Những ông Tây "rau muống"

Source : Tuổi Trẻ Online

Từ phương trời xa xôi, họ đến VN kiếm sống. Những ông Tây bươn chải mưu sinh với đủ nghề bình dân, nhiều người chỉ mong "kiếm được hai bữa cơm sống qua ngày". Họ nói tiếng Việt rành rẽ, thích ăn rau muống chấm mắm, la cà quán cà phê vỉa hè...

Họ là những người nhập cư đặc biệt, không khác gì người Việt, chỉ khác là không mang quốc tịch VN. Ở lâu rồi quen, và những ông Tây đã chọn VN làm quê hương.

Kỳ 1: Gà quay "Ông Tây "

Kỳ 2: Frank "hà tiện"

Kỳ 3 : Hai Lúa mắt xanh

Kỳ 4 : Khi Tây làm bồi

Kỳ 5 : Ông Tây " thịt chó "

Kỳ 6 : Tớ là Dâu

Kỳ 7 : "Thương hiệu" blog của Dâu

Kỳ 8 : Andreu "hàng thanh lý"

Kỳ cuối: Dạy dạo mưu sinh

Kỳ 1: Gà quay "Ông Tây "

Từ phương trời xa xôi, họ đến VN kiếm sống. Những ông Tây bươn chải mưu sinh với đủ nghề bình dân, nhiều người chỉ mong "kiếm được hai bữa cơm sống qua ngày". Họ nói tiếng Việt rành rẽ, thích ăn rau muống chấm mắm, la cà quán cà phê vỉa hè...

Họ là những người nhập cư đặc biệt, không khác gì người Việt, chỉ khác là không mang quốc tịch VN. Ở lâu rồi quen, và những ông Tây đã chọn VN làm quê hương.

TT -  Bắt đầu ngày mới bằng một ly cà phê đá đậm đặc bên vỉa hè và vài tờ báo tiếng Việt, trông Juan chẳng khác người Sài Gòn là bao. Juan nói tiếng Việt khá sõi, phóng xe máy giao hàng khắp mọi hẻm mà không bao giờ sợ bị lạc đường. Gần 15 năm mưu sinh ở VN, anh chàng người Pháp này nói đầy vẻ tự hào: "Tôi rành phố xá Sài Gòn không thua xe ôm".

Ông Tây "vô sản"

Trông Juan rất bình dân, bụi bặm đầy "chất Sài Gòn". Bản chất bình dân trong anh thể hiện cả trong cách chọn vợ: "Tôi không lấy mác người nước ngoài để dụ dỗ các cô gái xinh đẹp, giàu có. Vợ tôi là một người bình thường. Khi tôi ngỏ lời cầu hôn, cô ấy là nhân viên chạy bàn trong quán cà phê " - Juan nói.

Châm điếu thuốc Bastos, Juan nhớ lại ngày đầu về ra mắt gia đình người yêu: "Ngày đầu gặp bố mẹ cô ấy, tôi đã nói thật là tôi rất nghèo. Tôi không phải là một người nước ngoài giàu có. Tôi không có xe hơi, không nhà, không có điện thoại di động và không cả nghề nghiệp. Mọi người nói tôi là ông Tây "vô sản". Nhưng tôi yêu cô ấy và muốn đi đến hôn nhân". Trước những lời chân tình của Juan, gia đình người yêu đã rất cảm động và đồng ý.

Juan đến VN từ năm 1994, sau khi tốt nghiệp Trường đại học Kỹ thuật Paris, Pháp. Với đồng vốn vào đời dành dụm chưa đến 10.000 USD, Juan lặn lội qua nhiều nước để tìm cơ hội làm ăn, nhưng cuối cùng anh nhận ra rằng số tiền ít ỏi đó chẳng thể làm gì được. "Nhưng ở VN lúc đó thì khác, với chừng đó vốn đã có thể mở một quán nhỏ. Tôi chọn VN vì cảm thấy ở đây dễ mưu sinh" - Juan kể. Sau nhiều ngày vác balô đi bụi để tìm hiểu cơ hội nhập cư, cuối cùng Juan chọn Nha Trang là nơi khởi đầu. Juan cùng một số bạn bè gom góp vốn kinh doanh dịch vụ môtô nước và quán bar. Kết quả của vụ thử sức đầu tiên đó là con số không.

Juan nhớ lại: "Những tháng đầu thì tạm ổn, nhưng về sau cạnh tranh càng gay gắt. Nhiều người đầu tư mà số lượng du khách lại chẳng tăng là bao. Chúng tôi chỉ đủ sức để cầm hơi, đóng thuế và sống tạm qua ngày. Sau năm năm vật lộn ở Nha Trang, cuối cùng công việc làm ăn của tôi cũng chẳng tiến triển gì. Tôi quyết định rút vốn, sau khi khấu trừ mọi thứ và tính cả trượt giá thì số tiền tôi nhận lại chẳng còn bao nhiêu, nếu không muốn nói là tay trắng".

Gói ghém gia tài chỉ là vài bộ áo quần, Juan xách balô vào Sài Gòn làm lại từ đầu. "Với vài đồng vốn ít ỏi còn lại, mà Sài Gòn thì đắt đỏ nên tôi chưa biết phải làm gì để tiếp tục cuộc sống" - Juan kể. Trong những ngày thất nghiệp, Juan thường la cà những quán cà phê bình dân ở Sài Gòn. Và tại đây, anh đã gặp được người bạn trăm năm của mình. Nhắc lại chuyện cưới vợ, Juan chỉ cười: "Hồi đó mình liều thật, với hai bàn tay trắng mà dám lập gia đình ở đất khách quê người".

"Gà quay kiểu tây: kính mời, kính mời!"

Bán được 30 con gà mỗi ngày,
Juan nói: "Cày mãi mà vẫn chưa khá nổi"
Ảnh: Như Hùng

Sau khi lập gia đình, nỗi lo toan cơm áo gạo tiền đè nặng hơn trên đôi vai Juan. Vào năm 2002, Sài Gòn rộ lên món gà nướng. "Nghề này không cần vốn liếng nhiều, chỉ cần chịu khó là có thể kiếm sống" - Juan nghĩ. Juan dồn hết vốn liếng còn lại gửi về Pháp mua ba cây nướng gà bằng điện.

Juan nhớ lại những ngày mới ra nghề: "Lúc đầu tôi làm cho người nhà, bạn bè ăn để nhờ họ góp ý. Cứ thử đi thử lại cả tháng trời, tốn kém không biết bao nhiêu là gà, đến khi mọi người nói ngon thì tôi mới dám đi thuê mặt bằng để mở quán. Nghĩ mãi tôi cũng không biết lấy tên quán là gì, cuối cùng tôi đặt đại là gà quay "Ô"ng Tây", vậy mà cũng hay ra phết".

Quán Gà quay "Ô"ng Tây" của Juan ở gần cầu Thanh Đa ra đời. Từ đó, hằng ngày ai đi qua đây đều thấy một ông Tây với quần soóc, áo phông, mặt mũi đầy mồ hôi bên lò quay nóng rực. Mỗi khi có khách ghé mua, Juan chào đón bằng tiếng Việt một cách ân cần: "Anh chị ăn có vừa miệng không?". Hay khi cần tiếp thị thì Juan cũng tỏ ra là một tay buôn bán rành rẽ: "Gà ta quay kiểu tây, ít mỡ lại hợp vệ sinh. Kính mời ..., kính mời ...!".

Nhờ vui vẻ và nhiệt tình nên quán của Juan ngày một đông khách. Anh khoe: "Mỗi ngày tôi cũng bán được cả trăm con, khách đến mua đông như đi khám ở bệnh viện. Ai mua từ năm con trở lên thì chỉ cần gọi điện là tôi đích thân phóng xe mang đến tận nơi. Nhờ vậy vợ chồng tôi cũng đủ tiền thuê nhà và trang trải cuộc sống qua ngày".

Cứ thế, dù nắng hay mưa, dù sáng sớm hay đêm khuya, hễ có người gọi điện là Juan vội vàng trên chiếc xe cà tàng luồn lách khắp mọi con hẻm để giao gà cho khách. "Những ngày đầu do chưa quen đường nên tôi hay bị lạc lắm, nhưng bây giờ thì biết cả đường đi tắt để đỡ tốn tiền xăng. Lăn lộn mãi nên tôi rành tiếng Việt luôn" - Juan cười.

Đùng một cái dịch cúm gia cầm bắt đầu lan rộng làm Juan khốn đốn vào năm 2003. Juan thở dài: "Quán vắng khách hẳn. Cố xoay xở nhưng hằng tháng vẫn không đủ để đóng tiền thuế. Vào lúc cao trào của dịch cúm, tôi phải đóng cửa đến sáu tháng. Số tiền bấy lâu dành dụm được lại cạn dần". Ráng gượng dậy sau nạn dịch H5N1, Juan không mua gà ở chợ nữa mà đặt gà sạch từ công ty. Dù đã cố gắng bằng mọi cách nhưng số lượng gà bán ra hằng ngày của Juan cũng chỉ bằng một nửa trước đây. Juan kể: "Cứ mỗi sáng mở báo ra thấy tin dịch cúm là tôi lo lắm".

Nói về ước mơ của mình, Juan chân tình: "Tôi chỉ mong một ngày nào đó người nhập cư như tôi được mua nhà trả góp, chứ ở nhà thuê nay đây mai đó khổ quá. Mỗi tháng thu nhập từ quán gà quay này chỉ được khoảng 5 triệu đồng, mà nào là tiền thuê nhà, tiền thuế, tiền con ăn học thì làm sao mua nổi nhà để ở?". Rút ít tiền lẻ ra mua vài tờ vé số của đứa trẻ vừa vào mời, Juan cười: "Thỉnh thoảng tôi cũng trông chờ vào may rủi từ tờ vé số để mong mua được căn nhà cho vợ con ở. Phải tự tạo cho mình một niềm hi vọng để tiếp tục mưu sinh chứ. Sống ở VN quen rồi, thích lắm rồi" - Juan cười rồi rồ ga lẫn vào dòng xe để kịp giao gà cho khách...

