CHƯƠNG I : CÁC VẤN ĐỀ CHUNG CỦA KIẾN TRÚC

1.1/ Khái ni ệm
1.1.1/ Định nghĩa: Kiến trúc là môn học vừa mang tính khoa học kỹ thuật vừa mang tính nghệ thuật.Nguyên cứu thiết kế công trình từđơn lẻđến quần thể thỏa mãn hai yêu cầu: công năng và thẩm mỹ, ví dụ: nhàở, trường học, trụ sở cơ quan, cầu ...
Công trình công cộng Công trình nhà ở

1.1.2/ Phân lo ại và phân cấp công trình
1.1.2.1/ Phân loại: - Vệu cơ bản : Thảo mộc, gỗ ... + ch + Bê tông + St thép: Kiến trúc 1 cách rầm rộ. - Chiu cao tầng: Theo tài liệu nước ngoài + 19701972 Hiệp hội xây dựng nhà cao tầng

+ 4< st <9 t ầng nhà nhiều tầng + 9ầng nhà cao tầng loại 1 + 1724 tầng nhà cao tầng loại 2 + 2540 tầng nhà cao tầng loại 3

+ > 40 t ầng nhà siêu cao tầng - Ku ( theo người viết ): Công trình kết cấu nhỏ B: Bc gian< 5m L: Nhp nhà

Công trình k ết cấu vừa B < 15m L

Công trình k ết cấu lớn B > 15m L - Mích cuả việc phân loại: Tiện cho việc thiết kế, thi công.

1.1.2.2/ Phân c ấp: - Mích của phân cấp để phục vụ cho việc đầu tư và quản lý đầu tư - Phâncấp công trình.

Phân c p công trình dựa vào các tiêu chí + Chượng sử dụng: Diện tích sử dụng,vật liệu, tiện nghi sử dụng bên trong nhà và trang thiết bị vệ sinh + n lâu: Tuổi thọ, niên hạn sử dụng

C ấp 1 > 100 năm, vật liệu BTCT hoặc các vật liệu tươngđương được dùng để thiết kế các bộ phận kết cấu chính : móng, côt, dầm, sàn... Cấp 2 > 80 năm Cấp 3 > 50 năm Cấp 4 > 20 năm + phong hoả: Khoảng thời gian khi cấu kiện công trình kiến trúc tiếp xúc với ngọn lửa cho đến khi nó mất khả năng làm việc bình thường. Tuỳ theo khoảng thời gian trung bình các cấu kiện chịu được lửa có thể tạm chia làm 4 cấp. ( Xem thêm trong TCVN 2622 – 1995 ) ≥ 2,5h cấp 1 ≥ 2h cấp 2 ≥ 1h cấp 3 ≥ 30phút cấp 4 1.1.3/ Yêu cầu của kiến trúc - được sự thích dụng + Phc vụ ai? + Vào mích gì? Côngtrìnhđa năng:đòi hỏi thiết kếđặc biệt - m bảo bền vững + Cng độđủ, khả năng chịu lực của từng cấu kiện phải đảm bảo + n định các cấu kiện khi cấu thành với nhau phải đảm bảo ổn định riêng rẽ và tổng thể khi tham gia chịu lực + n lâu: Khống chếđộ mỏi vật liệu, theo thời gian vật liệu bị lão hoá nên khi thiết kế phải tínhđến khả năng làm việc lâu dài của các cấu kiện công trình. - Kinh t + ư như thế nào ?

+ Khai thác, s ử dụng trước mắt và lâu dài thỏa mãn yêu cầu về hiệu quả kinh tế.
1.1.4/ Các yếu tố tạo thành kiến trúc
1.1.4.1/ Yếu tố về mặt công năng Theođịnh nghĩa thì các công trình kiến trúc thỏa mãn 2 yêu cầu cơ bản công năng và thẫm mỹ, xuất phát từ công năng phục vụ cho mục đích người sử dụng thì mới xuất hiện kiến trúc, công năng được thể hiện ở mục đích sử dụng của con người và dây chuyền sử dụng

• Ví dụ 1: Công năng nhàở - Mđích sử dụng : nghỉ ngơi, sinh hoạt gia đình, tái tạo sức lao động…
- Dây chuyền sử dụng * Dây chuyền sử dụng là các trình tự các thao tác hoạt động, các sinh hoạt, các công việc được bố trí một cách khoa học, hợp lý và phù hợp với tâm sinh lý của người sử dung.

• Ví dụ 1 : Nhà ở gia đình Tiền phòng (Hiên)
P.Ngủ B. ăn Kho
P.Khách WC

• Ví dụ 2: Cửa hàng bách hóa - Mích sử dụng : Là nơi giao dịch buôn bán, trao đổi hàng hóa...

- Dây chuy ền sử dụng: Có 2 luồng người sử dụng chủ yếu là khách mua và nhân viên bán Ví d 1 : Dây chuyền cửa hàng + Khách → gửi tư trang→ chọn lựa → tính tiền giao dịch

+ Nhân viên → thay quần áo → giao dịch WC

Ví d ụ 2 : Dây chuyền sử dụng các phòng tập trung đông người

1.1.4.1/ Y ếu tố về khoa học kỹ thuật:

Các công trình ki ến trúc muốn xây dựng được yêu cầu có sựđóng góp quan trọng về khoa học kỹ thuật - khâu Thiết kế→ cần có kiến thức về vật liệu, kết cấu…, kinh tế - khâu Thi công →cần có kiến thức kỹ thuật thi công, tổ chức thi công… 1.1.4.3/ Yếu tố về hình tượng nghệ thuật:

- Công trình ki ến trúc ngoài mục đích sử dụng còn mục đíchđáp ứng nhu cầu về mặt thẩm mỹ, thụ hưởng (thưởng ngoạn) về thẩm mỹ.

