Phương pháp học tập không giới hạn

Tác giả: Jim Kwik

Phát hành: Thiên Minh Book

Nhà xuất bản Thế Giới 11/2021

—★—

Lời khen tặng dành cho
PHƯƠNG PHÁP HỌC TẬP KHÔNG GIỚI HẠN

“Jim Kwik biết cách phát huy cao nhất tiềm năng của con người trong tôi.”

-WILL SMITH

“Mặc dù có nhiều người viết sách để dạy những kỹ năng hữu ích nhưng không có kỹ năng nào quan trọng bằng kỹ năng học hỏi. Đây chính là siêu kỹ năng khởi nguồn cho mọi kỹ năng khác... Tôi đã tận mắt chứng kiến sức mạnh của bộ ba năng lực được dạy trong quyển sách này: động lực, tâm thế và phương pháp. Hãy đọc tiếp và ứng dụng những điều bạn học được. Có lẽ bạn sẽ ngạc nhiên với chính mình đấy.”

—ERIC SCHURENBERG, Giám đốc điều hành tại Fast Company & Inc.

“Trong công trình nghiên cứu về bệnh Alzheimer, tôi đã nhấn mạnh rằng ngoài việc bảo vệ bộ não khỏi các tổn thương, bạn còn phải thách thức trí não mình thông qua việc học hỏi không ngừng. Jim Kwik đã thuyết trình cho nhân viên, điều dưỡng và bệnh nhân tại Trung tâm Sức khỏe Não bộ Cleveland Clinic Lou Ruvo, và mọi người đón nhận nhiệt liệt những điều ông nói. Ông ấy là chuyên gia về sức mạnh của não bộ và là bậc thầy học tập siêu tốc.”

—JEFFREY L. CUMMINGS, MD, SC.D., Giám đốc sáng lập Trung tâm Sức khỏe Não bộ Cleveland Clinic Lou Ruvo; Giám đốc Trung tâm Thoái hóa Thần kinh và Khoa học Thần kinh Dịch; Giáo sư và Phó Chủ tịch Nghiên cứu tại Khoa Sức khỏe Não bộ, Đại học Nevada -Las Vegas (UNLV)

“Tôi giúp phụ nữ làm chủ vấn đề tiền bạc, còn Jim Kwik giúp mọi người làm chủ sự học của bản thân. Tâm trí chính là tài sản lớn nhất giúp chúng ta phát triển tài chính cá nhân. Khi đọc Phương Pháp Học Tập Không Giới Hạn, bạn không chỉ thông minh hơn mà còn có thể thực hiện được những điều trước đây bạn nghĩ là không thể.”

—NICOLE LAPIN, người dẫn chương trình tin tức truyền hình, chuyên gia về tiền bạc, và là tác giả của Rich Bitch, Boss Bitch và Becoming Super Woman - quyển sách bán sách chạy số 1 trong danh sách của tờ New York Times

“Các chiến binh luôn luôn chuẩn bị và liên tục tập trung. Họ không bao giờ ngừng nghỉ. Jim Kwik sẽ giúp bạn chinh phục bộ não và giữ vững lập trường trước sự xao nhãng và những suy nghĩ tiêu cực. Phương Pháp Học Tập Không Giới Hạn là quyển sách bạn cần phải đọc để có được một tâm trí mạnh mẽ vượt qua được mọi rào cản.”

—GERARD BUTLER, diễn viên và nhà sản xuất đã đạt được nhiều giải thưởng

“Khi tôi còn ở GE, Jim Kwik đã huấn luyện đội ngũ điều hành và phát biểu tại nhiều cuộc họp trong công ty chúng tôi và được đánh giá rất tốt. Anh ấy là chuyên gia đẳng cấp thế giới, chuyên cung cấp các khóa đào tạo và công cụ cần thiết để ban lãnh đạo cấp cao ứng dụng và phát triển tổ chức của mình.”

—BETH COMSTOCK, cựu Giám đốc Marketing và Phó Chủ tịch tại General Electric và là tác giả quyển sách thuộc danh sách bán chạy nhất là Imagine It Forward

“Từng lời nói của Jim Kwik đều có sức hút mãnh liệt... Anh ấy có khả năng mạnh mẽ giúp mọi người khai phóng những tiềm năng mà họ thậm chí còn chưa nhận thức được.”

—TOM BILYEU, Giám đốc điều hành của Impact Theory và đồng sáng lập của Quest Nutrition

“Phương Pháp Học Tập Không Giới Hạn là người bạn đồng hành hoàn hảo cho những ai muốn tạo ra sự thay đổi ý nghĩa. Trong cuốn sách này, Jim sẽ hướng dẫn bạn khai phóng tâm trí, động lực và cuộc sống của mình.”

—LISA NICHOLS, diễn giả, Giám đốc điều hành và tác giả quyển sách No Matter What! thuộc danh sách bán chạy nhất của tờ New York Times

“Khi tạo ra đột phá, chúng ta sẽ phải đối mặt với sự hoài nghi và lối suy nghĩ cố hữu vốn đã ăn sâu trong tâm lý nhiều người. Phương Pháp Học Tập Không Giới Hạn dạy bạn cách xóa tan 7 lời nói dối đang kìm hãm tài năng thực sự của bạn... Bộ não của bạn sẽ thay đổi hoàn toàn sau khi đọc quyển sách này!”

—NICK ORTNER, tác giả của quyển The Tapping Solution và The Tapping Solution for Manifesting Your Greatest Self, thuộc danh sách bán chạy nhất của tờ New York Times

“Trong Phương Pháp Học Tập Không Giới Hạn, Jim Kwik chia sẻ các phương pháp để mở ra tiềm năng của bạn. Thông qua những thói quen học tập và nâng cao trí não đơn giản, ông ấy sẽ từng bước hướng dẫn để bạn trở thành người như mình hằng mong muốn.”

-BJ FOGG, PH.D., người sáng lập Phòng thí nghiệm Thiết kế Hành vi tại Đại học Stanford và tác giả quyển Tiny Habits thuộc danh sách bán chạy nhất của tờ New York Times

“Jim Kwik chính là huấn luyện viên giúp phát triển não bộ của bạn. Anh ấy đã hướng dẫn đội nhóm của tôi các chiến lược học tập cấp tốc nhằm tăng cường sự tập trung, năng suất và hiệu suất tinh thần. Tôi tin rằng để chiến thắng thì bạn phải có được tâm thế chiến thắng trước rồi mới bước vào cuộc chơi chứ không phải vào cuộc rồi mới luyện tập tâm thế. Hãy đọc quyển sách này, và sẽ chẳng còn giới hạn nào nữa.”

—ALEX RODRIGUEZ, 3 lần MVP, 14 lần All-Star, Nhà vô địch World Series và Giám đốc điều hành của A-Rod Corp

“Cuộc sống sẽ thay đổi khi bạn bắt đầu chuẩn bị tâm trí cho những thay đổi ấy. Khi đọc xong Phương Pháp Học Tập Không Giới Hạn, bạn sẽ tin vào tiềm năng của mình. Khi được Jim Kwik dẫn đường, bạn sẽ có thể đạt đến những cấp độ thành công mới.”

—JACK CANFIELD, diễn giả đạt giải thưởng, đồng tác giả bộ sách Chicken Soup for the Soul, và là tác giả quyển The Success Principles, thuộc danh sách bán chạy nhất của tờ New York Times

“Trí nhớ là yếu tố quan trọng tạo nên hạnh phúc” - Jim Kwik đã giải thích điều này trong một tập podcast rất nổi tiếng của tôi. Trong quyển Phương Pháp Học Tập Không Giới Hạn, ông sẽ thách thức bạn thực hiện một số điều nghe có vẻ hơi điên rồ, nhưng tôi đảm bảo rằng chúng sẽ giúp rèn luyện tâm trí để bạn chinh phục từng ngày và sống một cuộc đời tốt đẹp nhất. Và điều tuyệt vời nhất là gì? Bạn sẽ nhận ra rằng bản thân mình vốn đã quá đủ đầy.

