Mục lục

Lời giới thiệu

1. Tôi đã học như thế nào để đạt IELTS 8.5 (Phần 1)

2. Tôi đã học như thế nào để đạt IELTS 8.5 (Phần 2)

3. (TẨY NÃO) Practice and Faith

4. (TẨY NÃO) Simple, but Powerful

5. (TẨY NÃO) Your Perceived Time

6. (TẨY NÃO) Your Productivity

7. Cách học ngữ pháp cho IELTS > 8.0

8. Cách học từ vựng cho IELTS > 8.0

9. (TẨY NÃO) You and The Noisy World

10. (TẨY NÃO) IELTS and You

11. (TẨY NÃO) Energy Management

12. (TẨY NÃO) No Idea?

13. (TẨY NÃO) Quick Facts!

14. Những điều lớp học thêm không muốn bạn biết

15. (TẨY NÃO) Good to Great

16. Xin chào, cảm ơn, không có gì! Bạn có chắc mình đã làm đúng?

17. Listening Skills Tất cả những gì bạn muốn nghe đều nằm trong chương này

18. Cuối cùng, bạn cũng đã tìm thấy cách học từ vựng đỉnh nhất

19. Học từ vựng qua các bài Reading như một đại gia

20. Từ nay bạn sẽ hết sợ Speaking QUY TẮC 3 PHÚT

21. Viết Writing IELTS như một nhà tư bản (Phần 1)

22. Viết Writing IELTS như một nhà tư bản (Phần 2)

23. (TẨY NÃO) You’re not lonely

24. Làm thế nào để học chắc Ngữ pháp như người bản xứ?

25. Thi IELTS và ứng dụng tiếng Anh trong thực tế

26. Bạn sẽ tăng 1-2 điểm IELTS sau khi đọc xong bài này

27. Cách dùng Thesaurus và Collocation chuyên nghiệp

28. Bạn sẽ không còn sợ Writing sau khi đọc xong bài này

29. Chương này sẽ cắt giảm 1/2 thời gian học IELTS của bạn (Phần 1)

30. Chương này sẽ cắt giảm 1/2 thời gian học IELTS của bạn (Phần 2)

31. Sự thật về phát âm

32. Beginner nên học tiếng Anh như thế nào?

33. Giao tiếp tự tin, phản xạ nhanh như thế nào? (Phần 1)

34. Giao tiếp tự tin, phản xạ nhanh như thế nào? (Phần 2)

35. Giao tiếp tự tin, phản xạ nhanh như thế nào? (Phần 3)

36. Trở ngại lớn nhất khi học IELTS THỜI GIAN (Phần 1)

37. Trở ngại lớn nhất khi học IELTS THỜI GIAN (Phần 2)

38. Speaking – Thứ bạn cần tìm bấy lâu nay đang nằm ngay đây!

39. Thêm lời khuyên cho Speaking IELTS

40. Những câu hỏi mà bạn không cần biết câu trả lời (nhưng mình vẫn trả lời)

41. Mục tiêu 6.0, 7.0? Bạn cần biết những điều sau CÀNG SỚM CÀNG TỐT!

42. Bí mật thành công thực sự trong quá trình học IELTS

43. Kiên Trần học ngoại ngữ như thế nào?

44. Tại sao bạn học IELTS mãi không tiến bộ? (Phần 1)

45. Tại sao bạn học IELTS mãi không tiến bộ? (Phần 2)

46. Tại sao bạn học IELTS mãi không tiến bộ? (Phần 3)

47. Học IELTS giống như đi xe đạp

48. Cộng đồng học IELTS được chia thành 2 nhóm

49. Hướng dẫn lập kế hoạch ôn IELTS

50. Trình độ IELTS của bạn đang trong khoảng nào?

51. Tại sao bạn không nên học ngôn ngữ nào khác ngoài tiếng Anh?

52. Tại sao bạn dễ bỏ cuộc khi luyện IELTS? – Bản đồ

53. Nguyên lý gia vị trong thi IELTS

54. Cách ghi chép Ngữ pháp của bạn từ trước đến nay có thể đã sai hoàn toàn

55. Hai nhóm lỗi Writing bạn cần biết

56. Cách luyện tập ý tưởng Writing IELTS

57. Tại sao học Ngữ pháp nhiều lại có hại?

58. Cách tốt nhất để học Ngữ pháp

59. Tâm sự về ACCENT và PRONUNCIATION

60. (TẨY NÃO) Ám ảnh

61. (TẨY NÃO) Lãi kép, quả táo và luyện tập

Epilogue - Cách tăng vốn từ vựng một cách Organic

Lời giới thiệu

Boring

Đ

ó là tất cả những gì chúng ta cảm nhận được khi đọc phần lớn các sách IELTS hiện nay. Nhưng “boring” còn có thể tha thứ được nếu như chúng thật sự có hiệu quả. Đáng buồn, phần lớn các sách IELTS hiện nay mình cho rằng không hiệu quả.

Vấn đề của các sách IELTS hiện nay không phải là thiếu từ vựng, thiếu ngữ pháp hay thiếu kinh nghiệm hoặc bí quyết làm bài thi IELTS cũng như học tiếng Anh. Vấn đề nằm ở chỗ hầu như tất cả các sách trên thị trường đã “quên” mất một thứ quan trọng nhất.

Đó là Tâm lý (belief system).

Tâm lý mới là nguyên nhân số một quyết định số điểm IELTS của bạn. Mỗi người chúng ta tồn tại một hệ thống tâm lý (belief system) khác nhau do được nuôi dưỡng, giáo dục trong các môi trường khác nhau.

Tâm lý có liên quan đến văn hóa, lối tư duy, môi trường sống và nhận thức. Nó khiến bạn hành động mà không suy nghĩ. Nó khiến cho hành động của bạn khác với người khác và hành động của người khác khác hoàn toàn với bạn. Nó khiến cho chúng ta khác nhau. Nó quyết định mọi suy nghĩ và hành động của chúng ta... một cách vô thức.

Những gì bạn và bạn của bạn hiểu về IELTS hiện nay được hình thành bởi truyền thông, nhà trường, xã hội, bạn bè, gia đình, sách báo và thậm chí là các trang mạng xã hội như Facebook. Nhưng liệu nhận thức của bạn (và bạn của bạn) về IELTS và quá trình học IELTS hiện nay có thực sự giúp bạn đạt được mục tiêu?

Khả năng cao là không.

Đơn giản là vì belief system của phần lớn người học IELTS (hay tiếng Anh nói chung) đã bị bóp méo. Chính vì vậy, việc học từ vựng, ngữ pháp hay kỹ năng dù hăng say đến đâu cũng trở nên gần như vô tác dụng. Trước khi học, bạn phải thay đổi cái belief system trước.

Cuốn sách này khác với các cuốn sách khác ở chỗ nó tập trung thay đổi belief system của bạn thay vì cố nhồi nhét thêm từ vựng hay ngữ pháp khiến bạn... gấp sách lại để năm sau đọc tiếp.

Bây giờ, bạn hãy nhắm mắt và tự hỏi:

Đã bao giờ bạn mong muốn ai đó thay đổi hoàn toàn suy nghĩ của bạn về IELTS? Mà bạn vẫn chưa làm được?

Cuốn sách này viết ra chỉ với mục đích như vậy. Biến mong muốn nhỏ nhoi đó của bạn trở thành hiện thực. Bạn sẽ sớm phát hiện ra, đây không giống như một cuốn sách nào đó mà bạn đã từng đọc rồi cất đi. Cuốn sách này sẽ để lại một dấu ấn mạnh trong cuộc đời bạn.

Bạn sẽ thay đổi hoàn toàn belief system, once and for all.

1Tôi đã học như thế nào để đạt IELTS 8.5 (Phần 1)

M

ình nhận được nhiều câu hỏi về “bí quyết” luyện thi IELTS và cũng có cơ hội lắng nghe, trao đổi về hoàn cảnh của mỗi bạn. Mình cũng không muốn giấu giếm gì và sẽ chia sẻ hết toàn bộ những gì mà mình biết. Có thể các bạn sẽ thấy mình lặp đi lặp lại một số ý. Các bạn có thể coi đây là một hình thức tẩy não. (Từ “tẩy não” được sử dụng trong cuốn sách này với ý nghĩa tích cực. Không giống với cách mà các phương tiện truyền thông – marketing hay dùng để tẩy não người tiêu dùng nhằm đạt được mục đích hoặc lợi ích nhóm. Bạn đọc có thể hiểu “tẩy não” ở đây là bước tẩy bỏ và rửa sạch những cặn bám trong cách tư duy, nhận thức để quá trình học ngôn ngữ diễn ra đơn giản và thuận lợi hơn).

Hy vọng điều đó sẽ giúp ích cho các bạn!

Công thức của mình rất đơn giản (nhưng không phải ai cũng làm được):

CÁCH HỌC ĐÚNG → ĐAM MÊ

ĐAM MÊ → CHĂM CHỈ

CHĂM CHỈ → KẾT QUẢ

Dựa trên công thức trên, nếu cách học bị sai, thì cái nút “đam mê” sẽ bị ảnh hưởng, dẫn đến “chăm chỉ” bị ảnh hưởng, làm cho “kết quả” không cao. Điều này dẫn tới việc bạn không thể ngồi học lâu được, và lúc nào cũng thấy khó khăn và mệt mỏi.

Vì vậy, khi học tiếng Anh (cụ thể là IELTS), bạn cần học càng đơn giản càng tốt, càng ít sách càng tốt, càng ít thầy càng tốt. Nhưng hãy luyện tập thật nhiều. Viết nhiều, nói nhiều, nghe nhiều, đọc nhiều.

Để làm được điều này, bạn cần có đam mê. Để đam mê, bạn cần cách học đúng. Như vậy, lại một lần nữa, chúng ta cần cách học đúng.

Thế, bạn có muốn biết mình học tiếng Anh như thế nào không???

READING: Nếu bạn đến nhà mình, các bạn sẽ thấy KHÔNG có nhiều sách IELTS, không có nhiều ứng dụng (apps) học tiếng Anh trên điện thoại (hay nói chính xác là không có app nào cả), thậm chí đến cả ebook IELTS trong laptop cũng không có luôn. Vì mình học tiếng Anh với Google. Từ nào không biết là mình tra Google, chỉ cần gõ từ khóa và vài cú click sẽ hiện lên định nghĩa, phát âm, từ đồng nghĩa (synonym). Tìm xem nghĩa nào phù hợp với bài đọc. Không bao giờ nghiên cứu tất cả các nghĩa của một từ, vì nó sẽ khiến cho chúng ta bị loạn. Mục đích của việc tra từ là để giúp chúng ta đọc HIỂU bài đọc, chứ không phải để học từ. Sau đó lật sang tab Google Image xem ảnh liên quan đến từ đấy, rồi lên Google News xem cách báo chí dùng từ đấy như thế nào. Những thao tác này chỉ hết 9 giây, nhờ nó mình học được một từ và không bao giờ quên từ vừa học.

Nếu học theo cách học truyền thống, bạn sẽ phải lật từ điển giấy, mà từ điển giấy đâu có khả năng giải thích thuật ngữ, và nhất là cụm từ. Nhưng Google có thể.

Khi mình học và thi chứng chỉ Food Handling Certification ở Canada, có rất nhiều bài đọc dài và nhiều thuật ngữ chuyên ngành. Nếu dùng từ điển giấy thì cứ 10 từ/cụm từ mình tra có lẽ chỉ có 5 từ mình hiểu, và trong 5 từ đấy may ra có 1 từ được giải thích cặn kẽ, trong khi thời gian bỏ ra để tra từ quá nhiều.

Một số ví dụ như: Cross-contamination, Bacterial Intoxication, Blast Chiller, Food-borne illness, flow of foods, a carrier,...

Từ điển giấy có thể giúp mình hiểu được bao nhiêu từ trong số này?

Nhờ Google, mình đã hoàn thành chứng chỉ trong 3 ngày.

Để được điểm Reading cao, chúng ta cần phải đọc thật nhiều. Để đọc nhiều, chúng ta cần đam mê. Để có đam mê, ta cần cách học đúng (như mình đã trình bày ở trên).

Vậy, hằng ngày mình đọc những gì?

– Giáo trình về các chủ đề: Business, Accounting, Law, Taxation, Finance (đọc RẤT nhiều)

– Báo giấy (đọc hằng ngày, đọc rất nhiều)

– Tạp chí (thi thoảng)

– Sách về các đề tài: Business, Self-Help, Psychology, Health (thi thoảng)

Nếu trước đây mình đọc 3 bài Reading IELTS/ngày đã thấy mệt, thì hiện nay, khối lượng nội dung mình đọc mỗi ngày gấp 10-20 lần. Nhưng tại sao mình không thấy mệt? Vì mình đọc nội dung mình thích, không phải với quyển từ điển bên cạnh, mà là với “anh” Google.

LISTENING: Đây là kỹ năng dễ nhất và có thể nói là dễ ăn điểm. Tất nhiên, để được điểm cực kỳ cao, bạn cần phải cẩn thận khi viết câu trả lời.

Nếu bạn thấy họ nói nhanh quá, nghe không hiểu thì cũng không nên quá lo lắng vì sẽ có một ngày, kể cả khi bạn không tập trung nghe, bạn vẫn sẽ hiểu được hết những điều người ta nói. Đây là quy luật tự nhiên. Để đạt được điều này, bạn cần nghe thụ động một thời gian đầu cho quen, và nghe chủ động khi bạn đã tiến bộ.

Nếu bạn là Beginner, bạn nên nghe thụ động. Vì sao? Vì bạn sẽ không bị áp lực và không cảm thấy chán học. Đồng thời, bạn sẽ quen dần với các âm và cách họ biểu cảm. Khi làm bài nghe, nên ghi chú lại và lưu ý không nên kéo dài thời gian nghe thụ động quá lâu.

Còn nếu bạn là Non-beginner, bạn không nên nghe thụ động nữa. Vì như vậy sẽ khiến bạn mất tập trung và phản xạ không nhạy. Hãy luôn luôn nghe chủ động bằng cách đặt lại câu hỏi, điền từ, trả lời câu hỏi. Ngoài ra, không nên ghi quá nhiều, chỉ lấy những chỗ nào thật quan trọng. Một bài nghe không nên ghi nhiều hơn 5 từ. Ghi càng nhiều càng loạn.

Cách mình thường dùng để tăng kỹ năng nghe gồm:

– Nói chuyện với Tây, xem phim Mỹ hay phim truyền hình Mỹ (không nên dùng phụ đề),

– Nghe nhạc Âu – Mỹ,

– Xem các kênh YouTube sử dụng tiếng Anh,

– Làm bài thực hành,...

SPEAKING: Bài thi Speaking sẽ dễ nếu như bạn luyện nói với dân bản xứ. Các bạn cần một chút tự tin nếu không muốn mất tiền đi học trung tâm. Có thể tổ chức các nhóm ra Hồ Gươm hay Nhà thờ Đức Bà làm bảng khảo sát (questionnaire) về các chủ đề xã hội tự chọn như: Giao thông, Việt Nam, Khoa học, Môi trường,...

Đây là hoạt động bổ ích nhất, và miễn phí khi học Speaking. Người nước ngoài khi đến Việt Nam thường rất mong có người Việt ra bắt chuyện với họ. Nếu bạn chạy đến nói chuyện, họ sẽ rất vui và nói chuyện với bạn cực kỳ thoải mái.

Ngoài ra để luyện kỹ năng Speaking tốt thì kỹ năng nghe cũng phải luyện nhiều.

Bên cạnh đó, bạn không được ngại thể hiện suy nghĩ hay ngại nói về bản thân. Chỉ khi các bạn có thể nói về bản thân thật tốt và tự tin, thì chủ đề nào các bạn cũng thấy dễ.

Tránh xa các lớp học có giáo viên phát âm không chuẩn. Đây là các lớp làm tiếng Anh của bạn kém đi, chắc chắn đấy! Vì đó không phải tiếng Anh-Anh hay Anh-Mỹ mà là Anh-Việt.

Mỗi khi làm việc chân tay gì đó, bạn có thể cho bộ não vận động bằng cách nói tiếng Anh một mình, về một chủ đề mình thích hoặc chọn chủ đề dễ. Đây là cách mình áp dụng suốt ngày. Lúc nào rảnh cũng nói tiếng Anh một mình, nói các chủ đề.

Về phát âm, mình học theo bộ CD duy nhất là Pronunciation Workshop. Không học thêm tài liệu/sách/thầy nào khác.

Không nên học thuộc theo kiểu transcript speaking (ghi lại những gì mình nghe), vì cách này sẽ khiến bạn bị loạn và sợ học Speaking kinh khủng mỗi khi nói không khớp. Đây là cách dễ dàng nhất để khiến bạn sợ học.

TÓM TẮT

1. Cách học đúng → Đam Mê → Chăm Chỉ → Kết quả.

2. Không cần nhiều sách + apps + ebook để học IELTS. Càng ít càng tốt.

3. Để có nền tảng tốt cho kỹ năng Speaking, bạn phải học thật tốt kỹ năng Listening.

2Tôi đã học như thế nào để đạt IELTS 8.5 (Phần 2)

W

riting 8.0 trở lên là mục tiêu không cần thiết vì đây thường là mức IELTS dành cho đối tượng chuyên làm tiểu luận, nghiên cứu ở trường đại học, quá cao so với nhu cầu phổ thông là chuẩn bị đi du học (chỉ cần 6.5).

Vì vậy, nếu bạn nào không có nhiều thời gian thì hãy nhắm ở khoảng 6.5-7.5 Writing là hợp lý. Không nên nhắm đến 8.0-9.0 vì sẽ tốn rất nhiều thời gian của các bạn (và không thật sự cần thiết). Tuy nhiên, bạn vẫn có thể đạt 8.0-9.0 nếu bạn muốn.

Để đạt điểm Writing 6.5-7.5, bạn không cần phải học đâu xa. Chỉ cần 1-2 quyển sách để học mấy điều cơ bản như: Cohesiveness, Structure, Vocabulary, Grammar, Parallel. Và chăm chỉ đọc bài mẫu (sample) của các thầy cô (có nhiều bài mẫu mình đọc cũng khoảng 8.0-9.0). Nhưng nên nhớ, đọc được không có nghĩa là bạn sẽ viết được như họ.

Kinh nghiệm viết IELTS cũng có nhiều người viết rồi, hầu như đều đúng. Mình chỉ muốn thêm một chút phụ gia.

1. Điểm IELTS Writing không phụ thuộc vào việc bạn dùng từ khó hay từ dễ, mà cần dùng từ đúng. Cũng không liên quan đến việc viết ngắn hay dài, mà phải viết gọn.

2. Ngôn ngữ càng khách quan càng tốt, chẳng hạn như: seems, appears, is likely to,...

3. Tuyệt đối không dùng I, we, you; kể cả khi đề bài có hỏi về ý kiến của bạn.

4. Tuyệt đối không dùng câu thông báo (This essay will discuss).

5. Không bao giờ dùng các câu sáo rỗng: It is undeniable that, There is no room for doubt that,...

6. Sử dụng ít các từ: will, that, which. Nên dùng: would, could.

7. Chỉ dùng which và that khi thật cần thiết, không nên lạm dụng để tạo câu dài.

8. Bài viết càng rõ và dễ nắm bắt càng tốt. Các ý cần được kết nối và hỗ trợ hợp lý (riêng điểm này, bài viết của nhiều giáo viên và nhiều sách đã nêu rõ, mình không nhắc lại).

9. Không nên lạm dụng trạng từ (chỉ dùng khi cần). Mình học Writing thế nào?

– Đọc nhiều báo cáo, giáo trình và tài liệu. Viết báo cáo, nghiên cứu, tiểu luận ở trường (mỗi tuần/lần). Đọc nhiều báo miễn phí trên mạng, không tải quá nhiều sách IELTS. Chỉ cần 1-2 cuốn để học cơ bản là đủ.

TÓM TẮT

Kỹ năng đọc và viết liên hệ với nhau rất chặt chẽ, nếu bạn đọc quen cách viết của các giáo trình/tài liệu, các loại khảo sát cũng như các bài báo cáo, phân tích, nghiên cứu, bạn sẽ hiểu được cách viết khách quan, không thiên vị. Bên cạnh đó, bạn cũng cần rèn luyện chăm chỉ và phải viết rất nhiều.

3(TẨY NÃO) Practice and Faith

T

rong chương 3, mình sẽ nói về chủ đề tâm lý khi luyện thi IELTS (và trong bất kỳ lĩnh vực nào khác). Phần lớn chúng ta chưa thành công không phải vì phương pháp chưa đúng, không phải vì chưa đủ tài liệu, cũng không phải vì không có điều kiện học vì hiện nay mọi thông tin và dữ liệu đều dồi dào như đại dương.

Sau khi đọc xong chương này, các bạn sẽ suy nghĩ hoàn toàn khác.

Vì chúng ta thắng hay thua chủ yếu là do tâm lý.

Sự thật #1. Nhạc công, người Hong Kong, người Quebec, và vận động viên thể hình có một điểm chung: Dùng tiếng Anh thành thạo hơn nhóm người khác.

Tại sao? Nhạc công và vận động viên thể hình là 2 nhóm người bỏ rất nhiều thời gian để luyện tập hằng ngày hằng giờ. Họ LUÔN có một niềm tin sắt đá: “Practice makes perfect”--1--. Vì họ hiểu được quá trình đào tạo và thực hành sẽ dẫn đến kết quả.

--1-- Đây là cuốn sách dành cho những người muốn học và đạt điểm cao IELTS. Vì vậy, hãy tiếp thu tinh thần chủ động mà cuốn sách này muốn truyền đạt, học cách sử dụng các công cụ hỗ trợ như Google, tự mình tìm cách để hiểu những câu tiếng Anh xen lẫn giữa các đoạn văn bản. Để có thể sử dụng tốt tiếng Anh, bạn cần có cả sự quyết tâm và tinh thần chủ động, hãy loại bỏ thói quen ỷ lại ra khỏi suy nghĩ của bạn. 

Học tiếng Anh cũng giống như tập thể hình, nếu bạn tập mỗi ngày và tập đúng cách, cơ bắp sẽ phát triển. Người tập 5 năm khác với người tập 4 năm, 2 năm hay 1 tháng. Khi vào phòng tập thể hình và nhìn những người đô con, chúng ta thường không nói “Tên này đô bẩm sinh” hay “Tên này có năng khiếu đô” mà kết luận “Tên này tập lâu rồi”.

Nhạc công cũng vậy. Chúng ta thường hỏi anh tập piano bao lâu rồi. Người tập 2 năm sẽ không bằng người tập 5 năm. Nhạc công và vận động viên thể hình áp dụng niềm tin đó vào quá trình học IELTS. Họ có xu hướng đạt kết quả cao hoặc rất cao. Vì họ tin vào luyện tập, và niềm tin này không bao giờ lung lay vì họ thật sự hiểu rõ.

Nếu bạn luyện tập mỗi ngày, bạn sẽ ngày càng xuất sắc. Đây là sự thật, một sự thật trần trụi. Điều đáng buồn là không phải ai cũng tin vào điều này, một điều vốn rất đơn giản. Bạn phải tin 100% và phải nhắc đi nhắc lại mỗi ngày, mỗi giờ để niềm tin đó ăn sâu vào máu và tế bào của bạn. Giữ vững niềm tin dù là lúc bạn ngủ, ăn, đi chơi, học, làm việc hay luyện tập, niềm tin này sẽ dẫn bạn đến với thành công. Còn nếu bạn chưa thành công, tức là bạn chưa tin 100%, hoặc bạn chưa luyện tập đủ.

Tương tự, người Hong Kong và người Quebec có điểm chung gì? Họ đều nói 2 ngoại ngữ từ khi còn bé. Điều này dẫn đến niềm tin rằng họ có thể nói 3 ngoại ngữ, 4 ngoại ngữ thành thạo. Vì họ hiểu được cái cảm giác cùng lúc có thể nói nhiều ngoại ngữ rồi.

Người Việt Nam chúng ta từ khi sinh ra và lớn lên hầu như chỉ giao tiếp bằng một ngôn ngữ nên rất khó để thuyết phục một người Việt là: “You know what, speaking 2 languages fluently is possible”. Tương tự, bạn không thể thuyết phục người Hong Kong và Quebec tin vào câu: “Speaking 2 languages is not possible”.

Điểm khác biệt vẫn là niềm tin, nhưng không phải niềm tin vào luyện tập, mà niềm tin vào khả năng.

Những người đạt số điểm IELTS cao không phải vì họ vốn thông minh. Mà vì họ tin vào sự thật đơn giản: sự luyện tập chắc chắn và luôn luôn dẫn đến thành công.

TÓM TẮT

Tóm lại, để thành công, bạn cần tin vào 3 thứ không thể chối cãi:

1. Khả năng thành công là có thật (Hãy tạo cho mình niềm tin như người Quebec và Hong Kong).

2. Luyện tập luôn luôn dẫn đến thành công (Hãy hình thành niềm tin như vận động viên và nghệ sĩ piano).

3. Nếu bạn chưa thành công, tức là bạn chưa tin 100% hoặc chưa luyện tập đủ.

Bạn sẽ không thể nhận thấy sự tiến bộ của bản thân trong 1 ngày, 1 tuần, 1 tháng hay 1 năm, nhưng sau vài năm, khi nhìn lại bạn sẽ thấy bạn là siêu nhân!

Đến giờ, nếu não bạn vẫn chưa được tẩy sạch, hãy đọc lại lần nữa.

4(TẨY NÃO) Simple, but Powerful

C

húng ta thắng hay thua là do tâm lý.

Sự thật #2. Chúng ta thường có xu hướng xem thường những thứ nhỏ và giản đơn, nhưng chính những thứ đó mới mang đến sự khác biệt.

Ta thường nghĩ, để được điểm IELTS cao thì chồng sách phải thật cao, trong ổ cứng phải có hàng chục GB sách, hoặc điện thoại phải có ứng dụng ma thuật nào đó; rồi phải nắm được bí quyết của thầy A, cô B, phải có phương pháp bí truyền, phải học thuộc danh sách từ vựng 10.000 từ...

Thế là chúng ta cứ mải tìm kiếm, tìm kiếm rồi tải về; tìm đường link, tìm ứng dụng, tìm các bài viết có tiêu đề nóng như “Bí mật luyện thi IELTS”, “Bí quyết ABC”, “Tuyệt chiêu XYZ”, “Chiến thuật CDE”,...

Nếu ai đó được IELTS 8.0 trở lên, ta thường cho rằng họ có bí mật thành công nào đó, mà không nhận ra một điều, rằng bí mật thành công chính là không có bí mật nào hết.

Mình không có ứng dụng học tiếng Anh trên điện thoại, không có nhiều ebook IELTS trong máy tính (chỉ có Barron’s IELTS Writing), cũng không có sách IELTS trên bàn hoặc trên kệ. Mình không có từ điển danh tiếng như Oxford hay Cambridge, cũng không theo học giáo viên hay bất cứ trung tâm Anh ngữ nào. Nhưng mình có những thứ vũ khí lợi hại sau: Google Search; Google Image; Google News; Lòng tin vào bản thân; Giáo trình/Tài liệu chuyên ngành; Phim, nhạc, ảnh và Kiến thức CƠ BẢN.

Mọi người đều biết Google là một công cụ miễn phí và đơn giản. Chính vì sự đơn giản đó nên nhiều người nghi ngờ tính hiệu quả, mất lòng tin vào sự thành công mà nó mang lại. Một số bạn nghĩ, từ điển tra lâu và vất vả hơn nên sẽ tạo ra nhiều giá trị hơn. Riêng mình đã gắn bó và trung thành với Google, sử dụng công cụ này trên mọi bước đường học tiếng Anh và học đại học. Và mình luôn đạt kết quả cao.

Đối với mình, Barron’s IELTS là một cuốn sách tuyệt vời. Chắc hẳn ai cũng có, nhưng không phải ai cũng dùng. Mình dùng nó vì nó giải thích những thứ cơ bản, đơn giản và vì nó không có bí mật nào.

Nếu sắp tới ở hiệu sách xuất hiện cuốn “Bí mật luyện thi IELTS”, mình sẽ không mua. Mình luôn tin tưởng vào giá trị, trung thành với Barron và Google. Vì đó mới là những thứ giúp mình đạt điểm 8.5 và 9.0 (tất nhiên mình có đọc thêm nhiều thứ khác nữa, nhưng đó đều là những thứ đơn giản và dễ truy cập).

Liên hệ một chút về cuộc sống thường ngày của mình, mặc dù thu nhập của mình dồi dào hơn một số bạn nhưng mình vẫn chọn sống giản dị, quần áo vừa đủ, không xa hoa, không khoe vật chất. Mình không nâng cấp lên iPhone 7 vì nhận thấy iPhone 5s là vừa đủ cho nhu cầu hằng ngày của mình. Mình cũng không có ước mơ sở hữu siêu xe. Mình trân trọng những thứ mà mình đã và đang có. Trong IELTS cũng vậy, mình tự hào vì mình biết cách học đúng thay vì tự hào rằng mình có quyển sách luyện thi hiếm có khó tìm hay mình học thầy A, cô B rất nổi tiếng, trung tâm C đắt tiền...

Càng sở hữu nhiều vật chất, bạn sẽ càng cảm thấy mất tự do. Lúc nào cũng nghĩ về nó, ước mơ về những thứ chưa có. Có xe đẹp, bạn sẽ luôn luôn bất an vì sợ mất hay sợ xước. Có điện thoại đẹp, bạn sẽ sợ rơi, sợ bị cuỗm. Nếu nghĩ nhiều về những thứ như vậy, bộ não sẽ không thể nghĩ về những thứ khác quan trọng hơn. Vậy nên, mình cho rằng càng ít sách, càng ít thầy, càng ít ứng dụng (apps), khả năng suy nghĩ của bạn càng tốt.

Sự thật thứ nhất mình đã nói về lòng tin, thì sự thật thứ hai, mình nói về lòng trung thành. Lòng trung thành ở đây là tin vào những thứ đã có. Đây là hai thứ cực kỳ đơn giản trong cuộc sống, nhưng lại thường bị một số người coi nhẹ.

TÓM TẮT

1. Bí mật của việc đạt điểm IELTS xuất sắc là không có bí mật nào.

2. Nhận thức được giá trị và trung thành với những thứ mình đã và đang có. Đó mới chính là những thứ tạo nên sự hoàn hảo.

3. Vật chất làm bạn mất tự do, làm giảm khả năng suy nghĩ của bạn, trong khi tự do là thứ giá trị nhất. Càng ít vật chất, bạn càng tự do.

5(TẨY NÃO) Your Perceived Time

Sự thật #3.

M

ột ngày có 24 giờ, có thể bạn đã biết điều này, nhưng bạn có tin không?

Chúng ta thắng hay thua là do tâm lý.

Đã bao giờ bạn tự hỏi tại sao một ngày không có 48 giờ để bạn có thể làm được nhiều thứ hơn?

Câu trả lời rất đơn giản. Nếu một ngày có 48 giờ, bạn cũng không làm được nhiều thứ hơn, vì giá trị của mỗi giờ sẽ giảm đi và còn làm cho chúng ta lười hơn nữa.

Nói cách khác, dù một ngày có 200 tiếng, nếu chúng ta lười thì chúng ta cũng vẫn sẽ lười mà thôi.

Vì vậy một ngày được thiết kế với 24 giờ là hợp lý. Không quá ngắn để bạn có đủ thời gian làm việc, cũng không quá dài để còn giá trị.

Bạn nên nhận ra sự thật này càng sớm càng tốt và hài lòng với thực tế là một ngày chỉ có 24 giờ. Không nhiều hơn, không ít hơn.

Nhận thức về thời gian ở các nước phương Tây và phương Đông khác nhau thế nào?

– Ở phương Tây (Mỹ, Anh, Úc, Canada, Âu), tư duy thời gian kiểu tuyến tính (đường thẳng). Quá khứ → hiện tại → tương lai (ngày 1, ngày 2, ngày 3, ngày 4, ... ngày n).

– Ở phương Đông, chúng ta có xu hướng tư duy theo kiểu chu kỳ (đường tròn). Một năm luôn có 4 mùa xuân, hạ, thu, đông thay phiên tuần hoàn. Tết mỗi năm lại về một lần. Mỗi ngày đều lặp lại sáng trưa chiều tối, và ngày mai lại tiếp tục như thế. Cái gì cũng lặp đi lặp lại (1 ngày, 1 ngày, 1 ngày, 1 ngày).

SỰ KHÁC BIỆT???

Ở Phương Tây, mọi người thường tin rằng để tương lai có kết quả, thì bắt buộc phải có hành động trong hiện tại. Và một khi 24 giờ trong hiện tại đã trôi qua, nó sẽ mất đi vĩnh viễn, không bao giờ có thể lấy lại. Vì vậy, từng giây phút trong hiện tại phải được tận dụng tối đa, và phải hành động.

Ở Phương Đông, mọi người thường tin rằng ngày mai cũng giống hôm nay và hôm qua. Nếu 24 giờ hôm nay trôi qua, thì không có nghĩa là nó đã mất đi. Vì vậy, để ngày mai làm cũng không khác gì hôm nay làm, vì tuần này có thứ Hai, tuần sau cũng có thứ Hai, và tuần sau nữa cũng có thứ Hai. Năm nay có Tết, năm sau cũng có Tết. Chu kỳ lặp đi lặp lại không bao giờ kết thúc.

Bạn sẽ chọn cách nhận thức về thời gian nào? Đường thẳng hay đường tròn?

TÓM TẮT

1. Một ngày chỉ có 24 giờ, vì nếu có nhiều hơn, chúng ta cũng sẽ vẫn lười và thậm chí còn lười hơn. Luôn luôn hài lòng với 24 giờ và trân trọng từng giây, phút một.

2. Tư duy phương Đông – đường tròn. Ngày mai là sự lặp lại của ngày hôm nay vì vậy thời gian trôi qua không mất nhiều.

3. Tư duy phương Tây – đường thẳng. Ngày đã qua là qua vĩnh viễn. Hành động trong hiện tại là cách duy nhất và luôn luôn là cách duy nhất để tạo nên tương lai.

“Your future is created by today, not tomorrow.”

– Robert Kiyosaki –

6(TẨY NÃO) Your Productivity

C

húng ta thắng hay thua là do tâm lý.

Sự thật #4. Bạn sẽ mất nhiều thời gian và công sức để nâng trình độ từ Beginner lên Intermediate. Nhưng sẽ mất ít thời gian hơn để từ Intermediate lên Advanced. Và mất càng ít thời gian hơn nữa để từ Advanced lên Super-advanced. Bạn cần phải hiểu điều này!

Nếu bạn đang là Beginner thì tốc độ tiến bộ của bạn chắc chắn sẽ rất chậm. Bạn phải soi kính hiển vi vào từng chữ mới hiểu được. Bạn không biết định hướng như thế nào, càng học càng thấy nản, càng học càng thấy khó. Bạn mất dần niềm tin vào luyện tập, học mãi không thấy tiến bộ. Nhưng mình có tin vui cho bạn: Tình trạng này sẽ không kéo dài. Khi bạn lên trình độ Intermediate, bạn sẽ tốn ít công sức và thời gian hơn, mọi thứ sẽ càng thuận lợi hơn nữa khi bạn lên Advanced.

Tại sao? Vì khi ở mức độ Beginner, bạn chưa xác định được cách học cũng như phương pháp, bạn chưa có nền tảng, bạn thử mọi phương pháp có thể, bạn không nhìn thấy sự tiến bộ, bạn chán nản và dừng lại.

Vài tháng sau bạn lại tiếp tục lết tiếp một thời gian. Sau đó bạn lại dừng lại khi thấy quá mệt mỏi mà không gặt hái được nhiều kết quả.

Quá trình này ngốn rất nhiều thời gian và sức lực của bạn, khiến bạn tự hỏi:

– Tại sao nghe tiếng Anh mãi mà vẫn không khá được?

– Mất bao nhiêu thời gian để được 5.0

– Mất gốc tiếng Anh nên bắt đầu từ đâu?

– Xin mọi người chia sẻ đường link sách hay...

Nếu bạn có niềm tin đi tiếp, bạn chắc chắn sẽ lên Intermediate. Số khác không đủ kiên nhẫn và niềm tin, sẽ mãi mãi ở mức Beginner.

Khi lên mức độ Intermediate rồi, mọi thứ đều rõ ràng hơn với bạn. Giống như bạn bắt đầu được xem TV màn hình đen trắng và âm thanh còn hơi rè rè. Bạn bắt đầu có chút niềm tin vào sự tiến bộ. Bạn học chăm hơn, bắt đầu mày mò các tài liệu hay, cách phát âm, tự nói một mình, tập tành nói chuyện với Tây, làm bài tập IELTS-TOEFL mặc dù còn vấp váp. Mỗi ngày bạn có thể đọc 1-5 bài đọc, nghe vài bài nghe, nói và viết nữa. Ở mức độ này, tốc độ học của bạn nhanh hơn nhiều so với Beginner. Và trong thời gian trung bình – ngắn, bạn sẽ lên Advanced nhờ thành quả của luyện tập.