- Công trình ki ến trúc được xem như một tác phẩm tạo hình có kiến trúc của quy luật, nghệ thuật tạo hình. Các qui luật tổ hợp thường hay được sử dụng như : + Quyluật thống nhất - biến hóa + Quyluật nhịp điệu vần luật + Quyluật biến dị….
Minh hoạ các qui luật tổ hợp

1.1.5/ Các đặc điểm của kiến trúc: - Kin trúc mang tính tổng hợp giữa khoa học và nghệ thuật - Kin trúc chịu ảnh hưởng vềđiều kiện khí hậu tự nhiên - Kin trúc phản ánh xã hội, mang tính tư tưởng - Kin trúc mang tính dan tộc và thời đại
1.2/ Các nguyên tắc thiết lập đồ án kiến trúc
1.2.1/ Nguyên tắc thiết lập Tổng mặt bằng

- Dùng các tia chi ếu thẳng góc với mặt bằng nằm ngang của khu đất xây dựng để mô tả các khối công trình dự kiến sẽ xây dựng bao gồm khối chính và phụ

- Mô t ả hệ thống đường giao thông nội bộ bên trong khu đất (chỉ ra các môi liên hệđi lại giữa khối công trình có trên khu đất).
- Mô tả các khu vực sân bãi,cây xanh
- Mô tả mối quan hệ giữa khu đất với các khu vực xung quanh * Yêu cầu: Khi thiết lập tổng mặt bằng phải thỏa mãn yêu cầu về hướng gió, chống đi các bức xạ có hại của mặt trời.Phải chú ý tiết kiệm diện tích đất xây dựng. Các khối công trình phải bố trí rõ ràng, mạch lạc, tiết kiệm nguyên vật liệu xây dựng. Sắp xếp các khối công trình tiện lợi cho việc sử dụng đảm bảo được nhu cầu mở rộng sau này, phù hợp với cảnh quan môi trường xung quanh, - Tng mặt bằng thường được vẽ theo tỉ lệ 1:25 - 1:200
Minh hoạ thiết kế mạt bằng tổng thể

1.2.2/ Nguyên t ắc thiết lập mặt bằng tầng:

- Dùng các tia chi ếu thẳng góc mặt phẳng nằm ngang cách mặt nền hoặc sàn 1m để mô tả hình dạng, kích thước, không gian bên trong của các phòng.

- Âáy laì kháu quan troüng trong täø chæïc khäng gian bãn trong nhaì nhàòm thoaí maîn dáy chuyãön cäng nàng. Nhçn vaìo màût bàòng kiãún truïc ta coï thãø tháúy âæåüc giaíi phaïp täø chæïc khäng gian bãn trong cuía cäng trçnh håüp lê hay khäng. Khi thiãút kãú màût bàòng cáön chuï yï:

- Täø chæïc dáy chuyãön chæïc nàng sao cho khoa hoüc, chàût cheî coï âæåüc sæû gàõn boï hæîu cå. Thãø hiãûn roî pháön chênh, pháön phuû (troüng âiãøm - thæï yãúu). Thæåìng duìng caïc hãû truûc täø håüp duìng laìm cå såí âãø täø chæïc vaì phaït triãøn màût bàòng. Thãø hiãûn âàûc âiãøm tênh cháút cuía cäng trçnh laì trang troüng nghiãm tuïc hay tênh linh hoaût thoaíi maïi.

- Âãø laìm giaím caím giaïc nàûng nãö âäö säü cuía nhæîng hçnh khäúi låïn ngæåìi ta duìng biãûn phaïp phán phäúi hay chia màût nhaì thaình nhæîng khäúi coï hçnh hoüc âån giaín. Baín thán hçnh khäúi cáön coï tè lãû 3 chiãöu täút, nháút laì âäúi våïi caïc hçnh khäúi âån giaín. Caïc khäúi cuía cäng trçnh phaíi gàõn boï thaình mäüt thãø thäúng nháút, phaíi phuì håüp våïi âëa hçnh thiãn nhiãn, traïnh sæû phäúi håüp cáöu kç, läün xänü giaí taûo.

- Màût bàòng phaíi gàõn våïi thiãn nhiãn âëa hçnh, váûn duûng nghãû thuáût mæåün caính vaì taûo caính.

* Yêu c ầu khi thiết lập mặt bằng: - m bảo về diện tích cho người sử dụng. Yêu cầu phải bố trí đồđạc, thiết bị sử dụng bên trong của phòng
- Yêu cầu chỉ ra cao độ các phòng
- Yêu cầu có đầy đủ các hệ thống đường gióng của trục, kích thước trên mặt

b ằng (3 đường)
-Mặt bằng thường được vẽ theo tỉ lệ 1:25 - 1:200

1.2.3/ Nguyên t ắc thiết lập mặt cắt Dùng các tia chiếu thẳng góc với mặt phẳng thẳng đứng cắt qua công trình để mô tả hình dạng kích thước các không gian sử dụng bên trong nhà theo phương đứng. Yêu cu khi thiết kế mặt cắt phải chỉ rõ hình dạng các không gian, đảm bảo khối tích sử dụng. Trong mặt cắt cũng như trong mặt bằng phải mô tả các thiết bị và các đồđạc sử dụng bên trong. Ngoài ra còn thể hiện cấu tạo các vật liệu, mối liên kết giữa các bộ phận có trong mặt cắt. Trên mặt cắt ngoài các hệ thống đường gióng kích thước trên mặt bằng còn phải thể hiện đầy đủ hệ thống cao độ từng bộ phận. Cao n nhà tầng 1 sau khiđã hoàn thiện được xem là cao độ± 00. Các bộ

ph ận nằm bên trên± 00 là cao độ dương, Các bộ phận nằm bên dưới ± 00 là cao độ. âm.
-Mặt bằng thường được vẽ theo tỉ lệ 1:25 - 1:200
Minh hoạ thiết kế mặt bằng tầng
1.2.4/ Nguyên tắc thiết lập mặt đứng