—JEANNIE MAI, nhà sản xuất/nghệ sĩ giải trí từng đoạt giải Emmy & NAACP, đồng dẫn chương trình The Real

“Tôi giúp trẻ em và người lớn vượt qua nỗi sợ hãi về con số và số học, và tương tự vậy, Jim Kwik cũng giúp mọi người vượt qua những niềm tin hạn chế về việc học hỏi. Phương Pháp Học Tập Không Giới Hạn mang đến cho bạn các phương pháp ghi nhớ, nghiên cứu và đọc nhanh đầy hữu ích và đã được kiểm chứng - đây là những điều chúng ta có thể tin tưởng!”

-SCOTT FLANSBURG, The Human Calculator®, Kỷ lục gia Guinness Thế giới, người sáng lập National Counting Bee, và là tác giả quyển Math Magic thuộc danh sách bán chạy nhất

“Nếu bạn nghĩ rằng mình không thể đọc nhanh hơn, không thể nhớ nhiều hơn, hoặc không thể thoát khỏi bế tắc thì quyển sách này là dành cho bạn. Nó sẽ thay đổi suy nghĩ của bạn, thúc đẩy bạn và giúp bạn đạt được điều mình chưa bao giờ nghĩ là có thể.”

—DAVE ASPREY, Giám đốc điều hành, người sáng lập Bulletproof 360, Inc., và là tác giả quyển Super Human thuộc danh sách bán chạy nhất của tờ New York Times

“Giấc ngủ có tác động rất lớn đến sức khỏe não bộ, và tương tự, việc rèn luyện trí nhớ, học liên tục và đánh bại những suy nghĩ tiêu cực cũng vậy. Phương Pháp Học Tập Không Giới Hạn cung cấp cho bạn bộ công cụ để có được nhận thức khỏe mạnh trong dài hạn. Chỉ riêng 10 khuyến nghị của Jim để tạo ra năng lượng vô hạn cho não bộ cũng đã xứng đáng với số tiền bạn bỏ ra mua sách rồi.”

—MICHAEL J. BREUS, PH.D., Nhà tâm lý học Lâm sàng, Nhà ngoại giao của Hội đồng Y học Giấc ngủ Hoa Kỳ, Thành viên của Học viện Y học Giấc ngủ Hoa Kỳ, và là tác giả quyển The Power of When thuộc danh sách bán chạy nhất

“Mục tiêu của Viện Khoa học Hiệu suất USC là giúp sinh viên, doanh nhân, và các tổ chức cạnh tranh hiệu quả và phát triển vượt trội thông qua các phương pháp khoa học. Hội thảo của Jim Kwik tại USC là một trong những hội thảo có giá trị nhất và được đánh giá cao nhất. Các chiến lược học cấp tốc của Jim rất hiệu quả và đã được chứng minh trong thực tế. Phương Pháp Học Tập Không Giới Hạn là quyển sách cần thiết cho những người muốn thử thách giới hạn của trí óc.”

—DAVID BELASCo, đồng sáng lập Viện Khoa học Hiệu quả USC, Giám đốc điều hành Trung Tâm Nghiên Cứu Khoa học Khởi nghiệp Greif Lloyd Center, Trợ lý Giáo sư, Doanh nhân

“Khi muốn học nhanh hơn và giữ vững phong độ trong cuộc chơi tinh thần, Jim Kwik chính là người bạn cần tin tưởng. Hãy đọc Phương Pháp Học Tập Không Giới Hạn để cải thiện trí não. Tự cứu lấy bộ não của mình!”

—STEVE AOKI, nghệ sĩ hai lần được đề cử giải Grammy, nhạc sĩ, DJ, nhà sản xuất âm nhạc, doanh nhân, người sáng lập Quỹ Aoki về nghiên cứu và khoa học não bộ và là tác giả của Blue

“Tổ chức của chúng tôi mang mục tiêu truyền cảm hứng để mọi người thay đổi thế giới. Để điều hành được 4,5 triệu người và tạo ra sự thay đổi, bạn cần phải tập trung, kỷ luật và tư duy nhanh. Mô hình Phương Pháp Học Tập Không Giới Hạn gồm ba yếu tố của Jim Kwik đã giúp đội nhóm chúng tôi nâng cấp trí não và giải quyết các vấn đề tốt hơn, tạo ra thay đổi lớn hơn trong xã hội.”

—MARC KIELBURGER, đồng sáng lập Phong trào We, nhà nhân đạo và hoạt động vì quyền trẻ em, nhà báo chuyên mục và tác giả quyển Me to We, thuộc danh sách bán chạy nhất của tờ New York Times

“Để tạo ra thay đổi theo cấp số nhân, chúng ta cần có một bộ công cụ tinh thần giúp thúc đẩy sự sáng tạo, khả năng học nhanh, tư duy toàn cầu, và sự lạc quan. Phương Pháp Học Tập Không Giới Hạn là quyển sách cần thiết cho những người muốn mở rộng tiềm năng của tâm trí và tiến xa hơn những giới hạn thông thường.”

—PETER H. DIAMANDIS, Chủ tịch và người sáng lập Quỹ XPRIZE, đồng sáng lập và Chủ tịch Đại học Singularity, và là tác giả quyển Abundance, thuộc danh sách bán chạy nhất của tờ New York Times

“Chăm sóc bộ não là một phần không thể thiếu để sống khỏe mạnh và hạnh phúc. Phương Pháp Học Tập Không Giới Hạn mang đến cho bạn sức mạnh để rèn luyện và tối ưu hóa trí óc, từ đó phát huy hết tiềm năng của mình.”

—MAIA VÀ ALEX SHIBUTANI, hai lần đạt huy chương Olympic môn trượt băng nghệ thuật, ba lần đoạt huy chương thế giới, hai lần vô địch Mỹ, và tác giả của loạt truyện Kudo Kids

“Phương pháp của Jim Kwik rất hiệu quả trong việc học tập, ghi nhớ và tư duy... Để sản xuất lượng nội dung lớn kỷ lục trên toàn cầu, chúng tôi cần chú ý đến từng chi tiết. Nhờ phương pháp của Jim, những người dẫn chương trình giờ đây đã có thể tư duy tốt hơn, ghi nhớ nhiều hơn và ưu tiên sức khỏe não bộ để mang lại thành công cho tổ chức cũng như cho bản thân mình. Đây là quyển sách bạn phải đọc!”

—MARIA MENOUNOS, người dẫn chương trình podcast Better Together with Maria, Giám đốc điều hành của @ afterbuzztv, nhà báo đạt giải thưởng Emmy tác giả của quyển The EveryGirl's Guide to Diet and Fitness, thuộc danh sách bán chạy nhất của tờ New York Times

“Ngoài việc rèn luyện cơ thể, tôi cũng luôn chú trọng rèn luyện bộ não của mình, và tôi thấy nội dung mà Jim Kwik truyền đạt có sức mạnh rất lớn. Phương Pháp Học Tập Không Giới Hạn sẽ đưa bạn đến những nơi đáng kinh ngạc mà bạn chưa bao giờ ngờ tới.”

—NOVAK DJOKOVIC, vận động viên quần vợt chuyên nghiệp, người chiến thắng 17 danh hiệu Grand Slam đơn

“Khi nghiên cứu về bệnh Alzheimer, tôi nhận ra rằng chúng ta phải liên tục tìm ra thêm nhiều cách mới để sử dụng bộ não... Quyển Phương Pháp Học Tập Không Giới Hạn của Jim Kwik sẽ tiết lộ phương pháp giúp bạn học hỏi. Bạn sẽ khám phá ra những cơ hội mới để thử thách tâm trí và sống cuộc đời tốt đẹp nhất.”

