wǔshí, ngũ thập)

● 60 六 十 (liùshí, lục thập)

● 70 七 十 (qīshí, thất thập)

● 80 八 十 (bāshí, bát thập)

● 90 九 十 (jiǔshí, cửu thập)

● 100 一 百 (yìbǎi, nhất bách)

● 200 二 百  (èrbǎi, nhị bách)

● 300 三 百  (sānbǎi, tam bách)

● 400 四 百  (sìbǎi, tứ bách)

● 500 五 百 (wǔbǎi, ngũ bách)

● 600 六 百 (liùbǎi, lục bách)

● 700 七 百  (qībǎi, thất bách)

● 800 八 百  (bābǎi, bát bách)

● 900 九 百  (jiǔbǎi, cửu bách)

● 1000 一 千  (yìqiān, nhất thiên)

● 10.000 一 萬  (yìwàn, nhất vạn)

● 30.000 三 萬  (sānwàn, tam vạn)

● 500.000 五 十 萬  (wǔshíwàn, ngũ thập vạn)

● 3.000.000 三 百 萬  (sānbǎiwàn, tam bách vạn)  ...

Qui tắc:

– 58 (= 50 + 8) 五 十 八 (wǔshíbā, ngũ thập bát)

– 109 (= 100 + 9) 一 百 九 (yìbǎi língjiǔ, nhất bách linh cửu)

– 918 (= 900 + 18) 九 百十 八 (jiǔbǎi shíbā, cửu bách thập bát)

– 2530 (=2000 + 500 + 30) 二 千 五 百 三 十 (èrqiān wǔbǎi sānshí, nhị thiên ngũ bách tam thập)

– 10.594 (= 10.000 + 594) 一 萬 五 百 九 十 四 (yìwàn wǔbǎi jiǔshísì, nhất vạn ngũ bách cửu thập tứ)

– 200.357 (= 20x10.000 + 357) 二 十 萬 三 百 五 十 七 (èrshíwàn sānbǎi wǔshíqī, nhị thập vạn tam bách ngũ thập thất)

Chú ý:

● 兩 liǎng và 二 èr đều là «hai» (2) nhưng hai chữ này được dùng khác biệt:

[1] Ta chỉ dùng 二 èr :

+ khi đếm số: 一, 二, 三, 四, v. v...

+ số thứ tự: 第 一, 第 二, 第 三, 第 四, v. v...

+ dùng trước số 10: 二十 (èrshí= 20); 二 百 二 十 二 (èrbǎièrshíèr = 222), v. v...

+ trong số thập phân và phân số:

0.2 = 零 點 二 (líng diǎn èr, linh điểm nhị).

2/3 = 三 分 之 二 (sān fēn zhī èr, tam phân chi nhị).

[2] Ta chỉ dùng 兩 liǎng trước lượng từ:

+ 兩 個 人 (liǎngge rén, lưỡng cá nhân): 2 người.

+ 兩 張 票 (liǎngzhāng piào, lưỡng trương phiếu): 2 cái vé.

[3] Ta dùng 二 èr hay兩 liǎng trước 千 qiān (thiên= 1000), 萬 wàn (vạn= 10 ngàn).

● Nói năm và số điện thoại thì ta đọc rời từng chữ số. Số 0 đọc là 零 líng:

– năm 1990: 一 九 九 零 yī jiǔ jiǔ líng.

– năm 2000: 二 零 零 零 èr líng líng líng.

– năm 2006: 二 零 零 六 èr líng líng liù.

● Đối với số phòng và số điện thoại, số 1 thường đọc là yāo.

– số điện thoại 339013: 三 三 九 零 一 三 sān sān jiǔ líng yāo sān.

– số phòng 108 (một linh tám): 一 零 八 yāo líng bā.

Thực hành

– Hãy viết lộn xộn mười chữ số Á Rập cơ bản (0, 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9) theo cột đứng. Rồi đọc chúng từ trên xuống, hoặc từ dưới lên. Đọc số chừng 10 lần theo thứ tự trên xuống hoặc dưới lên; rồi viết lại chúng bằng chữ Hán. Vậy là ta đọc và viết thông mười số có một chữ số.

– Rồi viết tiếp lộn xộn mười chữ số cơ bản nữa thành một cột sát phía sau (hoặc phía trước) cột vừa rồi. Như vậy ta đã viết mười con số có hai chữ số. Hãy đọc chúng từ trên xuống, hoặc từ dưới lên.

– Rồi viết tiếp lộn xộn mười chữ số cơ bản nữa thành một cột sát phía sau (hoặc phía trước) hai cột vừa rồi. Như vậy ta đã viết mười con số có ba chữ số. Hãy đọc chúng từ trên xuống, hoặc từ dưới lên.

– Cùng cách thức này, ta sẽ lần lượt viết mười con số có bốn chữ số (năm chữ số, sáu chữ số, v.v...). Đọc chúng từ trên xuống, hoặc từ dưới lên.

● Bổ sung:

– dì jǐ 第 幾 (đệ kỷ 第 几) = thứ mấy?

– dì shí 第 十 (đệ thập) = thứ mười.

– duō shǎo 多 少 (đa thiểu) = bao nhiêu?

– èr fēn zhī yì 二 分 之 一 (nhị phân chi nhất) = (nhất bán) = 1/2

– sì fēn zhī sān 四 分 之 三 (tứ phân chi tam) = 3/4

– líng diǎn wǔ 零 點 五 (linh điểm ngũ 零 点 五) = 0.5 (viết theo VN là 0,5)

– yì diǎn èr sān 一 點 二 三 (nhất điểm nhị tam 一 点 二 三) = 1.23 (viết theo VN là 1,23)

– yì shuāng 一 雙 (nhất song 一 双) = một đôi.

– yí duì 一 對 (nhất đôi 一 对) = một đôi.

– yì dǎ 一 打 (nhất đả) = một tá (= 12 cái)

– bàn dǎ 半 打 (bán đả) = nửa tá (= 6 cái).

– yì bǎi gē 一 百 個 (nhất bách cá 一 百 个) = 100 cái.

– shí gē 十 個 (thập cá 十 个) = 10 cái.

– bàn gē 半 個 (bán cá 半 个) = nửa cái.

Tự học Hán ngữ hiện đại - bài 2

Xưng hô - chào hỏi

Câu mẫu:

1. Nǐ hǎo! 你 好 ! (nễ hảo)

= Xin chào (ông / bà / anh / chị / bạn / ...) !

2. Nǐ jiào shénme? 你 叫 什 麼 (nễ khiếu thập ma 你 叫 什 么)

= Nǐ jiào shénme míngzi? 你 叫 什 麼 名 字 (nễ khiếu thập ma danh tự 你 叫 什 么 名 字)

= Anh (chị) tên là gì?

3. Wǒ jiào wánghuá 我 叫 王 華 (ngã khiếu Vương Hoa 我 叫 王 华)

= Tên tôi là Vương Hoa.

4. Nǐ xìng shénme? 你 姓 什 麼 (nễ tính thập ma 你 姓 什 么)

= Nǐ guì xìng? 你 貴 姓 (nễ quý tính 你 贵 姓).

= Anh (chị) họ gì?

5. Wǒ xìng wáng. 我 姓 王 (ngã tính Vương)

= Tôi họ Vương.

6. Nǐ hǎo ma? 你 好 嗎? (nễ hảo ma 你 好 吗)

= Nǐ sh ē ntǐ hǎo ma? 你 身 體 好 嗎? (nễ thân thể hảo ma 你 身 体 好 吗)

= Anh (chị) khoẻ không?

7. Hěn hǎo 很 好 (ngận hảo)

= Rất khoẻ.

8. Nǐ ne? 你 呢 (nễ ni)

= Còn anh (chị) thì sao?

9. Dài wǒ wèn nǐ fùmǔ hǎo 代 我 問 你 父 母 好 (đại ngã vấn nễ phụ mẫu hảo代 我 问 你 父 母 好)

= Xiàng nǐ fùmǔ wèn hǎo 向 你 父 母 問 好 (hướng nễ phụ mẫu vấn hảo 向 你 父 母 问 好)

= Cho tôi gởi lời hỏi thăm sức khoẻ hai bác.

10. Xièxiè! 謝 謝 ! (tạ tạ 谢 谢)

= Cám ơn anh (chị)!

11. Zàijiàn! 再 見 ! (tái kiến 再 见)

= Gặp lại sau nhé!

Từ ngữ & ngữ pháp:

(1) Đại từ nhân xưng:

● wǒ 我 (ngã): tự xưng, bất kể tuổi tác, nam nữ, vai vế lớn nhỏ (như «I» tiếng Anh). Số nhiều là: wǒmen 我 們 (ngã môn 我 们) = chúng tôi, bọn tôi. Nếu gộp cả người đối diện thì dùng zánmen 咱 們 (ta môn 咱 们) = ta, chúng ta, chúng mình.

● nǐ 你 (nễ): dùng gọi người đối diện, bất kể tuổi tác, nam nữ, vai vế lớn nhỏ (như «you» tiếng Anh). Số nhiều là: nǐmen 你 們 (nễ môn 你 们) = các anh (các chị / các bạn / các ông / các bà/ tụi bay / ...). Để tôn kính người đối diện, ta dùng nín 您 (nâm) và nínmen 您 們 (nâm môn 您 们).

● tā 他 (tha) = anh ấy, hắn, nó, v.v... Số nhiều là: tāmen 他 們 (tha môn 他 们) = họ, bọn chúng, chúng nó. tā 她 (tha) = cô ấy, bà ấy, ả, v.v... Số nhiều là: tāmen 她 們 (tha môn 她们).

● tā 它 (tha) = cái ấy, nó (đồ vật, động vật). Số nhiều là: tāmen 它 們 (tha môn 它 们) = chúng, chúng nó.

(2) hǎo 好 (hảo) = tốt, khoẻ; được rồi.

– hén hǎo 很 好 (ngận hảo) = rất khoẻ.

– hǎo jí le 好 極 了 (hảo cực liễu 好 极 了) = tốt quá xá.

– yě hǎo 也 好 (dã hảo) = cũng được; cũng tốt.

– yě hěn hǎo 也 很 好 (dã ngận hảo) = cũng rất tốt.

(3) shénme 什 麼 (thập ma 什 么) = gì, cái gì?

(4) xìng 姓 (tính) = họ. Người Trung Quốc gọi nhau theo họ:

– Wáng xiānsheng 王 先 生 (Vương tiên sinh) = ông Vương.

– Wáng tàitai 王 太 太 (Vương thái thái) = bà Vương.

– Wáng xiáojiě 王 小 姐 (Vương tiểu thư) = cô Vương.

– Wáng lǎoshi 王 老 師 (Vương lão sư 王 老 师) = thầy giáo Vương / cô giáo Vương.

(5) xiè 謝 (tạ 谢) = cám ơn; [hoa] tàn tạ; họ Tạ. Để cám ơn ai, ta cũng có thể nói:

– xièxie nǐ 謝 謝 你 (tạ tạ nễ 谢 谢 你) = Cám ơn anh (chị).

– xièxie nǐ hěn duō 謝 謝 你 很 多 (tạ tạ nễ ngận đa 谢 谢 你 很 多) = Cám ơn anh (chị) rất nhiều.

– duōxie duōxie 多 謝 多 謝 (đa tạ đa tạ 多 谢 多 谢) = Cám ơn [anh (chị)] nhiều.

Người được cám ơn (nếu lịch sự) sẽ đáp lại:

– bù kèqì 不 客 氣 (bất khách khí 不 客 气) = xin đừng khách sáo.

– bù yào kèqì 不 要 客 氣 (bất yếu khách khí 不 要 客 气) = xin đừng khách sáo.

(6) Câu hỏi:

● Dùng ma 嗎 (吗): Nǐ hǎo ma? 你 好 嗎? (nễ hảo ma 你 好 吗) = Anh (chị) khoẻ không?

● Dùng bù 不: Nǐ hǎo bù hǎo? 你 好 不 好? (nễ hảo bất hảo) = Anh (chị) khoẻ không?

● Dùng zěnme yàng 怎 麼 樣 (chẩm ma dạng 怎 么 样: như thế nào):

– nǐ àirén zěnme yàng 你 愛 人 怎 麼 樣 (nễ ái nhân chẩm ma dạng 你 爱 人 怎 么 样)? = chồng (vợ) bạn thế nào rồi?

– nǐ fùmǔ shēntǐ zěnme yàng 你 父 母 身 體 怎 麼 樣 (nễ phụ mẫu thân thể chẩm ma dạng 你 父 母 身 体 怎 么 样)? = Hai bác sức khoẻ thế nào?

Cải biên câu mẫu:

1. 你 好 = [●] 好.

Thay [●] bằng: nǐmen 你 們 (你 们) / nín 您 / nínmen 您 們 (您 们) / wánghuá 王 華 (王 华) / wáng xiānsheng 王 先 生 / wáng tàitai 王 太 太 / wáng xiáojiě 王 小 姐 / wáng lǎoshi 王 老 師 (王 老 师)

2. a/ 你 叫 什 麼 (你 叫 什 么) = [●] 叫 什 麼 ([●] 叫 什 么)?

b/ 你 叫 什 麼 名 字 (你 叫 什 么 名 字) = [●] 叫 什 麼 名 字 ([●] 叫 什 么 名 字)?

Thay [●] bằng: tā 他 / tāmen 他 們 (他 们) / tā 她 / tāmen 她 們 (她们).

3. 我 叫 王 華 (我 叫 王 华) = [●] 叫 [●]

Thay [●] bằng: tā 他 / tā 她

Thay [●] bằng: lǐmíng 李 明 (Lý Minh) / límín 黎 民 (Lê Dân) / ruǎnxián 阮 賢 (Nguyễn Hiền 阮 贤) / wǔsóng 武 松 (Vũ Tòng) / chénbǎo 陳 寶 (Trần Bảo 陈 宝) / zhèngxióng 鄭 雄 (Trịnh Hùng 郑 雄) / wúhóng 吳 紅 (Ngô Hồng 吴 红).

4. a/ 你 姓 什 麼 (你 姓 什 么) = [●] 姓 什 麼 ([●] 姓 什 么)?

Thay [●] bằng: tā 他 / tā 她.

b/ 你 貴 姓 (你 贵 姓) = [●] 貴 姓 ([●] 贵 姓)?

Thay [●] bằng nín 您.

5. 我 姓 王 = [●] 姓 [●]

Thay [●] bằng: tā 他 / tā 她.

Thay [●] bằng: lǐ 李 (Lý) / lí 黎 (Lê) / ruǎn 阮 (Nguyễn) / wǔ 武 (Vũ / Võ) / chén 陳 (Trần 陈) / zhèng 鄭 (Trịnh 郑) / wú 吳 (Ngô 吴) / xiè 謝 (Tạ 谢).

6. a/ 你 好 嗎 (你 好 吗) = [●] 好 嗎 ([●] 好 吗) ?

b/ 你 身 體 好 嗎 (你 身 体 好 吗) = [●] 身 體 好 嗎 ([●] 身 体 好 吗)?

Thay [●] bằng: tā 他 / tāmen 他 們 (他 们) / tā 她 / tāmen 她 們 (她们) / nǐmen 你 們 (你 们) / nín 您 / nínmen 您 們 (您 们) / wánghuá 王 華 (王 华) / wáng xiānsheng 王 先 生 / Wáng tàitai 王 太 太 / wáng xiáojiě 王 小 姐 / wáng lǎoshi 王 老 師 (王 老 师) / lǐmíng 李 明 (Lý Minh) / límín 黎 民 (Lê Dân) / ruǎnxián 阮 賢 (Nguyễn Hiền 阮 贤) / wǔsóng 武松 (Vũ Tòng) / chénbǎo 陳 寶 (Trần Bảo 陈 宝) / zhèngxióng 鄭 雄 (Trịnh Hùng 郑 雄) / wúhóng 吳 紅 (Ngô Hồng 吴 红) / nǐ fùmǔ 你 父 母 (nễ phụ mẫu: cha mẹ của bạn) / nǐ àiren 你 愛 人 (nễ ái nhân: chồng bạn / vợ bạn 你 爱 人) / nǐ fùqin 你 父 親 (nễ phụ thân: cha bạn 你 父 亲) / nǐ mǔqin 你 母 親 (nễ mẫu thân: mẹ bạn 你 母 亲).

7. 謝 謝 . 我 身 體 很 好 (谢 谢 . 我 身 体 很 好)

= 謝 謝 . [●] 身 體 很 好 (谢 谢 . [●] 身 体 很 好)

Thay [●] bằng: tā 他 / tāmen 他 們 (他 们) / tā 她 / tāmen 她 們 (她们) / wǒ fùmǔ 我 父 母 (ngã phụ mẫu: cha mẹ tôi) / wǒ fùqin 我 父 親 (ngã phụ thân: cha tôi 我 父 亲) / wǒ mǔqin 我 母 親 (ngã mẫu thân: mẹ tôi 我 母 亲).

8. a/ 代 我 問 你 父 母 好 (代 我 问 你 父 母 好) = 代 我 問 [●] 好 (代 我 问 [●] 好)

b/ 向 你 父 母 問 好(向 你 父 母 问 好) = 向 [●] 問 好(向 [●] 问 好)

Thay [●] bằng: tā 他 / tāmen 他 們 (他 们) / tā 她 / tāmen 她 們 (她们) / nǐ fùmǔ 你 父 母 / nǐ àiren 你 愛 人 (你 爱 人) / nǐ fùqin 你 父 親 (你 父 亲) / nǐ mǔqin 你 母 親 (你 母 亲).

Đàm thoại:

1.

A: 你 好.

B: 你 好.

A: 你 叫 什 麼 名 字 (= 你 叫 什 么 名 字)?

B: 我 叫 李 明. 你 貴 姓 (= 我 叫 李 明. 你 贵 姓)?

A: 我 姓 王. 叫 王 華 (= 我 姓 王. 叫 王 华).

B: 再 見 (= 再 见).

A: 再 見 (= 再 见).

2.

A: 你 好.

B: 你 好.

A: 你 身 體 好 嗎 (= 你 身 体 好 吗)?

B: 很 好. 你 呢?

A: 謝 謝. 我 也 很 好 (= 谢 谢. 我 也 很 好).

B: 你 父 母 身 體 怎 麼 樣 (= 你 父 母 身 体 怎 么 样)?

A: 謝 謝. 他 們 也 很 好 (= 谢 谢. 他 们 也 很 好).

B: 你 愛 人 好 嗎 (= 你 爱 人 好 吗)?

A: 他 (她) 也 很 好.

B: 代 我 向 你 父 母 你 愛 人 問 好 (= 代 我 向 你 父 母 你 爱 人 问 好).

A: 謝 謝 (= 谢 谢).

B: 再 見 (= 再 见).

A: 再 見 (= 再 见).

Dịch sang Hán ngữ hiện đại:

1. Anh ấy tên gì?

2. Anh ấy tên Nguyễn Hiền.

3. Chị ấy tên gì?

5. Chị ấy tên Ngô Hoa.

6. Anh (chị) họ gì?

7. Tôi họ Tạ.

8. Anh khoẻ không?

9. Khoẻ lắm. Còn anh?

10. Cũng rất khoẻ. Cám ơn anh.

11. Bà xã anh có khoẻ không?

12. Cám ơn anh. Nhà tôi rất khoẻ.

13. Ông xã chị có khoẻ không?

14. Cám ơn chị. Ảnh cũng rất khoẻ.

15. Ba má anh sức khoẻ thế nào? Cho tôi gởi lời thăm sức khoẻ hai cụ nhé.

16. Gặp lại sau nhé!

Xem đáp án

Tự học Hán ngữ hiện đại - bài 3

Làm quen

Câu mẫu:

1. Qǐngwèn nín guìxìng 請 問 您 貴 姓 (thỉnh vấn nâm quý tính 请 问 您 贵 姓)?

= Xin hỏi ông họ chi?

2. Wǒ xìng wáng, jiào wángfāng (ngã tính Vương, khiếu Vương Phương 我 姓 王 , 叫 王 方). Nín jiào shénme míngzi 您 叫 什 麼 名 字 (nâm khiếu thập ma danh tự 您 叫 什 么 名 字)?

= Tôi họ Vương, tên là Vương Phương. Thưa ông tên chi ạ?

3. Wǒ jiào dīngyù; rènshì nín hěn gāoxìng. 我 叫 丁 玉. 認 識 您 很 高 興 (ngã khiếu Đinh Ngọc; nhận thức nâm ngận cao hứng 我 叫 丁 玉. 认 识 您 很 高 兴).

= Tôi tên Đinh Ngọc. Rất vui được làm quen với ông.

4. Wǒ yě hěn gāoxìng. 我 也 很 高 興 (ngã dã ngận cao hứng 我 也 很 高 兴).

= Tôi cũng rất vui (làm quen với ông).

5. Wǒ jièshào yíxià; zhè wèi shì chén xiānsheng; zhè shì zhāng jiàoshòu

我 介 紹 一 下. 這 位 是 陳 先 生.  這 是 張 教 授 (ngã giới thiệu nhất hạ; giá vị thị Trần tiên sinh; giá thị Trương giáo thụ 我 介 绍 一 下. 这 位 是 陈 先 生. 这 是 张 教 授).

= Tôi xin giới thiệu. Vị này là ông Trần. Còn đây là giáo sư Trương.

6. Nínmen hǎo 您 們 好 (nâm môn hảo 您 们 好).

= Xin chào quý ông .

7. Qǐngwèn zhāng jiàoshòu zài nǎr gōngzuò 請 問 張 教 授 在 哪 兒 工 作 (Thỉnh vấn, Trương giáo thụ tại ná nhi công tác 请 问 张 教 授 在 哪 儿 工 作)?

= Xin hỏi, giáo sư Trương đang công tác ở đâu ạ?

8. Wǒ zài wàiyǔ xuéyuàn gōngzuò; nínmen ne 我 在 外 語 學 院 工 作. 您 們 呢 (ngã tại Ngoại ngữ Học viện công tác; nâm môn ni 我 在 外 语 学 院 工 作. 您 们 呢)?

= Tôi công tác tại Học viện Ngoại ngữ. Còn các ông?

9. Wǒmen dōu tuìxiū le; tuìxiū qián zài shīfàn dàxué gōngzuò 我 們 都 退 休 了; 退 休 前 在 師 範 大 學 工 作 (ngã môn đô thoái hưu liễu; thoái hưu tiền tại Sư phạm Đại học công tác 我 们 都 退 休 了; 退 休 前 在 师 范 大 学 工 作)

= Chúng tôi đều nghỉ hưu cả rồi. Trước nghỉ hưu thì công tác ở Đại học Sư phạm.

10. Nínmen jiào shénme 您 們 教 什 麼 (nâm môn giáo thập ma 您 们 教 什 么)?

= Các ông dạy môn gì?

11. Wǒ jiào yīngwén; zhè wèi jiào fǎwén 我 教 英 文; 這 位 教 法 文 (ngã giáo Anh văn; giá vị giáo Pháp văn 我 教 英 文; 这 位 教 法 文)

= Tôi dạy tiếng Anh, còn vị này dạy tiếng Pháp.

12. Shíjiān bù zǎo le; wǒmen gāi zǒu le; yǒu shíjiān zàijiàn 時 間 不 早 了; 我 們 該 走 了; 有 時 間 再 見 (thời gian bất tảo liễu; ngã môn cai tẩu liễu; hữu thời gian tái kiến 时 间 不 早 了; 我 们 该 走 了; 有 时 间 再 见).

= Không còn sớm nữa. Chúng tôi phải đi đây. Lúc nào rảnh sẽ gặp lại.

13. Bú yào sòng le; zàijiàn 不 要 送 了; 再 見 (bất yếu tống liễu; tái kiến 不 要 送 了; 再 见).

= Xin quý ông đừng tiễn. Tạm biệt.

14. Hǎo, màn diǎnr zǒu 好, 慢 點 兒 走 (hảo, mạn điểm nhi tẩu 好, 慢 点 儿 走).

= Được rồi. Xin đi từ từ nhé.

Từ ngữ & ngữ pháp:

(1) qǐngwèn 請 問 (thỉnh vấn 请 问) = xin hỏi; vui lòng cho tôi hỏi. Thí dụ:

– qǐngwèn nín guìxìng 請 問 您 貴 姓 (thỉnh vấn nâm quý tính 请 问 您 贵 姓)?

– qǐngwèn nín jiào shénme míngzi 請 問 您 叫 什 麼 名 字 (thỉnh vấn nâm khiếu thập ma danh tự 请 问 您 叫 什 么 名 字)?

(2) rènshì nín hěn gāoxìng 認 識 您 很 高 興 (nhận thức nâm ngận cao hứng 认 识 您 很 高 兴) = rất vui được làm quen với ông (bà/ anh/ chị).

– wǒ hěn gāoxìng hé nǐ jiéjiāo 我 很 高 興 和 你 結 交 (ngã ngận cao hứng hoà nễ kết giao我 很 高 兴 和 你 结 交) = tôi rất vui được làm bạn với anh (chị) = tôi rất vui được kết giao với anh (chị).

(3) jièshào 介 紹 (介 绍) = giới thiệu.

– wǒ jièshào yíxià; zhè wèi shì ...

我 介 紹 一 下. 這 位 是 ... (ngã giới thiệu nhất hạ; giá vị thị ... 我 介 绍 一 下. 这 位 是 ...) = Tôi xin giới thiệu. Vị này là ...

● yíxià 一 下 (nhất hạ) dùng sau động từ, tỏ ý làm thử một lần.

● Có thể dùng lái 來 (lai 来) trước động từ để chỉ sự việc sắp tiến hành:

– wǒ lái jièshào yíxià; zhè wèi shì ... 我 來 介 紹 一 下. 這 位 是 ... (ngã lai giới thiệu nhất hạ; giá vị thị ... 我 来 介 绍 一 下. 这 位 是 ...) = tôi xin giới thiệu, vị này là ...

– wǒ lái zì jièshào yíxià, wǒ shì ... 我 來 自 介 紹 一 下. 我 是 ... (ngã lai tự giới thiệu nhất hạ, ngã  thị ... 我 来 自 介 绍 一 下. 我 是 ...) = tôi xin tự giới thiệu, tôi là ...

(4) wèi 位 (vị) dùng cho người, tỏ ý kính trọng. Thí dụ:

– zhè wèi shì ... 這 位 是 (giá vị thị 这 位 是 ...) = vị này là ...

– nà wèi shì ... 那 位 是 (ná vị thị) = vị kia là ...

– gè wèi 各 位 (các vị) = thưa quý vị !

(5) nǎr 哪 兒 (ná nhi 哪 儿) = nǎ lǐ 哪 裡 (ná lý 哪 里) = nơi nào? chỗ nào? ở đâu?

– nǐ zài nǎr gōngzuò 你 在 哪 兒 工 作 (nễ tại ná nhi công tác 你 在 哪 儿 工 作)? = anh (chị) đang công tác ở đâu vậy?

(6) Cấu trúc câu: «chủ ngữ + zài 在 địa điểm + động từ». Thí dụ:

– wǒ zài wàiyǔ xuéyuàn gōngzuò 我 在 外 語 學 院 工 作 (ngã tại Ngoại ngữ Học viện công tác 我 在 外 语 学 院 工 作 ) = tôi công tác tại Học viện Ngoại ngữ.

– tā zài nǎr gōngzuò 她 在 哪 兒 工 作 (tha tại ná nhi công tác 她 在 哪 儿 工 作)? = chị ấy đang công tác ở đâu?

– tā zài shīfàn dàxué gōngzuò 她 在 師 範 大 學 工 作 (tha tại Sư phạm Đại học công tác 她在 师 范 大 学 工 作) = chị ấy đang công tác ở Đại học Sư phạm.

(7) dōu 都 (đô) = đều cả. Thí dụ:

– wǒmen dōu tuìxiū le 我 們 都 退 休 了(ngã môn đô thoái hưu liễu 我 们 都 退 休 了) = chúng tôi đều nghỉ hưu cả rồi.

– tāmen dōu shì xuésheng 他 們 都 是 學 生 (tha môn đô thị học sinh 他 们 都 是 学 生) = tụi nó đều là học sinh cả.

(8) tuìxiū qián 退 休 前 (thoái hưu tiền) = trước khi nghỉ hưu.

– tuìxiū qián zài shīfàn dàxué gōngzuò 退 休 前 在 師範 大 學 工 作 (thoái hưu tiền tại Sư phạm Đại học công tác 退 休 前 在 师 范 大 学 工 作) = trước khi nghỉ hưu, công tác ở Đại học Sư phạm.

(9) jiào 教 (giáo) = dạy.

– wǒ jiào yīngwén, bú jiào fǎwén 我 教 英 文, 不 教 法 文 (ngã giáo Anh văn; bất giáo Pháp văn 我 教 英 文, 不 教 法 文) = tôi dạy tiếng Anh, không dạy tiếng Pháp.

– wáng lǎoshi jiào shénme 王 老 師 教 什 麼 (Vương lão sư giáo thập ma 王 老 师 教 什 么) = thầy (cô) Vương dạy môn gì thế?

Từ lǎoshi 老 師 (老 师) chỉ chung thầy giáo và cô giáo, bất kể già hay trẻ.

(10) zǎo 早 (tảo) = sớm. Thí dụ:

– máng shénme, hái zǎo ne 忙 什 麼, 還 早 呢 (mang thập ma, hoàn tảo ni 忙 什 么, 还 早 呢) = vội gì, còn sớm mà.

● bù zǎo le 不 早 了= thời gian không còn sớm nữa. Thí dụ:

– bù zǎo le, gāi qǐ chuáng le 不 早 了, 該 起 床 了(bất tảo liễu, cai khởi sàng liễu 不 早 了, 该 起 床 了) = trễ rồi, dậy đi thôi. (= thức dậy ra khỏi giường đi)

● bù zǎo le 不 早 了= trời đã khuya rồi. Thí dụ:

– bù zǎo le, zánmen zǒu ba 不 早 了, 咱 們 走 吧 (bất tảo liễu, ta môn tẩu ba 不 早 了, 咱 们 走 吧 ) = khuya rồi, bọn mình đi thôi.

Muốn cầm chân khách một chút, thì ta có thể nói:

– máng shénme, hái zǎo ne 忙 什 麼, 還 早 呢 (mang thập ma, hoàn tảo ni 忙 什 么, 还 早 呢) = vội gì, còn sớm mà.

– máng shénme, zài zuò yí huìr 忙 什 麼, 再 坐 一 會 兒 (mang thập ma, tái toạ nhất hội nhi 忙 什 么, 再 坐 一 会 儿) = vội gì thế, ngồi chơi thêm chút nữa đi mà.

(11) gāi 該 (cai 该) = phải.

– wǒ gāi zǒu le 我 該 走 了 (ngã cai tẩu liễu 我 该 走 了) = tôi phải đi đây.

– wǒ gāi huíqù 我 該 回 去 (ngã cai hồi khứ  我 该 回 去) = tôi phải trở về.

– nǐ yě gāi xiūxī le 你 也 該 休 息 了 (nễ dã cai hưu tức  我 该 回 去) = anh cũng phải nghỉ ngơi mà.

(12) Ta nói bú yào sòng le 不 要 送 了(bất yếu tống liễu) để bảo ai đừng tiễn chân.

– bú yào sòng le, qǐng huí ba  不 要 送 了, 請 回 吧 (bất yếu tống liễu, thỉnh hồi ba 不 要 送 了, 请 回 吧) = thôi anh (chị) về đi, đừng tiễn nữa.

● sòng 送 (tống) = biếu, tặng.

– tā sòng le wǒ yī běn shū 他 送 了 我 一 本 書 (tha tống liễu ngã nhất bản thư 他 送 了 我 一 本 书) = anh ấy tặng tôi một quyển sách.

(13) màn diǎnr zǒu 慢 點 兒 走 (mạn điểm nhi tẩu 慢 点 儿 走) hay màn zǒu 慢 走 (mạn tẩu 慢 走) thường được chủ nhà nói, nhắc nhở khách ra về cẩn thận, đi chầm chậm.

(14) diǎnr 點 兒 (điểm nhi 点 儿) = chút ít.

– kuài diǎnr zǒu 快 點 兒 走 (khoái điểm nhi tẩu 快 点 儿 走) = đi nhanh một chút.

– wǒ yǒu diǎnr shì 我 有 點 兒 事 (ngã hữu điểm nhi sự 我 有 点 儿 事) = tôi có chút việc.

Cải biên câu mẫu:

1. 請 問 [●]?

Thay [●] bằng:

– nín guìxìng 您 貴 姓 (您 贵 姓)

– nín jiào shénme míngzi 您 叫 什 麼 名 字 (您 叫 什 么 名 字)

– nǐ zài nǎr gōngzuò 你 在 哪 兒 工 作 (你 在 哪 儿 工 作)

– nǐ shì wáng lǎoshi ma 你 是 王 老 師 嗎 (你 是 王 老 师 吗)

– zhāng jiàoshòu zài nǎr gōngzuò 張 教 授 在 哪 兒 工 作 (张 教 授 在 哪 儿 工 作)

2. 我 姓 王 , 叫 王 方 = [●] 姓 [●], 叫 [●].

Thay [●] bằng: tā 他 / tā 她.

Thay [●] bằng: lǐ 李 / lí 黎 / ruǎn 阮 / wǔ 武 / chén 陳 / zhèng 鄭 (郑) / wú 吳 (吴).

Thay [●] bằng:  lǐmíng 李 明 / límín 黎 民 / ruǎnxián 阮 賢 (阮 贤) / wǔsóng 武 松 / chénbǎo 陳 寶 (陈 宝) / zhèngxióng 鄭 雄 (郑 雄) / wúhóng 吳 紅 (吴 红).

3. 我 叫 丁 玉. 認 識 您 很 高 興 (我 叫 丁 玉. 认 识 您 很 高 兴).

= 我 叫 [●]. 認 識 您 很 高 興 (我 叫 [●]. 认 识 您 很 高 兴).

Thay [●] bằng:  lǐmíng 李 明 / límín 黎 民 / ruǎnxián 阮 賢 (阮 贤) / wǔsóng 武 松 / chénbǎo 陳 寶 (陈 宝) / zhèngxióng 鄭 雄 (郑 雄) / wúhóng 吳 紅 (吴 红).

5. 我 介 紹 一 下. 這 位 是 [●] [●].

Thay [●] bằng: lǐ 李 / lí 黎 / ruǎn 阮 / chén 陳 / zhèng 鄭 (郑) / wáng 王 / wú 吳 (吴) / wǔ 武.

Thay [●] bằng: xiānsheng 先 生 / tàitai 太 太 / xiáojiě  小 姐 / jiàoshòu 教 授 / lǎoshi 老 師 (老 师).

6. 我 在 外 語 學 院 工 作 (我 在 外 语 学 院 工 作) = [●] 在 [●] 工 作.

Thay [●] bằng: wǒmen 我 們 (我 们) / tā 他 / tāmen 他 們 (他 们) / tā 她 / tāmen 她 們 (她们) / lǐ xiānsheng 李 先 生 / lí tàitai 黎 太 太 / ruǎn xiáojiě  阮 小 姐 / wǔ jiàoshòu 武 教 授 / chén lǎoshi 陳 老 師 (陈 老 师).

Thay [●] bằng:

– shīfàn dàxué 師 範 大 學 (师 范 大 学) = Đại học Sư phạm

– běijīng dàxué 北 京 大 學 (北 京 大 学) = Đại học Bắc Kinh

– gōngchǎng工 廠 (công xưởng 工 厂) = nhà máy

– wàiguó 外 國 (ngoại quốc 外 国) = nước ngoài

– hénèi 河 內 = Hà Nội

– xīgòng 西 貢 (Tây Cống: Saigon) / húzhìmíng shì 胡 志 明 市 (HCM thị: Tp HCM)

– guǎngzhōu 廣 州 (广州) = Quảng Châu

7. 退 休 前 在 師 範 大 學 工 作 (退 休 前 在 师 范 大 学 工 作)

= 退 休 前 在 [●] 工 作)

Thay [●] bằng: (như câu 6)

8. a/ 我 教 [●].

b/ 我 不 教 [●].

c/ 這 位 教 [●].

Thay [●] bằng:

– yīngwén 英 文 = Anh văn / yīngyǔ 英 語 (英 语) = Anh ngữ

– fǎwén 法 文 = Pháp văn / fǎyǔ 法 語 (法 语) = Pháp ngữ

– déwén 德 文 = Đức văn / déyǔ 德 語 (德 语) = Đức ngữ

– zhōngwén 中 文 = Trung văn / hànyǔ 漢 語 (汉 语) = Hán ngữ

– rìwén 日 文 = Nhật văn / rìběnyǔ 日 本 語 (日 本 语) = Nhật Bản ngữ

Đàm thoại:

(Nhân vật: A: 丁 玉, B: 王 方, C: 陳 先 生, D: 張 教 授.)

A: 請 問 您 貴 姓 (请 问 您 贵 姓)?

B: 我 姓 王 , 叫 王 方. 您 叫 什 麼 名 字 (您 叫 什 么 名 字)?

A: 我 叫 丁 玉. 認 識 您 很 高 興 (我 叫 丁 玉. 认 识 您 很 高 兴).

B: 我 也 很 高 興 (我 也 很 高 兴).

A: 我 介 紹 一 下. 這 位 是 陳 先 生.  這 是 張 教 授 (我 介 绍 一 下. 这 位 是 陈 先 生. 这 是 张 教 授).

C+D: 您 們 好 (您 们 好).

B: 請 問 張 教 授 在 哪 兒 工 作 (请 问 张 教 授 在 哪 儿 工 作)?

D: 我 在 外 語 學 院 工 作. 您 們 呢 (我 在 外 语 学 院 工 作. 您 们 呢)?

B: 我 們 都 退 休 了; 退 休 前 在 師 範 大 學 工 作 (我 们 都 退 休 了; 退 休 前 在 师 范 大 学 工 作)

C: 您 們 教 什 麼 (您 们 教 什 么)?

D: 我 教 英 文; 這 位 教 法 文 (我 教 英 文; 这 位 教 法 文)

C+D: 時 間 不 早 了; 我 們 該 走 了; 有 時 間 再 見 (时 间 不 早 了; 我 们 该 走 了; 有 时 间 再 见). 不 要 送 了; 再 見 (不 要 送 了; 再 见).

A+B: 好, 慢 點 兒 走 (好, 慢 点 儿 走). 再 見 (再 见).

Dịch sang Hán ngữ hiện đại:

1. Tôi xin tự giới thiệu, tôi họ Trần, tên Trần Hùng (chénxióng 陳雄 / 陈雄); công tác ở Đại học Sư phạm. Xin hỏi ông họ chi ạ?

2. Tôi họ Ngô, tên Ngô Dân (wúmín 吳民 / 吴民). Hân hạnh quen biết thầy. Thầy Trần dạy môn gì thế?

3. Tôi dạy Trung văn. Còn Ngô tiên sinh công tác ở đâu ạ?

4. Tôi nghỉ hưu rồi. Trước nghỉ hưu thì công tác ở Học viện Ngoại ngữ.

5. Trước nghỉ hưu thầy Ngô dạy môn gì ạ?

6. Tôi cũng dạy Trung văn.

7. Tôi xin giới thiệu nhé. Đây là giáo sư Lý Hiền (lǐxián 李賢 / 李贤), cũng công tác ở Đại học Sư phạm, dạy tiếng Pháp; còn vị này giáo sư Ngô Dân, trước nghỉ hưu thì dạy Trung văn ở Học viện Ngoại ngữ.

8. Không còn sớm nữa. Tôi phải đi đây. Hẹn gặp lại.

9. Vội  gì, ngồi nán thêm tí nữa nào.

10. Cám ơn. Tôi có chút việc. Các thầy không cần tiễn.

11. Thôi được rồi. Đi thong thả nhé. Tạm biệt.

12. Vị kia là cô Vương Hồng (wánghóng 王紅 / 王红), làm việc ở nhà máy. Ba má cô ấy đã nghỉ hưu. Trước khi nghỉ hưu họ cũng công tác ở nhà máy.

Xem đáp án

Tự học Hán ngữ hiện đại - bài 4

Thời gian

Câu mẫu:

1. jīntiān jǐ hào 今 天 幾 號 (kim thiên kỷ hiệu 今 天 几号)?

= Hôm nay ngày mấy?

2. shí sān hào 三 十 號 (tam thập hiệu 三 十 号).

= Ngày 30.

3. jīntiān xīngqī jǐ 今 天 星 期 幾 (kim thiên tinh kỳ kỷ 今 天 星 期 几)?

= Hôm nay thứ mấy?

4. xīngqī lìu 星 期 六 (tinh kỳ lục 星 期 六).

= Thứ bảy.

5. xiānzài jí diǎn le 現 在 幾 點 了(hiện tại kỷ điểm liễu 现 在 几 点 了)?

= Bây giờ mấy giờ rồi?

6. lìudiǎn 六 點 (lục điểm 六 点).

= 6 giờ.

7. hǎo, xièxie nǐ 好 謝 謝 你 (hảo, tạ tạ nễ 好 谢 谢 你).

= Được rồi, cám ơn anh nhé.

8. zhè bān fēijī jí diǎn dào xīnjiāpō 這 班 飛 機 幾 點 到 新 加 坡 (giá ban phi cơ kỷ điểm đáo Tân Gia Pha 这 班 飞 机 几 点 到 新 加 坡)?

= Máy bay này đến Singapore lúc mấy giờ?

9. bā diǎn èr shí wǔ fēn 八 點 二 十 五 分 (bát điểm nhị thập ngũ phân 八 点 二 十 五 分)

= 8 giờ 25 phút.

10. nà kuài le 那 快 了(ná khoái liễu 那 快 了).

= Nhanh nhỉ.

11. bú dào liǎng ge xiǎo shí 不 到 兩 個 小 時 (bất đáo lưỡng cá tiểu thời 不 到 两 个 小 时).

= [Vâng, bay] không tới hai tiếng đồng hồ.

12. nǐ de biǎo zhǔnbùzhǔn 你 的 表 准 不 准 (nễ đích biểu chuẩn bất chuẩn 你 的 表 准 不 准)

= Đồng hồ anh có đúng không?

13. kěnéng màn yì fēn zhōng 可 能 慢 一 分 鐘 (khả năng mạn nhất phân chung可 能 慢 一 分 钟)

= Có thể chậm một phút.

14. qù tiān-ãn-mén yào duōcháng shíjiān 去 天 安 門 要 多 長 時 間 (khứ Thiên An Môn yếu đa trường thời gian 去 天 安 门 要 多 長 时 间)?

= Đến Thiên An Môn mất bao lâu?

15. dàgài yào bàn ge xiǎoshí 大 概 要 半 個 小 時 (đại khái yếu bán cá tiểu thời 大 概 要 半 个 小 时).

= Mất chừng nửa tiếng đồng hồ.

Từ ngữ & ngữ pháp:

(1) Cách nói giờ:

– jǐdiǎn 幾 點 (kỷ điểm 几 点) = mấy giờ?  (theo luật biến âm v + v = / + v, nên jǐdiǎn đọc là jídiǎn).

– jǐdiǎn le 幾 點 了(kỷ điểm liễu 几 点 了) = đā mấy giờ rồi?

– diǎn 點 (điểm 点) = giờ.

– kè 刻 (khắc: 15 phút).

– fēn 分 (phân) = phút.

– miǎo 秒 (miểu) = giây.

– xiǎoshí 小 時 (tiểu thời 小 时) = tiếng đồng hồ.

– bàn 半 (bán) = phân nửa (1/2).

– liù diǎn 六 點 (lục điểm 六 点) = 6 giờ .

– liù diǎn bàn 六 點 半 (lục điểm bán 六 点 半) = 6 giờ rưỡi.

– bàn gē xiǎoshí 半 個 小 時 (bán cá tiểu thời 半 个 小 时) = nửa tiếng đồng hồ (30 phút)

– 6:00 liù diǎn 六 點 (lục điểm 六 点) = liù dián zhěng 六 點 整 (lục điểm chỉnh 六 点 整: đúng 6 giờ).

– 6:05 liù diǎn líng wǔ fēn 六 點 零 五 分 (lục điểm linh ngũ phân 六 点 零 五 分).

– 6:10 liù diǎn shí fēn 六 點 十 分 (lục điểm thập phân 六 点 十 分).

– 6:15 liù diǎn shí wǔ fēn 六 點 十 五 分 (lục điểm thập ngũ phân 六 点 十 五 分) = liù diǎn yí kè 六 點 一 刻 (lục điểm nhất khắc 六 点 一 刻).

– 6:20 liù diǎn èrshí fēn 六 點 二 十 分 (lục điểm nhị thập phân 六 点 二 十 分).

– 6:25 liù diǎn èrshíwǔ fēn 六 點 二 十 五 分 (lục điểm nhị thập ngũ phân 六 点 二 十 五 分)

– 6:30 liù diǎn sānshí fēn 六 點 三 十 分 (lục điểm tam thập phân 六 点 三十分) = liù diǎn bàn 六 點 半 (lục điểm bán 六 点 半).

– 6:35 liù diǎn sānshíwǔ fēn 六 點 三 十 五 分 (lục điểm tam thập ngũ phân 六 点 三 十 五 分)

– 6:40 liù diǎn sìshí fēn 六 點 四 十 分 (lục điểm tứ thập phân 六 点 四 十 分) = chà èrshí fēn qī diǎn 差 二 十 分 七 點 (sai nhị thập phân thất điểm 差 二 十 分 七 点) = 7 giờ kém 20.

– 6:45 liù diǎn sìshí wǔ fēn 六 點 四 十 五 分 (lục điểm tứ thập ngũ phân 六 点 四 十 五 分) = chà yí kè qī diǎn 差 一 刻 七 點 (sai nhất khắc thất điểm 差 一 刻 七 点) = 7 giờ kém 15.

– 6:50 liù diǎn wǔshí fēn 六 點 五 十 分 (六 点 五 十 分) = chà shí fēn qī diǎn 差 十 分 七 點 (sai thập phân thất điểm 差 十 分 七 点) = 7 giờ kém 10.

– 6:55 liù diǎn wǔshíwǔ fēn 六 點 五 十 五 分 (lục điểm ngũ thập ngũ phân 六 点 五 十五 分) = chà wǔ fēn qī diǎn 差 五 分 七 點 (sai ngũ phân thất điểm 差 五 分 七 点) = 7 giờ kém 5.

(2) Ngày trong tuần:

Có hai cách nói ngày trong tuần: xīngqī 星 期 (tinh kỳ) và lǐbài 禮 拜 (lễ bái 礼 拜). Cách nói xīngqī 星 期 (tinh kỳ) thông dụng hơn lǐbài 禮 拜.

– chủ nhật: xīngqīrì 星 期 日 (tinh kỳ nhật) = lǐbàitiān 禮 拜 天 (lễ bái thiên 礼 拜 天).

– thứ hai: xīngqīyī 星 期 一 (tinh kỳ nhất) = lǐbàiyī 禮 拜 一 (lễ bái nhất 礼 拜 一).

– thứ ba: xīngqīèr 星 期 二 (tinh kỳ nhị) = lǐbàièr 禮 拜 二 (lễ bái nhị 礼 拜 二).

– thứ tư: xīngqīsān 星 期 三 (tinh kỳ tam) = lǐbàisān 禮 拜 三 (lễ bái tam 礼 拜 三).

– thứ năm: xīngqīsì 星 期 四 (tinh kỳ tứ) = lǐbàisì 禮 拜 四 (lễ bái tứ 礼 拜 四).

– thứ sáu: xīngqīwǔ 星 期 五 (tinh kỳ ngũ) = lǐbàiwǔ 禮 拜 五 (lễ bái ngũ 礼 拜 五).

– thứ bảy: xīngqīlìu 星 期 六 (tinh kỳ lục) = lǐbàiliù 禮 拜 六 (lễ bái lục 礼 拜 六).

(3) 12 tháng:

– zhèngyuè 正 月 (chính nguyệt) = yīyuè 一 月 (nhất nguyệt) = tháng giêng.

– èryuè 二 月 (nhị nguyệt) = tháng 2.

– sānyuè 三 月 (tam nguyệt) = tháng 3.

– sìyuè 四 月 (tứ nguyệt) = tháng 4.

– wǔyuè 五 月 (ngũ nguyệt) = tháng 5.

– liùyuè 六 月 (lục nguyệt) = tháng 6.

– qīyuè 七 月 (thất nguyệt) = tháng 7.

– bãyuè 八 月 (bát nguyệt) = tháng 8.

– jiǔyuè 九 月 (cửu nguyệt) = tháng 9.

– shíyuè 十 月 (thập nguyệt) = tháng 10.

– shíyīyuè 十 一 月 (thập nhất nguyệt) = tháng 11.

– shíèryuè 十 二 月 (thập nhị nguyệt) = tháng 12.

– làyuè 臘 月 (lạp nguyệt 腊 月) = tháng chạp.

Cải biên câu mẫu:

1. 今 天 幾 號? (今 天 几号)?

= [●] 幾 號? ([●] 几号)?

Thay [●] bằng:

– qiántiān 前 天 (tiền thiên) = hôm trước.

– zuótiān 昨 天 (tạc thiên) = hôm qua.

– míngtiān 明 天 (minh thiên) = ngày mai.

– hòutiān 後 天 (hậu thiên 后 天) = ngày mốt.

2. 三 十 號. (三 十 号).

= [●] 號. ([●] 号).

Thay [●] bằng:

1 一 (yī) ; 2 二 (èr) ; 3 三 (sān) ; 4 四 (sì) ; 5 五 (wǔ) ; 6 六 (liù) ; 7 七 (qī) ; 8 八 (bā) ; 9 九 (jiǔ) ; 10 十 (shí) ; 11 十 一 (shíyī) ; 12 十 二 (shíèr) ; 13 十 三 (shísān) ; 14 十 四 (shísì) ; 15 十 五 (shíwǔ) ; 16 十 六  (shíliù) ; 17 十 七 (shíqī) ; 18 十 八 (shíbā) ; 19 十 九 (shíjiǔ) ; 20 二 十 (èrshí) ; 21 二 十 一 (èrshíyī) ; 22 二 十 二 (èrshíèr) ; 23 二 十 三 (èrshísān) ; 24 二 十 四 (èrshísì) ; 25 二 十 五 (èrshíwǔ) ; 26 二 十 六 (èrshíliù) ; 27 二 十 七 (èrshíqī) ; 28 二 十 八 (èrshíbā) ; 29 二 十 九 (èrshíjiǔ).

3. 今 天 星 期 幾? (今 天 星 期 几)?

= [●] 星 期 幾? ([●] 星 期 几)?

Thay [●] bằng:

– qiántiān 前 天

– zuótiān 昨 天

– míngtiān 明 天

– hòutiān 後 天 (后 天)

4. 今 天 是 星 期 六. (今 天 是 星 期 六).

= [●] 是 [●].

Thay [●] bằng:

– qiántiān 前 天

– zuótiān 昨 天

– míngtiān 明 天

– hòutiān 後 天 (后 天)

Thay [●] bằng:

– xīngqīrì 星 期 日

– xīngqīyī 星 期 一

– xīngqīèr 星 期 二

– xīngqīsān 星 期 三

– xīngqīsì 星 期 四

– xīngqīwǔ 星 期 五

– xīngqīlìu 星 期 六

5. 現 在 六 點. (現 在 六 点).

= 現 在 [●]. (現 在 [●]).

Thay [●] bằng:

– 5:00 wǔ diǎn 五 點 (五 点)

– 5:05 wǔ diǎn líng wǔ fēn 五 點 零 五 分 (五 点 零 五 分).

– 5:10 wǔ diǎn shí fēn 五 點 十 分 (五 点 十 分).

– 5:15 wǔ diǎn shí wǔ fēn 五 點 十 五 分 (五 点 十 五 分)

– 5:20 wǔ diǎn èrshí fēn 五 點 二 十 分 (五 点 二 十 分).

– 5:25 wǔ diǎn èrshíwǔ fēn 五 點 二 十 五 分 (五 点 二 十 五 分)

– 5:30 wǔ diǎn sānshí fēn 五 點 三 十 分 (五 点 三十分) = wǔ diǎn bàn 五 點 半 (五 点 半).

– 5:35 wǔ diǎn sānshíwǔ fēn 五 點 三 十 五 分 (五 点 三 十 五 分)

– 5:40 wǔ diǎn sìshí fēn 五 點 四 十 分 (五 点 四 十 分) = chà èrshí fēn liù diǎn 差 二 十 分 六 點 (差 二 十 分 六 点).

– 5:45 wǔ diǎn sìshí wǔ fēn 五 點 四 十 五 分 (五 点 四 十 五 分) = chà yí kè liù diǎn 差 一 刻 六 點 (差 一 刻 六 点)

– 5:50 wǔ diǎn wǔshí fēn 五 點 五 十 分 (五 点 五 十 分) = chà shí fēn liù diǎn 差 十 分 六 點 (差 十 分 六 点).

– 5:55 wǔ diǎn wǔshíwǔ fēn 五 點 五 十 五 分 (五 点 五 十五 分) = chà wǔ fēn liù diǎn 差 五 分 六 點 (差 五 分 六 点)

6. 幾 點 到 新 加 坡? (几 点 到 新 加 坡)?

= 幾 點 到 [●]? (几 点 到 [●])?

Thay [●] bằng:

– Hénèi 河 内 (Hà Nội)

– Běijīng 北 京 (Bắc Kinh)

– Tiānjīn 天 津 (Thiên Tân)

– Shànghǎi 上 海 (Thượng Hải)

7. 我 的 表 可 能 慢 一 分 鐘. (我 的 表 可 能 慢 一 分 钟).

= 我 的 表 可 能 [●] [●] 鐘. (我 的 表 可 能 [●] [●] 钟).

Thay [●] bằng: kuài 快.

Thay [●] bằng:

– wǔ fēn 五 分

– shí fēn 十 分

– shí wǔ fēn 十 五 分

– èrshí fēn 二 十 分

– èrshíwǔ fēn 二 十 五 分

Đàm thoại:

1.

A: 今 天 幾 號? (今 天 几号)?

B: 三 十 號. (三 十 号).

A: 今 天 星 期 幾? (今 天 星 期 几)?

B: 星 期 六.

A: 現 在 幾 點 了? (现 在 几 点 了)?

B: 六 點. (六 点).

A: 好, 謝 謝 你. (好, 谢 谢 你).

2.

A: 這 班 飛 機 幾 點 到 新 加 坡? (这 班 飞 机 几 点 到 新 加 坡)?

B: 八 點 二 十 五 分. (八 点 二 十 五 分).

A: 那 快 了. (那 快 了).

B: 不 到 兩 個 小 時. (不 到 两 个 小 时).

A: 你 的 表 准 不 准. (你 的 表 准 不 准).

B: 可 能 慢 一 分 鐘. (可 能 慢 一 分 钟).

A: 去 天 安 門 要 多 長 時 間? (去 天 安 门 要 多 長 时 间)?

B: 大 概 要 半 個 小 時. (大 概 要 半 个 小 时).

A: 好, 謝 謝 你. (好, 谢 谢 你).

Dịch sang Hán ngữ hiện đại:

1. Bây giờ mấy giờ rồi?

2. Bây giờ là 6 giờ 45.

3. Ba giờ 15 chiều (xiàwǔ 下 午 hạ ngọ).
4. Đồng hồ tôi (wǒ de biǎo 我 的 表 ngã đích biểu) chỉ 6 giờ rưỡi.
5. Một giờ 15 tôi sẽ trở lại (huí lái 回 來 hồi lai).
6. Hôm nay ngày mấy?

