Author: Emma Hooper
Date: 2019-07-15 00:00:00+00:00
Keywords: ©vctvegroup; Văn học nước ngoài
Description: Trương Trung Tín (dịch)
Publisher: NXB Trẻ

ETTA và OTTO và RUSSELL và JAMES
Tác giả: Emma Hooper
Người dịch: Trương Trung Tín
Nhà xuất bản: NXB Trẻ 01/2017

—★—

ebook©vctvegroup

15/07/2019

1

Bức thư viết bằng mực xanh:

Otto,

Em đi đây. Em đi tìm biển. Cả đời em chưa nhìn thấy biển bao giờ. Đừng lo, em để lại chiếc xe tải, em đi bộ được. Em sẽ cố gắng nhớ mà quay về.

Luôn yêu anh,

Etta.

Dưới bức thư là một xấp giấy nhỏ ghi công thức những món bà ấy hay làm cũng bằng mực xanh. Như thế ông sẽ biết phải ăn gì và nấu làm sao khi bà vắng nhà. Otto ngồi xuống ghế và sắp lại xấp giấy theo hàng ngang và dọc để chúng không bị chồng lên nhau. Ông toan khoác áo và xỏ giày đi tìm bà, có thể là hỏi thăm hàng xóm xem liệu họ có thấy bà đi hướng nào không, nhưng rồi lại thôi. Ông chỉ ngồi bên bàn với lá thư và xấp giấy. Tay run rẩy. Ông đặt tréo tay để thôi run.

Một hồi sau Otto đứng dậy và đi lấy quả địa cầu. Giữa ruột quả cầu có một ngọn đèn chiếu xuyên qua các đường vĩ tuyến và kinh tuyến trên bề mặt. Ông bật nó lên và tắt đèn bếp đi. Ông đặt quả cầu trên bàn, cách xa lá thư và xấp giấy, rồi dùng ngón tay vạch đường đi trên đó. Đến Halifax, đấy là nếu Etta đi về hướng đông. Bà sẽ phải băng qua quãng đường dài ba ngàn hai trăm ba mươi hai kilômét. Còn nếu bà đi về hướng tây, đến Vancouver, thì là một ngàn hai trăm lẻ một kilômét. Nhưng Otto biết bà sẽ chọn hướng đông, ông thấy ngực mình thắt lại chỉ về hướng đó. Ông phát hiện ra cây súng săn mình để trong tủ cũng đã biến mất. Chỉ còn khoảng một giờ nữa là mặt trời ló dạng.

••••

Hồi bé, Otto có mười bốn anh chị em, tính cả cậu là mười lăm người. Ngày ấy có một dịch cúm kéo dài dai dẳng, đất đai cằn cỗi hơn bình thường, nước sông cạn khô trơ cả hai bờ, và trẻ con nhà nông chết nhiều hơn sống. Vậy nên nhà nào cũng cố gắng đẻ, năm bà mang bầu mới đẻ được ba em bé, rồi ba đứa sinh ra chỉ có một đứa sống. Các bà mang thai quanh năm. Hồi ấy, đàn bà đẹp là phải luôn mang cái bụng tròn lẳn. Mẹ của Otto cũng vậy. Xinh đẹp và luôn căng tròn.

Thế mà mấy cặp vợ chồng làm nông khác lại luôn dè chừng bà. Người bảo bà bị nguyền rủa, kẻ bảo bà có số trời cho. Chỗ mấy hòm thư trên đường, người ta kháo bà Dị thường. Bởi bà Grace, mẹ Otto, chưa từng mất một đứa con nào. Không đứa nào. Mỗi cái thai khỏe mạnh đều suôn sẻ nở ra một em bé hồng hào, và những em bé ấy lớn lên thành một hàng các anh chị em, mặc những bộ đồ ngủ xám và xám bạc màu, một số nắm tay nhau, số khác ẵm mấy đứa bé hơn, áp tai vào cửa phòng bố mẹ mình chăm chú lắng nghe tiếng rên rỉ bên trong.

•••

Etta thì ngược lại, cô bé chỉ có một người chị gái tên Alma với mái tóc đen bóng. Họ sống trong thị trấn.

Chơi trò đóng giả ma-xơ đi, một hôm Etta nói sau khi tan học, trước bữa tối.

Sao lại là xơ? Alma hỏi trong lúc tết tóc cho em gái. - mái tóc rối nùi xơ xác tầm thường của Etta.

Etta nghĩ về mấy bà xơ di chuyển như những bóng ma giữa các cửa hàng và nhà thờ mà hai chị em nhìn thấy, đôi khi ở rìa thị trấn, đôi khi cạnh bệnh viện. Họ trông lúc nào cũng tinh tươm trong bộ đồ hai màu trắng và đen. Cô bé nhìn xuống đôi giày đỏ với hai quai màu xanh lam chưa cài của mình. Vì họ đẹp, cô nói.

Không, Etta, Alma đáp, Xơ không đẹp, cũng không phiêu lưu. Không ai để ý đến mấy bà ấy hết.

Em thì có, Etta nói.

Dù sao, Alma nói, Chị có thể sẽ đi lấy chồng, và em cũng thế.

Không, Etta đáp.

Có lẽ, Alma đáp. Chị cúi xuống và cài giày cho em mình. Mà, chị hỏi, mấy cuộc phiêu lưu thì thế nào?

Ta đi phiêu lưu trước khi trở thành xơ.

Sau đó thì ta phải dừng ư? Alma hỏi lại.

Sau đó thì ta phải dừng.

2

Cánh đồng đầu tiên Etta băng qua sáng hôm bà ra đi là của hai vợ chồng, bà và Otto. Thời điểm đó chắc sương vẫn còn bám trên cây lúa mì, ấy là nếu như chốn này có sương. Nhưng những gì bà lướt qua chỉ là phấn hoa mà thôi. Ấm, hanh, và bụi. Băng qua cánh đồng của hai người không tốn bao nhiêu thời gian, chẳng đủ để xỏ giày vào khi ở nhà nữa kìa. Thế là qua được hai kilômét đầu tiên. Tiếp theo là cánh đồng của Russell Palmer.

Etta lên đường sớm và lặng lẽ là vì bà không muốn Otto thấy mình ra đi, Nhưng với Russell thì bà không lo lắm. Bà biết rõ ông ấy sẽ không thể theo kịp mình dù có muốn chăng nữa.

Đất của Russell rộng hơn của bà và Otto gần hai kilômét vuông, nhà cửa cũng cao hơn dù rằng ông chỉ sống một mình và chẳng mấy khi ở trong đó. Sáng hôm ấy ông đang đứng ở nửa đường từ căn nhà của mình đến phần rìa khu đất, giữa cánh đồng lúa mì non. Bất động, chăm chú. Phải đến mười lăm phút đi bộ Etta mới đến được chỗ ông.

Một sáng đẹp trời để quan sát ha, Russell?

Cũng thường. Chưa có gì.

Không có à?

Chả có gì đáng chú ý.

Russell đang chờ những con hươu. Giờ thì ông quá già để làm đồng rồi mà phải thuê người làm hộ. Thay vào đấy ông tìm hươu, từ trước bình minh đến khoảng một giờ sau khi mặt trời mọc và tiếp tục thêm lần nữa trước hoàng hôn một giờ đến ngay sau khi mặt trời lặn. Lâu lâu ông thấy một con, còn thường thì không.

Chà, hình như chẳng có gì ngoài bà hết. Có khi bà khiến chúng sợ chạy mất rồi.

Có lẽ thế. Xin lỗi.

Russell vừa nói vừa đưa mắt nhìn chung quanh, nhìn Etta, nhìn sau lưng bà, nhìn phía trên bà, rồi lại nhìn bà. Nhưng giờ ông đã dừng lại và chỉ chăm chăm vào Etta.

Bà vừa xin lỗi ư?

Về chuyện con hươu, Russell. Chỉ thế thôi.

Bà chắc chứ?

Chắc mà.

Ờ, được rồi.

Tôi phải đi tiếp rồi, Russell, chúc may mắn với lũ hươu.

Ừ, đi vui vẻ nhá. Gửi lời chào và hỏi thăm tới Otto hay tới bất kỳ con hươu nào bà gặp giúp tôi nhé.

Dĩ nhiên rồi, chúc một ngày tốt lành, Russell.

Bà cũng thế nhé Etta. Ông cầm lấy tay bàn tay già cỗi, gân guốc của bà rồi nâng nó lên và hôn trong khoảng một, hai giây. Tôi luôn sẵn sàng khi bà cần, ông nói.

Tôi biết mà, Etta đáp.

Được rồi. Vậy tạm biệt.

Russell không hỏi gì, rằng bà đi đâu đấy hay vì sao bà đi. Ông quay mặt về phía mà ông nghĩ con hươu sẽ xuất hiện. Còn bà thì tiếp tục lên đường. Trong giỏ xách, túi và trên tay bà có:

Bốn cái quần lót.

Một áo len.

Ít tiền.

Vài tờ giấy, đa phần trắng trơn trừ một tờ có đề địa chỉ và một tờ ghi những cái tên.

Một bút chì và một bút mực.

Bốn đôi vớ.

Tem thư.

Bánh quy.

Một khúc bánh mì nhỏ.

Sáu quả táo.

Mười củ cà rốt.

Vài mẩu sôcôla.

Một ít nước.

Bản đồ, được bọc trong túi nhựa.

Khẩu súng săn của Otto, và đạn.

Một cái sọ cá nhỏ.

•••

Cậu bé Otto sáu tuổi đang kiểm tra hàng rào chuồng gà xem liệu có cái lỗ cáo nào không. Một con cáo có thể chui qua bất cứ thứ gì lớn hơn nắm tay tròn vo của nó dù cho nơi đó nằm dưới lòng đất hay tít trên cao. Cậu sẽ ấn nhẹ tay vào bất kỳ cái lỗ nào mình phát hiện được và giả làm một con cáo khiến lũ gà chạy tán loạn. Trừ khi lúc đó có mặt Wiley, người có trách nhiệm cho chim ăn. Nhưng lúc này thì Wiley không ở đấy, vậy là lũ gà lại phát hoảng vì nắm tay của Otto. Tao là cáo đây. Otto chụm ngón cái với đầu các ngón khác lại với nhau và nhúc nhích khiến chúng trông giống một cái miệng. Tao là cáo, để tao vào nào, tay cậu ấn nhẹ nhưng vừa đủ lực như một con cáo với cái mõm của mình. Tao đói rồi, tao sẽ xơi tái tụi mày. Otto đói thật, gần như lúc nào cậu cũng thế. Đôi khi nếu không có mặt Wiley, cậu còn lén ăn một ít thóc của lũ gà. Nhai cũng vui vui.

Cậu kiểm tra được ba mặt rưỡi của tấm rào thì bé Winnie ba tuổi rưỡi tiến lại trong bộ đồ liền quần mà không có áo. Sáng nay, Otto đã tròng áo cho nó nhưng chắc trời nóng quá nên cô nàng tự cởi ra rồi. Ăn tối, bé gọi ở khoảng cách đủ để cậu nghe thấy nhưng không quá gần vì sợ lũ gà. Otto, bé nói, Đi ăn đi, rồi bỏ đi tìm Gus để thông báo tiếp. Đó là nhiệm vụ của bé.

Cùng với tên gọi, mỗi thành viên trong gia đình Otto được kèm theo thêm một số thứ tự để tiện bề quản lý. Marie-1, Clara-2, Amos-3, Harriet-4, Walter-5, Wiley-6, Otto-7, vân vân. Chị cả Marie-1 là tác giả ý tưởng này.

1?

Có.

2?

Có.

3?

Chào cả nhà.

4?

Có, chào cả nhà.

5?

Có có, chào chào.

6?

Có mặt.

7?

Đây ạ.

8?

Có.

9?

Chào cả nhà!

Tất cả đều có mặt, chưa ai từng bỏ bữa ăn nào cả.

Vậy là đông đủ, mẹ Otto nói, Người ngợm sạch sẽ chứ?

Otto gật kịch liệt. Cậu không bẩn, cậu đói rã ruột rồi. Tất cả đều gật đầu. Tay Winnie dính đầy đất, mọi người biết, nhưng vẫn gật và chính con bé cũng làm theo y như thế.

Được rồi, mẹ nói, cái muôi tựa vào vòng bụng căng tròn, Xúp thôi!

Cả bọn ùa vào bàn, ghế ai nấy ngồi. Nhưng mà hôm nay Otto không có ghế, hoặc đúng hơn, chỗ của cậu đã bị người khác chiếm mất. Một thằng nhóc. Không phải anh em trong nhà. Otto nhìn nó rồi với tay giựt cái muỗng nó đang cầm.

Của tao, cậu nói.

Ừ, thằng nhóc đáp.

Otto lấy con dao, Của tao luôn, cậu nói. Cả cái này nốt, cậu nói và vơ luôn cái bát.

Ừ, thằng nhóc đáp.

Nó không cất thêm tiếng nào nữa nên Otto cũng chẳng biết nói gì hay làm gì. Cậu đứng sau cái ghế, cố không làm rơi đồ, nén khóc. Cậu biết nguyên tắc là mấy đứa không được làm phiền bố mẹ về những chuyện trẻ con, trừ phi có đổ máu hay dính dáng đến động vật. Mẹ Otto tay cầm nồi tay cầm muôi đi theo vòng đến chỗ từng người, trong khi Otto chỉ biết đứng đó, ôm đống đồ của mình, khóc trong lòng và chờ bà đến chỗ cậu, còn thằng nhóc thì ngồi nhìn thẳng.

Mẹ cậu múc đúng một muôi xúp vào bát của từng đứa, mỗi người một muôi không hơn, rồi khựng lại, và...

Hình như con không phải Otto.

Con cũng không nghĩ thế.

Con mới là Otto nè, ngay đây.

Vậy đây là ai?

Con không biết.

Con ở nhà hàng xóm. Con đói lắm. Con tên Russell.

Nhưng mà nhà Palmer làm gì có con.

Họ có cháu. Một đứa thôi. Là con.

Mẹ Otto ngây ra một lúc. Rồi bà bảo, Clara-2, lấy thêm một cái bát trong chạn giúp mẹ.

•••

Hồi đó giờ, Russell sống cùng bố mẹ ở thành phố Saskatoon. Nhưng cách đây năm tuần, như để khẳng định cho những người nào còn chưa tự nhận ra, các ngân hàng đồng loạt tuyên bố phá sản trên báo. Và ba tuần trước, bố Russell, chủ một cửa hiệu tạp hóa ở ngay giữa khu trung tâm thành phố, nơi bày bán đủ thứ đồ từ cờ lê đến bánh kẹo và hàng hàng súc vải, đột nhiên mặt mày thất sắc, choáng váng đến mức phải ngồi xuống, xong ngã lăn ra, túa mồ hôi mẹ mồ hôi con khiến cậu Russell hớt hơ hớt hải chạy xuống bếp hứng nước vào cái bình đồng to nhất nó tìm thấy, rồi lại ôm cả cái bình lạnh buốt ấy vào người hì hục leo cầu thang để mang lên phòng ông, nơi ông ban đầu chỉ nằm một mình, sau đó lần lượt bác sĩ và chẳng mấy chốc cả cha xứ cùng ghé đến, còn mẹ Russell thì vừa phải nấu ăn cho mọi người vừa phải hoàn tất mớ giấy tờ chết tiệt kia. Cuối cùng, hai tuần mới đây, trong khi Russell đang tất tưởi ôm cái bình thứ mười hai từ dưới bếp lên, mặc cho cái lạnh xiên vào ngực lẫn bụng mình, bố nó bỏ cuộc và chết. Mẹ nó thở dài rồi mặc lên người bộ đầm đen với cổ áo viền đăng ten cứng, quyết định dẹp luôn cửa hàng và đến Regina làm người đánh máy.

Russell đi tàu hỏa cùng mẹ một đoạn đường. Nó chưa từng đi tàu bao giờ. Ngoài kia, mấy con bò ốm đói trôi qua vùn vụt. Russell muốn đưa đầu ra và banh hai mắt to hết mức có thể để không khí quật vào và hong khô chúng mãi mãi. Nhưng cửa sổ không mở. Thay vào đó, nó lấy ngón tay lần dọc theo đường xoắn trên cổ áo mẹ mình và để mặc cho đôi mắt đẫm nước. Ở đoạn gần nửa chặng đường từ Saskatoon đến Regina, tàu dừng lại và Russell xuống một mình. Con sẽ thích trang trại lắm đó, bà nói. Trang trại tốt hơn.

Dạ, Russell đáp.

Ở đấy tốt hơn nhiều, mẹ nó nói.

Dạ, nó lại đáp.

Và mẹ con mình sẽ sớm gặp lại nhau, nha con, bà bảo.

Vâng, Russell trả lời, Dạ.

Cô chú đón nó ở sân ga. Họ còn làm một cái bảng từ mặt bên một thùng sữa với dòng chữ CHÀO MỪNG VỀ NHÀ, RUSSELL! Dù đã rất cố gắng, hai vợ chồng vẫn không thể có con.

•••

Cũng trong năm đó, năm Etta sáu tuổi, trời không hề đổ mưa dù chỉ một lần. Chuyện này không bình thường, không tốt tí nào. Và tình hình lại còn tình hình hơn khi đến cả tuyết cũng chẳng rơi lấy một hạt. Vào tháng Một, cô bé có thể băng qua bãi cỏ cao ra khỏi thị trấn mà mọi vật trông như mùa hè. Không sương, không phấn. Nhưng nếu cô chạm vào, hay có một chú chim đáp xuống, cọng cỏ đóng băng giòn rụm kia sẽ vỡ tan. Alma dắt Etta đi dạo, đến nơi ngày xưa từng có một con rạch. Hai người nhìn cái rãnh khô hạn trắng hếu một màu xương cá. Nếu có cái xương nào bị bọ hay trùn đục xuyên qua thì hai đứa sẽ nhặt về để xâu thành vòng cổ. Sọ cá dĩ nhiên cũng có sẵn lỗ, nhưng chị của Etta lại không thích dùng chúng làm đồ trang sức.

Chúng có thể sống lại nếu chạm vào da em, chị ấy bảo. Và sẽ bắt đầu huyên thuyên đấy. Mặc kệ chúng.

Vâng, Etta đáp. Nhưng khi Alma không chú ý, cô bé nhét vài cái sọ nhỏ vào găng của mình ở phía trên mu bàn tay để cô vẫn có thể gập các ngón lại.

Tai em có lạnh không? Alma hỏi.

Một xíu, Etta đáp. Mặc dù thật ra chúng chẳng lạnh chút nào. Cô bé đưa hai bàn tay đeo găng lên tai để thử nghe tiếng những cái sọ cá. Xem liệu việc tiếp xúc với da tay của mình có đủ khiến chúng sống lại và nói chuyện không. Hôm đấy gió to, nhưng khi Etta lấy tay ép mớ xương vào lớp len đủ chặt, cô bé có thể cảm nhận được gì đó. Những lời thì thầm.

Cá thì nói tiếng gì nhỉ?

Alma đang phủi bụi khỏi một cái xương đẹp tuyệt, gần như trong suốt. Cô chẳng hề nhìn lên. Chắc là tiếng Pháp, cô đáp. Giống bà mình ấy.

Etta áp găng tay vào tai mình và thì thầm, Mình có nên trở thành ma-xơ không?

Gió thổi và bên trong găng vọng ra tiếng trả lời, Non, non, non.[1]

3

Etta vừa đi vừa hát. Những ca từ bà không bao giờ quên:

Ta ngồi nhìn cánh đồng hoang,

Hỏi trời sao lại chẳng màng mưa rơi.

Gabriel thổi kèn hơi,

Bảo rằng, Mưa đã đi chơi mất rồi.

Bà ra khỏi đường cái, băng qua những cánh đồng mới làm. Bà biết nông dân không thích thế. Nhưng ở trên đường thì xe nào chạy ngang cũng đều dừng lại và Chào bà và Bà đi đâu đấy và Bà làm gì thế, nên bà quyết định chọn bước qua cánh đồng, cố không giẫm nát mùa màng. Đồng rộng bát ngát, gần như vắng tanh, lác đác có vài con bò, nên bà hát to hết sức.

Bà dừng chân để ăn trong một quán cà phê tại trạm nghỉ ở Holdfast. Người ta đã thay hết bàn và ghế từ lần cuối cùng bà đến đây với Alma. Ít sặc sỡ hơn, sạch hơn. Không ai nhận ra bà vào thị trấn và cũng không ai để ý bà rời đi trừ cô phục vụ và thằng nhỏ ở quầy.

Sau khi ăn ba cuốn bắp cải cuộn thịt, hai lát bánh mì bơ và một miếng bánh nướng nhân đại hoàng rồi thanh toán, Etta rời đi với mười gói xốt cà chua và tám gói nước xốt rau nhét trong túi. Nước xốt làm từ rau với đường, xốt cà chua làm từ trái cây và đường, cả hai đều sẽ có lúc hữu dụng.

Trời vừa sẩm tối, những cánh đồng càng lúc càng thưa thớt, dưới chân cát bắt đầu xuất hiện, rồi từ từ, chúng hoàn toàn thay thế đất. Và ngay khi mặt trời đã hoàn toàn biến mất dưới tấm màn da cam rực lửa, Etta dừng bước, nhận ra mình đang đứng trước một cái hồ, rất gần nước, chỉ vừa đủ xa để không bị ướt bởi những đợt sóng. Dĩ nhiên, bà biết trước là mình sẽ phải gặp vài trở ngại với các vùng nước nhỏ trước khi đến được Halifax, bà còn nghe nói chúng đầy ở Ontario. Nhưng gặp nước sớm như vậy thì thật không ngờ được. Bà ngồi xuống trên bãi cát, cách mép nước vài mét. Được ngồi thật thích biết bao nhiêu. Bà tính bơi qua. Liệu có tốn sức không, một người có thể bơi bao xa mà không nghỉ. Bà ngả người xuống bãi cát và lắng nghe tiếng sóng vỗ, một âm thanh thật mới mẻ làm sao. Etta nhắm mắt lại.

Trời đất ơi, hình như có người chết kìa. Không thể nào!

Hình như đó đó.

Thế, anh có tính qua đó xem thử không?

Đi với anh nhé.

Dĩ nhiên.

Anh yêu em.

Em yêu anh. Và coi kìa, chưa chết. Còn thở luôn.

Anh nghe nói đôi khi người ta vẫn thở, sau khi chết ấy.

Gì chứ, xác chết? Thở á?

Ừ.

Bậy.

Có thể mà.

Không đâu.

Etta thức giấc khi nghe tiếng chân lạo xạo trên lớp cát tiến tới, nhưng bà vẫn nhắm mắt lắng nghe trong lúc cặp đôi kia lại gần. Bà thở rất khẽ. Trong khi ngủ, cát đã vùi lấp chân và phần lớn cơ thể bà. Sức nặng của cát trên người bà tương đối dễ chịu. Bà có thể cảm nhận được cát nứt ra và lại hòa vào nhau mỗi khi bà hít thở. Nếu giờ mình mở mắt ra, họ sẽ hỏi mình là ai, bà nghĩ. Nhưng nếu không thế thì họ sẽ tưởng mình chết rồi, có khi còn gọi cảnh sát nữa. Bà vật lộn với mớ suy nghĩ của mình, cố gắng căng não hết mức có thể và vẫn nhắm mắt. Cát. Cảm nhận về cát. Cảm giác rã rời hai bên hông. Đêm tối. Âm thanh. Gió thoảng. Một người chị với mái tóc đen. Một ngôi nhà trong thành phố. Giấy viết thư. Giấy.

Cặp đôi kia vẫn tiếp tục nói chuyện khiến bà bị phân tâm. Mắt vẫn nhắm, Etta cho tay vào túi áo khoác để tìm tờ giấy, lục lọi trong mớ đồ chấm từ quán ăn khiến một dòng cát đổ xuống, tạo ra âm thanh rào rào. Và tờ giấy đây, được gấp gọn gàng. Bà rút nó lên, mở ra. Giờ chắc hai người kia biết là mình chưa chết rồi. Chắc họ đang chờ đợi, hoặc sợ hãi. Etta mở mắt. Trời khá tối nên bà phải dí tờ giấy sát vào mặt.

Tờ giấy ghi:

Mình:

Etta Gloria Kinnick ở trang trại Deerdale. Tháng Tám này 83 tuổi.

Etta Gloria Kinnick, bà tự lẩm bẩm, Được rồi. Được rồi. Ừ, được rồi.

Tôi chưa chết, bà nói với hai bạn trẻ đang nhìn mình chằm chằm bên cạnh. Tôi là Etta Gloria Kinnick. Người chết thì không còn thở đâu.

Ôi trời! Ý cháu là, tốt quá! À, không, chào cụ, cậu trai nói.

Thấy chưa? Nói anh rồi mà, cô gái nói.

Cụ có sao không? cậu trai hỏi.

Được, được, tôi ổn.

Ồ, được thôi, thế thì tốt.

...

...

Cụ có cần giúp về nhà không ạ?

Tôi không định về nhà. Nên thôi, cảm ơn nhé.

Cụ không có nhà à?

George!

Chà, chỉ là nhìn cụ ấy đâu giống người vô gia cư đâu.

Tôi có nhà. Chỉ là hiện tại tôi không về đó.

Cụ định đi đâu?

Phía đông.

Thế nghĩa là phải băng qua Hồ Last Moutain.

Hoặc đi vòng qua nó.

Nhưng đấy là một chặng đường rất dài nhỉ?

Tôi không biết nữa. Hình như vậy.

Chắc rồi. Tụi cháu có bản đồ trong cabin của mình mà. Nó xa lắm đó.

...

...

Này, để tụi cháu đỡ cụ dậy nhé.

Molly và George, hai đứa trẻ tìm thấy Etta, đến từ một bữa tiệc gần đó. Chúng đã lấy cớ chuồn đi lặng lẽ, riêng rẽ, mỗi người cách nhau bảy phút, và gặp lại cách đấy một trăm mét dưới bãi cát phía sau kho đựng đồ đánh cá của nhà Lambert. Hai người đang trên đường trở về, khoảng nửa giờ sau đó, thì thấy Etta. Sau khi xác nhận là bà chưa chết, họ giúp bà đứng dậy rồi phủi sạch cát ở chân và lưng bà. Cả hai chuẩn bị quay lại tiệc tùng, mặc cho mùi cá rô còn vương trên người cùng vết lưới đánh cá hằn ở lưng và bụng.

À, hay là thế này nhỉ? Molly nói.

Thế nào? George hỏi.

Thế nào? Etta hỏi.

Cụ nên đi với tụi cháu. Quay lại bữa tiệc. Đi với tụi cháu nhé.

Được không? George nói.

Được không? Etta nói.

Được chứ! Molly nói, nắm lấy tay Etta đi dọc xuống bãi cát, hướng về phía có âm thanh và ánh sáng.

Otto yêu dấu,

Em đang ở trên thuyền. Nó bé thôi, một chiếc thuyền bơm hơi rẻ tiền. Thế cũng tốt, bởi vì thú thật em cũng không chắc mình sẽ làm thế nào để trả lại cho chủ nó, hai đứa em gái song sinh của một thằng bé em gặp tối qua gần đống lửa trại ở mạn bắc bãi cát Hồ Last Mountain. Bọn em lúc đấy đang ở một bữa tiệc. Có một cô bé nói với em rằng trông em giống bà của nó, giờ bà ấy chết rồi. Em trả lời rằng em không phải bà của ai hết và em cũng chưa chết nốt, và cô bé nói thế là quá tuyệt rồi. Em đang dùng một cái mái chèo cả bọn tìm thấy trên bãi cát. Em không biết đấy là đồ của ai. Chắc là tụi sinh đôi chưa bao giờ muốn đi xa đến mức cần dùng đến mái chèo cả.

Khi em qua đến bờ bên kia, em sẽ bỏ mái chèo vào thuyền và đẩy chúng trở lại xuống hồ, cùng một tờ giấy gắn trên đó ghi là: Thuyền: tài sản của chị em song sinh nhà McFarlan. Mái chèo: chủ nhân vô danh. Em đã viết sẵn chúng rồi, trên một tờ giấy ăn. Em vẫn còn giấy, giấy thật (giống tờ này), nhưng em không muốn lạm dụng chúng.

Cùng với con thuyền và mái chèo, mấy đứa nhỏ còn cho em hai chai bia và một chai rượu lúa mạch đen bốn lăm độ nữa. Rất có ích phòng khi bị lạnh, chúng bảo thế. Tụi nhỏ rất dễ thương. Hai trong số chúng lại đang yêu nhau nữa.

Nhớ phải đội nón và ăn rau chân vịt khi chúng mọc nhé. Yêu anh,

Etta.

Otto nhận được thư năm ngày sau ngày Etta đề trên đó. Lá thư đến trong đợt thư sáng, khi ông đang lau chùi lò nướng theo hướng dẫn viết tay trên một tấm thiếp ố vàng:

Cần:

Thuốc muối và nước.

Cách làm:

Bôi vào, chờ chút, chùi đi.

Etta đã đi được một tuần. Ngày đầu tiên ông thử ra đồng như thường lệ, nhưng không tài nào ngăn mình nhìn lại ngôi nhà được. Cũng như Russell với con hươu của ông ta.

Những ngày còn lại trong tuần Otto chỉ làm việc trong nhà hoặc trên một mảnh vườn nhỏ gần đó. Bụng ông quặn lên khi ông đi xa hơn thế. Ông xới đất trong vườn rồi cào chúng lên, và tiếp tục làm y hệt vào ngày hôm sau. Mặt đất biến thành từng hàng thẳng và đều tăm tắp. Ông sẽ không trồng một thứ gì xuống đó, dù là rau chân vịt, cà rốt hay củ cải, cho đến khi Etta đến được Manitoba.

•••

Hồi còn bé ở trang trại gia đình, nhiệm vụ trước giờ ăn tối của Otto là đi kiểm tra hàng rào chuồng gà. Còn sau bữa cơm, cậu đi nhặt đá. Cậu cũng dùng nắm tay của mình. Hòn đá nào bé hơn nắm tay thì cậu bỏ qua. Nếu hòn đá nào to hơn, cậu bỏ nó vào cái bao bố kéo phía sau cho đến khi chúng gần đầy mà vẫn không quá nặng để kéo đi. Rồi cậu đem bỏ chúng ở rìa trang trại, chỗ cái rãnh phân cách đất nhà cậu với nhà Palmer, nơi đươc gọi là Thung Lũng Đá. Ở đấy vào Chủ nhật, khi không phải làm việc nhà, Otto cùng mấy anh chị em, và giờ có thêm Russell, thường tụ tập chơi trò Phiêu lưu ký. Nếu gặp hòn đá nào quá to không nhấc nổi, cậu sẽ gọi hoặc chạy đi kiếm Harriet-4 và Walter-5, hai người chịu trách nhiệm nhấn nước những con chuột chũi chuyên đào đất phá hoại. Cả hai đều làm đồng nên tay họ đủ khỏe để bê những hòn đá to. Bình thường thì Otto đủ sức nhấc những thứ cậu tìm được, đặc biệt là giờ đây có thêm Russell đi cùng. Nó chỉ nhỏ hơn Otto năm tháng nên mẹ Otto quyết định gọi nó là Russell-7-rưỡi. Bà bảo nó, Con có thể ăn chung với chúng ta, cô không phiền đâu Russell-7-rưỡi à. Ở bên kia một mình chắc cô đơn lắm nhỉ. Nhưng nếu con đã sang đây, con cũng phải phụ giúp việc nhà nữa. Đồng ý chứ?

Vâng, Russell đáp, giọng có hơi lo lắng. Otto thích chuyện này, dù là giờ đây Russell sẽ dính chung với cậu, lảng vảng gần cậu.

Cô chú mày không có việc ngoài đồng cho mày à? Otto hỏi, mắt rà từng lượt trên cánh đồng trước mặt như một cái liềm, một cách cậu tự nghĩ ra để dò những hòn đá. Russell đi bộ phía sau lưng phòng trường hợp cậu bỏ sót. Đây là ngày thứ sáu Russell tham gia giúp việc.

Không. Họ không tin tưởng giao việc cho trẻ con. Như thế không an toàn, Russell nói.

Hừm. Thế làm sao sau này mày tự học làm việc đồng áng được?

Tao không biết có phải học không. Dù sao, tao cũng đến trường, Russell đáp. Chúng nó đang đi bộ như mọi hôm, người đi trước người rảo bước theo sau, nên nói chuyện thì gần như phải la lớn lên. Gió thổi làm bụi lúa bay đầy vào lưỡi và vòm miệng chúng. Otto chỉ cho Russell cách khạc và nhổ chúng ra khoảng mười phút một lần.

Tụi này cũng đến trường, Otto nói. Ngoại trừ mùa hè như giờ nè, và mùa gặt, rồi lễ Giáng sinh với Phục sinh nữa. Tụi tao có thể đếm đến mười rồi ngược lại, ngay cả Winnie cũng làm được. Nhưng mà mấy cái đó không giúp được mày cản lũ cáo khỏi xực hết đám gà nhà mày để rồi chả còn quả trứng nào ăn sáng hay dùng làm bánh đâu.

Chà, Russell đáp, Nhà tao thì không hay ăn bánh. Nó đá văng một hòn đá bé xíu. Với cả tao thích trường học, nó thêm.

Russell về cơ bản đã trở thành một đứa trẻ nhà Vogel. Nó làm việc chung, ăn chung, cúp học chung, và trưởng thành chung với lũ trẻ. Vài đứa em nhỏ hơn thậm chí còn quên luôn hoặc không nhận ra nó chẳng phải anh ruột của mình, mặc dù lúc năm giờ chiều đứa anh ấy thường hay biến về nhà cô chú nó để ăn tối và cầu nguyện rồi đi ngủ. Lúc nào trên giường Russell cũng có sẵn một túi nước ấm, dù cho nước ở đây rất khan hiếm. Cô nó mỗi tối luôn phải hâm lại nước, rót ra rồi đổ trở lại vào túi để dùng tiếp. Ngoài chuyện đó, Russell đích thực là người nhà Vogel. Chính vì thế anh em nhà này mới sửng sốt hết sức khi biết nó chưa từng ngồi lên máy kéo bao giờ.

Chưa từng lái máy kéo là bình thường. Tụi này cũng không được lái đến khi mười tuổi, nếu là con gái, còn con trai thì mười hai.

Không phải chỉ lái thôi đâu. Nó còn chưa từng ngồi lên một cái máy kéo luôn.

Chưa bao giờ?

Chưa bao giờ.

Otto và Walter đang nói chuyện với nhau. Hai đứa đang nghỉ giải lao sau khi làm việc, đang trên đường quay vào nhà để lấy nước uống và mang cho Harriet với Russell. Russell với Harriet ở lại trên đồng, người thì tìm đá, người dò hang chuột. Trời nóng. Vừa qua ngày lễ Dominion[2], không khí bụi bặm, khô và nóng. Walter đội một cái nón quá khổ với mình, Otto hay quên mang nón nên không đội. Mặt trời tiếp tục thiêu đốt phần da trên rãnh tóc của cậu. Về sau cậu lại phải bóc từng miếng da bị bong ra trên tóc, một việc vô cùng đáng ghét, rồi phải chạy đi tìm nón của mình và máng vào cây cột đầu giường để nhớ, nhưng cuối cùng cậu cũng lại quên. Mãi về sau này, phần da đó cứ đỏ ửng lên suốt từ tháng Năm đến tháng Chín, mặc cho mái tóc trắng và thưa thớt của cậu. Hàng xóm hay coi chỗ da đó như một kiểu lịch dài ngày: da bắt đầu đỏ là thời điểm để trồng rau chân vịt, khi màu nhạt dần là lúc đậy những luống cà chua lại.

Russell tội nghiệp, Walter nói.

Thiệt chứ, Otto nói. Mà, thật ra nó có vẻ vui mừng.

À Harriet!

Chị ấy thì sao?

Chị ấy lớn rồi! Chị ấy đủ tuổi lái nhỉ?

Ờ... nhưng em không nghĩ mình nên làm thế. Hiện tại cũng không có việc gì cần đến máy kéo. Còn anh thì chưa lùng bắt được hết lũ chuột chũi.

Ta chẳng bao giờ tìm ra được hết chúng đâu. Và em cũng chẳng bao giờ nhặt được hết đá.

Mình có thể. Mình phải thử chứ.

Em không làm nổi đâu. Đi lấy nước đi, mang cho Harriet và Russell, xong bảo Harriet lái máy kéo rồi cho Russell lên đó ngồi. Tới thôi! Ta có thể làm nhanh. Quá lắm là mười lăm phút, chỉ một cuốc vòng quanh cánh đồng thôi. Xong rồi quay lại với đá và chuột. Được chưa?

Chắc được, Otto đáp.

Được thôi, Harriet đồng ý. Lái dễ mà. Chuyện nhỏ.

Được hả? Otto hỏi lại. Chị chắc chưa đó?

Chắc chứ sao không. Chả cần tới mười lăm phút đâu.

Thấy chưa? Walter nói.

Mày nghĩ sao, Otto hỏi, quay sang Russell nãy giờ không hề cất tiếng.

Được thôi, nó đáp.

Máy kéo chỉ đủ rộng cho hai người. Mà thật ra thì chỉ có mỗi một chỗ ngồi thôi. Một cái yên sơn xanh đúc bằng kim loại vốn dành cho những cặp giò to hơn của Harriet nhiều lần. Nhưng phía sau cái yên đó có một khoảng trống nhỏ đủ cho một người đứng vịn vào vai người phía trước, nếu nhỏ con hơn nữa thì có thể lách vào trước vô lăng ngồi trong lòng người lái. Hầu hết anh em nhà Vogel đều ngồi kiểu đó vào lần đầu tiên, trong lòng bố, trong lòng mẹ, hoặc trong lòng chị Marie. Nhưng Russell thì đành phải đứng do nó quá to con còn Harriet lại nhỏ người. Walter và Otto thì ở dưới đất quan sát.

Ban đầu hai thằng hò hét cổ vũ khi Harriet lái chiếc máy kéo ra xa khỏi chúng và chạy theo rìa cánh đồng. Chúng đứng nhìn theo được chừng một phút đến khi không còn thấy gì nữa. Hai anh em quay trở lại với công việc tìm đá và chuột chũi, tản bộ dọc theo vết bánh xe lún trên mặt đất.

Sau khi xử lý hai hòn đá to và dìm chết một con chuột, hai người tưởng như nhìn thấy Amos đang chạy về phía mình, hai bàn tay dính màu giơ cao quá đầu vung vẩy liên tục. Vào mùa này trong năm, Amos có nhiệm vụ thu hoạch dâu Saskatoon dại vào hai cái xô lớn khiến tay cậu lúc nào cũng nhuốm một màu tím thẫm từ thứ quả ấy. Họ chỉ nhận ra đó là Harriet khi Otto nhìn thấy bím tóc lòi ra từ dưới mũ. Ở gần hơn, tay cô có màu đỏ chứ không còn là tím nữa. Cô thở hồng hộc.

Con sói cỏ, cô nói. Nó bị giật mình. Không phải lỗi nó, cũng không phải lỗi chị. Cô lắp bắp, Con sói cỏ...

Cô chụp tay Otto, Otto nắm lắy tay Walter. Cả ba cùng chạy theo vết bánh xe của chiếc máy kéo.

Otto đã khá nhiều lần nhìn thấy động vật chết. Cậu từng thấy chuột chũi bị Harriet và Walter dìm chết, nếu chúng nó còn sống mà tháo chạy thì cũng không thoát được họng súng của Harriet. Thông thường, chúng lãnh một phát vào đầu đi ngay lập tức. Nhưng cũng có khi chúng di chuyển đột ngột làm viên đạn chệch qua một bên hay ghim vào chân. Chúng vẫn tiếp tục lết đi, cố gắng tìm cách sống sót, đến khi Harriet tia một phát thứ hai thật chính xác và kết thúc mọi đau đớn.

Hiển nhiên, cậu cũng thấy xác gà, phần lũ cáo bỏ lại. Và những con chim trời bị thương do va vào cửa sổ hoặc bị mèo vồ.

Có lần khi cậu còn bé, mới bốn tuổi, cậu tìm thấy một con mèo con nhỏ xíu. Con vật còi cọc, mới đẻ và bị bỏ rơi trong bụi cỏ cao phía sau nhà vệ sinh. Nó có màu xám và hồng. Cậu lặng lẽ giữ nó lại dù bố mẹ đã cấm không được có thú nuôi riêng. Cậu lấy cái chảo nướng gà tây mà mẹ chỉ dùng vào dịp Giáng sinh, cho giẻ và vỏ bút chì vào đó để biến nó thành một cái ổ ấm áp, xong cậu đặt con mèo lên rồi đem cả hai nhét trở lại bụi cỏ nơi cậu tìm thấy con mèo. Cậu đậy nắp lên để tránh không cho cáo và chó bén mảng đến những lúc mình vắng mặt. Con mèo nhỏ đến mức nó dễ dàng giấu mình dưới lớp vải và vỏ bút chì khiến Otto mỗi lần mang mẩu bánh mì ngâm sữa đến cho nó ăn là phải bới tung cả ổ lên để tìm. Cậu thường bồng nó bằng một tay và nâng nó lên trước mặt mình rồi thì thầm, Bé còn nhỏ, nhưng mai mốt bé sẽ to. Bé đừng sợ. Bé sẽ là nữ hoàng mèo đó. Đừng có sợ, đừng có lo. Bé là cô mèo có võ võ võ. Cậu vuốt ve cái đầu tròn tròn nhăn nhúm của nó và mong chờ nó mở mắt. Nó bám vào cậu với những chiếc móng khiến cậu nhột nhiều hơn đau. Cậu gọi nó là Cynthia.

Nhưng Cynthia không hề mở mắt. Nó cũng không ăn bánh mì sữa hoặc thậm chí là uống sữa. Càng ngày nó càng ít cử động hơn, chỉ nằm ngủ, ngay cả khi được Otto bồng nó cũng không còn bám vào cậu nữa. Cậu cứ tiếp tục vuốt đầu nó và vuốt và vuốt, thậm chí còn thử kéo mí mắt nó lên một chút, nhưng chẳng có gì xảy ra. Cậu nhẹ nhàng lay nó trong tay và gọi, Cynthia ơi, Cynthia à, Cynthia dậy đi, dậy đi, dậy đi mà. Nhưng cậu biết nó bị ốm. Nó ốm như đứa bé hàng xóm. Vậy nên một đêm, sau khi đi vệ sinh, Otto lôi cái chảo nướng cùng Cynthia ốm yếu bên trong ra khỏi bụi cỏ rồi âm thầm thận trọng mang nó lên phòng ngủ. Amos, tám tuổi và thông minh, vẫn còn thức khi cậu vào phòng.

Otto, cậu thì thào. Những người xung quanh đều đã ngủ hết.

Ừ, đây?

Em cầm cái chảo nướng chi vậy?

Không bép xép chứ?

Không bép xép đâu.

Lại đây coi.

Amos ngồi dậy, cẩn thận không đánh động đến Walter nằm cùng giường. Cả hai ra ngoài hành lang. Otto đặt cái chảo nướng xuống sàn nhà giữa hai người. Cậu nói, Là con mèo con em nuôi. Cynthia. Cơ mà nó đang ốm. Cậu giở nắp chảo ra. Anh phải bới lên mới thấy được nó, nó trốn đấy. Cậu tìm thấy nó trong góc, giữa dám vỏ bút chì. Cậu bồng nó lên bằng tay phải như mọi khi. Vò bút chì bám đầy trên lưng và đầu nó. Nó toàn ngủ thôi, cậu nói.

Nó trụi lông, Amos nhận xét.

Ừ, Otto đáp.

Cả hai nhìn nó vài giây. Từ căn phòng sau lưng họ vẫn nghe tiếng thở đều của mọi người đang say giấc.

Em biết là nó chết rồi mà, Amos nói.

Ừ, Otto đáp. Cổ họng khô khốc. Cậu vẫn nâng bàn tay thật, thật cẩn thận.

Được rồi, Amos nói, đặt một tay lên vai Otto và để nguyên ở đó.

Được rồi, Otto đáp.

Gần một năm sau, trên đường vào ăn tối sau khi xong việc, Amos bảo Otto, Em nhớ Cynthia không? Nó là một con chuột chũi. Không phải mèo. Nó là một con chuột, trước sau cũng sẽ bị giết.

Otto lẳng lặng gật đầu.

Và, cậu cũng thấy bê chết nữa. Những con vật dị tật từ lúc mới sinh. Một số đã chết từ trước đó, một số thoi thóp rồi cũng mau chóng ra đi dù có được giải thoát hay không. Chúng có đôi mắt to gần hơn cả đầu và chân này quấn vào chân kia.

Russell lúc đó trông y hệt như thế. Sõng soài trên đất, nửa người còn kẹt dưới máy kéo, hai chân xoắn vào nhau. Nhưng mắt nó nhắm, giống Cynthia. Otto nhìn nó và rồi quay đi nôn thốc nôn tháo.

Có con sói cỏ, Harriet kể. Nó chạy băng qua tụi này làm Russell giật mình và buông tay và chị phải rẽ để không cán nó và Russell trượt và không phải lỗi nó cũng không phải lỗi chị và không phải lỗi nó và không phải lỗi chị và không phải lỗi chị.

Tất cả đều mặc quần, ngoại trừ Otto. Cậu đang mặc bộ đồ liền quần cũ của Walter, ống xắn đến mắt cá chân, là thứ có nhiều vải nhất trong số cả ba người lúc đó. Otto cởi đồ ra làm cáng, rồi cả bọn đỡ Russell đang bất tỉnh nằm lên. Mắt vẫn nhắm, người vẫn rúm ró, ba người khiêng Russell về nhà. Harriet cùng Walter mỗi người căng một đầu ống chân của bộ đồ. Còn Otto, mặc mỗi áo sơ-mi với quần lót, giữ quai áo ở phía sau và chăm chú nhìn đôi mắt nhắm nghiền của Russell.

Russell thoát chết nhưng một chân của nó thì không, chân phải của nó vĩnh viễn cong, thế nên nếu có ai nhìn thấy nó băng qua cánh đồng, người ta sẽ biết ngay đó đích thị là Russell, dù cho lúc đó bị nắng làm lóa mắt chăng nữa. Người nó gập lại với mỗi bước thứ hai, đà di chuyển theo hướng của cái chân phải tật nguyền, khiến nó phải vận hết sức lưng, bụng và cả chân lành lặn còn lại để giữ thăng bằng, cứ như thế lặp lại. Và khi di chuyển trong một không gian lớn. trông nó như đang khiêu vũ một mình.

•••

Vài năm sau đó, Etta và Alma lái xe đến Holdfast trong im lặng. Etta lúc đó mười lăm tuổi. Alma lái xe, chân mang đôi giày cao gót màu be của mình. Đôi giày nhảy của cô. Etta thầm nghĩ mang đôi giày như thế hẳn lái xe cực lắm, nhưng cô bé không nói gì. Gió thổi mạnh át cả tiếng xe. Khi hai người đến quán cà phê ở trạm nghỉ, Alma dẫn cô đến một cái bàn kê sát tường. Một cô phục vụ lạ mặt đến và họ gọi món. Sau đó Alma nói:

Chị ốm rồi Etta. Mái tóc đen thường ngày vẫn được bới lên của cô xõa xuống. Hình dáng khuôn mặt cô như thay đổi, những đường nét đậm được che đi, cô ẩn mình sau mái tóc. Gió thổi lúc ngồi xe khiến tóc cô càng bù xù hơn.

Trông chị khỏe mà, Etta đáp. Cô biết khi người ta ốm thì mặt sẽ xám ngoét, hoặc vàng ủng ra, ho liên tục, rồi mất tiếng hoặc không ăn được gì vì lý do này lý do nọ. Cơ mà Alma không có triệu chứng nào như thế hết. Giọng cô nhỏ đi nhưng không mất, mặt cô khuất nhưng không đổi màu. Và cô còn ăn. Họ gọi bánh, nhân kem chua nho khô cho Alma, nhân dâu Saskatoon cho Etta. Đã lâu rồi, hàng bao năm trời, từ lúc hai người còn bé đến nay không có thêm một ai bị ốm nữa. Mà những ca ốm thường chỉ xảy ra với những đứa trẻ nhà nông, con nhà thành phố với đèn làm việc và toilet trong nhà như họ thì không. Dù vậy, tim Etta vẫn đập nhanh hơn. Chị trông ổn mà Alma, cô nói.

Alma ngửa tay đặt lên bàn, Etta cố ngăn mình không làm theo. Bản năng đầu tiên của cô bé là làm theo y hệt chị mình. Thay vào đó, cô áp lòng bàn tay bên dưới mặt bàn. Chị không bị cảm, Alma nói.

Tốt rồi, Etta đáp.

Chị đã phá hỏng mọi thứ.

Thật ư?

Bọn chị đã phá hỏng mọi thứ.

Bọn chị?

Dù sao chị cũng không định nói với anh ấy.

Ai? Gì cơ?

Jim.

Ồ, Etta nói. Lòng chùng xuống, mặt cô xanh và tái đi. Cô hy vọng Alma không nhận thấy. Etta khoái Jim. Jim hay dẫn cô đi chơi cùng với Alma, Jim chọc bố mẹ cô cười. Ồ ồ ồ.

Người phục vụ đem bánh đến. Cảm ơn, hai người đồng thanh.

Cảm ơn quý khách, cô phuc vụ nói vừa nghiêng đầu mỉm cười và quay trở vào nhà bếp. Giày cô ta giống đôi của Alma, có điều cũ hơn, phần gót và mũi giày đầy những vết xước. Etta nhìn chị. Không phải nhìn vào mặt mà là cả người. Ngực cô, tay cô, vai cô. Etta không thể thấy bụng của Alma vì bị cái bàn che khuất, nhưng cô có thể tưởng tượng ra vùng da trắng bên dưới lớp vải cotton xanh lam của chị mình đang căng ra.

Chị phải ra đi, Alma tiếp. Chị đã nghĩ đi nghĩ lại rất nhiều lần rồi, chị phải đi thôi.

Đi ư?

Ừ.

Đi đâu?

Đến chỗ cô.

Nhưng nhà mình làm gì có người cô nào.

Không phải theo nghĩa đó, Etta.

Em không... Etta ngừng lại, nhìn xuống cái đĩa viền hoa xanh trước mặt. Cô không ốm, nhưng cũng chẳng buồn ăn nữa. Ồ. Cô nói. Vậy Jim có đi cùng không?

Chị không biết. Chị không chắc nữa. Sao anh ấy phải đi theo?

Nhưng mà ảnh...

Chuyện không đơn giản như thế đâu Etta.

Etta dùng nĩa xắn lớp vỏ bánh để lộ phần nhân màu huyết dụ. Em đi chung được không? cô hỏi.

Không, Etta. Alma đáp.

Alma ăn một chút bánh của mình, nhân bánh sánh và sệt. Etta làm theo. Chúng không ngon như lẽ ra phải thế. Tụi mình còn không đi nhà thờ, Etta nói.

Họ không để ý đâu, Alma đáp.

Tụi mình còn không biết cầu nguyện.

Giờ thì chị biết rồi.

Vậy đứa bé cũng thành ma-xơ à. Etta tưởng tượng một em bé nhỏ xíu quấn mình trong bộ đồ tu, xung quanh là nhũng bà xơ với mái tóc được che lại. Ai cũng mặc áo đen. Một hình ảnh gần như hoàn mỹ. Mọi người đều hát thánh ca.

Không, Alma nói. Họ sẽ đem cho nó đi.

Đem cho nó đi ư?

Ừ. Và chị cầu nguyện.

Mãi mãi?

Mãi mãi. Nhưng em có thể đến thăm. Và không phải tất cả xơ đều mặc đồ đen, có những bộ đồ màu xanh nữa, xanh da trời.

Etta nhắm mắt lại. Cô cảm nhận được nhịp đập cảa tim mình bên dưới mí mắt. Cô cố gắng chuyển từ màu đen thành xanh, xanh mướt như màu trời, như màu biển.

Không đầy một tuần sau thì Alma đi. Vậy là cuối cùng con cũng thuyết phục được nó rồi Etta, bố cô nói khi quay về từ ga. Cứ thử tưởng tượng Alma nhà ta sống trong tu viện xem. Thử tưởng tượng coi, Alma nhà mình đấy. Ông đi trước, Etta theo sau, mẹ cô đi cuối cùng. Họ bước đi trên con đường rải sỏi xuyên qua bãi cỏ úa vàng, giữ khoảng cách chỉ đủ nghe tiếng của nhau.

Bố tự hào về chị lắm, bố cô nói.

Vâng, Etta đáp.

Ừm, mẹ cô đáp từ phía sau.

Etta cũng không rõ là họ có biết hay không.

Tu viện nằm trên đảo Hoàng tử Edward. Phải ngồi tàu hỏa rất lâu, rồi lại chuyển sang thuyền. Trước đây Etta và Alma chỉ biết đến những con thuyền gấp bằng giấy nổi lềnh bềnh trên con rãnh đầy bùn ở chỗ mình. Hàng dặm trường, Etta nói với Alma từ phía bên kia căn phòng ngủ âm u của họ, xuyên qua bóng tối và những tấm màn che vào đêm cuối cùng của Alma. Tại sao lại là nơi xa xôi đó?

Vì ở đó người ta mặc áo màu xanh, Alma nói.

4

Etta thương,

Anh đang vẽ một đường kẻ chấm trên quà cầu của chúng mình, bắt đầu từ nhà và đi theo hướng mà anh nghĩ là lộ trình của em. Mỗi ngày anh chỉ thêm vào một hoặc hai gạch nhỏ trên quả cầu to ấy, vui lắm, như thể anh có thể dõi theo hành trình cùa em. Đường kẻ ấy cũng có thể xem như dấu vết của Hansel và Gretel[3], dẫn em về nhà nếu em lạc lối. Dù cho hiện tại em không thể thấy cả nó lẫn anh.

Chắc là giờ em đang ở Manitoba.

Anh vừa gieo hạt vụ mùa xuân. Có rau chân vịt, cà rốt và củ cải.

Anh sẽ gửi thư này cho William, con của Harriet-4, sống ở Brandon. Em nhớ cậu chàng kế toán đó chứ. Trong trường hợp em ghé qua và dừng chân để ngủ nhờ chẳng hạn. Đấy là nếu em có đi ngang qua, anh không chắc lắm. Mà anh khá chắc là William sẽ thắc mắc tên người nhận anh đề trên phong thư, “Etta Vogel, qua William Porter”, rồi thế nào cũng gửi trả lại cho anh. Nhưng chả sao cả. Anh sẽ đưa em đọc một khi em trở về. Anh để lá thư này cạnh xấp thư em gửi. Chúng đều nằm trên bàn bếp. Một mình anh không cần hết cả cái bàn để ngồi ăn đâu.

Anh không sang cánh đồng nhà Russell thăm cậu ta từ cuối tuần rồi. Từ lúc cậu ta bảo anh khoan qua một thời gian, tại anh bị ho, sẽ khiến lũ hươu sợ chạy mất, thế là anh tránh luôn. Nhưng cũng có vài hôm cậu ta sang chơi sau khi xong việc tìm kiếm và bọn anh uống cà phê, có hôm cậu ta đi ngang nhà mình rồi để lại mẩu tin nhắn trước cửa. Cậu ta khỏe. Anh vẫn chưa nói với cậu ta em đi đâu. Chỉ bảo em đã đi rồi, thế thôi.

Nhà mình,

Otto.

TB: Anh biết em ra đi để ngắm biển, và em nên nhìn thấy biển một lần Etta, nên thế lắm. Nhưng nếu có một tý do nào khác khiến em bỏ đi, những điều em đã phát hiện ra hoặc đang nghi ngờ mà em không muốn nói trực tiếp với anh, vậy thì em luôn có thể viết ra. Viết ra đây và chúng ta sẽ không bao giờ nhắc đến chúng lần nữa bên ngoài giấy và mực (hoặc than chì).

Etta đã đến Manitoba. Bà biết thế vì thấy biển số xe đã thay đổi. Cho đến giờ bà đã đi bộ được mười bốn ngày. Bà tắm gội dưới những con sông hoặc suối bà gặp. Nếu quần áo đã bẩn thì bà sẽ mặc chúng trên người và bước thẳng xuống nước, không đi quá xa mà chỉ vừa đủ để dòng nước cuốn trôi bụi bẩn cùng mồ hôi. Rồi sau đó bà sẽ nhắm mắt, nhịn thở và lặn xuống, cảm nhận chất lỏng di chuyển qua mái tóc bạc thưa thớt, chạm vào da đầu. Lúc ở nhà bà uốn tóc quăn để trông chúng có vẻ nhiều hơn thực tế. Nhưng ở đây tóc khô và thẳng đuột lại nên bà vén nó ra sau tai như hồi bé. Nếu quần áo còn sạch, bà sẽ cởi chúng ra và trần truồng xuống sông. Cái lạnh đập vào từng vị trí trên cơ thể bà: đầu gối, chỗ kín, eo, ngực, miệng, tóc. Nhưng không phải lúc nào bà cũng gặp sông, suối trên đường đi. Đôi khi Etta đi cả mấy ngày liền mà không được tắm.

Vài tháng trước đó, vào buổi tối, bà bắt đầu bị cuốn vào những giấc mơ của Otto thay vì của mình. Bà bị hút thẳng vào đó và nhận ra mình đang ở dưới nước, bận quần dài, trên một bãi biển xám xịt với máu ngập đến đầu gối, xung quanh là những người đàn ông kêu gào thảm thiết. Và bà đứng đó, đôi khi cầm một cái thìa hoặc khăn trên tay, đôi khi lại không có gì. Đêm này qua đêm khác.

Bà cố gắng ngủ mà không đụng chạm bất cứ chỗ nào trên người chồng để ký ức của ông không thể tìm ra điểm tiếp xúc và ùa vào tâm trí bà.

•••

Có lẽ do Russell cà nhắc thay vì đi đứng bình thường, hoặc cũng có lẽ do nó thường ngủ lại ở nhà cô chú nó, nên nó không nghe thấy và bị đánh thức mỗi đêm khi bố mẹ nhà Vogel ngồi trong bếp, cùng nhau hay đôi khi với chiếc radio trên bàn, và bàn tán về một sự kiện đang lan ra ở khắp các nước, lan ra khắp mọi người, mọi nhà, mọi thứ, hút tất cả vào, đặc biệt là lớp thanh niên trai tráng, thanh niên như bọn nó và anh em nó; hoặc do Russell không thức giấc và áp tai xuống tấm ván gỗ thô nhám, cẩn thận tránh những mảnh dằm, để lắng nghe tin tức từ dưới lầu vọng lên, hoặc có lẽ do Russell cà nhắc thay vì đi đứng bình thường, nên nó không hề lo lắng như cả đám còn lại vào mùa thu nó và Otto lên mười sáu, mùa thu mà chúng nó bắt đầu phải đến trường thực sự, nỗ lực thực sự, do giờ đây đã có mười bốn anh em Vogel khác san sẻ công việc nhà. Russell không hề có vẻ gì là lo lắng hết. Nó huýt sáo trên đường vào những hôm đến trường, ngày nó đi học thì Otto nghỉ. Nó và Otto luân phiên nhau, cả hai phải làm xong việc nhà hôm trước thì mới đi học hôm sau. Những ngày chẵn, Russell ở nhà nhỏ thuốc vào mấy con mắt bị tật của lũ bò rồi vác hàng đống cỏ từ nơi này sang nơi khác trong khi Otto phải đến trường, lòng đầy lo lắng, và vào ngày lẻ sẽ đến lượt Otto ở nhà làm việc để Russell đến trường, mồm huýt sáo vang.

Otto ngồi chung bàn với một thằng nhóc tên Owen. Nó mới mười bốn thôi nhưng đã vượt mặt Otto trong tất cả các môn học. Mái tóc sẫm màu của nó xoăn thành từng lọn nhỏ. Người ngợm thì toát ra mùi xà phòng hoa. Nó quan sát bàn tay run rẩy của Otto khi cậu chật vật để theo kịp những từ thầy Lancaster viết trên bảng. XIN CHÀO. TÊN. TÔI. LÀ. CẢM ƠN. MÈO. CHUỘT. CÁ. MẶT TRỜI. MƯA. MÂY. Thầy Lancaster đọc một từ lên, to và rõ, và xoay người viết lên bảng, rồi xoay lại và đọc từ đó thêm lần nữa.

XIN CHÀO.

XIN CHÀO

XIN CHÀO.

Bài tập của Owen là viết hai trăm từ về một vị vua hoặc nữ hoàng tùy ý, mà nó đã làm xong từ đời nào. Nó viết về nữ hoàng Boudica. Giờ thì nó nhìn bàn tay run bần bật của Otto. Nó rất hay nhìn Otto.

Nè, nó thì thào. Nhìn đây nè. Nó chỉ vào khoảng trống giữa những từ Otto đã chép lại: TÊN. TÔI LÀ. và CÁM ƠN. Cậu làm vậy là sai rồi. Phải điền vào chỗ trống đó chứ, viết tên cậu vào, không thì nó vô nghĩa. Nè, nó nói và vẽ một dấu mũ ^ chĩa lên từ chỗ nó đang chỉ. Viết tên cậu vào đây. Nhanh lên, trước khi thầy Lancaster xuống kiểm tra bài của cậu.

Cả hai cùng nhìn lên. Thầy Lancaster vẫn đang ở trên bảng, viết viết. Otto cúi xuống, nhìn vào dấu ^.

Cậu đang phí thời gian, đang tụt lại phía sau. Trên kia, thầy Lancaster đã viết thêm hai từ mới: NHÌN và NGỬI. Owen đang nhìn cậu, chờ đợi. Tên mình, Otto nghĩ. Trên bảng thấy Lancaster đâu có viết tên mình.

Được rồi, cảm ơn nha, Otto nói.

Owen cười.

Tên mình, tên mình, Otto nghĩ. Trên bảng, thầy Lancaster đang viết: NHẢY. Otto phải viết cái gì đó. Cậu không hề ngốc. Cậu lược lại những từ mình đã viết. CHUỘT CHŨI. CẢM ƠN. MƯA. Chúng đều gồm những chữ cái ghép lại. Tất cả đều thế. Cơ mà cậu không biết mình cần dùng chữ nào. Cậu đành phải chọn lại trong những từ mình đã viết. Chữ T trong CHUỘT, chữ Ả trong CẢM. chữ N trong ƠN, và cứ thế. Otto viết: TÊN. TÔI. LÀ. ^ TẢNCT. CẢM ƠN.

Trước lớp, thầy Lancaster viết: HỒNG. HỔNG, thầy đọc.

Đến trưa Owen theo chân Otto ra khỏi trường. Thường thì Otto và anh em nhà Vogel sẽ cùng về nhà để ăn, và cả bọn sẽ kể cho mẹ ít nhất một thứ mình học được hôm nay trước khi bà phát bánh mì và xúp cho chúng. Nhưng hôm nay Owen lẽo đẽo theo sau lưng, nên Otto dừng lại.

Tao không ngu, Otto nói. Tao có thể chặn một con bò điên. Tao có thể thay hai cái tã cùng lúc.

Mình đâu có nói gì cậu đâu, Owen đáp.

Ừ.

Bà tớ nói con nhà Vogel thông minh nhất vùng.

Tốt thôi.

Mà, Owen nói, Cậu cũng nên biết cách viết tên mình chứ.

Tao có viết mà.

Cái đó không phải tên cậu. Cũng không phải tên ai hết.

Otto đá vào đất. Bụi phủ lên giày của cậu làm nó khuất đi trong chốc lát, sau đó lắng xuống.

Otto, mình có thể chỉ cậu. Mình không kể ai nghe đâu. Để mình dạy cậu nhé?

Otto đá bằng chân còn lại. Đều rồi. Cậu nhìn về phía Gus-8 đang đứng đợi mình cùng các anh chị em khác và vẫy họ về nhà trước. Được thôi, cậu nói rồi đi theo Owen đến một bãi đất cát khô phía sau trường.

Được cái là, Owen nói, Tên cậu và tên tớ bắt đầu cùng chữ cái. Như thế quá tiện nhỉ? Hay đấy chứ. Nó nhổ một cây cỏ lau đã gần héo và dùng phần đầu nhọn chóp rễ như một câv bút lông dưới đất. Nè, nó nói, O. Chỉ cần vẽ một vòng tròn. Đơn giản thôi. Thật ra cả cái tên của cậu cũng dễ luôn. Chỉ gồm hai vòng tròn và hai dấu thập, như cái cậu thấy ở nhà thờ đó. Nó vạch thêm ba chữ nữa trên mặt đất: t t o. Nó đưa cây cỏ cho Otto và rồi cầm tay hướng dẫn cậu. Vòng tròn, dấu thập, dấu thập, vòng tròn.

Tụi này không hay đi nhà thờ lắm, Otto nói.