—RUDOLPH E. TANZI, PH.D., Giáo sư Thần kinh học tại Đại học Harvard, Giám đốc Đơn vị Nghiên cứu Di truyền và Lão hóa tại Bệnh viện Đa khoa Massachusetts, và là tác giả quyển Super Brain, thuộc danh sách bán chạy nhất của tờ New York Times

“Để đạt được những mục tiêu trong cuộc sống, bạn phải chiến thắng trong cuộc chơi thể chất và trí não. Bạn có muốn phát triển kỹ năng và cải thiện sự tập trung không? Phương Pháp Học Tập Không Giới Hạn chính là quyển sách dành cho bạn. Jim Kwik chính là huấn luyện viên của bạn.”

—APOLO ANTON OHNO, người từng 8 lần đoạt huy chương Olympic, diễn giả và là tác giả quyển Zero Regrets, thuộc danh sách bán chạy nhất của tờ New York Times

“Khi còn là một cô gái trẻ, tôi đã mơ ước được du hành vào vũ trụ. Tôi cũng có đam mê muốn dạy người khác biết cách mơ ước những điều lớn lao, đặc biệt là giới trẻ hiện nay. Jim cũng có tầm nhìn rằng: một khi đã nhận ra tiềm năng vô hạn của mình, không điều gì có thể kìm hãm bạn nữa. Phương Pháp Học Tập Không Giới Hạn không chỉ giúp bạn thông minh hơn mà còn giúp bạn mơ những điều lớn lao hơn”

—ANOUSHEH ANSARI, Giám đốc điều hành của XPRIZE Foundation, nhà nữ thám hiểm không gian tư nhân và đại sứ không gian đầu tiên

“Jim Kwik là nhà huấn luyện phát triển trí não xuất chúng. Trong Phương Pháp Học Tập Không Giới Hạn, anh ấy đã làm sáng tỏ con đường để chuyển đổi nhằm giúp bạn mạnh mẽ hơn trong cuộc chơi trí não, suy nghĩ nhanh hơn và thông minh hơn.”

—TRACY ANDERSON, Giám đốc điều hành, nhà tiên phong trong lĩnh vực tập luyện vì sức khỏe, và là tác giả của quyển Tracy Anderson's 30-Day Method

“Khi con trai tôi bị chấn thương sọ não nguy hiểm đến tính mạng, tôi đã nhận ra rằng tâm thế chính là điều quan trọng nhất. Trong Phương Pháp Học Tập Không Giới Hạn, Jim Kwik chia sẻ tư duy và phương pháp cần thiết giúp bạn phát triển mạnh mẽ trong một thế giới luôn thay đổi. Ngay cả khi vận may có vẻ như không hề mỉm cười thì quyển sách này sẽ giúp bạn hiểu rằng mọi thứ đều có thể”.

—JJ VIRGIN, chuyên gia dinh dưỡng và sức khỏe người nổi tiếng, tác giả quyển The Virgin Diet, thuộc danh sách bán chạy nhất của tờ New York Times

“Khi bạn kết nối với con người thật của mình, điều kỳ diệu sẽ xảy ra. Tôi giúp mọi người thể hiện bản thân thông qua chuyển động và những bước nhảy. Còn quyển Phương Pháp Học Tập Không Giới Hạn của Jim Kwik sẽ giúp bạn hiểu được sức mạnh mình có được khi tin rằng mọi thứ đều có thể”

—JULIANNE HOUGH, vũ công, nữ diễn viên, ca sĩ từng đoạt giải Emmy, người sáng tạo ra KINRGY

“Trong thi đấu và trong cuộc sống, những người biểu diễn giỏi nhất luôn kiên nhẫn, nhất quán và không ngừng nghỉ. Quyển Phương Pháp Học Tập Không Giới Hạn của Jim Kwik sẽ giúp bạn có được một tư duy hoàn toàn mới tư duy để chạm đến ước mơ”

—DEREK HOUGH, người hai lần đoạt giải thưởng Emmy, sáu lần vô địch cuộc thi Dancing with the Stars, và là tác giả của quyển Taking the Lead, thuộc danh sách bán chạy nhất của tờ New York Times

“Jim Kwik là chuyên gia trong lĩnh vực gia tăng sự bền bỉ và khả năng tập trung của tâm trí. Phương Pháp Học Tập Không Giới Hạn sẽ giúp bạn theo đuổi bất cứ điều gì và đạt được kết quả dài hạn.”

—MIKE BRYAN, vận động viên quần vợt chuyên nghiệp, kỷ lục gia đánh đôi mọi thời đại

“Chúng tôi hiểu rằng thực phẩm là nguyên liệu quan trọng giúp bạn có được bộ não khỏe mạnh. Đồng thời, những điều bạn thực hiện để cao khả năng nhận thức cũng rất quan trọng. Trong Phương Pháp Học Tập Không Giới Hạn, Jim Kwik sẽ hướng dẫn cách tư duy và các chiến lược siêu nhận thức giúp bạn đạt đến cấp độ thiên tài.”

—MAX LUGAVERE, người dẫn chương trình podcast Genius Life và tác giả quyển Genius Foods, thuộc danh sách bán chạy nhất của tờ New York Times

“Trong suốt sự nghiệp của mình, tôi đã làm việc với nhiều siêu anh hùng trên màn ảnh, và Jim sở hữu một trong những siêu năng lực tuyệt vời nhất thế giới: anh ấy có thể giúp bạn nâng cao khả năng học tập và cải thiện cuộc sống... Phương Pháp Học Tập Không Giới Hạn là quyển sách dành cho những cá nhân hoặc tổ chức muốn khai mở năng suất và đạt được hiệu suất tinh thần vượt trội.”

—JIM GIANOPULOS, Chủ tịch kiêm Giám đốc điều hành của Paramount Pictures

“Có cả một ngành khoa học chuyên nghiên cứu về sức khỏe não bộ, về việc cải thiện trí nhớ và sự nhạy bén, và Jim Kwik là người hướng dẫn tài ba nhất. Đây là quyển sách mà ai cũng phải đọc nếu họ muốn phát huy tối đa tiềm năng nhận thức và khả năng học tập.”

—LISA MOSCONI, PH.D., giám đốc tổ chức Sáng kiến Não bộ Phụ nữ và phó giám đốc Phòng khám Phòng chống bệnh Alzheimer tại Đại học Y Weill Cornell, phó giáo sư khoa học thần kinh về thần kinh học và X quang, và tác giả của The XX Brain

“Không có viên thuốc thiên tài nào, nhưng Jim cung cấp cho bạn quy trình tốt nhất để khai phóng não bộ và hướng đến tương lai tươi sáng nhất.”

— Trích từ lời tựa được viết bởi MARK HYMAN, MD., Trưởng phòng Chiến lược và Đổi mới của Trung tâm Y học Chức năng Cleveland Clinic và là tác giả sách bán chạy nhất 12 lần trong danh sách của tờ New York Times

“Jim Kwik là một người phi thường. Trong quyển Use Your Brain to Change Your Age, tôi đã viết cả một chương về anh ấy, đó là bởi vì luyện tập não bộ một trong những chiến lược giúp đảo ngược quá trình lão hóa não và ngăn ngừa bệnh Alzheimer. Trong vấn đề tối ưu hóa hoạt động của não bộ, tôi chỉ tin tưởng Jim Kwik cùng với các chương trình của anh ấy.”

—DR. DANIEL AMEN, bác sĩ, bác sĩ tâm thần có hai chứng nhận của hội đồng chuyên môn, và là tác giả sách bán chạy nhất 10 lần trong danh sách của tờ New York Times

“Tôi nhận thức rất rõ tầm quan trọng của việc duy trì tâm trí và trí nhớ minh mẫn. Các công cụ và kỹ thuật của Jim Kwik trong Phương Pháp Học Tập Không Giới Hạn sẽ cực kỳ hữu ích cho bộ não của bạn.”