7. Hôm nay ngày 14.

8. Hôm nay ngày 9 hay là (háishì 還 是 hoàn thị 还 是) ngày 10?

9. Hôm nay thứ mấy?

10. Hôm nay thứ mấy, ngày mấy, tháng mấy?

11. Thứ ba, ngày 13 tháng 5.

12. Họ đã kết hôn (結 婚 jiéhūn 结 婚 kết hôn) ngày 9 tháng 12 năm 1999.
13. Họ đã ly hôn (離 婚 lí hūn 离 婚 ly hôn) năm ngoái.

14. Anh ở đâu tối (wǎnshàng 晚 上 vãn thượng) 4 tháng 2?
15. Đồng hồ của tôi đi nhanh 10 phút.

16. Sang năm tôi sẽ đi Bắc Kinh.

17. Mỗi ngày (měitiān 每 天 mỗi thiên) bạn thức dậy (qǐchuáng 起 床 khởi sàng) lúc mấy giờ?

18. Mỗi ngày bạn ăn sáng (chī zǎofàn 吃 早 飯 ngật tảo phạn 吃 早 饭) lúc mấy giờ?

19. Mỗi ngày bạn đi làm (qù shàngban 去 上 班 khứ thượng ban) lúc mấy giờ?

20. Mỗi ngày bạn ăn trưa (chī wǔfàn 吃 午 飯 ngật ngọ phạn 吃 午 饭) lúc mấy giờ?

21. Mỗi ngày bạn ăn tối (chī wǎnfàn 吃 晚 飯 ngật vãn phạn 吃 晚 饭) lúc mấy giờ?

22. Mỗi ngày bạn đi ngủ (shuì jiào 睡 覺 thuỵ giác 睡 觉) lúc mấy giờ?

23. Mười giờ rưỡi tối (wǎnshàng 晚上) đi ngủ, sáu rưỡi sáng (zǎoshàng 早上) thức dậy, tổng cộng (yí gòng 一 共 nhất cộng) ngủ tám tiếng đồng hồ.

Xem đáp án

Tự học Hán ngữ hiện đại – bài 5

Thời tiết

Câu mẫu:

1. jīntiān tiānqì búcuò 今 天 天 氣 不 錯. (kim thiên thiên khí bất thác 今 天 天 气 不 错.)

= Hôm nay trời đẹp.

2. shì a yìdiǎnr fēng dōu méiyǒu 是 啊. 一 點 兒 風 都 沒 有. (thị a, nhất điểm nhi phong đô một hữu 是 啊. 一 点 儿 风 都 沒 有.)

= Đúng vậy. Một chút xíu gió cũng không có.

3. běijīng dōngtiān bǐjiào lěng shìbushi 北 京 冬 天 比 較 冷, 是 不 是? (Bắc Kinh đông thiên tỷ giảo lãnh, thị bất thị 北 京 冬 天 比 较 冷, 是 不 是?)

= Mùa đông Bắc Kinh khá lạnh, đúng không?

4. shì qùnián chángcháng dào líng xià shí dù ne 是, 去 年 常 常 到 零 下 十 度 呢. (thị, khứ niên thường thường đáo linh hạ thập độ ni.)

= Đúng. Năm ngoái nhiệt độ thường xuống 10 độ âm.

5. aya wó kěndìng huì shòu bù liǎo 啊 呀, 我 肯 定 會 受 不 了.(a nha, ngã khẳng định hội thụ bất liễu 啊 呀, 我 肯 定 会 受 不 了.)

= Ái chà. Chắc chắn là tôi chịu không nổi rồi.

6. xiàtiān yé hěn rè 夏 天 也 很 熱. (hạ thiên dã ngận nhiệt 夏 天 也 很 热.)

= Mùa hè cũng rất nóng.

7. duì a, tīngshuō yòu rè yòu mēn 對 啊, 聽 說 又 熱 又 悶. (đối a, thính thuyết hựu nhiệt hựu muộn 对 啊, 听 说 又 热 又 闷.)

= Đúng. Nghe nói vừa nóng vừa oi bức.

8. nǐ shuō, shénme shíhòu qù běijīng zuì hǎo ne 你 說 什 麼 時 候 去 北 京 最 好 呢 (nễ thuyết, thập ma thời hậu khứ Bắc Kinh tối hảo ni 你 说 什 么 时 候 去 北 京 最 好 呢)?

= Theo anh, lúc nào đến Bắc Kinh thì tốt nhất?

9. zuì hǎo shì qiūtiān 最 好 是 秋 天 (tối hảo thị thu thiên)

= Tốt nhất là mùa thu.

10. qiūtiān tiānqì hénhǎo shìbúshi 秋 天 天 氣 很 好, 是 不 是 (thu thiên thiên khí ngận hảo, thị bất thị 秋 天 天 气 很 好, 是 不 是)?

= Mùa thu thời tiết rất đẹp, phải không?

11. yòu bù lěng yòu bù rè 又 不 冷 又 不 熱 (hựu bất lãnh hựu bất nhiệt 又 不 冷 又 不 热)

= Không lạnh cũng không nóng.

Từ ngữ & ngữ pháp:

– tiānqì 天 氣 (thiên khí 天 气) = thời tiết.

– fēng 風 (phong 风) = gió.

– guāfēng 颳 風 (quát phong 刮 风) = trời nổi gió.

– bàofēngyǔ 暴 風 雨 (bạo phong vũ 暴 风 雨) = giông bāo.

– yúncai 雲 彩 (vân thái 云 彩) = mây.

– yǔ 雨 (vũ) = mưa.

– yǔjì 雨 季 (vũ quý) = mùa mưa.

– yào xiàyǔ le 要 下 雨 了(yếu hạ vũ liễu) = trời sắp mưa rồi.

– zuówǎn xiàyǔ le 昨 晚 下 雨 了(tạc vãn hạ vũ liễu) = đêm qua trời mưa.

– yǔ tíng le 雨 停 了(vũ đình liễu) = mưa tạnh rồi.

– xuě 雪 (tuyết) = tuyết.

– yào xiàxuě le 要 下 雪 了(yếu hạ tuyết liễu) = trời sắp đổ tuyết rồi.

– shuāng 霜 (sương) = sương.

– lù 露 (lộ) = móc.

– léi 雷 (lôi) = sấm.

– shảndiàn 閃 電 (thiểm điện 闪 电) = chớp.

– chūntiān 春 天 (xuân thiên) = mùa xuân.

– xiàtiān 夏 天 (hạ thiên) = mùa hạ.

– qiūtiān 秋 天 (thu thiên) = mùa thu.

– dōngtiān 冬 天 (đông thiên) = mùa đông.

– jīntiān tiānqì zěnmeyàng 今 天 天 氣 怎 麼 樣? (kim thiên thiên khí chẩm ma dạng 今 天 天 气 怎 么 样?) = Hôm nay thời tiết thế nào?

– búcuò 不 錯 (bất thác 不 错) = đẹp, tốt.

– lěng 冷 (lãnh) = lạnh.

– bǐjiào lěng 比 較 冷 (tỷ giảo lãnh 比 较 冷) = tương đối lạnh, khá lạnh.

– tàilěng 太 冷 (thái lãnh) = lạnh quá.

– cháoshī 潮 濕 (triều thấp 潮 湿) = ẩm thấp.

– rè 熱 (nhiệt 热) = nóng.

– hěn rè 很 熱 (ngận nhiệt 很 热) = rất nóng.

– gèng rè 更 熱 (cánh nhiệt 更 热) = càng thêm nóng.

– mēn rè 悶 熱 (muộn nhiệt 闷 热) = nóng bức oi ả.

– nuǎnhuo 暖 和 (noãn hoà) = ấm áp.

– liángkuài 凉 快 (lương khoái) = mát mẻ sảng khoái.

– jīntiān qìwēn duōshǎo dù 今 天 氣 溫 多 少 度? (kim thiên khí ôn đa thiểu độ 今 天 气 温 多 少 度?) = Hôm nay bao nhiêu độ?

– líng xià shí dù 零 下 十 度. (linh hạ thập độ) = nhiệt độ là 10 độ âm.

– jīntiān èrshíqī dù 今 天 二 十 七 度. (kim thiên nhị thập thất độ) = Hôm nay 27 độ.

● yòu 又... yòu 又... (hựu ... hựu ...) = vừa ... vừa...

– yòu rè yòu mēn 又 熱 又 悶 (hựu nhiệt hựu muộn 又 热 又 闷) = vừa nóng vừa oi bức.

– yòu bù lěng yòu bù rè 又 不 冷 又 不 熱 (hựu bất lãnh hựu bất nhiệt 又 不 冷 又 不 热) = không lạnh cũng không nóng.

Cải biên câu mẫu:

1. 今 天 天 氣 不 錯. (今 天 天 气 不 错.)

= 今 天 天 氣 [●]. (今 天 天 气 [●].)

Thay [●] bằng:

– lěng 冷.

– bǐjiào lěng 比 較 冷 (比 较 冷).

– tàilěng 太 冷.

– cháoshī 潮 濕 (潮 湿).

– rè 熱 (热).

– hěn rè 很 熱 (很 热).

– gèng rè 更 熱 (更 热).

– mēn rè 悶 熱 (闷 热).

– nuǎnhuo 暖 和.

– liángkuài 凉 快.

2. 北 京 冬 天 比 較 冷, 是 不 是? (北 京 冬 天 比 较 冷, 是 不 是?)

= [●] 冬 天 比 較 冷, 是 不 是? ([●] 冬 天 比 较 冷, 是 不 是?)

Thay [●] bằng:

– hénèi 河 內 (Hà Nội).

– bālí 巴黎 (Paris: Ba Lê).

– bólín 柏 林 (Berlin: Bá Lâm).

– lúndūn 倫 敦 (London: Luân Đôn 伦敦).

– niǔyuē 紐 約 (New York: Nữu Ước 纽 约).

3. 你 說 什 麼 時 候 去 北 京 最 好 呢 (你 说 什 么 时 候 去 北 京 最 好 呢)?

= 你 說 什 麼 時 候 去 [●] 最 好 呢 (你 说 什 么 时 候 去 [●] 最 好 呢)?

Thay [●] bằng:

– hénèi 河 內 .

– bālí 巴黎.

– bólín 柏 林.

– lúndūn 倫 敦 (伦敦).

– niǔyuē 紐 約 (纽 约).

4. 最 好 是 秋 天.

= 最 好 是 [●].

Thay [●] bằng:

– chūntiān 春 天.

– xiàtiān 夏 天.

– dōngtiān 冬 天.

5. 秋 天 天 氣 很 好, 是 不 是? (秋 天 天 气 很 好, 是 不 是)?

= [●] 天 氣 很 好, 是 不 是? ([●] 天 气 很 好, 是 不 是)?

Thay [●] bằng:

– chūntiān 春 天.

– xiàtiān 夏 天.

– dōngtiān 冬 天.

Đàm thoại:

A: 今 天 天 氣 不 錯. (今 天 天 气 不 错.)

B: 是 啊. 一 點 兒 風 都 沒 有. (是 啊. 一 点 儿 风 都 沒 有.)

A: 北 京 冬 天 比 較 冷, 是 不 是? (北 京 冬 天 比 较 冷, 是 不 是?)

B: 是, 去 年 常 常 到 零 下 十 度 呢.

A: 啊 呀, 我 肯 定 會 受 不 了. (啊 呀, 我 肯 定 会 受 不 了.)

B: 夏 天 也 很 熱. (夏 天 也 很 热.)

A: 對 啊, 聽 說 又 熱 又 悶. (对 啊, 听 说 又 热 又 闷.)

B: 你 說 什 麼 時 候 去 北 京 最 好 呢 (你 说 什 么 时 候 去 北 京 最 好 呢)?

A: 最 好 是 秋 天.

B: 秋 天 天 氣 很 好, 是 不 是? (秋 天 天 气 很 好, 是 不 是?)

A: 又 不 冷 又 不 熱. (又 不 冷 又 不 热.)

Dịch sang Hán ngữ hiện đại:

1. Bây giờ là mùa đông rồi. Trời lạnh.

2. Bây giờ là mùa thu rồi. Trời không nóng.

3. Hôm nay trời rất nóng.

4. Ngày mai có lẽ (yéxǔ 也 許 dã hứa 也 许) càng thêm nóng.

5. Ngày mốt có thể sẽ mát mẻ một chút.

6. Hôm nay bao nhiêu độ?

7. Hôm nay 25 độ.

8. Nhiệt độ là 5 độ âm.

9. Hôm nay thời tiết thế nào?

10. Thời tiết xấu, tôi vừa nóng vừa mệt (lèi 累 luỵ).

11. Mùa thu thời tiết rất đẹp.

12. Mưa to, tôi không thể ra khỏi nhà (chūqù 出 去 xuất khứ).

13. Trời sắp mưa rồi. Anh có áo mưa (yǔyi 雨 衣 vũ y) không?

14. Trời mưa to rồi. Anh không có áo mưa, cũng không có ô dù (sàn 傘 tán 伞), làm sao có thể (zěnnéng 怎 能 chẩm năng) về nhà (huíjiā 回 家 hồi gia) được?

Xem đáp án

Tự học Hán ngữ hiện đại – ôn tập bài 1-5

Cần nhớ:

(1) Cách đặt câu hỏi:

● Dùng ma 嗎 (吗): Nǐ hǎo ma? 你 好 嗎? (nễ hảo ma 你 好 吗) = Anh (chị) khoẻ không?

● Dùng bù 不:

– Nǐ hǎo bù hǎo? 你 好 不 好? (nễ hảo bất hảo) = Anh (chị) khoẻ không?

– Tiānqì lěng bù lěng 天 气 冷 不 冷? (thiên khí lãnh bất lãnh) = Trời có lạnh không?

● Dùng zěnme yàng 怎 麼 樣 (chẩm ma dạng 怎 么 样: như thế nào):

– nǐ àirén zěnme yàng 你 愛 人 怎 麼 樣 (nễ ái nhân chẩm ma dạng 你 爱 人 怎 么 样)? = chồng (vợ) bạn thế nào rồi?

– nǐ fùmǔ shēntǐ zěnme yàng 你 父 母 身 體 怎 麼 樣 (nễ phụ mẫu thân thể chẩm ma dạng 你 父 母 身 体 怎 么 样)? = Hai bác sức khoẻ thế nào?

● Dùng zěnnéng 怎 能 (chẩm năng) = làm sao có thể:

– xià dàyǔ le. nǐ méiyǒu yǔyi zěnnéng huíjiā qù 下 大 雨 了. 你 没 有 雨 衣, 怎 能 回 家 去 (hạ đại vũ liễu. nễ một hữu vũ y, chẩm năng hồi gia khứ)? = Trời mưa to rồi. Anh không có áo mưa, làm sao có thể về nhà được?

● Dùng shénme 什 麼 (thập ma 什 么). Thí dụ: Nǐ jiào shénme? 你 叫 什 麼 (nễ khiếu thập ma 你 叫 什 么) = Nǐ jiào shénme míngzi? 你 叫 什 麼 名 字 (nễ khiếu thập ma danh tự 你 叫 什 么 名 字) = Anh (chị) tên là gì?

● Dùng nǎr 哪 兒 (ná nhi 哪 儿) = nǎ lǐ 哪 裡 (ná lý 哪 里):

– nǐ zài nǎr gōngzuò 你 在 哪 兒 工 作 (nễ tại ná nhi công tác 你 在 哪 儿 工 作)? = anh (chị) đang công tác ở đâu vậy?

● Dùng shìbúshi 是 不 是 (thị bất thị: phải không):

– qiūtiān tiānqì hénhǎo shìbúshi 秋 天 天 氣 很 好, 是 不 是 (thu thiên thiên khí ngận hảo, thị bất thị 秋 天 天 气 很 好, 是 不 是)? = Mùa thu thời tiết rất đẹp, phải không?

(Xem thêm mục 3 dưới đây.)

(2) Đặc điểm chung về cách nói thời gian:

● Nói năm thì ta đọc rời từng chữ số. Số 0 đọc là líng 零 (linh):

– năm 1990: yī jíu jǐu líng 一 九 九 零 (nhất cửu cửu linh).

– năm 2006: èr líng líng lìu 二 零 零 六 (nhị linh linh lục).

● Trật tự thời gian: năm – tháng – ngày – giờ (trái ngược tiếng Việt).

– èrlínglínglìu nián bā yuè bā rì xīngqīrì shàngwǔ shídiǎn 二 零 零 六 年 八 月 八 日 星 期 日 上 午 十 點 (nhị linh linh lục niên bát nguyệt bát nhật tinh kỳ nhật thượng ngọ thập điểm 二 零 零 六 年 八 月 八 日 星 期 日 上 午 十 点) = 10 giờ sáng chủ nhật, 8 tháng 8 năm 2006.

● Năm:

– nián 年 (niên) = năm .

– měinián 每 年 (mỗi niên) = mỗi năm.

– niántóu 年 頭 (niên đầu 年 头) = đầu năm.

– niándǐ 年 底 (niênđể) = cuối năm.

– qiánnián 前 年 (tiền niên) = năm trước.

– qùnián 去 年 (khứ niên) = năm ngoái.

– jīnnián 今 年(kim niên) = năm nay.

– míngnián 明 年 (minh niên) = sang năm.

– hòunián 後 年 (hậu niên 后 年) = năm tới.

● Tháng:

– yuè 月(nguyệt) = tháng.

– měiyuè 每 月 (mỗi nguyệt) = mỗi tháng.

– yuètóu 月 頭 (nguyệt đầu 月 头) = đầu tháng.

– yuèdǐ 月 底 (nguyệt để) = cuối tháng.

– shànggeyuè 上 个 月 (thượng cá nguyệt) = tháng trước.

– zhègeyuè 這 個 月 (giá cá nguyệt 这 个 月) = tháng này.

– xiàgeyuè 下 個 月 (hạ cá nguyệt 下 个 月) = tháng sau.

– shàngbànyuè 上 半 月 (thượng bán nguyệt) = nửa đầu tháng.

– xiàbànyuè 下 半 月 (hạ bán nguyệt) = nửa cuối tháng.

– shàngbànnián 上 半 年 (thượng bán niên) = 6 tháng đầu năm.

– xiàbànnián 下 半 年 (hạ bán niên) = 6 tháng cuối năm.

● Tuần: Ta dùng xīngqī 星 期 (tinh kỳ), lǐbài 禮 拜 (lễ bái 礼 拜), hoặc zhōu 周 (chu):

– zhōumò 周 末 (chu mạt)= cuối tuần.

– zhège xīngqī 這 個 星 期 (giá cá tinh kỳ 这 个 星 期) = zhè lǐbài 這 禮 拜 (giá lễ bái  这 礼 拜) = tuần này.

– shàng xīngqī 上 星 期 (thượng tinh kỳ) = shàng lǐbài 上 禮 拜 (thượng lễ bái 上 礼 拜) = shàngzhōu 上 周 (thượng chu) = tuần trước.

– xià xīngqī 下 星 期 (hạ tinh kỳ) = xià lǐbài 下 禮 拜 (hạ lễ bái 下 礼 拜) = xiàzhōu 下 周 (hạ chu) = tuần sau.

– thứ hai tuần trước: shàng xīngqīyī 上 星 期 一 (thượng tinh kỳ nhất) = shàng lǐbàiyī 上 禮 拜 一 (thượng lễ bái nhất)

– thứ hai tuần sau: xià xīngqīyī 下 星 期 一 (hạ tinh kỳ nhất) = xià lǐbàiyī 下 禮 拜 一 (hạ lễ bái nhất)

● Ngày: Ta dùng rì 日 (nhật) hoặc hào 號 (hiệu 号); trong văn nói thì hào 號 (号) thông dụng hơn. Thậm chí còn nói tắt: wùyuèsìrì 五 月 四 日 (ngũ nguyệt tứ nhật) nói tắt là wù-sì 五 四 (ngũ tứ = ngày 4 tháng 5).

– qiántiān 前 天 (tiền thiên) = hôm trước.

– zuótiān 昨 天 (tạc thiên) = hôm qua.

– jīntiān 今 天 (kim thiên) = hôm nay.

– míngtiān 明 天 (minh thiên) = ngày mai.

– hòutiān 後 天 (hậu thiên 后 天) = ngày mốt.

– měitiān 每 天 (mỗi thiên) = mỗi ngày

(3) Cách hỏi về thời gian:

● Dùng jǐ 幾 (kỷ 几) hỏi về giờ, ngày, tháng. Thí dụ:

– xiànzài jídiǎn le 現 在 幾 點 了(hiện tại kỷ điểm liễu 现 在 几 点 了)? = Bây giờ mấy giờ rồi?

– cóng jídiǎn dào jídiǎn 從 幾 點 到 幾 點 (tòng kỷ điểm đáo kỷ điểm 从 几 点 到 几 点)? = từ mấy giờ đến mấy giờ?

– jīntiān jǐhào 今 天 幾 號 (kim thiên kỷ hiệu 今 天 几号)? = Hôm nay ngày mấy?

– jīntiān xīngqī jǐ 今 天 星 期 幾 (kim thiên tinh kỳ kỷ 今 天 星 期 几)? = Hôm nay thứ mấy?

● Dùng hé nián 何 年 (hà niên) hay shénme nián 什 麼 年 (thập ma niên 什 么 年) hỏi về năm. Thí dụ:

– jīnnián shì hénián 今 年 是 何 年 (kim niên thị hà niên)? = jīnnián shì shénme nián 今 年 是 什 麼 年 (kim niên thị thập ma niên 今 年 是 什 么 年)? = Năm nay là năm mấy?

● Dùng shénme shíhòu 什 麼 時 候 (thập ma thời hậu 什 么 时 候) hỏi khi nào, chừng nào, lúc nào, hồi nào. Thí dụ:

– tā shénme shíhòu lái 他 什 麼 時 候 來 (他 什 么 时 候 来)? = Chừng nào hắn tới?

– nǐ shénme shíhòu néng lái 你 什 麼 時 候 能 來 (nễ thập ma thời hậu năng lai 你 什 么 时 候 能 来)? = Chừng nào anh tới được?

● Dùng duōcháng shíjiān 多 長 時 間 (đa trường thời gian 多 長 时 间) hỏi bao lâu. Thí dụ:

– qù tiān-ãn-mén yào duōcháng shíjiān 去 要 多 長 時 間 (khứ Thiên An Môn yếu đa trường thời gian 去 天 安 门 要 多 長 时 间)? = Đến Thiên An Môn mất bao lâu?

● Dùng cóng héshí qǐ 從 何 時 起 (tòng hà thời khởi 从 何 时 起 ) hỏi từ bao giờ. Thí dụ:

– nǐ cóng héshí qǐ jiù zài zhège dìfāng de 你 從 何 時 起 就 在 這 個 地 方 的(你 从 何 时 起 就 在 这 个 地 方 的)? = Anh ở đây từ bao giờ vậy?

Dịch sang Hán ngữ hiện đại:

1.Chào chị.  Tôi tên là Nguyễn Hiền. Xin hỏi chị họ chi?

2. Tôi họ Vương, tên Vương Hoa. Rất vui được quen anh.

3. Chị đang công tác ở đâu vậy?

4. Tôi công tác ở nhà máy. Còn anh?

5. Tôi đã nghỉ hưu. Trước khi nghỉ hưu, tôi làm việc ở Đại học Sư phạm.

6. Trước nghỉ hưu thầy Nguyễn dạy môn gì ạ?

7. Tôi dạy Trung văn.

8. Chồng tôi cũng dạy Trung văn.

9. Anh ấy đang công tác ở đâu?

10. Ảnh dạy Trung văn ở Học viện Ngoại ngữ.

11. Anh ấy tên gì?

12. Ảnh tên Lý Minh. Thầy có quen ảnh không?

13. Thầy Lý tôi có gặp qua (jiànguo 見 過 kiến qua 見 过) rồi.

14. Trời mưa to rồi. Chị có áo mưa không?

15. Tôi không có áo mưa, cũng không có ô dù. Còn thầy?

16. Cũng không có luôn.

17. Hôm nay thời tiết xấu. Ngày mai có lẽ trời sẽ đẹp.

18. Mưa tạnh rồi. Tôi phải đi đây. Xin chào chị nhé.

19. Thầy đi thong thả nhé. Xin chào thầy.

20. Hôm nay là thứ năm, ngày 5 tháng 10, năm 2006, có đúng không?

21. Đúng rồi. Bây giờ là mấy giờ rồi?

22. Tôi không có đồng hồ. Có lẽ bây giờ là 5 giờ rưỡi.

23. Mỗi ngày bạn thức dậy lúc mấy giờ?

24. Mỗi ngày tôi thức dậy lúc 5 giờ.

25. Mỗi ngày bạn ăn sáng lúc mấy giờ?

26. Mỗi ngày tôi ăn sáng lúc 6 giờ.

27. Mỗi ngày bạn đi làm lúc mấy giờ?

28. Mỗi ngày tôi đi làm lúc 7 giờ.

29. Mỗi ngày bạn ăn trưa lúc mấy giờ?

30. Lúc 12 giờ kém 15.

Tự học Hán ngữ hiện đại – bài 6

Tuổi tác

Câu mẫu:

1. nǐ duōdà le 你 多 大 了? (nễ đa đại liễu?)

= Anh bao nhiêu tuổi?

2. sānshí suì. nǐ shì shénme shíhòu shēng de 三 十 歲. 你 是 什 麼 時 候 生 的? (tam thập tuế. nễ thị thập ma thời hậu sinh đích 三 十 岁. 你 是 什 么 时 候 生 的?)

= Tôi 30 tuổi. Anh sinh năm nào?

3. yī jiǔ qī líng nián 一 九 七 O 年. (nhất cửu thất linh niên).

= Năm 1970.

4. nà, nǐ sān shí liù suì ma 那, 你 三 十 六 歲 嗎? (ná, nễ tam thập lục tuế ma 那, 你 三 十 六 岁 吗?)

= Vậy anh 36 tuổi à?

5. duì, shǔgǒu 對, 屬 狗. (对, 属 狗).

= Đúng rồi. Tuổi tuất (tuổi con chó).

6. èr líng líng liù nián shì bǐngxū nián. míngnián shì dīnghài nián 二 O O 六 年 是 丙 戌 年. 明 年 是 丁 亥 年 (nhị linh linh ngũ niên thị Bính Tuất niên. minh niên thị Đinh Hợi niên).

= Năm 2006 là năm Bính Tuất, năm sau là Đinh Hợi.

7. wǒ àirén shì shǔ zhū de; wǒ bǐ tā dà yī suì 我 愛 人 是 屬 猪 的; 我 比 她 大 一 歲. (ngã ái nhân thị thuộc trư đích; ngã tỉ tha đại nhất tuế 我 爱 人 是 属 猪 的; 我 比 她 大 一 岁.)

= Bà xã tôi tuổi hợi (tuổi con heo). Tôi hơn bả một tuổi.

8. nǐ háizi duōdà le 你 孩 子 多 大 了? (nễ hài tử đa đại liễu?)

= Con của anh mấy tuổi?

9. hòutiān shì tā shí suì shēngrì 後 天 是 他 十 歲 生 日. (hậu thiên thị tha thập tuế sinh nhật 后 天 是 他 十 岁 生 日.)

= Ngày mốt là sinh nhật thứ 10 của nó.

10. nǐ fùmǔ duōdà niánjì le 你 父 母 多 大 年 紀 了? (nễ phụ mẫu đa đại niên kỷ liễu 你 父 母 多 大 年 纪 了?)

= Ba má anh năm nay bao nhiêu rồi?

11. wǒ fùqīn qīshíèr wǒ mǔqīn qīshí 我 父 親 七 十 二; 我 母 親 七 十 (ngã phụ thân thất thập nhị, ngã mẫu thân thất thập 我 父 亲 七 十 二; 我 母 亲 七 十.)

= Ba tôi 72, má tôi 70.

12. zhù tāmen jiànkāng chángshòu 祝 他 們 健 康 長 壽 (chúc tha môn kiện khang trường thọ祝 他 们 健 康 长 寿)

= Cầu chúc hai bác mạnh khoẻ sống lâu.

13. xièxie. nǐ fùmǔ ne 謝 謝. 你 父 母 呢? (谢 谢. 你 父 母 呢?)

= Cám ơn anh. Ba má anh thế nào?

14. nǐ fùqīn bǐ wǒ fùqīn dà liǎng suì; wǒ mǔqīn liùshíwǔ suì 你 父 親 比 我 父 親 大 兩 歲; 我 母 親 六 十 五 歲 (nễ phụ thân tỉ ngã phụ thân đại lưỡng tuế; ngã mẫu thân lục thập ngũ tuế 你 父 亲 比 我 父 亲 大 两 岁; 我 母 亲 六 十 五 岁.)

= Ba tôi kém ba anh 2 tuổi. Má tôi 65 tuổi.

Từ ngữ & ngữ pháp:

(1) Cách nói tuối tác:

● Ngày tháng năm sinh:

– nǐ shì shénme shíhòu shēng de 你 是 什 麼 時 候 生 的 (nễ thị thập ma thời hậu sinh đích 你 是 什 么 时 候 生 的) = Anh sinh năm nào?

– wǒ yú yī jǐu lìu sì nián zhèngyuè shí wǔ rì chūshēng zài xĩgòng 我 于 一 九 六 四 年 正 月 十 五 日 出 生 在 西 貢 (ngã vu nhất cửu lục tứ niên chính nguyệt thập ngũ nhật xuất sinh tại Tây Cống) = Tôi sinh ngày 15 tháng giêng năm 1964 tại Saigon.

– nǐ shì shēng zài hénèi de ma 你 是 生 在 河 內 的 嗎 (nễ thị sinh tại Hà Nội đích ma 你 是 生 在 河 內 的 吗) = Chị sinh ở Hà Nội à?

– tā kuài wǔshí suì le 他 快 五 十 歲 了(tha khoái ngũ thập tuế liễu 他 快 五 十 岁 了) = Ông ta sắp 50 tuổi rồi.

● shǔ 屬 (thuộc 属) = thuộc về (ở đây ngụ ý thuộc về con giáp).

– ní shǔ shénme 你 屬 什 麼 (nễ thuộc thập ma 你 属 什 么) = Anh tuổi con gì?

– shǔ ji 屬 雞 (thuộc kê 属 鸡) = tuổi con gà; tuổi dậu.

– shǔ níu 屬 牛(thuộc ngưu 属 牛) = tuổi con trâu; tuổi sửu.

– zhōngguórén yǒu yì zhǒng xíguàn, jìu shì yòng shí èr ge dòngwù lái dàibiǎo niánsuì 中 國 人 有 一 種 習 慣, 就 是 用 十 二 個 動 物 來 代 表 年 歲 (Trung Quốc hữu nhất chủng tập quán; tựu thị dụng thập nhị cá động vật lai đại biểu niên tuế 中 国 人 有 一 种 习 惯, 就 是 用 十 二 个 动 物 來 代 表 年 岁) = người Trung Quốc có một tập quán, đó là dùng 12 con vật để thay cho tuổi.

– láoshǔ 老 鼠 (lão thử), níu 牛 (ngưu), láohǔ 老 虎 (lão hổ), tùzi 兔子 (thố tử), lóng 龍 (long 龙), shé 蛇 (xà), mǎ 馬 (mã 马), yáng 羊 (dương), hóuzi 猴子 (hầu tử), jī 雞 (kê 鸡), gǒu 狗 (cẩu), zhū 猪 (trư); bǐfāng shuō tā shì shú mǎ de 比 方 說 他 是 屬 馬 的 (tỉ phương thuyết tha thị thuộc mã đích 比 方 说 他 是 属 马 的) = chuột, trâu, cọp, thỏ, rồng, rắn, ngựa, dê, khỉ, gà, chó, heo; thí dụ nói anh ấy tuổi ngựa.

● Mười hai con giáp: shíèr dìzhī 十 二 地 支 (thập nhị địa chi):

– Tý zǐ 子 = láoshǔ 老 鼠 (lão thử) = chuột.

– Sửu chǒu 丑 = níu 牛 (ngưu) = trâu.

– Dần yín 寅 = láohǔ 老 虎 (lão hổ) = cọp.

– Mão mǎo 卯 = tùzi 兔子 (thố tử) = thỏ.

– Thìn chén 辰 = lóng 龍 (long 龙) = rồng.

– Tỵ sì 巳 = shé 蛇 (xà) = rắn.

– Ngọ wǔ 午 = mǎ 馬 (mã 马) = ngựa.

– Mùi wèi 未 = yáng 羊 (dương) = dê.

– Thân shēn 申 = hóuzi 猴子 (hầu tử) = khỉ.

– Dậu yǒu 酉 = jī 雞 (kê 鸡) = gà.

– Tuất xū 戌 = gǒu 狗 (cẩu) = chó.

– Hợi hài 亥 = zhū 猪 (trư) = heo.

● Mười thiên can tiān gān 天 干:

Giáp jiǎ 甲; Ất yǐ 乙; Bính bǐng 丙; Đinh dīng 丁; Mậu wù 戊; Kỷ jǐ 己; Canh gēng 庚; Tân 辛 xīn; Nhâm rén 壬; Quý guǐ 癸.

– èr líng líng wǔ nián shì yǐyòu nián 二OO五 年 是 乙 酉 年 (nhị linh linh ngũ niên thị ất dậu niên) = năm 2005 là năm Ất Dậu.

(2) Cách hỏi tuổi:

● Hỏi trẻ em:

– ní jǐ suì le 你 幾 歲 了 (nễ kỷ tuế liễu 你 几 岁 了) = Bé lên mấy rồi?

➙ wǒ bā suì bàn 我 八 歲 半 (ngã bát tuế bán 我 八 岁 半) = Con 8 tuổi rưỡi.

● Hỏi thiếu niên:

– nǐ duōdà le 你 多 大 了 (nễ đa đại liễu) = Em mấy tuổi?

➙ shí wǔ suì 十 五 歲 (thập ngũ tuế 十 五 岁) = 15 tuổi.

– nǐ shí jǐ le 你 十 幾 了 (nễ thập kỷ liễu 你 十 几 了) = Em mười mấy rồi?

● Hỏi thanh niên:

– nǐ duōdà le 你 多 大 了 (nễ đa đại liễu) = Bạn mấy tuổi?

– nǐ èrshí jǐ le 你 二 十 幾 了 (nễ nhị thập kỷ liễu 你 二 十 几 了) = Bạn hăm mấy rồi?

➙ èr shí wǔ suì 二 十 五 歲 (nhị thập ngũ tuế 二 十 五 岁) = 25 tuổi.

● Hỏi người đứng tuổi:

– nín duōdà le 您 多 大 了 (nâm đa đại liễu) = Thưa ông/ bà bao nhiêu tuổi?

➙ sìshí suì 四 十 歲 (tứ thập tuế 四 十 岁) = 40 tuổi.

– nǐ fùqīn duōdà niánjì le 你 父 親 多 大 年 紀 了 (nễ phụ thân đa đại niên kỷ liễu) 你 父 亲 多 大 年 纪 了) = Bố anh bao nhiêu tuổi?

➙ tā lìushí suì le 他 六 十 歲 了 (tha lục thập tuế liễu 他 六 十 岁 了) = Bố tôi 60 rồi.

● Hỏi cụ già:

– nín duōdà niánjì le 您 多 大 年 紀 了 (nâm đa đại niên kỷ liễu 您 多 大 年 纪 了) = Thưa cụ bao nhiêu tuổi?

– nín gāoshòu le 您 高 壽 了 (nâm cao thọ liễu 您 高 寿 了) = Thưa cụ nay bao tuổi rồi ạ?

➙ qīshí suì le 七 十 歲 了 (thất thập tuế liễu 七 十 岁 了) = 70 tuổi rồi.

Cải biên câu mẫu:

1. 你 多 大 了?

= [●] 多 大 了?

Thay [●] bằng:

– tā 他 / tā 她.

– nǐ àirén 你 愛 人 ( 你 爱 人).

– nǐ gēge 你 哥 哥 (nễ ca ca) = anh của anh/chị.

– nǐ jiějie 你 姐 姐 (nễ thư thư) = chị của anh/chị.

– nǐ dìdi 你 弟 弟 (nễ đệ đệ) = em trai của anh/chị.

– nǐ mèimei 你 妹 妹 (nễ muội muội) = em gái của anh/chị.

– nǐ érzi 你 兒 子 (nễ nhi tử 你 儿 子) = con trai của anh/chị.

– nǐ nǚ ér 你 女 兒 (nễ nữ nhi 你 女 儿) = con gái của anh/chị.

2. 三 十 歲.

= [●] 歲.

Thay [●] bằng: 10, 15, 20, 25, v.v...

3. 你 是 什 麼 時 候 生 的? (你 是 什 么 时 候 生 的?)

= [●] 是 什 麼 時 候 生 的? ([●] 是 什 么 时 候 生 的?)

Thay [●] bằng:

– tā 他 / tā 她.

– nǐ àirén 你 愛 人 ( 你 爱 人).

– nǐ gēge 你 哥 哥.

– nǐ jiějie 你 姐 姐.

– nǐ dìdi 你 弟 弟.

– nǐ mèimei 你 妹 妹.

– nǐ érzi 你 兒 子 (你 儿 子).

– nǐ nǚ ér 你 女 兒 (你 女 儿).

4. 一 九 七 O 年.

= [●] 年.

Thay [●] bằng: 1960, 1969, 1975, 1988, v.v...

5. 那, 你 三 十 六 歲 嗎? (那, 你 三 十 六 岁 吗?)

= 那, 你 [●] 歲 嗎? (那, 你 [●] 岁 吗?)

Thay [●] bằng: 46, 37, 21, 18, v.v...

6. 我 是 屬 狗 的. (我 是 属 狗 的).

= [●] 是 屬 [●] 的. ([●] 是 属 [●] 的).

Thay [●] bằng:

– tā 他 / tā 她.

– wǒ àirén 我 愛 人 (我 爱 人).

– wǒ gēge 我 哥 哥.

– wǒ jiějie 我 姐 姐.

– wǒ dìdi 我 弟 弟.

– wǒ mèimei 我 妹 妹.

– wǒ érzi 我 兒 子 (我 儿 子).

– wǒ nǚ ér 我 女 兒 (我 女 儿).

Thay [●] bằng:

– láoshǔ 老 鼠 (lão thử) = chuột.

– níu 牛 (ngưu) = trâu.

– láohǔ 老 虎 (lão hổ) = cọp.

– tùzi 兔子 (thố tử) = thỏ.

– lóng 龍 (long 龙) = rồng.

– shé 蛇 (xà) = rắn.

– mǎ 馬 (mã 马) = ngựa.

– yáng 羊 (dương) = dê.

– hóuzi 猴子 (hầu tử) = khỉ.

– jī 雞 (kê 鸡) = gà.

– zhū 猪 (trư) = heo.

7. 我 比 她 大 一 歲. (我 比 她 大 一 岁.)

= [●] 比 [●] 大 [●] 歲. ([●] 比 [●] 大 [●] 岁.)

Thay [●] bằng:

– tā 他.

– wǒ àirén 我 愛 人 (我 爱 人).

– wǒ gēge 我 哥 哥.

– wǒ jiějie 我 姐 姐.

– nǐ 你.

Thay [●] bằng:

– wǒ dìdi 我 弟 弟.

– wǒ mèimei 我 妹 妹.

– wǒ érzi 我 兒 子 (我 儿 子).

– wǒ nǚ ér 我 女 兒 (我 女 儿).

Thay [●] bằng: 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 10, v.v...

8. 你 父 母 多 大 年 紀 了? (你 父 母 多 大 年 纪 了?)

= [●] 父 母 多 大 年 紀 了? ([●] 父 母 多 大 年 纪 了?)

Thay [●] bằng: tā 他 / tā 她.

9. 我 父 親 七 十 二; 我 母 親 七 十. (我 父 亲 七 十 二; 我 母 亲 七 十.)

= [●] 父 親 [●] ; [●] 母 親 [●].

Thay [●] bằng: tā 他 / tā 她.

Thay [●] bằng: 60, 65, 69, 71, 80, v.v...

Đàm thoại:

A: 你 多 大 了?

B: 三 十 歲. 你 是 什 麼 時 候 生 的? (三 十 岁. 你 是 什 么 时 候 生 的?)

A: 一 九 七 O 年.

B: 那, 你 三 十 六 歲 嗎? (那, 你 三 十 六 岁 吗?)

A: 對, 屬 狗. (对, 属 狗).

B: 二 O O 六 年 是 丙 戌 年. 明 年 是 丁 亥 年.

A: 我 愛 人 是 屬 猪 的; 我 比 她 大 一 歲. (我 爱 人 是 属 猪 的; 我 比 她 大 一 岁.)

B: 你 孩 子 多 大 了?

A: 後 天 是 他 十 歲 生 日. (后 天 是 他 十 岁 生 日.)

B: 你 父 母 多 大 年 紀 了? (你 父 母 多 大 年 纪 了?)

A: 我 父 親 七 十 二; 我 母 親 七 十. (我 父 亲 七 十 二; 我 母 亲 七 十.)

B: 祝 他 們 健 康 長 壽. (祝 他 们 健 康 长 寿.)

A: 謝 謝. 你 父 母 呢? (谢 谢. 你 父 母 呢?)

B: 你 父 親 比 我 父 親 大 兩 歲; 我 母 親 六 十 五 歲. (你 父 亲 比 我 父 亲 大 两 岁; 我 母 亲 六 十 五 岁.)

Dịch sang Hán ngữ hiện đại:

1. Cháu lên mấy rồi?

2. Con 7 tuổi rưỡi.

3. Em mấy tuổi?

4. Em mười mấy rồi?

5. Bạn hăm mấy rồi?

6. Thưa ông (bà) bao nhiêu tuổi?

7. Ba anh (chị) bao nhiêu tuổi?

8. Má anh (chị) bao nhiêu tuổi?

9. Thưa cụ nay bao tuổi rồi ạ?

10. Ba tôi hơn má tôi hai tuổi; chồng tôi hơn tôi 5 tuổi.

11. Sinh nhật anh (chị) nhằm ngày nào?

12. Ngày 22 tháng 1.

13. Anh (chị) sinh năm nào?

14. Anh (chị) tuổi con gì?

15. Tôi tuổi thìn (con rồng).

16. Năm 2007 là năm gì?

17. Là năm Đinh Hợi.

Xem đáp án

Tự học Hán ngữ hiện đại – bài 7

Nghề nghiệp

Câu mẫu:

1. Tā zài nǎr gōngzuò? 他 在 哪 兒 工 作? (tha tại ná nhi công tác 他 在 哪 儿 工 作?)

= Ông ấy làm việc ở đâu?

2. Tā bù gōngzuò, tuìxiū le. 他 不 工 作. 退 休 了. (tha bất công tác, thoái hưu liễu.)

= Ông ấy không công tác; đã nghỉ hưu rồi.

3. Tā mèimei zài nǎr gōngzuò? 他 妹 妹 在 哪 兒 工 作? (tha muội muội tại ná nhi công tác 他 妹 妹 在 哪 儿 工 作?)

= Em gái của ông ấy công tác ở đâu?

4. Tā zài Shànghǎi gōngzuò. 她 在 上 海 工 作. (tha tại Thượng Hải công tác.)

= Chị ấy công tác ở Thượng Hải.

5. Tā nǚ ér shì zuò shénme de? 他 女 兒 是 做 什 麼 的? (tha nữ nhi thị tố thập ma đích 他 女 儿 是 做 什 麼 的?).

= Con gái của ông ấy làm nghề gì?

6. Tā shì lǎoshī. 她 是 老 師. (tha thị lão sư 她 是 老 师.)

= Cô ấy là cô giáo.

7. Tā duōdà le? piàoliang ma? 她 多 大 了? 漂 亮 嗎? (tha đa đại liễu? phiếu lượng ma?)

= Cô ấy bao nhiêu tuổi? Đẹp không?

8. Èrshíwǔ suì, hěn piàoliang. 二 十 五 歲, 很 漂 亮. (二 十 五 岁, 很 漂 亮.)

= 25 tuổi, rất xinh.

9. Tā jiéhūn le ma? 她 結 婚 了 嗎? (她 结 婚 了 吗?)

= Cô ấy có chồng chưa?

10. Nǐ qù wèn tā ba; kěnéng hái yǒu xīwàng 你 去 問 她 吧. 可 能 還 有 希 望. (nễ khứ vấn tha ba; khả năng hoàn hữu hy vọng 你 去 问 她 吧. 可 能 还 有 希 望.)

= Anh đi hỏi cô ấy xem; có thể vẫn còn hy vọng đấy.

11. Nǐ zuò shénme gōngzuò? 你 做 什 麼 工 作? (nễ tố thập ma công tác 你 做 什 么 工 作?)

= Anh làm nghề gì?

12. Wǒ shì gōngchéngshī. Nǐ ne? 我 是 工 程 師. 你 呢? (ngã thị công trình sư. nễ ni 我 是 工 程 师. 你 呢?)

= Tôi là kỹ sư. Còn anh?

13. Wǒ gāng cóng dàxué bìyè zhèngzài méiyǒu gōngzuò. Nǐ de gōngzuò zěnmeyàng? 我 剛 從 大 學 畢 業, 正 在 沒 有 工 作. 你 的 工 作 怎 麼 樣? (ngã cương tòng đại học tất nghiệp, chính tại một hữu công tác. nễ đích công tác chẩm ma dạng 我 刚 从 大 学 毕 业, 正 在 沒 有 工 作. 你 的 工 作 怎 么 样)

= Tôi mới tốt nghiệp đại học, đang thất nghiệp. Công việc của anh thế nào?

14. gōngzuò hěn xīnkǔ, gōngzuò shíjiān bú gùdìng, xīnshuǐ bù gāo, wǒ yào líkāi wǒ xiànzài de gōngzuò 工 作 很 辛 苦, 工 作 時 間 不 固 定, 薪 水 不 高, 我 要 離 開 我 現 在 的 工 作 (công tác ngận tân khổ, công tác thời gian bất cố định, tân thuỷ bất cao, ngã yếu ly khai ngã hiện tại đích công tác 工 作 很 辛 苦, 工 作 时 间 不 固 定, 薪 水 不 高, 我 要 离 开 我 现 在 的 工 作)

= Công việc rất cực; thời gian làm việc không cố định; lương không cao. Tôi muốn bỏ công việc hiện nay.

15. Nǐ wèi tāmen gōngzuò duōjiǔ le 你 為 他 們 工 作 多 久 了? (nễ vị tha môn công tác đa cửu liễu 你 为 他 们 工 作 多 久 了?)

= Anh làm cho họ được bao lâu rồi?

16. Liù nián 六 年. (lục niên.)

= Được sáu năm.

17. Nǐ yào zhǎo nǎzhǒng gōngzuò 你 要 找 哪 種 工 作? (nễ yếu trảo ná chủng công tác 你 要 找 哪 种 工 作?)

= Anh muốn tìm loại công việc thế nào?

18. Xīnshuǐ yōuhòu, gōngzuò shíjiān héshì. 薪 水 優 厚, 工 作 時 間 合 適. (tân thuỷ ưu hậu, công tác thời gian hợp thích 薪 水 优 厚, 工 作 时 间 合 适.)

= Lương hậu, thời gian công tác thích hợp.

Từ ngữ & ngữ pháp:

– nǎr 哪 兒 (ná nhi 哪 儿) = nǎlǐ 哪 裡 (ná lý 哪 里) = ở đâu?

– bù gōngzuò 不 工 作 có khi hiểu là thất nghiệp (shīyè 失 業 thất nghiệp 失 业).

– nǚ ér 女 兒 (nữ nhi 女 儿) = con gái ruột; érzi 兒 子 (nhi tử 儿 子) = con trai ruột. Thí dụ: tāmen yǒu sān ge nǚ ér hé yí ge érzi 他 們 有 三 個 女 兒 和 一 個 兒 子(tha môn hữu tam cá nữ nhi hoà nhất cá nhi tử 他 们 有 三 个 女 儿 和 一 个 儿 子).

– piàoliang 漂 亮 (phiếu lượng) = měilì 美 麗 (mỹ lệ 美 丽) = xinh đẹp.

– xīwàng 希 望 (hy vọng) = hy vọng.

● Một số nghề nghiệp:

– lǎoshī 老 師 (lão sư 老 师) = giáo viên, thầy giáo (cô giáo).

– xuéshēng 學 生 (học sinh 学 生) = học sinh.

– gōngchéngshī 工 程 師 (công trình sư 工 程 师) = kỹ sư.

– lǜshi 律 師 (luật sư 律 师) = luật sư.

– jiànzhùshī  建 筑 師 (kiến trúc sư 建 筑 师) = kiến trúc sư.

– yīshēng 醫 生 (y sinh 医 生) = dàifu 大 夫 (đại phu) = bác sĩ.

– yáyī 牙 醫 (nha y) = yákē yīshēng (nha khoa y sinh 牙 科 医 生) = nha sĩ.

– zhíyuán 職 員 (chức viên 职 员) = công chức.

– hùshi 護 士 (hộ sĩ 护 士) = y tá.

– gōngrén 工 人 (công nhân) = công nhân.

– nóngmín 農 民 (nông dân 农 民) = nông dân.

– shāngrén 商 人 (thương nhân) = người kinh doanh, thương gia.

– yǎnyuán 演 員 (diễn viên 演 员) = diễn viên.

– zuòjiā 作 家 (tác gia) = nhà văn.

– jìzhě 記 者 (ký giả 记 者) = nhà báo.

– lǐfàshī 理 髮 師 (lý phát sư 理 发 师) = thợ hớt tóc; thợ uốn tóc.

– mùjiàng 木 匠 (mộc tượng) = mùgōng 木 工 (mộc công) = thợ mộc.

– qìzhuān gōngrén 砌 磚 工 人 (thế chuyên công nhân 砌 砖 工 人) = thợ hồ, thợ nề.

● gāng 剛 (cương 刚) = vừa mới.

● zhèngzài 正 在 (chính tại) = đang.

– xīnkǔ 辛 苦 (tân khổ) = cay đắng; vất vả, cực nhọc.

– xīn 辛 (tân) = cay; kǔ 苦 (khổ) = đắng.

– xīnshuǐ 薪 水 (tân thuỷ) = gōngzī 工 資 (công tư 工 资) = lương.

– xīn 薪 (tân) = củi; shuǐ 水 (thuỷ) = nước.

– nǐ xīnshuǐ gāo ma 你 薪 水 高 吗? (nễ tân thuỷ cao ma?) = lương anh có cao không?

– xīnshuǐ bù gāo 薪 水 不 高 (tân thuỷ bất cao) = lương không cao.

– nǐ měiyuè dé duōshǎo xīnshuǐ 你 每 月 得 多 少 薪 水? (nễ mỗi nguyệt đắc đa thiểu tân thuỷ?) = nǐ gōngzī duōshǎo 你 工 資 多 少? (nễ công tư đa thiểu 你 工 资 多 少?) = anh lương tháng bao nhiêu?

– nǐ zhèng duōshǎo 你 挣 多 少? (nễ tránh đa thiểu) = Anh mỗi tháng kiếm được bao nhiêu?

– měiyuè zhèng 1000 měiyuán 每 月 挣 一 千 美 元 (mỗi nguyệt tránh nhất thiên Mỹ nguyên) = mỗi tháng kiếm được 1000 đô Mỹ.

● yào 要 (yếu) = muốn.

– líkāi wǒ xiànzài de gōngzuò 離 開 我 現 在 的 工 作 (ly khai ngã hiện tại đích công tác 离 开 我 现 在 的 工 作) = bỏ công việc hiện nay của tôi.

● wèi tāmen gōngzuò 為 他 們 工 作 (vị tha môn công tác 为 他 们 工 作) = làm việc cho họ.

● duōjiǔ 多 久 (đa cửu) = bao lâu rồi?

– Nǐ wèi tāmen gōngzuò duōjiǔ le 你 為 他 們 工 作 多 久 了? (nễ vị tha môn công tác đa cửu liễu 你 为 他 们 工 作 多 久 了?) = Anh làm cho họ được bao lâu rồi?

● zhǎo 找 (trảo) = tìm kiếm.

● nǎzhǒng 哪 種 (ná chủng 哪 种) = thứ gì, loại gì?

– nǐ zhǎo nǎzhǒng gōngzuò 你 要 找 哪 種 工 作? (nễ yếu trảo ná chủng công tác 你 要 找 哪 种 工 作?) = Anh muốn tìm loại công việc thế nào?

– yōuhòu 優 厚 (ưu hậu 优 厚) = tốt và hậu hĩ.

– héshì 合 適 (hợp thích 合 适) = thích hợp.

Cải biên câu mẫu:

1. 他 在 哪 兒 工 作? (他 在 哪 儿 工 作?)

= [●] 在 哪 兒 工 作? ([●] 在 哪 儿 工 作?)

Thay [●] bằng:

– tā 他.

– tā àirén 他 愛 人 (他 爱 人).

– tā gēge 他 哥 哥.

– tā jiějie 他 姐 姐.

– tā dìdi 他 弟 弟.

– tā mèimei 他 妹 妹.

2. 她 在 上 海 工 作.

= 她 在 [●] 工 作.

Thay [●] bằng:

– běijīng 北 京.

– hénèi 河 內 .

– bālí 巴黎.

– bólín 柏 林.

– lúndūn 倫 敦 (伦敦).

– niǔyuē 紐 約 (纽 约).

3. 她 是 老 師. (她 是 老 师.)

= [●] 是 [●].

Thay [●] bằng:

– tā 他.

– tā àirén 他 愛 人 (他 爱 人).

– tā gēge 他 哥 哥.

– tā jiějie 他 姐 姐.

– tā dìdi 他 弟 弟.

– tā mèimei 他 妹 妹.

Thay [●] bằng:

– xuéshēng 學 生 (学 生).

– gōngchéngshī 工 程 師 (工 程 师).

– lǜshi 律 師 (律 师).

– jiànzhùshī  建 筑 師 (建 筑 师).

– yīshēng 醫 生 (医 生).

– dàifu 大 夫.

– yáyī 牙 醫 (牙 医).

– zhíyuán 職 員 (职 员).

– hùshi 護 士 (护 士).

– gōngrén 工 人.

– nóngmín 農 民 (农 民).

– shāngrén 商 人.

– yǎnyuán 演 員 (演 员).

– zuòjiā 作 家.

– jìzhě 記 者 (记 者).

– lǐfàshī 理 髮 師 (理 发 师).

– mùjiàng 木 匠.

– mùgōng 木 工.

– qìzhuān gōngrén 砌 磚 工 人 (砌 砖 工 人).

4. 你 做 什 麼 工 作? (你 做 什 么 工 作?)

= [●] 做 什 麼 工 作? ([●] 做 什 么 工 作?)

Thay [●] bằng:

– tā 他 / tā 她.

– nǐ àirén 你 愛 人 ( 你 爱 人).

– nǐ gēge 你 哥 哥.

– nǐ jiějie 你 姐 姐.

– nǐ dìdi 你 弟 弟.

– nǐ mèimei 你 妹 妹.

5. 你 的 工 作 怎 麼 樣? (你 的 工 作 怎 么 样?)

= [●] 的 工 作 怎 麼 樣? ([●] 的 工 作 怎 么 样?)

Thay [●] bằng:

– nǐ àirén 你 愛 人 ( 你 爱 人).

– nǐ gēge 你 哥 哥.

– nǐ jiějie 你 姐 姐.

– nǐ dìdi 你 弟 弟.

– nǐ mèimei 你 妹 妹.

6. 你 為 他 們 工 作 多 久 了? (你 为 他 们 工 作 多 久 了?)

= [●] 為 他 們 工 作 多 久 了? ([●] 为 他 们 工 作 多 久 了?)

Thay [●] bằng:

– nǐ àirén 你 愛 人 ( 你 爱 人).

– nǐ gēge 你 哥 哥.

– nǐ jiějie 你 姐 姐.

– nǐ dìdi 你 弟 弟.

– nǐ mèimei 你 妹 妹.

7. 薪 水 優 厚. (薪 水 优 厚.)

= 薪 水 [●].

Thay [●] bằng: gāo 高 ; bù gāo 不 高.

Đàm thoại:

1.

A: 他 在 哪 兒 工 作? (他 在 哪 儿 工 作?)

B: 他 不 工 作. 退 休 了.

A: 他 妹 妹 在 哪 兒 工 作?

B: 她 在 上 海 工 作.

A: 他 女 兒 是 做 什 麼 的?

B: 她 是 老 師. (她 是 老 师.)

A: 她 多 大 了? 漂 亮 嗎?

B: 二 十 五 歲, 很 漂 亮. (二 十 五 岁, 很 漂 亮.)

A: 她 結 婚 了 嗎? (她 结 婚 了 吗?)