THẾ ANH

Kỳ 2: Frank "hà tiện"

TT - Gặp khó khăn khi mưu sinh trên miền đất mới, đã từng "đứt bữa" giữa Sài Gòn, mua thiếu từng bao thuốc lá... Đó là câu chuyện của một người đàn ông từ nước Đức xa xôi đến VN để làm... người Việt!

"Chỉ mong ngày hai bữa cơm"

"Tên tôi là Nguyễn Hữu Phong", anh bắt đầu câu chuyện bằng chất giọng Hà Nội khá sõi. Với đôi dép lê, áo quần xộc xệch, trông anh chẳng có chút gì là ngoại quốc cả. Anh kể: "Quê tôi thuộc Đông Đức trước đây, từ hồi còn trẻ tôi đã tiếp xúc với rất nhiều người Việt. Tôi xem họ như anh em, vì họ dạy bảo tôi từ những chuyện nhỏ nhặt đến kinh nghiệm sống ở đời. Tôi thường mời họ về nhà chơi, lâu ngày như anh em một nhà. Mẹ tôi cũng rất yêu mến họ”.

Tên Nguyễn Hữu Phong là do một người bạn Việt đặt cho anh, còn tên khai sinh của anh là Hammerschmidt Frank. Nhưng Frank rất thích tên Phong, vì "mình đã sống ở VN, như người Việt rồi thì cũng cần có tên Việt". Để được đến VN, Frank phải mất 13 năm chờ đợi: "Cuối thập kỷ 1970, khi nghe tin bạn tôi ở Hà Nội phải ra chiến trường thì lòng tôi như lửa đốt. Lúc đó tôi chỉ mong được qua VN để đi cùng những người bạn.

Nhưng khi cầm đơn xin qua VN thì bị từ chối. Không chỉ thế, những người đồng hương của tôi còn hỏi: Mày có bị điên không mà đòi đến VN?". Cho đến năm 1991, Frank mới tới VN để thăm lại những người anh em. Sau lần đó, mỗi năm anh đều đặn trở lại VN một lần. Frank kể: "Mỗi lần đến VN tôi thấy yêu mến vùng đất này hơn và cảm thấy thời gian một tháng ở VN dường như không đủ với tôi. Tôi tự hỏi tại sao phải làm 11 tháng ở Đức để rồi chỉ sống ở VN một tháng? Tại sao mình không sang sống hẳn ở đó?".

Đến năm 1994, Frank quyết định sang VN ở hẳn. "Lúc đó, vì muốn ở VN nên tôi liều chứ thật ra tôi cũng chưa biết tương lai sẽ đi về đâu. Do chưa hiểu nhiều về cuộc sống ở VN nên tôi cứ nghĩ với 2.500 mark Đức thì có thể yên tâm lập nghiệp. Nhưng khi qua ở hẳn mới biết chừng đó tiền chẳng thể làm gì được", anh tâm sự. Để có thể tiếp tục sống ở VN, Frank xin làm pha chế rượu ở một quán bar tại TP.HCM với mức lương 2 triệu đồng một tháng. Anh nói: "Với 2 triệu đồng, trừ đi tiền thuê nhà thì tôi chỉ đủ ăn uống tạm bợ qua ngày.

Thậm chí nhiều ngày trong túi chẳng có lấy một đồng, phải đứt bữa nhiều lần, như người cần cứu đói ấy". Cho đến bây giờ, Frank vẫn không thể nào quên được những ngày túng bấn giữa Sài Gòn: "Có lần trong túi tôi chỉ còn 2.000 đồng mà bụng thì đói vô cùng. Ghé qua hàng cháo mực vẫn thường ăn bên vỉa hè, cô chủ quán hỏi: "`Cháo mực, giò heo như mọi hôm nhé?". Tôi giả vờ ôm bụng nói: "Hôm nay đau bụng, ăn cháo không thôi". Hay những lúc không còn tiền để đổ xăng, đi đâu tôi cũng đi bộ, bạn bè hỏi thì nói đi bộ cho khỏe người. Còn chuyện mua nợ thuốc lá thì thường xuyên như cơm bữa".

Nhiều lần Frank đã nghĩ đến chuyện hồi hương. Nhưng nhiều đêm suy nghĩ, anh thấy mình đã quen với vùng đất này. Frank lại đi tìm việc làm, nhờ nói sõi tiếng Việt nên anh được nhận vào làm phiên dịch cho một công ty sản xuất xúc xích của Đức. Tại đây, sau khi người thợ làm xúc xích nghỉ việc, anh xin kiêm luôn việc thợ làm xúc xích.

Frank kể: "Vì sợ công ty đóng cửa thì thất nghiệp nên tôi mạnh dạn nhận luôn việc thợ chứ thật ra tôi cũng không rành lắm, vì chỉ học lỏm được từ anh thợ người Áo mà thôi". Để có thêm thu nhập, Frank xin ông chủ cho kiêm luôn cả việc đi bán hàng. Biết được ở Vũng Tàu có nhiều người Nga, anh phóng xe máy cà tàng chở cả tạ xúc xích về đó rao bán. Cứ thế, hết nghề này đến nghề khác, Frank cố tìm mọi cơ hội để được sống ở VN. Anh cười: "Với tôi, chỉ mong ngày có hai bữa cơm để được sống ở VN là vui lắm rồi!".

"Tôi là người nghèo"

Bạn bè Frank vẫn thường gọi đùa anh là Frank "hà tiện". Khi nhắc đến biệt danh này, Frank chỉ cười: "Phải hà tiện chứ, mình có giàu có gì đâu! Không hà tiện thì lấy gì mà sống!". Biết Frank sống hẳn ở VN nên bạn bè mỗi lần đi du lịch luôn mang theo món ăn từ Đức tặng anh. Những món quà đó anh chỉ dùng một cách tằn tiện, còn lại để làm chuyện khác. Anh kể: "Thỉnh thoảng tôi lại mở một tiệc nho nhỏ mời tất cả bạn bè cả Tây lẫn Việt đến dự.

Thức ăn là những thứ mà tôi dành dụm được từ những món quà. Những người đến dự tiệc được ăn miễ...n phí, còn thức uống thì phải trả tiền.Trong bữa tiệc tôi đặt một con heo đất, mọi người tùy tâm mà bỏ vào đó ít nhiều.

Sau đó tôi cùng mọi người đập heo để lấy tiền mua quà tặng người nghèo quanh vùng. Tôi cũng là người nghèo nên rất hiểu và muốn chia sẻ sự thiếu thốn của những người kém may mắn quanh tôi". Chuyện bắt đầu từ năm 2004 và đến bây giờ Frank vẫn giữ thói quen "hà tiện" các món quà của mình để giúp đỡ người nghèo như thế.

Sau nhiều năm lăn lộn ở Sài Gòn, năm 1998 Frank "hà tiện" chuyển đến Nha Trang sinh sống vì theo anh nơi đây "dễ... thở" hơn. Với vài triệu đồng dành dụm được, cộng với vay mượn bạn bè, Frank sang lại một quán nhậu với giá 7 triệu đồng. Để tiết kiệm, anh chỉ thuê một vài người phục vụ, còn Frank kiêm luôn cả quản lý lẫn đầu bếp.

Từ đó, ở Nha Trang người ta lại thấy một ông Tây to cao ngày ngày ra chợ trả giá từng mớ rau miếng thịt, nói tiếng Việt, rành chợ Việt như lòng bàn tay. Frank kể: "Sáng tôi dậy thật sớm, đi chợ khệ nệ tha về một mớ rau dưa, thịt cá. Rồi tự lên thực đơn, tự chế biến. Những lúc khách đông tôi kiêm luôn cả việc bưng bê”. Quán do một ông Tây làm chủ, nấu ăn và đôi lúc làm bồi bàn, nhiều người Việt cảm thấy thích. Nhiều người thấy Frank bình dân nên làm bạn, và ông Tây Frank cũng chan hòa với mọi người như người Việt với nhau.

Sinh nhật mới đây của Frank không bánh kem, không hoa, chỉ một nồi lẩu đậm chất Việt, vài ba chai bia và những người bạn Việt mà anh gọi là "chiến hữu". Frank tâm sự: "Tuy vất vả nhưng tôi rất hạnh phúc được sống ở VN. Tôi đã dặn bạn bè khi tôi chết thì đem thiêu rồi rải một nửa tro lên núi, một nửa xuống biển. Thân xác tôi đã thuộc về nơi này, vì thế dù khổ cực mấy tôi cũng sống với đất này".

THẾ ANH

Frank tự lau dọn quán, chuẩn bị một ngày mưu sinh mới

Ảnh: T.Anh Frank đến thăm trẻ em nghèo tại chùa Phú Quang (Nha Trang)

Kỳ 3 : Hai Lúa mắt xanh

TT - Hơn chục năm qua, nhiều người ở bến Ninh Kiều (Cần Thơ) đã quen với sự có mặt của một ông Tây nói tiếng Việt sõi như dân bản xứ. Khi thì ông ngồi quán cà phê trong nhà lồng chợ chào mời du khách, khi xắn tay áo cầm búa làm thợ sửa tàu, khi lại thấy ông xuống tàu làm hướng dẫn viên du lịch...

