Chuyển sang Book bởi XanhXanh tháng 8-2007

Người soạn : LÊ VĂN THỊNH

NHỮNG YÊU CẦU MỚI

VỀ QUẢN LÝ CHẤT LƯỢNG CÔNG TRÌNH XÂY DỰNG

HƯỚNG TỚI HỘI NHẬP QUỐC TẾ

1. LỚI NÓI ĐẦU

2. TIẾP CẬN ĐỂ HỘI NHẬP QUỐC TẾ TRONG LĨNH VỰC QLCLCTXD.

2.1. Đổi mới công nghệ quản lý trong xu thế toàn cầu hoá kinh tế

Theo khuyến cáo của ASEAN, từ 1995 đến 2000 các doanh nghiệp và định chế công ích của các nước thành viên phải áp dụng mô hình QLCL toàn diện. Vì vậy, đổi mới công nghệ quản lý là cơ hội để tạo năng lực cạnh tranh mới trong nền kinh tế thị trường đầy biến động đặc biệt tiến trình tham gia thị trường mậu dịch phi thuế quan khu vực (AFTA) và xu thế toàn cầu hoá nền kinh tế đã thực sự ở phía trước.

Đổi mới công nghệ quản lý là một cuộc cách mạng công nghệ quản trị nhằm từ bỏ phương pháp quản lý cứng nhắc thiếu linh hoạt, phản ứng kém, không chú tâm vào khách hàng, xem nặng vẻ hình thức hơn là kết quả việc làm, trông đợi vào chính sách bảo hộ của Nhà nước, thiếu sáng tạo, chi phí gián tiếp cao...để có cách nhìn mới mẻ sáng tạo đối với công việc để làm ra sản phẩm dịch vụ có chất lượng và chuyển giá trị đó cho khách hàng.

Về nội dung đổi mới công nghệ quản lý là nhằm vào sự phân công sản xuất tinh vi hơn, người ta sẽ tận dụng công nghệ nhiều hơn là sức lao động, hàm lượng khoa học trong các sản phẩm sẽ cao hơn, giá thành sẽ thấp hơn. Từ đó dẫn tới những thay đổi trong phương thức quản lý từ hàng dọc (dày) sang hàng ngang (mỏng), từ quản lý trực tuyến sang quản lý chéo - chức năng và làm việc theo đồng đội (xu thế làm việc của thế kỷ 21).

Trong sự đổi mới công nghệ quản lý, vai trò của người chịu trách nhiệm chính đặc biệt được đề cao. Chúng ta hãy xem những khuôn mẫu trong sự phân định trách nhiệm về chất lượng sản phẩm hàng hoá đang được vận dụng trên thế giới:

* 50% thuộc về lãnh đạo, 25% thuộc về giáo dục, 25% thuộc về người lao động.

* Quy tắc 85:15 cho rằng 85% thuộc về lãnh đạo, 15% thuộc về người lao động.

* Theo Deming: 94% thuộc về hệ thống, 6% thuộc người lao động.

* Chất lượng được sinh ra từ phòng giám đốc và cũng thường chết tại đó.

2.2. Những chiến lược về chất lượng.

2.2.1. Những khái niệm về chất lượng theo thời gian

Định nghĩa: Chất lượng là tập hợp các đặc điểm của một thực tế nhằm tạo cho thực tế đó có khả năng thoả mãn những nhu cầu đã nêu ra hoặc nhu cầu tiềm ẩn.

Vài nét về mặt lịch sử của chất lượng:

•     Thời tiền sử:

*/ Không hề có sự ép buộc nào lớn về kinh tế.

*/ Tạo ra một kiệt tác nhằm hướng đến sự tuyệt hảo.

Ví dụ: Những người xây dựng nhà thờ.

•     Thời kỳ công nghiệp hoá:

* Kinh tế sản xuất:

- Ép buộc kinh tế về sản xuất.

- Cầu lớn hơn cung.

- Khái niệm về chất lượng không tồn tại để giúp cho khái niệm về số lượng.

* Kinh tế thị trường:

- Ép buộc kinh tế về cạnh tranh.

- Cung lớn hơn cầu.

- Khái niệm về chất lượng cao hơn

2.2.2. Những chiến lược chất lượng

a) Chiến lược Kiểm tra và kiểm tra chất lượng:

* / Cần thiết.

*/  Nhưng:

- Lý lẽ không rõ, không xác minh được giá cả thị trường và hiệu quả.

- Kiểm soát đôi khi bị bỏ qua.

b) Chiến lược Kiểm soát những điều kiện để đạt được chất lượng:

Kiểm soát 5 điều kiện căn bản để đạt chất lượng:

-         Con người.

-         Thiết bị.

-         Nguyên vật liệu ban đầu.

-         Phương pháp thực hiện.

-         Hệ thống văn bản tài liệu.

(ở đây còn tồn tại: cần có thường xuyên đồng thời 5 điều kiện và cùng một mức độ vận hành tốt.)

c) Chiến lược Đảm bảo chất lượng:

* Đảm bảo chất lượng là toàn bộ các hoạt động có kế hoạch và hệ thống được tiến hành trong hệ thống chất lượng và được chứng minh là đủ mức cần thiết để tạo sự tin tưởng, thoả đáng rằng thực tế sẽ thoả mãn đầy đủ các yêu cầu chất lượng.

* Hệ thống Đảm bảo chất lượng được xây dựng theo ISO-9000.

d) Chiến lược Quản lý chất lượng:

Là sự Biết cách làm và khả năng con người hoà lẫn vào nhau và chủ yếu hướng về khách hàng và nó là phương tiện chính để doanh nghiệp thành công trong bối cảnh cạnh tranh kinh tế hiện nay.

e) Chiến lược quản lý chất lượng toàn diện: là sự hoàn thiện ở tầm mức cao mà chúng ta phải hướng tới.

2.2.3. Điều kiện để đạt được chất lượng

* Chất lượng cho những người có liên quan (nhân công)

- Được đào tạo về công việc mà anh ta đảm trách.

- Có kinh nghiệm trong việc áp dụng phương pháp và tiến hành vận dụng cũng như trong việc sử dụng những thiết bị.

- Cho họ biết những việc họ phải làm, mục đích họ phải đạt cũng như trách nhiệm của họ về chất lượng những sản phẩm họ làm ra.

- Sắp xếp tài liệu và những điều lệnh cần thiết cho công việc.

* Chất lượng của những phương pháp và cách thực hiện.

- Phù hợp, có nghĩa là những phương pháp này được công nhận như vậy thông qua việc thử nghiệm trước hay qua những kinh nghiệm đủ dày có được những điều kiện giống với những điều kiện của cách ứng dụng nó.

* Chất lượng của vật liệu và sản phẩm mua (vật liệu)

Nhà cung ứng và nhà thầu phụ phải được tuyển chọn.

Thư đặt hàng rõ ràng, và đầy đủ nhằm chỉ ra tất cả những nhu cầu bức thiết về mặt kỹ thuật theo sơ đồ sau:

- Những phẩm chất đạt được.

- Những giới hạn cung ứng

- Kiểm soát, thực hiện thử và những bằng chứng đưa ra

- Những điều kiện nhận, phát, đóng gói và dán nhãn

Việc mua phải được nhận và bảo quản trong tình trạng chấp nhận được.

* Chất lượng của thiết bị sử dụng (máy móc)

Thích nghi với những hoạt động thực hiện.

Được bảo trì trong điều kiện tốt:

- Hoạt động tốt

- Những đặc tính kỹ thuật

- An toàn cho người sử dụng

- Sự sử dụng và môi trường.

* Chất lượng của môi trường làm việc

- Điều kiện làm việc đảm bảo.

- Lưu ý về an toàn trong khi làm việc.

2.3 Quản lý chất lượng công trình xây dựng ở một số nước.

2.3.1. Quản lý chất lượng công trình xây dựng ở Mỹ

a) Quản lý nhà nước của Mỹ về CLCTXD.

- Bộ máy chính quyền Mỹ chia làm 3 cấp: Chính quyền Liên bang, chính quyền Bang và chính quyền địa phương. Nếu không có yêu cầu của Quốc hội, chính quyền liên bang thường không trực tiếp quản lý CLCTXD. Khi có văn bản của Quốc hội thì Quốc hội trao quyền cho Bộ trưởng Bộ Phát triển nhà ở và đô thị tiến hành những kiểm tra điều tra như đảm bảo quy định về quản lý chất lượng được thực hiện một cách cưỡng chế.