Khi lên mức độ Advanced, màn hình TV bắt đầu có màu và âm thanh rõ nét. Bạn đọc một ngày 50 bài đọc bằng tiếng Anh ngon ơ. Tốc độ này nhanh hơn gấp 10 lần lúc bạn mới ở mức độ Intermediate. Bạn nghe tiếng Anh suốt ngày và hiểu hết nội dung, xem phim Mỹ không cần phụ đề. Tốc độ học tiếng Anh của bạn lên như diều gặp gió. Bạn mua sách tiếng Anh về và đọc trong vòng 3 ngày, trong khi hồi ở mức Intermediate bạn phải mất vài tháng để đọc xong. Như vậy, nếu bạn là Advanced, tốc độ luyện tập và tiến bộ của bạn nhanh gấp chục lần Intermediate. Nếu xét về mặt từ vựng, một ngày bạn có thể học được vài chục từ một cách đơn giản. Không mệt, không tốn thời gian.

Chẳng bao lâu sau, bạn sẽ lên Super-advanced. Lúc này, tốc độ học của bạn không khác gì một chiếc xe Lamborghini chạy hết mã lực. Bạn chỉ thích đọc/nghe những thứ khó vì những thứ đó mới thỏa mãn bạn.

Vì vậy, nếu bạn đang là Beginner. Hãy DỐC TOÀN LỰC cày cuốc lên Intermediate, vì khi lên đấy bạn sẽ đỡ mệt hơn. 

Nếu bạn là Intermediate, hãy DỐC TOÀN LỰC cày cuốc lên Advanced, vì khi đó bạn sẽ đỡ mệt và học nhanh hơn rất nhiều.

TÓM TẮT

1. Tốc độ học của Beginner rất thấp. Bạn sẽ vừa học vừa hoãn, rất lâu và rất mệt để lên Intermediate. Giống như xem TV không có hình không có tiếng, xem chẳng hiểu gì, càng xem càng mệt. Nhiều người không bao giờ lên được Intermediate vì thiếu niềm tin.

2. Tốc độ học của Intermediate tương đối nhanh hơn Beginner, giống như lúc bạn xem TV đen trắng với âm thanh rè rè.

3. Tốc độ học của Advanced rất nhanh, giống như bạn xem TV màu có âm thanh rõ nét. Một giờ của bạn năng suất và có giá trị gấp 100 giờ của một bạn Beginner.

4. Tốc độ học của Super-advaned quá nhanh. Giống như bạn xem phim rạp âm thanh chuẩn 7.1. Một giờ của bạn năng suất gấp hàng trăm/nghìn lần một giờ của một bạn Beginner.

7Cách học ngữ pháp cho IELTS > 8.0

M

ình để ý các cách học ngữ pháp hiện hành trên sách, trên mạng hay trên lớp hiện nay đều từ cơ bản đến nâng cao. Càng học càng thấy khó, và bạn sợ. Mình tâm sự với bạn nhé, mình cũng sợ... không chỉ sợ mà là rất sợ. Và nếu mình tặng mấy đứa bạn người Canada của mình sách ngữ pháp, bọn nó cũng sẽ vứt ra thùng rác hoặc sớm đem cho thôi. Không phải vì bọn nó không cần mà vì bọn nó cũng rất sợ học ngữ pháp.

Nếu bạn không tin, mai mình tặng bạn quyển “Bài tập ngữ pháp tiếng Việt” nhé?

Vậy học ngữ pháp thế nào cho đúng?

1. Chỉ học ngữ pháp cơ bản và thông dụng nhất.

2. Chỉ học một chút ngữ pháp nâng cao, chẳng hạn như câu điều kiện loại 1-2-3, các từ/cụm từ chuyển tiếp, tương đồng (parallel), và không làm bài tập khó. Mình xin nhắc lại lần nữa: không làm các bài tập khó.

3. Ngoài những thứ kể trên, không nên học bất cứ ngữ pháp nào trong sách ngữ pháp nữa, mà hãy học bằng thực tế. Tức là, nếu bạn đọc mà không hiểu ngữ pháp nào trong bài đọc đấy thì tra Google.

Tại sao? Vì học ngữ pháp tốt không giúp bạn nói giỏi hay viết giỏi. Nói và viết phụ thuộc vào kinh nghiệm và sự lặp lại. Một người bản xứ nói một câu rất dài và đúng ngữ pháp không phải vì nó giỏi ngữ pháp mà vì nó nói câu đó (hoặc câu tương tự) hàng trăm/nghìn lần rồi.

Giống như chúng ta nói tiếng Việt chẳng bao giờ để tâm đến ngữ pháp.

Nếu bạn đã làm chủ tiếng Anh rồi, thì bạn sẽ thấy học các ngôn ngữ khác rất dễ. Do bạn đã hiểu ra một điều là ngữ pháp không nên học quá nặng và quá sâu.

Theo nguyên lý 80/20 nổi tiếng. Gần như 80% ngôn ngữ được cấu thành bởi 20% ngữ pháp. Bạn chỉ nên tập trung vào 20% này.

Tức là sao?

– Bạn không cần quan tâm đến mấy thì khó khó như “tương lai hoàn thành, tương lai hoàn thành tiếp diễn”. Những thứ vớ vẩn ấy sẽ khiến bạn sợ tiếng Anh trong khi thực tế không dùng mấy.

– Thì hiện tại tiếp diễn và thì hiện tại đơn dùng trong đời sống không khác nhau là mấy nhưng lý thuyết ngữ pháp (grammar) lại rất dài và nhiều trường hợp.

– Thì quá khứ tiếp diễn và thì quá khứ đơn dùng trong đời sống cũng không khác nhau nhiều và thường được dùng thay thế nhau trong thực tế.

Ví dụ: I was sleeping very well last night.

I slept very well last night.

Cả hai ví dụ này không tạo nên sự khác biệt nhiều về ngữ nghĩa.

Nếu bạn là người mới bắt đầu (complete beginner), bạn không nên học ngữ pháp lâu hơn 3 tháng.

Mình đang học thêm tiếng Pháp ở trường và trên Duolingo. Ngữ pháp của tiếng Pháp khó hơn tiếng Anh, nhưng mình không thấy khó như hồi học tiếng Anh ngày xưa vì mình đã biết cách học. Và sau khi đọc xong chương này, bạn không nên hoảng khi thấy trong sách có quá nhiều ngữ pháp bạn chưa học hết.

TÓM TẮT

1. Chỉ học ngữ pháp cơ bản.

2. Chỉ học một chút ngữ pháp nâng cao.

3. Chỉ học ngữ pháp khi bạn gặp (nếu gặp bạn tra Google xem cách dùng, không nên nghiên cứu lâu hơn 10 phút). Học xong thì tiếp tục quay trở lại với việc bạn đang làm.

4. 20% ngữ pháp (thông dụng) cấu thành nên 80% ngôn ngữ (điều này biện minh cho điều 1 và 2).

5. Khi ai đó nói tốt viết tốt, không phải anh ta giỏi ngữ pháp nâng cao, mà vì anh ta rất giỏi ngữ pháp cơ bản (cách thêm s, es, ed...).

Tặng bạn một câu của Lý Tiểu Long nhằm giải thích cho điều 5: “I fear not the man who has practiced 10.000 kicks once, but I fear the man who has practiced one kick 10.000 times.”

8Cách học từ vựng cho IELTS > 8.0

C

húng ta thường có tư duy không chính xác về việc học từ vựng. Để xem bạn có tư duy này không nhé, nếu bạn:

1. Cho rằng từ vựng nhiều dẫn đến nghe nói đọc viết tốt.

2. Từ vựng là nguyên nhân giúp học tiếng Anh giỏi.

3. Lên danh sách và số lượng từ vựng để học thuộc mỗi ngày.

Đây là những suy nghĩ khiến bộ não của bạn rất là mệt mỏi, làm giảm khả năng sáng tạo và giảm hiệu quả khi học tiếng Anh.

Sự thật #5. Từ vựng không phải là nguyên nhân giúp học tiếng Anh tốt, mà từ vựng chỉ là hệ quả tất yếu của việc học tiếng Anh tốt.

Lối học từ vựng chay đã ăn sâu vào xương máu của chúng ta ngay từ khi bắt đầu học tiếng Anh. Nên ta hình thành lối suy nghĩ sai lầm như mình đã nêu ở trên: Luôn nghĩ rằng để học tiếng Anh tốt, điều duy nhất phải làm là học thật nhiều từ vựng. Và nếu bạn nào đã học thuộc hết quyển từ điển, đọc vanh vách từ vựng, thì xin bạn phát biểu cảm nghĩ về các kỹ năng nghe nói đọc viết và khả năng ứng dụng từ vựng của bạn?

Suy nghĩ SAI: Từ vựng nhiều dẫn đến tiếng Anh tốt.

Suy nghĩ ĐÚNG: Tiếng Anh tốt dẫn đến từ vựng nhiều.

Bạn cần xác định đâu là biến x, đâu là biến y (cái nào phụ thuộc cái nào). Chỉ cần xác định điều này thôi, bạn đã có 80% cơ hội chiến thắng. Nếu bạn suy nghĩ sai như ở trên, thì bạn sẽ thất bại ngay từ vòng gửi xe và các thứ khác sẽ trở nên vô nghĩa.

Bạn hãy nghĩ thật kỹ về điều này, và lại một lần nữa nhắc đi nhắc lại nó mỗi ngày mỗi giờ để thay đổi suy nghĩ trên. Vì mọi vấn đề đều bắt nguồn từ đây. Nếu bạn suy nghĩ đúng, bạn sẽ thay đổi tất cả.

“So what are you gonna do?”

Ngưng học từ vựng chay mà hãy học từ vựng từ những bài đọc, bài nghe hoặc khi xem video. Nếu kỹ năng nghe nói đọc viết của bạn tiến bộ thì từ vựng của bạn sẽ tự động gia tăng dù bạn không hề đặt mục tiêu. Vì nó là hệ quả chứ không phải nguyên nhân.

Học từ vựng chay chỉ phát huy tác dụng nếu bạn là Complete Beginner.

Nếu bạn KHÔNG phải người mới bắt đầu. Hãy khởi đầu với những bài đọc dễ, bài nghe dễ và đọc/nghe đi nghe lại nhiều lần để thấm nhuần bài đọc/nghe đấy. Rồi tăng độ khó lên, và lần nữa, ĐỪNG bao giờ học từ vựng chay vì nó không dẫn đến kết quả.

Vì vậy, mặc dù tiêu đề bài viết là “Cách học từ vựng cho IELTS > 8.0” nhưng mình không hề có bí quyết hoặc cách học từ vựng nào dành cho những bạn muốn đạt mức IELTS >8.0 cả. Thay vào đó, mình muốn nhắn nhủ bạn là nên nghiên cứu cách nghe nói đọc viết để tăng kỹ năng, vì tăng kỹ năng thì từ vựng cũng sẽ tăng theo như một hệ quả.

TÓM TẮT 

1. Từ vựng không phải là nguyên nhân, từ vựng chỉ là hệ quả.

2. Suy nghĩ SAI: Từ vựng nhiều dẫn đến tiếng Anh tốt. Suy nghĩ ĐÚNG: Tiếng Anh tốt dẫn đến từ vựng nhiều (và chất lượng).

3. Đừng bao giờ học từ vựng chay vì nó không dẫn đến kết quả.

4. Tăng kỹ năng và luyện tập kỹ năng mới là cách để từ vựng có chất lượng và số lượng (hệ quả).

9(TẨY NÃO) You and The Noisy World

Sự thật #6.

T

rong thế giới toàn những kẻ mất tập trung, bạn hãy luôn đứng vững, luôn tập trung và luôn là chính bạn.

Hãy cùng bắt đầu câu chuyện.

Bạn thấy người này có quyển sách IELTS A, người kia có quyển IELTS B. Bạn không có và bạn bất an, phải đi mua cả 2 quyển A và B về học. Học được 1, 2 chương.

Xong vài tháng sau lại có quyển C xuất bản. Bạn vẫn không tự tin và nghĩ rằng 2 quyển A và B kia không đủ. Vài tuần sau thằng bạn của bạn lại có quyển D, E, F. Ngoài ra còn đi học thầy G, bạn lại bất an đi học thầy G.

Học được thầy G vài buổi ở trên mạng lại có thông tin về cô H chuyên gia, cô H chuyên gia lại quen thầy I được 9 chấm, nghe nói thầy I dạy hay hơn thầy G.

Bạn phân vân không biết học thầy G, cô H hay thầy I. Cả 3 người này đều dạy hay. Bạn quyết định đổi sang cô K vì thằng bạn khen cô K rất uy tín. Học hết khoá học của cô K, bạn vẫn thấy trình độ mình kém, bạn mất niềm tin. Bạn lên Facebook, gia nhập các nhóm và trang IELTS, bạn nhận ra còn có các thầy L, M, N và các cô O, P, Q nữa. Bạn lại không biết học ai cho hiệu quả?

Và bạn đặt câu hỏi: “Mình nên học thế nào, học theo ai và dùng cái gì?”.  

Bạn biết không, nếu bạn KHÔNG là chính mình. Bạn sẽ KHÔNG bao giờ có câu trả lời và KHÔNG có câu trả lời nào có thể THỎA MÃN bạn. Điều này không thể trách bạn được, do hiện nay marketing và quảng cáo tràn lan, ai cũng thuyết phục bạn đến với họ.

Chưa hết, người này khuyên bạn một điều, người kia lại khuyên điều hoàn toàn ngược lại, người khác nữa lại khuyên bạn điều hoàn toàn khác về cách học. Vì sao? Vì bạn đang sống ở kỷ nguyên truyền thông xã hội, bạn bị ngập trong biển thông tin, rất nhiều người vì thế mà mất tập trung. Đây là lý do lời khuyên và sách IELTS thì nhiều, nhưng không phải ai cũng được điểm cao. Những người được điểm cao là những người có thể đứng vững và không bị trôi theo dòng thời gian/thông tin, luôn tin tưởng vào cách học của mình và không xuôi theo người khác.

Đây là lý do nếu bạn hỏi một đứa điểm cao (như mình) về cách học, mình luôn có câu trả lời đơn giản mà có khi bạn đã biết rồi, thống nhất, giống nhau và không bao giờ thay đổi.

Dù cho sắp tới nhà xuất bản có ra thêm vài chục đầu sách IELTS nữa, hay thầy Y cô Z có giới thiệu phương pháp học hoàn toàn mới, kể cả khi họ phát free cho mình, mình vẫn sẽ trả lời: “No, thanks”.

TÓM TẮT

1. Bạn đang ở kỷ nguyên truyền thông xã hội, phần lớn chúng ta bị xuôi theo dòng thông tin và mất tập trung, mất chính kiến. Những người đứng vững và tin vào bản thân là những người chiến thắng.

2. Có thể bạn đang like quá nhiều trang IELTS, thật ra bạn không cần nhiều đến thế. Like 1.000 trang IELTS không giúp bạn tiến bộ hơn, mà nó sẽ khiến bạn loạn hơn và chán học hơn.

3. Hãy đọc ít thông tin về thủ thuật IELTS hơn và tập trung luyện tập.

4. Luôn nhớ rằng “Less is more”.

10(TẨY NÃO) IELTS and You

Sự thật #7. IELTS KHÓ.

N

ếu bạn hay kêu gào rằng tại sao “ai eo” lại khó thế, thì dù bạn có nói ra hay chỉ nghĩ trong đầu, bạn không hề đơn độc. Mình cũng vậy. Mình thấy IELTS rất khó và đã nhiều khi khiến mình nản chí, nhưng đến phút cuối, mình vẫn thành công.

Tuy đây không phải là thành công lớn, nhưng nó đã thay đổi mình rất nhiều, từ cách suy nghĩ, cách học, cách giao tiếp. Và bây giờ mình phải cảm ơn nó vì nó khó, chứ nếu nó dễ, chưa chắc mình đã đi học hoặc làm được ở bên này, mình sẽ luôn thiếu kỷ luật và thiếu sự tích cực – những điều quan trọng giúp mình hoàn thành bất cứ việc gì.

Vì vậy, IELTS bắt buộc phải khó. Nó được thiết kế để làm bạn kêu khó, chứ không được thiết kế để ai cũng đạt được một cách dễ dàng. Nó được thiết kế để khiến bạn mất ngủ, khiến bạn lo lắng ngày đêm, khiến bạn hy sinh thời gian cho gia đình và bạn bè, hy sinh điểm các môn khác để đạt được bằng mọi giá. Ngoài ra, nó được thiết kế để bạn thấy nản, chán, mệt mỏi, mất lòng tin vào chính bản thân mình. Khi bạn đã mất lòng tin, là lúc IELTS cười sung sướng, quỷ quyệt. IELTS là vậy, nó muốn đánh bại bạn. No mercy. No more. No less.

Nếu IELTS dễ, nó sẽ không tồn tại ngay từ đầu. Easy come, easy go. Hard come, hard go. (Nếu nó dễ, nó sẽ bốc hơi nhanh. Nếu nó khó, nó sẽ ở lại với bạn lâu dài).

Liên hệ một chút tới cuộc sống của mình ở Canada. Nếu bạn từng nghĩ du học là thiên đường thì bạn nên suy nghĩ lại. Ở Canada, mình phải vượt qua rất nhiều rào cản, cũng hy sinh và cố gắng tự lực rất nhiều. Bạn chưa thể tưởng tượng được nếu bạn chưa từng trải qua. Có nhiều khía cạnh, nhưng mình sẽ chỉ kể về công việc mình đang làm một cách ngắn gọn.

Sếp của mình là một bà tóc vàng mặt lạnh và rất kỹ tính, vì là Tây nên công việc luôn yêu cầu ở mức độ hoàn hảo trở lên, ở đây không có chỗ để bạn kể lể lý do hay làm vừa đủ.

Những ngày đầu đi làm là những ngày kinh khủng nhất. Mình rất sợ bà ý nên lúc nào cũng phải căng óc lên, dù bị mắng cũng phải nhịn và tỏ ra vui vẻ, dù nước mắt có chảy vào trong thì mình cũng phải cố giữ công việc (vì lương cao).

Bà ý rất kỷ luật và dùng ngôn ngữ rất sắc sảo. Mình phải về cày phim Mỹ để học cách giao tiếp với bà ý hiệu quả hơn. Vì cuộc đời không giống phim Việt Nam, nó giống phim Mỹ, rất thực tế, rất khắc nghiệt, đến mức bạn không tin là nó có thật.

Tất nhiên còn một áp lực nữa là bọn cùng làm đứa nào cũng giỏi, cũng thành thạo và nhạy bén, nên chẳng có ai kém cỏi để mình bấu víu làm bạn đồng cảm.

Nhưng đấy đã là Kiên của ngày xưa, vì nếu công việc đó không khó, mình đã không có cơ hội để thay đổi, để tiếp tục làm những công việc khó hơn. Mình thích và theo đuổi những thứ khó. Vì chúng giúp mình nhận ra nhiều điều mỗi khi mình gặp khó khăn.

“If it doesn’t challenge you, it doesn’t change you.” – Fred DeVito

“If IELTS doesn’t challenge you, it doesn’t change you.”

TÓM TẮT

1. IELTS được thiết kế để khiến bạn nản, chứ không phải khiến bạn hài lòng.

2. Nếu nó không khó, nó sẽ không thể thay đổi bạn, và nếu nó không khó, nó sẽ không có ý nghĩa để tồn tại.

3. “Easy come, easy go. Hard come, hard go”. Cơ bắp chỉ chắc và bền khi bạn tập nặng và lâu.

4. IELTS sẽ cười sung sướng khi bạn nản và bỏ cuộc.

11(TẨY NÃO) Energy Management

T

ại sao mình muốn các bạn dùng Google tra từ điển, xem phim thật nhiều để học tiếng Anh, đọc sách chuyên ngành của các bạn bằng tiếng Anh, tải ít sách, học ít thầy, đọc ít tips, làm ít grammar (nhất là bài khó), hoặc bán đồng nát các tờ danh sách từ vựng?

Vì mình hiểu một điều, và mình muốn các bạn chấp nhận một sự thật.

Sự thật #8. NĂNG LƯỢNG CỦA CHÚNG TA CÓ HẠN (NHƯNG CÓ THỂ THU THÊM ĐƯỢC).

Hãy thú nhận, bạn không thể học 10 tiếng một ngày liên tục với đống sách IELTS hay ngữ pháp. Dù cho bạn có quyết tâm đến mấy, bạn cũng không thể ngồi cày danh sách từ vựng ngày này qua ngày khác với hi vọng một ngày nào đó sẽ đủ từ vựng để... nói hoặc viết như Tây.

Dù cho bạn có quyết tâm đến mấy, có một sự thật là bạn sẽ không thể duy trì lâu được, vì năng lượng của bạn chỉ có hạn và nó sẽ cạn kiệt.

Hôm nay mình muốn phân biệt cho các bạn 2 nhóm:

Nhóm 1. Energy-sucker: Nhóm này gồm các cách học lỗi thời như dùng từ điển giấy, học từ vựng theo danh sách, làm bài tập ngữ pháp KHÓ, nghiên cứu lý thuyết ngữ pháp, lý thuyết phát âm, xem các video hướng dẫn IELTS dài và buồn tẻ, tải thật nhiều sách... Đây là nhóm sẽ hút hết năng lượng của các bạn. Vì vậy, đến cuối ngày bạn luôn cảm thấy mệt mỏi, chán nản, không hiệu quả, cạn kiệt và luôn cảm thấy không hài lòng.

Có thể bạn có cảm giác tràn đầy năng lượng khi chuẩn bị nhét vào đầu một danh sách từ vựng dài dằng dặc, nhưng sau một thời gian rất ngắn thôi, bạn sẽ nôn ra hết và có thể sẽ bị ốm. Điều bạn cần làm là hãy tẩy chay các trang web, các trang Facebook cổ xuý trào lưu này. Tương tự, từ điển giấy là một thứ hút năng lượng (Energy-sucker). Bạn sẽ cạn kiệt năng lượng và cảm thấy mệt mỏi rõ ràng trong thời gian cực ngắn (dù bạn có tự tin nói là bạn chăm).

Nhóm 2. Energy-filler: Nhóm này gồm các cách học đơn giản, nhanh, gọn, thú vị như xem phim, chat với Tây, nghe nhạc, đọc những thứ mình thích và quan tâm, dùng Google, làm ngữ pháp dễ, học từ vựng theo ảnh hoặc theo bài đọc/nghe. Đây là nhóm sẽ sản sinh năng lượng cho bạn. Bạn càng hoạt động, bạn càng tăng năng lượng và cảm thấy hài lòng.

Hãy quản lý năng lượng của mình. Bất cứ lúc nào bạn cũng cần xác định năng lượng của bản thân đang ở mức nào (thấp, bình thường, cao). Năng lượng của mình lúc nào cũng ở mức cao nhất, vì mình luôn chọn Energy-filler. Tránh xa Energy-sucker. Tất cả mọi thứ đều phải nhanh, gọn, năng suất, và chất lượng.

Vì vậy nếu câu cửa miệng của bạn là “TÔI LƯỜI!!”. Chứng tỏ bạn có thói quen chọn Energy-sucker.

Có thể các bạn đã đọc cách học mình đã trình bày trong bài viết trước rồi. Nhưng mình tin là không phải ai cũng thực hiện được (có thể do quyển từ điển ĐẸP quá nên bạn KHÔNG nỡ cho em ý ra đi).

Ngoài ra, nếu các bạn thấy đống danh sách từ vựng dài và đẹp, các bạn nên biết là danh sách từ vựng luôn có một loại ảo giác trí nhớ (Sensory Memory). Tức là khi các bạn nhìn thấy cái danh sách từ vựng, các bạn sẽ bị ảo giác là mình nhớ được hết trong một hoặc hai lần nhìn. Tin mình đi, đấy chỉ là ảo giác trí nhớ. Và bạn sẽ quên rất nhanh thôi.

TÓM TẮT

1. Năng lượng của chúng ta có hạn, chúng ta phải quản lý năng lượng của mình (Energy Management).

2. Có 2 nhóm: Energy-sucker (hút năng lượng ra khỏi cơ thể bạn khiến bạn kiệt quệ) và Energy-filler (cung cấp năng lượng cho bạn).

3. Hãy cẩn thận và tránh xa Energy-sucker, tăng cường tiếp xúc với Energy-filler.

4. Luôn kiểm tra xem năng lượng của mình đang ở mức nào.

5. Ảo giác trí nhớ xuất hiện khi bạn nhìn vào danh sách từ vựng.

6. Nếu bạn quản lý năng lượng tốt, bạn sẽ luôn luôn dồi dào năng lượng.

12(TẨY NÃO) No Idea?

T

hử mô tả xem đây có phải bạn không nhé?

Bạn đọc đề Writing task 2 và gãi đầu không biết bài này nên viết ý tưởng gì để được điểm cao. Bạn cảm thấy trong đầu không có gì hết. Phải có tận 3 ý tưởng (hoặc 2) cho bài viết mà thời gian thì có hạn. Bạn áp lực. Lại dành thời gian nghĩ ý tưởng tiếp.

Cuối cùng sau 5-10 phút, ý tưởng cũng hiện ra và bạn còn một chút thời gian ngồi viết nốt bài luận, ngoáy thật nhanh kẻo không kịp giờ.

Xong, hết giờ. Ôi may quá vừa kịp xong. Nhưng bài không được tốt lắm do bạn không có nhiều thời gian viết vì trước đó bạn đã dành nhiều thời gian cho việc nghĩ ý tưởng, không kịp trau chuốt bài.

Nếu đây là bạn thì bạn không hề đơn độc. Đây là tình trạng khá phổ biến của người châu Á. Từ bé đến lớn, ý tưởng của chúng ta thường không được lắng nghe, tôn trọng, hay bị vùi dập; hoặc có lắng nghe nhưng không thực hiện được. Ý tưởng đều bị đánh giá đúng và sai, thông thường cái gì thầy/cô/sách nói đều là đúng và những gì không thuộc phạm vi của sách là không đúng.

Điều này vô hình trung đã làm cho bạn cảm thấy cạn kiệt về mặt ý tưởng và hình thành nỗi sợ bị phán xét – hay được biết đến như “socialphobia”. Nên thường nghĩ cái gì cũng phải theo thầy cô hoặc theo sách mới gọi là chuẩn.

Nghĩa là tất cả các ý tưởng xuất hiện trong đầu của bạn đều phải trải qua một bộ lọc, rồi bạn mới nhìn thấy được. Mà bộ lọc này rất dày nên ý tưởng thường khó mà thoát ra được. Đây chính là lý do dẫn đến tình trạng thiếu ý tưởng, và dành quá nhiều thời gian cho ý tưởng.

Vì vậy, trọng tâm ở đây là bạn phải bỏ cái bộ lọc đấy đi. Đây mới là bản chất của vấn đề. Nếu bạn không hiểu bản chất thì bạn có đọc nhiều báo hay sách, bạn cũng vẫn thiếu ý tưởng.

Vậy xóa bộ lọc đó bằng cách nào?

Để xóa bộ lọc này, bạn hãy ghi nhớ kỹ các sự thật dưới đây nhé.

– Ý tưởng không quan trọng bằng cách trình bày ý tưởng.

– Không có ý tưởng đúng hoặc sai, chỉ có ý tưởng.

– Ý tưởng của bạn dù có ngớ ngẩn đến mấy cũng giá trị gấp 100 lần những ý tưởng đã có, vì nó là “của bạn”!!

– Người thông minh không hẳn là người có ý tưởng hay khi viết IELTS. Người thông minh là người có ít ý tưởng, ý tưởng dở tệ nhưng vẫn biết cách viết để đạt được 8.0 Writing trở lên.

– Lắng nghe ý tưởng của người khác, nhưng đừng bao giờ đánh mất sự tự hào về ý tưởng của mình. Vì ở phút cuối, ý tưởng của bạn là quan trọng nhất, dù nó không bằng người khác.

– Không ai có quyền được phê phán suy nghĩ/ý tưởng của bạn, kể cả thầy cô của bạn. “Don’t give them the right to judge your ideas, your matter, not them”.

– Giám khảo IELTS hiểu điều này, bạn hãy yên tâm là họ không bao giờ phán xét ý tưởng của bạn. Nhưng họ sẽ phán xét cách trình bày ý tưởng.

– Một lần nữa, hãy luôn tự hào về ý tưởng của mình dù nó có dở tệ. Vì nó xuất phát từ trí não của bạn và phải được bạn tôn trọng trước khi được người khác tôn trọng.

– Mục tiêu của bạn không phải là ý tưởng hay, mục tiêu của bạn là ý tưởng dở, nhưng cách trình bày ý tưởng phải thật xuất sắc.

– “It’s not what you say, it’s how you say it”.

Ví dụ về một ý tưởng dở tệ:

Almost all subjects in schools must be replaced with video games since there is enough evidence to infer that video games do a better job at strengthening various brain muscles, improving memory and developing problem solving skill. Subjects like math, literature, or chemistry appear to fail to address those issues as they focus more on hard or raw knowledge and memorization. In fact, students are more likely to learn vocabulary more deeply through games than books thanks to memory reinforcement, bla bla bla...

13(TẨY NÃO) Quick Facts!

Sự thật #9. NHỮNG SỰ THẬT VỀ IELTS – QUICK FACTS!

1

. IELTS không phải là một bài test IQ, bạn không cần thông minh để có thể được 8 hoặc 9 chấm IELTS. Bạn học đúng cách, bạn sẽ được điểm cao, chấm hết.

2. IELTS là bài kiểm tra mức độ nghiêm túc của bạn khi học tiếng Anh. Người có mức độ nghiêm túc cao sẽ được điểm cao và ngược lại. Vì vậy những người được điểm cao là những người có mức độ nghiêm túc cao.

Hãy luôn đặt câu hỏi trong đầu: “Tôi đã nghiêm túc chưa?”.

3. IELTS không phải là bài kiểm tra về năng khiếu tiếng Anh. IELTS là bài kiểm tra về mức độ luyện tập. Nếu bạn luyện tập, bạn sẽ được điểm cao và ngược lại. Vì vậy, những người được điểm cao không phải là những người có năng khiếu, mà là người có thể duy trì cường độ luyện tập cao.

4. IELTS không sinh ra để đánh đố bạn, IELTS sinh ra để kiểm tra những kỹ năng cơ bản trong giao tiếp và học thuật của bạn. IELTS giống như bài thi kỹ năng bơi, nếu bạn tập bơi, bạn sẽ có ngày biết bơi (100% khả năng thành công).

5. IELTS có thể sẽ lấy của bạn 2-3 năm cuộc đời nếu bạn chăm chỉ, kỷ luật, nghiêm túc, và năng suất. Nhưng nó sẽ lấy của bạn 10 năm nếu bạn không có những điều trên.

6. IELTS là bài test dễ nhất trong các bài test vì nó chỉ đơn thuần là test ngôn ngữ. Nếu bạn thấy IELTS quá khó, hãy thử tham khảo GMAT, CPA, CFA, LSAT,...

7. Hiện tượng ảo tưởng sức mạnh thường sẽ xuất hiện khi bạn bắt đầu biết cách viết Writing tương đối tốt, từ vựng tương đối ổn và có thể đi chữa bài người khác. Bạn sẽ “tưởng” rằng mình phải được 7.5-8.0 và có thể bắt đầu đi dạy.

8. Từ mức IELTS 1.0-6.5, bạn thường được dạy những thứ nên học.

Từ mức 6.5-9.0, bạn thường được dạy những thứ không nên học.

9. IELTS chỉ đơn giản là một bài test ngôn ngữ. Bạn không nên cho nó quyền chiếm lấy cuộc sống của bạn, vì cuộc sống của bạn là quan trọng nhất. Dù chưa thi IELTS, hãy luôn vui vẻ, vì bạn sẽ được điểm IELTS cao nếu bạn chịu học. “Stop here, read this again!”.

10. Mình chưa bao giờ đi học thêm IELTS. Nếu bạn tự tin vào khả năng tự học của mình, đừng đi học thêm bên ngoài.

11. Bạn không nên nghe người khác phức tạp hóa vấn đề về IELTS. Hãy bịt tai lại nếu người ta nói vậy.

14Những điều lớp học thêm không muốn bạn biết

D

ưới đây là những chia sẻ của mình về cách học thêm tiếng Anh, hy vọng sẽ giúp bạn quyết định đúng.

1. Bạn có thể thấy một số trung tâm treo bằng IELTS của một số bạn được 8.0 IELTS lên tường, đừng để bị đánh lừa! Đây chỉ là số lượng rất nhỏ những cá nhân thành công sau khi học ở trung tâm tiếng Anh. Các cá nhân không thành công ở trung tâm chiếm phần lớn, nhưng tất nhiên là chẳng ai biết ai là ai. Khoe mẽ chứng chỉ IELTS của một số bạn giỏi là một cách đánh lừa, làm cho bạn tưởng bở rằng ai học ở đó ra cũng sẽ có kết quả như thế. Thực tế, nếu bạn đó học ở trung tâm và được 8.0, thì dù không học trung tâm, bạn đó cũng không khó để được số điểm như vậy.

→ Vì vậy một lần nữa: Đừng bao giờ để bị đánh lừa bởi mấy tấm bằng IELTS!

2. Nếu bạn đi học mà không thành công, thường thì bạn sẽ không đổ lỗi cho trung tâm mà sẽ đổ lỗi cho chính bạn (do lười, không có khả năng...).

Trung tâm cũng như vậy, sẽ đổ lỗi cho bạn. Đây là lý do nhiều trung tâm vẫn tồn tại được cho đến ngày hôm nay. Rất khó để buộc tội một trung tâm dạy không tốt, vì nơi nào cũng sẽ kết luận rằng kết quả không được như ý là do bạn. Nhưng nếu kết quả của bạn cao, bạn và trung tâm sẽ nghĩ rằng trung tâm/lớp học đã giúp bạn đạt được kết quả này.

→ Trung tâm tiếng Anh là một nhóm người nhận công nhanh và đổ lỗi cũng nhanh. Đừng vì vẻ bề thế, thiết kế nội thất trong ngoài đẹp, thầy cô xinh đẹp phong độ đánh lừa bạn.

3. Nếu bạn muốn đạt điểm IELTS vừa đủ → Hãy đi học trung tâm! Nếu bạn muốn đạt điểm IELTS xuất sắc → Hãy tránh xa trung tâm!

Trung tâm không muốn bạn hiểu rằng những điều họ dạy bạn đều đã có trong sách và trên mạng. Họ vẫn cố thuyết phục bạn là “trong sách không đủ, bạn phải đi học chỗ họ mới có thể biết được bí quyết thật sự”. Nhiều bạn đã tin sái cổ và đóng tiền.

Khi đi học trung tâm, thứ bạn mất không chỉ là tiền.

– Bạn mất thời gian (ví như 2 tiếng học). Trong 2 tiếng này, bạn sẽ học cùng với nhiều người khác. Và 2 tiếng này không phải cho mình bạn, mà còn cho người khác. Những gì bạn hiểu rồi nhưng người khác chưa hiểu, bạn vẫn phải nghe giải thích lại, bạn hoàn toàn bị động. Ngoài ra, bạn sẽ sớm nhận ra mớ kiến thức đang dạy đều không mới, nhan nhản ở khắp nơi. Nhưng bạn không chịu tìm. Tất cả những gì bạn làm là: “Tiền đây, nhận tiền và lên mạng tìm hộ giúp tôi”. – Bạn mất thời gian đi lại. Mỗi lần đi đi về về bạn sẽ mất 1-2 tiếng nếu xa, hoặc nửa tiếng nếu gần. Đây là khoảng thời gian bạn vứt vào thùng rác mà vẫn tưởng rằng nó có giá trị. Chỉ trong 1-2 tiếng đi lại này thôi, khối lượng bạn có thể học ở nhà có thể gấp vài lần hoặc vài chục lần một buổi học ở trung tâm.

– Bạn mất năng lượng mỗi lần đi đi về về, ngồi nghe giảng suốt 2 tiếng đồng hồ. Bạn đã mất năng lượng khi về đến nhà, bạn sẽ không còn nhiều thời gian và năng lượng để học IELTS nữa. Bạn chỉ có 24 giờ một ngày và năng lượng có hạn.

– Bạn mất thời gian vào những việc phát sinh: bạn sẽ phải gửi xe (mất 5-10 phút), học về đói bạn sẽ phải ăn uống (mất 30 phút – 1 tiếng), tắc đường, học về mệt phải nghỉ ngơi, giải trí... Những thứ này không lớn nhưng cộng dồn vào sẽ rất đáng kể.

Khi bạn đã mất tiền, và những thứ vừa kể trên. Bạn tưởng rằng mình đi học là có điều kiện hơn người không đi học. Thực tế, bạn thiếu điều kiện hơn họ. Hãy luôn nhớ rằng: “Less is more”.

TÓM TẮT

1. Đừng bao giờ sợ hãi và lo lắng khi thấy các bạn của bạn đổ xô đi học trung tâm, cũng đừng bao giờ nghĩ rằng bạn vứt một cục tiền vào toilet rồi giật nước là IELTS của bạn sẽ tự động được ngay 6.5 hay 7 điểm.

2. Trung tâm tiếng Anh đã làm chủ nghệ thuật nhận công và đổ lỗi. Bạn không bao giờ có thể tranh luận với họ, hãy thông minh trước khi mất tiền.