B: 你 去 問 她 吧. 可 能 還 有 希 望. (你 去 问 她 吧. 可 能 还 有 希 望.)

2.

A: 你 做 什 麼 工 作? (你 做 什 么 工 作?)

B: 我 是 工 程 師. 你 呢? (我 是 工 程 师. 你 呢?)

A: 我 剛 從 大 學 畢 業, 正 在 沒 有 工 作. 你 的 工 作 怎 麼 樣? (我 刚 从 大 学 毕 业, 正 在 沒 有 工 作. 你 的 工 作 怎 么 样.)

B: 工 作 很 辛 苦, 工 作 時 間 不 固 定, 薪 水 不 高, 我 要 離 開 我 現 在 的 工 作. (工 作 很 辛 苦, 工 作 时 间 不 固 定, 薪 水 不 高, 我 要 离 开 我 现 在 的 工 作.)

A: 你 為 他 們 工 作 多 久 了? (你 为 他 们 工 作 多 久 了?)

B: 六 年.

A: 你 要 找 哪 種 工 作? (你 要 找 哪 种 工 作?)

B: 薪 水 優 厚, 工 作 時 間 合 適. (薪 水 优 厚, 工 作 时 间 合 适.)

Dịch sang Hán ngữ hiện đại:

1. Nó là học sinh.

2. Chị ấy là kỹ sư, công tác tại Bắc Kinh.

3. Cậu ấy mới tốt nghiệp đại học, vẫn chưa có việc làm.

4. Lương anh có cao không?

5. Công việc của anh thế nào?

6. Anh có làm ca đêm (zuò yè bān 做 夜 班 tố dạ ban) không?

7. Tôi làm ca ngày (rì bān 日 班 nhật ban), không làm ca đêm.

8. Mỗi ngày anh làm việc mấy tiếng đồng hồ?

9. Công việc anh có cực không?

10. Công việc của bạn có bận không?

11. Anh có thích (xǐhuān 喜 歡 hỉ hoan 喜 欢) công việc của anh không?

12. Chị đang làm việc cho công ty (gōngsi 公 司) nào vậy?

Xem đáp án

Tự học Hán ngữ hiện đại – bài 8

Gia đình

Câu mẫu:

1. Nǐ jiā lǐ yóu jí kǒurén 你 家 裡 有 幾 口 人? (nễ gia lý hữu kỷ khẩu nhân 你 家 里 有 几 口 人?)

= Nhà anh có bao nhiêu người?

2. Sì kǒu 四 口 (tứ khẩu).

= Bốn người.

3. Nǐ yóu jǐ ge háizi 你 有 幾 個 孩 子? (nễ hữu kỷ cá hài tử 你 有 几 个 孩 子?)

= Có mấy đứa con?

4. Liǎng ge 兩 個. (lưỡng cá 两 个.)

= Hai đứa.

5. Nánde háishì nǚde 男 的 還 是 女 的? (nam đích hoàn thị nữ đích 男 的 还 是 女 的?)

= Trai hay gái?

6. Yíge nánde, yíge nǚde 一 個 男 的, 一 個 女 的. (nhất cá nam đích, nhất cá nữ đích 一 个 男 的, 一 个 女 的.)

= Một trai, một gái.

7. Érzi duó dà le nǚ ér jǐ suì le 兒 子 多 大 了? 女 兒 幾 歲 了? (nhi tử đa đại liễu? nữ nhi kỷ tuế liễu? 儿 子 多 大 了? 女 儿 几 岁 了?)

= Đứa trai bao nhiêu tuổi, đứa gái bao nhiêu tuổi?

8. Érzi shí bā le nǚ ér cái shí èr 兒 子 十 八 了, 女 兒 才 十 二. (nhi tử thập bát liễu, nữ nhi tài thập nhị 儿 子 十 八 了, 女 儿 才 十 二.)

= Đứa trai 18, đứa gái mới 12.

9. Tīngshuō nǐ zǔfù qù shì le shìbúshì 聽 說 你 祖 父 去 世 了, 對 不 對 ? (thính thuyết nễ tổ phụ khứ thế, đối bất đối? 听 说 你 祖 父 去 世 了, 对 不 对?)

= Nghe nói ông nội anh đā mất rồi, phải không?

10. Duì, tā shì qù nián sān yuè qù shì de 對. 他 是 去 年 三 月 去 世 的. (đối; tha khứ niên tam nguyệt khứ thế đích 对. 他 是 去 年 三 月 去 世 的.)

= Vâng. Ông cụ mất tháng 3 năm ngoái.

11. Nǐ yǒu méi yǒu gēge dìdi? 你 有 沒 有 哥 哥 弟 弟? (nễ hữu một hữu ca ca đệ đệ?)

= Anh có anh em gì không?

12. Méiyǒu, wǒ méiyǒu gēge dìdi. 沒 有, 我 沒 有 哥 哥 弟 弟. (một hữu, ngã một hữu ca ca đệ đệ.)

= Không, tôi không có anh em.

13. Nǐ yǒu méiyǒu jiějie? 你 有 沒 有 姐 姐? (nễ hữu một hữu thư thư?)

= Anh có chị chứ?

14. Méiyǒu. 沒 有.

= Không có.

15. Nǐ yǒu mèimei ma? 你 有 妹 妹 嗎? (nễ hữu muội muội ma 你 有 妹 妹 吗?)

= Anh có em gái không?

16. Yǒu. Wǒ yǒu yí ge mèimei 有. 我 有 一 個 妹 妹. (hữu, ngã hữu nhất cá muội muội 有. 我 有 一 个 妹 妹.)

= Có. Tôi có một người em gái.

17. Nǐ mèimei jiéhūn le méiyou? 你 妹 妹 結 婚 了 沒 有? (nễ muội muội kết hôn liễu một hữu 你 妹 妹 结 婚 了 沒 有?)

= Em gái anh có chồng chưa?

18. Yǒu le. Tā yě yǒu liǎng ge háizi 有 了. 她 也 有 兩 個 孩 子. (hữu liễu, tha dã hữu lưỡng cá hài tử 有 了. 她 也 有 两 个 孩 子.)

= Có rồi. Nó cũng có hai đứa con.

19. Xiànzài zhùzài nǎr 現 在 住 在 哪 兒? (hiện tại trú tại ná nhi 现 在 住 在 哪 儿?)

= Hiện cư ngụ ở đâu?

20. Tā quánjiā dōu zhùzài yīngguó 她 全 家 都 住 在 英 國. (Tha toàn gia đô trú tại Anh Quốc她 全 家 都 住 在 英 国.)

= Cả gia đình nó đang ở nước Anh.

21. Tā shì shéi 她 是 誰? (tha thị thuỳ 她 是 谁?)

= Cô ấy là ai thế?

22. Tā shì zhào xiáojiě. 她 是 趙 小 姐. (tha thị Triệu tiểu thư 她 是 赵 小 姐.)

= Cô ấy là cô Triệu.

23. Tā fùmǔ dōu zàibúzài? 她 父 母 都 在 不 在? (tha phụ mẫu đô tại bất tại?)

= Ba má cô ấy còn đủ cả chứ?

24. Tā mǔqīn hái zài, búguò tā fùqīn zǎo qùshì le. 她 母 親 還 在, 不 過 她 父 親 早 去 世 了. (tha mẫu thân hoàn tại, bất quá tha phụ thân tảo khứ thế liễu 她 母 亲 还 在, 不 过 她 父 亲 早 去 世 了.)

= Má cổ thì còn, nhưng ba cổ đã mất sớm rồi.

25. Tā háng jǐ? 她 行 幾? (tha hàng kỷ 她 行 几?)

= Cổ là con thứ mấy trong gia đình?

26. Tā háng èr. Tā yǒu yíge gēge, liǎngge dìdi. 她 行 二. 她 有 一 個 哥 哥, 兩 個 弟 弟. (tha hàng nhị. tha hữu nhất cá ca ca, lưỡng cá đệ đệ 她 行 二. 她 有 一 个 哥 哥, 两 个 弟 弟.)

= Cổ là con thứ hai. Cổ có một người anh và hai đứa em trai.

27. Tā gēn rén dìng le hūn méiyǒu? 她 跟 人 訂 了 婚 沒 有? (tha cân nhân đính liễu hôn một hữu 她 跟 人 订 了 婚 沒 有?)

= Cô ấy đã đính hôn với ai chưa vậy?

28. Bù zhīdao, wǒ kéyǐ géi nǐ dǎtìng. 不 知 道, 我 可 以 給 你 打 聽. (bất tri đạo, ngã khả dĩ cấp nễ đả thính 不 知 道, 我 可 以 给 你 打 听.)

= Không biết. tôi có thể hỏi thăm giùm anh.

29. Duōxie, duōxie. 多 謝, 多 謝. (đa tạ đa tạ 多 谢, 多 谢.)

= Cám ơn anh rất nhiều.

30. Búkèqi. 不 客 氣. (bất khách khí 不 客 气.)

= Có chi đâu.

Từ ngữ & ngữ pháp:

1. nǐ jiā lǐ yóu jí kǒurén 你 家 裡 有 幾 口 人? (nễ gia lý hữu kỷ khẩu nhân 你 家 里 有 几 口 人?) = nhà anh có bao nhiêu người? (= có bao nhiêu nhân khẩu?)

= nǐ jiā lǐ yígòng jǐ ge rén 你 家 裡 一 共 幾 個 人? (nễ gia lý nhất cộng kỷ cá nhân 你 家 里 一 共 几 个 人?) = nhà anh cả thảy có bao nhiêu người?

– yígòng 一 共 (nhất cộng) = tổng cộng, cả thảy.

2. sì kǒu 四 口 (tứ khẩu) = bốn người (= bốn miệng ăn).

3. nǐ yóu jǐ ge háizi 你 有 幾 個 孩 子? (nễ hữu kỷ cá hài tử 你 有 几 个 孩 子?) = anh có mấy đứa con?

– háizi 孩 子 (hài tử) = con cái nói chung.

– érzi 兒 子 (nhi tử 儿 子) = con trai ruột.

– nǚ ér 女 兒 (nữ nhi 女 儿) = con gái ruột.

– nánde 男 的 (nam đích) = nam, trai.

– nǚde 女 的 (nữ đích) = nữ, gái.

– háishì 還 是 (hoàn thị 还 是) = hay là, hoặc là.

4. cái 才 (tài) = vừa mới. Thí dụ: nǚ ér cái shí èr 女 兒 才 十 二 (nữ nhi tài thập nhị 女 儿 才 十 二) = đứa gái mới 12 tuổi.

5. tīngshuō 聽 說 (thính thuyết 听 说) = nghe nói. Thí dụ: tīngshuō nǐ zǔfù qù shì le shìbúshì 聽 說 你 祖 父 去 世 了, 對 不 對 ? (thính thuyết nễ tổ phụ khứ thế, đối bất đối? 听 说 你 祖 父 去 世 了, 对 不 对?) = nghe nói ông nội anh đā mất rồi, phải không?

Người ta kiêng chữ sǐ 死 (tử = chết), mà nói:

– qù shì 去 世 (khứ thế) = mất; qua đời; khuất.

– bú zài 不 在 (bất tại) = không còn nữa; đã mất.

– zǎo qù shì le 早 去 世 了 (tảo khứ thế liễu 早 去 世 了) = đã mất sớm.

– hái zài 還 在 (hoàn tại 还 在) = còn sống.

– dōu zài shì 都 在 世 (đô tại thế) = đều còn sống.

– tā fùmǔ dōu zàibúzài? 她 父 母 都 在 不 在? (tha phụ mẫu đô tại bất tại?) = Ba má cô ấy còn đủ cả chứ?

– tā fùmǔ hái zài ma? 她 父 母 還 在 嗎? (tha phụ mẫu hoàn tại ma 她 父 母 还 在 吗?) = Ba má cô ấy còn không?

6. jiéhūn 結 婚 (kết hôn 结 婚) = lập gia đình. Thí dụ: nǐ jiéhūn le méiyou? 你 結 婚 了 沒 有? (nễ kết hôn liễu một hữu 你 结 婚 了 沒 有?) = Anh có vợ chưa?

– dìnghūn 訂 婚 (đính hôn 订 婚). Thí dụ: tā gēn rén dìng le hūn méiyǒu? 她 跟 人 訂 了 婚 沒 有? (tha cân nhân đính liễu hôn một hữu 她 跟 人 订 了 婚 沒 有?) = Cô ấy đã đính hôn với ai chưa vậy?

– líhūn 離 婚 (ly hôn 离 婚) = ly dị, ly hôn. Thí dụ: tā qùnián hé tā lí le hūn 她 去 年 和 他 離 了 婚 (tha khứ niên hoà tha ly liễu hôn 她 去 年 和 他 离 了 婚) = năm ngoái chị ấy ly dị anh ấy.

7. shéi 誰 (thuỳ 谁) = ai? Thí dụ:

– shéi lái la 誰 來 啦? (thuỳ lai lạp 谁 來 啦?) = ai tới đó? ai đó?

– tā shì shéi 她 是 誰? (tha thị thuỳ 她 是 谁?) = cô ấy là ai thế?

8. búguò 不 過 (bất quá 不 过) = nhưng. Thí dụ: tā mǔqīn hái zài, búguò tā fùqīn zǎo qùshì le. 她 母 親 還 在, 不 過 她 父 親 早 去 世 了. (tha mẫu thân hoàn tại, bất quá tha phụ thân tảo khứ thế liễu 她 母 亲 还 在, 不 过 她 父 亲 早 去 世 了.) = Má cổ thì còn, nhưng ba cổ đã mất sớm rồi.

9. Chữ 行 có hai âm đọc: xíng (hành= đi) và háng (hàng= hàng lối; cửa tiệm). Ở đây đọc là háng tức là hàng thứ mấy trong số anh chị em. Thí dụ:

– tā háng jǐ? 她 行 幾? (tha hàng kỷ 她 行 几?) = cô ấy là con thứ mấy trong gia đình?

– tā háng èr 她 行 二 (tha hàng nhị 她 行 二) = cô ấy là con thứ hai.

– nǐ háng jǐ? 你 行 幾? (nễ hàng kỷ 你 行 几?) = anh (chị) là con thứ mấy trong gia đình?

10. zhīdao 知 道 (tri đạo) = biết. Thí dụ: wǒ bù zhīdao 我 不 知 道 (ngã bất tri đạo) = tôi không biết.

11. dǎtìng 打 聽 (đả thính 打 听) = dọ hỏi; hỏi thăm tin tức.

● gěi 給 (cấp 给) = (a) cấp cho, tặng. Thí dụ: shì shéi géi nǐ de 是 誰 給 你 的? (thị thuỳ cấp nễ đích 是 誰 給 你 的?) = [cái này] là ai cho anh? (= anh cho anh cái này?)

(b) [làm gì] cho ai. Thí dụ:

– wǒ kéyǐ géi nǐ dǎtìng 我 可 以 給 你 打 聽 (ngã khả dĩ cấp nễ đả thính 我 可 以 给 你 打 听) = tôi có thể dọ hỏi giùm cho anh.

– yīshēng gěi tā kànbìng 醫 生 給 他 看 病 (y sinh cấp tha khán bệnh 医 生 给 他 看 病) = bác sĩ khám bệnh cho nó.

12. búkèqi 不 客 氣 (bất khách khí 不 客 气) = có chi đâu; đừng khách sáo.

● Mở rộng từ ngữ

– gāozēngzǔfù 高 曾 祖 父 (cao tằng tổ phụ) = ông sơ [nội]

– gāozēngzǔmǔ 高 曾 祖 母 (cao tằng tổ mẫu) = bà sơ [nội]

– zēngzǔfù 曾 祖 父 (tằng tổ phụ) = ông cố nội

– zēngzǔmǔ 曾 祖 母 (tằng tổ mẫu) = bà cố nội

– zǔfù 祖 父 (tổ phụ) = ông nội

– zúmǔ 祖 母 (tổ mẫu) = bà nội

– fùqīn 父 親 (phụ thân 父 亲) = cha

– mǔqīn 母 親 (mẫu thân 母 亲) = mẹ

– bófù 伯 父 (bá phụ) = bóbo 伯 伯 (bá bá) = bác trai [anh của cha]

– bómǔ 伯 母 (bá mẫu) = bác gái [vợ của anh của cha]

– shūshu 叔 叔 (thúc thúc) = chú [em của cha]

– shěnzi 嬸 子 (thẩm tử 婶 子) = thím [vợ của chú]

– zēngsūn 曾 孙 (tằng tôn) = cháu nội [nam]

– zēngsūnnǚ 曾 孙 女 (tằng tôn nữ) = cháu nội [nữ]

– xuánsūn 玄 孙 (huyền tôn) = chắt nội [nam]

– xuánsūnnǚ 玄 孙 女 (huyền tôn nữ) = chắt nội [nữ]

– wàizēngzǔfù 外 曾 祖 父 (ngoại tằng tổ phụ) = ông cố ngoại

– wàizēngzǔmǔ 外 曾 祖 母 (ngoại tằng tổ mẫu) = bà cố ngoại

– wàizǔfù 外 祖 父 (ngoại tổ phụ) = ông ngoại

– wàizǔmǔ 外 祖 母 (ngoại tổ mẫu) = bà ngoại

– jiùjiu 舅 舅 (cữu cữu) = jiùfù 舅 父 (cữu phụ) = cậu [em của mẹ]

– yíyi 姨 姨 (di di) = dì [chị/em gái của mẹ]

– yuèfù 岳 父 (nhạc phụ) = cha vợ

– yuèmǔ 岳 母 (nhạc mẫu) = mẹ vợ

– jiùgū 舅 姑 (cữu cô) = cha chồng và mẹ chồng

– qīnxiōngdì 親 兄 弟 (thân huynh đệ 亲 兄 弟) = anh em ruột

– biǎoxiōngdì 表 兄 弟 (biểu huynh đệ) = anh em họ

– biǎoxiōng 表 兄 (biểu huynh) = anh họ

– biǎodì 表 弟 (biểu đệ) = em họ [nam]

– biǎojiěmèi 表 姐 妹 (biểu thư muội) = chị em họ

– biǎojiě 表 姐 (biểu thư) = chị họ

– biǎomèi 表 妹 (biểu muội) = em họ [nữ]

– nèixiōng 内 兄 (nội huynh) = anh vợ

– nèidì 内 弟 (nội đệ) = em vợ [nam]

– shūzi 叔 子 (thúc tử) = em chồng [nam]

– xiǎogu 小 姑 (tiểu cô) = em chồng [nữ]

– sǎozi 嫂 子 (tẩu tử) = chị dâu

– zǐfu 姊 夫 (tỉ phu) = zǐzhàng 姊 丈 (tỉ trượng) = anh rể

– nǚxu 女 婿 (nữ tế) = con rể

– érxífu 兒 媳 婦 (nhi tức phụ 儿 媳 妇) = con dâu

Cải biên câu mẫu:

1. 你 家 裡 有 幾 口 人? (你 家 里 有 几 口 人?)

= [●] 家 裡 有 幾 口 人? ([●] 家 里 有 几 口 人?)

Thay [●] bằng:

– tā 他 / tā 她

– nǐ péngyǒu 你 朋 友 (nễ bằng hữu) = bạn của anh

– tā péngyǒu 他 朋 友 / tā péngyǒu 她 朋 友

2. 你 有 幾 個 孩 子? (你 有 几 个 孩 子?)

= [●] 有 幾 個 孩 子? ([●] 有 几 个 孩 子?)

Thay [●] bằng:

– tā 他 / tā 她

– tāmen 他们 / tāmen 她们

– nǐ péngyǒu 你 朋 友

– tā péngyǒu 他 朋 友 / tā péngyǒu 她 朋 友

– nǐ gēge 你 哥 哥

– nǐ dìdi 你 弟 弟

– nǐ jiějie 你 姐 姐

– nǐ mèimei 你 妹 妹

– wáng xiānsheng 王 先生

– ruǎn tàitai 阮 太太

3. 兒 子 十 八 了, 女 兒 才 十 二. (儿 子 十 八 了, 女 儿 才 十 二.)

= 兒 子 [●] 了, 女 兒 才 [●]. (儿 子 [●] 了, 女 儿 才 [●].)

Thay [●] bằng: 8, 10, 11, 13, 15, 16, 20, ...

4. 聽 說 你 祖 父 去 世 了, 對 不 對 ? (听 说 你 祖 父 去 世 了, 对 不 对?)

= 聽 說 [●] 去 世 了, 對 不 對 ? (听 说 [●] 去 世 了, 对 不 对?)

Thay [●] bằng:

– tā zǔfù 他 (她) 祖 父

– tā zúmǔ 他 (她) 祖 母

– tā wàizǔfù 他 (她) 外 祖 父

– tā wàizǔmǔ 他 (她) 外 祖 母

– tā fùqīn 他 (她) 父 親 / 他 (她) 父 亲

– tā mǔqīn 他 (她) 母 親 / 他 (她) 母 亲

5. 你 有 沒 有 姐 姐?

= [●] 有 沒 有 [●]?

Thay [●] bằng: 他 / 她

Thay [●] bằng: 哥 哥 / 弟 弟 / 妹 妹 / 孩 子

6. 我 有 一 個 妹 妹. (我 有 一 个 妹 妹.)

= [●] 有 [●] 個 [●]. ([●] 有 [●] 个 [●].)

Thay [●] bằng: 他 / 她 / 我 朋 友

Thay [●] bằng: 1, 2, 3, 4, 5, 6

Thay [●] bằng: 哥 哥 / 弟 弟 / 姐 姐 / 孩 子

7. 你 妹 妹 結 婚 了 沒 有?

= [●] 結 婚 了 沒 有?

Thay [●] bằng: 他 / 她 / 你 哥 哥 / 他 (她) 哥 哥 / 你 弟 弟 / 他 (她) 弟 弟 / 你 姐 姐 / 他 (她) 姐 姐 / 你 妹 妹 / 他 (她) 妹 妹

8. 她 全 家 都 住 在 英 國. (她 全 家 都 住 在 英 国.)

= [●] 全 家 都 住 在 [●]. ([●] 全 家 都 住 在 [●].)

Thay [●] bằng: 他 / 她 / 我 朋 友 / 我 哥 哥 / 他 (她) 哥 哥 / 我 弟 弟 / 他 (她) 弟 弟 / 我 姐 姐 / 他 (她) 姐 姐 / 我 妹 妹 / 他 (她) 妹 妹

Thay [●] bằng:

– yuènán 越 南 (Việt Nam) = Việt Nam

– zhōngguó 中 國 (Trung Quốc 中 国) = Trung Quốc

– táiwān 台 灣 (Đài Loan 台 湾) = Đài Loan

– xiānggǎng 香 港 (Hương Cảng) = Hongkong

– rìběn 日 本 (Nhật Bản) = Nhật Bản

– hánguó 韓 國 (Hàn Quốc 韩 国) = Hàn Quốc

– měiguó 美 國 (Mỹ Quốc 美 国) = Mỹ

– déguó 德 國 (Đức Quốc 德 国) = Đức

– fǎguó 法 國 (Pháp Quốc 法 国) = Pháp

– rùishì 瑞 士 (Thuỵ Sĩ) = Thuỵ Sĩ

– jiānáda 加 拿 大 (Gia Nã Đại) = Canada

– àodìlì 奥 地 利 (Áo Địa Lợi) = Áo

– àodàlìyà 澳 大 利 亞 (Áo Đại Lợi Á) = Australia (Úc)

Đàm thoại:

1.

A: 你 家 裡 有 幾 口 人? (你 家 里 有 几 口 人?)

B: 四 口.

A: 你 有 幾 個 孩 子? (你 有 几 个 孩 子?)

B: 兩 個. (两 个.)

A: 男 的 還 是 女 的? (男 的 还 是 女 的?)

B: 一 個 男 的, 一 個 女 的. (一 个 男 的, 一 个 女 的.)

A: 兒 子 多 大 了? 女 兒 幾 歲 了? (儿 子 多 大 了? 女 儿 几 岁 了?)

B: 兒 子十 八 了, 女 兒 才 十 二. (儿 子 十 八 了, 女 儿 才 十 二.)

A: 聽 說 你 祖 父 去 世 了, 對 不 對? (听 说 你 祖 父 去 世 了, 对 不 对?)

B: 對. 他 是 去 年 三 月 去 世 的. (对. 他 是 去 年 三 月 去 世 的.)

A: 你 有 沒 有 哥 哥 弟 弟?

B: 沒 有, 我 沒 有 哥 哥 弟 弟.

A: 你 有 沒 有 姐 姐?

B: 沒 有.

A: 你 有 妹 妹 嗎? (你 有 妹 妹 吗?)

B: 有. 我 有 一 個 妹 妹. (有. 我 有 一 个 妹 妹.)

A: 你 妹 妹 結 婚 了 沒 有? (你 妹 妹 结 婚 了 沒 有?)

B: 有 了. 她 也 有 兩 個 孩 子. (有 了. 她 也 有 两 个 孩 子.)

A: 現 在 住 在 哪 兒? (现 在 住 在 哪 儿?)

B: 她 全 家 都 住 在 英 國. (她 全 家 都 住 在 英 国.)

2.

A: 她 是 誰? (她 是 谁?)

B: 她 是 趙 小 姐. (她 是 赵 小 姐.)

A: 她 父 母 都 在 不 在?

B: 她 母 親 還 在, 不 過 她 父 親 早 去 世 了. (她 母 亲 还 在, 不 过 她 父 亲 早 去 世 了.)

A: 她 行 幾? (她 行 几?)

B: 她 行 二. 她 有 一 個 哥 哥, 兩 個 弟 弟. (她 行 二. 她 有 一 个 哥 哥, 两 个 弟 弟.)

A: 她 跟 人 訂 了 婚 沒 有? (她 跟 人 订 了 婚 沒 有?)

B: 不 知 道, 我 可 以 給 你 打 聽. (不 知 道, 我 可 以 给 你 打 听.)

A: 多 謝, 多 謝. (多 谢, 多 谢.)

B: 不 客 氣. (不 客 气.)

Dịch sang Hán ngữ hiện đại:

1. Anh có anh trai không?

2. Bạn mấy anh em? (Anh em của bạn mấy người?)

3. Bạn mấy chị em (jiěmèi 姐 妹 thư muội = zǐmèi 姊 妹 tỉ muội = jiěr 姐儿 thư nhi)? (Chị em của bạn mấy người?)

4. Tôi không có chị, cũng không có em gái.

5. Các anh bà con (qīnqi 親 戚 / 亲 戚 thân thích) với nhau thế nào?

6. Anh ấy là anh của vợ tôi.

7. Chúng tôi là anh em ruột.

8. Tôi có một em trai, hai em gái.

9. Anh ấy còn độc thân (dúshēn 獨 身 / 独 身).

10. Cô ấy đã hăm lăm, vẫn chưa lập gia đình (chéngjiā 成 家 thành gia).

11. Em đã đính hôn với ai chưa?

12. Gia đình anh có mấy người?

13. Ông ngoại anh ấy mất tháng 9 năm ngoái. Anh biết không?

14. Chúng tôi đã kết hôn ngày 9 tháng 12 năm 1980.

15. Cha nó mất sớm. Má nó vẫn còn. Nó không có anh trai, nhưng có hai chị gái và hai em gái. Vậy, nó là con thứ mấy? Hiện gia đình nó cả thảy mấy người?

16. Ai nói anh ấy có vợ, có hai đứa con trai, không có con gái vậy?

17. Ba má anh ấy còn đủ chứ?

18. Còn đủ cả, nhưng nghe nói họ đã ly hôn năm ngoái.

19. Tôi không biết rằng cô ấy rất lớn tuổi mới lấy chồng.

20. Cô Vương đã đính hôn với ai chưa? Xin anh vui lòng dọ hỏi giùm tôi. Đội ơn anh lắm lắm.

Xem đáp án

Tự học Hán ngữ hiện đại – bài 9

Dự tính

Câu mẫu:

1. Nǐ zhèngzài dǎsuàn zuò shénme? 你 正 在 打 算 做 什 麼? (nễ chính tại đả toán tố thập ma你 正 在 打 算 做 什 么?)

= Anh đang dự tính làm gì thế?

2. Wó dǎsuàn míngnián dào zhōngguó qù. 我 打 算 明 年 到 中 國 去. (ngã đả toán minh niên đáo Trung Quốc khứ 我 打 算 明 年 到 中 国 去.)

= Tôi dự tính sang năm đi Trung Quốc.

3. Zhēnde ma? qù zuò shēngyi ma? 真 的 嗎? 去 做 生 意 嗎? (chân đích ma? khứ tố sinh ý ma? 真 的 吗? 去 做 生 意 吗?)

= Thật sao? Đi Trung Quốc làm ăn à?

4. Shì. Wǒ juéde zuò mǎimài hén yǒu yìsi. 是. 我 覺 得 做 買 賣 很 有 意 思. (thị. ngã giác đắc tố mãi mại ngận hữu ý tứ 是. 我 觉 得 做 买 卖 很 有 意 思.)

= Vâng. Tôi cảm thấy việc buôn bán rất thú vị.

5. Nǐ xiǎng mǎi shénme? 你 想 買 什 麼? (nễ tưởng mãi thập ma 你 想 买 什 么?)

= Anh định mua gì?

6. Wǒ bú shì qù mǎi dōngxi. Wǒ qù kāi gōngchǎng. 我 不 是 去 買 東 西, 我 去 開 工 廠. (ngã bất thị khứ mãi đông tây. ngã khứ khai công xưởng 我 不 是 去 买 东 西, 我 去 开 工 厂.)

= Tôi không đi mua hàng, tôi đi thành lập nhà máy.

7. Kāi gōngchǎng. zhēn xiǎngbúdào. 開 工 廠. 真 想 不 到. (khai công xưởng. chân tưởng bất đáo 开 工 厂. 真 想 不 到.)

= Mở nhà máy! Thật không tưởng tượng nổi.

8. Kěshì dìfāng háiméiyǒu dìnghǎo ne. 可 是 地 方 還 沒 有 定 好 呢. (khả thị địa phương hoàn một hữu định hảo ni 可 是 地 方 还 沒 有 定 好 呢.)

= Nhưng địa điểm vẫn chưa quyết định.

9. Wǒ kàn shànghǎi búcuò, zài shànghǎi kāi ba. 我 看 上 海 不 錯. 在 上 海 開 吧. (ngã khán Thượng Hải bất thác, tại Thượng Hải khai ba 我 看 上 海 不 错. 在 上 海 开 吧.)

= Tôi thấy Thượng Hải tốt lắm. Mở tại Thượng Hải đi.

10. Bù. Wó xiǎng zài chóngqīng kāi. 不. 我 想 在 重 慶 開. (bất. ngã tưởng tại Trùng Khánh khai 不. 我 想 在 重 庆 开.)

= Không. Tôi dự tính mở tại Trùng Khánh.

Từ ngữ & ngữ pháp:

1. Để nói về dự tính (định làm gì / muốn làm gì), ta có thể dùng các từ sau:

● dǎsuàn 打 算 (đả toán) hay jìhuà 計 劃 (kế hoạch 计 划). Thí dụ:

– nǐ dǎsuàn zěnme yàng 你 打 算 怎 麼 樣? (nễ đả toán chẩm ma dạng 你 打 算 怎 么 样?) = anh tính thế nào?

– nǐ zhèngzài dǎsuàn zuò shénme? 你 正 在 打 算 做 什 麼? (nễ chính tại đả toán tố thập ma 你 正 在 打 算 做 什 么?) = anh đang dự tính làm gì thế?

– wǒ dǎsuàn míngnián dào zhōngguó qù 我 打 算 明 年 到 中 國 去 (ngã đả toán minh niên đáo Trung Quốc khứ 我 打 算 明 年 到 中 国 去) = tôi dự tính sang năm đi Trung Quốc.

– jīntiān wǒ dǎsuàn bǎ zhè běn shū dú wàn 今 天 我 打 算 把 這 本 書 讀 完 (kim thiên ngã đả toán bả giá bản thư độc hoàn 今 天 我 打 算 把 这 本 书 读 完) = tôi dự tính hôm nay đọc xong quyển sách này.

►dǎsuàn 打 算 và jìhuà 計 劃 (kế hoạch 计 划) (a) có thể dùng như động từ. Thí dụ:

– wǒ dǎsuàn fānyì zhè běn shū 我 打 算 翻 譯 這 本 書 (ngã đả toán phiên dịch giá cá thư 我 打 算 翻 译 这 本 书)? = tôi định dịch quyển sách này.

= wǒ jìhuà fānyì zhè běn shū 我 計 劃 翻 譯 這 本 書 (ngã kế hoạch phiên dịch giá cá thư 我 计 划 翻 译 这 本 书)? = tôi có kế hoạch dịch quyển sách này.

(b) có thể dùng như danh từ. Thí dụ:

– zhège shǔjià nǐ yǒu shénme dǎsuàn 這 個 暑 假 你 有 什 麼 打 算 (giá cá thử giá nễ hữu thập ma đả toán 这 个 暑 假 你 有 什 么 打 算)? = kỳ nghỉ hè này anh có dự tính gì?

= zhège shǔjià nǐ yǒu shénme jìhuà 這 個 暑 假 你 有 什 麼 計 劃 (giá cá thử giá nễ hữu thập ma kế hoạch 这 个 暑 假 你 有 什 么 计 划)? = kỳ nghỉ hè này anh có kế hoạch gì?

● xiǎng 想 (tưởng) hay xiǎngyào 想 要 (tưởng yếu). Thí dụ:

– nǐ xiǎng mǎi shénme? 你 想 買 什 麼? (nễ tưởng mãi thập ma 你 想 买 什 么?) = anh định mua gì?

– wǒ xiǎngyào mǎi yì běn zìdiǎn 我 想 要 買 一 本 字 典 (ngã tưởng yếu mãi nhất bản tự điển 我 想 要 买 一 本 字 典) = tôi muốn mua một quyển tự điển.

– wǒ xiǎng zài chóngqīng kāi gōngchǎng 我 想 在 重 慶 開 工 廠 (ngã tưởng tại Trùng Khánh khai công xưởng 我 想 在 重 庆 开 工 厂) = tôi dự tính mở nhà máy tại Trùng Khánh.

– nǐ xiǎngyào zuò shénme? 你 想 要 做 什 麼? (nễ tưởng tố thập ma 你 想 要 做 什 么?) = anh định làm gì?

– wǒ xiǎng dào zhōngguó qù 我 想 到 中 國 去 (ngã tưởng đáo Trung Quốc khứ 我 想 到 中 国 去) = tôi muốn đi Trung Quốc.

► xiǎng 想 (tưởng) vốn nghĩa là tưởng nghĩ. Thí dụ: zhēn xiǎngbúdào 真 想 不 到 (chân tưởng bất đáo 真 想 不 到) = thật không tưởng tượng nổi; thật là nghĩ cũng không tới.

► bùxiǎngyào 不 想 要 (bất tưởng yếu) = búyào 不 要 (bất yếu) = không muốn, không định làm gì. Thí dụ: wǒ bù [xiǎng] yào chī fàn 我 不 [想] 要 吃 飯 (ngã bất [tưởng] yếu ngật phạn 我 不 [想] 要 吃 饭) = tôi không muốn ăn cơm.

► bùxiǎng 不 想 (bất tưởng) = bất ngờ, không ngờ. Thí dụ: wǒ běnlái xiǎng qù kàn diànyǐng, bùxiǎng kèrén lái le 我 本 來 想 去 看 電 影 不 想 客 人 來 了 (ngã bản lai tưởng khứ khán điện ảnh, bất tưởng khách nhân lai liễu 我 本 来 想 去 看 电 影 不 想 客 人 来 了) = tôi vốn định đi xem phim, không ngờ có khách đến.

● yào 要 (yếu) = muốn. Thí dụ:

– nǐ yào dǎtìng shénme shìqíng? 你 要 打 聽 什 麼 事 情? (nễ yếu đả thính thập ma sự tình你 要 打 听 什 么 事 情?) = anh muốn dọ hỏi việc gì?

– wǒ yào dǎtìng yí ge rén, búzhidào tā zài nǎlǐ a 我 要 打 聽 一 個 人, 不 知 道 他 在 哪 兒 啊 (ngã yếu đả thính nhất cá nhân, bất tri đạo tha tại ná nhi a.我 要 打 听 一 个 人, 不 知 道 他 在 哪 儿 啊) = tôi muốn hỏi thăm về một người, không biết bây giờ anh ta ở đâu.

– zhège xīngqīrì nǐ yào zuò shénme? 這 個 星 期 日 你 要 做 什 麼 (giá cá tinh kỳ nhật nễ yếu tố thập ma 这 个 星 期 日 你 要 做 什 么) = chủ nhật này anh muốn làm gì?

2. zhēn 真 (chân) = chân thật (≠ jiǎ 假 giả); thật là. Thí dụ:

– zhēnde ma? 真 的 嗎?(chân đích ma?) = thật sao? thật à?

– zhēn xiǎngbúdào 真 想 不 到 (chân tưởng bất đáo 真 想 不 到) = thật không tưởng tượng nổi.

– nǐ yě zhēn huì kāi wánxiào 你 也 真 會 開 玩 笑 (nễ dã chân hội khai ngoạn tiếu 你 也 真 会 开 玩 笑) = anh cũng thật là biết nói đùa.

– zhēn kě ài 真 可 愛 (chân khả ái 真 可 爱) = thật là đáng yêu.

3. shēngyì 生 意 (sinh ý) = việc làm ăn, mua bán, kinh doanh. Thí dụ:

– qù zuò shēngyì ma? 去 做 生 意 嗎?  (khứ tố sinh ý ma? 去 做 生 意 吗?) = [anh] đi làm ăn hả?

– tā zuò shénme shēngyì 他 做 什 么 生 意 (tha tố thập ma sinh ý) = hắn làm ăn gì?

– shēngyì hǎobùhǎo 生 意 好 不 好 (sinh ý hảo bất hảo) = công việc làm ăn có tốt không?

– zuò shēngyì 做 生 意 (tố sinh ý) = zuò mǎimài 做 買 賣 (tố mãi mại 做 买 卖) = làm ăn mua bán.

► Chú ý: mãi 買 = mua; mại 賣 = bán. Trên báo chí hiện nay dùng từ khuyến mại là sai, phải nói là khuyến mãi (khuyến khích người ta mua hàng), nhưng Trung Quốc không nói khuyến mãi, mà nói xúc tiêu (cùxiāo 促 销 = sales promotion: thúc đẩy sự tiêu thụ).

4. juéde 覺 得 (giác đắc 觉 得) = (a) cảm thấy. Thí dụ: wǒ juéde lèi 我 覺 得 累 (ngã giác đắc luỵ 我 觉 得 累) = tôi cảm thấy mệt.

– wǒ juéde hěn lěng 我 覺 得 很 冷 (ngã giác đắc ngận lãnh 我 觉 得 很 冷) = tôi cảm thấy rất lạnh.

(b) nhận thấy. Thí dụ:

– wǒ juéde zuò mǎimài hěn yǒu yìsi 我 覺 得 做 買 賣 很 有 意 思 (ngã giác đắc tố mãi mại ngận hữu ý tứ 我 觉 得 做 买 卖 很 有 意 思) = tôi cảm thấy việc buôn bán rất thú vị.

– wǒ juéde tā bù hǎo 我 覺 得 他 不 好 (ngã giác đắc tha bất hảo) = tôi nhận thấy anh ta không tốt.

– nǐ juéde zhège jìhuà zěnmeyàng 你 覺 得 這 個 計 劃 怎 麼 樣 (nễ giác đắc giá cá kế hoạch chẩm ma dạng 你 觉 得 这 个 计 划 怎 么 样)? = anh thấy kế hoạch này thế nào?

6. yǒu yìsī 有 意 思 (hữu ý tứ) = thú vị, có ý nghĩa. Thí dụ:

– wǒ juéde zuò mǎimài hěn yǒu yìsī 我 覺 得 做 買 賣 很 有 意 思 (ngã giác đắc tố mãi mại ngận hữu ý tứ 我 觉 得 做 买 卖 很 有 意 思) = tôi cảm thấy việc buôn bán rất thú vị.

– dǎ pīngpāngqiú hěn yǒu yìsī 打 乒 乓 球 很 有 意 思 (đả binh bang cầu ngận hữu ý tứ) = đánh bóng bàn thật thú vị.

– cān guān shèyǐng zhǎnlǎn hěn yǒu yìsī 參 觀 摄 影 展 覽 很 有 意 思 (tham quan nhiếp ảnh triển lãm ngận hữu ý tứ 参 观 摄 影 展 览 很 有 意 思) = xem triển lãm nhiếp ảnh thật thú vị.

7. dōngxi 東 西 (东 西) = vật, đồ vật, hàng hoá (ý nói ngày xưa chạy bên đông, chạy bên tây mới kiếm được hàng về bán). Thí dụ:

– wǒ búshì qù mǎi dōngxi 我 不 是 去 買 東 西 (ngã bất thị khứ mãi đông tây我 不 是 去 买 东 西) = tôi không đi mua hàng.

– zhège dōngxi zhēn kě ài 這 東 西 真 可 愛 (giá cá đông tây chân khả ái 这 东 西 真 可 爱) = cái vật này thật đáng yêu.

8. ● dào ... qù 到 ... 去 (đáo ... khứ) = đi đến. Thí dụ:

– dào zhōngguó qù 到 中 國 去 (đáo Trung Quốc khứ 到 中 国 去) = đi đến Trung Quốc.

– dào bǎihuò shāngdiǎn qù 到 百 貨 商 店 去 (đáo bách hoá thương điếm khứ) = đi đến cửa hàng bách hoá.

– dào yóuzhèngjú qù 到 郵 政 局 去 (đáo bưu chính cục khứ 到 邮 政 局 去) = đi đến bưu điện.

● sau qù 去 (khứ), ta dùng thêm một động từ nữa, ý nói đi làm gì. Thí dụ:

– qù mǎi dōngxi 去 買 東 西 (khứ mãi đông tây 去 买 东 西) = đi mua hàng hoá.

– qù kāi gōngchǎng 去 開 工 廠 (khứ khai công xưởng 去 开 工 厂) = đi thành lập nhà máy.

– qù kàn diànyǐng 去 看 電 影 (khứ khán điện ảnh 去 看 电 影) = đi xem phim.

9. kěshì 可 是 (khả thị) = dànshì 但 是 (đãn thị) = búguò 不 過 (bất quá 不 过) = nhưng mà.

– kěshì dìfāng háiméiyǒu dìnghǎo ne 可 是 地 方 還 沒 有 定 好 呢 (khả thị địa phương hoàn một hữu định hảo ni 可 是 地 方 还 沒 有 定 好 呢) = nhưng địa điểm vẫn chưa quyết định.

– Běijīnghuà wǒ shuō de bù hǎo kěshì wǒ hái néng shuō jǐ jù ne 北 京 話 我 說 得 不 好, 可 是 我 還 能 說 幾 句 呢 (Bắc Kinh thoại ngã thuyết đắc bất hảo, khả thị ngã hoàn năng thuyết kỷ cú ni 北 京 话 我 说 得 不 好 可 是 我 还 能 说 几 句 呢) = tiếng Bắc Kinh tôi nói không giỏi, nhưng tôi vẫn nói được vài câu.

10. ba 吧 là một hư từ đặt ở cuối câu, biểu thị: (a) mệnh lệnh hay sự đề nghị. Thí dụ:

– wǒ kàn shànghǎi búcuò, zài shànghǎi kāi ba 我 看 上 海 不 錯. 在 上 海 開 吧 (ngã khán Thượng Hải bất thác, tại Thượng Hải khai ba 我 看 上 海 不 错. 在 上 海 开 吧) = tôi thấy Thượng Hải tốt lắm. Mở tại Thượng Hải đi.

– nǐ zìjǐ zuò ba 你 自 己 做 吧 (nễ tự kỷ tố ba) = anh tự làm lấy đi.

– wǒmen yìqǐ chī fàn ba 我 們 一 起 吃 飯 吧 (ngã môn nhất khởi ngật phạn ba 我 们 一 起 吃 饭 吧) = bọn mình cùng ăn cơm nhé.

– dào fànguǎnr qù ba 到 飯 館 兒 儿 去 吧 (đáo phạn quán nhi khứ ba 到 饭 馆 儿 去 吧) = đến quán ăn đi.

– qù ba 去 吧 (khứ ba) = [anh] đi đi.

– zǒu ba 走 吧 (tẩu ba) = [bọn mình] đi thôi.

– xīuxī ba 休 息 吧 (hưu tức ba) = xả hơi thôi (nghỉ ngơi thôi).

– shuì ba 睡 吧 (thuỵ ba) = ngủ đi.

– zuò ba 做 吧 (tố ba) = làm đi.

– shuō ba 說 吧 (thuyết ba 说 吧) = nói đi.

(b) sự đồng ý hoặc khẳng định. Thí dụ: hǎo ba 好 吧 (hảo ba) = thôi được rồi.

(c) suy đoán hay ước lượng. Thí dụ: jīntiān búhuì xiàyǚ ba 今 天 不 會 下 雨 吧 (kim thiên bất hội hạ vũ ba 今 天 不 会 下 雨 吧) = hôm nay chắc trời không mưa.

Trong câu hỏi, ba 吧 tỏ ý suy đoán, còn ma 嗎 để xác định có phải hay không. Thí dụ:

– tā shì nǐ mèimei ba 她 是 你 妹 妹 吧? = cô ấy chắc là em gái anh?

– tā shì nǐ mèimei ma 她 是 你 妹 妹 嗎? = có phải cô ấy là em gái anh không?

11. kàn 看 (khán). (a) dùng kàn 看 để gợi chú ý hoặc phân bua. Thí dụ:

– nǐ kàn, tā míngtiān yě bùnénglái 你 看, 他 明 天 也 不 來 (nễ khán, tha minh thiên dã bất lai) = ông xem, ngày mai nó cũng không đến được.

– nǐ kàn, tā gǎo cuò le 你 看, 他 搞 錯 了 (nễ khán, tha cảo thác liễu 你 看, 他 搞 错 了) = anh xem, ông ấy đā làm sai rồi.

– nǐ kàn, kuài shídiǎnbàn le 你 看, 快 十 點 半 了 (nễ khán, khoái thập điểm bán liễu 你 看, 快 十 点 半 了) = anh xem, sắp 10 rưỡi rồi.

(b) nhận xét, nhận thấy, thấy. Thí dụ:

– nǐ kàn zhège jìhuà xíngbùxíng 你 看 這 個 計 劃 行 不 行 (nễ khán giá cá kế hoạch hành bất hành 你 看 这 个 计 划 行 不 行) = anh nhận thấy kế hoạch này có được hay không?

– wǒ kàn shànghǎi búcuò 我 看 上 海 不 錯 (ngã khán Thượng Hải bất thác 我 看 上 海 不 错) = tôi thấy Thượng Hải tốt lắm.

(c) xem (TV, phim), đọc (sách, báo). Thí dụ:

– zài jiā lǐ kàn diànshì huòzhě kàn bào 在 家 裡 看 電 視 或 者 看 報 (tại gia lý khán điện thị hoặc giả khán báo 在 家 里 看 电 视 或 者 看 报) = ở nhà xem TV hoặc xem báo.

– qù kàn diànyǐng 去 看 電 影 (khứ khán điện ảnh 去 看 电 影) = đi xem phim.

– nǐ dōu kàn guò nǎxiē shū 你 都 看 過 哪 些 書 (nễ đô khán qua ná ta thư 你 都 看 过 哪 些 书)? = anh đā xem qua những sách gì rồi?

– wǒ qùnián kāishǐ kàn hónglóumèng 我 去 年 開 始 看 紅 樓 夢 (ngã khứ niên khai thuỷ khán Hồng Lâu Mộng 我 去 年 开 始 看 红 楼 梦) = năm ngoái tôi bắt đầu đọc Hồng Lâu Mộng.

– zhè běn shū wǒ kàn wán le, wó xiǎng zài kàn yì biàn 這 本 書 我 看 完 了, 我 想 再 看 一 遍 (giá bản thư ngã khán hoàn liễu, ngã tưởng tái khán nhất biến 这 本 书 我 看 完 了, 我 想 再 看 一 遍) = quyển sách này tôi đã xem xong, tôi muốn xem lại lần nữa.

(d) gặp, thăm viếng. Thí dụ:

– wǒmen qù kàn tā ba 我 們 去 看 他 吧 (ngã môn khứ khán tha ba 我 们 去 看 他 吧) = chúng ta đi gặp anh ấy đi.

– měi cì wǒ qù kàn tā, tā bú zài jiā 每 次 我 去 看 他, 他 不 在 家 (mỗi thứ ngã khứ khán tha, tha bất tại gia) = mỗi lần tôi đến thăm nó, nó đều không có nhà.

– wó hén jiǔ méiyǒu kànjiàn tā le 我 很 久 沒 有 看 見 他 了 (ngã ngận cửu một hữu khán kiến tha liễu 我 很 久 沒 有 看 见 他 了) = đā lâu lắm rồi tôi không gặp hắn.

(e) khám. Thí dụ:

– nǐ yàobúyào qù kàn bìng 你 要 不 要 去 看 病 (nễ yếu bất yếu khứ khán bệnh)? = anh có muốn đi khám bệnh không?

– wó yào kàn yīshēng 我 要 看 醫 生 (ngã yếu khán y sinh 我 要 看 医 生) = tôi muốn đi bác sĩ [khám bệnh].

12. hǎokàn 好 看 (hảo khán) = đẹp. Thí dụ:

– nǐ xiě hànzi hén hǎokàn 你 寫 漢 字 很 好 看 (nễ tả Hán tự ngận hảo khán 你 写 汉 字 很 好 看) = anh viết chữ Hán đẹp lắm.

– tā búdàn cōngmíng érqiě hǎokàn 她 不 但 聰 明 而 且 好 看 (tha bất đãn thông minh nhi thả hảo khán) = cô ta không những thông minh mà còn đẹp nữa.

Một số tỉnh của Trung Quốc:

– hēilóngjiāng 黑 龍 江 (黑 龙 江) = Hắc Long Giang

– jílín 吉 林 = Cát Lâm

– liáoníng 遼 寧 (辽 宁) = Liêu Ninh

– gānsù 甘 肅 (甘 肃) = Cam Túc

– qīnghǎi 青 海 = Thanh Hải

– shǎnxī 陕 西 = Thiểm Tây

– shānxī 山 西 = Sơn Tây

– héběi 河 北 = Hà Bắc

– shāndōng 山 東 (山 东) = Sơn Đông

– hénán 河 南 = Hà Nam

– húběi 湖 北 = Hồ Bắc

– húnán 湖 南 = Hồ Nam

– jiāngxī 江 西 = Giang Tây

– guìzhōu 貴 州 (贵 州) = Quý Châu

– sìchuān 四 川 = Tứ Xuyên

– jiāngsū 江 蘇 (江 苏) = Giang Tô

– zhèjiāng 浙 江 = Chiết Giang (thường bị phiên âm sai là Triết Giang)

– ānhūi 安 徽 = An Huy

– fújiàn 福 建 = Phúc Kiến

– yúnnán 雲 南 (云 南) = Vân Nam

– guǎngdōng 廣 東 (广 东) = Quǎng Đông

– hángzhōu 杭 州 = Hàng Châu

Cải biên câu mẫu:

1. 你 正 在 打 算 做 什 麼? (你 正 在 打 算 做 什 么?)

= [●] 正 在 打 算 做 什 麼?

Thay [●] bằng:

– tā 他.

– tā àirén 他 愛 人 (他 爱 人).

– tā gēge 他 哥 哥.

– tā jiějie 他 姐 姐.

– tā dìdi 他 弟 弟.

– tā mèimei 他 妹 妹.

2. 我 打 算 明 年 到 中 國 去. (我 打 算 明 年 到 中 国 去.)

= 我 打 算 [●] 到 [●] 去.

Thay [●] bằng:

– míngtiān 明 天 (minh thiên) = ngày mai

– hòutiān 後 天 (hậu thiên 后 天) = ngày mốt

– zhōumò 周 末 (chu mạt) = cuối tuần

– xià xīngqī 下 星 期 (hạ tinh kỳ) = tuần sau

– xià lǐbài 下 禮 拜 (hạ lễ bái 下 礼 拜) = tuần sau

– xiàzhōu 下 周 (hạ chu) = tuần sau

– xiàgeyuè 下 個 月 (hạ cá nguyệt 下 个 月) = tháng sau

– niándǐ 年 底 (niênđể) = cuối năm

– jīnnián 今 年(kim niên) = năm nay

– hòunián 後 年 (hậu niên 后 年) = năm tới

– zhège shǔjià 這 個 暑 假 (giá cá thử giá 这 个 暑 假) = kỳ nghỉ hè này

Thay [●] bằng:

– běijīng 北 京.

– yúnnán 雲 南 (云 南)

– guǎngdōng 廣 東 (广 东)

– hángzhōu 杭 州

– hénèi 河 內

– bālí 巴黎

– bólín 柏 林

– lúndūn 倫 敦 (伦敦)

– niǔyuē 紐 約 (纽 约)

3. 真 的 嗎? 去 做 生 意 嗎? (真 的 吗? 去 做 生 意 吗?)

= 真 的 嗎? 去 [●] 嗎? (真 的 吗? 去 [●] 吗?)

Thay [●] bằng:

– běijīng 北 京.

– yúnnán 雲 南 (云 南)

– guǎngdōng 廣 東 (广 东)

– hángzhōu 杭 州

– hénèi 河 內

– bālí 巴黎

– bólín 柏 林

– lúndūn 倫 敦 (伦敦)

– niǔyuē 紐 約 (纽 约)

4. 我 覺 得 做 買 賣 很 有 意 思. (我 觉 得 做 买 卖 很 有 意 思.)

= 我 覺 得 [●] 很 有 意 思. (我 觉 得 [●] 很 有 意 思.)

Thay [●] bằng:

– xuéxí hànyǚ 學 習 漢 語 (học tập Hán ngữ 学 习 汉 语)

– liànxí shūfǎ 練 習 書 法 (luyện tập thư pháp 练习 书 法)

– dǎ pīngpāngqiú 打 乒 乓 球 (đả binh bang cầu) = đánh bóng bàn

– cān guān shèyǐng zhǎnlǎn 參 觀 摄 影 展 覽 (tham quan nhiếp ảnh triển lãm 参 观 摄 影 展 览)

– cān guān shūfǎ zhǎnlǎn 參 觀 書 法 展 覽 (tham quan thư pháp triển lãm 参 观 书 法 展 览)

5. 你 想 買 什 麼? (你 想 买 什 么?)

= 你 想 [●] 什 麼? (你 想 买 什 么?)

Thay [●] bằng:

– mài 賣 (mại 卖) = bán

– chī 吃 = ăn

– hē 喝 (hát) = uống

– zuò 做 = làm

6. 我 不 是 去 買 東 西, 我 去 開 工 廠. (我 不 是 去 买 东 西, 我 去 开 工 厂.)

= 我 不 是 去 買 東 西, 我 [●]. (我 不 是 去 买 东 西, 我 [●].)

Thay [●] bằng:

– qù ānhūi wánwan 去 安 徽 玩 玩 (khứ An Huy ngoạn ngoạn) = đi An Huy chơi

– yào zài zhōngguó xuéxí hànyǚ 要 在 中 國 學 習 漢 語 (yếu tại Trung Quốc học tập Hán ngữ 要 在 中 国 学 习 汉 语) = muốn học Hán ngữ ở Trung Quốc

7. 開 工 廠. 真 想 不 到. (开 工 厂. 真 想 不 到.)

= [●]. 真 想 不 到. ([●]. 真 想 不 到.)

Thay [●] bằng:

– zài zhōngguó xuéxí hànyǚ 在 中 國 學 習 漢 語 (tại Trung Quốc học tập Hán ngữ 在 中 国 学 习 汉 语) = học Hán ngữ ở Trung Quốc

– zài liáoníng zuò mǎimài 在 遼 寧 做 買 賣 (tại Liêu Ninh tố mãi mại 在 辽 宁 做 买 卖) = làm ăn ở Liêu Ninh

– zài sìchuān kāi gōngsī 在 四 川 開 公 司 (tại Tứ Xuyên khai công ty 在 四 川 开 公 司) = mở công ty ở Tứ Xuyên

8. 我 看 上 海 不 錯. 在 上 海 開 吧. (我 看 上 海 不 错. 在 上 海 开 吧.)