Do nguyên nhân lịch sử, phần lớn quyền lực hành chính của Mỹ tập trung trong tay chính quyền bang. Chính quyền bang có quyền phát ngôn về chất lượng công trình.

Chính quyền địa phương là cơ quan chủ quản hành chính trực tiếp quản lý chất lượng công trình, có quyền lực tối cao đối với chất lượng công trình. Chính quyền địa phương có cơ quan riêng quản lý xây dựng gọi là Cục xây dựng được tổ chức như sau:

•     Văn phòng Cục

•     Trung tâm xin phép và cho phép.

•     Ban thẩm tra kế hoạch (hạt nhân trong QLCL)

•     Ban kiểm tra (Lực lượng chủ yếu của Cục)

Sự coi trọng của Chính phủ dành cho chất lượng: Khi phát hiện ra khả năng xấu nghiêm trọng về chất lượng ảnh hưởng tới con người và tài sản chính quyền bang hoặc địa phương phải lập tức thông báo cho xã hội biết, ra lệnh thu hồi hoặc ngừng thi công.

b)/ Biện pháp quản lý chất lượng ở Mỹ.

*/ ở Mỹ dùng mô hình 3 bên chính để quản lý chất lượng sản phẩm xây dựng trong quá trình xây dựng:

•     Bên thứ nhất là Nhà thầu người sản xuất tự chứng nhận chất lượng sản phẩm của mình.

•     Bên thứ 2 là sự chứng nhận của bên mua (Là Chủ đầu tư thông qua tư vấn giám sát) về chất lượng sản phẩm có phù hợp với tiêu chuẩn và các quy định của công trình hay không.

•     Bên thứ 3 là sự đánh giá độc lập nhằm định lượng chính xác phục vụ mục đích baỏ hiểm hoặc khi giải quyết tranh chấp.

2.3.2.  Quản lý chất lượng của cộng hoà Pháp

•     Điểm xuất phát:

Quản lý chất lượng của Pháp dựa trên việc bảo hiểm bắt buộc đối với công trình xây dựng các hãng bảo hiểm từ chối bảo hiểm cho công trình khi công trình không có đánh giá về chất lượng.

•     Quan điểm quản lý chất lượng:

Ngăn ngừa là chính. Dựa trên kết quả thống kê đưa ra các công việc và giai đoạn bắt buộc phải kiểm tra để ngăn ngừa nguy cơ xảy ra chất lượng kém.

•     Nội dung kiểm tra:

* Giai đoạn cần kiểm tra:

- Phệ duyệt thiết kế: chất lượng thiết kế

- Thi công: Biện pháp thi công, cách tổ chức thi công.

* Nội dung kỹ thuật:

- Mức độ vững chắc của công trình

- An toàn PCCC và ATLĐ

- Tiện nghi cho người sử dụng.

•     Kinh phí chi cho kiểm tra chất lượng công trình : 2% tổng giá thành.

•     Bảo hành và bảo trì: Luật quy định, các chủ thể có trách nhiệm bảo hành và bảo trì sản phẩm của mình trong vòng 10 năm.

•     Cưỡng chế bảo hiểm công trình xây dựng.

- Pháp là một nước điển hình thực hiện chế độ bảo hiểm công trình mang tính cưỡng chế.

- Mọi đơn vị có liên quan tới xây dựng công trình : Chủ công trình , đơn vị thiết kế, thi công, Công ty kiểm tra chất lượng, nhà sản xuất chế phẩm xây dựng, kiến trúc sư, công trình sư...đều phải nộp bảo hiểm cho Công ty bảo hiểm.

- Pháp quy định bảo hành công trình là 10 năm , vì vậy tiền bảo hiểm phải được cân nhắc tuỳ thuộc mức độ rủi ro của công trình xây dựng, uy tín của Nhà thầu, mức độ của công tác quản lý chất lượng...và thường tiền bảo hiểm chiếm từ 1,5% đến 4% giá thành công trình .

Thông qua cưỡng chế bảo hiểm công trình, công ty bảo hiểm tích cực thúc đẩy thực hiện chế độ giám sát quản lý chất lượng chặt trong giai đoạn thi công nhằm đảm bảo chất lượng công trình thì công ty bảo hiểm không phải gánh chịu chi phí sửa chữa, duy tu công trình.

Thực hiện chế độ bảo hiểm công trình đã buộc các bên phải tích cức tham gia vào giám sát quản lý chất lượng công trình và vì lợi ích của mình, bảo vệ tối đa lợi ích hợp pháp của Nhà nước và người sử dụng.

2.3.3. QLCLCTXD ở Trung Quốc

a) Pháp Quy hoá vị trí của QLCLCTXD.

Sau 13 năm nghiên cứu, trải qua nhiều giai đoạn tập trung tâm huyết của nhiều người, ngày1 tháng 11 năm 1997 " Luật Xây dựng" đã được hội nghị lần thứ 28 - Uỷ ban thường vụ Quốc hội khoá 8 thông qua, Chủ tịch Giang Trạch Dân đã ký lệnh ban hành ngày 3/11/1997. Xuất phát lập pháp của Quốc hội nước Cộng hoà nhân dân Trung Hoa là phải đưa thị trường xây dựng vào quy định của luật pháp để nâng cao chất lượng công trình xây dựng.

Ở Trung Quốc, ngành xây dựng phát triển cực kỳ nhanh chóng từ khi mở cửa cải cách. Thành tựu thì vô cùng to lớn nhưng cũng để lại những sự không hoàn thiện của thị trường khá rõ ràng. Các doanh nghiệp xây dựng có khuynh hướng coi trọng sản xuất coi thường quản lý; coi trọng giá trị sản lượng xem nhẹ hiệu quả; quan tâm tới tiến độ, giá rẻ bỏ mặc chất lượng. Các chủ đầu tư chia nhỏ công trình để giao thầu, đòi và nhận hối lộ phổ biến; ép giá, ép tiến độ để lấy thành tích...Những hành vi này ảnh hưởng nghiêm trọng tới chất lượng làm cho sự cố liên tiếp xảy ra. Vì vậy "Luật Xây dựng " Trung Quốc không chỉ có mục đích lập pháp cơ bản là bảo đảm chất lượng và an toàn mà trong nhiều điều xác định việc bảo đảm chất lượng và an toàn là nguyên tắc cơ bản của hoạt động xây dựng.

b) Thực hiện chế độ giám sát quản lý xây dựng công trình một cách toàn diện.

Chủ tịch Đặng Tiểu Bình chỉ rõ : "Chúng ta cần phải học cách sử dụng phương pháp kinh tế để quản lý kinh tế. Tự mình không hiểu thì phải học tập những người biết, học tập phương pháp quản lý tiên tiến của nước ngoài" chế độ giám sát quản lý xây dựng được cả thế giới công nhận là chế độ quản lý xây dựng tiên tiến được Trung Quốc vừa áp dụng thí điểm thành công và từ 1996 được áp dụng toàn diện ở nước Cộng hoà nhân dân Trung Hoa. Đây là công việc thuộc phạm vi trách nhiệm của Chủ đầu tư và được uỷ thác cho một tổ chức được chuyên nghiệp hoá để thực hiện việc giám sát quản lý đối với toàn bộ quá trình đầu tư và xây dựng một công trình. Như vậy điều quan trọng trong giám sát quản lý không chỉ nằm ở " giám sát" mà còn nằm nhiều ở "quản lý" nghĩa là phải giúp Chủ đầu tư quản lý toàn bộ công trình về 3 mặt kiểm soát đầu tư, kiểm soát tiến độ và kiểm soát chất lượng nhằm phát huy hiệu quả cao nhất của dự án.