3. Khi đi học trung tâm thứ bạn mất không chỉ là tiền.

4. Đừng để bị lừa khi nhìn vào chứng chỉ IELTS trên tường các trung tâm và qua các stt (status) trên Facebook. Đây chỉ là lượng nhỏ trong số học viên đến với trung tâm.

5. Lời cuối: NEVER EVER EVER EVER EVER EVER EVER EVER EVER EVER EVER EVER EVER EVER EVER đi học trung tâm.

15(TẨY NÃO) Good to Great

T

rong chương này, mình sẽ cho các bạn thấy sự khác biệt về thái độ giữa người học tốt (Good) và người học giỏi (Great) tiếng Anh.

Chúng ta thắng hay thua là do tâm lý.

SỰ KHÁC BIỆT 1

Good English learners: “IELTS là một thước đo trình độ, đẳng cấp cá nhân, khả năng tiếng Anh sang chảnh, có IELTS cao là có mọi thứ”.

Great English learners: “IELTS là một công cụ không hơn không kém, nó sinh ra là để phục vụ cho mình, và chẳng có gì phải tự hào khi được IELTS cao vì ai cũng có thể đạt được nếu thực sự muốn. Trên đời này có nhiều thứ khác quan trọng hơn chứng chỉ IELTS!”.

SỰ KHÁC BIỆT 2

Good English learners: “Phô trương từ vựng phức tạp, cấu trúc dài là cách thể hiện tiếng Anh tốt”.

Great English learners: “Trình bày sự rõ ràng, sự ngắn gọn và tính logic mới là cách thể hiện tiếng Anh tốt. Sử dụng ngôn ngữ đơn giản và chính xác là đỉnh cao của việc dùng ngôn ngữ”.

SỰ KHÁC BIỆT 3

Good English learners: “IELTS sẽ giúp bạn tăng thu nhập”.

Great English learners: “IELTS sẽ không giúp bạn tăng nhiều thu nhập, Corporate English (tiếng Anh doanh nghiệp) mới giúp bạn tăng thu nhập”.

SỰ KHÁC BIỆT 4

Good English learners: “IELTS Examiners là thánh, bất kỳ những gì họ nói ra là chuẩn và áp dụng với tất cả các trường hợp”.

Great English learners: “IELTS Examiners có ý kiến không giống nhau, phần nhiều cũng chỉ để tham khảo. Chỉ nên nghe theo ý kiến nào hợp lý và an toàn cho mọi trường hợp”.

SỰ KHÁC BIỆT 5

Good English learners: “Tôi thích tải và sưu tập sách IELTS”.

Great English learners: “Tôi đã từng thích sưu tập và tải sách IELTS, và tôi phát hiện rằng đây là một vòng luẩn quẩn, vì tôi sẽ chẳng bao giờ thỏa mãn”.

SỰ KHÁC BIỆT 6

Good English learners: “Các bài luận IELTS đều rất ý nghĩa và nhất là những bài điểm cao”.

Great English learners: “Các bài luận IELTS đều sáo rỗng và nhạt nhẽo. IELTS Writing chỉ là nơi để người ta bắt lỗi ngữ pháp và cách dùng từ cơ bản, chứ chẳng ai để tâm bạn thật sự nghĩ gì. Bạn không cần sống thật với bản thân khi viết bài thi IELTS Writing, hãy chọn bừa một ý tưởng và bảo vệ nó dù bạn không thích”.

Nhân đây, không biết các bạn đã đọc cuốn “Good to Great” (Từ tốt đến vĩ đại) của Jim Collins chưa? Đây là cuốn sách đỉnh cao về kinh doanh/doanh nghiệp và rất có tính tẩy não mạnh. Bạn nào thích đọc sách về kinh doanh thì hãy thử một lần nhé.

16Xin chào, cảm ơn, không có gì! Bạn có chắc mình đã làm đúng?

C

húng ta đều biết chào hỏi cảm ơn là những bài học dễ nhất khi học tiếng Anh. Lặp đi lặp lại đến nhàm chán, nhưng lại là thủ tục không thể thiếu trong giao tiếp hằng ngày.

Và tất nhiên, hầu như không ai gặp khó khăn trong cách chào hỏi, cảm ơn.

Tuy nhiên, mình phát hiện có một số lỗi cực kỳ quen thuộc ở nhiều bạn và cả mình. Qua thời gian, mình xây dựng một vài quy tắc nhỏ nhưng cần thiết như sau:

QUY TẮC 1: Luôn luôn trả lời “You’re welcome” hoặc “No problem” hoặc các câu tương tự nếu người khác nói “Thank you”.

Chúng ta thường không có thói quen nói “You’re welcome”, vì ở tiếng Việt không có cụm từ có nghĩa tương tự, và bởi vì trong sách vở ít đề cập đến “You’re welcome”.

Nhiều người thường nghĩ rằng “You’re welcome” chỉ là câu nói không bắt buộc, có cũng được, không có cũng không sao. Nhưng trong thực tế “You’re welcome” lại cực kỳ quan trọng và cần thiết. Nếu ta không trả lời “You’re welcome” khi nhận được lời cảm ơn thì sẽ rất bất lịch sự.

QUY TẮC 2: Hạn chế nói “Thank you so much”.

“Thank you so much” được người Việt dùng khá phổ biến. Chúng ta thường có xu hướng biểu lộ sự lịch sự và thân thiện. Tuy nhiên, “Thank you so much” là cụm rất hiếm khi dùng và chỉ dùng khi người khác làm gì đó thực sự ý nghĩa và quan trọng cho mình. Nếu dùng tràn lan sẽ rất kỳ quặc vì nó mang sự nghiêm túc (hơi có chút mang ơn).

Nói “Thank you so much” nhiều còn làm cho chúng ta yếu đuối và đôi khi bị người khác xem là thiếu chân thật. Nên dùng “Thank you very much” hoặc “Thank you” là đủ.

QUY TẮC 3: Khi chưa nghe rõ người đối diện và muốn người ta nhắc lại, đừng bao giờ dùng “Sorry?”. Hãy dùng “Pardon me”.

“Sorry?” và “Pardon me” có nghĩa giống nhau. Tuy nhiên “Sorry?” hơi có tính chất khiêu khích kiểu “Mày nhắc lại xem nào”, Tây rất hạn chế dùng. Mặt khác, “Pardon me” lịch sự và trung tính hơn nhiều.

QUY TẮC 4: Hạn chế dùng “Thanks a lot”.

A: “You’re dumb”.

B: “Thanks a lot”.

“Thanks a lot” được dùng một cách châm biếm/châm chọc nhiều hơn là dùng để biểu lộ sự cảm ơn chân thành.

17Listening Skills Tất cả những gì bạn muốn nghe đều nằm trong chương này

C

hào các bạn! Nếu các bạn đang thắc mắc tại sao mình luyện nghe mãi mà không cải thiện được khả năng nghe hoặc tiến bộ rất chậm thì có nghĩa là bạn nghe mà không hiểu gì, một phần có thể do người ta nói quá nhanh và quá khó nghe.

Bạn cũng có thể sẽ nghi ngờ rằng những gì bạn sắp đọc tiếp theo đây chẳng khác gì những tips chia sẻ cũ và chung chung về Listening trên bảng tin Facebook mà bạn đọc hằng ngày. Đọc mãi đọc mãi cũng không thay đổi được gì.

Nếu vậy, mình xin nói luôn. Đọc xong bài này, bạn sẽ thay đổi. Bạn sẽ nghe tốt hơn nhiều, tốn ít thời gian, công sức và tiền bạc hơn. Bạn sẽ không còn cảm giác khó chịu khi không nghe được nữa. Mình muốn bạn đọc thật chậm rãi nội dung dưới đây.

Trừ khi bạn đã nghe tốt, nếu không hãy luôn luôn đọc bản ghi lại nội dung bài nghe (transcript) trước khi nghe, gạch chân từ vựng, lưu ý cách diễn đạt, dùng Google nghiên cứu cách dùng của các từ vựng hoặc các cách diễn đạt trong ngữ cảnh của bài nghe.

Bạn nên đọc bản ghi của bài nghe như một bài Reading. Cố gắng hiểu cặn kẽ bản ghi ấy. Từ khóa ở đây là “hiểu”, bạn phải hiểu bài nghe transcript trước khi nghe. Nếu cần thì nên đọc đi đọc lại vài lần để hiểu. Cố tưởng tượng ra ngữ cảnh bài nghe là gì, càng rõ nét càng tốt.

Sau đó bạn chép bài nghe đó vào smartphone, cắm tai nghe nghe đi nghe lại 100 đến 1.000 lần (nên nghe vào những lúc thời gian chết như khi đang rửa bát hoặc đi bộ ngoài đường). Từ khóa ở đây là nghe đi nghe lại 100 – 1.000 lần. Nói vậy thôi chứ đến lần thứ 200, bạn vừa bật lên người ta nói 1 câu bạn đã hiểu hết câu thứ 2 thứ 3 rồi.

Lúc này, bạn có thể tiếp tục chuyển sang bài nghe khác, lại lặp lại các bước ở trên. Nhưng bạn không nên chỉ nghe bài nghe này mà còn phải nghe lại cả bài nghe trước nữa nhé!

Sẽ có một sự thật là ban đầu mới nghe bạn sẽ thấy khó chịu vì không hiểu hết. Bạn hãy chấp nhận sự thật này. Vì ai cũng phải trải qua bước “không ai tránh khỏi” khi mới bắt đầu.

TÓM TẮT

Bước 1: Đọc, nghiên cứu nội dung bài nghe thật kỹ như đọc một bài Reading.

Bước 2: Chép vào iPod/iPhone, nghe đi nghe lại hàng trăm, hàng nghìn lần.

Bước 3: Chuyển sang bài nghe mới, lặp lại bước 1, đồng thời vẫn tiếp tục nghe bài nghe trước dù đã hiểu hết rồi.

Tại sao mình dám khẳng định tính hiệu quả của cách luyện nghe này?

Năm 2013, mình đã dành 3 tháng học tiếng Quan Thoại (Mandarin), 3 tháng học tiếng Pháp, 3 tháng học tiếng Đức và 3 tháng học tiếng Quảng (Cantonese). Mình không học nhiều ngữ pháp hay từ vựng mà chỉ muốn học giao tiếp. Thậm chí bỏ học ở trường để lao đầu vào học ngôn ngữ.

Nếu bạn hỏi mình dành mấy tiếng để học tiếng Trung mỗi ngày thì mình có thể trả lời là hơn 10 tiếng (cắm tai nghe). Vì vậy, mình không có thời gian để đi học lớp tiếng Trung. Mình không cần “tắm ngôn ngữ”. Mình nghe chủ động từ đầu đến cuối.

Hiện giờ ở Canada, mình có thể giao tiếp cơ bản với người Hong Kong, người Trung Quốc đại lục, người Quebec bằng ngôn ngữ của họ một cách vỡ lòng, tạo được ấn tượng và cảm giác gần gũi.

Và mình đã áp dụng 3 bước đơn giản ở trên. Điều quan trọng là ai cũng có thể áp dụng được. Nếu bạn áp dụng cho tiếng Anh thì sau 3 tháng bạn sẽ cải thiện được khả năng sử dụng ngôn ngữ của bạn. Sau 1 – 2 năm, bạn thậm chí không cần nghe hết cũng đoán được đối phương sắp nói gì.

Đây là cách học chủ động hiệu quả nhất. Còn nếu bạn nghe thụ động, bạn có nghe 1.000 năm nữa cũng chỉ thấy âm thanh này có vẻ quen quen mà thôi, chứ thực tế vẫn như vịt nghe sấm.

Bạn có thể luyện nghe ở trang này: http://www.esl-lab.com/ (giao diện đơn giản, nhiều bài nghe, có bản ghi, có giải thích, ngữ cảnh thực tế và gần gũi).

Ngoài ra, nếu muốn tập trung luyện nghe IELTS, bạn nên nghe những bài nghe đính kèm sách luyện IELTS, chọn bài nghe có sẵn transcript.

Lưu ý nhỏ là khi sao chép bài nghe vào smartphone, bạn không nên chép quá nhiều. Nên chép từng bài nghe một, xong bài này mới đến bài khác.

Trong trường hợp bạn cũng thích học mấy ngôn ngữ mình vừa đề cập tới ở trên, bạn có thể sử dụng giáo trình Linguaphone (French/ German), giáo trình Pimsleur và trang Slow-chinese.com (Mandarin), giáo trình Pimsleur (Cantonese).

18Cuối cùng, bạn cũng đã tìm thấy cách học từ vựng đỉnh nhất

N

ếu bạn đang đọc những dòng này và vẫn có ý định đọc tiếp thì mình cho rằng bạn là một trong những người may mắn. Cho phép mình nổ một tí nhé, đúng vậy, mình nghĩ bạn rất may mắn. OK! OK! Nếu bạn nghĩ mình chuẩn bị viết về... Google image, thì đây cũng chỉ là bước một mà thôi.

Mình không học từ vựng một cách chủ động (rất ít), từ vựng thường tự đến và in sâu vào não mình một cách tình cờ và tự nhiên. Mình tự hỏi tại sao lại như vậy?

Cuối cùng, mình cũng đã có câu trả lời. Và những điều bạn sắp đọc dưới đây, mình khuyên bạn không nên áp dụng quá nhiều. Vì nếu áp dụng nhiều quá, bạn có thể rơi vào trạng thái mất dần khả năng giải thích bằng tiếng Việt, và phải dùng tiếng Anh để giải thích cho người khác hiểu. Khi đó, từ vựng tiếng Anh của bạn sẽ ghim sâu vào não, và bạn sẽ không tài nào tẩy nó ra được.

Và tất nhiên, tiêu chí của những phương pháp mình nêu ra vẫn là “phải dễ”, cực dễ áp dụng. Mình không thích những phương pháp phức tạp vì vừa tốn nơron thần kinh vừa không hiệu quả.

Okay, trước hết bạn hãy để ý những từ sau: hot, sexy, lesbian, chat, gay, share, comment, like, marketing, sales, post,...

Ví dụ: Hôm nay mình đi uống cafe, gặp một cô nàng rất hot, rất sexy. Mình xin facebook add friend, sau đó like post của em ý, em ý vào comment nhiệt tình. Bọn mình chat với nhau. Nhưng cuối cùng mình phát hiện ra em ý là lesbian.

Nếu bạn để ý kỹ, những từ trên là những từ tiếng Anh thường được dùng như tiếng Việt. Đôi lúc bạn thậm chí còn không nhận thức được nó là tiếng Anh. Bạn dùng và giao tiếp bằng những từ này hằng ngày hằng giờ. Những từ này đã in sâu vào não bạn. Bạn không gột rửa được.

Vì vậy, cách mình nêu ra ở đây là: “Nếu bạn muốn học từ tiếng Anh nào, hãy thay thế nó trong câu tiếng Việt”. Mình có các ví dụ sau:

Ví dụ 1: The point that I wanna make here is, bạn rất punctual, cái punctuality của bạn thực sự được mọi người highly appreciated. Mình hoàn toàn support và muốn everyone to see you as an example of a responsible employee.

Ví dụ 2: Trong communication, mọi thứ cần phải concise, tránh sử dụng fancy words làm confuse người đọc. Không nên nói những điều you want to speak mà nên nói những điều người khác wanna hear.

Qua các ví dụ trên, có thể thấy từ vựng tuồn vào đầu rất nhanh vì bạn cung cấp cho nó ngữ cảnh thực của bạn. Mình ví von đây là phương pháp giúp tiêm từ vựng vào máu bạn chứ không đơn thuần là... hấp thụ qua da đầu như các phương pháp khác.

Mình biết sẽ có một vài bạn không đồng tình với cách học này vì cho rằng mình đang góp phần làm mất đi sự trong sáng của tiếng Việt. Nhưng theo mình, đây là cách nhanh nhất và hiệu quả nhất đối với mình.

Mình áp dụng một cách tràn lan và thậm chí còn không aware được. Vì mình ở nước ngoài nên việc nói chuyện với người Việt kiểu như vầy có thể chấp nhận được. Còn ở Việt Nam, thiết nghĩ chỉ nên áp dụng khi bạn thực hành với một mình bạn và chỉ nên nghĩ trong đầu thôi chứ không nên dùng trong daily conversation nhé, sẽ rất weird và other people may not like that.

19Học từ vựng qua các bài Reading như một đại gia

T

rang sách mà các bạn thấy trong ảnh là từ một cuốn sách pháp luật bằng tiếng Anh, có giá hơn 200 đô la, tương đương với khoảng 4 triệu VNĐ. Đây là một cuốn sách rất đắt tiền, mình phải cắn răng mua để học. Tuy nhiên, nếu bạn mượn cuốn sách của mình và xem qua, các bạn sẽ thấy mình ghi chú chi chít trên các trang giấy. Giấy rất thơm, sờ rất sướng, không những thế khi lấy giá bìa chia ra cho từng tờ bạn sẽ cảm thấy mỗi tờ đều rất đắt, nhưng mình vẫn đè ra viết không thương xót.

Và không chỉ có mỗi cuốn này, tất cả sách tiếng Anh mà mình có đều được đối xử tương tự. Rất tàn nhẫn. Mình không thích nâng niu sách như một báu vật, thỉnh thoảng mới mở ra ngắm nghía. Mình thích cày nát nó và hút hết giá trị của nó. Một lần nữa, sách sinh ra không phải để chúng ta nâng niu, sách sinh ra để phục vụ cho chúng ta. Dù nó là cuốn sách 500 đô la, nó vẫn chỉ là công cụ (cao cấp) không hơn không kém.

Tại sao mình lại phải nói những điều kể trên? Vì mình thấy nhiều bạn (thậm chí bao gồm cả mình ngày xưa) không dám viết gì lên sách. Có từ mới, bạn thường viết ra một quyển vở hoặc một tờ giấy khác rồi viết nghĩa giải thích bên cạnh. Qua thời gian, bạn sưu tập đủ vài nghìn từ vựng trong quyển vở đó và hầu như chẳng mấy khi đụng vào. Cho dù bạn có đụng vào quyển từ vựng đó thường xuyên, bạn cũng vẫn không nhớ được lâu do quyển từ vựng của bạn không có ngữ cảnh. Nếu không có ngữ cảnh, bạn sẽ không thể in từ vựng vào não được. Đây là cách học của thế kỷ 20. Và bạn, dù là Beginner hay Advanced, hãy tránh xa những cách này.

Mặt khác, mình muốn nhắc để các bạn nhớ là sách tiếng Anh có ngữ cảnh và nội dung. Bạn nên học như một đại gia, ghi chú từ vựng kèm giải thích ngay bên cạnh từ đấy, khoanh tròn từ đấy và giúp nó nổi bật ngay trên trang sách. Nên viết thêm các từ đồng nghĩa (synonym) của từ mới bạn vừa tra bên cạnh, và cần viết thật ngắn gọn. Lần sau, khi bạn muốn ôn lại từ vựng, bạn chỉ cần giở sách ra đọc một lượt là nhớ toàn bộ ngay lập tức.

Giống như nguyên tắc học Listening mình đã nêu, học Reading cũng cần phải học theo cách đơn giản nhất có thể. Bạn hoàn toàn không cần quyển vở ghi từ vựng nào. Tất cả những gì bạn cần là một quyển sách và một cái bút.

Vì học về kinh doanh nên mình có rất nhiều môn học khác nhau. Mỗi môn đều có nhiều khái niệm, gắn liền với nhiều từ học thuật đặc biệt dành riêng cho môn đấy. Nếu mình dùng vở ghi chép từ vựng thì chắc hiện giờ mình phải có vài chục cuốn rồi, vì có quá nhiều từ/khái niệm cần ghi nhớ. Nhưng mình chọn cách viết hết vào sách, mỗi lần ôn lại môn nào mình chỉ cần giở ra đọc lướt một lần là nắm được ngay môn đấy. Vì trong sách có ngữ cảnh, vở ghi chép không có ngữ cảnh.

TÓM TẮT

Change a little, improve A LOT

1. Bạn hãy học Reading như một đại gia, viết vào sách mà không xót giấy.

2. Sách là công cụ của mình. Mình không phải là nô lệ của sách.

3. Tất cả những gì bạn cần khi học Reading là một quyển sách và một cây bút.

4. Vở ghi chép từ vựng là cách học của thế kỷ 20, nên tránh xa.

5. Ghi trực tiếp vào sách giúp mình nhớ lâu hơn rất nhiều do sách có ngữ cảnh, vở ghi chép không có.

6. Vở ghi chép là một “Energy-sucker, try to get rid of it”.

7. Nếu bạn còn lưỡng lự việc có nên viết vào sách hay không, xin hãy nhớ “Bạn là một đại gia!”.

20Từ nay bạn sẽ hết sợ Speaking QUY TẮC 3 PHÚT

M

ình đồng ý. Bạn hầu như không thể tìm thấy bất cứ cuốn sách hoàn chỉnh nào dạy về Speaking. Bạn có thể tìm thấy một cuốn vô cùng ảo diệu về cách viết Writing, Listening, hoặc Reading. Nhưng đến phần Speaking, hầu như không có nhiều sách nói về chủ đề này và thường cũng không giúp ích được gì nhiều.

Cách tốt nhất mà mình muốn khuyên bạn để học Speaking thật tốt, đó là: hãy nói một mình, nói chuyện với Tây, và nghe nhiều. Tuy nhiên, nếu bạn không có điều kiện nói chuyện với Tây mà chỉ có thể nói một mình và cảm thấy khó khăn, thì những gì bạn sắp đọc dưới đây sẽ giúp bạn thay đổi.

Lỗi lớn nhất mà chúng ta thường gặp đó chính là để bài nói làm chủ mình. Trong khi thực tế là bản thân chúng ta phải làm chủ bài nói mới đúng. Dưới đây là những quy tắc giúp bạn vượt qua mọi rào cản và làm chủ bài nói của mình.

1. QUY TẮC 3 PHÚT: Bạn luôn cần ít nhất 3 phút để “mess up” trước khi luyện Speaking.

Hãy tưởng tượng, bạn đang luyện Speaking ở nhà và tập nói về chủ đề: “Describe a magazine you like”. Vâng, và bạn nhìn đề bài, không biết phải nói gì, không có ý tưởng nào. Bạn hoảng sợ. Hơn 1 phút trôi qua bạn vẫn không biết nói gì. Sau đó bạn có một vài ý tưởng nho nhỏ, nhưng không đủ cho bài nói. Bạn càng hoảng. Và cuối cùng bạn quyết định bỏ cuộc, “Thôi không luyện Speaking nữa. Khó quá, nản quá...”.

Bạn bỏ cuộc vì bạn không biết “quy tắc 3 phút”. Ngày trước, khi luyện Speaking mình luôn dành cho bản thân khoảng 3 phút để nói một cách tự do về một chủ đề. Đúng sai ngữ pháp từ vựng không quan trọng. Hãy xác định 3 phút này là 3 phút tự do nhất trong cuộc đời của bạn. Bạn nói gì cũng được. Nói huyên thuyên về chủ đề này hay những điều không liên quan khác cũng được. Your choice. Đây là 3 phút giúp bạn làm chủ bài nói.

Ví dụ: Describe a magazine you like.

Trong 3 phút đầu: “Magazine? Who likes magazine? I never read magazine, it’s hard to read, oh no, I like magazine, it’s cool. Oh yeah, my dad loves magazine. Why? Because he likes showbiz world, hahaha. Oh I’m kidding, he only reads stuff like politics. I hate politics. I don’t know why people like politics. It’s on TV all the time. So boring. So fucking boring. Well, so what kind of magazine do I like? I’m not sure. Maybe business? Oh yeah. Business is my favorite subject. Bla bla bla...”.

Tiếp tục sau 3 phút hoặc lâu hơn. Your choice. Sau khi bạn khởi động bằng 3 phút “mess up” huyên thuyên kia, bạn đã làm chủ bài nói và sẵn sàng nói một cách có tổ chức và tự nhiên hơn. Nếu trong 3 phút này, bạn không nói được nhiều cũng không sao hết. Bạn lại tiếp tục cho mình 3 phút nói linh tinh cho đến khi bạn có thể nói được nhiều và cảm thấy bạn thực sự “làm chủ”.

Bạn có thể thấy những người diễn thuyết trên TED Talk nói rất trôi chảy và hoàn chỉnh. Bạn cần nhớ là họ không chỉ luyện tập 3 phút như vậy đâu. Họ phải chuẩn bị rất kỹ và luyện nói rất nhiều.

TÓM TẮT

1. Một bài nói hoàn hảo luôn bắt đầu với 3 phút “mess up”.

2. Hãy nhớ, 3 phút này sẽ giúp bạn làm chủ bài nói, giúp cho não vào guồng hoạt động.

3. Hãy nhớ, 3 phút này là 3 phút tự do nhất cuộc đời bạn. Bạn có thể nói bất cứ những gì bạn biết về chủ đề đấy. Nói linh tinh, nói ngắn, nói dài, đúng sai ngữ pháp không quan trọng.

4. Hết 3 phút, bạn chắc chắn bạn sẽ thấy quen hơn nhiều, bạn hoàn toàn có thể tự tin nói môt cách tự nhiên những điều bạn suy nghĩ và thích.

5. Khi bạn đã làm chủ bài nói, bài nói của bạn mới có thể tự nhiên được.

6. Không bao giờ học thuộc “transcript speaking”, vì khi đó bạn không nói những điều bạn nghĩ và não bạn không hề hoạt động.

7. Trong 3 phút này, bạn phải nói huyên thuyên, nếu chưa huyên thuyên mà lại quá hay là chưa đạt.

21Viết Writing IELTS như một nhà tư bản (Phần 1)

N

ếu các bạn đã từng đọc qua bản ebook của quyển sách trên mạng, chắc các bạn đã biết phần nào tính cách của mình. Và tất nhiên, qua quá trình nói chuyện, mình cũng hiểu hơn nhiều về các bạn, “We are now getting even closer”.

Trong cuốn sách handbook này, mình đã chia sẻ:

1. Từ IELTS 1.0-6.5, bạn được dạy những thứ nên học. Từ IELTS 6.5-9.0, bạn được dạy những thứ không nên học.

2. Nếu ai đó phức tạp hóa vấn đề khi nói về IELTS, tất cả những gì bạn cần làm là bịt tai lại.

3. Chúng ta đang sống trong kỷ nguyên truyền thông xã hội, chúng ta dễ mất tập trung và thường bị người khác ảnh hưởng mà không nhận ra. Nếu không giữ vững chính kiến, bạn sẽ không thể đi tiếp (mà sẽ đi lòng vòng không tới đích).

4. Thông tin trên internet chỉ có 1% là kim cương, 9% là vàng, 90% còn lại là rác. Hãy tập trung vào 1% và 9%, bỏ qua 90% kia. “Less is more”.

5. Nếu bạn bè của bạn đổ xô đi học thêm IELTS, đừng lo lắng! Vì mình cũng không đi học thêm và cũng không hề thông minh hơn bạn. Ít nhất bạn còn có cuốn sách của mình bên cạnh. Don’t feel lonely.

Tất cả mọi thứ đều được kết nối với nhau chặt chẽ. Bây giờ mình sẽ chia sẻ với mọi người cách hiểu của mình về Writing IELTS – những điều mà các lớp học có khả năng đã dạy sai cho bạn.

1. Không học nhiều từ/cụm từ chuyển tiếp (transitional words).

Ví dụ: conversely, moreover, furthermore, what’s more, to illustrate, take bla bla bla as an example, by way of example, to put it another way, by way of contrast, last but not least, in other words...

Có thể bạn được dạy cách dùng nhiều từ/cụm từ chuyển tiếp để bài viết kết nối chặt chẽ, phong phú hơn. Nhưng biết nhiều từ/cụm từ chuyển tiếp không giúp bạn được điểm cao. Thậm chí, nó còn làm cho bạn điểm kém đi. Lý do? Vì một bài Writing không cần nhiều từ/ cụm từ chuyển tiếp đến thế. Bạn chỉ cần 5-6 từ là đủ. Càng nhiều càng vô nghĩa càng làm người chấm bối rối. Dưới đây là các “transitional words” mình dùng cho hầu hết các bài Writing:

1. Also

2. Besides

3. In addition

4. In contrast

5. Therefore

6. For example

7. In fact

Đây là 7 từ chuyển tiếp giúp mình đạt IELTS Writing 9.0 và điểm A+ trong các bài luận ở trường Đại học. Các “transitional words” khác là những từ khiến cho bài viết của bạn rườm rà, thiếu thuyết phục. Vì vậy, nếu ai đó dạy bạn quá nhiều từ chuyển tiếp phức tạp với ảo tưởng là sẽ gây ấn tượng cho giám khảo thì bạn hãy bịt tai, nhắm mắt lại hoặc cắp sách ra về.

2. Bạn nên bảo vệ môi trường khi viết Writing.

(Nếu bạn không nhắm đến mức điểm cao hơn 7.5 hãy bỏ qua phần này!)

Mình luôn tiết kiệm giấy tối đa khi viết Writing. Có thể bạn cho rằng mình giống Quyết đại ca--1--, nhưng mình sẽ xem đây là một lời khen.

--1-- Một nhân vật trong loạt phim truyền hình 5S Online, rất keo kiệt.

Có thể bạn từng thi làm văn tiếng Việt, từng viết 12 trang giấy khiến các bạn khác ngưỡng mộ và được 10 điểm Văn. Nhưng khi viết tiếng Anh, nếu bạn cố ý viết dài trong khi bạn hoàn toàn có thể viết ngắn hơn để diễn đạt một ý, bạn sẽ trượt. Nếu bạn dùng “take bla bla as an example” trong khi bạn có thể dùng “for example”, bạn sẽ mất điểm. Giám khảo sẽ cho rằng bạn sử dụng từ quá lãng phí.

Tóm lại, khi mình đọc các bài Writing Samples trên mạng, mình chỉ thấy vài bài có ý thức bảo vệ môi trường, những bài còn lại rất lãng phí số lượng từ, dễ gây mất thiện cảm. Nếu bạn nghĩ Tây giàu có và sành điệu thì đúng như vậy. Nhưng Tây sành điệu kiểu tư bản, bọn họ giàu nhờ sử dụng nguồn lực một cách hiệu quả và thông minh chứ không sành điệu kiểu hoang phí. Vì vậy, hãy bảo vệ môi trường và viết Writing như một nhà tư bản.

AGAIN, mình không biết phải nhấn mạnh bao nhiêu lần 3 từ này, với mình đây là đỉnh cao của mọi thời đại: “Less is more”.

22Viết Writing IELTS như một nhà tư bản (Phần 2)

N

hà tư bản không đi Rolls-Royce, không đi Bentley, không đi Lamborghini (dòng xe siêu sang). Nhà tư bản cũng không đi Wave tàu (dòng xe bình dân).

Nhưng Nhà tư bản đi Mercedes, BMW và Lexus (hạng sang).

Khi viết IELTS như một nhà tư bản, bạn không cần dùng nhiều “fancy words” (siêu sang), không cần dùng nhiều “too-simple words” (hạng bình dân) mà nên dùng “just-fine words” (hạng sang).

Nếu bạn dùng quá nhiều từ sang chảnh, điểm IELTS Writing của bạn sẽ không vượt quá điểm 7, tương tự với việc dùng nhiều từ quá đơn giản. Dùng từ thích hợp, điểm của bạn sẽ có khả năng đạt mức cao nhất.

Ví dụ:

1. Những từ “Rolls-Royce” bạn cần tránh xa: loquacious (means talkative), mellifluous (sweet), assiduous (hard-working), peccadillo (small fault)... Bạn chỉ nên học những từ này khi theo đuổi SAT hay GRE, vì trong IELTS không thường áp dụng. Nếu bạn muốn áp dụng, chỉ sử dụng chúng ở mức tối thiểu.

2. Những từ “Wave tàu”: big, small, nice...

3. Những từ “Mercedes”: reasonable, justify, recognized, phenomenon, attempt, considered, significant, infer, suggest, evidence,...

Dùng những từ “Mercedes” sẽ khiến bài viết của bạn đạt điểm tối đa về từ vựng. Dùng những từ “Rolls-Royce” sẽ làm giảm điểm. Dùng những từ “Wave tàu” sẽ không tăng điểm.

LỜI CUỐI

Sẽ mất một khoảng thời gian đọc các tài liệu nghiên cứu học thuật thật sự để bạn có thể thấm nhuần tư tưởng “Mercedes” (tư bản). Đọc thật nhiều, bạn sẽ sớm nhận ra thằng nào là “Wave tàu”, thằng nào là “Rolls-Royce” và thằng nào mới là “Mercedes”!

Khi viết Writing, hãy viết như một nhà tư bản.

23(TẨY NÃO) You’re not lonely

K

hi bạn học IELTS, đặc biệt là tự học, nếu tâm lý bạn không vững thì bạn sẽ có nhiều lo lắng và trăn trở. Hằng đêm, trước khi ngủ bạn có thể sẽ tự nói với mình như thế này: “Mình mà đạt điểm IELTS cao chắc sẽ sung sướng lắm nhỉ, sẽ có nhiều cơ hội đến với mình hơn, sẽ nói tiếng Anh như gió, cảm giác chắc chắn rất tuyệt vời”. Rồi bạn lại chìm vào giấc ngủ, quyết tâm ngày mai sẽ lao đầu vào luyện tập.

Hôm sau, bạn cảm thấy xung quanh chỉ có mình bạn và một đống sách trước mặt. Mọi thứ trong nhà đều bừa bộn, cảnh vật buồn tẻ, gió thổi đìu hiu. Chẳng có ai học tiếng Anh cùng với bạn, hay trực tiếp ép bạn học. Bạn luôn ước mơ có một ai đó, một nhân vật nào đó từ trên trời rớt xuống, hiểu bạn, luôn ở bên cạnh để động viên bạn mỗi ngày, mắng bạn cũng được nữa, miễn sao có ai đó bên cạnh để bạn có điểm tựa và động lực để tiếp tục cố gắng.

Ngày này qua ngày khác, bạn vẫn không tìm được nhân vật này. Bạn cảm thấy mọi thứ chẳng có ý nghĩa gì cả. Và đôi lúc, bạn nhận ra, những gì thằng Kiên Trần viết trong sách nghe rất hay và thực tế, nhưng nó lại không ở bên cạnh mình mọi lúc mọi nơi, mình vẫn cô đơn học tiếng Anh và không thấy đích đến với cái bàn lộn xộn, con đường phía trước còn dài và không có ai bên cạnh.

Chúng ta thường ước ao một chỗ dựa vì ai cũng sợ cô đơn, nhưng sự thật là phần lớn chỗ dựa đó không tồn tại hoặc rất đắt tiền.

Nếu bạn đã từng nghĩ như vậy thì bạn không hề cô đơn. Vì có rất rất nhiều người như bạn, những người có thể đồng cảm với bạn. Nếu bạn cảm thấy cô đơn khi nhìn thấy bạn bè đi học IELTS trong khi bạn vẫn ngồi nhà thì mình muốn nói với bạn là mình cũng từng như vậy. Mình không khác gì bạn cả. Mình cũng đã từng ước mơ có ai đó làm chỗ dựa cho mình.

Và cuốn handbook này được viết ra là để giúp bạn thoát khỏi cảm giác cô đơn, để bạn sẵn sàng tự học. Mình hy vọng cuốn sách này sẽ luôn ở bên cạnh bạn trên từng chặng đường mà bạn chọn.

Mình không cần một ông thầy dạy IELTS và bạn cũng vậy. Không có giáo viên dạy IELTS nào hiểu bản thân bạn bằng chính bạn. Bạn là người hiểu bản thân bạn nhất. Bạn là người quyết định bạn nên học theo kiểu nào, và kiểu nào hợp với bạn.

Tại sao mình không thích đi học thêm? Vì mình có thể không đồng tình với hầu hết các cách luyện thi và với logic mà thầy A, thầy B nêu ra. Không phải vì mình giỏi hơn thầy, mà vì mình hiểu chính bản thân mình hơn thầy. Mình biết mình cần gì.

Trước khi có đủ tự tin để viết cuốn sách này, mình cũng từng có khoảng thời gian chật vật. Hầu hết những phương pháp học IELTS mình đọc trên mạng đều nghe có vẻ hay, nhưng không ứng dụng được hoặc không hiệu quả, khiến mình tốn nhiều calo và cảm thấy chán nản, mệt mỏi.

Ví dụ như phương pháp chép chính tả bài Listening. Mình công nhận phương pháp này có thể đem lại hiệu quả nhất định, nhưng sẽ khiến bạn mệt rất nhanh và làm bạn nản lòng mỗi khi không nghe được, đôi khi bạn còn phải tua đi tua lại, mất rất nhiều thời gian, hao phí sức lực vào việc hì hục chép ra giấy. Ngoài ra, phương pháp này còn khiến bạn nhanh chóng mất động lực do rất khó nhìn thấy đích đến trong khoảng thời gian ngắn.

Mình có lòng tin vào bản thân. Chính vì vậy, mình không cần chỗ dựa. Mình thích cảm giác cô đơn trên con đường chinh phục IELTS của mình. Nếu bạn cảm thấy cô đơn và nghĩ đến chuyện chọn giải pháp đi học thêm để giảm nỗi cô đơn thì bạn cứ đi đi. Nhưng mình cũng phải nói luôn là kể cả khi bạn đến lớp học thêm, bạn cũng không học được gì mới mẻ hơn, và bạn còn phải mất tiền.