Sống cùng sông nước

Tên ông là Benoit Perdu, mọi người thường gọi là Ben. Ben cũng thích được gọi vậy vì như thế người Việt dễ gọi. Ben sinh trưởng ở vùng Normandie (Pháp). Mới ngoài 40 tuổi nhưng Ben đã có hơn 15 năm "cày cuốc" ở VN. Lúc mới sang, Ben là nhà thầu cung cấp thép cho một số công trình xây dựng lớn ở miền Trung, sau đó chuyển sang làm tổng giám đốc Công ty bảo hiểm nông nghiệp Groupama (Pháp) tại VN, rồi làm giám đốc Công ty liên doanh Total Gaz. Nhưng làm giám đốc suốt ngày chôn chân giữa các bức tường ở thành phố đông đúc cũng chán, Ben bỏ tất cả để về Cần Thơ, tự nhận mình là Hai Lúa mắt xanh.

Sống ở VN lâu, Ben nói tiếng Việt rành rẽ, thậm chí ra đường nghe người ta la lối với nhau bằng tiếng địa phương rặt Ben cũng hiểu. Về với vùng sông nước, Ben quyết tâm phải sống cùng nó. Nhiều đêm tản bộ ở công viên Ninh Kiều, phóng tầm mắt ra ngã ba sông, Ben mường tượng những ngôi nhà sàn, vườn cây trái sum sê và những chiếc ghe thương hồ chòng chành xuôi ngược tựu về chợ nổi Cái Răng, nơi Ben cũng không nhớ nổi mình đã đến bao nhiêu lần. "Muốn thành công, sống hạnh phúc phải yêu công việc mình làm chứ không chỉ nghĩ đến kinh doanh, kiếm tiền", Ben quyết định tự tay đóng tàu gỗ và lập công ty du lịch nhỏ mang tên Xuyên Mekong, chuyên tổ chức các tour du lịch sông nước và ẩm thực dân gian cho Tây balô. Ben nói ông hi vọng sẽ truyền "cái duyên đối với sông nước miệt vườn" của mình sang đồng hương đến từ phương Tây.

"Tự đóng tàu và làm du lịch sông nước thì ở đồng bằng sông Cửu Long đã có nhiều người làm rồi. Mình làm sau phải có cái riêng, nhất là chất lượng phục vụ", Ben tìm lối đi, rồi cùng người bạn đời Mai Thị Nguyệt Ánh (vốn là giáo viên tiếng Pháp, quê Hải Phòng) thiết kế và đóng con tàu du lịch toàn gỗ, mang dáng dấp cổ kính. Tàu gồm ba tầng, có cả phòng đọc sách, phòng xem phim, nhà hàng và sáu phòng ngủ, đủ sức phục vụ 25 khách. Cuối năm 2002 tàu hạ thủy, vợ chồng Ben đã lấy tên nhánh sông Mekong được chia tách tại thủ đô Phnom Penh (Campuchia) để đặt tên cho "đứa con" đầu tiên của mình: Bassac.

Dân Tây ham miệt vườn miền Tây và thích đi tàu của Ben vì ông luôn cam kết phục vụ chu đáo từng vị khách, cho dù đó là doanh nhân sang trọng hay anh Tây balô giản dị. Khách đến với Ben càng lúc càng đông, Ben lại xắn tay áo đóng tiếp hai chiếc tàu và cùng vợ xuống tàu trực tiếp làm hướng dẫn viên, khi vô chợ nổi Cái Răng, Mỹ Khánh, lúc chống chèo sang tận các nhà vườn Vĩnh Long, Tiền Giang.

Thâm nhập từng ngóc ngách

Mấy ngày qua Ben miệt mài theo sát cánh thợ sửa sang lại hai chiếc tàu nhỏ neo tại bến Ninh Kiều để chuẩn bị cho một mùa du lịch mới sắp bắt đầu. �"ng cũng dự định thay những trụ neo tàu thân cây dừa bằng các trụ bêtông ốp cao su cho đẹp mắt, vững chãi và có thể neo đậu thêm nhiều chiếc tàu nữa. "So với hiện tại, mức nước lũ vào tháng mười âm lịch sẽ cao hơn độ 2,5m nên trụ neo tàu phải cao hơn, nhưng nếu cao quá sẽ phá vỡ vẻ đẹp tổng thể" - Ben nói bằng tiếng Việt, chi li và am tường không khác gì người miệt vườn.

Không chỉ đóng tàu làm du lịch, Ben còn mở hai quán ăn mang tên Nam Bộ và Sao Hôm để giới thiệu với du khách các món đặc sản miệt vườn. Mỗi lần khách nhấp ly rượu đế, thưởng thức món canh chua, cá kho tộ..., gật gù khen ngợi thì vợ chồng Ben sướng lắm. Ben nói cũng khoái số 1 rượu đế, cá kho tộ, rau muống chấm mắm... Ben cho biết ông rành khu bến Ninh Kiều như trong lòng bàn tay. "Sống ở vùng sông nước này quen rồi, càng sống càng thích" - Ben nói. Tháng mười tới Ben sẽ đưa thêm hai tàu du lịch vào hoạt động nhằm đáp ứng nhu cầu ngày càng gia tăng của du khách. Ben cũng đang thiết lập một tour du lịch khám phá ngược dòng Cửu Long lên tận Phnom Penh và "xuyên Mekong"- đúng như thương hiệu công ty mà vợ chồng Ben đã gầy dựng.

Hỏi về những kế hoạch xa hơn cho tương lai, Ben lắc đầu ra vẻ bí mật: "Còn nhiều lắm, cái nào trong khả năng thì triển khai, thiếu tiền đi tìm đối tác. Làm ăn ở VN, nhất là làm ăn nhỏ như mình không nên vung tay quá trán, phải liệu cơm gắp mắm". Ben nói chuyện mưu sinh rặt như người miền Tây, "liệu cơm gắp mắm" cũng là từ Ben hay sử dụng khi nói về chuyện làm ăn của mình.

Theo Ben, kế hoạch làm du lịch "xuyên Mekong" được ông khảo sát rất tường tận, đã đi mọi ngóc ngách, sông rạch và trong kế hoạch làm ăn của ông cũng là một hiến kế: "Chùa thì ở đâu cũng có, nhà vườn thì Cần Thơ không bằng Vĩnh Long, Tiền Giang, nhưng Cần Thơ có chợ nổi Cái Răng. Du khách đến Cần Thơ là muốn đến đó, cho nên ngành du lịch Cần Thơ không thể để mất chợ nổi này". Hỏi vì sao rành xứ miệt vườn đến vậy, Ben nói rằng do ông đã dành rất nhiều thời gian để thâm nhập từng ngóc ngách. "Vì mình là Hai Lúa mắt xanh mà" - Ben cười đầy vẻ tự hào. Đến bây giờ Ben không còn nghĩ đến chuyện một ngày nào đó rời VN nữa, vì như ông nói: "Lòng mình ở đâu thì mình ở đó”.

TẤN ĐỨC

Ben hay giới thiệu chị Mai Thị Nguyệt Ánh rằng: "Đây là bà xã của tui"

Ảnh: Tấn Đức

Những con thuyền do Ben thiết kế

Ảnh: T.Đức

Kỳ 4 : Khi Tây làm bồi

TT - Từ lâu, người dân ở phố cổ Hội An (Quảng Nam) đã quen thuộc với hình ảnh những du khách từ nhiều châu lục trên thế giới đến đây làm việc. Nhiều người trong số họ đã chọn Hội An làm quê hương của mình. Họ xin được làm thuê cho những ông chủ người Việt để mưu sinh, và điều quan trọng nhất với họ là được sống ở Hội An.

Hằng ngày Damien chạy quanh khu phố cổ, đến từng khách sạn, nhà hàng ở Hội An để phát tờ rơi tiếp thị cho du khách

Rành Hội An như lòng bàn tay

Cứ vào 9 giờ sáng, Damien cưỡi chiếc xe máy màu đỏ với xấp tờ rơi trên tay chạy long nhong khắp phố cổ. Chỗ nào có khách sạn mới mở, có du khách là Damien lò dò tìm đến. Chỉ mới nhận việc chưa được bao lâu tại hai quán bar King Kong và Sleepy Gecko (ở Cẩm Nam), nhưng cuốn sổ tay của Damien đã chi chít những số điện thoại, địa chỉ của hàng trăm khách sạn, nhà hàng ở Hội An - những nơi hằng ngày Damien thường lui tới để tiếp thị cho quán bar Sleepy Gecko của một ông Tây lấy vợ Việt mới mở bên bờ sông Hoài lộng gió.

Một ngày làm việc của Damien bắt đầu từ 9 giờ sáng và kết thúc lúc 11giờ đêm. Từ 9g-17g, Damien làm tiếp thị cho quán Sleepy Gecko. Còn từ 19g-23g, anh lo âm thanh, ánh sáng kiêm cả chạy bàn, thu tiền tại quán bar King Kong của một ông chủ người Hội An.

Chàng trai 26 tuổi sinh ra và lớn lên ở bang Queensland (Úc) này vốn là một kỹ sư chuyên ngành sửa chữa máy móc, ôtô. Damien kể: "Hơn bốn năm làm nghề, ngày nào cũng vậy, từ sáng đến tối tôi chỉ biết hết chiếc máy này hư lại đến chiếc xe khác hỏng. Nhiều lúc tôi nghĩ không lẽ mình cứ cặm cụi suốt đời quanh mấy chiếc máy hỏng này sao". Nghĩ vậy, Damien xin nghỉ việc và quảy balô lên đường sang VN du lịch.

"Tôi định đi thăm VN khoảng một tháng rồi về lại quê nhà. Vậy mà đến Hội An chỉ mới mấy ngày, tôi đã muốn ở lại luôn. Ở đây tôi thấy cuộc sống của mình có ý nghĩa hơn". Công việc tuy thu nhập không cao, chỉ đủ tiền thuê một căn nhà nhỏ ở ngoại ô và ăn uống, nhưng Damien rất thích.