= 我 看 [●] 不 錯. [●] 吧. (我 看 [●] 不 错. [●] 吧.)

Thay [●] bằng:

– jílín 吉 林

– liáoníng 遼 寧 (辽 宁)

– ānhūi 安 徽

– sìchuān 四 川

Thay [●] bằng:

– dào jílín qù 到 吉 林 去

– qù ānhūi wánwan 去 安 徽 玩 玩

– zài liáoníng zuò mǎimài 在 遼 寧 做 買 賣 (在 辽 宁 做 买 卖)

– zài sìchuān kāi gōngsī 在 四 川 開 公 司 (在 四 川 开 公 司)

Đàm thoại:

A: 你 正 在 打 算 做 什 麼? (你 正 在 打 算 做 什 么?)

B: 我 打 算 明 年 到 中 國 去. (我 打 算 明 年 到 中 国 去.)

A: 真 的 嗎? 去 做 生 意 嗎? (真 的 吗? 去 做 生 意 吗?)

B: 是. 我 覺 得 做 買 賣 很 有 意 思. (是. 我 觉 得 做 买 卖 很 有 意 思.)

A: 你 想 買 什 麼? (你 想 买 什 么?)

B: 我 不 是 去 買 東 西, 我 去 開 工 廠. (我 不 是 去 买 东 西, 我 去 开 工 厂.)

A: 開 工 廠. 真 想 不 到. (开 工 厂. 真 想 不 到.)

B: 可 是 地 方 還 沒 有 定 好 呢. (可 是 地 方 还 沒 有 定 好 呢.)

A: 我 看 上 海 不 錯. 在 上 海 開 吧. (我 看 上 海 不 错. 在 上 海 开 吧.)

B: 不. 我 想 在 重 慶 開. (不. 我 想 在 重 庆 开.)

Dịch sang Hán ngữ hiện đại:

1. Anh ta dự tính chừng nào đi Trung Quốc?

– 他 打 算 什 麼 時 候 到 中 國 去?

– 他 打 算 什 么 时 候 到 中 国 去?

2. Cuối tuần anh định làm gì?

– 周 末 你 要 做 什 麼?

– 周 末 你 要 做 什 么?

3. Tôi muốn mời cô đi xem phim.

– 我 想 請 你 去 看 電 影.

– 我 想 请 你 去 看 电 影.

4. Tôi muốn ra phố (shàngjie 上 街 thượng nhai) mua ít đồ.

– 我 们 要 上 街 買 些 東 西.

– 我 们 要 上 街 买 些 东 西.

5. Anh định dịch quyển tiểu thuyết này à?

– 你 打 算 翻 譯 這本 小說 嗎?

– 你 打 算 翻 译 这本 小说 吗?

6. Tôi vốn chẳng có dự định ấy.

– 我 根 本 没 有 這 打 算.

– 我 根 本 没 有 这 打 算.

7. Kỳ nghỉ hè năm nay tôi tính đi Hàng Châu chơi.

– 今 年 暑 假 我 打 算 去 杭 州 玩 玩.

8. Nghe nói anh định lập gia đình (chéngjiā 成 家 thành gia). Thật sao?

– 聽 說 你 打 算 成 家. 真 的 嗎?

– 听 说 你 打 算 成 家. 真 的 吗?

9. Bạn dự tính học Hán ngữ tại Trung Quốc mấy năm?

– 你 打 算 在 中 國 學 習 幾 年 漢 語?

– 你 打 算 在 中 國 学 习 几 年 汉 语?

10. Sau khi tốt nghiệp đại học (dàxué bìyè yǐhòu 大 學 畢 業 以 後 / 大 学 毕 业 以 后), em định làm gì?

– 大 學 畢 業 以 後 你 打 算 做 什 麼?

– 大 学 毕 业 以 后 你 打 算 做 什 么?

11. Tôi muốn mời anh ấy hát (chàng gè gē 唱 個 歌 / 唱 个 歌 xướng cá ca) cho mọi người (dàjiā 大 家 đại gia) một bài.

– 我 想 請 他 給 大 家 唱 個 歌.

– 我 想 请 他 给 大 家 唱 个 歌.

12. Anh xem, trời sắp mưa rồi. Anh còn muốn ra phố à?

– 你 看, 要 下 雨 吧. 你 還 要 上 街 嗎?

– 你 看, 要 下 雨 吧. 你 还 要 上 街 吗?

13. Tôi thấy kế hoạch này tốt lắm.

– 我 看 這 個 計 劃 很 好.

– 我 看 这 个 计 划 很 好.

14. Hôm nay thời tiết xấu, tôi cảm thấy khó ở (bù shūfú 不 舒 服 bất thư phục).

– 今 天 天 氣 不 好, 我 覺 得 不 舒 服.

– 今 天 天 气 不 好, 我 觉 得 不 舒 服.

15. Lâu quá không gặp. Công việc làm ăn của anh thế nào?

– 很 久 沒 見. 你 生 意 怎 麼 樣?

– 很 久 沒 见. 你 生 意 怎 么 样?

Xem đáp án

Tự học Hán ngữ hiện đại – bài 10

Ẩm thực

Câu mẫu:

1. wǒmen qù chī diǎnr dōngxi xíngbùxíng 我 們 去 吃 點 兒 東 西, 行 不 行? (ngã môn khứ ngật điểm nhi đông tây, hành bất hành 我 们 去吃 点 儿 东 西, 行 不 行?)

= Bọn mình đi ăn chút gì đi, được không?

2. xíng a, qù nǎr chī ne 行 啊, 去 哪 兒 吃 呢 (hành a, khứ ná nhi ngật ni 行 啊, 去 哪 儿 吃 呢)

= Được chứ. Đi đâu ăn vậy?

3. dào fàn guǎnr qù ba; zhèr fùjìn jiù yǒu yì jiā 到 飯 館 兒 去 吧; 這 兒 附 近 有 一 家 (đáo phạn quán nhi khứ ba; giá nhi phụ cận hữu nhất gia 到 饭 馆 儿 去 吧; 这 儿 附 近 有 一 家)

= Đến quán ăn đi; gần đây có một tiệm.

4. ní xiǎng chī shénme 你 想 吃 什 麼 (nễ tưởng ngật thập ma 你 想 吃 什 么?)

= Anh muốn ăn gì?

5. yíge xì miàntiáo jī tāng 一 個 細麵 條 雞 湯 (nhất cá tế miến điều kê thang 一 个 细 面 条 鸡 汤)

= Một tô miến gà.

5. hǎo, zài lái yíge mápó dòufu, hǎo ma 好, 再 來 一 個 麻 婆 豆 腐, 好 嗎? (hảo, tái lai nhất cá ma bà đậu hủ hảo ma 好, 再 来 一 个 麻 婆 豆 腐, 好 吗?)

= Được. Ăn thêm món tàu hủ Ma Bà nhé?

7. hǎo, wó xǐhuān chī là de 好, 我 喜歡 吃 辣 的 (hảo, ngã hỉ hoan ngật lạt đích 好, 我 喜 欢 吃 辣 的.)

= Tốt thôi, tôi khoái ăn cay.

8. hái yǒu shénme cài ní diǎn ba 還 有 什 么 菜? 你 點 吧 (hoàn hữu thập ma thái? nễ điểm ba 还 有 什么 菜? 你 点 吧)

= Còn món gì nữa? Anh cứ chọn đi.

9. yíge húntuntāng, zài lái yífènr páigǔ. 一 個 餛 飩 湯, 再 來 一 份 兒 排 骨 (nhất cá hồn đồn thang, tái lai nhất phần nhi bài cốt 一 个 馄 饨 汤, 再 来 一 份 儿 排 骨)

= Một tô hoành thánh, rồi ăn một phần sườn heo.

10. hǎo jiù zhèyàng ba, bú gòu zài jiào 好, 就 這 樣 吧. 不 夠 再 叫 (hảo, tựu giá dạng ba. bất cấu tái khiếu 好, 就 这 样 吧. 不 够 再 叫.)

= Rồi, cứ vậy nhé. Chưa đủ thì gọi thêm.

11. ní xiǎng he shénme 你 想 喝 什 麼? (nễ tưởng hát thập ma 你 想 喝 什么?)

= Anh muốn uống gì?

12. píjiǔ, ni ne 啤 酒, 你 呢? (tỉ tửu, nễ ni 啤 酒, 你 呢?)

= Tôi uống bia. Còn anh?

13. kělè 可 樂 (khả lạc 可 乐).

= Tôi uống cô ca.

Từ ngữ & ngữ pháp:

1. chī 吃 (ngật) = ăn.

– chīsù 吃 素 (ngật tố) = ăn chay, ăn lạt (= ăn ngũ cốc, rau, củ, quả, đậu hủ, tương chao, v.v.).

– chīhūn 吃 葷 (ngật huân 吃 荤) = ăn mặn (= ăn thịt thà, gà vịt, cá tôm, nước mắm, v.v.).

– wǒ chīsù, bù chīhūn 我 吃 素, 不 吃 葷 (ngã ngật tố, bất ngật huân 我 吃 素, 不 吃 荤) = tôi ăn chay, không ăn mặn.

– kāishǐ wǒ chīsù bú guàn, xiànzài xíguàn le 開 始 我 吃 素 不 慣, 現 在 習 慣 了. (khai thuỷ ngã ngật tố bất quán, hiện tại tập quán liễu 开 始 我 吃 素不 惯, 现 在习 惯 了.) = lúc đầu tôi ăn chay không quen, bây giờ thì quen rồi.

– sùcài wǒ chī guò. zhēn hǎochī. 素 菜 我 吃 過. 真 好 吃. (tố thái ngã ngật quá. chân hảo ngật 素 菜 我 吃 过. 真 好 吃.) = món chay tôi đã ăn qua rồi, ngon lắm.

– hūncài 葷 菜 (huân thái 荤 菜) = món ăn mặn (thịt, cá, v.v.).

– nǐ xǐhuān chī shénme? yú háishì ròu? 你 喜 歡 吃 什 麼? 魚 還 是 肉? (nễ hỉ hoan ngật thập ma? ngư hoàn thị nhục? 你 喜 欢 吃 什 么? 鱼 还 是 肉?) = anh thích ăn gì? cá hay thịt?

– nǐ zuì xǐhuān shénme cài? 你 最 喜 歡 吃 什 麼 菜? (nễ tối hỉ hoan ngật thập ma thái? 你 最 喜 欢 吃 什 么 菜?) = anh thích ăn món gì nhất?

2. xíng 行 (hành) = có thể; làm được. Thí dụ:

– xíngbùxíng 行 不 行 (hành bất hành?) = có được hay không?

– xíng ma 行 嗎 (hành ma 行 吗) = [có thể] được không?

– bùxíng ma 不 行 嗎 (bất hành ma 不 行 吗) = không [thể] được sao?

– yě xíng 也 行 (dã hành) = cũng được.

– wǒmen qù chī diǎnr dōngxi xíngbùxíng 我 們 去 吃 點 兒 東 西, 行 不 行? (ngã môn khứ ngật điểm nhi đông tây, hành bất hành 我 们 去吃 点 儿 东 西, 行 不 行?) = bọn mình đi ăn chút gì đi, được không?

– xíng a, qù nǎr chī ne 行 啊, 去 哪 兒 吃 呢 (hành a, khứ ná nhi ngật ni 行 啊, 去 哪 儿 吃 呢) = được chứ; đi đâu ăn vậy?

– bù xuéxí bùxíng 不 學 習 不 行 (bất học tập bất hành 不 学 习 不 行) = không học thì không được.

– wǒde zhōngwén bùxíng 我 的 中 文 不 行 (ngã đích Trung Văn bất hành) = tiếng Hoa của tôi dở lắm.

– shàoxīngjǐu yào rèyírè cái xíng 紹 興 酒 要 熱 一 熱 才 行 (Thiệu Hưng tửu yếu nhiệt nhất nhiệt tài hành 绍 兴 酒 要 热 一 热 才 行) = rượu Thiệu Hưng cần hâm nóng một chút mới được.

3. fàn guǎn(r) 飯 館 (兒) phạn quán (nhi) 饭 馆 (儿) = quán ăn, tiệm ăn. Cần phân biệt:

– fàndiàn 飯 店 (phạn điếm 饭 店) = nhà hàng khách sạn (hotel / restaurant).

– fànguǎn 飯 館 (phạn quán 饭 馆) = cān guǎn 餐 館 (xan quán 餐 馆) = tiệm cơm; quán ăn; nhà hàng nhỏ.

– fànzhuāng 飯 莊 (phạn trang 饭 庄) = nhà hàng lớn (big restaurant).

4. fùjìn 附 近 (phụ cận) = gần nơi đây; zhèr fùjìn 這 兒 附 近 (giá nhi phụ cận 这 儿 附 近) = gần đây; gần nơi này. Thí dụ:

– tāmen zhùzài fùjìn 他 们 住 在 附 近 (tha môn trú tại phụ cận) = họ sống gần nơi đây.

– dào fàn guǎnr qù ba; zhèr fùjìn jiù yǒu yì jiā 到 飯 館 兒 去 吧; 這 兒 附 近 有 一 家 (đáo phạn quán nhi khứ ba; giá nhi phụ cận hữu nhất gia 到 饭 馆 儿 去 吧; 这 儿 附近 有 一 家) = đến quán ăn đi; gần đây có một tiệm.

– wǒmen jiā fùjìn jiù yǒu yí ge Zhōngguó cān guǎn. 我 們 家 附 近 就 有 一 個 中 國 餐館 (ngã môn gia phụ cận tựu hữu nhất cá Trung Quốc xan quán 我 们 家 附 近 就 有 一 个 中 国 餐 馆) = gần nhà chúng tôi có một quán ăn Tàu.

5. miàntiáo 麵 條 (miến điều 面 条) = mì sợi.

– xì miàntiáo 細 麵 條 (tế miến điều 细 面 条) = miến.

– jī tāng 雞 湯 (kê thang 鸡 汤) = canh gà; xúp gà.

– xì miàntiáo jī tāng 細 麵 條 雞 湯 (tế miến điều kê thang 细 面 条 鸡 汤) = miến gà.

6. dòufu 豆 腐 (đậu hủ) = tàu hủ; đậu phụ.

– mápó dòufu = tàu hǔ Ma Bà, đặc sản cǔa Tứ Xuyên, có vị cay.

– zài lái yíge mápó dòufu, hǎo ma 再 來 一 個 麻 婆 豆 腐, 好 嗎? (tái lai nhất cá ma bà đậu hủ hảo ma 再 来 一 个 麻 婆 豆 腐, 好 吗?) = rồi ăn thêm món tàu hủ Ma Bà nhé? (lái 來 ở đây là ăn, uống một món gì.)

7. Năm vị cǔa món ăn là: là 辣 (lạt) = cay; kǔ 苦 (khổ) = đắng; tián 甜 (điềm) = ngọt; xián 鹹 (hàm 咸) = mặn; suān 酸 (toan) = chua.

– làde  辣 的 (lạt đích) = món/thức cay; kǔde  苦 的 (khổ đích) = món/thức đắng; tiánde  甜 的 (điềm đích) = món/thức ngọt; xiánde  鹹 的 (hàm đích 咸 的) = món/thức mặn; suānde  酸 的 (toan đích) = món/thức chua.

– xǐhuān 喜 歡 (hỉ hoan 喜 欢) = thích, ưa, khoái.

– wó xǐhuān chī làde 我 喜 歡 吃 辣 的 (ngã hỉ hoan ngật lạt đích 我 喜 欢 吃 辣 的.) = tôi khoái ăn món cay.

8. cài 菜 (thái) = (a) món ăn; (b) các thứ rau ăn được. Thí dụ:

– càidan 菜 單 (thái đan 菜 单) = thực đơn (menu).

– chǎocài 炒 菜 (sao thái) = rau xào; món xào.

– guǎngdōng cài 廣 東 菜 (Quảng Đông thái 广 东 菜) = món ăn Quảng Đông.

– nǐ xǐhuān chī shénme cài? Sìchuān cài háishì Guǎngōng cài? 你 喜 歡 吃 什 麼 菜? 四 川 菜 還 是 廣 東 菜? (nễ hỉ hoan ngật thập ma thái? Tứ Xuyên thái hoàn thị Quảng Đông thái? 你 喜 欢 吃 什 么 菜? 四 川 菜 还 是 广 东 菜?) = anh thích ăn món nào? món Tứ Xuyên hay món Quảng Đông?

– wǒ tèbié xǐhuān chī Sìchuān cài, yīnwèi Sìchuān cài bǐjiào là. 我 特 別 喜 歡 吃 四 川 菜, 因 為 四 川 菜 比 較 辣 (ngã đặc biệt hỉ hoan ngật Tứ Xuyên thái, nhân vi Tứ Xuyên thái tỉ giảo lạt 我 特 别 喜 欢 吃 四 川 菜, 因 为 四 川 菜 比 较 辣) = tôi đặc biệt thích món ăn Tứ Xuyên, vì món ăn Tứ Xuyên khá cay.

– Zhōngguó cài hén hǎo chī, hén yǒu yíngyǎng 中 國 菜 很 好 吃, 很 有 營 養 (Trung Quốc thái ngận hảo ngật, ngận hữu dinh dưỡng 中 国 菜 很 好 吃, 很 有 营 养) = cơm Tàu rất ngon, rất bổ dưỡng.

– wǒ yě chángcháng chī xīcài; hànbǎobāo, bǐsàbǐng, wǒ dōu chī. 我也常常吃西菜; 漢堡包, 比薩餅, 我都吃 (ngã dã thường thường ngật Tây thái; hán bảo bao, tỉ tát bính, ngã đô ngật 我也常常吃西菜; 汉堡包, 比萨饼, 我都吃) = tôi cũng thường ăn món Tây; hamburger, pizza tôi đều ăn cả.

– zhǔ cài shì niú pái 主 菜 是 牛 排 (chủ thái thị ngưu bài) = món chánh là bò bít-tết.

– kōng xīn cài 空 心 菜 (không tâm thái) = rau muống.

– shūcài 蔬 菜 (sơ thái) = rau.

– wǒ měitiān chī hěn duō shūcài 我 每 天 吃 很 多 蔬 菜 (ngã mỗi thiên ngật ngận đa sơ thái) = mỗi ngày tôi ăn rất nhiều rau.

– shūcài lǐ yǒu gè zhǒng wéishēngsù, duì shēntǐ yóu hǎochù. 蔬 菜 裡 有 各種 維 生 素, 對 身 體 有 好 處 (sơ thái lý hữu các chủng duy sinh tố, đối thân thể hữu hảo xứ 蔬 菜 里 有 各 种 维 生 素，对 身 体 有 好 处) = trong rau có nhiều loại vitamin, rất tốt cho thân thể.

– hái yǒu shénme cài ní diǎn ba 還 有 什 么 菜? 你 點 吧 (hoàn hữu thập ma thái? nễ điểm ba 还 有 什么 菜? 你 点 吧) = còn món gì nữa? anh cứ chọn đi.

– nǐ zuìhǎo duō chī shūcài shǎo chī féiròu 你 最 好 多 吃 蔬 菜 少 吃 肥 肉 (nễ tối hảo đa ngật sơ thái thiểu ngật phì nhục) = tốt nhất là anh nên ăn nhiều rau và ăn ít thịt mỡ.

– wǒ ài chī miàntiáor jiǎozi mǐfàn hé chǎocài 我 愛 吃 麵 條 兒, 餃 子, 米 飯 和 炒 菜 (ngã ái ngật miến điều nhi, giảo tử, mễ phạn hoà sao thái) = tôi thích ăn mì sợi, bánh chẻo, cơm, và rau xào.

9. yífènr 一 份 兒 (nhất phần nhi 一 份 儿) = một phần ăn. Thí dụ:

– yíge húntuntāng, zài lái yífènr páigǔ 一 個 餛 飩 湯, 再 來 一 份 兒 排 骨 (nhất cá hồn đồn thang, tái lai nhất phần nhi bài cốt 一 个 馄 饨 汤, 再 来 一 份 儿 排 骨) = một tô hoành thánh, rồi ăn một phần sườn heo.

10. gòu 夠 (cấu) = đủ. Thí dụ:

– gòubúgòu 夠 不 够 (cấu bất cấu) = có đủ không?

– hǎo jiù zhèyàng ba, bú gòu zài jiào 好, 就 這 樣 吧. 不 夠 再 叫 (hảo, tựu giá dạng ba. bất cấu tái khiếu 好, 就 这 样 吧. 不 够 再 叫) = rồi, cứ vậy nhé; chưa đủ thì gọi thêm.

11. hē 喝 (hát) = uống. Thí dụ:

– hē shuǐ ma? 喝 水 嗎 (hát thuỷ ma 喝 水 吗) = uống nước không?

– hē chá ba 喝 茶 吧 (hát trà ba) = uống trà đi.

– qǐng nǐ hē chá 請 你 喝 茶 (thỉnh nễ hát trà) = xin mời anh (chị) uống trà.

– nǐ bú huì hē jiǔ; bié hē le 你 不 會 喝 酒 別 喝 了 (nễ bất hội hát tửu; biệt hát liễu 你 不 会 喝 酒 別 喝 了) = anh không biết uống rượu; thôi đừng uống nữa.

– ní xiǎng hē shénme 你 想 喝 什 麼? (nễ tưởng hát thập ma 你 想 喝 什么?) = anh muốn uống gì?

– wǒ hē kělè 可 樂 (khả lạc 可 乐) = tôi uống cô-ca cô-la.

– wǒ měitiān hē niúnǎi, yīnwèi niúnǎi hén yǒu yíngyǎng, duì shēntǐ yóu hǎochù. 我 每 天 喝 牛 奶, 因 為 牛 奶 很 有 營 養, 對 身 體 有 好 處. (ngã mỗi thiên hát ngưu nãi, nhân vi ngưu nãi hữu dinh dưỡng, đối thân thể hữu hảo xứ 我 每 天 喝 牛 奶, 因 为 牛 奶 很 有 营 养, 对 身 体 有 好 处.) = ngày nào tôi cũng uống sữa bò, bởi vì sữa bò rất bổ dưỡng, tốt cho thân thể.

Từ vựng bổ sung:

● Các món ăn:

– shíjǐn pīnpán 什 錦 拼 盤 (thập cẩm bính bàn 什 锦 拼 盘) = khai vị thập cẩm.

– nǎilào sānmíngzhì 奶 酪 三 明 治 (nãi lạc tam minh trị) = sandwich phô mai.

– xīhóngshì chǎo jīdàn 西 紅 柿 炒 雞 蛋 (tây hồng thị sao kê đản 西 红 柿 炒 鸡 蛋) = cà chua xào trứng gà.

– bànshóu de jīdàn 半 熟 的 雞 蛋 (bán thục đích kê đản 半 熟 的 鸡 蛋) = hột gà ốp-la.

– zhǔyìng de jīdàn 煮 硬 的 雞 蛋 (chử ngạnh đích kê đản 煮 硬 的 鸡 蛋) = trứng gà chiên.

– níuròufěn 牛 肉 粉 (ngưu nhục phấn) = phở bò.

– páigǔ 排 骨 (bài cốt) = sườn heo.

– jiālǐ jī 咖 哩 雞 (ca li kê 咖 哩 鸡) = cà ri gà.

– tángcù páigǔ 糖 醋 排 骨 (đường thố bài cốt) = sườn heo xào chua ngọt.

– gǔlǎoròu 古 老 肉 (cổ lão nhục) = thịt heo xào chua ngọt.

– háoyóu niúròu 蠔 油 牛 肉 (hào du ngưu nhục) = thịt bò dầu hào.

– jīchì hǎishēn 雞 翅 海 參 (kê sí hải sâm 鸡 翅 海 参) = cánh gà nấu với hải sâm.

– chǎoyóu yújuǎn 炒 魷 魚 卷 (sao vưu ngư quyển 炒 鱿 鱼 卷) = mực ống xào.

– kǎoyā 烤 鴨 (khảo áp 烤 鸭) = vịt quay Bắc Kinh.

– chǎomiàn 炒 麵  (sao miến 炒 面) = mì xào.

– bābǎofàn 八 寶 飯 (bát bảo phạn 八 宝 饭) = cơm bát bửu.

– chǎofàn 炒 飯 (sao phạn 炒 饭) = cơm chiên.

– chuānjì yútāng 川 鯽 魚 湯 (xuyên tức ngư thang 川 鲫 鱼 汤) = canh cá chép.

– fèngguā dōnggū tāng 鳳 瓜 冬 菇 湯 (phượng qua đông cô thang 凤 瓜 冬 菇 汤) = canh gà nấu nấm đông cô.

– chuānzhú sūntāng 川 竹 蓀 湯 (xuyên trúc tôn thang 川 竹 荪 汤) = canh măng Tứ Xuyên.

– suānlàtāng 酸 辣 湯 (toan lạt thang 酸 辣 汤) = canh chua.

– wánzi tāng 丸 子 湯 (hoàn tử thang 丸 子 汤) = canh thịt vò viên.

– shuànyángròu 涮 羊 肉 (thoán dương nhục) = lẩu dê.

– shuànníuròu tāng 涮 牛 肉 湯 (thoán ngưu nhục thang 涮 牛 肉 汤) = bò nhúng dấm.

– lǔyú 鹵 魚 (lỗ ngư 卤 鱼) = cá kho.

– lǔròu 鹵 肉 (lỗ nhục 卤 肉) = thịt kho.

– hǎiwèi 海 味 (hải vị) = hải sản.

– lóngxiā 龍 蝦下(long hà 龙 虾) = tôm hùm.

– dàxiā 大 蝦 (đại hà 大 虾) = tôm.

– xiǎoxiā 小 蝦 (tiểu hà 小 虾) = tép.

– pángxiè 螃 蟹 (bàng giải) = cua.

– yóuyú 魷 魚 (vưu ngư 鱿 鱼) = mực.

● Gia vị:

– jiàngyóu 醬 油 (tương du 酱 油) = nước tương.

– làjiāojiàng 辣 椒 醬 (lạt tiêu tương) = tương ớt.

– tiánjiàng 甜 醬 (điềm tương) = tương ngọt.

– xīhóngshìjiàng 西 紅 柿 醬 (tây hồng thị tương 西 红 柿 酱) = nước sốt cà chua.

– yǘshuǐ 魚 水 (ngư thuỷ 鱼 水) = nước mắm.

– dòufǔ rǔ 豆 腐 乳 (đậu hủ nhũ) = chao.

– shíyóu 食 油 (thực du) = dầu ăn.

– zhīmayóu 芝 麻 油 (chi ma du) = dầu mè.

– huāshēngyóu 花 生 油 (hoa sinh du) = dầu phọng.

– háoyóu 蠔 油 (hào du) = dầu hào.

– zhūgāo 猪 膏 (trư cao) = mỡ heo.

– huángyóu 黃 油 (hoàng du) = bơ (butter).

– nǎilào 奶 酪 (nãi lạc) = phô mai (cheese).

– làjiāo 辣 椒 (lạt tiêu) = ớt.

– qīngjiāo 青 椒 (thanh tiêu) = tiêu.

– cōng 蔥 (thông 葱) = hành.

– suàn 蒜 (toán) = tỏi.

– jiālǐ 咖 哩 (ca li 咖 哩) = cà ri.

– cù 醋 (thố) = giấm.

– táng 糖 (đường) = đường.

– yán 鹽 (diêm 盐) = muối.

– wèijīng 味 精 (vị tinh) = bột ngọt.

● Vài thứ rượu đặc sản Trung Quốc:

– máotáijǐu 茅 台 酒 = rượu Mao Đài (cǔa tỉnh Quý Châu).

– shàoxīngjǐu 紹 興 酒 (绍 兴 酒) = rượu Thiệu Hưng (cǔa thành phố Thiệu Hưng, tỉnh Chiết Giang).

– dàqū 大 曲 = rượu Đại Khúc (cǔa tỉnh Tứ Xuyên).

– tèqū 特 曲 = rượu Đặc Khúc (cǔa tỉnh Tứ Xuyên).

– fénjǐu 汾 酒 = rượu Phần (cǔa tỉnh Sơn Tây).

● Rượu Tây:

– pútáojǐu 葡 萄 酒 (bồ đào tửu) = rượu nho.

– wēishìjìjiǔ 威 士 忌 酒 (uy sĩ kỵ tửu) = rượu whisky.

– xiāngbīnjiǔ 香 檳 酒 (hương tân tửu) = rượu sâm banh.

● Vài thức uống thông thường:

– kělè 可 樂 (khả lạc 可 乐) = 可 口 可 樂 (khả khẩu khả lạc 可口 可乐) = cô-ca cô-la.

– chá 茶 (trà) = trà.

– hóngchá 紅 茶 (hồng trà 红 茶) = hồng trà.

– lǜchá 緑 茶 (lục trà 绿 茶) = trà xanh.

– kāfēi 咖 啡 (ca phi) = cà phê.

– níu nǎi 牛 奶 (ngưu nãi) = sữa bò.

– suàn nǎi 酸 奶 (toan nãi) = sữa chua (yoghurt).

– qì shuǐ 汽 水 (khí thuỷ) = nước ngọt có ga (như cô ca, Pepsi, v.v.).

– píjiǔ 啤 酒 (ti tửu) = bia.

– kuàngquánshuǐ 礦 泉 水(khoáng tuyền thuỷ 矿 泉 水) = nước khoáng; nước suối.

– níngméng shuǐ 檸 檬 水 (ninh mông thuỷ 柠 檬 水) = nước chanh.

– júzi shuǐ 橘 子 水 (quất tử thuỷ) = nước cam.

– lěngkāishuǐ 冷 開 水 (lãnh khai thuỷ 冷 开 水) = nước nấu chín ướp lạnh.

● Vài món bánh thông thường:

– zòngzi 粽 子 (tống tử) = bánh chưng, bánh tét.

– máhuā 麻 花 (ma hoa) = bánh rán.

– nián gāo 年 糕 (niên cao) = bánh tổ (dịp Tết).

– jiǎozi 餃 子 (giáo tử 饺 子) = bánh chẻo (bánh bằng bột mì, hình bán nguyệt [giống bánh quai vạc Việt Nam] nhân thịt bằm, rau cǎi, v. v., chưng hấp hoặc rán sơ sơ).

– guō tiēr 鍋 貼 兒 (oa thiếp nhi 锅 贴 儿) = bánh chẻo rán.

– zhēngjiǎor 蒸 餃 兒 (chưng giáo tử 蒸 饺 子) = bánh chẻo hấp.

– yóutiáo 油 條 (du điều) = dầu chá quẩy.

– yóubǐng 油 餅 (du bính 油 饼) = bánh tiêu.

– húntun 餛 飩 (hồn đồn 馄 饨) = hoành thánh.

– bāozi 包 子 (bao tử) = bánh bao.

– mántóu 饅 頭 (man đầu 馒 头) = bánh bột hấp, màn thầu.

– tāngyuán 湯 圓 (thang viên 湯 圆) = bánh trôi nước.

– huǒshāo 火 燒 (hoả thiêu 火 烧) = bánh nướng.

– miànbāo 麵 包 (miến bao 面包) = bánh mì.

– sānmíngzhì 三 明 治 (tam minh trị) = sandwich.

● Vài món tráng miệng:

– shuǐguǒ 水 果 (thuỷ quả) = trái cây.

– pútáo 葡 萄 (bồ đào) = nho.

– píngguǒ 蘋 果 (tần quả 苹 果) = táo.

– lí 梨 (lê) = lê.

– xiāngjiāo 香 蕉 (hương tiêu) = chuối.

– xīguā 西 瓜 (tây qua) = dưa hấu.

– bōluó 菠 萝 (ba la 波 罗) = khóm, thơm, dứa.

– bōluómì 菠 蘿 蜜 (ba la mật 波 罗 蜜) = mít.

– liúliánguǒ 榴 蓮 果 (lựu liên quả 榴 莲 果) = sầu riêng.

– mángguǒ 芒 果 (mang quả) = xoài.

– yóu 柚 (dữu) = bưởi.

– júzi 橘 子 (quất tử) = quít.

– guǎnggān 廣 柑 (quảng cam 广 柑) = cam.

– mùguā 木 瓜 (mộc qua) = đu đủ.

– guǒzhī 果 汁 (quả trấp) = nước trái cây, sinh tố.

– tiánshí 甜 食 (điềm thực) = món ngọt tráng miệng.

● Vài câu nói thông dụng:

– wǒ è jí le 我 餓 極 了 (ngã ngạ cực liễu 我 饿 极 了) = tôi đói lắm.

– nǐ chī guò zǎodiǎn le ma 你 吃 過 早 點 了 嗎 (nễ ngật quá tảo điểm liễu ma 你 吃 过 早 点 了 吗) = anh ăn điểm tâm chưa?

– chī wǔfàn 吃午 飯 (ngật ngọ phạn 吃 午 饭) = ăn cơm trưa.

– chī wǎnfàn 吃 晚 飯 (ngật vãn phạn 吃 晚 饭) = ăn cơm chiều.

– gěi wǒ càidān 給 我 菜 單 (cấp ngã thái đan 给 我 菜 单) = cho tôi thực đơn.

– yí bēi [chá] 一 杯 [茶] (nhất bôi [trà] 一 杯 [茶]) = một tách, một ly [trà].

– yí fènr [niúpái] 一 份 兒 [牛 排] (nhất phần nhi [ngưu bài] 一 份 儿 [牛 排]) = một phần [bò bít-tết].

– yí wǎn [mǐfàn] 一 碗 [米 飯] (nhất uyển [mễ phạn] 一 碗 [米 饭]) = một chén [cơm]

– yí wǎn [ròutāng] 一 碗 [肉 湯] (nhất uyển [nhục thang] 一 碗 [肉 汤]) = một tô [canh thịt].

– yì pán [chǎofàn] 一 盤 [炒 飯] (nhất bàn [sao phạn] 一 盘 [炒 饭]) = một dĩa [cơm chiên].

– yì píng [kuàngquánshuǐ] 一 瓶 [礦 泉 水] (nhất bình [khoáng tuyền thuỷ] 一 瓶 [矿 泉 水]) = một chai [nước khoáng].

– yì shuāng kuàizi 一 雙 筷 子 (nhất song khoái tử 一 双 筷 子) = một đôi đũa.

– yí bǎ chízi 一 把 匙 子 (nhất bả chuỷ tử) = một cái muỗng.

– yí bǎ chāzi 一 把 叉 子(nhất bả xoa tử) = một cái nĩa.

– búyào fàng wèijīng 不 要 放 味 精 (bất yếu phóng vị tinh) = xin đừng nêm bột ngọt.

– wǒ bǎo le 我 飽 了 (ngã bão liễu 我 饱 了) = tôi no rồi.

– wǒ hái méiyǒu chī wán ne 我 還 沒 有 吃 完 呢 (ngã hoàn một hữu ngật hoàn ni 我 还 没 有 吃 完 呢) = tôi vẫn chưa ăn xong.

– gānbẽi 干 杯 (can bôi) = cạn ly! (dzô ! 100% !)

– lái, wèi wǒmen de yǒuyì gānbẽi 來, 為 我 們 的 友 誼 干 杯 (lai, vị ngã môn đích hữu nghị can bôi 來, 為 我 们 的 友 谊 干 杯) = nào! vì tình bạn chúng ta, hãy cạn ly!

– lái, zài gān zuìhòu yìbẽi 來, 再 干 最 後 一 杯 (lai, tái can tối hậu nhất bôi 来, 再 干 最 后 一 杯) = nào, cạn ly kết thúc nhé! (nào, dzô cái chót rồi nghỉ!)

– suàn qián ba 算 錢 吧 (toán tiền ba 算 钱 吧) = làm ơn tính tiền.

– xiáojiě, qǐng jiézhàng 小 姐 請 結 帳 (tiểu thư, thỉnh kết trương 小 姐 请 结 帐) = cô ơi, tính tiền. [Ta gọi cô phục vụ là xiáojiě 小 姐 tiểu thư; gọi anh phục vụ là fúwùyuán 服 務 員 phục vụ viên 服务员.]

– zhàngdān 帳 單 (trương đan 帐 单) = phiếu tính tiền; hoá đơn.

– ràng wǒ lái fùzhàng 讓 我 來 付 帳 (nhượng ngã lai phó trương 让 我 来 付 帐) = cứ để tôi trả tiền.

– zhècì ràng wǒ lái fù, nǐ kéyǐ xiàcì zài fù 這 次 讓 我 來 付, 你 可 以 下 次 再 付 (giá thứ nhượng ngã lai phó, nễ khả dĩ hạ thứ tái phó 这 次 让 我 来 付, 你 可 以 下 次 再 付) = lần này để tôi trả, lần sau anh có thể trả mà.

– wǒmen duì bàn fùzhàng ba 我 們 對 半 付 帳 吧 (ngã môn đối bán phó trương ba 我 们 对 半 付 帐 吧) = bọn mình mỗi đứa trả một nửa nhé.

– nǐ bié zhèyàng, wǒ qǐng kè 你 別 這 樣, 我 請 客 (nễ biệt giá dạng, ngã thỉnh khách 你 別 这 样, 我 请 客) = anh đừng làm thế, tôi mời mà.

– yígòng duōshǎoqián 一 共 多 少 錢? (nhất cộng đa thiểu tiền 一 共 多 少 钱?) = cả thảy bao nhiêu tiền?

– bú yòng zhǎo le 不 用 找 了 (bất dụng trảo liễu) = tiền dư khỏi thối lại. (câu nói với người phục vụ).

Cải biên câu mẫu:

1. 你 想 吃 一 個 細 麵 條 雞 湯. (你 想 吃 一 个 细 面 条 鸡 汤)

= 你 想 吃 [●].

Thay [●] bằng:

– kǎoyā 烤 鴨 (khảo áp 烤 鸭) = vịt quay Bắc Kinh.

– chǎomiàn 炒 麵  (sao miến 炒 面) = mì xào.

– bābǎofàn 八 寶 飯 (bát bảo phạn 八 宝 饭) = cơm bát bửu.

– chǎofàn 炒 飯 (sao phạn 炒 饭) = cơm chiên.

– suānlàtāng 酸 辣 湯 (toan lạt thang 酸 辣 汤) = canh chua.

– wánzi tāng 丸 子 湯 (hoàn tử thang 丸 子 汤) = canh thịt vò viên.

2. 好, 再 來 一 個 麻 婆 豆 腐, 好 嗎? (好, 再 来 一 个 麻 婆 豆 腐, 好 吗?)

= 好, 再 來 [●] , 好 嗎? (好, 再 来 [●] , 好 吗?)

Thay [●] bằng:

– jiālǐ jī 咖 哩 雞 (ca li kê 咖 哩 鸡) = cà ri gà.

– tángcù páigǔ 糖 醋 排 骨 (đường thố bài cốt) = sườn heo xào chua ngọt.

– gǔlǎoròu 古 老 肉 (cổ lão nhục) = thịt heo xào chua ngọt.

– háoyóu niúròu 蠔 油 牛 肉 (hào du ngưu nhục) = thịt bò dầu hào.

– jīchì hǎishēn 雞 翅 海 參 (kê sí hải sâm 鸡 翅 海 参) = cánh gà nấu với hải sâm.

– chǎoyóu yújuǎn 炒 魷 魚 卷 (sao vưu ngư quyển 炒 鱿 鱼 卷) = mực xào.

7. 我 喜 歡 吃 辣 的. (我 喜 欢 吃 辣 的.)

= 我 喜 歡 吃 [●] . (我 喜 欢 吃 [●] )

Thay [●] bằng:

– kǔde  苦 的 (khổ đích) = món/thức đắng.

– tiánde  甜 的 (điềm đích) = món/thức ngọt.

– xiánde  鹹 的 (hàm đích 咸的) = món/thức mặn.

– suānde  酸 的 (toan đích) = món/thức chua.

Đàm thoại:

A: 我 們 去 吃 點 兒 東 西, 行 不 行? (我 们 去吃 点 儿 东 西, 行 不 行?)

B: 行 啊, 去 哪 兒 吃 呢. (行 啊, 去 哪 儿 吃 呢.)

A: 到 飯 館 兒 去 吧; 這 兒 附 近 有 一 家. (到 饭 馆 儿 去 吧; 这 儿 附近 有 一 家.)

B: 你 想 吃 什 麼? (你 想 吃 什 么?)

A: 一 個 細麵 條 雞 湯. (一 个 细 面 条 鸡 汤.)

B: 好, 再 來 一 個 麻 婆 豆 腐, 好 嗎? (好, 再 来 一 个 麻 婆 豆 腐, 好 吗?)

A: 好, 我 喜歡 吃 辣 的. (好, 我 喜 欢 吃 辣 的.)

B: 還 有 什 么 菜? 你 點 吧. (还 有 什么 菜? 你 点 吧.)

A: 一 個 餛 飩 湯, 再 來 一 份 兒 排 骨. (一 个 馄 饨 汤, 再 来 一 份 儿 排 骨.)

B: 好, 就 這 樣 吧. 不 夠 再 叫. (好, 就 这 样 吧. 不 够 再 叫.)

A: 你 想 喝 什 麼? (你 想 喝 什么?)

B: 啤 酒, 你 呢? (啤 酒, 你 呢?)

A: 可 樂. (可 乐.)

Dịch sang Hán ngữ hiện đại:

1. Anh (chị) muốn ăn gì?

2. Tôi muốn ăn cơm, canh chua, thịt kho.

3. Anh (chị) thích món ăn Việt Nam à?

4. Đương nhiên là thích rồi. Tôi là người Việt Nam mà.

5. Anh (chị) đā từng ăn cơm tàu chưa?

6. Có. Tôi cũng thích món ăn Tàu, nhất là (yóuqíshì 尤 其 是 vưu kỳ thị) món ăn Quảng Đông.

7. Món ăn Quảng Đông tôi không thích ăn lắm.

8. Ăn cơm xong các bạn làm gì?

9. Sau khi ăn cơm xong, chúng tôi đi xem phim.

10. Món này có ngon không?

11. Món này rất ngon, nó tên là gì vậy?

12. Tôi vẫn chưa ăn xong.

13 Trước đây tôi không uống rượu.

14. Người Trung Quốc có thích uống rượu không?

15. Tất nhiên là thích. Có người (yǒurén 有 人 hữu nhân) thích uống rượu Mao Đài, cūng có người thích uống rượu Thiệu Hưng.

Xem đáp án

Tự học Hán ngữ hiện đại – ôn tập bài 6-10

Cần nhớ:

(1) Hỏi tuổi:

● Hỏi trẻ em:

– ní jǐ suì le 你 幾 歲 了 (nễ kỷ tuế liễu 你 几 岁 了) = bé lên mấy rồi?

● Hỏi thiếu niên:

– nǐ duōdà le 你 多 大 了 (nễ đa đại liễu) = em mấy tuổi?

– nǐ shí jǐ le 你 十 幾 了 (nễ thập kỷ liễu 你 十 几 了) = em mười mấy rồi?

● Hỏi thanh niên:

– nǐ duōdà le 你 多 大 了 (nễ đa đại liễu) = bạn mấy tuổi?

– nǐ èrshí jǐ le 你 二 十 幾 了 (nễ nhị thập kỷ liễu 你 二 十 几 了) = bạn hăm mấy rồi?

● Hỏi người đứng tuổi:

– nín duōdà le 您 多 大 了 (nâm đa đại liễu) = thưa ông/ bà bao nhiêu tuổi?

– nǐ fùqīn duōdà niánjì le 你 父 親 多 大 年 紀 了 (nễ phụ thân đa đại niên kỷ liễu) 你 父 亲 多 大 年 纪 了) = bố anh bao nhiêu tuổi?

● Hỏi cụ già:

– nín duōdà niánjì le 您 多 大 年 紀 了 (nâm đa đại niên kỷ liễu 您 多 大 年 纪 了) = thưa cụ bao nhiêu tuổi?

– nín gāoshòu le 您 高 壽 了 (nâm cao thọ liễu 您 高 寿 了) = thưa cụ nay bao tuổi rồi ạ?

● Hỏi tuổi theo con giáp:

– ní shǔ shénme 你 屬 什 麼 (nễ thuộc thập ma 你 属 什 么) = anh tuổi con gì?

(2) Hỏi về nghề nghiệp:

– nǐ zuò shénme gōngzuò? 你 做 什 麼 工 作? (nễ tố thập ma công tác 你 做 什 么 工 作?) = anh (chị) làm nghề gì?

– nǐ zài nǎr gōngzuò? 你 在 哪 兒 工 作? (nễ tại ná nhi công tác 你 在 哪 儿 工 作?) = anh (chị) công tác ở đâu?

– nǐ gōngzuò duōjiǔ le 你 工 作 多 久 了? (nễ công tác đa cửu liễu 你 工 作 多 久 了?) = anh (chị) công tác được bao lâu rồi?

– nǐ de gōngzuò zěnmeyàng? 你 的 工 作 怎 麼 樣? (nễ đích công tác chẩm ma dạng 你 的 工 作 怎 么 样) = công việc của anh thế nào?

– nǐ xīnshuǐ gāo ma 你 薪 水 高 吗? (nễ tân thuỷ cao ma?) = lương anh (chị) có cao không?

– nǐ měiyuè dé duōshǎo xīnshuǐ 你 每 月 得 多 少 薪 水? (nễ mỗi nguyệt đắc đa thiểu tân thuỷ?) = nǐ gōngzī duōshǎo 你 工 資 多 少? (nễ công tư đa thiểu 你 工 资 多 少?) = lương tháng của anh (chị) bao nhiêu?

– nǐ wèishénme yào wèi wǒmen gōngsi gōngzuò 你 為 什 麼 要 為 我 們 公 司 工 作? (nễ vi thập ma vị ngã môn công ty công tác 你 為 什 么 要 為 我 们 公 司 工 作?) = tại sao anh (chị) muốn làm việc cho công ty chúng tôi?

(3) Hỏi về gia đình:

– nǐ jiā lǐ yóu jí kǒurén 你 家 裡 有 幾 口 人? (nễ gia lý hữu kỷ khẩu nhân 你 家 里 有 几 口 人?) = nhà anh (chị) có bao nhiêu người? (= có bao nhiêu nhân khẩu?) = nǐ jiā lǐ yígòng jǐ ge rén 你 家 裡 一 共 幾 個 人? (nễ gia lý nhất cộng kỷ cá nhân 你 家 里 一 共 几 个 人?) = nhà anh (chị) cả thảy có bao nhiêu người?

– nǐ háng jǐ? 你 行 幾? (nễ hàng kỷ 你 行 几?) = anh (chị) là con thứ mấy trong gia đình?

– nǐ jiéhūn le méiyou? 你 結 婚 了 沒 有? (nễ kết hôn liễu một hữu 你 结 婚 了 沒 有?) = anh (chị) kết hôn chưa?

– nǐ yóu jǐ ge háizi 你 有 幾 個 孩 子? (nễ hữu kỷ cá hài tử 你 有 几 个 孩 子?) = anh (chị) có mấy đứa con?

(4) Hỏi về dự tính / kế hoạch:

– nǐ dǎsuàn zěnme yàng 你 打 算 怎 麼 樣? (nễ đả toán chẩm ma dạng 你 打 算 怎 么 样?) = anh tính thế nào?

– nǐ zhèngzài dǎsuàn zuò shénme? 你 正 在 打 算 做 什 麼? (nễ chính tại đả toán tố thập ma 你 正 在 打 算 做 什 么?) = anh đang dự tính làm gì thế?

– zhège shǔjià nǐ yǒu shénme dǎsuàn 這 個 暑 假 你 有 什 麼 打 算 (giá cá thử giá nễ hữu thập ma đả toán 这 个 暑 假 你 有 什 么 打 算)? = kỳ nghỉ hè này anh có dự tính gì? = zhège shǔjià nǐ yǒu shénme jìhuà 這 個 暑 假 你 有 什 麼 計 劃 (giá cá thử giá nễ hữu thập ma kế hoạch 这 个 暑 假 你 有 什 么 计 划)? = kỳ nghỉ hè này anh có kế hoạch gì?

– nǐ xiǎng mǎi shénme? 你 想 買 什 麼? (nễ tưởng mãi thập ma 你 想 买 什 么?) = anh định mua gì?

– nǐ xiǎngyào zuò shénme? 你 想 要 做 什 麼? (nễ tưởng tố thập ma 你 想 要 做 什 么?) = anh định làm gì?

– nǐ yào dǎtìng shénme shìqíng? 你 要 打 聽 什 麼 事 情? (nễ yếu đả thính thập ma sự tình你 要 打 听 什 么 事 情?) = anh muốn dọ hỏi việc gì?

– zhège xīngqīrì nǐ yào zuò shénme? 這 個 星 期 日 你 要 做 什 麼 (giá cá tinh kỳ nhật nễ yếu tố thập ma 这 个 星 期 日 你 要 做 什 么) = chủ nhật này anh muốn làm gì?

(4) Hỏi về ẩm thực:

– nǐ xiǎng chī shénme? 你 想 吃 什 麼? (nễ tưởng ngật thập ma 你 想 吃 什 么?) = anh muốn ăn gì?

– nǐ xiǎng he shénme? 你 想 喝 什 麼? (nễ tưởng hát thập ma 你 想 喝 什 么?) = anh muốn uống gì?

– nǐ è ma 你 餓 嗎? (你 饿 吗?) = anh (chị) có đói không?

– nǐ chī guò zǎodiǎn le ma 你 吃 過 早 點 了 嗎 (nễ ngật quá tảo điểm liễu ma 你 吃 过 早 点 了 吗) = anh ăn điểm tâm chưa?

– wǒmen qù chī diǎnr dōngxi xíngbùxíng 我 們 去 吃 點 兒 東 西, 行 不 行? (ta môn khứ ngật điểm nhi đông tây, hành bất hành 我 们 去吃 点 儿 东 西, 行 不 行?) = bọn mình đi ăn chút gì đi, được không?

– qù nǎr chī ne 去 哪 兒 吃 呢 (khứ ná nhi ngật ni 去 哪 儿 吃 呢) = đi đâu ăn vậy?

– yígòng duōshǎoqián 一 共 多 少 錢? (nhất cộng đa thiểu tiền 一 共 多 少 钱?) = cả thảy bao nhiêu tiền?

– nǐ xǐhuān hē jiǔ ma 你 喜 歡 喝 酒 嗎? (你 喜 欢 喝 酒 吗?) = anh có thích uống rượu không?

– zhège cài hǎochī ma 這 個 菜 好 吃 嗎? (giá cá thái hảo ngật ma 这 个 菜 好 吃 吗?) = món này có ngon không?

– zhège cài jiào shénme 這 個 菜 叫 什 麼? (giá cá thái khiếu thập ma 这 个 菜 叫 什 么?) = món này tên là gì vậy?

Dịch sang Hán ngữ hiện đại:

1. Anh (chị) băm mấy rồi?

2. Mẹ anh (chị) bao nhiêu tuổi?

3. Cụ bao tuổi rồi ạ?

4. Ba chị ấy nay 85 tuổi rồi.

5. Tôi tuổi con khỉ. Anh tuổi con gì?

6. Anh là khỉ già. Tôi là khỉ nhí.

7. Vậy tôi lớn hơn 12 tuổi rồi.

8. Năm 2008 là năm gì?

9. Là năm Mậu Tý.

10. Anh sinh năm nào?

11. Tôi sinh ngày 22 tháng giêng năm 1980 tại Hà Nội.

12. Anh muốn tìm loại công việc thế nào?

13. Lương hậu, thời gian công tác thích hợp.

14. Trước đây anh (chị) đã làm qua việc này chưa?

15. Công việc này rất cực. Anh (chị) có làm nổi không?

16. Nếu lương cao thì đương nhiên tôi làm nổi.

17. Tôi vẫn còn độc thân.

18. Gia đình anh (chị) có mấy người?

19. Bạn mấy anh em? (Anh em của bạn mấy người?)

20. Bạn mấy chị em? (Chị em của bạn mấy người?)

21. Ba má anh (chị) còn đủ chứ?

22. Anh (chị) là con thứ mấy trong gia đình?

23. Tôi dự tính sang năm đi Trung Quốc.

24. Tôi dự tính hôm nay đọc xong quyển sách này.

25. Cuối tuần này anh (chị) định làm gì?

26. Anh (chị) ăn cơm chưa?

27. Anh (chị) có thích ăn hải sản không?

28. Anh (chị) thường ăn sáng món gì?

29. Phở bò, bánh mì, hột gà ốp la, cà phê sữa.

30. Anh (chị) thường ăn trưa (chiều) món gì?

31. Canh chua, thịt kho, rau muống xào.

32. Anh (chị) thích ăn trái cây gì?

33. Tôi thích ăn chuối, sầu riêng, mít, xoài, đu đủ, dưa hấu.

Xem đáp án

Tự học Hán ngữ hiện đại – bài 11

Gọi điện thoại

Câu mẫu:

1. Wèi, wángxiānshēng zàijiā ma? 喂, 王 先 生 在 家 嗎? (uy, Vương tiên sinh tại gia ma 喂, 王 先 生 在 家 吗?)

= Alô! Ông Vương có nhà không ạ?

2. Tā búzài, nǐ yào liú ge kǒuxìn ma 他 不 在. 你 要 留 個 口 信 嗎? (tha bất tại. nễ yếu lưu cá khẩu tín ma 他 不 在. 你 要 留 个 口 信 吗?)

= Ông ấy đi vắng. Anh muốn nhắn gì không?

3. Méiyǒu shénme tèbié de, wǒ dāi hūirzài dǎ ba. Xièxie nǐ. 沒 有 什 麼 特 別 的. 我 待 會 兒 再 打 吧. 謝 謝 你. (một hữu thập ma đặc biệt đích. ngã đãi hội nhi tái đả ba. tạ tạ nễ 没 有 什 么 特 別 的. 我 待 会 儿 再 打 吧. 谢 谢 你.)

= Không có gì đặc biệt hết. Lát nữa tôi sẽ gọi lại. Cám ơn.

4. Búkèqi. 不 客 氣. (bất khách khí 不 客 气.)

= Không có chi.

5. wèi, wèi, nǐ shì sān sān jiǔ líng yī sān ma? 喂, 喂, 你 是 三 三 九 O 一 三 嗎? (uy, uy, nễ thị tam tam cửu linh nhất tam ma 喂, 喂, 你 是 三 三 九 O 一 三 吗?)

= A lô. Có phải số điện thoại 339013 không ạ?

6. shì, ní zhǎo shéi 是, 你 找 誰? (thị, nễ trảo thuỳ 是, 你 找 谁?)

= Vâng, ông tìm ai?

7. zhǎo wáng xiānshēng. 找 王 先 生. (trảo Vương tiên sinh 找 王 先 生.)

= Tìm ông Vương.

8. qǐng nǐ děng yíxià, wǒ qù jiào tā. 請 你 等 一 下, 我 去 叫 他. (thỉnh nễ đẳng nhất hạ, ngã khứ khiếu tha 请 你 等 一 下, 我 去 叫 他.)

= Xin ông chờ chút. Tôi đi gọi ông ta.

9. wèi 喂 (uy)?

= A lô?

10. wèi, wáng xiānshēng ní hǎo, wǒ shì lǐmíng 喂, 王 先 生, 你 好. 我 是 李 明. (uy, Vương tiên sinh, nễ hảo. ngã thị Lý Minh 喂, 王 先 生, 你 好. 我 是 李 明.)

= A lô! Xin chào ông Vương, tôi là Lý Minh.

11. ò, ní hǎo, háo jǐu bú jiàn le. 哦, 你 好. 好 久 不 見 了. (nga, nễ hảo. hảo cửu bất kiến liễu 哦, 你 好. 好 久 不 见 了.)

= Ồ, chào anh. Lâu quá không gặp.

12. duì, wó yóu jǐge wèntí yào gēn nǐ tán. 對. 我 有 幾 個 問 題 要 跟 你 談. (đối. ngã hữu kỷ cá vấn đề yếu cân nễ đàm 对. 我 有 几 个 问 题 要 跟 你 谈.)