Tất nhiên ở Trung Quốc cũng đã trải qua giai đoạn mà chế độ giám sát quản lý hoàn chỉnh được hiểu là giám sát chất lượng với trách nhiệm hữu hạn. Ở đây có lỗi của chủ đầu tư là thích bao biện, muốn giữ lợi ích và không thích giao quyền cho đơn vị tư vấn giám sát. Nhưng cũng có lỗi chủ quan của các đơn vị tư vấn là đội ngũ và tổ chức của mình chưa thể thích ứng với nhu cầu của công tác thực tế. Thể hiện chủ yếu là các nhân viên mới tiếp cận, kinh nghiệm về nghiệp vụ quản lý chưa được đào tạo và cơ cấu lứa tuổi của đội ngũ kỹ sư giám sát cũng không hợp lý. Vì vậy chương trình đào tạo kỹ sư tư vấn giám sát quản lý của Trung Quốc được coi là nhiệm vụ cấp bách. Về phía quản lý của chính quyền cần tăng cường thẩm tra chặt chẽ tư chất của đơn vị tư vấn giám sát, tập trung đào tạo nâng cao trình độ của các nhân viên giám sát quản lý. Chúng ta đang học Trung Quốc về bước đi và mô hình QLCLCTXD bởi những thành công của Trung Quốc trong quá trình tiếp cận để hội nhập thông lệ và tập quán quốc tế là gần gũi với phương pháp luận của chúng ta.

2.3.4. QLCLCTXD ở Cộng hoà Liên bang Nga.

a/ Hệ thống quản lý Nhà nước về CLCTXD.

Ở Liên bang Nga, giúp cho Chính Phủ thống nhất QLNN về CLCTXD là Uỷ ban Nhà nước về xây dựng và Bộ Quốc phòng Nga. Bộ Quốc phòng có hệ thống độc lập của mình để QLCL các công trình quân sự. Lực lượng từ Bộ tới các Binh chủng, quân khu khoảng 150 người. Trong khi đó, UBNN về xây dựng chịu trách nhiệm giúp Chính Phủ thống nhất QLNN về CLCTXD trên toàn lãnh thổ (Các Bộ, Ngành, vùng...gồm 89 chủ thể). Giúp cho Bộ trưởng chủ nhiệm Uỷ ban thực hiện chức năng QLNN về CLCTXD là Tổng cục QLNN về CLCTXD Liên bang cùng hệ thống của mình. Lực lượng  công chức thực hiện chức năng QLNN của hệ thống lên tới hơn 3000 người, các nhân viên QLNN về CLCTXD được quản lý chặt chẽ về trình độ chuyên môn và nghiệp vụ. Họ muốn được tuyển chọn phải qua các khoá học và thi để được cấp thẻ và sau 3 năm lại sát hạch. Chương trình bồi dưỡng, cập nhật kiến thức và thi cử được thống nhất toàn Liên bang. Các trường hợp thi được có thể được thi lại sau 3 tháng. Nếu bị trượt tiếp, buộc phải chuyển công tác. Chất lượng đội ngũ công chức và sự hoạt động thống nhất của hệ thống nên Tổng cục QLNN về CL Liên bang cập nhật kịp thời thông tin về tình hình CLCTXD toàn lãnh thổ và đặc biệt trong việc chỉ đạo đối với các sự cố công trình xây dựng.

b/ Cộng hoà Liên bang Nga áp dụng mô hình Tư vấn giám sát QLXD.

Trong 2 năm gần đây UBNN về XD Liên bang Nga đã thực hiện việc xây dựng mô hình hoạt động xây dựng với sự tham gia của các doanh nghiệp tư vấn giám sát QLXD chuyên nghiệp. Bạn đã xây dựng chương trình đào tạo Kĩ sư tư vấn giám sát thống nhất và uỷ quyền cho 18/89 chủ thể được tổ chức đào tạo kỹ sư  tư vấn giám sát tại các trường hoặc Viện. Sau khi đã phúc tra kết quả thi tuyển của các Hội đồng thi, UBNN về XD Liên bang Nga thực hiện và uỷ quyền cho các nước cộng hoà xét và cấp giấy phép đăng kỹ kinh doanh cho các doanh nghiệp tư vấn hành nghề tư vấn giám sát QLCLCTXD. UBNN về XD Liên bang Nga coi việc xây dựng đội ngũ kỹ sư tư vấn giám sát có tính chuyên nghiệp cao mang tính quyết định của tiến trình đổi mới công tác QLCLCTXD.

3. THỰC TRẠNG CÔNG TÁC QLCLCTXD Ở VIỆT NAM.

3.1. Công cuộc mở cửa và những đổi mới trong lĩnh vực QLCLCTXD.

Sự nghiệp đổi mới đã tạo nên những thay đổi sâu sắc trong lĩnh vực quản lý đầu tư và xây dựng. Cùng với sự phát triển nền kinh tế quốc dân liên tục, nhanh chóng và lành mạnh, quy mô hoạt động xây dựng trong những năm qua ngày càng mở rộng, thị trường xây dựngngày càng sôi động, tính xã hội của quá trình xây dựng ngày càng cao, địa vị của ngành xây dựng trong phát triển kinh tế và xã hội ngày càng quan trọng. Ngành xây dựng nước ta đã thực sự góp phần tạo nên dáng vóc mới của đất nước với các công trình giao thông hiện đại, các công trình công nghiệp như điện, dầu khí, vật liệu xây dựng...và nhiều cao ốc trong đô thị như Văn phòng, khách sạn...đạt các chuẩn mực quốc tế.

Chỉ trong một thời gian ngắn, ngành xây dựng nước ta cũng đạt được sự tăng tốc khá hoàn hảo có khả năng tiếp cận và làm chủ các công nghệ, kỹ thuật xây dựng hiện đại của thế giới, đồng thời tạo sự thay đổi quan trọng trong nhận thức về quản lý trong đó có công nghệ quản lý chất lượng công trình xây dựng.

Nhìn nhận về sự đổi mới trong lĩnh vực QLCLCTXD thời gian qua chúng ta cần nhìn lại sự đổi mới theo hướng phứp chế hoá hoạt động xây dựng ngày một hoàn thiện theo tiến trình đổi mới nền kinh tế.

a/ Sự đổi mới trong hệ thống văn bản pháp lý về quản lý xây dựng.

1. Nghị định 232/CP ngày 6/6/1981: Điều lệ quản lý xây dựng cơ bản.

(lấy nguyên tắc hạch toán kinh tế và hiệu quả đầu tư làm thước đo của quản lý xây dựng cơ bản)

2. Nghị định 385/HĐBT ngày 7/11/1990: Sửa đổi bổ sung thay thế NĐ/232/CP.(bản chất đối tượng quản lý nền kinh tế nhiều thành phần)

3. Nghị định 177/CP ngày 20/10/1994: Đã điều chỉnh khái niệm quản lý xây dựng cơ bản thành" Quản lý đầu tư và xây dựng" và "quản lý công trình xây dựng" thành quản lý "dự án đầu tư".

4. Nghị định 42/CP ngày 16/7/1996: "Điều lệ quản lý đầu tư và xây dựng"

(Phù hợp dần với nền kinh tế hàng hoá) Thể chế hoá rõ các chủ thể.

5. Nghị định 52/1999/NĐ_CP ngày 8/7/1999 "Quy chế quản lý đầu tư và xây dựng" (cải cách hành chính và phân rõ quản lý các nguồn vốn - Điều chỉnh vị thế của chủ đầu tư) .

b/ Đổi mới nhận thức về quản lý CLCTXD

Tư tưởng:

Thay thế cơ chế thanh tra để phát hiện chất lượng kém sang cơ chế ngăn gừa không để xảy ra chất lượng kém trong công trình xây dựng.

Nội dung:

- Xác định rõ vai trò quản lý Nhà nước  về chất lượng công trình xây dựng.

- Kiểm soát chất lượng công tác thiết kế và chi phí.

- Kiểm soát chất lượng vật liệu, chế phẩm và thiết bị.

- Giám sát biện pháp tổ chức thi công và chất lượng thi công.

- Nghiệm thu đánh giá chất lượng trước khi đưa vào sử dụng. áp đặt chế độ bảo hành và chế tài đối với Nhà thầu xây dựng.

c/ Đổi mới mô hình Tổ chức quản lý chất lượng công trình xây dựng (Quyết định 498/BXD-GĐ ngày 18/9/1999) (xem sơ đồ 1)

3.2 Những tồn tại hiện nay trong lĩnh vực QLCLCTXD :

Tình hình chất lượng kém ở một số công tình và mỗi năm có trên 20 sự cố công trình nghiêm trọng cũng là hệ quả của những bất cập hiện nay của công tác QLCLCTXD. Không kể các nguyên nhân khách quan về chủ quan lĩnh vực QLCLCTXD còn nhiều tồn tại:

- Thứ nhất: Chúng ta chưa thực sự có hệ thống quản lý thống nhất về CLCTXD. Ngoài Bộ Xây dựng, Bộ GTVT có hệ thống tổ chức dọc (tuy còn nghiệp dư và không đồng đều) thì hầu như các Bộ, Ngành chưa có cơ quan được phân công thực hiện độc lập chức năng QLNN về CLCTXD.