Hội An hút hồn Damien vì thức ăn ở đây rất ngon mà lại rẻ, không khí trong lành, người dân thân thiện. Lúc rảnh Damien nhảy lên xe máy, vẻ ngoài bụi bặm, ra các quán lá bên sông Hoài ăn hến xào, bánh tráng đập dập chấm mắm nêm, chè bắp... Ăn món nào cũng khen ngon. Ở Hội An một thời gian, Damien rành Hội An như lòng bàn tay, biết cả từng ngõ hẻm mà thậm chí nhiều người Hội An chưa biết. Những ngày đầu khi đi ăn uống hay mua hàng Damien còn bị hớ, nhưng nay đã biết trả giá bằng tiếng Việt.

Damien kể: "Lúc tôi mới đến Hội An, ghé một quán cơm bình dân gần chợ Hội An, bà bán hàng bán cho tôi đĩa cơm với giá gấp đôi những người khác cùng ăn. Tôi im lặng trả tiền rồi đi về. Hôm sau, tôi cũng ghé lại hàng cơm đó, bà bán hàng chỉ lấy giá bằng nửa. Tôi ngạc nhiên. Bà nhìn tôi cười thân thiện và nhờ đứa cháu dịch cho tôi nghe: người quen mà. Vậy đó, ở Hội An chỉ gặp một lần là trở thành người quen thôi. Chính vì vậy mà tôi chọn Hội An để làm việc và sống".

Những "ông ta"

Với vợ chồng người Hà Lan là Marc (36 tuổi) và Fem (27 tuổi), Hội An là nơi khởi đầu cho cuộc sống gia đình của họ. Cả hai chỉ mới quen biết nhau khi cùng đi du lịch VN cuối năm 2003, và cuộc sống êm đềm ở phố cổ Hội An đã kéo cả hai lại gần nhau.

Marc xin vào làm hướng dẫn viên du lịch cho Công ty TNHH Sơn Mỹ Sơn chuyên tổ chức các tour đưa khách đi thăm khu di tích Mỹ Sơn. Yêu cuộc sống hiền hòa ở phố cổ, Fem không về Hà Lan mà chọn Hội An để cùng Marc tạo dựng cuộc sống mới. Đám cưới của Marc và Fem chỉ là một bữa cơm rau trong căn nhà nhỏ trên đường Nhị Trưng.

Căn nhà nhỏ mà hai vợ chồng Marc thuê để ở được Marc trang trí như một trung tâm điều hành du lịch. Ở đó có cả bản đồ nội thị Hội An với đầy đủ hệ thống nhà hàng, khách sạn và shop mua bán hàng lưu niệm có ghi rõ từng mặt hàng mà Marc và vợ mất gần ba tháng trời để thu thập và cày cục vẽ nên bằng bút màu. Mức lương của vợ chồng Marc đủ để trang trải tiền thuê nhà và chi tiêu hằng ngày.

"Hội An dễ sống, người dân dễ mến, chúng tôi luôn cảm thấy thoải mái khi đi trên phố, la cà ở các quán và phê với các bạn trẻ địa phương" - Marc nói. Con trai đầu lòng của Marc có tên Việt là Sơn, "chúng tôi đặt tên Sơn vì muốn con trai tôi nhớ về Mỹ Sơn". Gia đình nhỏ ấy sắp sửa đón thêm một thành viên nữa ra đời, "nếu là con gái, chúng tôi sẽ đặt tên là Hội An, có thể là một cái tên rất Việt: "Nguyễn Thị Hội An".

Với Scott McMillan (30 tuổi, đến từ Anh), Hội An là môi trường khá thuận lợi để anh làm việc. Vốn là bác sĩ thú y, nhưng khi qua VN du lịch, đến ở Hội An một tuần, Scott thích quá nên tìm cách ở lại với phố cổ. Tìm một ngôi nhà nhỏ ở ngoại ô phố cổ để thuê, Scott đi gõ cửa các nhà hàng, khách sạn để tìm việc và nhận dạy thêm tiếng Anh cho một trung tâm ngoại ngữ ở Đà Nẵng. Ban ngày đi thử việc ở khách sạn tại Hội An, ban đêm Scott chạy xe máy hơn 30km để ra Đà Nẵng dạy kèm.

Gần bốn tháng làm việc như con thoi giữa Hội An và Đà Nẵng, như Scott nói bằng tiếng Việt là "cày bừa", Scott được nhận vào làm quản lý cho khách sạn - nhà hàng Phố Hội 2. "Hằng ngày tôi tiếp khách, hướng dẫn họ những nơi cần đến, kiểm tra các bàn tiệc, nơi ăn chốn ở của khách. Ban đêm tôi dạy tiếng Anh cho nhân viên của nhà hàng, còn họ thì dạy tôi tiếng Việt" - Scott kể với vẻ thích thú hiện rõ trên nét mặt.

Scott đang ấp ủ nhiều dự định: "Tôi chưa thể nói rõ kế hoạch của tôi cho các bạn biết, nhưng trong một tương lai rất gần tôi sẽ làm một cái gì đó cho tôi ở Hội An, dĩ nhiên là làm du lịch. Ba mẹ tôi ở Anh cũng rất ủng hộ".

Qua câu chuyện của mình, Scott tiết lộ anh đang yêu một cô gái Hội An: "Chúng tôi sẽ làm đám cưới tại Hội An và sống với nhau ở đây. Tôi chọn Hội An làm quê hương và có thể con cái tôi cũng sẽ lập nghiệp tại đây". Còn một điều Scott đang phấn đấu: "Phải nói tiếng Việt giỏi và sống hòa đồng hơn để mọi người không gọi tôi là ông Tây nữa. Tôi ghét bị gọi là ông Tây lắm, sao không gọi tôi là "ông ta?".

KIM EM

Đất lành

Hội An đang là vùng đất lành của rất nhiều người nước ngoài đến sinh sống, làm việc như người Việt. Hiện có gần 200 người nước ngoài đang làm việc và sống tại thị xã nhỏ bé này. Họ làm đủ thứ việc, trong đó có rất nhiều ông Tây làm nhân viên dọn phòng, phụ bếp, chạy bàn...

Với người Hội An, chuyện Tây đi làm thuê cho ta không còn là chuyện lạ. Đi ngang bất kỳ nhà hàng, khách sạn, quán bar ở Hội An đều bắt gặp những thông báo tuyển người bằng tiếng Anh. Người dân Hội An cư xử bình đẳng và hòa đồng với những người xa xứ đến đây sống bình dị, dẫu khác màu da, chưa quen tiếng nói.

Kỳ 5 : Ông Tây " thịt chó "

TT - Hẹn gặp San đến lần thứ năm, trong điện thoại giọng ông Tây vẫn ậm ừ: "Ờ...Ờ. Được rồi! Nhưng tôi bận làm ăn quá lấy đâu thời gian để tiếp riêng ông. Hay ông đến quán tôi. Cứ thấy tôi làm gì thì viết nấy, tôi bù lại ông một chầu thịt chó miễn phí! Thế nhá. Ờ...Ờ! Nhá! ".

Nhìn ông Tây San bán quán và giảng giải về các món ăn của VN, nhất là món thịt chó, sành điệu như người Việt, nhiều khách mới đến quán ngạc nhiên hỏi: "Ông là Tây thật hay Tây dỏm mà rành VN quá vậy?". San cười với khách: "Tây xịn, nhá!". Nhiều người còn ngạc nhiên hơn khi biết ông Tây "thịt chó" này đã có bằng thạc sĩ kinh tế và dân tộc học tại Pháp.

***

18g, quán nhậu nhỏ hai tầng mang tên Chim Sáo bán "thịt chó và rượu dân tộc" của San nép mình ở ngõ Huế (quận Hoàn Kiếm, Hà Nội) đã đông khách Việt và Tây balô. Gần 20 bàn ăn với mâm bằng gỗ kê sát nhau không còn chỗ trống.

Tây "mắm tôm"

San mặc quần ống ngắn, chân đi đôi dép cao su cũ kỹ, áo bà ba màu "cháo lòng", vai vắt chiếc khăn tay cùng mấy nhân viên trong quán ăn mặc tương tự tất bật chạy hết bàn nọ bàn kia mời khách. "Đang là giờ cao điểm của quán. Ông thấy rồi đấy nhá! Ông phải ngồi đợi một lúc nhá!" (Hình như câu nói nào của ông Tây nói tiếng Việt này cũng có từ "nhá". San bảo mời khách kiểu thân mật như vậy thành quen miệng rồi). Chỉ một loáng, chưa kịp nghe hết câu San đã có mặt trên tầng hai, nơi các vị khách đang gọi tên ông chủ San.

Lại thêm một tốp khách Tây balô bước vào. Chưa kịp nhìn thực đơn, mấy vị khách gọi ngay: "Thịt chó và rượu táo mèo" bằng thứ tiếng lơ lớ mới học. "Rượu táo mèo thì còn nhưng thịt chó thì hết. Đợi khoảng 30 phút nhá. OK nhá?", San vừa cười hề hề mời khách vừa xoa khăn tay dọn bàn.

Chờ mấy vị khách gật đầu xong, bảo nhân viên dọn tạm mấy món ăn trước cho khách, San lật đật phóng vội chiếc xe Minsk nổ bành bạch xuống tận Hà Đông (Hà Tây) xa hơn 10km lấy thêm thứ "thịt chó xách tay thui rơm thứ thiệt từ Vân Đình đưa lên vẫn còn thơm mùi khói đấy nhá".

Lấy được chạy về, San đưa món thịt chó tự tay mình chế biến lên, mấy vị khách nhìn bát mắm tôm tỏ ra khó hiểu.