—MARIA SHRIVER, nhà báo từng đoạt giải Emmy, người sáng lập Phong trào Bệnh Alzheimer của Phụ nữ, và là tác giả của quyển Ive Been Thinking, thuộc danh sách bán chạy nhất của tờ New York Times

“Suốt cuộc đời mình, tôi luôn tìm kiếm kiến thức, và tôi thực sự hứng thú với những gì Jim Kwik dạy trong Phương Pháp Học Tập Không Giới Hạn. Khi bạn học được cách học hỏi, bất cứ điều gì cũng có thể, và Jim là người giỏi nhất trên thế giới có thể dạy bạn cách học.”

—QUINCY JONES, nhà sản xuất âm nhạc, người nhận giải Huyền thoại Sống tại Grammy, và là tác giả của quyển Q thuộc danh sách bán chạy nhất của tờ New York Times

“Tôi muốn cảm ơn bạn tôi là Jim Kwik vì tất cả những gì anh ấy đã làm để giúp Stan Lee Foundation thực hiện cam kết về xóa mù chữ và nâng cao giáo dục. Tôi tin rằng trong mỗi chúng ta luôn tồn tại một siêu anh hùng, và tại Kwik Learning, bạn sẽ khám phá ra cách giải phóng sức mạnh siêu anh hùng của chính mình.”

—STAN LEE, Chủ tịch Danh dự của Marvel

“Jim Kwik chính là Nhà huấn luyện Trí nhớ giỏi nhất thế giới. Chương trình chúng tôi thực hiện với Jim tại Mindvalley đã trở thành chương trình hàng đầu trong năm, và trong một nghiên cứu với gần 1.000 sinh viên, tốc độ đọc trung bình của họ đã tăng lên đáng kinh ngạc, 170% chỉ trong 7 ngày với các bài học 10 phút mỗi ngày.”

—VISHEN LAKHIANI, người sáng lập kiêm Giám đốc điều hành của Mindvalley và tác giả quyển The Code of the Extraordinary Mind, thuộc danh sách bán chạy nhất của to New York Times

“Jim Kwik có khả năng mở mang đầu óc và soi sáng cho thiên tài trong bạn. Giống như những gì tôi đã viết trong bài hát ‘Unwritten - cuộc sống của bạn là câu chuyện do bạn viết nên. Phương Pháp Học Tập Không Giới Hạn sẽ giúp bạn viết nên những khả năng mới.

—NATASHA BEDINGFIELD, ca sĩ và nhạc sĩ được đề cử giải Grammy

Dành tặng những độc giả và học viên của tôi, cùng với người hùng được khai phóng trong các bạn. Cảm ơn bạn đã dành thời gian và tin tưởng tôi. Quyển sách này là dành cho bạn.

LỜI TỰA

Bộ não của chúng ta chính là món quà quý giá nhất.

Nó cho phép ta học hỏi, yêu thương, suy nghĩ, sáng tạo và trải nghiệm cả những niềm vui. Nó là cửa ngõ dẫn đến những cảm xúc và năng lực để ta trải nghiệm sâu sắc cuộc sống này, cũng như giúp ta có được mối quan hệ gắn bó dài hạn. Nó cho phép ta đổi mới, phát triển và thành công.

Tuy nhiên, rất ít người nhận ra rằng nếu sử dụng được một số phương pháp thực tế, chúng ta sẽ có thể nâng cao trí não và tăng cường khả năng học hỏi của mình. Hầu hết mọi người đều biết rằng mình có thể cải thiện sức khỏe tim mạch thông qua việc tập thể dục và ăn uống lành mạnh, nhưng hầu hết lại không nhận ra rằng mình cũng có thể cải thiện não bộ một cách đáng kể, và từ đó cải thiện cuộc sống.

Thật không may, thế giới hiện nay không cung cấp một môi trường lành mạnh cho bộ não phát triển. Trước khi trình bày một con đường để đạt đến trạng thái không giới hạn, Jim Kwik đã chỉ ra bốn kẻ phản diện chính đang cản trở năng lực suy nghĩ, tập trung, học hỏi, phát triển của bạn, từ đó khiến bạn không thể trở thành một con người hoàn chỉnh thực sự.

Đầu tiên là đại hồng thủy kỹ thuật số - cơn lũ thông tin không hồi kết trong bối cảnh thời gian hữu hạn và những kỳ vọng không công bằng, khiến con người cảm thấy choáng ngợp, lo lắng và mất ngủ. Chúng ta chết chìm trong biển dữ liệu và những thay đổi không ngừng nghỉ, vậy nên ta cần phải có các chiến lược và công cụ để nâng cao năng suất, hiệu quả và sự an tâm.

Kẻ phản diện thứ hai là sự xao nhãng kỹ thuật số. Tiếng ‘ting ngắn ngủi trên điện thoại chính là liều thuốc kích thích của con người trong thời đại kỹ thuật số, nó khiến chúng ta mất đi khả năng tập trung dài hạn - vốn là điều cần thiết để xây dựng mối quan hệ sâu sắc, học hỏi sâu hoặc làm việc sâu. Mới đây, khi ngồi cạnh một người bạn trong buổi thuyết trình, tôi nhận thấy rằng cô ấy cầm điện thoại lên nhiều lần chỉ trong vài phút. Tôi đã nói cô ấy đưa điện thoại cho mình và tắt màn hình thông báo đi. Cô ấy đã cầm điện thoại lên cả nghìn lần và có cả nghìn thông báo trong một ngày. Tin nhắn, thông báo trên mạng xã hội, email và tin tức - mặc dù những thứ này trông có vẻ quan trọng, nhưng chúng sẽ làm lạc hướng sự chú ý và khiến bạn trở nên xao nhãng, không thể tập trung vào điều quan trọng nhất trong thời điểm hiện tại.

Kẻ phản diện tiếp theo là chứng mất trí nhớ kỹ thuật số. Trí nhớ là cũng là một loại cơ bắp, và chúng ta đã khiến nó trở nên thoái hóa. Mặc dù việc có được một chiếc siêu máy tính trong túi cũng mang lại nhiều lợi ích, nhưng nó cũng giống như một chiếc xe đạp điện vậy. Nó thú vị và khiến mọi thứ dễ dàng, nhưng nó không giúp bạn cải thiện sức khỏe. Các nghiên cứu về chứng bệnh sa sút trí tuệ đã chứng minh rằng nếu khả năng học hỏi của chúng ta càng lớn - nghĩa là ta thực hiện càng nhiều “bài tập não bộ” - thì nguy cơ sa sút trí tuệ càng giảm. Khi lạm dụng bộ nhớ ngoài, khả năng cao là nó sẽ gây hại cho chính bản thân ta.

Kẻ phản diện cuối cùng làm tổn hại bộ não là thói suy luận kỹ thuật số. Trong một thế giới mà bạn có thể truy cập nguồn thông tin dồi dào, có lẽ chúng ta đã lạm dụng các nguồn này, lạm dụng đến mức chúng ta đang để công nghệ thay mình thực hiện phần lớn công việc tư duy và lý luận phản biện. Trên mạng, có rất nhiều kết luận được người khác đưa ra, và chúng ta đã dần từ bỏ khả năng rút ra kết luận cho chính mình. Chúng ta sẽ không bao giờ để một con người ngoài đời thật áp đặt suy nghĩ lên mình, nhưng chúng ta lại quá dễ dãi với các thiết bị kỹ thuật số, và trao cho chúng quyền lực đó.

Bốn kẻ phản diện kỹ thuật số này đã cùng nhau tác động và cướp đi sự tập trung, khả năng chú tâm, kỹ năng học tập, và quan trọng nhất là khả năng tư duy của chúng ta. Nó cướp đi sự minh mẫn trong tinh thần, và kết quả là bộ não của ta trở nên mệt mỏi, mất tập trung, gặp khó khăn khi học tập và không hạnh phúc. Mặc dù các tiến bộ công nghệ hiện nay có cả mặt lợi và mặt hại, cách chúng ta sử dụng chúng trong cuộc sống có thể dẫn đến tình trạng quá tải, mất trí nhớ, mất tập trung và dẫn đến sự phụ thuộc. Và mọi thứ sẽ trở nên tồi tệ hơn.