- Thứ hai: Hệ thống QLNN về CLCTXD ở các địa phương thực sự bất cập về năng lực và tổ chức. Nhiều Sở XD, Sở XD chuyên ngành ở một số địa phương không có cơ quan độc lập có chức năng QLNN về CLCTXD. Nhiệm vụ này đôi khi lại ghép với các phòng nghiệp vụ khác của Sở. Theo sự phân cấp hiện nay trên 99% các công trình thuộc dự án nhóm C,B đều được giao phó cho các địa phương quản lý. Đây thực sự là một nhiệm vụ hết sức nặng nề.

- Thứ ba: Việc thực thi luật pháp trong thực tế còn thấp. Các Chủ đầu tư đặc biệt là các dự án nguồn vốn NS vẫn là những "Ông chủ hờ". Họ không chịu rủi ro và không bị ràng buộc chặt chẽ về luật pháp nên sự thực hiện nghiêm túc chế độ QLCL đều tuỳ thuộc vào sự giác ngộ. Các Chủ đầu tư không thực hiện, chúng ta chưa có một chế tài đối với họ. Vì vậy, công tác QLCL theo các quy định được thực hiện ở các giai đoạn chiếu lệ, hình thức và không có người chịu trách nhiệm chính.

- Thứ tư: Mô hình giám sát quản lý là một bước đổi mới về quan hệ sản xuất song lực lượng giám sát quản lý của ta hầu như chưa được hình thành. Các nhân viên giám sát chưa được đào tạo, rèn luyện những tố chất cần thiết cho nghề nghiệp như sự hiểu biết pháp luật, kiến thức quản lý, trình độ chuyên môn, hiểu biết kinh tế và đạo đức nghề nghiệp. Thực sự nghề giám sát quản lý chưa được coi là một nghề. Tồn tại này là trở ngại chủ quan lớn nhất trong việc thực thi biện pháp QLCL chủ động.

- Thứ năm: về phía lãnh đạo cũng đang là trở ngại của quá trình áp dụng các mô hình quản lý tiến tiến này. Lãnh đạo của các chủ thể thường dùng ít thời gian cho việc cập nhật kiến thức và không ít người trong họ không hiểu thấu đáo các chế độ quản lý mới, thay vào đó chủ yếu hô hào hoặc dùng quyền lực để phủ quyết.

4. NHỮNG NỘI DUNG ĐỔI MỚI CÔNG NGHỆ QLCLCTXD.

Văn bản mới nhất liên quan tới lĩnh vực chất lượng công trình xây dựng là "Quy định về quản lý chất lượng công trình xây dựng" được ban hành kèm theo quyết định số 17/2000/QĐ-BXD của Bộ trưởng Bộ Xây dựng ngày 2/8/2000. Bản quy định này hướng dẫn chi tiết các nội  dung về QLCLCTXD được nêu tại các Nghị định gần đây của Chính phủ về Quản lý đầu tư và xây dựng. Bản quy định này kế thừa các nội dung đã được áp dụng có kết quả trong thực tiễn đồng thời khắc phục các tồn tại của các văn bản trước. Nhìn tổng thể, văn bản này đã hoàn thiện hơn các văn bản trước đó ở các nội dung điều chỉnh mối quan hệ hành chính trong hoạt động xây dựng nghĩa là quy định rõ hơn mối quan hệ quản lý của cơ quan có chức năng quản lý nhà nước và các chủ thể bị quản lý bao gồm chủ đầu tư, tư vấn thiết kế, tư vấn giám sát và các nhà thầu khác. Văn bản này cũng điều chỉnh mối quan hệ kinh tế giữa các chủ thể trên trong suốt quá trình thực hiện dự án. Văn bản mới về QLCLCTXD này đã là một bước tiến trong việc cải cách hành chính theo hướng phân cấp rõ ràng triệt để và ai có liên quan tới hoạt động xây dựng đều gắn quyền lực với trách nhiệm, trong đó chịu trách nhiệm chính về quản lý chất lượng các công trình xây dựng của dự án vẫn là chủ đầu tư. Văn bản này cũng là công cụ hữu hiệu để kiểm soáthành vi của các chủ thể liên quan tới chất lượng CTXD. Tôi xin nêu ba nội dung có sự thay đổi so với các văn bản trước đây để làm rõ hơn những yêu câù đổi mới công nghệ QLCLCTXD.

4.1.Những đổi mới về mặt tổ chức trong lĩnh vực QLCLCTXD.

Thực hiện chương trình cải cách hành chính nghĩa là phải làm rõ chức năng của từng tổ chức hành chính nhà nước và không chồng chéo với nhau trong việc quản lý cùng một đối tượng. Quản lý nhà nước có quyền uy và thường là can thiệp quá sâu, vụn vặt vào quá trình triển khai của một hoạt động xây dựng. Yêu cầu cải cách hành chính  là làm rõ cái gì nhà nước phải quản và cái gì nhà nước không quản. Lý lẽ ở đây là nhà nước  quản lý những công việc mà bất kỳ chủ thể nào của xã hội không thể làm được. Như vậy phận định khác nhau của 2 hình thức giám sát quản lý được thể hiện trong các văn bản mới của nhà nước liên quan tới QLCLCTXD thể hiện ở các nội dung sau:

a)    Quản lý Nhà nước về chất lượng công trình xây dựng:

Đây là công việc của cơ quan có chức năng quản lý Nhà nước về quản lý

CLCTXD của chính quyền các cấp. Các cơ quan này phải chịu  trách nhiệm về tình hình chất lượng công trình được phân cấp cụ thể tại điều 3 của Quy định về QLCLCTXD.

Về bản chất của hoạt động giám sát quản lý nhà nước là theo chiều rộng có tính vĩ mô, tính cưỡng chế của cơ quan công quyền. Phương thức quản lý nhà nước về chất lượng công trình xây dựng được mô tả ở sơ đồ 2.

Sơ đồ 2 : Phương thức QLNN về CLCTXD

Nội dung hoạt động QLNN lĩnh vực này gồm 4 phần chủ yếu:

• Thiết lập và tham gia thiết lập hệ thống văn bản pháp lý và chính sách.

• Tổ chức phổ biến, hướng dẫn cho các chủ thể thực hiện theo các văn bản pháp lý và chính sách.

• Tổ chức kiểm tra giám sát các chủ thể thực hiện công tác QLCLCTXD theo pháp luật.

• Tổng hợp báo cáo tình hình chất lượng công trình xây dựng

b)Thực hiện việc xã hội hoá công tác giám sát chất lượng công trình xây dựng

Nội dung XHH công tác giám sát gồm 2 phần:

1) Phần giám sát kỹ thuật về CLCTXD do các pháp nhân có năng lực chuyên môn hoạt động chuyên nghiệp thực hiện

- Về mặt tổ chức thì đây là các pháp nhân như chủ nhiệm điều hành dự án, các nhà thầu tư vấn, thầu xây lắp, thầu cung ứng đã được xã hội hoá, chuyên môn hoá được cấp đăng ký kinh doanh hoặc hoạt động nghề nghiệp. Các đơn vị tổ chức này phải chịu trách nhiệm trực tiếp về chất lượng công trình theo các phần công việc họ đảm nhiệm. Trong đó, Chủ đầu tư là người chịu trách nhiệm về chất lượng CTXD thuộc dự án mình quản lý.

- Giúp cho các Chủ đầu tư thực hiện giám sát và quản lý dự án là các tổ chức tư vấn giám sát quản lý. Về bản chất của hoạt động giám sát quản lý là theo chiều sâu, vĩ mô, được trả tiền và được uỷ thác.

- Nội dung hoạt động giám sát quản lý gồm:

•     Kiểm soát chất lượng công trình .

•     Kiểm soát khối lượng.

•     Kiểm soát được tiến độ.

Hoạt động của họ tuân thủ quy định của pháp luật, quy chuẩn tiêu chuẩn và quy định về mặt kinh tế. Họ chịu trách nhiệm trực tiếp về những kết quả công việc mà họ thực hiện.

Nhìn chung ở Việt Nam hiện nay, các tổ chức tư vấn giám sát quản lý làm được toàn diện 3 nội dung trên đang còn rất ít. Lĩnh vực chủ yếu chúng ta đã làm quen là công tác kiểm soát chất lượng công trình xây dựng.