= Vâng. Tôi có mấy vấn đề muốn bàn với ông.

13. hǎo de, nǐ shénme shíhòu yǒu kōng? 好 的, 你 什 麼 時 候 有 空? (hảo đích, nễ thập ma thời hậu hữu không 好 的, 你 什 么 时 候 有 空?)

= Được thôi, chừng nào anh rảnh?

14. wǒ míngtiān zhōngwǔ méiyǒu shìr. 我 明 天 中 午 沒 有 事 兒. (ngã minh thiên trung ngọ một hữu sự nhi 我 明 天 中 午 没 有 事 儿.)

= Giữa trưa mai tôi rảnh.

15. nà, nǐ dào wǒjiā ba. 那, 你 到 我 家 吧. (ná, nễ đáo ngã gia ba 那, 你 到 我 家 吧.)

= Vậy, anh đến nhà tôi nhé!

16. hǎo, zàijiàn. 好, 再 見. (hảo, tái kiến 好, 再 见.)

= Vâng, chào ông ạ.

17. zài jiàn. 再 見. (tái kiến 再 见.)

= Chào anh.

Từ ngữ & ngữ pháp:

1. Mở đầu cuộc điện thoại ta nói wèi 喂 (uy) = a lô.

● Về số điện thoại thì ta đọc rời từng chữ số. Số 0 đọc là líng 零 (linh), số 1 thường đọc là yāo. Thí dụ số điện thoại 108: yāo líng bā 一 零 八 (nhất linh bát).

– wèi, wángxiānshēng zàijiā ma? 喂, 王 先 生 在 家 嗎? (uy, Vương tiên sinh tại gia ma 喂, 王 先 生 在 家 吗?) = A lô! Ông Vương có nhà không ạ?

– wèi, wèi, nǐ shì sān sān jiǔ líng yāo sān ma 喂, 喂, 你 是 三 三 九 O 一 三 嗎? (uy, uy, nễ thị tam tam cửu linh nhất tam ma 喂, 喂, 你 是 三 三 九 O 一 三 吗?) = A lô, a lô. Có phải số điện thoại 339013 không ạ?

● Số nội bộ là fēn jī 分 機 (phân cơ 分 机): wǒ de diànhuà hàomǎ shì 643102; 276 fēn jī 我 的 電 話 號 碼 是 643102; 276 分 機 (我 的 电 话 号 码 是 643102; 276 分 机) = số điện thoại của tôi là 643102; số nội bộ 276.

2. kǒuxìn 口 信 (khẩu tín) = lời nhắn. liú ge kǒuxìn 留 個 口 信 (lưu cá khẩu tín 留 个 口 信) = liú huà 留 話 (lưu thoại 留 话) = để lại lời nhắn. Thí dụ:

– tā búzài, nǐ yào liú ge kǒuxìn ma 他 不 在. 你 要 留 個 口 信 嗎? (tha bất tại. nễ yếu lưu cá khẩu tín ma 他 不 在. 你 要 留 个 口 信 吗?) = ông ấy đi vắng, anh muốn nhắn gì không?

– nǐ xiǎng liú huà jiào tā dǎ diànhuà gěi nǐ ma 你 想 留 話 叫 他 打 電 話 給 你 嗎 (nễ tưởng lưu thoại khiếu tha đả điện thoại cấp nễ ma 你 想 留 话 叫 他 打 电 话 给 你 吗?) = anh có muốn nhắn ổng gọi điện lại cho anh không?

– liú ge kǒuxìn hǎo ma 留 個 口 信 好 嗎? (lưu cá khẩu tín hảo ma 留 个 口 信 好 吗?) = tôi để lời nhắn được không?

– nǐ yǐhòu dǎ diànhuà lái háishì liú huà jiào tā dǎ diànhuà gěi nǐ 你 以 後 打 電 話 來 還 是 留 話 叫 他 打 電 話 給 你 (nễ dĩ hậu đả điện thoại lai hoàn thị lưu thoại khiếu tha đả điện thoại cấp nễ 你 以 后 打 电 话 来 还 是 留 话 叫 他 打 电 话 给 你?) = anh sẽ gọi lại sau hay là nhắn ổng gọi cho anh?

3. tèbié 特 別 (đặc biệt) = đặc biệt.

– méiyǒu shénme tèbié de; wǒ dāi hūir zài dǎ ba. Xièxie nǐ. 沒 有 什 麼 特 別 的. 我 待 會 兒 再 打 吧. 謝 謝 你. (沒 有 什 么 特 別 的. 我 待 会 兒 再 打 吧. 谢 谢 你.) = không có gì đặc biệt hết; lát nữa tôi sẽ gọi lại. Cám ơn.

4. zhǎo 找 (trảo) = (a) tìm. Thí dụ:

– ní zhǎo shéi 你 找 誰? (nễ trảo thuỳ 你 找 谁?) = ông tìm ai?

– zhǎo wáng xiānshēng 找 王 先 生. (找 王 先 生.) = tìm ông Vương.

(b) thối tiền lại. Thí dụ:

– búyòng zhǎo le 不 用 找 了 (bất dụng trảo liễu) = [tiền dư] khỏi thối lại nhé.

– nǐ yīng gāi zhǎo wǒ sān kuài 你 應 該 找 我 三 块 (nễ ưng cai trảo ngã tam khối 你 应 该 找 我 三 块) = anh phải thối lại tôi 3 đồng chứ.

5. děng 等 (đẳng) = chờ đợi. Thí dụ:

– qǐng nǐ děng yíxià, wǒ qù jiào tā 請 你 等 一 下, 我 去 叫 他. (thỉnh nễ đẳng nhất hạ, ngã khứ khiếu tha 请 你 等 一 下, 我 去 叫 他.) = xin ông chờ chút, tôi đi gọi ông ta.

– děng yíxià 等 一 下 (đẳng nhất hạ 等 一 下) = chờ một chút.

– děng yíhùir 等 一 會 兒 (đẳng nhất hội nhi 等 一 会 儿) = chờ một chút.

– qǐng děngyìděng 請 等 一 等 (thỉnh đẳng nhất đẳng 请 等 一 等) = xin chờ một chút.

– qǐng shão děng 請 稍 等 (thỉnh sảo đẳng 请 稍 等) = xin chờ một chút.

– wó děng nǐ 我 等 你 (ngã đẳng nễ) = em đợi anh đó.

– hěn bàoqiàn ràng nǐ jiǔ děng le 很 抱 歉 讓 你 久 等 了 (ngận bão khiếm nhượng nễ cửu đẳng liễu 很 抱 歉 让 你 久 等 了) = xin lỗi để anh phải chờ lâu.

– tāmen zài děng wǒde juédìng 他 們 在 等 我 的 決 定 (tha môn tại đẳng ngã đích quyết định 他 们 在 等 我 的 决 定) = họ đang chờ quyết định của tôi.

– bié děng wǒ chī wǎnfàn 別 等 我 吃 晚 飯 (biệt đẳng ngã ngật vãn phạn 别 等 我 吃 晚 饭) = đừng chờ tôi ăn cơm tối nhé.

6. wèntí 問 題 (vấn đề 问 题) = vấn đề; câu hỏi.

– wǒ yǒu jǐge wèntí yào gēn nǐ tán 我 有 幾 個 問 題 要 跟 你 談. (ngã hữu kỷ cá vấn đề yếu cân nễ đàm 我 有 几 个 问 题 要 跟 你 谈.) = tôi có mấy vấn đề muốn bàn với ông.

– méi wèntí 沒 問 題 (một vấn đề 没 问 题)= không sao đâu; không có vấn đề gì.

7. yǒu kōng 有 空 (hữu không) = méiyǒu shìr 沒 有 事 兒 (没 有 事 儿) = rảnh rỗi.

– hǎo de, nǐ shénme shíhòu yǒu kōng 好 的, 你 什 麼 時 候 有 空? (hảo đích, nễ thập ma thời hậu hữu không 好 的, 你 什 么 时 候 有 空?) = được thôi, chừng nào anh rảnh?

– wǒ míngtiān zhōngwǔ méiyǒu shìr 我 明 天 中 午 沒 有 事 兒. (ngã minh thiên trung ngọ một hữu sự nhi 我 明 天 中 午 没 有 事 儿.) = giữa trưa mai tôi rảnh.

● Từ ngữ bổ sung:

– dǎ diànhuà 打 電 話 (đả điện thoại 打 电 话) = gọi điện thoại.

– chángtú diànhuà 長 途 電 話 (trường đồ điện thoại 长 途 电 话) = điện thoại đường dài.

– guójì diànhuà 國 際 電 話 (quốc tế điện thoại 国 际 电 话) = điện thoại quốc tế.

– gōngyòng diànhuà 公 用 電 話 (công dụng điện thoại 公 用 电 话) = điện thoại công cộng.

– fùjìn yǒu gōngyòng diànhuà ma 附 近 有 公 用 電 話 嗎? (phụ cận hữu công dụng điện thoại ma 附 近 有 公 用 电 话 吗?) = gần đây có điện thoại công cộng không?

– míngtiān géi wó dǎ diànhuà 明 天 給 我 打 電 話 (minh thiên cấp ngã đả điện thoại 明 天 给 我 打 电 话) = ngày mai gọi điện cho tôi nhé.

– wǒ míngtiān huì dǎ diànhuà géi nǐ 我 明 天 會 打 電 話 給 你 (ngã minh thiên hội đả điện thoại cấp nễ 我 明 天 会 打 电 话 给 你) = ngày mai tôi sẽ gọi điện cho anh.

– tā dǎ diànhuà lái shuō tā bùnéng lái 他 打 電 話 來 說 他 不 能 來 (tha đả điện thoại lai thuyết tha bất năng lai 他 打 电 话 来 说 他 不 能 来) = hắn đā gọi điện bảo rằng hắn không đến được.

– tā zuótiān dǎ le sān cì diànhuà 她 昨 天 打 了 三 次 電 話 (tha tạc thiên đả liễu tam thứ điện thoại 她 昨 天 打 了 三 次 电 话) = hôm qua cô ấy gọi điện 3 lần.

– nǐde diànhuà shì duōshǎo 你 的 電 話 是 多 少? (nễ đích điện thoại thị đa thiểu 你 的 电 话 是 多 少?) = số điện thoại của anh là mấy?

– qǐng wèn nǐde diànhuà hàomă shì duōshǎo 請 問 你 的 電 話 號 碼 是 多 少? (thỉnh vấn nễ đích điện thoại hiệu mã thị đa thiểu 请 问 你 的 电 话 号 码 是 多 少?) = số điện thoại của anh là mấy?

– wǒ gāngcái gěi tā dǎ le yíge diànhuà 我 剛 才 給 他 打 了 一 個 電 話. (ngã cương tài cấp tha đả liễu nhất cá điện thoại 我 刚 才 给 他 打 了 一 个 电 话.) = tôi vừa mới gọi điện thoại cho hắn.

– wǒ zuìjìn hěn máng a, yǐhòu géi ní dǎ diànhuà ba 我 最 近 很 忙 啊, 以 後 給 你 打 電 話 吧 (ngã tối cận ngận mang a, dĩ hậu cấp nễ đả điện thoại ba 我 最 近 很 忙 啊. 以 后 给 你 打 电 话 吧.) = gần đây tôi rất bận, sau này tôi gọi điện cho anh nhé.

– zhànxiàn 佔 線 (chiếm tuyến 占 线) = đường dây đang bận.

– búyào duànxiàn 不 要 斷 線 (bất yếu đoạn tuyến 不 要 断 线) = xin đừng cúp máy.

– méi rén jiē 没 人 接 (một nhân tiếp) = không ai nhận điện thoại hết.

– diànhuà huài le 電 話 壞 了(điện thoại hoại liễu 电 话 坏 了) = điện thoại hư rồi.

– jiù shì, qǐngwèn nǐ shì shéi 就 是. 請 問 你 是 誰? (tựu thị, thỉnh vấn nễ thị thuỳ 就 是. 请 问 你 是 谁?) = tôi đây, xin hỏi anh là ai?

– nǐ dǎ cuò le 你 打 錯 了 (nễ đả thác liễu 你 打 错 了) = anh gọi lầm số rồi.

– zhè ér méiyǒu rén yòng nàge diànhuà hàomǎ 這 兒 沒 有 人 用 那 個 電 話 號 碼 (giá nhi hữu điện thoại bạ ma 这 儿 没 有 人 用 那 个 电 话 号 码) = ở đây không có ai dùng số điện thoại ấy.

– zhè ér yǒu diànhuà bú ma 這 兒 有 電 話 簿 嗎? (giá nhi hữu điện thoại bạ ma 这 儿 有 电 话 簿 吗?) = ở đây có danh bạ điện thoại không?

Cải biên câu mẫu:

1. 喂, 王 先 生 在 家 嗎? (喂, 王 先 生 在 家 吗?)

= 喂, [●] 在 家 嗎? (喂, [●] 在 家 吗?)

Thay [●] bằng:

– wáng tàitai 王 太 太

– chén lǎoshi 陈 老 师

– ruǎn xiáojiě 阮 小 姐

– lǐ jiàoshòu 李 教 授

2. 他 不 在. 你 要 留 個 口 信 嗎? (他 不 在. 你 要 留 个 口 信 吗?)

= [●] 不 在. 你 [●]?

Thay [●] bằng: tā 她

Thay [●] bằng:

– xiǎng liú huà ma 想 留 話 嗎. (tưởng lưu thoại ma 想 留 话 吗.)

– xiǎng liú huà jiào tā dǎ diàn huà gěi nǐ ma 想 留 話 叫 他 (她) 打 電 話 給 你 嗎. (tưởng lưu thoại khiếu tha đả điện thoại cấp nễ ma 想 留 话 叫 他 (她) 打 电 话 给 你 吗.)

– xiǎng liú huà ràng wǒ zhuǎn dá ma 想 留 話 讓 我 轉 躂 嗎. (tưởng lưu thoại nhượng ngã chuyển đạt ma 想 留 话 让 我 转 达 吗.)

– huì zài dǎ diàn huà lái ma 會 再 打 電 話 來 嗎. (hội tái đả điện thoại lai ma 会 再 打 电 话 来 吗.)

– yǒu shénme kǒuxìn wǒ kěyǐ chuán gěi tā de 有 什 么 口 信 我 可 以 傳 給 他 (她) 的. (hữu thập ma khẩu tín ngã khả dĩ truyền cấp tha đích 有 什 么 口 信 我 可 以 传 给 他 (她) 的.)

– yǒu shénme huà wǒ kěyǐ zhuǎn gào tā de 有 什 么 話 我 可 以 轉 告 他 (她) 的. (hữu thập ma thoại ngã khả dĩ chuyển cáo tha đích 有 什 么 话 我 可 以 转 告 他 (她) 的.)

– yào wǒ gàosù tā nǐ huì zài dǎ diànhuà lái ma 要 我 告 訢 他 (她) 你 會 再 打 電 話 來 嗎. (yếu ngã cáo tố tha nễ hội tái đả điện thoại lai ma 要 我 告 诉 他 (她) 你 会 再 打 电 话 来 吗.)

3. 沒 有 什 麼 特 別 的. 我 待 會 兒 再 打 吧. 謝 謝 你. (沒 有 什 么 特 別 的. 我 待 会 兒 再 打 吧. 谢 谢 你.)

= 沒 有 什 麼 特 別 的. 我 [●]. 謝 謝 你. (没 有 什 么 特 別 的. 我 [●]. 谢 谢 你.)

Thay [●] bằng:

– 會 再 打 電 話 來. (会 再 打 电 话 来.)

– 以 後 給 他 (她) 打 電 話 吧. (以 后 给 他 (她) 打 电 话 吧.)

– 明 天 會 打 電 話 給 他 (她). (明 天 会 打 电 话 给 他 (她).)

4. 喂, 喂, 你 是 339013 嗎? (喂, 喂, 你 是 339013 吗?)

= 喂, 喂, 你 是 [●] 嗎?

Thay [●] bằng:

– 695231

– 501423

– 999101

5. 是, 你 找 誰? (是, 你 找 谁?)

Thay trọn câu bằng:

– 是 的, 您 哪 一 位?

– shì de, shéi ya 是 的, 誰 呀? (是 的, 谁 呀?) = đúng rồi, ai đấy?

– 是 的, 請 問 你 是 哪 一 位? (是 的, 请 问 你 是 哪 一 位?)

– 是 的, 請 問 你 是 誰? (是 的, 请 问 你 是 谁?)

– shì de, nǐ yào tóng shéi jiǎng huà 是 的, 你 要 同 誰 講 話? (thị đích, nễ yếu đồng thuỳ giảng thoại 是 的, 你 要 同 谁 讲 话?) = đúng rồi, anh muốn nói chuyện với ai?

– 不 是, 你 打 錯 了. (不 是, 你 打 错 了.)

– 不 是, 這 兒 沒 有 人 用 那 個 電 話 號 碼. ( 不 是, 这 儿 没 有 人 用 那 个 电 话 号 码.

6. 請 你 等 一 下, 我 去 叫 他. (请 你 等 一 下, 我 去 叫 他.)

= 請 你 [ ●], 我 去 叫 他. (请 你 [●], 我 去 叫 他.)

Thay [●] bằng:

– děng yíhùir 等 一 會 兒 (等 一 会 儿)

– děngyìděng 等 一 等 (等 一 等)

– shão děng 稍 等 (稍 等)

Đàm thoại:

1.

A: 喂, 王 先 生 在 家 嗎? (喂, 王 先 生 在 家 吗?)

B: 他 不 在. 你 要 留 個 口 信 嗎? (他 不 在. 你 要 留 个 口 信 吗?)

A: 沒 有 什 麼 特 別 的. 我 待 會 兒 再 打 吧. 謝 謝 你. (沒 有 什 么 特 別 的. 我 待 会 兒 再 打 吧. 谢 谢 你.)

B: 不 客 氣 (不 客 气)

2.

A: 喂, 喂, 你 是 三 三 九 O 一 三 嗎? (喂, 喂, 你 是 三 三 九 O 一 三 吗?)

B: 是, 你 找 誰? (是, 你 找 谁?)

A: 找 王 先 生. (找 王 先 生.)

B: 請 你 等 一 下, 我 去 叫 他. (请 你 等 一 下, 我 去 叫 他.)

C: 喂?

A: 喂, 王 先 生, 你 好. 我 是 李 明. (喂, 王 先 生, 你 好. 我 是 李 明.)

C: 哦, 你 好. 好 久 不 見 了. (哦, 你 好. 好 久 不 见 了.)

A: 對. 我 有 幾 個 問 題 要 跟 你 談. (对. 我 有 几 个 问 題 要 跟 你 谈.)

C: 好 的, 你 什 麼 時 候 有 空? (好 的, 你 什 么 时 候 有 空?)

A: 我 明 天 中 午 沒 有 事 兒. (我 明 天 中 午 沒 有 事 儿.)

C: 那, 你 到 我 家 吧. (那, 你 到 我 家 吧.)

A: 好, 再 見. (好, 再 见.)

C: 再 見. (再 见.)

Dịch sang Hán ngữ hiện đại:

1. Ngày mai tôi sẽ gọi điện cho anh (chị).

2. Ngày mai anh (chị) có rảnh không?

3. Tôi phải đi đây. Nếu có chuyện gì thì gọi điện cho tôi nhé!

4. Anh (chị) có biết số điện thoại của ông Lý không?

5. Ông Lý Tam hay ông Lý Tứ?

6. Số điện thoại của ông Lý Tam là 888231, số nội bộ 124.

7. [Anh gọi] 888231 chuyển (zhuǎn 轉 / 转) số 124.

8. Ở đây không có ai là Lý Tam hết. Anh (chị) gọi nhầm số rồi.

9. Ông Lý đi vắng rồi. Anh (chị) có muốn để lại lời nhắn không?

10. Ông Lý đi công tác (chūchāi 出 差 xuất sai) rồi. Ngày mốt anh (chị) vui lòng gọi lại nhé.

11. A lô! Khách sạn Việt Nam phải không ạ? Vui lòng cho tôi nói với [khách ở] phòng 23.

12. A lô? Ai đó?

13. Tôi đây. Ngày mai anh lên đường (dòngshēn 動 身 động thân 动 身) hả? Ngày mai tôi bận quá, không thể tiễn (sòng 送 tống) anh được. Xin lỗi anh nhé! Chúc anh đi đường mạnh giỏi.

14. Cám ơn anh nhiều. Sang năm bọn mình sẽ gặp lại.

Xem đáp án

Tự học Hán ngữ hiện đại – bài 12

Mua sắm

Câu mẫu:

1. nǐ hǎo. nǐ mǎi shénme? 你 好, 你 買 什 麼? (nễ hảo, nễ mãi thập ma 你 好, 你 买 什 么?)

= Chào chị, chị mua gì ạ?

2. nǐ hǎo. qíng bǎ nà jiàn yángmáoshān nǎlai gěi wǒ kànkan. 你 好, 請 把 那 件 羊 毛 衫 拿 來給 我 看 看 (nễ hảo, thỉnh bả ná kiện dương mao sam nã lai cấp ngã khán khán 你 好, 请 把 那 件 羊 毛 衫 拿 来 给 我 看 看)

= Chào cô, lấy cho tôi xem thử cái áo len kia nhé.

3. shì, zhè jiàn báide ma? 是, 這 件 白 的 嗎? (thị, giá kiện bạch đích ma? 是, 这 件 白 的 吗?)

= Vâng, cái màu trắng này phải không ạ?

4. duì. háiyǒu qítā yánsè de ma? 對, 還 有 其 他 顏 色 的 嗎 (đối, hoàn hữu kỳ tha nhan sắc đích ma 对, 还 有 其 他 颜 色 的 吗?)

= Vâng, còn có màu khác không?

5. yǒu hēide, lánde, lǜde, huángde, hóngde, hé zǐde. nǐ yào shénme yánsè? 有 黑 的, 藍 的, 綠 的, 黃 的, 紅 的, 和 紫 的. 你 要 什 麼 顏 色? (hữu hắc đích, lam đích, lục đích, hoàng đích, hồng đích, hoà tử đích. nễ yếu thập ma nhan sắc 有 黑 的, 蓝 的, 绿 的, 黄 的, 红 的, 和 紫 的. 你 要 什 么 颜 色?)

= Có màu đen, xanh dương, lá cây, vàng, đỏ, và tía. Chị muốn màu nào ạ?

6. yào yí jiàn hēide. 要 一 件 黑 的. (yếu nhất kiện hắc đích 要 一 件 黑 的.)

= Muốn một cái màu đen.

7. zhège xíng ma? nǐ chuānshang shìshi. 這 個 行 嗎? 你 穿 上 試 試. (giá cá hành ma? nễ xuyên thượng thí thí 这 个 行 吗? 你 穿 上 试 试.)

= Cái này được không ạ? Chị mặc thử xem.

8. xíng. zhènghǎo. 行, 正 好. (hành, chính hảo 行, 正 好.)

= Được rồi. Vừa vặn đấy.

9. hěn hǎokàn. xiànzài zhèngshì liúxíng zhè zhǒng shìyàng 很 好 看. 現 在 正 是 流 行 這 種 式 樣. (ngận hảo khán. hiện tại chính thị lưu hành giá chủng thức dạng. 很 好 看. 现 在 正 是 流 行 这 种 式 样.)

= [Chị mặc] trông đẹp lắm. Bây giờ kiểu này đang là mốt đấy.

10. duōshǎo qián? 多 少 錢? (đa thiểu tiền 多 少 钱?)

= Bao nhiêu tiền vậy cô?

11. qī shí kuài. 七 十 塊. (thất thập khối 七 十 块.)

= [Em xin chị] 70 đồng ạ.

12. tài guì le. liù shí kuài xíngbùxíng? 太 貴 了, 六 十 塊 行 不 行? (thái quý liễu, lục thập khối hành bất hành 太 贵 了, 六 十 块 行 不 行?)

= Mắc quá. 60 đồng có được không cô?

13. nǐ kàn, xiànzài shénme dōngxī yě zhǎngjià le. 你 看, 現 在 什 麼 東 西 也 漲 價 了. (nễ  khán, hiện tại thập ma đông tây dã trướng giá liễu 你 看, 现 在 什 么 东 西 也 涨 价 了.)

= Chị xem, bây giờ cái gì cũng lên giá hết rồi.

14. kěyǐ shǎo suàn yìdiǎn ma? 可 以 少 算 一 點 嗎? (khả dĩ thiểu toán nhất điểm ma可 以 少 算 一 点 吗?)

= Có thể bớt chút đỉnh được không?

15. wǒ shǎo suàn nǐ liǎng kuài. 我 少 算 你 兩 塊 (ngã thiểu toán nễ lưỡng khối 我 少 算 你 两 块.)

= Em bớt cho chị hai đồng nhé.

16. liùshíbā kuài yě hǎo. gěi nǐ qián. 六 十 八 塊 也 好. 給 你 錢 (lục thập bát khối dã hảo. cấp nễ tiền 六 十 八 块 也 好. 给 你 钱.)

= 68 đồng cũng được. Tiền đây, cô.

17. zhǎo nǐ liǎng kuài. xièxie.  找 你 兩 塊. 謝 謝. (trảo nễ lưỡng khối. tạ tạ. 找 你 两 块. 谢 谢.)

= Em thối lại chị hai đồng. Cám ơn chị.

Từ ngữ & ngữ pháp:

1. Danh từ thường có lượng từ 量 詞 (classifier) đi riêng với nó. Ta dùng jiàn 件 (kiện) với áo; dùng tiáo 條 (điều 条) với quần, váy; dùng dǐng 頂 (đỉnh) với nón; các vật có đôi (như giày dép) thì dùng shuāng 雙 (song 双) hay duì 對 (đôi 对), v.v. Thí dụ:

– yí jiàn yángmáoshān 一 件 羊 毛 衫 (nhất kiện dương mao sam) = một cái áo len.

– yí jiàn dàyī 一 件 大 衣 (nhất kiện đại y) = một cái áo bành; măng-tô (manteau).

– yí jiàn chènyī 一 件 衬 衣 (nhất kiện sấn y) = một cái áo sơ mi.

– yī tiáo kùzi 一 條 褲 子 (nhất điều khố tử 一 条 裤 子) = một cái quần.

– yī tiáo qúnzi 一 條 裙 子 (nhất điều quần tử 一 条 裙 子) = một cái váy (skirt).

– yì dǐng màozi 一 頂 帽 子 (nhất đỉnh mạo tử) = một cái nón.

– yì shuāng xié 一 雙 鞋 (nhất song hài 一 双 鞋) = một đôi giày/dép.

– qíng bǎ nà jiàn yángmáoshān nǎ lái gěi wǒ kànkan 請 把 那 件 羊 毛 衫 拿 來給 我 看 看 (thỉnh bả ná kiện dương mao sam nã lai cấp ngã khán khán 请 把 那 件 羊 毛 衫 拿 来 给 我 看 看) = lấy cho tôi xem thử cái áo len kia nhé.

Chú ý: Người Việt dùng chữ quần thì người TQ dùng chữ kùzi 褲 子 (khố tử); người Việt dùng chữ váy hay jupe thì người TQ dùng chữ qúnzi 裙 子 (quần tử); người Việt dùng chữ khố (cái khố, đóng khố) thì người TQ dùng chữ chányāodài 缠 腰 带 (triền yêu đái).

2. Động từ trùng lặp ngụ ý làm thử hay làm trong chốc lát; chữ sau đọc khinh thanh. Thí dụ:

– kànkan 看 看 (khán khán) = xem thử; xem tí coi.

– shuōshuo 說 說 (thuyết thuyết 说 说) = nói thử xem; nói một chút.

– tìngting 聽 聽 (thính thính 听 听) = nghe thử xem; nghe một tí.

– qǐng ná nà shuāng xié kànkan 請 拿 那 雙 鞋 看 看 (thỉnh nã ná song hài khán khán 请 拿 那 双 鞋 看 看) = vui lòng cho xem đôi giày kia.

– nǐ chuānshang shìshi 你 穿 上 試 試 (nễ xuyên thượng thí thí 你 穿 上 试 试.) = anh (chị) mặc thử xem.

Giữa hai động từ có thể thêm chữ yì (nhất):

– kànyìkan 看 一 看 (khán nhất khán) = xem thử; xem tí coi.

– shuōyìshuo 說 一 說 (thuyết nhất thuyết 说 一 说) = nói thử xem; nói một chút.

– tìngyìting 聽 一 聽 (thính nhất thính 听 一 听) = nghe thử xem; nghe một tí.

3. Chữ bǎ 把 (bả) báo hiệu từ sau nó là tân ngữ, theo cấu trúc: «chủ ngữ + 把 + tân ngữ + động từ». Nếu bỏ 把 thì cấu trúc là «chủ ngữ + động từ + tân ngữ». Thí dụ:

– wǒ bǎ lǐ míng qǐng lái 我 把 李 明 請 來 (ngã bả Lý Minh thỉnh lai) = wǒ qǐng lǐ míng lái 我 請 李 明 來 (ngã thỉnh Lý Minh lai) = tôi mời Lý Minh tới.

– wǒ bǎ xié chuān shàng 我 把 鞋 穿 上 (ngã bả hài xuyên thượng) = wǒ chuān xié shàng 我 穿 上 鞋 (ngã xuyên thượng hài) = tôi xỏ giày.

● Xin xem thêm: Cấu trúc 9: 把 字 句 (câu có chữ 把) trong Tóm tắt ngữ pháp Hán ngữ hiện đại.

4. Khác và cái khác:

● qítā 其 他 (kỳ tha) = khác.

– háiyǒu qítā yánsè de ma? 還 有 其 他 顏 色 的 嗎 (hoàn hữu kỳ tha nhan sắc đích ma  还 有 其 他 颜 色 的 吗?) = còn có màu khác không?

– chú le gōngzī, wǒ méiyǒu qítā shōurù 除 了 工 資， 我 沒 有 其 他 收 入. (trừ liễu công tư, ngã một hữu kỳ tha thu nhập 除 了 工 资, 我 没 有 其 他 收 入.) = ngoài tiền lương ra, tôi chẳng có thu nhập gì khác.

● biéde 别 的 (biệt đích) = cái khác.

– zhè jiàn chèn shān tài dà le; wǒ shìshi jiàn biéde 這 件 襯 衫 太 大 了; 我 試 試 件 別 的. (giá kiện sấn sam thái đại liễu; ngã thí thí kiện biệt đích 这 件 衬 衫 太 大 了; 我 试 试 件 别 的.) = cái áo sơ mi này lớn quá; tôi sẽ mặc thử cái khác.

– nǐ hái xūyào biéde dōng xī ma 你 還 需 要 別 的 東 西 嗎? (nễ hoàn nhu yếu biệt đích đông tây ma 你 还 需 要 別 的 东 西 吗?) = anh (chị) còn cần gì khác nữa không?

– nǐ hái yào biéde ma 你 還 要 別 的 嗎? (nễ hoàn yếu biệt đích ma 你 还 要 別 的 吗?) = anh (chị) còn muốn mua gì khác không?

– yǒuméiyǒu biéde bànfǎr 有 沒 有 別 的 辦 法 兒? (hữu một hữu biệt đích biện pháp nhi 有 没 有 别 的 办 法 儿?) = có biện pháp khác không?

– chúle shóubiảo yǐwài nǐmen hái mài biéde ma 除 了 手 表 以 外, 你 們 還 賣 別 的 嗎? (trừ liễu thủ biểu dĩ ngoại , nễ môn hoàn mại biệt đích ma 除 了 手 表 以 外, 你 们 还 卖 别 的 吗?) = ngoài đồng hồ đeo tay, các ông còn bán thứ khác phải không?

– chúle nǐ yǐwài méi yǒu bié rén 除 了 你 以 外, 沒 有 別 人 (trừ liễu nễ dĩ ngoại, một hữu biệt nhân) = ngoài anh ra, không có ai khác đâu.

● lìngwài 另 外 (lánh ngoại) = khác.

– wǒ bù xǐhuān zhè běn shū, qǐng lìngwài gěi wǒ yī běn  我 不 喜 歡 這 本 書, 請 另 外 給 我 一 本. (ngã bất hỉ hoan giá bản thư, thỉnh lánh ngoại cấp ngã nhất bản 我 不 喜 欢 这 本 书, 请 另 外 给 我 一 本.) = tôi không thích quyển sách này; xin đưa tôi quyển khác.

– nà wánquán shì lìngwài yī huí shì 那 完 佺 是 另 外 一 回 事. (ná hoàn thuyên thị lánh ngoại nhất hồi sự 那 完 全 是 另 外 一 回 事.) = cái đó hoàn toàn là chuyện khác.

5. zhènghǎo 正 好 (chính hảo) = vừa đúng (cỡ quần áo, giày dép); vừa vặn; vừa đúng.

– nà jiù yígòng shì qī tiān zhèng hǎo shì yíge xīngqī 那 就 一 共 是 七 天, 正 好 是 一 個 星 期. (ná tựu nhật cộng thất thiên, chính hảo thị nhất cá tinh kỳ.) = như thế cả thảy là 7 ngày, vừa đúng một tuần.

– wǒ xiǎng pài rén qù jiào nǐmen, nǐ men zhènghǎo lái le 我 想 派 人 去 叫 你 們, 你 們 正 好 來 了 (ngã tưởng phái nhân khứ khiếu nễ môn, nễ môn chính hảo lai liễu 我 想 派 人 去 叫 你 们, 你 们 正 好 来 了.) = tôi định sai người gọi các anh, vừa đúng lúc các anh tới.

– zhènghǎo shì sān diǎn zhōng 正 好 是 三 點 鐘 (正 好 是 三 点 钟) = vừa đúng ba giờ.

6. liúxíng 流 行 (lưu hành) = lưu hành, phổ biến, thông dụng; đang là mốt.

– liúxíng gēqǔ 流 行 歌 曲 (lưu hành ca khúc) = ca khúc đang thịnh hành; nhạc thời trang.

– liúxíng xìng gǎnmào 流 行 性 感 冒 (lưu hành tính cảm mạo) = bệnh cúm (flu).

– shìyàng 式 樣 (thức dạng 式 样) = kiểu, cách thức.

– xiànzài zhèngshì liúxíng zhè zhǒng shìyàng 現 在 正 是 流 行 這 種 式 樣. (hiện tại chính thị lưu hành giá chủng thức dạng.  现 在 正 是 流 行 这 种 式 样.) = bây giờ kiểu này đang là mốt đấy. (= hiện đang lưu hành kiểu này.)

7. ● Hỏi giá:

– duōshǎo qián 多 少 錢? (đa thiểu tiền 多 少 钱?) = bao nhiêu tiền vậy?

– zhè jiàn chènyī duōshǎo qián? 這 件 襯 衣 多 少 錢? (giá kiện sấn y đa thiểu tiền 这 件 衬 衣 多 少 钱?) = cái áo sơ mi này bao nhiêu tiền?

– zhè bù duōshǎo qián yí mǐ 這 布 多 少 錢 一 米? (giá bố đa thiểu tiền nhất mễ  这 布 多 少 钱 一 米?) = vải này bao nhiêu tiền một mét?

– zhè mǐ duōshǎo qián yí jīn 這 米 多 少 錢 一 斤? (giá mễ đa thiểu tiền nhất cân 这 米 多 少 钱 一 斤?) = gạo này bao nhiêu tiền một cân (= nửa ký)?

● Mặc cả:

– tài guì le. liù shí kuài xíngbùxíng? 太 貴 了, 六 十 塊 行 不 行? (thái quý liễu, lục thập khối hành bất hành 太 贵 了, 六 十 块 行 不 行?) = mắc quá. 60 đồng có được không?

– nǐ kàn, xiànzài shénme dōngxī yě zhǎngjià le 你 看, 現 在 什 麼 東 西 也 漲 價 了. (nễ  khán, hiện tại thập ma đông tây dã trướng giá liễu 你 看, 现 在 什 么 东 西 也 涨 价 了.) = chị xem, bây giờ cái gì cũng lên giá hết rồi.

– dōngxī yǐjīng zhàngjià le. yàoshì nǐ jīntiān bù mǎi, míngtiān kěnéng hái yào zhàng 東 西 已 經 漲 價 了. 要 是 你 今 天 不 買, 明 天 可 能 還 要 漲 (đông tây dĩ kinh trướng giá  liễu. yếu thị nễ kim thiên bất mãi, minh thiên khả năng hoàn yếu trướng 东 西 已 经 涨 价 了. 要 是 你 今 天 不 买, 明 天 可 能 还 要 涨) = hàng hoá đã lên giá rồi; nếu chị hôm nay không mua, ngày mai chắc còn lên giá nữa đó.

– kěyǐ piányí yīdiǎn ma 可 以 便 宜 一 點 嗎? (khả dĩ tiện nghi nhất điểm ma可 以 便 宜 一 点 吗?) = có thể rẻ hơn một chút được không?

– zhè jiàgé bù gōngdào 這 价 格 不 公 道 (giá giá cách bất công đạo 这 价 格 不 公 道) = giá này là nói thách rồi.

– wǒ de jiàgé bù bǐ biéde dìfāng guì 我 的 價 格 不 比 別 的 地 方 貴 (ngã đích giá cách bất tỷ biệt đích địa phương quý 我 的 價 格 不 比 別 的 地 方 貴) = giá em bán không đắt hơn chỗ khác đâu ạ.

– zhè jiàgé shì héqíng hélǐ de, yīnwei zhìliàng jí hǎo 這 价 格 是 合 情 合 理 的, 因 為 質 量 极 好 (giá giá cách thị hợp tình hợp lý đích, nhân vi chất lượng cực hảo這 价 格 是 合 情 合 理 的, 因 为 质 量 极 好) = giá này là hợp tình hợp lý rồi, bởi vì chất lượng sản phẩm cực tốt mà.

– nǐ xiǎng chū duōshǎo qián 你 想 出 多 少 錢? (nễ tưởng xuất đa thiểu tiền你 想 出 多 少 钱?) = anh (chị) muốn trả bao nhiêu?

– zhè jiàgé shì zuì gōngdào de 這 价 格 是 最 公 道 的 (giá giá cách thị tối công đạo đích  这 价 格 是 最 公 道 的) = giá này rất phải chăng rồi.

– yī fēn qián yī fēn huò 一 分 錢 一 分 貨 (nhất phân tiền nhất phân hoá 一 分 钱 一 分 货) = tiền nào của đó mà.

– kěyǐ shǎo suàn yìdiǎn ma? 可 以 少 算 一 點 嗎? (khả dĩ thiểu toán nhất điểm ma可 以 少 算 一 点 吗?) = có thể bớt chút đỉnh được không?

– yàoshì nǐ mǎi de duō de huò, wǒ kě yǐ gěi nǐ dǎ gè zhékòu 要 是 你 買 得 多 的 貨, 我 可 以 給 你 打 個 折 扣 (yếu thị nễ mãi đắc đa đích hoá, ngã khả dĩ cấp nễ đả cá chiết khấu 要 是 你 买 得 多 的 货, 我 可 以 给 你 打 个 折 扣) = nếu chị mua nhiều, em có thể bớt cho chị.

– wǒ shǎo suàn nǐ liǎng kuài 我 少 算 你 兩 塊 (ngã thiểu toán nễ lưỡng khối 我 少 算 你 两 块.) = tôi bớt cho chị hai đồng nhé.

– liùshíbā kuài yě hǎo; gěi nǐ qián 六 十 八 塊 也 好; 給 你 錢 (lục thập bát khối dã hảo. cấp nễ tiền 六 十 八 块 也 好. 给 你 钱.) = 68 đồng cũng được; tiền đây, cô.

● Tính tiền:

– yígòng duōshǎo qián 一 共 多 少 錢? (nhất cộng đa thiểu tiền 一 共 多 少 钱?) = tất cả bao nhiêu tiền?

– èrshíqī kuài wǔ máo bā jiāshàng sānshíwǔ kuài liù, yígòng shì liùshísān kuài yì máo bā 二 十 七 塊 五 毛 八 加 上 三 十 五 塊 六, 一 共 是 六 十 三 塊 一 毛 八 (nhị thập thất khối ngũ mao bát gia thượng tam thập ngũ khối lục, nhất cộng thị lục thập tam khối nhất mao bát) = 27 đồng 5 hào 8 cộng với 35 đồng 6 hào, vị chi 63 đồng 1 hào 8.

– zhǎo nǐ liǎng kuài 找 你 兩 塊 (trảo nễ lưỡng khối 找 你 两 块) = thối lại chị hai đồng.

– nǐ zhè shì shí kuài; zhǎo nǐ liǎng máo yī 你 這 是 十 塊; 找 你 兩 毛 一 (nễ giá thị thập khối; trảo nễ lưỡng mao nhất 你 这 是 十 块; 找 你 两 毛 一) = chị đưa em 10 đồng; vậy em thối lại chị 2 hào mốt.

– nǐ zhè shì wǔ shí kuài; zhǎo nǐ shí èr kuài liǎng máo èr 你 這 是 五 十 塊; 找 你 十 二 塊 兩 毛 二 (nễ giá thị ngũ thập khối; trảo nễ thập nhị khối lưỡng mao nhị 你 这 是 五 十 块; 找 你 十 二 块 两 毛 二) = anh đưa 50 đồng; vậy tôi thối lại anh 12 đồng 2 hào 2.

● Bổ sung:

– dì jǐ 第 幾 (đệ kỷ 第 几) = thứ mấy?

– dì shí 第 十 (đệ thập) = thứ mười.

– duō shǎo 多 少 (đa thiểu) = bao nhiêu?

– duō shǎo qián 多 少 錢 (đa thiểu tiền 多 少 钱) = bao nhiêu tiền?

– èr fēn zhī yì 二 分 之 一 (nhị phân chi nhất) = (nhất bán) = 1/2

– sì fēn zhī sān 四 分 之 三 (tứ phân chi tam) = 3/4

– líng diǎn wǔ 零 點 五 (linh điểm ngũ 零 点 五) = 0.5 (viết theo VN là 0,5)

– yì diǎn èr sān 一 點 二 三 (nhất điểm nhị tam 一 点 二 三) = 1.23 (viết theo VN là 1,23)

– yì bǎi gē 一 百 個 (nhất bách cá 一 百 个) = 100 cái.

– shí gē 十 個 (thập cá 十 个) = 10 cái.

– bàn gē 半 個 (bán cá 半 个) = nửa cái.

– yì píng一 瓶 (nhất bình) = một chai, một bình.

– yì hé 一 盒 (nhất hạp) = một hộp.

– yì shuāng 一 雙 (nhất song 一 双) = một đôi.

– yí duì 一 對 (nhất đôi 一 对) = một đôi.

– yì dǎ 一 打 (nhất đả) = một tá (= 12 cái).

– bàn dǎ 半 打 (bán đả) = nửa tá (= 6 cái).

– yì chǐ 一 尺 (nhất xích) = một thước TQ.

– yì mǐ 一 米 (nhất mễ) = một mét TQ = 3 thước TQ.

– yì cùn 一 寸 (nhất thốn) = một tấc TQ.

– yì shēng 一 升 (nhất thăng) = một lít.

– bàn shēng 半 升 (bán thăng) = nửa lít.

– yì jīn 一 斤 (nhất cân) = một cân (= 1/2 kg) = 10 liǎng 兩 (lạng) = 500 g.

– yì liǎng 一 兩 (nhất lượng) = một lạng (= 1/10 cân = 50 g).

– liǎng jīn 兩 斤 (lưỡng cân) = một kí lô (1 kg).

– shí jīn 十 斤 (thập cân) = 5 kí lô (5 kg).

– sān jīn bàn 三 斤 半 (tam cân bán) = 3 cân rưỡi (= 1.750 kg).

– yì jīn bā liǎng 一 斤 八 兩 (nhất cân bát lạng) = 1 cân 8 lạng (= 0.9 kg).

● Tính theo quốc tế thì ta dùng thêm chữ gōng 公 (công):

– yì gōng chǐ 一 公 尺 (nhất công xích) = một mét (m) Tây, khác với yì chǐ 一 尺 (nhất xích) = một thước TQ.

– yì gōng fēn 一 公 分 (nhất công phân) = một xăng– ti– mét (cm).

– yì gōng jīn 一 公 斤 (nhất công cân) = một kí lô (kg) Tây, khác với yì jīn 一 斤 (nhất cân) = một cân TQ (= 1/2 kg).

– bàn gōng jīn 半 公 斤 (bán công cân) = nửa kí lô (1/2 kg) = yì jīn 一 斤 (nhất cân) = một cân TQ.

● Tiền Trung Quốc:

– Tiền Trung Quốc (rénmínbì 人 民 币 Nhân Dân tệ) chính thức dùng yuán 元 (nguyên), jiǎo 角 (giác), fēn 分 (phân); nhưng trong khẩu ngữ hằng ngày người ta thường dùng kuài 塊 (khối 块), máo 毛 (mao), fēn 分 (phân).

– yuán 元 (nguyên) = kuài 塊 (khối 块) = đồng.

– jiǎo 角 (giác) = máo 毛 (mao) = hào.

– fēn 分 (phân) = xu.

– liǎng kuài liù máo wǔ 两 块 六 毛 五 (lưỡng khối lục mao ngũ) = 2 đồng 6 hào rưỡi.

– qī kuài jiǔ máo 七 块 九 毛 一 (thất khối cửu mao nhất) = 7 đồng 9 hào mốt.

– líng qián 零 錢 (linh tiền 零 钱) = tiền lẻ.

– nǐ yǒu líng qián ma? 你 有 零 錢 嗎? (nễ hữu linh tiền ma? 你 有 零 钱 吗?) = anh (chị) có tiền lẻ không?

Chú ý: (a) Nếu chỉ có một đơn vị, người ta thường nói thêm chữ qián 錢 (tiền 钱):

– trên bao bì sản phẩm viết 25.00 元, thực tế nói là: 25 kuài 塊 (khối 块) = 25 kuài qián 25 塊 錢 (25 khối tiền 25 块 钱) = 25 đồng.

– viết 0.70 元, thực tế nói là: 7 máo 7 毛 (thất mao) = 7 máo qián 7 毛 錢 (thất mao tiền) = 7 hào.

– viết 0.02 元, thực tế nói là: 2 fēn 2 分 (nhị phân) = 2 fēn qián 2 分 錢 (nhị phân tiền) = 2 xu.

(b) 2 毛 được nói là èr máo 二 毛 khi đứng giữa; và nói liǎng máo 兩 毛 khi đứng đầu.

– trên bao bì sản phẩm viết 2.25 元, thực tế nói là: liǎng kuài èr máo wǔ 两 块 二 毛 五 (lưỡng khối nhị mao ngũ) = 2 đồng 2 hào rưỡi.

– viết 0.25 元, thực tế nói là: liǎng máo wǔ 兩 毛 五 (lưỡng mao ngũ) = 2 hào rưỡi.

● Màu sắc:

– hēisè [de] 黑 色 [的] (hắc sắc [đích]) = đen/ black.

– báisè [de] 白 色 [的] (bạch sắc [đích]) = trắng/ white.

Ba màu chính:

– hóngsè [de] 紅 色 [的] (hồng sắc [đích] 红 色 [的]) = đỏ/ red.

– huángsè [de] 黃 色 [的] (hoàng sắc [đích]) = vàng/ yellow.

– lánsè [de] 藍 色 [的] (lam sắc [đích] 蓝 色 [的]) = xanh dương/ blue.

Pha các màu với nhau:

– chéngsè [de] 橙 色 [的] (chanh sắc [đích]) = cam/ orange (= đỏ + vàng)

– lǜsè [de] 緑 色 [的] (lục sắc [đích] 绿 色 [的]) = xanh lá cây/ green (= vàng + xanh dương)

– zǐluólánsè [de] 紫 羅 蘭 色 [的] (tử la lan [đích] 紫 罗 兰 色 [的]) = tím/ violet (= đỏ + xanh dương)

– zǐsè [de] 紫 色 [的] (tử sắc [đích]) = đỏ tía/ purple (= nhiều đỏ + ít xanh dương)

– shēn zǐlánsè [de] 深 紫 藍 色 [的] (thâm tử lam sắc [đích ] 深 紫 蓝 色 [的]) = chàm/ indigo (= ít đỏ + nhiều xanh dương)

– zōngsè [de] 棕 色 [的] (tông sắc [đích]) = nâu/ brown (= đỏ + đen)

– fěnhóngsè [de] 粉 紅 色 [的] (phấn hồng sắc [đích] 粉 红 色 [的]) = hồng/ pink (= đỏ + trắng)

– huīsè [de] 灰 色 [的] (hôi sắc [đích]) = xám/ gray (= đen + trắng)

Về độ đậm nhạt, ta dùng thêm chữ shēn 深 (thâm: đậm) và qiǎn 淺 (thiển: nhạt):

– qiǎn sè [de] 淺 色 [的] (thiển sắc [đích]) = màu nhạt.

– shēn sè [de] 深 色 [的] (thâm sắc [đích]) = màu đậm.

– qiǎn lánsè [de] 淺 藍 色 [的] (thiển lam sắc [đích] 淺 蓝 色 [的]) = xanh dương nhạt.

– shēn lánsè [de] 深 藍 色 [的] (thâm lam sắc [đích] 深 蓝 色 [的]) = xanh dương đậm.

– shēn hóngsè [de] 深 红 色 [的] (thâm hồng sắc [đích]) = đỏ bầm/ crimson.

– xiān hóngsè [de] 鲜 红 色 [的] (tiên hồng sắc [đích]) = đỏ thắm/ scarlet.

– tiān lánsè [de] 天 藍 色 [的] (thiên lam sắc [đích]) = xanh da trời (thiên thanh: sky blue).

– dàn sè [de] 淡 色 [的] (đạm sắc [đích]) = màu sáng (đỏ, cam, vàng, lục, ...).

– àn sè [de] 暗 色 [的] (ám sắc [đích]) = màu tối (lam, chàm, tím, ...)

– qīngtóngsè [de] 青 銅 色 [的] (thanh đồng sắc [đích] 青 铜 色 [的]) = màu đồng xanh/ bronze.

– jīnhuángsè [de] 金 黄 色 [的] (kim hoàng sắc [đích]) = màu vàng của vàng/ gold.

– yínsè [de] 銀 色 [的] (ngân sắc [đích]) = màu bạc của bạc/ silver.

● Tính chất khác:

– kuānde 寬 的 (khoan đích 宽 的) = rộng.

– zhǎide 窄 的 (trách đích) = chật; hẹp.

– dàde 大 的 (đại đích) = lớn.

– dà yìdiǎn 大 一 點 (đại nhất điểm 大 一 点) = lớn một chút.

– xiǎode 小 的 (tiểu đích) = nhỏ.

– xiǎo yìdiǎn 小 一 點 (tiểu nhất điểm 小 一 点) = nhỏ một chút.

– zhōnghàode 中 號 的 (trung hiệu đích 中 号 的) = size trung bình; cỡ vừa.

– chángde 長 的 (trường đích 长 的) = dài.

– duǎnde 短 的 (đoản đích) = ngắn.

– piàoliàngde 漂 亮 的 (phiếu lượng đích) = đẹp.

– hǎokànde 好 看 的 (hảo khán đích) = đẹp.

– nánkànde 難 看 的 (nan khán đích) = khó nhìn.

– búpiàoliàngde 不 漂 亮 的 (bất phiếu lượng đích) = xấu.

– xīnde 新 的 (tân đích) = mới.

– jiùde 舊 的 (cựu đích 旧 的) = lǎode 老 的 (lão đích) = cũ.

– ruòde 弱 的 (nhược đích) = mềm yếu.

– qiángde 強 的 (cường đích) = mạnh mẽ.

– guìde 貴 的 (quý đích 贵 的) = mắc, đắt tiền.

– piányíde 便 宜 的 (tiện nghi đích) = rẻ.

– yǒuqùde 有 趣 的 (hữu thú đích ) = thú vị; hấp dẫn.

– méiyǒuqùde 没 有 趣 的 (một hữu thú đích) = chán; không hấp dẫn.

Cải biên câu mẫu:

1. 請 把 那 件 羊 毛 衫 拿 來 給 我 看 看. (请 把 那 件 羊 毛 衫 拿 来 给 我 看 看.)

= 請 把 那 [●] 拿 來 給 我 看 看. (请 把 那 [●] 拿 来 给 我 看 看.)

Thay [●] bằng:

– jiàn dàyī 件 大 衣 (kiện đại y) = cái áo bành; măng-tô (manteau).

– jiàn chènyī 件 衬 衣 (kiện sấn y) = cái áo sơ mi.

– tiáo kùzi 條 褲 子 (điều khố tử 条 裤 子) = cái quần.

– tiáo qúnzi 條 裙 子 (điều quần tử  条 裙 子) = cái váy (skirt).

– dǐng màozi 頂 帽 子 (đỉnh mạo tử) = cái nón.

– shuāng xié 雙 鞋 (song hài 双 鞋) = đôi giày/dép.

2. 這 件 白 的 嗎? (这 件 白 的 吗?)

= 這 [●] [●] 嗎? (这 [●] [●] 吗?)

Thay [●] bằng:

– tiáo 條 (条).

– dǐng 頂.

– shuāng 雙 (双).

Thay [●] bằng:

– hóngde 紅 的 (hồng đích 红 的) = đỏ.

– huángde 黃 的 (hoàng đích) = vàng.

– lánde 藍 的 (lam đích 蓝 的) = xanh dương.

3. 我 要 一 件 黑 的. (我 要 一 件 黑 的.)

= 我 要 一 [●] [●].

Thay [●] bằng:

– tiáo 條 (条).

– dǐng 頂.

– shuāng 雙 (双).

Thay [●] bằng:

– zōngsè de 棕 色 的 (tông sắc đích) = nâu.

– fěnhóngsè de 粉 紅 色 的 (phấn hồng sắc đích 粉 红 色 的) = hồng.

– huīsè de 灰 色 的 (hôi sắc đích) = xám.

4. 太 貴 了, 六 十 塊 行 不 行? (太 贵 了, 六 十 块 行 不 行?)

= 太 貴 了, [●] 塊 行 不 行? (太 贵 了, [●] 块 行 不 行?)

Thay [●] bằng: 35 / 40 / 45 / 50 / 55 / 65.

5. 我 少 算 你 兩 塊. (我 少 算 你 两 块.)

= 我 少 算 你 [●] 塊. (我 少 算 你 [●] 块.)

Thay [●] bằng: 3 / 4 / 5 / 6 / 7 / 8 / 9 / 10.

Đàm thoại:

A: 你 好, 你 買 什 麼? (你 好, 你 买 什 么?)

B: 你 好, 請 把 那 件 羊 毛 衫 拿 來 給 我 看 看. (你 好, 请 把 那 件 羊 毛 衫 拿 来 给 我 看 看.)

A: 是, 這 件 白 的 嗎? (是, 这 件 白 的 吗?)

B: 對, 還有 其 他 顏 色 的 嗎? (对, 还有 其 他 颜 色 的 吗?)

A: 有 黑 的, 藍 的, 綠 的, 黃 的, 紅 的, 和 紫 的. 你 要 什 麼 顏 色? (有 黑 的, 蓝 的, 绿 的, 黄 的, 红 的, 和 紫 的. 你 要 什 么 颜 色?)

B: 要 一 件 黑 的. (要 一 件 黑 的.)

A: 這 個 行 嗎? 你 穿 上 試 試. (这 个 行 吗? 你 穿 上 试 试.)

B: 行, 正 好. (行, 正 好.)

A: 很 好 看. 現 在 正 是 流 行 這 種 式 樣. (很 好 看. 现 在 正 是 流 行 这 种 式 样.)

B: 多 少 錢? (多 少 钱?)

A: 七 十 塊. (七 十 块.)

B: 太 貴 了, 六 十 塊 行 不 行? (太 贵 了, 六 十 块 行 不 行?)

A: 你 看, 現 在 什 麼 東 西 也 漲 價 了. (你 看, 现 在 什 么 东 西 也 涨 价 了.)

B: 可 以 少 算 一 點 嗎? (可 以 少 算 一 点 吗?)

A: 我 少 算 你 兩 塊. (我 少 算 你 两 块.)