Đây chính xác là thời điểm mà thông điệp của quyển sách này cần được truyền đến bạn. Bạn được sinh ra trong thời đại công nghệ tối tân, và bạn phải hiểu rằng không có gì quan trọng hơn sức khỏe của bộ não vì nó kiểm soát mọi thứ trong cuộc sống. Hãy học cách lọc dữ liệu, phát triển các phương pháp và kỹ năng mới để thành công trong một thế giới đầy sự xao nhãng và ngập tràn thông tin - đây chính là điều bạn cần có để phát triển trong thế kỷ 21. Khả năng học hỏi nhanh và dễ dàng hơn sẽ giúp tất cả mọi thứ trong cuộc sống trở nên khả thi. Đây chính là thời điểm tốt nhất để huấn luyện cho não bộ của bạn, giống như cách bạn rèn luyện cơ thể mình vậy. Bạn cần có một cơ thể khỏe mạnh, và tương tự như vậy, bạn cũng cần có một bộ não dẻo dai, mạnh mẽ và tràn đầy sinh lực. Đó chình là công việc của Jim - anh ấy là huấn luyện viên cho tâm trí.

Bốn siêu phản diện này chỉ là ví dụ về các giới hạn mà bạn sẽ học cách vượt qua trong quyển sách này. Như Jim nói, chìa khóa để sống một cuộc đời phi thường là phá vỡ các giới hạn của bản thân. Và ông ấy đã giải mã được phương pháp để bạn biến đổi bản thân thông qua Mô Hình Không Giới Hạn. Nếu bạn đang gặp khó khăn trong bất cứ lĩnh vực nào, câu hỏi bạn cần đặt ra là: Giới hạn nằm ở đâu? Khả năng cao là bạn đang có những giới hạn trong tâm thế, trong động lực hoặc phương pháp, điều này có nghĩa là vấn đề không nằm ở sự yếu kém hay những thất bại của bạn, hay bất cứ điểm yếu nào trong năng lực của bạn. Và có một hiểu lầm khá phổ biến là những giới hạn này là cố hữu và không thay đổi được. Thật ra chúng ta có toàn quyền kiểm soát và có thể vượt qua chúng bất cứ lúc nào.

Nếu tâm thế của chúng ta không tương thích với mong muốn và mục tiêu ta hướng tới thì ta sẽ không bao giờ đạt được chúng. Điều cốt yếu là bạn phải xác định được những niềm tin giới hạn - những câu chuyện, ý tưởng, thái độ hoặc định kiến giới hạn về bản thân và những điều khả thi. Hãy xem xét, hãy khai quật và loại bỏ những niềm tin ấy - đó chính là bước đầu tiên để đạt được tâm thế không giới hạn. Mẹ tôi đã nói rằng tôi có thể làm được bất cứ điều gì, rằng tôi thông minh, tôi tài giỏi và tôi có thể trở thành người giỏi nhất trong mọi việc tôi thực hiện. Chính niềm tin sâu sắc đó đã giúp tôi đạt được những thành công vĩ đại hơn mọi mong đợi của chính mình. Nhưng vì đã chứng kiến những biến cố trong hôn nhân và cuộc ly hôn của cha mẹ nên tôi cũng có niềm tin rằng các mối quan hệ sẽ rất khó khăn, sẽ đau khổ và dữ dội. Tôi phải mất đến gần 50 năm để xóa đi những niềm tin ấy và tìm thấy hạnh phúc đích thực trong hôn nhân.

Bí mật thứ hai để sống một cuộc đời không giới hạn chính là động lực. Jim đã đưa ra ba nhân tố then chốt trong động lực. Nhân tố đầu tiên là mục đích. Bạn cần biết đâu là lý do thúc đẩy mình. Tôi muốn già đi một cách khỏe mạnh, và tôi duy trì việc tập tạ và ngày càng trở nên khỏe hơn, mặc dù đây không phải là một việc tôi thích làm. Mục đích sẽ giúp bạn vượt qua những điều không thoải mái.

Nhân tố thứ hai là khả năng để thực hiện điều mình muốn. Bạn sẽ cần có năng lượng, và khi có năng lượng thì bạn phải quản lý năng lượng. Để làm được điều này, bạn cần hiểu được những kiến thức khoa học giúp gia tăng hiệu quả hoạt động của con người, chẳng hạn như tiêu thụ thực phẩm toàn phần chưa qua chế biến, tập thể dục, quản lý căng thẳng, ngủ ngon và đủ giấc và các kỹ năng giao tiếp cũng như xây dựng mối quan hệ lành mạnh (và loại bỏ những mối quan hệ độc hại). Và nhân tố cuối cùng là các mục tiêu nhỏ bạn đặt ra phải vừa sức và chúng sẽ là từng bước nhỏ để dẫn đến thành công. Hãy vệ sinh kỹ một chiếc răng, đọc một trang sách, thực hiện một cái chống đẩy, hành thiền trong một phút - tất cả những điều này đều sẽ giúp bạn tự tin hơn, và cuối cùng sẽ giúp bạn có được những thành công lớn hơn.

Bí mật thứ ba để đạt đến trạng thái không giới hạn chính là có được phương pháp đúng đắn. Mọi người đã dạy chúng ta sử dụng các công cụ từ thế kỷ 19 và 20 để hoạt động trong thế kỷ 21. Phương Pháp Học Tập Không Giới Hạn sẽ dạy chúng ta năm phương pháp quan trọng để đạt được bất cứ điều gì mình muốn: Tập Trung, Học Hỏi, Cải Thiện Trí Nhớ, Đọc Nhanh và Tư Duy Phản Biện. Khi sử dụng những công cụ học hỏi cao cấp này, chúng ta sẽ tận dụng được tâm thế và động lực của mình để đạt được ước mơ dễ dàng và hiệu quả hơn.

Jim là người hiểu quá rõ các giới hạn. Sau một chấn thương vùng đầu khi còn nhỏ, khả năng tập trung và học hỏi của anh ấy bị ảnh hưởng. Một giáo viên thô lỗ đã chỉ vào anh ấy và nói: “Đó là thằng bé bị hỏng não. Jim đã dành cả đời mình để học cách vượt qua và chữa lành tổn thương đó, ông ấy đã biến những thách thức trở thành siêu năng lực học hỏi. Chúng ta ai cũng phải chịu những tổn thương trong não bộ, dù ít dù nhiều. Phương Pháp Học Tập Không Giới Hạn chính là liệu pháp chữa lành bộ não bạn, giúp bạn tái định hình lại những niềm tin giới hạn và nâng tầm cuộc sống. Khả năng học phương pháp học chính là siêu sức mạnh tối thượng - nó có thể giúp bạn có được bất cứ kỹ năng nào khác, và mục tiêu của quyển sách này chính là dạy bạn sức mạnh ấy.”

Trong Phương Pháp Học Tập Không Giới Hạn, Jim Kwik mang đến một con đường để thực hiện điều này. Phần lớn chúng ta khi lớn lên vốn không được dạy cách sử dụng những công cụ cần thiết, nhưng Jim đang hào phóng chia sẻ tất cả những gì ông ấy đã học được trong quyển sách này. Jim đã dành ra ba thập kỷ để làm việc với rất nhiều người từ nhiều hoàn cảnh khác nhau: học sinh, giáo viên, người nổi tiếng, công nhân xây dựng, chính trị gia, nhà khoa học. Ông ấy đã làm việc với những hệ thống giáo dục tân tiến nhất trên thế giới, đã hướng dẫn các thầy giáo, các giám thị và sinh viên thực hiện phương pháp của mình. Những điều ông ấy dạy thực sự có hiệu quả, và tất cả chúng ta đều có thể tận dụng chúng.