Ngoài ra, các tổ chức tư vấn về khảo sát thiết kế, nhà thầu xây lắp, nhà thầu cung cấp thiết bị... đều phải có tổ chức tự quản lý chất lượng sản phẩm và cam kết sự đáp ứng yêu cầu của khách hàng về chất lượng sản phẩm mình cung cấp. Mô hình QLCL thực chất là mô hình 2 bên: Chủ đầu tư và Nhà thầu.

2.) Phần giám sát của xã hội về các hành vi liên quan tới CLCTXD

Phải công khai hoá dự án để mọi người có quyền giám sát các chủ thể liên quan về hành vi của họ có ảnh hưởng tới CLCTXD. Mọi sự phát hiện sẽ báo cho

cơ quan có thẩm quyền xem xét xử lý và thông báo kết quả

4.2. Xác định rõ các bước kỹ thuật và yêu cầu về QLCL tương ứng.

Quản lý chất lượng công trình xây dựng cần được quán xuyến xuyên suốt từ khi lập dự án và trong suốt quá trình khai thác dự án. Kế thừa kết quả thẩm định dự án, công tác QLCLCTXD được chia làm 4 bước.

Sơ đồ 3: Các bước trong quá trình quản lý chất lượng công trình

4.2.1.  Quản lý chất lượng khảo sát và thiết kế:

Quy trình trước đây là qua nhiều bước và nhiều cấp. Thực tế đã cho thấy: nhiều phiền hà, nhiều cấp quyền lực và khi có lỗi về kỹ thuật thì không có người chịu trách nhiệm. Tất nhiên ở một số trường hợp quy trình này đã phát hiện được những sai xót trong thiết kế nhưng không phổ biến. Trình tự này còn hình thức bởi lẽ những sự cố và khiếm khuyết kỹ thuật vừa qua có nguyên nhân do khảo sát và thiết kế chiếm trên 60%. Vì sự dựa nhau này, chúng ta không đào tạo được các chủ trì thực sự giỏi và những tập thể thiết kế thực sự có uy tín. Vì vậy trong văn bản mới này, quy định trách nhiệm duy nhất về chất lượng khảo sát thiết kế là đơn vị tư vấn được nhận thầu hoặc giao thầu thực hiện nhiệm vụ  này. Chủ đầu tư phải nghiệm thu sản phẩm khảo sát thiết kế căn cứ vào hợp đồng kinh tế trong đó đã nêu các yêu cầu kỹ thuật và tiêu chuẩn làm căn cứ. Thẩm định của cơ quan có chức năng quản lý Nhà nước  về xây dựng là sự thoả mãn các yêu cầu về sự tuân thủ trình tự pháp lý, chấp hành các quy định kỹ thuật và sự thoả mãn các yêu cầu vì lợi ích cộng đồng. Như vậy ở giai đoạn khảo sát thiết kế, quy trình này rõ hơn về quyền lực và trách nhiệm của từng chủ thể. Chắc chắn các chủ đầu tư sẽ chọn được các nhà thầu khảo sát thiết kế thực sự có năng lực. Ngược lại, các đơn vị tư vấn này cũng phải tự "lột xác".

4.2.2.  Quản lý chất lượng trong giai đoạn thi công xây lắp.

Từ trước tới nay, giai đoạn này thường được chú ý nhiều nhất thậm chí có những văn bản trước đây nói về QLCLXD là nói tới các công việc của giai đoạn này là chính. Có thể nói, quy định cho phần này mới nghe, mới đọc tưởng không mới, nhưng có những yêu cầu mới làm cho hoạt động quản lý chất lượng ở giai đoạn này có những đổi mới và mang tính cải cách. Các chủ thể liên quan ở đây gồm: nhà thầu, đơn vị thiết kế, tư vấn giám sát của chủ đầu tư  và chủ đầu tư, vai trò của cơ quan có chức năng quản lý Nhà nước về chất lượng xây dựng. Tôi nêu một số yêu cầu về vai trò của mỗi chủ thể trong giai đoạn xây lắp:

- Chủ đầu tư vẫn là chủ thể duy nhất, có trách nhiệm quản lý chất lượng công trình. Họ phải có tổ chức tư vấn chuyên môn hoá, chuyên nghiệp hoá (của mình hoặc phải thuê) để giám sát quản lý tiến độ, khối lượng và chất lượng xây lắp. Tư vấn giám sát là đại diện có quyền lực của chủ đầu tư để quyết định các vấn đề kỹ thuật. Họ có trách nhiệm yêu cầu nhà thầu thực hiện đúng thiết kế, đồng thời họ có nghĩa vụ phát hiện giúp chủ đầu tư những thiếu sót (nếu có) của thiết kế. Sự xuất hiện của tư vấn giám sát quản lý như là một chế độ bắt buộc sẽ là một cải cách cực kỳ quan trọng trong lĩnh vực QLCLCTXD ỏ nước ta.

- Về phía nhà thầu phải tự xây dựng kế hoạch chất lượng trong đó có tổ chức tư vấn của nhà  thầu để tự giám sát chất lượng thi công. Họ phải kiểm tra chất lượng vật liệu, chất lượng sản phẩm. Chỉ khi nào nhà thầu khẳng định chất lượng thi công đảm bảo theo thiết kế và tiêu chuẩn kỹ thuật thì mới yêu cầu được nghiệm thu. Như vậy nhà thầu là người chịu trách nhiệm chính và trước tiên về chất lượng công việc mình hoàn thành. Yêu cầu của quy định mới về QLCLCTXD đòi hỏi nhà thầu phải tổ chức lại để quản lý tốt hơn về chất lượng tránh mọi rủi ro xảy ra để không bị chi phí đền bù, không gây những thiệt hại sinh mạng và giữ được uy tín cho đơn vị.

- Đối với đơn vị thiết kế thì văn bản này thể hiện sự tôn trọng tác quyền nhưng cũng đòi hỏi trách nhiệm của các nhà thiết kế về chất lượng sản phẩm trên giấy của mình đang được hình thành bằng vật chất trong thực tiễn. Họ có nghĩa vụ giải thích cho nhà thầu các chi tiết không được mô tả hết. Họ phải có trách nhiệm xác nhận sự đúng đắn giữa thiết kế của họ và trong thực tiễn. Tất nhiên yêu cầu về sự giám sát tác giả của họ là không thường xuyên nhưng được quy định phải có khi chủ đầu tư tổ chức nghiệm thu giai đoạn, nghiệm thu hoàn thành công trình đưa vào sử dụng.

Công tác QLCL giai đoạn xây lắp thể hiện thông qua công tác nghiệm thu mà ở đây có 3 bước chủ yếu:

Bước 1: Nghiệm thu công việc.

Bước 2: Nghiệm thu giai đoạn.

Bước 3: Nghiệm thu hoàn thành đưa vào khai thác sử dụng.

Công việc nghiệm thu do chủ đầu tư chủ trì và sự tham gia của các bên cũng được quy định phù hợp được mô tả trên sơ đồ 4

a)     Nghiệm thu công việc hàng ngày:

b)    Nghiệm thu khi chuyển giai đoạn:

c)     Nghiệm thu hoàn thành

Sơ đồ 4 : Các bước nghiệm thu và thành phần tham gia

- Đối với cơ quan chức năng quản lý Nhà nước về CLCTXD được phân cấp có nghĩa vụ hướng dẫn chủ đầu tư thực hiện đúng quy định và họ có trách nhiệm kiểm tra việc thực hiện các quy định về QLCLCT của chủ đầu tư và các chủ thể khác. Họ thực hiện việc kiểm tra đột xuất và định kỳ. Định kỳ được quy định trong việc nghiệm thu chuyển giai đoạn ở 1 số công trình quan trọng và kiêmr tra công tác nghiệm thu của chủ đầu tư ở giai đoạn hoàn thành công trình. Cơ quan có chức năng quản lý Nhà nước  về chất lượng theo phân cấp có trách nhiệm kiểm tra và xác nhận sự thưc hiện đúng quy định của chủ đầu tư về mặt pháp lý và kỹ thuật. Công việc này của cơ quan quản lý Nhà nước  hướng tới việc bảo vệ lợi ích chính đáng của chủ đầu tư và cũng yêu cầu chủ đầu tư đảm bảo các lợi ích của con người thụ hưởng sản phẩm xây dựng và lợi ích của cả công đồng.