Ngày tiếp theo đến lượt Russell đến trường, đến lượt Russell ngồi cạnh Owen.

Cậu viết giỏi nhỉ, Owen nhận xét.

Thường thôi mà, Russell đáp, Cảm ơn nhé.

Hôm sau nữa, Owen chỉ Otto viết họ của mình. Dễ mà đúng không? Chỉ cần một đầu mũi tên, thêm một vòng tròn nữa, một ông mập ngồi câu cá, một quả táo với mẩu vỏ treo lủng lẳng, và một đường thẳng. V o g e l. Thấy chưa? Lần này Owen để Otto tự cầm cây cỏ, trong khi tay nó đặt lên vai của cậu học trò già hơn và cao hơn mình.

Vào những ngày Otto đi học, Russell hay đến trường trong khoảng thời gian trống giữa lúc làm việc nhà, khoảng ba rưỡi chiều, để gặp cậu và hai người sẽ cùng đi bộ về. Đôi khi nó dắt theo một con chó hoặc một đứa em. nhưng thường nó sẽ đi một mình để cả hai có thể thoải mái nói chuyện với nhau. Chúng đi chậm vì cái chân tật của Russell, nhưng Otto không lấy đó làm phiền. Mọi thứ đã đủ tất bật trên đồng rồi. Còn hôm Russell đi học, Otto cũng đến gặp nó theo cách đó. Và mỗi ngày ở trường, Owen đều nhìn theo hai người sánh bước bên nhau, vệt bụi bốc lên phía sau những bước chân khập khiễng của chúng nóng và khô.

•••

Alma, giờ đã là một ma-xơ, viết thư gửi bố mẹ cùng em gái Etta từ phía bên kia vùng nước nhỏ và hoang mạc mênh mông ít nhất hai tuần một lần. Lá thư gửi cho bố mẹ được bỏ trong một chiếc phong bì màu nâu nhạt bình thường, còn một lá nữa nhét vào chính giữa, nằm trong phong bì màu xanh biển được dán kín chỉ dành cho Etta.

Kính gửi bố mẹ,

Con thương và nhớ hai người lắm, cả Etta, cả ngôi nhà nữa. Mọi thứ ở đây đều tốt, mọi người rất tử tế, rất ít nói, dù bọn con vẫn hát vào mỗi sáng. Đồ ăn rất dư dả, chủ yếu là cá thôi, mà con lại chưa quen ăn chúng lắm. Con có quen một cô bạn tên Patricia Market có họ hàng sống ở Bladworth. Con bảo cô ấy chắc là bố mẹ mình biết nhà bạn đó.

Những lúc không phải cầu nguyện, hát hay ăn cá, bọn con đan. Chủ yếu là vớ, cho những người cần chúng. Chân mà bị lạnh thì khổ lắm, nhất là ở một chỗ ẩm ướt như nơi này. Vớ lớn và vớ bé, cơ mà chủ yếu cỡ lớn, cho cánh đàn ông, và những cậu bé sắp thành đàn ông. Ngày càng có nhiều người đến đây, họ mặc áo quần và đội nón đồng bộ nhau. Nhưng vớ thì lạc loài, vì bọn con đan bằng len được quyên tặng, lúc thì cam, lúc thì xanh lá. lúc đỏ, lúc trắng. Thành ra bọn con trai ai cũng trông như ai miễn là họ không cởi giày ra.

Biết là dù có hay không thì cả nhà cũng chẳng phiền đâu, cơ mà con luôn cầu nguyện cho mọi người mỗi ngày, sau bữa tối trước khi ngủ.

Con gái yêu của bố mẹ,

Alma.

Và bên trong phong bì xanh thì:

Etta thương,

Chị đã bớt nôn rồi. Đồ ăn dạo này ngon hơn khi chị biết là mình không còn (thường xuyên) nôn nữa. Etta này, chị thích đồ ăn. Hiện tại dù chúng có là cá chăng nữa. Mà em cũng nên thử một lần, nếu em kiếm được con cá nào ở ngoài đó. Đừng để mắt chúng làm em khiếp sợ.

Chị em,

Alma.

Sau khi đọc xong, Etta mở ngăn kéo thứ hai từ trên xuống trong tủ của mình và lôi ra môt cái lọ nhỏ giấu bên dưới hai chiếc áo len. Cô vặn nắp và trút ngược cái sọ cá vào lòng bàn tay, đoạn áp nó thật sát vào tai. Ne me mangez pas.[4]

Hay một lá thư khác:

Kính gửi bố mẹ,

Bố mẹ có biết là đan lát mà cũng bị chuột rút không? Bị nặng luôn. Và có cầu nguyện cũng không hết nổi. (Con gửi kèm ba đôi vớ).

Con gái bố mẹ,

Alma.

Và:

Etta thương,

Chị béo lắm. Chưa bao giờ chị tưởng tượng mình phát tướng đến mức này. Dù sao trước giờ chị cũng không nghĩ mình là một người béo. Không chỉ bụng, mà chân, tóc, rồi cả ngực. Chị có cảm giác như cả cơ thể này không còn là của mình nữa.

Các xơ ở đây rất giỏi việc tảng lờ nó đi. Chị đoán là họ đã luyện tập nhiều năm trời để không để ý nữa. Chị cũng đang tập như thế.

Nhưng chị vẫn nhận thấy một cái gì đó. Đám con trai đến hòn đảo nhỏ bé này đã lên đến hàng trăm, khiến nơi đây đông đúc hơn. Họ nhận những đôi vớ một cách biết ơn như được chính tay mẹ mình trao tặng. Những con người này khiến chị nhớ đến Jim. Dĩ nhiên họ không có vẻ gì giống Jim hết, nhưng chị không thể nào không nhìn thấy hình bóng anh ấy ở họ. Bọn chị cầu nguyện bên cửa sổ từ hai giờ đến ba giờ chiều, đầu cúi thấp. Và mỗi khi cúi đầu, mắt chị vẫn nhìn lên, ngắm họ đi ngang qua theo từng tốp hai, tốp ba. Chị không biết mình có muốn thấy anh ấy thực sự xuất hiện ở đó hay không nữa.

Nhưng, chị nghĩ mình hạnh phúc. Cũng có thể không. Chị chỉ ở đây, nơi mình thuộc về. Và thế là tốt rồi. Trên đảo này không có chỗ nào em đi mà không nghe thấy giai điệu của biển cả.

Tất nhiên chị nhớ em. Chị biết em có thể tự chăm sóc mình và là một cô bé thông minh, ngoan ngoãn. Có thời gian thì kể chị nghe về gia đình và bản thân nhé.

Chị em,

Alma.

Sau đó là:

Kính gửi bố mẹ,

Con đang nghĩ đến việc về thăm nhà. Ở đây bọn con không có nhiều tiền, nhưng cộng những gì con đang có cùng một ít bố mẹ gửi cho có lẽ đủ trang trải chuyến tàu khứ hồi và vé phà. Một tháng sau theo ngày đề trên thư được không? Bố mẹ thấy thế ổn chứ? Nếu bố mẹ đồng ý, con sẽ đi mua vé ngay. Hy vọng mọi người sẽ không thấy con thay đổi quá nhiều, hẳn sẽ là mộ đạo hơn trước thôi. Và có lẽ là hơi béo ra nữa, nhờ ăn bao nhiêu là cá. (Cả tôm hùm nữa. Tôm hùm đó! Có lúc nhiều tôm đến mức bọn con thấy chúng bò lên khỏi mặt nước, lên khắp bến thuyền hay bãi cỏ. Con muốn mang về một con để bố mẹ ăn thử, nhưng mà con chắc Etta thế nào cũng đòi giữ nó lại nuôi và bầu bạn.)

Yêu bố mẹ.

Alma.

Rồi đến:

Etta ơi,

Sắp sắp sắp rồi. Thực ra là đã qua cái mức sắp ấy luôn, chị đã trễ một tuần hai ngày rồi. Các xơ khác đang âm thầm theo dõi chị mọi lúc. Họ đã phân công xơ Margaret Reynolds ngủ cùng chị trong phòng cạnh giường chị, trên một cái đệm bé tẹo mà chị đoán là không thoải mái xíu nào đâu. Chị có để nghị xơ ấy nằm chung giường với mình (giường cũng nhỏ, có còn hơn không), nhưng bị từ chối. Có lẽ xơ ấy nghĩ với thân hình đồ sộ cùa chị hiện tại thì xơ sẽ không nằm vừa. Hoặc là nghĩ cái khác. Chẳng thấy xơ ấy nói gì nhiều. Mỗi tối xơ ấy chỉ im lặng chờ đến khi nghĩ chị ngủ rồi thì xơ mới ngủ. Nhưng giờ người chị quá khổ và quá khác thường và quá bức bối không ngủ được, nên chị chỉ nằm đó rồi giả bộ ngủ trong khi xơ ấy cũng giả vờ như thế. Sáng nào xơ cũng là người thức giấc trước tiên, với tấm đệm gập gọn gàng được đẩy vào dưới giường, và cầu nguyện bên cạnh bồn rửa mặt của chị.

Bản thân chị cũng đã hoàn toàn sẵn sàng cho việc này. Chị cố nghĩ đến nó không phải như một đứa bé mà như một cái gì đó đang xảy ra với cơ thể của mình, chỉ cơ thể này thôi chứ không phải chị, một thứ sẽ sớm qua đi thôi. Nhưng thời gian càng kéo dài, chị càng nghĩ đến bản chất thực sự của nó. Chị nghĩ đến những cái tên, Etta à, khi chị giả vờ ngủ, lắng nghe nhịp thở chăm chú và tỉnh táo của xơ Margaret Reynolds. Chị chợt nhận ra cái tên Etta mới đẹp làm sao. Cả tên James cũng vậy. Chị tìm thấy một hòn đá trên bãi biển được mài nhẵn đến mức như mềm hẳn ra. Chị thường để nó dưới lớp chăn. Nhưng những lúc xơ Margaret đến muộn hoặc đang trong nhà tắm thì chị lôi nó ra, áp bề mặt tròn mát lạnh của nó lên mặt, lên cổ hoặc ngực. Nó có cỡ như hai nắm tay gộp lại. Nhỏ bé nhưng rất nặng.

Chị mong là được về thăm sớm. Bố mẹ có lẽ cũng kể với em rồi. Khoảng hơn một tháng nữa thôi. Mọi thứ sẽ trở lại như bình thường một cách hoàn hảo, và khi đó nếu mình tìm được chỗ, chị sẽ tập bơi cho em.

Yêu nhiều,

Alma.

Lá thư tiếp theo đến từ cùng một địa chỉ với những cái trước của Alma, cùng một loại tem và dấu bưu điện, nhưng không phải do cô gửi. Lần này chỉ có một phong bì. Bên ngoài đề người nhận: Kính gửi gia quyến của xơ Alma Kinnick.

Toxemia[5] Một từ bắt đầu thật gắt nhưng kết thúc thật êm. Một từ được mẹ Etta thì thào với bố cô trước khi cả hai thật sự hiểu được mọi chuyện. Một từ được bố Etta đem lên cầu thang đến phòng cô, ôi mới cẩn thận làm sao, hệt như đang nâng một chú chim non. Ông truyền lại cho Etta bằng một thanh âm nhẹ nhàng nhất từ trước đến nay cô chưa bao giờ nghe ở ông. Etta đón nhận nó và trước tiên giữ nó lại ở tai, sau đó để nó len vào trong đầu mình, rồi bất thình lình, kinh khủng, thẳng vào tim cô. Mẹ cô lẳng lặng bước vào phòng, và cả ba người nhận ra rằng, giờ đây, dù biết được bí mật, sự thật sau tất cả cũng chẳng còn ý nghĩa gì nữa.

Khoảng hơn một tuần sau, họ mới nhận ra lỗ hổng trong ngôn ngữ của mình mà chính cái từ mới kia gây ra. Họ phát hiện rằng không có thuật ngữ nào cho khái niệm là bố mẹ mà không có con, là em mà không có chị.

Etta đăng ký vào trường trung cấp sư phạm một tháng sau đó.

5

Bà đã ở địa phận Manitoba được ba ngày, ba ngày ròng rã không tắm, còn đôi bốt của bà bắt đầu bị rỉ. Không phải rỉ nước vào trong mà là rỉ ra, để lại một vệt màu nâu nhạt phía sau lưng. Ban sáng chúng chỉ là một lớp mờ mờ những đốm nhỏ gần như không thể nhìn thấy bằng mắt, xác định bằng mùi thì dễ hơn một chút nhưng cũng đòi hỏi một khứu giác nhạy bén. Nhưng đến trưa chúng đã xuất hiện nhiều hơn, dù vẫn mỏng và nhỏ giọt. Những đốm màu kết hợp lại thành hai đường mảnh như tơ nhện kéo ra từ chân Etta. Và vào giữa trưa hai đường ấy đã loang ra thành hai dải băng dài màu đỏ tía như vết ván trượt trên tuyết. Cái mùi khi đó đã trở nên quá sức chịu đựng đối với những kẻ có khứu giác nhạy. Lúc sáu giờ tối, Etta thấy chân mình đau. Đây là một đôi bốt xịn, bà lẩm bẩm với bản thân, với Manitoba, Một đôi bốt rất xịn. Nhưng chân bà đau. Đôi bốt thì rỉ màu, và bà thì bắt đầu thấy chóng mặt. Chết tiệt, bà nói. Etta không tin là có bất cứ phần nào trên cơ thể bà bền hơn đôi bốt này. Nếu bốt hỏng được thì cái gì cũng hỏng được. Bà ngồi xuống, tháo dây buộc. Chiếc bốt tuột ra ngay, ướt nhẹp. Chân bà đỏ máu. Giống Thánh Francis, Etta nghĩ, nhưng bà không cầu nguyện đến ngài. Bà không cầu nguyện ai cả. Thay vào đó bà quấn chân mình lại bằng đôi vớ dự phòng, chùi tay sạch hết mức có thể trong tình trạng thiếu nước, rồi ăn một cái bánh nướng. Nửa trên ăn kèm một gói xốt rau, nửa dưới ăn với một gói đường. Bà tưởng tượng đến bơ và quế, đến những cái bánh nướng quế xoắn ốc dài và dày mà bà vẫn thường làm cho Otto vào Chủ nhật.

Và sau khi được giải thoát khỏi đôi bốt, chân Etta sưng to lên như để ngăn không phải chui vào đó nữa. Mà dù sao thì đôi bốt cũng hỏng mất rồi. Được thôi, Etta nghĩ. Ngày mai mình sẽ đến thị trấn và mua một đôi mới. Được thôi.

Đêm đó bà ngủ giữa một cánh đồng mù tạt và nằm mơ. Bà mơ thấy nước. Và những con thuyền và những chàng trai và những người đàn ông, hít vào nước, phun ra nước, và mọi thứ mới ồn ào và đầy màu sắc làm sao, nhưng trời tối dần và tối dần, và nơi này không dành cho phụ nữ, cúi xuống đi, cúi ngay xuống, thấp hơn nữa, thấp nữa, sâu hơn, sâu hơn, sâu hơn, rồi nước vỗ vào chân và mắt cá bà, ấm hơn bà nghĩ, nhịp nhàng, dịu dàng. Nhưng tôi không phải là phụ nữ, bà tự nhủ, tôi mạnh mẽ và sống dai.

Khi Etta tỉnh giấc vào sáng hôm sau, bà thấy một con sói cỏ đang mải mê liếm chân mình. Đôi vớ đã tuột ra và máu đã ngừng chảy. Xin chào, Etta nói, không ngồi dậy vì sợ làm kinh động nó. Mày đang giúp đỡ hay ăn thịt tao đó? Con sói cỏ nhìn bà. Đôi mắt màu hổ phách. Mắt của chó. Thế nào? Etta hỏi. Con sói cỏ lại tiếp tục liếm. Dù sao thì, Etta nói. Cảm ơn nhé.

Con sói cỏ ở cạnh bà khi bà đứng dậy đi tiểu và vệ sinh răng miệng, hàm răng còn nguyên từng chiếc một, bằng nước trong một cái chai. Rồi bà gói ghém đồ đạc. Nó lẽo đẽo theo khi bà bắt đầu bước đi một cách cẩn trọng và chậm chạp bằng chân trần. Nó đi sau bà như thế hàng giờ. Nó theo bà đến rìa một thị trấn, theo vào trong, đi dọc vỉa hè, di chuyển cẩn thận tránh những mảnh kính vỡ hay kẹo cao su, tiến về khu trung tâm, rồi vào một cửa hàng đồ thể thao.

Không được mang chó vào cửa hàng, người nhân viên đứng bên cạnh giá để những đôi giày trắng nói.

Có phải của tôi đâu, Etta đáp.

Nhưng nó vào theo bà mà.

Tôi biết. Nhưng nó không phải của tôi.

Thế thôi, anh ta nói.

Thế thôi, Etta đáp.

Người nhân viên hướng về phía con sói cỏ. Đi! Biến! Cút xéo!

Con sói cỏ ngồi yên. Nó hé môi trên, để lộ hàm răng vàng ệch.

Anh nhân viên lùi lại. Thưa bà, anh ta nói.

Nó không phải của tôi, Etta đáp.

Thế là con sói cỏ ngồi lại và nhìn Etta dạo hết dãy này đến dãy kia, ngắm nghía những đôi giày thể thao tuyệt một màu trắng, cho đến khi bà mua được một đôi. Bước đi bên trong chúng êm như bước trên đám rêu non. Con sói cỏ theo chân bà ra khỏi cửa hàng, đi dọc vỉa hè, và rời khỏi thị trấn trở lại vùng đồng cỏ.

Rồi, Etta nói, Tao không biết liệu mày muốn tao làm thú nuôi hay ăn thịt tao khi tao ngủ, nhưng vì giờ mày vẫn còn ở đây nên hai ta hãy chọn cho mày một cái tên vậy. Con sói cỏ ở cách sau bà hai bước chân. Bà có thể nghe tiếng dù không thấy được nó. Giờ mình sẽ gọi mày là James nhé, bà nói. Cả hai vẫn tiếp tục đi.

Đêm đó James không ăn thịt Etta, chỉ nằm ngủ ở cách xa chân bà một chút. Sáng hôm sau nó chén một con chuột chũi trong khi Etta ăn bánh quy phết mayonnaise. Cả hai bắt đầu lên đường sau khi xong bữa. Hướng đông, luôn là hướng đông. Đi nào James, Etta nói.

Rồi, rồi, đến đây, James đáp.

Mày sẽ cùng tao đi đến cuối cuộc hành trình chứ?

Để rồi xem.

Tối đó Otto ăn uống qua loa và đi ngủ. Bữa tối chỉ có bánh mì bơ đường. Chờ đợi và làm việc, ông tự nhủ trong lúc thay quần áo. Cổ họng ông ngứa ngáy muốn ho. Rau chân vịt và đám cỏ dại chung quanh mọc lên nhanh như thổi. Chờ đợi, và làm việc.

Nhưng sáng hôm sau ông không ra đồng hái rau. Buổi sáng ấy ông thức dậy sau một giấc ngủ đẫy đà không mộng mị và đứng ngẩn người trước chạn bếp. Ngũ cốc hình chữ cái. Ngũ cốc ngô. Ngũ cốc gạo. Chẳng còn gì đáng ăn trong này và cả trong tủ lạnh. Ông thèm đồ ăn thực thụ kìa. Trước đây ông vốn đã gầy, giờ nhìn ông càng giống cô hồn hơn. Da ông mỏng và nhạt dần đi. Mấy tấm thiếp ghi công thức nấu ăn của Etta vẫn nằm nguyên ngay hàng thẳng lối từ lúc ông xếp chúng ở phía bên nửa phần bàn ăn không được dùng đến, cạnh xấp thư. Những tấm thiếp bạc màu vì Etta đã không động đến chúng từ nhiều năm, lượng cân bằng giữa bột, bơ, đường đã ăn sâu vào trí óc và đôi tay bà. Otto cầm lên một tấm thiếp trong nhóm điểm tâm/bữa xế:

Bánh quế nướng

(từ dì Nondis)

Nguyên liệu:

1 thìa xúp men nở

1/4 cốc đường

11/2 cốc đường nâu

11/2 cốc sữa

2 thìa cà phê muối

1/2 mỡ trừu (tốt nhất là dùng bơ)

5-51/2 cốc bột đa dụng

1 quả trứng

1 thìa cà phê quế

Cách làm:

Kích hoạt men. Đun sữa và đổ vào một cái tô lớn. Bỏ đường, muối và mỡ trừu vào. Khuấy đều cho tan ra và làm nguội đến khi bằng nhiệt độ phòng. Cho men đã kích hoạt vào cùng với trứng gà. Khuấy đều lần nữa. Đổ 3 cốc bột và nhào, sau đó đổ tiếp 2(1/2) cốc còn lại đến khi đặc lại. Cho ra thớt và nhồi thành khối bột tròn mịn. Chờ bột nở. (Gấp đôi) (Ấn xẹp xuống)

Đập khối bột nở và ngắt nó thành hai khối cầu nhỏ hơn bằng nhau. Để đó trong 10 phút. Dùng chày cán hai khối bột thành hình vuông và phết lên đó thật nhiều bơ lỏng. Trộn đường nâu với quế và rải lên. Cuộn lại và miết kín mép. Cắt thành từng khoanh dày 1 inch và xếp chúng sát vào nhau lên mâm hoặc đĩa nướng (mâm thì bừa hơn), không nên để quá chật. Phết sữa lên trên (và thêm nhiều bơ/đường nâu nếu làm cho Otto). Chờ chúng nở ra. (Gấp đôi) Nướng ở 375°F (~190,5°C) trong khoảng 25 phút.

Trong ngăn kéo, bên cạnh chiếc hộp nâu ngày trước dùng để đựng mấy tấm thiếp ghi công thức nấu ăn là môt cái tạp dề được gấp gọn ghẽ. Otto lấy nó ra và giũ nó thẳng xuống. Mùi hương của Etta tỏa ra rồi nhanh chóng biến mất. Ông tròng cái tạp dề qua đầu và cột dây lại sau lưng, đoạn nhặt tấm thiếp công thức trên bàn lên và nheo mắt nhìn, đưa nó lại sát mặt với hy vọng nhìn thấy được thêm một số chỉ dẫn bí mật, cụ thể hơn trên đó. Vài dòng chữ viết tay be bé bên dưới chẳng hạn, có thể lắm chứ. Nhưng không. Chỉ có thêm:

Kích hoạt men.

Cùng phần còn lại của công thức. Được thôi, Otto nghĩ. Etta với mình nói cùng thứ tiếng mà, cái này hẳn là rõ ràng, đơn giản thôi chứ gì. Ông đặt tấm thiếp xuống bàn lại, mở cửa chạn để tìm men và lôi nó ra ngoài. Mày đây rồi, ông tự lẩm bẩm, Chính xác luôn.

Mẻ đầu tiên của Otto cứng còng, y như khô bò. Bột bánh không chịu nở ra mà nằm chèo queo trong tô. Ờ, Otto tự nói với mình và mớ công thức. Cần phải xem xét lại một chút. Được thôi. Ông ăn chúng kèm với kem và xốt táo để khiến chúng mềm ra hết mức có thể.

Trước mẻ thử thứ hai sau đó vài ngày, Otto xem lại một lượt những tấm thiếp đầy dầu mỡ được sắp xếp theo bảng chữ cái, đến tấm thiếp thứ hai kế cuối ông mới phát hiện ra:

Men nở, kích hoạt

(Dành cho loại men khô. Để chắc chắn men còn sống và đưa vào nhào bột.)

Cần:

Men khô

Nước ấm

Đường cát trắng

Cách làm:

Đổ men vào một ly nước ấm nhỏ.

Cho vào hai/ba nhúm đường.

Chờ 5-10 phút. Men sống = nổi bọt và hơi ấm, men chết = trơ.

Otto lôi men với đường ra và đun nước. Ông trộn chúng lại với nhau và chờ mười lăm phút. Chẳng có gì. Ông chờ thêm mười lăm phút nữa để chắc chắn. Cũng chẳng có gì. Và năm phút nữa. vẫn như cũ. Tốt thôi, Otto nói. Giờ biết rồi nhé. Chết = trơ. Ngày hôm đó thay vì nướng bánh, ông đến Co-op để mua một ít men nở mới, cùng một khúc bánh mì, phô mai và dưa chua cho bữa tối.

Mẻ hai-phẩy-năm khá khẩm hơn một chút. Men ngâm nước thành công và tỏa mùi, khối bột nở bung ra trong tô chờ ông ấn xuống. Nhào bột là công đoạn đã nhất, Otto nghĩ trong khi tay đang nhào nặn khối bột. Đấy chính là mối liên kết giữa người làm với bánh. Vừa dịu dàng vừa bạo lực cùng một lúc. Nhồi một cách nhẹ nhàng cẩn thận, đều đặn như hành quân. Một khi đã bắt đầu, mọi việc được tiến hành thật tự nhiên và thoải mái. Cứ thế, cứ thế.

Lần này được hơn, tuy nhiên vẫn còn khô lắm. Dù nóng hổi mới ra lò nhưng mấy cái bánh trông cứ như là để ba hôm rồi vậy. Ông đem cho chim ăn.

Cụ nhào bột trong bao lâu thế? Sheryl hỏi. Cô đang kiểm tra hạn sử dụng trên bao thuốc lá. Cô lôi tất cả chúng để lên bàn tính tiền trong Co-op, phân loại theo nhãn hiệu, như thế những bao thuốc được xếp lớp sẽ tạo thành các dải màu trông như cầu vồng trước mặt.

Tôi không chắc nữa, Otto đáp. Hình như là mười lăm, hai mươi phút gì đó?

Hai mươi á! Wesley thốt lên. Cậu đang đứng phía sau quầy bánh nướng quét vụn bánh.

Vấn đề của cụ là ở đó đấy, Sheryl nói. Khỏi thắc mắc. Cô giơ một tay lên, xòe ra năm ngón. Năm phút tối đa, cô nói.

Vậy thôi ư? Otto hỏi.

Tối đa! Wesley hô.

Mẻ thứ ba của Otto ra vừa mềm vừa nở vừa thơm. Ông chăm chú nhìn ánh cam nóng bỏng ánh lên bên trong qua lớp kính trên nắp lò nướng như đang xem một bộ phim vậy. Khi bánh nguội, ông băng qua bên kia đồng và gõ cửa nhà Russell. Chốc sau, có vài tiếng động, rồi Russell ra mở cửa.

Ồ, chào Otto. Người Russell choán hết cửa ra vào nên Otto không thể nhìn thấy gì bên trong.

Chào Russell, hôm nay trời nóng quá hả?

Khủng khiếp.

Có con hươu nào không?

Hôm nay thì không.

Có lẽ mai sẽ có.

Ừ. Ý tôi là thế mà.

Ừm... Tôi vừa làm bánh đó.

Russell không đáp, một khoảng lặng sau Otto tiếp tục:

Tôi vừa làm bánh. Tôi có mang cho ông mấy cái bánh quế nướng đây. Mới ra lò.

Russell đưa mắt xuống thứ trên tay Otto, được gói trong một cái khăn bông có hai màu trắng xanh. Ông lùi lại một chút. Chà, ông nói, Ông vào nhà chơi tí nhé. Đoạn dịch người sang một bên chừa một khoảng trống chỉ vừa đủ cho Otto đi qua.

Nhà bếp của Russeil rất bé, đầy những thùng thiếc đủ kiểu. Thùng chứa các bộ phận xe hơi, xe tải, máy kéo, thùng chứa sách về động vật, thùng chứa các thể loại đinh, ốc, vít. Russell dời một cái thùng chứa toàn lọ rỗng dọn đường đến lò nướng để hâm nóng số bánh. Hai người ngồi ăn bánh, không phết thêm bơ.

Ngon lắm, Russell nói. Cảm ơn vì đã mang qua nhé.

Ừ thì, tôi biết Etta lâu lâu cũng có mang bánh sang đây mà. Thành ra...

Ông làm ngon gần bằng bà ấy rồi.

Họ tiếp lục ăn trong im lặng, cả hai đều nhìn ra cửa sổ. Mặt trời đang lặn xuống tấm màn da cam rực lửa. Họ ăn xong và Russell đứng dậy tắt đèn bếp phía trên đầu.

Otto, ông nói, Tôi biết. Tôi biết Etta đi mất rồi.

Otto quay mặt khỏi cửa sổ. Ông biết à?

Bà ấy viết tôi một lá thư, nhiều tuần trước. Russell chỉ vào một cái bảng thông báo phía sau lưng Otto. Trên đó có ghim một lá thư đã hơi phai mực. Lá thư nói:

Russell thân,

Tôi phải đi xa một thời gian. Hãy chăm sóc Otto nhé.

Tôi biết đó là chuyên môn của ông mà.

Yêu (mến) ông,

Etta

Ngắn gọn như thế. Ngoài lá thư, trên tấm bảng còn ghim chiếc phong bì đã chứa nó, với tên và địa chỉ của Russell được chính tay Etta ghi, dấu bưu điện ở Strasbourg, hai mươi hai ngày trước.

Nhưng. Nhưng sao ông không nói gì với tôi, Russell. Ông cứ để tôi dối ông.

Tôi không muốn ông thấy ngại. Với lại tôi bực mình.

Vì tôi không nói cho ông?

Vì ông để bà ấy đi.

Ông còn bực không?

Russell nghĩ ngợi. Còn, ông đáp. Nhưng nguôi bớt rồi. Ông ốm quá Otto. Ông do dự một khắc và tiếp, Ông có định cho tôi biết bà ấy ở đâu không?

Otto không thể. Chính ông cũng không rõ. Với lại ông cũng không muốn biết, cũng như không muốn Russell biết nốt. Vậy nên thay vào đó, ông kể Russell nghe về lá thư đầu tiên, về việc Etta đi bộ, về biển.

Và nhỡ bà ấy quên? Russell hỏi. Tên mình, nhà mình, chồng mình? Quên ăn quên uống, quên mình đi đâu?

Không ai quên ăn quên uống hết đó, Otto đáp.

Thật chẳng khác gì lúc trước, Russell nói. Y hệt ngày xưa, chỉ hoán vị trí. Ông và bà ấy, đổi vai cho nhau. Còn tôi, tôi lúc nào cũng ở đây.

Hơn bảy mươi năm trước, vài tháng trước khi các ngân hàng sụp đổ và kéo theo bố của nó, Russell lên sáu. Để ăn mừng, bố Russell dắt nó xuống cửa hàng của gia đình ở trung tâm thành phố cho nó chọn lấy một thứ, bất kì thứ gì. Đây là hoạt động thường niên của hai bố con kể từ khi Russell lên hai. Vào năm hai tuổi, Russell chọn một cây kẹo chanh. Năm ba tuổi, một cuộn giấy nhôm lấp lánh đẹp đẽ. Năm bốn tuổi, nó chọn một cái xẻng to quá khổ nhưng được mẹ hứa hẹn là sẽ cho nó chơi khi lên tám. Năm năm tuổi, nó lại chọn một cây kẹo chanh. Lần này, năm sáu tuổi, Russell tìm thấy một quyển sách được nhét giữa đống công thức nấu ăn và báo cũ. Một cuốn sách bìa cứng nặng trịch, bên trên bìa có mấy con thú gồm: một sói, một chim, một hươu, và một rắn, quây quần bên nhau như bạn bè. Bìa được bọc vải. Russell ấn và rà ngón tay lên xuống trên các thớ vải. Cái này, nó nói.

Theo chân và săn tìm động vật ở miền Tây Canada ư? bố nó hỏi. Con chắc chứ?

Russell vuốt ngón tay lên hình sói, chim, hươu, và rắn. Vâng, nó đáp. Con chắc.

Tối đó nó ngồi trong lòng bố và cả hai cùng nhau xem sách. Trong đó hầu hết là chữ, nhưng chính giữa sách có một mục gồm những hình vẽ tay trắng đen miêu tả các loại vết chân động vật được sắp xếp theo thứ tự bảng chữ cái của tên loài. Con thích mấy cái này, Russell nói, trỏ vào hình. Trông chúng giống như mặt con thỏ, nhưng mà thiếu miệng.

Vết chân hươu, bố nó nói. Cả họ nhà hươu đều có dấu chân giống nhau, đều là mặt thỏ. Thấy không? Ông chỉ cái danh sách: tuần lộc, nai sừng tấm, nai sừng tấm Bắc Mỹ, hoẵng, hươu đuôi trắng...

Nếu ta phát hiện dấu vết và đi theo chúng thì sẽ gặp một con ạ? Russell hỏi.

Con phải thật im lặng và nhẹ nhàng, với cả kiên nhẫn, thì mới may ra.

Ôi chao, Russell nói.

Mà giờ thì chẳng còn mấy con trong thành phố đâu, bố nghĩ thế, ông nói.

Nhưng có lẽ vẫn còn một hai con?

Có lẽ là một hai con.

Ôi chao, Russell nói. Ôi chao ôi chao ôi chao.

Otto dò dẫm từng bước trên đồng để về nhà tối đó. Trời tối quá nên không dễ gì xác định được đường băng qua đám lúa. Nó làm ông nhớ đến những lần say xỉn về nhà. Như hồi với Russell qua cánh đồng gia đình Vogel, hay hồi đi qua những ngôi làng tịch mịch đáng sợ ở Pháp với những con người gần như xa lạ, hay lần duy nhất đó với Owen. Sau này có Etta ông không còn uống nhiều nữa.

Otto leo thẳng lên giường, hôm nay thức khuya hơn thường lệ. Ông ngủ được khoảng ba giờ thì...

Otto!

Tiếng đạp cửa. Tiếng đạp cửa. Và tiếng la hét.

Otto!

Ông ngồi dậy. Xác định lại mình đang ở đâu và mấy giờ rồi. Trên giường, mới hơn ba giờ sáng.

Otto!

Là Russell. Russell đang gào. Còn đôi bốt ông thì đang ra sức đạp cửa. Ông ta xỉn rồi chắc? Vì cái chân tật của mình mà mỗi lần đạp ông phải tựa người vào khung cửa. Otto có thể nghe được tiếng cọt kẹt khi Russell tựa người. Cọt kẹt. Rầm rầm. Otto! Cọt kẹt. Rầm rầm. Otto kéo màn và mở cửa sổ cạnh giường. Cửa sổ nhìn ra phía trước cùng hướng với cửa chính. Ông ló đầu ra.

Russell. Trời đất ơi ba giờ sáng rồi.

Chúng ta phải đi thôi! Russell gào lên. Tôi không xỉn. Đừng có tưởng tôi xỉn, Otto. Tôi tới đây và giờ ta phải đi ngay! Ta phải đi tìm bà ấy. Otto. Otto! Ở ngoài đấy bà ấy sẽ chết mất! Có khi bà ấy chết hẳn rồi! Xỏ giày vào. Tôi đậu xe tải ngay đây. Chúng ta có thể đến được địa phận Manitoba vào sáng sớm.

Otto nghiêng người ra phía trước tựa vào khung cửa sổ gỗ. Những đốm sơn trắng nhỏ dính vào bụng ông. Ông để mình trần. Đất nước này to lắm đó, Russell, ông đáp.

Tôi biết, tôi biết mà Otto. Chính vì thế đó Otto. Chính vì thế đó!

Không, Otto đáp.

Otto! Russell gào lên.

Không, Otto nói.

Nhưng mà, chết tiệt, Otto!

Không, Otto nói. Không, tôi không đi đâu Russell.

Chồng con thế đấy, Russell chửi. Chồng con mẹ nó thế đấy. Ông đạp cửa lần nữa, mạnh hơn. Phản lực từ cánh cửa đẩy ông ngã ra sau về phía chiếc xe. Đã vậy tôi đi một mình. Đi bây giờ, một mình. Chồng con mẹ nó chứ. Ông quay lưng lại khỏi Otto.

Bà ấy không muốn thế đâu Russell, Otto nói, nhỏ nhẹ. Quá nhỏ để Russell người đang cà nhắc quay trở lại xe và bật đèn pha rọi hiên nhà Otto sáng rực như ban ngày, có thể nghe thấy.

Một đêm nọ, anh em nhà Vogel dán tai xuống tấm ván sàn mòn vẹt nghe lỏm bố mẹ chúng nói chuyện trong bếp ngay bên dưới. Chúng nghe được:

... em không thể đem liệng cái radio được! Nó đắt lắm.

Đắt khỉ, toàn đồ đầu thừa đuôi thẹo anh chắp lại thì có.

Ừ, nhưng bình thường thì trước giờ radio vẫn đắt chứ... Em biết là liệng nó đi thì cũng chả ngăn được gì mà.

Mấy đứa nhóc sẽ nghe được mất, rồi...

Trước sau gì chúng cũng nghe thấy thôi.

Có thể không.

Có đấy.

Có lẽ không quá sớm.

Giờ chúng nó không còn là nhóc nữa rồi. Một vài đứa, Amos, Walter, Otto... Em không thể ngăn chúng lớn lên.

Nhưng em có thể ngăn chúng ra đi.

Có thể.

Nhà Schiffs ở Kenaston chỉ có mỗi một đứa. Benedict ốm yếu. Mười sáu. Và nó đi rồi.

Chà, còn nhà mình thì có nhiều hơn một đứa...

...

Anh giỡn.

Em biết.

Em biết anh cũng không muốn chúng phải đi mà.

Vâng, em biết.

Có tiếng cốc chồng lên nhau.

Để dò thử xem có tìm được tí nhạc nào không...

Không có nhạc đâu, chỉ có tin tức.

Thử đã.

Có tiếng rè rè và giật giật từ các đài. Cuối cùng, một giai điệu nhẹ nhàng cất lên, với tiếng kèn clarinet, tiếng kèn săn đệm, đàn piano, cùng tiếng chân bước nhẹ nhàng, tất cả hòa vào nhau cùng một lúc.

Khi các anh chị em đã giải tán về giường, trên mặt mỗi người hằn đỏ vết vân gỗ của sàn nhà, thì Otto bất thần nhận ra tất cả là do cậu. Điều mẹ lo sợ chính là cậu, hay chính xác hơn là bản chất con người cậu. Cũng là lý do khiến cậu cảm thấy e sợ bản thân. Otto nhận ra rằng không bao lâu nữa cậu sẽ đi. Và, dù không nói cho ai nghe, kể cả Russell, cậu vừa thấy thật buồn nhưng cũng vừa thấy vô cùng phấn khích.

Hôm sau đến lượt Otto đi học, rảo bước cùng một đám anh chị em lê lết ngái ngủ cùng được miễn làm ngày hôm đó. Tuy nhiên khi cả bọn đến nơi, cổng trường đóng kín còn những học sinh khác đứng lố nhố trên mảnh sân bụi bặm bên ngoài. Cửa khóa rồi, một con nhỏ gầy nhom với bím tóc vàng ủng nói. Tụi này thử hết rồi nhưng không ai vào được cả.

Thầy Lancaster đâu? Walter hỏi. Cậu là đứa lớn nhất, cao tuổi nhất, to đầu nhất bọn. Con nhỏ mím môi nhún vai rồi lại chạy về phía bạn của mình.

Một đứa con gái khác từ một nhóm lớn và già hơn, người dành khá nhiều thời gian tán chuyện về Walter và ngắm cậu, la lớn từ bên kia sân, Bụi. Hẳn là do bụi đó Walter, rồi khạc, nhổ.

Không ai thật sự ngạc nhiên về sự ra đi của thầy Lancaster. Ba tuần qua ông phải dạy học trong im lặng. Trước đây ông luôn lên lớp với cửa sổ phòng học mở toang đón ánh sáng và không khí, ông đã để như thế cả sự nghiệp dạy học của mình ở trường Gopherlands. Thế tức là mỗi ngày trong suốt thời gian đó, cơn gió tây bắc thường thấy sẽ cuốn bay đám bụi trên những cánh đồng và vượt hàng dặm, hàng dặm trường tống thẳng vào miệng ông thầy vốn thường xuyên phải há ra để giảng bài. Thầy Lancaster là dân thành phố nên nào biết đến trò khạc nhổ kia. Mỗi tối ông nằm ngủ cuộn người bên lưng vợ và thở phì phì ra bụi như một con rồng, để rồi sáng thức giấc bà phải rũ tóc như rũ bụi khỏi giẻ lau bảng. Hơn mười năm giảng dạy ở Gopherlands, tiếng thầy Lancaster càng ngày càng bé đi cho đến một hôm thì tắt hẳn. Ông dùng cử chỉ và lấy phấn vẽ lên bảng để dạy thêm được một thời gian nữa đến khi bị hội đồng nhà trường phát hiện.

Đó là lý do giờ đây đám học sinh phải ngồi thành từng nhóm hoặc cụm nhỏ trên lớp cỏ khô, đưa lưng và cổ ra đội trời dưới ánh nắng gay gắt trong tình cảnh không có giáo viên, tự bày trò để giải trí bằng cách tán gẫu hay chơi trò chơi hay ngủ trong khoảng hơn một giờ đồng hồ, đến khi một người đàn ông mồ hôi nhễ nhại mặc bộ vest màu xanh lính thủy nặng nhọc bước về phía chúng từ phía mặt trời. Ờ, chào mấy đứa, xin lỗi, xin lỗi nhé, lão ta nói. Lão mở cửa để chúng vào trường bằng một chiếc chìa khóa trên một xâu chìa có hơn tá chìa. Nó mới thật ồn ào làm sao. Mời các bạn ngồi, xin đừng ồn nữa, lão nói. Lão viết lên bảng năm bài toán. Đây, lão nói, tôi sẽ giải thích mọi chuyện ngay lát nữa thôi. Nhưng mà đầu tiên thì mời các bạn giải! Giải đi. Lão bảo tụi học sinh ngồi cắm cúi im lặng làm toán trong khi lão điên cuồng mở và lục lọi ngăn kéo cùng giấy tờ trên bàn của thầy Lancaster, người vẫn đẫm mồ hôi.

Otto thấy toán khá đơn giản. Trước nay cậu đã quen đếm các anh chị em trong nhà rồi. Chia công việc, nhân khẩu phần ăn. Cậu đã xong và chẳng biết làm gì, vừa lúc Owen chuyển cho cậu một mẩu giấy gấp lại. Otto mở nó ra.

Tên cậu là gì?

Owen viết câu này sát tít trên rìa của mẩu giấy, chừa ra một khoảng trống lớn bên dưới. Otto viết tên họ của mình, gấp lại rồi trả mẩu giấy cho Owen. Owen mở ra, viết thêm dòng mới và lại chuyển cho Otto. Cứ như thế qua lại:

Tên cậu là gì?

OTTO VOGEL

Cậu khỏe không?

TAO KHẺO (khỏe)

Mình cũng thế. Lão này tởm quá. Như một con thú vậy.

CÓ LỄ LÀ CON CHÓ HAY NGỰA. (có lẽ)

Mình sợ lũ ngựa lắm.

TAO BIẾT.

Mình cùng về nhà với cậu sau giờ học hôm nay được không?

MÀY Ở PHÍ(a) TÂY. TỤI TAO Ở PHÍ(a) ĐÔNG, VẬY KÔN CÓ ĐƯỢC. (Không)

Mình thích đi bộ mà.

TAO VỚI RUSSEL TỤI TAO ĐI CHẬM LẮM. MÀY SẼ BỊ ĐỐUY

Owen lấy cây bút từ tay Otto và viết, ĐUỐI.

Trên bục giảng, lão vận vest đã tìm ra thứ mình cần và giờ đang hí hoáy ghi ghi chép chép vào mặt sau tờ bài làm của một học sinh nộp lên. Lão đứng lên sau khi viết xong. Các em! lão hô. Mấy đứa làm xong bài rồi chứ. Ta có tin buồn đây. Mấy đứa chắc cũng thấy là thầy Lancaster không có ở đây. Thầy ấy sẽ không đi dạy nữa. Như mấy đứa đã biết vì thầy ấy đã mất tiếng nên không còn phù hợp với vai trò là giáo viên nữa, và giờ thay vào đấy thầy sẽ phải ra chiến trường chiến đấu. Ta biết điều này gây khó khăn cho các cô cậu và ta rất xin lỗi. Giờ thì ta cần một người chân khỏe, có ai xung phong không?

Winnie, người có đôi chân cựa quậy liên tục dưới bàn và luôn cảm thấy tù túng khó chịu mỗi khi ngồi im một chỗ quá mười phút, giơ thẳng tay lên trời. Cô là người duy nhất xung phong. Vậy nên, lão vận vest từ hội đồng trường đưa cô một tờ thông báo và sai cô chạy tám kilômét vào thị trấn để chuyển nó cho trường trung cấp ở đó. Winnie biến mất ngoài cửa trước khi lão kịp chỉ cô hướng đi, dù sao cũng chỉ có một đường đến đấy.

Được nửa đường sau khoảng ba mươi phút, Winnie dừng lại nghỉ và ăn quả táo cầm ở tay trái nãy giờ. Tờ thông báo ở bên tay phải. Trong lúc ăn cô mở cái phong bì dán lỏng lẻo ra để xem thứ mình đang chuyển là gì. Thầy Lancaster đã kể cho chúng nghe chuyện về Hamlet, nên để an tâm cô nghĩ mình phải biết nội dung tờ thông báo. Những dòng chữ nguệch ngoạc viết bằng mực đen đậm nói rằng:

QUAN TRỌNG/KHẨN CẤP:

Trường trung học Gopherlands đang cần gấp:

Một giáo viên. (Cho mọi cấp lớp.)

Yêu cầu:

- Được đào tạo bài bản.

- Sẵn sàng dọn đến ở gần trường.

- Dạy trong phòng kín cửa. (Vài cửa sổ hướng đông hoặc nam thì không bắt buộc.)

Ứng cử viên xin liên hệ với WILLARD GODFREE, Quản lý Khu vực, càng sớm càng tốt.

Có thể gửi điện tín, thư tay, hoặc gặp mặt trực tiếp ở Văn phòng Sở Dân sự (143, đường Main) hoặc tại căn nhà thứ ba bên tay trái (cửa vàng) ngay đầu thị trấn. Xin đừng đến sau 9 giờ tối.

Sau khi đã chắc chắn về sự an toàn cho bản thân, Winnie gấp tờ thông báo lại và bỏ vào phong bì, sau đó dùng mấy ngón tay khi nãy cầm táo vẫn còn dinh dính dán mép lại. Cô di di chân trên đất để tạo thành một vết lõm rồi chôn lõi táo xuống, lấp đất lại bên trên, và chạy nốt đoạn đường bốn kilômét còn lại.

Đứa con gái mở cửa cho Winnie ở trường trạc tuổi cô nhưng trông tươm tất hơn và có mái tóc tết bím. Vâng? cô ta hỏi.

Có thông báo, Winnie nói và trao tờ thông báo cho cô ta bằng bàn tay phải đỡ nhớp nhúa hơn.

Cảm ơn, cô ta đáp. Một phụ nữ rất trẻ, cùng vài người khác ăn vận giống hệt cô gái trông cửa đi ngang, cố tỏ ra không chú ý.

Bạn có muốn... cô gái nói, nhưng Winnie làm như không nghe thấy và bắt đầu hành trình quay về trường, chạy trên con đường dẫn ra khỏi thị trấn. Cô cũng không chắc mình có muốn hay không.

Ngày tiếp theo Russell đi học, lớp được nghỉ. Thông báo gắn trên cửa:

Xin cáo lỗi...

Hôm nay lớp nghỉ. Vui lòng quay lại ngày mai.

Cảm ơn và xin lỗi.

Ngày hôm sau nữa là lượt của Otto, trường trở lại hoạt động. Đứng trước lớp là một cô gái chưa ai gặp bao giờ. Khi những chiếc bàn nhỏ xíu kia được lấp đầy với những thân người quá khổ, cô ấy bước đến cuối phòng và đóng chặt cửa lại. Otto quan sát bắp chân của cô khi cô quay trở lên bảng. Đôi bắp chân tuyệt vời. Cô ấy hẳn không thể quá chênh lệch tuổi tác với Otto được. Chắc chắn là trẻ hơn Amos hay Marie. Đến trước bục giảng cô quay lại vỗ hai tay vào nhau một hai lần và hắng giọng. Chà, cô nói, Chào cả lớp. Mình nghĩ rằng tất cả đã ổn định và bắt đầu học được rồi nhỉ. Mình sẽ hướng dẫn các bạn. Tên mình là Kinnick, Cô Etta Kinnick. Cô giáo mới của các bạn. Và cô cười.

•••

Lớp của Etta ở trường sư phạm có mười lăm nữ sinh. Tất cả đều mặc váy màu cam sẫm xếp li như váy của đàn ông Scotland. Họ được tự do chọn kiểu áo riêng miễn màu trắng và được là phẳng. Một vài cô gái sống ở ngay trong những căn phòng ký túc nằm phía trên giảng đường. Mỗi khi muộn giờ, Etta có thể nghe tiếng chân họ huỳnh huỵch trên đầu, lớn dần khi xuống cầu thang. Dù vậy Etta vẫn tiếp tục sống với bố mẹ ở nhà. Sớm tối chỉ mất hai mươi phút đi xe điện hoặc bốn lăm phút đi bộ thôi. Ở nhà thì đỡ tốn kém hơn, nhưng đó cũng không phải là lý do chính. Etta biết căn nhà sẽ trống trải và vắng lặng biết chừng nào nếu cả hai cô con gái đều đi mất.

Cô đang học năm cuối của chương trình hai năm thì một em khóa dưới gọi Caroline mở cửa cho một cô nhóc nông dân lem luốc thở hổn hển. Etta thấy cô bé khi đang di chuyển giữa các lớp học, cô ấy có vẻ hoang mang.

Chiều hôm đó, ở lớp Nguyên lý Kỷ luật Cơ bản, giảng viên của họ đọc to một bản thông báo từ trường Gopherlands cho tất cả mười lăm em năm hai. Tiếng bút chì sột soạt ghi chép lại thông tin cùng tiếng thở gấp gáp vang lên rào rào châm vào tai Etta như kim chích. Bao nhiêu năm rồi khu này không hề có công việc nào. Một lượng lớn sinh viên phải chịu cảnh tốt nghiệp, lập gia đình, có một đến ba đứa con, ở nhà làm bánh và hát ru con đến cuối đời. Sau khi đọc thông báo, vị giảng viên đặt tờ giấy trên cạnh bàn ông để sinh viên có thể lên xác minh sau giờ học nếu muốn, và quay trở lại với bài giảng về Sticks and Stones[6]. Trong đầu, Etta đếm đến một trăm và đếm ngược lại. Khi trở về đến không, cô giơ tay dù không có câu hỏi nào được đưa ra. Vị giảng viên nhìn thấy cánh tay cô ngay khi dứt lời và ngẩng đầu lên khỏi cuốn sổ. Có chuyện gì, trò Kinnick? ông nói. Cả lớp đồng loạt hướng ánh nhìn vào cô.

Em có thể xin phép vào nhà vệ sinh được không? Etta hỏi, giọng rụt rè do dự.

Ừ, ừ. Dĩ nhiên.

Các học sinh khác, giờ đã hết hứng thú, quay lại nhìn bảng, nhìn sách, nghĩ ngợi.

Ngay khi cánh cửa phòng học khép lại, Etta vùng chạy, ra khỏi trường, dọc theo đường Creek Lane đến Victoria. Tiếp tục từ Victoria đến Main, và theo đường Main đếm số nhà: 121, 123, 125, 127, 127A, 129, 131, 133, 135, 137, 139, 141, và cuối cùng, 143. Cô lấy lại hơi thở. Gài lại mái tóc. Cô ước chi mình đã mang theo mũ. Cô đếm đến ba và bước vào Văn phòng Sở Dân sự.

Tôi đến đây để đăng ký công việc ở Gopherlands. Tay cô đan chặt với nhau ở sau lưng, run rẩy. Trong khi mặt cô điềm tĩnh, có phần lạnh lùng, chững chạc.

Ồ, ồ, được, tuyệt lắm. Cô ở trường trung cấp phải không?

Vâng.

Cô đủ tuổi chứ?

Vâng. Dù Etta chẳng biết bao nhiêu tuổi thì mới đủ. Cô cảm thấy mình đủ.

Cô có thể dạy trong tình trạng đóng kín cửa chứ?

Vâng.

Được rồi, thế thì tốt lắm. Tốt. Giờ cô phải ký vào mấy tờ giấy này. Cô có một ngày để thu gom hành lý và chuyển đến ở trong nhà giáo viên. Ngày mốt cô bắt đầu dạy.

Chỉ như thế, Etta ký vào giấy, bắt tay Willard Godfree, và bước ra khỏi văn phòng, xuống đường Main. Sau đó cô chớp mắt một, hai cái và ù về trường.

Sau buổi học, từng cô gái trong số mười bốn người còn lại đến số 143 đường Main và đều nhìn thấy tờ thông báo trên cửa:

Cảm ơn các cô giáo, nhưng:

Vị trí đã có người đăng ký.

Rất tiếc.

W.G.

Một vài cô quá khích còn đến tận căn nhà số ba bên trái trên đường vào thị trấn, nhưng tại đó trên cánh cửa vàng đính một tờ giấy với nội dung y hệt:

Cảm ơn các cô giáo, nhưng:

Vị trí đã có người đăng ký.

Rất tiếc.

W.G.

6

James rất thích hát hò, cậu chàng hát luôn mồm. Giọng ca của sói cỏ tựa như tiếng sáo dọc, không hẳn là khó nghe. Đôi khi Etta hát cùng nó, đôi khi chỉ lắng nghe. Cậu chàng thường hát những bài ca về cao bồi. Thỉnh thoảng lại thay đổi bằng thánh ca hay mấy bài trên radio mà nó học được từ lũ chó, nhưng chủ yếu vẫn là nhạc cao bồi:

Ơi đừng chôn tôi trên thảo nguyên cô độc

Nơi sói cỏ tru và gió thổi tự do

Trong một nấm mồ nằm ba tấc dưới cỏ...

Ơi đừng chôn tôi trên thảo nguyên cô độc

Etta ngâm nga theo bài hát, cả hai bước những bước đi ngắn như kiểu bước chân trong những buổi chiều muộn, mệt mỏi nhưng không lạc lối. Ngày dài ra và nắng nóng gay gắt hơn, mặt trời mọc trước năm rưỡi sáng và bám trụ đến hơn chín giờ tối. Etta đá văng một hòn đá. Ngày càng xuất hiện nhiều đá hơn. Cả hai đang tiến về Ontario, James đánh hơi được mỗi lẫn nó ngắt nhịp để thở. Lần tiếp theo khi đang lấy hơi ngay chữ Ơi! thì nó bị Etta xen ngang.

Mày có nghĩ là Amos sẽ không vui nếu tận sáng mai mình mới đến không? bà hỏi và đột ngột dừng lại, Tao mệt lắm rồi.

James đang chạy lon ton trước Etta bèn chậm nhịp chân lại để cả hai có thể đi ngang hàng nhau. Chắc là không đâu, nó đáp. Dừng lại nghỉ thôi, mai ta tiếp tục.

Sau khi Etta đã say giấc, trước khi cuộn tròn người lại ngủ theo, James chúi mõm vào túi của bà và lôi ra một tờ giấy, cẩn thận không để lại dấu răng quá sâu. Tờ giấy ghi:

Mình:

Etta Gloria Kinnick ở trang trại Deerdale. Tháng Tám này 83 tuổi.

Gia quyến:

Marta Groria Kinnick. Mẹ. Nội trợ. (Đã mất)

Raymond Peter Kinnick. Bố. Biên tập viên. (Đã mất)

Alma Gabrielle Kinnick. Chị gái. Ma-xơ. (Đã mất)

James Peter Kinnick. Cháu trai. Em bé. (Chưa từng sống)

Otto Vogel. Chồng. Lính/Nông dân. (Còn sống)

James tìm cách dúi tờ giấy xuống dưới cánh tay Etta để bà có thể nhìn thấy khi cả hai thức dậy vào khoảng năm rưỡi sáng hôm sau.

•••

Bốn tháng trước, Otto choàng tỉnh vì mơ thấy mình bị ngộp nước. Ông ngồi dậy và gạt tấm chăn qua một bên như gạt những con sóng. Trời vẫn còn tối và lạnh lẽo. Ông chậm rãi khoác áo choàng và lê bước vào nhà bếp. Chiếc áo khiến ông thấy ấm hơn dù nó quá dài với hai cánh tay và cả người ông, trông như một cái váy cưới. Ông lấy vài cái bánh quy gừng ra khỏi một cái lọ để trong tủ lạnh và ngồi xuống bên chiếc bàn đỏ rực lấp lánh ánh sao, cố gắng thoát khỏi cảm giác chết đuối trong giấc ngủ. Đại dương mênh mông và bầu trời chuyển động.

Otto tỉnh giấc khi Etta rời khỏi giường, vắng bà, cái lạnh ùa đến gần như ngay lập tức khi ông hít không khí vào. Ông nhắm mắt lắng nghe tiếng bà khi bà tìm cách choàng chiếc áo khoác của ông vào và ra khỏi phòng đóng cửa lại. Ông nằm nghe ngóng tiếng nước chảy trong nhà tắm và đợi bà quay lại. Ông đếm đến hai trăm năm mươi, lắng nghe, và lặp lại từ đầu. Đoạn ông cũng ngồi dậy.

Etta đang khoác chiếc áo choàng của ông ngồi bên bàn ăn. Etta à, Otto gọi, Etta.

Etta nào cơ? Etta đáp. Bà hạ cái bánh quy đang đưa lên miệng xuống. Bà nhìn chằm chằm vào chồng mình như một bóng ma, như một tấm gương.

Vậy ta nên làm gì đây? Otto hỏi vào bữa sáng hôm sau, gồm bánh quế nướng và cam.

Có lẽ em nên ra đi, Etta đáp. Đến một nơi dành cho những người không nhớ mình là ai.

Nhưng anh nhớ, Otto nói. Anh nhớ còn em quên, vậy ta có thể cân bằng nhau.

Có lẽ em nên đi thật, Etta lặp lại. Tóc bà trắng và rối. Lọn tóc lòa xòa trước miệng bà khiến Otto nhớ đến bọn ngỗng con. Đám lông tơ phất phơ ngày trước.

Em có thể làm hại ai đó, bà tiếp. Chiếc bánh quế nướng trên đĩa của bà cuộn lại từ ngoài vào trong, tạo thành một hình xoắn ốc hoàn hảo. Không thể chê vào đâu được.

Không đâu.

Anh chắc thế à?

Anh chắc.

Hai người ngồi ăn trong một lúc, và Etta nói, Hôm nay anh tính làm gì?

Đến nhà Palmer, chắc vậy. Giúp bên đó một chút.

Đội nón vào. Nắng đấy.

Nhớ rồi. Còn em?

Etta đặt tay trái của mình lên bàn, duỗi thẳng các ngón. Dưa chua, bà nói, Cà rốt với gừng và dưa leo.

Mùa đông còn lâu lắm mới đến mà.

Không lâu đến thế đâu.

Có lẽ là không lâu đến thế thật.

Russell cắm cúi lái xe. Con đường tối tăm và tĩnh lặng. Trước khi đến Hồ Last Mountain ông chỉ nhìn thấy ba chiếc xe khác và không nhận ra chiếc nào trong số chúng. Kính cửa sổ được hạ xuống đưa gió lùa vào trong xe khiến ông cảm thấy tỉnh táo và đầy sinh lực. Nụ cười thường trực trên môi. Ngay sau bình minh ông đã tiến vào địa phận tỉnh Manitoba, nơi xa nhất ở miền đông ông từng đặt chân đến.

Khi Russell đang trên đường, Otto cố gắng ngủ lại nhưng bất lực. Ông đành xuống bếp và nhắm mắt lấy ngón tay chỉ đại vào một tấm thiếp hướng dẫn nấu ăn.

Bánh mè vuông

(hay bánh hôn nhân)

Ông chuẩn bị bột, đường, và bơ.

•••

Ngày thứ hai sau lần ra mắt của Etta Kinnick ở trường Gopherlands. Otto đến đón Russell sau giờ học. Cậu đã xong việc nhỏ thuốc cho lũ bò. Nếu không có thuốc bụi sẽ làm mắt chúng khô lại và mi mắt dính chặt vào nhau gây mù. Khi cậu nhỏ thuốc vào chúng khóc, những giọt nước mắt màu nâu đầy biết ơn. Chúng cứ khóc và khóc, đôi khi kéo dài hàng giờ. Vẫn còn một lúc lâu nữa Otto mới phải quan sát việc nấu bữa tối nên cậu có thời gian đi bộ cùng Russell. Cậu tựa người vào bức tường gỗ bên hông trường và chờ đợi cùng với những con chó khác từ các trang trại lân cận trông ngóng chủ của mình. Cậu gãi đầu một con chó lai lông vàng to lớn. Trời nóng khiến lưỡi chúng thè ra lủng lẳng bên ngoài cái mõm khô khan. Cả bọn người và thú cùng lắng nghe tiếng sột soạt và tiếng thu dọn đồ đạc của học sinh vào cuối buổi.

Đứa đầu tiên ra khỏi trường là Owen. Nó lách qua lũ chó để đến với Otto. Chào Otto, nó nói. Hôm nay không gặp.

Russell ngay sau lưng. Otto! nó gọi. Cô giáo mới! Cô giáo mới... Đi nào, về nhà thôi. Tao muốn nói chuyện với mày liền, ra xa khỏi đây một chút. Nó đặt tay lên vai Otto và đẩy cậu đi.

Được rồi, được rồi. Otto đáp. Đi thôi. Và sau ba bước chân cậu ngoái đầu lại phía trường học, Chào Owen. Hẹn mai gặp lại.

Otto ơi cô ấy thật hết sảy, Russell nói. Hai đứa đã cách trường được vài trăm mét, vừa đủ xa. Tại sao mày không kể tao là cô ấy thật hết sảy chứ?

Tao có kể là mình có cô giáo mới mà. Có kể là cô ấy được mà.

Được với hết sảy không giống nhau.

Có lẽ là không giống nhau thật.

Tao hỏi nhiều lắm, cô ấy sẽ nhớ mặt tao nè Otto. Tao sẽ đọc hết những cuốn sách tao tìm được. Tao sẽ là đứa học trò giỏi nhất của cô... Otto ơi, mày không nghĩ cô ấy thật hết sảy sao?

Otto nhún vai. Cậu thật sự không chắc lắm. Cô Kinnick có vẻ là một cô giáo tốt. Và cô có bắp chân đẹp nữa. Nhưng cô vẫn là giáo viên. Giáo viên của chúng.

Tao nghĩ cô ấy thật hết sảy, Otto, Russell nói. Chỉ thế thôi, hết sảy.

Im đi Russell, Otto nói. Nhưng cậu thấy mừng. Russell không phải người hay hớn hở lắm, thấy nó vui vẻ thật tốt.

Không phải là Otto chẳng biết gì về phụ nữ hoặc không hứng thú với họ. Cậu biết và cậu có thích, nhiều là đằng khác. Những khi đang cố dỗ giấc ngủ vào buổi tối, đầu óc và cơ thể cậu luôn quanh quẩn với những hình ảnh mờ căm trên mấy tấm bưu thiếp, cô hàng xóm cưỡi ngựa không mang yên, và những người phụ nữ mướt mát mồ hôi xuyên qua lớp vải cotton họ mặc trên phố trong ngày nắng nóng, hòa chung với chúng là tiếng còi, tiếng bước chân mạnh mẽ, và tiếng la hét phát ra từ radio của nhị vị phụ huynh không biết lũ con mình vẫn còn thức và đang nghe lỏm hàng đêm. Ý nghĩa của âm thanh trên radio và nơi nó sẽ đưa cậu đến, nếu cậu muốn. Nhưng giữa tất cả những thứ ấy, cậu vẫn chưa biết được mình thật sự khao khát điều gì.

Nhưng Otto, mày không thấy là cô ấy cực...

Russell, Otto ngắt lời, Cô Kinnick hết sảy, đúng thế, và cô ấy sẽ vẫn như thế, chúng ta có thể tiếp tục ca ngợi sau được chứ, còn hiện tại, tao cần mày giúp. Tao phải ăn trộm cái radio.

Russell dừng bước, ngẩng lên.

Không phải lấy luôn, chỉ trong khoảng nửa giờ hay thế thôi. Tao cần mày đánh lạc hướng mẹ để bà không chú ý đến nó trong một lúc. Đủ lâu để tao đem nó đi và nghe cho rõ ràng. Không phải nghe lỏm qua ván sàn vào ban đêm. Nghe trực tiếp ấy. Nửa giờ thôi. Rồi tao sẽ trả nó lại ngay.

Là vì mày muốn biết về sự kiện nọ chứ gì.

Chính xác.

Bà ấy không muốn chúng ta biết đâu.

Đúng. Nhưng còn mày? Mày muốn biết chứ?

Không. Có lẽ. Không đâu, không hề. Tao tin tưởng mẹ, Otto.

... Nhưng mày vẫn sẽ giúp tao chứ?

Ừ, dĩ nhiên rồi.