Không có viên thuốc thần kỳ nào giúp bạn trở thành thiên tài cả, nhưng có phương pháp để đạt được điều ấy, và đó là điều bạn sẽ tìm thấy trong những trang sách này. Phương Pháp Học Tập Không Giới Hạn chính là tấm bản đồ giúp bạn cải thiện não bộ, từ đó không chỉ học hỏi nhanh hơn, tốt hơn và hiệu quả hơn mà còn chữa lành những tổn thương vật lý của não bộ thông qua việc nạp chất dinh dưỡng, dùng thực phẩm bổ sung, tập luyện, hành thiền, ngủ ngon và nhiều cách khác nữa để thúc đẩy sự sản sinh tế bào mới cũng như tăng cường kết nối giữa chúng.

Jim mang đến cho bạn ba quyển sách chỉ trong một quyển duy nhất. Nếu tâm thế, động lực và phương pháp hiện tại là thứ đang giới hạn khả năng bạn biến ước mơ thành hiện thực, thì Phương Pháp Học Tập Không Giới Hạn chính là cuốn cẩm nang giúp bạn có được một não bộ tốt hơn và một tương lai tươi sáng, tuyệt vời hơn. Việc học và cuộc sống của bạn sẽ thay đổi mãi mãi.

-MARK HYMAN, M.D.

Trưởng phòng Chiến lược và Đổi mới của Trung tâm Y học Chức năng Cleveland Clinic và là tác giả sách bán chạy nhất 12 lần trong danh sách của tờ New York Times Tháng Mười Hai, 2019

“Chẳng phải khi còn là một đứa trẻ, trí tượng tượng của bạn là không giới hạn, và bạn thật sự tin vào phép nhiệm màu sao? Tôi đã tin rằng mình có siêu năng lực.”

-MICHELLE PHAN

LỜI GIỚI THIỆU

Điều ước duy nhất của bạn là gì? Thật đấy, nếu có một vị thần đèn cho bạn một điều ước, chỉ một mà thôi, thì bạn sẽ ước điều gì?

Tất nhiên là bạn sẽ ước mình có được vô số điều ước!

Giờ đây, hãy tưởng tượng tôi chính là vị thần đèn học hỏi của bạn, và tôi có thể cho bạn một điều ước trong việc học hỏi - bạn có thể học được bất cứ bộ môn hay kỹ năng nào? Bạn sẽ muốn học điều gì? Bộ môn hay kỹ năng nào sẽ tương đương với việc ước rằng mình sẽ có vô số điều uớc?

Bạn sẽ học phương pháp học, đúng không?

Nếu thật sự biết được cách để học sao cho thông minh hơn, nhanh hơn và tốt hơn thì bạn sẽ ứng dụng được nó trong mọi thứ. Bạn có thể học để nâng cao tâm thế và động lực, hoặc sử dụng các phương pháp để học tiếng Trung Quốc, học marketing, võ thuật, toán học - không có giới hạn nào cả! Bạn sẽ trở thành một siêu anh hùng có tâm trí phi thường! Mọi thứ đều có thể, bởi vì bạn là không giới hạn!

Sứ mệnh của tôi là giúp bạn thực hiện điều ước này thông qua những trang sách tiếp theo. Đầu tiên, tôi muốn nói rằng tôi rất tôn trọng và ngưỡng mộ bạn. Chỉ riêng việc đầu tư để mua và đọc quyển sách này cũng đã giúp bạn vượt lên hơn phần lớn mọi người - những người chỉ đơn giản là chấp nhận các điều kiện và giới hạn cố hữu. Bạn thuộc một nhóm nhỏ các cá nhân không chỉ muốn đạt được nhiều thành quả trong cuộc sống mà còn sẵn sàng hành động để hiện thực hóa điều ấy. Nói cách khác thì bạn chính là người hùng trong câu chuyện này, bạn đã nghe theo tiếng gọi để dấn thân vào cuộc phiêu lưu phát triển bản thân. Tôi tin rằng chúng ta đang thực hiện một cuộc phiêu lưu phi thường để khám phá và nhận ra tiềm năng thực sự trong ta và truyền cảm hứng để những người khác làm theo.

Tôi không thể biết được bạn đã trải qua những gì và điều gì đã dẫn bạn đến với quyển sách này. Tôi đoán rằng trong hành trình ấy, đã có lúc bạn phải chấp nhận những giới hạn do người khác hoặc do chính mình đặt ra. Khả năng đọc của bạn không đủ nhanh để biết được tất cả những điều cần biết. Tâm trí bạn không đủ linh hoạt để thành công trong công việc. Bạn không đủ động lực để hoàn thành mọi chuyện hoặc không đủ năng lượng để đạt đến mục tiêu. Và nhiều điều khác nữa.

Quyển sách này về bản chất sẽ giúp bạn vượt qua khuôn khổ thông thường và kết thúc sự lầm tưởng. Những lời huyễn hoặc hay dối lòng phổ biến mà chúng ta học được từ cha mẹ, từ các chương trình truyền hình, truyền thông hoặc marketing đã truyền bá tư tưởng rằng chúng ta phải sống trong những giới hạn, rằng bản thân ta là vẫn chưa đủ tốt, rằng ta không đủ khả năng sống, làm việc, sở hữu, kiến thiết hay cống hiến - nhất định bạn sẽ không còn tin vào chúng nữa.

Niềm tin vào những giới hạn của bản thân có thể đang cản trở bạn đạt được ước mơ lớn nhất của mình - ít ra là cho đến thời điểm này. Nhưng tôi hứa chắc rằng chẳng có niềm tin nào có thể cản bước bạn được. Mỗi chúng ta ai cũng mang trong mình những tiềm năng vĩ đại, những cấp độ sức mạnh thể chất, tinh thần và khả năng tập trung chưa được khai phá, và chìa khóa để khai mở những siêu năng lực này chính là phá vỡ những giới hạn của bản thân. Trong suốt hơn 25 năm, tôi đã làm việc với nhiều người ở mọi độ tuổi, mọi quốc tịch, mọi hoàn cảnh xã hội cũng như mọi trình độ học vấn. Điều tôi khám phá ra chính là bất kể bạn đến từ đâu, thử thách bạn gặp phải là gì, bạn cũng có một tiềm năng phi thường đang chờ được giải phóng. Mỗi con người - bất kể độ tuổi, hoàn cảnh, học vấn, giới tính hay trải nghiệm xã hội - tất cả đều có thể phát triển vượt hơn những gì họ nghĩ mình xứng đáng, và chạm đến cả những điều không thể. Bạn cũng vậy. Hãy làm việc cùng tôi, và bạn sẽ hiểu rằng giới hạn chỉ là một khái niệm lỗi thời.

Trong quyển sách này, tôi sẽ nói nhiều đến các siêu anh hùng và siêu năng lực. Tại sao vậy? Thứ nhất, tôi cũng có thể được xem là một sách. Do chấn thương não khi còn nhỏ và gặp nhiều khó khăn trong việc học nên tôi tìm đến với những quyển truyện tranh và các bộ phim để được truyền cảm hứng trong khoảng thời gian khó khăn. Tôi nhận ra rằng những thứ mà mình thích đều có một điểm chung - chúng đều nói về Hành trình Người hùng[*] . Cấu trúc cốt truyện kinh điển của Joseph Campbell xuất hiện ở gần như mọi cuộc phiêu lưu nổi tiếng, chẳng hạn như The Wizard of Oz; Star Wars; Harry Potter; Eat, Pray, Love; The Hunger Games; Rocky; The Lord of the Rings; Alice in Wonderland; The Matrix và nhiều nhiều nữa.