Biên bản nghiệm thu hoàn thành công trình là căn cứ cho phép chủ đầu tư  đưa công trình vào sử dụng thực hiện việc quyết toán và đăng ký sở hữu.

4.2.3. QLCL trong giai đoạn bảo hành

Nội dung mới của giai đoạn này là quy định về bảo hành theo hạng mục công trình. Nếu trong một dự án có nhiều công trình và mỗi công trình được hoàn thành có thể được vận hành độc lập thì thời gian tính bảo hành được kể từ khi nghiệm thu bàn giao. Đây là sự đổi mới hợp lý và bảo vệ lợi ích của các nhà thầu xây lắp.

4.2.4.  QLCL công trình sau khi đưa vào sử dụng.

Thông thường từ trước tới nay, công việc của hoạt động xây dựng dừng lại ở khâu: nghiệm thu và bàn giao công trình. Trình tự đó hoàn toàn đúng về mặt sản xuất.

Song nhìn ở góc độ một dự án và lợi ích quốc gia trong một chiến lược bảo tồn bất động sản mà chúng ta đang ý thức được thì công trình cần được xem xét, đánh giá hiệu quả sử dụng của nó trong suốt chu trình tuổi thọ. Từ đầu những năm 1980, trên thế giới nhiều nước đã vạch ra một chiến lược bảo tồn các bất động sản. Nội dung chiến lược này đã vượt ra khỏi những công việc trước đây ta vẫn coi bảo trì như là sự sang sửa kiến trúc, tu sửa thay thế các kết cấu bị hư hỏng. Nội dung quan trọng của chiến lược này là vấn đề chất lượng công trình phải được nhìn nhận và quán triệt xuyên suốt quá trình hình thành và tồn tại theo yêu cầu tuổi thọ của mỗi công trình.

Vì vậy trong nội dung yêu cầu mới về QLCL công trình xây dựng có đặt ra thành trách nhiệm của người thiết kế phải đưa ra những yêu cầu cho các đối tượng công trình cần thiết phải bảo trì. Chủ quản lý sử dụng, chủ sở hữu công trình có nghĩa vụ và trách nhiệm bảo vệ cho công trình không bị xuống cấp nhanh, đáp ứng nhu cầu sử dụng trong suốt tuổi thọ yêu cầu. Các vấn đề về kỹ thuật bảo trì, nâng cấp là những nội dung hiện đang thu hút các cơ quan khoa học, các nhà chuyên môn nghiên cứu.

4.3. Áp dụng chế độ giám sát - quản lý trong quá trình xây dựng.

Chế độ giám sát - quản lý xây dựng là sản phẩm của nền kinh tế hàng hoá và phân công xã hội hoá cao độ. Chế độ này đã được thực hiện ở trên thế giới hàng trăm năm rồi và được nhiều nước, đặc biệt là các nước TBCN phát triển tôn sùng. Mô hình quản lý này thực sự là một sản phẩm khoa học và nó hữu ích cho mọi quốc gia.

Công cuộc đổi mới và mở cửa là cơ hội để mô hình tiên tiến này xâm nhập vào thị trường xây dựng Việt Nam. Chế độ giám sát quản lý theo tập quán quốc tế đã được chúng ta làm quen trong hầu hết các dự án có vốn đầu tư trực tiếp của nước ngoài và các dự án chúng ta vay vốn của các tổ chức tiền tệ thế giới và khu vực(xem hình 1). Các chủ đầu tư, các nhà thầu Việt Nam và cả các đơn vị tư vấn giám sát - quản lý của chúng ta vốn là thầu phụ đã tiếp cận mô hình quản lý này. Chúng ta thừa nhận sự ưu việt của nó thể hiện qua một số mặt sau:

- Thứ nhất là mô hình này đã góp phần cải cách cơ cấu bố trí tiềm lực của chúng ta một cách khoa học trên cơ sở sự phân công xã hội hoá cao độ. Các đơn vị đảm nhận nhiệm vụ này là các tổ chức tư vấn tập hợp các chuyên gia có trình độ cao về chuyên môn được đào tạo chuyên sâu về nghiệp vụ quản lý. Họ đứng ở vị thế tương đối độc lập và căn cứ làm việc của họ là pháp luật và tiêu chuẩn kỹ thuật, những quy định liên quan của nhà nước về đầu tư và xây dựng, bảo vệ quyền lợi hợp pháp của chủ đầu tư và nhà thầu xây lắp.

- Thứ hai là mô hính này góp phần quan trọng cải cách hình thức quản lý dự án. Chúng ta sẽ bớt đi các chủ đầu tư (vốn thường được gọi là bên A) với nhiều quyền uy nhưng không đầy đủ các chyên gia có trình độ về chuyên môn và

H .1 - Quan hệ giữa kỹ sự giám sát với các bên trong xây dựng công trình

A . Chủ công trình ; B . Thi công ; C.Thiết kế ; D.Giám sát

1. Quan hệ hợp đồng ; 2. Quan hệ quản lý hợp đồng ;3. Quan hệ quản lý một phần hợp dồng ; 4. Quan hệ thông báo tin tức .

nghiệp vụ. Thậm chí nhiều chủ đầu tư hầu như không có sự hiểu biết về nghề xây dựng. Chúng ta thực sự đã trả giá cho mô hình này với nhiều công trình chất lượng kém và các ban quản lý dự án(bên A) rất cồng kềnh và thiếu việc khi dự án kết thúc.

- Thứ ba. Mô hình quản lý này sẽ là công cụ quan trọng góp phần lập lại trật tự trên thị trường xây dựng. Những hành vi bỏ giá thầu cực thấp để bớt xén vật liệu, đưa vật liệu kém chất lượng vào công trình, đưa thợ không có tay nghề tương ứng hoặc dùng thiết bị công nghệ thi công không phù hợp sẽ được loại bỏ. Một thị trường xây dựng văn minh sẽ bớt đi những thất thoát do tiêu cực, tham nhũng. Những cái được quan trọng nhất là công trình được kiểm soát về mặt chất lượng sẽ phòng ngừa các sự cố hoặc công trình kém chất lượng.

5.  NGHỀ TƯ VẤN GIÁM SÁT VÀ ĐẠO ĐỨC NGHỀ NGHIỆP.

5.1 Những phẩm chất cần có của nhà tư vấn:

1. Khả năng trí tuệ

•     Có khả năng học tập nhanh chóng, dể dàng;

•     Có tài quan sát, thu thập, lựa chọn, đánh giá sự kiện;

•     Có đầu óc phán đoán tốt;

•     Có khả năng lí luận, qui nạp và suy diễn;

•     Có khả năng tổng hợp và khái quát hoá;

•     Có đầu óc tưởng tượng, tư duy độc đáo.

2. Khả năng hiểu biết con người và cộng tác với mọi người

•               Tôn trọng người khác, độ lượng;

•               Có khả năng dự đoán và đánh giá phản ứng của con người;

•               Dễ dàng tiếp cận với mọi người;

•               Có khả năng dành được niềm tin và sự tôn trọng;

•               Lịch sự và phong cách tốt .

3. Khả năng giao tiếp, thuyết phục và thúc đẩy

•     Biết lắng nghe;

•     Dễ dàng giao tiếp bằng lời nói và văn bản;

•     Có khả năng thuyết phục và thúc đẩy.

4. Chín chắn về trí tuệ và tình cảm

•   ổn định về ứng xử và hành động;

•   Độc lập và rút ra kết luận vô tư;

•   Có khả năng chịu đựng sức ép, sống trong tâm trạng bực mình và bấp bênh;

•   Có khả năng hành động thư thái với phong cách bình tĩnh và khách quan;

•   Tự chủ trong mọi tình huống;

•   Linh hoạt và thích nghi với điều kiện thay đổi.

5. Niềm say mê và sáng kỉến cá nhân

•   Có trình độ tự tin cao trên cơ sở bản lĩnh vững vàng;

•   Có tham vọng, và hoài bão lành mạnh;

•   Có tinh thần kinh doanh, chấp nhận rủi ro;

•   Dũng cảm, sáng kiến và kiên trì trong hành động.

6. Đạo đức và liêm chính

•   Mong muốn giúp người thực sự

•   Cực kì trung thực;

•   Có khả năng thừa nhận sự giới hạn của trình độ;

•   Có khả năng nhận khuyết điểm và học tập từ thất bại

7. Tráng kiện về thể lực và minh mẫn về tinh thần

•   Có khả năng chịu dựng các điều kiện sống và lao động đặc biệt của nhà tư vấn.