B: 六 十 八 塊 也 好. 給 你 錢. (六 十 八 块 也 好. 给 你 钱.)

A: 找 你 兩 塊. 謝 謝. (找 你 两 块. 谢 谢.)

Dịch sang Hán ngữ hiện đại:

1. Anh làm ơn mua giùm tôi vài thứ.

2. Tôi rất muốn mua một quyển sách về thư pháp (yì běn guānyú shūfǎ de shū 一 本 關 於 書 法 的 書 nhất bản quan ư thư pháp đích thư 一 本 关 於 书 法 的 书).

3. Anh còn cần (xūyào 需 要 nhu yếu) gì khác nữa không?

4. Anh muốn báo (bào 報 / 报) gì? Nhân Dân Nhật Báo (rénmínrìbào 人 民 日 報) hay là Quang Minh Nhật Báo (guāngmíngrìbào 光 明 日 報)?

5. Thịt heo này bao nhiêu tiền một cân?

6. Chín hào một cân (= nửa ký).

7. Được, cho tôi một cân.

8. Bà còn muốn mua gì khác không ạ?

9. Có xúc xích (xiāngchǎng 香 腸 hương trường 香 肠) không?

10. Dạ có. Bà xem này. Ngon đặc biệt đấy. 4 hào 8 một cân.

11. Được, cho tôi nửa cân (= 250 gam). Cả thảy bao nhiêu tiền?

12. Cả thảy một đồng một hào tư.

13. Đây là 2 đồng.

14. Xin thối bà 8 hào 6.

15. Bán cho tôi 5 chai bia.

16. Vải này bán rất chạy. Chị muốn mua mấy mét (mǐ 米 mễ)?

17. Cô chưa thối tiền cho tôi thì phải?

18. Chị thấy chiếc váy màu vàng này thế nào?

19. Chị thấy màu nào đẹp?

20. Còn màu nào khác nữa không?

Xem đáp án

Tự học Hán ngữ hiện đại – bài 13

Hỏi đường

Câu mẫu:

1. qǐngwèn, zhè shì wángfùjǐng dàjiē ma 請 問, 這 是 王 府 井 大 街 嗎? (thỉnh vấn, giá thị Vương Phủ Tỉnh đại nhai ma 请 问, 这 是 王 府 井 大 街 吗?)

= Làm ơn cho tôi hỏi, đây có phải là đại lộ Vương Phủ Tỉnh không?

2. dùi. 對. (đối 对.)

= Vâng.

3. nà, qù běihǎi gōngyuán zěnme zǒu 那, 去 北 海 公 園 怎 麼 走? (ná, khứ Bắc Hải công viên chẩm ma tẩu 那, 去 北 海 公 園 怎 么 走?)

= Vậy, làm sao đến được công viên Bắc Hải ạ?

4. nǐ yìzhí zǒu, dào shízì lùkǒu wǎng zuǒ guǎi, nà shì jǐngshān jiē 你 一 直 走. 到 十 字 路 口 往 左 拐. 那 是 景 山 街. (nễ nhất trực tẩu. đáo thập tự lộ khẩu vãng tả quải. ná thị Cảnh Sơn nhai 你 一 直 走. 到 十 字 路 口 往 左 拐. 那 是 景 山 街.)

= Anh cứ đi thẳng. Đến ngā tư thì quẹo trái. Đó là đường Cảnh Sơn.

5. yǐhòu ne 以 後 呢? (dĩ hậu ni 以 后 呢?)

= Rồi sau đó?

6. yǐhòu zǒu shí fēnzhōng jiù dào le 以 後 走 十 分 鐘 就 到 了. (dĩ hậu tẩu thập phân chung tựu đáo liễu 以 后 走 十 分 钟 就 到 了.)

= Sau đó đi bộ 10 phút là tới.

7. wǒ kàn háishì zuò chūzūqìchē hǎo 我 看, 還 是 坐 出 租 汽 車 好. (ngã khán, hoàn thị toạ xuất tô khí xa hảo 我 看, 还 是 坐 出 租 汽 车 好.)

= Tôi thấy nên đi taxi thì hơn.

8. búyòng le. ní zǒu shíwǔ fēnzhōng jiù dào le 不 用 了. 你 走 十 五 分 鐘 就 到 了 (bất dụng liễu. nễ tẩu thập ngũ phân chung tựu đáo liễu 不 用 了. 你 走 十 五 分 钟 就 到 了.)

= Không cần đâu. Anh đi bộ 15 phút là tới mà.

9. wǒ pà zhǎo bù zháo 我 怕 找 不 着. (ngã phạ trảo bất trước 我 怕 找 不 着.)

= Tôi sợ tìm không được.

10. háo zhǎo háo zhǎo. méi wèntí. nàge dìfāngr shéi dōu zhīdao 好 找, 好 找. 沒 問 題. 那 個 地 方 誰 都 知 道. (hảo trảo, hảo trảo một vấn đề. ná cá địa phương thuỳ đô tri đạo好 找, 好 找. 没 问 题. 那 个 地 方 谁 都 知 道.)

= Tìm được mà. Không sao đâu. Chỗ đó ai cũng biết cả.

11. kěshì wǒde zhōngwén bùxíng 可 是 我 的 中 文 不 行. (khả thị ngã đích Trung Văn bất hành 可 是 我 的 中 文 不 行.)

= Nhưng mà tiếng Hoa của tôi dở lắm.

12. kāi wán xiào. nǐde zhōngwén tǐng hǎo le 開 玩 笑. 你 的 中 文 挺 好 了. (khai ngoạn tiếu. nễ đích trung văn đĩnh hảo liễu 开 玩 笑. 你 的 中 文 挺 好 了.)

= Anh nói đùa. Tiếng Hoa của anh rất tốt.

13. hǎo, xièxie nǐ 好. 謝 謝 你. (hảo, tạ tạ nễ 好. 谢 谢 你.)

= Thôi được. Cám ơn anh nhé.

14. búxiè 不 謝. (bất tạ 不 谢.)

= Không dám.

Từ ngữ & ngữ pháp:

1. Khi hỏi ai điều gì, ta có thể nói mở đầu:

– qǐngwèn 請 問 (thỉnh vấn 请 问) = xin hỏi; làm ơn cho hỏi.

– láojià 勞 駕 (lao giá 劳 驾) = xin hỏi; làm ơn cho hỏi.

– dùibùqǐ 對 不 起 (đối bất khởi 对 不 起) = xin lỗi anh (chị).

– qǐngwèn, zhè shì wángfùjǐng dàjiē ma 請 問, 這 是 王 府 井 大 街 嗎? (thỉnh vấn, giá thị Vương Phủ Tỉnh đại nhai ma 请 问, 这 是 王 府 井 大 街 吗?) = làm ơn cho tôi hỏi, đây có phải là đại lộ Vương Phủ Tỉnh không?

– láojià, qù huǒchēzhàn zěnme zǒu 勞 駕, 去 火 車 站 怎 麼 走? (lao giá, khứ hoả xa trạm chẩm ma tẩu 劳 驾, 去 火 车 站 怎 么 走?) = làm ơn cho hỏi, đến ga xe lửa đi thế nào?

– dùibùqǐ, zhè shì tiáo shénme jiē 對 不 起, 這 是 條 什 麼 街? (đối bất khởi 对 不 起, 这 是 条 什 么 街?) = xin lỗi anh (chị), đây là đường gì?

(Xin xem thêm từ ngữ bổ sung.)

2. qù 去 + [địa điểm] = dào 到 + [địa điểm] + qù 去. Thí dụ:

– qù běihǎi gōngyuán 去 北 海 公 園 (khứ Bắc Hải công viên) = dào běihǎi gōngyuán qù 到 北 海 公 園 去 (đáo Bắc Hải công viên khứ) = đến công viên Bắc Hải.

● Mẫu câu hỏi: qù 去 + [địa điểm] zěnme zǒu 怎 麼 走 = dào 到 + [địa điểm] + qù zěnme zǒu 去 怎 麼 走 = làm sao đến được [địa điểm]? (= đến [địa điểm] đi đường nào?).

– qù běihǎi gōngyuán zěnme zǒu 去 北 海 公 園 怎 麼 走? (khứ Bắc Hải công viên chẩm ma tẩu 去 北 海 公 園 怎 么 走?) = làm sao đến được công viên Bắc Hải ạ? (= đến công viên Bắc Hải đi đường nào?)

– dào tiān'ānmén qù zěnme zǒu 到 天 安 門 去 怎 麼 走? (đáo Thiên An Môn khứ chẩm ma tẩu 到 天 安 门 去 怎 么 走?) = đến Thiên An Môn đi đường nào?

3. yìzhí zǒu 一 直 走 (nhất trực tẩu) = wǎng qián zǒu 往 前 走 (vãng tiền tẩu) = đi thẳng tới trước; đi tới phía trước.

– yìzhí zǒu yuē yì bái mǐ 一 直 走 約 一 百 米 (nhất trực tẩu ước nhất bách mễ) = wǎng qián zǒu yuē yì bái mǐ 往 前 走 約 一 百 米 (vãng tiền tẩu ước nhất bách mễ) = đi thẳng tới trước khoảng 100 mét.

– shízì lùkǒu 十 字 路 口 (thập tự lộ khẩu) = lùkǒu 路 口 (lộ khẩu) = ngã tư.

– wǎng zuǒ guǎi 往 左 拐 (vãng tả quải) = wǎng zuǒ guǎi wān 往 左 拐 弯 (vãng tả quải loan) = wǎng zuǒ zhuǎn wān 往 左 转 弯 (vãng tả chuyển loan) = xiàng zuǒ zhuǎn 向 左 转 (hướng tả chuyển) = quẹo trái; rẽ trái.

– wǎng yòu guǎi 往 右 拐 (vãng hữu quải) = wǎng yòu guǎi wān 往 右 拐 弯 (vãng hữu quải loan) = wǎng yòu zhuǎn wān 往 右 转 弯 (vãng hữu chuyển loan) = xiàng yòu zhuǎn 向 右 转 (hướng hữu chuyển) = quẹo phải; rẽ phải.

– nǐ yìzhí zǒu, dào shízì lùkǒu wǎng zuǒ guǎi, nà shì jǐngshān jiē 你 一 直 走. 到 十 字 路 口 往 左 拐. 那 是 景 山 街. (nễ nhất trực tẩu. đáo thập tự lộ khẩu vãng tả quải. ná thị Cảnh Sơn nhai 你 一 直 走. 到 十 字 路 口 往 左 拐. 那 是 景 山 街.) = anh cứ đi thẳng; đến ngā tư thì quẹo trái; đó là đường Cảnh Sơn.

● Thay vì nói rẽ trái, rẽ phải thì người Bắc Kinh quen nói rẽ sang phía đông, phía tây, phía nam, phía bắc. Thí dụ: wǎng qián zǒu, dào le lùkǒu wǎng nán guǎi 往 前 走, 到 了 路 口 往 南 拐 (vãng tiền tẩu, đáo liễu lộ khẩu vãng nam quải) = cứ đi thẳng, đến ngã tư thì rẽ hướng nam.

4. yǐhòu 以 後 (dĩ hậu 以 后) = (a) sau đó.

– yǐhòu zěnme yàng le 以 後 怎 麼 樣 了? (dĩ hậu chẩm ma dạng liễu 以 后 怎 么 样 了?) = sau đó thế nào?

– yǐhòu ne 以 後 呢? (dĩ hậu ni 以 后 呢?) = rồi sau đó?

– yǐhòu zǒu shí fēnzhōng jiù dào le 以 後 走 十 分 鐘 就 到 了 (dĩ hậu tẩu thập phân chung tựu đáo liễu 以 后 走 十 分 钟 就 到 了) = sau đó đi bộ 10 phút là tới.

(b) sau này:

– yǐhòu cháng lái wánr 以 後 常 來 玩 兒 (dĩ hậu thường lai ngoạn nhi 以 后 常 来 玩 儿) = sau này anh (chị) thường đến nhà tôi chơi nhé.

– yǐhòu géi ní dǎ diànhuà ba 以 後 給 你 打 電 話 吧 (以 后 给 你 打 电 话 吧) = sau này tôi sẽ gọi điện cho anh nhé.

(c) sau:

– sì diǎn bàn yǐhòu 四 點 半 以 後 (tứ điểm bán dĩ hậu 四 点 半 以 后) = sau 4 giờ rưỡi.

– sān tiān yǐhòu 三 天 以 後 (tam thiên dĩ hậu 三 天 以 后) = sau 3 ngày.

– yī nián yǐhòu 一 年 以 後 (nhất niên dĩ hậu 一 年 以 后) = sau một năm.

– xīnnián yǐhòu 新 年 以 後 (tân niên dĩ hậu 新 年 以 后) = sau Tết.

(d) sau khi:

– lái běijīng yǐhòu, nǐ qù guò nǎ xiē de dìfāng 來 北 京 以 後, 你 去 過 哪 些 地 方? (lai Bắc Kinh dĩ hậu, nễ khứ quá ná ta địa phương 来 北 京 以 后, 你 去 过 哪 些 地 方?) = sau khi đến Bắc Kinh, anh đã đi thăm những nơi nào?

– wǒmen chī le fàn yǐhòu jiù qù kàn diànyǐng 我 們 吃 了 飯 以 後, 就 去看 電 影 (ngã môn ngật liễu phạn dĩ hậu, tựu khứ khán điện ảnh 我 们 吃 了 饭 以 後, 就 去看 电 影) = sau khi ăn cơm xong, chúng tôi đi xem phim. 

5. háishì...(wèi) hǎo 还 是 ... (为) 好 = hay là... thì hơn; nên ... thì hơn.

– wǒ kàn háishì zuò chūzūqìchē hǎo 我 看, 還 是 坐 出 租 汽 車 好. (ngã khán, hoàn thị toạ xuất tô khí xa hảo 我 看, 还 是 坐 出 租 汽 车 好.) = tôi thấy nên đi taxi thì hơn.

– nǐ háishì dài shàng yǔyì wèi hǎo 你 還 是 帶 上 雨 衣 為 好 (nễ hoàn thị đái thượng vũ y vi hảo 你 还 是 带 上 雨 衣 为 好) = anh nên mang theo áo mưa thì hơn.

● zuò 坐 (toạ) + [tàu bè, xe cộ, máy bay] = đi bằng các phương tiện giao thông.

– zuòchē, zuòchuán, zuòfēijī, zuò huǒchē 坐 車, 坐 船, 坐 飛 机, 坐 火 車 (toạ xa, toạ thuyền, toạ phi cơ, toạ hoả xa 坐 车, 坐 船, 坐 飞 机, 坐 火 车) = đi xe, đi tàu, đi máy bay, đi xe lửa.

– zuò dìtiě 坐 地 鐵 (toạ địa thiết 地 铁) = đi tàu điện ngầm.

– zuò chūzūqìchē 坐 出 租 汽 車 (toạ xuất tô khí xa 出 租 汽 车) = đi taxi.

– zuò gōnggòng qìchē 坐 公 共 汽 車 (toạ công cộng khí xa 公 共 汽 车) = đi xe buýt.

6. búyòng 不 用 (bất dụng) = không cần.

– búyòng le. nǐ zǒu shíwǔ fēnzhōng jiù dào le 不 用 了. 你 走 十 五 分 鐘 就 到 了 (bất dụng liễu. nễ tẩu thập ngũ phân chung tựu đáo liễu 不 用 了. 你 走 十 五 分 钟 就 到 了) = không cần đâu; anh đi bộ 15 phút là tới mà.

– bù yòng nǐ guǎn zhè shì 不 用 你 管 這 事 (bất dụng nễ quản giá sự 不 用 你 管 这 事) = không cần anh lo việc này.

7. pà 怕 (phạ) = (a) diễn tả sự phỏng đoán, đồng nghĩa với kǒngpà 恐 怕 (khủng phạ) = sợ rằng; e rằng; không chừng. Thí dụ:

– wǒ [kǒng] pà zhǎo bù zháo 我 [恐] 怕 找 不 着 (ngã [khủng] phạ trảo bất trước 我 [恐] 怕 找 不 着) = tôi sợ tìm không được.

– wǒ pà wǒmen yào chí dào le 我 怕 我 們 要 遲 到 了 (ngã phạ ngã môn yếu trì đáo liễu 我 怕 我 们 要 迟 到 了) = tôi sợ rằng bọn mình sẽ đến trễ.

– wǒ pà tāmen yǐjīng dòngshēn le 我 怕 他 們 已 經 動 身 了 (ngã phạ tha môn dĩ kinh động thân liễu 我 怕 他 们 已 经 动 身 了) = tôi e rằng họ đã lên đường rồi.

– tā zǒu le [kǒng] pà yǒu èr shí tiān le 他 走 了 [恐] 怕 有 二 十 天 了 (tha tẩu liễu [khủng] phạ hữu nhị thập thiên liễu 他 走 了 [恐] 怕 有 二 十 天 了) = anh ấy đi có lẽ cũng được 20 ngày rồi.

– zhè kuài shítóu pà yǒu liǎng qiān duō jīn zhòng ba 這 塊 石 頭 怕 有 兩 千 多 斤 重 吧 (giá khối thạch đầu phạ hữu lưỡng thiên đa cân trọng ba 这 块 石 头 怕 有 两 千 多 斤 重 吧) = khối đá này không chừng nặng hơn 2000 cân đấy.

(b) diễn tả sự sợ hãi, lo sợ, lo ngại (như: sợ chết, sợ khổ, sợ mệt, sợ rắn rít, sợ khó khăn, v.v.), đồng nghĩa với hàipà 害 怕 (hại phạ). Thí dụ:

– wǒ pà gǒu 我 怕 狗 (ngã phạ cẩu) = tôi sợ chó.

– wǒ bú pà jiānkǔ de gōngzuò 我 不 怕 艱 苦 的 工 作 (ngã bất phạ gian khổ đích công tác 我 不 怕 艰 苦 的 工 作) = tôi không sợ việc khó khăn.

– nǐ pà sǐ ma 你 怕 死 嗎 (nễ phạ tử ma 你 怕 死 吗) = anh có sợ chết không?

– bú pà kǔ, bú pà sǐ 不 怕 苦, 不 怕 死 (bất phạ khổ, bất phạ tử) = không sợ khổ, không sợ chết.

– shénme kùnnán dōu bú pà 什 麼 困 難 都 不 怕 (thập ma khốn nan đô bất phạ 什 么 困 难 都 不 怕) = khó khăn gì cũng không sợ.

– búyòng pà 不 用 怕 (bất dụng phạ) = đừng sợ!

– bié pà, wǒ zài zhèr 别 怕, 我 在 這 兒 (biệt phạ, ngã tại giá nhi 别 怕, 我 在 这 儿) = đừng sợ, có tôi ở đây mà.

– wǒ hěn hàipà 我 很 害 怕 (ngã ngận hại phạ) = tôi rất sợ hãi.

● Cách dùng chữ 着 zháo, zhē (trước):

(a) zháo 着 diễn tả kết quả của hành động.

– zhǎo zháo 找 着 (trảo trước 找 着) = tìm được.

– wǒ pà zhǎo bù zháo 我 怕 找 不 着 (ngã phạ trảo bất trước 我 怕 找 不 着) = tôi sợ tìm không được; tôi sợ tìm không ra.

– mǎi zháo 買 着 (mãi trước 买 着) = mua được.

– mǎi bù zháo 買 不 着 (mãi bất trước 买 着) = mua không được.

– wǒ jiè zháo le yī běn hěn hǎo de zìdiǎn 我 借 着 了 一 本 很 好 的 字 典 (ngã tá trước liễu nhất bản ngận hảo đích tự điển 我 借 着 了 一 本 很 好 的 字 典) = tôi đã mượn được một quyển tự điển rất hay.

(b) zhē 着 gắn sau động từ để diễn tả hành động đang tiến hành, trạng thái đang diễn ra. Trước động từ có thể thêm zhèng 正 (chính) hay zhèng zài 正 在 (chính tại) để nhấn mạnh. Cấu trúc phủ định là «没...着» hoặc «没 有...着».

– dàjiā zhèng [zài] kāi zhē huì ne 大 家 正 [在] 開 着 會 呢 (đại gia chính khai trước hội ni 大 家 正 开 着 会 呢) = mọi người đang họp mà.

– lǎoshī zhàn zhē jiǎng yǔfǎ 老 師 站 着 講 語 法 (lão sư trạm trước giảng ngữ pháp 老 师 站 着 讲 语 法) = thầy giáo đang đứng giảng ngữ pháp.

– tā chuān zhē yī jiàn xīn yīfú 她 穿 着 一 件 新 衣 服 (tha xuyên trước nhất kiện tân y phục 她 穿 着 一 件 新 衣 服) = cô ấy đang mặc một bộ đồ mới.

– tā xiànzài zhèng zài yīyuàn zhù zhē 他 現 在 正 在 醫 院 住 着 (tha hiện tại chính tại y viện trú trước 他 现 在 正 在 医 院 住 着) = anh ấy đang nằm viện.

– qiáng shàng guà zhē jǐ zhāng huàr 墻 上 挂 着 几 張 畫 兒 (tường thượng quải trước kỷ trương hoạ nhi 墙 上 挂 着 几 张 画 儿) = trên tường treo mấy bức tranh. [mô tả trạng thái đang diễn ra]

– mén méi yǒu kāi zhē, chuāng hù kāi zhē ne 門 沒 有 開 着, 窗 戶 開 着 呢 (môn một hữu khai trước, song hộ khai trước ni 门 没 有 开 着, 窗 户 开 着 呢) = cửa cái không mở, cửa sổ thì đang mở. [mô tả trạng thái đang diễn ra]

8. háo zhǎo, háo zhǎo 好 找, 好 找 (hảo trảo, hảo trảo) = tìm được mà.

– méi wèntí 沒 問 題 (một vấn đề 没 问 题)= không sao đâu; không có vấn đề gì.

– nàge dìfāngr shéi dōu zhīdao 那 個 地 方 誰 都 知 道 (ná cá địa phương thuỳ đô tri đạo那 个 地 方 谁 都 知 道) = chỗ đó ai cũng biết cả.

9. kěshì wǒde zhōngwén bùxíng 可 是 我 的 中 文 不 行 (khả thị ngã đích Trung Văn bất hành 可 是 我 的 中 文 不 行) = nhưng mà tiếng Hoa của tôi dở lắm.

10. kāi wán xiào 開 玩 笑 (khai ngoạn tiếu 开 玩 笑) = anh nói đùa; anh khéo đùa.

– nǐde zhōngwén tǐng hǎo le 你 的 中 文 挺 好 了 (nễ đích trung văn đĩnh hảo liễu 你 的 中 文 挺 好 了) = tiếng Hoa của anh rất tốt.

– tǐng hǎo 挺 好 (đĩnh hảo) = hěn hǎo 很 好 (ngận hảo) = rất tốt, rất giỏi.

11. Đáp lại lời cám ơn, ta nói:

– bú kèqì 不 客 氣 (bất khách khí 不 客 气) = đừng khách sáo.

– bié kèqì 别 客 氣 (biệt khách khí 别 客 气) = đừng khách sáo.

– bùyòng kèqì 不 用 客 氣 (bất dụng khách khí 不 用 客 气) = đừng khách sáo.

– bùyòng xiè 不 用 謝 (bất dụng tạ 不 用 谢) = cám ơn làm gì.

– méi shénme 沒 什 麼 (một thập ma 没 什 么) = có chi đâu.

– méi shénme, búyòng xiè 沒 什 麼, 不 用 謝 (một thập ma, bất dụng tạ 没 什 么 不 用 谢) = có chi đâu, đừng cám ơn mà.

– gāi xièxie nǐ cái shì 該 謝 謝 你 才 是 (cai tạ tạ nễ tài thị 该 谢 谢 你 才 是) = tôi phải cám ơn anh thì mới đúng chứ.

– búxiè 不 謝 (bất tạ 不 谢) = không dám.

Chú ý: Người Việt gốc miền bắc thường nói «không dám ạ» đế đáp lại lời cám ơn. Còn câu nói «không dám đâu!» / «hổng dám đâu!» thông dụng ngày nay thì phải dịch là bùgǎndāng 不 敢 當 (bất cảm đương 不 敢 当).

● Từ ngữ bổ sung:

– jiē 街 (nhai) = lù 路 (lộ) = mǎlù 馬 路 (mã lộ 马 路) = dào 道 (đạo) = đường sá (nói chung).

– gāosù gōnglù 高 速 公 路 (cao tốc công lộ) = đường cao tốc; xa lộ.

– dàjiē 大 街 (đại nhai) = đại lộ; đường cái.

– hútóng 胡 同 (hồ đồng) = xiàng 巷 (hạng) = ngõ, hẻm. (Bắc Kinh hay dùng từ hútóng 胡 同 nhiều hơn xiàng 巷).

– sǐhútóng 死 胡 同 (tử hồ đồng) = ngõ cụt.

– rénxíngdào 人 行 道 (nhân hành đạo) = vỉa hè cho người đi bộ.

– rénxínghéngdào 人 行 橫 道 (nhân hành hoành đạo) = lối đi cho người đi bộ băng qua đường.

– rénxíngqiáo 人 行 橋 (nhân hành kiều 人 行 桥) = cầu nổi cho người đi bộ qua đường.

– sànbù de lù 散 步 的 路 (tản bộ đích lộ) = đường dành riêng đi bộ.

– chēxíngdào 車 行 道 (xa hành đạo 车 行 道) = đường riêng cho xe chạy.

– huánxínglù 環 行 路 (hoàn hành lộ 环 行 路) = đường đi vòng.

– dānxíngdào 單 行 道 (đơn hành đạo 单 行 道) = đường một chiều.

– shuāngxiàng xìngchēdào 雙 向 行 車 道 (song hướng hành xa đạo 双 向 行 车 道) = đường hai chiều.

– lùbiāo 路 標 (lộ tiêu 路 标) = bảng tên đường (ở góc đường).

– jiāochā 交 叉 (giao xoa) = giao lộ.

– huánxíng jiāochā 環 形 交 叉 (hoàn hình giao xoa 环 形 交 叉) = bùng binh.

– shízì lùkǒu 十 字 路 口 (thập tự lộ khẩu) = lùkǒu 路 口 (lộ khẩu) = ngã tư.

– jiējiǎo 街 角 (nhai giác) = góc đường.

– guò jiē 過 街 (quá nhai 过 街) = băng qua đường

– ānquándǎo 安 全 島 (an toàn đảo 安 全 岛) = đảo an toàn (để tránh xe)

– guǎngchǎng 廣 場 (quảng trường 广 场) = quảng trường.

– jiāotōng biāozhì 交 通 標 誌 (giao thông tiêu chí 交 通 标 志) = bảng hiệu giao thông.

– jiāotōng guīzé 交 通 規 則 (giao thông quy tắc) = luật giao thông.

– hónglǜdēng 紅 綠 燈 (hồng lục đăng 红 绿 灯) = đèn giao thông; đèn xanh đèn đỏ.

– hónglǜdēng xìnhào  紅 綠 燈 信 號 (hồng lục đăng tín hiệu 红 绿 灯 信 号) = tín hiệu đèn giao thông.

– chéngshì dìtú 城 市 地 图 (thành thị địa đồ) = bản đồ thành phố.

– fēijīchǎng 飛 机 場 (phi cơ trường 飞 机 场) = phi trường; sân bay.

– gōngyuán 公 園 (công viên 公 园) = công viên.

– yínháng 銀 行 (ngân hàng 银 行) = ngân hàng.

– bìngyuàn 病 院 (bệnh viện) = bệnh viện.

– yóujú 郵 局 (bưu cục 邮 局) = nhà bưu điện.

– shìchǎng 市 場 (thị trường 市 场) = chợ.

– tíngchēchǎng 停 車 場 (đình xa trường 停 车 场) = bãi đậu xe.

– lǚguǎn 旅 館 (lữ quán 旅 馆) = fàndiǎn 飯 店 (phạn điếm 饭 店) = khách sạn.

– huǒchēzhàn 火 車 站 (hoả xa trạm 火 车 站) = nhà ga xe lửa.

– dìtiě 地 鐵 (địa thiết 地 铁) = tàu điện ngầm.

– chūzūqìchē 出 租 汽 車 (xuất tô khí xa 出 租 汽 车) = taxi

– gōnggòng qìchē 公 共 汽 車 (công cộng khí xa 公 共 汽 车) = xe buýt.

– gōnggòng qìchē zhàn 公 共 汽 車 站 (công cộng khí xa trạm 公 共 汽 车 站) = trạm xe buýt.

Cải biên câu mẫu:

1. 請 問, 這 是 王 府 井 大 街 嗎? (请 问, 这 是 王 府 井 大 街 吗?)

= 請 問, 這 是 [●] 嗎? (请 问, 这 是 [●] 吗?)

Thay [●] bằng:

– zhōngshān lù 中 山 路 (Trung Sơn lộ).

– cháng-ān jiē 長 安 街 (Trường An nhai).

– jǐngshān jiē 景 山 街 (Cảnh Sơn nhai).

– běi dàjiē 北 大 街 (Bắc đại nhai) = đại lộ Bắc.

– chóngwénmén wài dàjiē 崇 文 門 外 大 街 (Sùng Văn Môn ngoại đại nhai) = đại lộ ngoài Sùng Văn Môn.

2. 去 北 海 公 園 怎 麼 走? (去 北 海 公 園 怎 么 走?)

= 去 [●] 怎 麼 走? (去 [●] 怎 么 走?)

Thay [●] bằng:

– gōngyuán 公 園 (公 园).

– yínháng 銀 行 (银 行).

– bìngyuàn 病 院.

– yóujú 郵 局 (邮 局).

– shìchǎng 市 場 (市 场).

– tíngchēchǎng 停 車 場 (停 车 场).

– lǚguǎn 旅 館 (旅 馆).

– fàndiǎn 飯 店 (饭 店).

– huǒchēzhàn 火 車 站 (火 车 站).

– gōnggòng qìchē zhàn 公 共 汽 車 站 (公 共 汽 车 站).

3. 你 一 直 走. 到 十 字 路 口 再 往 左 拐 彎. (你 一 直 走. 到 十 字 路 口 再 往 左 拐 弯.)

= 你 [●]. 到 [●] 再 [●].

Thay [●] bằng:

– wǎng qián zǒu 往 前 走.

– yìzhí zǒu yuē yì bái mǐ 一 直 走 約 一 百 米.

– wǎng qián zǒu yuē yì bái mǐ 往 前 走 約 一 百 米.

Thay [●] bằng:

– lùkǒu 路 口.

– dì yì ge lùkǒu 第 一 个 路 口.

– dì èr ge lùkǒu 第 二 个 路 口.

– dì sān ge lùkǒu 第 三 个 路 口.

Thay [●] bằng:

– wǎng zuǒ guǎi 往 左 拐.

– wǎng zuǒ guǎi wān 往 左 拐 弯.

– wǎng zuǒ zhuǎn wān 往 左 转 弯.

– xiàng zuǒ zhuǎn 向 左 转.

– wǎng yòu guǎi 往 右 拐.

– wǎng yòu guǎi wān 往 右 拐 弯.

– wǎng yòu zhuǎn wān 往 右 转 弯.

– xiàng yòu zhuǎn 向 右 转.

– wǎng nán guǎi 往 東 拐.

– wǎng nán guǎi 往 西 拐.

– wǎng nán guǎi 往 南 拐.

– wǎng nán guǎi 往 北 拐.

4. 以 後 走 十 分 鐘 就 到 了. (以 后 走 十 分 钟 就 到 了.)

= 以 後 走 [●] 鐘 就 到 了. (以 后 走 [●] 钟 就 到 了.)

Thay [●] bằng:

– 五 分.

– 十 五 分.

– 二 十 分.

5. 我 看, 還 是 坐 出 租 汽 車 好. (我 看, 还 是 坐 出 租 汽 车 好.)

= 我 看, 還 是 坐 [●] 好. (我 看, 还 是 坐 [●] 好.)

Thay [●] bằng:

– dìtiě 地 鐵 (地 铁).

– gōnggòng qìchē 公 共 汽 車 (公 共 汽 车).

6. 不 用 了. 你 走 十 五 分 鐘 就 到 了. (不 用 了. 你 走 十 五 分 钟 就 到 了.)

= 不 用 了. 你 走 [●] 鐘 就 到 了. (不 用 了. 你 走 [●] 钟 就 到 了.)

Thay [●] bằng:

– 二 十 分.

– 二 十 五 分.

Đàm thoại:

A: 請 問, 這 是 王 府 井 大 街 嗎? (请 问, 这 是 王 府 井 大 街 吗?)

B: 對. (对.)

A: 那, 去 北 海 公 園 怎 麼 走? (那, 去 北 海 公 園 怎 么 走?)

B: 你 一 直 走. 到 十 字 路 口 再 往 左 拐 彎. 那 是 景 山 街. (你 一 直 走. 到 十 字 路 口 再 往 左 拐 弯. 那 是 景 山 街.)

A: 以 後 呢? (以 后 呢?)

B: 以 後 走 十 分 鐘 就 到 了. (以 后 走 十 分 钟 就 到 了.)

A: 我 看, 還 是 坐 出 租 汽 車 好. (我 看, 还 是 坐 出 租 汽 车 好.)

B: 不 用 了. 你 走 十 五 分 鐘 就 到 了. (不 用 了. 你 走 十 五 分 钟 就 到 了.)

A: 我 怕 找 不 着. (我 怕 找 不 着.)

B: 好 找, 好 找. 沒 問 題. 那 個 地 方 誰 都 知 道. (好 找, 好 找. 没 问 题. 那 个 地 方 谁 都 知 道.)

A: 可 是 我 的 中 文 不 行. (可 是 我 的 中 文 不 行.)

B: 開 玩 笑. 你 的 中 文 挺 好 了. (开 玩 笑. 你 的 中 文 挺 好 了.)

A: 好. 謝 謝 你. (好. 谢 谢 你.)

B: 不 謝. (不 谢.)

Dịch sang Hán ngữ hiện đại:

1. Xin hỏi, đến khách sạn Bắc Kinh đi thế nào ạ?

2. Anh cứ đi thẳng, đến ngã tư thì rẽ trái. Đi tiếp, đến ngã tư thứ hai thì rẽ phải, đi 10 phút là tới.

3. Xin lỗi, gần đây có nhà bưu điện không?

4. Làm ơn cho hỏi, đường này tên là gì?

6. Hẻm này có ăn thông ra đường cái không?

7. Đây là ngõ cụt.

8. Xin hỏi, đường Cảnh Sơn ở đâu ạ?

9. Đến bưu điện đi đường này có đúng không?

10. Tôi không biết, tôi chỉ đi qua đây thôi (lộ quá).

11. Bệnh viện cách đây bao xa?

12. Tôi lạc đường (mílù 迷 路 mê lộ) rồi. Xin hỏi đi thế nào đến khách sạn Hoà Bình?

13. Chợ có xa nơi này không?

14. Địa chỉ này tôi tìm không ra. Anh có biết không?

15. Nó ở bên kia đường.

16. Xin hỏi đến địa chỉ này đi thế nào?

17. Xin lỗi, tôi cũng là người ở nơi khác tới đây (bié chù lái de 別 處 來 的 biệt xứ lai đích).

18. Tôi cũng muốn đi tới đó. Để tôi đưa anh đi.

19. Đi bộ thì rất xa đấy. Tốt nhất anh nên đi taxi.

20. Sợ là anh đi ngược hướng rồi.

Xem đáp án

Tự học Hán ngữ hiện đại – bài 14

Khám bệnh

Câu mẫu:

1. dàifu, zhè jǐ tiān wǒ bú shūfu 大 夫, 這 幾 天 我 不 舒 服. (đại phu, giá kỷ thiên ngã bất thư phục 大 夫, 这 几 天 我 不 舒 服.)

= Bác sĩ ơi, mấy ngày nay tôi không khoẻ.

2. nǐ nǎr téng 你 哪 兒 疼? (nễ ná nhi đông 你 哪 儿 疼?)

= Anh đau ở đâu?

3. wǒ juéde tóuténg hé tóuyūn 我 覺 得 頭 疼 和 頭 暈. (ngã giác đắc đầu đông hoà đầu vựng 我 觉 得 头 疼 和 头 晕.)

= Tôi cảm thấy nhức đầu và chóng mặt.

4. nǐ shuì mián zěnmeyàng 你 睡 眠 怎 麼 樣? (nễ thuỵ miên chẩm ma dạng 你 睡 眠 怎 么 样?)

= Anh ngủ nghê thế nào?

5. wǎn shàng shuì bù zháo; cháng cháng shīmián 晚 上 睡 不 着; 常 常 失 眠. (vãn thượng thuỵ bất trước; thường thường thất miên 晚 上 睡 不 着; 常 常 失 眠)

= Đêm ngủ không được; thường hay mất ngủ.

6. wèikǒu zěnyàng 胃 口 怎 樣? (vị khẩu chẩm dạng 胃 口 怎 样?)

= Anh ăn thấy ngon miệng không?

7. méiyǒu wèikǒu 沒 有 胃 口. (một hữu vị khẩu 没 有 胃 口.)

= Ăn không ngon.

8. yǒu shì shǐ nǐ fánnǎo ba 有 事 使 你 煩 惱 吧? (hữu sự sử nễ phiền não ba 有 事 使 你 烦 恼 吧?)

= Có chuyện gì làm anh phiền muộn à?

9. shì. wǒ de shēngyì méi yǒu shùnlì le 是. 我 的 生 意 沒 有 順 利 了. (thị. ngã đích sinh ý một hữu thuận lợi liễu 是. 我 的 生 意 没 有 顺 利 了.)

= Vâng. Việc làm ăn của tôi không suôn sẻ.

10. nǐ de xuèyā píngcháng. mài bó kuài le yīdiǎn 你 的 血 壓 平 常. 脈 搏 快 了 一 點. (nễ đích huyết áp bình thường. mạch bác khoái liễu nhất điểm 你 的 血 压 平 常. 脉 搏 快 了 一 点.)

= Huyết áp của anh bình thường. Mạch đập hơi nhanh một chút.

11. wǒ yǒu shénme bìng 我 有 什 麼 病? (ngã hữu thập ma bệnh 我 有 什么 病?)

= Tôi bị bệnh gì vậy?

12. zhè zhǐ shì yī zhǒng xīnlǐ de bìng. wǒ gěi nǐ kāi yīxiē yàopiàn. bù guò nǐ zuì hǎo bù yào guò láo. bù yào chōuyān. bù yào hē jiǔ. yào duō duànliàn shēntǐ. bù yào duō fánnǎo. yīqiè dōu huì hǎo de 這 只 是 一 种 心 理 的 病. 我 給 你 開 一 些 藥 片. 不 過 你 最 好 不 要 過 勞. 不 要 抽 煙. 不 要 喝 酒. 要 多 鍛 煉 身 体. 不 要 多 煩 惱. 一 切 都 會 好 的. (giá chỉ thị nhất chủng tâm lý đích bệnh. ngã cấp nễ khai nhất ta dược phiến. bất quá nễ tối hảo bất yếu quá lao. bất yếu trừu yên. bất yếu hát tửu. yếu đa đoạn luyện thân thể. bất yếu đa phiền não. nhất thiết đô hội hảo đích 这 只 是 一 种 心 理 的 病. 我 给 你 开 一 些 药 片. 不 过 你 最 好 不 要 过 劳. 不 要 抽 烟. 不 要 喝 酒. 要 多 锻 炼 身 体. 不 要 多 烦 恼. 一 切都 会 好 的.)

= Đây chỉ là một thứ bệnh tâm lý. Tôi kê cho anh ít viên thuốc; nhưng tốt nhất là anh đừng quá lao nhọc, đừng hút thuốc, đừng uống rượu. Hãy rèn luyện thân thể cho nhiều vào. Đừng lo nghĩ nhiều. Mọi sự rồi sẽ ổn thôi.

13. hǎo de. xièxie dàifū 好 的. 謝 謝 大 伕. (hảo đích. tạ tạ đại phu 好 的. 谢 谢 大 夫.)

= Vâng. Cám ơn bác sĩ.

Từ ngữ & ngữ pháp:

1. shūfu 舒 服 (thư phục) = dễ chịu, thoải mái.

– dàifu, zhè jǐ tiān wǒ bú shūfu 大 夫, 這 幾 天 我 不 舒 服. (đại phu, giá kỷ thiên ngã bất thư phục 大 夫, 这 几 天 我 不 舒 服.) = bác sĩ ơi, mấy ngày nay tôi không khoẻ.

– wǒ jīntiān yǒu diǎn ér bù shūfu 我 今 天 有 點 兒 不 舒 服 (ngã kim thiên hữu điểm nhi bất thư phục 我 今 天 有 点 儿 不 舒 服) = hôm nay tôi hơi khó ở.

– nǐ yǒu shénme bù shūfu 你 有 什 麼 不 舒 服? (nễ hữu thập ma bất thư phục 你 有 什 么 不 舒 服?) = anh khó ở ra sao?

– nǐ hǎoxiàng bù tài shūfu 你 好 像 不 太 舒 服 (nễ hảo tượng bất thái thư phục) = anh có vẻ không thoải mái lắm.

– zhè zhāng chuáng hěn shūfu 這 張 床 很 舒 服 (giá trương sàng ngận thư phục 这 张 床 很 舒 服) = cái gường này [nằm] thoải mái lắm.

2. téng 疼 (đông) = tòng 痛 (thống) = đau. Thí dụ:

– tóuténg 頭 疼 (đầu đông 头 疼) = tóutòng 頭 痛 (đầu thống 头 痛) = nhức đầu.

– nǐ nǎr téng 你 哪 兒 疼? (nễ ná nhi đông 你 哪 儿 疼?) = anh đau ở đâu?

– wǒ zhèr téng 我 這 兒 疼 (ngã giá nhi đông 我 这 儿 疼) = tôi đau ở đây (tay chỉ vào chỗ bệnh/ đau).

Muốn nói rõ đau nhức hay bệnh ở đâu, ta nói: wǒ + [bộ phận bị đau] + téng (tòng). Thí dụ: wǒ [yá] téng 我 [牙] 疼 (ngã [nha] đông) = wǒ [yá] tòng 我 [牙] 痛 (ngã [nha] thống) = tôi đau [răng]. (Xem thêm từ ngữ bổ sung.)

– zhèr téng ma 這 兒 疼 嗎? (giá nhi đông ma 这 儿 疼 吗?) = chỗ này có đau không?

– nǐ zhèr téng ma 你 這 兒 疼 嗎? (nễ giá nhi đông ma 你 这 儿 疼 吗?) = anh (chị) đau chỗ này à?

– wǒ àn zhèr shí, nǐ juéde téng ma 我 按 這 兒 時, 你 覺 得 疼 嗎? (我 按 这 儿 时, 你 觉 得 疼 吗?) = khi tôi ấn vào chỗ này, anh (chị) thấy có đau không?

3. juéde 覺 得 (giác đắc 觉 得) = cảm thấy. Thí dụ:

– wǒ juéde tóuténg hé tóu yūn 我 覺 得 頭 疼 和 頭 暈. (ngã giác đắc đầu đông hoà đầu vựng 我 觉 得 头 疼 和 头 晕.) = tôi cảm thấy nhức đầu và chóng mặt.

– nǐ shénme shíhòu kāishǐ juéde bù shūfu de 你 什 麼 時 候 開 始 覺 得 不 舒 服 的? (你 什 么 时 候 开 始 觉 得 不 舒 服 的?) = anh bắt đầu cảm thấy khó chịu hồi nào?

– wǒ juéde hěn bú shūfu 我 覺 得 很 舒 服. (ngã giác đắc ngận thư phục 我 觉 得 很 舒 服) = tôi cảm thấy rất khoẻ khoắn, dễ chịu.

4. shuìmián 睡 眠 (thuỵ miên) = shuì 睡 (thuỵ) = mián 眠 (miên) = ngủ.

– nǐ shuìmián zěnmeyàng 你 睡 眠 怎 麼 樣? (nễ thuỵ miên chẩm ma dạng 你 睡 眠 怎 么 样?) = anh ngủ nghê thế nào?

– wǎn shàng shuì bù zháo; cháng cháng shīmián 晚 上 睡 不 着; 常 常 失 眠. (vãn thượng thuỵ bất trước; thường thường thất miên 晚 上 睡 不 着; 常 常 失 眠) = đêm ngủ không được; thường mất ngủ.

– shīmián 失 眠 (thất miên) = mất ngủ.

– ānmiányàopiàn 安 眠 藥 片 (an miên dược phiến 安 眠 药 片) = thuốc ngủ.

– wǒ chī guò yī xiē ānmiányàopiàn, kěshì méi duō dà yòng chù 我 吃 過 一 些 安 眠 藥 片, 可 是 沒 多 大 用 處 (我 吃 过 一 些 安 眠 药 片, 可 是 没 多 大 用 处) = tôi đã uống mấy viên thuốc ngủ mà chẳng ăn thua gì.

– wǒ yǒu shí zuò èmèng 我 有 時 做 惡 夢 (ngã hữu thời tố ác mộng 我 有 时 做 恶 梦) = tôi đôi khi chiêm bao thấy bậy bạ.

5. wèikǒu 胃 口 (vị khẩu) = sự ăn ngon miệng (appetite). wèi 胃 (vị) = bao tử; kǒu 口 (khẩu) = miệng. wèikǒu 胃 口 (vị khẩu) khác với kǒuwèi 口 味 (khẩu vị) = gu ăn uống (taste; flavor of food); wèi 味 (vị) = vị giác. (Hai chữ vị này đều đọc là wèi nhưng viết khác nhau: 胃 và 味.)

– wèikǒu zěnyàng 胃 口 怎 樣? (vị khẩu chẩm dạng 胃 口 怎 样?) = ăn thấy ngon không?

– méiyǒu wèikǒu 沒 有 胃 口. (một hữu vị khẩu 没 有 胃 口.) = ăn không ngon.

– wǒ shénme yě bù xiǎng chī 我 什 么 也 不 想 吃 (ngã thập ma dã bất tưởng ngật) = món gì tôi cũng không muốn ăn.

– wǒ de wèi bù shūfu 我 的 胃 不 舒 服 (ngã đích vị bất thư phục) = bao tử không ổn.

– yào ǒutù 要 嘔 吐 (yếu ẩu thổ 要 呕 吐) = muốn ói; buồn nôn.

6. fánnǎo 煩 惱 (phiền não 烦 恼) = lo nghĩ, phiền muộn, bực mình.

– yǒu shì shǐ nǐ fánnǎo ba 有 事 使 你 煩 惱 吧? (hữu sự sử nễ phiền não ba 有 事 使 你 烦 恼 吧?) = có chuyện gì làm anh bực mình à?

7. shēngyì 生 意 (sinh ý) = việc làm ăn, mua bán, kinh doanh. Thí dụ:

– wǒ de shēngyì méi yǒu shùnlì le 我 的 生 意 沒 有 順 利 了. (ngã đích sinh ý một hữu thuận lợi liễu 我 的 生 意 没 有 顺 利 了.) = việc làm ăn của tôi không suôn sẻ.

– qù zuò shēngyì ma? 去 做 生 意 嗎? (khứ tố sinh ý ma? 去 做 生 意 吗?) = [anh] đi làm ăn hả?

– tā zuò shénme shēngyì 他 做 什 么 生 意 (tha tố thập ma sinh ý) = hắn mua bán gì?

– tā zuò píhuò shēngyì 他 做 皮 貨 生 意 (tha tố bì hoá sinh ý) = hắn mua bán đồ da.

– shēngyì hǎobùhǎo 生 意 好 不 好 (sinh ý hảo bất hảo) = công việc làm ăn có tốt không?

– zuò shēngyì 做 生 意 (tố sinh ý) = zuò mǎimài 做 買 賣 (tố mãi mại 做 买 卖) = làm ăn mua bán.

8. xuèyā 血 壓 (huyết áp 血 压) = huyết áp. mài 脈 (mạch 脉) = mạch. bó 搏 (bác) = đập, đánh. Thí dụ:

– qǐng gěi wǒ liàng xuèyā 請 給 我 量 血 壓 (thỉnh cấp ngã lượng huyết áp 请 给 我 量 血 压) = làm ơn đo huyết áp cho tôi.

– ràng wǒ gěi nǐ qièmài 讓 我 給 你 切 脈 (nhượng ngã cấp nễ thiết mạch 让 我 给 你 切 脉) = để tôi bắt mạch cho anh (chị).

– ràng wǒ liàng yíxià nǐ de xuèyā 讓 我 量 一下 你 的 血 壓 (nhượng ngã lượng nhất hạ nễ đích huyết áp 让 我 量 一下 你 的 血 压) = để tôi đo thử huyết áp của anh (chị) xem.

– nǐ de xuèyā píngcháng; mài bó kuài le yīdiǎn 你 的 血 壓 平 常; 脈 搏 快 了 一 點. (nễ đích huyết áp bình thường; mạch bác khoái liễu nhất điểm 你 的 血 压 平 常; 脉 搏 快 了 一 点.) = huyết áp của anh bình thường; mạch đập hơi nhanh một chút.

9. bìng 病 (bệnh) = bệnh. yǒubìng 有 病 (hữu bệnh) = huànbìng 患 病 (hoạn bệnh) = bị bệnh, mắc bệnh.

– nǐ bìng le 你 病 了 (nễ bệnh liễu) = anh (chị) bị bệnh rồi.

– nǐ yàobuyao qù kàn bìng 你 要 不 要 去 看 病? (nễ yếu bất yếu khứ khán bệnh?) = anh (chị) có muốn đi bác sī khám bệnh không?

– wǒ yǒu shénme bìng 我 有 什 麼 病? (ngã hữu thập ma bệnh 我 有 什 么 病?) = tôi bị bệnh gì vậy?

– kǒngpà nǐ huàn le xīnzàngbìng 恐 怕 你 患 了 心 臟 病 (khủng phạ nễ hoạn liễu tâm tạng bệnh 恐 怕 你 患 了 心 脏 病) = e rằng anh (chị) bị bệnh tim.

– zhè zhǐ shì yī zhǒng xīnlǐ de bìng 這 只 是 一 种 心 理 的 病 (giá chỉ thị nhất chủng tâm lý đích bệnh 这 只 是 一 种 心 理 的 病) = đây chỉ là một thứ bệnh tâm lý.

– nǐde bìngzhengzhèng bù hěn yánzhòng 你 的 病 症 不 很 嚴 重 (nễ đích bệnh chứng bất ngận nghiêm trọng 你 的 病 症 不 很 严 重) = bệnh của anh (chị) không nặng lắm.

– liǎngsān tiān nèi nǐ jiù huì quányù 兩 三 天 内 你 就 會 痊 愈 (lưỡng tam thiên nội nễ tựu hội thuyên dũ 两 三 天 内 你 就 会 痊 愈) = nội trong hai ba ngày là anh (chị) hết bệnh.

– hěn yánzhòng, nǐ yào lìjí dòng shǒushù 很 嚴 重, 你 要 立 即 動 手 術 (ngận nghiêm trọng, nễ yếu lập tức động thủ thuật 很 严 重, 你 要 立 即 动 手 术) = bệnh rất nặng, anh phải mổ ngay.

10. yàopiàn 藥 片 (dược phiến 药 片) = thuốc viên dẹp (tablet).

– yàowán 藥 丸 (dược hoàn 药 丸) = thuốc viên tròn (pill).

– yàonáng 藥 囊 (dược nang 药 囊) = jiāonáng 膠 囊 (giao nang 胶 囊) = thuốc viên nang (capsule).

– ānpú 安 瓿 (an phẫu) = ống thuốc nước (ampule)

– yàoshuǐ 藥 水 (dược thuỷ 药 水) = thuốc nước.

– yàofěn 藥 粉 (dược phấn 药 粉) = thuốc bột.

– chīyào 吃 藥 (ngật dược 吃 药) = uống thuốc.

– dǎ yì zhēn 打 一 針 (đả nhất châm) = zhùshè yì zhēn 注 射 一 針 (chú xạ nhất châm) = tiêm (chích) một mũi.

– zhùshèqì 注 射 器 (chú xạ khí) = ống tiêm, ống chích.

– zhùshèzhēn 注 射 針 (chú xạ châm) = kim tiêm, kim chích.

– wǒ gěi nǐ kāi yīxiē yàopiàn 我 給 你 開 一 些 藥 片 (ngã cấp nễ khai nhất ta dược phiến 我 给 你 开 一 些 药 片) = tôi kê cho anh ít viên thuốc.

– zhè yào yǒuxiào 這 藥 有 效 (giá dược hữu hiệu 这 药 有 效) = thuốc này công hiệu.

– nà yào méi yǒuxiào 那 藥 没 有 效 (ná dược một hữu hiệu 那 药 没 有 效) = thuốc kia không công hiệu.

● Chữ kāi 開 (khai 开) có nhiều nghĩa; ở đây là kê toa, viết đơn thuốc: kāi yàofāng 開 藥 方 (khai dược phương 开 药 方).

11. zuì hǎo 最 好 (tối hảo) = tốt nhất là.

– bù guò nǐ zuì hǎo bù yào guò láo. 不 過 你 最 好 不 要 過 勞 (bất quá nễ tối hảo bất yếu quá lao 不 过 你 最 好 不 要 过 劳) = nhưng tốt nhất là anh đừng quá lao nhọc.

– wǒ kàn zuìhǎo háishì gěi nǐ zuò xiē huàyàn 我 看 最 好 還 是 給 你 做 些 化 驗 (ngã khán tối hảo hoàn thị cấp nễ tố ta hoá nghiệm 我 看 最 好 还 是 给 你 做 些 化 验) = tôi thấy tốt nhất là làm mấy cái xét nghiệm cho anh (chị).

– chōuyān 抽 煙 (trừu yên 抽 烟) = xīyān 吸 煙 (hấp yên 吸 烟) = chīyān 吃 煙 (ngật yên吃 烟) = hút thuốc.

– bù yào chōuyān 不 要 抽 煙 (bất yếu trừu yên 不 要 抽 烟) = đừng hút thuốc.

– bù yào hē jiǔ 不 要 喝 酒 (bất yếu hát tửu) = đừng uống rượu.

– yào duō duànliàn shēntǐ 要 多 鍛 煉 身 体 (yếu đa đoạn luyện thân thể 要 多 锻 炼 身 体) = hãy rèn luyện thân thể cho nhiều vào; tập thể dục cho nhiều.

– bù yào duō fánnǎo 不 要 多 煩 惱 (bất yếu đa phiền não 不 要 多 烦 恼) = chớ lo nghĩ nhiều.

– yīqiè dōu huì hǎo de 一 切 都 會 好 的 (nhất thiết đô hội hảo đích 一 切都 会 好 的) = mọi sự rồi sẽ ổn thôi.

● Từ ngữ bổ sung:

– bēi 背 (bối) = lưng.

– bózi 脖 子 (bột tử) = cổ.

– dùzi 肚 子 (đỗ tử) = bụng.

– érduǒ 耳 朵 (nhĩ đoá) = tai.

– fèi 肺 (phế) = phổi.

– gān 肝 (can) = gan.

– gēbo 胳 膊 (cách bác) = cánh tay.

– hóulóng 喉 嚨 (hầu lung 喉 咙) = cổ họng.

– huái 踝 (hoã) = mắt cá chân.

– jiān 肩 (kiên) = vai.

– jiǎo 腳 (cước 脚) = bàn chân.

– jiǎogēn 腳 跟 (cước cân 脚 跟) = gót chân.

– niàodào 尿 道 (niệu đạo) = đường tiểu.

– rǔfáng 乳 房 (nhũ phòng) = vú.

– shétóu 舌 頭 (thiệt đầu 舌 头) = lưỡi.

– shèn 腎 (thận 肾) = thận.

– tóu 頭 (đầu 头) = đầu.

– tuǐ 腿 (thối) = cẳng chân.

– wèi 胃 (vị) = bao tử.

– xiàba 下 巴 (hạ ba) = hàm.

– xīnzàng 心 臟 (tâm tạng 心 脏) = tim.

– xiōng 胸 (hung) = ngực.

– yá 牙 (nha) = răng.

– yǎnjīng 眼 睛 (nhãn tinh) = mắt.