Dùng các tia chi ếu thẳng góc với mặt phẳng thẳng đứng đi qua vỏ bề ngoài của công trình, để mô tả toàn bộ vỏ bọc bao gồm: các hình thức kiến trúc; vật liệu, màu sắc và chất cảm. Nguyãn tàõc chênh cuía viãûc taûo hçnh khäúi kiãún truïc laì phaíi baío âaím sæû phaín aïnh trung thæûc giæîa näüi dung bãn trong vaì hçnh thæïc bãn ngoaìi, giæîa khäng gian bãn trong, bãn ngoaìi cuía cäng trçnh laìm cho hçnh daïng cuía cäng trçnh âeûp, håüp lê. Khi taûo khäúi cáön chuï yï:

- Hçnh khäúi kiãún truïc caìng cáúu taûo bàòng nhæîng khäúi hçnh hoüc âån giaín bao nhiãu caìng mang laûi hiãûu quaí nghãû thuáût roî raìng báúy nhiãu vaì coï sæïc biãøu hiãûn nghãû thuáût cuía cäng trçnh caìng cao. Trong thiãn nhiãn êt khi gàûp nhæîng khäúi hçnh hoüc âån giaín, vç thãú váûn duûng hçnh khäúi cäng trçnh mang mang hçnh thæïc hçnh hoüc âån giaín seî gáy âæåüc áún tæåüng tæång phaín nghãû thuáût roî raìng, maûnh meî âäúi våïi mäi træåìng xung quanh.

- Muäún cho hçnh khäúi kiãún truïc coï sæïc truyãön caím maûnh meî, tråí thaình mäüt taïc pháøm taûo hçnh cáön aïp duûng linh hoaût caïc quy luáût täø håüp cuía nghãû thuáût taûo hçnh.

- Yêu c ầu khi thiết lập mặt đứng công trình những bộ phận phía trước vẽ trước, bộ phận phía sau thì vẽ sau, những bộ phận bị che khuất thì không vẽ. Đầu tiên cần thể hiện các bộ phận lớn có khối tích lớn sau đó mới vẽ các mảng,đường nét (chi tiết). Hình thức kiến trúc phải biểu đạt được nội dung sử dụng của công trình.
- Mặt đứng thường được vẽ theo tỉ lệ 1:50 - 1:200
Minh hoạ thiết kế mặ tđứng
1.2.5/ Nguyên tắc thiết lập mặt bằng thoát nước mưa (mặt bằng mái)

Dùng các tia chi ếu thẳng góc với mặt phẳng nằm ngang quađỉnh của mái nhà để mô tả các đường phân thủy, suối mái, hệ thống thu và thoát nước mưa. Yêu cầu khi thiết lập phải thể hiện được độ dốc của cái mái nhà, cách thức đấu mái, vật liệu chế tạo tấm lợp, kiểu lợp mái, đưa ra các giải pháp chi tiết về chống thấm, nóng và cách âm thể hiện đầy đủ hướng nước chảy trên máng xối ( sê nô ), vị trí, số lượng, kích thước lỗ thu nước.
-Mặt bằng mái thườngđược vẽ theo tỉ lệ 1:100 - 1:250
Minh hoạ thiết kế mặt bằng mái

1.2.6/ Thi ết lập chi tiết cấu tạo: Là bẽ mô tả chi tiết các bộ phận, các cấu tạo và các liên kết và cách tức chế tạo chúng mà trong các hình vẽ khác không diễn tảđược
-Chi tiết thường được vẽ theo tỉ lệ 1:10 - 1:25
Minh hoạ thiết kế chi tiết

1.3/ M ạng lưới môđun và hệ trục phân
1.3.1/ Mạng lưới modun
1.3.1.1/ Mođun:Là đơn vịđo quy ước dùng đểđiều hợp kích thước thiết kế từ chi tiết đến tổng thể
- 1791 Ngi Pháp xây dựng hệđo lường mét, 1m =1 chiều dài kinh tuyến 40tr
qua Pari ( thủđô của Cộng hoà Pháp )

- u thế kỷ 19 quốc tế hóa hệ mét→ hệ mét trở thànhđơn vịđo lường quốc tế - Môun gốc : Và giữa thế kỷ 19 người ta chọn^1 mét =100 mm = M làm 10 môđun gốc trong ngành xây dựng
Mạng lưới môđun

Mô đun ước : 1/2M, 1/4M….

Ngoài Mô un gốc M còn có Môđun bội : 2M, 3M….