5.2 Những khía cạnh nghề nghiệp liên quan tới đạo đức nhà tư vấn.

Bây giờ chúng ta hãy xem xét lại một lần nữa mặt trái của vấn đề - những khía cạnh nghề nghiệp của kỹ thuật tư vấn. Chúng ta không bao giờ được quên rằng : kỹ sư tư vấn thực hiệnmột dịch vụ nghề nghiệp và cần phải được chỉ đạo mọi lúc bởi những nhận thức vế luân thường đạo lý ở mức cao nhất. Nhà tư vấn không nên để cho vấn đề kinh doanh, lợi nhuận, giá cả lấn át quan điểm nghề nghiệp và đạo đức.

Một quan điểm nghề nghiệp không phải được hình thành từ việc thảo luận, mà nó phài xuất phát từ đạo đức của những kỹ sư tư vấn. Điễu này chỉ có thể đạt được nếu các quyết định và hành động đều mang tính nghề nghiệp, trong khuôn khổ tổ chức tư vấn cũng như đối với công chúng, khách hàng và những người khác. Những nguyên tắc cơ bản để tiếp cận và giải quyết vấn đề mang tính nghề nghiệp được thể hiện trong việc cạnh tranh để có được các hợp đồng kỹ thuật, trong các mối quan hệ với công chúng, với khách hàng và với các kỹ sư khác cũng như với các đồng nghiệp. Những điều được tóm lược ở đây chỉ muốn làm sáng tỏ thêm vấn đề.

Điểm xuất phát

Tính cách nhà nghề bắt đầu từ nơi ở của kỹ sư tư vấn. Tầm quan trọng của việc thừa nhận tính nghề nghiệp cho những nhân viên kỹ thuật và các nghề khác đã được nhấn mạnh một cách đầy đủ Đây chính là những cách tốt nhất để bảo đảm các quan điểm nghề nghiệp khi tiếp xúc với khách hàng và những người khác. Nếu các kỹ sư tư vấn không thể thực hiện được quan điểm nghề nghiệp trong phạm vi các tổ chức của họ, họ khó có thể giải quyết được những vụ việc xảy ra bên ngoài văn phòng của mình. Điều này đòi hỏi phải có quan điểm, hướng nghiệp rõ ràng trong việc thuê người, đào tạo, giáo dục, cùng với việc coi trọng giá trị con người, phẩm cách và tính liêm chính.

Hơn nữa, các kỹ sư tư vấn nên cổ vũ và ủng hộ mạnh mẽ việc đăng ký hành nghề kỹ thuật hay các nghề khác, cũng như việc công nhận các nhân viên kỹ thuật có bằng cấp trong đội ngũ nhân viên của họ Việc đăng ký hành nghề là một biện pháp được chấp nhận để phân biệt các kỹ sư chuyên nghiệp với những người còn lại tự xưng là những kỹ sư. Việc đăng ký cũng tạothuận lợi cho các hoạt động phục vụ việc chăm sóc sức khỏe và hoạt động phúc lợi, thậm chí cả khi những hoạt động này mầu thuẫn với những ước nuốn và lợi ích của khách hàng.

Thái dộ dối với công chúng

Những kỹ sư tư vấn xác định trách nhiệm với công chúng và nhân loại trên lợi ích cá nhân, và sử dụng những hiểu biết kỹ thuật và các kỹ năng để phục vụ lợi ích loài người.

Trong khi cố gắng để phát triển hiệu quà của hoạt động tư vấn, kỹ sư tư vấn phải cố gắng trở thành người công dân tốt và phải đảm đương trách nhiệm trong những vấn đề quan trọng của thành phố, của một bang hay của Quốc gia. Người kỹ sư tư vấn có nhiều dịp để đóng góp vào lĩnh vực này, kể cả sự hiểu biết nền văn minh công nghiệp hoá và nền kinh tế mà trong đó nhà tư vấn đang hoạt động.

Thái độ dối với khách hàng

Kỹ sư tư vấn với tư cách là một nhà chuyên môn, thực hiện dịch vụ một cách chân thực và trung thành với những lợi ích của khách hàng.

Kỹ sư tư vấn đồng thời sử dụng các mối tiếp xúc với khách hàng để chứng minh ý nghĩa cùa trách nhiệm nghề nghiệp. Sự tôn trọng ở mức tối đa được thể hiện ở chỗ, vì những lợi ích của khách hàng và các mối quan hệ với khách hàng phải được giữ ở mức độ phù hợp với luân thường đạo lý theo đúng nghĩa. Điều này khuyến khích khách hàng hiểu rằng kỹ sư tư vấn đúng là một nhà chuyên môn.

Thái độ đối với những người khác

Kỹ sư tư vấn đồng thời cũng phải hành động như là một nhà chuyên môn trong các mối quan hệ với các đối tượng khác, cho dù họ là nhà thầu, nhà cung cấp vật tư, những nhân viên Nhà nước hay một người nào khác. Các mối quan hệ này phải đượcthể hiện bằng những tiêu chuẩn cao nhất về tính liêm chính, công bằng và tác phong lịch sự, nhã nhặn.

Thái độ dối với nghề nghiệp

Kỹ sư tư vấn thể hiện quan điểm nghề nghiệp trong các mối quan bệ về nghề nghiệp kỹ thuật từ đầu cho tới cuối. Kỹ sư tư vấn nên cổ vũ sự phát triển của nghể nghiệp kỹ thuật và đóng góp vào sự cải tiến cả khía cạnh kỹ thuật lẫn chuyên môn.

Chắc chắn là căc kỹ sư tư vấn muốn tham dự cùng các ông chủ của những hoạt động tư vấn khác trong Hội đồng kỹ sư tư vấn Mỹ, hoặc các kỹ sư chuyên nghiệp thuộc Ban hành nghề tự do của Hiệp hội quốc gia các kỹ sư chuyên nghiệp, hoặc các kỹ sư thuộc các tổ chức khác có liên quan tới những vấn đề nghề nghiệp của kỹ sư tư vấn.

Vấn đề kỹ thuật

Cuối cùng, trong chương này, bất đầu từ một câu hỏi : kỹ thuật tư vấn là một nghề kinh đoanh hay một nghề nghiệp thông thường - Tôi muốn chỉ ra rằng cho dù kỹ thuật tư vấn vừa là một nghề kinh doanh vừa là một nghề nghiệp thông thường như mọi nghề khác nó vẫn là một nghề dựa trên nền tảng kỹ thuật. hông một kỹ sư tư vấn nào thành công được mà lại không nghiên cứu kỹ thuật, thiết kế, và việc phân xử của tổ chức tư vấn là phải phân minh. Cũng không thể thành công được nếu không có khả năng kỹ thuật cao, giống như một bác sỹ muốn thành đạt thì phải có ý thức về y học thật tốt.

Sự xuống cấp của dịch vụ tư vấn

Nghề tư vấn sẽ bị đe dọa bởi bất kỳ sự xuống cấp có thật nào trong dịch vụ đem lại cho khách hàng. Sự suy tàn hay xuống cấp được đo bằng số lượng hoặc chất lượng. Mối đe dọa này nảy sinh từ sự cạnh tranh về giá cà. Tất cả những khách hàng thuộc khu vực kinh tế quốc doanh hay tư nhân rất coi trọng việc cạnh tranh giá cả trong quá trình lựa ehọn các kỹ sư tư vấn, không còn nghi ngờ gì nữa là họ sẽ nhận được những dịch vụ chưa phải là tối ưu Các nhà tư vấn tham gia vào cuộc cạnh tranh giá cả sẽ bị xúi giục để rồi hạ thấp những đề nghị về tiền thù lao của mình, bằng cách giàm khối lượng và chất lượng dịch vụ mà họ mang lại cho khách hàng dưới mức yêu cầu mà qua mức đó mới có thể mang lại được một dịch vụ tốt. Hơn nữa, những khoản thù lao bất hợp .lý do nguyên nhân của việc cạnh tranh về giá cả sẽ giảm sự khuyến khích trong công việc của nhà tư vấn phảitập trung chú ý đến lợi ích của khách hàng. Lợi ích của khách hàng được xếp vào hàng thứ yếu khi thực hiện và quản lý hợp đồng để cho nhà tư vấn không bị ảnh hưởng do sự thua thiệt.