San đánh vần từng chữ bằng tiếng Việt: "M-ắ-m t-ô-m", rồi giải thích: "Mắm tôm đấy, ngon lắm nhá. Thiếu nó là món này hết ngon". Rồi San quay sang bảo mấy nhân viên: "Bữa sau nhớ tăng thêm từ 7 lên 10kg nhá! Không ngày mai lại thiếu, phải đi lấy thêm vất vả lắm nhá!". Ít tháng trước, những khách quen của quán muốn ăn thịt chó phải đặt trước ba giờ để đích thân San xuống tận "vùng nguyên liệu thịt chó" ở Vân Đình (Ứng Hòa, Hà Tây) lấy về cho đủ món. Nhưng nhiều lần thấy khách sốt ruột đợi món ăn như "mầm đá" nên San mua sẵn thịt chó để trong tủ lạnh, khách gọi là có ngay.

Gần 23g, khi quán đã ngớt khách, San mới có một chút nghỉ ngơi. San ngồi gác nhẹ lên chiếc ghế tre trước cửa quán, lấy ra chiếc điếu cày, vo thuốc lào, châm lửa và rít một hơi dài rồi lờ đờ nhả khói. San cười khoái chí: "Cái điếu này thật là kêu!". Các nhân viên của San đã hiểu quá rõ ông chủ của mình kể rằng: "Ông chủ San biết và nghiện thuốc lào ngay từ lúc mới sang VN. Hút thuốc lào cũng là chút thư giãn sau một ngày làm việc mệt nhoài của ông chủ".

Tối tối quán đông khách, San luôn bận mời rượu táo mèo,
thịt chó và mắm tôm: "Tuyệt cú mèo, nhá!" -
Ảnh: T.Đ.Tú

Tất cả là nhờ thịt chó!

San là tên thường gọi, còn tên thật của anh là Stanilas Boissau, sinh năm 1975 tại ngoại ô Paris, Pháp. San sang VN từ đầu năm 1999 làm việc cho dự án S.A.M (nghiên cứu và phát triển nông nghiệp) của Chính phủ Pháp tại tỉnh Bắc Kạn.

San kể: "Sang VN lần đầu tiên thấy những phong tục, thói quen, nếp sinh hoạt của VN cái gì cũng mới lạ nên thử xem thế nào. Làm dự án ở vùng Na Rì (Bắc Kạn), muốn tìm hiểu cách sống và nếp sinh hoạt của người Tày, Nùng, Dao nên sống chung, ăn chung, ngủ chung với người dân suốt, ai ngờ thích luôn mấy món thuốc lào, rượu sắn và rượu táo mèo". Sẵn tính tò mò, San tìm học công thức chế biến mấy thứ rượu "là lạ mà hấp dẫn này, vì biết đâu có lúc cần đến nó".

Cuối năm 2000, dự án S.A.M kết thúc, San trở về Pháp. San kể lại: "Nhưng chỉ được mấy tháng, nhớ VN quá không chịu nổi, tôi xin được quay trở lại VN làm nghiên cứu sinh. Với lại, ở VN có lẽ dễ sống hơn". Nhưng lần này dự án đã chấm dứt, học bổng cũng không còn. San bắt đầu chắt bóp những đồng tiền dành dụm mở một quán nước nhỏ ở vỉa hè phố Huế để sống qua ngày.

San kể: "Nhiều hôm đói bụng mà trong túi không còn đủ tiền ăn một suất cơm bụi vỉa hè Hà Nội là chuyện thường". Những ngày ấy San tìm thuê một căn phòng giá rẻ ở gần Quốc Tử Giám "cho vừa túi tiền lại tiện học thêm", nhưng không ngờ lại bén duyên cùng cô sinh viên ngành du lịch trọ học ở xóm trọ bên cạnh. Cô đưa San về thăm quê ở Vân Đình (Ứng Hòa, Hà Tây). Họ cưới nhau vào năm 2003.

Cuối năm 2004, một bữa San đưa mấy người bạn đồng hương về thăm quê vợ, được bố vợ mời thưởng thức món thịt chó chính gốc Vân Đình. San nảy ra ý định: "Người Việt thích món này, người nước ngoài cũng thế, tại sao mình không mở quán bán món này tại Hà Nội? Nếu thành công là sống được và học tiếp được rồi".

Mấy hôm sau, vợ chồng San gom góp số tiền ít ỏi thuê một địa điểm ở ngõ Huế mở quán. Vợ San lo quản lý, còn San lo chạy vạy học cách chế biến thịt chó, cả tháng trời đi tham khảo các quán khác và về cả các vùng quê để học cách bài trí quán.

Lúc đầu quán chưa đông khách, vợ lại mới sinh con đầu lòng, gánh nặng cuộc sống đè nặng lên vai San. Chuyện học hành và thu thập tài liệu cho luận văn tiến sĩ dân tộc học của San cũng bị ngưng trệ.

Cuối cùng San cũng tìm được lý do: "Nếu bán mỗi thịt chó không thôi thì những người không ưa món này không biết ăn gì, mà ăn hôm qua rồi nay đến lại ăn tiếp cũng chán. Nếu là mình mình cũng không đến liên tục". San liền mở rộng thêm các món ăn truyền thống khác, tuyển thêm nhân viên biết chế biến theo cách dân dã: cơm cá kho, dưa cà, thịt ba chỉ rang khô... Nhưng thịt chó vẫn là món chủ đạo. San cười: "Toàn món ăn với giá bình dân cả nên khách thích đến luôn". Để quán "100% dân tộc", San đặt tên quán là Chim Sáo.

Quán của San ngày càng đông khách. Cũng nhờ số tiền kiếm được từ quán mà vợ San đã đủ vốn thành lập một công ty chuyên tổ chức tour du lịch cho khách nước ngoài. San khoe: "Hai vợ chồng đã mua được một căn nhà nhỏ ở Gia Lâm (Hà Nội), không còn phải sống cảnh ở thuê như trước nữa. Tất cả là nhờ quán thịt chó đấy nhá!". San nói: "Ở VN tuy không có nhiều tiền nhưng sống được lắm, nhá!".

TRẦN ĐÌNH TÚ

Kỳ 6 : Tớ là Dâu

TT - Nhiều bạn trẻ Việt Nam đến nay không còn xa lạ với chàng trai người Canada Joseph Ruelle, nổi tiếng vừa hóm hỉnh vừa vui tính, "chơi" được tiếng Việt như người Việt.

Nhiều người gọi ông Tây sinh năm 1978 này bằng cái tên thân mật là Joe hay Dâu! "Mình đến VN là để học, nhưng chính xác là học trong khi phải sống đã. Mình làm việc, kiếm tiền để có một cuộc sống vui hơn, dễ chịu hơn", Joe tâm sự một cách thẳng thắn.

Một "cuộc sống dễ chịu" của Joe đơn giản là: "Đủ tiền uống trà đá sinh viên 1.000đ, ăn phở hay bún ốc 5.000đ và cơm bụi vỉa hè là rẻ nhất nhưng phải có thời gian viết blog bằng tiếng Việt".

Nhà trọ, cơm bụi, trà đá...

Joe và những đồng nghiệp
làm chương trình "Kết nối trẻ” của VTV6

Joe tốt nghiệp hai ngành biểu diễn và truyền thông tại Đại học Acadia (Canada). Tháng 10-2002, khi những người bạn cùng lớp với Joe tìm đường sang các nước Mỹ, Anh, Úc làm việc thì Joe chọn VN theo một dự án nhỏ của Chính phủ Canada.

Ấn tượng đầu tiên của Joe về Hà Nội nói riêng và VN nói chung là "không có những tòa nhà chọc trời, những thành phố lớn nhưng con người thật tuyệt vời và gần gũi". Joe kể lại bằng tiếng Việt khá chuẩn: "Mới đến VN lần đầu tiên nhưng mình cảm nhận được rằng sẽ gắn bó với nơi này lâu dài".

Mấy ngày sau, Joe tìm được việc dạy tiếng Anh cho một trung tâm Anh ngữ ở phố Cát Linh (Hà Nội) với mức lương không đủ cho một người bình dân sống. "Đó là những ngày sống khó khăn nhất của mình. Tiền kiếm được chỉ đủ trả thuê nhà trọ, ăn cơm bụi và uống trà đá dài dài", Joe chia sẻ.

Cũng chính vì lang thang đi tìm các quán cơm bụi vừa rẻ vừa ngon, la cà quán xá bình dân nên Joe thuộc làu các ngõ phố Hà Nội. "Chỉ tội lúc ấy nói tiếng Việt dở quá, đi mua cái gì cũng toàn bị đắt. Người Việt có từ gì nhỉ? À, đúng rồi, "bần cùng". Hoàn cảnh mình cũng tương tự thế. Nhưng kể cả những lúc như thế, chưa một lần mình nghĩ sẽ trở về nước", Joe nhớ lại.

Để sống được ở VN lâu dài, đầu năm 2004 Joe đăng ký học khoa tiếng Việt Trường ĐH Khoa học xã hội và nhân văn Hà Nội. Bây giờ, Joe có thể dùng tiếng Việt làu làu, riêng khả năng viết tiếng Việt của Joe thì khó ai tin được đó là do một ông Tây viết.

Joe vừa rèn giũa vốn tiếng Việt vừa "chạy sô" một loạt công việc để kiếm sống, nói như Joe là "lấy ngắn nuôi dài": làm biên tập thời vụ cho báo Đầu Tư bản tiếng Anh, phụ trách truyền thông cho một dự án của Cơ quan Phát triển Liên Hiệp Quốc (UNDP) tại VN, soạn tài liệu bản thảo cho Quĩ Nhi đồng Liên Hiệp Quốc (UNICEF)...