1. Chúng ta thường cảm thấy cô đơn vì chặng đường chinh phục IELTS trông có vẻ dài, đôi khi cần một điểm tựa. Nhiều bạn chọn cách đi học thêm với mục đích giảm nỗi cô đơn và lấy đó làm điểm tựa.

2. Cuốn handbook này được viết ra để làm điểm tựa cho bạn, giúp bạn bớt cô đơn. Nói thật là mình chỉ ước mình có thể gửi cuốn handbook này về cho chính mình trong quá khứ.

3. Bạn là người hiểu bản thân bạn nhất. Bạn biết phương pháp nào phù hợp với bạn. Đừng tin những gì mình chia sẻ cho đến khi bạn thật sự cảm thấy nó đúng là cái bạn cần.

4. Nếu bạn vẫn cảm thấy cô đơn, thì mình sẽ nói với bạn rằng, cô đơn chính là thứ giúp mình đạt IELTS 8.5.

24Làm thế nào để học chắc Ngữ pháp như người bản xứ?

H

ãy chấp nhận những điều bạn cảm thấy vô lý cho đến khi bạn cảm thấy nó hợp lý.

Chúng ta được dạy là hãy luôn tò mò, đặt câu hỏi, tìm tòi một cách kỹ lưỡng, tranh luận, nghiên cứu về một vấn đề nào đó. Và rằng, đừng chấp nhận những điều vô lý. Và rằng, hãy luôn hỏi tại sao, tại sao, tại sao...

Đây là một điều vô cùng tốt. Tuy nhiên, khi áp dụng vào việc học tiếng Anh (hay bất kỳ ngôn ngữ nào), đặc biệt là học ngữ pháp, những câu hỏi “tại sao, tại sao, tại sao” trong đầu bạn không những không giúp bạn, mà còn có thể làm bạn trượt dốc không phanh.

Tại sao lại như vậy? Vì học ngôn ngữ là quá trình học cách chấp nhận những điều bạn cảm thấy vô lý cho đến lúc bạn cảm thấy hợp lý.

Đúng vậy, chẳng hạn như:

– Trong tiếng Việt, tính từ đứng sau danh từ, ví dụ: quả táo đỏ.

– Trong tiếng Anh, tính từ đứng trước danh từ, ví dụ: the red apple.

– Trong tiếng Pháp, hầu hết tính từ thường đứng sau, ví dụ: la pomme rouge; và có một vài ngoại lệ đứng trước, ví dụ: la grande famille.

Hay như, trong tiếng Anh, tiếng Việt, tiếng Trung, danh từ không có giống đực giống cái. Nhưng tiếng Pháp, tiếng Tây Ban Nha và tiếng Đức lại có.

Tại sao tiếng Anh lại khác tiếng Việt đến vậy?

Tại sao lại phải chia động từ cho nó nhọc ra, sao không nói luôn là “He go to school” cho tất cả các trường hợp mà phải là “He goes, we go, he went, he has gone,...”.

Tại sao các thứ tiếng kia phải chia giống đực giống cái?

Tại sao tiếng Anh lại có động từ bất quy tắc?

Tại sao không cho nó vào quy tắc hết cho nhanh?

Tại sao “How are you doing” lại là “Bạn khỏe không?”. Quá vô lý, nó phải là “Bạn đang làm thế nào” mới phải chứ?...

Và những câu hỏi “tại sao” tiếp tục làm bạn nặng đầu. Bạn cảm thấy rất vô lý, mà vô lý như vậy thì học cũng chẳng vào. Bạn quyết định, trừ khi bạn thấy hợp lý, bạn học tiếp; còn nếu vẫn tiếp tục vô lý thì next. Và bạn bỏ cuộc vì thấy khó (vô lý) quá. Học mãi không vào.

Nếu bạn đã từng rơi vào trạng thái này thì sau khi đọc xong bài này, bạn sẽ nghĩ khác. Mình xin nhắc lại lần nữa. Học ngôn ngữ là quá trình học cách chấp nhận những điều bạn cảm thấy vô lý cho đến lúc bạn cảm thấy hợp lý.

Vì vậy, việc bạn cần làm là: không thắc mắc, hãy chấp nhận. “It’s what it is. NO MORE QUESTIONS”.

Tại sao tất cả các danh từ của tiếng Đức phải viết hoa → Vì nó là như vậy, chấp nhận hay là chết?

Tại sao phải dùng thì quá khứ, thì tương lai mà không quy hết về hiện tại như tiếng Việt → Vì nó là như vậy, chấp nhận hay là chết?

Mình học tiếng Anh rất nhàn, vì mình không hỏi tại sao. Mình thấy vô lý, mình chấp nhận. Mình tin rằng chỉ cần mình nghe hết bài nghe với toàn những điều vô lý 1.000 lần, nó sẽ trở nên hợp lý. Đến mức mà nếu bạn bảo nó vô lý, mình có thể sẽ cho bạn ăn một cái bạt tai, vì nó hợp lý dù trước đây mình cũng từng cho rằng nó vô lý.

Dù tiếng Anh có khác tiếng Việt thế nào đi nữa, nếu bạn nghe nhiều (theo cách mình đã hướng dẫn trước đó), bạn sẽ chấp nhận, không hỏi, không thắc mắc, không “tại sao”. Khi đó, bạn sẽ thấy những điều vô lý bỗng chốc trở nên vô cùng hợp lý. Tất cả những điều vô lý sẽ dần dần lọt hết vào lỗ tai của bạn. Hãy nghe nói đọc viết thật nhiều, và hãy luôn chấp nhận.

Làm được như vậy, ngữ pháp của bạn sẽ chắc như người bản xứ.

25Thi IELTS và ứng dụng tiếng Anh trong thực tế

N

ếu các bạn thắc mắc, liệu đạt IELTS 8.5 và IELTS 9.0 có đồng nghĩa với việc có khả năng sử dụng tiếng Anh như người bản xứ không? Câu trả lời là không, không và không.

Để đạt được trình độ của người bản xứ, bạn cần sống với họ trong một khoảng thời gian dài, để thực sự thấm nhuần văn hóa, lối sống, cách suy nghĩ của họ. Họ dùng rất nhiều tiếng lóng. Nhất là trong công việc, họ hay dùng ngôn ngữ ẩn dụ. Mình phải mất một thời gian tương đối lâu để có thể hiểu một số câu chuyện ẩn dụ của bọn họ, nhưng thường thì vẫn không hiểu.

Người già dùng ngôn ngữ của người già, teen dùng ngôn ngữ của teen. Đến hai người bản xứ nói chuyện với nhau đôi khi còn giống như hai người nói hai thứ ngôn ngữ khác nhau nữa là. Mình có bà giáo sư dạy môn English Fiction bình thường vẫn phải dùng UrbanDictionary.com khi cần. Kể cả 8.5 hay 9.0 IELTS vẫn sẽ gặp khó khăn khi giao tiếp trong nhiều trường hợp.

Mặt khác, giả sử ngoài đời tiếng Anh của bạn tốt, nói chuyện với Tây thành thạo, đọc báo, xem thời sự và phim mà không cần phụ đề, nói tóm lại là bạn tự tin vào khả năng nghe nói đọc viết của mình, thì bạn chưa chắc đã thi được IELTS điểm cao. Vì IELTS khác tiếng Anh ngoài đời ở chỗ, đây là một kỳ thi. Đã là một kỳ thi thì sẽ giới hạn thời gian, có luật chơi và cần luyện tập. Việc bạn dùng tiếng Anh ứng dụng tốt sẽ hỗ trợ bạn phần nào, nhưng không đồng nghĩa với việc bạn sẽ đạt được điểm cao. Nếu bạn không quen với luật chơi, bạn sẽ thua.

Tóm lại, IELTS khác tiếng Anh ứng dụng ở chỗ, IELTS là phiên bản thu nhỏ (có phần dễ hơn) của tiếng Anh ứng dụng trong thực tế, nhưng nó lại có luật chơi riêng. Để được điểm IELTS cao, ngoài tiếng Anh tốt, bạn còn cần phải hiểu luật chơi. Cũng giống như việc một luật sư giỏi mà không hiểu luật chơi trong LSAT, điểm vẫn kém hơn mấy cậu sinh viên ở nhà cày LSAT.

Vì vậy, để thi IELTS điểm cao, thứ bạn cần là làm thật nhiều bài thi thử (mock test) ở nhà. Làm đi làm lại để bạn thấm nhuần luật chơi của IELTS. Nếu bạn nói rằng bạn không giao tiếp tốt, tất cả sẽ ổn thôi. Bạn sẽ vẫn được điểm cao hơn người giao tiếp tốt nhưng không rõ luật chơi.

Đầu cuốn sách này, mình từng nói mình không có ứng dụng dùng để học tiếng Anh nào trên iPhone. Nhưng không, thật ra mình có một ứng dụng bí mật.

Ứng dụng này sẽ giúp bạn rất nhiều trên con đường đạt được IELTS 8.0. Tên nó là “Clock”. Bạn không cần phải tải về. Ấn vào Clock, chọn tab Timer và bấm giờ giới hạn rồi ngồi làm bài thi IELTS của bạn.

Khi bạn bị giới hạn bởi thời gian (giống như thi thật), bạn sẽ luyện tập vô cùng tập trung và năng suất hơn khi không dùng Timer. Lúc nào luyện test bạn cũng cần Timer. Dù là luyện Writing, Reading hay Speaking, Timer đều có thể giúp bạn giữ vững tiến độ và thấm nhuần luật chơi.

TÓM TẮT

1. Tiếng Anh ứng dụng trong thực tế và IELTS khác nhau.

2. Bạn được 120 điểm TOEFL chưa chắc đạt 7.0 IELTS. Tương tự, bạn được 9.0 IELTS chưa chắc đạt 100 TOEFL.

3. Hiểu luật chơi IELTS, và hãy làm thật nhiều mock test!

4. Xem nhiều phim Mỹ có thể giúp bạn nghe rất tốt nhưng chưa chắc đã giúp bạn thi đạt điểm IELTS cao, do bạn đang áp dụng luật chơi của phim Mỹ chứ không phải là luật chơi của IELTS.

5. Timer giúp bạn tập trung cao độ và thấm nhuần luật chơi. Luôn luôn dùng Timer khi luyện mock test, nếu không bạn sẽ không thể làm quen với luật chơi của IELTS.

26Bạn sẽ tăng 1-2 điểm IELTS sau khi đọc xong bài này

M

ình sẽ tặng các bạn 4 chữ. Và 4 chữ này sẽ giúp bạn tăng ít nhất 1-2 điểm IELTS. Đây là 4 chữ cực kỳ đơn giản, nhưng sẽ rất khó làm theo. Đây là 4 chữ đã giúp mình rất nhiều trên con đường chinh phục IELTS cũng như trong cuộc sống. Mình sẽ nói 4 chữ này ở cuối bài viết nhưng bạn đừng lướt xuống dưới để xem nhé. Vì nếu bạn làm vậy, nghĩa là bạn đang đi ngược lại ý nghĩa của 4 chữ này. Thế nhé, hãy bình tĩnh! Không cần nhanh. Không cần vội.

“I know you’re tempted,

but keep reading this and you’ll see it eventually.”

Nếu bạn đang đọc đến dòng này nhưng không lướt xuống hết để xem 4 chữ mình đề ở trên thì chúc mừng bạn! Mình có thể tự tin nói rằng điểm IELTS của bạn sẽ cao hơn những ai bỏ bước để xem xem 4 chữ kia là gì.

Vì sao?

Vì bạn có tâm lý tốt, không nóng vội và kiên trì. Đây là những thứ sẽ giúp bạn đạt điểm cao. Phần lớn vấn đề của người học tiếng Anh nói chung hay IELTS nói riêng là sự nóng vội.

Có nhiều bạn đặt kỳ vọng quá cao trong thời gian ngắn. Rồi bạn sớm thất vọng. Khi bạn thấy bạn của bạn được IELTS 8.0, bạn thường muốn được như họ “ngay lập tức” mà không nhận ra rằng họ đã phải tốn nhiều thời gian như thế nào mới được như vậy.

Cụ thể:

– Khi bạn thấy bạn còn quá nhiều từ chưa biết trong một bài đọc, bạn thường chỉ làm một vài bài rồi kêu ca, bỏ cuộc.

– Khi bạn mới bắt đầu luyện viết Writing và không biết viết gì, bạn kêu khó rồi bỏ cuộc. Bạn không nghĩ được ý tưởng, bạn bỏ cuộc. Nói chung là bạn bỏ cuộc chỉ sau một hai lần “làm thử”.

– Khi bạn bắt tay vào học tiếng Anh và thấy nhiều cái bạn chưa biết, bạn bỏ cuộc.

– Khi bạn không phát âm được 1, 2 từ khó, bạn kêu ca và bỏ cuộc.

Lời khuyên của mình là nếu bạn muốn học IELTS, bạn phải xác định ngay từ đầu một sự thật là “bạn sẽ phải đối mặt những thứ bạn chưa từng đối mặt”. Tâm lý của bạn phải vững. Đừng hăng hái quyết tâm học, đến lúc học kêu khó xong bỏ dở.

Nếu bạn cứ liên tục bỏ cuộc như vậy, bạn sẽ không nhận thấy bất cứ sự tiến bộ nào. Và khi bạn học bất kỳ thứ gì, từ đánh đàn cho đến tập thể hình, bạn sẽ không hề tiến bộ vì bạn luôn chuẩn bị tinh thần để bỏ cuộc. Bộ não của bạn không thể nhận thức được sự tiến bộ theo thời gian qua từng ngày, từng tuần hay từng tháng.

“It takes years and it always does.”

Khi bạn gặp những khó khăn mà bạn chưa gặp bao giờ, hãy chấp nhận đó là một phần của trò chơi. Không những thế, còn là phần thú vị nhất. Nếu bạn không phát âm được một từ, đừng kêu ca và hãy tập phát âm từ đó thật nhiều lần. Nếu bạn còn quá nhiều từ vựng chưa biết, đừng kêu ca mà hãy kiên trì luyện đọc Reading thật nhiều lần.

Bạn nói với mình bạn đọc 5 bài Reading mỗi ngày? Mình nói với bạn là mình đọc 50 bài một ngày. Có nhiều bài đọc khó, nhưng mình không kêu ca, không lan truyền sự mệt mỏi bằng cách kêu ca. Mình chỉ shut up and practice.

Một lần nữa, hãy bịt tai lại nếu ai đó kêu ca rằng học tiếng Anh thật khó, hoặc hỏi những câu hỏi mà họ đã biết câu trả lời. Bạn sẽ gặp rất nhiều những người như vậy ở mọi lúc mọi nơi. Họ luôn kêu ca và do nothing.

Trong cuộc sống, khi gặp thứ gì đó khó khăn, mình không kêu ca, mình chỉ im lặng và hành động. Bạn sẽ không bao giờ thấy mình kêu mệt hay khó ở. Mình cũng không than phiền về bất cứ thứ gì.

“If it doesn’t challenge you, it doesn’t change you.”

Và 4 chữ sẽ giúp bạn tăng điểm là: “SHUT UP AND PRACTICE”.

27Cách dùng Thesaurus và Collocation chuyên nghiệp

C

ó rất nhiều vấn đề về cách dùng Thesaurus và Collocation. Mình thường ví chúng như 2 đại dương. Tại sao?

Vì bạn không thể sống ở đại dương. Bạn có thể ra bờ biển bắt cá, khai thác dầu mỏ và khoáng sản, nhưng bạn không thể sống ở đó. Cuộc sống của bạn là ở đất liền. Cách học Thesaurus và Collocation của nhiều bạn hiện nay đang theo kiểu “sống ở đại dương” chứ không phải “sống ở đất liền”.

Nếu bạn mua sách về Collocation và Thesaurus chỉ để khám phá từ đồng nghĩa (synonym) hay tất cả các từ liên quan đi kèm với một từ một cách không có mục đích, và định cố gắng nhớ hết từng đấy từ, thì có nghĩa là bạn đang sống ở đại dương.

Đại dương bao la, bạn không bao giờ có thể học hết chừng ấy từ, và bạn nên nhớ là ở đại dương chỉ có vài thứ thật sự có ích cho bạn (chẳng hạn: khoáng sản, dầu mỏ, cá...). Tức là bạn chỉ có thể dùng được vài phần trăm trong số những gì mà từ điển Collocation và Thesaurus có thể cung cấp cho bạn.

Hãy nhớ, mục tiêu của bạn không phải là ra đại dương để thu nạp hết tất cả mọi thứ ở đại dương. Mục tiêu của bạn là ở đất liền và bạn chỉ lấy những thứ bạn cần từ đại dương mà thôi.

Bên cạnh những thứ có giá trị, đại dương còn có nhiều rác, phế thải và những vật vô giá trị. Từ điển Collocation/Thesaurus cũng vậy, chúng chứa vô vàn những từ, cụm từ vô giá trị. Đó chính là lý do bạn chỉ nên câu cá, khai thác sản vật chứ không nên uống hết nước ở đại dương.

Vậy, phải câu cá như thế nào?

Ví dụ 1: Bạn đang viết Writing, bạn định viết “good diet” nhưng muốn thay từ “good” thành một từ khác cho chuyên nghiệp hơn. Bạn có thể vào trang http://www.ozdic.com/ gõ từ “diet” vào khung tìm kiếm, trang web sẽ hiện ra rất nhiều collocation với “diet”. Chẳng hạn như: balanced diet, positive diet, healthy diet, sensible diet, adequate diet và blah blah diet.

Trong số này, chỉ có “balanced diet” là con cá bạn muốn câu, còn lại là rác và phế thải. Bạn cần bỏ qua và đừng bận tâm về những từ vô giá trị với bạn lúc này. Không cần phải khám phá thêm.

Ví dụ 2: Bạn muốn tìm từ đồng nghĩa thay cho từ “strong”. Bạn lại Google “strong synonym”, sẽ ra một số từ như sau: firm, tenacious, solid, heavy, robust, mighty...

Lần này, bạn cần dựa vào ngữ cảnh mà bạn định nói hoặc định viết để xác định đâu là con cá bạn cần câu, đâu là rác và phế thải.

Khi nào bạn nên dùng Collocation và Thesaurus? Chỉ khi bạn luyện Writing hoặc Speaking.

Ngoài ra, không nên đụng đến đại dương. Chỉ khi bạn viết Writing hoặc Speaking mới là lúc bạn cần câu cá.

Bạn không cần lo lắng khi có quá nhiều từ/cụm từ xuất hiện trong một lần tra. Bạn chỉ cần câu con cá bạn cần lúc đấy. Không câu nhiều con một lúc. Không câu con cá nào bạn không rõ nguồn gốc.

Ví dụ như mình câu con “balanced diet” vì mình đã gặp nó một lần ở đâu đấy rồi, nguồn gốc rõ ràng. Còn con cá “adequate diet” không rõ nguồn gốc, có thể có độc nên mình loại bỏ. Chỉ nên câu, trừ khi bạn đã nhìn thấy nó ở đâu đấy!

Mình muốn nhấn mạnh là từ điển không thể học chay. Từ điển Thesaurus và Collocation cũng không phải ngoại lệ. Bạn không nên học chay vì cuộc sống của bạn là “ở đất liền” và “đi câu cá”.

TÓM TẮT

1. Thesaurus và Collocation là đại dương, bạn không sống ở đại dương.

2. Bạn cần câu cá, chỉ câu con nào rõ nguồn gốc xuất xứ (bạn từng gặp qua ở đâu đấy).

3. Chỉ dùng Thesaurus và Collocation khi bạn viết Writing hoặc Speaking.

4. Ngữ cảnh của bài Writing sẽ giúp bạn xác định đâu là cá, đâu là rác.

5. Đừng lo lắng khi có quá nhiều từ bạn không biết, vì phần lớn là cá có độc và rác thải.

6. Ngoại trừ khi luyện Writing và Speaking ra, Thesaurus và Collocation là vô giá trị.

7. Bạn muốn câu cá collocation? Hãy vào http://www.ozdic.com/

Bạn muốn câu cá synonym? Hãy vào http://www. google.com/Collocation giấy? Rác!

8. Khi dùng Thesaurus và Collocation, hãy dùng như thể ngày mai là ngày bạn thi IELTS.

28Bạn sẽ không còn sợ Writing sau khi đọc xong bài này

C

hào các bạn! Nếu các bạn luôn mong muốn viết Writing IELTS với nội dung trau chuốt, câu cú ảo diệu, nhiều thuật ngữ học thuật kiểu sang chảnh, viết theo lối viết của Tây chứ không phải kiểu Việt Nam, thì bài viết này sẽ giúp bạn nhận ra một LỖI. Lỗi này khiến bạn dù có đọc hết 10 quyển “How to Paraphrase”, “Synonym” hay “Collocation”, bạn cũng rất khó viết trên 6.5.

Có một thực tế là hầu hết những bài Writing Samples mình đọc được đều rất chán và gượng ép. Xin lỗi, nhưng kể cả bài của một số giáo viên nổi tiếng hiện nay cũng vậy.

“Loaded with academic words BUT... it doesn’t SEEM right.”

Nhàm chán, vô ích, lộn xộn, rườm rà và khó hiểu. Vậy, làm thế nào để tránh được lỗi này? Làm thế nào để viết theo lối viết và cách tư duy của người bản xứ? Và “chìa khóa” ở đây là gì?

Key: “Đừng đọc 1 viết 10 mà hãy đọc 10 viết 1”.

Mọi người ai cũng muốn viết tốt nhưng lại ít đọc. “Garbage in garbage out” (Tạm dịch: “Đầu vào là rác thì đầu ra cũng sẽ là rác”).

Tại sao nhiều người viết không tốt? Vì đầu vào không tốt (garbage in), suy ra đầu ra cũng không tốt (garbage out). Nếu bạn đang tự hỏi tại sao bài Writing của bạn viết vẫn bị gượng thì câu trả lời ở ngay đây: Vì bạn chưa đủ “đầu vào” hoặc “đầu vào” kém chất lượng.

Lỗi này là lỗi rất nhiều bạn mắc phải. Chúng ta thường có xu hướng quá quan trọng kỹ năng Writing, tập trung toàn phần cho Writing, mua sách Collocations, chăm chỉ học từ vựng học thuật, chăm chỉ viết những câu dài và phức tạp, chăm chỉ học những cụm từ ảo. Nhưng Writing vẫn không vượt qua mức 6.5.

“Again, garbage IN garbage OUT”.

Nếu bạn tiếp xúc nhiều với người Việt thì bạn sẽ tư duy kiểu người Việt. Nếu bạn tiếp xúc nhiều với Tây thì bạn sẽ tư duy kiểu Tây.

Nếu bạn tiếp xúc nhiều với những người giàu thì bạn sẽ tư duy kiểu người giàu. Nếu bạn tiếp xúc nhiều với những người nghèo bạn thì bạn sẽ không thể tư duy theo kiểu của người giàu.

Gần mực thì đen, gần đèn thì sáng. Khi lặp đi lặp lại câu “Garbage in garbage out”, mình nhấn mạnh là mình không đọc Vnexpress, Dantri, Kenh14... mình chỉ đọc NYTimes, TorontoStar, WSJ,...

Bạn đọc nhiều dạng nội dung nào, bạn sẽ có xu hướng viết theo phong cách của dạng nội dung đó một cách tự động. Vì khi bạn đọc, nghĩa là bạn đang hấp thụ thông tin, lối suy nghĩ một cách tự nhiên. Phần lớn lỗi của các bạn là ở chỗ ham học viết nhưng ít đọc (đọc 1 viết 10). Đầu vào chỉ có 1, thì đầu ra không thể được 10.

Bản thân mình không học “synonym”, mình không học “paraphrase”, ít học ngữ pháp. Nhưng khi đọc một bài viết, mình dễ dàng nhận ra ngay lối viết và cách dùng từ học thuật này là good hay bad.

Vì vậy, nếu bạn vẫn thắc mắc tại sao bài của bạn toàn từ học thuật và phức tạp mà vẫn 6.5, thì giờ bạn đã có thể hiểu là vì bạn học quá nhiều “paraphrase”, “academic words”. Việc này khiến bài luận của bạn được dựng lên theo kiểu xếp hình và lắp ghép chữ, thiếu tự nhiên, gượng ép và rời rạc.

Nếu bạn muốn bài viết của bạn không gượng ép, vậy thì bạn đừng gượng ép. Hãy viết tự nhiên theo những gì mình biết, chứ đừng ép bản thân chèn từ này từ kia vào làm gì.

Bạn muốn viết tốt và có nhiều từ vựng?

Hãy đọc 10 viết 1. 

Mình học Luật và chưa bao giờ học từ vựng chuyên ngành Luật một cách chủ động. Mình chỉ đọc, đọc và đọc. Mình cũng không ép bản thân phải chèn từ học thuật vào bài viết. Nhưng khi viết phân tích tình huống (case analysis) ý tưởng luôn dồi dào và lối viết cũng như cách phản biện đều rất giống với những gì mình đã đọc. Khi đó, từ vựng học thuật sẽ tuôn ra một cách tự nhiên. Mình làm được như vậy là nhờ mình bị ảnh hưởng bởi đọc nhiều.

TÓM TẮT

1. Bạn muốn học Writing theo kiểu học 1 biết 10? Vậy đừng đọc 1 viết 10, hãy đọc 10 viết 1.

2. “Garbage in, garbage out.”

3. Hãy đọc thật nhiều. Nhờ đó, bạn sẽ bị ảnh hưởng và khả năng viết Writing của bạn sẽ tiến bộ rất rất rất nhanh.

4. Không nên học “paraphrase”, không nên gượng ép bản thân chèn những từ bạn không quen dùng vào bài viết, không nên học quá nhiều “synonym” (vì làm vậy sẽ khiến bạn rơi vào tình trạng không biết ngữ cảnh nào, dùng từ nào mới phù hợp).

5. Bạn sẽ không thể viết về chủ đề khủng long tốt nếu bạn chưa đọc đủ 10 bài về khủng long.

6. Đừng sợ những bài viết mẫu tràn đầy những cụm từ học thuật. Đôi khi, chính người viết còn không hiểu mình đang viết cái gì.

29Chương này sẽ cắt giảm 1/2 thời gian học IELTS của bạn (Phần 1)

Đ

ối với người học IELTS, có một sự thật mà bạn chắc chắn phải đối mặt, đó chính là “bạn sẽ phải ngồi vào bàn để ôn thi”. YES! Đây là công thức chung không thể tránh khỏi, cho dù bạn có tìm mọi cách lẩn tránh.

Dù cho bạn là Einstein, IQ trên 160, bạn cũng không thể lẩn tránh việc bạn phải ngồi vào bàn và học một cách tập trung như bao người khác trong một khoảng thời gian nhất định.

Đây là sự thật mà ít người dám đối mặt, nên hiện nay vẫn ít người đạt được IELTS cao mặc dù nó rất dễ. Chúng ta thường tìm cách lẩn tránh sự thật bằng nhiều cách khác nhau thay vì đối mặt với nó.

GOOD NEWS! Nếu chúng ta nhận thức được tại sao chúng ta lẩn tránh, chúng ta có thể sẽ thôi lẩn tránh và đối mặt với nó. Và như thường lệ mình sẽ giúp bạn.

Vậy ta thường lẩn tránh sự thật bằng cách nào???

Bằng cách tải sách và like trang Facebook.

Thay vì ngồi vào bàn học một cách tập trung để chuẩn bị cho kỳ thi IELTS, bạn tải sách! Bản thân việc tải sách của bạn không hề sai. Nhưng nếu nó được dùng để lẩn tránh sự thật mỗi khi bạn chuẩn bị đối mặt với việc “ngồi vào bàn và tập trung” thì “you are dead wrong”.

Tại sao? Tại vì mỗi lần tải sách, bạn sẽ cảm thấy hạnh phúc tức thời (instant happiness) và thỏa mãn tạm thời (temporary satisfied). Đây là thứ hạnh phúc ảo và có chứa chất gây nghiện.

Tải về một quyển sách khiến bạn thỏa mãn, hãy thừa nhận đi! Dù cho bạn có 60GB sách rồi, bạn vẫn muốn tải thêm thật nhiều, càng tải càng sướng. Nhìn tốc độ tải về và cảm nhận được rằng kho tàng sách của bạn càng ngày càng phong phú, bạn sẽ thấy hài lòng. Bạn mong chờ lúc tải xong, bạn click file PDF bóng mượt, lướt qua cuốn sách và hét lên “Ôi hay quá, tối nay mình sẽ cày”. Thế rồi bạn học được 1, 2 chương trong tổng số hơn 20 chương và bạn lại cảm thấy không thỏa mãn.

Bạn xử lý tình trạng không thỏa mãn bằng cách nào? Bạn tiếp tục tải sách tiếp. Vì tải sách mới khiến bạn cảm thấy thỏa mãn. Mỗi lần tải về là một lần hạnh phúc.

Tại sao? Vì tải thêm sách về máy có tính gây nghiện, nó khiến bạn hạnh phúc tức thời và lặp lại vòng luẩn quẩn mà bạn dùng để trốn tránh một sự thật phũ phàng là: “Ngồi học tập trung là cách duy nhất giúp bạn thành công trong IELTS”.

Mỗi lần chuẩn bị ngồi vào bàn, bạn cảm thấy ngại vì không biết bắt đầu từ đâu. Bạn sẽ nghĩ đến chuyện tải một đống sách vì nó khiến bạn hạnh phúc ngay lập tức.

Ngồi vào bàn học là cách duy nhất và là cách thực sự giúp bạn thành công trong kỳ thi, nhưng bạn lại chọn cách dễ dàng hơn vì những hoạt động này mang lại cho bạn cảm giác hạnh phúc ảo tức thì.

Bạn tải sách về vì việc này giúp bạn cảm nhận được hạnh phúc ngay lập tức. Nó gây nghiện và là vòng luẩn quẩn để lẩn tránh sự thật phũ phàng: “Ngồi học tập trung là cách duy nhất giúp bạn thành công trong IELTS “.

Mình dám cá 100% là bạn hiểu rõ tập tạ sẽ giúp bạn cải thiện vóc dáng. Nhưng bạn không có động lực bước vào phòng gym vì quá trình tập luyện sẽ ngốn mất khoảng 1 năm, bạn không thể nhận được thành quả ngay. Ngược lại, chơi game hàng giờ khiến bạn cảm thấy hạnh phúc ngay lập tức, và bạn dễ dàng chọn chơi game.

IELTS sẽ rất dễ nếu bạn đối mặt với sự thật. Rất nhiều người hiện nay chọn tải sách chỉ với mục đích lẩn tránh sự thật là họ cần ngồi vào bàn, tắt internet và tập trung học.

Tải sách tạo ra cảm giác hạnh phúc tức thì. Nhưng ngồi vào bàn, ngắt kết nối, tập trung học mới là con đường thành công duy nhất, nhanh nhất và hiệu quả nhất.

Nếu muốn rút ngắn thời gian học IELTS xuống một nửa hoặc hơn, bạn hãy ngồi vào bàn, ngắt internet, tập trung học 2-3 tiếng mỗi ngày. Sau 2-3 năm, bạn sẽ đạt IELTS 8.0 trở lên và cảm thấy vô cùng hạnh phúc. Nhưng hãy hiểu là trong hiện tại bạn không thể cảm nhận được ngay cảm giác này.

“START ANYWAY AND DON’T GIVE UP.”

30Chương này sẽ cắt giảm 1/2 thời gian học IELTS của bạn (Phần 2)

Ở

phần 1, chúng ta đã thảo luận về khả năng gây nghiện của việc tải sách. Mình xin nhấn mạnh là tải sách không sai, nhưng nếu bạn dùng cách này để lẩn tránh sự thật thì chẳng tốt chút nào. Bạn sẽ KHÔNG bao giờ thỏa mãn dù cho bạn đã sở hữu cuốn sách hay nhất.

Chất gây nghiện thứ 2 cũng nguy hiểm không kém: LIKE PAGE!

Mình đồng ý, nếu page nào hay quá thì vẫn phải like. Haha. Nhưng nếu like page để trốn tránh sự thật phải ngồi vào bàn và học thì vẫn câu đó: YOU ARE DEAD WRONG!

Tại sao chúng ta like page?

Tới 90% like page vì nó có chữ “IELTS” hoặc “tiếng Anh” ở trên đấy, nội dung không cần quan tâm; 10% like page vì nội dung tốt, thấy nó thực sự hay và khác biệt.

Đặc biệt hơn, trong 90% số người like page kia có tới 90% khác like để lẩn tránh sự thật, rằng “phải ngồi vào bàn mới giúp bạn thành công”.

Bạn có thể like page vì nghĩ rằng làm vậy vừa có thể lướt Facebook mà khả năng cải thiện điểm IELTS vẫn tự động lên. Đây là cách nghĩ hoàn toàn sai lầm. Để đi từ IELTS 1.0 lên 9.0, điều bạn cần làm là ngồi vào bàn, cô đơn luyện tập. Đây là cách duy nhất. Hãy nhớ: “Facebook và IELTS không có điểm chung”.

Có tới 99% nội dung từ các page IELTS hiện nay không thể giúp bạn đạt được IELTS. Giả sử có 2 người cùng bắt đầu học IELTS, một người chỉ ngồi like page và học trên Facebook, người kia ngồi vào bàn học và cày thật sự. Theo bạn, ai sẽ đạt được IELTS như mong muốn?

Để tìm được 1% nội dung hay trên các trang Facebook, thứ có thể giúp bạn đạt được điểm IELTS cao, bạn sẽ phải tốn nhiều thời gian để tiếp xúc với 99% nội dung rác. Như vậy, bạn đã lãng phí quá nhiều thời gian, cứ làm như vậy thì đến lúc bạn có gia đình và 2 con cũng chưa chắc đã đạt được IELTS 6.0. Tại sao không ngồi vào bàn, tắt Facebook, tập trung học 2-3 năm rồi tha hồ ung dung với tấm bằng IELTS 8 chấm? Isn’t that better?

Like page là một cách để bạn tự đánh lừa chính bạn. Khi like những page có tên kêu như “Hội những người quyết tâm đạt IELTS 9.0”, bạn có cảm giác như bạn sắp được IELTS 9.0 vậy. Thôi cứ like cái đã và trùm chăn đọc nội dung của nó hằng ngày, có khi sẽ được 9.0. Ngồi vào bàn tính sau.

Like những page như “Hội những chuyên gia tâm lý học” sẽ không bao giờ giúp bạn trở thành chuyên gia tâm lý, nhưng lại có thể tạo ảo tưởng tức thời để tự đánh lừa bản thân.

Nếu bạn muốn trở thành chuyên gia về marketing, việc like các trang Facebook như “Hội những người yêu thích marketing” sẽ không bao giờ giúp bạn trở thành chuyên gia. Để trở thành chuyên gia, cách duy nhất và nhanh nhất là tập trung đọc sách, thực hành thực tế, đi làm...

See the point?

Mình không thích like page trên Facebook. Facebook và IELTS là 2 thế giới khác nhau. Facebook là sao Hỏa, IELTS là sao Kim. Hai bên không đội trời chung. Nếu bạn muốn trở thành chuyên gia Facebook, hãy like page Facebook. Điều này không giúp bạn đạt điểm tốt khi thi IELTS. Thay vào đó, nếu bạn muốn trở thành chuyên gia IELTS, hãy ngồi vào bàn và học IELTS. Hãy ở sao Kim và đừng lên sao Hỏa (đừng lên Facebook).

31Sự thật về phát âm

1

. Có nhiều bạn dễ bị nhầm lẫn giữa “cách phát âm” (pronunciation) và “chất giọng” (accent). Đúng, bạn có thể hiểu và phân biệt được 2 khái niệm này một cách rõ ràng khi đọc lý thuyết, nhưng trong thực tế, nhiều bạn vẫn nhầm lẫn giữa hai khái niệm này. WHY? Vì bạn nghĩ bạn đã phát âm chuẩn rồi và giờ muốn bổ sung thêm giọng Anh-Mỹ hoặc Anh-Anh nghe cho điệu.

Thực tế, bạn vẫn đang phát âm sai. Nếu bạn cho rằng bạn chưa có chất giọng Mỹ thì thứ bạn cần tập trung không phải là tìm cách luyện chất giọng, mà là luyện cách phát âm. Nếu bạn không muốn phát âm lái kiểu tiếng Việt thì bạn hãy tập phát âm cho chuẩn (pronunciation), chứ đừng luyện chất giọng. Khi bạn phát âm chuẩn rồi, chất giọng của bạn sẽ tự động hay.

Nếu bạn nghĩ rằng Anh, Mỹ, Úc có chất giọng khác nhau thì chưa đủ, mà phải là Anh, Mỹ, Úc có cách phát âm và chất giọng khác nhau, trong đó phát âm chiếm phần lớn. Do đó, để luyện chất giọng như người Mỹ, bạn hãy tập trung luyện phát âm kiểu Anh-Mỹ. “Forget about ACCENT”.