Hãy nghĩ đến câu chuyện bạn yêu thích hoặc các bộ phim hay quyển sách mà tôi đã đề cập. Bạn thấy có điểm gì quen thuộc không? Người hùng (ví dụ Harry Potter) ban đầu sống ở thế giới bình thường - một thế giới đã quá quen thuộc với họ. Sau đó người hùng nghe thấy tiếng gọi của cuộc phiêu lưu. Họ phải lựa chọn: lờ đi, chọn ở lại thế giới bình thường và sẽ không có gì thay đổi cả, hoặc nghe theo tiếng gọi và đi đến vùng đất với những điều mình chưa biết. Nếu họ nghe theo tiếng gọi (giống như việc Neo đã chọn viên thuốc màu đỏ trong phim The Matrix), họ sẽ gặp được người hướng dẫn hay bậc thầy (giống như ông Miyagi trong phim The Karate Kid), được người này huấn luyện và chuẩn bị những kỹ năng để vượt qua các khó khăn sau này và đạt đến những tầm cao mới. Người hùng sau đó sẽ biết được những sức mạnh và khả năng mới, họ sẽ có thể sử dụng khả năng này theo những cách mà trước đây họ không thể làm được. Họ vượt qua những giới hạn trong thế giới cũ, học về cách sống mới và cuối cùng sẽ đối diện với những thử thách quan trọng. Khi quay trở lại với thế giới bình thường (giống như Dorothy quay trở lại Kansas), họ sẽ mang theo chiến lợi phẩm tối thượng - những báu vật, những cảm xúc, sức mạnh, sự tỏ tường và trí tuệ mà họ đã khám phá được trong chuyến phiêu lưu của mình. Sau đó họ chia sẻ những bài học và khả năng ấy với mọi người.

Hành trình Người Hùng chính là khái niệm có thể giúp câu chuyện của bạn có thêm sức mạnh và ý nghĩa. Trong Phương Pháp Học Tập Không Giới Hạn, bạn chính là siêu anh hùng.

Một trong những niềm tin cốt lõi của tôi là tiềm năng của con người vốn không có giới hạn, nhưng chính tâm trí chúng ta đã tự giới hạn những siêu năng lực ấy. Sự sáng tạo, trí tưởng tượng, lòng quyết tâm hay khả năng tư duy, tìm hiểu và học hỏi của chúng ta - tất cả đều không giới hạn. Tuy nhiên, đây lại chính là một trong những nguồn lực ít được khai thác nhất. Chúng ta, ai cũng có thể trở thành người hùng trong câu chuyện của chính mình, và mỗi ngày ta đều có thể tận dụng suối nguồn tiềm năng này mà không phải lo sợ nó sẽ khô cạn. Nhưng rất ít người có thể sống như vậy. Đó là lý do tôi viết quyển sách này - để giúp bạn nhận ra dù mình đang ở đâu, hoặc đã từng ở đâu, thì bạn vẫn hoàn toàn có thể khai phóng bản thân và vượt qua giới hạn để đến với tự do. Đó có lẽ chính là một thay đổi nhỏ để bạn chuyển đổi từ thế giới bình thường sang một thế giới phị thường.

Quyển sách này sẽ mang đến cho bạn thay đổi nhỏ ấy. Trong những trang sách này, bạn sẽ tìm thấy một bộ công cụ có khả năng loại bỏ những giới hạn cố hữu mà bạn vẫn tin tưởng trước nay. Bạn sẽ học cách khai mở bộ não. Bạn sẽ học cách khai mở động lực. Bạn sẽ học cách khai mở trí nhớ, khả năng tập trung và thói quen của mình. Nếu tôi là người hướng dẫn cho bạn - người hùng trong cuộc hành trình này - thì quyển sách này là tấm bản đồ để làm chủ được tâm thế, động lực và phương pháp học. Và một khi đã làm được điều đó, bạn sẽ trở nên không giới hạn.

Đây chính là cánh cửa, và bạn đã biết rõ điều gì đang chờ đợi ở phía sau. Hãy bước qua nào.

“Nếu quả trứng vỡ ra do lực tác động từ bên ngoài, sự sống sẽ chấm dứt. Nếu nó vỡ ra do lực tác động từ bên trong, sự sống sẽ bắt đầu. Những điều tuyệt vời luôn xuất phát từ bên trong.”

-JIM KWIK

PHẦN 1
TÂM TRÍ THÔNG SUỐT

“Chúng ta không cần phải sở hữu phép thuật mới có thể thay đổi thế giới. Chúng ta vốn đã mang trong mình mọi sức mạnh cần thiết rồi.”

-J. K. ROWLING

1
TRỞ THÀNH CON NGƯỜI KHAI PHÓNG

“Mình thật ngu ngốc.”

“Mình không hiểu.”

“Mình quá đần độn nên không học được.”

Đây chính là những điều tôi luôn nói với chính mình trong suốt quãng thời gian tuổi thơ. Không có ngày nào mà tôi không tự nhủ rằng mình là một người chậm chạp và ngu ngốc, rằng tôi sẽ không bao giờ có thể đọc được và sẽ không đạt được thành tựu gì trong cuộc sống. Nếu như có một viên thuốc thần kỳ có thể ngay lập tức nạp năng lượng và khiến bộ não trở nên siêu phàm (giống như trong bộ phim Limitless do Bradley Cooper thủ vai chính vào năm 2011), tôi sẽ bằng mọi giá để có được nó.

Tôi không phải là người duy nhất cảm thấy như vậy. Nếu bạn hỏi các giáo viên đã dạy tôi lúc nhỏ, nhiều người sẽ nói rằng họ sẽ không thể tin nổi có một ngày tôi sẽ viết ra quyển sách này. Lúc trước, họ thậm chí còn ngạc nhiên nếu biết được tôi có thể đọc sách chứ đừng nói là viết sách.

Tất cả những điều này bắt đầu từ tai nạn hồi mẫu giáo nó đã thay đổi hoàn toàn cuộc sống của tôi. Một ngày nọ tôi đang ở trong lớp thì có tiếng còi hú vang lên ngoài cửa sổ. Mọi người trong lớp ai cũng nghe, giáo viên nhìn ra bên ngoài và nói rằng có xe cứu hỏa ở phía dưới. Nghe vậy, tụi trẻ trong lớp có phản ứng rất tự nhiên là chạy ngay đến cửa sổ. Tôi đặc biệt cảm thấy hào hứng bởi vì khi ấy tôi đã rất thích các siêu anh hùng rồi (và giờ vẫn vậy). Đối với tôi, lính cứu hỏa là hình mẫu gần giống nhất với siêu anh hùng trong đời thực. Tôi lao đến cửa sổ nhanh hơn bất cứ ai khác.

Vấn đề là tôi không đủ cao để nhìn xuống và thấy được xe cứu hỏa. Một đứa trẻ chạy đi, kéo ghé đến và đứng lên ghế để xem, và sau đó tất cả chúng tôi đều bắt chước làm theo. Tôi chạy đi lấy ghế, kéo nó sát vào chiếc máy sưởi to bằng sắt được đặt dọc theo cửa sổ. Tôi trèo lên ghế và nhìn thấy những người lính cứu hỏa, tôi cảm thấy vui cực kỳ! Mắt tôi sáng rỡ lên và miệng thì há hốc khi được chứng kiến những con người dũng cảm đang hành động trong những bộ đồ bảo hộ trong cực kỳ chắc chắn, cùng với chiếc xe màu đỏ rực rỡ.

Nhưng sau đó một đứa trẻ khác kéo chân ghế, tôi bị mất thăng bằng và ngã xuống đập đầu vào máy sưởi. Đầu tối đập vào chiếc máy sưởi bằng kim loại rất mạnh và bắt đầu chảy máu. Nhà trường nhanh chóng đưa tôi vào bệnh viện và các bác sĩ chữa trị vết thương cho tôi. Nhưng họ cũng nói thật với mẹ tôi rằng não của tôi đã bị tổn thương không hề nhẹ.