Mối đe dọa do sự xuống cấp trong dịch vụ gây ra do sự cạnh tranh giá cả không phải là một kiểu đe dọa không đi tới đâu. Những tác động của Bộ Tư pháp dẫn tới việc xoá bỏ tất cả những điều cấm chi về cạnh tranh giá cả trong điều luật về luân thường đạo lý của một số hiệp hội kỹ thuật đang xảy ra. Thêm nữa, cùng với sự tồn tại của Bộ luật Brooks là những điểm ban hành một khuôn mẫu truyền thống trong việc lựa chọn các nhà tư vấn cho các đề án thuộc về Liên bang, những nỗ lực của Chính phủ nhằm xoá bỏ quá trình này vẫn đang gây những ảnh hưởng mạnh. Để tồn tại được với mối đe doạ này, cũng cần phải có sự hướng dẫn khách hàng cũng như phải có sự liên hệ chặt chẽ hơn của kỹ sư tư vấn với các Hiệp hội chuyên ngành của họ trong các giải pháp chính trị gây ảnh hưởng tới luật pháp.

5.3  Gìn giữ những chuẩn mực về đạo đức của nhà tư vấn.

Trong hoạt động kỹ thuật tư vấn, phải lưu ý tới sự chấp nhận rộng rãi của các nhà tư vấn đối với những quy định được đề ra trong một số bộ luật về chuẩn mực đạo đức do nhiều hiệp hội chuyên nghiệp thảo ra. Thành công của nghề tư vấn và hình ảnh trước công chúng của nghề này được coi trọng là do đại đa số các kỹ sư tư vấn coi trọng các giá trị đạo đức. Điều quan trọng là những tiêu chuẩn cao này phải được duy trì, không phải chỉ vì nó là một yếu tố bảo đảm tính độc lập cho nghề nghiệp mà còn là yếu tố khuyến khích khách hàng sử dụng các dịch vụ của kỹ sư tư vấn. Những việc rắc rối mà trong đó có chuyện các nhà tư vấn hối lộ hay trả tiền cho các chính trị gia hoặc sử dụng tiễn quỹ để vận động nhằm để được ký hợp đồng hoặc có một loạt trường hợp người ta phát hiện ra rằng các nhà tư vấn phạm sai lầm do có những sự đụng độ không được tiết lộ ra về lợi ích, sẽ là những điều rất có hại .Lại cũng có những trường hợp mà trong đó, dưới áp lực cạnhtranh vế giá cả, các nhà tư vấn đã mang lại những dịch vụ bất hợp lý dẫn tới tốn kém, không hiệu quả, hoặc cung cấp những phương tiện không đủ chất lượng, chưa kể là còn có sự hư hỏng hay sứt mẻ nữa. Những sự việc như thế sẽ không khuyến khích những khách hàng trong khu vực kinh tế tư doanh lẫn nhà nước sử dụng các dịch vụ của kỹ sư tư vấn và vô tình làm tăng áp lực của các nhà chính trị mà những người năy sẽ can thiệp ngày một sâu hơn vào nghề tư vấn.

Việc gìn giữ những tiêu chuẩn cao về đạo đức nghề nghiệp trở nên khó khăn do quy mô của nghề này đang ngày một mở rộng. Sự cạnh tranh mạnh mẽ, kết quả của việc tăng nhanh số lượng các nhà/tư vấn và bản chất quay vòng của thị trường tư vấn, tạo nên áp lực đối với những tiêu chuẩn vể đạo đức  được công bố thông qua các văn bản qui phạm pháp luật. Sự ủy quyên của các Hiệp hội chuyên nghiệp nhằm khống chế việc kiểm soát nghế nghiệp của họ, thông qua việc ép buộc phải theo những tiêu chuẩn đạo đức, bị từ chối. Những hoạt động giáo dục được tăng cường do các Hiệp hội chuyên ngành và các nhà tư vấn tư nhân thực hiện là điều rất cần thiết. Nghề tư vấn sẽ bị suy yếu một cách đáng kể nếu nó không nhận thức và thích ứng được với sự thách thức này.

6. KẾT LUẬN:

Việc đổi mới công nghệ quản lý chất lượng công trình xây dựng để hội nhập quốc tế và khu vực đã thực sự là một việc phải làm nếu không chúng ta sẽ "tụt hậu" ngày càng xa và khả năng chỉ là người làm thuê trên đất nước của mình khi hội nhập đã thực sự không chỉ còn là nguy cơ tiềm ẩn nữa. Vì vậy, với trách nhiệm của cơ quan giúp Bộ trưởng thực hiện nhiệm vụ thống nhất quản lý Nhà nước về chất lượng công trình xây dựng, chúng tôi kiến nghị:

- Cần tạo cho hoạt động QLNN về CLCTXD có tính hệ thống và thống nhất trên toàn quốc. Tăng cường sự hoạt động hiệu quả của hệ thống bằng việc áp dụng công nghệ thông tin và đặc biệt phải chuẩn hoá lại đội ngũ công chức nhà nước làm QLNN về CLCTXD.

- Áp dụng chế độ bắt buộc là thực hiện giám sát quản lý ở mọi dự án. Để làm được kiến nghị này cần phải chuyên nghiệp hoá đội ngũ những người trực tiếp giám sát quản lý chất lượng công trình xây dựng. Nghề kỹ sư tư vấn giám sát phải được thừa nhận, có biện pháp quản lý chặt chẽ năng lực, hiệu quả làm việc và họ được đãi ngộ tương xứng đồng thời có cơ chế xử phạt nghiêm khi có sai phạm. Thực hiện chính quy cơ chế đào tạo và tuyển chọn đội ngũ này. Xây dựng các chuẩn mực đạo đức nghề nghiệp cùng chế tài để đội ngũ này thực sự là khâu tin cậy của quá trình đảm bảo chấ lượng công trình xây dựng.

- Cần hình thành cơ chế trách nhiệm đặc biệt là vai trò thủ trưởng của các cơ quan QLNN và các pháp nhân tham gia hoạt động xây dựng.

- Khuyến khích áp dụng mô hình quản lý chất lượng theo ISO 9000-2000, ISO 14000 không chỉ ở các doanh nghiệp mà ở cả các cơ quan quản lý hành chính.

MỤC LỤC

Trang

1. Lời nói đầu.

2

2. Tiếp cận để hội nhập quốc tế trong lĩnh vực QLCLCTXD.

2

2.1. Đổi mới công nghệ quản lý trong xu thế toàn cầu hoá kinh tế

2

2.2. Những chiến lược về chất lượng.

3

2.2.1. Những khái niệm về chất lượng theo thời gian

3

2.2.2. Những chiến lược chất lượng

3

2.2.3 . Điều kiện để đạt được chất lượng

4

2.3 Quản lý chất lượng công trình xây dựng ở một số nước.

5

2.3.1. Quản lý chất lượng công trình xây dựng ở Mỹ

5

2.3.2.  Quản lý chất lượng của cộng hoà Pháp

6

2.3.3. QLCLCTXD ở Trung Quốc

8

2.3.4. QLCLCTXD ở Cộng hoà Liên bang Nga.

9

3. Thực trạng công tác QLCLCTXD ở Việt Nam.

10

3.1. Công cuộc mở cửa và những đổi mới trong lĩnh vực QLCLCTXD.

10

3.2 Những tồn tại hiện nay trong lĩnh vực QLCLCTXD :

11

4. Những nội dung đổi mới công nghệ QLCLCTXD.

13

4.1.Những đổi mới về mặt tổ chức trong lĩnh vực QLCLCTXD.

13

4.2. Xác định rõ các bước kỹ thuật và yêu cầu về QLCL tương ứng.

16

4.2.1.  Quản lý chất lượng khảo sát và thiết kế:

16

4.2.2.  Quản lý chất lượng trong giai đoạn thi công xây lắp.

17

4.2.3. QLCL trong giai đoạn bảo hành

19

4.2.4.  QLCL công trình sau khi đưa vào sử dụng.

19

4.3. Áp dụng chế độ giám sát - quản lý trong quá trình xây dựng.

20

5. Nghề tư vấn giám sát và đạo đức nghề nghiệp.

21

5.1. Những phẩm chất cần có của nhà tư vấn.

21

5.2. Những khía cạnh nghề nghiệp liên quan tới đạo đức nhà tư vấn.

23

5.3. Gìn giữ những chuẩn mực đạo đức của nhà tư vấn.

25

6.   Kết luận.

26