Mẹ của Otto là một người thương cho roi cho vọt, và bà xem Russell như một trong số những đứa con của mình, có điều bà mềm mỏng với nó hơn một tí. Bà biết rõ con mình, rằng chúng có thể được rèn giũa một cách khó khăn để sống và học hỏi kinh nghiệm từ đó, nhưng bà lại khá mơ hồ về Russell, nó dễ bị tổn thương, hay chăng là đã bị tổn thương một phần rồi. Đây chính là lý do Otto cầu đến sự giúp đỡ của nó. Mẹ cậu sẽ không đời nào mủi lòng trước cậu, nhưng với Russell thì may ra.

Cái radio này được bố Otto chắp vá từ nhiều bộ phận rời rạc lại với nhau trong những khoảng thời gian rỗi rãi ngắn ngủi mà ông dôi ra khi thực hiện việc đồng áng, làm cha, làm chồng. Nó hoạt động rất tốt, chỉ thiếu một vài cải tiến nho nhỏ như bộ chỉnh âm lượng. Trong nhà mà có người nghe đài thì cả nhà đều được nghe chung. Trên gác thì yên tĩnh hơn, nhưng âm thanh vẫn có thể len qua kẽ ván trên trần nhà và bị nghe thấy, đặc biệt là đối với mẹ của Otto. Thế nên điều Otto muốn là mẹ cậu phải hoàn toàn rời khỏi nhà, và chắc ăn hơn là khuất hẳn sân trước, trong một khoảng thời gian đủ để cậu dò và nghe ở cái radio điều mà cậu vẫn đang tìm nghe.

Vậy, tao phải làm thế nào? Russell hỏi. Chúng sắp về đến nhà; những đứa học trò nhà Vogel khác mà chúng cho đi trước đã đang trên đường vào nhà.

Lũ gà, Otto đáp.

Lũ gà?

Ừ. Tao có kế này.

Chúng sẽ đem một con gà bỏ lên cây. Một trong những cái cây chắn gió, nằm gần cuối hàng cây, xa khỏi căn nhà. Giả vờ là con gà xổng ra, bay lên đấy, hoảng loạn và không xuống được.

Mẹ biết cách ứng phó với lũ gà. Bà là người duy nhất làm được. Nếu mày nhờ thì mẹ sẽ hiểu và đến giúp thôi.

Vậy là mày nhờ tao nhờ bà ấy?

Ừ. Nhé.

Ô kê. Ô kê, Otto.

Cảm ơn nhé. Nhưng mà đầu tiên, giờ, ta phải đem con gà lên cây đã.

Do chân của Russell nên Otto làm nhiệm vụ leo trèo. Russell, cố hết sức tỏ ra thờ ơ, giấu con gà dưới áo khoác và mang ra khỏi sân, qua căn nhà, dọc theo hàng cây nghiêng ngả vì gió đến cái cây áp chót, hai cánh tay giữ thật chặt để cố gắng giảm thiểu thương tích vì bị mổ và cào cho ngực và bụng mình được chút nào hay chút ấy. Otto đã chờ sẵn trên cây.

Con vật này không vui vẻ gì đâu, Russell gọi với lên khi đến nơi. Con vật này muốn giết tao.

Không có đâu. Đừng giết nó. Đừng siết chặt quá. Đừng làm nó ngạt.

Không đâu.

Được rồi.

Lúc này Russell đang đứng dưới cái cây, dưới Otto với cặp giò lúc lắc ngay trên đầu nó.

Được rồi, Otto nói. Lôi nó ra và đưa nó đây.

Không khó để Russell thuyết phục mẹ Otto rời khỏi nhà để đến và giúp con gà bị mắc kẹt trên cây.

Con kêu nó rồi cô ơi, nó nói, mà nó lại nhảy lên cành cao hơn. Nhưng con nghĩ là cô có thể kêu nó xuống. Con nghĩ là nó sẽ nghe lời cô.

Dĩ nhiên là thế rồi Russell. Gà, trẻ con, như nhau cả thôi. Chờ cô thêm một phút rồi cô ra với con.

Russell chờ ngay trước cửa chính. Một phút sau, mẹ Otto xuất hiện. Bà mang theo hai cái chăn. Trong trường hợp mình phải bắt nó, hoặc dồn nó lại, bà nói, rảo bước qua mặt nó, hướng về phía hàng cây. Khi hai người đã cách xa mười bước, Otto, lẳng lặng như một con cáo, lướt vào trong nhà và đóng cửa chính lại sau lưng.

Cái radio là một tạo vật tuyệt đẹp. Bề ngoài hổ lốn và vá chằng vá đụp nhưng bên trong nó chứa đầy tiếng nói, chứa đầy người và âm nhạc và ý tưởng từ những nơi xa xôi, xa rất xa, Otto hít một hơi và bật nó lên.

Và nó không hoạt động.

Otto trả núm số về và vặn lại một lần nữa. Cậu tắt và bật cái máy lần nữa.

Và nó không hoạt động. Otto nhìn cái radio và cái radio nhìn Otto, im lặng, vô cảm. Ngay từ đầu cậu đã không có nhiều thời gian, bây giờ lại càng eo hẹp hơn. Cậu rà tay hai bên hông radio, nhưng không có cái núm hay công tắc hay bảng điều khiển nào mới lạ cả. Cậu thận trọng dồn sức, lật cái máy lại để lộ lưng máy ra. Ở đó, ngay sau lưng máy, là một cái ngăn mà bố cậu đã thiết kế sao cho vừa với pin True-Tone. Và ở đó, trong cái ngăn ấy, trống rỗng.

Bên ngoài hàng cây chắn gió kia, mẹ Otto và Russell túm con gà đang nổi điên và kiệt sức vào một cái chăn. Bên trong cái chăn còn lại, vẫn còn được cuộn và kẹp ngay ngắn ở bên hông, dưới cánh tay của mẹ Otto, là cục pin.

Chết tiệt, Otto nói. Chết tiệt chết tiệt chết tiệt.

Mẹ mày thông minh thật, Russell nói. Tao nói rồi, bà ấy thông minh lắm.

Tao biết bà ấy thông minh. Chết tiệt.

May cho mày là con gà không nhảy xuống đất tự tử đấy.

Lũ gà cũng đâu có ngu, Russell.

Có thể lắm chứ.

Không như thế. Chết tiệt. Hừ! Giờ sao đây? Khu này làm gì còn ai có radio. Chỉ có trong thị trấn thôi. Và ở thị trấn người ta khóa cửa hết rồi.

Chà, Russell nói. Có vài người như thế.

Khóa cửa hả?

Không, có radio.

Ai cơ?

Vài người. Cô chú tao. Họ có radio. Nhà này có radio.

Otto dừng bước. Chúng nó không hướng đến đâu cả, chỉ đi bộ. Gì chứ? cậu nói. Gì chứ? Mặt cậu đỏ lên như thể bị phơi nắng quá lâu. Russell! cậu thốt lên. Chết tiệt chứ! Sao mày không nói?

Tao tin tưởng mẹ mày. Bà ấy biết cách giữ cho vật và trẻ con sống.

Chết tiệt thật, Russell. Không ai chết vì nghe radio hết. Tao với mày qua nhà cô chú mày. Ngay lập tức.

Nhà của cô chú Russell rất khác với nhà của gia đình Vogel. Mọi thứ đều tĩnh lặng và mỏng manh, trang hoàng dưới hai sắc xanh và trắng. Otto chỉ mới đến đây một lần duy nhất khi Russell đang dưỡng thương. Cảm giác ở đây lúc ấy cũng y hệt lúc này, như một bệnh xá. Hay Otto hình dung cảm giác ở trong một bệnh xá thì sẽ như thế Hai đứa ngồi trên sàn, ngay giữa phòng khách, và lắng nghe âm thanh trầm và đều đều của bản tin nước ngoài của CBC, nhìn thẳng, nhưng không phải nhìn vào nhau, Russell lạnh dần đi với mỗi hình ảnh mà giọng nói kia quẳng ra cho chúng, còn Otto càng trở nên sôi sục, trong lúc chú của Russell pha cà phê cho chúng ở phòng bên cạnh.

Mày chưa đủ tuổi đâu. Hai đứa vội vã băng qua cánh đồng trở về. Chúng đã muộn cho phần việc trước bữa tối, mặt trời đang lặn.

Chúng ta sắp đủ tuổi rồi. Sớm thôi.

Vậy chẳng có lý do gì để nghĩ đến nó cho đến lúc đấy cả.

Kế hoạch, Russell, chúng ta phải lên kế hoạch. Nói với gia đình thế nào, với cô chú mày thế nào, những thứ chúng ta sẽ mang theo.

Những thứ mày sẽ mang theo.

Những thứ chúng ta sẽ mang theo. Russell. Hai tháng nữa là tao mười bảy rồi, thêm năm tháng nữa mày cũng thế. Tao có thể chờ năm tháng đó.

Mày có mà chờ cả đời, họ không nhận tao đâu.

Dĩ nhiên là nhận rồi, Russell, mày thông minh mà. Mày thông minh hơn tao nữa.

Họ không nhận đâu. Không phải vấn đề thông minh. Mày biết là họ không nhận đâu.

Otto dừng lại vì Russell dừng, cậu ở sau nó ba bước chân. Nhưng, Russell, cậu nói, nếu họ không nhận mày, mày sẽ làm gì?

Tao sẽ ở lại đây, tao sẽ chờ. Tao sẽ đi học. Tao sẽ không phải lo về bản thân.

Russell, ở lại đây thì tao phát điên mất.

Nhưng tao thì không.

Ừm, để rồi xem. Coi họ nói gì.

Họ sẽ nói là không.

Để rồi xem. Bảy tháng nữa ta sẽ biết.

•••

Khi học trò đã ra về hết sau buổi dạy đầu tiên của mình, Etta đứng trước lớp học, nhìn những chiếc bàn trống, ghi nhớ, sắp xếp tên với chỗ ngồi. Cô đi vòng vòng ba lần, sau đó chùi bàn tay dính phấn vào váy, thu dọn đồ đạc và rời trường, đi bộ năm mươi mét đến căn nhà nhỏ của giáo viên. Căn nhà nhỏ của cô.

Khi đến đây ngày hôm trước, cô thấy đồ đạc đã được xếp gọn gàng chờ mình. Một cái khăn gấp gọn ghẽ, bộ đồ vải cho bếp, khăn trải giường. Một ấm trà, một tách trà, một thìa trà. Như một nhà khảo cổ cẩn trọng phân loại những chứng tích của một nền văn minh, của sự sống, nhưng dù ai đã sắp xếp chúng thì cũng đã đi rồi. Không còn ai ngoài Etta, khăn, và thìa. Cô cân nhắc việc để cửa mở để gió có thể ùa vào, bầu bạn với cô bằng âm thanh vi vu và những cơn rùng mình, nhưng nhớ lại người chủ trước đây nên thôi.

Giờ đây, sau ngày làm việc đầu tiên, mọi thứ vẫn ở nguyên chỗ cũ. Những món đồ được xếp cẩn thận, không bị xáo trộn. Cô tháo giày ra, ngồi vào bàn, và, trong đám bụi bám lại đó - bụi bám lại mỗi khi cô đi ra hoặc đi vào - cô vẽ một cái sơ đồ:

MONA-STUART

JOSIE-RICHARD

EMMET-STEVEN

LUCY-ELLIE

GLEN-ELLA

JOSEPH-BETH L.

WINNIE-BERNICE

CELIA-BETH M.

OWEN-OTTO

WALTER-SUE

SARAH-AMOS

Cô rà dưới mỗi cái tên, tạo ra một vệt bẩn dày, và ghi nhớ: Mona: tóc bím vàng, chưa biết cộng. Stuart: sún răng, trầm tính. Josie: cười rất tươi, bắt đầu đếm. Vân vân. Owen: tóc quăn, có cố gắng. Otto: vui vẻ, bị cháy nắng.

Đêm đó cô nằm trằn trọc trên giường, lắng nghe sự thiếu vắng trong những âm thanh cô đã quen thuộc, tiếng bước chân, tiếng thì thầm, tiếng thở. Sự thinh lặng tuyệt đối nơi đây mới nặng nề làm sao. Âm thanh duy nhất là của cô. Cô lắng nghe nhịp tim thứ ba ngàn một trăm hai mươi của mình trước khi thiếp đi.

Cô dậy muộn. Cô quên không kéo màn cửa sổ để đón ánh mặt trời buổi sáng. Hầu hết học trò đã tụ tập bên ngoài trường khi cô đến nơi. Lúc vội vã cô không có thời gian mở rương để tìm vớ sạch, thế là cô xỏ chân trần vào đôi bốt và đi qua đám học trò để đến mở cổng trường. Cô đứng qua một bên và để học trò đi qua, ngồi vào chỗ của chúng. Học trò của cô. Nhưng chúng lại không phải thế. Hay có thể nói là hầu hết chúng không phải học trò của cô, gần nửa số đó là người mới, xa lạ, và gần nửa số học trò từ hôm qua đã biến mất. Một trong số những đứa học trò mới, ở phía sau, đang giơ tay, trước cả khi cô kịp đến trước cả lớp.

Mời bạn?

Chào Cô. Em là Russell. Học sinh mới so với hôm qua. Em chỉ nghĩ là em cần tự giới thiệu.

Sau đó thêm sáu cánh tay nữa giơ lên, và Etta biết thêm tên của sáu học trò mới. Trong đầu mình cô chà đi cái sơ đồ vẽ trên lớp bụi cũ và vẽ một cái mới. Những sơ đồ với những danh sách. Miễn là có thể vẽ ra sơ đồ hay danh sách thì cô vẫn ổn. Những cái tên, vị trí, gương mặt.

Được thôi, cô nói, chào mừng một số bạn và chào mừng quay trở lại những bạn khác. Sarah, bạn không phiền đóng hộ mình cửa sổ chứ? Những người khác cũng thế. Mình nghĩ là bắt đầu một ngày mới bằng một bài hát cũng hay nhỉ. Chúng ta sẽ bắt đầu hôm nay với bài The Maple Leaf Forever.

Tất cả bọn học trò đứng dậy, nhưng Russell, mặc kệ cái chân tật, lại là đứa đứng lên nhanh nhất và thẳng nhất trong số chúng.

7

Russell mải miết lái và lái đến khi đôi mắt không còn tuân theo ông nữa thì ông mới dừng lại và ngủ. Khi tỉnh dậy, ông đánh giá tình hình. Ông đã đi được một đoạn dài qua Manitoba. ông sẽ sớm cần nạp thêm nhiên liệu, cả thức ăn cho bản thân nữa. Và quan trọng nhất là ông cần phải điều chỉnh lại kế hoạch của mình. Nghĩ cách để tìm Etta khi giờ đây hy vọng là cả hai đang ở trong cùng một khu vực. Một kế hoạch. Russell không giỏi lắm với các kế hoạch. Thường là người ta đặt ra và ông chỉ nghe theo. Ông mở ngăn đựng găng, chỉ để kiểm tra, nhưng chẳng có cái bản đồ nào. Hẳn rồi. Ông có bao giờ cần bản đồ đâu, đi từ trang trại của ông đến trang trại của Otto hay đến thị trấn thì cần bản đồ làm gì. Chà, hướng đông vậy, ông tính toán. Cho đến trạm xăng Shell tiếp theo.

Nửa giờ sau, ở đầu một vùng ngoại ô nào đó, hiện ra một trạm xăng có quán ăn. Russell ghé vào.

Cô bé phục vụ nhỏ xíu. Mười hay mười một tuổi gì đấy. Cô bé cầm cái đĩa đựng trứng và bánh mì nướng của ông trước mặt và đi đến chỗ ông. Hôm nay không có cà chua, cô nói. Món này thường ăn kèm với xốt cà chua nhưng hôm nay lại không có. Xin thứ lỗi.

Ồ, Russell nói, không sao đâu. Giờ này chưa có ai trong quán ăn cả; vẫn còn khá sớm. Cảm ơn nhé.

Không sao đâu ạ, cô bé nói. Ông có muốn thứ gì khác không? Thay cho cà chua? Cháu nghĩ là có chuối trong bếp, và cà rốt và bánh qui...

Ừm, thế thì cà rốt? Russell nói.

Trong bữa sáng ư? cô bé hỏi.

Ừ... chà, với trứng và bánh mì à? Thôi nhỉ? Ta có nên thay bằng chuối không?

Nếu là cháu thì cháu sẽ ăn bánh qui.

Thế là Russell chọn bánh qui. Cô bé vào bếp và mang ra cho ông, tay giơ thẳng. Bánh qui yến mạch với nho khô.

Cảm ơn bé, Russell nói.

Ồ, không có gì ạ, cô bé đáp. Cô tựa một tay lên bàn, không có ý định rời đi. Russell cắt một mẩu trứng, đặt lên một mẩu bánh mì, và đưa lên miệng. Cô bé nhìn ông, hơi chán nản.

Ngon không? cô hỏi.

Ngon... cảm ơn nhé, Russell đáp. Cảm ơn.

Không khó mấy, cô bé nói, để làm món trứng. Cháu làm món này cả đời rồi.

Ồ, ừ, Russell đáp. Dù vậy. Ông lại cắt thêm một miếng trứng nữa, vô tình làm thủng phần lòng đào. Lòng đỏ trứng tràn ra khắp đĩa. Xem nào, ông tiếp, hôm nay cháu không phải đi học sao?

Đâu, cô bé đáp. Cháu không đến trường. Học tại gia. Tự học. Ghi chú đồ. Ông biết không? Để cháu còn có thời gian quản lý chỗ này. Dù sao cũng quan trọng, cháu biết, việc học ấy, đặc biệt là toán, để cộng giá trứng và giá bánh mì và giá bánh qui nho nữa chứ, đúng không? Rồi lại tính toán phần tiền ông đưa cháu và trừ đi số tiền lúc nãy để ra được tiền thừa. Rồi lại tính coi ông có bo sộp không. Học hành quan trọng, cháu biết, chỉ là không phải đến trường. Cháu có thể chơi với đám trẻ lúc nào mình muốn. Ví dụ như thứ Tư là ngày trẻ-con-miễn-phí-phụ-huynh-trả-tiền chẳng hạn. Lúc đó nhiều trẻ con đến lắm.

Và bố mẹ cháu?

Ở Toronto. Bọn cháu tự lo chỗ này được bốn năm rồi. Nhắc mới nhớ, cháu nghĩ cháu phải đi kiểm tra đám bánh. Ông ngồi một mình không buồn chứ?

Ồ, không, không sao đâu. Nhưng, ta có thể hỏi một điều nữa không?

Vâng, dĩ nhiên.

Cháu có thấy một người bà cụ, một mình, lấm lem, chắc thế, vào đây hay đi ngang qua không?... Chờ chút, ta có một tấm ảnh. Russell rút ví từ túi quần sau và lôi ra một tấm ảnh trắng đen mờ nhạt kẹp trong hai tờ giấy năm đô. Bà ấy đấy, ông nói. Cũng khá lâu rồi. Chỉ cô gái thôi, không tính người đàn ông kế bên.

Trong ảnh, Etta mặc một thứ gần giống một bộ lễ phục màu ngà. Váy bó, áo cánh, áo vét vai nhọn. Bà đang cười. Đó là ảnh cưới của bà. Russell đã tự tay chụp tấm ảnh đó.

Đó, già hơn thế này khoảng sáu mươi tuổi. Dù vậy, chính bà ấy, Russell nói.

Người này không phải ông, cô bé nói, chỉ vào người đàn ông trong ảnh, Otto.

Ừ, Russell nói, đấy là Otto.

Lạ thật... cô bé nói. Không, cháu không thấy bà ấy. Nhưng cháu không hay rời khỏi quán này lắm. Đợi tí. Để cháu gọi thằng nhóc rửa bát ra hỏi.

Russell tranh thủ ăn thật nhiều trứng và bánh mì trong khi cô bé phục vụ trở vào bếp. Khi trở lại, cô dắt theo một thằng bé mặt tàn nhang và đeo kính. Cả cặp kính đều bị mờ. Em trai cháu, cô nói, nó rửa bát đĩa. Cô bé quay sang thằng bé. Kể ông ấy nghe chuyện em kể chị đi, cô nói.

Cửa sổ của cháu, thằng bé nói, ngay cạnh bồn rửa, trông ra con đường và những cánh đồng phía sau. Cháu thấy rất nhiều xe tải và xe kéo và máy gặt và mấy thứ khác. Và có khi cả động vật nữa, đôi khi là hươu...

Hươu à? Russell hỏi.

Vâng, vâng, thằng bé đáp, hầu hết là con cái nhưng đôi khi có những con rất to với gạc và còn có cả những con bé nữa, cháu biết chúng là con con và không hẳn bé nhưng...

Monty! cô bé thốt lên, đấm vào cánh tay thằng bé. Thôi huyên thuyên đi! Kể ông ấy nghe chuyện em kể chị đi.

Ồ, không, Russell nói, không s...

... và, thằng bé tiếp, và, và có cả một người phụ nữ nữa, cháu đoán thế, sáng hôm qua. Cháu cứ nghĩ hẳn là một bà phù thủy hoặc bà già Noel.

Ngực Russell thắt lại. Một người phụ nữ? Một người phụ nữ lớn tuổi? Bà ấy trông có ổn không? Bà ấy có bị thương hay gì không?

Bà ấy đang hát, cháu đoán thế. Bà ấy ổn. Bà ấy rất thần bí.

Vàbàấyđâu? Tim Russell đập nhanh, từ ngữ tuôn ra gấp rút. Ông ngừng lại và thử lần nữa, Và (thở) bà ấy đi đâu? (Thở.) Hướng nào? (Thở.) Cháu biết không?

Hướng đông. Về phía mặt trời mọc.

Tốt, tốt quá. Tuyệt vời. Cảm ơn cháu. Cảm ơn cháu rất rất nhiều, Monty. Và cháu nữa...

Cordelia.

Cordelia.

Cô bé dắt em mình trở lại nhà bếp, nhưng nửa đường cậu dừng lại. Ừm... cậu nói.

Sao? Russell hỏi.

Ừm, à, nếu ông tìm bà ấy, khi ông thấy bà ấy, ông có thể bảo bà ấy cháu ngoan không?

Ừ, Monty, ừ, dĩ nhiên rồi.

Trở vào xe, Russell mở tấm bản đồ ông mua ở cửa hàng của trạm xăng ra. MANITOBA VÀ TÂY ONTARIO (thu nhỏ) - (Kèm biển báo Lộ trình Xe đạp và Vườn Quốc gia). Manitoba có nhiều hồ làm sao. Và Ontario còn nhiều hơn thế. Đất nước này càng về hướng đông thì càng xanh, càng ẩm. Cho là Etta biết điều này, hay có bản đồ, bà ấy sẽ xuống phía nam, cách xa hầu hết các vùng biển. Một ngày bà ấy có thể đi bao xa? Hai mươi kilômét? Lúc này ngày đã dài ra. Russell nhìn chăm chú vào tấm bản đồ một hồi nữa, tính toán, rồi đặt nó lên ghế hành khách, vẫn để mở. Ông quay lại cửa hàng và mua một balô OK MANITOBA!, năm túi đậu phộng muối, sáu chai nước trái cây, một túi bánh qui lớn, hai thanh sôcôla lớn, và một cái đèn pin. Ông có một kế hoạch. Ông sẽ lái thêm hai mươi kilômét nữa về phía đông dọc theo mấy cánh đồng cạnh quán ăn, và sau đó sẽ rời xe đi bộ. Ông đã từng theo dấu lũ hươu. Ông biết cách tìm dấu chân, cách lần theo chúng.

Từ cửa sổ nhà bếp của quán ăn, Monty và Cordelia nhìn ông lái xe đi mất. Monty vẫy vẫy cánh tay đầy xà phòng.

Etta và James vừa ăn xong bữa trưa. Etta ăn bánh mì dài cùng bơ đậu phộng và dâu dại, James bắt được một con chuột và một con ngài ngái ngủ. Cả hai đang ngồi nghỉ trong bóng râm chờ ánh mặt trời dịu đi một chút. Etta lấy ra giấy và bút.

Bà đang làm gì thế? James hỏi.

Tao đang viết thư.

Cho ai?

Cho Otto. Nhưng mày không biết ông ấy đâu.

Nhỡ đâu tôi biết.

Ông ấy sống cách đây xa lắm. Một quãng đường rất rất dài, thậm chí đối với một con sói cỏ.

Nhưng với bà thì không dài sao?

Cũng dài với tao nữa.

Ở đâu?

Ở tít Saskatchewan. Phía bên kia cái hồ dài. Và hơn thế nữa.

Nhưng, James nói, vậy là bà đi sai đường rồi. Chúng ta đi sai đường rồi.

Etta nghĩ một chốc. Và rồi, Giống đi một vòng vậy, James ạ, tao đi đường này, và trở lại đường kia.

Hiểu rồi, James đáp. Một đường vòng dài.

Mày thấy biển bao giờ chưa James?

Chưa.

Tao cũng thế.

Nhưng rồi ta sẽ thấy.

Đúng, ta sẽ thấy.

Etta cất giấy và bút đi, phủi vụn bánh mì trong lòng xuống cho lũ chim, và cả hai bắt đầu đi tiếp, xa khỏi mặt trời. Họ hát “Johnny Appleseed” và “A Fair Lady of the Plains” trên đường đi. Lâu lâu Etta lại ngâm nga.

Sau vài giờ, một cái hồ với rừng cây xung quanh bắt đầu hiện lên trước mặt họ, về hướng bắc.

Chúng ta phải đi về hướng nam, Etta nói.

Ừ, James nói. Tôi tin là ta sẽ đến Ontario sớm thôi. Một hay hai ngày nữa, chắc thế.

Thế thì tốt, Etta nói, Tốt lắm. Hôm nay chân bà thậm chí chẳng còn đau.

Ừ, tốt thật, nhưng Etta này, James nói, Ontario không như thảo nguyên. Ở đó mọi thứ đều lớn hơn.

Tao vốn quen với những thứ lớn rồi, bầu trời rộng lớn, những cánh đồng rộng lớn.

Những thứ to lớn khác cơ. Đá, những hòn đá lớn. Và cả hồ, cả cây nữa.

Sao mày biết?

Bọn chồn hôi. Chúng nó đi khắp nơi. Chúng nó kể chuyện.

Sẽ ổn thôi, Etta nói. Đá có thể vượt qua được, và cây thì thân thiện còn hồ thì, chà, có lẽ ta sẽ kiếm một cái thuyền. Một cái thuyền kiểu bơm hơi, dễ mang theo. Mày có đi thuyền được không?

Tôi không biết. Chưa thử bao giờ.

Chà. Để rồi xem. Tao mong là được. Ta chỉ cần cẩn thận với bộ móng của mày. Mọi chuyện sẽ ổn thôi. Ontario sẽ ổn thôi.

Được thôi. Ổn mà. Nhưng, còn nữa, Etta, ở đó có mưa, nhiều mưa hơn. Thậm chí vào mùa xuân và mùa hè. Bà phải nghĩ đến chuyện ngủ dưới trời mưa.

Nhưng mày nói là bọn chồn kể ở đó có nhiều cây to và đá lớn mà?

Đúng.

Đấy có thể là mái che vào buổi tối. Và có khi chúng ta sẽ được mát mẻ hơn ban ngày. Mưa thì tốt, James ạ, khi mở miệng hát sẽ giống như ta đang uống nước vậy.

Etta thương,

Anh cho rằng giữ bí mật với em tệ hơn việc làm lộ bí mật của em. Em nghĩ thế nào? Dù sao, anh cũng đã phạm vào cái thứ hai, thế nên anh sẽ không phạm thêm cái đầu tiên nữa. Anh đã kể với Russell. Etta à. Anh đã kể với cậu ấy việc em đang làm và, dù đó chỉ là phỏng đoán của anh, cả nơi em đang ở nữa. Anh xin lỗi. Rất khó để giữ bí mật với Russell. Em biết mà. Giờ thì cậu ta buồn anh, một chút thôi, và đã đi rồi, về hướng đông, để tìm em. Cậu ta lái xe của mình, chiếc màu xám bạc; em biết đó. Để ý chiếc xe đấy nhé. Cậu ta muốn giúp em, cậu ta rất lo cho em. Anh đã bảo rằng anh không lo, không lo đến mức đấy, vậy thì cậu ta cũng không nên lo lắng quá, nhưng cậu ta vẫn cứ như thế. Cậu ta bị kích động. Bao năm qua chưa bao giờ anh thấy cậu ấy như thế. Vậy giờ cậu ta đang ở ngoài kia, hướng đông, đi tìm em. Anh không chắc em sẽ thấy thế nào, nhưng anh nghĩ em nên biết chuyện. Anh tin cậu ta sẽ không cản em nếu em không muốn.

Anh vẫn khỏe. Vẫn ở đây. Hôm trước anh đã cho ra lò một cái bánh dâu Saskatoon tuyệt đẹp. Lớp đường óng ánh, đặc ruột, mọi thứ. Mai anh phải vào thị trấn vì nhà mình hết bột và bơ rồi.

Càng ngày anh càng dậy sớm hơn. Anh dậy đón mặt trời nhô lên lúc năm giờ. Anh ngồi trong bếp với một cốc cà phê không caffeine và chờ mặt trời lên. Và càng ngày càng đi ngủ muộn hơn. Mắt anh không thích nhắm lại khi trời tối, chắc thế. Người anh nhức mỏi cả ngày, nên anh ngủ chập chờn, đôi khi thôi, khi đang chờ đồ ăn trong lò. Đôi khi trong nhà bếp, đầu đặt trên bàn nơi ánh nắng chiếu vào. Anh biết vậy không sạch sẽ, nhưng anh luôn lau sạch mỗi khi ăn ở chỗ đó.

Được rồi. Giờ anh sẽ đi kiểm tra cỏ dại. Năm nay ta có đám cây kế lúc nào cũng chực chờ mọc lên tận đầu gối khi mình không để ý.

Anh mong em khỏe. Nhớ đi dưới bóng râm. Viết thư khi em rỗi. Anh đọc to thư em để trong nhà có tiếng nói. Anh yêu em, đừng quên,

Otto.

Otto gấp lá thư lại làm ba rồi bỏ vào phong bì, dù ông không biết gửi đến địa chỉ nào. Ông viết tên vợ lên mặt trước rồi xếp chúng cùng những lá thư khác, thành một xấp gọn gàng ở góc bàn, cạnh những lá thư bà gửi ông.

Chúng bắt đầu dành nhiều thời gian ở nhà cô chú Russell, trên sàn, chính giữa căn phòng khách xanh và trắng, mỗi khi chúng có thời gian rảnh ngoài trường học, việc nhà, ngủ. Hai đứa sẽ ngồi nhìn về một hướng, nhìn vào cái radio như thể nó là một con người. Khoảng nửa giờ sau, cô hoặc chú của Russell, có khi cả hai người, sẽ nhè nhẹ gõ cửa và mang vào một khay cà phê hoặc bánh mì nâu phết bơ. Rồi tất cả bọn họ cùng ngồi nghe. Họ để những bản báo cáo, những lời dự đoán, những bài phân tích, những danh sách dài triền miên bất tận với những cái tên lúc lạ lúc quen, cùng những bài phỏng vấn len lỏi và thẩm thấu vào đầu từng chút từng chút một. Tất cả qua một giọng nói đều đều, đáng tin của phát thanh viên, với nguyên âm kéo dài và phụ âm chuẩn xác, biến tố mạnh và rõ ràng mang âm hưởng của Anh nhiều hơn quê hương, tất cả ngoại trừ những bài phỏng vấn, khi đột nhiên, rõ như ban ngày, họ nghe thấy những giọng nói của chính họ. Đôi khi những người đi phỏng vấn, điềm đạm, thận trọng, xen ngang bằng những câu hỏi hoặc cảm thán, như tiếng thở giữa những câu nói: Không ư? Vâng, tôi hiểu, À, Ồ, ồ, ồ, nhưng hầu hết thường im lặng và để đối tượng phỏng vấn kể những câu chuyện của chính mình hoặc được nghe kể lại bằng những giọng nói có thể là của họ hàng họ, của hàng xóm họ, của chính họ.

Họ lắng nghe câu chuyện về những tù nhân, những người bị bắt từ nhà và chỗ làm, bị chia cắt khỏi máy tính tiền, sách vở, lò nướng, mèo, ông chủ, bạn bè, và bị nhồi vào một căn phòng nhỏ xíu chỉ có một cái cửa sổ bé tẹo tít trên cao, cao hơn khả năng của bất kỳ ai có thể nhảy hoặc với đến dù cho cả ba người đứng lên vai nhau như một cây cột tôtem, nghiêng ngả, giữa một đám đông những cánh tay với lên chờ người trên cùng rơi xuống. Không thức ăn, không nhà xí và người chật như nêm khiến cho tất cả đều phải ngủ đứng, tựa vào những cơ thể chung quanh, lấy áo quần và tóc và hơi thở của người bên cạnh làm chăn. Người ta ở như thế trong ba ngày, thay phiên nhau đứng vào góc được định sẵn làm nơi phóng uế, với cái mùi không ngửi nổi và vô cùng kinh tởm ban đầu, nhưng chẳng còn cảm giác mấy nữa khi đã gần hết phiên ba giờ, từng giây được đếm thành tiếng do không ai còn đồng hồ, cổ ngửa cao và cao hơn, hướng về không khí và ánh sáng từ cái cửa sổ độc nhất ấy, bụng réo ầm ĩ như tranh với tiếng đếm giây. Đã ba ngày, ba ngày như bất cứ ngày nào, như nhiều ngày, những ngày khác trong những căn phòng tương tự với những tù nhân tương tự trên khắp khu vực suốt những năm qua, đến khi, đồng loạt, thời điểm khoảng gần giữa trưa dựa vào ánh sáng từ cửa sổ, những đứa trẻ và em bé bắt đầu bay lên, đói lả và nhẹ bẫng đến mức chúng nổi lềnh bềnh. Rồi một khi đã bắt đầu nổi lên và nhận ra điều mình đang làm, điều mình có thể làm, người ta vẫy vùng trên không để đổi hướng và hướng mình thẳng đến cánh cửa sổ độc nhất kia. Một trong số những đứa trẻ, đứa con gái bảy tuổi của hai vợ chồng thợ khóa Aaron và Thilde Bloomberg, luồn cánh tay gầy guộc ra ngoài khe cửa để tháo cái then đang chốt tấm kính, và gỡ kính ra. Mấy đứa trẻ chuyền tay nhau tấm kính gần hai mét vuông xuống chỗ những người lớn bên dưới để nó không rơi trúng đầu ai. Sau đó chúng lại nổi lên và luân phiên nhau lướt ra khỏi cái ô trước đây là cửa sổ, người lớn nắm tay trẻ con. Không ai biết, giọng trên radio nói, những người đó đã đi đâu, đã hạ cánh chưa hoặc hạ cánh ở đâu, dù cũng có những suy đoán rằng có thể là Thụy Sĩ hoặc Trung Phi.

Họ nghe câu chuyện về một cánh đồng vàng lúa một thời chợt biến thành tuyền màu đỏ. Thợ sơn và các nhà khoa học được cử đến để xem xét, nhưng khi trở về tất cả đều biến thành màu đỏ, từ đầu đến chân, cả da và quần áo, và đó là nếu họ có trở về. Do số phận của những thợ sơn và nhà khoa học, không ai dám ăn hay mua lúa đỏ. Và cánh đồng đó trở nên vô dụng và không thể cải tạo.

Mỗi ngày lại có thêm nhiều bài phỏng vấn mới, nhiều câu chuyện mới, ngày càng nhiều hơn.

Chẳng bao lâu sau đã đến sinh nhật của Otto. Một ngày thứ Bảy. Winnie làm món bánh táo cho bữa tối. Mọi người cùng hát một bài hát về sinh nhật đã được học ở trường, từ cô Kinnick. Sau bữa tối mẹ Otto cho phép cậu nghỉ làm việc nhà cả buổi tối còn lại, một món quà đặc biệt trong các dịp sinh nhật. Otto nằm trên một thảm cỏ dại mềm, dưới bóng râm của một trong những cái cây chắn gió. Russell, sau khi rửa bát đĩa xong, tìm thấy cậu ở đó. Otto, nó nói, mày nên đi đi.

Không, Otto nói.

Đi đi, Russell nói.

Không, Otto nói. Không. Tao sẽ chờ mày. Thế đấy. Cậu bắt tréo chân và nhắm mắt lại. Năm tháng, cậu nói. Chỉ năm tháng thôi.

Otto đi học và làm đồng, biết thêm vài con chữ xiêu vẹo và từ, những bài hát và số, đuổi ve khỏi người mấy con ngựa và nhổ cỏ dại hết hàng này đến hàng khác trên mặt đất khô cằn đầy cát trong khi sự chờ đợi trong bụng càng lúc càng dâng lên và cồn cào hơn và khiến cậu mất ngủ vào ban đêm. Để rồi cuối cùng, sau năm tháng, sinh nhật của Russell cũng đến, cậu và Russell vào thị trấn, đứng trước cửa một trường dạy múa những chiều thứ Hai, thứ Tư, và thứ Bảy và, giờ, là một văn phòng tuyển quân gần nhất. Một căn phòng thể dục rộng lớn với một người đàn ông ngồi ở cái bàn giữa phòng. Ngoài ông ta ra, Otto và Russell là hai người còn lại ở đó. Người đàn ông sau bàn mặc đồng phục. Màu xanh lá sẫm với chiếc nón ca-lô trông như thuyền gấp giấy, ông ta đứng lên khi hai đứa bước vào. Ông ta không nói gì. Ông ta cầm hai tờ giấy trên bàn lên và máy móc đưa cho Otto và Russell, mắt nhìn xa xăm.

Trên bàn không còn chỗ trống, nên Otto và Russell trải hai tờ đơn xuống sàn. Otto nhìn trang giấy, cẩn thận đọc nhẩm từng câu hỏi trong đầu.

HỌ?

TÊN/TÊN THÁNH?

NGÀY SINH?

ĐỊA CHỈ?

LÝ DO NHẬP NGŨ?

LÝ DO KHÔNG NHẬP NGŨ (NẾU CÓ)?

Cậu chậm rãi gò từng ký tự vào chỗ trống thứ nhất và thứ hai. V-O-G-E-L. O-T-T-O. Xiêu vẹo. Trẻ con. Cậu nhìn sang Russell, đã điền xong, đang gõ gõ cây bút chì xuống sàn. Russell, cậu thì thầm, đầu hạ thấp xuống mặt tờ giấy của mình để viên sĩ quan không nghe thấy. Mày làm xong rồi hả, mày giúp tao được không?

Russell lấy tờ đơn của Otto và điền vào với những nét chữ nhanh gọn, dứt khoát. Tao điền cái gì vào đây bây giờ? Nó hỏi, chỉ đầu bút chì vào hai câu hỏi cuối cùng.

Ghi “Nếu không đi thì tôi sẽ điên mất”, Otto nói.

Tao không nghĩ tao viết vậy được đâu, Russell đáp.

Tao biết, tao biết. Được rồi, ghi “Để khám phá vùng đất mới”.

Russell ghi vào. Còn câu kia?

Viết “Không có”, Otto đáp.

Trong lúc Russell viết, Otto thấy trên tờ đơn của mình, Russell trả lời câu hỏi cuối:

1) Chân bị liệt. 2) Không muốn đi.

Nó không hề viết gì vào câu hỏi kế cuối.

Trong khi hai đứa viết, viên sĩ quan ngồi và đẩy mớ giấy trên bàn cho thẳng hàng hai bên. Ông ta không ngẩng đầu lên khi hai đứa đặt tờ đơn đã điền lên xấp giấy bên trái ông, nhưng có ngước mắt lên, chỉ một chút, chút xíu, nhìn hai đứa. Tôi biết các cậu lo lắng, ông ta thì thầm, nhưng đừng thế, đừng lo. Mọi chuyện rồi sẽ ổn thôi. Tôi hứa. Mọi chuyện sẽ ổn.

Ba tuần sau đó chúng nhận được thư trong thùng, trong hai cái phong bì nhuộm một màu xanh đồng phục câm lặng. Otto phải trình diện ở văn phòng Regina để lên đường trong bốn ngày: Russell thì không cần đến.

•••

Etta, trong không gian mới mẻ bao quanh ngôi trường và căn nhà cho giáo viên, đã học được cách lắng nghe khác. Nhiều tháng trôi qua, tai cô phân biệt được hình dáng, kiểu mẫu, cuộc sống trong sự im lặng tuyệt đối của nơi này. Âm thanh nhỏ hơn, âm thanh lớn hơn. Tiếng côn trùng đáp trả hoặc hòa âm cùng gió, những mẩu đối thoại giữa bức tường gỗ của nhà cô với mặt trời, tiếng bước chân trên sỏi cách đấy hàng dặm. Và, dĩ nhiên, cả tiếng gọi của lũ trẻ cùng những con chó của chúng phía bên kia những cánh đồng khi chúng đang trên đường đến với cô, đến với trường lớp. Tiếng lạo xạo của bông lúa quệt vào người khi chúng băng qua.

Và cô cũng nắm được lịch của mấy đứa học trò đổi chỗ cho nhau. Nhà Vogel và Russell, thay phiên nhau, mỗi ngày, đứa này đứa kia, xoay qua xoay lại. Một sáng nọ, cô hỏi Russell, trong lúc chờ mọi người ổn định vị trí, tìm chỗ ngồi, Sao bạn cũng phải làm thế hử, Russell? Bạn đâu phải người nhà Vogel. Trước khi nó kịp trả lời, Addie xen vào từ bàn đầu.

Ồ, nó là người nhà em thôi, chỉ là tên khác. Mẹ gọi nó là em sinh đôi của Otto.

Russell cười và đỏ mặt. Owen, ngồi cùng bàn với nó, nhăn mặt và lầm bầm gì đấy. Mấy đứa học trò ngồi phía trên chúng cười khúc khích. Thấy được khuyến khích, Owen thì thầm tiếp, lần này lớn hơn một chút. Thêm nhiều tiếng cười nữa. Mấy đứa con gái phía bên trái chúng nhìn sang, hướng mắt xuống dưới chân chúng. Russell ngồi thẳng lên, mắt hướng về phía trước.

Rồi, Etta nói. Được. Nhiêu đó là đủ rồi. Cả lớp đứng dậy, hôm nay chúng ta sẽ bắt đầu với bài “Johnny Appleseed”, Russell bạn sẽ vỗ tay, Gus và Beatrice hai bạn dậm chân theo. Hay và to vào, khiến lũ chó tru theo nhé. Sẵn sàng chưa?

Trong những tháng kể từ khi đến với trường Gopherlands, Etta bắt đầu nghe được những điều mới, và những trang trại lân cận cũng thế. Đầu ngày, cơn gió băng qua vùng này và mang theo mình bài hát của hai mươi hai học sinh, qua những kẽ hở ở chuồng bò nơi Mabel McGuire đang vắt sữa, át cả tiếng máy kéo Liam Rogers lái không theo một hướng cố định nào, luồn xuống cánh cửa xiêu vẹo của căn nhà trang trại nơi bà Sandy Goldstein đang rề rà dựng người ra khỏi giường. Nếu đấy là một bài hát họ biết, họ sẽ hát theo, góp phần đưa tiếng hát đi xa và xa hơn nữa.

Ngày hôm sau, trước giờ học, Etta đang đứng ở sân làm quen với con chó xám gầy nhẳng mới của Lucy và Glen thì Otto và nhà Vogel nối đuôi nhau hiện ra trên con đường đến trường. Owen chui ra khỏi đám đông những đứa trẻ xúm xít quanh con chó và chạy về phía Otto. Nè Otto! nó nói, chào buổi sáng! Muốn tớ chỉ lại cho cậu bài hôm qua không?

Otto do dự, mở miệng như chực nói điều gì, rồi, thay vào đó, vung cánh tay lên, một nắm đấm. Owen né sang trái, vai trúng đòn. Những đứa khác thôi chú ý đến con chó, bắt đầu hét lên. Otto lại nhào tới, lần này nhắm vào ngực Owen. Cấm mày, cậu nói. Cấm mày, không bao giờ... Thằng bé nhỏ hơn vấp ra phía sau, sẩy chân, ngã xuống, đầu đập vào lớp sỏi. Otto nhảy lên trên người nó. Một lớp bụi mù cuốn lên xung quanh hai đứa.

Etta chứng kiến hết tất cả từ trên đầu con chó và trên đầu những đứa học trò khác, kiệt sức trước cả khi nhận thức được chuyện gì đang xảy ra, trước cả Owen.

Thánh thần ơi! cô thét lên. Những đứa học trò quay đầu lại nhìn cô; một giáo viên báng bổ cũng hay ho như một trận ẩu đả. Cô lao qua chúng để đến chỗ Owen, trên mặt đất. Quỳ xuống cạnh nó. Hơi thở ngắn, mắt mở, bất tỉnh, một chút máu ở mũi, và một chút ở sau đầu. Otto đứng dậy và lùi lại, hai tay thõng xuống bên hông. Cậu, Etta nói. Hôm nay không không được vào lớp, Otto Vogel. Về nhà đi, riêng cậu thôi, và trở lại nói chuyện với tôi cuối ngày hôm nay.

Otto không đáp, chỉ quay lưng và trở về trang trại Những anh chị em khác của cậu nhìn theo. Winnie tiến lên một bước, như muốn đi cùng cậu, nhưng Walter đặt một tay lên vai cô để ngăn lại.

Etta cố hết sức đỡ Owen đứng dậy. Nó nhẹ đến bất ngờ; cô có thể thấy xương vai nó nhô lên qua lớp áo. Cảm ơn cô, nó nói, nhưng em không sao đâu. Nó quệt máu trên mũi mình bằng cánh tay áo, nhuộm thành một màu sẫm.

Em muốn nói rõ trước, Otto nói, đứng trước cửa phòng học sau khi những học trò khác đã ra về, rằng em đến đây để giải thích, không phải để xin lỗi. Cậu tiến lại chỗ Etta đang chờ, ở bàn của cô. Nhìn gần cậu cao hơn, già dặn hơn. Etta có thể cảm thấy cậu ta bừng bừng lửa giận.

Bạn nên ngồi đi, cô nói. Ngồi và giải thích.

Russell, Otto nói, là đứa thông minh nhất ở đây. Thông minh và tốt bụng với mọi người và hoàn toàn có thể...

Cậu vẫn đứng, như thể đang thuyết trình giữa lớp.

... làm được mọi việc. Mọi việc ngoại trừ đấu tranh cho bản thân nó. Nên em làm thế vì nó. Nên chúng em làm thế vì nó. Bài diễn thuyết chuẩn bị sẵn đã xong, Otto thư giãn một chút, hơi tựa người về phía chiếc bàn giáo viên gỗ nặng nề giữa hai người.

Owen nói gì về bạn ấy?

Có quan trọng không?

Có thể.

Người ta có thể nói nhiều thứ về Owen. Họ có thể. Nhưng họ không làm thế. Chúng em không thế. Từ ngữ có sức mạnh. Chúng mạnh nhất. Tồi tệ hơn cả những vết bầm dập trên sỏi.

Etta suy nghĩ về điều này. Những điều người ta nói, thì thầm, sau khi Alma bỏ đi. Cô đã cảm thấy một sự thôi thúc bạo lực mạnh mẽ và bất ngờ. Được quăng mình vào những lời đồn đãi kia. Một điều không được dạy ở trường sư phạm. Bạn không được đánh người khác, cuối cùng cô nói. Dù chính cô cũng không chắc. Nắm đấm của cô dộng vào những cái mồm mềm, ngu si của lũ bạn cũ, bùng nổ, tinh ngộ, một cái gì đó. Dù sao, bạn không thể làm thế ở đây, cô tiếp. Bạn đó, đáng ra bạn phải nói với mình. Mình có thể nói chuyện với Owen.

Không phải trách nhiệm của cô.

Dĩ nhiên là phải rồi. Cũng ngang ngửa với bạn thôi.

Không đâu.

...

...

Vậy, Russell sẽ làm gì, nếu không có bạn ở đó? Khi không có bạn ở đó?

Em sẽ tìm ra cách, Otto đáp.

Etta sắp xếp lại chỗ ngồi để Otto và Russell không còn ngồi chung với Owen nữa mà ngồi ở phía bên kia của phòng học, ở đằng sau. Owen, với một vết bầm đen sưng tấy chạy từ một bên mũi đến dưới mắt, nhìn thẳng phía trước suốt buổi học và, một mình, về nhà ăn tối. Bạn chung bàn mới của nó, Sue, thì thầm những lời mềm mỏng để an ủi nó, khẽ chạm vào chỗ tóc bị buộc cạo đi của nó, nhưng Owen lờ đi, tập trung vào bài học một mình.

Một tuần sau, sau giờ học, khi học trò và bầy chó của chúng đã ra về, trở về những ngôi nhà của mình, và Etta đã phân ra hai chồng bài viết về “lý do em muốn làm vua hoặc hoàng hậu của lớp hai và lý do em không muốn làm vua hoặc hoàng hậu” của lớp ba, cô nhận ra Otto vẫn còn ở đó. Ở cái bàn mới của mình phía cuối phòng. Lần này cậu ngồi.

Em nghĩ em nên xin lỗi, cậu nói. Không phải vì chuyện xảy ra với Owen, mà vì cách em nói chuyện với cô hôm trước. Em nghĩ em nên xin lỗi. Em không nói năng như thế với bố hoặc mẹ em, và em cũng không nên nói thế với cô.

Cảm ơn Otto. Bạn làm thế là tốt. Mình vừa định cho điểm liệt hết toàn bộ bài làm của bạn trong vòng ba tuần.

Im lặng bủa vây căn phòng.

Ồ. Otto nói. Chà, vâng, vâng, em xin lỗi.

Etta cười. Mình chấp nhận. Bạn có thể về nhà rồi.

Nhưng Otto không đi đâu cả, cậu không nhúc nhích.

Otto? Mình cần khóa cửa trường.

Vâng, xin lỗi. Dĩ nhiên ạ. Chỉ là, em đang thắc mắc, em muốn thỉnh cầu một việc.

Etta đặt đống bài tập lại xuống bàn.

Em chắc là cô cũng nhận ra, Otto nói, rằng em không giỏi chữ nghĩa lắm. Đọc, và cả viết nữa. Ý là, em có thể, em sẽ, nhưng em vẫn chưa quen, và bắt đầu muộn thì khó hơn. Những đứa nhỏ hơn tiếp thu ngay lập tức, đầu chúng vẫn còn chỗ. Nhưng đầu em thì đã đầy một phần rồi. Nên...

Và rồi Otto kể với cô về Owen, về những bài giảng mà Owen từng chỉ cho cậu. Đầu tiên là lấy cây viết lên đất, sau đó với giấy và bút chì vào bữa tối. Và, Otto nói, nó sẽ viết thư cho em. Em sắp, em sắp đi xa... để chiến đấu, và nó sẽ viết thư cho em, để em có thể viết thư trả lời. Như thế em có thể tiếp tục rèn luyện, ở nơi đó... Cậu dừng lại. Không đi xa đến mức như hỏi thẳng Etta.

Dưới mặt bàn, bàn tay phải của Etta siết lại. Hệt như Alma đã kể. Từng chút một, tất cả những cậu trai trẻ khắp nước hướng về phía đông, hành quân qua tu viện của Alma, chân mang những chiếc vớ lạc đôi, rút đi như nước suối vào mùa hè. Etta nhìn cậu học trò của mình, tay đan vào nhau, bình tĩnh, ngồi ở bàn của mình. Chỉ như thế, cô nghĩ; đơn giản thế đấy, họ ra đi chỉ như thế. Cô thấy thật nặng nề. Khi nào bạn đi? cô hỏi.

Thứ bảy.

Hai ngày nữa?

Vâng.

Vậy đây là buổi học cuối cùng của bạn ư?

Vâng.

Một lời xin lỗi, một thỉnh cầu và một lời chia tay, Etta nghĩ. Được thôi, cô nói. Mình có thể viết thư cho bạn, và bạn có thể viết thư cho mình. Địa chỉ thư của mình rất đơn giản, ở ngay đây. Cô đến chỗ bảng đen, nhặt một mẩu phấn:

Nhà của giáo viên

Trường Gopherlands

Gopherlands,Sask

Canada

Ồ, còn, cô với tay lên phía bên trên phần vừa viết, ngoáy thêm vài chữ:

Etta Gloria Kinnick

Là mình đó.

Etta, Otto nói. Dễ đánh vần thế. Tốt quá. Cậu cẩn thận chép lại địa chỉ vào sách của mình. Ở mặt trong của bìa sau. Em chưa biết địa chỉ của mình, cậu nói. Nhưng em sẽ gửi cho cô.

Họ nói lời chia tay, lịch sự, trang trọng, một cái bắt tay, và Otto bước ra cửa.

Ồ, và, Cô Kinnick... Etta? Người cậu đứng chắn ánh mặt trời lúc chiều muộn, một viền sáng bao xung quanh cậu.

Sao?

Để ý tới Russell, nha cô?

Được, Otto, dĩ nhiên rồi.

8

Một nhiếp ảnh gia từ Kenora, người chụp ảnh cho một tờ báo địa phương nhưng rất nổi, đang cho cô con gái của mình, đứa con độc nhất, học một lớp dạy lái máy bay hạng nhẹ ở một nơi phẳng và dài nhất ông từng biết, thì, cách đó khoảng một trăm mét, ông thấy Etta, rất bụi bặm và rám nắng, rất tám-mươi-ba tuổi, tóc bay ngược về phía sau, cùng một con sói lon ton bên cạnh, đầu nó chỉ cao hơn ngọn cỏ một chút. Chà, ông nói, coi kìa. Và, vì ông lúc nào cũng sẵn sàng cho những cảnh tượng như thế này, ông nâng chiếc máy ảnh gần như lúc nào cũng được treo quanh cổ lên, và chụp một tấm ảnh.

Khi nhiếp ảnh gia ấy, người có cô con gái đã chứng tỏ khả năng làm phi công của mình hơn hẳn mọi cô bạn đồng trang lứa khác, có khi là mọi cô gái khác, đưa tấm ảnh chụp Etta cho biên tập viên của mình, vị biên tập hỏi, Câu chuyện là gì? Và, dù cho nhiếp ảnh gia bảo không biết câu chuyện, biên tập viên vẫn thích tấm ảnh và chấp nhận xuất bản nó trong mục Đi đây đi đó ở số báo cuối tuần rồi trả cho nhiếp ảnh gia năm mươi đô la, với số tiền đó ông nhanh chóng tiêu vào một cái máy ảnh nhỏ chất lượng cao cho cô con gái chụp khi đang bay trên không. Đó là lý do mà hai ngày sau, cô trở về nhà sau buổi học, vẫn đội nón bảo hiểm, và nói:

Con có chụp vài tấm ảnh. Chủ yếu là bà lão sói. Bà ta vẫn còn trên đường, vẫn đi về hướng đông. Con không nghĩ là bà ta có dừng lại. Con không nghĩ là bà ta sẽ dừng lại.

Đó là cách mà nhiếp ảnh gia biết được câu chuyện. Và chẳng mấy chốc, cách mọi người đều biết.

Và thế là, một ngày nọ, không quá sâu trong địa nhận của đá và cây ở Ontario, một người đàn ông và một người phụ nữ, cà hai đều mặc complê văn phòng, một màu tía và một màu lính thủy, bước ra từ phía sau một cái cây nơi Etta đang tiến lại. Xin cụ thứ lỗi, người đàn ông nói. Cụ có thể cho chúng cháu xin vài phút được không? Chúng cháu rất muốn trò chuyện với cụ. Người phụ nữ gật và cười và tự nhiên chìa cái micrô ra trước mặt bà, như chìa một tách trà.

Tôi thật không có rất nhiều phút lắm đâu, Etta đáp. Tôi tám mươi ba tuổi rồi.

Người đàn ông lấy ra cây bút từ một cái túi và cuốn sổ từ một cái túi khác và bắt đầu hí hoáy.

Nhưng, Etta tiếp, tôi cho là hai vị có thể đi cùng chúng tôi một đoạn ngắn, nếu hai vị theo kịp.

James không nói gì.

Và cụ đã đi được bao lâu rồi? người phụ nữ hỏi. Bọn họ đang len lỏi qua những tảng đá thấp; cô ta đã xắn ống chiếc quần màu tía của mình lên để không bị vướng và giờ đang cố giữ thăng bằng bằng cách giơ một tay ra bên hông, để cân bằng với cái tay bên kia đang cầm micrô chĩa vào Etta.

Từ trước mùa rau rồi, Etta đáp.

Người đàn ông ở phía sau họ không xa, vì phải dừng lại liên tục để hí hoáy Nhưng, Etta, ông la gọi với lên chỗ họ, vì sao? Và rồi lớn tiếng hơn phòng trường hợp bà không nghe thấy, VÌ SAO?

Etta nghĩ, vòng qua một cái rễ cây, quay đầu và nói với qua vai, Tôi không nhớ.

Cụ không nhớ ư? người phụ nữ nói, nói nhỏ, quá nhỏ để ông ta nghe được.

Có lúc tôi nhớ, có lúc không. Không có gì riêng tư cả. Chỉ là hiện giờ tôi không nhớ.

Chúng cháu có thể đi cùng đến khi cụ nhớ không?

Họ cắm trại giữa vài cây bạch dương. Người đàn ông không quyết được nên lấy áo vét trải dưới lưng làm đệm, hay phủ lên người làm chăn

Có ruồi đấy, Etta nói. Là tôi thì sẽ làm chăn. Có một cái hồ gần đây, những ngày này gần như lúc nào cũng gặp hồ. Họ có thể nghe được tiếng chim về tổ của nó.

Etta, cụ nhớ được gì? người phụ nữ hỏi. Họ giờ đã nằm xuống, nhìn lên những cành cây.

Tôi có một người chị, Etta đáp. Alma.

Trở về từ cuộc săn, giết, và thịt một con chuột nâu, James cuộn người lại vào phần eo mềm bên hông Etta ở cách xa hai người phóng viên, vẫn im lặng.

Đêm đó Etta mơ thấy biển. Và những con thuyền và những chàng trai và những người đàn ông, hít vào nước, phun ra nước, và mọi thứ mới ồn ào và đầy màu sắc làm sao, nhưng trời tối dần và tối dần, và đây không phải là nơi dành cho phụ nữ đâu, cúi xuống đi, cúi ngay xuống, thấp hơn nữa, thấp nữa, sâu hơn, sâu hơn, sâu hơn.

Vào buổi sáng, sau bữa điểm tâm với dâu, Etta nói, Biển. Đó là lý do. Tôi đang tìm cách đến biển.

Trước khi rời đi, người phụ nữ thì thầm với Etta, khi người đàn ông nhìn hướng khác, hí hoáy, Cháu ước gì có thể đi cùng bà.

Cô có thể mà, Etta nói.

Cháu không thể, người phụ nữ nói.

Hai người được một chiếc xe bán tải có những cái bánh khổng lồ đỗ giữa những cái cây đón. Cô có thể, Etta nói.

Có lẽ, người phụ nữ nói, qua cửa kính hạ xuống của ghế hành khách.

Russel đang lần theo dấu bốt của Etta. Theo dấu chân, trên mặt đất. Trời không hề mưa từ lúc ông bắt đầu, thế nên dấu vết phải còn, đâu đó thôi. Ông tìm kiếm lối đi ẩn trong những lùm cây, và những dấu chân. Ông biết rõ chúng, ông đã thấy chúng hàng trăm lần, hàng ngàn lần. Và ông cũng từng theo dấu chúng trước đây. Hai lần.

Một lần cách đây gần năm mươi lăm năm trước. Năm ấy đầy bùn, có lẽ là năm cuối cùng, hoặc là năm duy nhất. Trời không mưa, nhưng luôn mang cảm giác sẽ mưa. Như thế đã đủ lạ kỳ rồi. Anh đã theo dấu chúng qua ruộng cây lanh đến phía sân sau Nhà tôn, nơi anh để bộ sưu tập máy của mình. Chủ yếu là phế liệu, dù vài thứ trong số đó có thể còn hoạt động được, nếu anh đủ kiên nhẫn. Ban đầu anh tưởng cô là một con vật. Một con chó hoặc sói, cách cô cúi xuống, thấp, ẩn nấp. Hai cánh tay vòng qua bụng, ôm chặt. Cô đang đung đưa, chậm rãi, nhẹ nhàng, qua lại. Đầu hướng xuống đất, xuống lớp bùn; cô không thấy Russell.

Anh lùi lại một bước, ẩn sau tấm bạt che môt cái máy tuốt lúa đã gỉ sét. Nếu cô ấy ở đây, anh tự nhủ, hẳn là vì cô ấy không muốn bị phát hiện. Nơi này, dưới bóng những chiếc máy bất động hiền lành, là nơi bọn cáo đến để sinh con, nơi bọn mèo đến để chết. An toàn. Kín đáo. Nhưng Etta trông không ổn. Không bình thường, không tốt. Cô có thể cần anh. Anh cân nhắc. Rồi, không di chuyển, không quyết định, anh nói, Etta, anh đây, phía sau máy tuốt. Anh có thể đến chỗ em, hay quay về nhà hay ở ngay đây, phía sau này. Tùy ý em.

Một quãng im lặng dài, và rồi, không nhìn lên, Etta hướng một tay về phía anh. Mở tay ra. Anh tiến lại gần, quỳ xuống bùn, và nắm lấy bàn tay ấy. Cô không nói gì và anh không nói gì, chỉ để tay anh bị kéo ra kéo vào trong lúc Etta đung đưa. Mắt cô nhắm chặt lại. Sau một phút, không đến một phút, cô buông ra và nói, Được rồi. Em nghĩ em ổn rồi, Russell. Anh nên về đi.

Giọng cô loãng như không khí và không đủ âm lượng.

Em chắc chứ?

Em chắc.

Được rồi, Russell nói. Anh đứng dậy. Đầu gối quần jean của anh ướt và nặng vì bùn. Anh quay người bỏ đi.

À, Russell, cô nói, cảm ơn. Vì hiện tại và về sau và mãi mãi. Anh rất lặng lẽ, rất tốt bụng, rất kiên nhẫn. Rất, rất, rất. Chữ r hầu như không có, ất, ất, ất.

Russell theo dấu bốt đến cổng chính nhà anh. Otto đã trở về được vài năm rồi, anh tự nhắc bản thân. Anh không cần lo lắng nhiều về Etta nữa. Dù vậy, vài tiếng sau anh trở lại khoảnh sân phía sau Nhà tôn chỉ để chắc chắn rằng cô không còn ở đấy, và để xem liệu cô có để thứ gì ở lại không. Nơi khi nãy cô ở là một bãi cỏ bị đạp ướt nhẹp, và có ít bùn bắn xung quanh, ngoài ra không còn gì nữa.

Tối đó, sau hoàng hôn nhưng trước khi đi ngủ, Russell đi dạo. Anh biết rõ con đường như lòng bàn tay và cẳng chân và có thể nhìn lên bầu trời đầy sao nhiều hơn nhìn đường đi. Anh đi đến khi đến xe tải của Otto, đỗ ở góc đông nam ngôi nhà của Etta và Otto. Chiếc xe không khóa. Lúc nào cũng không khóa. Russell mở cửa xe ở phía xa ngôi nhà và trèo vào rồi lách qua ghế lái. Bên trong xe thật yên ắng và nóng và có mùi xà bông khô trắng ngày xưa Otto với Russell đều dùng ở trang trại nhà Vogel, chà bàn tay và móng trước bữa trưa. Ánh đèn vàng ấm áp từ cửa sổ bếp rọi ra và phản chiếu lại bên hông xe khiến Russell trở nên vô hình và hắt lên hình ảnh bên trong ngôi nhà như một bộ phim câm. Anh tự lồng tiếng cho bộ phim, tưởng tượng âm thanh, thinh lặng, từ ngữ:

Otto ngồi bên bàn, đọc báo. Im lặng. Rồi anh đứng dậy, cái ghế cạ nhẹ lên mặt sàn, anh mở ngăn kéo, lấy cây bút chì, và ngồi xuống. Anh tiếp tục đọc, đôi khi chậm rãi vẽ, cẩn thận khoanh tròn quanh vài từ. Cây bút khẽ sột soạt. Sau hai mươi bảy phút, Etta đi vào, cẩn thận bước một cách mệt mỏi, như một phụ nữ đang mang thai, ngoại trừ cô ốm, và trống rỗng. Otto có nhận ra không? Cô bắc ấm nước, tựa người vào kệ bếp. Otto quay lại để bên tai còn tốt hướng về phía cô. Etta có nhận ra không?

Anh xin lỗi, Otto nói.

Etta nhìn lên, đưa mắt khỏi ấm nước. Otto khẽ ngón tay vào tờ báo.

Anh xin lỗi, anh rất xin lỗi, anh nói. Em nên ở với Russell. Chuyện này sẽ không xảy ra nếu có Russell.