2. Pronunciation Workshop sẽ cho bạn biết quy luật phát âm của 80% ngôn ngữ hằng ngày của người Mỹ; 20% còn lại không theo quy luật và bạn sẽ phải tự tra/tìm hiểu.

Khi gặp một từ mới, ngay chính người Mỹ cũng không biết cách để phát âm mà thường phải hỏi người khác hoặc lên mạng để tìm. Bạn cũng vậy. Vì vậy, khi bạn không biết cách phát âm một từ nào đó thì cũng đừng ngạc nhiên, hãy lên Google và nghe cách phát âm trực tiếp trên đấy.

Để luyện phát âm tốt, hãy cày nát bộ video Pronunciation Workshop. Chỉ vậy thôi, bạn đã thành công đến 80% rồi, 20% còn lại bạn cần nghe nhiều và tìm tòi thêm.

3. Để luyện phát âm hiệu quả và trôi chảy, bạn cần phát âm thật chậm khi nói tiếng Anh. Cố gắng nói đủ hết âm, nối âm đủ như một thói quen. Không nên nói nhanh. Dù cho bạn đã đạt trình độ Intermediate cũng không nên nói nhanh. Nói càng chậm càng tốt.

Có nhiều bạn đã gửi thu âm về cho mình kiểm tra. Và lời khuyên cho 99% những bạn gửi những bản thu âm đó là “Bạn cần nói chậm thôi”.

4. Bạn sẽ học phát âm kiểu Việt nhanh hơn so với học phát âm kiểu Mỹ vì bộ não của chúng ta đã được lập trình bằng ngôn ngữ mẹ đẻ. Khi mình sang Canada, mình có xu hướng hòa đồng và phát âm giống bọn bạn người bản xứ. Tuy nhiên, chỉ cần nghe một bà người Việt nói tiếng Anh-Việt mình cũng bị ảnh hưởng và dễ dàng học theo bà ý cực kỳ nhanh.

Đây là lý do mình không thích nghe người Việt nói tiếng Anh giọng Việt ở Canada, vì bộ não của mình tiếp thu cách phát âm kiểu Việt rất nhanh.

Bạn có thể khó học cách phát âm sai của người Nhật, Hoa, Ấn. Nhưng bạn rất dễ học cách phát âm sai của người Việt.

5. Nếu bạn đã biết cách phát âm được một từ rồi nhưng không tài nào phát âm giống được. Đừng nản, hãy nói thật chậm, nói 1.000 lần cho nát lưỡi. Có công mài lưỡi có ngày phát âm hay.

6. Không nên học theo phát âm IPA như kiểu \kO-,myü-nO-'kO- shOn\. Đây là cách học tệ nhất mình từng biết và bị rất nhiều người bản xứ chỉ trích, nhưng không hiểu sao các lớp học vẫn phổ cập.

Nếu bạn muốn phát âm tốt thì bạn chỉ cần học theo Pronunciation Workshop. Sau đó, muốn biết cách phát âm từ nào thì bật phần Sound của từ đấy trong từ điển (hoặc Google) lên nghe trực tiếp luôn. Nghe 2, 3 lần lặp lại rồi bạn sẽ nhớ.

TÓM TẮT

1. Nếu bạn muốn có chất giọng Mỹ, hãy học tốt “Pronunciation” của Mỹ. Nếu bạn thấy chất giọng của bạn chưa giống Mỹ, hãy xem lại phát âm của mình đã chuẩn chưa.

2. Pronunciation Workshop giúp bạn phát âm đúng được 80%, 20% còn lại bạn cần tự tìm tòi. Vì vậy, đừng ngạc nhiên khi bạn không biết cách phát âm một số từ nhé.

3. Lỗi lớn nhất của bạn khi phát âm không tốt là nói quá nhanh. Bạn chỉ cần nói chậm và rõ là bạn đã giải quyết được phần lớn vấn đề.

4. Bạn có thể khó học cách phát âm sai của người Nhật, Tàu, Ấn, nhưng bạn rất dễ học cách phát âm sai của người Việt. Vì thế, không nên luyện nói cùng người Việt có phát âm không tốt. Bạn sẽ không tiến bộ, mà còn kém đi nhanh chóng.

5. Có công mài lưỡi có ngày phát âm hay. Nếu đã biết cách phát âm rồi mà chưa bắt chước được thì đừng nản, hãy phát âm đi phát âm lại thật nhiều lần.

6. Khi kiểm tra cách phát âm, không nên kiểm tra theo dạng IPA, nên nghe sound trực tiếp.

32Beginner nên học tiếng Anh như thế nào?

C

hào các bạn! Hiện nay có khá nhiều bạn bắt đầu học tiếng Anh từ con số 0. Bạn lo lắng vì không biết bắt đầu từ đâu? Hoang mang tìm tài liệu, lớp học và cách học? Không biết cách nào hiệu quả và nhiều khi đi mãi mà không nhìn thấy sự tiến bộ? Bài viết này sẽ giúp bạn.

1. Cuốn handbook này mình viết dành cho cả Beginner, Intermediate và Advanced, trình độ nào cũng đều dùng được. Theo mình, đây là những cách hiệu quả và năng suất đạt tối đa.

Nếu bạn muốn học IELTS nhanh nhất có thể và để có thể ngồi học trong khoảng thời gian dài mà không thấy mệt thì ngay từ buổi đầu tiên, hãy để mình tẩy não. Mình sẽ tạo cho bạn hệ thống miễn dịch để bạn có thể bịt tai trước những thông tin rác trên thế giới mạng, và giữ cho đầu bạn luôn sạch sẽ, gọn gàng, minh mẫn.

2. Nếu bạn muốn học nhanh và chắc nhất, Pimsleur là cái bạn cần tìm. Bạn chỉ cần cắm tai nghe và làm theo chỉ dẫn, bạn sẽ thấy cực kỳ hiệu quả.

Bạn có thể tốn khoảng 1-2 tháng, nhưng 1-2 tháng này giúp bạn phản xạ và giao tiếp tốt hơn 12 năm học phổ thông cộng lại. Có thể nghe đi nghe lại càng nhiều càng tốt. Phương pháp này vừa dễ vừa ngắn nên có thể bạn nghi ngờ tính hiệu quả của nó. Và mình chỉ muốn nói với bạn thế này: “Learn smarter, not harder”.

3. Khi học Reading, hãy bắt đầu đọc những văn bản càng dễ càng tốt và nên kết hợp với Listening theo phương pháp mình đã nêu trong Chương 17. Phương pháp này sẽ giúp bạn tiêm từ vựng và văn hóa tiếng Anh vào não bạn. Một lần nữa, mình muốn nhắc lại, đây là phương pháp giúp bạn đạt hiệu quả tối đa, là cách nhanh nhất mình biết hiện nay.

Hãy quên các phương pháp khác và tập trung theo nó một thời gian. Đừng kết hợp với phương pháp khác.

Tập trung! Tập trung! Tập trung!

Mình dành hơn 10 tiếng mỗi ngày áp dụng phương pháp này. Bạn chỉ có thể đi máy bay từ Việt Nam sang Mỹ chứ không kết hợp vừa đi máy bay vừa đi xe buýt vừa đi xe máy được. See the point? Trừ khi bạn đến Mỹ rồi, bạn mới đi xe buýt. Trừ khi bạn đạt đến mức độ mà bạn tự tin rồi, bạn mới có thể kết hợp thêm một vài phương pháp khác.

4. Cuốn sách không thể thiếu là Longman Preparation Course for the TOEFL Test (Paper Test) có bìa màu đỏ. Mình không muốn nói nhiều nên bạn hãy tự mình khám phá. Hãy mua nó, đừng tiếc 180.000 đồng. Nó không phải là máy bay xuyên lục địa nhưng cũng là tàu điện ngầm giúp bạn đi từ Beginner đến Upper-inter.

Tạm thế đã. Tại sao? Vì sau khi đọc xong những dòng này tức là bạn đã có vé từ Việt Nam đi Mỹ. Cứ cất cánh thôi, đừng nhìn lại nhé. Hãy cứ bay đi, bay tập trung từ 1 đến 3 năm, và đừng để người khác kéo bạn lại. Bạn sẽ đến đích.

33Giao tiếp tự tin, phản xạ nhanh như thế nào? (Phần 1)

M

ình hoàn toàn có thể đưa cho các bạn một danh sách lời khuyên. Những lời khuyên mà nếu áp dụng bạn chắc chắn sẽ giao tiếp thành thạo, tự tin và phản xạ nhanh. Nhưng mình biết rằng dù bạn có nghe rồi bạn cũng sẽ không áp dụng theo. Tại sao? Vì những lời khuyên này đúng, nhưng rất khó áp dụng khi bạn chưa đặt suy nghĩ vào đúng quỹ đạo.

Mình sẽ ví dụ để các bạn dễ hình dung.

Ví dụ: Lên Hồ Hoàn Kiếm--1-- nói chuyện với Tây.

--1-- Do tác giả từng sống ở Hà Nội nên lấy ví dụ là Hồ Hoàn Kiếm. Nếu bạn đọc không sống ở Hà Nội, có thể tự thay Hồ Hoàn Kiếm thành bất cứ địa danh nào tập trung nhiều người nước ngoài ở nơi bạn sống.

Bao nhiêu bạn sau khi đọc những dòng này sẽ làm theo? Nếu đủ may thì chắc được 1%. Vậy nên, lời khuyên hoàn toàn vô giá trị. Chỉ đáng cho vào sọt rác. Mặc dù nó sẽ giúp bạn giao tiếp tốt hơn rất nhiều.

Như các bạn có thể thấy, sức mạnh của việc tẩy não là khiến chúng ta hành động, chứ không phải cho chúng ta biết chúng ta cần phải làm gì. Có thể 100% các bạn biết thừa là lên Hồ Gươm nói chuyện với Tây sẽ giúp cải thiện đáng kể, nhưng trong thực tế không mấy ai có đủ động lực để hành động. Có thể 100% các bạn biết luyện tập sẽ dẫn đến thành công, nhưng thường thì rất ít người có đủ khả năng ngồi vào bàn ngay và kiên trì luyện tập. Và tất nhiên, đây không phải lỗi của bạn.

Vậy nên, trước khi đưa ra lời khuyên, mình lại xin phép được tẩy não các bạn.

“The difference between GOOD and GREAT is philosophy.” “The difference between KNOWING and DOING is psychology.”

1. Có thể các trung tâm dạy tiếng Anh sẽ nói với bạn rằng: “Sau 6 tháng học ở đây, bạn sẽ giao tiếp tự tin và phản xạ tốt hơn”.

Nhưng nếu bạn không thể cải thiện được khả năng sử dụng tiếng Anh của bạn sau 6 tháng học tập thì họ có thể nói bạn là: “Bạn chưa giao tiếp tốt thì đó là lỗi của bạn chứ không phải do chúng tôi”.

Và thực tế:

“Mục đích chính của chúng tôi là MAXIMIZE PROFIT, tối ưu hóa lợi nhuận, chúng tôi nhận tiền tươi của các bạn, còn giao tiếp tốt hay không tốt còn phụ thuộc phần lớn vào bạn nữa.”

“Những điều chúng tôi hướng dẫn bạn vẫn chỉ là những mẫu câu giao tiếp. Việc bạn cần làm là nhắc đi nhắc lại. Việc chúng tôi làm là đếm tiền, đếm đi đếm lại.”

Đừng tin vào lời hứa của trung tâm, nếu bạn muốn giao tiếp tốt thì tiền không thể giúp bạn. Nếu bạn tin trung tâm, đóng tiền, đi học và không thấy kết quả thì đây là lỗi của bạn.

Nếu bạn muốn biết cách giao tiếp thành công thực sự là gì, mình sẽ giới thiệu với bạn ngay trong quyển sách này. Một khi bạn biết và hiểu được, bạn sẽ hành động theo lời khuyên của mình, quan trọng nhất bạn sẽ không mất một xu nào cả, trừ tiền mua sách. Mình tiết kiệm từng đồng cho mình và luôn sẵn lòng giúp tiết kiệm từng đồng cho các bạn.

2. Nếu bạn muốn học giao tiếp phản xạ tốt thì hãy hỏi những đứa học võ đạt đai đen.

Bạn sẽ hỏi nó như thế này: “Hey, làm thế nào mày phản xạ tốt thế, đối thủ vừa đấm mày đã né được và phản đòn nhanh như chớp, tao muốn phản xạ nhanh như mày thì làm thế nào???”.

Và nó sẽ đáp: “Tao nghĩ mày đã biết câu trả lời”.

Bạn: “Là gì???”.

Đáp: “Nếu mày chịu hy sinh một giờ lướt web để đến xem tao luyện tập vất vả thế nào thì mày sẽ biết những gì tao đạt được trong các cuộc thi trên khán đài chỉ là 1 phần 10.000 khoảng thời gian và công sức tao thực sự bỏ ra”.

34Giao tiếp tự tin, phản xạ nhanh như thế nào? (Phần 2)

C

hào các bạn! Tiếp tục phần 1 của loạt bài này, mình muốn nhắn nhủ bạn một điều: Nếu bạn chưa đọc chương 33, mình khuyên bạn hãy đọc chương 33. Nếu bạn đã đọc chương 33, mình khuyến khích bạn đọc lại.

Tại sao?

“Read once to GET the idea, read twice to UNDERSTAND the idea, read three times or more to INGRAIN the idea.”

Nối tiếp phần 1 và 2 ở chương trước, mình sẽ giới thiệu với bạn một bẫy tư duy mà rất nhiều người Việt, và đặc biệt là học sinh Việt, thường mắc phải.

3. Tài liệu luyện phản xạ nhanh. Aha! Tìm ra rồi. Cuối cùng cũng có tài liệu giúp bạn phản xạ nhanh.

“Sorry. But NO.”

Sự thật là không có tài liệu nào có thể giúp bạn luyện phản xạ nhanh. Chúng ta thường có tư duy thiếu thực tế ở chỗ: “Tất cả mọi vấn đề trên thế gian đều có thể giải quyết bằng tài liệu”. Chấp nhận đi, đây là cái bẫy tư duy cực kỳ nguy hiểm. Nguy hiểm vì khiến chúng ta ỷ lại, ảo tưởng rồi lại thất vọng, trốn tránh thực tế, chần chừ rồi cảm thấy thiếu tự tin.

Hãy nhớ, sách không phải là giải pháp cho mọi vấn đề – một sự thật đáng buồn. Chúng ta được dạy bởi nhà trường, gia đình và xã hội rằng “Sách là thứ cần được nâng niu và tôn vinh, là nguồn tri thức dồi dào và có thể thay đổi cuộc đời,...”. Điều này không sai, nhưng cách truyền đạt đã khiến chúng ta hiểu sai. Từ đó, chúng ta nâng niu và trân trọng những quyển sách một cách mù quáng.

Làm thế nào để luyện Listening đạt điểm cao?

Google tài liệu hướng dẫn ghi chú.

Làm thế nào để tự tin hơn?

Google tài liệu hướng dẫn cách để tự tin.

Làm thế nào để thi Speaking mà không sợ giám khảo?

Google tài liệu hướng dẫn cách để thi Speaking mà không sợ giám khảo.

Và mỗi khi trong đầu bạn tự dưng xuất hiện một câu hỏi, chẳng hạn như “Làm thế nào để...”, hoặc “Tôi muốn...”. Thông thường hành động đầu tiên, và thường là duy nhất, của bạn là tìm sách hoặc săn tài liệu.

Đọc hết cuốn sách dạy Karate không giúp bạn lên đai. Đọc hết cuốn sách dạy xây dựng cơ nghiệp bạc tỷ không giúp bạn trở thành tỷ phú. Rồi bạn sẽ sớm nhận ra, sách không giúp được bạn, chỉ có hành động của chính bạn mới có thể.

Trên đời này, không bao giờ có một cuốn sách/tài liệu nào có thể giúp bạn giao tiếp phản xạ nhanh. Việc duy nhất bạn cần làm là hành động!

Vậy mình đã luyện phản xạ như thế nào???

Mình không đọc sách, cũng không tìm tài liệu. Mình thực hành. Mình sẽ khuyên và hướng dẫn bạn chi tiết cách để bạn có thể luyện phản xạ Speaking với Tây. Nhưng trước hết, bạn hãy đọc hiểu thật kỹ những điều đơn giản sau:

– Sách KHÔNG phải là thứ có thể giải quyết mọi vấn đề.

– Cách tư duy cho rằng sách có thể giải quyết mọi thứ khiến bạn ỷ lại, trốn tránh sự thật và không hành động.

– Đôi khi, việc bạn cần làm không phải là mua thêm sách, việc bạn cần làm là đem sách đi cho.

– Sách chiếm 10% khả năng giúp bạn luyện phản xạ. Hành động chiếm 90%.

4. Sách giúp bạn gián tiếp, hành động giúp bạn trực tiếp. Để giao tiếp phản xạ tự tin, tất nhiên bạn vẫn cần sách, nhưng bạn không cần nhiều. Và quan trọng hơn, bạn không cần bất cứ quyển sách nào có tiêu đề như “Luyện phản xạ” hay “Tăng phản xạ”.

Bạn đừng lùng sục những quyển sách có cái tên hay. Bí quyết thật sự không nằm ở những quyển sách có cái tên hay. Bí quyết thật sự lại nằm ở những quyển có cái tên bình thường, nhưng có yếu tố quan trọng dẫn đến thành công.

Ví dụ, mình từng học về Sales & Marketing, mình có kinh nghiệm làm việc cho một công ty Marketing, và mình có nhu cầu tăng khả năng Marketing của mình. Tuy nhiên, quyển sách mình cần đọc không phải là “How to do Marketing”. Chủ đề mình cần là: Social Psychology, Persuasion, Sales, Excel, Advertising, Communication... Vì chính những thứ này mới thực sự giúp mình cải thiện Sales & Marketing của mình. Cái nào cũng quan trọng cả.

Tương tự, để phản xạ tốt và tự tin, bạn cần biết một chút ngữ pháp, một chút từ vựng, một chút kỹ năng Writing, một chút kỹ năng Reading, một chút kỹ năng Speaking, một chút kỹ năng Listening. Tức là bạn cần có cơ bản. Sau đó thực hành sẽ giúp bạn vận dụng kỹ năng nhuần nhuyễn, qua đó chỉ số phản xạ của bạn mới thực sự tăng.

Mỗi thứ Bảy, Chủ nhật, mình đều có cơ hội tiếp xúc và nói chuyện với hàng trăm khách hàng. Mình thấy được sự tiến bộ rõ rệt trong khả năng Sales của mình. Qua thời gian, mình học được cách làm thế nào để người ta mua hàng và không thể từ chối. Mình đọc vị người khác qua ánh mắt, cử chỉ, lời nói và biết họ thực sự nghĩ gì. Từ đó, mình điều chỉnh chiến thuật Sales của mình. Điều này không thể đạt được nếu như mình chỉ ngồi một chỗ và đọc sách. Sách giúp bạn gián tiếp, hành động giúp bạn trực tiếp!

Phản xạ tốt không phải là một chủ đề. Phản xạ tốt là nhờ vào nhiều yếu tố cộng lại. Bạn cần biết đọc, nghe, viết và nói. Bạn cần có kiến thức xã hội. Bạn cần biết một chút ngữ pháp cơ bản. Bạn cần biết một chút luật chơi của IELTS. Bạn cần biết một xíu cái này một tí cái kia. Chỉ vậy thôi, bạn đã hoàn thành được 10% khả năng luyện phản xạ.

Cần lưu ý, những cái biết một xíu này một tí kia là những thứ gián tiếp và chỉ chiếm 10%. Còn hành động chiếm 90%. Ở đây, mình muốn nhấn mạnh một ý là sách và tài liệu không phải thuốc chữa bách bệnh như nhiều người vẫn tưởng.

Nhưng bạn cũng đừng sợ, hành động không khó như bạn nghĩ. Mình sẽ hướng dẫn các bạn hành động ở chương sau.

35Giao tiếp tự tin, phản xạ nhanh như thế nào? (Phần 3)

S

au phần 1 và phần 2, chúng ta rút ra được những ý chính như sau:

1. Đi học trung tâm thường không giúp bạn phản xạ tốt hơn vì ưu tiên số một của trung tâm là thu hút tối đa lượng học viên chứ không phải là thực hiện đúng như lời quảng cáo.

2. Để phản xạ tốt, bạn cần thực hành mỗi ngày như một võ sư đai đen. Cách luyện tập tốt nhất mình sẽ trình bày dưới đây, ngay trong bài viết này.

3. Tài liệu không phải là cách giải quyết mọi vấn đề. Không có tài liệu nào có thể trực tiếp giúp bạn luyện phản xạ giao tiếp. Cách tư duy “tài liệu là thuốc chữa bách bệnh” khiến chúng ta trốn tránh thực tế và trốn tránh hành động vì nghĩ rằng chỉ cần đọc được sách hay là xong, không cần làm gì nữa.

4. Tài liệu có thể giúp bạn một cách gián tiếp (10%) trong quá trình luyện phản xạ. Để luyện phản xạ, bạn cần biết một chút phát âm, một chút kỹ năng Speaking, một chút kỹ năng Writing, một chút kỹ năng Listening, một chút kỹ năng Reading và một chút kiến thức xã hội.

Lời khuyên của mình là: Nếu bạn muốn luyện phản xạ giao tiếp tốt, bạn hãy tìm cách để nói chuyện với Tây nhiều hơn.

Làm thế nào thực hiện cách luyện tập này? Chẳng lẽ cứ chạy đại đi đâu đó, vớ đại một anh Tây/chị Tây để nói chuyện?

Không, bạn hãy làm theo cách dưới đây. Cách này đảm bảo sẽ khiến bạn cảm thấy thoải mái hơn khi bắt chuyện với Tây, đồng thời còn giúp bạn học được rất rất nhiều sau mỗi chuyến đi.

1. Hãy tổ chức một nhóm nhỏ tầm 2-3 người, đến khu vực có nhiều người nước ngoài lui tới. Nếu bạn là Beginner, không sao hết, hãy rủ thêm một đứa có khả năng nói tốt đi cùng (chỉ để bạn cảm thấy yên tâm hơn thôi). Watch closely.

2. Lên mạng chọn một vài câu hỏi Speaking. Tổng hợp khoảng 5 câu về một chủ đề nào đấy. Ví dụ: Health, Transportation, Social Trends, Technology, Crime, Law, Business...

* Lưu ý: Mỗi tuần chỉ chọn 1 chủ đề duy nhất và chỉ chuẩn bị

5 câu hỏi phỏng vấn.

3. Đến nơi có nhiều người nước ngoài lui tới, phỏng vấn họ với tư cách người đi thu thập thông tin chứ không phải đi học tiếng Anh.

4. Sau khi đã có câu hỏi sẵn sàng, bạn hãy tiếp cận họ và đặt câu hỏi đã có sẵn, sau đó ghi chép lại. Khi đã hoàn thành nhiệm vụ trả lời các câu hỏi, bạn có thể tiếp tục bắt chuyện tiếp hoặc đi tìm người khác.

Mình đã phác thảo các bước như vậy. Nhưng chưa xong. Mình tin chắc bạn vẫn còn nhiều thắc mắc.

Tiếp cận Tây như thế nào?

Nếu bạn có thể tiếp cận và bắt chuyện với một người Việt thì mình có thể vui mừng thông báo với bạn là bắt chuyện với Tây còn dễ hơn. Tại sao ư? Vì họ thân thiện hơn. Họ không yêu cầu bạn phải nói tiếng Anh trôi chảy. Họ cũng không bắt lỗi bạn. Điều duy nhất họ muốn thấy ở bạn là sự hiếu khách. Và họ sẵn sàng dạy bạn tiếng Anh miễn phí.

Khi người nước ngoài sang Việt Nam, họ luôn mong mỏi có người địa phương như bạn đến bắt chuyện với họ. Chỉ cần bạn nói “Hello” là họ đã vui lắm rồi và sẵn sàng làm bạn với bạn.

Khi gặp Tây để đặt câu hỏi, mình thường bắt đầu như sau:

“Hi, (ngắt nhịp để xem thái độ của họ và mỉm cười), how’s it goin’?”.

Họ thường trả lời kiểu như: “Good good, how about yourself?”.

Mình đáp: “Awesome. Welcome to Vietnam. Well actually I’m doing a little survey about TECHNOLOGY. Would you like to sit down and we’ll have a little chat real quick?” (mỉm cười, giữ eye contact).

Họ sẽ trả lời: “Yeah, sure sure”.

Đơn giản vậy thôi. Bạn không cần có IELTS 9.0 để bắt chuyện với Tây. Bạn chỉ cần IELTS 2.0 là đủ. Tất cả những gì bạn cần làm là bắt chuyện với họ, bạn có thể sử dụng 3 câu mở đầu mình hướng dẫn ở trên, rồi răm rắp đọc câu hỏi để họ trả lời.

Bạn có thể lặp lại cuộc phỏng vấn với nhiều người khác nhau. Và nếu bạn không có thời gian thì hãy dành ra hẳn 1 ngày, thậm chí là 1 tuần để làm điều trên. Bạn sẽ không ngờ về sự đột phá của bạn thân trong thời gian ngắn. Tất nhiên, nếu bạn hỏi mình cách luyện giao tiếp nhanh, cấp tốc nhất là gì thì đây chính là câu trả lời. Vấn đề là bạn có dám làm theo hay không.

Đây là cách đối mặt với thực tế, thay vì đọc sách để lẩn tránh cho qua ngày. Đừng sợ, Tây không thích chat, Tây không thích skype, Tây thích gặp mặt và họ sẵn sàng thực hiện mọi yêu cầu của bạn. Hãy nhớ, chat với Tây qua mạng là một cách trốn tránh thực tế, cách làm này sẽ không giúp bạn nhiều. HÃY GẶP VÀ TRÒ CHUYỆN TRỰC TIẾP!

36Trở ngại lớn nhất khi học IELTS THỜI GIAN (Phần 1)

S

au khi đọc xong chương này, dù là 1-2 giờ sáng hay đang ngồi chơi game, bạn cũng sẽ muốn ngồi dậy để học IELTS ngay lập tức. Bạn sẽ tăng năng suất học tập hơn nhiều. Bạn sẽ khiến mọi người xung quanh bất ngờ về khả năng học của bạn trong khi bạn vẫn ung dung. Vì bạn sắp được biết một bí mật. Bí mật này sẽ thay đổi suy nghĩ của bạn, dẫn đến thay đổi hành động của bạn, forever.

SỰ THẬT: “Your problem is not you don’t have time, your problem is that you have TOO MUCH TIME”.

Đúng vậy. Vấn đề của bạn không phải là bạn không có thời gian. Vấn đề của bạn là bạn có quá nhiều thời gian. Thời gian là kẻ thù của bạn. Bạn có càng ít thời gian càng tốt. Quá nhiều thời gian sẽ khiến bạn không thể tập trung ôn IELTS và giảm năng suất luyện tập.

Nếu 10 năm nữa bạn mới cần đến IELTS thì động lực học IELTS của bạn sẽ xấp xỉ bằng 0, mặc dù bạn nói rằng bạn rất muốn. Nếu năm sau bạn tốt nghiệp và cần IELTS càng sớm càng tốt thì động lực của bạn sẽ lớn hơn nhiều, bạn sẽ tìm mọi cách để luyện tập. Và nếu 1 tháng nữa bạn đi du học và bạn cần IELTS ngay lập tức thì động lực của bạn sẽ lớn đến thế nào?

Nếu bạn có quá nhiều ngày nghỉ thì bạn đừng vội mừng là bạn sẽ có nhiều thời gian hơn để chuyên tâm luyện IELTS vì có khả năng cao là bạn sẽ không tuân thủ đúng dự định ban đầu. Nếu có, thì thường không hiệu quả.

Suy nghĩ sai về thời gian sẽ khiến bạn nói/nghĩ những câu như:

– Khi nào thi xong các môn ở trường, mình sẽ bắt đầu tập trung ôn IELTS. → Thực tế là thi xong rồi bạn vẫn không ôn IELTS.

– Khi nào nghỉ việc ở công ty, mình sẽ tập trung ôn IELTS. → Thực tế là nghỉ xong rồi bạn vẫn không ôn IELTS.

– Đợi Tết có thời gian, mình sẽ dành thời gian tập trung ôn IELTS. → “Really?”

– Bận quá chưa sắp xếp được thời gian. → “Those who always say BUSY have the WORST Time- management skills.”

Riêng đối với bản thân mình, khi được nghỉ quá dài, mình rất sợ. Vì những ngày nghỉ thường vô dụng. Ngược lại, nếu bài tập và công việc quá nhiều thì mình lại làm được đến nơi đến chốn.

“Your true ability only shows up when you lack of time”.

“Having too much time makes us lazy and dumb.”

“Your problem is not you don’t have time, your problem is that you have too much time.”

“Those who always say “busy” have the worst time- management skills.”

“Your true ability only shows up when you don’t have time.”

Vậy, nếu bạn thấy bạn có quá nhiều thời gian thì đây là một điểm yếu. Và nếu bạn quá bận rộn, không có thời gian thừa, thì hãy ngừng than vãn vì bạn đang có một thế mạnh mà không phải ai cũng có.

37Trở ngại lớn nhất khi học IELTS THỜI GIAN (Phần 2)

(Chương này sẽ trả lời cho câu hỏi học IELTS bao lâu thì xong!)

S

au khi đọc xong chương trước, bạn đã hiểu được vấn đề không phải nằm ở chỗ chúng ta không có thời gian, mà vấn đề nằm ở chỗ chúng ta có quá nhiều thời gian. Nếu bạn hỏi mình học trong bao lâu để có thể lên được 7.0 hay 8.0 thì câu trả lời là tùy. Một lần nữa, mình xin phép được khẳng định lại là IELTS và chỉ số IQ không liên quan gì tới nhau. IELTS và năng khiếu cũng không liên quan gì tới nhau. Tuy nhiên, IELTS liên quan đến thời gian luyện tập. Và bạn không nên có nhiều thời gian.

Giả sử bạn đang ở mức 5.5, bạn thắc mắc muốn lên 7.0 trong 1 năm có được không? Câu trả lời là được, hoàn toàn được. Nếu như bạn có hạn chót (deadline), và hạn chót thì phải cứng.

Bạn hãy nhớ công thức này:

“Tốc độ học IELTS của bạn tỷ lệ thuận với độ cứng của deadline” → Deadline càng cứng tốc độ càng nhanh.

Mình ví dụ như sau:

Bạn A: Đang ở mức 5.5, muốn lên 7.0 trong 1 năm, nhưng 3 năm nữa mới ra trường, không có ý định du học.

Bạn B: Đang ở mức 5.5, muốn lên 7.0 trong 1 năm, ngay năm sau đã ra trường và cần IELTS 7.0 cho đẹp bản sơ yếu.  

Bạn C: Đang ở mức 5.5, muốn lên 7.0 trong 1 năm, 9 tháng sau đi du học nên rất cần IELTS 7.0.

Bạn D: Đang ở mức 5.5, muốn lên 7.0 trong 1 năm, 9 tháng sau du học nên cần IELTS 7.0. Nếu không du học thì cũng sắp ra trường, cũng cần IELTS. Giả sử là bạn này đã đóng lệ phí thi và cố định ngày thi.

Như các bạn có thể thấy, độ cứng của deadline tăng dần từ A-D. Bạn có thể xác định xem bạn đang ở đâu trên thang đo này. Dù cho bạn không có ý định du học, bạn vẫn có thể học IELTS một cách nhanh nhất nếu bạn tự đặt cho mình một deadline cứng.

Deadline cứng nghĩa là hạn cuối bạn không thể thay đổi được. Đặt deadline tưởng dễ, nhưng không đơn giản. Khi bạn đặt deadline, nghĩa là bạn hoàn toàn quyết tâm, cam kết đạt được bằng mọi giá. Và bạn phải cảm thấy lo sợ.

Giả sử bạn tự viết ra giấy hoặc nghĩ trong đầu là đến ngày 31 tháng 12, cuối năm nay bạn sẽ đạt được IELTS 7.0, đây vẫn là deadline mềm vì nó chưa khiến bạn cảm thấy lo sợ. Nếu bạn không đạt được 7.0, bạn chẳng mất gì cả. Vậy nên, tốc độ của bạn sẽ không nhanh. Nhưng nếu bạn sẽ mất tiền khi không đạt được, bạn sẽ lo sợ và tốc độ của bạn sẽ nhanh hơn. Lưu ý, deadline cứng phải có tính được mất, phải khiến bạn lo sợ, và không thể thay đổi.

Mình viết bài này không phải vì mình muốn tất cả mọi người phải đặt deadline cứng. Bạn có thể không đặt nếu bạn chưa tự tin. Nhưng tốc độ của bạn sẽ khó đạt tối đa. Và bạn phải hiểu là tại sao lại như vậy. Bạn cần tự chịu trách nhiệm với quyết định của mình.

Bài viết này được viết ra với mục đích giúp bạn trả lời câu hỏi mà bạn vẫn thắc mắc: “Tôi sẽ đạt được điểm IELTS cao trong bao lâu?”. Câu trả lời là: tùy thuộc vào deadline của bạn.

Nếu bạn OK với việc đặt deadline thì mình khuyên bạn hãy đặt deadline càng cứng càng tốt, và phải có tính được mất. Nếu bạn không đi du học, hãy cá cược. Bạn cần cá cược nghiêm túc. Hãy cá với bạn của bạn rằng, nếu bạn KHÔNG đạt 7.0 vào ngày dd/mm/yyyy (cố định ngày một cách chính xác) thì bạn sẽ mất 3 triệu cho nó. Số tiền càng lớn, độ cứng càng lớn thì tốc độ càng tăng.

Hãy nhớ, nếu bạn không có deadline thì bạn mới chỉ sử dụng hết 3% bộ não của bạn. Hoặc hãy đăng ký thi, đó là một cách tốt để nhắc nhở bản thân: Hãy nghiêm túc!

Đừng hy vọng rằng vào một dịp nghỉ nào đó trong tương lai, bạn mới bắt đầu, vì bạn sẽ sớm thất vọng. Nếu việc tận dụng thời gian nghỉ thực sự hiệu quả thì bây giờ bạn đã có IELTS 7, 8 chấm hết rồi.

Vì dây dưa là bản tính con người nên bạn không có lỗi nếu bạn dây dưa. Ai cũng dây dưa cả. Hãy đánh lừa bộ não để nó “work FOR you, not AGAINST you”.

“Procrastination is like a credit card, it’s a lot of fun until you get the bill.”

– Christopher Parker –

38Speaking – Thứ bạn cần tìm bấy lâu nay đang nằm ngay đây!

B

ạn có tin là chỉ nhờ đọc những dòng dưới đây thôi cũng đủ giúp bạn tăng tốc độ và hiệu quả Speaking lên gấp 2, thậm chí gấp 3 lần không?

“And I’m serious. I always am.”

Có thể bạn chưa tin, cũng đúng thôi, mình hiểu. Vì từ trước đến nay có lẽ chưa có một bài viết/cuốn sách nào giúp bạn luyện Speaking đúng nghĩa. Nếu có, chắc bạn đã không ở đây, cầm và đọc cuốn sách này. Thế nên, bạn chưa tin đâu.

Nhưng sau khi bạn đọc xong bài viết này, mọi thứ sẽ thay đổi từ đây. Bạn sẽ không thể nói trôi chảy ngay lập tức. Tất nhiên. Nhưng bạn sẽ biết cách làm thế nào để nói trôi chảy. Có thể bạn sẽ mất vài năm nữa để nhận được cách này, nhưng giờ đây, bạn đã có thể tiết kiệm được khoảng thời gian hao phí đó. OK, quảng cáo thế đủ rồi, đây chẳng qua là bệnh nghề nghiệp của mình, xin lỗi các bạn. Lần này, mình nghiêm túc này. Bắt đầu nhé?

Speaking sẽ cực kỳ đơn giản nếu bạn có suy nghĩ giống mình. Vậy, mình nghĩ như thế nào? Mình chỉ ghi nhớ Speaking gồm 2 phần:

– Phần 1: Phần con vẹt (speak without thinking)

– Phần 2: Phần con người (speak with thinking and feeling)

Rất đơn giản! Có thể bạn vẫn chưa hiểu rõ. Nhưng bạn yên tâm, mình sẽ giải thích. Trước hết, bạn hãy quên hết các khái niệm về Speaking mà bạn đã từng biết đi.

Hãy tưởng tượng, trong đầu bạn chỉ có 2 ngăn kéo.

Ngăn kéo 1 – Con vẹt

Ngăn kéo 2 – Con người

Đúng vậy. Mình nhắc lại, Speaking gồm 2 phần: phần con vẹt và phần con người. Good. Giờ mình sẽ giải thích cụ thể hơn.

PHẦN CON VẸT

Đây là phần cực kỳ quan trọng. Phần con vẹt nghĩa là những câu/cụm từ bạn nên học thuộc lòng như một con vẹt, không nên nhớ logic của nó, không nên hỏi tại sao nó lại như thế. Hãy học thuộc lòng và nói đi nói lại cho đến khi nào nó bật ra miệng của bạn một cách tự nhiên.