Joe phải "quay chong chóng" để xếp lịch sao cho phù hợp: sáng lên lớp, trưa lên văn phòng UNDP, chiều chạy đến nhà in in tài liệu cho UNICEF. "Hôm nào phải biên tập ở báo Đầu Tư nữa thì ù cả tai. Có ốm cũng phải gượng mà đi làm. Thứ bảy, chủ nhật các bạn học cùng đi chơi, nghỉ ngơi thì mình phải cày. Tục ngữ VN chẳng nói đói thì đầu gối phải bò đấy thôi. Muốn mưu sinh bằng chính khả năng của mình ư? Đâu có dễ!", Joe nói.

Rồi cơ hội để có một công việc ổn định cũng đến với Joe. Trong một tiểu phẩm phụ họa cho chương trình "Hành trình văn hóa" (VTV3), Joe diễn vai một sinh viên nước ngoài đi mặc cả mua hàng. Cách diễn dí dỏm và hài hước của Joe được những người làm truyền hình để ý đến.

Dịp APEC tổ chức tại VN năm 2006, với vốn tiếng Việt khá sành, Joe được mời làm MC cho chương trình ca nhạc lớn, truyền hình trực tiếp. Khá tự tin trong vai trò MC, Joe đã nhận được những ánh mắt thiện cảm và bất ngờ từ khán giả. Đầu năm 2007, VTV6 ra mắt khán giả, Joe đã có bản hợp đồng làm việc theo ý muốn của mình tại VN.

Làm gì cũng được, ăn gì cũng xong

Joe uống trà đá với sinh viên.

Những ngày này Joe bận túi bụi chuẩn bị và thực hiện một loạt những cảnh quay, show diễn cho các chương trình VTV6.

Joe nói thật mà như đùa: "Lịch "chạy" đã khép kín từ 5g sáng qua 11g đêm, chỉ gặp được mình sớm nhất là giao điểm 0g hai ngày cũ mới. Không "chạy" mất việc là đói thì bỏ tiền nuôi mình nhá!".

Đêm Hà Nội đã rất khuya, Joe mới lần mò từ trường quay về căn phòng chung cư thuê ở phố Kim Liên, ngay sát đường tàu chạy qua chạy lại ầm ào không ai muốn ở. Căn phòng quá trống vắng tiện nghi.

Joe bảo: "Chỉ hợp với những người không ở nhà thường xuyên như tớ thôi. Có chỗ ở là tốt rồi". Rủ thêm hai người bạn ở chung, Joe lý giải: "Kiểu Campuchia cho rẻ!". Chỉ kịp tắm ào một cái, Joe xách xe ra đường "lôi" về cho mình bữa tối (hay bữa khuya) với hai cái bánh mì pate và "gặm" ngon lành vì đói. Gần 2g sáng, khi đường Hà Nội vắng hoe thì mới là lúc Joe thư giãn cuối ngày: lên mạng để viết nhật ký điện tử (blog).

Nhưng 7g sáng hôm sau gặp Joe ở quán cà phê gần Trường ĐH Mỹ thuật Hà Nội đã thấy anh cười nói và pha trò bằng những câu đùa kiểu Việt trước khi bước vào dàn dựng một tiểu phẩm mới cho chương trình sắp lên sóng.

"Trông Joe vui vui, ngộ ngộ lại hay đùa vậy thôi nhưng khi làm việc thì cực kỳ nghiêm túc đấy. Cái gì được giao cũng làm ăn ngon ơ. Chưa bao giờ bỏ lỡ việc chung của tập thể đâu", các đồng nghiệp của Joe ở VTV6 tiết lộ.

Còn với Joe: "Có được một chỗ làm ổn định ở VN là tốt lắm rồi. Làm gì cũng được, ăn gì cũng xong, miễn là trụ được và sống được ở đây, nhưng bền vững và ổn định với một công việc vẫn hơn".

15g30, khi giữa hai cảnh quay của chương trình tạm nghỉ 30 phút, Joe đi rất nhanh về phía một quán cơm bụi: "Cơm, cá kho, rau muống luộc. Suất 7.000đ thôi bác nhé". Không phải là khách quen, bà chủ quán há hốc mồm, lấy suất cơm mà bà chủ vẫn lẩm bẩm: "Tây gì mà ăn "keo" thế nhỉ".

Joe nói ăn vậy ngon mà không phí, tiết kiệm dần được khối tiền. Nhiều người thấy Joe bình dân, nghe Joe nói tiếng Việt sành sỏi, ai cũng ngạc nhiên. Những lúc ấy Joe giải thích: "Tớ là Dâu cơ mà. Ông Tây "rau muống" cơ mà!".

Trần Đình Tú

Joe xoa tay cười hề hề: "Blog của Joe thì nhiều người biết, nhưng chuyện Joe viết blog như thế nào chắc chưa mấy người biết". Joe nói chỉ người thân Joe mới kể chuyện "hậu trường"...

Kỳ 7 : "Thương hiệu" blog của Dâu

Joe làm việc với đồng nghiệp trẻ ở VTV6

TT - Yahoo châu Á xếp hạng blog (nhật ký trên mạng) của Joe là một trong những blog tiếng Việt có nhiều người ghé thăm nhất. Tháng 5-2007, cuốn sách Tớ là Dâu tập hợp những bài trên blog của Joe được NXB Kim Đồng ấn hành. Đây là cuốn sách đầu tiên được xuất bản từ blog tại VN.

Nhiều báo và tạp chí cũng đã trích đăng blog của Joe và gọi blog này là "một cách nhìn dí dỏm của người nước ngoài về cuộc sống hiện tại của VN". Một tờ báo còn dành hẳn một chuyên mục để đăng những bài viết trên blog này.

Còn Joe thì bảo: "Sướng lắm, sướng đến phát điên khi mỗi sáng chào bình minh, mở blog ra thấy hàng trăm phản hồi của những bạn trẻ cả đã quen, cả chưa quen trên blog". Hỏi Joe, Joe xoa tay cười hề hề: "Blog của Joe thì nhiều người biết, nhưng chuyện Joe viết blog như thế nào chắc chưa mấy người biết".

Góc nhìn 360 độ

Joe gọi thời điểm đến VN bắt đầu sống và học tiếng Việt là "những ngày đầu tiên vụng dại". "Ở VN mà không nói được tiếng Việt, không xài được thức ăn của người Việt là một công dân có tội", Joe nói. Joe kể lân la học tiếng Việt mọi lúc mọi nơi mà vẫn thấy "choáng" vì nó còn phong phú hơn... giá cả ngoài chợ (bởi mỗi lần đi chợ Joe thấy mỗi người, mỗi ngày bán mặt hàng ấy với một giá khác nhau). Một người bạn Việt của Joe bày cách: lập blog để viết hằng ngày thì vốn tiếng Việt sẽ lớn nhanh như câu chuyện Thánh Gióng!

Joe tin và làm theo, giữa năm 2006 blog của Joe ra đời. Joe đã "phóng tầm mắt đến 360 độ vừa to vừa tròn" để sống và nhìn theo cách của người Việt. "Mình sẽ viết thêm một bài tôi bị Việt hóa hay hóa Việt như thế nào", Joe nói. Không chỉ có những chuyện tạp pí lù từ ăn uống, đi chơi, hát karaoke... với nhóm bạn người Việt để đôi mắt với lăng kính "lạ lẫm và soi mói" của Joe phải quan tâm và chấp bút, blog của Joe cũng nóng ran với những vấn đề thời sự sôi bỏng của VN: vụ PMU18, vụ cô dâu lấy chồng Đài Loan bị ngược đãi... Điều đặc biệt là Joe bình luận những vấn đề ấy với con mắt của người nước ngoài nhưng lại rất nhẹ nhàng, hài hước, xem ra người đọc nào cũng thích!

Ngôn ngữ của Joe

Cả ngày bận rộn, Joe chỉ có thể viết blog sau 1-2g đêm. Joe gọi đó là "khoản thư giãn riêng và ôn luyện tiếng Việt của mình trong ngày". Hơn một năm nay, Joe bắt đầu thói quen thức khuya như thế để có một không gian cho riêng mình. Để hiểu sâu tiếng Việt hơn, trên bàn làm việc của Joe luôn có hai "bảo bối": Từ điển tiếng Việt và hai cuốn sổ nhỏ ghi chép (một cuốn Joe ghi lại những từ tiếng Việt "xịn" học ở Trường ĐH Khoa học xã hội và nhân văn Hà Nội, cuốn còn lại Joe ghi những từ nhặt nhạnh được từ mọi người xung quanh như chú xe ôm, bác bán bún chả, trà đá, ngôn ngữ của thế hệ 8X, 9X...). Cũng chính vì thế, blog của Joe có đủ mọi sắc thái ngôn ngữ VN.

Nhiều bạn trẻ nhận xét khi đọc blog của Joe: "Ông Tây viết blog tiếng Việt hay kinh điển". Và tất nhiên khi viết những bài liên quan đến giới trẻ, Joe tung toàn những "chiêu" ngôn ngữ kiểu: "Hic hic, ặc ặc, keke" hay "thoải con gà mái", "chuối cả nải", "chim cú”, "cá sấu". Có lần trên blog của Joe có ý kiến phản ứng: "Ông tây rau muống ơi, đừng giết chết, đừng hành hạ tiếng Việt như thế nữa". Joe cự lại: "Người Việt thì có ý thức sở hữu chắc chắn tiếng Việt của người Việt", người ngoài như tôi "mượn" để sử dụng là phải tôn trọng, cẩn thận. Tính tự ái vùng miền ở đây rất cao. Các bạn đón nhận cái mới rất nồng nhiệt, nhưng kèm đó vẫn không quên phải nghi ngờ".