Etta tiến lại gần anh, nhìn bàn tay đặt trên tờ báo qua vai anh.

Có lẽ, cô nói. Cô ngồi lên cái ghế cạnh anh, gần với bên tai còn tốt. Nhưng giờ đã trễ rồi, đúng không?

Họ ngồi im lặng, nhìn xuống, nhìn cái bàn, tờ báo, trong bốn phút. Rồi Otto lại cầm cây bút lên và khoanh một vòng tròn.

Etta, anh nói. Em có nghĩ chuyện này xảy ra vì em còn yêu cậu ta không?

Có lẽ, Etta nói. Cô trỏ vào vòng tròn. Có lẽ.

Ấm nước rít lên một hơi ngắn và khẽ. Etta nhìn ấm nước và Otto dõi mắt theo hướng cô. Rồi im lặng lại ùa đến và họ trở lại nhìn tay của mình, nhìn tờ báo.

Đã rất lâu rồi. Nhưng Etta luôn mua cùng một kiểu bốt. Tuy nhiên, giờ đây, Russell không thể tìm thấy dấu vết của chúng. Ông đã băng qua cả quãng đường mà bà ấy như chắc chắn phải băng qua, giữa hai hồ nước, dọc con đường bên cạnh quán của Cordelia và Monty, mắt dán xuống đất, kiểm tra kỹ càng, rồi lại quay trở lại. Có rất nhiều dấu vết khác, những người khác, có thể là nông dân hay dân du lịch, và vài con vật, chuột, hươu, chó, sói, nhưng không có Etta. Không có Etta mà ông biết, ít ra là vậy. Ông đã mất hai ngày. Ông đã ăn gần hết đậu phộng. Ông trở lại xe. Ông có thể lần và theo dấu, đúng, nhưng Russell biết ông không thể theo kịp tốc độ đi của Etta. Ông không thể theo kịp ai cả. Ông nhấc chân vào trong xe, chân tật trước rồi đến chân lành, và lại tiếp tục về hướng đông, trên những con đường nhỏ và nhỏ hơn, và chen chúc nhiều cây hơn. Ông sẽ dừng để tiếp tế và, hy vọng là, có thêm một vài manh mối ở khu dân cư tiếp theo. Ông nghĩ mình nên buồn, hay ít ra là thất vọng, nhưng Russell không cảm thấy như vậy, Ông đã đến Ontario. Kính cửa xe được hạ xuống để đón không khí mới, và ông hít vào bằng miệng, như một con chó, đầy sức sống và linh hoạt.

Điện thoại reo. Mất đến bốn hồi chuông Otto mới tìm thấy điện thoại, qua khỏi chồng thư và công thức. Lúc ông đến chỗ điện thoại thì đã muộn, tiếng chuông đã dừng. Ông kéo một cái ghế ra khỏi bàn và ngồi xuống cạnh điện thoại, băn khoăn mãi chuyện có người nào ngoài kia biết số điện thoại này. Russell biết không nhỉ? Ông cố nhớ xem Russell đã gọi lần nào chưa. Cậu ta gõ cửa, cậu ta la lối, cậu ta để giấy nhắn, nhưng gọi điện ư? Không, không. Otto khá chắc chắn rằng Russell không có điện thoại. Nhưng Etta chắc phải biết, hẳn rồi, số điện thoại của chính mình, dĩ nhiên bà ấy biết. Hầu hết các dịp bà ấy viết, bà ấy luôn viết, nhưng nếu gặp tình huống khẩn cấp có thể bà ấy sẽ tìm cách gọi. Chắc là Etta rồi. Một tình huống khẩn cấp. Ông ngồi chờ đó, ngay sát bên điện thoại, suốt mười một phút, nhìn cái điện thoại chăm chú, suy nghĩ:

Etta cạn thức ăn và tiền. Bà gầy xọp đi, quần áo và da thịt bà bị bào đến mức tưởng như trong suốt. Đã ba ngày từ lá thư cuối cùng của bà. Ba ngày không ăn. Bà đành phải nhai cỏ và uống mật bồ công anh, lớp da quanh môi bà hóa xanh lá. Cuối cùng, ở vùng ngoại ô một nơi nào đấy - Laclu chăng? - bà nhìn thấy một bốt điện thoại và đào đến đồng hai lăm xen cuối cùng, gọi vào số duy nhất bà biết, và lắng nghe nó reng và reng và reng và reng và reng và reng và đứt liên lạc. Không trả lời. Không còn đồng xu nào, bà sụm xuống góc bốt, rúm ró, không còn ra hình người nữa.

Hay:

Etta đang đi, về hướng đông với một dáng điệu khoan thai, tự tin, khỏe mạnh và tỉnh táo, hát hò, trong một cánh rừng Ontario. Bất thình lình, bên phía phải của bà, một cái gì đó cũng đi về hướng đông, theo bà, quanh những cái cây, âm thanh chuyển động của nó lẫn vào tiếng bước đi và tiếng hát của Etta. Cả hai tiếp tục như thế hàng giờ, cho đến khi bóng tối bao trùm những hàng cây, và Etta dừng lại nghỉ qua đêm, tự làm một cái đệm bằng quần áo dưới tán những cành linh sam thấp. Con báo chờ khi bà ngủ, nhịp thở đều đặn, mới lẻn vào cạnh bà, không một tiếng động, đặt một bàn chân nặng nề lên cổ bà. Etta tỉnh giấc trước khi móng vuốt kịp bật ra, lùi về phía sau, ra xa, về phía gốc cây.

Không!

Con báo lao đến, lông quệt vào những cành lá kim thấp, nhằm vào ngực Etta.

Có. Bà đã có một cuộc sống tốt đẹp, Etta. Giờ bà già rồi. Tôi cần phải làm thế. Tôi cũng cần phải sống. Bộ móng toạc bốn đường bằng nhau trên áo khoác bà, máu chảy.

Chưa được, tao sắp đến rồi. Chưa được. Etta đạp mạnh vào cái bụng mềm mại của con thú, một con cái, bà phát hiện, con mẹ. Bà lăn sang trái, về phía đống đồ đạc, túi của mình, và bên cạnh đó là khẩu súng săn của Otto. Con báo ngoạm được một chân của Etta, ngay dưới đầu gối. Cơn đau bùng lên trong người Etta như caffeine, bà với được cây súng, xoay nó lại, bắn một phát, hụt, kéo chốt súng, tự động, như bà đã làm hàng ngàn lần trước đây trên sân, với những cái lon hay lũ chuột, rồi bà bắn thêm phát nữa, và con miêu rú lên tiếng rú khủng khiếp nhất trong đời, khủng khiếp hơn cả nó có thể tưởng tượng ra, nó đã trúng đạn, ở hông, và nó lùi lại, đột ngột, ra xa, đến rìa của tán lá thông. Nó nhìn Etta, chớp chớp mắt, hoài nghi, sợ hãi, và biến đi mất. Một bên hông Etta đẫm máu; bà không biết máu của ai. Bà ngã ra bất tỉnh.

Khi tỉnh lại bà đang ở phía sau một chiếc xe đang chạy. Bà may lắm đấy, ai đó nói, một khuôn mặt rậm râu ngoảnh ra phía sau ghế lái. Bà là một người vô cùng, vô cùng may mắn. May mắn vì khẩu súng đấy, và may mắn vì nó đủ cổ và đủ ồn để tôi nghe thấy từ chỗ của mình; tường chỗ tôi dày lắm. Chân Etta quấn trong một tấm vải cotton kẻ ô. Một cái áo sơ-mi. Đỏ và lục và lam.

Mất bốn tiếng cả hai mới đến được bệnh viện gần nhất, qua con đường rừng tối tăm, dằn xóc. Etta cố đứng dậy nhưng y tá không cho phép. Họ đặt bà lên một cái cáng và buộc tay chân bà lại. Họ hỏi, Chúng tôi có thể liên lạc với ai chăng?

Hay:

Etta đang băng qua một nơi, một thị trấn, Thunder Bay, và mặt trời đang lặn, bà cần nhanh chân rời khỏi thị trấn, trở ra ngoài thiên nhiên để ngủ. Đường phố thưa dần người, càng lúc càng vắng hơn khi bóng tối phủ xuống và đèn đường sáng lên. Etta cố tăng tốc, sải bước dài hơn, nhịp chân nhiều hơn, nhưng đến cuối ngày rồi và bà đã đi từ bình minh, từ khoảng sáu giờ; bà đã mệt. Bà gặp một ngã rẽ trên đường, hướng đến một công viên. Bà có thể băng thẳng qua đó, con đường trực tiếp, hoặc đi tiếp trên con đường có vỉa hè, có đèn, những ngôi nhà sáng ấm áp, và đi vòng, khoảng cách xa gấp đôi. Bà nâng một cái chốt cửa và kéo cánh cổng mở ra về phía bà, bà sẽ băng qua công viên, chỉ mất năm phút thôi. Bà xốc lại và nắm chặt túi đồ bằng cả hai tay, khi, đâu đó gần đấy, vang lên một tiếng còi.

Adrenaline từ bóng tối giải phóng đôi chân bà, và Etta đã qua được gần hết công viên thì phát hiện một nhóm người với khói thuốc cuộn xoáy lên khỏi đầu chúng như phần tóc được nối thêm. Trẻ. Áng chừng mười lăm đến mười bảy. Như những đứa học trò bà từng dạy, như Otto và Winnie và Russell. Có ba đứa con trai và một đứa con gái, ai cũng phì phèo điếu thuốc ngoại trừ một thằng, đứa lùn nhất. Chúng nghe tiếng của Etta trước khi thấy bà, trước khi bà thấy chúng; chúng đã sẵn sàng. Thông thường, chúng dàn ra thành một hàng, một cái hàng rào bằng thân thể chúng chắn ngang đường. Ê, một đứa nói, thằng nhỏ đội cái mũ mùa đông, dù cho giờ không vào mùa, Bà kia, trong túi có gì đấy?

Etta, vẫn là một cô giáo, luôn là một cô giáo, nhướng một bên mày lên. Chà, bà nói, ta không nghĩ...

Bà nên cho tụi tôi xem, đứa con gái nói, cắt ngang, tiến lên một bước.

Ta không nghĩ... Etta nói lại lần nữa, bình tĩnh, mắt nhìn thẳng, vào thằng nhỏ không hút thuốc, vào cái mũ áo bông xanh biển quanh khuôn mặt còn mũm mĩm của nó, rằng mấy đứa nên, trong khi tay vòng ra sau, với lấy khẩu súng, có quá sớm để động đến cây súng không nhỉ? Chúng chỉ là trẻ con.

Muộn rồi, bà nói, thế còn mấy...

Hoặc là, tôi nghĩ, để tụi này tự xem nhá, thằng nhỏ đầu tiên lại nói, cái mũ mùa đông. Nó nhào tới, chụp, và hất ngã Etta. Con nhỏ nhào xuống cùng bà, mặt nó đủ gần để Etta ngửi được mùi bia rẻ tiền. Etta, theo bản năng, ôm chặt cái túi vào người, cùng vớ, bánh, sôcôla, bút và giấy viết, bà nhắm mắt lại trước cú nổ đầu tiên, nắm đấm bé hơn của con nhỏ, thụi vào ngực, giữa xương đòn. Một chiếc giày bóng rổ vào bên hông, và một chiếc nữa và rồi đủ thứ tới tấp, khắp mọi chỗ, đá và đánh và càng lúc càng mạnh hơn và mạnh hơn nữa, cơ thể bằng giấy của bà đang bị xé vụn, và trên mặt bà là máu hoặc nước bọt, rồi Etta thả tay ra, dùng tay che mặt lại, cái túi rơi ra ngoài, được nhặt lên trước khi chạm đất. Và thế là mất sạch. Bánh, sôcôla, bút và giấy viết. Cây súng vẫn nằm sau lưng Etta, ấn vào người bà. Bà buông tay ra khỏi mặt. Thở cũng đau. Xương sườn bà không còn lên xuống bình thường. Môi bà có một vết nứt cứ nhói lên mỗi khi bà hít vào. Ánh sao nhập nhòa nhảy múa. Bà quay đầu khỏi chúng khiến xương sống nhói lên từng hồi cảnh báo, đừng cử động, và kia, vẫn án binh bất động như lúc trước, là thằng nhỏ đội cái mũ áo xanh. Nó đang khóc.

Đừng khóc, Etta nói.

Xin lỗi, thằng nhỏ nói. Tôi biết tôi không nên.

Bạn cậu đi rồi.

Tôi biết. Tôi nên đi.

Nhưng nó không đi. Nó chỉ đứng đó, vẫn ở chỗ cũ.

Tôi nghĩ là mình có thể cõng bà, nó nói. Tôi có một đứa em, tôi cõng được nó.

Etta nghĩ về cái lưng mình, về khẩu súng. Không, bà từ chối, cậu không phải làm thế.

Tôi phải làm gì đó.

Cậu có điện thoại không?

Có, của mẹ tôi, phòng khi khẩn cấp. Ta có thể dùng nó chứ?

Được.

Cảm ơn...

James.

James. Cảm ơn James.

Hay:

Etta đã quên. Bà đứng trên cánh đồng, ở một nơi nào đấy, dừng bước. Bà ngồi xuống dưới nắng vàng. Dang tay che ánh mặt trời khỏi lọt vào mắt. Russell và Winnie và Amos và những người khác sẽ xong việc sớm và cả bọn sẽ gặp nhau rồi cùng về nhà. Bà ngồi và chờ đợi và nhìn châu chấu nhảy qua chỗ bà rồi đi mất. Khi mặt trời sắp lặn, bà duỗi người ra, cho tay sau đầu. Bà vừa nghĩ vừa thiếp đi.

Bất cứ lúc nào.

Khi một nông dân, một người phụ nữ, vạm vỡ và khỏe mạnh và rám nắng với đôi mắt láo liên, tìm thấy bà hai ngày sau, Etta vẫn nằm như thế, mỉm cười, tay đặt sau đầu. Một cách ra đi thật đẹp, bà nông dân nghĩ. Bà ta gỡ từng chút bụi và hạt cây khỏi tóc Etta. Bà ta với lấy cái túi tả tơi của bà cụ, sắp xếp lại đồ đạc thành từng nhóm gọn gàng bên cạnh cái xác, như một miếu thờ, đến khi bà ta tìm thấy một mẩu giấy ghi:

Nhà:

và một số điện thoại.

Điện thoại reng lần nữa. Otto nhảy dựng lên. Quơ quào chụp cái điện thoại. A lô?, ông nói, Vâng? A lô?

Một khoảng lặng ở đầu dây bên kia, có tiếng xào xạc xa xa, và rồi, Otto? Phải Otto đấy không? William đây, cháu cậu đây, con trai Harriet. Cậu có biết mợ Etta lên báo không?

William. Kế toán. Brandon, Manitoba. Cậu ta vẫn đang nói,

Trông mợ ổn; hơi điên chút, có lẽ thế, nhưng ổn, kiểu như, khỏe mạnh ấy. Có một tấm ảnh màu. Muốn cháu tả cho nghe không? Đây, để cháu tả: Mợ đang đi bộ. Mợ đang ở trên cánh đồng cỏ, có vẻ như cỏ dại, kiểu như, không phải thảm cỏ, mà cỏ cao cơ, cái loại cỏ hay có đường sọc ấy. Và có cây cối ở phía sau, linh sam lớn hay thông gì đấy. Chắc là cây tùng rồi. Tóc mợ dài hơn con nhớ. Và thẳng hơn. Cả mái tóc bay ngược ra sau trong gió...

Và cứ tiếp tục nói mãi.

William, Otto cắt ngang, báo nào đấy?

Ồ, ừm, đây, tờ National. The Canadian National, ở góc dưới bài báo có ghi rằng tấm hình được đăng lần đầu ở tờ Kenora Chatter, nhưng giờ thì đây, tờ National.

Bà ấy còn sống và không bị thương à?

Không, không, ý cháu là có. Có, mợ còn sống và không, mợ hình như không bị thương. Đây, người ta ghi là, Khoảnh khắc mơ hồ khó hiểu tương phản với khoảnh khắc sáng tỏ sững sờ. Một sự xuất hiện ấn tượng, ghi thế đấy. Không nhắc gì đến thương tích. Trông mợ ổn, khỏe mạnh. Cậu biết không, hồi trước lúc nhận được thư cậu gửi cho mợ, cháu thấy hơi lạ - cháu gửi lại cho cậu, cậu nhận được chưa? - nhưng giờ thì rõ ràng rồi, cháu đoán thế, nếu mợ đang trên đường đi ngang qua. Dù sao cháu cũng không gặp mợ. Cháu đồ là mợ đi chếch về phía nam so với bọn cháu. Đi bộ... cậu có nghĩ mợ ổn không, việc đi bộ như thế này ấy? Ý cháu là trông mợ khỏe, nên cháu đoán chắc là không sao, nhưng, còn thú vật và nhiều thứ nữa, đúng không? Cả người nữa, hướng đó có nhiều người hơn, Ontario, Québec. Cháu có thể xem xét nghỉ việc một vài buổi, lấy xe tải đi theo mợ chăng? Hay cho một trong số đám trẻ đi, Stephen cần việc... mà Lydia thì lái tốt hơn...

Đừng, Otto nói, lại cắt ngang. Đừng, cảm ơn cháu, William. Bà ấy ổn. Mọi chuyện đã được sắp xếp rồi. Bà ấy sẽ ổn.

Vậy thì được. Được thôi. Cháu tin là cậu biết rõ hơn ai hết, cậu Otto... À, cháu ước gì mẹ nhìn thấy mợ ấy, nhỉ? Hẳn mẹ thích chứng kiến chuyện này lắm.

Ừ, hẳn bà ấy thích lắm.

Mẹ sẽ thích mê cho xem.

Cháu nhớ bà ấy à?

Vâng, vâng ạ.

Cậu cũng thế.

Sau khi cúp máy, Otto lấy xe tải và lái đến Co-op. Ông mua trứng, sữa, và hết cả kệ báo của cửa hàng, mười hai ấn bản, tờ The Canadian National.

Sáu mươi sáu năm trước, cả nhà Vogel xếp hàng ở nhà ga gần nhất - nơi đã đưa Russell đến với họ - theo thứ tự từ bé nhất đến cao nhất. Otto bắt tay và hôn má họ. Cậu thì thầm vào tai từng người, mỗi người một bí mật. Vài người thì thầm đáp lại, những người khác thì không. Cảm ơn, Ellie nói. Tao biết, tao biết, Amos nói. Tao hứa, Russell nói. Đừng đi được không?, mẹ cậu nói. Sớm thôi mà, Winnie nói.

Chuyến tàu đến Regina không lỡ giây nào. Otto đứng một chỗ để cảm nhận rung động dưới chân, chuyển động mà không chuyển động, một tay trên vali mượn của Russell, không hề dùng đến từ ngày nó đến đây, và một tay bám vào cửa sổ, hồi tưởng lại mọi thứ họ đã trải qua.

Kính gửi cô Kinnick,

Trước tiên, em cả mơn cô vì đã đồng ý để em viết thư cho cô. Em mong là không làm phuyền cô quá. Em sẽ cố gắng viết ngắn gọn thôi. Chỉ dài vùa vùa để luyện chữ và vài câu thôi. Bắt đầu nhé? Ok.

Khi người ta noái em sẽ đến Regina, họ xạo đấy. Trại này không phải ở Regina, chỉ gần Regina thôi, ngay một chiến trường. Những tò cao ốc đổ nát ở đây. Mọi cái đều vuông. Nhóm em khoảng 75 người, hiện tại, đến từ khắp Sask. Tụi em ăn chung, ngủ chung, rền luyện chung, em thấy thế vui lắm. Giống ở nhà vậy. Ngoại chừ ở đây ai cũng ngang ngang tuổi nhau, đều là con trai. Người ta đã đưa súng cho em rùi. Súng thật. Em biết cách mở súng và khóa súng và lau súng và vô hiệu hó súng và bắn súng, nhưng không biết cách mang súng như nào cho thỏi mái cả, để mang mà như không mang í. Hầu hết đứa nào cũng như em. Thế là người ta bắt tụi em luyện tập. Bắt tụi em đi một vòng quanh khu ngoại ô với súng đeo ở dây nịch, ăn tối với súng để trong lòng, chơi bài với súng nhét trong vớ, ngủ với súng để bên người. Một khi tụi em đã có thể nhảy với súng và chạy với súng và hỗ trợ nhau với súng thì tụi em sẵn sàng lên đường, lên một chuyến tàu to hơn, hướng đông, đến thành phố Charlotte hay Halifax. Em nghĩ là không lâu nữa đâu. Vài đứa đã lên đường trước rùi. Cô có đến đó lần nào chưa?

Em hy vọng ở nhà mọi chuyện đều ổn. Gió không to quá và học trò của cô ngon ngõn và học và hát. Và cô khẻo. Chuyện gì xảy ra nếu giáo viên không khẻo chứ? Hãy hồi âm em sớm nhé. Cô có thể nói về bất cứ thứ gì, em không phiền, về mặt trời hay bụi hay bản thân cô. Cô có thể gửi nó đến đây, và nếu em đã về miền đông thì người ta sẽ chiềng cho em, cô đừng có lo.

Nhờ cô gửi lời hỏi thăm đến nhà Vogel và Russell nhé.

Trân trọng,

Otto.

Đây là lá thư đầu tiên của em. Nghĩa là nó sẽ rất là gê, chính tả hay câu cú này nọ. Về sau sẽ khá hơn.

•••

Etta ngồi đọc bức thư ở trước thềm, chân cô duỗi dài phơi nắng trên những bậc thang gỗ. Ngày trên thư là hai tuần rưỡi trước. Khi đọc xong, cô đặt một hòn đá lên trên hai trang giấy quân đội màu xanh lá nhạt để chúng không bay mất, rồi vào nhà lấy giấy và bút. Khi cô trở lại, chân duỗi thẳng xuống, cô sửa tất cả các lỗi của Otto bằng cây bút đỏ của mình trước khi chuyển qua viết thư trả lời bằng cây bút đen.

Cô cứ tiếp tục làm thế với thư sau, và thư sau, và sau nữa. Chân duỗi thẳng xuống bậc thềm ba nấc thang của nhà giáo viên. Giờ cô thủ sẵn bút và giấy ngay trong hòm thư.

Otto thân mến,

Cảm ơn bạn vì lá thư mới đây. Thư viết tốt lên rồi, thật đấy. Đặc biệt là những từ viết tắt.

Bạn đã ở ngoài kia, ở bờ Đông được một thời gian rồi đấy. Mình nghĩ giờ bạn đã bơi giỏi lắm rồi nhỉ. Còn ăn nhiều cá nữa. Người ta còn dạy bạn những gì? Bạn còn cần phải biết gì nữa trước khi người ta chuyển bạn đi một nơi xa xôi nào khác?

Như mình nghĩ chắc bạn cũng đã biết, tuần này bọn mình chào tạm biệt Walter và Wiley. Họ đứng trước lớp và hát “I’ll Be Seeing You” trước khi ra đi. Họ còn hòa âm nữa. Mình tưởng tượng giờ họ đã đến Regina (hay chỉ ngay bên ngoài thôi), nhưng chẳng hay biết mấy nếu mọi người đều hội với nhau ở Halifax? Mình mong mọi người được thế.

Thời tiết ở đây nóng lắm. Nóng và khô. Nhật ký giáo viên của mình bảo giờ đang là mùa thu, nhưng phải thấy thì mình mới tin. Trường đã mở cửa lại được mấy tuần rồi mà vẫn không thấy gì như sương giá cả. Giờ trưa vẫn nóng như thiêu đốt.

Bạn bảo là sinh nhật bạn vừa qua, một hay hai ngày gì đó trước khi bạn gửi lá thư gần đây nhất. Sinh nhật của mình cũng mới đây thôi, vài ngày trước nữa. Thế nghĩa là chúng ta tầm tuổi nhau. Gần như bằng nhau. Russell và mình, mình vừa phát hiện, sinh cùng năm, nhưng bạn và mình còn gần nhau hơn nữa. Vậy là mình nghĩ, vì phát hiện này, và vì giờ bạn không còn ở trường nữa, mình muốn bạn thôi gọi mình là Cô Kinnick đi, và bắt đầu gọi là Etta nhé. Được chứ? Mình cũng bảo Russell là ngoài lớp học, ở thị trấn hay ở vũ hội, bạn ấy cũng có thể gọi như thế.

Chân thành,

Etta

Thế còn phụ nữ?

Etta đang dạy cả lớp Lược sử Chiến tranh, theo yêu cầu của Winnie. Cả lớp đang diễn lại trận thành Troy. Giờ gần hết lớp đang nằm giả chết la liệt trên sàn phòng học, và đã đến giờ đặt câu hỏi.

Phụ nữ ư, Winnie? Họ thì sao?

Winnie ngồi dậy, phủi bụi phấn và bụi giày bám ở sau đầu đi. Họ có vai trò gì, trong chiến đấu, giúp đỡ? Họ ở đâu?

Chà, ta có Helen...

Mình không tính bà ấy. Nữ hoàng không tính vào. Còn những người thường thì sao? Còn hội chị em Hy Lạp thì sao?

Cô đoán một vài người có giúp đỡ. Một vài người làm gián điệp.

Như Mata Hari ư?

Chính xác.

Nhưng không phải lính?

Không phải lính.

Thật ngu ngốc.

Còn y tá nữa...

Ở Troy ư?

Ngày nay.

Vậy, phụ nữ chỉ có thể làm y tá hoặc gián điệp?

Y tá và gián điệp.

9

Russell dừng ở O-K-Kenora Pitstop ‘n Shop. Ông mua thêm đậu phộng, nước, sôcôla, chuối, bánh Ritz, vớ và một tờ báo. Cô thu ngân vừa đeo tai nghe và đung đưa người qua lại vừa đếm tiền thối cho Russell. Cảm ơn, Russell nói, cầm mấy đồng xu.

Cô thu ngân vừa đung đưa vừa gật đầu mỉm cười.

Và, xin lỗi luôn...

Cô ta đứng yên. Nghiêng đầu một bên.

Tôi không biết cô có thấy...

Cô ta chỉ một ngón tay vào cái vành xốp trên một bên tai.

Ồ, Russell nói. Ông ngừng. Cô thu ngân đung đưa. Ví của ông vẫn nằm trên bàn tính tiền giữa hai người. Ông cầm lên và cẩn thận lấy tấm ảnh ra khỏi ngăn ví - Etta và Otto, nhiều năm trước. Ông chỉ vào Etta.

Cô thu ngân nhìn xuống tấm ảnh... nheo mắt. Rồi mắt cô mở to hơn một chút và cô ta gật đầu. Có, môi cô mấp máy, không phát ra tiếng. Có, có. Cô nhoài người ra ngoài quầy tính tiền và kéo tờ báo dưới tay Russell, kích động. Cô ta giở tờ báo ra trang thứ tư, quay nó lại hướng ông và chỉ vào. Etta kia, giữa đám cỏ cao, phía sau là những cây thông, không hề mang bốt; thay vào đó là một đôi giày chạy bộ mới tinh.

Dấu chân khác, dấu vết khác.

Loại giày gì đấy? Russell chỉ vào chân Etta trong ảnh. Giày gì?

Cô thu ngân lùi lại và chỉ vào chân của mình. Russell nhoài người tới trước để nhìn. Đôi giày có màu khác, và cỡ nhỏ hơn, nhưng có cùng logo với đôi của Etta. Cô thu ngân tháo một chiếc ra, đưa cho Russell. Cô ta mang vớ đỏ. Russell cầm chiếc giày - rất nhẹ, ông những tưởng những thứ chuyên dụng như thế này phải nặng lắm - và xoay ngược nó lại để xem xét dấu giày. Nhựa. Ông rà ngón tay lên chúng, ghi nhớ. Cô thu ngân đung đưa, mỉm cười. Russell xoay đôi giày lại như cũ. Bên trong bụng giày có người đã viết DIANE bằng bút lông xanh. Ông trả chiếc giày lại.

Cảm ơn, Diane, ông mấp máy môi.

Diane cười, nhún vai, một chân mang giày, chiếc còn lại cầm trên tay.

Ông chẳng mất mấy thời gian để tìm ra dấu vết, giờ Russell đã biết mình đang tìm gì. Không lâu đâu, không lâu nữa. Vài giờ đồng hồ, có lẽ trước khi mặt trời lặn.

Tôi đã nói là ở đây sẽ có nhiều đá hơn mà.

Ừ, mày có nói. Rồi?

Rồi, thì, tôi thấy giờ bà hình như đang gặp khó khăn, với nó.

James đang đứng trên đỉnh một mỏm đá thấp, lởm chởm. Etta đang lê bước zíc-zắc lên trên. Ngang, dọc, ngang, dọc. Bà thở nặng nhọc.

Không, tao không có. Khó khăn.

James chỉ nhảy. Hai cú, lên và lên.

Được thôi, vậy nếu bà cần nhiều thời gian, tôi cho là tôi sẽ đi ngửi chỗ này một chút. Khi lên đến đỉnh thì hú một tiếng.

Tao sẽ huýt sáo.

Được, James nói, và chạy đi mất, mũi dò dò trên đất.

Có rất nhiều mỏm đá thế này. Rất nhiều pha zíc-zắc cho Etta và nhảy với hít ngửi cho James. Sau khi đã cẩn thận lên được đến đỉnh thứ năm của ngày hôm đó, Etta huýt sáo, nhưng James không chạy ra từ bụi cây như mọi hôm. Bà huýt sáo lần nữa, nhưng vẫn không có con sói nào. Bà thở dài và kẹp hai ngón tay vào miệng rồi huýt lên một tiếng lớn đến chói tai, như thể gọi một con ngựa đi lạc. Nhưng không có con ngựa nào trở về, James cũng thế. Etta ngồi xuống một mặt đất bằng. Mệt mỏi. Đôi giày mới của bà giờ đã nhuốm màu xám nâu vì bùn và bụi. Nơi đây thật tĩnh lặng, khi bà không còn huýt sáo. Giữa ngày không hề có tiếng chim hót.

Bà điên rồi, bà nói với chính mình. Bà sắp phát điên. Bà tự tưởng tượng ra nó.

Không, mình không điên. Không, không phải tưởng tượng; mình chỉ già thôi.

Như nhau mà.

Không phải.

Nó đấy.

Bà lấy mũi giày vẽ một đường dọc trên mặt đá nhám, màu trắng. Đó là thật, bà tự nhủ. Mình vẽ nó, đó là thật. Bà lấy móng tay rà dọc trên da cánh tay, đường trắng hiện ra, rồi chuyển sang đỏ. Đó là thật.

Bà bị rối rồi, đi ngủ đi.

Mình không mệt.

Bà mệt rồi. Lúc nào bà cũng mệt, giờ ngủ đi.

Không mệt. Mình không mệt.

Bà đứng dậy. Mình đi bộ được.

Gần hai mươi phút sau, gần một dặm trường, sự thinh lặng của ban trưa nhường chỗ cho một âm thanh, một âm thanh lạ, một âm thanh như tạo ra từ tiếng gió xuyên qua những kẽ nứt trong căn nhà cho giáo viên của cô sáu mươi mấy năm trước. Nhưng ở đây làm gì có gió. Etta lần theo, âm thanh của cơn gió không hiện hữu, ra khỏi lộ trình của mình, băng qua những cây cỏ gạo, cây rong bèo và những cây kế đung đưa. Hạt cây và gai vướng vào chân bà. Bà lần theo âm thanh xuống đến một màn cỏ mần trầu, và bên dưới đó, một đống hỗn độn nào lông nào cỏ kế nào máu. James. Chân phải trước của nó bị mắc bẫy. Nó tạo ra một âm thanh như tiếng gió với mỗi nhịp thở.

Tôi đã định gọi bà, nhưng rồi mệt quá.

Chết tiệt, Etta nói.

Tôi nghe tiếng huýt sáo, James nói. Một tiếng huýt sáo rất to, rất rõ.

Tao đã nghĩ mày không có thật, Etta nói. Tao đã nghĩ tao tự tưởng tượng ra mày.

Có thể lắm chứ.

Nhưng tao không tưởng tượng, đúng không?

Etta, những thứ bà tưởng tượng ra, có thể là mọi thứ, có thể chẳng là gì. Bà không nên để nó ảnh hưởng đến mình.

Không ư?

Không.

Etta cúi xuống chỗ James và gỡ một cọng cỏ kế khỏi lông nó. Gai cọng cỏ đâm vào tay bà một tí. Đấy, đó là thật. Mình cảm thấy được.

Chân mày, mày sẽ bị đau đấy, bà nói. Lúc tao đưa mày ra.

Không sao đâu. Sói không thấy đau, không sao đâu.

Cứ nhắm mắt lại đi.

James nhắm mắt lại, và, trước khi lấy một cành cây lớn để cạy cái bẫy ra như bà với Alma vẫn thường giúp những con mèo hàng xóm, bà vuốt đầu nó một lần, hai lần, xuôi theo chiều lông, như một con chó. Lông cứng và dày.

Chân James bị dập, gãy. Chân nó không chảy nhiều máu lắm, gần như không nhìn ra được, thỉnh thoảng rỉ ra một cục máu đông. Etta cố hết sức băng lại bằng một chiếc vớ.

Ráng đừng động đến nó, đừng dồn trọng lượng lên nó.

Nhưng đối với một con sói, vốn quen giữ thằng bằng trên bốn chân, đây là điều bất khả. Nó sớm quên ngay, cất một bước, phạm vào chân, chân phải trước, và khuỵu xuống, kêu ăng ẳng.

Được rồi, Etta nói. Mày nặng bao nhiêu?

James đang ngồi, liếm láp. Nặng hơn một con thỏ nhưng nhẹ hơn một con ngựa... có lẽ khoảng mười tám ký.

Chui vào túi của tao. Chớ động đến mớ sôcôla.

Bà vác nó trên lưng, cái túi bạt của bà căng ra bên vai nhưng vẫn chịu được sức nặng. Vì giờ bà không thể đeo khẩu súng sau lưng với bộ dạng này nữa, bà cầm nó ở phía trước, dùng nó như một cây gậy dò đường kiêm một khẩu súng, giết chuột chũi cho James, do giờ đây nó bị thương nên không thể đi săn được nữa. Cả hai đi đường vòng qua các mỏm đá và tảng đá lớn.

Mày biết không, Etta nói, tao ngạc nhiên vì mày không nói tiếng Pháp.

Như bọn xương cá hả, James nói, đầu nó nhấp nhô sau cổ bà.

Đúng, chính xác.

Tôi cũng có thể nhận xét bà y hệt thế.

Nhưng tao đâu phải cá.

Nhưng bà cũng đâu phải sói đâu.

Đúng, đúng.

Sau cái Co-op gần nhà, Otto lái xe đến Co-op ở Bladworth và mua tất cả bản in báo The Canadian National của họ, rồi đến Kenaston và Hanley và Dundurn, đến tất cả những thị trấn trên con đường cao tốc vốn trước đây là đường tàu hỏa. Khi đã muộn và tất cả mọi cửa hàng đều đóng cửa, ông tiếp tục đến từng trạm xăng, vốn luôn hoạt động suốt đêm. Ông chỉ quay về khi thấy báo hôm nay đã được thay thế bằng báo ngày mai, trở lại con đường của riêng ông dưới ánh sáng lam nhạt của ngày mới. Phải đi mấy bận ông mới mang hết ba trăm hai mươi sáu tờ báo vào bếp, rồi trở vào phòng ngủ và đánh một giấc say sưa nhất trong suốt nhiều tuần qua, không một lần tỉnh giấc vì buồn tiểu hay ho khan hay tim đập nhanh trong mơ suốt nhiều giờ liền.

Khi ông tỉnh dậy thì đã giữa trưa. Ông dọn đường qua đống giấy báo để vào bếp và chuẩn bị cất báo trong khi chờ cà phê. Ông cắt rời tấm ảnh của Etta ba trăm hai mươi sáu lần. Tấm đầu tiên ông đặt qua một bên để gửi cho bà trong lá thư kế tiếp cảa ông. Tấm tiếp theo ông gấp lại và bỏ vào túi. Ba trăm hai mươi bốn tấm còn lại ông xếp thành một chồng, để ở sau lưng kệ bánh, giá để nguội, khuôn bánh xốp, khuôn bánh mì, và khay bánh qui, sát trong vách tủ.

Ông cẩn thận xếp lại mọi thứ một cách hoàn hảo, hàng chồng gọn gàng những món đồ băng thiếc và thép trước chồng ảnh được cắt ra. Rồi ông ăn một cái bánh mì nướng nhân phô mai và nho khô phết mứt mâm xôi của mùa trước và tự hỏi ông có thể và nên làm gì với đống báo còn lại. Cái gì có nhiều quá thì cũng không biết để làm gì. Nếu đem vứt hoặc đốt đi thì phí. Ông lấy cây bút và viết vào phần trắng của tấm ảnh trên trang nhất tờ báo chụp một người đàn ông bận vét đang nhìn lên bầu trời.

Đống báo này dùng để:

1. Đốt. (Không hữu dụng lắm trừ trường hợp cần/muốn một đống lửa siêu lớn.)

2. Làm vườn. (Bọc mấy cái chậu để gieo hạt.)

3. Làm giường cho thú. (Cần có thú.)

4. Làm thứ gì đó. (Nghệ thuật/tượng/xây đồ, có lẽ, vv.)

Một đống lửa lớn cũng hay, thú vị, nhưng giờ đang là mùa khô, và có khả năng sẽ bị mất kiểm soát. Và dù có không mất kiểm soát đi nữa, từ ngoài đường cao tốc người ta cũng có thể nhìn thấy và cho rằng đấy là một đám lửa thật, một đám cháy, vì giờ đang là mùa khô, rồi báo động. Và sở phòng cháy chữa cháy sẽ xuất hiện, một vụ chấn động. Và, dù sao thì giờ cũng khá nóng để đi đốt lửa. Khói sẽ bám vào hơi nóng như sương mù, ám vào mọi thứ suốt nhiều ngày. Otto gạch một đường ngang lựa chọn số 1.

Thời gian này trong mùa đã quá muộn cho lựa chọn số 2; lựa chọn đó nghĩa là phải chờ, giữ số báo đó lại cho đến mùa xuân năm sau. Nhưng Etta hẳn đã trở về nhà lúc đó rồi và sẽ không muốn một căn bếp đầy giấy báo, với sàn nhà, kệ bếp và tay chân họ dính đấy vết mực in. Otto gạch một đường ngang lựa chọn số 2.

Etta yêu dấu,

Em còn nhớ độ năm tháng trước, cô bé hàng xóm từ phía đối diện nhà Russell đến mang theo cái hộp đựng đầy chuột lang không? Lũ con nhỏ Nhiều Quá Sức Nhiều, theo lời bố mẹ cô bé, theo lời cô bé, và cô bé muốn đem cho chúng ta đó? Anh nghĩ tên cô bé là Kasia. Có lẽ giờ cô bé được chín tuổi rồi. Anh đến thăm cô bé sáng nay. Cô bé vẫn còn ở trường, nhưng bố me cô bé thì vẫn đang quanh quẩn trên đồng và rất vui được gặp anh. Vâng, họ nói, vâng, ồ vâng, chúng tôi vẫn còn giữ chúng. À vâng, cụ muốn nuôi chúng à. Chỉ một thôi ư? Cụ chắc chứ? Được rồi. Họ bảo anh có thể chọn, anh có thể vào phòng Kasia nơi có cái chuồng và chọn bất cứ con nào anh thích, nhưng anh bảo, Không, như thế thì không hay lắm. Thế là họ chọn cho anh. Một con gần như toàn màu nâu. Vẫn còn bé.

Vậy là giờ ta đã có một con chuột lang. Mong là em không giận. Chúng nó sống về đêm, và, có lẽ cùng giống anh mấy ngày gần đây vậy, nên anh nghĩ là mọi chuyện sẽ đâu vào đấy thôi. Thêm vài chuyển động và âm thanh trong nhà ngoài tiếng của anh. Nó chưa có tên, nhưng từ từ. Anh quên hỏi nó là con đực hay con cái rồi, chắc là anh sẽ chọn một cái tên lưỡng giới.

Và ngô năm nay trông có vẻ khá, anh nghĩ chúng nó ăn ngô đấy.

Anh không biết hiện giờ em đang ở đâu, nhưng anh đoán là gần Kenora. Vậy nên anh sẽ đề NAM ONTARIO lên đây làm địa chỉ gửi. Thư sẽ đi được đến đấy trước khi bị gửi trả về đây. Rồi anh sẽ xếp nó vào một chồng với những lá thư khác. Khi em trở về em có thể đọc và đọc.

Nhà.

Otto.

TB. Có một tấm ảnh trong này, ảnh của em, cho em.

Otto đặt tên cho con chuột lang là Cốc. Vì nó thích ăn ngũ cốc và trên người nó có những chỗ có màu tương tự, vả lại cả người nó cũng có hình giống cái tên này, tròn vo và mềm mại và chút xíu. Ông xé mục A và B của một tờ The Canadian National ra và lấy mấy mảnh giấy đó lót đệm đặt trong cái thùng quýt cũ từ hồi Giáng sinh. Trong cái thùng ông còn để một chum rượu nhỏ đựng đầy nước, một tách đường đầy ngũ cốc - còn cần một thời gian nữa mới thu hoạch ngô được - và chuột lang Cốc. Nó ngay lập tức rúc xuống đống giấy. Được rồi, Otto nói. Chắc là hẹn gặp lại mày tối mai vậy.

Etta thân mến,

Có một chuyện rất vui là Walter và Wiley đã đến rồi. Hai người đó bận quân phục phẳng phiu và đồng bộ cùng máy tóc được xén bởi thợ xịn nhìn lạ thật lạ. Nhưng mình nghĩ chắc mình cũng như thế. Cả ba đứa chúng mình đi bơi hôm cuối tuần hai người đó đến đây, ở Đại Tây Dương, và biển dài và rộng đến mức hai người đó hông tin nổi. Như bầu trời đổ xuống mặt đất vậy Walter nói. Đúng là thế đó Wiley đáp.

Nhưng hai anh đấy chỉ mới đến thôi, và mình lại sắp sửa đi. 3 ngày 2 đêm và rồi mình lên thuyền vào buổi sáng. Lần đầu tiên mình đi thuyền đấy.

Etta, chuyện là thế này, mình sợ.

Mình khao khát việc này và giờ vẫn vậy, nhưng mình sợ. Chỉ thế thôi.

Mình gửi lời hỏi thăm đến Russell và những người khác nhé.

Otto Vogel.

TB. Mình gửi kèm một tấm hình. Ảnh của mình bận quân phục. Một trong những tấm hình trính thức người ta chụp và cho chúng mình. Họ cho hai tấm. Mình đã gửi một tấm cho mẹ rồi nên tấm này chắc là dành cho bạn. Để có khi bạn thắc mắc không biết mình trông như thế nào khi không có bụi khắp nơi.

•••

Khi trả lời, Etta không viết thế này:

Bạn nên sợ. Giá như bạn thấy được những đứa học trò mình vừa nhận, những cậu bé trở về, bạn sẽ khiếp đảm. Dù trông như người trưởng thành, chúng vẫn chỉ là những cậu bé bị tước đoạt đi nhiều thứ Tay, chân, hay cả linh hồn. Chúng ngồi chen chúc cùng những đứa trẻ khác và đọc từ A đến Z hoặc từ 1 đến 10, vì giờ đây chúng chỉ biết được bấy nhiêu thôi. Chúng ngồi đó và trông trẻ hơn và cũng già hơn biết bao nhiêu so với tuổi của chúng.

Thường chúng chỉ học lại được vài ngày trước khi mẹ hoặc bố hoặc vợ hoặc chị của chúng dẫn chúng về nhà, nơi mọi thứ dễ kiểm soát hơn, nơi dễ dàng tắt bớt đèn và núp trong chăn; hay chạy nửa dặm qua những cánh đồng với cái miệng há ra như một con thú và tru và tru.

Cô không viết:

Chỉ mới hai ngày trước Thatcher Muldeen tự đâm vào tay, giữa đầu ngón tay và đốt giữa, bằng một cây bút chì trong giờ hình học và mình đã cố gắng và cố gắng lắm nhưng không thể nào làm sạch máu khỏi lớp gỗ trên bàn nó. Còn Kevin Leary, ba tuần trước, đã dùng một con dao nhíp cắt phăng bím tóc của cô gái ngồi trước mặt, và giờ cậu ta để nó trong túi sau, đuôi nơ thò ra ngoài.

Cô cũng không viết:

Dù thế, chúng vẫn lên đường. Chúng tiếp tục nhập ngũ và ra đi. Tất cả đàn ông. Ở vũ hội chỉ còn toàn phụ nữ, những thương binh trở về, và Russell.

Cô không viết:

Và dù còn rất trẻ, Owen cũng đi rồi. Làn da nhợt nhạt ấy vẫn để ánh sáng xuyên qua từ phía sau, cậu ấy mỏng manh biết mấy. Đôi tay run rẩy ở hai bên khi cậu ấy hỏi mình liệu mình có biết bạn vào tiểu đoàn nào không.

Và, hơn thế, cô cũng không viết:

Tấm ảnh mình để trên bàn. Mình mua một cái khung ở thị trấn. Thật vui vì không còn phải ăn một mình nữa.

Cô không viết:

Trong ảnh bạn trông thật hơn cả những gì mình nhớ ngoài đời thực.

Cô viết thế này:

Otto thân mến,

Gần như suốt cuộc đời, ai cũng sợ cả. Cuộc sống vô nghĩa biết bao nếu ta không biết sợ. Cứ sợ đi, và lao mình vào nỗi sợ đó. Lần nữa và lần nữa. Chỉ cần nhớ rằng đừng đánh mất chính mình trong hành trình đó.

Chân thành,

Etta

TB. Cảm ơn bạn vì tấm ảnh. Mình nhận ra bạn, dù không có bụi đi nữa. Mình gửi kèm ảnh lớp năm nay, mình đứng trước trường với tụi học trò, như một món quà đáp lại.

Trong ảnh cô mặc một bộ váy sáng màu có tay hến, eo ôm và cổ áo hồ. Bộ váy đẹp nhất của cô. Nụ cười của cô rạng rỡ nhất trong ảnh.

Tấm hình trên tay Otto giật dữ dội vì gió, thế là cậu lại nhét nó vào cái túi len dày của mình. Một cái túi trong. Cậu nắm lấy thanh chắn thuyền bằng thép lạnh ngắt và nôn thêm một lần nữa xuống mặt nước xám xịt. Giờ khi đã trên biển rồi cậu thấy biển không còn xanh nữa. Lao mình vào đó, cậu tự nhủ với bản thân. Trái, phải, trước, sau, khắp nơi đều là nước và nước. Con thuyền khó nhọc rẽ sóng, khoảng cách với mặt trời đang nhô lên ngoài kia là bằng chứng duy nhất cho thấy họ đang tiến lên. Cậu ổn chứ? Một người lính bên trái cậu hỏi, và nôn. Một thằng nhóc từ Montreal, với một thứ tiếng Anh không tự tin.

Ừ, Otto nói. Muối và nước và gió. Còn sống. Tôi còn sống.

D’accord, cậu lính nói. C’est bon[7]. Tôi thì không thế. Mặt nó xám ngoét như màu biển. Otto thấy nó đã cởi áo khoác và để trên sàn thuyền, khẩu súng đặt bên trên. Otto nhặt chúng lên, vắt chiếc áo qua tay, ủ ấm cây súng lạnh lẽo giữa hai bàn tay.

Một cái gì đấy, Otto nói. Tôi không biết là tốt hay xấu, nhưng đó sẽ là một cái gì đấy. Cậu cảm thấy tim mình căng ra và đập nhanh hơn hệt như lần đầu tiên cậu uống cà phê. Như khoảnh khắc đầu tiên cậu bước lên thuyền. Tay cậu run rẩy.

Oui. Ừ, nhóc xám nói, xong lại gập người qua thanh chắn lần nữa.

Khi thuyền cập bờ, bảy ngày sau đó, tóc của Otto trắng bệch, như bọt biển, như xương của những con cá họ ăn hằng ngày, một màu trắng tinh khiết.

•••

Em làm còn tốt hơn, Winnie nói.

Lúc đấy đã tan học. Hôm nay có giờ học thủ công; tạo thành khối ba chiều từ những hình vẽ hai chiều. Hiện tại Winnie và Russell đang giúp Etta dọn những mẩu giấy thừa bỏ lại dưới bàn.

Sao em nghĩ thế? Russell hỏi. Áo sơ mi của cậu dính đầy những vụn giấy trắng và xanh. Làm tốt hơn tất cả mọi người? Cả Otto ư?

Hơn hầu hết. Có thể hơn Otto, có thể không.

Etta chỉ nghe, không tham gia vào câu chuyện. Cô chìa cái thùng rác ra cho từng nắm tay và túm váy đầy giấy vụn.

Thế thì đi đi, đi làm y tá.

Em không muốn làm y tá... anh muốn em đi sao?

Anh muốn em đi nếu em muốn đi.

Em không phát điên được đâu. Em không yếu ớt như những người khác.

Hay như anh...

Russell, bạn đâu có yếu ớt, Etta xen vào.

Ha! Chính xác, Winnie nói.

Russell từ dưới sàn nhìn lên Etta. Đầy biểu cảm. Đau lòng? Biết ơn?

Bạn biết ý mình mà, nó nói.

Dù sao, Winnie nói, làm y tá đâu có giống. Em biết cách đấm một con bê để giết nó, khi nó cần. Đủ mạnh. Một cú.

Etta cười lớn.

Thật đó.

Mình biết, mình biết.

10

Etta chọn con đường thấp, dài hơn và dễ đi hơn, Russell lấy làm mừng. Cứ như thể bà cố tình tạo điều kiện cho ông vậy. Ông theo dấu bà, đây dấu nửa gót giày trong lớp bụi đá, kia vết mé ngoài bàn chân cạnh dòng suối, thận trọng tính toán khi chúng càng lúc càng sẫm hơn và sâu hơn, gần hơn và gần hơn. Ông nhẩm tính từng giây từng mét như các nhịp giữa chớp và sấm, thu hẹp khoảng cách không gian và thời gian giữa hai người. Khi những con số đã thu hẹp lại vừa đủ ông cởi giày và vớ, cột chúng lại với nhau và choàng qua cổ. Có thể ông không phải là một người thanh nhã hay nhanh nhạy, nhưng Russell biết cách giữ im lặng. Ông đặt chân mình lên đúng vết chân của Etta, tính toán và nhẩm đếm, dò dẫm và nghe ngóng, cho đến khi, dưới một hàng những cây vân sam trải dài nơi mọi thứ đều mang vẻ sâu thẳm, ẩm ướt và xanh ngắt, sau hơn hai giờ dò dẫm và nhẩm đếm và tính toán và nghe ngóng, Russell nhìn lên khỏi vết chân bên dưới, qua một trăm năm mươi mét đường gồm những cây vân sam và mạng nhện và những tia nắng mặt trời rọi xuyên qua từng lớp lá kim như ánh sáng qua quả cầu gương trên sàn nhảy, và nhìn thấy, tự nhiên như những cái cây, bọn nhện, mặt trời, Etta. Thật nhỏ bé với cái túi bà đeo sau lưng, với những cái cây xung quanh, và với không gian mở rộng ra phía trước. Tóc bà xoã và rủ xuống khác hoàn toàn hồi còn ở nhà. Gió thổi tung chúng ra sau như những cơn sóng và Russell tưởng tượng rằng chính là tay ông, không phải cơn gió, lướt qua mái tóc đó và xuống, lướt qua và xuống. Ông đã gần lắm rồi.

Ông giữ khoảng cách phía sau, chỉ đủ gần để nhìn và đi theo, trong lúc quyết định mình sẽ làm gì tiếp theo. Chờ đến hoàng hôn. Đến lúc bà dừng lại để nghỉ qua đêm. Trong suốt bốn giờ cả hai người cứ tiếp tục kẻ đi trước người theo sau, và rồi, Etta dừng lại. Bà cúi người để tháo cái túi trên lưng xuống. Russell núp mình sau vài cái cây và đi đường vòng, khuất, tiến lại gần bà.

Khi ông bước ra từ phía sau hàng thông rụng lá, lưng bà quay về phía ông. Etta, ông nói. Etta, Russell đây. Tôi đến xem bà thế nào rồi.

Trong một khoảnh khắc bà không cử động. Đông cứng. Rồi, chậm rãi, bà quay người lại. Bà cầm một khẩu súng trường trên tay, súng săn của Otto. Hướng lên, chĩa vào ông. Lùi lại, bà nói. Đi đi.

Có một con sói cỏ, nhỏ nhưng đang gầm gừ cạnh chân bà. Nó bị thương.

Etta, Etta, Russell nói. Tôi đây mà. Russell, Russell đây

Russell? Ha! Còn lâu nhé, Etta nói. Còn! Lâu! Nhé! Ông già rồi, ông rất rất già rồi.

Nhưng, Russell nói, chúng ta bằng tuổi nhau mà.

Ồ không, Etta nói. Ồ không, không, không, không có đâu. Ông có khi đã tám, chín chục tuổi rồi. Tôi xin lỗi. Bà hạ súng xuống, miệng súng chĩa xuống đất. Bà nắm lấy bàn tay Russell chìa ra. Ông hẳn đã mệt rồi. Tôi chắc là ngoài này rất khắc nghiệt với một người như ông. Ông ở lại ăn tối với chúng tôi không?

Russell nắm lấy bàn tay bà. Ngón tay của hai người đã chai sạn và dày lên theo năm tháng. Được rồi, ông nói. Vậy thì được. Con sói cỏ mệt mỏi ngước nhìn ông trong khi an vị ở một tảng đá gần đó, liếm láp cẳng chân.

Etta để cả hai, Russell và con sói cỏ, ở lại trong khi bà đi săn. Bà trở lại với hai con sóc. Ở đây không có nhiều chuột lắm, bà nói. Bà đặt hai con thú trên tảng đá chỗ con sói cỏ và cẩn thận lần sờ quanh lỗ đạn trên người chúng. Phải lấy viên đạn ra để cu cậu không bị nghẹn, bà nói. Ông muốn giúp thì giúp.

Hai người gột máu khỏi tay bằng nước Russell lấy từ một trong những cái chai của ông và ăn tối với đậu phộng và bánh qui và chuối của Rusell trong lúc con sói cỏ ăn phần của mình. Etta mời ông ăn sôcôla của bà, nhưng Russell từ chối, thế là bà lại cất vào. Họ lấy áo khoác làm đệm và nằm dưới những cây lá kim, Etta cùng con sói cỏ, và Russell nằm dưới một cái cây khác. Họ nghe được tiếng cơn giông từ phía xa xa, bên kia hồ. Bà không nên ở phía dưới cây khi có bão, Russell nói.

Tôi biết rồi, Etta nói. Dĩ nhiên là tôi biết. Tôi đâu có muốn chết.

Russell mơ thấy chớp và mái tóc bị điện giật. Anh không muốn đụng vào đâu, ông nói với thợ cắt tóc, cứ để đấy. Ta không thể làm gì với nó đâu.

James thức dậy trước tiên và ra chỗ khác để tập bước đi một chút. Etta dậy tiếp theo, ra khỏi những nhánh cây đến nhìn Russell nằm dưới cái cây của ông, vẫn say ngủ, nằm nghiêng bên phía chân lành lặn, cái áo khoác kẻ sọc ô vuông của ông phủ trên người như một tấm chăn. Cái áo khoác kẻ ông vẫn mặc mỗi ngày, khi ra ngoài tìm hươu. Russell? Bà gọi. Russell Palmer?

Ông hé một mắt, díu lại. Chào buổi sáng Etta, ông đáp. Thật tốt khi nhìn thấy bà. Tôi đến để đưa bà về.

Chà, ngốc thế, Etta nói. Và xạo nữa.

Không có, Russell nói, ngồi dậy, phủi lá kim khỏi cánh tay.

Có đấy. Tôi không về nhà, Russell. Không phải bây giờ. Ông biết mà.

Không an toàn đâu Etta. Không khôn ngoan chút nào. Ta có thể đi bộ ở nhà, ta có thể đi bộ mỗi ngày nếu bà muốn.

Tôi không muốn đi bộ với ông. Và chắn chắc không muốn đi bộ ở nhà. Tôi đi bộ ở đây, một mình.

Bà, Russell nói, bà không... Etta bà biết là bà...

Lúc nào tôi cũng nhớ ăn và uống và đi bộ hết. Tôi nhớ hướng đông lối nào và cách bắn thẳng. Bà ngồi xuống cạnh ông. Dù sao, Russell à, đừng lo chuyện đó, đừng lo cho tôi, vì, như tôi đã nói, ông không ở đây để mang tôi về.

Russell liếc nhìn bà hoài nghi. Nhìn những rãnh nếp nhăn cắt ngang lúm đồng tiền của bà trước đây, đó là những nếp nhăn sâu nhất trên mặt bà.

Ông ở đây, Etta tiếp tục, vì, cuối cùng thì, đã đến lượt ông. Thật buồn khi ông cảm thấy ông cần phải xin phép tôi, nhưng mà, ôi dào. Đi đi, Russell, làm bất cứ điều gì, bất cứ khi nào. Đi mà thực hiện một mình, và ngay lập tức, vì ông muốn và ông được phép và ông có thể. Ông luôn có thể làm được nếu ông đủ mong muốn.

Russell thở dài. Ông đặt hai tay mình lên hai bên cánh tay Etta. Bà chắc là bà không đi cùng tôi chứ?

Dĩ nhiên rồi.

Ông nghiêng người và hôn vào lúm đồng tiền ở mỗi bên má bà. Rồi ông do dự, chỉ đủ lâu để bà hít vào, và hôn lên môi bà. Bà không chống cự. Dồn trọng lượng của bà về phía chiếc áo khoác kẻ sọc vuông quen thuộc. Môi họ mỏng và khóa chặt vào nhau.

Và họ giữ như thế
và giữ
và giữ
và rồi,

Cả bà và Otto, Russell nói khi buông ra.

Ừ tôi biết, Etta nói.

Thật giống và cũng thật khác nhau. Thật thật nhiều.

Ừ, Etta nói.

Tôi sẽ đổi chiếc xe tải của mình lấy một con ngựa và đi về hướng bắc, Russell nói. Tôi sẽ tìm tuần lộc di cư và đi theo chúng.

Và sau đó ta sẽ gặp lại nhau, ở nhà.

Và sau đó ta sẽ gặp lại nhau, ở nhà.

Otto đang quan sát Cốc. Lúc đó là vào khoảng ba hay bốn giờ sáng và cô ả đã thức dậy và đang nhai một bên thành hộp. Có đôi khi Otto ho khiến cô ả dừng lại và nhìn ông, rồi chạy ra phía khác của hộp và tiếp tục nhai ở đó. Chạy qua chạy lại. Otto tỉnh giấc vì tim lại đập nhanh. Đêm thứ năm thức cùng Cốc. Cô ả nhai còn ông uống sữa và nhấm chút whiskey.

Vào đêm thứ sáu, cơn ho của ông đã dịu đi một chút, thế là Otto cẩn thận và chậm rãi thò tay vào trong cái hộp quýt và bế Cốc lên tay. Xin chào, ông nói. Chào buổi tối, Cốc.

Cả người cô ả run như động kinh, nhưng cô ả không tìm cách chạy trốn. Cô ả nhìn lên Otto, rồi nhìn qua lò vi sóng, rồi lại nhìn ông, rồi lò vi sóng. Cả đôi mắt ả là hai đồng tử màu đen. Otto quay người tìm thứ cô ả đang nhìn. Ở đó, trên mặt kính đen của cửa lò vi sóng, là ảnh phản chiếu của cả hai. Cốc nhìn ảnh của mình chăm chú. Otto đặt cô ả xuống kệ bếp phía trước, và cô ả tiến lại sát cửa lò hết mức, mũi áp sát vào ảnh ảo của chính mình, ả nhìn. Nhìn chằm chằm. Otto cố nẫng ả trở lại vào tay ông nhưng Cốc không nhúc nhích. Cô ả bấu những cái móng bé xíu xuống mặt kệ bếp và căng hết cả chân lẫn người và tiếp tục nhìn. Thế là Otto quỳ xuống ngang tầm với cô ả và nhìn theo. Mặt kính tối tăm làm mờ những đường nét của ông và khiến chúng mềm đi. Trông ông trẻ hơn. Mình nên chụp một tấm ảnh cho Etta, ông nghĩ. Trong lúc đó, Cốc chỉnh lại tư thế và bắt đầu liếm cái cửa. Otto phải đeo bao tay làm vườn vào để mang cô ả về thùng mà không bị cào. Biết rồi, biết rồi, ông nói.

Vào đêm thứ bảy, tim ông đập bình bình bình, Otto tỉnh dậy với một sáng kiến, ông khoác áo vào và xuống bếp. Chào Cốc, ông nói. Chào buổi tối. Cô ả đang đào bới đống giấy báo, xới tung lớp giấy xuống đến đáy thùng và rồi chuyển qua chỗ khác bắt đầu lại. Otto lôi ra một cái tô trộn và bỏ vào đến nửa những mẩu giấy báo tờ The Canadian National, rồi lấy một cái tô khác và đổ đầy bột cùng nước. Tao biết, ông nói, là mình tao bầu bạn với mày không đủ. Thế nên giờ tao sẽ thử làm cho mày thêm vài đứa bạn.

Mấy lớp giấy bồi khô nhanh chóng ngoài bậc cửa. Khi ông đã đắp đủ các lớp, tạo hình thô tương đối giống rồi, Otto tìm bình xịt màu không độc hại với động vật trong kho và vẽ hai con mắt đen, một cái mũi và một cái miệng. Không phải giống hệt như thật nhưng cũng không quá tệ. Khá hơn ông tưởng. Khi màu đã khô và không còn mùi nữa, ông cho con chuột lang bằng giấy bồi vào thùng của Cốc, nép vào góc thùng. Đó, ông nói. Mong là được. Cốc nhìn chằm chằm vào vật thể mới, mũi khịt khịt, rồi tiến lại và liếm một bên mặt của vật đó.

Ngày tiếp theo, Otto ngâm và rửa sạch hai cái tô trộn lớn và vừa cùng với một lượng lớn muỗng đóng một lớp bột khô bên trên, ông lau sạch chúng bằng một cái khăn và cất chúng lại vào tủ và ngăn kéo. Bên ngoài kia mặt trời trắng vàng, phản chiếu lên mặt cầu của những cái muỗng được ông đặt úp xuống. Cốc đang nằm ngủ cạnh Cốc-giấy-bồi. Otto để chúng yên tĩnh, rời đi kiểm tra ruộng ngô, khoai tây, bí xanh. Những ngày này mới nóng và khô làm sao. Thứ nào cũng đòi nước. Ông đeo găng tay làm vườn vào và ra ngoài. Ông quên đội nón.

Sau khi nhổ cỏ và tưới nước và kiểm tra lá sâu và héo, Otto băng qua đồng đến xem nhà của Russell.

Mọi thứ đều ổn. Mọi thứ vẫn đâu vào đấy, chìa khóa bên dưới cái thùng màu cam trước cửa, đồ đạc phủ bụi chất đống bên trong. Otto rúc người vào cái ghế bành ở phòng khách của Russell và ngủ.

Khi ông thức dậy trời đã ngả hoàng hôn. Bóng đổ dài và giăng khắp phía. Otto kiểm tra bản thân; ông không thức giấc vì ho, hay tim đập nhanh, hay mắc tiểu, ông thức giấc vì một cái gì đó khác. Cảm giác căng thẳng của chuyển động, của sinh vật sống ở đâu đó gần đây. Ông nín thở và nhìn khắp lượt những chỗ tối và đầy đồ đạc trong phòng. Nhưng chuyển động không đến từ trong phòng, mà ở bên ngoài, ngay bên ngoài hai cánh cửa sổ trước. Có hai con hươu, đứng ngay trong khu vườn phía trước của Russell. Ăn, đứng. Ố ồ. Otto di chuyển thật chậm để không làm chúng giật mình, bò bằng cả hai tay và đầu gối tiến lại gần cửa sổ. Ông thò đầu lên phần cửa sổ đã được nâng kính lên và lớp lưới mắt cáo là thứ duy nhất chắn ngang.

Cuối cùng thì, ông nói, tụi mày đến rồi.

Lũ hươu không trả lời.

Russell chờ tụi mày bao nhiêu năm rồi, biết chưa, bao năm rồi, ông nói, lớn tiếng hơn một chút.

Con hươu đầu tiên giật mình, cảnh giác. Nó nhìn ông và chớp mắt.

Tụi mày nghĩ ông ấy có khỏe không?

Con hươu thứ hai cũng bị đánh động. Hai tai giật giật. Cả hai con vật nhìn ông. Cả hai chớp mắt. Một lần, hai lần.