Bạn có biết, riêng cụm đơn giản nhất là cụm “How’s it goin’?” ~ “How zit gou an”, mình đã phải lặp đi lặp lại hàng trăm lần để nó bật ra ngay lập tức mỗi khi mình gặp ai đó. Một cách tự động, không cần suy nghĩ, tiết kiệm bộ nhớ. Tương tự:

– I wasn’t born yesterday → I’m not stupid.

– What I’m basically saying is...

– Now that you mention it...

– Needless to say...

Cái này chắc nhiều bạn cũng đã tổng hợp rồi. Tuy nhiên, tổng hợp được mà không nói ra miệng được thì bạn không thể dùng thành thạo. Hãy luyện lần lượt mỗi cụm và nói đi nói lại hàng trăm lần cho dẻo miệng. Để nó bật ra ngay lập tức, và cả cụm ngay khi bạn mới thốt lên chữ đầu tiên.

Bạn hãy nhớ nhé. Nếu bạn chỉ tổng hợp không thôi thì chưa đủ. Bạn phải làm cho miệng dẻo bằng cách lặp đi lặp lại hàng trăm lần. Xây dựng thư viện “con vẹt” từ những cụm đầu tiên. Bất kỳ cụm nào bạn thấy dùng nhiều và bạn không muốn phải suy nghĩ mỗi khi dùng.

“Automate by repetition.”

Một lợi ích khác ít người nhìn ra, đó là với mỗi một cụm từ bạn sử dụng thành thạo, bạn không chỉ thành thạo cụm từ đấy mà cách phát âm của bạn cũng sẽ tốt hơn một cách rõ rệt do miệng bạn đã dẻo hơn nhiều.

PHẦN CON NGƯỜI

Đây là phần bạn bắt buộc phải suy nghĩ để nói. Chương 20 sẽ giúp bạn suy nghĩ bằng Phương pháp 3 phút. Phương pháp này sẽ giúp bạn nghĩ nhanh. Tuy nhiên, bạn phải nghĩ. Hãy nhận thức rằng bạn đang nghĩ dù cho thực tế bạn chưa nghĩ ra gì cả. Bạn chỉ cần nghĩ thôi.

Mình biết mới đầu có vẻ hơi khó vì hệ thống giáo dục Việt Nam chú trọng kiểu học thuộc nhiều nên sẽ khiến bạn cảm thấy khó khăn khi phải thay đổi. Nhưng không sao, bạn sẽ thấy rất dễ sau một thời gian luyện tập, và bạn sẽ không ngờ về sự tiến bộ của mình. Bạn sẽ suy nghĩ nhanh hơn và tốt hơn, từ đó dẫn đến việc nói thành thạo hơn.

Hãy bắt đầu bằng “I think” – “I like”.

Tiếp đến là “because”.

Bạn hãy nghĩ nhé. Tiếp tục suy nghĩ, tập trung vào suy nghĩ của mình chứ đừng học thuộc lòng suy nghĩ hay bài mẫu của bất kỳ ai. Tập trung vào suy nghĩ của mình. Ví dụ:

– OK, I think playing video games is better than having a girlfriend. (Bạn có đang suy nghĩ không? Nếu đây là suy nghĩ của bạn. Tốt!)

– Because video games save me money. (Haha, ý tưởng hơi kỳ quặc, nhưng tốt, tất cả những gì mình cần là bạn suy nghĩ!)

– Well, you know, video games may cost me $50/month but a girlfriend can cost 3 times as much. (Vì bạn cảm thấy câu trước hơi mập mờ, bạn muốn giải thích thêm, miễn là bạn chịu động não, nghĩa là bạn đang đi đúng hướng.)

– I’ve seen my friends going broke after a few months dating. (Liên hệ với bản thân bạn.)

– Chances are after they have spent all their money, well, their relationships suffer. (Lại là suy nghĩ của bạn? Tốt!)

Tóm lại, bạn cần nhận thức được bạn đang suy nghĩ. Hãy quên hết tất cả các bài mẫu đi. Vứt hết mớ giấy lộn đó vào sọt rác. Tôn trọng suy nghĩ của chính bạn.

“The beginning may be rough, respect it.”

Hãy luôn nghĩ rằng mỗi câu bạn nói ra đều cần lời giải thích rõ ràng. Và bạn sẽ thấy mình không bao giờ hết ý tưởng. Bắt đầu bằng “I think” và tiếp đến là “because” rồi lại “because”, hãy tiếp tục liên hệ bản thân nhiều hơn.

39Thêm lời khuyên cho Speaking IELTS

Ở

chương trước chúng ta đã biết được Speaking gồm 2 ngăn kéo. Ngăn con vẹt và ngăn con người. Ngăn con vẹt cơ bản gồm những cụm lặp đi lặp lại nhiều lần. Ngăn con người yêu cầu bạn phải suy nghĩ liên tục và liên tục liên hệ bản thân rồi giải thích.

Nếu bạn đọc từ chương 1 đến chương 38 rồi, bạn có thể dễ dàng nhận ra mình có suy nghĩ hình tượng khi miêu tả hầu như tất cả mọi thứ. Viết IELTS như nhà tư bản, học reading như một đại gia, từ điển (thesaurus) và các cụm từ (collocations) như đại dương, FOX, ngăn kéo, bảo vệ môi trường trong Writing...

Người nói tiếng Anh cũng có suy nghĩ tương tự, họ hình tượng hóa mọi thứ để kiểm soát và làm cuộc sống dễ dàng, dễ hiểu hơn nhiều. Rất nhiều thành ngữ (idioms) và tiếng lóng (slang) được sinh ra. Rất dễ thấy một sự thật:

“Tất cả mọi thứ trên thế giới đều có mối liên kết.”

Điều quan trọng hơn, bạn có thể ứng dụng sự thật này vào IELTS Speaking để gia tăng số điểm của bạn.

Để được điểm Speaking cao, bạn phải nghĩ. Đây là cách duy nhất. Nếu bạn không muốn nghĩ ngợi gì thì bạn không nên hy vọng là bạn sẽ đạt điểm cao. Vậy nghĩ như thế nào?

Bạn có nhận thấy một giọng nói trong đầu bạn: “Tất cả mọi thứ trên thế giới đều có mối liên kết”. Và một khi nhận ra điều này, bạn sẽ nhận ra suy nghĩ của bạn một cách dễ dàng hơn.

Nếu bạn suy nghĩ hình tượng/kết nối các sự vật hoặc sự việc với nhau, bạn sẽ thấy việc suy nghĩ trong Speaking dễ dàng hơn rất nhiều. Từ vựng nhiều không đảm bảo là bạn sẽ nói tốt. Kết nối được từ vựng với chính bản thân hoặc suy nghĩ của bản thân mới giúp bạn nói tốt.

“Describe a magazine.”

Có thể khi bạn nhìn vào câu hỏi này, bạn sẽ hoảng sợ và muốn ra về với suy nghĩ “Mình chưa thể làm được, mình phải trở về và chuẩn bị thêm”.

Đừng! Mình sẽ giúp bạn suy nghĩ dễ dàng hơn. Và bạn sẽ nhận ra một điều: “Ô, mình cũng siêu đấy chứ”.

“OK, describe a magazine?”

Magazine, liên quan đến cái gì nhỉ? Sách báo, sách báo liên quan đến cái gì nhỉ? Văn hóa đọc.

Magazine có cái gì trong đấy? Hình ảnh đẹp, những câu chuyện, ngôi sao?

Magazine có chủ đề gì? Tùy: Kinh doanh, Chính trị, Khách hàng,...

Bạn thích chủ đề gì? Chả biết, kinh doanh chẳng hạn. Tại sao lại kinh doanh? Vì mình thích tiền. Vậy, hãy đọc magazine để kiếm thêm thật nhiều tiền.

Và công việc của bạn bây giờ là: Giải thích tại sao đọc magazine lại giúp bạn kiếm nhiều tiền.

Có thể bạn sẽ nói rằng chủ đề là “Describe a magazine” cơ mà, liên quan gì đến giải thích. Bạn không cần phải lo. Nếu bạn giải thích được, trong phần giải thích bạn sẽ có sản phẩm phụ. Hãy miêu tả magazine.

Ôi dễ quá!

Hãy làm tương tự với các chủ đề khác bạn nhé!

40Những câu hỏi mà bạn không cần biết câu trả lời (nhưng mình vẫn trả lời)

C

ó bao giờ bạn tự hỏi những câu như:

1. “Mình đang ở mức 4.5, muốn lên 6.0 cần bao nhiêu thời gian?”

2. “Học 3 tháng có lên được 6.0 không?”

3. “Làm thế nào để đo chính xác trình độ của mình là bao nhiêu?”

4. “Nên bắt đầu từ đâu?”

5. “Nên học những sách nào?”

6. “Mình đã học 1 tháng mà chưa thấy tiến bộ, cho mình xin kinh nghiệm!”

Những câu hỏi này mình không biết đáp án. Nhưng mình vẫn trả lời như sau: “Chỉ có bạn mới có thể biết được”. Đơn giản vì không có số liệu thống kê nào về vấn đề này.

Trước đây, khi học IELTS mình cũng tự hỏi những câu này, và tự trả lời như sau:

– Bạn hãy nhớ “Cần bao nhiêu thời gian không quan trọng, quan trọng là năng suất của mình có đạt tối đa không”. Đạt mức tối đa chính là câu trả lời. Mình không cần gì hơn.

Vậy, làm thế nào để đạt tối đa và bao nhiêu là tối đa? Lại một lần nữa, đây cũng là câu hỏi không có câu trả lời chính xác. Và nếu có câu trả lời chính xác, thì câu trả lời đó cũng không quan trọng. Quan trọng là “Bạn đã hành động chưa và đã hành động hết sức mình chưa?”.

– Đừng để bất cứ ai trả lời những câu hỏi này cho bạn, vì họ không phải là bạn. Người khác có vấn đề cần giải quyết của riêng họ. Không ai quan tâm và cũng không ai biết câu trả lời dành cho bạn. Bạn hãy tự trả lời câu hỏi này bằng hành động. Chính bạn mới có thể trả lời được.

Mình bắt đầu học IELTS từ lúc bắt đầu học đại học năm nhất, 3 năm sau mình đạt 8.5. Chỉ 3 năm thôi, ngắn với người này nhưng lâu với người khác. Mình may mắn vì ngay từ đầu mình không bị mắc lỗi mà đám đông hay mắc phải là thiếu kiên trì.

Trong 3 năm này, mình không hề tham gia bất cứ nhóm học IELTS nào. Tại sao? Vì các nhóm IELTS trên Facebook sẽ giúp bạn cảm thấy yên tâm tạm thời, bạn sẽ cảm giác có nhiều người cùng cảnh ngộ. Nhưng về lâu về dài, điều này không tốt cho bạn.

Trên các nhóm có quá nhiều người than phiền. Than phiền rất dễ lây. Khi tạt qua một số nhóm IELTS, bạn rất dễ bắt gặp nhiều trường hợp than phiền vì học mãi mà không thấy tiến bộ. Khi hỏi học được bao lâu rồi, câu trả lời thường là “vài tháng”.

Khi học IELTS, mình thích tiến một mình. Tiến một mình khiến mình tiến xa. Tập trung, năng suất, không bị phân tâm bởi người khác.

Hãy tin vào việc luyện tập. Nếu bạn luyện tập mà chưa thấy tiến bộ thì khả năng cao là bạn luyện tập chưa đủ. Một năm chưa phải là đủ. Quan trọng là trong một năm đấy bạn học bao nhiêu giờ. Có người học IELTS 1 năm nhưng chỉ đạt 3.000 giờ. Có người học IELTS 10 năm nhưng chỉ đạt 2.000 giờ. Và người học “10 năm” thường hỏi tại sao học mãi mà không thấy tiến bộ. Get the idea?

Học sách nào không quan trọng. Triết lý của mình như sau: Các sách trên thị trường hiện nay đều hay, vậy tại sao mình lại khuyên các bạn học quyển Barron’s IELTS? Vì đây là quyển chán nhất mà nó còn giúp mình đạt 8.5.

Bạn chỉ cần 1-2 quyển sách là đủ, không cần nhiều hơn. Không nên sưu tập sách. Học sách nào không quan trọng, quan trọng là bạn có học hay không. Sự thật là những người sưu tập sách thường điểm thấp hơn những người không sưu tập sách. Trong quá trình học bạn sẽ bị cám dỗ “chỉ cần tải sách”, hãy triệt tiêu cám dỗ này. Vì nếu bạn tải sách về, bạn sẽ như bao người khác.

Hãy khác biệt!

41Mục tiêu 6.0, 7.0? Bạn cần biết những điều sau CÀNG SỚM CÀNG TỐT!

S

au khi đọc xong bài viết này, bạn sẽ trả lời được nhiều câu hỏi đang hiện diện trong đầu của bạn. Một trong những rào cản lớn nhất của học IELTS 6.0-7.0 là: Bạn không tin mình có thể đạt được mức điểm này. Bạn coi 6.0-7.0 là một điều xa xỉ!

Nếu hiện tại bạn vẫn đang coi 6.0-7.0 là một điều xa xỉ thì suy nghĩ của bạn vẫn đang ở mức... rối loạn.

IELTS 6.0-7.0 là mức độ trung bình mà ai cũng có thể đạt được. Từ mức 8.0 trở lên mới yêu cầu thêm một chút đam mê, một chút thử thách và buộc phải hy sinh thời gian. Mình công nhận 8.0 trở lên có tí xa xôi, đặc biệt là khi bạn không có nhiều thời gian để ôn luyện, còn 6.0-7.0 là mức mà bạn chỉ cần cày xong 1-2 quyển IELTS là có thể đạt được dễ dàng.

Đừng để chữ IELTS sang chảnh đánh lừa bạn. Hãy coi nó như một bài kiểm tra tiếng Anh ở trường. Mốc 6.0-7.0 cũng tương đương với 7.5-8.5 điểm ở trường thôi. Bạn thậm chí không cần đọc Kien Tran’s IELTS Handbook cũng không cần thuộc vài nghìn từ vựng để được IELTS 6.0-7.0. Học IELTS 6.0-7.0 cũng giống như học đạp xe đạp. Bỏ chút thời gian luyện tập là bạn sẽ đạt được.

Bản thân mình là học sinh khối A, ngày trước mình chỉ thích học Toán-Lý-Hóa, ghét học Văn, ghét học tiếng Anh. Đến ngay cả thi đại học cũng chỉ được 21.5 điểm. Đề thi đại học tiếng Anh với mình là một điều xa xỉ. Mình chưa bao giờ sờ vào nó. Mình tự hỏi, tại sao chúng nó lại đăng ký ôn thi đại học tiếng Anh?

Càng ngày mình càng nhận ra, tiếng Anh hay IELTS 6.0-7.0 không phải điều xa xỉ. Càng ngày mình càng thấy nó dễ. Mình thấy nhiều bạn kêu khó là bởi vì bạn chưa thực sự bước vào cuộc chơi, mới đi được 1/3 hay 1/2 chặng đường mà đã mong kết quả ngay lập tức.

Tất nhiên kết quả bạn mong muốn sẽ không đến ngay lập tức, nhưng nó sẽ đến sớm thôi. Vì nó là IELTS 6.0-7.0 mà. Nếu bạn muốn IELTS 8.0, bạn cần rất nhiều thời gian. Còn với IELTS 6.0-7.0, bạn chẳng cần đam mê hay hy sinh quá nhiều thời gian mà vẫn có thể đạt được. Bạn thậm chí còn không cần cuốn handbook này nữa. Vì 6.0- 7.0 quá dễ, nó hoàn toàn không phải điều gì xa xỉ.

Bạn chưa tin? Nhiều bạn trên các nhóm trên Facebook đăng các chứng chỉ IELTS 6.0-7.0, thậm chí 7.5 nhan nhản sau 1-2 năm. Họ không hề hơn bạn. Họ cũng hay kêu khó và kêu không có nhiều thời gian lúc mới học. Thế nhưng, họ vẫn đạt được.

Giống như tập đi xe đạp, lúc bạn mới tập xe, bạn không thể giữ thăng bằng và luôn nghĩ rằng bạn không bao giờ có thể lái được xe đạp. Bạn nghĩ rằng bạn là một cá nhân đặc biệt nào đó không có khả năng đi xe đạp như bao người khác. Nhưng sau một tuần, bạn lái thành thạo.

Với IELTS 6.0-7.0, ai cũng như ai mà thôi. Bạn giống mình, mình giống bạn. Chúng ta giống nhau. Chỉ cần dành chút thời gian luyện tập là bạn sẽ đạt được. Dễ lắm. Tin mình đi, 8.0 mới khó, nhưng cũng chỉ cho vui thôi.

42Bí mật thành công thực sự trong quá trình học IELTS

M

ình đang lạm dụng từ “bí mật”. Thông thường, người ta dùng từ “bí mật” để ám chỉ những gì rất ít người biết đến. Nhưng trong cuốn sách này, mình muốn dùng từ “bí mật” để ám chỉ một thứ mà có lẽ rất nhiều người biết nhưng lại có... rất ít người áp dụng. Tuy nhiên, bí mật là bí mật. Bí mật luôn có hiệu quả của riêng mình.

Các bạn có để ý thấy nhiều người không học được IELTS trong một khoảng thời gian dài. Họ cứ trì hoãn và trì hoãn cho đến năm sau, cuối cùng mãi cũng không bắt đầu được. Và họ thường tự hỏi nên bắt đầu từ đâu. Họ nói họ mất phương hướng.

Câu trả lời là bắt đầu từ đâu không quan trọng. Quan trọng là hãy theo phương pháp sau:

Nếu bạn không đụng đến IELTS trong một khoảng thời gian dài, hoặc mới bắt đầu thì mình xin bạn. Please. Please. Please. Đừng hoảng sợ. Vì đơn giản đây là điều rất tự nhiên và bình thường. Bạn mới bắt đầu hoặc lâu không đụng đến, tất nhiên là trông nó sẽ khó và dài. Hãy cứ bình tĩnh và đi từ từ, nhớ nhé. Hãy cứ bình tĩnh và đi từ từ, bạn sẽ tới đích.

Nhưng ta phải đi từ từ như thế nào nhỉ?

Hãy tưởng tượng bạn có 2 bình, một bình kiến thức (knowledge) và một bình hứng thú (interest).

Nhiều bạn quá tập trung vào bình kiến thức, quyết tâm học IELTS trong những ngày đầu tiên, lên kế hoạch chi tiết cụ thể. Học rất cực trong vòng 1 tuần, và bạn không thể tiếp tục được nữa. Why? Vì bình hứng thú của bạn cạn kiệt. Thế là bạn phải nghỉ ngơi vài tháng sau mới có hứng học lại tiếp. Mà vài tháng này chính là chi phí cơ hội mà bạn mất trắng.

Nếu bạn rơi vào trường hợp này thì hãy áp dụng lời khuyên của mình. Mình biết nghe qua có vẻ rất dễ, nhưng không phải ai cũng áp dụng được.

Hãy làm ngược lại. Tập trung vào bình hứng thú chứ đừng mải chăm chăm vào bình kiến thức. Trong vài tháng đầu, bạn chỉ nên tạo hứng thú cho bản thân bằng cách học những kiến thức rất rất dễ.

Kiến thức dễ là kiến thức bạn cảm thấy bạn tiếp thu được. Đừng chèn ép bản thân, buộc mình phải căng não ra học. Nếu không, bình hứng thú của bạn sẽ cạn kiệt và bạn lại phải chờ vài tháng nữa để nó hồi phục lại.

Đặc biệt, nếu bạn mới bắt đầu thì một ngày bạn chỉ cần học nửa tiếng thôi là đủ. Mục tiêu của bạn là duy trì và gia tăng bình hứng thú.

Tâm lý học đã chỉ ra rằng, thói quen được hình thành sau 21 ngày. Nếu chỉ tập trung vào kiến thức, bạn sẽ không thể hình thành thói quen.

Hứng thú giúp bạn hình thành thói quen. Và thói quen sẽ giúp bạn đi mà không mệt. Khi bạn đã có thói quen rồi, bạn hãy bắt đầu học những kiến thức khó hơn. Khi đó, bạn có thể ngồi học lâu hơn mà không thấy mất hứng thú, cũng không thấy mệt mỏi.

TÓM TẮT

– Bạn có 2 bình, bình kiến thức và bình hứng thú.

– Nhiều bạn chỉ tập trung vào bình kiến thức, học quá nhiều và quá khó, làm bình hứng thú cạn kiệt. Như vậy, bạn không thể tiếp tục duy trì việc học của mình.

– Hãy làm ngược lại: Tập trung vào bình hứng thú, học dễ và ít. Mục đích chính là tạo ra thói quen. Nửa tiếng mỗi ngày là OK. Sức mạnh ở đây không phải là ở “nửa tiếng”. Sức mạnh là ở “mỗi ngày”.

– Cao thủ IELTS 6.0 khuyên bạn hãy đi nhanh và học khó.

– Thấp thủ IELTS 8.5 khuyên bạn hãy đi chậm, học dễ và học mỗi ngày.

43Kiên Trần học ngoại ngữ như thế nào?

T

rong chương này mình sẽ hướng dẫn chi tiết cách học bất kỳ ngoại ngữ nào một cách thành thạo trong thời gian nhanh nhất. Và bạn hoàn toàn có thể áp dụng khi học tiếng Anh – ngôn ngữ dễ nhất trong tất cả các ngôn ngữ mà mình biết.

Tất nhiên, thành thạo ở đây nghĩa là nghe nói đọc viết thành thạo.

Tại sao mình lại giới thiệu chủ đề này? Vì mình muốn chia sẻ với các bạn câu chuyện mình đi từng bước từ đầu như thế nào.

Trước hết, mình xin nói luôn. Học ngoại ngữ là một quá trình tích lũy. Giống như đếm số từ 1 đến 1 triệu. Bạn phải đếm từ 1 cho đến 1 triệu vì nó có 1 triệu cái bạn cần phải học. Không có công thức nào giúp bạn học trong vòng 1 tuần hay 1 tháng là xong.

Thường thì nhiều bạn mới chỉ học được 1 – 100 mà gào “chưa thấy tiến bộ” tán loạn cả lên rồi. Mới làm được mấy bộ đề, chưa thấy tiến bộ đã hoảng loạn? Mới bắt đầu đọc thấy nhiều từ vựng, chưa gì đã sợ? Bạn hãy nhớ, học ngoại ngữ có 1 triệu điều bạn cần phải học. Học hết 1 triệu cái này, bạn sẽ thành công.

Hãy nhớ, vui lòng hãy nhớ cho, bạn không thể học xong trong vòng vài tháng – đây là điều không thể! Bạn cần tính bằng năm. Vì thế, nếu bạn chỉ muốn học thật nhanh trong vài tháng thì ngôn ngữ không dành cho bạn.

Nếu bạn vẫn chưa hình dung ra, hãy tưởng tượng là khi bạn muốn đi từ Hà Nội tới Sài Gòn (hơn 1.700 km), dù bạn đi bộ, đi xe máy, ô tô hay máy bay, bạn vẫn cần đi từ số 0, vượt đến số 1.700. Ở đây không có cánh cửa thần kỳ nào cả.

Okay, nếu bạn đã hiểu được nguyên lý cơ bản ở trên thì công thức của mình như sau: Giả sử mình học tiếng Đức, tiêu chí của mình là giảm tối đa thời gian ngồi trên bàn học và đạt hiệu quả cao nhất.

GIAI ĐOẠN 1: 90 ngày đầu tiên

Nghe giáo trình Pimsleur gồm 3CD (English-German), mỗi CD gồm 30 bài, mỗi bài 30 phút. Vậy là trong 90 ngày, mỗi ngày mình dành ra 30 phút nghe Pimsleur. Nghe lúc đi bộ, rửa bát hay làm việc nhà. Vừa nghe vừa nói theo hướng dẫn của CD. Sau 3 tháng là mình có phản xạ giao tiếp cơ bản.

Nghe theo hướng dẫn mình đã nêu trong Chương 17. Với tiếng Đức, mình chọn Linguaphone German vì nó có CD và transcript, chia theo chủ đề. Mình dành 15 phút mỗi ngày trên bàn học để nghiên cứu transcript, khoanh từ vựng. Không cần hiểu 100%. Chỉ cần hiểu 70% cái transcript đấy là được.

Sau đó, mình cắm tai nghe nghe đi nghe lại vài trăm lần. Mình sẽ tự động hiểu 30% còn lại. Như vậy, 15 phút mỗi ngày trên bàn học, và khoảng 2 tiếng vừa làm việc khác vừa nghe. Nghe nhiều đến mức thuộc luôn và nói lại như con vẹt (tất nhiên là mình hiểu mình đang nói gì).

Thời gian rảnh, mình lên Duolingo chơi game. Ngữ pháp tiếng Đức rất khó, nhưng Duolingo giúp mình tạo hứng thú nên mình càng học càng thích. Gặp từ mới, mình tra bằng hình ảnh, tạo một file word, copy rồi paste cái hình ảnh gắn liền với từ mới. Tóm lại, file word của mình chỉ toàn hình ảnh minh họa cho từ mới.

Vậy là trong 3 tháng, mình chỉ tập trung vào 3 thứ: Pimsleur, Linguaphone, Duolingo. Thời gian ngồi vào bàn học của mình chỉ tầm 15 phút/ngày. Hứng thú tăng vùn vụt, do càng nghe càng hiểu.

Về cơ bản, sau 90 ngày mình đã có thể giao tiếp được bằng thứ ngôn ngữ này, viết được những câu cơ bản, nghe và hiểu được những gì người khác nói. Đặc biệt, mình không đi học thêm. Lợi ích của việc không đi học thêm thật tuyệt vời như sau:

1. Chi phí cơ hội: Nếu đi học thêm, mình sẽ không có thời gian để làm 3 việc trên do phải đi lẹt đẹt với tốc độ chậm như rùa trên lớp.

2. Cách phát âm và chất giọng: Học tiếng Đức từ đầu với người bản xứ trên audio nên mình không bị dính phát âm sai của người việt (như hồi học tiếng Anh).

GIAI ĐOẠN 2: Từ ngày thứ 90 đến ngày thứ 365

– Tiếp tục học trên Linguaphone đợt 2. Nghe mỗi audio đến lần thứ 1.000-2.000. Nghe nát tai và thuộc lòng, ghim chặt vào não.

– Nghe audio mới hơn với chủ đề khó hơn (vẫn áp dụng phương pháp mình đã nêu trong Chương 17).

– Bắt đầu luyện đọc và viết cơ bản. Đọc những bài cực dễ và tập viết những câu cực dễ đến ngày thứ 365.

– Hoàn thành Duolingo.

GIAI ĐOẠN 3: Từ ngày 365 đến ngày 730

(Mình chưa tới giai đoạn này do quyết định đi Canada nên phải từ bỏ!)

– Tiếp tục nghe Linguaphone đợt 3. Mỗi audio nghe đến lần thứ 4.000 trở lên.

– Tiếp tục nghe audio các chủ đề khác nhau (tăng độ khó lên một tí – tiếp tục áp dụng phương pháp trong Chương 17).

– Luyện nói 1 mình.

– Cày chứng chỉ A1, A2, B1, B2 (lúc này nhìn vào thấy quá dễ rồi).

Sau 3 giai đoạn, qua được 2 năm, bạn càng học càng thấy hứng thú. Chưa bao giờ mình cảm thấy khổ sở hay kêu ca. Chưa bao giờ mình nghe thụ động (chỉ nghe chủ động!). Cũng chưa bao giờ mình nghi ngờ phương pháp của mình. Học từ cái thứ 1 đến cái thứ 1 triệu.

Chúc các bạn thành công!

44Tại sao bạn học IELTS mãi không tiến bộ? (Phần 1)

T

rong chương này, mình sẽ giải thích tại sao bạn nên học tiếng Anh theo chủ đề và cách học đúng để bạn có thể tăng tốc tối đa, đồng thời đạt hiệu quả tốt nhất.

Để bạn có thể dùng tiếng Anh đúng nghĩa và thực sự thành thạo, bạn hãy nhìn vào 2 biểu đồ. Tạm gọi là biểu đồ 1 (trên) và biểu đồ 2 (dưới). Trục y thẳng đứng là kiến thức bạn thu được. Trục x nằm ngang là các chủ đề trong tiếng Anh.

Bạn yên tâm, mình sẽ giải thích cặn kẽ biểu đồ. Sau chương này, bạn chắc chắn sẽ hiểu. Và một khi đã hiểu, bạn sẽ áp dụng và đạt hiệu quả tối đa.

OK...

Biểu đồ 1 là cách học tiếng Anh của mình.

Biểu đồ 2 là cách học tiếng Anh của một số bạn.

Trong biểu đồ 1, như các bạn đã thấy, mình học tiếng Anh theo chủ đề. Mình tin rằng nhiều bạn cũng học tiếng Anh theo chủ đề. Tuy nhiên, bạn chưa chắc đã rơi vào biểu đồ 1. Lý do tại sao mình sẽ giải thích dưới đây.

Học tiếng Anh theo chủ đề nghĩa là bạn phải thực sự nghiên cứu, và yêu thích nó trong vòng ít nhất vài tháng. Tức là trong vài tháng này, bạn hầu như chỉ tập trung vào chủ đề này.

Như trên biểu đồ, mình tập trung trong vòng nửa năm, đêm nào cũng nằm xem YouTube chủ đề thiên văn học (astronomy). Mình thấy nó rất thú vị và đã học được một lượng từ vựng đủ lớn để mình chém gió thành thạo về chủ đề này. Ngoài ra, khi nghiên cứu về chủ đề này, mình còn biết thêm một chút ít về chủ đề khác, đồng thời nâng trình độ cũng như kiến thức tổng thể lên, như bạn nhìn thấy ở góc bên phải biểu đồ 1.

Tiếp theo, mình nghiên cứu về chủ đề tâm lý (psychology). Sau một thời gian, mình lại hoàn toàn có thể chém gió khi bất cứ ai nhắc đến chủ đề này trong cuộc trò chuyện. Và lại một lần nữa, không chỉ có thế, trình độ và kiến thức tổng thể của mình cũng tăng lên (góc bên phải biểu đồ).

Kế đến là kinh tế (economics), và hiểu biết tổng thể cũng như năng lực sử dụng ngôn ngữ liên quan đến chủ đề của mình lại tăng (góc bên phải biểu đồ).

Cứ như thế, trình độ và kiến thức tổng thể sẽ tăng đều đặn và đẹp (góc bên phải).

Biểu đồ 2 là cách học mà mình thấy nhiều bạn mắc phải. Học chung chung, mỗi thứ biết một tí. Đây là cách học đại trà theo các sách IELTS đang bán đầy ngoài nhà sách. Hàng tá chủ đề trong một cuốn sách mỏng. Không có trọng tâm cũng không chuyên sâu vào bất cứ chủ đề nào.

Bạn đụng vào đâu cũng thấy mới, học mãi không thấy tiến bộ. Thế nên, khi bạn học thêm vài cuốn sách IELTS nữa, trình độ tổng thể của bạn có thể tăng, nhưng tăng rất ít. Và bạn không thể tự tin chém gió về bất cứ chủ đề nào.

Nếu bạn muốn nhảy từ biểu đồ 2 sang biểu đồ 1, hãy làm như sau:

Chỉ nghiên cứu 1 chủ đề duy nhất trong một thời gian dài (vài tháng trở lên). Hãy xem thật nhiều các phim tài liệu (documentary) trên YouTube có liên quan đến chủ đề đấy. Đặt câu hỏi và tìm câu trả lời trên Google. Bạn sẽ học được vô số thuật ngữ về chủ đề đó. Về sau, bạn sẽ rất tự tin vì bạn đã biết đủ.

Nếu bạn cảm thấy mất kiên nhẫn và muốn chuyển chủ đề thật nhanh, hãy tự nhắc nhở bản thân: “Có thể tôi không biết nhiều như bạn, nhưng nếu bạn hỏi tôi về chủ đề xyz tôi sẽ chém cả ngày mà không hết”.

Từ khóa (keyword) ở đây là “chém cả ngày mà không hết”. Nghĩa là bạn đã biết quá rõ về nó.

45Tại sao bạn học IELTS mãi không tiến bộ? (Phần 2)

N

ếu bạn đang thắc mắc tại sao học IELTS mãi mà không tiến bộ thì có thể 2 cái bảng đồ thị này sẽ là câu trả lời cho bạn.

Đây là 2 đồ thị cực kỳ đơn giản mà có thể nhiều bạn đã biết rồi. Tuy nhiên, khi học IELTS, bộ não của chúng ta có xu hướng nhìn ở khoảng thời gian ngắn hạn (ngày/tuần) chứ không phải dài hạn (tháng/năm). Chính vì thế, tuy đồ thị rất đơn giản nhưng không phải ai cũng nhìn ra. Và kể cả có nhìn ra, không phải ai cũng ghi nhớ.

* FACT: IELTS là quá trình dài hạn, nhưng trớ trêu thay bộ não của chúng ta có xu hướng nhìn ngắn hạn, vì thế chúng ta khó kiểm soát được nguồn lực như thời gian, năng lượng, động lực... trong dài hạn.

Như các bạn có thể thấy ở đồ thị 2, đây là một ví dụ điển hình của phần đông các bạn Beginner khi chỉ kiểm soát được quá trình ngắn hạn.

Tài nguyên phân bố không đồng đều, có thời gian cày như trâu xong trượt dốc không phanh do mệt hoặc không thấy tiến bộ nên nản. Nghỉ vài tháng, xong lại cày như trâu rồi không thấy tiến bộ lại nản, lại nghỉ. Chu trình này cứ lặp đi lặp lại.

Học như vậy, kỹ năng thu được không tăng lên.

Vì thế, ngay từ hôm nay, bạn hãy quan sát quá trình học IELTS của mình ở góc độ dài hạn. Mình xin được nhắc lại, kỹ năng IELTS chỉ tăng trong dài hạn. Có thể trong một ngày hoặc một tuần bạn học được 10.000 từ vựng và học thuộc lòng quyển ngữ pháp, nhưng về mặt kỹ năng, bạn gần như không tiến bộ (giống như đồ thị 2).

Đồ thị 1 cho ta thấy quá trình dài hạn. Ở đoạn đầu, kỹ năng không tăng nhiều mà rất chậm. Nếu bạn thấy không tăng mà nản rồi nghỉ thì bạn lại rơi vào đồ thị 2. Do vậy, bạn cần tiếp tục thật đều đặn. Chỉ cần bạn luyện tập đều đặn mỗi ngày, trong dài hạn kỹ năng của bạn sẽ tăng vượt bậc. Và lúc đó, bạn mới có thể nhận thức được sự tiến bộ của mình.

46Tại sao bạn học IELTS mãi không tiến bộ? (Phần 3)

Bạn làm đến chục đề IELTS rồi mà điểm vẫn lẹt đẹt 24/40 hoặc 25/40. Đồ thị dưới đây sẽ trả lời cho bạn.

Đồ thị kết quả rèn luyện IELTS của bạn theo thời gian

H

ãy tưởng tượng, bạn luyện đề mỗi ngày và lưu lại số điểm của bạn mỗi lần làm Reading/Listening.

Bạn làm đề đầu tiên như trên đồ thị, bạn được 33/40. WOW, chúc mừng bạn! Bạn tự tin và nghĩ rằng mai là bạn đi thi được rồi.

Hôm sau, bạn làm tiếp đề và số điểm giảm còn 20/40. OMG! Chuyện gì đang diễn ra?!! Sai nhiều quá!!

Hôm tiếp theo bạn lại làm đề trên Cambridge và điểm của bạn là 21/40.

Hôm sau nữa là 22/40.

Và có thể tóm tắt lại như sau:

Ngày 1: 33/40

Ngày 2: 20/40

Ngày 3: 21/40

Ngày 4: 22/40

Ngày 5: 20/40

Ngày 6: 19/40

Ngày 7: 23/40

Ngày 8: 22/40

Ngày 9: 34/40

Ngày 10: 24/40

Vậy là 10 ngày trôi qua, bạn không thấy mình tiến bộ. Bạn inbox hỏi mình tại sao. Mình xin trả lời như sau:

Thứ nhất, số đề bạn làm chưa đủ nhiều để bạn thấy sự tiến bộ.

“Sample size is too small!!”

Nhưng một khi bạn chăm chỉ luyện đề, trình độ của bạn sẽ lên từ từ. Điều này không thể chối cãi. Nhưng bạn cần phải nhớ là số điểm mà bạn ghi chép mỗi lần làm xong bài test không phản ánh trình độ thực sự của bạn. Giống như giá cổ phiếu sau mỗi phiên giao dịch không phản ánh thực sự khả năng thể hiện (performance) của chứng khoán (stock) đấy. Sự thật là điểm IELTS bạn ghi chép sẽ lên xuống cũng giống như thị trường chứng khoán vậy.

Theo thời gian, kỹ năng thực sự của bạn sẽ lên như đường nét đứt (trend line). Đường này phản ánh kỹ năng thực sự của bạn. Tuy nhiên bạn không thể nhìn thấy đường này, vì nó giống như đường trung bình. Theo ngôn ngữ thống kê, đây là đường hồi quy (regression line).

Tóm lại, bạn lên trình độ nhưng bạn không nhìn ra. Bạn cần thời gian và bạn sẽ vẽ được đồ thị bạn mong muốn.