Khi cuốn sách Tớ là Dâu ra đời, nhà thơ Trần Đăng Khoa nhận xét: "Những chuyện Joe kể, những điều Joe bàn chẳng có gì to tát. Bằng con mắt của người nước ngoài, lại đi nhiều, biết nhiều, Joe phát hiện bao nhiêu vẻ đẹp của ta mà do quá quen, ta lại không nhìn thấy. Rồi Joe chiêm ngưỡng chúng bằng con mắt trong veo và đỏng đảnh của lứa tuổi thần tiên 8X, 9X. Cái tuổi nhìn đâu cũng thấy mới mẻ, tươi đẹp và đáng yêu".

Còn Joe gọi blog của mình là cách thư giãn ít tốn tiền hơn cả mà lại được rèn luyện vốn tiếng Việt.

TRẦN ĐÌNH TÚ

Mình thích...

Blog trước mình nói về những gì mình thấy khó hiểu ở Việt Nam. Blog này mình sẽ nói về những gì mình thích ở đất nước này.

Mình thích mùa thu Hà Nội. Mình thích người Hà Nội đội mũ len vào mùa đông rét lộc. Mình thích trẻ em Hà Nội nói "dạ vâng ạ”. Mình thích đi nhanh dọc phố Lý Nam Đế vào đêm tối dưới vòm lá cây (cảm ơn từ điển điện tử Lạc Việt đã giúp mình viết câu đó). Mình thích mùi của bàn tay được rửa bằng nước nhuốm màu củ sả sau khi ăn ốc ở chỗ gần Lò Đúc. Mình thích được nghe người già kể chuyện về Hà Nội ngày xưa, trước khi có xe máy, trước khi có Vincom và trước khi có mình.

Mình thích giọng nói của người Sài Gòn. Mình thích nụ cười tự nhiên của người Đà Nẵng. Mình thích những sắc thái khác nhau của màu vàng trong các cánh đồng ngô ở gần Sa Pa (lại phải cảm ơn chú Lạc Việt). Mình thích tính hào phóng của dân Kiên Giang, mặc dù họ nói tiếng Việt mình không hiểu gì cả...

(Hít hơi rất sâu!) Mình thích học tiếng Việt. Mình thích cảm giác khi say rượu nói lung tung thấy tiếng Việt của mình hơi bị siêu. Mình thích cảm giác khi một cô gái xinh xắn thình lình gọi mình bằng "anh" sau một thời gian dài gọi bằng "bạn". Mình thích nghe cô giáo kể chuyện về lịch sử VN, về Âu Việt và Lạc Việt, về văn hóa Óc Eo và văn hóa Champa, về Lê Lợi và Nguyễn Trãi (mình rất thương ông Nguyễn Trãi, đúng là cuộc sống không công bằng), về Bắc bộ và Nam bộ, về Trưng Trắc và Trưng Nhị...

Mình thích bạn bè của mình. Mình thích sự nhiệt tình của người Việt nói chung và bạn bè nói riêng. Mình thích dùng ngữ pháp "nói chung... nói riêng". Mình thích uống say như côn trùng bay...

Blog này rất tích cực, cái đấy khỏi phải nói. Có thể blog tiếp theo mình sẽ phải phàn nàn một chút, giống như bà vợ vừa nói "em yêu anh" xong lại thấy rất xấu hổ, lại mắng chồng ngay vì lâu nay không đi cắt tóc!

(trích blog của Joe)

Kỳ 8 : Andreu "hàng thanh lý"

Andreu (bìa trái) bán hàng thanh lý:
"Hàng ở VN chất lượng hơn nhiều"
- Ảnh: Q.Việt

TT - Tuổi thơ Andreu lang bạt khắp Nigeria. Rồi phiêu dạt qua Mỹ, lăn lóc tìm được việc làm ở một ngân hàng nhỏ.

10 năm cật lực dành dụm, Andreu trở lại quê hương rồi tiếp tục lang bạt qua thêm 10 nước nữa trước khi đến VN. Lần đầu tiên đến VN, Andreu đã mê ngay sự êm ả thanh bình, nhưng chỉ loay hoay ở được một tháng thì sạch túi.

Lần thứ hai, anh quay lại VN với kế hoạch lập nghiệp lâu dài. Tuy nhiên, Andreu bầm dập, thậm chí nhiều ngày phải đói khát vì không thể xin được việc làm. Nhiều lúc Andreu đang lang thang trên đường phố thì bị mấy bà mẹ chỉ vào để hù dọa con: "Ăn đi con, không ăn mẹ cho ông kẹ đen thui này bắt bây giờ".

"Tôi không là ông kẹ”

Gõ cửa, chầu chực nhiều ngày ở một văn phòng môi giới việc làm cho người nước ngoài, Andreu mới kiếm được một chân dạy ngoại ngữ.

Công việc cũng không dễ dàng vì Andreu chỉ là một "ông thầy da đen người châu Phi nói tiếng Anh" dù thật sự là anh rất giỏi ngôn ngữ này. Anh lăn lóc qua nhiều trung tâm ngoại ngữ, và chẳng thể biết lúc nào mình sẽ bị nghỉ. Nhiều ngày không có giờ dạy, anh lang thang ngoài đường trau dồi thêm tiếng Việt, rồi muốn khóc khi nghe người ta đem mình ra hù dọa cho con nít ăn cơm.

Dạy tiếng Anh trung tâm phập phù quá, Andreu quyết định phải làm một cái gì đó để người ta không coi mình là "ông kẹ” và để sống lâu dài ở đất nước này. Đây cũng là thời gian Andreu chớm nở tình yêu với Kim Hằng, một cô giáo người Việt cùng dạy tiếng Anh. Những lần đi chơi với bạn trai da đen, Kim Hằng cũng bị người ta nhìn chằm chằm nên cô rất hiểu tâm sự của Andreu. Cô cùng bắt tay với anh xây dựng kế hoạch mới. Tính tới tính lui, cuối cùng Andreu cũng lóe lên được một ý tưởng kinh doanh. Anh thấy quần áo ở VN rẻ và đẹp, trong khi người dân nghèo nước anh rất có nhu cầu mặt hàng này, thậm chí hàng thanh lý ở VN cũng là quá đẹp đối với họ.

Ban đầu, Andreu và Kim Hằng chỉ có vốn 30 triệu đồng. Trừ các chi phí thuê mặt bằng này nọ, họ chỉ còn đúng 10 triệu đồng. Họ chưa thể tính đến chuyện đem quần áo VN đến đất nước châu Phi xa xôi. Thế là Andreu mò mẫm đi gõ cửa các công ty, cơ sở sản xuất quần áo ở TP.HCM. Andreu ăn mặc loàng xoàng, gặp bảo vệ cứ nói bập bẹ tiếng Việt xin gặp giám đốc để mua quần áo dạt, quần áo thanh lý rẻ tiền, một số bảo vệ thấy anh da đen ăn nói lơ mơ, khó hiểu, liền quát lại: "Xin việc hay xin ăn? Nói mẹ nó ra đi. Ở đây không có đâu". Andreu nghẹn giọng, thất thểu ra về.

Những lần sau Andreu láu cá hơn. Anh ăn mặc nghiêm chỉnh, giới thiệu mình là doanh nhân, cần gặp sếp công ty để đặt hợp đồng. Chỉ đến khi trao đổi trực tiếp với giám đốc, Andreu mới nói thẳng là cần mua quần áo thanh lý, quần áo may lỗi bị dạt giá rẻ. Họ bất ngờ trước đề nghị lạ lẫm của anh chàng da đen. Anh cặn kẽ trả giá từng món đồ, rồi thuê chiếc ba gác chở về cho đỡ tốn kém. Dọc đường đi, có người tưởng anh bán đồ dạo, hỏi mua. Anh dừng xe lại ngay.

Tương lai ở VN

Không có tiền thuê mặt bằng ở chợ hay phố chuyên doanh quần áo, Andreu và Kim Hằng phải thuê một mặt bằng nhỏ ở đường Bàu Cát 1, quận Tân Bình. Khách hàng của anh là những người Việt muốn mua quần áo giá rẻ hoặc người da đen nghèo khó qua VN tìm cơ hội. Hàng của anh chủ yếu giá 10.000-30.000 đồng/cái, "cao cấp" nhất cũng chỉ 60.000 đồng.

Tuy nhiên, thời gian đầu nhiều ngày hàng ế ẩm, Andreu ngồi lì một chỗ như chảy cả người ra. Anh "xin chào, xin mời" đến đau cả lưỡi mà vẫn không ai mua. Anh sống chắt bóp, tiết kiệm đến mức không dám uống cả ly nước mía 2.000 đồng bên vỉa hè để dành tiền mua cơm. Nhiều đêm, anh bị ác mộng cả với số tiền thuê mặt bằng 3.000.000 đồng không biết lấy đâu ra để trả.

Việc kinh doanh của Andreu dần dần "dễ thở" hơn khi những người bạn da đen nghèo khó ở VN lần lượt tìm đến với anh. Họ không có tiền mua hàng, mà tình nguyện làm người tiếp thị giá rẻ cho anh. Họ mang hàng của Andreu đi tiếp thị tận tay những người da đen mới sang, rồi chào mời cả những người Việt tình cờ gặp trên đường phố.

Bán được một món hàng 10.000-30.000 đồng, Andreu trả công 1.000-3.000 đồng là họ cũng mừng rồi. Gần đây, bạn bè của anh mách nước nhiều người châu Phi hay sang Quảng Đông mua hàng sỉ giá rẻ để về bán ở quê nhà. Andreu hăm hở liên lạc ngay với các thương gia bình dân này. Anh mạnh dạn tuyên bố với họ: "Hàng ở VN chất lượng hơn nhiều".