Khi ông về nhà ông lôi hai cái bát vừa rửa sạch ra khỏi tủ rồi đổ thêm bột và nước vào đó. Rồi ông lấy ba tờ báo mới, xé vụn ra, và bắt đầu tỉ mỉ đắp thành hai con hươu với kích cỡ lớn như ngoài đời thật. Dành cho Russell.

Etta thân mến,

Những ngày này, bọn mình hành quân và hành quân và hành quân. Chỉ có thế, mải miết. Nhưng bọn mình hát trên đường đi, nó khiến mình nhớ tới lớp học của bạn, mình rất thích. Bốt giẫm trên những mảnh đất mới, dưới những tán cây mới, súng cọ vào lớp da trần nơi hông, tương phản với đôi bàn chân được ủ ấm nhờ vớ các xơ đan cho.

Cho đến giờ mọi chuyện chỉ xoay quanh việc di chuyển. Tàu hỏa, thuyền, chân. Miễn là còn tiếp tục di chuyển, ta sẽ tiến lên. Người nào dừng lại sẽ thua cuộc trước.

Hai ngày trước một người đàn ông cùng một con chó kéo theo sợi dây buộc chạy ra từ đống hoang tàn của một căn nhà cháy mà tụi này đi ngang, chạy đến trước mình, đến chỗ mình, và van xin một ít cà rốt. Làm ơn, làm ơn đi, ông ta nói, tôi biết cậu có mà, tôi biết mà, làm ơn, làm ơn, chỉ cần một hai củ thôi, hay phần ngọn cũng được, làm ơn đi. Xin cậu! Mình có một ít sôcôla trong túi, và xì gà, nhưng ông ta không cần chúng. Làm ơn! ông ta nói. Làm ơn đi! Cô ấy chỉ cần thế thôi! Chỉ một thôi! Xin cậu! Nhưng mình không có củ cà rốt nào và bọn mình phải tiến lên. Khi cả đoàn đã đi đủ xa rồi mình mới hỏi Gérald, anh chàng đi cùng mình, Chuyện gì thế? và cậu ta nói, Tôi nghĩ chuyện chỉ mới bắt đầu.

Kể cho mình nghe chuyện ở nhà nhé. Kể về thời tiết, về cơn nóng hay bụi hay sự tĩnh lặng ở đấy. Bất kỳ chuyện gì. Và kể cho mình nghe về bạn. Mình cất tấm ảnh của bạn trong túi áo bên phía không có súng. Để cân bằng.

Chân thành, Otto.

Những lá thư đến không theo thứ tự nào cả. Đôi khi xáo trộn về thời gian, đôi khi không có gì trong một thời gian dài và đột ngột đến cả ba cùng lúc, tất cả nhét trong một cái phong bì quân đội.

Etta K. thân mến,

Hai tháng rồi từ hồi mình nhận được lá thư trước của hạn. Hy vọng là bạn vẫn ổn, bạn không buồn, và rằng bạn vẫn tiếp tục viết thư cho mình. Điều đó rất có ý nghĩa với mình. Thật đấy.

O.

Etta thân mến,

Đừng hiểu lầm, nơi đây có rất nhiều người. Chúng mình ngủ và ăn và hành quân cạnh nhau. Chúng mình thở cùng nhau và ngủ cùng nhau. Giống như ở nhà đấy. Nhưng, Etta à, có một mối dây liên hệ mà mình không biết mình cần đến khi mất nó đi. Đến khi hàng tháng trời trôi qua mà không nhận được lá thư nào. Một lớp băng cô đơn dày đặc.

Xin lỗi vì mình xốt sắng quá, thật thà quá. Mình mong bạn hiểu cho, tha thứ cho mình, và viết thư sớm.

Nhớ bạn,

Otto.

Etta thân mến,

Đừng lo gì. Mình đã nhận được thư của bạn, tất cả thư, vào sáng nay. Dấu bưu điện cách nhau mỗi tuần, rất đều đặn. Cảm ơn Etta.

Otto.

•••

Otto thân mến,

Bạn biết đó, mình luôn cố gắng hết sức để sửa lỗi trong thư của bạn và gửi lại để bạn học và tránh những lỗi tương tự trong tương lai. Nhưng mình muốn thú nhận điều này, có một chỗ mình không sửa, dù đáng ra mình phải sửa cho bạn. Ở cuối lá thư, sau chữ ký, người ta không chấm câu. Không chấm hết. Mình cho rằng vì cái đó chỉ là một cái tên, thường là vậy, và tên người thì, khi đứng một mình, không phải một câu hoàn chỉnh. Tuy nhiên, Otto à, mình thích như thế. Mình thích cách bạn chấm câu. Mình thích sự hết đấy, sự chắc chắn đấy. Thế nên, cứ tiếp tục thế nhé.

Nhớ bạn,

Etta.

Otto thân mến,

Trường càng lúc càng vắng. Winnie đã đi luôn rồi. Bạn có biết cô bé đi đâu không? Mẹ bạn ốm, phát ốm vì chuyện đó. Bà ấy đến nhà mình tối qua hỏi xem mình biết tin tức gì không.

Trước giờ mình không nhận ra bà ấy giống bạn đến mức nào.

Bà Vogel đứng tần ngần trước bậc cửa, do dự hoặc không dám băng qua ngưỡng cửa để bước vào.

Cô thật không muốn uống chút cà phê ư? Etta nói.Cháu đang kiếm cớ để pha đây. Cô để hai bàn tay ở sau lưng để giấu vết mực dính trên đó.

Tôi không muốn làm phiền cô lâu đâu, Etta. Da của bà, mọi hôm sạm màu vì nắng, hôm nay trắng bệch.

Không, cháu nói thật, cô Vogel à, ở đây yên lặng quá. Bụi bặm nữa, nhưng mình cứ kệ đi.

Cô chắc chứ?

Cháu chắc đấy.

Vậy thì được, mẹ Otto nói, cuối cùng cũng bước lên, qua bậu cửa vào nhà. Và cô cứ gọi tôi là Grace.

Bà tiến lại gần cái bàn, nhưng trước khi ngồi xuống, chỉ mới cách cánh cửa hơn nửa mét, bà tuôn ra hàng đống câu hỏi, như một cơn lũ: Etta, cô có biết nó đi đâu không? Nó có nói với cô điều gì không? Cô biết tại làm sao không?

Etta lánh qua chỗ bồn rửa và đang rửa tay. Cháu biết cô bé muốn đi. Cháu biết cô bé khao khát điều đó.

Tôi biết. Tôi cũng biết chứ. Cả lũ chúng nó đều thế. Tôi chỉ không biết tại sao. Cuối cùng, bà sụp xuống một cái ghế trong bếp. Tôi cứ tưởng, ít ra với con bé, một đứa con gái, con gái tôi, là nó được an toàn. Bà ngồi xuống đánh thịch một tiếng, và rồi, Cô nghĩ nó đi bằng cách nào?

Có lẽ là thành y tá... có một trạm đăng ký trong thị trấn, ở ngay bưu điện.

Không. Không phải thành y tá. Đồng phục sẽ làm nó phát điên. Và tôi cũng hỏi mấy người ở đó rồi, để chắc chắn. Con bé không đến đấy. Không phải y tá đâu.

Được rồi. Cháu xin lỗi. không phải y tá.

Nếu cô có tin tức gì, Etta.

Nếu cháu có bất kỳ tin gì, Grace ạ.

Etta pha cà phê ồn ào hết mức có thể để lấp đầy khoảng không im lặng đang lớn dần giữa hai người. Cô dọn bàn: lọ kem, lọ sữa, tách đường, muỗng đường, đĩa lót, tách, cà phê. Grace Vogel cọ hai bàn tay quanh tách cà phê ấm nóng của mình như thể đang vào mùa đông, mặc cho cái nóng phủ quanh dày đặc. Cô không bao giờ thôi được, Etta, bà nói. Cô không bao giờ thôi làm mẹ được. Không bao giờ, không bao giờ.

Ý mình là, mình biết là cả nhà bạn cũng có vài điểm giống nhau, nhưng đặc biệt là mẹ con bạn. Khuôn mặt trái xoan, trán cao, dáng người xương xương.

Mình kể tất cả những gì mình biết cho bà, không nhiều lắm. Mình biết em bạn hiếu động và không muốn làm y tá. Không có gì mình kể mà bà ấy không biết rồi cả. Thế là lớp học của mình càng lúc càng nhỏ và nhỏ hơn. Năm nữ thường xuyên, một nhóm nhỏ những cậu trai và đàn ông đến rồi đi, và Russell, người tiếp tục xuất hiện đều đặn dù cho bạn ấy đã học xong chương trình của mình từ lâu. Điều đó khiến mình vui. Bạn ấy giúp mình những việc mình cần, và bên cạnh đó, thật tốt khi có một người bạn ở bên, một người đồng đẳng, khi giờ đây bạn và Walter và Wiley và Winnie đã đi mất rồi. Bạn ấy nói bạn ấy muốn một trang trại riêng, vì rất nhiều chỗ đang rao bán giá rẻ do nông dân ra đi hoặc bị giết. Bạn ấy nói, vài lần, về việc quản lý trang trại đó với bạn, một ngày nào đó, khi bạn không còn hành quân và hành quân mải miết nữa.

Etta.

Etta ơi.

Bọn mình ngừng rồi. Ngừng hành quân, ngừng lên xe, ngừng hát hò, ngừng hết. Bọn mình đang ở       ngay bên ngoài       nơi có những tòa nhà bằng đá cũ kỹ ẩm ướt và lạnh lẽo. Bọn mình dựng trại trong một căn nhà cũ đổ nát. Mình không biết bình thường có ai sống ở đây hay họ đã đi đâu, nhưng họ bỏ lại tất cả mọi thứ. Áo khoác và quần dài còn nguyên trong tủ. Không phải cỡ mình. Bọn mình dàn ra khắp các tòa nhà tương tự trong thị trấn,      người ở đây,      người ở kia, mọi người xới tung chỗ này lên như ở nhà. Mấy chiếc xe jeep đỗ ở        để khi tiến vào sẽ không ai biết bọn mình ở đây cả. Thị trấn này như một lớp ngụy trang cho bọn mình.

Họ nói rằng bọn mình ở đây để giữ thị trấn. Mình thích ý nghĩ đó. Như giữ một con diều.

Vẫn còn người dân ở xung quanh, nhưng không nhiều. Trông họ già và lặng lẽ khủng khiếp. Họ đi ngang qua bọn mình trên đường với đôi mắt tròn nhìn chằm chằm không dứt. Lần trước           và mình ở         mình có mua một mớ kẹo để nhỡ có gặp vài đứa trẻ con nào đấy trên đường, nhưng ở đây dường như không có, dường như không đâu có.

nếu mình gặp con bé. Mình mong thế.

Chân thành,

Otto.

Từ lúc này những lá thư của Otto bắt đầu có lỗ. Những hình chữ nhật nho nhỏ được cắt ra để Etta có thể nhìn thấy ngón tay mình phía sau đang cầm tờ giấy. Tên người, địa danh và số lượng, hầu hết đã bị bỏ đi, được cẩn thận cắt rời và giấu ở một chỗ nào đấy khác. Một trạm bưu điện, Etta tưởng tượng, ở Anh, nhồi đầy những mẩu giấy vuông nhỏ xíu có tên người, địa danh với số lượng. Người đi đường có thể trả năm xu mỗi người để được thò tay vào trong khe bỏ thư, khoắng lên và lôi ra:

Helsinki
hay

Mozambique
hay

St. Andrews
hay

Carla
hay

Bảy
hay

Năm ngàn chín trăm mười hai.

11

James đã có thể đi lại. Thật hay biết mấy khi giờ đây Ontario đã thể hiện sự to lớn của mình; quãng đường dài gấp đôi Manitoba, và gấp đôi thêm lần nữa vì còn phải luồn rồi lách để né nào những đá nào những hồ.

Tao luôn nghĩ, Etta nói, là Ontario đầy ắp người. Người rồi thị trấn rồi xe cộ rồi cửa hàng khắp mọi nơi.

Chà, giờ thì chắc chắn là không có rồi.

Không. Trừ khi tất cả đã hóa đá cả.

Cũng có khả năng đấy.

Xa hơn rồi, khoảng cách giữa các thị trấn với nhau. Càng lúc càng cách xa nhau ra. Etta đang ăn thêm dâu và bồ công anh. Khẩu phần ít ỏi. Lúc nào bà cũng bị đói.

Một con sói, James nói, cũng giống vậy đó.

Đói bụng luôn ấy à?

Ừ, hoặc là đói hoặc là đi ngủ. Nhưng, chủ yếu vẫn là đói. Đó là lý do vì sao tụi này có thể giết chóc dễ dàng như vậy còn người thì không.

Vì tụi tao không đói đến mức ấy?

Chính xác.

Tối đó Etta chỉ còn lại một miếng sôcôla và khoanh bánh mì cuối cùng. Bà ăn miếng sôcôla và cầm mẩu bánh trong tay, săm soi.

Nếu có đồ ăn, thì cứ ăn đi, James nói.

Không, Etta nói.

Không ư?

Không, nếu có đồ ăn, thì phải dùng, Etta chỉnh lại, để kiếm thêm đồ ăn.

Bà lục lọi túi xách đến khi tìm được cái túi nhựa đựng tấm bản đồ. Nhờ có James dẫn đường nên bà không phải dùng đến bản đồ mấy; tấm bản đồ bị ép dưới đống quần áo. Bà lôi tấm bản đồ ra khỏi túi và lấy vớ quấn lại. Sau đó bà cầm cái túi cùng mẩu bánh mì còn lại và băng qua rừng, đến cái hồ gần nhất.

Bà đi đâu đấy?

Cơn đói khiến mày cồn cào đến mức đi săn mấy con thú nhỏ và cũng khiến tao cồn cào đến mức phải ăn cá.

Kế hoạch là: cởi giày vớ ra, quấn váy lên, và lội xuống hồ. Cho cái túi hé nửa xuống nước để nước vào đầy túi. Giữ chắc. Bóp vài mẩu vụn bánh mì rồi rải chung quanh cái túi. Bóp một hay hai mẩu vụn rồi thả vào phần nước bên trong túi. Giữ mọi thứ chắc chắn và bất động. Đừng cử động. Chờ.

Ở đây có những con cá màu xám đen, vào cỡ ngón tay Etta, có con to hơn một chút, dài cỡ hai ngón tay. Etta bất động như tượng. Ở đầu gối bà nước dạt vào dạt ra, vào và ra. Những mẩu vụn bánh mì bà rải dạt vào dạt ra, vào và ra, từ từ trôi ra xa khỏi bà và chiếc túi. Dần dà, lũ cá bỏ chạy lúc trước khi bà vừa xuống nước quay lại, thận trọng, dùng mũi đánh hơi vùng nước phía trước và xung quanh, không chớp mắt. Chúng ăn vài mẩu bánh mì, bơi lại gần hơn, ăn thêm vài mẩu bánh, bơi lại gần hơn, đến khi tất cả mẩu vụn xung quanh cái túi không còn nữa. Chúng hút và đánh hơi rồi bơi lại gần cái túi, gần hơn nữa. Chúng không có vẻ gì là ăn được, trông như một mẩu kim loại, trông thật ẩm ướt, trông thật xa lạ, đôi mắt lúc nào cũng mở to. Một con trong số chúng đã đến miệng túi, dài cỡ ngón trỏ, đầu nó đã lọt vào trong, miệng há ra ngậm vào, ra và vào. Etta căng thẳng, hít thở, rồi vốc cái túi lên bọc lấy con cá nhanh hết sức bình sinh.

Nhưng vẫn chưa đủ nhanh. Cái túi bị lôi đi trong nước, và con cá vụt đi thẳng một mạch từ lâu trước khi Etta kịp lôi cái lưới tạm bợ ấy lên được đến mặt nước. Thế là, bà thử lại lần nữa. Và lần nữa, lại lần nữa. Lũ cá hỗn loạn bơi biến đi khi bà hành động, rồi len lỏi trở lại từng chút một với những mẩu bánh mì và cái túi, rồi tiếp tục biến đi, và trở lại, lần này đến lần khác, đến khi trời đã quá tối và quá lạnh không thể ngâm mình trong hồ.

Etta lội trở lại bờ trắng tay, với phân nửa của mẩu bánh mì còn lại. Bà nhai vài cây bồ công anh và vài quả việt quất còn non rồi đi ngủ với cơn mệt mỏi vì đói như kim châm nhói lên ở chân, bụng và đầu bà.

Bà nên ăn bánh mì đi, James nói sáng hôm sau khi cả hai thức dậy.

Không, Etta nói. Tao có một kế hoạch mới.

Bà lấy cây bút và đâm vài cái lỗ ở dưới đáy túi, một, hai, ba, bốn, năm, sáu, bảy, tám, chín, mười lần. Giống một cái lưới hơn rồi, bà nói. Nhanh hơn. Bà bước trở lại hồ, cởi giày vớ ra, quấn váy lên, và thử lần nữa. James ở trên bờ quan sát. Im lặng. Lũ cá len lỏi lại gần Etta từng chút một, ăn những mẩu bánh quanh cái túi, thận trọng, thận trọng, từ tốn, từ tốn, rón rén bơi vào trong túi và rồi - nhanh hơn bất cứ thứ gì, Etta chắc chắn, nhanh hơn mất cứ thứ gì trên mặt đất, ít ra là thế - lủi mất tăm mất tích khi bà cố vốc chúng lên. Hết lần này đến lần khác. Dù cho giờ cái túi có nhanh hơn, vẫn không thể bắt kịp tốc độ của một con cá. Etta lội ra khỏi nước. Ngồi xuống bờ đá. Mệt lử. Bàn chân trần và cẳng chân của bà nhỏ từng giọt nước lên mặt đá thành những vệt đen thẫm. Ngay cả lúc trẻ, bà nói với James, đang ngồi thẳng lưng phía sau bà mười mét, tao cũng không nhanh được như vậy nữa.

Có gì lạ đâu, Etta, chúng biết rõ nước hơn bà mà. James chạy lại bên cạnh bà, nương cái chân đau lên những hòn đá trơn và lổm nhổm. Nó nhả một con sóc xám lên một hòn đá ở giữa cả hai. Con sóc vẫn còn chảy máu và hơi co giật. Ăn đi.

Cái này của mày mà? Thế mày ăn gì?

Tôi ăn rồi. Một con bồ câu. Bà ăn đi.

Nhưng tao tưởng lúc nào mày cũng đói.

Đúng mà.

Và tao tưởng động vật không bị chi phối bởi cảm giác thương xót hay vị tha.

Bà không phải cũng là một loài động vật sao?

Ừ. Mà khác.

Ăn đi. Ta cần phải đi tiếp.

Tao không biết cách.

Bà không biết cách?

Ừ. Lột da rồi lóc xương rồi mấy thể loại đấy. Tao không biết cách.

Sao bà không thử cắn một cái xem?

Con sóc đã nằm im. Ngửa ra. Đáng lẽ tao phải cầm theo con dao, Etta nói. Tao không có dao. Bà nhìn một lượt những hòn đá xung quanh đến khi tìm thấy một hòn đá sắc nhọn, và bà nhặt nó lên. Được rồi, bà nói, Nói tao nghe, cái đuôi có đáng làm không hay tao nên bắt đầu với phần thân trước?

Sau khi xong việc bà rửa tay dưới hồ, máu con sóc loang ra thành những hình xoắn ốc, trong người máu của bà bắt đầu chảy trở lại, tỉnh táo. Cảm ơn mày, bà nói với James. Cả hai đi bộ cả ngày.

Rồi đến một cái hồ khác, một kế hoạch khác. Etta không muốn ăn thức ăn của James trừ khi cực chẳng đã, và bà chỉ còn ba viên đạn trong khẩu súng săn. Bà lôi ra hai chai đựng nước, nhựa cứng trong, một chai to, một chai nhỏ. Chai nhỏ vẫn còn đầy nước, chai to đã cạn hết ba phần tư. Bà thử độ cứng phần thân của hai cái chai, lấy ngón trỏ và ngón cái bóp chúng lại. Cái chai nhỏ hơn phồng ra nhanh hơn, thế là bà đổ hết nước bên trong đó qua cái chai to.

Tôi đi săn đây, James nói. Bà chắc là không muốn thứ gì chứ?

Cứ tự lo cho mình đi, James. Tao không sao đâu.

Được rồi. Nhưng nếu bà...

Tao sẽ ổn thôi. Tao có một kế hoạch.

Bà cầm mẩu bánh mì khô chỉ vừa nửa nắm tay còn lại, cùng với cái túi nhựa và cái chai nhỏ hơn, rồi tiến ra hồ. Tháo giày vớ, quấn váy lên. Bà rải vài mẩu bánh chung quanh, bóp hai bên thành chai lại với nhau, ngón cái và ngón trỏ gần như chạm nhau qua lớp nhựa, nhấn cái chai xuống, và chờ. Hai phút sau những con cá đa nghi quay lại, đớp những mẩu bánh ở xa nhất, rồi lại gần hơn và gần hơn với cái chai. Một con cá chỉ cỡ bằng ngón tay út của bà nửa tiến nửa lùi đến miệng chai. Ngay khi mũi nó chạm đến miệng chai, Etta thả tay ra. Nước bị hút vào trong, và cuốn theo con cá. Húp, Etta thì thầm. Con cá bơi trong trạng thái hỗn loạn vô hướng, theo đủ mọi góc bên trong cái chai. Chà, Etta nói. Một con.

Bà bắt được sáu con bằng cùng một cách, hút chúng vào trong chai bằng một cú tấn công gây bất ngờ và hoảng hốt của dòng nước. Mỗi lần bắt được một con bà luôn chờ cho con vật bình tĩnh lại một chút, bơi theo những góc chậm hơn và chậm hơn để rồi cuối cùng dừng lại một chỗ, sau đó bà sẽ cho chúng vào cái lưới cá bà chế lại từ cái túi đựng bản đồ được treo thẳng từ một nhánh cây nhô ra xuống hồ đá. Con cá nhỏ nhất trốn thoát qua một trong những cái lỗ, nhưng những con khác bị kẹt lại, chúng có màu xám và đen và đôi mắt tròn vo, với cơ thể dài thuồng thuỗng sáng óng ánh, không có vẻ gì là ăn được.

Giống với con sóc bà ăn hôm qua, Etta dùng cái bật lửa nữ phóng viên đưa cho bà để nhóm lửa. James ghét lửa. Nó ở xa, thật xa, về phía cái hồ; nó ngồi thẳng người, chờ đợi.

Không sao đâu. Tao lấy đá rào quanh rồi. Etta vừa nói vừa xiên từng con cá qua một cành cây nhọn. Một, hai, ba, xiên. Bề mặt nhớp nháp của da cá. Khủng khiếp. Và lần nữa, một, hai, ba, xiên.

Vẫn nguy hiểm lắm.

Không phải lúc nào cũng thế. Giờ thì cả năm con cá bị kẹt lại đã nằm thành một hàng trơn óng ánh trên cành cây. Vảy của chúng khiến Etta liên tưởng đến bọn côn trùng.

Không tin được đâu. Không bao giờ. Những gì đáng ngờ thì lúc nào cũng nguy hiểm, đúng chứ?

Không, Etta nói. Rồi tiếp, Tao cũng không biết, có lẽ thế. Bà hơ xiên cá trên ngọn lửa. Xì xì, bụp bụp, bốp bốp. Thật may là tao đang rất đói, bà nói. Rồi tiếp, tao thắc mắc là mình có ăn cả con mắt không?

Thường là tôi ăn.

Etta không ăn phần mắt. Thay vào đó, sau khi ăn, bà lại trở ra bờ hồ lần nữa và rửa sạch xương cá, gột đi phần mặt và mắt cùng với những mẩu thịt bà không tách ra để ăn được. Lại thêm nhiều con cá nhỏ mò đến và ăn chúng, nuốt trọn mấy con mắt vào miệng. Etta để phần xương sống và đuôi đứt ra và trôi đi mất, nhưng bà giữ lại phần sọ, nhỏ và mềm hơn cái sọ bà đang có. Thứ lỗi cho tao, bà nói. Tao đói lắm rồi.

Il faut manger[8], chúng nói, từng con một, lặp đi lặp lại.

Vẫn còn một chặng đường rất dài, đúng không?

Oui oui oui oui oui.[9]

Otto mất hơn một tuần để làm xong con hươu. Ban đầu mấy cái chân không đỡ nổi người, rồi đến cổ không đỡ nổi đầu. Ông làm việc tỉ mẩn thâu đêm để đến sáng lại thấy bột với giấy đổ thành đống. Cốc xem ông làm, lặng lẽ nhai người bạn giấy bồi của mình.

Khi cuối cùng ông đã hoàn tất, khi hai con hươu đã có thể tự đứng vững, ông vác chúng, từng con một, qua nhà Russell. Ông đặt chúng ở sân trước, ngay đúng nơi hai con hươu thật từng đứng.

Đó, ông nói.

Rồi ông lại trở về nhà và bắt tay vào phác thảo và lên kế hoạch. Lần này có tính toán trước kích thước. Một con cú cho ông, một con én cho Etta.

Ngày tiếp theo, Otto nhận được một tấm bưu thiếp trong hòm thư. Có hình con kỳ lân biển trên đó và đóng dấu bưu điện ở Rankin Inlet. Tấm bưu thiếp ghi:

Tôi đổi hướng rồi.

Russell.

Một con kỳ lân biển, Otto nghĩ. Có thể là tác phẩm tiếp theo. Ông vẫn còn nhiều báo lắm.

Otto say ngủ trong lòng thị trấn và cả thị trấn say ngủ xung quanh Otto. Vạn vật tĩnh lặng và tăm tối. Gérald cùng Alistair và cậu ở trong một căn nhà cũ kỹ mục nát, mơ về xi rô lá phong, về bánh bơ giòn, về cây quế, và về những người phụ nữ mang mùi hương của những thứ trên. Trong những ngôi nhà nhấp nhô trên hai con đường chính của thị trấn chứa đầy những người lính say ngủ, chân mang những chiếc vớ sáng màu và lộn xộn cùng với bốt đen, nằm thành hàng và sẵn sàng. Những cư dân còn lại của thị trấn, trong những bộ đồ ngủ không còn trắng nữa, nhìn chằm chằm lên trên hoặc bên ngoài, đã ngủ với đôi mắt mở to như thế hàng bao năm nay. Lũ chó của họ cũng thế.

Hai người duy nhất còn thức là Michele và Gustav, người đến từ Trois-Rivières và người từ Selkirk, cả hai đi dọc đi xuôi, mỗi người một con đường, quan sát và lắng nghe. Michele có mái tóc dày, đen, và Gustav có mái tóc thưa ngắn và sáng màu. Họ đã đi dọc hai con đường hai mươi lăm lần, rồi gặp nhau tại giao lộ và đổi với nhau, để tránh nhàm chán. Khi gặp nhau họ không được nói hay gây bất kỳ tiếng động nào thế nên cả hai chỉ bắt tay nhau, im lặng, trang trọng, và quay người bước đi theo hướng mới.

Gustav nghe thấy tiếng động. Một thứ tiếng động khác hoàn toàn với tiếng bước chân lúc xa lúc gần, lúc trầm lúc bổng của đôi bốt Michele mang. Một thứ tiếng động như tiếng hít vào, nhưng lại mạnh hơn bình thường, như thể hít lấy tất cả không khí có thể chứa vào người, cùng một lúc, và rồi một tiếng bộp xa xăm, như tiếng quả bóng chày cậu thường dùng ném vào tường trường học. Và thinh lặng. Cậu bắt đầu vã mồ hôi. Cậu tìm kiếm tiếng chân của Michele. Không có. Cậu ngồi xuống lề đường, vã mồ hôi mẹ mồ hôi con, đôi tay trơn trượt trong khi cậu lần mò tìm cách tháo đôi bốt ra. Cậu bỏ nó lại cạnh một cái cột đèn và chạy bằng đôi chân mang vớ, vô thanh, bên vàng bên cam, đến chỗ giao lộ.

Michele nằm đó, trên mặt đất, ngay giữa đường. Mái tóc đen càng lúc càng đen và dày hơn khi ngập trong vũng máu đang loang rộng, trào ra từ hai bên cổ họng. Vết cắt toang hoác như cái miệng và đôi mắt của Michele.

Gustav tiến lại gần cậu, rồi khựng lại và quay người đi, chạy, đến tòa thị chính cũ nơi các tướng đang ngủ, cậu há miệng để la để hét, mặc cho những gì đã được dạy, và viên đạn xuyên qua miệng và chọc thủng phía sau xương sọ cậu đánh thức tất cả mọi người và mọi vật.

Etta thân mến,

Mọi thứ chuyển từ im lặng sang huyên náo.           trước bọn này bị phục kích vào ban đêm, dĩ nhiên là mình cũng đoán trước sẽ có chuyện này rồi, được huấn luyện mà, nhưng, dù gì thì cũng có cảm giác như thế là trái luật, hèn hạ. Mình biết chưa có ai bao giờ từng nói luật này kia, nhưng, vẫn cứ có cảm giác chúng tồn tại, ẩn sâu bên dưới, luôn như thế.

Thế là bọn mình mất chốt           và cùng với           và           và           và          và         . Bọn mình phải lùi về           và không ai ngủ được. Vấn đề là: nó quá khủng khiếp. Nhưng, vấn đề là, qua tất cả mọi chuyện, nỗi kinh hoàng và cái thiếu tự nhiên đó, còn có một lớp vỏ, việc mình ở đây và làm những việc này, việc Đúng Đắn, cùng mọi người khác. Tất cả những chàng trai ở đây, và hơn thế nữa là những chàng trai ở khắp nước, khắp lục địa, và trải dài đến nhà nữa, đến bạn và mọi người. Mọi người hành quân cùng nhau, chiến đấu cùng nhau. Và mặc dù tất cả đều khủng khiếp, thì việc này, mối liên kết này, mới tuyệt vời làm sao.

Mình vẫn ổn, đừng lo lắng.

Mình biết là không phải nay mai đâu, thực tế là còn khá lâu đấy, nhưng mình nghe bảo rằng sớm muộn gì mình cũng sẽ có một khoảng thời gian để về nhà vài ngày, mình ngóng chờ được gặp lại bạn lắm.

Thân chào

Otto.

TB. Vẫn không có tin gì của          , nhưng mình sẽ luôn nghe ngóng.

Etta thân,

Rất nhiều những thị trấn mới. Bọn mình lại trở về thời hành quân. Di chuyển và lẩn trốn và chờ đợi. Chơi bài. Lắng nghe mọi hướng. Rồi lại di chuyển, lẩn trốn, chờ đợi. Chúng mình lẩn trong mỗi thị trấn như một lớp ngụy trang mới, và bọn chúng cũng thế. Và đôi khi bọn mình chọn cùng một thị trấn với chúng và làm bẩn máng xối và bãi cỏ và bậc thềm, cho đến khi chúng phải đến thị trấn khác, và bọn mình ở lại, hay bọn mình đi và chúng ở lại. Dù sao, sớm muộn mọi chuyện cũng xoay đi xoay lại như thế.

Mình đã dùng súng rồi, và cả cánh tay, bàn tay, móng tay và răng nữa. Mình chưa bao giờ cảm thấy căng đầy như thế trong người mình.

Có tin đồn người ta sẽ gửi thêm một số cậu bé khác đến, để lấp đầy chỗ của những người đã tử trận, càng lúc càng nhiều. Mình chỉ còn           là bạn cùng phòng thôi. Rất vui khi biết là trong thị trấn vẫn còn vũ hội, dù cho gần như không còn ai để làm bạn nhảy. Chẳng biết có an ủi được không, nhưng ở đây bọn mình cũng không có bạn nhảy nào khác ngoài chính bọn mình. Dù sao, đôi lúc bọn mình tìm được những bản thu âm cũ và máy phát bị bỏ lại trong thị trấn và bật chúng lên với âm thanh nhỏ. Dù cho âm thanh nhỏ đến mức như không có, những cư dân ma quái vẫn nghe thấy và bước ra đường về phía tiếng nhạc, xoay vòng và nở nụ cười với gương mặt rạng rỡ, như thể họ đã không nghe thấy âm nhạc hàng triệu năm rồi.

Khi mình về nhà, mình sẽ nhảy với bạn.

Otto.

•••

Etta để lá thư lên bàn, đặt một tay lên đó. Bề mặt giấy hằn vết mực mang lại cảm giác không hẳn giống da, nhưng cũng gần như thế. Rồi cô uống hết chỗ sữa còn lại và đi mở cổng trường.

Mười phút sau giờ vào học, chỉ có Etta đứng trước lớp, sau bàn giáo viên của cô, và Lucy Perkins sáu tuổi ngồi đối diện cô.

Chà, Etta nói. Cô nghĩ chắc chỉ còn chúng ta thôi.

Vâng, Lucy Perkins đáp. Cô bé cầm bút chì, sẵn sàng.

Mấy cô bé khác đâu?

Ở ngoài đồng rồi. Giờ đây người ta cần họ.

Nhưng em thì không à?

Mẹ em chuẩn bị bán trang trại.

Ồ. Cô rất tiếc. Chà. Em muốn học gì nhất nào, Lucy Perkins?

Em thích hát. Và mèo.

Được rồi. Hôm nay sẽ là ngày Hát và Mèo. Ngày của Lucy Perkins.

Một tuần sau Willard Godfree, Quản lý khu vực của Văn phòng Sở Dân sự đến gặp Etta trong giờ lên lớp. Cô và Lucy Perkins đang vẽ một biểu đồ những con mèo theo kích thước, từ giống mèo chân đen châu Phi đến hổ Siberi và Bengal.

Rất xin lỗi vì đã xen ngang, Willard Godfree nói, giậm bốt vào tấm thảm chùi chân, tay vẫn giữ cửa.

Không sao đâu, dĩ nhiên, Etta nói. Rất vui được gặp ông, ông Godfree. Mà, thực ra, không hẳn là vui lắm.

Cô có muốn kết thúc bài giảng không? Tôi có thể ngồi ở bàn cuối cùng chờ.

Vâng, cảm ơn ông.

Cô và Lucy vẽ một con mèo nhà, một con mèo rừng Canada, một con mèo rừng Nam Mỹ, một con báo, một con mèo núi Trung Quốc, một con linh miêu, một con mèo vàng châu Á, một con báo đốm, một con báo tuyết, một con sư tử, và bốn giống hổ. Sau đó Etta để Lucy tô màu và bước lại chỗ Willard Godfree đang ngồi, tay đan vào nhau và đặt trên chiếc bàn nhỏ trước mặt lão ta. Được rồi, cô nói. Tôi có thể giúp gì ông?

Họ để cô giữ căn nhà.

Hiện tại, nó không cần dùng vào việc gì khác, nên cô có thể giữ nó, ý tôi là, chúng tôi chỉ giúp được đến đó thôi.

Có khả năng là mùa đông đến, khi những trang trại đã tạm ngừng, họ sẽ lại cho trường hoạt động. Hoặc khi mọi chuyện đã lắng xuống và mọi người trở về. Nhưng hiện tại thì, Lucy Perkins và những người khác sẽ được dồn vào học ở ngôi trường trong thị trấn, và trường của Etta sẽ đóng cửa. Xe buýt hoặc ngựa sẽ đến mỗi ngày vào sáng và tối để đưa đón Lucy. Cô có thể di cùng, nếu cô thích, nếu cô thấy có ích.

Willard Godfree không hoàn toàn là người xấu. Lão thấy kinh khủng về những điều mình đang làm.

Tôi thấy kinh khủng về những điều mình đang làm, lão nói. Lão tháo kính ra và day day chỗ sống mũi nơi gác kính. Lão già rồi. Quá già để mà chiến đấu.

Được, Etta nói.

Khi lão đi rồi, cô kết thúc buổi học cùng Lucy. Họ làm một tấm poster với ảnh những con mèo, một tấm poster khổng lồ, đầy màu sắc, đáng kinh ngạc. Đem tặng cho mẹ em đi, Etta nói.

Em muốn cô giữ nó, Lucy nói. Tặng cô đấy. Khi học trò quay lại cô có thể cho mấy người đó xem.

Cảm ơn, Lucy. Em có muốn cô đưa về nhà không?

Ồ không, chuyện nhỏ mà. Em tự đi suốt.

Dù vậy, Etta đưa cô bé đi gần hết đoạn đường. Cho đến lúc cô nhìn thấy ngôi nhà nông trại màu kem và xanh lam xập xệ của gia đình Perkins. Lucy cắt ngang bãi cỏ, băng qua đàn bò Charolais đang rống lên tản mát, trông chúng thật khổng lồ khi cô bé chạy qua.

Etta treo tấm poster lên trong bếp, rồi trong đầu mình, cô đặt những lựa chọn lên bàn trước mặt. Một bên là:

Cô có thể trở về với bố mẹ. Trở về thị trấn. Dành thời gian ở đó, thay đổi quan điểm. Có thể sẽ thấy tốt khi được ở cùng một chỗ với bố mẹ thêm lần nữa. Để đi theo con đường dễ dàng.

Một bên khác là:

Cô có thể tìm cách mua trang trại nhà Perkins. Giờ cô thuộc về nơi này. Có thể ở gần. Có thể học về bò và gà và lúa thóc. Có thể sẽ thấy tốt khi để bàn tay lấm bẩn. Để cảm thấy được cơ thể mình như Otto miêu tả về cảm giác ấy của cậu ta. Và có lẽ Russell sẽ giúp.

Một bên khác nữa là:

Cô có thể kiếm việc làm. Một việc gì đó có ích. Trong một nhà máy, có lẽ, sản xuất những thứ cần thiết. Mặc đồ liền quần và giày bốt nặng như đàn ông. Dùng chính mình để tiến ra ngoài thế giới.

Chà, cô nói với cái bàn, với ba lựa chọn, tao nghĩ thế là dễ chọn rồi.

Đêm đó cô thức khuya, chờ cho không gian mát xuống để có thể dùng lò nướng mà không làm ngộp căn nhà, và làm bánh qui yến mạch nhân nho khô với bánh mè vuông.

Otto thân mến,

Mình không biết gửi đồ ăn thế này có được không. Có đôi chút do dự, khi mình biết là việc thư từ của bọn mình phải qua tay và mắt nhiều người khác trước khi đến được chỗ bạn, hoặc đến chỗ mình. (Thư của bạn như những bông tuyết xấu xí vậy, đầy những lỗ là lỗ trên đó.) Nhưng, nếu có một tia hy vọng mong manh nào, bạn sẽ thấy một vài thứ kèm theo cho bạn. Mình mới làm chúng tối qua thôi, nên bạn có thể an tâm mà tin rằng chúng còn mới, từng mới. (Từ bé đến lớn, chị gái minh, Alma, giỏi hơn mình tất cả mọi việc, trừ nướng bánh. Chị ấy sẽ làm đi làm lại một công thức, kéo cả mẹ mình vào giúp, xua mẹ mình ra, và luôn đưa ra một mẻ bánh quá khô, hoặc sống ở giữa, hoặc nhàu nhĩ như cục gôm mòn. Dù vậy mình không bao giờ gặp khó khăn gì với chuyện đó, mình có thể cảm thấy được bánh đông lại qua cái muỗng, tính cân bằng cần thiết, như thể biết được bài hát đúng điệu hoặc phân biệt màu xanh và đỏ.)

Nên, nếu bạn không cảm thấy an tâm khi ngủ hoặc canh gác, hãy tìm ở đây, trong bơ, đường, bột, trái cây (mong là vậy). Và nếu thêm một ít năng lượng này có thể giúp bạn di chuyển nhanh hơn một chút hoặc suy nghĩ nhạy bén hơn một chút để tự bảo vệ bản thân, thì thế là tốt.

Etta.

TB. Mọi người đã đi và trường đã đóng cửa, vì lý do không có học sinh. Nhưng đừng lo, mình đã có dự tính.

TTB. Địa chỉ gửi thư của mình vẫn như cũ.

Sáng hôm sau cô bắt chuyến xe buýt vào thị trấn có Lucy trên đó.

Tuyệt quá! Lucy nói. Chúng ta vẫn có thể là bạn trên xe buýt.

Xe buýt thả họ xuống một ngôi trường to hơn, vuông vức hơn trong thị trấn, và Etta đi bộ từ đó đến bưu điện, rồi đến Trung tâm Tuyển dụng cho Nữ Công dân, được dựng lên ở chái sau nhà của Virginia Blanchford. Để đến được đó Etta phải đi theo bảng chỉ dẫn từ sân trước, qua những cánh cửa sổ mà cô có thể nhìn thấy bên trong giường và những vật dụng trẻ con, vào đến sân sau, và bước ba bước lên cánh cửa sau, nơi gắn tấm bảng cuối cùng, được in bằng phông chữ chính thức của chính phủ:

TRUNG TÂM TUYỂN DỤNG CHO NỮ CÔNG DÂN - Ở ĐÂY!

Etta có thể nhìn thấy vài phần của đường kẻ chấm mà người ta phải cắt theo ở dưới đáy và hai bên cạnh.

Virginia Blanchford ở bên trong. Cô ta có một đứa bé đang dụi đầu vào ngực và hai đứa tuổi chập chững đang say ngủ trên một tấm thảm đặt cạnh chân. Chào mừng! cô ta thì thầm lúc Etta bước vào, cơ hội để bạn có thể thay đổi! Cô ta mỉm cười. Etta mỉm cười. Cô ta đưa một tờ đơn cho Etta. Trên đó ghi:

HỌ?

TÊN?

NGÀY SINH?

ĐỊA CHỈ?

CƠ HỘI VIỆC LÀM TRONG KHU VỰC CỦA BẠN (CHỌN VÀO VIỆC BẠN THÍCH):

1) Việc làm ở công xưởng quốc phòng

Chị có cây bút nào cho tôi mượn nhé? Etta thì thầm.

Dĩ nhiên... có, đâu đây thôi. A! Đó. Cô ta chỉ qua đầu của họ vào một cái lon với một lượng lớn bút chì đã được chuốt sẵn được treo trên nóc của một cái kệ sách. Để trên đó an toàn hơn, cô thì thầm. Etta với lên lấy một cây.

Chỉ có một lựa chọn này thôi ư? cô hỏi.

Đấy là một lựa chọn tốt. Ngay trong thị trấn luôn.

Được thôi, Etta nói. Và cô đánh dấu chéo bên cạnh.

1) Việc làm ở công xưởng quốc phòng

Giờ thì sao?

Cô đưa tờ đơn đó cho tôi, và đi trình diện ở công xưởng. Cô biết chỗ không? Rìa phía đông của thị trấn ấy? Qua mấy cái kho thóc? Vào tám giờ ba mươi sáng mai. Cô có thể đi nhận đồng phục hôm nay cũng được, nếu muốn. Có thể cần phải vá víu lại một chút đấy, vì thế có lẽ cô nên đi lấy nó trước đi. Bất cứ lúc nào trước sáu giờ ba mươi tối nay.

Vẫn còn sớm, thế nên trước khi đi đến công xưởng, Etta đi bộ một chặng đường dài đến nhà bố mẹ cô. Cô phụ giúp mẹ mình việc nhà đến khi bố cô về nhà ăn trưa và cả nhà ngồi ăn bên nhau.

Con biết không, họ đang cố thuyết phục nhà mình mua một trang trại, bố cô nói. Cứ như thể bố còn sức mà làm nông ấy, gần sáu mươi tuổi rồi.

Tôi thấy chẳng sao cả, mẹ cô nói. Tôi vẫn còn khuân vác được. Họ đề nghị một khoản trợ cấp rất lớn cho khu đất đó.

Và khi mấy người nông dân trước đây trở lại thì sao? bố cô nói.

Người ta biết ai không trở về, mẹ cô nói.

Và bán tống bán tháo tài sản đi.

Bán đất thôi. Để tất cả chúng ta có cái ăn.

Trên đĩa của bố Etta là một ổ bánh mì trắng với bơ. Cà rốt. Ông vẫn chưa ăn một miếng thịt nguội nào.

Con không muốn bố mẹ phải gặp bất kỳ rắc rối đặc biệt nào vì con ở đây, Etta nói.

Không có rắc rối gì cả, mẹ cô nói.

Dù sao thì, chúng ta không muốn rời khỏi ngôi nhà này. Bố không muốn bỏ việc. Ai sẽ biên tập báo khi tất cả biên tập viên đều đi làm nông hết? bố cô nói.

Hừm. Tôi nghĩ nếu ta chết đói hết thì ít ra ta cũng có báo viết về chuyện đó cho ta đọc, mẹ cô nói.

Con cũng thích căn nhà này nữa, Etta nói. Và con biết có người sẽ thích lời đề nghị mua trang trại đó đấy.

Con ư? bố cô nói, trông lo âu.

Con à? mẹ cô nói, trông phấn khích.

Không, Etta nói. Không phải con. Một cậu bạn mà con quen. Một cựu học sinh. Một người bạn.

Cô cầm bộ đồng phục lên sau khi rửa xong bát đĩa, và rồi lên xe buýt về nhà cùng với Lucy.

Hôm nay em thế nào?

Có nhiều người quá chừng. Em bị lạc.

Nhưng thế chẳng hay sao? Một cuộc phiêu lưu?

Vâng... có hai bạn gái khác cùng tên với em, thế nên cả bọn đều là chị em với nhau. Hay lắm.

Tốt rồi, Etta nói.

Bộ đồng phục, bộ áo liền quần tuyền một màu lính thủy với một chiếc khăn trùm đầu cùng màu, bị lủng lỗ ở hai khuỷu tay và một cục khăn giấy nhăn nhúm trong một cái túi. Etta vá lại mấy chỗ thủng, vứt cục khăn giấy đi, và tròng nó lên bên ngoài bộ đầm của mình rồi đi bộ đến nhà Vogel. Bà Vogel đang ở ngoài đồng nhặt đá cùng mấy thằng con nhỏ, nhìn thấy cô trước tiên. Bà vẫy tay chào cô. Đến giúp bọn tôi nhặt đá hả, Etta? Trông cô hợp việc lắm đấy.

Không ạ, xin lỗi cô Vogel. Cháu đến tìm Russell. Và, chào Emmett. Em khỏe thật đấy.

Nó về nhà cô nó đó. Cô nó cần người giúp khi mà giờ chú nó đi rồi.

Ồ. Dạ được rồi, cảm ơn cô. Hy vọng là dịp nào đấy cháu có thể đến giúp cô.

Cô thấy Russell trong chuồng bò của cô nó, khẽ ngân nga với lũ bò trong lúc kiểm tra mắt và lưỡi chúng.

Bạn! cô nói.

Nó quay phắt lại, không nghe tiếng cô đến. Suỵt! Lũ bò! Và rồi tự sửa lại, hạ giọng xuống, Lũ bò.

Bạn! Etta lặp lại, lần này giọng nhỏ hơn, như một tiếng rít khẽ, bạn không nói mình là chú bạn đi rồi. Sao bạn không nói với mình?

Sao mình phải nói với bạn?

Vì mình là bạn cậu, Russell. Vì đây là một chuyện trọng đại. Vì cậu có thể, không, mà cậu nên kể mình nghe những chuyện trọng đại.

Đấy không phải chuyện trọng đại; trai tráng ai cũng sắp phải đi, và đi rồi.

Bạn thì không.

Ừ, mình thì không.

Một trong mấy con bò thở dài, một tiếng thở dài nặng nhọc ngang với trọng lượng của một con bò. Russell đứng qua một bên và vuốt ve lưng nó. Etta, nó nói, bạn bận đồ lạ thế.

Ồ đúng rồi, Etta nói. Mình muốn cho bạn xem. Đồng phục mới của mình. Trong chuồng nóng hầm hập bởi lũ gia súc, không khí ngột ngạt đặc quánh.

Bạn là cô gái công xưởng rồi à?

Một công nhân công xưởng. Ngay ngày mai, Do người ta đóng cửa trường học vì thiếu học sinh...

Ồ, mình không nhận ra. Ôi chết. Mình xin lỗi nhé. Nhà Vogel cần mình, rồi cô mình, mình đã đến lớp, nếu mình biết...

Không sao đâu, Russell, thật đó. Không phải lỗi của bạn. Tất cả học sinh đều ở cùng một hoàn cảnh mà. Ừ thì, ngoại trừ Lucy Perkins.

Mẹ con bé bán trang trại, mình có nghe. Nó vuốt con bò dọc theo lớp lông dày, ngắn của con vật.

Ừ, mình cũng nghe nói. Đấy cũng là một lý do mình đến gặp bạn.

Không phải chỉ để cho mình xem bộ đồng phục và nạt mình chuyện chú mình chứ?

Không phải chỉ thế. Ngoài ra, mình chỉ nghe tin về chú bạn từ cô Vogel, mới hai mươi phút trước. Không chỉ thế, người ta đang cố thuyết phục bố mẹ mình nhận lại một trong những trang trại vô chủ. Nhưng bố mẹ mình không muốn thế. Ừ thì, ít ra là bố mình không muốn, tức là hai người họ sẽ không lấy đâu. Vậy, mình nghĩ, bạn nên lấy nó.

Mình nên lấy nó ư?

Bạn nên lấy nó chứ! Một trang trại! Của riêng bạn! Bạn đủ lớn rồi, bạn lại đang ở đây! Bạn muốn có một cái! Và nó nằm gần khu này, nên bạn vẫn có thể giúp cô, cả nhà Vogel nữa. Như vậy quá lợi cho bạn có thể vừa trồng vừa làm nông.

Mình có thể lấy nó ư.

Đúng!

Nhưng còn mẹ của Lucy Perkins thì sao?

Bà ấy làm sao? Bà ấy không muốn nó đâu, mình chắc luôn.

Ừ, nhưng nếu họ đang giao đất cho mọi người, làm sao bà ấy bán đất được?

Chà... mình không biết. Nhưng đó không phải lỗi của bạn, hay trách nhiệm của bạn.

Dù sao. Tất cả chúng ta giờ đều đang thiếu hụt nhân lực kinh khủng mà.

Chỉ giai đoạn này thôi, Russell. Otto và Winnie và chú bạn và tất cả mọi người sẽ quay về nhà sớm và phủ kín những cánh đồng lần nữa. Chỉ giai đoạn này thôi. Và thế tức là chỉ ngay lúc này mới có một trang trại biếu không cho bạn thôi đó, Russell. Bạn phải lấy nó đi.

Thế chắc mình phải lấy rồi.

Bạn phải lấy.

Được rồi, mình sẽ lấy.

Dĩ nhiên bạn sẽ lấy! Giờ cô cười toe toét, khoe cả hàm răng. Vui quá đi, Russell!

Mình đoán thế. Nụ cười của cô to và thật quá. Nó lùi ra xa con bò thở dài một bước và đến gần Etta trên những bước chân vụng về, nghiêng ngả. Nhưng sao bạn không lấy nó?

Mình không phải nông dân, Russell, mà là giáo viên. Và giờ là một công nhân công xưởng, nhìn mình xem.

Dù sao, bạn cũng làm được mà.

Mình không nghĩ vậy đâu. Cô đặt một tay lên vai nó, không nặng cũng không nhẹ, chỉ cỡ một bàn tay, và Russell, không nghĩ gì hết, nhắm mắt lại. Nhưng bạn sẽ làm tốt, cô nói. Cô bóp vai nó một chút và nó lại mở mắt ra. Bàn tay còn lại của Etta đặt trên lưng một con bò cái bất toàn[10] màu kem; cô kết nối bộ ba người và vật với nhau. Và mình sẽ giúp bạn, nếu bạn cần. Rồi cô thả hai tay xuống bên hông. Ánh nắng trên chuồng bò như hòa thành một khối, một khối đỏ rực.

Được rồi, Russell nói, trong lúc Etta đang đi ra phía cổng chuồng, về nhà để chuẩn bị và ngủ nghỉ cho ngày mai đi làm. Nó để tay mình lên vai, nơi tay cô từng đặt. Cảm ơn nhé, Etta.

Bạn vui, mình cũng vui, Russell, cô nói.

Từ đó trở đi, mỗi buổi sáng, Etta và Lucy Perkins bắt xe buýt cùng nhau vào thị trấn.

Em thích quần của cô, Lucy nói. Ước gì em có quần.

Cảm ơn nhé, Etta nói. Cô mặc bộ đồ liền quần mỗi ngày, hơi ngứa ngáy với chật chội và còn bị chật ở cổ chân và cổ tay nữa, nhưng nó là một phần của cô, càng lúc càng lớn dần, như một lớp vỏ. Em có thể mà, một ngày nào đó.

Vâng. Hy vọng thế.

Họ chia tay ở trường học và Etta đi bộ hai mươi lăm phút về phía đông thị trấn, qua mấy kho thóc, đến công xưởng. Và mỗi buổi sáng, khi cô bước đi, những cô gái khác cũng bước cùng cô. Đi về cùng một hướng, trong cùng một bộ áo liền quần màu lính thủy. Họ càng đến gần công xưởng, lượng người càng đông, đến khi tất cả mọi người đều tụ tập và họp thành nhóm, chen chúc nhau ở trạm điểm danh và gửi đồ trang sức như nước ở chỗ cạn. Mỗi buổi sáng, khi đến lượt mình trình diện ở trạm, Etta sẽ đóng dấu vào tên mình và Thomas, người bảo vệ với đôi chân mày như hai khối băng sẽ hỏi, Có nhẫn cưới không? và Etta sẽ giơ mấy ngón tay ra trước mặt ông, sạch sẽ, không có gì, và ông sẽ vẫy cho cô qua để tiến vào loạt căn phòng khổng lồ mùi đông lạnh.

Trong các buổi tối sau khi tan ca, ở căn nhà cạnh ngôi trường đóng kín, Etta nướng bánh. Làm những cái bánh để cho cô và các công nhân khác, để cho Russell và Lucy Perkins cùng mẹ cô bé, và để gói lại bằng giấy nâu rồi buộc bằng những sợi dây bện thô và gửi đi hàng ngàn hàng ngàn dặm đến cho Otto. Cô hát cho chính mình trong khi tóc cô chậm rãi rũ đi mùi kim loại vương trên nó và thấm vào hương quế, hương nhục đậu khấu, và hương vani. Tay cô lên xuống trên đám bột, lên rồi lại xuống, dậm rồi lại thả, lùa khí vào, rồi lại ép khí ra; trong khi chân Otto lên xuống trong đôi bốt rộng, dậm rồi lại thả, lùa khí vào, rồi lại ép khí ra.

Russell cùng Glenda Hubert băng qua một loạt các chướng ngại nào đá nào hố nào cỏ dại nào đất bùn. Bà là vợ của Rory Hubert, cựu nông dân, giờ là lính; mẹ của năm đứa con đã trưởng thành, hai đứa ở đây, ba đứa đi mất; bà của mười lăm đứa cháu, tuổi từ không đến mười hai; và, chỉ mới một năm trước thôi, là trưởng ủy ban Kế hoạch Chấn hưng Nông nghiệp Vùng Gopherlands. Bộ áo liền quần của bà có dòng ký tự U.K.C.N.V.G. được lồng thủ công nằm ngang sau lưng, với những ký tự teo dần đi khi bà bắt đầu thiếu chỗ. Coi chừng chân, bà nói, chỗ này đúng thực là một vùng cát lún do bọn chuột chũi đào ngầm bên dưới.

Vâng ạ, Russell nói.

Họ đi bộ suốt hai mươi lăm phút, theo một hình vuông xiêu vẹo. Được rồi, Glenda nói, thế đấy. Cậu lấy không?

Russell đứng vững lại sau khi xém vấp phải một hòn đá to cỡ một con cừu nhỏ. Vâng, nó nói, cháu lấy.

Cậu phải hứa là sẽ cải tạo lại nơi này và sống ở đây và biến nơi đây thành đất trồng trở lại trong vòng một năm. Cậu sẽ phải ký tên đó. Cậu làm được không?

Russell nhìn về phía tây đằng sau bộ áo liền quần xám của Glenda; chẳng có gì ngoài đất và cỏ dại và đá trải dài suốt hàng dặm. Vâng, nó nói. Vâng, cháu lấy. Ánh mặt trời gần tàn rọi sáng mọi thứ bằng thứ màu nâu nhạt cùng cam và vàng.

12

Etta đi và James cũng đi, đôi khi chạy lên trước, đôi khi hít ngửi đằng sau, đôi khi chỉ sóng bước cạnh bà. Đá, rồi hồ, rồi cây. Rồi đá, rồi hồ, rồi cây.

Otto thức và làm rồi làm. Một con cú, một con én, một con kỳ lân biển, một con chuột chũi, một cặp gấu, một con cáo, một con ngỗng, một con sóc, một con rắn chuông, một con bò rừng ông làm suốt mấy đêm liền, một con mèo rừng, một con gà, một con sói cỏ, một con sói, một bộ sưu tập những con châu chấu nhỏ xíu, tinh xảo chưa từng có.

Russell ở đâu đó phía bắc và không ai ngoại trừ ông biết mình đang ở đâu.

Winnie giờ đã chết, nhưng không lâu trước đây bà vẫn còn sống. Bà đã gọi cho Otto và Etta, qua một cuộc gọi đường dài từ căn nhà chính phủ ở Paris, nhân dịp sinh nhật Otto.

Em có về không? ông hỏi, như mọi lần.

Đây là nhà em, bà nói, vẫn như mọi lần, giọng bà nặng thứ khẩu âm mà bà đã thành thục lâu năm, nhưng thường mất dần đi mỗi lần bà nói chuyện với ông.

Được rồi, Otto nói. Hỏi thử lại thế thôi, cũng đáng.

Ha! Có thứ tiếng lạ lẫm ông không hiểu được lào xào ở phía sau.

Sáu mươi lăm năm rồi, Winnie. Em có nghĩ đến điều đó không, khi em ra đi?

Có, em có nghĩ.

Hừm... Này, Otto, Etta sao rồi?

Bà ấy... vẫn ổn, nhìn chung. Nhìn chung bà ấy vẫn ổn.

Được không vậy, Otto?

Sao cơ? Nếu anh cần em ở đó, anh biết em sẽ có mặt. Em sẽ về nhà.

Anh biết mà, cảm ơn em Winnie. Và cảm ơn món quà của em, quả địa cầu ấy.

Nó đến đúng ngày ư? Không bị hỏng chứ?

Nó đến nguyên vẹn. Đẹp lắm. Cảm ơn em.

De rien. ]oyeux anniversaire, mon vieux.[11]

•••

Etta Gloria Kinnick thân mến,

Giờ mình nhìn vào từng viên đạn và tự hỏi liệu bạn có nhìn thấy viên đạn nào chưa.

Đôi khi, không thường xuyên lắm, Otto có được một buổi tối nghỉ ngơi trong một khu vực to lớn và sôi nổi đến mức có cả quán bar và nhạc và đàn bà. Dù cho ở nhà cậu chỉ uống bia và whiskey lúa mạch, ở đây Otto uống rượu, nhuộm lưỡi và môi mình thành một màu đỏ sẫm. Lính luôn được miễn phí nước uống.

Có một người đàn bà tên Gisèlle hay quanh quẩn gần đó. Dù thị trấn hay thành phố có thay đổi, Gisèlle luôn có mặt, vẫn chính cô Gisèlle đó. Tóc cô ngắn và sẫm màu và cô luôn tìm ra Otto trước khi cậu tìm thấy cô.

Anh chàng tôi ưng, cô ta hay nói. Anh chàng với mái tóc trắng. Anh có muốn nhảy không?

Ai nhảy với cô khi tôi không ở đây? Otto hỏi, trong tiếng accordion và clarinet.

Anh không phải anh chàng duy nhất tôi ưng, Gisèlle nói. Một tay ấn vào lưng cậu, tay còn lại đặt trên tóc.

Etta,

thế nên mình nghĩ bọn mình sắp đuổi kịp chúng rồi, nhưng, sự thực là, chúng đang đuổi kịp bọn mình, và

và mình chạy, không phải đuổi, không phải trốn, chỉ là chạy thôi cho đến khi mình đến                           và nơi ấy tối và kín, nhưng bọn mình đã ở trong bóng tối quá nhiều đến mức bọn mình có thể thấy mọi thứ, và mình có thể thấy hắn. Chính                           ở sau lưng, tựa vào tường, thở hồng hộc như thể hắn cũng vừa chạy, và mình biết hắn có thể thấy mình. Tay hắn đặt lên hông bên phải và tay mình cũng vậy. Mình muốn nói gì đó nhưng cả hai đều không dùng chung một ngôn ngữ. Rồi một                           và hắn khai màn, nhảy, và nhanh chóng hạ tay xuống còn mình núp xuống đằng sau một kệ sách và với tay ra sau rồi bắn và bắn. Tất cả trong một thoáng chốc, như một hơi thở, như một từ thốt ra. Và rồi mình nhảy lên và lao ra, ra khỏi                           khỏi đó và bắt đầu chạy lần nữa và cứ chạy cứ chạy và ý nghĩ đang thôi thúc trong đầu mình đó là Viết Nó Ra, Viết Nó Ra và mình biết rằng nếu mình đặt suy nghĩ đó lên trên tất thảy mọi suy nghĩ khác thì mình sẽ không sao cả vì mình sẽ phải lành lặn cả cơ thể và đầu óc để quay trở về với cây bút và giày của mình, để viết lá thư này.

Và khiêu vũ với Gisèlle, với mái tóc cuốn lại quanh gương mặt, với mùi nước hoa, thứ mùi thơm ngọt ngào của hoa xen lẫn với sự sắc lạnh của rượu kéo mũi và miệng của cậu đến từng vị trí được đắp nước hoa trên cơ thể cô, mặt trong cổ tay, phía sau tai, giữa bộ ngực, dọc lên trên dây đai của đôi quần vớ.

Etta thân mến,

Mỗi lần, mỗi một việc đập vào ta như nước vỗ vào mặt, như rượu gin trôi xuống cổ họng, không ngừng lặp lại Đây là Thực Đây là Thực Đây là Thực. Như thể mọi thứ ở nhà, và cả Regina, và Halifax, và chuyến tàu, tất cả những thứ đó chỉ là cảnh nền được dựng lên trên sân khấu và khi bạn nhìn về đằng sau nó, mở nó ra, bạn sẽ thấy nó chỉ là một cái phông, và sự thực chính là nơi này, luôn là nơi này, chỉ có nơi này.

Không còn lâu mấy thì năm đầu tiên của mình cũng sẽ hết và họ sẽ cho mình về nhà trong vài ngày và, Etta à, mình không chắc là mình muốn đi đâu nữa. Không chắc là mình có thể nhập cuộc sống nơi đó với nơi này được nữa, như thể chuyện đó có thể xảy ra được vậy. Mình đang đọc lại những lá thư của bạn và nhiều lần nhìn vào tấm ảnh của ngôi trường và lũ trẻ và bạn nữa. Đây là những sợi dây gắn kết cuộc sống nơi đó với nơi này. Nhắc mình nhớ rằng ở đó còn có cuộc sống đó và điều đó là một thứ gì đó.

Etta,

Mình sẽ được nghỉ phép về quê trong mười ngày. Năm quá dài cho đến lúc kết thúc, như thể băng ngang một cánh đồng lúa mạch cao nghệu. Mình sẽ phải mất thêm                    để băng qua, và ba ngày đi tàu, nên mình sẽ trở về nhà                    . Mình muốn chỉ có bạn ở nhà ga đón mình. Chỉ cần lúc đó thôi, khoảnh khắc bước chân trở về nhà. Mẹ mình và bố mình và Russell và anh chị em mình thì quá nhiều; mình sợ mình sẽ cảm thấy hay làm gì đó. Bạn có hiểu không? Mình sẽ tìm bạn ở đó.

Thân mến,

Otto.

•••

Đi đường mất bao lâu nhỉ? Etta mang bánh qui giòn đến trang trại mới của Russell. Nó đang ở ngoài sơn phết lại ngôi nhà cũ một màu trắng toát. Mặt trời đã gần lặn.

Ừm, mình nghĩ Otto mất bảy ngày khi lên đường. Nhưng có thể nhanh hơn. Mình nghĩ chú mình chỉ mất có bốn ngày thôi... Khoảng tầm bốn tới tám đấy, chắc vậy. Nó đang đứng trên một cái thang, nói với xuống. Sao thế?

Chỉ tò mò thôi. Cô đặt đĩa bánh qui qua một bên, tránh xa cái thang và chỗ sơn ướt. Mình sẽ để đám này ở đây nhé?

Được rồi, cảm ơn nhé. Mình sẽ mang cái đĩa trả lại cho bạn khi ăn xong.

Có khi cứ để mình đến lấy, ca làm việc của mình ở công xưởng trong thời gian sắp tới sẽ lộn xộn lắm, mình nghĩ thế.

Được thôi.

Được rồi, ngủ ngon nhé Russell, đừng làm nhiều quá.

Nó nhìn cô đi mất, băng qua phía bên kia cánh đồng, đứng trên thang cho nó một vị trí tốt để quan sát. Khi cô đã ra khỏi tầm mắt, nó leo xuống và lấy một cái bánh. Nó để bàn tay dính đầy sơn và cứ ăn.