1.3.1.2/ M ạng lưới môđun Là mt mạng lưới hình vuông, hình chữ nhật, hình tam giác sao cho khoảng cách giữa các mắt lưới (điểm giao) đúng bằng bội số M

* Công d ụng của mạng lưới môđun - Dùng phác thảo ý đồ từ suy nghĩ ra bản vẽ - chức dây chuyền sử dụng một cách nhanh chóng và hợp lý - Kim soátđược phần diện tích thiết kế Vídụ minh hoạ
Áp dụng mạng lưới môđun trong thiết kế nhà ở

Baì t ập: Thiết kế mặt bằng 1 cửa hàng gồm 3 gian bán hàng, mỗi gian 16m^2, 1 quầy thu tiền 8m^2, 1 chỗ gửi tư trang 8m^2, 1 chỗ WC 8m^2, 1 chỗ làm sảnh 8m^2 Hìnhvẽ 1.3.2/ Hệ trục phân (hệ trục định vị), hệ trục môđun Hệ trục phân là hệ trục xác định vị trí của các kết cấu chịu lực theo phương thẳng đứng như tường, cột.Tùy theo sơđồ tính của kết cấu vàđiều kiện làm việc của gối tựa hệ trục môđun sẽđược đánh cụ thể như sau :
- Tường chịu lực

+ T ường trong : trục đi qua tâm hình học của tường, tường của tầng trên cùng.

+ T ng ngoài Khi không bổ trụ: hệ trục môđunđược xác định như tường trong Khi có bổ trụ: hệ trục môđun được xác định trùng mép trong hoặc trùng mép ngoài hoặc cách mép ngoài hoặc cách mép ngoài một đoạn 100 mm b > 100 thì có thể chọn các cách trên b < 100 trục modul lấy cách mép ngoài 1 đoạn 100 mm
Minh hoạ xác định trục định vị

- C ột chịu lực + Cột trong : hệ trục môđun xácđịnh như tường trong + Cột ngoài : hệ trục môđun cách mép ngoài 1 đoạn a = 100mm Yêu cầu các trục môđun có phương đứng trong bản vẽđược đánh số theo thứ tự tăng dần trái sang phải trong vòng tròn, các trục môđun có phương ngang đánh bằng ký tự A, B, C ... từ dưới lên trong vòng tròn .
Nguyên tắc đánh dấu các trục định vị

Ví d ụ : Cột A-2 Đoạn tường (B-D) trục 1 Các ký hiệu bằng chữ số và ký tự phải được đặt trong khuyên tròn Bài tập: Áp dụng mạng lưới môđun thiết kế 1 phòng họp 48m^2, WC 6m^2, phòng chuẩn bị tài liệu 12m^2, chỗ chuẩn bị nước 6m^2 1 rảnh 12 m^2, mạng modul 6×4, 3×4
1.4/ Các thông số cơ bản của nhà:
1.4.1/ Bước gian, nhịp nhà, chiều cao tầng Gọi B là gian (bước cột) là khoảng cách giữa 2 trục môđun liền kề mà 2 trục môđun này có phương ngang nhà
Minh hoạ kích thước thiết kế

L: Nh p nhà (khẩu độ) là khoảng cách giữa 2 trục môđun liền kề có phương dọc của nhà thông thường nhịp nhà L>B

H: Là chi ều cao mặt tầng, khoảng cách tính từ mặt sàng nọ lên mặt kia liền kề. Hìnhvẽ 1.4.2/ Kích thước thiết kế - Kíchthước danh nghĩa : kích thước được đo đúng trùng kích thước của các B, L

- Kích th ước cấu tạo : kích thước danh nghĩa được cộng hoặc trừ bề dày của cấu kiện

- Kích th ước thực tế bằng kích thước cấu tạo ±δ sai số 1.5/ Trình tự thiết kế trong thực tế: Có ba giaioạn Ý đồ công trìnhđưa vào sử dụng

+ Giai đoạn 1: Thiết kế minh họa cho dự án, trong giai đoạn này người thiết kế chỉ thể hiện

ph ần kiến trúc minh hoạ cho các luận điểm vàluận cứđược nêu trong dự án ( báo cáo kinh tế kỹ thuật ) +Giaiđoạn 2: Thiết kế bản vẽ kỹ thuật thi công Ngoài toàn bn vẽ kiến trúc còn triển khai chi tiết các vấn đề kỹ thuật khác : kết cấu,điện, cấp thoát nước ..., lập dự toán (chi phí) +Giaiđoạn 3 : Giaiđoạn này chủ yếu đơn vị thi công phải vẽ lại hồ sơ thiết kế theo thực tếđể làm cơ sở thanh quyết toán công trình sau này
CHƯƠNG II: NGUYÊN LÝ THIẾT KẾ NHÀ CÔNG CỘNG

2.1/Khái ni ệm:
2.1.1/ Định nghĩa:

Công trình công c ộng là công trình phục vụ các sinh hoạt về văn hóa tinh thần, và vật chất cho con người ngoại trừ chức năng ở.
2.1.2/ Ví dụ: Trường học, y tế, bệnh viện các tuyến chợ, siêu thị ...
2.1.3/ Phân loại: Dựa vào tính chất sử dụng của công trình, có thể chia thành 14 nhóm

- Công trình giao thông v ận tải: bến xe, ga, sân bay. - Vn hóa: Các nhà bảo tàng, văn hóa thiếu nhi, thư viện ...