Khi Kim Hằng thu xếp thời gian dạy học để cùng tham gia buôn bán thì mọi chuyện cũng sáng sủa hơn. Khách hàng Việt thấy cô chủ gần gũi với mình. Còn các công ty bán đồ thanh lý cho Andreu cũng không còn gặp khó khăn khi giao tiếp với anh chàng da đen nói tiếng Việt. Những mối cũ đã trở nên thân tình. Khi gõ cửa các công ty mới, họ đặt thẳng vấn đề thanh lý hàng dạt. Việc buôn bán thuận lợi, Andreu bắt đầu nghĩ đến chuyện tương lai ổn định ở VN.

Tình yêu muộn của Andreu và Kim Hằng rồi cũng đến ngày cưới. Hôn lễ đơn sơ, đàng trai chỉ có một người duy nhất là chú rể da đen mặc áo dài khăn đóng, cúi lưng lạy bàn thờ nhà vợ. Hàng xóm người chúc mừng, người gièm pha, nhưng nụ hôn thề ước trăm năm của đôi trai gái khác màu da vẫn tràn ngập tình yêu hạnh phúc. Andreu tâm sự rằng anh phải cảm ơn người vợ Việt đã giúp anh thêm điều kiện và lòng quyết tâm bám trụ ở đất nước này.

Kim Hằng cũng rất quí trọng việc chồng nhiệt tình giúp đỡ những người bạn da đen khó khăn. Nhiều hôm, chính tay cô nấu cơm cho họ ăn, rồi đưa tiền đi xe buýt cho họ về nhà trọ khi việc chào hàng ế ẩm. Vài lần, cô cũng trở thành người mang thông điệp tình yêu đến cho những cô gái Việt và chàng trai da đen chưa hiểu ngôn ngữ nhau.

QUỐC VIỆT

Andreu luôn khát khao con đường làm giàu bằng kinh doanh lương thiện để lo cho những đứa con tương lai của mình tại VN.

Họ cũng mong muốn có thêm điều kiện để giúp đỡ những bạn da đen đang gặp nhiều khó khăn ở VN. Andreu còn một ước mơ cháy bỏng nữa là ngày nào đó khi dành dụm đủ tiền, anh sẽ dẫn Kim Hằng về thăm quê hương mình.

Kỳ cuối: Dạy dạo mưu sinh

Sáng sáng, cô Michiko đón xe buýt đi dạy
Ảnh: T.ANH

TT - Người nước ngoài đến VN mưu sinh đủ màu da, lứa tuổi. Bên cạnh những ông Tây còn có nhiều phụ nữ châu Á đến VN sinh sống. Họ cũng giống nhiều người Việt, lam lũ mưu sinh qua ngày. Ở VN, họ tìm được niềm vui và hạnh phúc.

Cô Michiko bắt đầu một ngày làm việc của mình từ 5g sáng. Sau khi vội vàng ăn tô mì gói và chuẩn bị một ít thức ăn mang theo cho bữa trưa, cô đón xe buýt đến Trường ĐH Khoa học xã hội và nhân văn TP.HCM khi sân trường chỉ mới lác đác một vài sinh viên. "Phải đi sớm mới có chỗ để ngồi dạy, đi trễ thì phải ra quán cà phê ngồi tốn tiền lắm", cô Michiko nói vậy.

"Bám trụ" lâu dài

Tính đến nay cô Michiko đã ở VN được hơn 10 năm. Mỗi lần nhớ lại "cái duyên" của mình với VN, cô chỉ cười: "Lần đầu tiên tôi đến VN là năm 1995, khi đó tôi đi du lịch cùng với mấy người bạn. Nói thật, lần đầu tiên đến VN ấn tượng trong tôi thật xấu. Chuyện bắt đầu từ một cuốc xích lô, chúng tôi đã ngã giá một giờ là 5 USD, nhưng đến khi đi về thì bị "chặt" tới 40 USD". Sau đó, Michiko quyết một mình trở lại VN để chứng minh mình không thể bị lừa lần thứ hai. Trong thời gian du lịch ở Mỹ Tho, cô đã kịp làm quen và kết thân với một gia đình ở miền sông nước. "Được sống với những con người chân chất ở nông thôn, những suy nghĩ trước đó về VN trong tôi dần xóa nhòa. Sau lần đó, mỗi khi nghĩ về VN, tôi có một cảm giác thật lạ. Trở lại Nhật vừa được hai tháng tôi đã thấy nhớ VN đến da diết", cô Michiko tâm sự.

Khi tình yêu đối với VN đã lớn và không thể cưỡng lại được, năm 2001 cô Michiko quyết định gói ghém đồ đạc qua VN để sống. "VN là nơi tôi cảm thấy dễ sống nhất đối với một người khuyết tật như tôi", cô nói. Với một cái chân bị tật và số tiền ít ỏi sau bao năm dành dụm, cô Michiko phải hết sức tằn tiện để có thể "bám trụ" được lâu dài. Cô mướn một căn phòng trọ rộng 10m2 với giá 500.000 đồng mỗi tháng ở quận 7 (TP.HCM) và tính toán chuyện sinh nhai. Nhờ bạn bè giới thiệu, cô bắt đầu có một vài học viên đến học tiếng Nhật, cô trở thành cô giáo dạy tiếng Nhật dạo từ đó.

Cô kể: "Lúc đầu tôi và học viên thường hẹn nhau ở quán cà phê để học, nhưng sau thấy tốn kém quá nên mới dẫn nhau về ngồi ở hành lang Trường đại học Khoa học xã hội và nhân văn TP.HCM. Người này chỉ người kia, dần rồi học viên ngày một đông. Mỗi học viên tôi dạy mỗi ngày một tiếng, mỗi tuần ba buổi, kể cả thứ bảy và chủ nhật. Học phí thì tùy theo khả năng của từng người, ai đi làm rồi đóng 150.000đ/tháng, ai chưa đi làm thì 100.000đ/tháng. Nhiều em cũng tội lắm, không đủ tiền để đóng thì tôi cũng chỉ nhận vài ba chục ngàn đồng lấy lệ".

Một chiếc cassette cũ bỏ túi, vài cuốn sách ngữ pháp tiếng Nhật, một cuốn từ điển tiếng Việt đã nhàu và vài lát bánh mì ăn trưa... Đó là hành trang mưu sinh hằng ngày của Michiko. Cô nói về cuộc sống hiện tại: "Mỗi tháng tôi cũng kiếm được 2-3 triệu đồng từ nghề dạy dạo này, cũng đủ để trang trải cuộc sống hằng ngày. Tuy không nhiều tiền nhưng thật sự tôi rất hạnh phúc khi được sống và làm việc ở VN".

Cứ vài năm cô lại về thăm Nhật Bản một lần. Để tiết kiệm, Michiko đi xe đò ra Hà Nội, từ Hà Nội lại đi xe lửa qua Trung Quốc, từ Trung Quốc đi tàu thủy về Nhật. "Mỗi chuyến đi như vậy phải mất cả tuần mới về đến Nhật, nhưng được cái rẻ lắm. Nếu đi máy bay tốn khoảng 15 triệu đồng thì đi đường bộ chỉ tốn khoảng 4 triệu đồng thôi. Vậy là đỡ tốn hơn 10 triệu, đủ để sống ở VN ba tháng rồi còn gì", cô Michiko tính toán.

Duyên phận với VN

Cô Michiko: "Chỉ khi đến VN, tôi mới tìm thấy hạnh phúc"
Ảnh: T.ANH

Trong câu chuyện đời mình, cô Michiko luôn nhắc về quê hương mình với những kỷ niệm buồn. "Tôi đã không có duyên với Nhật Bản, chỉ khi đến VN tôi mới tìm thấy hạnh phúc", cô nói. Đưa ra những ngón tay bị cong quắp của mình, cô kể: "Lúc tôi sinh ra thì gia đình tôi nghèo lắm, đến cái ăn mà bố mẹ tôi cũng không lo nổi cho tôi. Do đói quá nên tôi cứ đưa tay lên gặm, riết rồi ngón nào cũng cong lại như bị tật vậy".

Bố Michiko vốn là một kiến trúc sư, công ty riêng của bố cô đang ăn nên làm ra thì bị bạn bè phản trắc. Sau khi công ty phá sản, cả bố mẹ cô đều rơi vào cảnh thất nghiệp, phải làm thuê làm mướn để sống qua ngày. Cô nhớ lại: "Đến năm tôi học lớp 3 thì mẹ tôi qua đời, còn bố thì ngày càng lún sâu vào nợ nần.

Để có tiền đi học, hằng ngày tôi phải dậy thật sớm để đi giao báo quanh vùng trong cái rét cắt da cắt thịt rồi mới tới trường". Khi mới vào cấp II, để có tiền tiếp tục ăn học, Michiko đã phải khai gian tuổi để được nhận vào làm một chân đóng gói tại công ty sản xuất ly chén, rồi đi phụ hồ, vác mướn.. Trước món nợ của bố ngày một lớn dần, tốt nghiệp phổ thông, Michiko không thể làm ngơ để vào đại học mà phải đi làm để kiếm tiền trả nợ. Đang trong cơn khốn khó thì tai nạn ập đến làm một chân của Michiko phải mang thương tật. Vốn đã gầy yếu nay lại mang thương tật, nhiều lúc Michiko nghĩ rằng đời mình đã đi vào ngõ cụt. Cha cô qua đời khi cô vừa bước qua tuổi 29. Và rồi cô đến VN, ở lại với nơi này.

"Tôi đã đi nhiều nước từ Âu qua Mỹ để tìm một nơi làm việc, nhưng VN lại là nơi tôi dừng lại, dù trước đó chưa bao giờ tôi nghĩ tới. Có lẽ là duyên phận! Dù VN còn nghèo nhưng là nơi thanh bình và nhiều tình thương mà một người khuyết tật như tôi cũng kiếm được hai bữa ăn một ngày và tìm thấy niềm vui", cô Michiko tâm sự.

THẾ ANH