Chỉ có một chuyến tàu vào thị trấn mỗi ngày, và thường không có mấy người lên xuống; trạm này là trạm theo yêu cầu, thường tàu chỉ ồn ào băng qua, vào khoảng hai rưỡi và hai giờ bốn mươi mỗi ngày trừ Chủ nhật. Nhưng vào một ngày nào đó sẽ có ai đó xuống, luôn có khả năng như thế lắm. Và như vậy, Etta tính toán, và phát hiện ra; Otto có thể về nhà bất kỳ ngày nào trong khoảng từ thứ Năm tuần sau đến tuần sau nữa. Bất kỳ ngày nào trừ Chủ nhật. Cô hỏi công xưởng xem mình có thể chuyển ca xuống buổi tối không.

Chỉ trong một tuần thôi sao?

Một tuần và một ngày nữa ạ.

Cô ở cùng bố mẹ mình để có thể đi bộ đến công xưởng, do xe buýt của trường không có tuyến buổi tối. Cô chỉ nói với họ:

Con làm việc buổi tối ở công xưởng.

Và đấy cũng không hẳn là nói dối. Họ không hỏi lý do, hay hỏi là việc đổi ca như thế có bình thường không, hay liệu họ có nên hiểu là cô cần họ giúp nhiều hơn không, hay liệu họ có nên dọn dẹp lại giường ngủ cũ của cô không. Họ luôn dọn giường, chỉ để sẵn.

Và cô nói với Lucy Perkins, thứ Tư trước đó, khi cả hai trên đường về, trên chỗ ngồi quen thuộc, không ngừng va vào nhau khi xe chạy trên con đường rải sỏi.

Cô sẽ không đi xe buýt một thời gian.

Bao lâu ạ?

Tám ngày.

Cô đi chiến đấu ạ?

Không, không.

Được rồi, thế thì tốt. Em sẽ giữ chỗ cho cô.

Vậy, bắt đầu thứ Năm ấy, Etta bắt đầu một thứ thông lệ mới, khoác lên mình bộ đầm tay hến, eo ôm, và cổ áo hồ màu xanh nhạt lúc một giờ bốn lăm chiều, đi bộ đến trạm vừa đúng lúc hơn hai giờ một chút, đứng trên bậc thềm và chờ mười hai phút, chất adrenalin trong người tăng dần cùng với tiếng tàu đang ghé vào trạm có thể nhận ra từ hàng dặm xa, và nín thở nhìn nó lướt ngang qua. Rồi cô phủi đi lớp bụi mà con tàu đã phủ lên mặt và cả bộ đầm của cô, và, trong khoảng hai giờ mười bốn phút và hai giờ mười sáu phút, cô sẽ đi bộ trở về nhà bố mẹ, cởi bộ đầm ra, và lại ngủ hay đọc sách tiếp, hoặc giúp mẹ cô hoặc nói chuyện với bố cô cho đến lúc phải khoác lên bộ áo liền quần và đi đến chỗ làm dưới ánh chiều tà.

Những cô gái làm ca tối hoàn toàn xa lạ. Khi Etta đến chỗ làm lần đầu, một trong số họ, người đã thay chiếc khăn trùm đầu màu lính thủy bằng một chiếc khăn màu xanh lá chấm bi vàng, nói:

Lính mới, ai cắn cô ta đi.

Và một cô gái khác, đội khăn trùm bình thường nhưng có màu son môi đỏ tươi chộp cánh tay Etta, kê vào miệng mình, và khẽ cắn cổ tay cô một cái, để lại vết răng mờ mờ và dấu son môi rõ rệt. Bọn này là ma cà rồng, thấy đó, bọn này là gái ca đêm. Thế nên bọn này phải biến cô thành đồng bọn.

Thêm những trò như thế này, cộng với việc trò chuyện, đều được phép ở ca tối. Như thế giúp mọi người không bị ngủ gật.

Sao cô đổi ca thế? khăn xanh chấm bi vàng nói.

Chỉ muốn thử thôi, Etta nói.

Thật à? son môi đỏ nói. Cô ta nhướng một bên mày. Chuyên nghiệp, rõ ràng.

Ngày thứ Năm đầu tiên không ai xuống tàu cả và con tàu cứ thế xình xịch lướt qua, đều đều, nhịp nhàng, không-dừng-lại-đâu-không-dừng-lại-đâu.

Thứ Sáu cũng thế.

Sang thứ Bảy, Etta có thể nghe thấy tiếng khò khè chậm dần của đoàn tàu từ hai giờ mười chiều. Cô để hai tay sau lưng, siết chặt. Cô hít sâu vào từng cụm bụi bốc lên. Lúc hai giờ mười một, một người phụ nữ chạy lên bậc thềm, hổn hển, tay cầm hai chiếc va li nhỏ màu nâu có khóa bạc. Cô ta cười với Etta, dụi vội tay qua trán. Lúc hai giờ mười ba cô ta bước ba bậc thang kim loại dẫn lên tàu. Lúc hai giờ mười lăm con tàu lại rùng rùng khởi động và rời bến, mới đầu hơi chật vật, nhưng rồi càng lúc càng ổn định hơn khi nó đi xa và xa khuất.

Chủ nhật, Etta mượn xe của bố để về căn nhà giáo viên của mình, ở đó cô tưới cây và nhổ cỏ trong vườn, quét đi những đám bụi cỏ bám trên bề mặt và trên những vật dụng cỡ lớn, rồi vật lộn điều chỉnh cơ thể mình để biết lúc nào cần ngủ.

Thứ Hai không ai xuống tàu, vẫn nhịp điệu đó, không-dừng-lại-đâu-không-dừng-lại-đâu.

Thứ Ba, Etta có thể nghe thấy tiếng khò khè chậm dần của đoàn tàu từ hai giờ bảy phút. Cô để hai tay sau lưng, siết chặt. Cô hít sâu vào từng cụm bụi bốc lên. Không có ai xuất hiện ở bậc thềm lúc hai giờ mười hay hai giờ mười một. Etta tự nhắc mình phải chớp mắt. Một tay vuốt lại mái tóc. Giờ cô có thể nhìn thấy những ô cửa sổ trên tàu, và chúng cũng thấy cô.

Lúc hai giờ mười hai con tàu dừng lại. Lúc hai giờ mười ba các cánh cửa trên toa thứ ba mở ra và Otto bước xuống ba bậc thang kim loại, một, hai, ba. Tóc cậu trắng như màn bụi.

Cậu chỉ có một cái túi, xanh lá, mềm oặt. Cậu thả nó xuống bậc thềm khi tiến về phía Etta.

Otto, cô nói. Tóc bạn...

Cậu đặt tay lên cánh tay cô, phía trên khuỷu, nắm lấy chúng, và hôn môi cô, và hôn cô, và hôn như để cả hai không ai thở được nữa, và cũng chẳng ai trong hai người muốn thở cả.

13

Etta yêu dấu,

Anh có làm cho em một thứ, để dành khi em về. Giờ anh đã hiểu, tất cả những món bánh em gửi cho anh, cũ và nát được gói trong lớp giấy nâu và dây bện thô. Giờ thì em đi xa còn anh thì ở đây. Thế nên anh sẽ làm và tiếp tục làm để nhắc em, và cả chính anh, nhớ rằng: còn đó lý do để về nhà.

Người ta bắt đầu để ý đến bộ sưu tập của Otto. Lái xe ngang qua, người ta có thể thấy chúng tràn ra khỏi nhà như một cuộc bán hạ giá đồ cũ ở ga ra cỡ đại. Cái gì thế? cô bé hàng xóm hỏi khi đi ngang qua cùng bố mẹ cô trên đường đến lớp học bơi.

Trông nó như một... con sói chăng? bố cô bé nói. Ồ, và một con bò rừng nữa! mẹ cô bé nói, chỉ trỏ, và... em không biết nữa, đó có phải con mèo không? Chồn hôi chăng?

Con nghĩ chúng nó là thỏ đấy.

Phải thật không nhỉ?

Ta không đi bơi được chứ ạ?

Ta nhải đi bơi chứ con.

Bố tưởng con thích bơi mà?

Con thích, nhưng mà...

Đấy có phải cá voi không vậy?

Vào những lúc sáng ngày, xe cộ trở nên đông đúc trên con đường nhỏ hẹp, nối đuôi nhau như một cuộc diễu hành, trong khi những con vật của Otto, cùng khoác trên mình một màu trắng nhờ từ bột và nước và giấy báo, thầm lặng đứng xem. Nhưng Otto không hề nhận thấy cuộc diễu hành kia, vẫn ngủ say suốt buổi sáng mỗi ngày.

Sau năm ngày chỉ có món cá, James và Etta đến vùng ngoại ô của một thị trấn.

Tôi sẽ đi vòng qua và gặp lại bà ở phía bên kia, James nói, cậu chàng không thích khu dân cư. Tôi sẽ ngửi tìm hơi bà ở đó.

Được thôi, Etta nói, với bà viễn cảnh có bánh mì và bơ đường lúc này hấp dẫn hơn rất nhiều việc có bạn đồng hành. Mấy khu ngoại ô này hẳn phải có một tiệm tạp hóa nào đấy thôi, tao sẽ không lâu lắm đâu.

Bà dừng chân ở cửa hàng đầu tiên nhìn thấy, một trạm xăng. Bà mua bánh mì đường gói trong túi nhựa và ba túi hạt hạnh nhân cùng một lít nước cam và sáu que kẹo cam thảo xoắn đỏ với một cái bánh kẹp phô mai. Khi bà đặt từng món một lên quầy tính tiền cho người phục vụ, bà hỏi:

Có tiệm tạp hóa nào gần đây không?

Và anh chàng phục vụ nghiêng đầu rồi chỉ vào một tấm bảng dán bên cạnh máy tính tiền ghi rằng:

En français, s’il vous plaît.[12]

Nhờ đó Etta nhận ra bà đã đến được Québec.

À ừ, Etta nói. Được rồi. Ừm... pouvez vous dire moi où je trouverais une shoppe de grocerie?[13]

Tốt hơn rồi đấy, người phục vụ nói, bằng tiếng Anh. Bà biết đấy, chỉ là tôi thích người ta cố gắng một chút thôi. Càng gần biên giới, càng dễ cảm thấy bị bỏ quên, bà biết không? Vậy nên, cảm ơn Etta nhé. Và, thực ra, có một hiệu tạp hóa cách đây không tới sáu dãy nhà. Đi về phía đó hai dãy nhà, cậu chỉ về phía bên kia cửa hàng, phía Kem và thức ăn đông lạnh, và bốn dãy nhà phía kia, cậu chỉ ra sau Etta, ở bên ngoài đằng sau cửa hàng. Nó có một bảng hiệu lớn màu đỏ. Chỗ đó tên là BOUFFLE-BONNE. Người ta có bán mấy quả cà xinh lắm.

Mãi cho đến lúc Etta ngồi xuống một khoảng cỏ vuông bên ngoài, giữa hai ngôi nhà giống hệt nhau, ăn cái bánh kẹp cùng bánh mì đường và uống nước cam, bà mới bất thần nhận ra điều mình vẫn lấn cấn trong lòng về anh chàng ở trạm xăng ấy. Cậu ta gọi bà là Etta. Nhưng trước giờ bà đã gặp cậu ta đâu; bà không biết tên cậu ta. Bà cố gắng nhớ lại gương mặt cậu, những đặc điểm của cậu, nhưng chỉ có thể nhớ ra bàn tay cậu chỉ hướng này hướng kia. Bà lôi ra một mẩu giấy gấp cẩn thận trong túi:

Gia quyến:

Marta Gloria Kinnick. Mẹ. Nội trợ. (Đã mất)

Raymond Peter Kinnick. Bố. Biên tập viên. (Đã mất)

Alma Gabrielle Kinnick. Chị gái. Ma-xơ. (Đã mất)

James Peter Kinnick. Cháu trai. Em bé. (Chưa từng sống)

Otto Vogel. Chồng. Lính/Nông dân. (Còn sống)

Chẳng có gì trong số này hợp lý cả. Nhưng Russell không có trong danh sách này, và bà biết rằng mình có biết Russell. Bà lấy ra một cây bút và viết vào ngay dưới tên Otto:

Russell Palmer. Bạn. Nông dân/Nhà thám hiểm. (Còn sống).

Nhưng không, không, thằng bé này đâu phải Russell. Nhưng vẫn còn những người khác. Những người mất tích. Họ hàng chăng? Anh hay chị em dâu? Bạn bè? Những người khác? Bà ước gì có James ở đây.

BOUFFE-BONNE không quá khó tìm, giống với lời cậu kia nói, đối diện hai dãy nhà, đi lên bốn dãy nhà. Thế, Etta nghĩ, ít ra cậu ta cũng không nói dối.

Bà ních đầy túi của mình, và rồi lấy năm túi nhựa ở cửa hàng, ních đầy đồ trong một túi, và cất bốn cái còn lại đi để dành khi câu cá hay khẩn cấp. Như thế này, bà nghĩ, bà có thể mang theo một cách thoải mái nhất.

Bà đem tất cả các thứ đến quầy tính tiền thứ tư, nơi một thằng nhóc tuổi teen đang trực, mang trên người bộ đồng phục rộng thùng thình. Bonjour, bà nói.

Etta! cậu nói.

Etta dừng việc chất đồ đạc lên băng chuyền. Cả thằng nhóc này nữa. Kẻ lạ mặt gầy nhom này. Bà kéo suy nghĩ của mình lại, cố gắng tập hợp chúng, sắp xếp chúng. Bạn ư? Cậu ư? Cháu ư? Bà liếc mắt để tập trung, để ghi nhớ. Bà nhìn xuống mớ hàng tạp hóa. Vì sao bà lấy nhiều thế? Và những loại thức ăn này nữa? Bà có ăn những loại thức ăn này ư?

Etta, thằng bé tiếp, nhấn nhá từng âm tiết, Et-Ta. Cháu thực lòng nghĩ là bà rất tuyệt đấy. Cháu rất muốn nói thế. Bà thực sự rất tuyệt. Cậu vật lộn để nói được nhiều, nói nhanh, với một thứ ngôn ngữ không phải tiếng mẹ đẻ. Bà biết không? Cháu sẽ xem xem liệu ta có thể tặng bà miễn phí toàn bộ chỗ thức ăn này không nhé. Thật đấy, chúng ta nên được như thế. Sao? Không ạ? Đừng lo nhé, không có gì đâu. Bà cứ chờ đây, cháu sẽ lại ngay.

Etta vặn vẹo mó suy nghĩ của mình. Không có, không có. Bà nhìn xung quanh để tìm manh mối, khi thằng bé đã bỏ đi. Máy tính tiền, thức ăn của bà, những người mua hàng khác, những lối đi bằng thức ăn đóng hộp và túi được dán nhãn song ngữ. Anh-Pháp. Français-Anglais. Bà biết những thứ này. Bức tường bên ngoài chỗ tính tiền lắp đầy cửa sổ nhìn ra bãi giữ xe. Những ô cửa sổ và các bảng thông báo dán đầy những tin như ANNONCES LOCALES[14] và CHOSES PERDUE[15] và, nằm ở phía xa nhất, ngay cạnh cánh cửa tự động đóng mở rít lên mỗi khi có người đi qua, HÉROS D’ICI. Và trên đó, phía bên trái của mục HÉROS D’ICI[16] kia, giữa một tấm ảnh của một con chó tha mồi và một gia đình bận đồ tắm, chính là Etta. Tấm ảnh được cắt ra từ một tờ báo kèm theo một bài báo nhỏ cùng một tấm bản đồ bên cạnh,

Tin tốt lành đây! Thằng bé rảo bước trở về. Cậu xắn hai ống tay lùng thùng lên trên đường tiến lại. Quản lý của cháu nói: Miễn phí hết!

Bước đi sau lưng cậu là một người phụ nữ với mái tóc xám uốn lọn, miệng mỉm cười. Oui! C’est vrai! bà ta nói.

Cậu thấy tấm ảnh đấy ở đâu thế?

Thằng nhóc thu ngân và bà quản lý dừng bước và quay sang nhìn tấm bảng HÉROS D’ICI. Ảnh đầy trên báo ấy, Etta. Cả bài báo nữa. Và giờ mỗi ngày tờ National phát hành một mẩu bản đồ đó, ở sau lưng mục Cuộc đời & Thời đại, dự đoán vị trí hiện tại của bà. Bọn tôi cắt ra và đính lên đây mỗi ngày. Ừ thì, chính cu Janiel này làm đấy. Nó ngưỡng bộ bà lắm đấy.

Janiel đỏ mặt. Vâng thì, cậu nói, chỉ là, tuyệt ơi là tuyệt, nhỉ? Cháu nghĩ...

Ồ! Và tức là, bà quản lý cắt ngang, chúng ta có thể gọi báo vị trí rồi! Chúng tôi đã thấy bà rồi! Và người ta sẽ cảm tạ chúng tôi vì đã giúp cập nhật bản đồ!

Vậy là bọn họ không quen biết gì Etta cả. Vậy là bà không quên bọn họ. Được rồi. Được rồi. Giờ thì lại thế này. Bà hít một hơi. Chỉ là, bà nói...

Cả hai người đều quay lại, không nhìn bảng nữa, mà nhìn vào bà, thiết tha.

... đáng ra đây không phải chuyện gì to tát. Đáng ra chuyện phải... lặng lẽ.

Dĩ nhiên rồi, bà quản lý nói, hạ thấp giọng.

Dĩ nhiên rồi, Janiel nói.

Đó là lý do bọn tôi hào hứng vậy đấy.

Cả hai giúp Etta gói ghém lại mớ hàng tạp hóa miễn phí của bà. Có nhiều báo cáo về... vị trí rồi chưa? Etta hỏi, trong lúc nhét cà rốt xuống chỗ trống ở hai bên hông túi.

Ồ có chứ, nhiều lắm. Nhưng đa phần là bịa đặt cả. Như cái lão ở Vancouver báo là lão thấy bà trong một công viên ở đó này.

Và bà cô gì ở Nebraska nũa.

Và một ông ở tận mạn bắc, cái ông gì chăn nai ấy.

Russell ư? Etta nói.

Họ thường không tiết lộ tên đâu, Janiel nói.

Giờ toàn bộ đồ đã được đóng gói và Etta đã sẵn sàng lên đường, muốn được lên đường. Để tìm James và xem coi cậu chàng nghĩ gì về chuyện này và biết được những gì rồi.

Vậy, nhân tiện đây, bà quản lý nói, bà có thể cho chúng tôi chụp cùng một tấm ảnh được không? Chúng tôi có thể nhờ một khách hàng nào đó chụp giúp.

Etta bị vây quanh bởi một đám đông nhỏ những nhân viên thu ngân trong bộ đồng phục đỏ của BOUFFE-BONNE, với bà quản lý mỉm cười cạnh bên, ngay trung tâm. Người khách hàng kiêm thợ ảnh cười toe toét hơi lố và nói, Prêt? Un, deux, trois...[17]

Sau khi bà quản lý và những người thu ngân khác đã quay trở lại với công việc, Janiel dẫn Etta ra bãi giữ xe. Cậu thò tay vào túi. Etta, cậu nói, bà có muốn lấy nó không? Cậu chìa ra một con sếu bằng giấy, chỉ cỡ khoảng một đồng xu và hơi bẹp do bị nhồi trong túi. Nhỏ xíu trong bàn tay khẳng khiu của cậu. Có chứ, dĩ nhiên rồi, Etta nói, cầm lấy nó từ tay cậu và cho vào túi của bà.

Bà gặp lại James ở phía đông của thị trấn, ngay ranh giới của khu dân cư và vùng hoang dã.

Hơi bị lâu đấy.

Mọi chuyện lạ lắm. James à. Con người ta quả thật là một giống lạ lùng.

Tôi không ngửi thấy mùi ai ở quá gần cả, James nói, sau khi bà kể với nó về Janiel và bà quản lý cùng những vụ báo cáo vị trí. Nhưng giờ tôi sẽ chú ý hơn.

Tao muốn hoàn toàn tránh xa khỏi tất cả những thứ đó, Etta nói.

Không bao giờ được đâu, James nói, nhưng bà có thể ở đủ xa để vờ như không biết gì.

Còn mày thì sao? Với những con sói cỏ khác thì sao?

Sói cỏ thì cũng thế cả thôi.

Họ đi xa khỏi thị trấn hết mức có thể ngay trước cả khi ánh chiều khuất hẳn và bóng tối ngập tràn khiến hai người phải hạ trại. Mày có ngửi thấy gì không? Etta hỏi.

Không. Không có gì, James nói. Không có ai.

•••

Đoàn tàu đã lăn bánh mà họ còn không nhận ra, và trên bậc thềm giờ chỉ còn lại hai người. Chà, Etta nói, tay Otto vẫn nắm cánh tay cô, cơ thể cậu vẫn khao khát và nhích sát vào người cô. Mừng bạn về nhà.

Ừ, Otto nói. Cảm ơn nhé. Cậu hít vào và nhìn xung quanh. Mặt sàn gỗ khô nứt dưới chân họ, mùi của bầu không khí sáng sủa, mỏng manh, bảng thông báo lịch tàu và cảnh báo an toàn đường ray trên tường nhà ga, tóc và quần áo của Etta, như tóc và quần áo của mọi người khác quanh đây, tất cả đều rộn ràng: Còn nhớ không? Còn nhớ không? Còn nhớ không? Cậu nhắm mắt lại. Kéo Etta vào lòng lần nữa. Chỉ một thỉnh cầu này thôi. Mình về nhà bạn nhé? cậu nói.

Otto chờ trên bậc thềm khi Etta gọi taxi. Phải chắc chắn rằng tài xế không phải là Robert hay David McNally, cậu nói với cô. Họ là bạn của Amos, họ biết mẹ của mình.

Giờ tài xế taxi đều là phụ nữ cả, Etta nói. Nhưng mình sẽ kiểm tra, cho chắc.

Người tài xế là một phụ nữ không ai trong hai người quen biết. Cô ta im lặng trong lúc lái xe và cả hai cũng chẳng nói gì, chỉ tay nắm tay, nhớp nháp mồ hôi.

Người tài xế không chịu nhận tiền khi đến được căn nhà giáo viên, cô ta giơ cả hai cánh tay ra trước như thể muốn đẩy Otto và Etta cùng tiền của bọn họ ra thật xa vậy. Không, không, cô ta nói. Tôi không nhận đâu.

Họ vấp váp bước đi trên lối vào, qua ngôi trường chất chứa bao nỗi thân quen. Otto hít vào bụi cùng không khí, còn nhớ không, còn nhớ không, và cậu nắm tay Etta chặt hơn trong lúc cô lóng ngóng dùng bàn tay còn lại lần tìm chìa khóa nhà. Cậu hôn cánh tay cô, và vai, và cổ trong khi cô đẩy cửa vào trong và kéo cậu vào cùng.

Họ ngã xuống xô pha ở phòng ngoài; thậm chí không đến được cả phòng ngủ, thậm chí không đóng cả cửa trước. Làm ơn, Etta nói, nhớ là...

Ừ, Otto nói, mắt vẫn nhắm, ừ, ừ.

Làm ơn, Etta nói, làm ơn, làm ơn.

Otto nằm trên trường kỷ và nhìn lên những thanh xà trên trần nhà, đếm chúng theo một hướng: một, hai, ba, bốn, năm, và rồi đếm ngược lại: một, hai, ba, bốn, năm. Etta hoặc đang ngủ hoặc đang giả vờ ngủ, hơi thở cô đều đặn và nhịp nhàng, chiếc váy xanh phấn của cô bị kéo lên và nhăn nhúm nhưng vẫn còn trên người. Có phải trong phòng học cũng có những thanh xà giống hệt không? cậu nói với bản thân hoặc với cô. Anh chưa từng nhận thấy mấy thanh xà đó trước đây.

Otto, Etta nói, giọng cô nhẹ bẫng mang chút vẻ ngái ngủ. Anh có muốn nói chuyện không?

Chưa đâu. Otto nói.

Thế là họ nằm đó, không hẳn thoải mái, cũng không hẳn không thoải mái, chỉ nằm đó, bên nhau, cho đến giờ Etta phải khoác lên người bộ áo liền quần và khăn trùm đầu và đến công xưởng. Anh ở đây đến khi em quay về có được không? Otto nói. Anh sẽ ngủ. Anh sẽ không đụng vào thứ gì đâu.

Còn gia đình anh thì sao?

Để mai.

Được rồi. Dĩ nhiên, dĩ nhiên là được.

Cậu đưa Etta đến cửa, hôn cô trên trán rồi đến miệng, lên những hạt bụi bám trên môi cô. Cả trên môi mình nữa, cậu nghĩ. Rồi cậu trở vào và ngồi trên xô pha, đầu ngả ra sau, và đếm, hết lần này, đến lần khác.

Sáng ngày hôm sau khi Etta về nhà, cô kéo cậu từ trên trường kỷ nơi cậu đang ngủ vào giường, trong phòng cô. Cô tháo nút chiếc áo sơ mi sĩ quan nâu bám bụi của cậu và kéo tay cậu ra khỏi ống tay áo. Cô vấn vớ cậu xuống và tháo ra, rồi cởi áo lót của cậu ra khỏi người, kéo ra khỏi đầu. Cô hôn lên ngực cậu rồi cởi bộ áo liền quần của mình ra và để mái tóc mình xõa xuống từ bên dưới tấm khăn.

Chuyện gì xảy ra với tóc anh thế, Otto?

Lúc trên thuyền. Anh đã sợ.

Em nghĩ thế là tốt, Etta nói. Em nghĩ thế là tốt khi giờ anh trông khang khác ngày xưa.

Họ ăn trên giường. Bữa tối của cô, bữa sáng của cậu. Rồi Otto tắm và Etta ngủ. Trong phòng tắm cậu đếm từng ngón tay và ngón chân, mỗi loại mười ngón, vẫn như thế, vẫn luôn như thế, rồi cậu chuẩn bị về trang trại của gia đình, về nhà.

Grace Vogel trước nay vẫn luôn tự hào về thị lực của mình. Bà không tự hào quá mức, và chắc chắn không phải do tự nhiên mà thế, nhưng nếu có người khoe khoang gì đến mắt của họ thì bà sẽ thách thức họ ngay. Bà sẽ nói, Được rồi, thế thì màu cái nơ của con mèo nhà hàng xóm là gì ấy, hay, Nói tôi nghe người ta ghi gì trên trang nhất tờ báo ở ngoài cửa, dưới hành lang, và bên hông nhà kia, hay, Có bao nhiêu cái bánh trên tay thằng bé ấy thế, cái đứa đang chạy trên đường ấy, nó đó. Bà chưa bao giờ trả lời sai. Grace Vogel có đôi mắt tinh tường và nhìn xa và nhìn rõ và trước nay vẫn luôn như vậy. Thế nên bà biết, dù là cách xa tận một dặm rưỡi phía bên kia cánh đồng, dù là mái tóc cậu hoàn toàn khác xưa, bà biết con trai mình đã về nhà. Bà thấy cậu trước khi cậu thấy bà rất lâu. Bà gần như xô ngã cậu trong khi chạy về phía cậu.

Khi bà đến chỗ cậu, tay bà dang rộng và ôm gọn cậu vào trong. Bà không nói:

Sao con không báo nhà rằng con sắp về chứ?

Và bà cũng không nói:

Chuyện gì xảy ra với mái tóc đẹp đẽ của con thế?

Bà chỉ nói, và buông tay ra:

Bữa tối sắp xong rồi. Về và giúp mẹ nào.

Otto và mẹ cậu im lặng trên con đường về nhà. Nhưng cứ mỗi chừng mười bước chân bà lại nhìn sang cậu, chỉ để chắc rằng cậu đang ở đó. Khi hai người gần đến nhà, vẫn không ai lên tiếng, vẫn chỉ có hai người, Otto nói:

Mọi người đâu rồi ạ?

Mẹ cậu không ngừng bước. Không nhìn sang. Walter và Wiley đã lên đường rồi, con biết mà. Và Gus thì giờ ở Halifax. Và Marie đã đến nhà Clara, bởi giờ chồng con bé cũng đi rồi. Và Amos đang làm việc trong trại ở Lathbridge. Và Russell thì có trang trại riêng của nó. Và Winnie thì...

Ở nơi nào đấy an toàn.

Con biết à?

Không ạ. Nhưng chắc thế.

Và Winnie thì đang ở nơi nào đấy.

Họ bước lên bậc tam cấp trước nhà, hai bậc cao và một bậc thấp, cũng chính bậc cuối cùng, rồi bước qua ngạch cửa trước, và rẽ trái vào nhà bếp, bước vào một luồng hơi nóng từ lò sấy khô và mùi tóc cùng hơi thở bụi bặm của các chị em. Otto thấy Harriet trước tiên. Harriet xoay lưng về phía họ, đang kiểm tra tay của các em trai và em gái, nối đuôi nhau, từ nhỏ đến nhỏ hơn.

Harriet, mẹ họ nói.

Ồ! Ồ! Ồ! Josie sáu tuổi, đứng gần cuối hàng, tay lấm bẩn, thốt lên. OTTO!

Harriet quay lại. Mày... Cái thằng chó chết này, cô nói.

Harriet! mẹ họ nói.

Otto! Emmett tám tuổi nói, nhảy ra khỏi hàng chạy về phía cậu.

Mày thậm chí còn không thèm báo... Wiley và Walter còn để nhà mình đếm ngược ngày về, nhưng mày còn không thèm báo. Harriet bước lên, vượt qua Emmett.

Ot-to! Ot-to! Ellie và Benji, cặp song sinh chín tuổi, vừa nhảy vừa nói.

Đi trở vào hàng nếu mấy đứa còn muốn ăn tối, mẹ họ nói.

Tao chỉ ước gì mày chịu báo, Harriet nói, tay choàng qua vai Otto - cô dễ cao hơn cậu đến một tấc rưỡi - kéo mạnh em trai vào lòng.

Ở tít tận cuối hàng, Ted năm tuổi khóc ré lên.

Này! Nín ngay! Josie đứng ngay bên cạnh nói.

Đừng khóc Ted ơi, Harriet nói.

Ot-to! Ot-to! Ellie và Benji nói, nhảy chồm chỗm.

Chị cũng khóc mà, Ted nói. Thế nên em mới khóc.

Bố đâu? Otto nói.

Trên lầu ấy, Emmett nói.

Không phải bây giờ, mẹ cậu nói.

Ot-to! Ot-to! Ellie và Benji nói, nhảy chồm chỗm.

Đến giờ ăn, bữa tối là món canh xúp, và dù là trước đây Otto đã ăn món này biết bao nhiêu lần rồi, hôm nay mùi vị quen thuộc ấy có gì đó khác xưa, ngon hơn.

Sau bữa tối, Otto lên lầu. Mọi cánh cửa đều đóng. Cửa phòng bố mẹ. Cửa phòng em nhỏ. Cửa phòng chị em. Cửa phòng anh em. Otto gõ một cánh cửa. Bố ơi?

Otto. Ừ, vào đi. vẫn là giọng ông mọi khi, vẫn là bố qua lớp gỗ.

Otto mở cửa, cổ tay cậu co lên theo bản năng khi bước qua phần ván sàn bị vênh.

Nhìn xem, nhìn con trong bộ quân phục này. Nhìn xem. Không có lấy một mẩu bụi.

Bố Otto đang nằm co ro trên chiếc giường cũ của Wiley. Chỉ có cổ và đầu ông thò ra khỏi chăn. Tóc ông bạc trắng.

Con đánh thức bố dậy ạ? Hay để con vào lại sau nhé.

Không! Không. Lại đây, lại gần hơn. Đợi bố tắt thứ này đã. Bố Otto nhìn sang cái radio được đặt trên một cái thùng úp ngược gần cạnh giường. Otto thậm chí còn không nhận ra tiếng rì rầm đều đều của nó.

Để con tắt cho.

Rồi giờ tôi cũng không biết mình nên trông đợi gì nữa... radio nói.

Dù sao nãy giờ bố cũng không nghe, bố cậu nói.

Ừ thì, nạn đói... radio nói ngay trước khi Otto tắt nó đi. Cậu không biết mình nên ôm bố hay bắt tay ông. Quỳ gối xuống ngang tầm ông hay đứng trên ông bên chiếc giường thơ ấu. Cậu quỳ gối. Đặt một tay lên lớp chăn, nơi cậu hy vọng là có bố mình bên dưới.

Đáng ra bố nên cảnh báo con về vụ tóc, bố cậu nói. Cái đó di truyền đấy. Dù gì, con mặc bộ quân phục này cũng rất đẹp.

Cảm ơn bố, Otto nói.

Con có giết ai không?

Con không biết.

Không sao. Bố Otto nhắm mắt lại. Dù sao cũng không sao cả, ông nói. Ông không hề cử động cơ thể suốt thời gian họ trò chuyện, trừ mắt và miệng. Bố không có ngủ, ông nói. Đừng lo. Mắt bố chỉ mỏi vì cứ nhìn mãi về một hướng mà thôi.

Vâng, Otto nói.

Nếu con muốn, con có thể nhìn.

Dưới lớp chăn ạ?

Ừ.

Không cần đâu ạ.

Đi đi. Không tệ lắm đâu. Rồi con sẽ thấy đỡ hơn.

Bố chắc chứ?

Ừ.

Vâng. Otto lật chăn và tấm phủ lên quá khỏi hông bố cậu. Ông đang bận bộ pyjama của mình. Hai cánh tay ông bị buộc vào hông bằng thắt lưng da lớn. Hoặc của Amos hoặc của Walter.

Chân bố cũng thế, ông nói. Có thể con thấy làm vậy không thoải mái, nhưng bố còn không nhận thấy nữa.

Một ngày, vài tháng trước, mẹ Otto phát hiện bố cậu đang tựa người vào lớp mái ngói chuồng gà, đường vân trên đó hằn lên gương mặt và đôi tay ông. Anh không muốn ở đây, ông nói, chân anh cứ thế đi và không chịu ngừng lại.

Ngày hôm sau hai đứa song sinh tìm thấy ông ở hàng cây chắn gió, trên một cái cây có những cành nhánh to nhất, lá rậm rạp nhất. Chúng chỉ tìm thấy ông nhờ tiếng ông la hét trong lúc đôi tay ông trèo cây ngoài tầm kiểm soát, và cũng nhờ lúc đó chúng quanh quẩn gần đấy, ở Thung Lũng Đá.

Dù ông có cố gắng cách mấy, cơ thể ông cũng không còn nghe theo hiệu lệnh của ông nữa, chúng đã hoàn toàn độc lập. Ông nói chuyện đó với vợ mình trong khi nằm trên sàn nhà bếp, nơi cơ thể ông đặt ông nằm nghiêng.

Anh phải cố, thật cố gắng, bà nói. Thử nhấc tay lên xem.

Ông đã cố, nhưng cánh tay ông nằm oặt ra bên hông.

Cố đi, bà nói. Cố nữa đi. Nhắm mắt lại và cố. Nhắm chặt mắt lại và cố.

Ông nhắm mắt lại - ông vẫn còn có thể làm chủ đôi mắt, miệng và mũi, chúng vẫn còn thuộc về ông - nhắm chặt lại, và cố nhấc cánh tay lên. Ông nghĩ đến vợ mình và nghĩ đến Otto và Wiley và Walter và Winnie và Harriet và Amos và Ted và Emmett và Josie và Ellie và Benji và Clara và Marie và Gus và Addie và cố và cố nữa, nhưng cánh tay ông không nhúc nhích. Thay vào đó, chân ông bắt đầu đá ra chầm chậm, như thể ông đang bơi.

Được rồi. Không sao, Grace Vogel nói. Ngày mai ta sẽ cố tiếp.

Bố bị tai biến ạ? Ted và Josie bước vào bếp. Josie ôm một con gà con một ngày tuổi đang không ngừng cố gắng nhảy ra khỏi bàn tay cô bé.

Không con, mẹ họ đáp.

Không con, bố họ đáp. Đừng lo. Bố chỉ muốn xem thử bọn chuột thấy thế nào khi ở tít dưới này. Ted, con đi tìm Harriet được không? Josie, lại cùng xem con gà nào.

Harriet và mẹ cô cùng nhau đã đưa được Rupert Vogel đứng trở lại trên đôi chân ông, và nửa dắt, nửa cõng ông lên từng bậc thang đến phòng của mấy anh trai lớn. Anh xin lỗi, ông nói.

Không có gì đâu, bà Grace nói. Anh không nặng lắm. Em từng khuân mấy con bê nặng hơn nhiều.

Dù vậy cũng khó lòng nào nghe được bất cứ điều gì bởi mấy ngón tay của ông Vogel bắt đầu búng tách tách vào nhau, nhanh và vang.

Ông vẫn làm những gì mình có thể. Một cơ thể bất tuân không phải là cớ để trốn tránh trách nhiệm gia đình. Ban ngày, ông Vogel lắng nghe tin tức được báo trên radio, lắng nghe từng người và mọi người, suốt cả ngày trời, lắng nghe bất cứ tin gì họ cần biết, hay bất cứ cái tên nào quen thuộc. Và đến tối ông nhờ vợ cùng Harriet đưa mình xuống lầu và đặt ông lên một chiếc ghế cạnh chuồng gà. Bởi vì ông ở trên giường cả ngày, nhìn chằm chằm vào một chỗ trong phòng, ông không gặp khó khăn gì khi phải thức và canh chừng cáo hay sói cỏ. Đôi tay và đôi chân bị cột vào ghế, đôi mắt nhìn quanh, trước ra sau và sau ra trước, trên xuống dưới và dưới lên trên, thu vào trong mắt nhiều hết mức có thể.

Otto đi lên đường xe dẫn vào căn nhà mới của Russell. Cậu gõ cánh cửa trước với một nhịp gấp gáp, rồi chờ. Rồi cậu lại gõ nữa. Rồi chờ. Và thêm một đợt gõ nữa, thêm một nhịp nữa. Rồi lại đến đến ba mươi và đếm ngược trở lại. Rồi cậu đi kiểm tra chuồng bò.

Cửa chính nằm ở phía bên kia của một hàng rào gai quây gia súc, thế nên Otto đành leo vào từ cửa sổ, tì người lên khuỷu tay và gọi với vào bầu không khí ngột ngạt bên trong. Russell! Russell? Vài con bò tha thẩn đi vào tránh nắng lười nhác nhìn lên cậu, hàm chúng đánh từ bên này qua bên kia. Russell không có ở đó.

Otto thả khuỷu tay ra và nhún mình nhảy xuống khỏi chuồng bò. Cậu nhìn xung quanh. Vài cái xẻng, một đống đá, một con ngựa trên bãi cỏ, thêm mấy con bò nữa, và một con mèo lững thững tiến về phía cậu. Mèo đen chân trắng. Mày có biết Russell không? Otto hỏi.

Con mèo không đáp. Nó lướt qua cậu và tiếp tục đi, vòng qua hông căn nhà. Otto đi theo nó. Nó tiếp tục đi vòng ra sau lưng căn nhà, qua những cái đu làm bằng lốp xe và dây thừng, bị tháo xuống và chất thành đống, đi đến một chiếc máy kéo tróc sơn lỗ chỗ, gỉ sét trên mép và mui xe. Con mèo nhảy lên chỗ ngồi của nó.

Chỗ đó là ấm nhất đấy. Cô nàng sẽ ngồi đó cả ngày.

Tao không nghĩ là mày cũng biết về cơ khí.

Tao đang học. Học được nhiều. Russell nhổm người ra từ phía sau mui, chùi tay vào bộ đồ liền quần. Cậu bận áo nỉ ca rô đỏ và đen, khá nực khi mặc hôm nay, hai tay áo đều được xắn lên. Otto, cậu nói, khập khiễng vòng qua máy kéo, mày là thứ chó chết khi mà chơi trò im thin thít như vậy, lẳng lặng quay về như một con cáo, nhưng mà khốn nỗi, gặp lại mày thật là mừng chết được. Cậu mở rộng vòng tay và ôm lấy Otto. Otto không nhớ là Russell đã to lớn, mạnh mẽ nhường ấy, và cậu ta có mùi xà phòng trắng, lẫn với bụi, mùi thú, mùi cỏ. Thân thuộc. Như mình, Otto nhận ra. Như mình ngày xưa.

Mày nghĩ về cái chết thường không?

Hai người đang tản bộ ở rìa khu đất của Russell, Otto được dẫn đi tham quan.

Ý mày là ở ngoài đó ấy à? Otto nói, nhặt một viên đá chỉ to hơn nắm tay cậu và lẳng nó qua cánh đồng. Tao nghĩ về sự sống nhiều hơn. Tao nghĩ về việc sống nhiều hết mức có thể. Mày phải thấy vũ hội ở đó, Russell ạ. Cánh phụ nữ.

Ở đây cũng có vũ hội nữa.

Ừ, dĩ nhiên rồi. chỉ là... ít tương phản hơn.

Họ chìm vào yên lặng, cả hai đến được rìa xa nhất của cánh đồng và đổi hướng chín mươi độ. Những gì mày có ở đây, Otto nói, thật ấn tượng. Cả trang trại này, của riêng mày, thật khủng.

Cảm ơn nhé, Russell nói. Nó bé mà. Cái trang trại đi một vòng chỉ mất hai mươi phút à. Nhưng tao sẽ mua của nhà Perkins nữa, một khi có tiền.

Nhớ là để dành ít đất cho tao với, khi tao về.

Mày sẽ về à? Russell khựng lại, sửa câu, Ý tao là, không phải thế. Ý tao là, mày không ở lại đó à, khi chiến tranh kết thúc?

Khi chiến tranh kết thúc, tao sẽ về nhà, Russell.

Được. Được mà. Tốt. Chỉ là tao không chắc. Ở xứ này khó biết gì lắm.

Họ đến một góc nữa và lại đổi hướng chín mươi độ. Otto mở miệng định nói nhưng lại ngưng. Hít một hơi dài và thử lại. Tao cũng không chắc nữa, Russell, cậu nói. Khi tao ở đó, tao không chắc, ý tao là, tao không chắc mình có thể quay về nhà. Thật là không. Tao đã nghĩ tất cả những thứ ở kia sẽ phủ bóng che lấp mọi thứ nơi đây và không còn gì có ý nghĩa nữa, chỉ trống hoác, trống hoác thôi. Như thể nắm lấy một bóng ma. Hư vô.

Nhưng không phải thế.

Nhưng phần lớn là không phải thế.

•••

Khi Etta thức giấc Otto đã đi rồi. Cô nằm trên giường và suy nghĩ về từng phần trên cơ thể mình, kiểm tra xem có cảm thấy gì khác lạ nơi chúng không. Ấm hơn, từ bên trong, có vẻ thế. Cô muốn nói chuyện với Russell. Nhưng cô không làm thế, không thể. Có khi Russell còn chưa biết là Otto đã về. Và cô muốn nói chuyện với chị gái mình, Alma. Cô muốn đưa chị mình đến quán cà phê ở Holdfast và trả tiền cho hai phần bánh rồi để chị cô lắng nghe bình thản và im lặng, như cô ngày trước, và sẽ đưa ra những lời khuyên tỉnh táo, đơn giản cho cô. Etta đẩy tấm chăn ra và ngồi dậy, đôi chân đong đưa bên thành giường. Điều khủng khiếp nhất khi làm ca đêm chính là việc phải cố gắng ngủ vào những lúc nóng nực nhất trong ngày. Cô đạp lên bộ đồ liền quần, vứt trên sàn, mở ngăn kéo tủ thứ hai từ trên xuống, rồi lần dò qua các lớp vớ chân cho đến khi đầu ngón tay chạm thấy thứ gì đó mát, rắn và nhọn. Cô nhấc nó lên khỏi lớp vớ và áp vào tai mình rồi thì thầm, Thế này có ổn không?

Oui, oui, oui, nó thì thầm đáp lại.

Etta mang theo bánh qui xoắn, phủ đường và nhẹ như nhung, đến chỗ làm ca đêm.

Mấy thứ này là siêu khó, cô gái đội khăn chấm bi nói, cầm một viên đạn lên, gí sát vào mặt mình, nhắm một mắt lại và săm soi. Cô không nên phí phạm chúng cho tụi này.

Đêm cuối cùng của tôi rồi, Etta nói, cố gắng giữ tay cô vững vàng, phải luôn vững, như lời người phụ nữ đã tụng cho họ trong lúc huấn luyện, phải luôn vững, và chỉ vững. Tôi nghĩ ít ra ta nên kỷ niệm gì đấy.

Sao cơ? Xong rồi á? Nhanh thế. Vậy là cô bỏ chúng tôi. Cô không thích tụi này ư? Ảnh của cô gái méo mó trên mặt vỏ đạn.

Không phải vấn đề tôi thích hay không; mà là xe buýt. Xe buýt chỉ hoạt động vào ca ngày.

Vậy sao cô đến được đây hôm nay? Hôm qua?

Ngựa. Tôi mượn một con ngựa. Tôi cột nó ở sau bãi đỗ xe, trên đồng của nhà Mickleburgh.

Ồ... Tôi không nghĩ cô được làm thế.

Không, không hề.

Tôi chưa từng lên ngựa bao giờ. Tiếng nói phát ra từ cô gái có son môi đỏ tươi, đứng xa xa phía cuối hàng, nhảy vào câu chuyện.

Chưa từng?

Chưa từng?

Tôi từ trong thị trấn mà. Tôi đi xe điện. Hoặc đi bộ.

Thế thì Etta sẽ phải cho cô lên ngựa của mình rồi.

Thực ra là không phải của tôi.

Gì thì gì.

Tôi nhát động vật lắm.

Mọi con vật ư?

Ừ. Đặc biệt là những con vật lớn hơn người mình.

Sáng này tôi sẽ trả ngựa lại đấy, Etta nói. Đây là dịp duy nhất cho cô.

Làm sao cô biết mình sợ ngựa cho đến khi cô cưỡi thử một con chứ? chấm bi vàng nói. Có khi cả đời cô đều tưởng lầm thì sao.

Tôi không nghĩ vậy đâu, son môi đỏ tươi nói. Tôi khá chắc mình sẽ ngất ngay khi thấy con thú đó.

Tối nay hoặc không bao giờ, Etta nói.

Mười lăm phút nữa giải lao đó, chấm bi vàng nói.

Tối nay hoặc không bao giờ, son môi đỏ nói, gần như thì thào.

14

Etta đi và cẳng chân bà không mệt và bàn chân bà không mệt và lưng bà không mỏi. Bà nhắm mắt lại và hình dung bản thân trong bộ đồng phục đỏ và đen của một vận động viên chạy nước rút, trong những đường sọc đen của một người trượt tuyết băng đồng, trong bộ đồng phục xanh và xám của trung đoàn Otto. Đôi bốt này tốt thật, bà nói với James.

Giày, James nói. Công nhận, đôi giày này cực tốt.

Bà viết một lá thư:

Etta thân mến,

Những ngày này, bọn mình hành quân và hành quân và hành quân. Chỉ có thế, mải miết. Nhưng bọn mình hát trên đường đi, nó khiến mình nhớ tới lớp học của bạn, mình rất thích. Bốt giẫm trên những mảnh đất mới, dưới những tán cây mới, súng cọ vào lớp da trần nơi hông, tương phản với đôi bàn chân được ủ ấm nhờ vớ các xơ đan cho.

James lôi lá thư ra khỏi giỏ của bà trong khi bà ngủ và thả nó xuống hồ. Mực bút đen hòa với dòng nước đêm đen khiến cho lũ cá cứ đâm đầu bơi vào nhau mãi đến lúc nó loãng đi và tan mất.

Vào buổi sáng nó nói, Chào buổi sáng, Etta.

Và bà nói, Chào buổi sáng, James.

Và họ tiếp tục bước đi; ca hát và tránh các thị trấn trong lúc đồ dự trữ vẫn còn đủ.

Tuy vậy, dần dà, đồ cũng cạn đi. Etta bắt cá và nấu nước.

Chúng ta gần đến một thành phố rồi, James nói, tôi ngửi thấy được. Toàn người là người và xe là xe.

Tao sẽ phải ghé vào thôi, Etta nói.

Tôi biết, James nói.

Vậy là họ thay đổi lộ trình một chút, đi tiếp, về phía thành phố.

Nóng quá.

Hình như tôi thấy bà ấy rồi!

Giờ có phải sớm quá chăng?

Ồ, không phải bà ấy. Là một chiếc xe máy.

Trời nóng ghê.

Nhưng bà có mang nước theo mà?

Có, nhưng không phải cho mình. Cho bà ấy.

Nhiều không?

Không phải cho mình.

Nóng quá.

Hình như bà ấy thật kia rồi!

Tôi không thấy được! Đem con chó ra chỗ khác... Ôi chao ôi chao.

Lấy máy quay đây!

Cả nước nữa!

Cô có nghĩ bà ấy sẽ dừng lại không?

Hiếm khi bà ấy dừng lắm.

Băng rôn!

Băng rôn!

Băng rôn!

Xém tí nữa quên. Lấy ra đi, nhanh lên!

Tay tôi trơn quá, mồ hôi không à.

Giơ cao lên!

Đây, để tôi...

Chắn mất mặt tôi rồi!

Giơ cao lên!

Etta!

Là bà ấy!

Etta!

Etta!

Etta!

Etta ra hiệu cho James đi ra sau lưng, an toàn hơn đi bên cạnh chân bà. Bà giơ một tay lên, Xin chào. Xin chào, xin chào, xin chào, xin chào. Mỗi lời chào cho một gương mặt bà đếm được. Tôi không dừng được, xin lỗi mọi người. Bà la lên phía đằng trước, như một tấm khiên bảo vệ.

À chúng tôi biết mà.

Không sao đâu.

Chúng tôi có nước đây!

(Nước đâu rồi?)

(Ông uống rồi hả?)

Đây, ít nước đây!

Cảm ơn, Etta nói. Ánh chớp máy ảnh lóe lên khi bà đưa tay ra cầm chai nước. Rồi lại chớp rồi lại chớp.

Etta, một người phụ nữ nói, đẩy hai chiếc xe nôi, một đứa ngủ say, một đứa thức, bà cầm lấy nhé? Cô ta chìa tay cho Etta, trên tay cô là một chiếc cặp tăm có đầu là một ngôi sao màu xanh lá sữa. Etta cầm lấy, siết chặt tay người phụ nữ và gài chiếc cặp tăm vào tóc sau tai.

Etta! một người đàn ông gọi bà, đứng ở phía bên kia, trẻ trung, sơ vin công sở, đôi giày đen bóng lộn. Tặng bà, cậu ta nói. Cậu đưa bà một đồng xu. Là đồng xu vào năm cháu ra đời, cậu nói.

Suốt thời gian đó Etta không ngừng chân, bà bước đi như đang bơi giữa đám đông luôn dịch chuyển và quần lại quanh bà.

Và bà lại một lần nữa bước ra, đi về phía xa, trong lúc những tiếng la:

Etta!

Etta!

Etta!

Nhỏ dần sau lưng bà. Bà đã có đồ ăn và nước uống cùng một chiếc cặp tăm, một đồng xu, một chiếc nơ xanh, một tấm mề đay, một anh lính bằng nhựa bé xíu, và một hòn sỏi tròn vành vạnh. Bà cột chiếc nơ quanh cổ James và cho những thứ còn lại vào túi. Có ai đi theo chúng ta không? bà hỏi James.

Không, nó nói.

Và cả hai tiến bước vào với những cánh đồng, hồ, cây.

Otto dọn trống một khoảng giữa đống chén đựng bột, giấy báo và dụng cụ ở một bên bàn và xấp thư cùng thiếp công thức ở phía bên kia. Ông lấy ra một cây bút đen xịn, viết êm từ đống bút của mình và một vài tờ giấy trắng ngà. Cốc ngước đôi mắt như hai viên bi trong veo lên nhìn ông, nhưng vẫn im lặng. Cô nàng liếm liếm bên vách cái thùng của mình.

Ông viết:

Etta thân yêu,

Anh vừa được đề nghị một khoản tiền, một khoản khá lớn, để đổi lấy bộ sưu tập của mình. Những thứ anh làm để giết thời gian trong lúc chờ em quay về. Một người phụ nữ có mái tóc nâu lẫn xám được buộc gọn ghẽ ra sau đầu đã ghé đến đây. Bà ta đến vào ban ngày nhưng lúc đấy anh đang ngủ. Bà ta nói là có thấy anh, đầu gục trên bàn, thế là bà ta chờ ngoài sân, đi thơ thẩn giữa những con thú cho đến khi mặt trời lặn và anh thức giấc. Khi bà ta nhìn từ ngoài cửa sổ vào và thấy đầu anh không còn trên bàn nữa, bà ta gõ cửa và anh để bà ta vào và mời bà ta cà phê với bánh, và bà ta nói: Trời có thể mưa.

Và anh khuấy cốc cà phê của mình rồi hỏi bà ta có cần thìa không và bà ta nói: Không, thật đấy, Otto, trời có thể mưa. Giờ là mùa hè, nhưng nó không kéo dài mãi đâu, và rồi trời có thể mưa và chắc chắn tuyết sẽ rơi, và cuối cùng, mọi thứ sẽ bị hủy hoại. Chúng tôi sẽ chăm sóc cho bộ sưu tập của cụ, trong phòng triển lãm, chúng tôi thậm chí có thể sơn lại tường và các thứ xung quanh để khiến chúng giống hệt như đang ở đây.

Và anh nói, khi trời mưa đến, Etta sẽ về nhà. Chắc chắn thế khi trời tuyết rơi. Vậy nên chúng có tan ra cũng không sao cả.

Không thể nào không sao được, bà ta nói.

Không sao.

Bà ta cho anh danh thiếp, để lỡ như anh đổi ý. Anh gắn nó ở đây.

Thế thôi, mọi chuyện ở đây là vậy đó.

Anh ước gì mình biết em ở đâu. Anh ước gì mình biết còn bao xa nữa và còn bao lâu nữa. Sân nhà đang đông lên, cả sân của Russell nữa. Anh mệt mỏi và già cả rồi. Anh chỉ ước gì mình biết còn bao lâu nữa.

Tối nay anh định sẽ làm cá hồi sông. Cả đàn luôn nếu anh có đủ bột.

Yêu em,

Otto.

Buổi sáng, Otto phụ mẹ mình và Harriet. Nhặt, vác, kéo, đi, gọi, giữ. Cảm giác thật hay, thật cần thiết, khi sử dụng cơ thể cậu như thế này. Buổi trưa cậu đến nhà Russell và làm những việc tương tự. Cậu thấy tiếc cho những người lính về nhà ở thị trấn hay thành phố, những nơi yên bình, lặng lẽ, ngồi bắt tréo chân trên xô pha trong phòng khách.

Sau khi xong việc ở chỗ Russell, cậu đến nhà giáo viên. Nhà Etta. Có lúc chỉ vừa sau khi cô đã thay ra bộ đồ liền quần, có lúc cô chưa kịp thay. Khi gặp nhau họ giơ bàn tay phải của mình lên, vài ngón tay giơ ra, năm ngón nghĩa là còn năm ngày, rồi bốn, rồi ba, ấn các ngón tay vào với nhau trước khi họ ngã vào lòng nhau. Ngoài việc đó ra, họ không nói gì về chuyện ngày đang dần trôi đi.

Cho đến ngày chỉ còn hai ngón tay, khi họ đang nằm cạnh nhau trước khi hoàng hôn buông xuống trên cánh đồng sau trường học, trên mảnh đất lý ra của nhà Perkins nay nhanh chóng đầy cây hoang cỏ dại, thì Etta nói:

Em nghĩ chúng ta cũng nên đếm lên nữa.

Quần áo của họ vương vãi thành một vệt từ cửa trước của căn nhà. Bàn chân trần của Etta duỗi ra quá đôi chân vẫn đang mang vớ của Otto.

Lên ư?

Ừ. Chúng ta đếm ngược mỗi ngày, nhưng em nghĩ chúng ta cũng nên đếm lên nữa, tính xem chúng ta đã có bao nhiêu ngày bên nhau. Đếm lên.

Otto cân nhắc, rồi nhấc hai bàn tay lên cao và chắn ánh dương đang tắt, chìa ra hai ngón tay ở một bên và ba ngón bên còn lại. Etta cũng làm vậy, xếp hai tay của mình lên để bàn tay của hai người lồng vào nhau.

Ngày tiếp theo, một ngón và bốn ngón. Otto mang đến toàn bộ số thư của mình. Những lá thư cậu đã viết từ phương xa và Etta đã gửi lại cho cậu kèm phần sửa lỗi. Theo thứ tự thời gian, cậu mở từng lá thư ra và đọc to chúng lên. Sau mỗi lá, cậu đưa cho Etta, cô sẽ đặt những lá thư đó vào ngăn tủ của chiếc bàn nhỏ cạnh giường, từng lá một. Khi cậu đọc xong, lá thư cuối cùng, cô nói:

Đọc tiếp đi.

Vậy là cậu tiếp tục, đọc cho cô những lá thư cậu vẫn chưa viết ra, và cô cũng đọc lại cho cậu những hồi âm chưa thành con chữ.

Ngoài trời có gió và gió thổi bụi tạt vào cửa sổ, phủ một lớp mù khiến cho từ trong nhà nhìn ra chỉ thấy được ánh dương chiều. Nhờ đó, họ có thể giả vờ như không thấy nó đang tắt dần.

•••

Ngày hôm sau Etta ăn trưa sớm hơn thường lệ một giờ, đến nhà ga chỉ vừa kịp lúc chen vào một đoàn rồng rắn các anh chị em, bố mẹ, và Russell, người phải ép sát vào Harriet để cô có chỗ. Họ đã tự thu xếp để có một băng ghế ở một đầu nơi bố Otto có thể ngồi, chân tay bị cột lại. Grace Vogel phóng mắt vào nơi Etta xuất hiện khi cô lách mình qua, nhưng bà không nói gì.

Anh sẽ về sớm, anh biết rồi, Otto nói. Anh sẽ gặp lại từng đứa sớm, anh biết.

Dũng cảm lên, Ted nói.

Đừng khóc, đâu có đâu, mày đừng khóc, tao đâu có, lúc nào mày chả khóc, không có, có, Ellie và Benji nói.

Thật dở quá, các anh phải đi cả, Emmett nói.

Cẩn thận đấy, Harriet nói.

Cực kỳ cẩn thận đấy, Clara nói.

Gắng tử tế nhé, Marie nói.

Em yêu anh, Etta nói, khẽ đến mức Otto chỉ nghe loáng thoáng.

Đừng quên bọn này, Russell nói.

Nhớ lời chị dặn, Harriet nói.

Xin con, mẹ cậu nói.

Đừng đánh mất chính mình, bố cậu nói.

Và Otto hôn lên má trái mỗi người một cái, chỉ hơi chững lại một khắc khi siết tay Etta, và tay mẹ cậu, rồi nhận lấy túi từ tay Harriet và bước lên chuyến tàu đang chờ cậu, hành khách duy nhất ở ga này. Trên tàu, chỉ trước khi lăn bánh, cậu viết lên lớp bụi và nhờn trên kính cửa sổ dòng chữ ngược:

Yêu em,

Otto.

Họ cứ ở nguyên đội hình đó, rồng rắn, khi tàu đã đi rồi, nhìn vào khoảng không nơi trước đó từng có nó mãi cho đến khi bố của Otto, từ trên băng ghế, nói, Được rồi. Trở về làm việc thôi mọi người. Rồi họ giải tán, Russell chở Ellie và Benji trên con ngựa của mình, trong khi những thành viên Vogel khác chen chúc trong xe tải, những đứa nhỏ hơn trong buồng lái, những đứa lớn cùng với bố ở đằng sau, Grace Vogel cầm lái. Etta đi qua bà đến công xưởng, buộc mớ tóc lại dưới khăn trùm đầu trong lúc bước đi. Chờ đợi và làm việc, cô thì thầm với bản thân, chờ đợi, và làm việc. Bụng cô nhộn nhạo, quặn lại, nhói lên.

15

Etta và James đi dọc bờ sông, và càng lúc càng có nhiều thị trấn và đám đông hơn. Etta nhận những thứ người ta đưa cho, một cái nút, một tấm ảnh, một đầu mũi tên, một chiếc nhẫn, và khi cả hai đã ra khỏi đám đông, bà luôn hỏi cùng một câu:

Có ai theo chúng ta không?

Và cậu chàng luôn trả lời cùng một kiểu:

Không.

Và họ cùng nhau tìm một chỗ hoang vu nào đó để ngủ.

Chúng ta sẽ phải băng qua con sông này sớm thôi. Nó đang trương ra, trở thành biển cả.

Tao biết, Etta nói. Tao chỉ đang chờ một cây cầu thích hợp. Những cây cầu vừa qua chỉ toàn bê tông với thép và đầy xe là xe. Đây đâu phải cách qua sông.

Ta có thể bơi, James nói.

Nhưng bờ thì cao và dốc. Dòng chảy bất thường. Tôi có thể xuống đó, James nói, tôi có thể giúp bà.

Hai ngày nữa, Etta nói, liếc nhìn bờ dốc đứng. Nếu không có cây cầu nào tốt xuất hiện trong hai ngày tới.

Nhưng đã có cầu, đích thị kiểu cầu ấy, hiện ra ở cuối ngày đầu tiên. Gỗ tối với giàn cầu bao quanh, phủ lên trên, làm cho bên trong cây cầu được che bóng và ẩm. Một cây cầu đường sắt cũ, Etta nói. Cái này được nè.

Tôi không biết, James nói. Tôi không thích nó.

Nó đẹp mà, Etta nói. Nó tốt.

Không, James nói. Bà không thể thấy cả quãng đường qua đến bên kia, có bóng tối ở giữa. Không.

Ta phải đi thôi, Etta nói.

Tôi sẽ bơi, James nói.

Dưới đó ư?

Ừ. Với tôi thì dễ thôi.

Và tao sẽ gặp lại mày ở phía bên kia.

Ừ. Tôi sẽ ngửi mùi bà ở phía bên kia. James khẽ trượt một tí ra xa, chân trước chân sau theo một đường chéo rộng xuống con dốc đứng, hất văng những viên đá nhỏ cùng cánh hoa xuống dòng nước trên đường cậu chàng đi. Etta đặt một chân lên thanh gỗ đầu tiên của cây cầu, kiểm tra xem có mục không, rồi bước thẳng lên đó.

Bà tiến tới như thế, chậm rãi và cẩn trọng, kiểm tra và bước lên, tiến xa hơn và xa hơn vào khoảng tối giữa cây cầu, trong khi James zíc-zắc bên dưới. Bà đưa tay trái ra, rà nó dọc theo những thanh gỗ của thành cầu. Bà tự hỏi liệu nắm tay của mình có đủ chắc để giữ được không, nếu dưới chân bà sụp xuống. Nắm chặt, kiểm tra, bước lên. Nắm chặt, dừng lại. Bàn tay trái của bà không chạm trúng bề mặt lạnh lẽo của gỗ nữa, nhưng, thay vào đó, một vật gì đấy ấm áp và mềm mại và kết cấu cân đối. Len. Liên tục nhô lên hạ xuống thật khẽ. Đang thở. Một bờ vai.

Etta, vật đó nói.

Jesus! Etta nói.

Cháu xin lỗi.

Christ!

Đừng hoảng hốt, là cháu đây.

Cháu nào?

Là cháu, Bryony.

Ở đó vốn đã tối đen, nhưng Etta vẫn nhắm mắt lại. Bryony. Một cái tên ư? Có phải một cái tên quen thuộc không? James? bà nói.

Không, là Bryony. Bờ vai cử động. Một bàn tay đặt lên cánh tay vươn dài của Etta. Người phóng viên, lúc trước. Cụ nhớ không?

Bờ vai ấy có cảm giác như lớp len ép từ một bộ complê văn phòng màu tía. Ừ, Etta nói. Dĩ nhiên là có chứ. Bryony. Cô ở đây để phỏng vấn nữa à?

Không, Bryony nói.

Cô sống ở đây à?

Cây cầu này ư?

Ừ thì, có lẽ thế. Khu vực này.

Không, cháu gần như chẳng nói được tiếng Pháp. Cháu ở đây vì, ừ thì, cháu vẫn theo dõi câu chuyện. Và đám đông. Lần nào cháu cũng ở trong đám đông, chỉ ở đằng sau.

Cô không hề chào, Etta nói.

Cháu xin lỗi, Bryony nói. Cháu đã cố thu hết dũng khí.

Cô có muốn đưa tôi thứ gì để mang đi không? Etta hỏi.

Có, người phóng viên nói, chính thế, đúng vậy. Cháu có. Người phụ nữ ngập ngừng. Bờ vai len ép ấy nâng lên hạ xuống theo một tiếng thở dài. Etta, cô ta nói, cháu đã chán ngấy những câu chuyện của người khác rồi.

Cô có mang những câu chuyện cho tôi à?

Không, chỉ có cháu.

Cô ư?

Cháu mang theo chính mình. Cháu sẵn sàng đi cùng cụ rồi.