– yāo 腰 (yêu) = hông, eo.

– zuǐ 嘴 (chuỷ) = miệng.

– hùshi 護 士 (hộ sĩ 护 士) = y tá.

– dàifu 大 夫 (đại phu) = yīshēng 醫 生 (y sinh 医 生) = bác sĩ.

Chú ý: Ở Đài Loan yīshī 醫 師 (y sư 医 师) là bác sĩ y khoa. Còn bóshì 博 士 (bác sĩ) của Trung Quốc chính là học vị tiến sĩ (như người Việt nói).

– wǒ zhèr téng 我 這 兒 疼 (ngã giá nhi đông 我 这 儿 疼) = tôi đau ở đây (tay chỉ vào chỗ bệnh/ đau).

– wǒ bù shūfu 我 不 舒 服 (ngã bất thư phục) = tôi khó ở trong mình.

– wǒ fāshāo 我 發 燒 (ngã phát thiêu 我 发 烧) = tôi phát sốt.

– wǒ fālěng 我 發 冷 (ngã phát lãnh 我 发 冷) = tôi phát lạnh.

– wèikǒu bùhǎo 胃 口 不 好 (vị khẩu bất hảo) = tôi ăn không ngon miệng.

– wǒ shīmián 我 失 眠 (ngã thất miên) = tôi mất ngủ.

– wǒ tóuténg 我 頭 疼 (ngã đầu đông 我 头 疼) = tôi nhức đầu.

– wǒ tóuyūn 我 頭 暈 (ngã đầu vựng 我 头 晕) = tôi chóng mặt.

– wǒ yào ǒutù 我 要 嘔 吐 (ngã yếu ẩu thổ 我 要 呕 吐) = tôi buồn nôn, tôi muốn ói.

– wǒ ǒutù 我 嘔 吐 (ngã ẩu thổ 我 呕 吐) = tôi nôn, tôi ói.

– wǒ huàn gǎnmào 我 患 感 冒 (ngã hoạn cảm mạo) = tôi bị cảm.

– wǒ huàn liúxíngxìng gǎnmào 我 患 流 行 性 感 冒 (ngã hoạn lưu hành tính cảm mạo) = tôi bị cúm.

– wǒ késòu 我 咳 嗽 (ngã khái thấu) = tôi bị ho.

– wǒ shāngfēng 我 傷 風 (ngã thương phong 我 伤 风) = tôi trúng gió, cảm lạnh.

– wǒ biànmì 我 便 秘 (ngã tiện bí) = tôi bị bón.

– wǒ xièdù 我 瀉 肚 (ngã tả đỗ 我 泻 肚) = tôi bị tiêu chảy.

– shàng tù xià xiè 上 吐 下 瀉 (thượng thổ hạ tả 上 吐 下 泻) = trên thổ dưới tả; vừa ói vừa tiêu chảy.

– wèi tòng 胃 痛 (vị thống) = đau bao tử.

– liú bí tì 流 鼻 涕 (lưu tị thế) = chảy nước mũi; sổ mũi.

– wǒ yào bá yá 我 要 拔 牙 (ngã yếu bạt nha) = tôi muốn nhổ răng.

– wǒ yào bǔ yá 我 要 補 牙 (ngã yếu bổ nha 我 要 补 牙) = tôi muốn trám răng.

– qǐng gěi wǒ zhì xièdù de yào 請 給 我 治 瀉 肚 的 藥 (thỉnh cấp ngã trị tả đỗ đích dược 请 給 我 治 泻 肚 的 药) = xin cho tôi thuốc trị tiêu chảy.

– nǐ bǎ zuǐ zhāng kāi, wǒ kànkan 你 把 嘴 張 開, 我 看看 (nễ bả chuỷ trương khai, ngã khán khán 你 把 嘴 张 开, 我 看看) = anh (chị) há miệng cho tôi xem nào.

– nǐ bǎ shétóu shēn chū lái kànkan 你 把 舌 頭 申 出 來 看 看 (nễ bả thiệt đầu thân xuất lai khán khán 你 把 舌 头 申 出 来 看 看) = anh (chị) le lưỡi ra xem nào.

– tuì rè zhǐ tòng yào 退 熱 止 痛 藥 (thoái nhiệt chỉ thống dược 退 热 止 痛 药) = thuốc giảm đau hạ sốt.

– zhǐ ké yào 止 咳 藥 (chỉ khái dược 止 咳 药) = thuốc trị ho.

– jiàng yā yào 降 壓 藥 (giáng áp dược 降 压 药) = thuốc hạ huyết áp.

– jiàng xuèzhī yào 降 血 脂 藥 (giáng huyết chỉ dược 降 血 脂 药) = thuốc giảm mỡ trong máu.

– kàng tángniàobìng yào 抗 糖 尿 病 藥 (kháng đường niệu bệnh dược 抗 糖 尿 病 药) = thuốc trị bệnh tiểu đường.

– bǔ yào 補 藥 (bổ dược 补 药) = thuốc bổ

– fúyào 服 藥 (phục dược 服 药) = dùng thuốc.

– fúyòng zhōngyào 服 用 中 藥 (phục dụng Trung dược 服 用 中 药) = dùng thuốc Bắc.

– fàn qián fú 飯 前 服 (phạn tiền phục) = dùng thuốc trước bữa ăn.

– fàn hòu fú 飯 後 服 (phạn hậu phục) = dùng thuốc sau bữa ăn.

– kòng dùzi fú 空 肚子 服 (không đỗ tử phục) = dùng thuốc lúc bụng đói.

– yī tiān sān cì; měi cì yī piàn 一 天 三 次; 每 次 一 片 (nhất thiên tam thứ; mỗi thứ nhất phiến) = ngày uống 3 lần; mỗi lần 1 viên.

– měi cì wǔ dī 每 次 五 滴 (mỗi thứ ngũ trích) = mỗi lần 5 giọt.

– měi cì yī tāngchí 每 次 一 湯 匙 (mỗi thứ nhất thang chuỷ 每 次 一 汤 匙) = mỗi lần 1 muỗng canh.

– měi cì yī cháchí 每 次 一 茶 匙 (mỗi thứ nhất trà chuỷ) = mỗi lần 1 muỗng cà phê.

– měi wǎn yī piàn 每 晚 一 片 (mỗi vãn nhất phiến) = mỗi tối 1 viên.

– měi sì xiǎoshí chī yī piàn 每 四 小 時 吃 一 片 (mỗi tứ tiểu thời ngật nhất phiến 每 四 小 时 吃 一 片) = cách 4 tiếng thì uống một viên.

– měi tiān dǎ yī zhēn 每 天 打 一 針 (mỗi thiên đả nhất châm 每 天 打 一 针) = mỗi ngày chích một mũi.

– měi liǎng tiān dǎ yī zhēn 每 兩 天 打 一 針 (mỗi lưỡng thiên đả nhất châm 每 两 天 打 一 针) = cách hai ngày chích một mũi.

– yòng qián yáodòng 用 前 搖 動 (dụng tiền dao động 用 前 搖 动) = lắc thuốc trước khi dùng.

Cải biên câu mẫu:

1. 大 夫, 這 幾 天 我 不 舒 服. (大 夫, 这 几 天 我 不 舒 服.)

= 大 夫, 這 幾 天 我 [●]. (大 夫, 这 几 天 我 [●].)

Thay [●] bằng:

– zhèr téng 這 兒 疼 (这 儿 疼).

– fāshāo 發 燒 (发 烧).

– fālěng 發 冷 (发 冷).

– wèikǒu bùhǎo 胃 口 不 好.

– shīmián 失 眠 (thất miên).

– tóuténg 頭 疼 (đầu đông 头 疼).

– tóuyūn 頭 暈 (đầu vựng 头 晕).

– yào ǒutù 要 嘔 吐 (要 呕 吐)

– ǒutù 嘔 吐 (呕 吐).

– huàn gǎnmào 患 感 冒.

– huàn liúxíngxìng gǎnmào 患 流 行 性 感 冒.

2. 我 覺 得 頭 疼 和 頭 暈. (我 觉 得 头 疼 和 头 晕.)

= 我 覺 得 [●]. (我 觉 得 [●].)

Thay [●] bằng:

– bú shūfu 不 舒 服.

– hěn bú shūfu 很 不 舒 服.

– késòu 咳 嗽.

– fāshāo 發 燒 (发 烧).

– fālěng 發 冷 (发 冷).

– dùzi téng 肚 子 疼.

– yāo téng 腰 疼.

3. 你 睡 眠 怎 麼 樣? (你 睡 眠 怎 么 样?)

= 你 睡 眠 [●]?

Thay [●] bằng:

– 好 吗

– 好 不 好

4. 胃 口 怎 樣? (胃 口 怎 样?)

= 胃 口 [●]?

Thay [●] bằng:

– 好 吗

– 好 不 好

5. 你 的 血 壓 平 常. (你 的 血 压 平 常.

= 你 的 血 壓 [●]. (你 的 血 压 [●].)

Thay [●] bằng:

– dī 低 (đê) = thấp.

– 低 一 點.

– 高.

– 高 一 點.

– 很 高.

6. 脈 搏 快 了 一 點. (脉 搏 快 了 一 点.)

= 脈 搏 [●]. ( 脉 搏 [●].)

Thay [●] bằng:

– 平 常.

– 很 快.

– 很 慢.

7. 這 是 一 种 心 理 的 病. (这 是 一 种 心 理 的 病.)

= 這 是 [●]. (这 是 [●].)

Thay [●] bằng:

– yī zhǒng pǔtōng de bìng 一 种 普 通 的 病 (nhất chủng phổ thông đích bệnh) = một thứ bệnh thông thường.

– xīnzàngbìng 心 臟 病 (tâm tạng bệnh 心 脏 病) = bệnh tim.

– shènzàngbìng 腎 臟 病 (thận tạng bệnh 肾 脏 病) = bệnh thận.

– tángniàobìng 糖 尿 病 (đường niệu bệnh 糖 尿 病) = bệnh tiểu đường.

– gāoxuèyā bìng 高 血 壓 病 (cao huyết áp bệnh 高 血 压 病).

– liúxíngxìng gǎnmào 流 行 性 感 冒 (lưu hành tính cảm mạo) = cúm.

– wèibìng 胃 病 (vị bệnh) = bệnh bao tử.

8. 你 最 好 不 要 過 勞. (你 最 好 不 要 过 劳.)

= 你 最 好 不 要 [●].

Thay [●] bằng:

– 抽 煙.

– 喝 酒.

– 多 煩 惱.

– chíshuì 遲 睡 (trì thuỵ 迟 睡) = thức khuya, ngủ trễ.

Đàm thoại:

A: 大 夫, 這 幾 天 我 不 舒 服. (大 夫, 这 几 天 我 不舒 服.)

B: 你 哪 兒 疼? (你 哪 儿 疼?)

A: 我 覺 得 頭 疼 和 頭 暈. (我 觉 得 头 疼 和 头 晕.)

B: 你 睡 眠 怎 麼 樣? (你 睡 眠 怎 么 样?)

A: 晚 上 睡 不 着; 常常 失 眠. (晚 上 睡 不 着; 常 常 失 眠)

B: 胃 口 怎 樣? (胃 口 怎 样?)

A: 沒 有 胃 口. (没 有 胃 口.)

B: 有 事 使 你 煩 惱 吧? (有 事 使 你 烦 恼 吧?)

A: 是. 我 的 生 意 沒 有 順 利 了. (是. 我 的 生 意 没 有 顺 利 了.)

B: 你 的 血 壓 平 常. 脈 搏 快 了 一 點. (你 的 血压 平 常. 脉 搏 快 了 一 点.)

A: 我 有 什 麼 病? (我 有 什么 病?)

B: 這 只 是 一 种 心 理 的 病. 我 給 你 開 一 些 藥 片. 不 過 你 最 好 不 要 過 勞. 不 要 抽 煙. 不 要 喝 酒. 要 多 鍛 煉 身 体. 不 要 多 煩 惱. 一 切 都 會 好 的. (这 只 是 一 种 心 理 的 病. 我给 你 开 一 些 药 片. 不 过 你 最 好 不 要 过 劳. 不 要 抽 烟. 不 要 喝 酒. 要 多 锻 炼 身 体. 不 要 多 烦 恼. 一 切都 会 好 的.)

A: 好 的. 謝 謝 大 伕. (好 的. 谢 谢 大 夫.)

Dịch sang Hán ngữ hiện đại:

1. Bác sĩ, tôi đau bụng.

2. Hôm nay anh đã ăn gì?

3. Hôm qua chị đã ăn gì?

4. Anh (chị) có thấy nhức đầu và chóng mặt không?

5. Đi tiêu có bình thường không?

6. Có bị bón không?

7. Tôi tiêu chảy mấy ngày nay. Xin cho tôi thuốc trị tiêu chảy đi.

8. Để tôi bắt mạch và đo huyết áp cho anh (chị).

9. Để tôi đo thân nhiệt (tǐwēn thể ôn 體 溫 / 体 温) cho anh (chị).

10. 38 độ. Hơi sốt đó.

11. Tôi phải nằm viện (zhùyuàn 住 院 trú viện) không?

12. Không cần. Bệnh của anh (chị) không nghiêm trọng.

13. Tôi viết đơn thuốc cho anh (chị). Yên tâm (fàngxīn phóng tâm 放 心) đi. Thuốc này công hiệu (yǒuxiào 有 效 hữu hiệu) lắm. Nội hai ba ngày là khỏi bệnh liền.

14. Anh (chị) chú ý ăn uống, nghỉ ngơi nhiều. Uống nhiều nước. Dùng thuốc tôi cho. Nếu không thấy khá hơn, hai tuần nữa tái khám nhé.

15. Lâu nay không gặp. Trông chị không được khoẻ.

16. Vâng. Tôi bị nhức đầu.

17. Chị nên đi châm cứu (zhāzhēn 扎 針 trát châm) đi.

18. Châm cứu thì có thể hết nhức đầu sao?

19. Tất nhiên. Châm cứu (zhēnjiǔ 針 灸) của Trung Quốc rất nổi tiếng (yǒumíng 有 名 hữu danh) mà.

20. Nổi tiếng thì đā hẳn. Nhưng có công hiệu không?

21. Đương nhiên là công hiệu. Chị cứ thử coi.

Xem đáp án

Tự học Hán ngữ hiện đại – bài 15

Tham quan

Câu mẫu:

1. wǒ gāngcái cān guān le zhòngguó de shí gè chéngshì 我 剛 才 參 觀 了 中 國 的 十 个 城 巿. (ngã cương tài tham quan liễu Trung Quốc đích thập cá thành thị 我 刚 才 参 观 了 中 国 的 十 个 城 市.)

= Tôi vừa tham quan 10 thành phố của Trung Quốc.

2. nǐ yǐjīng kàn dào xǔ duō míngshèng gǔjī ba 你 已 經 看 到 許 多 名 勝 古 跡 吧? (nễ dĩ kinh khán đáo hứa đa danh thắng cổ tích ba 你 已 经 看 到 许 多 名 胜 古 迹 吧?)

= Chắc là anh đã thăm nhiều danh thắng và di tích?

3. duì, fēicháng gāoxìng 對, 非 常 高 興. (đối, phi thường cao hứng 对, 非 常 高 兴.)

= Vâng, tôi hết sức vui sướng.

4. nǐ cān guān le nǎ shí gè chéngshì 你 參 觀 了 哪 十 个 城 巿? (nễ tham quan liễu ná thập cá thành thị 你 参 观 了 哪 十 个 城 市?)

5. wǒ zuò le jǐ jù shī. měi jù shī àn hán yī gè dìmíng. qǐng nǐ cāiyìcāi 我 作 了 几 句 詩. 每 句 詩 暗 含 一 个 地 名. 請 你 猜 一 猜. (ngã tác liễu kỷ cú thi. mỗi cú thi ám hàm nhất cá địa danh. thỉnh nễ sai nhất sai 我 作 了 几 句 诗. 每 句 诗 暗 含 一 个 地 名. 请 你 猜 一 猜.)

= Tôi đã sáng tác vài câu thơ; mỗi câu ám chỉ một địa danh. Xin anh thử đoán xem.

➀ jiǔ yǔ chū qíng 久 雨 初 晴 (cửu vũ sơ tình 久 雨 初 晴);

= mưa lâu mới mới bắt đầu quang đãng;

➁ xuě xiāo bīng róng 雪 消 冰 融 (tuyết tiêu băng dung 雪 消 冰 融);

= tuyết tan băng chảy;

➂ chuán chū cháng jiāng kǒu 船 出 長 江 口 (thuyền xuất Trường Giang khẩu 船 出 长 江 口);

= thuyền ra cửa sông Trường Giang;

➃ fēng píng làng jìng 風 平 浪 靜 (phong bình lãng tĩnh 风 平 浪 静);

= gió lặng sóng yên;

➄ sì jì huā kāi 四 季 花 開 (tứ quý hoa khai 四 季 花 开);

= bốn mùa hoa nở;

➅ hǎi shàng jìn lǜ zhōu 海 上 盡 綠 洲 (hải thượng tận lục châu 海 上 尽 绿 洲);

= hòn đảo thật xanh trên biển;

➆ bā yuè piāo xiāng mǎn yuán 八 月 飄 香 滿 園 (bát nguyệt phiêu hương mãn viên 八 月 飘 香 满 园);

= tháng tám hương thơm bay đầy vườn;

➇ chūn chéng wú chù bù fēi huā 春 城 無 處 不 飛 花 (xuân thành vô xứ bất phi hoa 春 城 无 处 不 飞 花);

= thành phố mùa xuân chỗ nào hoa cũng bay;

➈ yī lù píng ān 一 路 平 安 (nhất lộ bình an 一 路 平 安);

= lên đường bình yên;

➉ shuāng xǐ lín mén 雙 喜 臨 門 (song hỉ lâm môn 双 喜 临 门.)

= hai niềm vui vào cửa.

6. hěn róng yì 很 容 易. (ngận dung dị 很 容 易).

= rất dễ dàng.

➀ jiǔ yǔ chū qíng shì guìyáng 久 雨 初 晴 是 貴 昜 (cửu vũ sơ tình thị Quý Dương 久 雨 初 晴 是 贵 阳);

= mưa lâu mới mới bắt đầu quang đãng là Quý Dương;

➁ xuě xiāo bīng róng shì kāifēng 雪 消 冰 融 是 開 封 (tuyết tiêu băng dung thị Khai Phong 雪 消 冰 融 是 开 封);

= tuyết tan băng chảy là Khai Phong;

➂ chuán chū cháng jiāng kǒu shì shànghǎi 船 出 長 江 口 是 上 海 (thuyền xuất Trường Giang khẩu thị Thượng Hải 船 出 长 江 口 是 上 海);

= thuyền ra cửa sông Trường Giang là Thượng Hải;

➃ fēng píng làng jìng shì níngbō 風 平 浪 靜 是 寧 波 (phong bình lãng tĩnh thị Ninh Ba 风 平 浪 静 是 宁 波);

= gió lặng sóng yên là Ninh Ba;

➄ sì jì huā kāi shì chángchūn 四 季 花 開 是 長 春 (tứ quý hoa khai thị Trường Xuân 四 季 花 开 是 长 春);

= bốn mùa hoa nở là Trường Xuân;

➅ hǎi shàng jìn lǜ zhōu shì qīngdǎo 海 上 盡 綠 洲 是 青 島 (hải thượng tận lục châu thị Thanh Đảo 海 上 尽 绿 洲 是 青 岛);

= hòn đảo thật xanh trên biển là Thanh Đảo;

➆ bā yuè piāo xiāng mǎn yuán shì guìlín 八 月 飄 香 滿 園 是 桂 林 (bát nguyệt phiêu hương mãn viên thị Quế Lâm 八 月 飘 香 满 园 是 桂 林);

= tháng tám hương thơm bay đầy vườn là Quế Lâm;

➇ chūn chéng wú chù bù fēi huā shì jǐnzhōu 春 城 無 處 不 飛 花 是 錦 州 (xuân thành vô xứ bất phi hoa thị Cẩm Châu 春 城 无 处 不 飞 花 是 锦 州);

= thành phố mùa xuân chỗ nào hoa cũng bay là Cẩm Châu;

➈ yī lù píng ān shì lǚshùn 一 路 平 安 是 旅 順 (nhất lộ bình an thị Lữ Thuận 一 路 平 安 是 旅 顺);

= lên đường bình yên là Lữ Thuận;

➉ shuāng xǐ lín mén shì chóngqìng 雙 喜 臨 門 是 重 慶 (song hỉ lâm môn thị Trùng Khánh 双 喜 临 门 是 重 庆).

= hai niềm vui vào cửa là Trùng Khánh.

duì bù duì 對 不 對 (đối bất đối 对 不 对?)

= Có đúng không?

7. nǐ cāi duì le, zhēn gāoshǒu de 你 猜 對 了, 真 高 手 的. (nễ sai đối liễu, chân cao thủ đích 你 猜 对 了, 真 高 手 的.)

= Anh đoán đúng lắm. Quả là cao thủ.

8. guò jiǎng, guò jiǎng 過 獎, 過 獎 (quá tưởng, quá tưởng 过 奖, 过 奖.)

= Quá khen, quá khen.

Từ ngữ & ngữ pháp:

1. gāngcái 剛 才 (cương tài 刚 才) = gāng 剛 (cương 刚) = vừa mới. Thí dụ:

– wǒ gāngcái cān guān le zhòngguó de shí gè chéngshì 我 剛 才 參 觀 了中 國 的 十 个 城 巿 (ngã cương tài tham quan liễu Trung Quốc đích thập cá thành thị 我 刚 才 参 观 了 中 国 的 十 个 城 市) = Tôi vừa tham quan 10 thành phố của Trung Quốc.

– wǒ gāng dào 我 剛 到 (ngã cương đáo 我 刚 到) = tôi mới đến.

– gāngcái lái le liǎng ge rén = có hai người vừa mới đến.

– wǒ gāngcái gěi tā dǎ le yíge diànhuà 我 剛 才 給 他 打 了 一 个 電 話 (ngã cương tài cấp tha đả liễu nhất cá điện thoại 我 刚 才 给 他 打 了 一 个 电 话) = tôi vừa mới gọi điện thoại cho hắn.

– wǒ jīntiān gāng shōudào tāde xìn 我 今 天 剛 受 到 他 的 信 (ngã kim thiên cương thụ đáo tha đích tín 我 今 天 刚 受 到 他 的 信) = hôm nay tôi mới nhận thư anh ấy.

– wǒ gāng mǎi le yī běn shū 我 剛 買 了 一 本 書 (ngã cương mãi liễu nhất bản thư 我 刚 买 了 一 本 书) = tôi vừa mua một quyển sách.

– gāng lái jìu zǒu 剛 來 就 走 (cương lai tựu khứ 刚 来 就 走) = vừa đến thì đi.

– wǒ gāng xià bān 我 剛 下 班 (ngã cương hạ ban 我 刚 下 班) = tôi vừa đi làm về.

2. cān guān 參 觀 (tham quan 参 观) = thăm viếng một địa điểm.

– jīntiān wǒmen cān guān zhège yánjīusuǒ 今 天 我 們 參 觀 這 个 研 究 所 (kim thiên ngã môn tham quan giá cá nghiên cứu sở 今 天 我 们 参 观 这 个 研 究 所) = hôm nay chúng ta tham quan sở nghiên cứu này.

– hǎo le xiànzài wǒmen qù cān guān ba 好 了, 現 在 我 們 去 參 觀 吧 (hảo, hiện tại ngã môn khứ tham quan ba 好 了, 现 在 我 们 去 参 观 吧) = được rồi, bây giờ chúng ta đi tham quan nhé.

● Ta có thể dùng qù guò 去 過 (khứ quá 去 过) hoặc kàn 看 (khán) hoặc qùguàng 去 逛 (khứ cuống):

– wǒ qù guò gùgōng yíhéyuán shísānlíng 我 去 過 故 宮, 頤 和 園, 十 三 陵 (ngã khứ quá Cố Cung, Di Hoà Viên, Thập Tam Lăng 我 去 过 故 宫, 颐 和 园, 十 三 陵) = tôi đā đi thăm Cố Cung, Di Hoà Viên, Thập Tam Lăng.

– nǐ qù guò chángchéng ma 你 去 過 長 城 嗎 (nễ khứ quá Trường Thành ma 你 去 过 长 城 吗?) = anh đā đi thăm Trường Thành chưa?

– nǐ yǐjīng kàn dào xǔ duō míngshèng gǔjī ba 你 已 經 看 到 許 多 名 勝 古 跡 吧? (nễ dĩ kinh khán đáo hứa đa danh thắng cổ tích ba 你 已 经 看 到 许 多 名 胜 古 迹 吧?) = Chắc là anh đã thăm nhiều danh thắng và di tích?

– xīngqitiān zánmen yìqǐ qùguàng chángchéng, hǎo ma 星 期 天 咱 們 一 起 去 逛 長 城, 好 嗎? (tinh kỳ thiên ta môn nhất khởi khứ cuống Trường Thành, hảo ma? 星 期 天 咱 们 一 起 去 逛 长 城, 好 吗) = chủ nhật này chúng ta cùng đi chơi Trường Thành, được không?

3. yǐjīng 已 經 (dĩ kinh 已 经) = đā; đā rồi. Thí dụ:

– wǒ yǐjīng jiàn tā le 我 已 經 見 他 了 (ngã dĩ kinh kiến tha liễu 我 已 经 见 他 了) = tôi đā gặp nó rồi.

– tā fùqīn yǐjīng qùshì le 他 父 親 已 經 去 世 了 (tha phụ thân dĩ kinh khứ thế liễu  他 父 亲 已 经 去 世 了) = ba anh ấy đã mất.

– tā yǐjīng jiéhūn le ma 他 已 經 結 婚 嗎 (tha dĩ kinh kết hôn ma 他 已 经 结 婚 吗?) = anh ấy có vợ rồi à?

– tā zài dōngjīng yǐjīng zhù duōjiǔ le 他 在 東 京 已 經 住 多 久 了 (tha tại Đông Kinh dĩ kinh trú đa cửu liễu 他 在 东 京 已 经 住 多 久 了) = anh ấy đā sống ở Đông Kinh (Tokyo) được bao lâu rồi?

– tā yǐjīng xíguàn tāde gōngzuò le 他 已 經 習 慣 他 的 工 作 了 (tha dĩ kinh tập quán tha đích công tác liễu 他 已 经 习 惯 他 的 工 作 了) = nó đā quen việc rồi.

– ní yǐjīng xué zhōngwén duōjiǔ le 你 已 經 學 中 文 多 久 了 (nễ dĩ kinh học Trung Văn đa cửu liễu 你 已 经 学 中 文 多 久 了) = anh học Trung Văn bao lâu rồi?

4. qǐng nǐ cāiyìcāi 請 你 猜 一 猜 (thỉnh nễ sai nhất sai 请 你 猜 一 猜) = xin anh thử đoán xem.

– cāiyìcāi 猜 一 猜 = cāicai 猜 猜.

– kànyìkan 看 一 看 (khán nhất khán) = kànkan 看 看 (khán khán) = xem thử; xem tí coi.

– shuōyìshuo 說 一 說 (thuyết nhất thuyết 说 一 说) = shuōshuo 說 說 (thuyết thuyết 说 说) nói thử xem; nói một chút.

– tìngyìting 聽 一 聽 (thính nhất thính 听 一 听) = tìngting 聽 聽 (thính thính 听 听) = nghe thử xem; nghe một tí. (xem lại bài 12)

5. jiǔ yǔ chū qíng shì guìyáng 久 雨 初 晴 是 貴 昜 (cửu vũ sơ tình thị Quý Dương 久 雨 初 晴 是 贵 阳) = mưa lâu mới bắt đầu quang đãng là Quý Dương (dương = thái dương, ánh nắng; quý = quý báu). Sơ tình 初 晴 = mới bắt đầu quang đãng.

6. xuě xiāo bīng róng shì kāifēng 雪 消 冰 融 是 開 封 (tuyết tiêu băng dung thị Khai Phong 雪 消 冰 融 是 开 封) = tuyết tan băng chảy là Khai Phong (khai mở sự phong toả).

7. chuán chū cháng jiāng kǒu shì shànghǎi 船 出 長 江 口 是 上 海 (thuyền xuất Trường Giang khẩu thị Thượng Hải 船 出 长 江 口 是 上 海) = thuyền ra cửa sông Trường Giang là Thượng Hải (ra biển). Thành phố cảng Thượng Hải ở chỗ sông Trường Giang 长 江(tức Dương Tử Giang 扬 子 江) đổ vào biển.

8. fēng píng làng jìng shì níngbō 風 平 浪 靜 是 宁 波 (phong bình lãng tĩnh thị Ninh Ba 风 平 浪 静 是 宁 波) = gió lặng sóng yên là Ninh Ba (sóng yên). Sóng nhỏ là làng (lãng 浪) hay bō (ba 波); sóng lớn là tāo 濤 (đào 涛). Ta thường nói lẫn lộn «sóng ba đào».

9. sì jì huā kāi shì chángchūn 四 季 花 開 是 長 春 (tứ quý hoa khai thị Trường Xuân 四 季 花 开 是 长 春) = bốn mùa hoa nở là Trường Xuân (mùa xuân lâu dài).

10. hǎi shàng jìn lǜ zhōu shì qīngdǎo 海 上 盡 綠 洲 是 青 島 (hải thượng tận lục châu thị Thanh Đảo 海 上 尽 绿 洲 是 青 岛) = hòn đảo thật xanh trên biển là Thanh Đảo (hòn đảo xanh).

11. bā yuè piāo xiāng mǎn yuán shì guìlín 八 月 飄 香 滿 園 是 桂 林 (bát nguyệt phiêu hương mãn viên thị Quế Lâm 八 月 飘 香 满 园 是 桂 林) = tháng tám hương thơm bay đầy vườn là Quế Lâm (rừng quế). Tháng 8 được gọi là quế nguyệt (guìyuè 桂 月), nên hương quế thơm đầy vườn (lẽ ra là đầy rừng).

12. chūn chéng wú chù bù fēi huā shì jǐnzhōu 春 城 無 處 不 飛 花 是 錦 州 (xuân thành vô xứ bất phi hoa thị Cẩm Châu 春 城 无 处 不 飞 花 是 锦 州) = thành phố mùa xuân chỗ nào hoa cũng bay là Cẩm Châu (thành phố gấm). Cẩm là gấm, thường nói là gấm hoa. Ở đây mượn chữ hoa để liên hệ chữ gấm.

13. yī lù píng ān shì lǚshùn 一 路 平 安 是 旅 順 (nhất lộ bình an thị Lữ Thuận 一 路 平 安 是 旅 顺) = lên đường bình yên là Lữ Thuận (lữ hành xuôi thuận). Cầu chúc ai lên đường bình yên may mắn, người Việt hay nói «thượng lộ bình an» nhưng người Trung Quốc nói «nhất lộ bình an».

14. shuāng xǐ lín mén shì chóngqìng 雙 喜 臨 門 是 重 慶 (song hỉ lâm môn thị Trùng Khánh 双 喜 临 门 是 重 庆) = hai niềm vui vào cửa là Trùng Khánh (vui mừng trùng điệp). Lâm môn là vào cửa, tức vào nhà. Người ta hay chúc nhau «ngũ phúc lâm môn» wǔ fú lín mén 五 福 臨 門. Ngũ phúc là: phú 富 fù (giàu), thọ 壽 shòu (sống lâu), khang ninh 康寧 kāngníng (khỏe mạnh), du hiếu đức 攸 好 德 yōu hào dé (yêu nhân đức), khảo chung mệnh 考 終 命 kǎo zhōng mìng (chết êm ái).

Cải biên câu mẫu:

1. 我 剛 才 參 觀 了 中 國 的 十 个 城 巿. (我 刚 才 参 观 了 中 国 的 十 个 城 市.)

= 我 剛 才 參 觀 了 [●]. (我 刚 才 参 观 了 [●].)

Thay [●] bằng:

– guìyáng 貴 昜 (贵 阳).

– kāifēng 開 封 (开 封).

– shànghǎi 上 海.

– níngbō 寧 波 (宁 波).

– chángchūn 長 春 (长 春).

– qīngdǎo 青 島 (青 岛).

– guìlín 桂 林.

– jǐnzhōu 錦 州 (锦 州).

– lǚshùn 旅 順 (旅 顺).

– chóngqìng 重 慶 (重 庆).

2. 你 已 經 看 到 許 多 名 勝 古 跡 吧? (你 已 经 看 到 许 多 名 胜 古 迹 吧?)

= 你 已 經 看 到 [●] 吧? (你 已 经 看 到 [●] 吧?)

Thay [●] bằng:

– gùgōng 故 宮 (Cố Cung).

– yíhéyuán 頤 和 園 (Di Hoà Viên 颐 和 园).

– shísānlíng 十 三 陵 (Thập Tam Lăng).

– chángchéng 長 城 (Trường Thành 长 城).

– zǐjìnchéng 紫 禁 城 (Tử Cấm Thành).

– tàihédiàn 太 和 殿 (Thái Hoà Điện).

– tiāntán 天 坛 (Thiên Đàn).

– běihǎi gōngyuán 北 海 公 園 (Bắc Hải công viên 北 海 公 园).

– zhōngshān gōngyuán 中 山 公 園 (Trung Sơn công viên 中 山 公 园).

– tiānānmén 天 安 門 (Thiên An Môn 天 安 门).

– róngbǎozhāi 榮 寶 齋 (Vinh Bảo Trai 荣 宝 斋) [nơi bán đồ cổ, chủ yếu là các tác phẩm thư pháp, hôi hoạ, và văn phòng tứ bảo, v.v.]

Đàm thoại:

A: 我 剛 才 參 觀 了 中 國 的 十 个 城 巿. (我 刚 才 参 观 了 中 国 的 十 个 城 市.)

B: 你 已 經 看 到 許 多 名 勝 古 跡 吧? (你 已 经 看 到 许 多 名 胜 古 迹 吧?)

A: 對, 非 常 高 興. (对, 非 常 高 兴.)

B: 你 參 觀 了 哪 十 个 城 巿? (你 参 观 了 哪 十 个 城 市?)

A: 我 作 了 几 句 詩. 每 句 詩 暗 含 一 个 地 名. 請 你 猜 一 猜. (我 作 了 几 句 诗. 每 句 诗 暗 含 一 个 地 名. 请 你 猜 一 猜.)

➀ 久 雨 初 晴 (久 雨 初 晴);

➁ 雪 消 冰 融 (雪 消 冰 融);

➂ 船 出 長 江 口 (船 出 长 江 口);

➃ 風 平 浪 靜 (风 平 浪 静);

➄ 四 季 花 開 (四 季 花 开);

➅ 海 上 盡 綠 洲 (海 上 尽 绿 洲);

➆ 八 月 飄 香 滿 園 (八 月 飘 香 满 园);

➇ 春 城 無 處 不 飛 花 (春 城 无 处 不 飞 花);

➈ 一 路 平 安 (一 路 平 安);

➉ 雙 喜 臨 門 (双 喜 临 门.)

B: 很 容 易. (很 容 易).

➀ 久 雨 初 晴 是 貴 昜 (久 雨 初 晴 是 贵 阳);

➁ 雪 消 冰 融 是 開 封 (雪 消 冰 融 是 开 封);

➂ 船 出 長 江 口 是 上 海 (船 出 长 江 口 是 上 海);

➃ 風 平 浪 靜 是 寧 波 (风 平 浪 静 是 宁 波);

➄ 四 季 花 開 是 長 春 (四 季 花 开 是 长 春);

➅  海 上 盡 綠 洲 是 青 島 (海 上 尽 绿 洲 是 青 岛);

➆ 八 月 飄 香 滿 園 是 桂 林 (八 月 飘 香 满 园 是 桂 林);

➇ 春 城 無 處 不 飛 花 是 錦 州 (春 城 无 处 不 飞 花 是 锦 州);

➈ 一 路 平 安 是 旅 順 (一 路 平 安 是 旅 顺);

➉ 雙 喜 臨 門 是 重 慶 (双 喜 临 门 是 重 庆).

對 不 對 (对 不 对?)

A: 你 猜 對 了, 真 高 手 的. (你 猜 对 了, 真 高 手 的.)

B: 過 獎, 過 獎 (过 奖, 过 奖.)

Dịch sang Hán ngữ hiện đại:

1. Anh dự định ở Bắc Kinh bao lâu?

2. Nửa tháng.

3. Anh đã đi chơi chỗ nào rồi?

4. Chỉ mới đi Trường Thành và Di Hoà Viên. Mấy chỗ khác thì chưa.

5. Chị đã đi Di Hoà Viên mấy lần?

6. Đã đi được hai lần.

7. Bắc Kinh còn có chỗ nào vui chơi không?

8. Chỗ vui chơi thì rất nhiều. Anh đã xem lá đỏ núi Hương Sơn (xiāngshān de hóngyè 香 山 的 紅 葉 Hương Sơn đích hồng diệp 香 山 的 红 叶) chưa?

9. Hương Sơn mùa thu phong cảnh (fēngjǐng 風 景 / 风 景) tuyệt đẹp. Anh nên đến đấy xem.

10. Tôi nhất định sẽ đi.

11. Nơi này có di tích lịch sử (lìshǐ yíjī 歷 史 遺 跡 lịch sử di tích 历 史 遗 迹) gì không?

12. Anh biết nơi này có danh thắng gì không?

13. Một ngày tháng 10 tôi đã tham quan Di Hoà Viên.

14. Di Hoà Viên là một nơi rất nổi tiếng ở ngoại thành Bắc Kinh.

15. Du khách nước ngoài (wàiguó lǚyóuzhě 外 国 旅 游 者 ngoại quốc lữ du giả) đến Bắc Kinh đều muốn đến nơi ấy xem thử.

16. Thành phố này có những danh thắng và di tích gì?

17. Trên thế giới có rất nhiều thành phố lâu đời (gǔlǎo 古 老 cổ lão), Bắc Kinh là một trong số đó (qí zhōng zhī yī 其 中 之 一 kỳ trung chi nhất).

18. Bắc Kinh có nhiều danh thắng di tích quý báu (zhēn guì 珍 貴 trân quý 珍 贵) và công viên xinh đẹp.

19. Trường Thành, Thập Tam Lăng, Cố Cung, Di Hoà Viên, Bắc Hải Công Viên, Thiên Đàn, vân vân (děng 等 đẳng) đều là những nơi tốt cho mọi người du ngoạn và nghỉ ngơi (yóu lǎn hé xiū xī 游 覽 和 休 息 du lãm hoà hưu tức 游 览 和 休 息).

20. Các danh thắng và di tích ấy tôi đều đến rồi. Tôi còn chụp (zhào 照 chiếu) nhiều ảnh phong cảnh (fēngjǐng zhàopiàn 风 景 照 片 phong cảnh chiếu phiến) nữa.

Xem đáp án

Tự học Hán ngữ hiện đại – ôn tập bài 11-15

Cần nhớ:

● Chữ bǎ 把 (bả) báo hiệu từ sau nó là tân ngữ, theo cấu trúc: «chủ ngữ + 把 + tân ngữ + động từ». Nếu bỏ 把 thì cấu trúc là «chủ ngữ + động từ + tân ngữ». Thí dụ:

– wǒ bǎ lǐ míng qǐng lái 我 把 李 明 請 來 (ngã bả Lý Minh thỉnh lai) = wǒ qǐng lǐ míng lái 我 請 李 明 來 (ngã thỉnh Lý Minh lai) = tôi mời Lý Minh tới.

– wǒ bǎ xié chuān shàng 我 把 鞋 穿 上 (ngã bả hài xuyên thượng) = wǒ chuān xié shàng 我 穿 上 鞋 (ngã xuyên thượng hài) = tôi xỏ giày.

● Động từ trùng lặp ngụ ý làm thử hay làm trong chốc lát; chữ sau đọc khinh thanh. Thí dụ:

– kànkan 看 看 (khán khán) = xem thử; xem tí coi.

– shuōshuo 說 說 (thuyết thuyết 说 说) = nói thử xem; nói một chút.

– tìngting 聽 聽 (thính thính 听 听) = nghe thử xem; nghe một tí.

– qǐng ná nà shuāng xié kànkan 請 拿 那 雙 鞋 看 看 (thỉnh nã ná song hài khán khán 请 拿 那 双 鞋 看 看) = vui lòng cho xem đôi giày kia.

– nǐ chuānshang shìshi 你 穿 上 試 試 (nễ xuyên thượng thí thí 你 穿 上 试 试.) = anh (chị) mặc thử xem.

Giữa hai động từ có thể thêm chữ yì (nhất):

– kànyìkan 看 一 看 (khán nhất khán) = xem thử; xem tí coi.

– shuōyìshuo 說 一 說 (thuyết nhất thuyết 说 一 说) = nói thử xem; nói một chút.

– tìngyìting 聽 一 聽 (thính nhất thính 听 一 听) = nghe thử xem; nghe một tí.

● Cách dùng chữ 着 zháo, zhē (trước):

(a) zháo 着 diễn tả kết quả của hành động.

– zhǎo zháo 找 着 (trảo trước 找 着) = tìm được.

– wǒ pà zhǎo bù zháo 我 怕 找 不 着 (ngã phạ trảo bất trước 我 怕 找 不 着) = tôi sợ tìm không được; tôi sợ tìm không ra.

– mǎi zháo 買 着 (mãi trước 买 着) = mua được.

– mǎi bù zháo 買 不 着 (mãi bất trước 买 着) = mua không được.

– wǒ jiè zháo le yī běn hěn hǎo de zìdiǎn 我 借 着 了 一 本 很 好 的 字 典 (ngã tá trước liễu nhất bản ngận hảo đích tự điển 我 借 着 了 一 本 很 好 的 字 典) = tôi đã mượn được một quyển tự điển rất hay.

(b) zhē 着 gắn sau động từ để diễn tả hành động đang tiến hành, trạng thái đang diễn ra. Trước động từ có thể thêm zhèng 正 (chính) hay zhèng zài 正 在 (chính tại) để nhấn mạnh. Cấu trúc phủ định là «没...着» hoặc «没 有...着».

– dàjiā zhèng [zài] kāi zhē huì ne 大 家 正 [在] 開 着 會 呢 (đại gia chính khai trước hội ni 大 家 正 开 着 会 呢) = mọi người đang họp mà.

– lǎoshī zhàn zhē jiǎng yǔfǎ 老 師 站 着 講 語 法 (lão sư trạm trước giảng ngữ pháp 老 师 站 着 讲 语 法) = thầy giáo đang đứng giảng ngữ pháp.

– tā chuān zhē yī jiàn xīn yīfú 她 穿 着 一 件 新 衣 服 (tha xuyên trước nhất kiện tân y phục 她 穿 着 一 件 新 衣 服) = cô ấy đang mặc một bộ đồ mới.

– tā xiànzài zhèng zài yīyuàn zhù zhē 他 現 在 正 在 醫 院 住 着 (tha hiện tại chính tại y viện trú trước 他 现 在 正 在 医 院 住 着) = anh ấy đang nằm viện.

– qiáng shàng guà zhē jǐ zhāng huàr 墻 上 挂 着 几 張 畫 兒 (tường thượng quải trước kỷ trương hoạ nhi 墙 上 挂 着 几 张 画 儿) = trên tường treo mấy bức tranh. [mô tả trạng thái đang diễn ra]

– mén méi yǒu kāi zhē, chuāng hù kāi zhē ne 門 沒 有 開 着, 窗 戶 開 着 呢 (môn một hữu khai trước, song hộ khai trước ni 门 没 有 开 着, 窗 户 开 着 呢) = cửa cái không mở, cửa sổ thì đang mở. [mô tả trạng thái đang diễn ra]

Dịch sang Hán ngữ hiện đại:

1. Số điện thoại của anh (chị) là mấy?

2. Số điện thoại của tôi là 501402; số nội bộ 213.

3. [Anh gọi] 501402 chuyển số 213.

4. A lô! Ông Lý Tam có nhà không ạ?

5. Ông Lý đi công tác rồi. Anh (chị) có muốn để lại lời nhắn không?

6. Xin chờ một chút. ... A lô! Ông ấy đi vắng, anh muốn nhắn gì không?

7. Ngày mai anh (chị) vui lòng gọi lại nhé.

8. Xin hỏi, gần đây có điện thoại công cộng không?

9. Tôi đây, xin hỏi anh (chị) là ai?

10. Anh (chị) gọi lầm số rồi.

11. Cái áo sơ mi này lớn quá; tôi sẽ mặc thử cái khác.

12. Cái này bao nhiêu tiền một cân (một kí lô / một mét / một lít / một tá / một đôi.)?

13. Cả thảy bao nhiêu tiền?

14. Chị đưa em 10 đồng; vậy em thối lại chị 2 hào mốt.

15. Vui lòng cho xem đôi giày kia.

16. Mắc quá. 60 đồng có được không?

17. Có thể rẻ hơn một chút được không?

18. Giá này rất phải chăng rồi.

19. Xin hỏi, đây có phải là đường Trung Sơn?

20. Xin lỗi anh (chị), đây là đường gì?

21. Đến Thiên An Môn đi đường nào?

22. Làm ơn cho tôi hỏi, đây có phải là đại lộ Vương Phủ Tỉnh không?

23. Làm ơn cho hỏi, đến ga xe lửa đi thế nào?

24. Hẻm này có ăn thông ra đường cái không?

25. Tôi lạc đường rồi. Xin hỏi đi thế nào đến khách sạn Bắc Kinh?

26. Anh cứ đi thẳng; đến ngā tư thì quẹo trái; đó là khách sạn Bắc Kinh.

27. Tôi thấy hay là đi taxi thì hơn.

28. Không cần đâu; anh đi bộ 5 phút là tới mà.

29. Hôm nay tôi hơi khó ở.

30. Anh (chị) bị bệnh rồi. Có muốn đi bác sī khám bệnh không?

31. Bác sĩ, tôi bị bệnh gì vậy?

32. E rằng anh bị bệnh tim.

33. Bệnh của chị không nặng lắm. Nội trong hai ba ngày là chị hết bệnh.

34. Bệnh rất nặng, anh phải mổ ngay.

35. Sau khi đến Bắc Kinh, anh đã đi thăm những nơi nào?

36. Tôi đā đi thăm Cố Cung, Di Hoà Viên, Thập Tam Lăng.

37. Bắc Kinh có những danh thắng và di tích gì?

38. Bắc Kinh có Trường Thành, Thập Tam Lăng, Cố Cung, Di Hoà Viên, Bắc Hải Công Viên, Thiên Đàn, v.v...

39. Anh dự định ở Bắc Kinh bao lâu?

40. Một tháng.

Xem đáp án

Tự học Hán ngữ hiện đại - đáp án bài 2

Xưng hô - chào hỏi

Đáp án dịch sang Hán ngữ hiện đại:

1. Anh ấy tên gì?

– 他 叫 什 麼 (他 叫 什 么)?

= 他 叫 什 麼 名 字 (他 叫 什 么 名 字)?

2. Anh ấy tên Nguyễn Hiền.

– 他 叫 阮 賢 (他 叫 阮 贤).

3. Chị ấy tên gì?

– 她 叫 什 麼 (她 叫 什 么)?

= 她 叫 什 麼 名 字 (她 叫 什 么 名 字)?

5. Chị ấy tên Ngô Hoa.

– 她 叫 吳 華 (她 叫 吴 华).

6. Anh (chị) họ gì?

– 你 姓 什 麼 (你 姓 什 么)?

= 你 貴 姓 (你 贵 姓)?

7. Tôi họ Tạ.

– 我 姓 謝 (我 姓 谢).

8. Anh khoẻ không?

– 你 好 嗎? (你 好 吗)?

= 你 身 體 好 嗎? (你 身 体 好 吗)?

9. Khoẻ lắm. Còn anh?

– 很 好. 你 呢 ?

10. Cũng rất khoẻ. Cám ơn anh.

– 也 很 好, 謝 謝 你 (也 很 好, 谢 谢 你).

11. Bà xã anh có khoẻ không?

– 你 愛 人 身 體 好 嗎 (你 爱 人 身 体 好 吗)?

12. Cám ơn anh. Nhà tôi rất khoẻ.

– 謝 謝 . 她 身 體 很 好 (谢 谢 . 她 身 体 很 好).

13. Ông xã chị có khoẻ không?

– 你 愛 人 身 體 好 嗎 (你 爱 人 身 体 好 吗)?

14. Cám ơn chị. Ảnh cũng rất khoẻ.

– 謝 謝 . 他 身 體 也 很 好 (谢 谢 . 他 身 体 也 很 好).

15. Ba má anh sức khoẻ thế nào? Cho tôi gởi lời thăm sức khoẻ hai cụ nhé.

– 你 父 母 身 體 怎 麼 樣 ? 代 我 問 他 們 好 (你 父 母 身 体 怎 么 样? 代 我 问 他 们 好).

= 你 父 母 身 體 怎 麼 樣 ? 向 他 們 問 好 (你 父 母 身 体 怎 么 样? 向 他 们 问 好).

= 你 父 母 身 體 怎 麼 樣 ? 代 我 向 他 們 問 好 (你 父 母 身 体 怎 么 样? 代 我 向 他 们 问 好).

16. Gặp lại sau nhé!

– 再 見 (再 见).

Tự học Hán ngữ hiện đại - đáp án bài 3

Làm quen

Đáp án dịch sang Hán ngữ hiện đại:

1. Tôi xin tự giới thiệu, tôi họ Trần, tên Trần Hùng; công tác ở Đại học Sư phạm. Xin hỏi ông họ chi ạ?

– 我 來 自 介 紹 一 下. 我 姓 陳, 叫 陳 雄. 在 師 範 大 學 工 作. 請 問 你 貴 姓?

– 我 来 自 介 绍 一 下. 我 姓 陈, 叫 陈 雄. 在 师 范 大 学 工 作. 请 问 你 贵 姓?

2. Tôi họ Ngô, tên Ngô Dân. Hân hạnh quen biết thầy. Thầy Trần dạy môn gì thế?

– 我 姓 吳, 叫 吳 民. 認 識 你 很 高 興. 陳 教 授 教 什 麼

– 我 姓 吴, 叫 吴 民. 认 识 你 很 高 兴. 陈 教 授 教 什 么？

3. Tôi dạy Trung văn. Còn Ngô tiên sinh công tác ở đâu ạ?

– 我 教 中 文. 吳 先 生 在 哪 兒 工 作?

– 我 教 中 文. 吴 先 生 在 哪 儿 工 作?

4. Tôi nghỉ hưu rồi. Trước nghỉ hưu thì công tác ở Học viện Ngoại ngữ.

– 我 退 休 了. 退 休 前 在 外 語 學 院 工 作.

– 我 退 休 了. 退 休 前 在 外 语 学 院 工 作.

5. Trước nghỉ hưu thầy Ngô dạy môn gì ạ?

– 退 休 前 吳 教 授 教 什 麼?

– 退 休 前 吴 教 授 教 什 么?

6. Tôi cũng dạy Trung văn.

– 我 也 教 中 文.

7. Tôi xin giới thiệu nhé. Đây là giáo sư Lý Hiền, cũng công tác ở Đại học Sư phạm, dạy tiếng Pháp; còn vị này giáo sư Ngô Dân, trước nghỉ hưu thì dạy Trung văn ở Học viện Ngoại ngữ.

– 我 來 介 紹 一 下. 這 位 是 李 賢 教 授. 也 在 師 範 大 學 工 作, 教 法 文. 這 位 是 吳 民 教 授. 退 休 前 在 外 語 學 院 教 中 文.

– 我 來 介 绍 一 下. 这 位 是 李 贤 教 授. 也 在 师 范 大 学工 作, 教 法 文. 这 位 是 吴 民 教 授. 退 休 前 在 外 语 学 院 教 中 文.

8. Không còn sớm nữa. Tôi phải đi đây. Hẹn gặp lại.

– 時 間 不 早了. 我 該 走 了. 再 見.

– 时 间 不 早了. 我 该 走 了. 再 见.

9. Vội gì, ngồi nán thêm tí nữa nào.

– 忙 什 麼, 再 坐 一 會 兒.

– 忙 什 么, 再 坐 一 会 儿.

10. Cám ơn. Tôi có chút việc. Các thầy không cần tiễn.

– 謝 謝. 我 有 點 兒 事. 不 要 送 了.

– 谢 谢. 我 有 点 儿 事. 不 要 送 了.

11. Thôi được rồi. Đi thong thả nhé. Tạm biệt.

– 好. 慢 點 兒 走. 再 見.

– 好. 慢 点 儿 走. 再 见.

12. Vị kia là cô Vương Hồng, làm việc ở nhà máy. Ba má cô ấy đã nghỉ hưu. Trước khi nghỉ hưu họ cũng công tác ở nhà máy.

– 那 位 是 王 紅 小 姐. 在 工 廠 工 作. 她 父 母 退 休 了. 退 休 前 他 們 也 在 工 廠 工 作.

– 那 位 是 王 红 小 姐. 在 工 厂 工 作. 她 父 母 退 休 了. 退 休 前 他 们 也 在 工 厂 工 作.

Tự học Hán ngữ hiện đại - đáp án bài 4

Thời gian

Đáp án dịch sang Hán ngữ hiện đại

1. Bây giờ mấy giờ rồi?

– 現 在 幾 點 了?

– 现 在 几 点 了?

2. Bây giờ là 6 giờ 45.

– 現 在 是 6 點 45 分.

– 现 在 是 6 点 45 分.
3. Ba giờ 15 chiều.
– 下 午 3 點 15 分.

– 下 午 3 点 15 分.
4. Đồng hồ tôi chỉ 6 giờ rưỡi.
– 我 的 表 是 六 點 半.

– 我 的 表 是 六 点 半.

5. Một giờ 15 tôi sẽ trở lại.
– 我 1 點 15 分 回 來.

– 我 1 点 15 分 回 来.

6. Hôm nay ngày mấy?

– 今 天 幾 號?

– 今 天 几 号?

7. Hôm nay ngày 14.

– 今 天 是 14 號.

– 今 天 是 14 号.

8. Hôm nay ngày 9 hay là ngày 10?

– 今 天 是 9 還 是 10 號?

– 今 天 是 9 还 是 10 號?

9. Hôm nay thứ mấy?

– 今 天 星 期 幾?

– 今 天 星 期 几?

10. Hôm nay thứ mấy, ngày mấy, tháng mấy?

– 今 天 幾 月 幾 號 星 期 幾?

– 今 天 几 月 几 号 星 期 几?

11. Thứ ba, ngày 13 tháng 5.

– 5 月 13 日 星 期 二.
12. Họ đã kết hôn ngày 9 tháng 12 năm 1999.
– 他 們 于 1999 年 12 月 9 日 結 婚.

– 他 们 于 1999 年 12 月 9 日 结 婚.

13. Họ đã ly hôn năm ngoái.

– 他 們 去 年 離 了 婚.

– 他 们 去 年 离 了 婚.
14. Anh ở đâu tối 4 tháng 2?
– 2 月 4 日 晚 上 你 在 哪 里?

15. Đồng hồ của tôi đi nhanh 10 phút.

– 我 的 表 快 了 十 分 鐘.

– 我 的 表 快 了 十 分 钟.

16. Sang năm tôi sẽ đi Bắc Kinh.

– 我 明 年 去 北 京.

17. Mỗi ngày bạn thức dậy lúc mấy giờ?

– 你 每 天 幾 點 起 床?

– 你 每 天 几 点 起 床?

18. Mỗi ngày bạn ăn sáng lúc mấy giờ?

– 你 每 天 幾 點 吃 早 飯?

– 你 每 天 几 点 吃 早 饭?

19. Mỗi ngày bạn đi làm lúc mấy giờ?

– 你 每 天 幾 點 去 上 班?

– 你 每 天 几 点 去 上 班?

20. Mỗi ngày bạn ăn trưa lúc mấy giờ?

– 你 每 天 幾 點 吃 午 飯?

– 你 每 天 几 点 吃 午 饭?

21. Mỗi ngày bạn ăn tối lúc mấy giờ?

– 你 每 天 幾 點 吃 晚 飯?

– 你 每 天 几 点 吃 晚 饭?