- Y t ế, bệnh viện, trung tâm y tế ... - Thng mại: chợ, siêu thị, shop ... 2.2/ Tính chất của công trình công cộng

- Mang tính ch ất phổ biến và hàng loạt - Mi công trình mang tính đặc thù riêng

- Có ch ức năng sử dụng thay đổi theo sự thayđổi của khoa học kỹ thuật
2.3/ Các bộ phận của nhà dân dụng công trình công cộng
2.3.1/ Bộ phận chính ( nhóm các phòng chính ) Là nhng bộ phận quyết định tính chất (đặc thù) của công trình và chiếm phần lớn về diện tích sử dụng của công trình. Vídụ: Trường học: các phòng học Chợ: quầy, sạp Bệnh viện: phòng khám, phòng điều trị 2.3.2/ Bộ phận phụ ( nhóm các phòng phụ ) Là nhng bộ phận hổ trợ cho hoạt động của các bộ phận chính. Có hai bộ phận phụ, bộ phận phụ gián tiếp và bộ phận phụ trực tiếp Vídụ trong công trình trường học - Bận phụ gián tiếp: Phòng hiệu bộ, trạm điện, nước. Bộ phận phụ gián tiếp có thểđặt xa bộ phận chính. - Bận phụ trực tiếp: WC, phòng nghỉ, phòng dụng cụ trực quan. Bộ phận phụ trực tiếp thường bố trí gần bộ phận chính, 2.3.3/ Bộ phận giao thông Nối liền các không gian chức năng của công trình, theo phương ngang và phương đứng → giao thông ngang: hành lang, lối đi lộ thiên, nhà cầu, băng chuyền ngang → giao thông đứng: Thang bộ, thang cuốn ( thang tự hành ), thang máy, đường dốc < 8%.
Bộ phận Giao thông thẳng đứng- Nguồn Ng.lý T.kế, tác giả GS. Nguyễn Đức Thiềm

* Ch giao thông đứng và giao thông ngang gọi là nút giao thông Yêu cu các nút giao thông đảm bảo diện tích phục vụ tránh ùn người, nút giao thông phải đảm bảo về khoảng cách phục vụ hoặc có bán kính phục ≤30m. Các nút thông phải liên liên hệđược với nhau
2.4/ Thoát người, tổ chức thoát người trong công trình công cộng
2.4.1/ Đặt vấn đề
- Vì sao phải thoát người?
- Công trình công cộng thường có số lượng người rất lớn sử dụng, khi có sự cố (cháy, nổ, khủng bố ...) hoặc các công trình biểu diễn khi hết xuất diễn người ta phải đưa toàn bộ số người sử dụng ra khỏi ra công trình một cách nhanh nhất. 2.4.2/ Các quyđinh khi thiết kế Phạm viứng dụng (dùng cho các công trình nhà thấp tầng và nhiều tầng)

- Giai đoạn 1: Tổ chức thoát người ra khỏi phòng + C 100 người phải tổ chức ≥ 2 cửa, bề rộng 1 cửa ≥ 1,2m, cửa phải mở ra + Người xa nhất đến cửa < 25m + Bề rộng luồng chạy ≥ 0,6m +Yêu cu trên luồng chạy không được bố trí chứng ngại vật, vật cản kiến trúc, không bố trí bậc cấp

- Giai đọan 2: Tổ chức thoát người ra khỏi hành lang và cầu thang

+ C ứ 100 người phải tổ chức bề rộng hành lang 0,6m, bề rộng hàng lang tối thiểu là 1,5m cho hành lang bên, tối thiểu là 1,8m cho hành lang giữa đối với các hành lang dùng đểđi lại chính.Đối với hành lang phụ bề rộng tối thiểu 1,2m. + Người xa nhất đến cầu thang Tùy theo cấp phòng hỏa Cấp 1 40m Cấp 2 30m Cấp 3 25m Cấp 4 20m + Không được bố trí các chướng ngại vật, vật cản kiến trúc trong trường hợp có bố trí bậc cấp yêu cầu phải có tín hiệu báo trước như sử dụng vật liệu khác, hoặc âm thanhđểđánhđộng v.v... + Quyđịnh về cầu thang: Mỗi công trình công cộng phải có tổi thiểu hai cầu thang N: Tổng số người trên một tầng. Khi N>250.

∑

Bvt = Bvt1+Bvt2+...+ Bvtn
Σ
Bvt =

250 − 200
100+ 125
Khi N ≤ 250
ΣBvt = N
100

Và b ề rộng tổi thiểu của 1 vế thang ( dùng đểđi lại chính ),Bvt > 1,4m, bề rộng tổi thiểu của 1 vế thang ( dùng để thoát hiểm ),Bvt > 1,2m Vídụ: Tính toán số lượng cầu thang và bề rộng của các vế thang cho 1 khối lớp học gồm tầng 1 có 350 người, tầng 2 có 400 người, tầng 3 có 300 người - Giaioạn 3: Thoát ra khỏi công trình, mỗi công trình có ít nhất 2 lối ra vào để thoát người mỗi lối có bề rộng > 2,4m Nếu có bố trí cửa thì phải mở cửa hướng ra Cáchướng thoát ra khỏi công trình phải về phía công trình có độ chịu lửa cao hơn, hoặc thoát về khoảng không gian trống. Khi thoát ra khỏi công trình ngay trước lối thoát phải bố trí 1 diện tích tránh ùn với diện tích 0,1 m^2/người Toànbộ thời gian của 3 gianđoạn là 6'÷9', 2'÷3' (phút)/ 1 giai đoạn và trong 3 giaiđoạn thì giai đoạn 2 có thể không cần cho trường hợp nhà một tầng.
2.5/ Thiết kế nền dốc để thoả mãn yêu cầu nhìn rõ

2.5.1 Đặt vấn đề:

Khi có các phòng Tập trung đông người (> 100 người) và mọi người có nhu cầu cần nhìn rõđồng thời để nghiên cứu hoặc thưởng thức nghệ thuật, giải trí..Ví dụ: giảng đường, rạp chiếu bóng, bể bơi, sân vận động.Yêu cầu đặt ra là tất cả mọi người đồng thời nhìn thấy vật cần được quan sát phải thiết kế thế nào để tất cả mọi người đều nhìn thấy được vật cần quan sát. 2.5.2 Giải pháp:
- Kê ghế, tạo ra nhiều loại ghế có chiều cao khác
- Nâng vật cần quan sát lên
- Ghế không thay đổi chiều cao, vật quan sát không nâng lên thì chỉ còn lại giải pháp là thiết kế nền dốc. 2.5.3 Thiết kế nền dốc bằng phương pháp vẽ dần.