Ồ.

Được chứ?

Được chứ.

Nữ phóng viên Bryony đi cùng ở phía bên phải của cây cầu, với bàn tay phải rà trên thành cầu, và Etta tiếp tục bên phía trái. Họ nắm tay ở chính giữa. Bà có nghĩ mình giữ được không, Bryony hỏi, nếu một trong mấy tấm ván chỗ cháu sụp xuống và bà đang nắm tay cháu?

Có lẽ là không, Etta nói. Nhưng dù vậy cả hai vẫn tiếp tục như thế, suốt quãng đường qua cây cầu và bước vào ánh nắng xiên khoai ở đầu bên kia.

Họ bước đi gần như không nói gì. Ở phía bên này cầu có ít thị trấn hơn và mọi vật như trầm hẳn. Mỗi lần họ đến một ngã rẽ, một cái hồ hay con đường hay đường vòng, Etta lại dừng, nhìn quanh, rồi nhổ xuống và dùng giày chà nước bọt vào trong đất. Lần thứ ba, trước một dốc núi mà dù thế nào họ cũng phải vòng qua, Bryony nói, Sao cụ phải làm thế?

Cho James, Etta nói. Để nó có thể lần theo chúng ta.

Nhưng, ba tiếng sau khi họ băng qua cầu, vẫn không có dấu hiệu nào của cậu chàng. Etta, người vẫn đang nhẩm từng giây dưới mỗi nhịp thở, một lần nữa dừng chân. Cô có nghĩ là dòng chảy sông rất mạnh không, lúc nãy ấy? bà hỏi.

Con sông ta vừa băng qua ư? Sông Saint Laurent?

Ừ.

Cháu không biết. Nó to quá.

Và sâu nữa?

Và sâu nữa.

Được rồi, Etta nói. Và họ tiếp tục đi.

Trước khi cả hai hạ trại tối đó, Bryony muốn đốt lửa.

Không được đâu, Etta nói.

Tại sao không? Trời sẽ tối và lạnh. Không sớm thì muộn.

James không thích lửa. Nó sợ.

Ồ, Bryony nói. Được thôi.

Etta xé từng mảng rêu lớn và phủ mặt xanh lá lên người nữ phóng viên để giữ cô ấm thay vì đốt lửa. Trước khi ngủ, ngập trong một mùi cỏ xanh nồng, Bryony nói, Không thể đâu, Etta, cụ không thể xuống dưới, dù cho ta có quay trở lại đó chăng nữa.

Tôi biết, Etta nói.

Cụ đừng buồn, Bryony nói.

Tôi biết.

Được rồi.

Otto ơi,

Tôi có gửi kèm một ít lông tuần lộc ở đây. Sờ thử xem, cảm giác thử xem. Tuyệt quá phải không? Chẳng giống tí nào với ngựa hay bò hay mèo hay chó cả đúng không? Phải lâu rồi ông mới thấy một thứ tuyệt vời như thế không?

Ở đây càng lúc càng lạnh. Tôi đang tính chuyện làm áo khoác. Một phụ nữ Netsilik[18] đã làm cho tôi một cái mũ rồi. Công việc của bà ấy. Ngồi trong căn nhà trên đường đi của bọn tuần lộc và làm mũ từ những con gục ngã hay bị bỏ lại. Nhà bà ấy đầy thứ lông này. Bà nói là để giữ ấm khi thu sang đông về.

Nhưng có lẽ tôi sẽ về trước lúc đó.

Chân thành,

Russell

Otto vỗ cho những sợi lông rơi ra khỏi mép dán dưới đáy bì thư. Lông tụm lại thành từng khóm nhỏ, theo cái cách ông vẫn từng hình dung mái tóc của mình một ngày nào đó; dù vậy, ở tuổi tám mươi ba, ông vẫn có một mái đầu trắng, đầy tóc như thuở mười bảy. Ông gom những khóm lông rải rác ấy vào thành một tụ và sờ chúng bằng mấy ngón tay, rồi cầm chúng lên và chà chà giữa ngón cái và ngón trỏ. Dày hơn lông mèo hay lông hươu, mềm hơn lông chó hay lông sói cỏ, chà theo hướng này cảm giác thật mềm và dễ chịu, theo hướng ngược lại những sợi lông ấy cọ vào đường vân trên ngón tay ông.

Những ngày này ông ho rất nhiều. Ban đầu Cốc cứ nhảy dựng lên và co rúm lại phía sau con Cốc giấy bồi kia nhưng giờ cô ả chỉ tiếp tục liếm hoặc nhai hoặc ngủ mà không có vẻ gì bị quấy rầy hay bận tâm cả. Và chủ yếu Otto cũng không chú ý gì đến chúng nữa, những cơn co thắt nhỏ cứ đều đặn đến rồi đi như sóng biển. Ông chỉ thật sự nhận ra chúng vào một thời điểm nhất định nào đó như sáng hay tối hay ngày mỗi khi ông quyết tâm cố ngủ, chỉ lúc đó, với đôi mắt nhắm, ông mới nhận thức được rõ rệt từng biến động nhỏ trong cơ thể mình, mỗi cơn ho vang dội lại như một hồi trống định âm, trái tim ông tự động đập nhanh hơn như bộ dây trống tăng âm. Ông bắt được giấc ngủ trong những khoảnh khắc ngắn ngủi ở giữa. Năm giây, mười giây, hai giây, bắt lấy và gom chúng lại thành một khối như nhúm lông thú Russell gửi cho, chỗ lông ấy ông cất trên bàn bên cạnh mấy cái tô trộn, chuẩn bị cho tác phẩm kế tiếp của ông: một con tuần lộc kích cỡ thật, và ông sẽ dán những sợi lông ấy lên đầu con vật, quanh đôi mắt.

Otto lên tàu và một lần nữa cảm thấy lực kéo của mặt đất dưới chân mình, dọc theo đường ray, cả chặng đường đến biên giới đất nước, rồi cậu xuống tàu và lên một con thuyền lướt đi qua những ngày những đêm rèn luyện và qua những lần báo động giả lẫn báo động thật, qua những lần thay nhau cọ đi những dấu giày trên khoang tàu bằng giẻ hay cây lau nhà, qua những lần ca hát và cười vang, rồi hụp xuống và nằm ép sát sàn thuyền khi chỉ huy hay một ai đó báo động có thứ gì đang nã đạn vào họ từ trên cao hay bên dưới hay bên cạnh, an ủi bản thân bằng những lúc cọ rửa, và khoảnh khắc đó, khi đường vân trên ván sàn áp vào má, cậu cảm giác như nếu, chỉ nếu, cậu lắng nghe thật kỹ, có thể cậu sẽ bắt được âm thanh của bố mẹ mình đang nói chuyện hay nhảy múa ở phía trên hay bên dưới tiếng súng và tiếng la. Lần này, khi cậu bước lên bờ với đôi chân do dự trên mặt đất rắn, tóc cậu không thay đổi nữa, cái túi trống vẫn còn sót lại những hạt bụi từ trang trại của mẹ trong các nếp nhăn trên bề mặt được chất lên chiếc xe tải màu xanh lá mờ xỉn thành đồng cùng với túi của những người khác, những con người sắp tới sẽ chen chúc vai kề vai, gối kề gối, trên chặng đường cuối của chuyến hành trình của họ.

Chiếc xe thả Otto xuống một ngôi làng toàn đá và cát cách vài dặm về phía đông nơi cậu rời trung đoàn của mình, chỉ đâu mới hơn hai tuần trước. Vậy tức là ta đang thắng hay thua nhỉ? cậu hỏi Gérald, giờ đang chỉ cậu chỗ ngủ, trong phòng áo lễ ở một nhà thờ bỏ hoang.

Vậy tức là ta vẫn tiếp tục di chuyển, Gérald nói. Lùi và tiến, lùi và tiến. Không phải ta đang đánh nhau với những cậu trai này, mà đang khiêu vũ.

Quân số của họ rất mỏng. Cứ dần dần ít đi vì những người bị thương hoặc bị giết, và có ba người không quay lại sau đợt nghỉ phép, gia đình và vợ họ thề thốt rằng không hề nghe hay thấy ai trong số họ. Sớm thôi chúng ta sẽ có quân tiếp viện, Gérald nói, nhai nhai mẩu da thừa gần móng tay. Vài ngày nữa thôi, sau khi mấy người kịp thích nghi trở lại. Gérald không về nhà; cậu ta chọn cách ở lại, giữ và canh chừng mọi sự cho đến khi Otto và những người khác quay trở lại. Tôi thích tự tưởng tượng xem về nhà thì như thế nào, thay vì biết chính xác nó ra sao, cậu ta nói. Tôi ngồi một mình ngoài này, ngoài ca gác từ tám giờ tối tới tám giờ sáng, và tôi tưởng tượng mình ngồi bên cạnh vợ cả đêm, đêm này qua đêm khác, và mon Dieu[19] cô ấy mới đẹp làm sao, mọi thứ mới bình dị và giản đơn làm sao.

•••

Etta đi bộ đến nhà Russell. Vừa tan ca; cô vẫn mặc bộ đồ liền quần. Otto đi đã được hai ngày. Russell đang cúi người nhổ cây kế. Etta không có găng tay nên chỉ đành tìm và nhổ bồ công anh. Nhổ tận gốc, rứt cả rễ. Họ vứt tất cả những gì nhổ lên được thành một đồng lớn nằm cách xa khỏi chỗ đất tốt. Bạn không cần phải làm thế, Russell nói.

Mình ghét cảm giác trống trải ở nhà, Etta nói.

Được rồi, Russell nói.

Vài ngàv sau đó, trên xe buýt, Lucy Perkins nói với Etta:

Cô có ghét thành phố không?

Ý em là thị trấn hả? Chỗ có trường học với công xưởng chứ gì?

Vâng.

Không, cô không nghĩ là mình ghét.

Em thì có, Lucy Perkins nói.

Sáng hôm sau, Lucy Perkins không có trên xe. Etta ngồi bên cạnh một cậu bé ngủ gục bên kính cửa sổ.

Sau ca làm cô sang nhà Russell. Cậu vẫn nhổ cây kế, đã tiến được một quãng xa hơn vào sâu trong cánh đồng. Cô đến chỗ cậu và bắt đầu xử lý đám bồ công anh.

Bà Perkins ghé qua hôm qua, Russell nói. Cậu nắm gốc cây kế và kéo bằng một tay. Lá rung lên. Cậu nắm hai tay quanh nó, ngay sát mặt đất, rồi kéo lần nữa, rứt ra một tầng rễ dài gấp đôi thân cây. Bà ấy quyết định bỏ không bán nữa; bà ấy bảo rằng mệt rồi. Bà nói bà thấy mình rệu rã. Một cây khác, hai tay, rễ trông như tóc rối. Mình nói bà trông vẫn như xưa, vì với mình đúng là thế thật. Nhưng bà lắc đầu và nói, Không đâu, Russell, không đâu, cô không còn như xưa, không hề. Bà ấy nói bởi đất của bà với của mình kế nhau nên mình có thể lấy nó luôn. Bà ấy và Lucy sẽ chuyển vào ở cùng chị bà trong thị trấn, nay hay mai gì đây.

Hôm nay đây, Etta nói.

Bạn có nói chuyện với họ à?

Lucy không xuất hiện trên xe buýt vào trường. Etta ngắt lá trên thân một cây bồ công anh và cho chúng thành một đống riêng để dành làm xa lát. Russell, cô nói, bạn có nghĩ...

Mình biết. Người đưa thư nhận ra màu trên bì thư gửi đến nhà bà Perkins, cảm thấy được thẻ tên bên trong đó. Bà ấy nói đó là loại tin duy nhất bà chuyển qua dịch vụ điện tín của Western Union. Rõ rành rành rồi, bà ấy nói. Bà ấy chỉ vừa chuyển tin cho cô mình thôi, xong chỗ cô mình nữa là đến, vậy mà phải vào nhà và ngồi xuống hỏi xin một cốc cà phê nhưng lại không uống, cứ thế ngồi với cô mình, cầu mong thời gian quay ngược lại để bà ấy không phải làm cái việc đấy. Cuối cùng khi cà phê đã nguội lạnh và nửa ngày việc bị muộn bà mới rời đi. Sau đó cô mình gọi mình qua. Nhờ mình giúp bà ấy cho kịp. Lúc đó bà ấy mới kể cho mình.

Hôm qua ư?

Ngày hôm trước nữa.

Etta vặt vài chiếc lá đi và bẻ phần thân ra; nhựa trắng đặc rỉ ra tay cô. Russell, cô nói, ông ấy đã từng ở đây. Chính tại nơi chúng ta đang ở này. Nó có thể xảy đến với bất kỳ ai trong số họ, trong số chúng ta.

Mình biết. Và cô mình biết và bà Grace Vogel biết và người đưa thư cũng biết. Cả Otto lẫn Walter lẫn Wiley lẫn chú mình lẫn thầy Lancaster lẫn Winnie ai ai cũng biết.

Etta chùi tay vào chân và thả mớ lá vào đống làm xa lát. Còn chuyện trang trại? Bạn nói sao?

Mình nói rằng mình sẽ trông nom nó. Rằng mình sẽ giữ cho trang trại hoạt động đến khi họ muốn lấy lại. Bà Perkins nói bà ấy không bao giờ muốn thấy lại nó nữa, nhưng mình đáp, biết đâu, lỡ như..., và bà ấy nói, Không, Russell, không bao giờ. Bà ấy nói, Cháu là tất cả những gì còn lại Russell à. Chỉ còn cháu thôi.

Bà ấy sai rồi. Cậu không phải tất cả những gì còn lại. Mình đây. Mình vẫn đang giúp.

Mình biết.

Bỏ cuộc như thế... thật tệ làm sao. Kinh khủng làm sao.

Mình biết.

Nó khiến mình muốn tiếp tục làm và làm và không bao giờ ngừng lại. Ta đang làm nghĩa là ta đang sống và ta sống tức là ta thắng, đúng không?

Etta à, tối nay đi khiêu vũ đi.

Ừ. Được thôi.

Etta yêu dấu,

Mọi chuyện đều ổn. Anh vượt qua mà vẫn bình yên vô sự, con thuyền lênh đênh và anh ở trên nó               nơi bọn anh đang ở dường-như-là một chốn yên bình, cho đến khi đám tân binh đến để củng cố lực lượng và tinh thần bọn anh. Trước mắt, khẩu phần bữa tối được tăng gấp đôi, vớ và dao cạo và chăn cũng được nhân đôi cho những đứa vẫn ở lại đấy như bọn anh. Đồ ăn khá ghê, nhưng đỡ ghê hơn khi em được ăn no đủ. Vậy nên, mọi chuyện đều tốt đẹp. Ngoại trừ...

Anh nhớ làn da của em, Etta. Anh nhớ đôi tay và bộ đồng phục và đôi chân trần và             và                 và              và                                        với anh. Giờ đây, ở chốn này với anh vừa dễ dàng vừa khó khăn hơn bao giờ hết.

Yêu em, ở đây,

Otto.

16

Ngủ dưới thảm rêu đêm đó cùng Bryony, Etta lại chìm vào giấc mơ ở biển. Bà ở gần bờ, cần phải bơi vào, nhưng đồng phục của bà quá rộng, cổ tay và cổ chân đều được xắn lên, cứ tuột ra mỗi khi bà quạt nước. Bà có thể thấy được đất liền, thấy được những đứa con trai còn lại ở đó, thu dọn đồ đạc và hành quân theo từng cặp, qua bãi biển và rời đi, nhưng mãi bà không đến nơi vì bà cứ phải ngừng để xắn, hai tay, hai chân, hết lần này đến lần khác. Gérald cũng ở đó, trên bãi biển, chờ bà, trông bà; bà không biết cậu ta sẽ chờ mình bao lâu.

Bà thức giấc vì tiếng động phát ra khi Bryony mở túi bóng đựng hạt hướng dương. Ôi tốt, tốt quá, Etta nói, hóa ra vẫn còn đây. Cảm ơn vì đã chờ tôi.

Bryony mỉm cười. Cô chìa cái túi mở ra mời Etta. Những người khác đi rồi à?

Chỉ có hai ta thôi, Bryony nói. Tối qua cũng thế mà.

Tối qua cả bọn đều ở trên một con thuyền, Etta nói.

Cây cầu chứ, Bryony nói.

Con thuyền chứ, Etta nói.

Được rồi, Bryony nói. Ta khởi hành được chưa? Được, Etta nói, dĩ nhiên rồi.

Khoảng chín giờ sáng họ dừng lại nghỉ chân. Cả quãng đường họ im lặng bước đi bên nhau. Cô có nghĩ cậu ta sẽ quay lại không? Etta nói.

Ai cơ? Bryony nói.

James.

Ô. Cháu không biết nữa, Etta. Cháu mong là vậy.

Cô không sợ sói cỏ ư?

Có những thứ đáng sợ hơn.

Như là?

Gấu... người... cá mập...

Ngoài này cũng có gấu đấy, lâu lâu.

Cháu biết.

Và người nữa.

Nhưng không có cá mập.

Theo tôi biết thì không. Dù sao vẫn chưa thấy.

Họ uống nước xong vươn vai xong đánh dấu mùi của mình, dấu của Etta riêng rẽ, cách biệt một quãng với Bryony. Cụ sẵn sàng đi tiếp chưa? Bryony hỏi. Etta đang ngồi trên một tảng đá, nhìn chăm chú vào một mẩu giấy nhỏ nhăn nhúm.

Mình:

Etta Gloria Kinnick ở trang trại Deerdale. Tháng Tám này 83 tuổi.

Bryony, Etta nói, sáng nay tôi là ai?

Cụ là cụ thôi, hiển nhiên mà, Etta.

Có phải không?

Cháu không chắc nữa.

Tôi cũng không chắc nữa.

Họ băng qua những cánh rừng thấp và những cánh rừng rậm, dọc theo những mép vực rải đá và những cánh đồng bao la. Họ cởi giày ra (giày đế mềm của Etta, bốt da cao của Bryony) và băng qua những con suối cạn, đáy sỏi hay những con đường đèo đá đen ẩm ướt trơn trượt. Họ lại lần nữa rời khỏi những thị trấn và người dân, và không phải ghé lại ở đâu ít nhiều trong vài ngày tới. Bryony đã cởi chiếc áo khoác màu tía của mình và quấn chặt nó quanh hông. Thời gian này vào giữa ngày uể oải trời trở nên nóng khủng khiếp, và Etta phải ăn nhiều, nhiều đường hơn nữa, những thực phẩm hỗ trợ cơ bắp để giúp bà tiếp tục tỉnh táo và hoạt động. Bà trông chờ gặp những con suối và lạch, để ngâm đôi chân trần của mình.

Họ băng qua một con suối chảy về hướng bắc, lập cập vì cái buốt dưới cẳng chân, hầm hập vì cái nóng ở phần thân trên gối, khi Etta nói, Này, Bryony, câu chuyện của cô là gì?

Cháu không có câu chuyện gì cả, chính thế đấy. Cô ta chúi mũi chân xuống mỗi khi nhấc chân ra khỏi dòng suối, hạn chế tối đa gợn sóng như một thợ lặn.

Nhưng phải có chứ.

Thực sự là cháu không có.

Dưới hàng hàng lớp lớp những câu chuyện của mọi người khác tôi tin rằng cô phải có. Chỉ là cô đã quên, chắc thế, hay không thể tiếp cận được chúng vì chúng đã bị chôn quá sâu bên dưới.

Có lẽ, Bryony nói.

Chà, cô có thể suy nghĩ về nó, Etta nói. Và kể tôi nghe sau khi cô nhớ ra.

Được thôi, Bryony nói. Họ tiếp tục đi thêm vài bước nữa, mỗi bước Bryony đều nhấc chân mũi chúi, Etta lê bước để bà được ở trong con suối nhiều hết mức có thể.

Họ đi và nhấc chân và lê bước và bước đều rồi lại đi và nhấc chân và lê bước và bước đều, thay phiên nhau kẻ trước người sau, về hướng bắc và về hướng đông, giữ khoảng cách khỏi biên giới nước Mỹ. Họ nghỉ lại ngay bên rìa Saint-Elzéar-de-Témiscouata, trong một kho thóc bỏ hoang giữa những bông hoa cải cay.

Trong giấc mơ đêm đó Etta đang bơi hay khiêu vũ, chính bà cũng không quyết được, nhưng không hề gì vì thực ra chúng cũng như nhau cả, chỉ khác ở chỗ khi bơi bạn nhảy của ta là nước, ôm lấy ta, sẵn sàng, theo sau ta, nhẹ nhàng và thanh thoát và mãnh liệt và dịu êm, nước trong vòng tay ta và ta trong vòng tay nước, và nếu ta há miệng để hòa ca cùng khúc nhạc nước sẽ tràn vào và kể cho ta nghe những bí mật của nó, hương vị của rượu vang.

Vào buổi sáng bà nói, Tôi muốn về nhà.

Bryony đã thức giấc, lúc nào cô cũng dậy trước. Nhà ư?

Ừ, nếu họ đồng ý. Tôi lo quá. Tôi không thể ngừng nghĩ về bố mình, mẹ mình, chị mình, anh mình... cậu không lo cho vợ cậu sao, Gérald? Có phải ngu ngốc lắm không khi ta ở đây với nhau mà không phải ở nhà, với họ?

Không, Bryony nói, không đâu. Không ngu ngốc đâu, mà rất quan trọng.

Cậu chắc không?

Ừ.

Vậy ta cứ tiếp tục đi ư?

Ừ.

Rồi tối nay ta sẽ kiếm một quán bar và đi nhảy.

Nếu ta gặp may.

Được rồi, Etta thở dài. Bà đang ngồi trên mặt đất; bà vẫn chưa đứng lên.

Đây, Bryony nói. Hai tay cô nắm lấy hai tay Etta và kéo bà đứng dậy.

Tôi nhớ gia đình mình quá, Etta nói.

Cháu biết. Bryony nói.

Otto nhìn vào đống thiếp công thức, tìm xem có món gì ông có thể làm mà chưa từng thử qua, món gì hợp với đống nguyên liệu sẵn có, ông tìm thấy một tấm thiếp được Etta viết trong những ngày còn trẻ, vết mực đã phai mờ thành một màu chàm nhạt sau hơn sáu mươi năm. Thời điểm ông đã giải ngũ về nhà.

Tấm thiếp viết với những nét móc đơn giản:

Dành cho Otto buổi tối

Cần:

20 bông hoa lanh

1 cái chày và 1 cái cối

Cách làm:

Giã và nghiền nhão mớ hoa xanh. Bôi hỗn hợp ấy lên mí mắt anh, một lớp dày, chùng da mắt xuống. Rồi đợi anh ngủ. Như thế khiến anh ngủ dễ hơn và những giấc mơ kia sẽ không kéo đến. Vào buổi sáng lớp hoa ấy sẽ khô và nhẹ đi, trở thành một lớp gi bột có thể phủi đi dễ dàng như tóc hay bụi.

Ông đặt tấm thiếp xuống một chỗ xa khỏi mớ thiếp kia và ra ngoài, lách mình qua đám thú, tìm xem có bông hoa lanh nở muộn nào còn sót lại bên chỗ Russell không. Ông thấy bốn bông, cẩn thận ngắt chúng bỏ vào cốc cà phê ông cầm theo.

Về lại nhà bếp, ông gỡ từng cánh hoa ra khỏi thân và bỏ chúng vào cối. Khi ông giã, màu hoa trở nên tươi và thắm hơn. Màu này hợp với bọ cánh cứng, ông nghĩ. Ông tự nhủ sắp tới sẽ làm bọ cánh cứng. Ông thấy hơi kì khi tự bôi hỗn hợp ấy lên mí mắt, và còn kì hơn khi phải lần dò đường ra khỏi nhà bếp, qua hành lang, vào phòng ngủ với đôi mắt nhắm nặng trĩu vì hỗn hợp kia. Nhưng khi ông đã nằm xuống, ngửa trên lưng để sắc xanh không vấy lên áo gối, ông chìm vào giấc ngủ, gần như ngay tắp lự.

Otto ngủ và ngủ, ngủ đến đêm, rồi ngủ qua đêm đến sáng muộn ngày hôm sau. Khi ông thức dậy, hoàn toàn vô ý, ông lấy tay phủi ngang mặt và một lớp bột màu gi theo đó bay ra.

Ông thấy thật tuyệt vời. Ông cảm thấy, như thể lần đầu tiên sau ngần ấy năm, cơ thể ông không đòi hỏi bất cứ gì ở ông cả. Ông pha cà phê và làm bữa sáng, rồi bắt tay vào thiết kế và thực hiện mấy con bọ cánh cứng, tay ông không run và tim ông không loạn. Khi lớp sơn đầu đang khô, Otto lại ra ngoài, len qua đám thú, đến cánh đồng để cố kiếm thêm vài đóa hoa nữa. Lần này ông phải đi xa hơn, và lâu hơn, nhưng cuối cùng ông cũng tìm được hai bông hoa nở bung và một trong số đó chỉ mới rụng phân nửa số cánh. Ông bỏ chúng vào cốc cà phê và cho vào chút nước để giữ chúng tươi sẵn sàng cho tối đó.

Và rồi ông làm hỗn hợp.

Và rồi ông ngủ.

Ngày hôm sau, ông tìm và tìm từng hàng một từ trên xuống dưới trên mảnh đất um tùm của Russell, nhưng không thấy nổi một bông hoa nào. Trời cao nắng cháy rọi xuống đỉnh đầu ông nhấp nhô bên dưới.

Đêm đó tim ông đập loạn và phổi ông hết giật lại co thắt và ông nằm nhìn chăm chăm lên những đốm sáng li ti trên trần nhà trát vữa cho đến lúc ông đếm hết chúng, thở hổn hển như vừa chạy nước rút. Rồi ông đứng lên và bước vào nhà bếp và tráng cái tô và bắt đầu trộn bột với nước, người vẫn bận pyjama và khoác áo choàng. Tay ông run lẩy bẩy, nhưng ông chỉ mới ở giai đoạn trộn bột nên chuyện đó không thành vấn đề. Về sau, khi đến công đoạn đắp nặn, ông phải uống ít cà phê hay vài viên ibuprofen[20]hay whiskey lúa mạch để gắng kìm chúng lại.

Vài giờ sau bình minh, ông khởi động chiếc xe tải và lái đến chỗ Co-op. Họ chỉ vừa mở cửa, chỉ vừa trưng ra hàng đống hoa đặc biệt đựng trong mấy cái xô trước cửa hàng.

Chào buổi sáng, Otto nói. Ông đi chậm rãi, cẩn thận, từ xe vào cửa hàng, cảnh giác với các cơn ho có khả năng làm ông mất thăng bằng và ngã vào mấy xô hoa.

Cụ đến mua thêm bột à?

Hôm nay thì không, Sheryl.

Sơn ạ?

Không, hôm nay thì không, Wesley.

Sheryl đứng gần cửa nhất, tháo dây buộc từng bó hoa cẩm chướng hồng và vàng. Đây, cô nói, đặt bó hoa xuống và giữ cửa cho Otto.

Cảm ơn nhé, Otto nói.

Cháu vào ngay đây, Wesley gọi với theo sau ông, tay tỉa các cành hoa hồng gói trong giấy bóng kính.

Hai phút sau, khi Wesley xong việc với mớ hoa, cậu thấy Otto đứng trước bảng thông báo. Tôi chỉ muốn đăng cái này lên thôi, nhờ cậu, Otto nói. Ông đưa Wesley một tờ thông báo viết tay. Nó ghi:

Cần: HOA LANH

Xin liên hệ với OTTO VOGEL nếu bạn tìm thấy bất cứ bông hoa lanh nở muộn nào trên cánh đồng nhà bạn hay mọc dại.

Khẩn cấp.

Dĩ nhiên rồi, Wesley nói. Để bao lâu ạ?

Otto nghĩ, tính toán. Etta tới đâu rồi nhỉ? Québec? Hai tuần, ông nói. Có thể hơn.

Chuông ở cửa của cửa hàng vang lên và Otto cùng Wesley quay đầu lại nhìn Sheryl bước vào với cái kéo tỉa và một xô đầy mẩu đuôi cành. Cô quay bước qua chỗ thông báo. Otto, cô nói, cụ khó ngủ à?

Tôi ổn mà, Otto nói.

Vì là tụi cháu có thuốc đây.

Thuốc không tốt cho tim đâu, Otto nói. Tôi không sao.

Được rồi.

Cháu vẫn sẽ cho đăng cái này trong hai tuần vậy Wesley nói. Ngay trung tâm luôn, đây.

Và, đây, cầm lấy, Sheryl nói. Cô đưa cho Otto một cành hoa cẩm chướng vàng quá ngắn không để được với những bông khác.

Ở nhà, Otto cắm bông cẩm chướng vào cốc uống cà phê, bởi toàn bộ lọ trong nhà đều quá cao không thể dùng được. Ông vuốt cái đầu đang ngủ của Cốc và thay vài mẩu giấy báo ở góc chuồng nơi không bị cô nàng chiếm dụng, rồi kiểm tra lớp sơn ông đã phết lên con gấu mèo xem đã khô chưa. Khô rồi. Mọi thứ ở đây đều khô cả. Ông cẩn thận cầm mẫu vật lên và mang ra sân tìm chỗ đặt nó. Mắt ông nhói lên, hầm hập. Ông sẽ tìm một chỗ râm mát trong phòng khách hay nhà bếp sau khi xong việc và sẽ cố ngủ lại.

Gấu mèo đẹp quá, một người phụ nữ với mái tóc nâu lẫn xám được buộc gọn ghẽ ra sau đầu nói. Bà ta đứng giữa con kỳ lân biển và cá hồi. Dưới nước, Otto nghĩ, mà không phải vậy.

Cảm ơn, Otto nói. Tôi định đặt nó ở mép kia, đó đó, nhìn vào con cá hồi.

Có lý đấy, bà ta nói.

Nhưng tôi không muốn bán, Otto nói. Bất cứ con vật nào.

Vô lý quá, bà ta nói, nhưng tôi biết.

Trời sẽ không mưa trong hai tuần tới, nếu có thì sẽ rất - Otto ngưng lại để ho - trái mùa.

Tôi biết, người phụ nữ nói. Nhưng có thể lắm. Mà đây không phải là lý do tôi ở đây. Bà ta giơ một tay lên bên hông con kỳ lân, như thể đang vuốt ve nó, nhưng vẫn cách ra một khoảng ngắn, không thực sự chạm vào. Tôi ở đây vì nghĩ rằng có thể cụ muốn nói về những chuyện có thể hoặc nên xảy ra với bộ sưu tập của cụ trong trường hợp có sự biến đột ngột không may nào.

Otto gật đầu, chờ đợi.

Người phụ nữ đứng, nhìn ông, chờ đợi.

Otto gật đầu lần nữa, chờ đợi.

Ý tôi là, người phụ nữ nói, ý tôi muốn nói nếu cụ chết, Otto. Tôi đến đây vì muốn hỏi xem liệu cụ có sẵn lòng để lại bộ sưu tập của mình cho chúng tôi, cho phòng triển lãm, nếu cụ chết.

Ồ, Otto nói.

Ông nghĩ. Tay trái ông run run. Ông nắm lấy nó bằng tay kia, chắp sau lưng. Thế thì, ông nói, tôi cho rằng vấn đề trước nhất chính là hầu hết những con vật này đều là quà tặng.

Quà tặng ư?

Đúng, quà tặng. Tặng Etta và tặng Russell. Vậy nên tôi không biết liệu có được không khi để lại cho người khác.

Vậy thì, người phụ nữ nói, phải có gì...

Và, Otto nói, vấn đề thứ hai là, nói thật, tôi không biết có ai lại đi hứng thú với chuyện triển lãm công khai thế này. Ý tôi là, ngoại trừ bà, dĩ nhiên.

Thật ư? người phụ nữ nói.

Thật chứ, Otto nói.

Chúa ơi! Otto! người phụ nữ nói. Nhìn đi. Bà ta quay lại, về phía con đường, và chỉ. Một đoàn xe hơi cùng xe tải chậm rãi trườn qua, trên vài chiếc xe còn có cả ống nhòm, thò ra khỏi cửa sổ. Otto đếm được đến mười lăm chiếc rồi mắt ông bắt đầu nhòe đi. Ông nhấc một tay lên từ sau lưng, và vẫy. Một cánh tay thò ra từ cửa sau một chiếc wagon[21] xanh vẫy đáp lại.

Ồ... Otto nói, thật ư?

Thật chứ, người phụ nữ nói.

Ha, Otto nói. Rồi nói, Tôi sẽ nghĩ lại sau.

Cảm ơn cụ, người phụ nữ nói. Trước khi rời đi, bà ta đưa cho ông một tấm danh thiếp khác.

Tôi có một cái rồi, Otto nói.

Ừ thì, giờ cụ có hai.

Sau khi cô ta đi, Otto ngồi xuống cỏ cạnh con gấu mèo và ngắm dòng xe đi qua. Trừ những lúc ho, ông ngồi yên lặng, như một bức tượng, tay chắp sau lưng.

•••

Tân binh đến vào một buổi trưa thứ Bảy ngái ngủ. Vài anh lính hiện tại đang say giấc trưa trên những chiếc giường mượn tạm hoặc ghế bành hoặc bãi cỏ, vài người đang ném những mẩu gạch vụn họ tìm thấy cho con chó vô chủ. Otto đang viết thư, và Gérald đang ở trên nóc nhà thờ họ đang ở, quan sát, dù không phải phiên gác của cậu ta. Thế nên chính Gérald là người đầu tiên thấy những chiếc xe tải hất tung sỏi và lũ chim từ tít phía xa của con đường. Thế nên chính Gérald là người đầu tiên biết họ đang đến, rồi đến Otto, nghe tiếng cậu ta hô hoán:

Xe tải!

Rồi:

Etta, họ đến rồi! Cuối cùng cũng đến. Kể sau nhé.

Và rồi mọi người, tất cả đều ùa xuống con đường dài nối đầu này đến đầu kia của chốn từng là thị trấn này, tất cả mọi người lính đồng loạt di chuyển như một cơn lũ, la hét, đấm đá, một cơn sóng hồ hởi, hướng về những chiếc xe tải. Các vị chỉ huy kêu gọi mọi người vào hàng lối, nhưng không ai thực sự lắng nghe, và chỉ huy cũng không thực sự bận tâm.

Otto chạy đến cạnh chiếc xe thứ hai. Tất cả những anh chàng hiện tại đều vây quanh đoàn xe, la hét và nhảy nhót và vỗ vỗ tay vào lớp kim loại ấm, còn những anh chàng mới đều ở bên trong, ngồi thẳng lưng nghiêm túc với đôi mắt dán về phía trước. Từ ghế trước chiếc xe đầu tiên, một chỉ huy huýt sáo. Và rồi cửa xe mở ra và tất cả bọn họ hòa vào nhau, lẫn lộn, gặp gỡ.

Ralf MacNeil, một cậu trai có cái đầu cạo sát chỉ còn lại một lớp mờ màu cam của mái tóc xưa, đến từ Labrador. Cậu ta nhiệt liệt bắt tay Otto. Thật vui vì cuối cùng cũng được ra đây, thật, rất vui.

Lauren Ingersson, từ Flin Flon, cậu trai đằng sau lưng nói, vòng tay qua để bắt tay còn lại của Otto. Hy vọng ở đây mấy anh có đồ ăn ngon hơn trên thuyền.

Ralph và Lauren bị cuốn qua nhóm kế cạnh và Otto lại thấy mình đối diện với hai cậu trai mới nữa, một người có gương mặt dài, trắng nhợt và một người có mái tóc đen xoăn dày. Chào, người đầu tiên nói, mình là Adrian, mình là...

Owen, Otto nói.

Không phải, Adrian...

Ôi trời ơi, Owen, Otto nói.

Không phải, nhầm rồi, tên là...

Chào Otto, Owen nói.

Ồ, Adrian nói, hai người đã biết nhau từ trước rồi à?

Ừ, Otto nói.

Ừ, Owen nói.

Rồi đám đông dồn lên và đẩy nhau và có ai đó va vào vai Otto và cậu quay sang họ nhưng họ đã đi rồi và khi cậu quay trở lại thì Adrian và Owen cũng đi mất nốt và ở chỗ họ lại có thêm hai gương mặt mới, chưa từng gặp qua, cả người họ căng lên với một cảm giác háo hức đón chờ những gì sắp xảy đến. Nhìn qua đầu họ, Otto tưởng như mình thấy được loáng thoáng mái tóc của Owen cách đó chừng hai mươi hay ba mươi chàng trai khác, nhưng rồi nghĩ lại, Owen không cao, và đám đông luôn di chuyển, nên cậu không thể chắc chắn được.

Tối đó, Otto đợi bên cạnh cửa vào tòa thị chính nơi họ dùng làm nhà ăn trong lúc mọi người đang tập trung để ăn tối. Owen và Adrian gần như là hai người cuối cùng bước vào; họ vẫn chưa biết. Otto nghĩ, rằng nơi đây mọi thứ đều có một số lượng giới hạn. Cậu vươn tay qua Adrian, và kéo Owen ra khỏi hàng, vòng qua góc, vào phòng quân trang tạm thời.

Đồ ăn trong này ngon hơn à? Owen hỏi.

Cậu làm gì ở đây thế? Otto nói.

Cậu vừa kéo tôi vào mà...

Không, không phải trong này, ở đây cơ, Owen. Cậu làm gì ở đây vậy?

Cùng việc cậu đang làm thôi.

Không, không phải.

Không phải ư?

Cậu còn quá trẻ, Owen. Cậu còn quá trẻ.

Người ta không hỏi điều đó. Người ta không còn quan tâm nữa.

Nhưng tôi có. Và cậu cũng thế.

Chà, thật tốt, cậu thật tốt khi nghĩ thế, Otto, nhưng cậu sai rồi.

Sai ư?

Otto, có những cách khác để ta thấy mình đã lớn, đã trường thành, không chỉ có mỗi thời gian. Có rất nhiều cách. Tôi là một trong những người lớn nhất tôi biết. Đôi khi tôi thấy dường như mình là đứa lớn nhất trong cả bọn. Và dù điều đó không hẳn là tốt. Nó vẫn là sự thật.

Owen nói với một giọng đều đều, âm lượng không lên không xuống.

Nhưng cảm ơn cậu vì đã quan tâm, cậu ta tiếp tục. Điều đó có ý nghĩa với tôi, nhiều lắm. Bóng tối bao phủ trong căn phòng quân trang, gần như không có tí ánh sáng nào, chỉ có những đốm sáng nhỏ len lỏi vào cùng âm thanh của bát đĩa và tiếng nói từ nhà ăn. Otto cảm thấy một bàn tay đặt trên chỗ thắt lưng cậu, cảm thấy bồn chồn vì tấm áo ướt đẫm mồ hôi của mình.

Tôi chỉ không muốn cậu bị thương, Otto nói.

Một người có thể bị thương ở bất cứ nơi đâu, Owen nói. Cậu ta nghiêng người về phía trước một chút, chỉ gần hơn một chút. Tôi nhớ cậu, Otto, cậu nói, tôi thật sự nhớ cậu.

Được rồi, được rồi, Otto nói. Cậu hít một hơi và lùi lại một bước về phía sau, cách ra xa. Thở ra. Dĩ nhiên. Tôi cũng nhớ cậu, Owen. Dĩ nhiên là tôi cũng thế. Giờ thì đi xem xem có còn tí thức ăn nào sót lại không, nhé?

Được rồi, Owen nói, thả tay xuống, bỏ đi.

... Vậy là giờ Gérald và anh lại một lần nữa ở chung phòng với nhau. Bọn anh có            lính mới được cắt cử sẽ trải chăn đệm xuống ngủ ở những chỗ còn trống giữa bọn anh. Bọn họ có vẻ tử tế. Có cậu Patrice này, gần như không nói tiếng Anh, thế nên cậu ta và Gérald chơi với nhau, còn một cậu khác là một anh chàng tốt bụng, dễ chịu đến từ bờ biển phía tây tên Adrian. Cậu ta nói có vài đứa mới đến vô cùng căng thẳng trên đường đi, cố gắng tỏ ra hào hứng để vượt qua nỗi sợ hãi, và cũng có đứa tỏ ra hào hứng chỉ vì chúng hào hứng thật. Và, dĩ nhiên, bọn anh cũng hào hứng vì có người mới đến nữa. Anh có. Thật tốt khi có gì đó khiến ta phân tâm, và thật tốt khi có được hy vọng mới từ bọn họ. Bởi vì anh cũng có một suy nghĩ vô cùng tồi tệ thế này, anh biết là không đúng, anh biết là vớ vẩn. Anh có suy nghĩ rằng những anh chàng đến để thế chỗ cho những đồng đội đã mất của bọn anh này sẽ thế vào đúng chỗ họ và bị bắn vào người hay bị đâm trong đêm hay bị nổ tung như những người lính trước, hệt như vậy, từng người một, và rồi những cậu trai khác sẽ lại được gửi đến để thế chỗ họ, và chúng cũng sẽ bị bắn vào người hay bị đâm trong đêm hay bị nổ tung, hệt như thế, và rồi lại thêm nhiều lính mới nữa, cứ như thế và như thế. Còn bọn anh, những kẻ khác, chỉ có thể đứng xem và biết và không biết phải nói gì hay làm gì. Rằng có nên cảnh báo họ không hay cứ để họ tận hưởng từng giọt mật cuối cùng của cuộc sống ngắn ngủi. Và anh không biết ai sẽ thấy tệ hơn, bọn họ hay bọn anh?

Anh biết điều đó không có thực. Nhưng đôi lúc, khi anh ở quá xa, sự thực chẳng còn mấy ý nghĩa.

Em hãy chăm sóc bản thân, và, nếu em có gặp họ, cả Russell và Harriet và Josie và Ellie và Benji và mẹ anh và bố anh và bản thân em nữa.

Ở đây,

Otto.

•••

Giờ Etta và Russell cùng nhau đi khiêu vũ mỗi tối. Họ đã hỏi thăm xung quanh và lên một danh sách những sự kiện ở các làng và thị trấn trong quận. Họ cưỡi ngựa của Russell hoặc đi cùng trong xe của bố Etta. Dù có một chân hỏng, Russell khiêu vũ rất tốt, chỉ không nhanh bằng những người khác. Etta không ngại, như thế cô có thêm thời gian để xoay vòng. Họ bắt đầu nhận biết từng nhạc công, và chạm mũ chào lẫn nhau mỗi lần bước vào hay ra. Hầu hết bọn họ là những ông già hay mấy cô gái nông dân. Mọi người đều kiệt sức bởi công việc đồng áng hoặc công xưởng, quầng thâm dưới mắt, nốt chai trên tay, nhưng họ vẫn mang vào những đôi giày tốt và quần áo ôm sát và chơi nhạc và chơi nhạc và chơi nhạc và khiêu vũ và khiêu vũ và khiêu vũ.

17

Họ chỉ vừa đến được New Brunswick, không khí đặc hơn, nặng nề hơn với sự gia tăng của một lượng rất nhỏ muối, chỉ vừa đủ để nhận thấy được, thì Bryony nói:

Cháu có một anh trai.

Chỉ thế. Họ đi tương đối im lặng, chỉ có âm thanh của tiếng chân cọ vào những nhánh cỏ dại cao tạo thành những vệt sương đọng cả ngày dài trên chân họ như những vết hằn roi âu yếm.

Cũng là một cái gì đấy, Etta nói. Là một câu chuyện đấy.

Không, Bryony nói, đây là một con người, không phải câu chuyện.

Ừ thì, nó là một cái gì đấy, Etta nói. Còn điều gì nữa về cậu ta?

... chà, anh ấy thích sao. cháu cá là giờ vẫn còn thích. Thiên văn học.

Cậu ta có phải nhà thiên văn học không?

Không, chỉ thích thôi.

Được rồi. Có một người phụ nữ có một anh trai yêu thích các vì sao. Một câu chuyện đấy, đúng không?

Có vẻ thế. Không phải một câu chuyện tuyệt hay lắm. Và không phải là chuyện của cháu.

Chà, thế cô thích cái gì?

Biển cả, cháu đoán thế.

Dù là cô chưa từng đến đó?

Anh cũng chưa từng lên một ngôi sao nào. Dù vậy anh vẫn muốn làm phi hành gia. Khi anh còn bé.

Vậy còn cô, cô muốn làm gì?

Cháu muốn được như anh ấy.

Không phải là nhà báo ư?

Cái đấy là sau này.

Và, giờ cậu ta ở đâu?

Trại cải tạo Her Majesty’s trên đường St John’s. Nó nằm ngay bờ biển.

Họ đang tiến đến quận Ciquart. Etta đã có thể nhận ra băng rôn và bảng nhấp nhô bên trên đám đông đón chờ bọn họ. Người ta hô hào, ET-TA! ET-TA! TIẾN LÊN! TIẾN LÊN! TIẾN LÊN!

Ồ, tôi... Etta nói.

Đừng, Bryony nói. Đừng bận tâm chi... Cụ có anh em nào không? Hay chị em?

Mười bốn người, Etta nói. Tám anh em và sáu chị em.

Đám đông di chuyển đến gặp họ. Chẳng mấy chốc, máy ảnh nhanh chóng chớp liên tục và người ta la hét và khóc lóc và trao cho Etta với Bryony những món đồ lớn hơn như một túi mơ khô và những chai bia nhà làm và một cái bánh bông lan trắng, cũng như những món nhỏ hơn như một nhánh oải hương khô và một chum nến đã chảy phân nửa và một chiếc muỗng em bé bằng bạc với cán uốn ngược trở lại, và rồi, lại chẳng mấy chốc, Etta và Bryony đã đến đầu bên kia của ngôi làng nhỏ, và lại chỉ còn hai người. Họ lại đi bộ bên nhau trong bầu không khí tựa như im lặng suốt thời gian còn lại của ngày.

Hai đêm sau đó, vào khoảng hai giờ sáng theo cảm nhận của cơ thể hoặc theo khung cảnh trên bầu trời, Bryony thức giấc. Họ đang cắm trại trên một khoảng đất nhỏ dưới những câv bạch dương trắng và vàng. Cô kiểm tra: cô không mắc tiểu, cũng không khát nước hay không thoải mái hay lạnh hay nóng, áo khoác cô vẫn nằm trên người như một tấm chăn, và có vẻ như không có con thú hay côn trùng nào trên người hay ở quanh cô. Nhưng cô thức giấc. Vì một lý do nào đây. Etta ơi? cô nửa thì thào, quay nhìn sang bên về hướng Etta nằm, cách đó hai cái cây.

Mắt Etta mở to, nhìn chằm chằm vào cô, xuyên qua cô. Ôi, bà đang nói. Ôi ôiôiôiôiôi. Cứu tôi. Cứu tôi. Ôi, ôi. Ôi! Tai tôi. Tai tôi! Taitôitaitôi tai tôi. Ôi trời ơi ôi trời ơi. Ôiôiôi.

Etta, cụ sao vậy?

Ôi trời ơi! Ôi trời ơi ôi trời ơi!

Etta! Cháu đây. Bryony đây, đây mà, sao...

Tôi đang cháy! Đầu tôi! Làm ơn!

Etta, làm ơn đi, cháu không biết...

Đang cháy! Giờ Etta nằm ngửa. Tay và chân bà co giật và vẫy vùng như thể bà đang chết đuối. Bryony không đến gần được. Tai tôi! Tai tôi! Tai tôi! Trời ơi! Trời ơi! Trời ơi!

Được rồi, Bryony nói, ở đây. Cứ... ở đây.

Cô mở một trong mấy cái túi của họ, cái gần nhất, và ném ra nào nút áo, giấy, bút, một chiếc nhẫn, một con ngựa bằng nhựa, một chiếc giày trẻ con, tất cả rơi xuống đất, cho đến khi cô tìm thấy một chai nước. Cô lóng ngóng mở nắp và quay lại chỗ Etta, Tai tôi tai tôi tai tôi tai..., và đồ nước từ từ, thận trọng, lên tai phải của Etta, để dòng nước chảy xuống dưới đầu bà. Đây, cô nói, đây, đây, đây, cứ đổ và đổ đến khi hơi thở của Etta điều hòa trở lại và bà thôi vẫy vùng và la hét và cứ nhìn thẳng lên trên trời, chăm chăm.

Cậu ấy chết rồi, cô biết không, Etta nói.

Suỵt, Bryony nói.

Cậu ấy chết rồi.

Nghe này, cháu sẽ kể một câu chuyện.

Tôi không nghe thấy gì cả.

Cháu sẽ nói thật rõ.

Được rồi, được rồi.

Và rồi Bryony hít một hơi sâu, và rồi cô kể một câu chuyện:

Được. Ngày xửa ngày xưa có một gia đình nọ. Ở khu ngoại ô Ontario, nơi từng có hay vẫn có nhỉ, cháu không chắc, nhiều gia đình khác, nhưng gia đình này rất đặc biệt, có lẽ bởi vì chúng ta sẽ kể chuyện về họ, cơ mà, ừ thì, cũng là một cái gì đấy. Có một bà mẹ và một ông bố và một cậu con trai và rồi, vài năm sau đó, một cô con gái nữa. Và cậu con trai dành hàng đêm, trước giờ đi ngủ, chơi ngoài vườn với mẹ cậu và chiếc kính viễn vọng và người mẹ sẽ điều chỉnh chiếc kính soi vào đúng điểm đấy, bằng cách nào đó mà bà biết, vào đúng vùng đấy, rồi gọi con trai và cậu ta sẽ nhìn, một mắt nhắm và một mắt áp vào ống kính, nhìn thấy những thứ ở xa đến mức cậu chỉ có thể hiểu khi nghĩ về chúng bằng những con số chứ không phải bằng suy nghĩ. Thế là bà mẹ chỉ và cậu con trai nhìn và cô con gái quan sát họ qua ô cửa sổ, đêm này qua đêm khác.

Và cháu quan sát họ và muốn ở cùng họ và muốn biết anh ấy đang nhìn gì, đêm này qua đêm khác cho đến một ngày khi tất cả mọi người đều đang bận làm việc khác, chú tâm vào việc riêng đủ cho cháu cơ hội lẻn ra sân sau mà không bị chú ý và lấy một cái ghế nhựa trên bãi cỏ và leo lên đó ngồi và đưa mắt nhìn vào ống kính của kính viễn vọng. Tất cả những gì cháu thấy được là một khoảng xanh mờ mờ rộng lớn. Ồ, cháu nghĩ. Biển. Hẳn rồi.

Hai năm sau đó bà mẹ chết, kéo dài và chậm chạp và nhỏ giọt, cơ thể bà chậm rãi ăn chính nó theo cái cách mà cơ thể người ta đôi khi vẫn thường làm. Và bọn cháu chỉ nhìn, bởi vì bọn cháu chỉ làm được như thế. Bọn cháu không phải bác sĩ và chính bác sĩ cũng không làm được gì hơn. Họ ngồi bên chúng cháu trong phòng bệnh viện và tất cả cùng nhìn.

Vài tuần sau khi mẹ mất, cháu xin anh cháu chỉ cách sử dụng kính viễn vọng, chỉnh cho cháu, nhưng anh ấy không chịu. Anh chỉ nói, Không, Bryony, anh không làm được, dù là cháu vẫn thấy anh nhìn vào nó, mỗi đêm.

Ông bố thì tốt và hiền và nuôi hai đứa con của mình tử tế dù chỉ một mình và mọi người trưởng thành bên nhau tương đối hạnh phúc, đứa con trai nghĩ về chòm sao của những con số, cô con gái nghĩ về cái ẩm ướt và nặng nề của biển cả.

Ở tuổi mười tám cậu con trai dọn ra khỏi nhà để học đại học. Kỹ sư ở phía đông. Cháu nhớ anh ấy vô cùng. Cháu vẫn còn đi học, vẫn còn trẻ con và vẫn ở nhà. Những tuần đầu, sự vắng mặt của anh ấy tấn công cháu như cơn đói, rồi vơi dần, rồi vơi dần, rồi cuộc sống đẩy tới và cháu tiếp tục sống như đứa con một của ông bố đơn thân.

Anh không về nhà vào Giáng sinh, thế nên cháu viết thiệp gửi cho anh. Dù thế nào, con người ta có thật sự làm phi hành gia không? cháu hỏi anh ấy, trong tám thiệp. Thời đại đó dường như đã kết thúc rồi phải không?

Thư trả lời của anh đến ba tuần sau đó, vào cuối kỳ nghỉ lễ. Đúng thế, anh viết. Người ta vẫn làm vậy.

Khi trở lại trường tháng Một đó, cháu đang nói chuyện với một cô gái khác giữa việc quản lý cuộc sống và sự nghiệp với thể thao. Cô ta chẳng phải bạn, Bette Robbins với mái tóc xù. Cháu nói với cô ấy Giáng sinh cũng bình thường, nhưng không vui vì anh cháu không về nhà.

Dĩ nhiên không rồi, cô ta nói. Người ta đâu có dễ dàng cho anh ta ra.

Dĩ nhiên là có. Chị của Reuben về nhà từ trường đại học Alberta mà.

Họ không cho anh ta ra, Bryony, vì anh cậu không phải ở đại học, anh ta đang ở tù.

Không, anh ấy ở đại học.

Tù.

Đại học.

Tù.

Cô con gái đợi một tuần rồi hỏi bố mình. Và bố cô nói, Bố xin lỗi, Bryony, bố xin lỗi... Và rồi ông nói, Người ta có lớp học ở đó, cho họ. Anh con có thể đi học ở đó. Ngành kỹ sư. Và ông nói, Bố xin lỗi, bố xin lỗi, bố xin lỗi, bố, lẽ ra, lẽ ra bố...

Và cô con gái nói, Không, bố, không sao đâu. Không, không.

Và đó là tất cả những gì họ nói với nhau về chuyện đó. Không phải vì sao. Không phải bao lâu.

Thế là cháu đợi và đợi và đợi và cuối cùng bố cháu cũng qua đời và mọi thứ thật lặng lẽ, cả phía đông cũng lặng lẽ, và cuối cùng cháu thành người lớn và có một công việc người lớn và gặp cụ, đi về phía đông, đi về biển, và cụ nói, Tôi có một người chị, và, Cô có thể đi mà. Tôi không thể, người phụ nữ ấy nghĩ, dù là cô ta cũng có một người anh ở xa, rất rất xa, tôi không thể, cô ta nghĩ, cho đến một đêm, một đêm nọ, cách đây không lâu, không hề lâu, cô ta nhìn lên bầu trời và những ngôi sao mà cô vẫn chưa biết tên, và cô nhận ra, có. Tôi có thể. Dĩ nhiên tôi có thể. Dĩ nhiên tôi phải làm thế. Tôi sẽ làm thế. Nó không phải một phát hiện gì lớn lao. Nó cực kì, vô cùng, nhỏ bé thôi. Và, và giờ cháu ở đây, Etta. Và giờ ta ở đây.

Etta đang ngủ. Bryony kéo áo khoác đắp trở lại lên người, rồi nằm xuống bên cạnh bà. Cô nhìn xuyên qua những tán lá bạch dương, đếm sao và đếm và đếm đến một lúc, sau cùng, cô cũng ngủ.

Khi cô thức giấc sáng hôm sau, sáng muộn, mặt trời đã lên cao, Etta đã thức, ngồi trên thân một cái cây đồ. Bà úp mặt vào hai bàn tay và khóc rưng rức.

Chào, Bryony nói. Chào buổi sáng.

Etta không nhìn lên, cứ tiếp tục rấm rứt.

Là tai cụ à? Bryony hỏi. Nó vẫn còn đau ư?

Là lỗi của tôi, Etta nói. Bà nói qua đôi tay, qua tiếng nấc, trong nước mắt, tiếng thở gấp. Nó đi theo tôi.

Ai cơ?

Owen, Etta nói. Lớp da quanh tai bà chỗ đỏ chỗ trắng; bà không ngừng gãi vào đó.

Cụ chắc không, Etta? Bryony nói. Cụ chắc đó là mình không?

Tôi chắc, Etta nói. Bà đang khẽ phập phồng, run rẩy, do ảnh hưởng của việc khóc, làn da bà trở nên xanh nâu trong suốt dưới ánh nắng. Lần đầu tiên, trông bà thực sự già đúng với tuổi của mình.

Chắc chắn chứ? Bryony nói.

Chắc chắn, Etta nói.

Được rồi, Bryony nói. Nhưng, ta vẫn phải ăn. Cô mở một trong mấy cái túi và lấy ra một gói bánh qui và mơ. Đây, cô nói, tay chìa cho Etta từng mẩu một, một mẩu bánh, một mẩu mơ, một mẩu bánh, một mẩu mơ. Đây, đây, đây, đây, đây. Rồi cô lấy chai nước thứ hai, chai nước tối qua cô không đổ đi, gỡ nắp chai, rồi chuyển cho Etta. Đây. Etta uống và uống.

Giờ, Bryony nói, ta phải đi.

Không chờ những người khác ư? Etta nói.

Không chờ những người khác.

Họ đi về phía tây, lần ngược về. Bryony dẫn, còn Etta đi theo sau vài bước. Họ đến được Trung tâm Y tế và Dưỡng lão Grand Falls vài giờ trước khi mặt trời lặn.

Bryony để Etta ngồi xuống ở một chiếc ghế ngoài hành lang và đến bàn tiếp khách.

Xin chào, y tá tiếp nhận nói. Anh ta to tướng, có lẽ cao hơn hai mét. Da đen tóc đen. Cô cần giúp gì?

Cụ ấy mất trí rồi, Bryony nói.

Y tá gật đầu. Cô là thân nhân? anh nói.

Không, Bryony nói. Tôi rất tiếc.

Y tá kéo một tờ đơn từ bên kia bàn đến chỗ cô, giữ tay anh trên đó lâu hơn cần thiết. Cử chỉ an ủi.

Tôi thật sự rất tiếc, Bryony nói. Thật sự, thật sự rất tiếc.

Tôi biết, y tá nói.

Đó là đồ của cụ ấy, Bryony nói, cụ ấy nên giữ chúng. Cô hướng về một đồng nhỏ dưới chân Etta. Một cái túi sờn rách, một cái áo khoác, và...

Một khẩu súng ư? y tá nói.

Không có đạn, và bị gỉ từ trong ra ngoài rồi. Chỉ là đồ chơi thôi.

Được rồi, y tá nói, thế thì được. Tôi sẽ lưu ý để cụ ấy giữ chúng.

Một khi mọi giấy tờ đều đã được điền xong, họ đi cùng Etta đến một căn phòng nhỏ ở giữa hành lang gồm nhiều căn phòng tương tự. Etta ngồi xuống giường. Bryony ngồi cạnh. Y tá đứng lùi lại, chỉ ở ngay ngưỡng cửa. Giờ cháu sẽ đi tiếp đến St John, Etta, Bryony nói.

Đến nhà tù, Etta nói.

Đúng rồi, Bryony nói.

Được thôi, Etta nói.

Cháu sẽ quay lại đây sau đó, trên đường về nhà, Bryony nói. Cô nhìn Etta, rồi nhìn y tá. Cả hai đều gật đầu.

Chúc may mắn với anh của cô, Etta nói. Tôi tin là cậu ta biết lỗi rồi. Tôi tin chắc đấy.

Cảm ơn cụ, Bryony nói.

Tạm biệt, Etta nói.

Tạm biệt, Bryony nói.

Sau khi Bryony đi rồi, y tá dắt Etta đi trở lại nửa hành lang trước đến một cánh cửa có màu xanh lá hơi sẫm hơn so với những cánh cửa còn lại. Nhà tắm và vệ sinh, anh nói. Phải rửa ráy cho cụ thôi. Cụ có tự cởi đồ được không? Tự tắm được không?

Tôi ổn thôi, Etta nói.

Khóa nước rất an toàn, anh tiếp tục, cụ không bị bỏng đâu. Còn khăn tắm thì được gấp và để thành chồng trong tủ cạnh bồn rửa mặt.

Tôi ổn thôi, Etta nói.

Tốt, tốt. Cháu biết. Chỉ để chắc chắn thôi. Cháu sẽ đợi ngoài này đến khi cụ xong. Cháu sẽ đưa cụ về phòng sau khi...

Tôi nghĩ mình có thể...

Dĩ nhiên, cháu biết. Chỉ là cháu thích bầu bạn.

Lúc đẩy cửa bước vào phòng tắm, Etta nhớ ra, quay lại hỏi y tá. Cậu có biết liệu Gérald có ở đây không? Liệu cậu ấy có sao không?

Cậu ấy ổn. Cậu ấy về nhà rồi.

Cậu chắc chứ? Cậu trai với giọng lơ lớ ấy? Cái quần nát bươm ấy?

Cháu chắc mà.

Được rồi. Tốt với cậu ấy một chút. Trông cậu ấy gắt gỏng và xấu tính thế nhưng thực ra cậu ấy chỉ sợ thôi, cậu ấy rất sợ đấy.

Được rồi. Cháu biết, chúng cháu biết. Còn, giờ, cháu chờ ở đây. Ngay đây.

Được rồi. Ngay đây.

Tối đó Etta ngủ và ngủ. cẳng chân và bàn chân và hông bà tất cả đều mệt mỏi, nhất loạt. Bà ngủ qua nửa đêm, khi y tá ghé vào kiểm tra bà, qua buổi sáng, khi một y tá khác, Sheila, một mình nuôi năm đứa con gái đã trưởng thành, ghé qua mang theo trà và trứng và nước trái cây và bánh mì, đặt chúng xuống bàn cạnh giường, qua buổi chiều, khi Sheila ghé vào lần nữa mang thêm trà, qua đến tối lần nữa. Trời vẫn tối khi Otto thức giấc. Ông duỗi cẳng chân và ngón chân dưới mấy tấm chăn. Có một chút ánh sáng hắt vào từ khe hở hẹp bên dưới cánh cửa và một chút ánh sáng yếu ớt hắt vào qua lớp rèm cửa sổ. Ông nhìn quanh căn phòng đến khi mắt điều tiết rõ, rồi ngồi dậy và duỗi cẳng chân và ngón chân lần nữa, cảm thấy khỏe mạnh, đầy sức sống. Ông đi đến cửa và bước ra hành lang để tìm nhà vệ sinh. Qua ba cửa, cửa màu lá sẫm. Mặc dù đèn để sáng trưng, không có ai khác ở hành lang cả. Mọi vật tĩnh lặng.

Dưới ánh đèn sáng choang của buồng vệ sinh, Otto quan sát. Ông đang mặc một tấm áo choàng nửa-giấy-nửa-vải, có màu xanh nhạt như cánh cửa phòng ông, màu xanh nhạt như những chiếc xe tải của trung đoàn. Vậy họ biết mình là ai, Otto nghĩ. Có một miếng băng dán trên tai ông. Ông khẽ chạm vào nó, vẫn còn đau. Ông đưa tay vuốt qua mái tóc và nhặt ra được vài món tóc rụng, trắng phơ.

Khi ông dùng nhà vệ sinh, Otto nhận ra mình đang đeo tã. Ông tháo nó ra và nhét vào thùng rác cạnh bể chứa nước, tiêu tiểu sạch sẽ, giật nước, rửa tay, và quay trở về phòng.

Về đến phòng, ông ngồi trên giường, thức, tỉnh táo. Ông không hề mệt chút nào. Ông lắng nghe tiếng loạt soạt nhịp nhàng mà tấm áo giấy phát ra cùng với mỗi nhịp thở của ông, lắng nghe tiếng tíc tắc của đồng hồ, lắng nghe tiếng gió ngoài kia lúc trầm lúc bổng, như tiếng hát. Ngoại trừ việc nó kéo dài và đều và nặng để có thể chỉ là gió. Quá nặng. Otto đi đến cửa sổ, mở tung cánh cửa hết mức được phép, bảy xăngtimét, và lắng nghe lần nữa. Quen thuộc, bồi hồi. Ông cẩn thận sờ miếng băng trên tai đến khi tìm được mép, rồi tháo ra hết vòng này đến vòng khác cho đến khi ông cảm nhận được không khí và âm thanh trên đó, lớn hơn gấp bội, bắt đầu trầm, rồi bổng dần, rồi lại trầm xuống lần nữa. Là sói cỏ, Otto nói, với căn phòng, với đồng hồ, với gió. Như ở nhà. Ông kéo chiếc ghế bành duy nhất qua căn phòng và xoay nó lại để hướng ra cửa sổ, ngồi vào nó, và lắng nghe.

Lúc nửa đêm y tá đầu tiên khẽ gõ cửa, rồi hé mở. Kiểm tra nửa đêm, anh thì thào. Rồi, khi nhận thấy chiếc giường trống trơn, Etta, cụ dậy rồi ư?

Ừ, nhưng tôi ổn, Otto nói.

Cụ chuyển cái ghế kìa.

Ừ, nhưng nó không nặng,

Được rồi. Lần tới nhớ gọi cháu. Để cháu giúp.