22. Mỗi ngày bạn đi ngủ lúc mấy giờ?

– 你 每 天 幾 點 睡 覺?

– 你 每 天 几 点 睡 觉?

23. Mười giờ rưỡi tối đi ngủ, sáu rưỡi sáng thức dậy, tổng cộng ngủ tám tiếng đồng hồ.

– 晚 上 十 點 半 睡 覺, 早 上 六 點 半 起 床, 一 共 睡 了 八 個 小 時.

– 晚 上 十 点 半 睡 觉, 早 上 六 点 半 起 床, 一 共 睡 了 八 个 小 时.

Tự học Hán ngữ hiện đại - đáp án bài 5

Thời tiết

Đáp án dịch sang Hán ngữ hiện đại

1. Bây giờ là mùa đông rồi. Trời lạnh.

– 現 在 冬 天 了. 天 氣 冷 了.

– 现 在 冬 天 了. 天 气 冷 了.

2. Bây giờ là mùa thu rồi. Trời không nóng.

– 現 在 秋 天 了. 天 氣 不 熱 了.

– 现 在 秋 天 了. 天 气 不 热 了.

3. Hôm nay trời rất nóng.

– 今 天 天 氣 很 熱.

– 今 天 天 气 很 热.

4. Ngày mai có lẽ càng thêm nóng.

– 明 天 也 許 更 熱.

– 明 天 也 许 更 热.

5. Ngày mốt có thể sẽ mát mẻ một chút.

– 後 天 可 能 凉 快 一 點.

– 后 天 可 能 凉 快 一 点.

6. Hôm nay bao nhiêu độ?

– 今 天 氣 溫 多 少 度?

– 今 天 气 温 多 少 度?

7. Hôm nay 25 độ.

– 今 天 二 十 五 度.

8. Nhiệt độ là 5 độ âm.

– 零 下 五 度.

9. Hôm nay thời tiết thế nào?

– 今 天 天 氣 怎 麼 樣?

– 今 天 天 气 怎 么 样?

10. Thời tiết xấu, tôi vừa nóng vừa mệt.

– 天 氣 不 好, 我 又 熱 又 累.

– 天 气 不 好, 我 又 热 又 累.

11. Mùa thu thời tiết rất đẹp.

– 秋 天 天 氣 很 好.

– 秋 天 天 气 很 好.

12. Mưa to, tôi không thể ra khỏi nhà.

– 天 下 大 雨, 我 不 能 出 去.

13. Trời sắp mưa rồi. Anh có áo mưa không?

– 天 要 下 雨, 你 有 雨 衣 嗎?

– 天 要 下 雨, 你 有 雨 衣 吗?

14. Trời mưa to rồi. Anh không có áo mưa, cũng không có ô dù, làm sao có thể về nhà được?

– 下 大 雨 了. 你 没 有 雨 衣, 也 没 有 傘. 怎 能 回 家 去?

– 下 大 雨 了. 你 没 有 雨 衣, 也 没 有 伞. 怎 能 回 家 去?

Tự học Hán ngữ hiện đại - đáp án bài 6

Tuổi tác

Đáp án dịch sang Hán ngữ hiện đại

1. Cháu lên mấy rồi?

– 你 幾 歲 了?

– 你 几 岁 了)?

2. Con 7 tuổi rưỡi.

– 我 七 歲 半.

– 我 七 岁 半.

3. Em mấy tuổi?

– 你 多 大 了?

4. Em mười mấy rồi?

– 你 十 幾 了?

– 你 十 几 了?

5. Bạn hăm mấy rồi?

– 你 二 十 幾 了?

– 你 二 十 几 了?

6. Thưa ông (bà) bao nhiêu tuổi?

–  您 多 大 了?

7. Ba anh (chị) bao nhiêu tuổi?

– 你 父 親 多 大 年 紀 了?

– 你 父 亲 多 大 年 纪 了?

8. Má anh (chị) bao nhiêu tuổi?

– 你 母 親 多 大 年 紀 了?

– 你 母 亲 多 大 年 纪 了?

9. Thưa cụ nay bao tuổi rồi ạ?

– 您 高 壽 了?

– 您 高 寿 了?

10. Ba tôi hơn má tôi hai tuổi; chồng tôi hơn tôi 5 tuổi.

– 我 父 親 比 我 母 親 大 兩 歲; 我 愛 人 比 我 五 歲.

– 我 父 亲 比 我 母 亲 大 两 岁; 我 爱 人 比 我 五 岁.

11. Sinh nhật anh (chị) nhằm ngày nào?

– 你 生 日 是 哪 天?

12. Ngày 22 tháng 1.

– 一 月 二 十 二 日.

13. Anh (chị) sinh năm nào?

– 你 是 什 麼 時 候 生 的?

– 你 是 什 么 时 候 生 的?

14. Anh (chị) tuổi con gì?

– 你 屬 什 麼?

– 你 属 什 么?

15. Tôi tuổi thìn (con rồng).

– 我 是 屬 龍 的.

– 我 是 属 龙 的.

16. Năm 2007 là năm gì?

– 2007 年 是 什 麼 年?

– 2007 年 是 什 么 年?

17. Là năm Đinh Hợi.

– 是 丁 亥 年.

Tự học Hán ngữ hiện đại - đáp án bài 7

Nghề nghiệp

Đáp án dịch sang Hán ngữ hiện đại

1. Nó là học sinh.

– 他 是 學 生.

– 他 是 学 生.

2. Chị ấy là kỹ sư, công tác tại Bắc Kinh.

– 她 是 工 程 師, 在 北 京 工 作.

– 她 是 工 程 师, 在 北 京 工 作.

3. Cậu ấy mới tốt nghiệp đại học, vẫn chưa có việc làm.

– 他 剛 從 大 學 畢 業, 還 沒 有 工 作.

– 他 刚 从 大 学 毕 业, 还 沒 有 工 作.

4. Lương anh có cao không?

– 你 薪 水 高 吗? = 你 工 資 高 嗎?

– 你 薪 水 高 吗? = 你 工 资 高 吗?

5. Công việc của anh thế nào?

– 你 工 作 怎 麼 樣?

– 你 工 作 怎 么 样?

6. Anh có làm ca đêm (zuò yè bān 做 夜 班 tố dạ ban) không?

– 你 做 夜 班 嗎?

– 你 做 夜 班 吗?

7. Tôi làm ca ngày (rì bān 日 班 nhật ban), không làm ca đêm.

– 我 做 日 班，不 做 夜 班.

8. Mỗi ngày anh làm việc mấy tiếng đồng hồ?

– 你 每 天 工 作 多 少 小 時?

– 你 每 天 工 作 多 少 小 时?

9. Công việc anh có cực không?

– 你 工 作 辛 苦 嗎?

– 你 工 作 辛 苦 吗?

10. Công việc của bạn có bận không?

– 你 工 作 忙 嗎?

– 你 工 作 忙 吗?

11. Anh có thích (xǐhuān 喜 歡 hỉ hoan 喜 欢) công việc của anh không?

– 你 喜 歡 你 工 作 嗎?

– 你 喜 欢 你 工 作 吗?

12. Chị đang làm việc cho công ty (gōngsi 公 司) nào vậy?

– 你 現 在 為 哪 家 公 司 工 作?

– 你 现 在 为 哪 家 公 司 工 作?

Tự học Hán ngữ hiện đại - đáp án bài 8

Gia đình

Đáp án dịch sang Hán ngữ hiện đại:

1. Anh có anh trai không?

– 你 有 哥 哥 嗎?

– 你 有 哥 哥 吗?

2. Bạn mấy anh em? (Anh em của bạn mấy người?)

– 你 們 兄 弟 幾 個?

– 你 们 兄 弟 几 个?

3. Bạn mấy chị em? (Chị em của bạn mấy người?)

– 你 們 姊 妹 幾 個?

– 你 们 姊 妹 几 个?

– 你 們 姐 兒 幾 個?

– 你 们 姐 儿 几 个?

4. Tôi không có chị, cũng không có em gái.

– 我 沒 有 姐 姐, 也 沒 有 妹 妹.

5. Các anh bà con với nhau thế nào?

– 你 們 是 什 麼 親 戚?

– 你 们 是 什 么 亲 戚?

6. Anh ấy là anh của vợ tôi.

– 他 是 我 内 兄.

7. Chúng tôi là anh em ruột.

– 你 們 是 親 兄 弟.

– 你 们 是 亲 兄 弟.

8. Tôi có một em trai, hai em gái.

– 我 有 一 個 弟 弟, 兩 個 妹 妹.

– 我 有 一 个 弟 弟, 两 个 妹 妹.

9. Anh ấy còn độc thân.

– 他 還 是 獨 身.

– 他 还 是 独 身.

10. Cô ấy đã hăm lăm, vẫn chưa lập gia đình.

– 她 二 十 五 歲, 還 没 有 成 家.

– 她 二 十 五 岁, 还 没 有 成 家.

11. Em đã đính hôn với ai chưa?

– 你 跟 人 訂 了 婚 沒 有?

– 你 跟 人 订 了 婚 沒 有?

12. Gia đình anh có mấy người?

– 你 家 裡 有 幾 口 人?

– 你 家 里 有 几 口 人?

– 你 家 裡 一 共 幾 個 人?

– 你 家 里 一 共 几 个 人?

13. Ông ngoại anh ấy mất tháng 9 năm ngoái. Anh biết không?

– 他 外 祖 父 是 去 年 九 月 去 世 的. 你 知 道 嗎?

– 他 外 祖 父 是 去 年 九 月 去 世 的. 你 知 道 吗?

14. Chúng tôi đã kết hôn ngày 9 tháng 12 năm 1980.

– 我 們 於 1980 年 12 月 9 日 結 婚.

– 我 们 于 1980 年 12 月 9 日 结 婚.

15. Cha nó mất sớm. Má nó vẫn còn. Nó không có anh trai, nhưng có hai chị gái và hai em gái. Vậy, nó là con thứ mấy? Hiện gia đình nó cả thảy mấy người?

– 他 父 親 早 去 世 了. 他 母 親 還 在. 他 沒 有 哥 哥, 不 過 有 兩 個 姐 姐, 兩 個 妹 妹. 那, 他 行 幾? 現 在 他 家 裡 一 共 幾 個 人?

– 他 父 亲 早 去 世 了. 他 母 亲 还 在. 他 沒 有 哥 哥, 不 过 有 两 个 姐 姐, 两 个 妹 妹. 那, 他 行 几? 现 在 他 家 里 一 共 几 个 人?

16. Ai nói anh ấy có vợ, có hai đứa con trai, không có con gái vậy?

– 誰 說 他 結 婚 了, 有 兩 個 兒 子, 沒 有 女 兒?

– 谁 说 他 结 婚 了, 有 两 个 儿 子, 沒 有 女 儿?

17. Ba má anh ấy còn đủ chứ?

– 他 父 母 都 在 不 在?

18. Còn đủ cả, nhưng nghe nói họ đã ly hôn năm ngoái.

– 都 在, 不 過 聽 說 他 們 去 年 離 了 婚.

– 都 在, 不 过 听 说 他 们 去 年 离 了 婚.

19. Tôi không biết rằng cô ấy rất lớn tuổi mới lấy chồng.

– 我 不 知 道 她 年 紀 很 大 了 才 結 婚.

– 我 不 知 道 她 年 纪 很 大 了 才 结 婚.

20. Cô Vương đã đính hôn với ai chưa? Xin anh vui lòng dọ hỏi giùm tôi. Đội ơn anh lắm lắm.

– 王 小 姐 跟 人 訂 了 婚 沒 有? 請 你 給 我 打 聽. 多 謝 多 謝.

– 王 小 姐 跟 人 订 了 婚 沒 有? 请 你 给 我 打 听. 多 谢 多 谢.

Tự học Hán ngữ hiện đại – đáp án bài 9

Dự tính

Đáp án dịch sang Hán ngữ hiện đại:

1. Anh ta dự tính chừng nào đi Trung Quốc?

– 他 打 算 什 麼 時 候 到 中 國 去?

– 他 打 算 什 么 时 候 到 中 国 去?

2. Cuối tuần anh định làm gì?

– 周 末 你 要 做 什 麼?

– 周 末 你 要 做 什 么?

3. Tôi muốn mời cô đi xem phim.

– 我 想 請 你 去 看 電 影.

– 我 想 请 你 去 看 电 影.

4. Tôi muốn ra phố mua ít đồ.

– 我 们 要 上 街 買 些 東 西.

– 我 们 要 上 街 买 些 东 西.

5. Anh định dịch quyển tiểu thuyết này à?

– 你 打 算 翻 譯 這本 小說 嗎?

– 你 打 算 翻 译 这本 小说 吗?

6. Tôi vốn chẳng có dự định ấy.

– 我 根 本 没 有 這 打 算.

– 我 根 本 没 有 这 打 算.

7. Kỳ nghỉ hè năm nay tôi tính đi Hàng Châu chơi.

– 今 年 暑 假 我 打 算 去 杭 州 玩 玩.

8. Nghe nói anh định lập gia đình. Thật sao?

– 聽 說 你 打 算 成 家. 真 的 嗎?

– 听 说 你 打 算 成 家. 真 的 吗?

9. Bạn dự tính học Hán ngữ tại Trung Quốc mấy năm?

– 你 打 算 在 中 國 學 習 幾 年 漢 語?

– 你 打 算 在 中 國 学 习 几 年 汉 语?

10. Sau khi tốt nghiệp đại học em định làm gì?

– 大 學 畢 業 以 後 你 打 算 做 什 麼?

– 大 学 毕 业 以 后 你 打 算 做 什 么?

11. Tôi muốn mời anh ấy hát cho mọi người một bài.

– 我 想 請 他 給 大 家 唱 個 歌.

– 我 想 请 他 给 大 家 唱 个 歌.

12. Anh xem, trời sắp mưa rồi. Anh còn muốn ra phố à?

– 你 看, 要 下 雨 吧. 你 還 要 上 街 嗎?

– 你 看, 要 下 雨 吧. 你 还 要 上 街 吗?

13. Tôi thấy kế hoạch này tốt lắm.

– 我 看 這 個 計 劃 很 好.

– 我 看 这 个 计 划 很 好.

14. Hôm nay thời tiết xấu, tôi cảm thấy khó ở.

– 今 天 天 氣 不 好, 我 覺 得 不 舒 服.

– 今 天 天 气 不 好, 我 觉 得 不 舒 服.

15. Lâu quá không gặp. Công việc làm ăn của anh thế nào?

– 很 久 沒 見. 你 生 意 怎 麼 樣?

– 很 久 沒 见. 你 生 意 怎 么 样?

Tự học Hán ngữ hiện đại - đáp án bài 10

Ẩm thực

Đáp án dịch sang Hán ngữ hiện đại:

1. Anh (chị) muốn ăn gì?

– 你 想 吃 什 麼?

– 你 想 吃 什 么?

2. Tôi muốn ăn cơm, canh chua, thịt kho.

– 我 想 吃 米 飯, 酸 辣 湯, 鹵 肉.

– 我 想 吃 米 饭, 酸 辣 汤, 卤 肉.

3. Anh (chị) thích món ăn Việt Nam à?

– 你 喜 歡 越 南 菜 嗎?

– 你 喜 欢 越 南 菜 吗?

4. Đương nhiên là thích rồi. Tôi là người Việt Nam mà.

– 當 然 喜 歡. 我 是 越 南 人.

– 当 然 喜 欢. 我 是 越 南 人.

5. Anh (chị) đā từng ăn cơm tàu chưa?

– 你 吃 過 中 國 飯 嗎?

– 你 吃 过 中 国 饭 吗?

6. Có. Tôi cũng thích món ăn Tàu, nhất là món ăn Quảng Đông.

– 有. 我 也 喜 歡 中 國 菜, 尤 其 是 廣 東 菜.

– 有. 我 也 喜 欢 中 国 菜, 尤 其 是 广 东 菜.

7. Món ăn Quảng Đông tôi không thích ăn lắm.

– 廣 東 菜 我 不 太 愛 吃.

– 广 东 菜 我 不 太 爱 吃.

8. Ăn cơm xong các bạn làm gì?

– 吃 了 飯 以 後 你 門 做 什 麼?

– 吃 了 饭 以 后 你 们 做 什 么?

9. Sau khi ăn cơm xong, chúng tôi đi xem phim.

– 我 門 吃了 飯 以 後 就 去 看 電 影.

– 我 们 吃了 饭 以 后 就 去 看 电 影.

10. Món này có ngon không?

– 這 個 菜 好 吃 嗎?

– 这 个 菜 好 吃 吗?

11. Món này rất ngon, nó tên là gì vậy?

– 這 個 菜 很 好 吃. 它 叫 什 麼?

– 这 个 菜 很 好 吃. 它 叫 什 么?

12. Tôi vẫn chưa ăn xong.

– 我 還 沒 有 吃 完 呢.

– 我 还 沒 有 吃 完 呢.

13 Trước đây tôi không uống rượu.

– 我 以 前 不 喝 酒.

– 我 以 前 不 喝 酒.

14. Người Trung Quốc có thích uống rượu không?

– 中 國 人 喜 歡 喝 酒 嗎?

– 中 国 人 喜 欢 喝 酒 吗?

15. Tất nhiên là thích. Có người thích uống rượu Mao Đài, cūng có người thích uống rượu Thiệu Hưng.

– 當 然 喜 歡, 有 人 喜 歡 喝 茅 臺 酒, 有 人 喜 歡 喝 紹 興 酒.

– 当 然 喜 欢, 有 人 喜 欢 喝 茅 台 酒, 有 人 喜 欢 喝 绍 兴 酒.

Tự học Hán ngữ hiện đại – đáp án bài 11

Gọi điện thoại

Đáp án dịch sang Hán ngữ hiện đại:

1. Ngày mai tôi sẽ gọi điện cho anh (chị).

– 我 明 天 會 打 電 話 給 你.

– 我 明 天 会 打 电 话 给 你.

2. Ngày mai anh (chị) có rảnh không?

– 你 明 天 有 空 嗎?

– 你 明 天 有 空 吗?)

3. Tôi phải đi đây. Nếu có chuyện gì thì gọi điện cho tôi nhé!

– 我 該 走 了. 有 事 兒 給 我 電 話 吧.

– 我 该 走 了. 有 事 儿 给 我 电 话 吧.

4. Anh (chị) có biết số điện thoại của ông Lý không?

– 你 知 道 李 先 生 的 電 話 號 碼 嗎?

– 你 知 道 李 先 生 的 电 话 号 码 吗?

5. Ông Lý Tam hay ông Lý Tứ?

– 李 三 先 生 還 是 李 四 先 生?

– 李 三 先 生 还 是 李 四 先 生?

6. Số điện thoại của ông Lý Tam là 888231, số nội bộ 124.

– 李 三 先 生 的 電 話 號 碼 是 888231; 124 分 機.

– 李 三 先 生 的 电 话 号 码 是 888231; 124 分 机.

7. [Anh gọi] 888231 chuyển số 124.

– 888231 轉 124.

– 888231 转 124.

8. Ở đây không có ai là Lý Tam hết. Anh (chị) gọi nhầm số rồi.

– 這 兒 沒 人 是 李 三. 你 打 錯 了.

– 这 儿 没 人 是 李 三. 你 打 错 了.

9. Ông Lý đi vắng rồi. Anh (chị) có muốn để lại lời nhắn không?

– 李 三 先 生 不 在. 你 要 留 個 口 信 嗎?

– 李 三 先 生 不 在. 你 要 留 个 口 信 吗?

10. Ông Lý đi công tác rồi. Ngày mốt anh (chị) vui lòng gọi lại nhé.

– 李 先 生 出 差 了. 後 天 請 你 再 打 電 話 吧.

– 李 先 生 出 差 了. 后 天 请 你 再 打 电 话 吧.

11. A lô! Khách sạn Việt Nam phải không ạ? Vui lòng cho tôi nói với [khách ở] phòng 23.

– 喂, 越 南 飯 店 嗎? 請 接 二 三 房 間.

– 喂, 越 南 饭 店 吗? 请 接 二 三 房 间.

12. A lô? Ai đó?

– 喂, 誰 呀?

– 喂, 谁 呀?

13. Tôi đây. Ngày mai anh lên đường hả? Ngày mai tôi bận quá, không thể tiễn anh được. Xin lỗi anh nhé! Chúc anh đi đường mạnh giỏi.

– 是 我, 明 天 就 動 身 嗎? 明 天 我 很 忙. 不 能 送 你 了. 對 不 起. 祝 你 一 路 平 安.

– 是 我, 明 天 就 动 身 吗? 明 天 我 很 忙. 不 能 送 你 了. 对 不 起. 祝 你 一 路 平 安.

14. Cám ơn anh nhiều. Sang năm bọn mình sẽ gặp lại.

– 謝 謝 你 很 多. 明 年 再 見.

– 谢 谢 你 很 多. 明 年 再 见.

Tự học Hán ngữ hiện đại – đáp án bài 12

Mua sắm

Đáp án dịch sang Hán ngữ hiện đại:

1. Anh làm ơn mua giùm tôi vài thứ.

– 請 你 給 我 買 一 點 兒 東 西.

– 请 你 给 我 买 一 点 儿 东 西.

2. Tôi rất muốn mua một quyển sách về thư pháp.

– 我 很 想 買 一 本 關 於 書 法 的 書.

– 我 很 想 买 一 本 关 於 书 法 的 书.

3. Anh còn cần gì khác nữa không?

– 你 還 需 要 別 的 東 西 嗎?

– 你 还 需 要 別 的 东 西 吗?

4. Anh muốn báo gì? Nhân Dân Nhật Báo hay là Quang Minh Nhật Báo?

– 你 要 什 么 報? 是 人 民 日 報 還 是 光 明 日 報?

– 你 要 什 么 报? 是 人 民 日 报 还 是 光 明 日 报?

5. Thịt heo này bao nhiêu tiền một cân?

– 這 豬 肉 多 少 錢 一 斤?

– 这 豬 肉 多 少 钱 一 斤?

6. Chín hào một cân (= nửa ký).

– 九 毛 錢 一 斤.

– 九 毛 钱 一 斤.

7. Được, cho tôi một cân.

– 好, 來 一 斤.

– 好, 来 一 斤.

8. Bà còn muốn mua gì khác không ạ?

– 你 還 要 別 的 嗎?

– 你 还 要 別 的 吗?

9. Có xúc xích không?

– 有 沒 有 香 腸?

– 有 没 有 香 肠?

10. Dạ có. Bà xem này. Ngon đặc biệt đấy. 4 hào 8 một cân.

– 有. 你 看. 特 別 好 吃. 四 毛 八 一 斤.

11. Được, cho tôi nửa cân (= 250 gam). Cả thảy bao nhiêu tiền?

– 好, 來 半 斤. 一 共 多 少 錢?

– 好, 来 半 斤. 一 共 多 少 钱?

12. Cả thảy một đồng một hào tư.

– 一 共 一 塊 一 毛 四.

– 一 共 一 块 一 毛 四.

13. Đây là 2 đồng.

– 這 是 兩 塊.

– 这 是 两 块.

14. Xin thối bà 8 hào 6.

– 找 你 八 毛 六.

15. Bán cho tôi 5 chai bia.

– 給 我 拿 五 瓶 啤 酒.

– 给 我 拿 五 瓶 啤 酒.

16. Vải này bán rất chạy. Chị muốn mua mấy mét?

– 這 布 賣 得 很 快. 你 要 幾 米?

– 这 布 卖 得 很 快. 你 要 几 米?

17. Cô chưa thối tiền cho tôi thì phải?

– 你 没 找 我 錢 吧?

– 你 没 找 我 钱 吧?

18. Chị thấy chiếc váy màu vàng này thế nào?

– 你 看 這 條 黃 的 裙 子 怎 麼 樣?

– 你 看 这 条 黃 的 裙 子 怎 么 样?

19. Chị thấy màu nào đẹp?

– 你 看 什 麼 顏 色 的 好?

– 你 看 什 么 颜 色 的 好?

20. Còn màu nào khác nữa không?

– 還 有 其 他 顏 色 的 嗎?

– 还 有 其 他 颜 色 的 吗?

Tự học Hán ngữ hiện đại – đáp án bài 13

Hỏi đường

Đáp án dịch sang Hán ngữ hiện đại:

1. Xin hỏi, đến khách sạn Bắc Kinh đi thế nào ạ?

– 請 問 到 北 京 飯 店 去 怎 麼 走?

– 请 问 到 北 京 饭 店 去 怎 么 走?

2. Anh cứ đi thẳng, đến ngã tư thì rẽ trái. Đi tiếp, đến ngã tư thứ hai thì rẽ phải, đi 10 phút là tới.

– 你 一 直 走. 到 路 口 往 左 拐. 再 一 直 走. 到 第 二 个 路 口 往 右 拐. 走 十 分 鐘 就 到 了.

你 一 直 走. 到 路 口 往 左 拐. 再 一 直 走. 到 第 二 个 路 口 往 右 拐. 走 十 分 钟 就 到 了.

3. Xin lỗi, gần đây có nhà bưu điện không?

– 勞 駕, 附 近 有 郵 局 嗎?

– 劳 驾, 附 近 有 邮 局 吗?

4. Làm ơn cho hỏi, đường này tên là gì?

– 請 問 這 條 街 叫 什 麼 名 字?

– 请 问 这 条 街 叫 什 么 名 字?

6. Hẻm này có ăn thông ra đường cái không?

– 這 條 胡 同 通 大 街 嗎?

– 这 条 胡 同 通 大 街 吗?

7. Đây là ngõ cụt.

– 這 是 一 條 死 胡 同.

– 这 是 一 条 死 胡 同.

8. Xin hỏi, đường Cảnh Sơn ở đâu ạ?

– 請 問 景 山 街 在 哪 兒?

– 请 问 景 山 街 在 哪 儿?

9. Đến bưu điện đi đường này có đúng không?

– 去 郵 局 走 這 條 路 對 嗎?

– 去 邮 局 走 这 条 路 对 吗?

10. Tôi không biết, tôi chỉ đi qua đây thôi (lộ quá).

– 我 不 知 道, 我 只 是 路 過.

– 我 不 知 道, 我 只 是 路 过.

11. Bệnh viện cách đây bao xa?

– 病 院 離 這 兒 多 遠?

– 病 院 离 这 儿 多 远?

12. Tôi lạc đường rồi. Xin hỏi đi thế nào đến khách sạn Hoà Bình?

– 我 迷 路 了. 請 問 去 和 平 飯 店 怎 麼 走?

– 我 迷 路 了. 请 问 去 和 平 饭 店 怎 么 走?

13. Chợ có xa nơi này không?

– 市 場 離 這 兒 遠 嗎?

– 市 场 离 这 儿 远 吗?

14. Địa chỉ này tôi tìm không ra. Anh có biết không?

– 這 個 地 址 我 找 不 着 了. 你 知 道 嗎?

– 这 个 地 址 我 找 不 着 了. 你 知 道 吗?

15. Nó ở bên kia đường.

– 就 在 街 對 面.

– 就 在 街 对 面.

16. Xin hỏi đến địa chỉ này đi thế nào?

– 請 問 到 這 個 地 址 怎 麼 走?

– 请 问 到 这 个 地 址 怎 么 走?

17. Xin lỗi, tôi cũng là người ở nơi khác tới đây.

– 對 不 起, 我 也 是 別 處 來 的.

– 对 不 起, 我 也 是 别 处 来 的.

18. Tôi cũng muốn đi tới đó. Để tôi đưa anh đi.

– 我 也 要 去 那 兒. 我 送 你 去.

– 我 也 要 去 那 儿. 我 送 你 去.

19. Đi bộ thì rất xa đấy. Tốt nhất anh nên đi taxi.

– 步 行 去 很 遠. 你 最 好 坐 出 租 汽 車.

– 步 行 去 很 远. 你 最 好 坐 出 租 汽 车.

20. Sợ là anh đi ngược hướng rồi.

– 恐 怕 你 在 反 方 向 走 了.

– 恐 怕 你 在 反 方 向 走 了.

Tự học Hán ngữ hiện đại – đáp án bài 14

Khám bệnh

Đáp án dịch sang Hán ngữ hiện đại:

1. Bác sĩ, tôi đau bụng.

– 大 夫, 我 肚 子 疼. = 大 夫, 我 肚 子 痛.

2. Hôm nay anh đã ăn gì?

– 今 天 你 吃 的 是 什 麼?

– 今 天 你 吃 的 是 什 么?

3. Hôm qua chị đã ăn gì?

– 昨 天 你 吃 的 是 什 麼?

– 昨 天 你 吃 的 是 什 么?

4. Anh (chị) có thấy nhức đầu và chóng mặt không?

– 你 覺 得 頭 疼 和 頭 暈 嗎?

– 你 觉 得 头 疼 和 头 晕 吗?

5. Đi tiêu có bình thường không?

– 大 便 正 常 嗎?

– 大 便 正 常 吗?

6. Có bị bón không?

– 便 秘 嗎?

– 便 秘 吗?

7. Tôi tiêu chảy mấy ngày nay. Xin cho tôi thuốc trị tiêu chảy đi.

– 這 幾 天 我 瀉 肚. 請 給 我 治 瀉 肚 的 藥.

– 这 几 天 我 泻 肚. 请 給 我 治 泻 肚 的 药.

8. Để tôi bắt mạch và đo huyết áp cho anh (chị).

– 讓 我 給 你 切 脈, 量 血 壓.

– 让 我 给 你 切 脉, 量 血 压.

9. Để tôi đo thân nhiệt cho anh (chị).

– 讓 我 給 你 量 體 溫.

– 让 我 给 你 量 体 温.

10. 38 độ. Hơi sốt đó.

– 三 十 八 度, 有 點 燒.

– 三 十 八 度, 有 点 烧.

11. Tôi phải nằm viện không?

– 我 應 該 住 院 嗎?

– 我 应 该 住 院 吗?

12. Không cần. Bệnh của anh (chị) không nghiêm trọng.

– 不 用. 你 的 病 症 不 嚴 重.

– 不 用. 你 的 病 症 不 严 重.

13. Tôi viết đơn thuốc cho anh (chị). Yên tâm đi. Thuốc này công hiệu lắm. Nội hai ba ngày là khỏi bệnh liền.

– 我 給 你 開 一 張 藥 方. 放 心 吧. 這 藥 很 有 效. 兩 三 天 内 你 就 會 痊 愈.

– 我 給 你 开 一 张 药 方. 放 心 吧. 这 药 很 有 效. 两 三 天 内 你 就 会 痊 愈.

14. Anh (chị) chú ý ăn uống, nghỉ ngơi nhiều. Uống nhiều nước. Dùng thuốc tôi cho. Nếu không thấy khá hơn, hai tuần nữa tái khám nhé.

– 你 注 意 飲 食, 好 好 休 息. 要 多 喝 水. 服 用 我 開 的 藥. 要 是 不 見 好, 過 兩 個 星 期 再 來 看.

– 你 注 意 饮 食, 好 好 休 息. 要 多 喝 水. 服 用 我 开 的 药. 要 是 不 见 好, 过 两 个 星 期 再 来 看.

15. Lâu nay không gặp. Trông chị không được khoẻ.

– 很 久 沒 見. 你 好 像 不 太 舒 服.

– 很 久 没 見. 你 好 像 不 太 舒 服.

16. Vâng. Tôi bị nhức đầu.

– 是. 我 頭 疼.

– 是. 我 头 疼.

17. Chị nên đi châm cứu đi.

– 你 應 該 去 扎 針.

– 你 应 该 去 扎 针.

18. Châm cứu thì có thể hết nhức đầu sao?

– 扎 針 可 以 止 疼 嗎?

– 扎 针 可 以 止 疼 吗?

19. Tất nhiên. Châm cứu của Trung Quốc rất nổi tiếng mà.

– 當 然 了. 中 國 的 針 灸 很 有 名.

– 当 然 了. 中 国 的 针 灸 很 有 名.

20. Nổi tiếng thì đā hẳn. Nhưng có công hiệu không?

– 有 名 是 有 名. 可 是 有 效 嗎?

– 有 名 是 有 名. 可 是 有 效 吗?

21. Đương nhiên là công hiệu. Chị cứ thử coi.

– 當 然 有 效. 你 試 一 試 吧.

– 当 然 有 效. 你 试 一 试 吧.

Tự học Hán ngữ hiện đại – đáp án bài 15

Tham quan

Đáp án dịch sang Hán ngữ hiện đại:

1. Anh dự định ở Bắc Kinh bao lâu?

– 你 打 算 在 北 京 住 多 久?

– 你 打 算 在 北 京 住 多 久?

2. Nửa tháng.

– 半 個 月.

– 半 个 月.

3. Anh đã đi chơi chỗ nào rồi?

– 你 去 哪 兒 玩 兒 了?

– 你 去 哪 儿 玩 儿 了?

4. Chỉ mới đi Trường Thành và Di Hoà Viên. Mấy chỗ khác thì chưa.

– 只 去 過 長 城 和 頤 和 園. 別 的 地 方 還 沒 去.

– 只 去 过 长 城 和 颐 和 园. 別 的 地 方 还 没 去.

5. Chị đã đi Di Hoà Viên mấy lần?

– 你 去 過 幾 次 頤 和 園?

– 你 去 过 几 次 颐 和 园?

6. Đã đi được hai lần.

– 去 過 兩 次.

– 去 过 两 次.

7. Bắc Kinh còn có chỗ nào vui chơi không?

– 北 京 還 有 什 麼 好 玩 兒 的 地 方?

– 北 京 还 有 什 么 好 玩 儿 的 地 方?

8. Chỗ vui chơi thì rất nhiều. Anh đã xem lá đỏ núi Hương Sơn chưa?

– 好 玩 兒 的 地 方 很 多. 你 看 沒 看 過 香 山 的 紅 葉?

– 好 玩 儿 的 地 方 很 多. 你 看 没 看 过 香 山 的 红 叶?

9. Hương Sơn mùa thu phong cảnh tuyệt đẹp. Anh nên đến đấy xem.

– 秋 天 的 香 山, 風 景 美 極 了. 你 應 該 去 看 看.

– 秋 天 的 香 山, 风 景 美 极 了. 你 应 该 去 看 看.

10. Tôi nhất định sẽ đi.

– 我 一 定 去.

– 我 一 定 去.

11. Nơi này có di tích lịch sử gì không?

– 這 兒 有 什 麼 歷 史 遺 跡 嗎?

– 这 儿 有 什 么 历 史 遗 迹 吗?

12. Anh biết nơi này có danh thắng gì không?

– 你 知 道 這 兒 有 什 麼 名 勝 嗎?

– 你 知 道 这 儿 有 什 么 名 胜 吗?

13. Một ngày tháng 10 tôi đã tham quan Di Hoà Viên.

– 十 月 的 一 天 我 參 觀 了 頤 和 園.

– 十 月 的 一 天 我 参 观 了 颐 和 园.

14. Di Hoà Viên là một nơi rất nổi tiếng ở ngoại thành Bắc Kinh.

– 頤 和 園 是 北 京 城 外 一 個 很 有 名 的 地 方.

– 颐 和 园 是 北 京 城 外 一 个 很 有 名 的 地 方.

15. Du khách nước ngoài đến Bắc Kinh đều muốn đến nơi ấy xem thử.

– 外 國 旅 游 者 到 了 北 京 都 要 到 那 兒 去 看 看.

– 外 国 旅 游 者 到 了 北 京 都 要 到 那 儿 去 看 看.

16. Thành phố này có những danh thắng và di tích gì?

– 這 座 城 市 有 哪 些 名 勝 古 跡?

– 这 座 城 市 有 哪 些 名 胜 古 迹?

17. Trên thế giới có rất nhiều thành phố lâu đời, Bắc Kinh là một trong số đó.

– 世 界 上 有 很 多 古 老 的 城 市, 北 京 就 是 其 中 之 一.

18. Bắc Kinh có nhiều danh thắng di tích quý báu và công viên xinh đẹp.

– 北 京 有 許 多 珍 貴 名 勝 古 跡 和 美 麗 的 公 園.

– 北 京 有 许 多 珍 贵 名 胜 古 迹 和 美 丽 的 公 园.

19. Trường Thành, Thập Tam Lăng, Cố Cung, Di Hoà Viên, Bắc Hải Công Viên, Thiên Đàn, vân vân đều là những nơi tốt cho mọi người du ngoạn và nghỉ ngơi.

– 長 城, 十 三 陵, 故 宮, 頤 和 園, 北 海 公 園, 天 壇, 等 都 是 人 們 游 覽 和 休 息 的 好 地 方.

– 长 城, 十 三 陵, 故 宮, 颐 和 园, 北 海 公 园, 天 坛, 等 都 是 人 们 游 览 和 休 息 的 好 地 方.

20. Các danh thắng và di tích ấy tôi đều đến rồi. Tôi còn chụp nhiều ảnh phong cảnh nữa.

– 那 些 名 勝 古 跡 我 都 去 過. 我 還 照 了 許 多 風 景 照 片.

– 那 些 名 胜 古 迹 我 都 去 过. 我 照 照 了 许 多 风 景 照 片.

Tự học Hán ngữ hiện đại - đáp án ôn tập bài 1-5

Đáp án dịch sang Hán ngữ hiện đại:

1.Chào chị.  Tôi tên là Nguyễn Hiền. Xin hỏi chị họ chi?

– 你 好. 我 叫 阮 賢. 請 問 你 貴 姓?

– 你 好. 我 叫 阮 贤. 请 问 你 贵 姓?

2. Tôi họ Vương, tên Vương Hoa. Rất vui được quen anh.

– 我 姓 王, 叫 王 華. 認 識 你 很 高 興.

– 我 姓 王, 叫 王 华. 认 识 你 很 高 兴.

3. Chị đang công tác ở đâu vậy?

– 你 在 哪 兒 工 作?

– 你 在 哪 儿 工 作?

4. Tôi công tác ở nhà máy. Còn anh?

– 我 在 工 廠 工 作. 你 呢?

– 我 在 工 厂 工 作. 你 呢?

5. Tôi đã nghỉ hưu. Trước khi nghỉ hưu, tôi làm việc ở Đại học Sư phạm.

– 我 退 休 了. 退 休 前 在 師 範 大 學 工 作.

– 我 退 休 了. 退 休 前 在 师 范 大 学 工 作.

6. Trước nghỉ hưu thầy Nguyễn dạy môn gì ạ?

– 退 休 前 阮 教 授 教 什 麼?

– 退 休 前 阮 教 授 教 什 么?

7. Tôi dạy Trung văn.

– 我 教 中 文.

8. Chồng tôi cũng dạy Trung văn.

– 我 愛 人 也 教 中 文.

– 我 爱 人 也 教 中 文.

9. Anh ấy đang công tác ở đâu?

– 他 在 哪 兒 工 作?

– 他 在 哪 儿 工 作?

10. Ảnh dạy Trung văn ở Học viện Ngoại ngữ.

– 他 在 外 語 學 院 教 中 文.

– 他 在 外 语 学 院 教 中 文.

11. Anh ấy tên gì?

– 他 叫 什 麼 名 字?

– 他 叫 什 么 名 字?

12. Ảnh tên Lý Minh. Thầy có quen ảnh không?

– 他 叫 李 明. 你 認 識 他 嗎?

– 他 叫 李 明. 你 认 识 他 吗?

13. Thầy Lý tôi có gặp qua (見 過 kiến qua 見 过) rồi.

– 李 教 授 我 已 經 見 過 了.

– 李 教 授 我 已 经 見 过 了.

14. Trời mưa to rồi. Chị có áo mưa không?

– 下 大 雨 了, 你 有 雨 衣 嗎?

– 下 大 雨 了, 你 有 雨 衣 吗?

15. Tôi không có áo mưa, cũng không có ô dù. Còn thầy?

– 没 有 雨 衣, 也 没 有 傘. 你 呢?

– 没 有 雨 衣, 也 没 有 伞. 你 呢?

16. Cũng không có luôn.

– 也 没 有.

– 也 没 有.

17. Hôm nay thời tiết xấu. Ngày mai có lẽ trời sẽ đẹp.

– 今 天 天 氣 不 好. 明 天 也 許 好.

– 今 天 天 气 不 好. 明 天 也 许 好.

18. Mưa tạnh rồi. Tôi phải đi đây. Xin chào chị nhé.

– 雨 停 了. 我 該 走 了. 再 見.

– 雨 停 了. 我 该 走 了. 再 见.

19. Thầy đi thong thả nhé. Xin chào thầy.

– 慢 點 兒 走. 再 見.

– 慢 点 儿 走. 再 见.

20. Hôm nay là thứ năm, ngày 5 tháng 10, năm 2006, có đúng không?

- 今 天 是 二 零 零 六 年 十 月 五 日 星 期 四, 是 不 是?

21. Đúng rồi. Bây giờ là mấy giờ rồi?

- 是. 現 在 幾 點 了?

- 是. 现 在 几 点 了?

22. Tôi không có đồng hồ. Có lẽ bây giờ là 5 giờ rưỡi.

- 我 沒 有 表. 現 在 也 許 五 點 半.

- 我 沒 有 表. 现 在 也 许 五 点 半.

23. Mỗi ngày bạn thức dậy lúc mấy giờ?

– 你 每 天 幾 點 起 床?

– 你 每 天 几 点 起 床?

24. Mỗi ngày tôi thức dậy lúc 5 giờ.

– 我 每 天 五 點 起 床.

– 我 每 天 五 点 起 床.

25. Mỗi ngày bạn ăn sáng lúc mấy giờ?

– 你 每 天 幾 點 吃 早 飯?

– 你 每 天 几 点 吃 早 饭?

26. Mỗi ngày tôi ăn sáng lúc 6 giờ.

– 我 每 天 六 點 吃 早 飯.

– 我 每 天 六 点 吃 早 饭.

27. Mỗi ngày bạn đi làm lúc mấy giờ?

– 你 每 天 幾 點 去 上 班?

– 你 每 天 几 点 去 上 班?

28. Mỗi ngày tôi đi làm lúc 7 giờ.

– 你 每 天 七 點 去 上 班.

– 你 每 天 七 点 去 上 班.

29. Mỗi ngày bạn ăn trưa lúc mấy giờ?

– 你 每 天 幾 點 吃 午 飯?

– 你 每 天 几 点 吃 午 饭?

30. Lúc 12 giờ kém 15.

– 差 一 刻 十 二 點.

– 差 一 刻 十 二 点.

Tự học Hán ngữ hiện đại – đáp án ôn tập bài 6-10

Đáp án dịch sang Hán ngữ hiện đại:

1. Anh (chị) băm mấy rồi?

– 你 三 十 幾 了?

– 你 三 十 几 了?

2. Mẹ anh (chị) bao nhiêu tuổi?

– 你 母 親 多 大 年 紀 了?

– 你 母 亲 多 大 年 纪 了?

3. Cụ bao tuổi rồi ạ?

– 您 多 大 年 紀 了?

– 您 多 大 年 纪 了?

– 您 高 壽 了?

– 您 高 寿 了?

4. Ba chị ấy nay 85 tuổi rồi.

– 她 父 親 八 十 五 歲 了.

– 她 父 亲 八 十 五 岁 了.

5. Tôi tuổi con khỉ. Anh tuổi con gì?

– 我 是 屬 猴 子 的. 你 屬 什 麼?

– 我 是 属 猴 子 的. 你 属 什 么?

6. Anh là khỉ già. Tôi là khỉ nhí.

– 你 是 大 猴 子. 我 是 小 猴 子.

– 你 是 大 猴 子. 我 是 小 猴 子.

7. Vậy tôi lớn hơn 12 tuổi rồi.

– 那, 我 比 你 大 十 二 歲.

– 那, 我 比 你 大 十 二 岁.

8. Năm 2008 là năm gì?

– 2008 年 是 什 麼 年?

– 2008 年 是 什 么 年?

9. Là năm Mậu Tý.

– 是 戊 子 年.

10. Anh sinh năm nào?

– 你 是 什 麼 時 候 生 的?

– 你 是 什 么 时 候 生 的?

11. Tôi sinh ngày 22 tháng giêng năm 1980 tại Hà Nội.

– 我 于 1980 年 1 月 22 日 出 生 在 河 內.

12. Anh muốn tìm loại công việc thế nào?

– 你 要 找 哪 種 工 作?

– 你 要 找 哪 种 工 作?

13. Lương hậu, thời gian công tác thích hợp.

– 薪 水 優 厚, 工 作 時 間 合 適.

– 薪 水 优 厚, 工 作 时 间 合 适.

14. Trước đây anh (chị) đã làm qua việc này chưa?

– 你 以 前 做 過 這 個 工 作 嗎?

– 你 以 前 做 过 这 个 工 作 吗?

15. Công việc này rất cực. Anh (chị) có làm nổi không?

– 這 個 工 作 很 辛 苦. 你 可 以 做 嗎?

– 这 个 工 作 很 辛 苦. 你 可 以 做 吗?

16. Nếu lương cao thì đương nhiên tôi làm nổi.

– 如 果 薪 水 高, 我 當 然 可 以 做.

– 如 果 薪 水 高, 我 当 然 可 以 做.

17. Tôi vẫn còn độc thân.

– 我 還 是 獨 身.

– 我 还 是 独 身.

18. Gia đình anh (chị) có mấy người?

– 你 家 裡 有 幾 口 人?

– 你 家 里 有 几 口 人?

– 你 家 裡 一 共 幾 個 人?

– 你 家 里 一 共 几 个 人?

19. Bạn mấy anh em? (Anh em của bạn mấy người?)

– 你 們 兄 弟 幾 個?

– 你 们 兄 弟 几 个?

20. Bạn mấy chị em? (Chị em của bạn mấy người?)

– 你 們 姊 妹 幾 個?

– 你 们 姊 妹 几 个?

– 你 們 姐 兒 幾 個?

– 你 们 姐 儿 几 个?

21. Ba má anh (chị) còn đủ chứ?

– 你 父 母 都 在 不 在?

22. Anh (chị) là con thứ mấy trong gia đình?

– 你 行 幾?

– 你 行 几?

23. Tôi dự tính sang năm đi Trung Quốc.

– 我 打 算 明 年 到 中 國 去.

– 我 打 算 明 年 到 中 国 去.

24. Tôi dự tính hôm nay đọc xong quyển sách này.

– 今 天 我 打 算 把 這 本 書 讀 完.

– 今 天 我 打 算 把 这 本 书 读 完.

25. Cuối tuần này anh (chị) định làm gì?

– 這 周 末 你 要 做 什 麼?

– 这 周 末 你 要 做 什 么?

26. Anh (chị) ăn cơm chưa?

– 你 吃 過 飯 了 嗎?

– 你 吃 过 饭 了 吗?

27. Anh (chị) có thích ăn hải sản không?

– 你 愛 吃 海 味 嗎?

– 你 爱 吃 海 味 吗?

28. Anh (chị) thường ăn sáng món gì?

– 早 飯 你 常 吃 什 麼?

– 早 饭 你 常 吃 什 么?

29. Phở bò, bánh mì, hột gà ốp la, cà phê sữa.

– 牛 肉 粉, 麵 包, 半 熟 的 雞 蛋, 牛 奶 咖 啡.

– 牛 肉 粉, 面 包, 半 熟 的 鸡 蛋, 牛 奶 咖 啡.

30. Anh (chị) thường ăn trưa (chiều) món gì?

– 午 飯 (晚 飯) 你 常 吃 什 麼?

– 午 饭 (晚 饭) 你 常 吃 什 么?

31. Canh chua, thịt kho, rau muống xào.

– 酸 辣 湯, 鹵 肉, 炒 空 心 菜.

– 酸 辣 汤, 卤 肉, 炒 空 心 菜.

32. Anh (chị) thích ăn trái cây gì?

– 你 愛 吃 什 麼 水 果?

– 你 爱 吃 什 么 水 果?

33. Tôi thích ăn chuối, sầu riêng, mít, xoài, đu đủ, dưa hấu.

– 你 愛 吃 香 蕉, 榴 蓮 果, 菠 蘿 蜜, 芒 果, 木 瓜, 西 瓜.

– 你 爱 吃 香 蕉, 榴 莲 果, 波 罗 蜜, 芒 果, 木 瓜, 西 瓜.

Tự học Hán ngữ hiện đại – đáp án ôn tập bài 11-15

Đáp án dịch sang Hán ngữ hiện đại:

1. Số điện thoại của anh (chị) là mấy?

– 你 的 電 話 [號 碼] 是 多 少?

– 你 的 电 话 [号 码] 是 多 少?

2. Số điện thoại của tôi là 501402; số nội bộ 213.

– 我 的 電 話 號 碼 是 501402; 213 分 機.

– 我 的 电 话 号 码 是 501402; 213 分 机.

3. [Anh gọi] 501402 chuyển số 213.

– 501402 轉 213.

– 501402 转 213.

4. A lô! Ông Lý Tam có nhà không ạ?

– 喂, 李 三 先 生 在 家 嗎?

– 喂, 李 三 先 生 在 家 吗?

5. Ông Lý đi công tác rồi. Anh (chị) có muốn để lại lời nhắn không?

– 李 先 生 出 差 了. 你 要 留 個 口 信 嗎?

– 李 先 生 出 差 了. 你 要 留 个 口 信 吗?

6. Xin chờ một chút. ... A lô! Ông ấy đi vắng, anh muốn nhắn gì không?

– 請 稍 等. ... 喂, 他 不 在. 你 要 留 個 口 信 嗎?

– 请 稍 等. ... 喂, 他 不 在. 你 要 留 个 口 信 吗?

7. Ngày mai anh (chị) vui lòng gọi lại nhé.

– 明 天 請 你 再 打 電 話 吧.

– 明 天 请 你 再 打 电 话 吧.

8. Xin hỏi, gần đây có điện thoại công cộng không?

– 勞 駕, 附 近 有 公 用 電 話 嗎?

– 劳 驾, 附 近 有 公 用 电 话 吗?

9. Tôi đây, xin hỏi anh (chị) là ai?

– 就 是. 請 問 你 是 誰?

– 就 是. 请 问 你 是 谁?

10. Anh (chị) gọi lầm số rồi.

– 你 打 錯 了.

– 你 打 错 了.

11. Cái áo sơ mi này lớn quá; tôi sẽ mặc thử cái khác.

– 這 件 襯 衫 太 大 了; 我 試 試 件 別 的.

– 这 件 衬 衫 太 大 了; 我 试 试 件 别 的.

12. Cái này bao nhiêu tiền một cân (một kí lô / một mét / một lít / một tá / một đôi.)?

– 這 個 多 少 錢 一 斤 (一 公 斤 / 一 米 / 一 升 / 一 打 / 一 雙)?

– 这 个 多 少 钱 一 斤 (一 公 斤 / 一 米 / 一 升 / 一 打 / 一 双)?

13. Cả thảy bao nhiêu tiền?

– 一 共 多 少 錢?

– 一 共 多 少 钱?

14. Chị đưa em 10 đồng; vậy em thối lại chị 2 hào mốt.

– 你 這 是 十 塊; 找 你 兩 毛 一.

– 你 这 是 十 块; 找 你 两 毛 一.

15. Vui lòng cho xem đôi giày kia.

– 請 拿 那 雙 鞋 看 看.

– 请 拿 那 双 鞋 看 看.

16. Mắc quá. 60 đồng có được không?

– 太 貴 了, 六 十 塊 行 不 行?

– 太 贵 了, 六 十 块 行 不 行?

17. Có thể rẻ hơn một chút được không?

– 可 以 便 宜 一 點 嗎?

– 可 以 便 宜 一 点 吗?

18. Giá này rất phải chăng rồi.

– 這 价 格 是 最 公 道 的.

– 这 价 格 是 最 公 道 的.

19. Xin hỏi, đây có phải là đường Trung Sơn?

– 請 問, 這 是 中 山 路 嗎?

– 请 问, 这 是 中 山 路 吗?

20. Xin lỗi anh (chị), đây là đường gì?

– 對 不 起, 這 是 條 什 麼 街?

– 对 不 起, 这 是 条 什 么 街?

21. Đến Thiên An Môn đi đường nào?

– 到 天 安 門 去 怎 麼 走?

– 到 天 安 门 去 怎 么 走?

22. Làm ơn cho tôi hỏi, đây có phải là đại lộ Vương Phủ Tỉnh không?

– 請 問, 這 是 王 府 井 大 街 嗎?

– 请 问, 这 是 王 府 井 大 街 吗?

23. Làm ơn cho hỏi, đến ga xe lửa đi thế nào?

– 勞 駕, 去 火 車 站 怎 麼 走?

– 劳 驾, 去 火 车 站 怎 么 走?

24. Hẻm này có ăn thông ra đường cái không?

– 這 條 胡 同 通 大 街 嗎?

– 这 条 胡 同 通 大 街 吗?

25. Tôi lạc đường rồi. Xin hỏi đi thế nào đến khách sạn Bắc Kinh?

– 我 迷 路 了. 請 問 去 北 京 飯 店 怎 麼 走?

– 我 迷 路 了. 请 问 去 北 京 饭 店 怎 么 走?

26. Anh cứ đi thẳng; đến ngā tư thì quẹo trái; đó là khách sạn Bắc Kinh.

– 你 一 直 走. 到 路 口 往 左 拐. 那 是 北 京 飯 店.

– 你 一 直 走. 到 路 口 往 左 拐. 那 是 北 京 饭 店.

27. Tôi thấy hay là đi taxi thì hơn.

– 我 看, 還 是 坐 出 租 汽 車 好.

– 我 看, 还 是 坐 出 租 汽 车 好.

28. Không cần đâu; anh đi bộ 5 phút là tới mà.

– 不 用 了. 你 走 五 分 鐘 就 到 了.

– 不 用 了. 你 走 五 分 钟 就 到 了.

29. Hôm nay tôi hơi khó ở.

– 我 今 天 有 點 兒 不 舒 服.

– 我 今 天 有 点 儿 不 舒 服.

30. Anh (chị) bị bệnh rồi. Có muốn đi bác sī khám bệnh không?

– 你 病 了. 你 要 不 要 去 看 病?

– 你 病 了. 你 要 不 要 去 看 病?

31. Bác sĩ, tôi bị bệnh gì vậy?

– 大 夫, 我 有 什 麼 病?

– 大 夫, 我 有 什 么 病?

32. E rằng anh bị bệnh tim.

– 恐 怕 你 患 了 心 臟 病.

– 恐 怕 你 患 了 心 脏 病.

33. Bệnh của chị không nặng lắm. Nội trong hai ba ngày là chị hết bệnh.

– 你 的 病 症 不 很 嚴 重. 兩 三 天 内 你 就 會 痊 愈.

– 你 的 病 症 不 很 严 重. 两 三 天 内 你 就 会 痊 愈.

34. Bệnh rất nặng, anh phải mổ ngay.

– 很 嚴 重, 你 要 立 即 動 手 術.

– 很 严 重, 你 要 立 即 动 手 术.

35. Sau khi đến Bắc Kinh, anh đã đi thăm những nơi nào?

– 來 北 京 以 後, 你 去 過 哪 些 地 方?

– 来 北 京 以 后, 你 去 过 哪 些 地 方?

36. Tôi đā đi thăm Cố Cung, Di Hoà Viên, Thập Tam Lăng.

– 我 去 過 故 宮, 頤 和 園, 十 三 陵.

– 我 去 过 故 宫, 颐 和 园, 十 三 陵.

37. Bắc Kinh có những danh thắng và di tích gì?

– 北 京 有 哪 些 名 勝 古 跡?

– 北 京 有 哪 些 名 胜 古 迹?

38. Bắc Kinh có Trường Thành, Thập Tam Lăng, Cố Cung, Di Hoà Viên, Bắc Hải Công Viên, Thiên Đàn, v.v...

– 北 京 有 長 城, 十 三 陵, 故 宮, 頤 和 園, 北 海 公 園, 天 壇, 等.

– 北 京 有 长 城, 十 三 陵, 故 宮, 颐 和 园, 北 海 公 园, 天 坛, 等.

39. Anh dự định ở Bắc Kinh bao lâu?

– 你 打 算 在 北 京 住 多 久?

– 你 打 算 在 北 京 住 多 久?

40. Một tháng.

– 一 個 月.

– 一 个 月.