Có r ất nhiều phương phápđể thiết kế nền dốc. Ởđây chỉ nghiên cứu thiết kế nền dốc bằng phương pháp vẽ dần 2.5.3.1 Các khái niệm

- Điểm quan sát thiết kếĐ "Đ" làđiểm bất lợi nhất ( khó nhìn thấy nhất ) mà khi người quan sát nhìn thấy được thì tất cảđiểm còn lại của vùng đối tượng cần quan sát sẽđược nhìn thấy. Vd: Trong giảng đường, bảng đen là vùng đối tượng cần quan sát →Đ thuộc mép dưới của bảng Trong phòng khán giả ca nhạc nhẹ: Phông tại cửa miệng của sân khấu →Đ thuộc mép dưới của Phông

- Nguồn Ng.lý T.kế, tác giả GS. Nguyễn Đức Thiềm, GS Trần Bút

Trong b ể bơi, các đường bơi là vùng đối tượng cần quan sát. Điểm Đ thuộc

đườ ng bơi trong cùng gần khán giả.
- Tia nhìn đường thẳng nối mắt người quan sát đến điểm Đ gọi là tia nhìn (T) T_1≡ T_2⇒ M_2 không nhìn được Đ - nâng cao tia nhìn C là khoảng cách giữa hai tia nhìn liền kềđể từ mắt của người quan sát ở hàng ghế phía trước dóng thẳng đứng lên 1 đoạn cắt tia nhìn của người ngồi sau liền kề. Tuỳ theo thể loại công trình mà C có thể lấy theo qui định từ (C) = 60 ÷ 180 mm

C sân v ận động = 180 C giđường 60

C phòng ca nh ạc 80÷110 2.5.3.2/ Thiết kế nền dốc bằng phương pháp vẽ dần

- Các thông s ố hình học. + Khong cách từ hàng ghếđầu tiên G_1đến vùng đối tượng cần quan sát L = 2,7 ÷ 3,6m

+ l là kho ảng cách giữa các hàng ghế G_1G_2…vvv..:l = 0,8m ÷ 1,2m + H chiều cao của bục ( sân khấu ) = 0,9m ÷ 1,05 m
Sk
+ H = 1,15m÷ 1,2 m, vị trí của mắt người quan sát thuộc hàng ghếđầu tiên
qs1

so v ới nền.
- Cách dựng + Dựng đường mắt M1..Mn Trong đó M_1đã có M_1 = 1,2m so với nền và xácđịnh Đ tuỳ theo thể loại công trình. Nối M1 với Đ ta có T1

- Nguồn Ng.lý T.kế, tác giả GS. Nguyễn Đức Thiềm, GS. Trần Bút

Tìm M 2 : từ M_1 dóng đường thẳng đứng 1 đoạn C theo quiđịnh, xácđịnh được M’1 .Nối M’1 với Đ ( có T2 ) cắt G2 tại điểm M2. Lần lượt xác định M3, M4, M5. Nối M1 đến Mn ta sẽ có đường mắt. + T trí G_1 của nền, kẻ một đường song song với đường mắt sẽ có nền dốc cần tìm. + n chếđộ dốc của nền người ta cho phép từ 5÷7dãy ghếđầu có thể hạ thấp C so với quy định từ 15 ÷ 20 %. Các dãy ghế sau lấy C theo quy định
2.6/ Các kiểu tổ chức mặt bằng nhà dân dụng:

2.6.1 Ki ểu tổ chức hành lang: Khi các phòng chức năng bố trí song song về một phía ( hành lang bên ) hoặc hai phía của hành lang ( hành lang giữa ).Đôi khi kết hợp cả hai . Sử dụng cho các công trình có các phòng giống nhau như : trường học, trụ sở cơ quan, khách sạn 2.6.2 Kiểu tổ chức xuyên phòng: Các phòng liên hệ với nhau không cần hành lang mà trực tiếp liên hệ nối tiếp nhau.Áp dụng cho các nhà triễn lãm, bảo tàng, cửa hàng bách hoá, thư viện… 2.6.3 Kiểu tổ chức tập trung xung quanh trung tâm ( Phòng rất lớn, sân trong nhà, sảnh của cầu thang) : Các không gian sử dụng nhỏ bố trí quanh các không gian lớn, các không gian này mang tính “cốt lõi” để bố trí các không gian còn lại. Kiểu tổ chức nay thường dùng cho : Nhà hát, rạp chiếu bóng, kịch viện, công trình thể thao, Nhà chung cư… 2.6.4 Kiểu tổ chức tập trung phòng lớn: Tất cả các quá trình chức năng của nhà đều bố trí xếp đặt vào trong một phòng lớn duy nhất. Áp dụng cho chợ có mái, trưng bày triễn lãm, salon ôtô …vv. 2.6.5 Kiểu tổ chức phânđoạn độc lập:

Các nhóm ch ức năng được tách bạch thành từng khối riêng để phục vụ cho một mục đích cụ thể. Các nhóm được cách ly với nhau, song kề bên nhau tạo nên một công trình kiến trúc hoàn chỉnh. Các phòng chức năng quan hệ chức năng theo nhóm và liên hệ nội bộ theo biện pháp xuyên phòng. Các thể loại công trình thường dùng: nhà trẻ, trường chuyên biệt,... 2.7/Thiết kế một số phòng chức năng trong nhà công cộng
- Thiết kế văn phòng
- Thiết kế lớp học và phòng thí nghiệm
- Thiết kế phòng tập trung đông người CHƯƠNG III: NHÀ Ở
3.1 Khái niệm
3.1.1 Định nghĩa: nhà ở là công trình chuyên dụng dùng đểở, là nơi sinh hoạt gia đình, tái tạo sức laođộng giản đơn…. Khácvới nhà công cộng, nhà ở : người dùng trong các không gian chức năng thường có quan hệ hôn nhân hoặc huyết thống, và mang tính chất lâu dài. Vídụ: Nhà ở dạng nhiều căn, nhà tầng (chung cư), nhàở dạng biệt thự, nhàở liên kế (nhàở chia lô, có sân vườn hoặc không có sân vườn) 3.1.2 Phân loại + Vật liệu
- BTCT(bê tông cốt thép) - ch. - Tho mộc + Tính chất sử dụng
- Nhàở chia lô. - Nhà nhiều căn nhà tầng - Nhà cao cấp biệt thự.
3.2 Các bộ phận chức năng của nhà ở
3.2.1 Bộ phận ở :
- Phòng ngủ
- Phòng khách
- Phòng ăn ,bếp
- Phòng sinh hoạt chung
- Phòng thờ ….
3.2.2 Bộ phận phục vụ: Bếp, khu vệ sinh, kho, sân nước (gia công), sân phơi, ban công, lô gia nghỉ ngơi ( lô gia là không gian nghỉ ngơi chỉ có một mặt nhìn ra ngoài )
3.2.3 Giao thông:
- Giao thông đứng: giống Công trình công cộng, cầu thang (bộ, cuốn)…
- Giao thông ngang: hành lang, nhà cầu, băng chuyền, lối đi lộ thiên….
3.3 Các loại phòng cơ bản trong nhà ở:
3.3.1 Tiền phòng là không gian đầu mối nối tiếp →các không gian khác lànơi để giày dép, mủ nón và áo khoác để chỉnh trang y phục S 6 8m (phòng dệm không khí) 3.3.2 Phòng ngủ: không gian nghỉ ngơi, học tập yêu cầu thông thoáng và chiếu sáng, tuyệt đối không được bố trí lối đi xuyên qua phòng ngủđể→ phòng khác Thường bố trí cho hai người sử dụng

S = 12 ÷ 16m. Xu hướng làm phòng ngủ lớn do nhu cầu: phải trang trí màu sắc nhẹ nhàng, lịch sự, dễ làm vệ sinh Bố trí về hướng nam và đông nam Có v trí kínđáo. 3.3.3 Phòng khách: sử dụng để giao tiếp, lễ tiệc, nuôi dạy con cái Yêu cầu: - Kínđáo, tế nhị. Là các không gian thể hiện phong cách của chủ nhà. Thường thiết kế với S: 16÷ 20m^2 (4 ÷ 5 người) - Tức thông thoáng tốt. 3.3.4 Phòng ăn và bếp : là không gian ăn uống, bồi dưỡng của gia đình Yêu cầu : phải thông thoáng, vật liệu sử dụng cóđộ chịu lửa cao, dễ lau chùi làm vệ sinh. Bếp nên đặt ở hướng tây và cuối gió.

- Nguồn Kiến trúc Nhà ở, tác giả GS. Đặng Thái Hoàng

3.3.5 Khu v ệ sinh (WC) Nhà 1 tầng nên chia thành 2 khu : Tắm, giặt, xí

R ửa, tiểu tiện Diện tích mỗi khu (S) = 1,8 ÷ 2m^2 Nhànhiều tầng thì nên gộp chung hai khu nêu trên Yêu cầu : khu w.c phải thông thoáng chiếu sáng tốt, bố trí ở hướng tây và cuối gió.

- Nguồn Ng.lý T.kế, tác giả GS. Nguyễn Đức Thiềm

3.3.6 Kho : là nơi lưu trữ các vật dụng không thường xuyên sử dụng.

V ị trí: Phía trên WC, dưới gầm cầu thang gần bếp S = 4 ÷ 6m^2 Nguyên tắc thiết kế nhà ở Sử dụng được ánh sáng, gió, các năng lượng có ích của tự nhiên → thể hiện được cái hồn hoặc sinh khí của ngôi nhà.
3.3.7 Ban công, lô gia: là nơi nghỉ ngơi hóng mát, có thể làm sân gia công hoặc phơi phóng. Thường được bố trí gần phòng ngủ và phòng khách
3.4 Kích thước 1 số thiết bịđồđạc trong nhà và nguyên tắc bố trí chung
3.4.1/ Kích thước 1 số thiết bịđồđạc trong nhà ở

+ Phòng ngủ và phòng khách

D R C Giường 1900 2000 800 ÷ 1600 400 ÷450 Tủ áo quần 900 1200 450 ÷ 550 2250 ÷ 2500 Bàn êm 400 450 450 400 450