KẾT LUẬN

1. Số điểm bạn ghi lại giống như giá cổ phiếu trong 1 phiên giao dịch, lên xuống liên tục. Số điểm này không phản ánh thực sự khả năng của bạn. Không nên tin đó là biểu hiện cho thấy mức độ kỹ năng của bạn, dù bạn đạt được 40/40 hay 15/40.

2. Bạn cần làm nhiều đề vì quá trình luyện đề chắc chắn sẽ khiến bạn lên trình độ, như đường màu xanh (trend line), luôn đi lên chứ không đi xuống hoặc không đi ngang.

3. Đường nét đứt là đường bạn không thể nhìn thấy. Hãy bất chấp sự thật này và tiếp tục làm đề IELTS.

47Học IELTS giống như đi xe đạp

Khi học IELTS, hãy học như đi xe đạp!

1. Nếu không đạp liên tục, bạn sẽ ngã

Học IELTS cũng vậy, bạn phải học liên tục mỗi ngày. Khi học IELTS, hãy tính theo giờ chứ đừng tính theo tháng hay năm. Vì có người học 10 năm nhưng chỉ có 200 giờ. Có người học 1 năm nhưng được 1.000 giờ.

Nếu bạn muốn nhanh, hãy tính theo giờ. Tính theo giờ sẽ giúp bạn biết được năng suất thực tế của mình. Từ đó, bạn mới muốn hành động. Và hãy đi liên tục, đừng dừng lại. Nếu dừng bạn sẽ ngã. Hãy cố lên!

2. Khi đạp lên dốc, bạn sẽ mệt. Nhưng khi đã lên dốc rồi bạn sẽ hưởng thành quả khi xuống dốc.

Đôi lúc học IELTS, bạn gặp phải nhiều thách thức khiến bạn vắt óc mãi không xử lý được. Nhiều từ vựng không biết, nghe mãi không hiểu, không nói được. Không sao hết. Cứ kiên trì luyện tập. Vì khi bạn đang khó khăn là khi bạn đang lên dốc. Dù đạp mệt bạn cứ đạp thôi. Tại sao? Vì khi đã lên đến một điểm nào đó, bạn có thể tận hưởng cảm giác xuống dốc, không cần đạp nữa.

Nếu ngày xưa mình rất vất vả để nghe Listening và đọc Reading (đạp lên dốc) thì bây giờ mình đã có thể đọc báo Mỹ, xem phim Mỹ không cần phụ đề, thậm chí tán gái Canada (đạp xuống dốc). Bạn cũng muốn xuống dốc? Hãy lên dốc trước đã. Cố lên!

3. Hãy phanh đúng lúc.

Khi lập kế hoạch học IELTS, trong ngắn hạn bạn không nên tham một ngày học quá nhiều. Vì hôm sau bạn sẽ có xu hướng học ít dần, ít dần do bắt đầu thấy nản, và thấy mệt. Hãy học thật ít, thật đơn giản trong những ngày đầu, rồi tăng dần lên. Phanh. Sau đó đi tiếp. Phanh. Sau đó đi tiếp.

48Cộng đồng học IELTS được chia thành 2 nhóm

C

ộng đồng IELTS được chia làm 2 nhóm: dân tự học và dân học thêm.

Hai nhóm này thường ít đụng chạm nhau, vì nhóm tự học hay ngồi nhà tự ôn IELTS, ít liên hệ với thế giới bên ngoài (chẳng hạn như mình). Có chăng chỉ là lên mạng tải một số cuốn sách và xem ngày thi.

Dân tự học do không liên hệ nhiều với thế giới bên ngoài nên quan hệ trong giới luyện thi IELTS không nhiều, chỉ được biết đến khi đã có điểm thi. Dân học thêm quen biết rộng, biết hết thầy này đến cô kia. Nếu có ai cần tư vấn chỗ học thêm thì đúng là sở trường của dân học thêm.

Điểm giống nhau giữa dân tự học và dân học thêm là cả 2 đều thông minh như nhau, điểm xuất phát như nhau. Tuy nhiên, dân học thêm có một điểm yếu không thể chối cãi. Đó chính là dân học thêm thích được người khác quyết định hộ và chỉ đạo. Còn dân tự học không thích người khác quyết định hộ và chỉ đạo.

Hiện nay, có rất nhiều người biết cách học, biết nên học tài liệu gì, biết là nếu học sẽ điểm cao. Tuy nhiên, họ vẫn không thể hành động mà vẫn phải đăng ký một lớp học thêm để... người khác quyết định và chỉ đạo giúp.

Về cơ bản, việc đi học thêm không phải vì kiến thức. Đơn giản vì kiến thức trên mạng còn nhiều gấp triệu lần kiến thức trên lớp học, thậm chí còn chất lượng hơn nhiều. Tuy nhiên, dân học thêm vẫn thích bỏ tiền đi học thêm để được nghe người khác giúp quyết định hộ, nên học phần này hay phần kia. Từ đó, mới có thể yên tâm học được.

“Some people know exactly WHAT to do to succeed, but they still need someone else to tell them ONCE AGAIN that they should do it.”

Dân tự học và dân học thêm biết chắc chắn chỉ cần học hết mấy quyển sách luyện thi IELTS là thi ngon. Nhưng dân học thêm luôn trong tâm trạng nghi ngờ. Và rốt cục vẫn phải bỏ tiền đi học để thầy/ cô khẳng định lại một lần nữa sự thật trên.

Dân tự học thích lắng nghe và tham khảo. Nhưng không thích người khác quyết định thay mình. Dân tự học thích hỏi, nhưng khi đã có câu trả lời rồi liền lập tức hành động, và lại chui vào hang tiếp tục tu luyện.

Dân học thêm thích hỏi, nhưng khi có câu trả lời rồi thường không thỏa mãn và luôn nghi ngờ. Từ đó, dẫn tới tình trạng không bắt tay vào hành động, đi học thêm là cách duy nhất để trấn an dân học thêm.

Bạn hãy tin mình đi. Rất nhiều người đi học thêm hiện nay đã biết câu trả lời về cách học/tài liệu/thời gian, nhưng vẫn phải đăng ký đi học chỉ để nghe người khác quyết định hộ mình thì mới dám yên tâm và hành động.

Cũng không thể trách 100% dân học thêm vì hiện nay các nơi học thêm liên tục PR, quảng cáo làm cho cộng đồng học IELTS cảm thấy lo sợ, rằng có thể mình thiếu kiến thức nên phải miễn cưỡng đi học.

Bạn hãy nhớ mục tiêu tối thượng của tất cả các lớp IELTS hiện nay là lợi nhuận, lợi nhuận, và lợi nhuận.

Ngay cả một đứa như mình, giả sử về Việt Nam dạy IELTS, mục tiêu số 1 của mình vẫn là lợi nhuận (believe it or not) và mình sẽ làm mọi cách để marketing tốt hơn cả các trung tâm hiện nay. Mình sẽ làm các bạn sợ để phải đăng ký lớp của mình.

Mình biết cách moi tiền từ túi của bạn mà bạn vẫn vui. Mình cần lợi nhuận. Giáo dục chỉ là cái cớ. Vì vậy, bạn hãy tự quyết định số phận của mình, vì không ai có thể quyết định giúp bạn (kể cả đó là mình).

Bạn chỉ cần nắm được 0.000000000001% toàn bộ số kiến thức IELTS trên internet hiện nay là bạn có thể đạt IELTS trên 8.0. Hãy là người tiêu dùng thông minh. Đừng trả tiền để người khác quyết định hộ bạn những cái bạn đã biết.

49Hướng dẫn lập kế hoạch ôn IELTS

D

o có nhiều bạn hỏi mình về lộ trình học IELTS, nên mình sẽ giúp các bạn định hướng ngay trong chương này. Tuy nhiên, mình cũng xin nói trước là mỗi chúng ta đều khác nhau. Thời gian biểu khác nhau. Mục tiêu khác nhau. Độ chăm/lười khác nhau. Điểm xuất phát khác nhau. Văn hóa khác nhau. Sở thích khác nhau. Vì thế, không có kế hoạch nào có thể vừa lòng tất cả mọi người. Kế hoạch của mình có thể tốt với mình, nhưng không có nghĩa là sẽ tốt với bạn, và ngược lại.

Mình sẽ chia sẻ cách mình lập kế hoạch để các bạn tham khảo.

1. MỤC TIÊU (GOAL)

Cái này vô cùng quan trọng! Nếu không có mục tiêu bạn sẽ đi loạn khắp nơi, lênh đênh trên đại dương, và 20 năm sau bạn mới thi được IELTS 6.0. Bạn muốn nhanh ư? Bạn phải có mục tiêu!

Ví dụ: Mục tiêu của mình là đạt 8.5 IELTS trong 2 năm rưỡi.

2. TẠI SAO? (WHY?)

Cái này quan trọng không kém! Nếu bạn không biết “Why?” thì mục tiêu của bạn trở nên vô giá trị. Giống như mục tiêu của bạn là du học Mỹ nhưng tại sao bạn lại du học Mỹ bạn lại không biết. Hoặc giống như bạn muốn kiếm nhiều tiền nhưng bạn lại không có nhu cầu mua sắm. Như vậy mục tiêu sẽ trở thành vô nghĩa.

Ví dụ: Mình muốn đạt IELTS 8.5 vì mình muốn đi du học. Mình muốn đi du học, và thậm chí là định cư, nên mình cần dùng tiếng Anh cả đời.

Mình muốn “if it doesn’t challenge you, it doesn’t change you”. Mình muốn có thể giúp thêm được nhiều người khác. Mình cần IELTS 8.5 để việc học của mình thuận lợi hơn nhiều.

3. TIÊU CHÍ CỦA BẢN THÂN (CRITERIA)

Mục tiêu chúng ta khác nhau do sở thích của chúng ta khác nhau. Bản thân mình không thích theo đuổi kế hoạch, nên mình muốn kế hoạch phải dễ theo đuổi. Nếu không, mình sẽ chỉ theo được vài hôm rồi bỏ xó. Mình bị nhiều lần rồi nên mình rất hiểu bản thân. Do đó, tiêu chí của mình là mục tiêu phải dễ theo. Mà để dễ theo thì nó phải tốn ít thời gian cũng như công sức nhất mỗi khi mình trở lại. Nó cần đơn giản, không quá khó, không quá chi tiết, và phải có mức độ giải trí cao.

4. CHI TIẾT (DETAIL)

Những ngày đầu kế hoạch cần phải dễ, ngắn, có tính giải trí cao. Phải làm sao đó để mình không cảm thấy lo sợ, không hốt hoảng cũng không vội vàng. Tập trung xây dựng thói quen chứ không phải để đạt được một khối lượng đáng kể. Hãy luôn tích cực và vui vẻ. Chỉ cần nóng vội là xôi hỏng bỏng không, the end, kế hoạch bị vứt xó.

– Reading: Mỗi ngày đọc 1 bài về chủ đề bạn cực kỳ ưa thích. Đúng, chỉ một bài!

– Listening: Nghe theo phương pháp mình đã hướng dẫn ở Chương 17: chọn 1 bài từ 3 đến 5 phút, nghe lúc đi bộ trên đường hoặc khi rửa bát, vừa nghe vừa nhại theo như một cách để giải trí.

– Speaking: Nói trong vòng 30 giây cho tới 1 phút về chủ đề bạn hiểu rõ. Không chú trọng vào từ vựng. Nói thật chậm.

Ví dụ: Today was such a long day. I got up at 6:00 and drove to work at 8:00. I felt so tired because the work was challenging. I wish there would be a short break in the next few weeks so I can recover. HAHA. Oh yeah. That’d be great. Awesome. DONE.

– Writing: Viết status Facebook hoặc Twitter bằng tiếng Anh về một chủ đề nào đó bạn đọc trên báo (giống như bình luận). Viết 1 đoạn là đủ.

Tại sao kế hoạch ngắn hạn lại cần dễ chứ không cần khó? Bạn đã bao giờ tự hỏi tại sao phương Tây làm cái gì cũng rất chuyên nghiệp không? Vì họ luôn đi từ cực dễ đến khó và đi từ từ. Vì thế bạn hãy tin mình và không nên nóng vội.

Trong giai đoạn ngắn hạn, hãy tập trung xây dựng thói quen. Muốn nhanh thì phải từ từ. Mỗi khi xong mục tiêu cực dễ mỗi ngày, bạn sẽ cảm thấy hạnh phúc và hôm sau sẽ tràn đầy năng lượng để tiếp tục. Lại tiếp tục cho đến khi bạn cảm thấy nhàm chán quá vì dễ quá. Lúc này, hãy tăng khối lượng lên và tăng chậm thôi. Kế hoạch dễ giúp bạn có động lực bám mục tiêu lâu dài, cho đến nó trở thành thói quen và bạn không dứt nó ra được. Có kế hoạch/mục tiêu và có thể tuân thủ kế hoạch/mục tiêu là cách duy nhất giúp bạn thành công. Kế hoạch khó thường chết yểu.

Vì thế, bạn phải làm sao để sau khi hoàn thành kế hoạch bạn feel good. Luôn luôn feel good nhé. Kế hoạch đọc 1 bài nghe 1 bài kia của mình không phải dành cho những bạn muốn đạt 6.0 hay 7.0 IELTS đâu. Đây là kế hoạch dành cho nhà vô địch, những bạn muốn đạt 8.0-9.0 IELTS, mặc dù thoạt nghe có vẻ hơi khó tin.

Lời cuối, bạn đừng cố gắng ghi nhớ tất cả những điều trên. Bạn chỉ cần nhớ vài thứ sau đây:

– Giải trí là số 1.

→ Hãy học ít, học thật dễ, đúng cái mình thích.

– Mỗi khi hoàn thành kế hoạch bạn cần phải cảm thấy thật vui, rằng mình đã làm rất tốt.

→ Tạo động lực để ngày mai còn tiếp tục.

– Xây dựng thói quen.

→ Để việc học trở thành một phần trong cuộc sống của bạn, đến tuần sau hay tháng sau vẫn còn tiếp tục.

50Trình độ IELTS của bạn đang trong khoảng nào?

C

hào các bạn. Bạn muốn biết bạn đang ở đâu? Và đi đến đâu?

Trong chương này, mình sẽ giúp các bạn xác định khoảng điểm IELTS của bạn một cách định tính bằng cách áp dụng phương pháp định lượng của xác suất thống kê. Bạn sẽ hình dung rõ ràng hơn nhiều. Nhưng trước hết, cho phép mình giải thích về cái đồ thị mình vẽ để bạn dễ theo dõi nhé.

Theo thống kê trên IELTS.org, điểm IELTS trung bình của người Việt Nam là 5.9. 

Trên hình vẽ của mình là một biểu đồ phân phối xác suất số điểm IELTS của những người Việt Nam đang học IELTS. Trục y thẳng đứng là xác suất khả năng. Trục x là số điểm IELTS. Điểm trung bình 5.9 nằm ở chính giữa. Hai bên là các số điểm lân cận (5.5 và 7.0).

Cả vùng dưới cái chuông (đồ thị) là số người học thi IELTS hiện nay, chia thành nhiều miếng bánh, mỗi miếng bánh đại diện cho số lượng người tương ứng.

Vùng ở giữa là nhiều nhất, cho thấy 77% số người thi IELTS tại Việt Nam đạt số điểm từ 5.5 đến 6.5.

Hãy nhìn phía bên phải quả chuông!

10% xác suất, bạn được 6.5 đến 7.0

5% xác suất, bạn được 7.0 đến 8.0

2% xác suất, bạn được trên 8.0

Bên trái quả chuông cho thấy:

1% xác suất, bạn đạt dưới 2.0

5% xác suất, bạn đạt từ 2.0 đến 5.5

Chính vì vậy, nói một cách sơ bộ là 77% các bạn đọc bài viết này đang ở mức 5.5 đến 6.5. Bạn rất có thể đang nằm trong khoảng này. Suy ra, nếu bạn lo lắng về việc học IELTS thì bạn yên tâm đi vì xác suất bạn rơi vào 77%, có thể đạt từ 5.5 đến 6.5 rất cao. Hãy ngủ ngon vì điều đó.

Nhưng mình không muốn bạn giữ bản thân ở mức này. Vì mức này là mức của số đông. Ai cũng có thể đạt được. Nếu bạn muốn khác biệt, hãy cố gắng nhảy sang vùng bên phải quả chuông. Nhảy càng xa càng tốt (khoảng này chiếm 17%).

Và thậm chí, bạn có thể nhảy sang vùng 2% (trên 8.0). Chỉ có 2% số người Việt Nam đạt trên 8.0. Người đó có phải là bạn không? Bạn có muốn rơi vào nhóm 2% này không?

Nếu bạn muốn tách khỏi đám đông để nhảy sang vùng 2%, bạn cần thoát khỏi vùng 77%. Đôi khi, làm ngược lại những gì 77% kia đang làm (ví dụ như đi học thêm), bạn sẽ thành công.

51Tại sao bạn không nên học ngôn ngữ nào khác ngoài tiếng Anh?

C

ái cảm giác biết được nhiều ngoại ngữ thật là tuyệt. Chưa kể những lời hứa hẹn về việc học nhiều ngôn ngữ sẽ cho bạn một cái résumé (CV) đẹp và một mức lương hấp dẫn. Nhưng, liệu có thực sự như vậy?

Bạn đang lưỡng lự giữa việc có nên tiếp tục học tiếng Anh không, hay là chuyển sang ngôn ngữ khác cho nó mới mẻ. Và bạn có thể có nhiều lý do để giải thích cho việc này.

Có thể bạn cho rằng có quá nhiều người đã học tiếng Anh rồi nên việc biết tiếng Nhật, tiếng Trung hay tiếng Pháp, tiếng Đức sẽ trở thành lợi thế, khiến bạn vượt trội hơn. Mỗi chúng ta có lý do khác nhau và con đường khác nhau. Không có cái gì đúng và sai. Tuy nhiên, mình xin được phép nói lý do của bản thân mình: “Tại sao chỉ nên học tiếng Anh?”.

Nếu mục tiêu phấn đấu của bạn là tiền, bạn muốn kiếm nhiều tiền, hãy tập trung học tiếng Anh! Tiếng Anh mới là ngôn ngữ giúp bạn kiếm được nhiều tiền, nhiều hơn nhiều so với ngôn ngữ khác.

Nếu bạn cho rằng có quá nhiều người biết tiếng Anh nhưng vẫn lương thấp, vậy mình xin giải thích là do những bạn đó chỉ biết chứ không thật sự áp dụng tiếng Anh vào công việc. Có thể các bạn ý có thể hùng biện tiếng Anh giỏi ở trường, hát tiếng Anh hay, xem phim Mỹ và hiểu hết. Nhưng để làm việc và kiếm tiền thì chưa đủ. Nếu bạn áp dụng được tiếng Anh thành thạo vào công việc, tiền sẽ chảy vào túi bạn.

Để làm được điều này, để đạt trình độ “đủ dùng” chứ không chỉ “biết”. Tập trung là một thứ không thể thiếu. Biết nhiều ngôn ngữ không bằng thành thạo 1 ngôn ngữ.

Ngoài ra, một số bạn chuyển sang học ngoại ngữ khác vì tự thấy mình học tiếng Anh giỏi rồi. Vì có thể bạn chưa va chạm nên nghĩ rằng như thế là đã đủ. Bạn có thể gặp một anh Tây và có thể chém gió được với anh chàng ấy đủ mọi chủ đề thường gặp trong cuộc sống. Nhưng khi bạn phải đối mặt với một công việc đòi hỏi xử lý nhiều thông tin bằng tiếng Anh, hoặc cần giao tiếp tiếng Anh thành thạo một cách chuyên nghiệp, có khả năng bạn sẽ lúng túng.

Với mình, nếu để có công việc tốt và mức lương cao thì bạn:

– Không nên học tiếng Nhật. Đây là ngôn ngữ tốn nhiều thời gian, sức lực, trí tuệ. Có thể bạn được hứa hẹn mức lương vài chục triệu nhờ biết tiếng Nhật. Nhưng đổi lại, bạn cần hy sinh rất nhiều thời gian cho việc học tiếng Nhật. Với khoảng thời gian cần phải hy sinh này, bạn đã có thể thành thạo tiếng Anh và thăng tiến nhiều mức khác rồi. Dù cho bạn có đi đến cuối chặng đường, thành thạo tiếng Nhật, bạn cũng chưa chắc đã kiếm được nhiều tiền như một người Nhật. Với lại, thực tế là làm cho công ty Nhật không hề sướng. Bạn sẽ bị mắc kẹt. Tóm lại: “Life is short, DON’T TOUCH IT”.

– Không nên học tiếng Pháp/Đức. Ở Việt Nam không có nhiều nhu cầu cho 2 ngôn ngữ này. Và tất nhiên, để thành thạo ngôn ngữ này và kiếm nhiều tiền như tiếng Anh cũng không phải dễ. Trừ khi bạn định du học, vì 2 thứ tiếng này ở Việt Nam khá là vô giá trị.

– Không nên học tiếng Trung. Ngôn ngữ này không mang lại nhiều tiền cho bạn. Lao động Trung Quốc tương đối rẻ tiền. Nơi đây thường được chọn làm nơi sản xuất hàng hóa cho cả thế giới do giá lao động rẻ.

Nếu bạn muốn học ngoại ngữ để giúp bạn tư duy tốt, hãy học tiếng Anh! Kho tàng học thuật và kiến thức chủ yếu ở dạng tiếng Anh. Không biết tiếng Anh tức là bạn không có chìa khóa cho cánh cửa tuyệt vời này. Các kênh YouTube chứa nhiều thông tin có giá trị thường ở dạng tiếng Anh chứ thường không phải bằng tiếng Đức hay Nhật... Các bài nghiên cứu có giá trị cũng chủ yếu ở dạng tiếng Anh.

Tất nhiên, ai cũng muốn biết nhiều ngôn ngữ. Nhưng bạn hãy nhớ, tất cả đều cần sự đánh đổi. Được cái nọ mất cái kia, và bạn buộc phải tính đến chi phí cơ hội. Còn tiếng Anh thì, mặc dù mình đã đạt IELTS 8.5, nhưng mình vẫn thấy không hề đủ và chưa sẵn sàng cho một ngôn ngữ mới.

“Life is short. Only choose the best and stick to it.”

52Tại sao bạn dễ bỏ cuộc khi luyện IELTS? – Bản đồ

C

ó lẽ bạn thừa hiểu cảm giác khi luyện IELTS bạn không thể học liên tục trong một thời gian dài. Bạn học. Rồi bạn dừng lại một thời gian do có công chuyện nào đó. Rồi khi nào rảnh bạn lại quay trở lại với IELTS. Và lại “bắt đầu lại từ hôm nay”.

Cái câu “bắt đầu lại từ hôm nay” của bạn có lẽ đã được dùng nhiều hơn bạn nghĩ. Dạo này bận quá. Mai bắt đầu lại vậy. Được vài hôm, hoặc khá lắm là vài tuần, bạn lại vướng bận việc gì đó hoặc cần thư giãn ít lâu, bạn lại “bắt đầu lại từ đầu”. Và bạn tự hỏi tại sao khả năng IELTS của mình vẫn mãi không tiến bộ?

Câu trả lời rất đơn giản. Vì bạn không chịu tiếp tục. Bạn thích bắt đầu lại. “Many times!”. Bạn nghĩ rằng “bắt đầu lại” là câu trả lời. “Bắt đầu lại” là giải pháp. “Bắt đầu lại” sẽ khiến cho khối kiến thức IELTS khổng lồ kia nhỏ lại. “Bắt đầu lại” làm cho bạn quên đi một điều rằng bạn đang dừng lại.

Sự thật là bạn không cần “bắt đầu lại”!

Nếu bạn chẳng may bỏ cuộc tạm thời thì đừng bao giờ bắt đầu lại. Hãy hình dung bạn đang đi bộ từ nhà tới trường. Bạn đi giữa đường, bạn mệt quá nghỉ một lúc. Sau khi nghỉ xong, bạn có bắt đầu lại hay tiếp tục con đường đến trường?

Vậy mà mình không hiểu tại sao có nhiều bạn đã học 12 năm tiếng Anh, cộng với 4 năm ở trường đại học, hoặc thậm chí đã đi làm rồi, vẫn “bắt đầu lại từ đầu”.

“It makes no sense. You have to continue. You have to advance.”

Học IELTS là một quá trình mà bạn một khi đã đi, bạn không muốn quay đầu lại. Bạn muốn đi thẳng và tiếp tục đi tới.

Vì vậy, có một cụm từ mà bạn nên dần loại bỏ khỏi từ điển của bạn: Bắt đầu lại từ hôm nay, mai sẽ bắt đầu lại... Câu mà bạn nên thay thế là “Hôm nay sẽ tiếp tục”, không phải “Hôm nay sẽ bắt đầu lại”.

Có một cách mình khuyến khích bạn thực hiện. Đó là bạn cần một cái bản đồ. Quá trình học IELTS rất dài và nằm ngoài phạm vi mường tượng trong đầu của chúng ta. Chúng ta cần bản đồ. Tại sao? Để biết bạn đang ở đâu.

Bạn cần một cái GPS để xác định vị trí của bạn. Hãy sử dụng Excel hoặc Google Sheets. Coi các ô vuông là từng bước trong quá trình học IELTS của bạn. Hãy lập kế hoạch dựa theo thời gian của bạn. Mỗi một ngày bạn hoàn thành được mục tiêu nào hãy tô màu ô ghi chú mục tiêu đó.

Làm như vậy, dù bạn có chẳng may bỏ cuộc, bạn cũng biết bạn đang ở đâu và không mắc phải cái bẫy “bắt đầu lại từ hôm nay”.

HỌC IELTS KHÁC VỚI HỌC ÔN THI KIỂM TRA 1 TIẾT!

Học IELTS là một quá trình nhiều ngày nhiều tháng vì nó rộng và toàn diện. Học kiểm tra một tiết đơn giản hơn và không yêu cầu GPS. Chỉ cần tập trung một vài chương hoặc vài đêm là bạn thành công. Bạn bắt buộc phải cần GPS cho IELTS vì đây là con đường vượt Đại Tây Dương chứ không phải đường từ nhà ra chợ.

Nếu bạn thật sự nghiêm túc với IELTS, hãy có GPS cho riêng mình và NEVER EVER “bắt đầu lại từ hôm nay”!

53Nguyên lý gia vị trong thi IELTS

C

ó nhiều bạn hỏi mình những câu như đi thi IELTS có nên dùng “You know”, “Uh huh”. Có được dùng “colloquial slangs” trong Speaking không? Có nên dùng giọng Mỹ không (vì sợ giám khảo IELTS ghét)?

Mình xin đưa ra một nguyên lý có thể giải đáp được các khúc mắc này của các bạn: Các bạn có thể áp dụng nguyên lý này ở thậm chí nhiều thứ khác chứ không chỉ IELTS – Nguyên lý gia vị!

Nguyên lý gia vị là gì?

Hãy tưởng tượng là đi thi IELTS cũng giống như thi đi MasterChef. Món ăn của bạn càng ngon thì “chấm” của bạn càng cao. Về cơ bản, bạn chỉ có duy nhất 2 thứ: món chính và gia vị. Bạn sẽ tập trung vào thứ nào?

Nếu mình đi thi Vua đầu bếp, mình sẽ tập trung vào món chính thay vì gia vị. Vì món chính mới là thứ giúp mình có khả năng thắng Vua đầu bếp. Và để chiến thắng bất cứ cuộc chơi nào, bạn cũng cần món chính.

Món chính của bạn ngon, bạn không cần gia vị cũng vẫn ngon. Món chính quyết định 98% số điểm của bạn. Gia vị sẽ giúp món chính của bạn hấp dẫn hơn khoảng 2%. Gia vị của bạn có thể đạt hạng nhất thế giới, nhưng nếu món chính của bạn dở chắc chắn bạn sẽ bị loại.

IELTS cũng tương tự vậy thôi. Món chính ở đây chính là kỹ năng bạn tích lũy được. Kỹ năng nghe, nói, đọc, viết mà bạn vẫn luyện hằng ngày ở nhà qua các đề thi IELTS, hay các bài Writing, bài Listening mà bạn chủ động học.

Gia vị ở đây là các TIPS, hay còn gọi là các thủ thuật, tiếng lóng (slangs), chất giọng (accent). Những thứ này chỉ đóng góp 2% vào số điểm của bạn.

Khi đi thi IELTS, mình dùng kha khá tiếng lóng. Điểm Speaking vẫn cao. Why? Vì món chính của mình đã ổn rồi. Mình nói đủ các tiêu chí như lưu loát (fluent), phát âm (pronunciation), từ vựng ngữ pháp (grammar vocabulary),... Nên việc mình dùng tiếng lóng không thành vấn đề. Chất giọng cũng vậy. Bạn chỉ nên nghĩ đến vấn đề này sau khi bạn đã chắc là món chính của bạn đủ hấp dẫn.

TÓM TẮT

1. Thi IELTS gồm 2 yếu tố: món chính (98%) và gia vị (2%).

2. Món chính là kỹ năng thực sự bạn tích lũy trong quá trình luyện tập.

3. Gia vị là những thứ giúp món ăn của bạn hấp dẫn và tự nhiên hơn, nhưng suy cho cùng không phải là yếu tố quyết định, mà chỉ đóng góp 2% vào số điểm IELTS của bạn.

4. Một người bình thường dễ rơi vào bẫy, tập trung nguồn lực lo nghĩ vào 2% này với mong muốn đạt điểm cao trong IELTS. Nếu bạn muốn vượt trên mức trung bình, không nên dồn sức vào việc này.

54Cách ghi chép Ngữ pháp của bạn từ trước đến nay có thể đã sai hoàn toàn

C

ó thể cách ghi chép ngữ pháp thời còn ngồi ở ghế nhà trường kiểu như: S + V + bla bla + to do something + someone bla đã trở thành một trong những cách ghi chép ngữ pháp không thể thiếu của nhiều bạn. Đậm chất phương trình, rất toán học, rất Einstein.

Có bạn tổng hợp cho bản thân một danh sách dài các cấu trúc ngữ pháp S + V + bla bla vào hẳn một quyển vở trông rất hoành tráng, giống như một cuốn bí kíp võ công vậy. Thậm chí có bạn còn có tầm nhìn xa, tổng hợp một loạt công thức tiếng Anh lại để sau này truyền cho đời con đời cháu.

Tuy nhiên, theo mình đây là cách học sai. Có thể bạn đã áp dụng thành công trong các môn toán lý hóa, nhưng đừng nên áp dụng vào ngôn ngữ. Sẽ phản tác dụng và sẽ khiến mục tiêu nói tiếng Anh nhanh mà không sai ngữ pháp của bạn mãi mãi là một ước mơ.

Lý do là:

Khi bạn dùng ngôn ngữ là lúc bạn dùng nhiều não phải. Nó giống như cả một bầu trời ý tưởng trước mặt bạn và nhiệm vụ của bạn là trình bày ý tưởng đấy cho người khác biết.

Để làm được điều này suy nghĩ của bạn cần sống động và cần phải phản xạ theo kiểu thói quen. Công thức tiếng Anh kiểu S + V + O chỉ giúp bạn ghi nhớ, nhớ như vẹt nhưng không hiểu và không hình thành thói quen.

Đây chính là lý do 12 năm học ở trường bạn vẫn học đi học lại, ôn đi ôn lại mấy thì hiện tại đơn hay thì quá khứ. Nhưng vẫn không đi đến đâu.

Để đạt được trình độ bạn mong muốn, bạn cần ghi chép hoặc nhớ theo phương pháp sau: LEARN BY EXAMPLE!

Thay vì ghi chép mẫu câu, bạn hãy bê nguyên cả cái câu có ngữ cảnh sống động đấy vào vở của mình. Và không dùng bất kỳ một công thức nào.

Khi bạn nhìn vào ví dụ, bạn nhớ tốt hơn gấp nhiều lần. Và bạn dễ dàng áp dụng vào các trường hợp tương tự. Mỗi khi bạn viết IELTS chẳng hạn, đầu bạn hiện lên cái ví dụ của bạn thay vì công thức. Neuron thần kinh của bạn sẽ chạy nhanh gấp nhiều lần và ngữ pháp bạn sẽ tiến bộ nhanh hơn gấp nhiều nhiều lần so với khi bạn học theo kiểu công thức.

Hãy thử và tự kiểm nghiệm kết quả!

Cách học đúng (có ngữ cảnh) Energy-filler

55Hai nhóm lỗi Writing bạn cần biết

Đ

ể nói về tiếng Anh, đặc biệt là về Writing, có ti tỉ các loại lỗi. Mình muốn phân loại các loại lỗi ra làm 2 nhóm để các bạn dễ hình dung và quản lý hơn.

NHÓM 1: STRUCTURAL MISTAKES (sai cấu trúc, tổ chức)

NHÓM 2: FRICTIONAL MISTAKES (lỗi sai vặt)

Hai nhóm này bạn có thể phân biệt như sau:

Nhóm 1: Structural mistakes là lỗi sai căn bản và nghiêm trọng nhất, thường gặp ở những bạn Beginner.

Lỗi này thường xuất hiện khi bạn áp dụng ngữ pháp và từ vựng tiếng Việt vào quá trình viết luận tiếng Anh (mà cứ đinh ninh là mình đã nghĩ và làm đúng). Vì thế, nếu bạn là fan của dịch thuật, mình khuyến khích bạn hãy ngừng dịch thuật ngay để cải thiện khả năng viết của bạn. Tại sao? Vì những người dịch thuật giỏi là những người đã có tư duy tiếng Anh rất tốt. Nếu bạn chưa có tư duy tiếng Anh tốt, dịch thuật sẽ khiến bài viết của bạn đọc có vẻ hay đối với bạn nhưng người khác lại chẳng hiểu gì cả. Vì vậy, trừ khi bạn đã có tư duy tiếng Anh tốt, còn không, hãy tránh xa dịch thuật.

Nhóm 1 là dạng lỗi mà bạn cần phải tránh bằng mọi giá, vì nếu bạn mắc phải lỗi trong nhóm này, điểm Writing của bạn sẽ xuống dốc không phanh. Đây là dạng lỗi mà mình cảm thấy hại não nhất. Mình đọc không hiểu gì cả.

Câu của bạn phải bắt nguồn từ S + V + O, nếu liệt kê phải sử dụng cấu trúc song song (parallel), phải có câu chủ đề của mỗi đoạn, động từ phải đúng dạng chủ động/bị động, các ý trong một đoạn phải hỗ trợ luận điểm một cách trực tiếp... Ngay cả khi viết bằng tiếng Việt trên handbook, mình cũng viết rất trực tiếp chứ không hề vòng vo, chưa nói gì tiếng Anh. Hãy nhớ, không hoa mỹ.

Cách để cải thiện lỗi này:

1. Đọc giáo trình, tài liệu học tập, báo, bài viết nghiên cứu về từng chủ đề,... càng nhiều càng tốt.

2. Đọc và làm bài tập cấu trúc (structure) như Longman Preparation Course for the TOEFL Test.

3. Không dịch thuật Việt-Anh hoặc Anh-Việt (cả trong đầu lẫn trên giấy).

4. Hãy cẩn thận! Không nên quá sáng tạo và mạo hiểm với các câu dài hoặc cấu trúc phức tạp mà bạn không hiểu rõ. Chỉ viết những câu mà bạn biết chắc chắn là đúng ngữ pháp tiếng Anh.

5. Không nên đọc các bài luận có điểm trung bình vì bạn rất dễ bị học theo cách viết luẩn quẩn và khó hiểu của họ.

6. Không áp dụng văn nói (kiểu phóng khoáng) vào văn viết. Văn viết IELTS cực kỳ hình thức (formal). Bạn viết càng hình thức càng tốt.

Nhóm 2: Frictional Mistakes là các lỗi nhỏ nhặt không bị trừ điểm nhiều, ví dụ như thiếu S, dùng sai thì (past tense/present perfect,...), dùng từ chưa hợp ngữ cảnh, thiếu liên kết câu/đoạn, dùng sai “the” hay “a”... Hoặc những lỗi bạn biết rồi nhưng vẫn vô tình mắc phải.

Lỗi này chỉ cần gọt giũa một thời gian, hoặc qua luyện tập là sẽ thoát khỏi. Nếu bài viết được tầm 7.0 trở lên, mình tin rằng bài viết không bị mắc nhiều lỗi kết cấu (structural mistakes) mà chỉ mắc phải lỗi lặt vặt (frictional mistakes).

Tóm lại, điểm khác nhau giữa 2 lỗi này là: một loại hết thuốc chữa (phải chữa lại cả câu hay cả đoạn), một loại chỉ cần chữa một phần trong câu thôi.

Lỗi này bạn có thể tham khảo Longman Dictionary of Common Errors. Rất hữu ích!

56Cách luyện tập ý tưởng Writing IELTS

N

ếu bạn không thể nghĩ ra ý tưởng viết Writing IELTS thì cách luyện tập dưới đây sẽ giúp bạn tràn ngập ý tưởng.

Khi luyện ở nhà, bạn nên tập nghĩ ý tưởng càng vô lý càng tốt và làm mọi cách để thuyết phục cách nghĩ của ý tưởng vô lý này. Điều này sẽ tăng cường khả năng sáng tạo và khả năng thuyết phục của bạn.