Được rồi, Otto nói, khi y tá đóng cánh cửa và để ông lại một mình.

Otto vẫn đang ở ngoài vườn, vẫn đang ở cạnh gấu mèo và cá hồi, thì hàng xóm của ông, gia đình có cô con gái có bầy chuột lang, tách ra khỏi hàng xe đang chậm rãi diễu qua con đường và ghé vào lối xe chạy trước nhà Otto. Otto nhận ra chiếc xe, xanh đen, to lớn và tiện dụng. Nó đỗ tít tận nơi ông đang ngồi, cẩn thận tránh né những bức tượng. Cửa sau xe mở ra trước và cô bé nhảy ra. XinchàocụVogel! cô bé nói rồi chạy qua con gấu mèo, vuốt nó một phát từ đầu đến đuôi, rồi băng qua con sói, cẩn thận gãi gãi giũa hai tai nó, rồi lại chạy qua chỗ con gà gô, rồi cứ thế. Cô bé đến chỗ bọn chuột chũi trước khi bố mẹ cô ra khỏi cửa trước xe. Chào buổi chiều, Otto, bố cô bé nói.

Chào buổi chiều, Otto nói.

Chào buổi chiều, Otto, mẹ cô bé nói.

Chào buổi chiều, Otto nói.

Con chuột lang tốt với cụ chứ?

Ừ, cũng tốt. Cò nàng toàn ngủ và liếm.

Vâng, người bố nói.

Cháu biết lắm mà, người mẹ nói.

Có vẻ như Russell vẫn chưa về nhỉ? người bố nói.

Chưa, Otto nói. Chưa về. Cậu ta ở tít tận phương bắc.

Cháu hiểu, người bố nói.

Dù sao thì, người mẹ nói, cháu mang cho cụ một thứ. Cô chúi người trở vào trong xe, ở ghế sau. Giờ chúng cũng héo bớt rồi, cơ mà, cháu nghĩ là cụ vẫn muốn có chúng. Cô lấy ra một lọ thiếc đựng cà phê với ba bông hoa lanh ủ rũ, chỉ còn nửa số cánh nằm bên trong. Cháu thấy thông báo của cụ, cô nói. Sau lưng họ cô con gái chạy từ chỗ đại bàng vàng sang lũ cáo sang con sóc đỏ.

Ồ, Otto nói. Ừ. Ừ, cảm ơn.

Không nhiều lắm, nhưng là tất cả cháu tìm được trên đất nhà cháu.

Cô ấy tìm cả buổi chiều đấy, người bố thêm vào.

Cháu rất tiếc vì không có nhiều hơn, người mẹ nói.

Không, không, chúng tuyệt lắm, Otto nói. Cảm ơn. Thật đấy. Ông nhìn những bông hoa, nhẩm đếm số cánh trong đầu. Chúng run rẩy yếu ớt dưới cơn gió. Chờ đã, Otto nghĩ, chỉ một chút xíu nữa thôi, làm ơn. Chà, ông nói thành tiếng, tôi rất muốn mời cả nhà vào dùng cà phê, nhưng...

Không, không, người bố nói. Cảm ơn cụ, nhưng cháu e là bọn cháu phải chạy thôi. Bọn cháu có lớp học bơi trong thị trấn. Anh quay người khỏi Otto, sang cô con gái, giờ đang len lỏi giũa đám châu chấu. KASIA! anh la lớn. ĐI BƠI! Cô bé lờ anh đi. Ba bước, chạm con châu chấu, ba bước, chạm con châu chấu. Người bố nhún vai và sầm sập bước về phía con gái.

Khi người bố đi rồi, người mẹ tiến một bước về phía Otto, lọ cà phê trong tay, và nói, Cụ ổn chứ, Otto?

Hơi khó ngủ, Otto nói. Và khó ở tuổi già.

Cháu có thể giã hỗn hợp đó cho cụ, nếu cụ muốn, ghé qua đưa cho cụ sau bữa tối.

Không. Otto nói. Tôi thích làm việc đó. Ổn thôi, tôi ổn.

Otto, cụ không hề cử động từ lúc bọn cháu đến, suốt quãng thời gian này.

Không ư?

Không hề. Nói cháu nghe, cụ đứng lên được không?

Bây giờ?

Đúng vậy, bây giờ.

Otto do dự. Không, ông nói. Không được. Không phải bây giờ.

Được rồi, người mẹ nói, cháu sẽ giúp cụ. Ta sẽ làm cho nó trông tự nhiên thôi, chỉ bước đi và trò chuyện.

Không, ổn mà, Otto nói. Cô thật sự không...

Có chứ, người mẹ nói.

Cô không phải một người phụ nữ to lớn, nhưng cô khỏe. Đôi chân, đôi tay, cột sống cứng cáp. Nhờ bơi đấy, cô nói. Cô vòng một tay qua sau lưng Otto, những ngón tay cô quặp lại ngay dưới nách, dồn trọng lượng của ông lên người cô, và nâng, ông đứng lên nhanh chóng, dễ dàng, như một chiếc lọ rỗng cô vẫn tưởng là đầy.

Cụ đi được không? cô hỏi.

Tôi không biết, Otto nói.

Được rồi, cứ thử vậy. Cô tiến một bước về phía trước bằng chân phải và Otto làm theo. Được, ổn thôi, tốt. Rồi trái, ổn thôi, tốt. Rồi phải. Rồi trái.

Tôi chỉ mệt thôi, Otto nói.

Trái, người mẹ nói, và phải.

Kasia, giờ đã vuốt hết các con vật, nhún nhảy quay trở lại chỗ họ vừa lúc họ đến được cửa trước.

Hai người đi đâu thế? cô bé hỏi.

Đi thăm cô chuột lang của Otto, người mẹ nói. Cụ ấy định cho mẹ xem.

Tuyệt! Kasia nói. Con MÊ chuột lang lắm!

Bố cô bé đi theo sau vài bước. Anh thấy ánh mắt vợ phía trên đầu con gái. Anh đợi ngoài xe nhé? anh hỏi.

Không, không, ổn mà, thật đấy, Otto nói. Tất cả mọi người có thể vào và xem cô nàng.

Cụ có con không? Có đồ chơi không? Kasia hỏi.

Không, Otto nói. Tiếc quá. Chỉ có một con chuột lang thôi.

Chà, buồn thật nhưng cháu nghĩ hiện tại chắc không sao đâu, Kasia nói.

Tất cả mọi người vây quanh cái thùng quýt của Cốc. Cô nàng đang ngủ. Chúng nó toàn ngủ, Kasia nói. Của cháu cũng vậy. Đừng lo. Cô thò tay vào thùng và vuốt con Cốc bằng giấy bồi. Cháu thích con này, cô nói.

Trước khi rời đi, người mẹ đặt lon cà phê đựng hoa lên kệ bếp, ngay phía sau nơi Otto đang tựa vào. Cụ có thể tự mình nhấc chân được không? cô thì thầm. Có, Otto thì thầm.

Cho cháu xem.

Ông nhấc chân trái. Bảy xăngtimét khỏi mặt đất, có khi mười.

Được rồi, người mẹ thì thầm. Ổn chứ?

Ừ, Otto thì thầm, ổn mà.

Sau khi họ đi, Otto lấy một cây bút và giấy, vẫn đứng vì sợ nếu ngồi thì sẽ ngồi luôn, rồi viết:

Etta yêu dấu.

Đời ta có lúc thăng lúc trầm. Em từng bảo anh, một lần, rằng chỉ cần nhớ phải thở. Miễn là ta còn thở được, ta vẫn đang làm một việc tốt, em nói. Trút đi cái cũ kỹ và bơm vào cái tươi mới. Và, do đó, ta bước tiếp. Ta tiến lên. Đôi khi, tất cả những gì ta phải làm để bước tiếp chỉ có thế thôi, chỉ cần thở, em nói. Thế nên đừng lo lắng, Etta, nếu không có gì khác, anh vẫn đang thở. Em hẳn phải gần đến nơi rồi, rất gần rồi. Anh hy vọng là thế. Anh hy vọng là em đang nhìn thấy mọi thứ. Anh viết chỉ để báo em rằng: anh ở đây, đừng lo lắng. Anh ở đây, vẫn thở, vẫn đợi.

Otto.

Rồi ông giã hỗn hợp hoa lanh, bôi lên mắt, và ngủ và ngủ.

Russell đứng trên một tảng đá tròn, dẹt. Nó là thứ cao nhất suốt cả mấy dặm vừa qua và phủ đầy địa y cam và xanh và xám. Người phụ nữ bên cạnh ông nhỏ bé với những nếp nhăn như pháo hoa quanh mắt. Bà mặc một tấm áo khoác bằng da và lông thú lẫn vào với mái tóc trắng của bà. Bà đặt một tay lên vai ông. BẦY THÚ SẼ TỪ BÊN ĐÓ ĐẾN ĐÂY HÔM NAY, bà hét. Gió quá to khiến Russell gần như không nghe thấy gì. ĐÂU ĐÓ TRONG KHOẢNG SÁU TIẾNG TỚI THÔI, CHẮC THẾ. Cả hai người cùng ngồi xuống trên mỏm đá, cẩn thận không làm tróc lớp địa y. ÔNG KHÔNG CÓ VỢ À? bà hét.

KHÔNG, Russell hét.

CÓ KHI ÔNG HẠNH PHÚC HƠN KHI MỘT MÌNH, NHƯ TÔI NÀY, bà hét.

Ừ, Russell hét. Ừ, CÓ KHI THẾ.

•••

Họ ở làng cùng đoàn tân binh được gần một tuần và rồi, vì lý do gì chẳng ai chịu nói cho họ biết, Otto và Gérald và những người khác bị đánh thức lúc bốn giờ sáng một ngày Chủ nhật, trời còn giăng sương, còn lạnh, để rồi vội vàng mặc áo và vệ sinh và thu gom đồ đạc, và bắt đầu hành quân về phía tây.

Owen bắt kịp Otto ở trong hàng. Cậu có biết ta đang đi đâu không?

Cậu không được phép phá hàng ngũ như vậy, cậu sẽ bị bộp hay đẩy xuống cuối hàng đó, Gérald nói, cạnh Otto.

Không sao. Tôi biết. Cậu biết không? Nơi ta đang đến ấy? Tại sao?

Không hề, Owen.

Aucune idée,[22] Gérald nói.

Chuyện này xảy ra thường không? Đang bình thường, tự nhiên, không báo trước gì, dựng dậy và lên đường à?

Đôi khi, Otto nói.

Nghe nè, Gérald nói, không phải chuyện gì tồi tệ đâu. Như thế này tốt hơn là nghỉ phép bởi vì bọn chúng đang tỉa dần quân tuần tra và lính gác thành của ta. Hay lẻn vào phòng ngủ giữa đêm khuya và cắt cổ. Đây chỉ là vận động cho ấm thân thôi.

Ô, Owen nói. Liệu...

Nhưng thế vẫn không tệ lắm, vẫn tốt hơn việc chính ta là những kẻ lẻn vào. Tốt hơn việc đứng ngoài cửa sổ, nhìn trái cổ của hai người lạ nhô lên hạ xuống trong giấc ngủ, biết rõ họ có chừng sáu, hay bảy nhịp thở nữa trước khi con dao của ta cứa qua cổ họ, như thế họ sẽ không có thời gian hay phương tiện để hô hoán, chỉ vừa đủ thời gian để mở mắt ra và nhìn ta, để cảm nhận nhịp tim đập nhanh hơn và chết qua cổ họng...

Chúa ơi, Gérald, Otto nói. Quay sang Owen, không có đâu, không quá...

Không sao, Owen nói.

Và, Otto nói, dù ta có... Rồi cậu ngừng, thở dài.

Này, Gérald nói, như cờ vua thôi. Đôi khi đến lượt ta đi, dù công hay thủ. Đôi khi ta án binh bất động thật lâu. Đôi khi ta lùi về nơi ta từng ở. Ở dưới này thấy lung tung thế đấy, nhưng trên cao, đối với những kẻ thấy cả bàn cờ, có lẽ chuyện gì cũng có lý cả. Khả năng rất cao là có một chiến lược, một kế hoạch nào đó rồi. Điều phải biết, mon petit Anglo[23],chỉ là việc ta là con hậu hay con tốt.

Owen nhìn sang Otto, nói, Con hậu hay con...

Tôi không biết chơi cờ vua, Otto nói.

Họ hành quân trong im lặng. Owen đi cùng họ. Sau ba mươi sáu bước nữa, cậu bị phát hiện rời hàng, và bị đẩy xuống cuối cùng.

Không lâu đâu, Otto nói. Tôi chắc là ta sắp đến nơi rồi.

Sau khi Owen đi khỏi, Gérald nói, sắp đến đâu? Cậu có biết ta đang đi đâu không?

Không. Otto nói. Nhưng ta hẳn phải sắp đến đâu đó.

Cậu ta lạ lùng thật, cậu biết đó, Gérald nói. Tôi sẽ không quanh quẩn gần cậu ta lâu quá đâu.

Tôi biết, Otto nói. Đừng lo. Tôi biết.

Họ hành quân đến đêm, và rồi đi xuyên đêm thêm mấy tiếng nữa trước khi có lệnh ngừng lại và hạ trại. Một ngọn lửa thấp, yếu ớt được nhóm lên trong một khu vực được vây kín, không thể nào nhìn thấy được dù dưới bất cứ góc nào trừ từ trên xuống, và thức ăn được hâm nóng và phân phát. Mọi người đều mệt, nhưng không ai chịu đi ngủ; họ ngồi quanh đống lửa thành từng lớp vòng tròn, mỗi người cố gắng sát với ngọn lửa hết mức có thể, từng cặp hay tụm ba người khẽ nói chuyện với nhau về không gì cả, vì họ đã bên nhau qua đêm đen và bóng tối và những thứ khác ở giữa quá lâu rồi nên thứ duy nhất còn lại để nói chính là không gì cả. Và rồi, vào một thời điểm nào đó sau bữa tối và trước lúc ngủ, từ một nơi nào đó giữa hai cậu trai đang tranh cãi nhau về không gì cả và ba cậu trai đang thi nhau kể những câu chuyện về không gì cả. Owen bắt đầu cất tiếng ca:

Tháng Tư dù có mưa giăng lối

Hoa tháng Năm nhờ đó nở rợp trời.

Giọng nam cao đầy đặn, nhẹ nhàng. Hệt như trong lớp học của Etta. Cậu đang nhìn thẳng vào Otto. Otto ngừng trò chuyện.

Vậy dù mưa ghé ngang, đừng nuối tiếc,

Vì đó không phải nước, em có biết

Mà là mưa hoa màu tím biếc.

Rồi dần dần mọi người ngừng trò chuyện và lắng nghe, vài người cùng tham gia, một số hòa âm và một số không theo kịp giai điệu, còn vài người chỉ ngồi lặng im, xem bài ca như một bộ phim.

Và khi trên đỉnh những ngọn đồi mây bay

Rồi sẽ sớm đến thủy tiên vàng em thấy

Em cứ đi tìm con chim dạ oanh

Và cứ nghe khúc hát của chàng ta

Khi mưa tháng Tư đến một ngày không xa

Em cứ đi tìm con chim dạ oanh

Và cứ nghe khúc hát của chàng ta

Khi mưa tháng Tư đến một ngày không xa

Sáng hôm sau khi họ thu dọn, bài ca vẫn quẩn quanh trong đầu Otto. Và quẩn quanh khi họ bắt đầu hành quân, và quẩn quanh khi họ tiếp tục băng qua những cánh đồng cỏ cao và hoa lan nhỏ khô nóng, khi họ dừng chân và hạ trại đêm thứ hai, lần này không được thắp lửa cũng không ồn ào, đi ngủ ngay sau bữa tối im lặng, nhờ đó bài ca trong đầu cậu lẫn với tiếng của biển cả, ở phía bên kia của bờ dốc họ đang rúc đằng sau. Họ lại trở về với biển; cảm giác vô hình đó đưa Otto vào giấc ngủ như một khúc ru.

Trời sáng trước khi trời sáng. Bởi một thứ ánh sáng không phải mặt trời cùng tốc độ và tiếng ồn và một bàn tay bên ngoài lều Otto, giáng lên tấm vải bạt, xuống người cậu, đè tấm vách lều lún thành hình bàn tay khiến cậu phải lăn qua một bên và chống lên, đẩy cái xác ra khỏi người, rồi chui ra đối mặt với thứ ánh sáng không phải mặt trời và thứ âm thanh không phải buổi sáng kia, vật lộn mang giày vào và theo dòng người chạy lên bờ dốc và hướng xuống phía biển, ở đó, trên bãi biển, là một biển người, khắp nơi quay cuồng, dồn về khiến cho đường biên giữa nước và đất liền mờ đi, mất hẳn, chỉ còn người là người, và bởi ai ai cũng la, Otto cũng la, và mắt cá chân cậu, rồi đầu gối cậu, rồi đến hông cậu dần ngập trong nước, xuống đi! xuống đi! xuống đi! và đưa họ lên! có ai đó la, mọi người đều la, xuống! và lên! và những con thuyền và những chàng trai và những người đàn ông, hít vào nước, phun ra nước, và mọi thứ mới ồn ào và đầy màu sắc làm sao, nhưng trời tối dần và tối dần, và cúi xuống đi, cúi ngay xuống, thấp hơn nữa, thấp nữa, sâu hơn, sâu hơn, sâu hơn, và nước ấm hơn cậu nghĩ, nhịp nhàng, và trong đầu cậu, bài ca vẫn quanh đi quẩn lại, và nước vẫn tối đen vì trời chỉ vừa hửng sáng, và nửa tiếng la và nửa số xác chết và nửa số đồng phục kia đều thân quen quá, cậu được dạy để nhận biết chúng, và nửa số còn lại là những người cậu được dạy để phân biệt, nhưng vì những lý do khác nhau cả hai bên đều đang bắn và la và bắn và la, và có gì đó hay ai đó phát nổ dưới nước, làm sao có gì nổ dưới nước được chứ? Và một cú giáng vào bên đầu cậu ở phía tai phải, bằng âm thanh bằng ánh sáng bằng thép, và rồi một cú húc vào bụng cậu, như nắm đấm nhưng to hơn, nặng hơn, một thân người, mặt úp dưới nước, cậu lấy tay ôm đầu che tai phải lại, nheo mắt nhìn dưới ánh sáng bao trùm khắp mọi nơi và dùng tay còn lại mò mẫm bên dưới, lật thân người ấy lại, và đôi má ấy phồng lên và ho ra nước, và đó là Owen, Owen từ nhà, và cậu ta thật nhỏ bé làm sao, và cậu ta lại ho và nước lại tràn vào miệng, và có lẽ máu đang chảy ra từ ngực cậu, hay ngay dưới ngực, ngay giữa bụng, và Otto thả tay ra khỏi tai và dùng cả hai cánh tay để nâng; và kéo và nâng và kéo Owen ra khỏi nước hòng cố đưa cậu ta tới một chốn yên tĩnh và tối nào đó, và la lên cứu làm ơn! Làm ơn! và tiếng la của cậu như hòa âm cùng những tiếng la khác, tất cả mọi người đều la, kể cả những người trước đó không ca, những người chỉ xem, giờ đây tất cả đều tham gia và tất cả mọi người đều la và âm thanh đó càng lúc càng lên cao và lấp đầy bên tai còn lành của Otto và lấp đầy không gian và lấp đầy tất thảy mọi thứ.

Owen chết trước khi Otto kịp đặt cậu ta xuống. Không có nơi nào yên tĩnh để đặt cậu. Không nơi nào sạch không nơi nào yên. Cậu đặt Owen lên bãi biển, cạnh những người khác. Mắt cậu ta mở to. Otto biết mình phải vuốt mắt cậu ta, nhưng cậu không thể. Cậu để đôi mắt mở. Là lỗi của tôi, cậu nói.

Và, dù Owen đã chết, cậu ta nói, Không phải đâu.

Và Otto nói, Phải mà.

Và Owen nói, Có lẽ.

Và rồi từ tai Otto một chia chớp trắng xẹt qua đầu và lan xuống khắp cơ thể và cậu muốn hôn Owen nhưng cậu không làm thế và thay vào đó cậu chạy, chạy trở lại bờ dốc, trở lại nơi cậu từng hạ trại, qua cả nơi đó, chạy mãi và chạy mãi.

Otto chạy suốt bốn mươi phút; bảy ngàn bốn trăm bước. Cậu chạy đến khi nhìn thấy một chiếc xe tải của Quân đội Anh, đậu bên một con đường vắng. Cậu mồi khởi động xe, như trước đây đã từng làm với rất nhiều những chiếc máy kéo, máy đập, xe tải, và lái sâu vào trong đất liền đến khi thấy một thị trấn lớn thì cậu xuống xe, rúc vào chỗ tối tăm nhất cậu tìm được, và, dù mặt trời vẫn còn chưa lên hẳn, cậu gọi whiskey lúa mạch đen, và dù mặt trời vẫn còn chưa lên hẳn, người ta vẫn đem rượu cho cậu. Otto ở đó cả ngày. Vào độ chiều tà Gisèlle bước vào. Cô vòng tay quanh cổ cậu và cậu vuốt tay dọc lên đùi cô, không quần vớ, chỉ một đường vẽ lên, dọc lên đường vẽ, và cô ta mỉm cười rồi nói, Sao nào? và đưa cậu đi, xuống đường, qua góc rẽ, rồi lên phòng cô. Otto xé quần áo cô ra như thể chúng là nguyên nhân cho cơn bỏng rát nơi tai cậu. Chìm vào trong cô như thể cô là biển cả tối tăm đẫm máu.

Sau đó, trong lúc Otto ngủ, Gisèlle băng tai cho cậu, bọc lớp băng trắng vòng quanh và vòng quanh.

Cậu dành những tuần tiếp đó qua lại giữa hai nơi, quán bar và phòng Gisèlle. Cậu nhanh chóng nhận ra, vào khoảng đâu đó ngày thứ Bảy, rằng cậu không thể quay về. Cậu từng nghe các câu chuyện, những lúc khom mình quanh radio cùng Russell, về những người lính như cậu bị bắn đột ngột trên những cánh đồng hoa. Vậy là, chỉ có quán bar và phòng Gisèlle, qua và lại, đơn giản, dễ dàng.

Ở quán bar, vào khoảng đâu đó giữa tuần, độ vừa sụp tối, người phụ nữ đẹp nhất Otto từng nhìn thấy bước vào. Cô mang quần vớ thật. Cô mỉm cười với tay pha chế, khách quen, biết mặt, rồi ngồi xuống bên một chiếc bàn gần cuối căn phòng, một mình. Otto, ở quầy bar, uống cạn cốc rượu, đẩy cái cốc đi, rồi tiến đến chỗ cô.

Trời ơi, cậu nói. Winnie.

Chào Otto, Winnie nói. Cô đứng lên để ôm cậu, tay cậu không hề nâng lên đáp lại, nặng trịch, buông thõng, như một đứa trẻ, đầu cậu trên vai cô. Anh có mùi ghê quá, cô nói.

Anh biết, cậu nói. Em thì rất thơm.

Em biết, cô nói.

Họ ngồi đồi diện nhau, cô uống vang đỏ, cậu không uống gì. Họ nghĩ anh chết rồi, cô nói. Ở đâu đó ngoài biển.

Có lẽ là thế thật.

Nhảm nhí. Anh cũng biết thế. Đừng có ngốc nữa, Otto.

Họ cũng nghĩ em có lẽ đã chết.

Không giống nhau.

Họ có gửi thư chưa? Gửi cho mẹ?

Chưa. Bị dồn ứ nhiều.

Sao em biết anh còn? Chưa chết?

Nghề của em là biết này biết kia. Em dò la lung tung.

Em có biết Gisèlle không?

Dĩ nhiên. Nghề của cô ấy luôn mà.

Ồ. Còn, còn em ổn không?

Em vô cùng ổn, Otto. Em thấy mình ổn hơn rất nhiều so với tưởng tượng. Anh mới là người không ổn ấy.

Ở nhà, mọi người lo cho em nhiều. Rất nhiều.

Họ không nên thế. Anh có thể bảo họ như vậy. Nhưng không nói gì thêm. Dù sao, chính anh mới cần được lo đấy. Gisèlle sẽ sớm phải đi tiếp thôi. Cô ấy có bao nhiêu vụ bị dồn ứ, lẽ ra cô ấy không nên dính với anh lâu như vậy... Rồi anh sẽ ngủ ở đâu?

Cô ấy không nói mình sắp đi.

Cô ấy không nói nhiều lắm đâu. Này, em nghĩ em có thể thu xếp giúp anh, thu xếp cho anh quay trở lại mà không gặp vấn đề gì.

Anh không nghĩ mình làm được.

Anh làm được.

Anh không biết.

Anh làm được. Sẽ không phải lâu đâu.

Được rồi.

Được chưa?

Được rồi. Cảm ơn em Winnie.

Cô vươn tay dưới gầm bàn và nắm lấy tay Otto rồi siết. Trời, Otto, cô nói. Đâu có gì đâu.

Tối đó, Otto lấy cây bút trên bàn cạnh giường ngủ của Gisèlle, và lấy từ trong túi ra vài tờ khăn giấy của quán bar, rồi cậu viết:

Etta yêu dấu của anh,

Cậu viết về cuộc hành quân, cậu viết về những bài ca, cậu viết về những lúc hạ trại, về những buổi sáng, về biển, cậu viết về những con thuyền, về những đám đông, về biển, về cái tai, về biển, về Owen, về biển, về biển, về biển.

•••

Etta rút tay ra khỏi hai cánh tay dài thượt của bộ đồ liền quần màu xanh lính thủy, rồi rút chân ra. Mạt sắt từ công xưởng bám thành đường giữa mắt cá chân và vớ, cổ tay và bàn tay cô. Qua cửa sổ cô có thể thấy Russell, trên lưng ngựa, tiến lại trên con đường mòn. Hãy còn sớm.

Cậu chờ, trên lưng ngựa, trong khoảnh sân, trong lúc Etta chuẩn bị xong xuôi. Dọn dẹp bát đĩa bữa tối, gài tóc ra sau, buộc dây giày. Bạn có chắc là không muốn vào không? cô gọi với ra cánh cửa mở. Vừa chờ vừa uống cà phê?

Không sao đâu, Russell nói.

Cậu không bao giờ vào. Cậu luôn luôn đến sớm.

Etta có hai bộ váy để khiêu vũ, một bộ xanh lá một bộ xanh dương. Tối nay cô mặc bộ sẫm màu hơn, bộ xanh lá. Chỗ váy xếp li xòe ra và rũ xuống lúc cô nhún người lên lưng ngựa của Russell. Cô thấy khẽ nhói lên ngay ở bụng khi ngồi xuống. Bạn không sao chứ? Russell nói.

Etta hít vào. Ổn, cô nói. Đi thôi.

Sau buổi khiêu vũ, Etta và Russell trở lại chỗ buộc ngựa. Chỉ vừa qua mười một giờ. Russell cầm nón trên tay. Những người còn lại đã đi đường khác, hoặc quay trở về thị trấn, hoặc đến bãi đỗ xe, cũng là nơi buộc những con ngựa khác. Russell lo có người sẽ nhầm con ngựa của cậu với ngựa của họ, nên hai người luôn buộc ngựa ở một nơi khác, một nơi cách xa.

Thường thường chính Russell là người đặt tốc độ khi đi bộ đến chỗ khiêu vũ hay từ chỗ khiêu vũ ra về, còn Etta sẽ đợi cậu, nhưng hôm nay cô gần như không theo kịp cậu. Cô bước hai bước, ngừng, thở, bước hai bước, ngừng, thở. Etta, Russell nói, có thật là bạn không sao chứ?

Mình không biết, Etta nói.

Họ đang đi bộ sau lưng những ngôi nhà, tất cả đều tối. Bên kia là đồng ruộng. Etta ngừng lại, cúi xuống, áp hai tay xuống mặt đất để đỡ. Thở. Thở.

Được rồi, Russell nói. Được rồi, được rồi. Được rồi. Mình sẽ đi lấy ngựa. Bạn ở ngay đây nhé. Mình sẽ đi nhanh hết sức. Được chứ.

Etta thở và thở và gật. Được mà.

Mắt cô nhắm. Cô lắng nghe cho đến lúc tiếng bước chân Russell đã khuất hẳn mười giây, rồi dùng hai tay chống người lên khỏi mặt đất, và bước đi, hai bước thở, hai bước thở, đến bờ giậu mọc trên hàng rào sân sau của một ngôi nhà tối. Cô vạch những nhánh cây cứng, khô ra và chui người vào bên dưới, váy cô bị những bụi cây quệt vào. Khi cả người cô đã chui vào khuất hẳn bên trong, cô lại cúi xuống, tay trên mặt đất mát, gần như ẩm ướt. Mọi điểm từ ngực đến bắp đùi cô đều đập rộn, thắt lại, kéo cô vào trong. Cô cuộn người thành một quả bóng, đầu đặt xuống đất. Chỉ vừa đủ chỗ trống giữa hàng rào và gốc cây dày đặc. Đất áp vào thái dương cô thật lạnh và mềm mại và bất động. Cô đếm số tuần, một, hai, ba, bốn, năm, sáu, bảy, gần tám rồi. Gần tám tuần rồi. Năm mươi lăm ngày. Cô đếm tới và lui rồi tới và lui. Với mỗi lần đếm, cô hình dung trong đầu mình gấp lại và cất đi một trong số những cái tên mà cô đã âm thầm cho phép bản thân cân nhắc, mỗi tuần một cái tên, như những điều tươi sáng, đầy màu sắc bỗng hóa đen tối. Gấp lại và cất đi. Gấp lại và cất đi. Cơ thể cô đập rộn và khoảnh đất bên dưới cô ẩm ướt.

Cô nghe thấy Russell quay trở lại vài phút sau đó, nghe tiếng sột soạt khi cậu xuống ngựa. Etta? Etta? Nghe tiếng đầu gối cậu kêu ken két khi cậu cúi xuống, tìm dấu giày của cô. Nghe tiếng ngựa khụt khịt và đi lang thang. Nghe tiếng các nhánh cây kêu loạt soạt và bị kéo ra. Nghe tiếng cậu hít vào thật mạnh.

Bình tĩnh nào Russell, không sao đâu. Mình chưa chết. Lúc Etta nói vài mẩu đất dính lại trên khóe môi ẩm. Mình bị đau bụng, chỉ cần nằm xuống thôi.

Bên ngoài bờ giậu tiếng con ngựa vui vẻ nhai lúa trên đồng.

Ừm. Được rồi. Bạn muốn ở đây hay về nhà?

Ở đây thêm một chút nữa nhé.

Được thôi.

Russell chui ra khỏi bờ giậu và đứng ở phía bên kia, cùng với con ngựa, suốt ba mươi sáu phút. Cậu lấy tay vuốt ve con ngựa, vuốt hết ở lưng và hai bên hông cho đến khi toàn thân cô nàng đều mượt và sạch. Không sao đâu, không sao đâu, cậu thì thầm với nó trong lúc vuốt ve. Sau ba mươi sáu phút, Etta duỗi người ra và nói, từ bên trong bờ giậu, Ta về được rồi.

Bạn chắc chứ? Russell nói. Cậu không nhìn xuống váy cô, không nhìn xuống chân cô.

Mình chắc. Giờ thì mình ổn rồi. Bình thường lại rồi.

Ở nhà, Russell thả cô xuống và cưỡi ngựa đi mất, Etta cởi đồ và quẳng tất cả vào bồn rửa. Quần áo lót, váy, vớ dài, mọi thứ. Tất cả đều hóa một màu đỏ và đỏ. Không thể cọ đi được. Sau khi chúng khô đi, vẫn còn đỏ, cô nhét chúng vào một cái xô thép ngoài cánh đồng sau nhà, cùng với một lá thư cho Otto, viết chứ không gửi, cô đốt hết chúng đi, nhìn trong lúc bên thành xô, cùng tất tật những thứ bên trong đó, biến thành màu tro đen.

Ngày hôm sau có một lá thư từ Otto được gửi đến, đầy những lỗ thủng hình vuông, gọn gàng như ô cửa sổ, nó viết:

Etta yêu dấu của anh,

Nhưng, bởi vì lá thư đầy những ô vuông, nó viết về không gì cả.

Họ không khiêu vũ trong hai tuần.

Vào đêm thứ mười lăm, Russell cưỡi ngựa đến nhà Etta. Cậu vòng cái chân hỏng qua bên và hạ xuống để xuống ngựa, cột ngựa vào cái cây cạnh trường học, và gọi qua cánh cửa mở, Etta, mình đây. Hôm nay mình muốn vào nhà. Etta ra đến cửa, vẫn mặc bộ đồ liền quần, lá thư của Otto trong túi.

Chuyện là, cậu nói, Otto không có ở đây, còn mình thì có. Và mình sẽ ở đây ngày mai và ngày mốt và ngày kia và ngày kìa và những ngày sau đó. Ở ngay đây.

Etta bước ra và đóng cửa lại sau lưng. Cô giơ một tay ra. Đây, cô nói. Tay trái cô. Russell đưa tay phải lên cầm lấy. Bạn không được vào, Etta nói, nhưng ta có thể ở đây, trên bậc cửa này.

Thế là họ đứng trên bậc cửa và cậu nắm tay cô rồi khi mỏi chân họ ngồi xuống trên bậc cửa, và cậu nắm tay cô. Và cậu nắm thật chặt để Etta có thể cảm thấy máu dồn qua từng ngón tay. xuống lòng bàn tay và lên cổ tay, nhưng cô không nói gì. Đáng lẽ phải đau chứ, cô tự nhủ. Đáng lẽ phải thế.

Khi Russell rời đi, Etta phải dùng bàn tay còn lại để gỡ những ngón tay đang nắm chặt của mình.

Cả ngày hôm sau ở công xưởng cô lại thấy chúng co lại, và lại phải kéo chúng thẳng ra hết lần này đến lần khác.

Cô trả lời:

Otto,

Giờ khó hơn biết bao nhiêu. Em chờ và em làm và em chờ và em làm và em làm và em làm và em chờ và em chờ và em chờ và em chờ và em chờ.

Tối hôm sau Russell lại tiếp tục đến, sớm hơn. Bạn có chắc, cậu gọi, cách đó mười mét, trên lưng ngựa, trong sân, là muốn khiêu vũ không? Bạn có đủ sức không? Có, Etta đáp lại, mình hoàn toàn chắc chắn.

Họ khiêu vũ theo lối mới. Trước đây, dù mệt, Etta vẫn giữ thẳng đầu, nhìn qua vai Russell, nhưng lần này, tối nay, cô để gục đầu, để đầu nằm trên khoảng trống ấm áp nơi tiếp nối giữa cổ và vai cậu, nơi cô có thể cảm thấy nhịp đập của cậu trên má mình.

Họ rời buổi khiêu vũ sớm. Trên cánh đồng mù tạt giữa bãi xe và nơi họ buộc ngựa, họ dừng bước và Etta hôn lên môi Russell và Russell hôn lên cổ Etta và Etta dùng một tay lần tìm khóa kéo trên chiếc váy khiêu vũ màu xanh cuối cùng của cô, trong khi tay còn lại sờ cái sọ cá trơn nhẵn bọc bên trong chiếc khăn tay nhét trong túi, thốt lên những tiếng ô, ô, ô, khi nó chạm vào lớp da ấm của cô.

Etta xuống xe buýt và đi bộ về nhà. Cô mỉm cười. Nửa tiếng nữa Russell sẽ đến.

Lá thư từ chính quyền đặt trên bậc cửa, vẫn là màu xanh câm lặng quen thuộc ấy, một khóm sỏi nhỏ đè lên trên đề phòng gió cuốn đi. Cô gần như giẫm phải nó.

Cô không nhặt nó lên. Cô ngồi bên cạnh nó trên bậc cửa, gần như chạm vào nó nhưng không. Cô ngừng mỉm cười. Cô nhắm mắt lại.

Cô vẫn như thế khi Russell đến, hai mươi sáu phút sau. Cậu xuống ngựa, buộc ngựa vào một cái cây, cái cây lũ chó của mấy đứa chọc trò hay tụ tập, rồi cậu đến chỗ cô, ban đầu hăm hở, rồi, nhìn thấy lá thư, và chậm dần chậm dần. Em vẫn chưa mở ra, cậu nói.

Em không phải vợ anh ấy, Etta nói. Hay người nhà anh ấy. Đáng lẽ người ta không nên gửi cho em. Phải nhầm rồi.

Russell ngồi xuống cạnh cô, ở cách xa lá thư. Cậu để tay mở và khép cho cô có thể nắm lấy nếu muốn, nhưng cô không nắm. Em vẫn muốn khiêu vũ tối nay, cô nói. Không biết anh thì sao.

Có, Russell nói.

Anh nhặt nó lên và mang vào nhà rồi để lên bàn giúp em để nó đừng bay đi được không?

Russell với tay qua người Etta và gạt đống sỏi xuống bậc cửa. Cậu nhặt lá thư màu xanh xe tải và lắc lư khập khiễng lên những bậc thang còn lại vào nhà. Trước khi cậu đặt lá thư lên bàn Etta cậu ôm nó vào ngực, ấn vào một vết hình lòng bàn tay ở giữa lá thư nơi viết tên và địa chỉ. Cậu cảm nhận nhịp tim mình qua lá thư. Mạnh và nhanh và kinh khủng.

Khi cậu trở lại cậu nói, Em có muốn thay đồ không?

Không, Etta nói.

Em có đói không?

Không, Etta nói. Cô nắm tay cậu. Đi thôi, cô nói.

Mọi thứ trong hội trường khiêu vũ ở phòng thể dục trường Kenaston thật thân thuộc. Mọi con người và mọi bài ca và mọi bước nhảy. Etta và Russell khiêu vũ theo mọi điệu nhạc, và hai người chỉ khiêu vũ cùng nhau. Tiếng clarinet và tiếng kèn và tiếng piano và tiếng trống và tiếng violon và tiếng bước chân họ trên sàn khiêu vũ; Etta căng tai ra và nhắm mắt lại để không phải nghe thấy gì khác nữa.

Sau đó, ở nhà, Russell chờ trên ngựa trong vườn. Anh sẽ ở đây, cậu nói. Em có thể ra mời anh vào hoặc không.

Etta đóng cửa lại sau lưng. Qua ô cửa cô có thể thấy ngựa của Russell đang ăn bồ công anh. Cô ngồi bên bàn và luồn tay vào bên trong mép bì thư dán keo, hít vào mùi của nó. Tờ giấy bên trong được gấp ba gọn ghẽ.

18

Qua ô cửa sổ của nhà dưỡng lão cách bến cảng Halifax năm trăm chín mươi chín kilômét, cách Davidsdottir, Saskatchewan ba ngàn ba trăm bảy mươi chín kilômét, một con sói cỏ tru và Otto lắng nghe. Ông lắng nghe và chờ đợi trong lúc tiếng tru đó càng lúc càng lớn và gần hơn. Lắng nghe và quan sát cho đến lúc ông nhận ra được lớp lông thô nhám ấy, và đường nét của một gương mặt tam giác, và mùi hương của hơi thở ấm ẩm. Và con sói cỏ xuất hiện, ngay dưới cửa sổ phòng ông.

Etta, con sói cỏ nói. Bà đây rồi.

Ai cơ?

Kiểm tra túi của bà đi, James nói. Túi áo khoác trái của bà.

Otto quay người khỏi cửa sổ và nhìn quanh căn phòng. Có một chồng quần áo gấp lại trên nóc tủ cạnh bức tường đối diện, gần cửa. Ông bước lại gần và đặt tay lên từng món đồ một, từ trên xuống dưới, quần lót, áo lót, vớ, váy, áo lanh, áo khoác. Ông lôi áo khoác ra khỏi chồng đồ, cẩn thận không làm xáo trộn các món khác, rồi lần tìm túi áo bên trái. Một đồng xu, một chiếc nhẫn, một mẩu giấy.

Mẩu giấy, Etta, James nói.

Ông lấy mẩu giấy, mở ra. Có những đường hằn đen do bụi bẩn và vết sờn quanh nếp gấp. Ông mang nó trở lại cửa sổ, nơi có ít ánh sáng của buổi tối để đọc.

Etta Gloria Kinnick ở trang trại Deerdale. Tháng Tám này 83 tuổi, James nói, trong lúc Etta đang đọc.

Gia quyến:

Marta Gloria Kinnick. Mẹ. Nội trợ. (Đã mất)

Raymond Peter Kinnick. Bố. Biên tập viên. (Đã mất)

Alma Gabrielle Kinnick. Chị gái. Ma-xơ. (Đã mất)

James Peter Kinnick. Cháu trai. Em bé. (Chưa từng sống)

Otto Vogel. Chồng. Lính/Nông dân. (Còn sống)

Russell Palmer. Bạn. Nóng dân/Nhà thám hiểm. (Còn Sống).

Etta Gloria Kinnick, Etta nói.

Etta, James nói, đi thôi.

Etta cởi tấm áo choàng và mặc lên quần lót, áo lót, vớ, váy, áo lanh, áo khoác và đôi giày chạy của bà. Bà tìm túi cùng khẩu súng của mình và để chúng cạnh cửa sổ. Bà dọn giường và đặt tấm áo choàng nửa-giấy-nửa-vải dưới chân giường. Bà cho tay vào túi áo khoác phải, tìm thấy một cái sọ cá, rồi dùng đầu nhọn của nó để cắt một hình vuông trên lớp lưới cửa sổ. Bà leo ra, rồi kéo túi cùng khẩu súng theo sau.

Giờ ta không còn xa lắm nữa, đúng không?

Hai tuần, khoảng đó. Không xa chút nào.

Otto ngủ từ sáu giờ tối đến mười một giờ sáng hôm sau. Sau khi thức dậy, vẫn nằm ngửa trên giường, ông đặt một tay lên tim. Chậm rãi, bình thường. Mình có thể cứ nằm ở đây, ông nghĩ. Cứ như thế này đến khi bà ấy về. Và rồi sao? Rồi mình sẽ đứng dậy và chúng mình sẽ cùng bảo đảm khu vườn được chuẩn bị cho mùa đông tới, hay, mình sẽ dịch qua một chút để bà ấy nằm xuống, ông nằm đó suốt nửa tiếng, rồi bắt đầu ho, làm tim lại đập nhanh hơn, làm ông lại phải đi tiểu và nóng nực không nằm trong chăn nổi, dù chỉ một lớp. Ông ngồi dậy, khoác áo choàng, rồi vào nhà vệ sinh. Vỗ nước vào mặt để gột sạch bột hoa lanh. Ông dùng một tay ướt để vuốt tóc, vuốt nó xuống, tìm đường ngôi. Ông nhíu mắt nhìn tấm gương, làm mờ đi các chi tiết trên đó.

Rồi ông vào nhà bếp pha cà phê và nhìn thấy Kasia ở bàn, Cốc trên đùi cô bé.

Chào, cô bé nói. Cô nàng thân thiện quá.

Cô nàng không thích dậy ban ngày đâu, Otto nói.

Cháu biết, Kasia nói, nhưng cháu rất nhẹ nhàng đây. Cô nàng vẫn đang ngủ, trên đùi cháu.

Otto nhìn xuống Cốc, Cốc nhìn lên Otto, móng cô nàng khẽ cào lên lớp vải nhung vàng trên đồ của Kasia.

Được rồi, Otto nói. Sao cháu vào đây được?

Cháu đoán là cửa không khóa, nên cháu thử và đúng thế thật. Mẹ bảo cháu mang cho cụ thứ này và dặn có lẽ cụ đang ngủ nên cháu cứ chơi với Cốc đợi cụ dậy thôi.

Có một hộp thiếc đựng cà phê khác trên bàn, trong đó có thêm hai bông hoa gần tàn.

Cảm ơn nhé, Otto nói. Mẹ cháu thật tốt. Ông hy vọng cô ấy không tốn quá nhiều...

Đừng lo, mẹ cháu thích tìm lý do để ra ngoài.

Để ra ngoài ư?

Mẹ cháu nói vậy đó. Mẹ nói, Mẹ thích tìm lý do để ra ngoài. Cháu cũng thế.

Cháu có đi với mẹ không, đi tìm ấy?

Ồ, không, ý cháu là ở đây. Và ở trong vườn cụ.

Hẳn rồi. Cháu ở đây bao lâu rồi?

Cháu không biết. Cháu có đồng hồ nhưng nó không có pin.

Đủ lâu để đói bụng chưa?

Có vẻ thế. Cụ ăn đồ ăn gì?

Chủ yếu là dưa chua, dạo này thì thế.

Nghe ngon nhỉ.

Kasia giơ mẩu dưa chua lại gần Cốc, cô nàng ghé mắt và mũi vào rồi lại rụt lại khỏi cái mùi. Không đói, Kasia nói. Cô cẩn thận không làm rơi quá nhiều giấm lên đầu con chuột lang trong lúc ăn. Này, cô nói, trong lúc ăn, cụ biết cụ nên làm tượng gì nữa không?

Không, Otto nói, tượng gì?

Một đứa bé, Kasia nói. Kiểu như một cô bé hay cậu bé. Một đứa trẻ.

Tim Otto lại bừng lên làm ông ho và mắt ông ngấn nước và ông phải ngồi xuống. Thế à? ông nói, sau khi cơn ho qua đi.

Thế ạ, Kasia nói.

Sáng hôm sau ngày cậu gặp Winnie, Gisèlle lay Otto dậy. Tóc cô búi cao ra sau đầu và cô mặc bộ đồng phục y tá của Chi đội Cứu trợ Tình nguyện. Nếu ta định làm việc này, cô nói, ta phải làm ngay. Không ngủ nữa. Khẩu âm của cô không còn.

Được rồi, Otto nói, ngồi dậy, đứng dậy, mặc quần và cài lại nút áo, được rồi, cảm ơn.

Cho tay lên tai đi, như thể nó vẫn còn đang rung ấy...

Còn...

Và để tay kia qua người tôi, như thế này, như thể tôi đang dìu anh ấy. Đúng rồi, tốt, được rồi, đi thôi.

Họ bước ra ánh sáng ngày chói chang, ánh sáng Otto không nhìn thấy suốt nhiều tuần, đi xuống những con đường và lên những đại lộ cho đến lúc người đi lại trên vỉa hè không còn chỉ là mấy bà già và trẻ con, mà cả những người đàn ông và cậu trai, người Mỹ, người Anh, người Úc, người Pháp, và người Canada, chống nạng, băng mắt, thiếu tay thiếu chân hay thiếu mũi, và cùng với họ là rất nhiều những nữ y tá trẻ, tất cả đều ăn mặc như Gisèlle. Gisèlle khéo léo dắt Otto len qua họ, nhìn thẳng phía trước. Họ đi đến một tòa nhà bằng đá cũ. Trông như một nhà thờ, Otto nói.

Không phải nhà thờ đâu, Gisèlle nói.

Họ bước lên các bậc thang để vào cửa chính, Gisèlle gật nhanh với bà quản lý ngồi ở bàn đăng ký trước khi họ tiếp tục băng qua tiền sảnh và qua vài cánh cửa xoay để vào một hành lang dài. Phòng một lẻ sáu, Gisèlle nói, bên trái. Họ rẽ vào một căn phòng có giường kê thành hàng, mỗi bên năm chiếc, phân cách nhau bởi màn che. Mấy cậu trai, vài người thức, vài người ngủ, nằm kín những chiếc giường trừ chiếc thứ ba bên phải. Của anh đây, Binh nhì Vogel, Gisèlle nói, dắt Otto lại giường. Trở về giường. Anh có cần giúp với đôi giày không?

Ồ, Otto nói. Không, tôi ổn thôi. Cậu gỡ tay mình khỏi tay cô và ngồi xuống giường, để tay còn lại thõng xuống khỏi tai. Tay cậu tê vì phải giơ cao quá lâu. Tôi tự lo được.

Gisèlle cởi nút áo và tháo giày của cậu. Quần dài nữa, cô nói, cậu biết quy trình mà.

Những người lính khác, những người đang thức, không ai chú ý đến họ.

Đúng rồi đó, chui vào nào, Gisèlle nói, kéo tấm chăn trắng nhét gọn ghẽ trên giường ra. Cô gấp quần và áo cậu lại rồi đặt chúng dưới giường, cùng với đôi giày. Rồi Gisèlle cúi người thấp trên giường, hơi thở cô phả lên má Otto.

Tạm biệt Otto, cô nói. Anh thật sự là một trong số những anh chàng tôi thích nhất. Biểu đồ của anh ở trong bì thư cuối giường. Có một lá thư của Winnie trong giày anh. Thực là một trong những người tôi thích nhất.

Cô nghiêng người về phía trước và hôn cậu lên khóe miệng, khẽ và nhanh. Thật đấy.

Rồi cô đứng thẳng dậy, kéo tấm chăn lên tận cổ cậu, rồi bước ra, nhìn thẳng phía trước.

Khi cô đi rồi, Otto chờ, đếm đến một trăm và đếm ngược trở lại, rồi ngồi dậy và với tay xuống chân để lấy bì thư đựng biểu đồ của cậu. Có vẻ như cuối giường mỗi người đều có một cái. Bên trong có tên cậu, chức vụ, đơn vị, quê quán, và tình trạng: Thủng màng nhĩ nặng và sang chấn tâm lý. Nó được đóng dấu ba tuần và hai ngày trước. Otto cẩn thận cho nó trở vào bì thư và cho tay xuống tìm giày của mình. Một mẩu giấy gấp nhỏ bên chiếc giày trái. Là một tấm vé tàu cũ, Saskatoon - Halifax. Ở đằng sau nó viết bằng mực xanh:

Xong xuôi. Anh sẽ về nhà sớm. Hãy chăm sóc bản thân cho đến lúc đó. Rồi chăm sóc những người khác sau đó. Gửi lời hỏi thăm của em đến Etta. Thật tốt được gặp anh, Otto. Khi nào mọi chuyện kết thúc, hẹn gặp lại anh.

Otto gấp tấm vé lại theo nếp cũ và cho nó trở vào trong giày, rồi cậu duỗi chân ra dưới tấm chăn, nhắm mắt lại, và ngủ.

Khi cậu thức giấc có một bác sĩ đứng cạnh giường cậu và một y tá kế bên. Ồ, đúng rồi, bác sĩ nói, cậu này sẽ được chuyển đi. Gửi thông báo bằng Western Union ấy, nhanh nhất rồi. Sẽ ra viện ngay sau khi tai và đầu bình phục lại. Để ý cậu ấy và báo lại cho tôi. Ông quay khỏi y tá và nhìn Otto. Này, Vogel.

Vâng? Otto nói, không chắc mình có nên ngồi dậy hay không, cái nào mới lịch sự?

Cậu cho chúng tôi một cái địa chỉ ở nhà được không?

Nhà ở giáo viên, Trường Gopherlands, Gopherlands, Saskatchewan, Canada, Otto nói, không ngồi lên, không suy nghĩ.

19

Và Etta và James đi. Về hướng đông và hướng nam. Mùi hương của muối, cảm giác của nước thoang thoảng trong gió.

Và Otto rửa hết bát và muỗng và dọn bàn trống. Ông trộn bột và nước. Ông xé chỗ báo cuối cùng thành những dải giấy dài, mảnh.

Và Russell uống cà phê đen trong một quán cà phê gần như vắng khách, nơi một ông già thậm chí còn lớn tuổi hơn ông vạch những đường vô hình trên tấm trải bàn bằng nhựa: đường này rồi đến đường này rồi đến đường này rồi ông sẽ đến sân bay. Một tuần hai chuyến.

Đứng lên, y tá nói.

Được rồi, Otto nói. Cậu cho chân ra khỏi chăn, ra khỏi giường và đứng dậy.

Tốt. Cậu có thể đi đến bức tường dưới kia và quay lại không?

Tôi nghĩ là được, Otto nói. Cậu đi đến bức tường dưới kia và quay lại.

Tốt. Cậu cho tôi biết tên đầy đủ của cậu được không?

Otto Vogel.

Không có tên đệm à?

Chà, đôi khi là 7.

Bảy?

Thôi không có gì. Không có tên đệm.

Tốt. Cậu chạm ngón chân mình được không?

Tôi nghĩ là được, Otto nói. Cậu giơ tay ra, gập người ngang hông, nhìn xuỗng dưới chân, và cảm nhận chúng đang tiến sát lên mặt. Đầu cậu giật ra sau, cậu ngã xuống giường.

Được rồi, y tá nói. Không sao đâu. Cậu có thể đi đến cửa sổ và nói tôi cậu thấy gì không?

Tôi không biết, Otto nói.

Cố đi, y tá nói.

Otto đi đến cửa sổ gần nhất, bên cạnh giường một cậu bé băng cả hai mắt. Tôi thấy bầu trời, Otto nói. Ngọn cây, chóp nhà thờ.

Và bên dưới?

Không, Otto nói. Không được.

Không ư? y tá nói.

Không, Otto nói.

Được rồi, y tá nói. Không sao đâu. Cậu có thể quay lại đây. Cậu có thể ngồi xuống nếu muốn.

Cảm ơn, Otto nói.

Y tá ngồi xuống bên cạnh cậu, bên trái, và thì thầm, Cậu nghe được không?

Có, Otto thì thầm.

Rồi cô đứng lên và ngồi xuống bên kia, bên phải, và Otto cảm thấy hơi thở nhẹ của cô thổi qua và không nghe thấy gì.

Được rồi, y tá nói, đứng lên trở lại. Không sao đâu.

Ngày hôm sau cả bác sĩ và y tá lại đứng bên giường cậu. Này, Vogel, bác sĩ nói, cậu có thứ gì cần gói lại không? Có vật dụng cá nhân nào ngoài mấy bộ đồ này không?

Không, Otto nói.

Được, bác sĩ nói, tốt.

Y tá đưa Otto đến nhà ga. Tay cô vòng qua tay cậu hệt như Gisèlle. Nếu quá ồn, hãy nhớ: Cô giơ tay lên, bên tay không bận giữ cậu, che tai cô lại và ấn chặt, nhắm mắt lại và nhíu mày.

Được, Otto nói, cảm ơn.

Trước khi thả cậu ra cô nói, Có phải tóc cậu lúc nào cũng trắng thế không?

Phải, Otto nói.

Otto mua một cái bánh kẹp và ly cà phê trong quán ăn ở nhà ga rồi mang chúng ra bên ngoài, trên bậc thềm đợi tàu, để ăn và uống, ở đó gió từ các đoàn tàu đem lại khiến cậu thấy mát và dễ thở hơn. Tàu của cậu sẽ đến trong ba mươi phút nữa, về phía tây.

•••

Chỉ có một tờ giấy, và ba dòng chữ. Không có cái lỗ nào trên đó, dù chỉ một. Etta rà ngón tay trên nếp gấp, vuốt thẳng chúng đến mức gần như mờ hẳn. Thư viết:

Binh nhì Otto Vogel được chuyển về vì thương tật.

Anh ta sẽ lên tàu HMS Nova Scotia theo biên giới Canada khởi hành ngày 14 tháng Chín.

Anh ta đề nghị thông báo cho địa chỉ này.

Etta bước đến cửa sổ nhà bếp và ấn lá thư lên mặt kính. Russell kéo dây cương, đưa con ngựa ra khỏi đám bồ công anh và hướng tới cửa sổ. Cậu đọc ba dòng chữ và nhìn Etta. Qua lớp kính, da cậu gồ ghề, già cỗi.

Ồ, cậu nhép miệng.

Ừ, cô nhép miệng đáp.

Ồ tạ ơn trời, cậu nhép miệng.

Ừ, cô nhép miệng đáp.

20

Bà có thể nghe tiếng ban nhạc vang lên từ vài dặm đằng xa. Có thể thấy băng rôn và cờ. Giờ người ta còn háo hức được thấy bà hơn nữa, James nói.

Tao sẽ đi vòng qua, Etta nói. Tao sẽ gặp họ trên đường về.

Bà đi theo rìa ngoài của bán đảo, một bên là nước, bên còn lại là mặt sau của những ngôi nhà. Từ bên kia những ngôi nhà, bà có thể nghe tiếng ban nhạc chơi bài “Make We Joy”. Hoàn toàn không ăn nhập với những con sóng. Etta ngâm nga theo.

Halifax cũng hay nhỉ, James nói.

Otto sờ thử mái tóc của cô bé để xem nó khô chưa. Có vẻ khô rồi, Kasia nói.

Ừ, đúng thật, Otto nói. Xong rồi.

Hai người cẩn thận mang cô bé qua cửa trước ra vườn, Otto giữ vai, Kasia giữ chân. Ngay đây, cháu nghĩ thế, Kasia nói. Vậy thì nó sẽ là bức tượng gần ngôi nhà nhất.

Được thôi, Otto nói.

Họ đặt bức tượng ở đó, rồi ngồi xuống cùng nhau trên bậc cửa trước.

Quả là một bộ sưu tập tuyệt vời, Kasia nói.

Cảm ơn nhé, Otto nói.

Cháu có thể có chúng sau khi cụ chết không?

Được thôi, Otto nói.

HSM Nova Scotia là một con tàu đẹp. Đẹp quá phải không, Otto nói với người lính cạnh bên cậu trong hàng, chống nạng.

Trông hệt mấy cái khác, người lính nói.

Otto gặp khó khăn khi giữ thăng bằng trên boong, nhưng dù vậy cậu vẫn dành phần lớn thời gian ở đó, bám lấy tay vịn. Không khí mát ẩm bện trên tóc cậu và đọng lại thành từng giọt nhỏ xuống cổ.

•••

Etta ủi bộ váy xanh và gài tóc ra sau, để nó rũ xuống ngay trên vai. Bởi cô không có đôi giày nào tốt hơn, cô đánh bóng giày mình đến khi chúng trông như mới.

Khi họ đi đến đầu bán đảo, Etta leo qua hàng rào bảo vệ và James trườn bên dưới, ra đến một thảm những tảng đá xám phẳng dẫn xuống nước. Tôi sẽ ở đây, James nói trên đỉnh của mấy tảng đá. Cẩn thận đấy.

Dĩ nhiên rồi, Etta nói. Bà để túi và khẩu súng trên đá bên cạnh nó.

Sau khi Kasia về nhà, Otto rửa chén đĩa đến khi tất cả những gì còn trên kệ bếp là cái hộp thiếc đựng cà phê. Ông ngắt những cánh hoa ra, tất cả sáu cánh, và cho chúng vào cối.

•••

Otto bắt hai chuyến tàu, một từ Halifax và một từ Regina. Cậu ngồi bên cửa sổ với một lá thư mở ra đặt trên khay trước mặt. Nó viết:

Chỉ cần nhớ phải thở.

•••

Russell cho Etta mượn con ngựa để vào nhà ga trong thị trấn. Em trông đẹp lắm, cậu nói.

Anh cũng nên đến, Etta nói.

Không, Russell nói.

Ở chỗ những tảng đá lớn hóa nhỏ và gặp nước, Etta lấy hết các món trong túi ra, một con hạc giấy, một chiếc cặp tăm, một đồng xu, một cái nơ xanh, một mặt dây chuyền, một anh lính nhỏ bằng nhựa màu xanh, một viên sỏi tròn vo, một cái nút, một tấm ảnh, một mũi tên, một chiếc nhẫn, một một nhánh oải hương khô, một chum nến đã chảy phân nửa, và một chiếc muỗng em bé bằng bạc với cán uốn ngược trở lại, và đặt chúng thành một hàng. Bà nhìn một cơn sóng đẩy chúng vào và kéo chúng ra. Rồi bà tháo giày và vớ và váy và bước xuống nước.

Otto bôi hỗn hợp lên mí mắt và lần tìm đường về qua hành lang, vào phòng ngủ, và lên giường. Ông cọ đôi bàn chân mang vớ lên lớp chăn và thả lỏng chúng.

Ông hít thở sâu và nhẹ nhàng sáu lần theo nhịp độ giảm dần.

Và rồi ông ngừng.

Và rồi ông ở dưới nước.

Nước xám, nhưng không lạnh và không ồn ào. Otto có thể thấy chân và mắt cá và đầu gối của Etta ở ngay gần bờ. Otto bơi về phía chúng. Khi Otto đến đủ gần và Etta nhận ra, bà trầm mình xuống để gặp Otto. Họ ngồi bên nhau dưới nước trên thềm cát rắn.

Anh nhớ em, Otto nói.

Em biết, Etta nói. Em xin lỗi. Bà ấn tay mình xuống lớp cát ướt. Em sẽ nhớ anh lắm.

Anh biết, Otto nói. Anh xin lỗi.

Nhưng em sẽ ổn thôi.

Em chắc chứ?

Vâng. Nó là một vòng lặp, Otto. Chỉ là một vòng lặp dài.

Nước làm nhòe gương mặt hai người khiến họ không còn rõ tuổi nữa.

Họ ngồi như thế đến lúc Etta phải thở. Bà quay sang và hôn Otto, miệng Otto đã đầy nước muối. Bà siết tay Otto hai lần,
một,
hai,
rồi buông ra và nhắm mắt lại và trồi lên.

Bà nhìn ra xa, bên ngoài đất liền. Đến tận chân trời, mọi thứ đều mang một sắc xám và xanh và đang chuyển động.

•••

Tàu chờ Otto sẽ đến sau bảy phút nữa. Etta đứng trên bậc thềm đón chờ ngọn gió con tàu mang lại.

CẢM ƠN

Ione và Rick và Erin và Chris Hooper, vì đã nâng đỡ tôi

Charlie Williams, vì đã giữ tôi thăng bằng
và

Sự giúp đỡ nhiệt tình của Cathryn Mary Summerhayes, Annemarie Blumenhagen và Claudia Ballard ở WME

Các biên tập viên nhiệt tình và đầy cảm hứng, Juliet Annan, Nicole Winstanley và Marysue Rucci
và

Bren Simmers và Claire Podulka vì những ý kiến và từ ngữ

Isabelle Casier vì những chỗ tiếng Pháp
và

Cậu Peter vì những cuốn sách

Dì Gloria vì những công thức
và

The Vermont Studio Center vì thời gian và nơi chốn và những con người ở đó

The Canada Council for the Arts vì đã cho tôi cơ hội
và
dĩ nhiên

Caroline và Ted Old, và, cùng với họ,

Chủ đề lịch sử, mối liên kết và

Saskatchewan.

[1] Không, không, không.

[2] Dominion Day - là ngày lễ kỉ niệm việc hình thành nhà nước tự trị Canada vào 1/7/1867. Về sau, ngày này được đổi tên thành Ngày Canada bởi Đạo luật Quốc hội vào 27/10/1982.

[3] Hansel und Gretel - truyện cổ tích Đức. Câu chuyện kể về hai anh em Hansel và Gretel, bị bố và mẹ kế bỏ lại trong rừng. Đêm trước đó, Hansel nghe lỏm được kế hoạch của hai người và gom sẵn thật nhiều sỏi trắng giấu trong người. Hansel rải sỏi trên đường vào rừng và nhờ đó hai anh em lần được đường về nhà.

[4] Xin đừng ăn tôi.

[5] Nhiễm trùng máu khi sinh.

[6] Sticks and stones may break my bones, but names can never hurt me. - Câu thành ngữ cho trẻ em, đại ý là gậy gộc có thế gây đau đớn, nhưng lời nói thì không.

[7] Được rồi, vậy là tốt.

[8] Bà phải ăn mà.

[9] Đúng đúng đúng đúng đúng.

[10] Hiện tượng một con bò cái không có khả năng sinh sản, thường gặp ở hai con bò sinh đôi, một đực một cái.

[11] Không có gì. Chúc mừng sinh nhật, ông anh già của em.

[12] Làm ơn nói tiếng Pháp.

[13] Anh có thể bảo tôi chỗ nào có tiệm tạp hóa không?

[14] QUẢNG CÁO ĐỊA PHƯƠNG.

[15] TÌM ĐỒ THẤT LẠC.

[16] NGƯỜI HÙNG ĐỊA PHƯƠNG.

[17] Sẵn sàng chưa? Một, hai, ba...

[18] Một tộc thổ dân Canada.

[19] Chúa ơi.

[20] Ibuprofen là thuốc giảm đau, hạ sốt và chống viêm.

[21] Xe hơi năm cửa có phần đuôi xe dài và cao.

[22] Không hề.

[23] Cậu bé Anglo của tôi ơi.

MỤC LỤC

1. Start
2. 1
3. 2
4. 3
5. 4
6. 5
7. 6
8. 7
9. 8
10. 9
11. 10
12. 11
13. 12
14. 13
15. 14
16. 15
17. 16
18. 17
19. 18
20. 19
21. 20
22. CẢM ƠN
23. MỤC LỤC

Landmarks

1. Table of Contents

2. Cover

Table of Contents

- Start
- 1
- 2
- 3
- 4
- 5
- 6
- 7
- 8
- 9
- 10
- 11
- 12
- 13
- 14
- 15
- 16
- 17
- 18
- 19
- 20
- CẢM ƠN
- MỤC LỤC