Bàn làm vi ệc 750 ÷ 1200 600 ÷ 800 750 ÷ 780 Bàn Salon 500 ≤500 400 Ghế tựa 350 400 550 ÷ 400 420 ÷ 450 Ghếsalon 600 600 300 +Khu WC Xí bệt 650 400 400 ÷ 420 Bidet 650 350 ÷ 450 400 ÷ 420 Tiểu nam 300 ÷400 300 450 600 Bồn tắm nằm 1700 ÷1900 750 400 420 Bồn tắm ngồi 1200 ÷1400 750 400 420 Bồn tắm nhúng 900 ÷ 1200 900 ÷ 1200 1200 Lavabo 450 600 400 ÷ 550 780 ÷ 800 Chậu tắm đứng 900 900 0
3.4.2/ Nguyên tắc bố trí thiết bị :Phù hợp với tâm sinh lý người dủ dụng. Hợp lý với nhân trắc học (sốđo kích thước về các bộ phận cơ thể con người)
3.5/ Những loại nhà ở thông dụng
3.5.1 Nhà ở nhiều căn, nhà tầng

Khái ni ệm :Nhàởđược xây dựng ≥ 3 tầng (tiết kiệm đất xây dựng) dùng trong các khuở cũ, khu đô thị mới trong việc phối kết các thể loại công trình trong công tác qui hoạch. Trênmỗi mặt bằng bố trí 2÷ 6 căn hộ (gia đình) xoay xung quanh cụm cầu thang. Các căn hộ này không có sân vườn. Chỉ lấy không gian tầng 1 ÷3 Sẵn bãi cây xanh và trong nội bộ xung quanh làm không gian công cộng 3.5.1.1/ Cách chia tỉ lệ căn hộ trong nhà ở nhiều căn, nhiều tầng

→ Đểđáp ứng được nhu cầu ở của cư dân thì cần phải điều tra xã hội học → (tỉ lệ nam nữ, nghề nghiệp, lao động) Hộ giađình 2÷ 3 40% b 4 ÷5 40% c Độc thân 1 20% a + Chia trên m bằng tầng: trên một tầng cho đầy dủ cho các loại căn hộ + Mầng có 1 loại + Chia theo bước gian
Mặt bằng minh hoạ nhà ở xã hội ( mặt bằng nhà ở nhiều căn nhiều tầng )

3.5.1.2/ B ố trí khu phục vụ (bếp, WC, sân phơi trong nhà ở nhiều nhà căn, nhiêù tầng)
- Khu phục vụ bố trí trước căn hộ
- Khu phục vụ bố trí giữa căn hộ
- Khu phục vụ bố trí sau căn hộ
- Khu phục vụ bố trí song song bộ phận ở

M ột sốưu nhược điểm khi bố trí các khu phục vụ ( khu phụ ) trong nhà ở + Khu phụ bố trí ở trước : Ưu điểm là thông thoáng và chiếu sáng tốt, làm phòng đệm cho các phòng ở bên trong (cách ly tiếng ồn) . Tiện cho việc sử dụng. Nhược điểm là liên hệ giữa chổ phơi và khu phụ xa, liên hệ giữa các phòng ngủ và khu phụ xa. Có một số phòng ở bị thiếu sáng.

+ Khu ph ụ bố trí song song bộ phận ở : Ưu điểm làđảm bảo thông thoáng chiếu sáng, tách bạch các chức năng trong nhà ở và tiết kiệm đường ống đường dây khi bố trí cặp đôi hai khu phụ với nhau . Nhược điểm là hệ số kết cấu của nhà lớn +Khu phố trí ở giữa nhà :Ưu điểm là liên hệ giữa sân phơi và khu phụ, các phòng ngủ và khu phụ gần. Nhược điểm là khu phụ không được thông thoáng và chiếu sáng, không hạn chếđược tiếng ồn ở bên ngoài 3.5.2 Nhà ở dạng biệt thự. - Nhà cao cấp phục vụ cho mọi nhu cầu sinh hoạt vìở mà không xét đến điều kiện kinh tế.

- Dây chuy ền công năng bằng dây chuyền nhà ở + các dây chuyền dùng các chức năng phụ khác. - V trí của đất gần sông hồ, đồi núi phối cảnh đẹp, diện tích≥ 1000m^2
-Số tầng cao, các loại biệt thự : 1 4 3 tầng , biệt thựđơn , song lập... Sơđồ công năng Cổng Tiền sảnh Tiền phòng Cầu thang Tầng 2 P.ngủ chính WC riêng Các P.ngủ con ban công Phòng thờ (truyền thống) Thư phòng ( phòng đọc). P.thư giãn(phim,Karaoke...) Phòng khách Phòng Phòng b Phòng ngi già ), có WC riêng WC chung cho tầng 1 Kho
Tiền sảnh

Sân TDTT Nhà ở người giúp việc Hồ bơi Sân vn cảnh Gara ôtô , bến tàu, bãi đáp máy bay nhỏ.

Tài li ệu tham khảo
1. Cấu tạo kiến trúc nhà dân dụng, Tác giả : GS. TS. KTS Nguyễn Đức Thiềm,

GS. TS. KTS Nguy ễn Mạnh Thu,..., Nhà xuất bản KHKT- 1997
2. Giáo trình Cấu tạo Kiến trúc, Bộ Xây Dựng, Nhà xuất bản Xây dựng – 2005
3. Nguyên ly thiết kế nhà dân dụng, Tác giả : GS. TS. KTS Nguyễn Đức Thiềm, PGS. TS. KTS Trần Bút,.......
4.Một số giáo trình, giáo án của các tác giả khác Ghi chú : Tài liệu biên soạn ở trên sẽđược cập nhật thường xuyên trong thời gian sớm nhất