Ví dụ: We should NOT take a shower because...

1. It’s not natural. Ancient people don’t take a shower and they’re still strong. Dirty lifestyle gives us a strong immune system preventing us from many diseases.

2. We need to save water. There is only 3% water on Earth that is drinkable. Taking a shower consumes a great deal of water that could have been used for drinking. If the world stops taking a shower, we never have to worry about water running out in the future.

3. We don’t need to build bathroom.

Ý tưởng quá vô lý. Nhưng bạn thấy có thuyết phục không? Cách này giúp bạn tràn trề ý tưởng.

Ví dụ khác nhé: We should NOT protect the environment because...

1. The environment is not as bad as the way the media portrays it. Every day we are fed with the information saying the environment is in need of protection. However, it’s not always the case as the impact of human on the environment is in fact relatively negligible.

2. When protecting the environment, we are also taking a great deal of resources from the environment.

3. Many organizations use the so-called phrase “protect the environment” to cover up their secret intentions in an attempt to generate profits.

Quá vô lý, nhưng vẫn thuyết phục. Bất cứ chủ đề nào cũng có ý tưởng để bạn viết. Hãy luyện tập với các luận điểm cực kỳ vô lý và cố gắng bảo vệ nó, bạn sẽ sớm trở thành con người tràn đầy ý tưởng.

57Tại sao học Ngữ pháp nhiều lại có hại?

C

ó thể đã có nhiều người nói với bạn điều này nhưng hầu như bạn vẫn chưa tìm được câu trả lời chính xác nhất. Đó là lý do mà có lẽ sau 12 năm học ở trường, nhiều bạn vẫn... đang học ngữ pháp, và mong một ngày nào đó, khi bạn trở thành bậc thầy trong việc sử dụng ngữ pháp rồi, bạn có thể áp dụng vào giao tiếp.

Điều này hoàn toàn sai!

Trong cuộc đời đi học của mình đã gặp nhiều thầy cô dạy ở trường ngữ pháp rất bá đạo, giải đề đại học chắc được 10 điểm nhưng khi gặp Tây nói chuyện lại ấp úng và đôi khi vẫn dùng tiếng Anh khá kỳ lạ (weird), khiến Tây không hiểu gì.

Như vậy, ngữ pháp không phải là giải pháp của vấn đề. Dù bạn có trình độ master ngữ pháp giống như cô giáo của mình, điều này cũng không đảm bảo bạn dùng tiếng Anh tốt.

Vấn đề của các cô (em hoàn toàn xin lỗi nếu cô có đọc được), là quá giỏi ngữ pháp!

Tại sao?

Khi học ngữ pháp, bạn ghi nhớ tiếng Anh một cách máy móc. Có thể nếu cho bạn một bản trắc nghiệm, bạn sẽ làm ngon lành. WHY? Vì bạn có thời gian để suy nghĩ, dù chỉ trong vòng 2-3 giây.

Nhưng khi bạn giao tiếp, bạn sẽ không có 2-3 giây để suy nghĩ. Bạn chỉ có 0.0001 giây để bật ra một câu nói để giữ cho cuộc hội thoại được liên tục. Chỉ có 2 giây suy nghĩ thôi mà nó tạo nên sự khác biệt rất lớn giữa người dùng tiếng Anh thành thạo và người không biết dùng tiếng Anh.

Bạn thử nghĩ xem, tuy là sự khác biệt chỉ trong 2 giây, nhưng giả sử bạn thi Speaking, bạn dùng rất nhiều thì, chia động từ chính xác, lựa chọn từ ngữ chuẩn,... Nếu cứ mỗi từ bạn nói bạn lại phải suy nghĩ 2 giây thì bài nói của bạn sẽ dừng ngay lập tức.

Ví dụ: Today, I do (do hay là did nhỉ?) going (go hay going nhỉ?) to the hospital (có “the” không nhỉ?) with one of my friends (friends có “s” không nhỉ?) because he got sick (got hay là get nhỉ?).

Học nhiều ngữ pháp sẽ khiến bạn nghi ngờ từng lời nói của chính bạn. Mỗi lời bạn nói ra bạn đều có thói quen dành 2 giây để nghi ngờ. Mà trong giao tiếp, 2 giây suy nghĩ cho mỗi từ là không thể.

58Cách tốt nhất để học Ngữ pháp

S

ự thật là mình dành rất ít thời gian học ngữ pháp. Nhưng mình nói hoặc viết rất ít khi sai ngữ pháp. Nhất là ngữ pháp cơ bản, hầu như đều chính xác. Có nhiều người đi thi đại học điểm rất cao vì học rất nhiều ngữ pháp nhưng khi nói vẫn lặp những lỗi rất cơ bản.

Thông thường, giải pháp của nhiều bạn là: để ngữ pháp chắc hơn và chính xác hơn thì cần học thật nhiều và làm thật nhiều bài tập ngữ pháp. Mình không muốn nói đây là cách sai, vì có thể sẽ xúc phạm nhiều bạn. Điều mình muốn nói là mình không học theo cách này. Và mình không sai ngữ pháp.

Vậy mình học theo cách nào? Mình sẽ ẩn dụ để bạn dễ hình dung.

Hằng ngày, chúng ta hấp thụ vào cơ thể 2 thứ:

1. ESSENTIALS – thiếu yếu

2. SUPPLEMENTS – bổ trợ

Essentials giống như thức ăn hằng ngày – thịt, cá, rau, củ, quả, nước, bơ sữa. Đây là Essentials, bạn phải hấp thụ để cơ thể và trí tuệ tốt lên.

Supplements, mặc khác, là những thứ như vitamin, thuốc,... Những thứ này không thể thay thế Essentials mà chỉ bổ trợ thôi. Nếu dùng liều lượng vừa đủ hoặc thấp thì rất tốt. Nhưng dùng nhiều có hại. Không thể thay thế được Essentials.

Đối với mình, học ngữ pháp không phải là Essentials mà là Supplements.

Essentials ở đây là nghe và đọc tiếng Anh thực sự từ người bản xứ. Bạn càng nghe và đọc nhiều, trình độ nghe và đọc của bạn càng tăng và ngữ pháp của bạn càng chính xác. Mình không dùng sai ngữ pháp vì mình dùng chính xác những gì người bản xứ dùng.

Mình không sáng tạo. Và mình dùng theo thói quen. Điều này khiến cho mình dùng ngôn ngữ mà không cần đến 2-3 giây để nói được một câu chính xác và hoàn chỉnh như các bạn chỉ cày ngữ pháp.

Tuy nhiên, giáo dục ở các trường tại Việt Nam lại cho rằng ngữ pháp thuộc nhóm Essentials thay vì Supplements. Học ngữ pháp triền miên nhưng KHÔNG được nghe và đọc thật sự. Chính vì thế khi bạn học nhiều ngữ pháp, nếu bạn được 2-3 giây suy nghĩ thì bạn làm rất tốt. Nhưng cho bạn nói chuyện, bạn buộc phải suy nghĩ và lắp ghép vào thay vì bật ra theo thói quen.

Cách học ngữ pháp tốt nhất là nghe và đọc nhiều lần, phương pháp này sẽ tạo cho bạn thói quen dùng ngôn ngữ tự nhiên và chính xác. Bạn chỉ nên làm bài tập ngữ pháp theo kiểu bổ trợ, kiểu như “I thought it was” thay vì “I thought it is”. Đừng nhầm lẫn giữa Essentials và Supplements.

59Tâm sự về ACCENT và PRONUNCIATION

1. Đi thi IELTS nên học theo ACCENT nào? British hay American?

Câu trả lời: Tùy bạn.

Vì sao?

Vì thi IELTS không chấm điểm giọng (accent). Thậm chí, kể cả bạn chọn giọng Ấn Độ, bạn vẫn có khả năng được “chín chấm” nếu bạn phát âm (pronunciation) chuẩn. Ngoài ra, giám khảo KHÔNG hy vọng bạn phải nói bằng chất giọng chuẩn Anh-Anh hay Anh-Mỹ. Cuộc đời họ đã gặp quá nhiều người có chất giọng không chuẩn rồi, họ đã quá quen. Không có gì lạ.

Thứ họ mong chờ từ bạn là tốc độ nói, cách phát âm và giọng điệu hợp lý. Nếu bạn thực hiện được 3 thứ kể trên một cách chính xác thì bạn đi đâu cũng sống được.

2. Mình nói giọng nào?

Nếu các bạn đã xem một số video của mình thì mình có xu hướng nói giọng Mỹ, nhưng không chuẩn. Hồi mới sang Canada, mình rất tự ti. Vì mình không nói giống người Canada 100%. Nhưng càng sống ở đây lâu, mình càng thấy tự tin vì người bản xứ rất thích nghe giọng lạ. Tất nhiên, nếu bạn đã phát âm chuẩn, ngữ điệu chuẩn 100% thì họ vẫn sẽ thích bạn.

Thế nên, một lần nữa, mình muốn nhấn mạnh là giọng lạ nhưng phát âm cần phải chính xác. Còn nếu phát âm không chính xác, họ sẽ không muốn nghe bạn nói thêm vì không lọt tai, nghe không hiểu. Hãy nhớ, phát âm giống như bộ lọc!

3. Làm thế nào để phát âm chuẩn (pronunciation, stress, intonation,...)

Sau khi nghe khá nhiều bạn gửi audio nói tiếng Anh để mình chữa lỗi, mình thấy cách phát âm của nhiều bạn có một điểm chung là khá giống với cách phát âm của giáo viên cấp 1-3 của mình.

Và đúng là như vậy, đôi khi bạn phát âm sai mà không nhận ra vì nếu nói chuyện với người Việt thì ai cũng hiểu. Đó cũng chính là thứ chúng ta được dạy ở trên trường. Thế nên, việc sửa tương đối khó. Không phải vì tiếng Việt gây cản trở cho quá trình học tiếng Anh của bạn, tiếng Việt không có tội. Trách nhiệm ở đây thuộc về cách chúng ta được dạy phát âm trên ghế nhà trường thường là cách sai.

Nếu bạn học dốt “tiếng Anh” ở trường, bạn có thể rất may mắn. Hãy bắt đầu học tiếng Anh thực sự ngay trên YouTube hoặc các sản phẩm trí tuệ bởi người dùng tiếng Anh thực sự. Bạn sẽ bất ngờ về khả năng phát âm trong tương lai của bạn.

“It’s as simple as that.”

60(TẨY NÃO) Ám ảnh

B

ạn đã bao giờ nghe người khác khuyên: Để làm được bất kỳ việc gì tốt chúng ta phải có đam mê?

Đam mê là một yếu tố quan trọng, giúp bạn học IELTS ngày này qua tháng khác mà không dừng lại. Giống như một người chơi thể thao hay chơi nhạc mà không biết chán.

Nhưng có lẽ lời khuyên này chỉ có thể giúp bạn được một nửa. Hoặc thậm chí không giúp được gì bạn. Câu trả lời là bởi vì nhiều người trong chúng ta không có được cái đam mê đấy ngay từ đầu.

– Có bạn nào đam mê tiếng Anh vì thích xem phim Mỹ? (Cả hội trường giơ tay.)

– Có bạn nào đam mê tiếng Hàn vì thích nghe nhạc Hàn quốc không? (Ba phần tư hội trường giơ tay.)

Câu hỏi tiếp theo:

– Có bạn nào đam mê IELTS không? (Lác đác vài cánh tay giơ lên.)

Bạn có nhìn ra được logic ở đây không? Chúng ta không thể ép bản thân đam mê một thứ nào đó. Mà thứ đó lại là IELTS. Bạn có thể rất đam mê tiếng Anh nhưng IELTS thì đừng hòng. Tốn calo. Tốn thời gian. Đau đầu. Chóng mặt. Lo lắng. Sợ hãi.

Đam mê từ đâu ra? Chẳng nhẽ nếu không tìm được đam mê cho IELTS thì con đường luyện thi IELTS của bạn chấm dứt?

Không! Đam mê có lẽ không áp dụng được cho IELTS và một số thứ khác. Thứ thật sự khiến bạn vượt trội là sự ám ảnh. Sự ám ảnh còn mạnh hơn cả đam mê.

Ám ảnh ở đây mang nghĩa tích cực. Bạn ám ảnh với IELTS. Đi ngủ cũng mơ thấy bản thân đang ngồi phòng thi IELTS. Bạn lo lắng ngày đêm về IELTS. Bạn thức dậy mỗi sáng và thứ xuất hiện đầu tiên trong đầu của bạn là IELTS. Bạn tìm sách luyện IELTS, tìm thầy cô luyện IELTS, tìm bạn luyện IELTS.

Tóm tắt lại, bạn đã bị ám ảnh với IELTS.

Có thể bạn sẽ nghĩ rằng đó là thứ gì đó khiến bạn bất lợi. Nhưng không. Hoàn toàn ngược lại. Những người khác có thể khuyên bạn, hãy đam mê để thành công. Bạn biết lời khuyên của mình dành cho bạn là gì không?

Hãy trở nên ám ảnh để thành công.

Bạn phải ám ảnh về số điểm IELTS mà bạn hằng mơ tới. Ám ảnh về con đường du học của bạn. Ám ảnh về dự định tương lai của bạn. Ám ảnh về kỹ năng nghe, nói, đọc, viết của bạn, rằng bạn muốn tiến bộ.

Nếu bạn chơi piano. Mình muốn bạn ám ảnh với đàn piano. Ám ảnh với hình ảnh bạn chơi piano một cách thành thạo và mọi người đứng xung quanh chăm chú lắng nghe. Ám ảnh với từng giai điệu mà bạn tạo ra.

Để thành công, bạn phải ám ảnh về điều gì đó. Tin mình đi, có nhiều người hiện nay chưa đủ độ ám ảnh về mục tiêu IELTS của họ.

Họ rất muốn nhưng họ không làm được. Lý do? Vì mức độ ám ảnh của họ chưa cao. Hãy tự hỏi bản thân, bạn đã đủ ám ảnh chưa?

Mình không bắt bạn phải đam mê. Bạn không cần đam mê cũng được. Các bài đọc, bài nói thường rất khó, khô và dài. Mình hiểu. Bạn không cần đam mê. Bạn chỉ cần ám ảnh. Hãy trở nên ám ảnh vì nó.

Bạn sẽ thức dậy mỗi sáng và nghĩ tới IELTS đầu tiên. Có thể nó không được đẹp, nhưng ít ra nó còn dính trong đầu bạn suốt một khoảng thời gian dài. Một khi bạn đã ám ảnh, tiềm thức của bạn sẽ làm việc cho bạn dù bạn không nhận ra.

Bỏ mặc sự sợ hãi, nỗi lo lắng và cảm giác thiếu tự tin, bạn không cần quan tâm đến những thứ đó nữa. Bạn chỉ cần luyện, luyện và luyện.

Đam mê có làm được điều này không? Có, nhưng chỉ trong phạm vi những thứ bạn đam mê.

Ám ảnh giúp bạn ngay cả khi bạn rất căm ghét nó.

61(TẨY NÃO) Lãi kép, quả táo và luyện tập

C

ó thể bạn đã từng nghe đến sức mạnh kinh khủng của lãi kép trong lĩnh vực tài chính. Einstein đã công nhận lãi kép là kỳ quan thứ 8 của thế giới. Bạn có thể tìm hiểu thêm về lãi kép ở bất kỳ cuốn sách tài chính cơ bản nào. Hoặc có thể thông qua chương này.

Không phải tự dưng mà mình nhắc đến lãi kép. Thực tế, mình đã sử dụng nguyên tắc lãi kép vào quá trình luyện thi IELTS, cũng như bất kỳ công việc nào mình làm hằng ngày. Mình nghĩ đã đến lúc mình cần chia sẻ nó.

Khi nhắc đến lãi kép, có lẽ bạn sẽ liên tưởng đến lãi suất, các số liệu hay công thức phức tạp. Nhưng khoan, cuốn sách này không viết ra để khiến bạn đau đầu. Cuốn sách này viết ra để giúp bạn hiểu mọi vấn đề phức tạp một cách đơn giản.

Hãy tưởng tượng đến quả táo.

Ngạn ngữ Tây có câu: “An apple a day keeps doctors away”.

Dịch ra tiếng Việt: “Ăn một quả táo mỗi ngày bạn sẽ không bao giờ phải đi gặp bác sĩ”.

Khoa học đã chứng minh điều này không đúng 100% nhưng nó cũng gần như là đúng vì táo chữa được nhiều bệnh. Dù thế nào, trong khuôn khổ chương này, bạn hãy coi như nó đúng 100%, được chứ? Thanks!

Vậy là, hãy ăn táo mỗi ngày, bạn sẽ không bao giờ phải đi bệnh viện.

Nhưng... bao nhiêu người làm được điều này?

Ăn một quả táo mỗi ngày có dễ không? Rất rất rất dễ. Nhưng bao nhiêu phần trăm trong số chúng ta làm được điều này? Rất ít. Vô cùng ít. Cùng lắm thì sẽ có người ăn 3 quả một ngày, sau đó dừng lại. Hoặc ăn mỗi ngày một quả trong vòng một tháng nhưng không thấy có tác dụng gì nên lại dừng lại. Tóm lại, rất ít người làm được điều này mặc dù họ tin là đúng. Bạn có biết tại sao không?

Có hai lý do:

Thứ nhất, lợi ích rất lớn (không bao giờ phải đi bác sĩ), nhưng lại rất khó cảm nhận. Tại sao hút thuốc lá lợi ích rất nhỏ, tác hại rất lớn nhưng lại nhiều người hút thuốc hơn? Tại vì lợi ích đó có thể cảm nhận và hiểu được ngay lập tức.

Phần lớn chúng ta không thể cảm nhận được lợi ích của một sức khỏe dồi dào không bệnh tật. Vì chúng ta còn trẻ. Chúng ta không quan tâm đến những thứ đó.

Thứ hai, mặc dù ăn táo mỗi ngày rất dễ. Nhưng không-ăn-táo- mỗi-ngày còn dễ hơn gấp hàng trăm lần. À không, hàng ngàn lần. À không, hàng triệu lần. Bỏ một ngày ăn táo đâu có chết ai? Bạn có hiểu được nó dễ như thế nào chưa?

Ăn táo mỗi ngày cũng giống như luyện tập IELTS mỗi ngày. Luyện tập là cách duy nhất và luôn luôn là cách duy nhất giúp bạn thành công.

Nhưng, phần lớn chúng ta đều không duy trì được việc luyện tập mỗi ngày. Cũng giống như ăn táo mỗi ngày, chúng ta khó có thể cảm nhận và hiểu được cái cảm giác thi được IELTS với số điểm mong muốn, đạt được kỹ năng mà chúng ta hằng ao ước. Chúng ta dễ cảm nhận được cảm giác sung sướng khi bỏ một buổi luyện tập IELTS để lướt Facebook tán phét hoặc tải sách. Tải sách làm cho bạn cảm thấy hưng phấn ngay tức thì. Đăng ký học thêm IELTS cũng như vậy, làm cho bạn cảm giác như bạn chuẩn bị đạt được số điểm bạn muốn ngay lập tức. 

Luyện tập IELTS cũng giống như ăn táo. Mặc dù luyện tập IELTS không khó. Nhưng bỏ một hôm luyện tập để làm việc khác còn dễ hơn gấp trăm lần. À không, ngàn lần. À không, triệu lần.

Và vấn đề này móc nối tới lãi kép.

Lợi ích của việc ăn 1 quả táo trong ngày đầu tiên rất thấp. Quả thứ 2 trong ngày thứ 2 cũng rất thấp. Thậm chí quả thứ 365 trong ngày thứ 365 cũng thấp. Bạn dành cả năm ăn táo cũng không cảm nhận được sự khác biệt nhiều về sức khỏe. Nhưng đến năm thứ 5, có thể sự khác biệt bắt đầu hiển hiện rõ ràng.

Bạn phát hiện ra trong tầm tuổi của bạn rất nhiều người phải đi bệnh viện vì nhiều chứng bệnh khác nhau. Còn bạn thì không. Có người phải tốn hàng tỉ đồng cho viện phí và thuốc men chưa kể mất đi nhiều cơ hội du lịch, hưởng thụ cuộc sống. Còn bạn thì không. Bạn vẫn khỏe mạnh.

Sức mạnh của lãi kép đó, ngay trong giai đoạn đầu, bạn hầu như không thể cảm nhận được. Kính hiển vi cũng khó mà soi ra được. Nhưng qua thời gian, sức mạnh càng hiện rõ nét và đồ thị hàm số đi lên càng theo chiều thẳng đứng.

Luyện tập cũng giống như ăn táo. Bạn hầu như không thể cảm nhận bạn khá lên trong từng giờ, từng tuần hay từng tháng đầu tiên. Nhưng nếu bạn duy trì liên tục trong vòng cả năm trời, bạn mới có thể cảm nhận được sức mạnh của nó (lãi kép).

So sánh 3 người A, B và C:

Người A hút thuốc mỗi ngày

Người B không hút thuốc cũng không ăn táo

Người C ăn táo mỗi ngày

Đồ thị sức khỏe của người A, B và C trong 5 năm đầu tiên hầu như là cùng trên một đường thẳng. Giống nhau hoàn toàn.

Nhưng đến năm thứ 6 trở đi, một chút khác biệt dần dần hiện lên. Người A cảm thấy hay bị đau đầu và thỉnh thoảng ho nhẹ. Người B cảm thấy bình thường, lâu lâu chỉ bị ốm vặt, không khác gì lúc trước. Người C không bao giờ phải đi bệnh viện cũng không bao giờ ốm.

Đến năm thứ 8, là lúc sự khác biệt bắt đầu rõ nhất. Người A ho càng lúc càng nghiêm trọng. Người B vẫn vậy. Còn người C vẫn khỏe mạnh.

Đến năm thứ 10, A ung thư phổi, B bắt đầu phải đi bác sĩ đều đặn và C khỏe mạnh đi du lịch châu Âu 2 tuần.

A hưởng thọ 50 tuổi

B hưởng thọ 70 tuổi

C hưởng thọ 95 tuổi.

Bạn đã hiểu được sức mạnh của lãi kép?

EpilogueCách tăng vốn từ vựng một cách Organic

1

. Sử dụng Google Image (Google hình ảnh) thay cho từ điển. Bộ não sẽ liên kết từ mới với hình ảnh, giúp cho bạn nhớ từ lâu hơn và chính xác hơn rất nhiều. Nếu gặp từ tiếng Anh mang nghĩa trừu tượng, ảnh sẽ không chính xác 100%. Đây là lúc bạn cần sử dụng thêm trí tưởng tượng.

2. Nếu sử dụng từ điển, hãy sử dụng từ điển online thay cho từ điển giấy để tra từ. Không nghiên cứu từ điển. Chỉ dùng để tra từ. Từ điển không có ngữ cảnh vì thế bạn không thể học cách vận dụng từ ngữ đó thông qua từ điển được.

3. Copy một bài đọc tiếng Anh bất kỳ ở trên mạng, sau đó paste bài viết vào Google Doc. Sử dụng tính năng bình luận của Google Doc, bôi đen từ mới sau đó viết nghĩa ngay bên lề. Cách học này sẽ cho bạn ngữ cảnh và tăng mức độ hiểu từ mới lên gấp nhiều lần.

4. Nếu gặp một từ nào đó khó nhớ, hãy tiến thêm một bước bằng cách phát âm từ đó ít nhất 10 lần. Việc phát âm thành tiếng sẽ giúp cho cơ miệng và tai của bạn hoạt động, làm tăng liên kết bộ não và giúp bạn nhớ từ đó lâu hơn.

5. Nếu đặt câu với từ, không nên đặt các ví dụ sáo rỗng. Hãy sử dụng ví dụ thực tế để áp dụng cho chính bản thân bạn và những thứ xung quanh bạn. Càng gần gũi với bạn càng tốt. Ví dụ càng gần gũi với bạn, bạn sẽ càng liên hệ tốt và càng thấy từ đó quen thuộc hơn.

6. Tập thói quen sử dụng từ mới tiếng Anh như tiếng mẹ đẻ. Nói cách khác, trộn lẫn ngôn ngữ với nhau một cách khéo léo. Hãy sử dụng xen lẫn từ mới như tiếng mẹ đẻ, không suy nghĩ nhiều và càng không dịch.

7. Gán cho mỗi từ một cảm xúc của bạn. Tận dụng cảm xúc một cách tối đa khi gặp một từ mới. Hãy tự hỏi từ đó mang nghĩa tiêu cực hay tích cực. Nếu tiêu cực, bạn cảm thấy như thế nào? Ví dụ, khi nhìn thấy từ “bright” bạn cảm thấy thế nào?

8. Sử dụng ngôn ngữ tiếng Anh hoàn toàn trên giao diện điện thoại, máy tính, và tất cả các thứ xung quanh bạn. Tin mình đi, bạn học được nhiều tiếng Anh từ game, máy tính, điện thoại và phim hơn là trên lớp. Dùng Facebook? Hãy chuyển giao diện sang ngôn ngữ tiếng Anh. Dùng Wikipedia? Hãy sử dụng en.wikipedia.com thay vì vi.wikipedia.com. Nếu khó khăn quá, đừng lo. Cảm giác này giống như cảm giác bạn mới bước ra khỏi sân bay, đặt chân sang nước ngoài. Một thời gian sau, bạn sẽ quen.

9. Sử dụng từ tiếng Anh mà bạn muốn học để viết dòng trạng thái (status) trên tường Facebook. Có vẻ hơi kỳ quặc nhưng môi trường Facebook quen thuộc với bạn, sẽ khiến cho bạn nhớ từ đó một cách chủ động và lâu hơn nhiều.

Cuối cùng, đừng quên tất cả các từ vựng đều có linh hồn. Đừng nhìn từ vựng dưới dạng các chữ cái ghép lại với nhau như ở trên lớp. Hãy nhìn nó dưới dạng màu sắc, âm thanh và cảm xúc. 

Summary of Kien Tran’s Philosophy

1. Tâm lý đúng sẽ giúp bạn chắc thắng 80%. Số đông có tâm lý chưa đúng do truyền thông, nhà trường, gia đình và xã hội ảnh hưởng. Họ tập trung vào sai thứ và không hiểu bản thân. Tập trung vào tâm lý trước, sau đó mới đến các thứ khác.

2. Luyện tập kỹ năng nhắm mắt và bịt tai. Đôi khi bạn không cần thêm thông tin một khi bạn đã tin tưởng vào bản thân và phương pháp bạn chọn.

3. Luyện tập là thứ duy nhất và luôn luôn dẫn tới thành công. Nếu ai phủ nhận hoặc không tin vào luyện tập thì đấy chính là lúc bạn nên bịt tai trước những lời họ chuẩn bị nói. Nếu bạn tự cảm thấy bạn quá tin vào luyện tập, đến mức ám ảnh về nó thì bạn thậm chí còn không cần đến cuốn sách này.

4. Phương Đông có xu hướng tư duy theo đường tròn, chu kỳ.

Phương Tây có xu hướng tư duy theo đường thẳng.

5. Beginner và Intermediate là 2 giai đoạn khó khăn nhất, dễ nản nhất, tỷ lệ bỏ cuộc nhiều nhất cho những ai chưa từng hiểu cảm giác thành thạo hai ngôn ngữ. Nếu đó là bạn, bạn cần vượt qua 2 giai đoạn này càng sớm càng tốt để tăng năng suất.

6. 80% cuộc nói chuyện và văn bản hằng ngày sử dụng ngữ pháp cơ bản. Ngữ pháp cơ bản lấy từ các bài đọc, bài nghe, các buổi nói chuyện, phim, nhạc và kinh nghiệm, chứ không phải qua các bài tập ngữ pháp.

7. Chỉ học ngữ pháp nâng cao khi ngữ pháp cơ bản đã chắc như cột đình.

8. Từ vựng không phải là nguyên nhân giúp sử dụng tiếng Anh tốt. Từ vựng là hệ quả của tiếng Anh tốt, là sản phẩm phụ. Thật ra hệ quả này cũng không quan trọng. Bạn càng đọc và nghe nhiều, từ vựng của bạn sẽ tự tiến bộ. Tập trung vào kỹ năng thay vì từ vựng.

9. Internet, hiệu sách, các lớp học tiếng Anh, các nhóm Facebook, các trang IELTS và cộng đồng cho bạn quá nhiều thông tin không cần thiết. Để được IELTS cao, bạn không cần nhiều thông tin đến thế. Nếu bản năng bạn cho rằng những gì bạn đang có trong tay là đủ, thì nghĩa là bạn đúng. “Trust your instinct, don’t lose your stance. Most people don’t know what they are doing. So, you’d rather trust yourself.”

10. Học thuộc từ vựng theo từ điển, ghi chép từ mới, làm bài tập ngữ pháp, thậm chí là chép chính tả, hoặc đi học thêm các lớp tiếng Anh nhàm chán tốn tiền là Energy-suckers. Những hoạt động này hút hết năng lượng của bạn, làm bạn mệt mỏi và mất động lực. Để có sức sống và có động lực, bạn phải theo đuổi Energy-fillers và tránh xa Energy-suckers. Xem YouTube, nghe nhạc, xem phim, phỏng vấn Tây, sử dụng Google Image, Google News,... là các hoạt động thuộc nhóm Energy-fillers.

11. Không bao giờ đánh giá thấp ý tưởng Writing của bạn. Ý tưởng có thể không hay với bạn, nhưng sẽ là thứ mới lạ với người khác. Hãy tập trung vào cách trình bày ý tưởng.

12. IELTS không phải là một bài thi về trí tuệ. Bạn không cần thông minh để thi được IELTS. IELTS là một bài thi về sự tham vọng, sự nghiêm túc và sự mong muốn của bạn.

13. Từ vựng không phải là nguyên nhân dẫn đến khả năng thành thạo, mà nó là hệ quả. Bạn không cần tập trung vào từ vựng mà cần tập trung vào kiến thức và kỹ năng. Sau đó từ vựng của bạn sẽ tự động gia tăng.

14. Bạn chỉ cần 0.0000...01% số kiến thức trên internet để đạt được số điểm cao mong muốn. Tới 99.9999...99% còn lại chỉ lặp lại hoặc không đủ độ quan trọng.

15. Nếu bạn thấy IELTS khó, hãy công nhận nó và vui mừng vì nó khó. Nếu nó không khó, nó vô giá trị. Nếu nó khó, nó là thứ bạn cần và là thứ xứng đáng để bạn theo đuổi.

16. Đừng đặt lòng tin vào trung tâm tiếng Anh. Người khác đi học chưa chắc họ đã biết nhiều hơn bạn. Nhưng có một điều chắc chắn. Đó là họ đã phí đi rất nhiều thời gian và công sức đi học những thứ mà họ có thể học ở nhà. Khi đứng trước quyết định có nên đi học thêm hay không, hãy cân nhắc đến chi phí cơ hội. “Again, trust yourself. Don’t let anyone be your hero. YOU are the hero. It’s YOU. Only YOU can save yourself.”

17. Nếu muốn kỹ năng Listening lên nhanh, cách tốt nhất bạn cần làm là hãy nghiên cứu kỹ bản dịch trước khi nghe. Nghiên cứu 80% cái bản dịch, không cần hiểu hết. Sau đó cắm tai nghe và nghe đi nghe lại bài Listening đó thật nhiều lần. Đây là bí mật của mình.

18. Trộn lẫn tiếng Anh và tiếng Việt giúp cho bạn dễ dàng chuyển hóa từ vựng tiếng Anh trở thành ngôn ngữ mẹ đẻ của bạn. Tuy nhiên, hãy sử dụng đúng hoàn cảnh vì mọi người xung quanh có thể sẽ không có thiện cảm với điều này.

19. Không nên nâng niu sách theo cách truyền thống như một dạng vật chất (tangible). Mặt khác, nâng niu nó dưới dạng tinh thần (intangible). Giá trị thật sự của sách không ở giấy, bìa hay màu sắc mà ở thông tin. Vì vậy, hãy viết vào sách. Không giữ mới.

20. Về luyện Speaking, cho phép bản thân được quyền nói không chuẩn và không hay trong vòng 3-5 phút. Nguyên nhân số 1 dẫn đến Speaking không tốt không phải là nói không chuẩn hay không hay, mà là nhiều bạn còn chẳng thèm luyện nói ngay từ đầu. Bạn phải luyện. Mà một khi đã luyện sẽ có va vấp. Bạn phải cho phép bản thân va vấp.

21. Có hàng trăm từ chuyển ngữ trong tiếng Anh. Tuy nhiên bạn chỉ cần khoảng 10 từ là đủ. Tập trung vào những từ đơn giản nhất, thông dụng nhất thay vì đánh cả cụm vừa mất thời gian vừa không được gì.

22. Tiết kiệm giấy và bảo vệ môi trường khi làm bài Writing. Nếu bạn có cách nói gọn hơn cho ý của bạn, hãy dùng cách đó. Không nên sử dụng các cụm sáo rỗng như “take xyz as an example” trong Writing IELTS, thay vào đó hãy dùng For example/For instance.

23. Không nên sử dụng ngôn ngữ quá đơn giản vì nó không giúp người chấm nhìn ra điểm mạnh của bạn để cho điểm. Không nên sử dụng ngôn ngữ quá phức tạp mà ngay đến bản thân bạn cũng không thật sự hiểu, vì nó sẽ giúp người chấm nhìn ra điểm yếu của bạn để trừ điểm.

24. Cô đơn là con dao 2 lưỡi. Nếu bạn là người không có niềm tin vào trực giác của bản thân, bạn sẽ lao đầu đi học thêm và hòa nhập theo số đông, dẫn đến điểm ở mức trung bình như số đông. Nếu bạn là người có niềm tin vào luyện tập, trực giác của bản thân, bạn sẽ thoát ra và lọt vào top 1%.

25. Để học tốt một ngôn ngữ, bạn luôn phải đi qua một quá trình (1) chấp nhận (2) những điều bạn cảm thấy vô lý (3) cho đến khi bạn cảm thấy nó hợp lý. Vì vậy trong quá trình học, đừng thắc mắc tại sao nó như thế. Hãy chấp nhận nó như một quy luật. Nên nhớ bạn không thể áp dụng hệ quy chiếu tiếng Việt lên hệ quy chiếu tiếng Anh.

26. IELTS và tiếng Anh khác nhau. IELTS có luật chơi riêng vì vậy bạn phải chơi theo luật của IELTS. Hãy nghiên cứu thật kỹ các dạng đề, cấu trúc đề của từng kỹ năng. Nên nhớ bạn có thể giao tiếp tiếng Anh tốt không đảm bảo là bạn sẽ thi Speaking tốt. Bạn viết luận, nghiên cứu ở trường tốt chưa chắc đã đạt điểm tuyệt đối khi thi Writing. Chúng chỉ có tác dụng hỗ trợ mà thôi. Hãy luyện thật nhiều đề.

27. Suy cho cùng, thứ quan trọng nhất bạn cần làm là “shut up and practice”.

28. Từ điển và từ vựng được sắp xếp theo nhóm là đại dương. Bạn không uống nước đại dương, bạn chỉ câu cá và ăn cá mà thôi. Đại dương cũng có rất nhiều rác và những thứ vô dụng. Sử dụng 2 công cụ này thật tốc độ và chỉ coi nó như một công cụ tra cứu mà thôi. Không nên sử dụng phiên bản giấy vì khiến bạn mất rất nhiều thời gian.

29. Kỹ năng Writing kém là do bạn chưa đọc nhiều. Nếu không đọc nhiều, bạn sẽ không có kinh nghiệm sử dụng ngôn ngữ một cách thực tế. Chỉ tập trung học ngữ pháp và từ vựng sẽ khiến cho ngôn ngữ của bạn ở dạng lắp ghép như robot và nhiều trường hợp không chính xác, khiến cho bạn mất điểm mà không hiểu tại sao mặc dù ngữ pháp đúng.

30. Để đạt được IELTS như mong muốn, bạn không thể tránh được sự thật là bạn phải ngồi học một cách nghiêm túc (và tương đối nhàm chán). Số đông không nuốt nổi sự thật này nên họ lẩn tránh nó bằng cách tải thêm nhiều sách, like thêm nhiều trang trên Facebook, vứt tiền cho các trung tâm và mong rằng kỹ năng của họ tự động tốt lên. Điều này làm cho họ cảm thấy thỏa mãn tạm thời. Nó giống như một dạng chất gây nghiện.

31. Dựa trên kinh nghiệm của mình. Nội dung từ các trang IELTS hiện nay hầu như không thể giúp bạn thành công trong IELTS một cách đột phá. Thông tin tốt cũng có nhưng thông tin không tốt quá nhiều. Bạn sẽ gặp nhiều các lời khuyên không tốt nhiều hơn so với các lời khuyên tốt.

32. Nếu bạn phát âm bị “thuần Việt” hay không giống như tiếng Anh- Mỹ hay tiếng Anh-Anh thì hầu như mọi người sẽ kết luận đó là do giọng chưa chuẩn. Đây là kết luận sai. Khi kết luận như vậy nghĩa là đã mặc định phát âm đã tốt rồi. Trong khi đó cách phát âm mới chính là nguyên nhân số một làm cho bạn phát âm thuần Việt. Tập trung vào cách phát âm chứ không phải chất giọng.