Mẹ nói rằng sau tai nạn đó tôi không còn giống như trước đây nữa. Tôi đã từng là một đứa trẻ giàu năng lượng, tự tin và đầy tò mò, nhưng sau đó tôi đã thu mình lại hẳn và gặp nhiều khó khăn mới khi học. Tôi cảm thấy rất khó tập trung, tôi không thể chú tâm vào việc gì và trí nhớ thì dở tệ. Hẳn bạn cũng có thể hiểu được rằng đối với tôi, trường học thực sự là ác mộng. Các giáo viên sẽ phải lặp đi lặp lại cho đến khi tôi giả vờ rằng mình đã hiểu. Trong khi những đứa trẻ khác đang tập đọc thì tôi không thể nào hiểu nổi những con chữ ấy. Bạn có nhớ hoạt động đọc sách theo vòng tròn không? Trong đó mọi người sẽ chuyển tay nhau quyển sách và đọc to lên. Đối với tôi, đó là hoạt động tồi tệ nhất - tôi sẽ chờ đợi đầy lo lắng khi thấy quyển sách đang tiến gần về phía mình, và khi cầm nó trên tay thì tôi không thể hiểu được chữ nào cả (tôi nghĩ đó là lý do tại sao trước đây tôi cực kỳ sợ việc nói trước công chúng). Tôi phải mất đến ba năm nữa mới có thể đọc, và trong suốt một thời gian dài sau đó, việc học hành của tôi vẫn luôn chật vật và ngày càng khó khăn.

Nếu không nhờ vào những người hùng mà tôi thấy được trong truyện tranh có lẽ tôi vẫn chưa đọc chữ được. Những quyển sách bình thường không thể khiến tôi tập trung, nhưng chính niềm đam mê với truyện tranh đã thúc đẩy và là động lực giúp tôi cố gắng cho đến khi tự mình hiểu những câu chuyện trong đó mà không cần nhờ người khác đọc giúp. Tôi đã trùm mền và soi đèn pin để đọc truyện hằng đêm. Những câu chuyện đó khiến tôi hi vọng rằng con người sẽ có thể vượt qua được những khó khăn không tưởng.

Những người hùng tôi thích nhất là X-Men, không phải vì họ là những người mạnh nhất mà bởi vì họ bị hiểu lầm và họ khác biệt so với những người khác. Tôi cảm thấy đồng cảm với họ. Họ là người đột biến, họ không thể hòa nhập với xã hội và những người không hiểu cứ ra sức xua đuổi họ. Đó chính là hoàn cảnh của tôi, chỉ có điều tôi không có siêu sức mạnh. X-Men là những người bị xã hội ruồng bỏ, và tôi cũng vậy. Tôi thuộc về thế giới đó.

Tôi lớn lên ở hạt Westchester, một vùng thuộc ngoại ô thành phố New York, và một đêm nọ tôi cảm thấy cực kỳ hào hứng khi khám phá ra rằng: theo những gì được viết trong truyện thì Trường học Dành cho Học sinh Tài năng của Giáo sư Xavier không cách xa nơi tôi ở. Khi lên chín, gần như mỗi cuối tuần tôi đều đạp xe quanh khu của mình để tìm kiếm ngôi trường đó. Tôi bị ám ảnh về nó. Tôi nghĩ rằng nếu có thể tìm ra được vị trí ngôi trường thì cuối cùng tôi cũng tìm được một nơi mình hòa nhập được, một nơi tôi có thể yên tâm sống khác biệt, một nơi để tôi khám phá và phát triển những khả năng đặc biệt của mình.

THẰNG BÉ BỊ HỎNG NÃO

Trong thế giới thực, cuộc sống vốn không tốt đẹp. Vào khoảng thời gian này, bà của tôi, người đã sống chung và góp công nuôi nấng tôi, bắt đầu có những triệu chứng của bệnh suy giảm trí tuệ. Cảm giác khi phải chứng kiến người mình yêu thương ngày một thất thần và dần mất đi trí nhớ là một cảm giác không thể tả nổi. Tôi cảm tưởng như mình mất bà hết lần này đến lần khác vậy, mọi chuyện cứ lặp lại như thế cho đến khi bà qua đời. Bà là cả thế giới của tôi, và ngoài những khó khăn trong việc học của bản thân thì bà cũng là một động lực khiến tôi muốn tìm hiểu về sức khỏe của não bộ.

Khi còn ở trường, tôi bị bắt nạt và đùa cợt, và việc này không chỉ xảy ra trong sân chơi mà còn trong cả lớp học. Tôi nhớ một ngày nọ khi còn học tiểu học, một giáo viên vì quá chán nản rằng tôi không thể nào hiểu được bài học, đã chỉ vào tôi và nói rằng: “Đó là thằng bé bị hỏng não. Tôi cảm thấy vỡ vụn khi nhận ra rằng hóa ra đó là suy nghĩ của cô về mình, và có lẽ những người khác cũng nghĩ như vậy.”

Thông thường thì khi bạn áp đặt nhận xét của mình lên người khác, bạn đã tạo ra một giới hạn - nhận xét đó sẽ trở thành giới hạn. Người lớn cần phải rất cẩn thận trong lời nói của mình bởi vì chúng sẽ nhanh chóng in sâu vào tâm trí một đứa trẻ. Đó chính là điều đã xảy ra với tôi trong khoảnh khắc đó. Khi tôi gặp khó khăn trong việc học, làm bài điểm thấp, không được mọi người chọn vào đội trong tiết học thể dục, hoặc tụt lại so với bạn bè cùng trang lứa, tôi sẽ tự nhủ rằng đó là do não mình bị hỏng. Làm sao mà tôi có thể làm tốt được như những người khác chứ? Tôi bị hỏng rồi. Đầu óc của tôi không hoạt động như người bình thường. Mặc dù đã học hành chăm chỉ hơn nhiều so với chúng bạn nhưng điểm của tôi không bao giờ tương xứng với những nỗ lực bỏ ra.

Vì quá cứng đầu nên tôi không từ bỏ. Tôi đã vượt qua được hết lớp này đến lớp khác, nhưng lúc nào tôi cũng chật vật và phải cố gắng rất nhiều. Mặc dù tôi học toán khá nhờ được các bạn học giỏi giúp đỡ, nhưng tôi rất tệ trong phần lớn những môn khác, đặc biệt là các môn như văn học, đọc, ngoại ngữ và âm nhạc. Sau đó, trong năm đầu tiên ở trường trung học, mọi thứ tệ đến mức tôi có nguy cơ bị rớt môn văn. Giáo viên đã gọi bố mẹ tôi lên để bàn cách làm sao để tôi đủ điểm qua môn này.

Cô đã đưa ra một dự án ngoại khóa cho tôi. Tôi sẽ phải viết một bài báo cáo về cuộc đời và sự nghiệp của hai thiên tài: Leonardo da Vinci và Albert Einstein. Cô ấy nói rằng nếu tôi có thể làm tốt bài báo cáo này thì cô ấy sẽ có thể cho tôi thêm điểm cộng đủ để qua môn.

Tôi cho rằng đây là một cơ hội lớn, là dịp để tôi làm lại từ đầu và vượt qua những khó khăn trong năm đầu trung học này. Tôi đã cố gắng hết sức để viết được bài báo cáo tốt nhất. Khi thực hiện dự án này, tôi đã dành hàng giờ tại thư viện sau giờ học, tôi cố gắng tìm hiểu tất cả mọi thứ có thể về hai thiên tài này. Điều thú vị là trong khi nghiên cứu, tôi nhiều lần đọc được rằng cả Albert Einstein và Leonardo da Vinci đều gặp khó khăn trong việc học.

Sau nhiều tuần nỗ lực, tôi cũng hoàn thành bài báo cáo. Tôi cảm thấy cực kỳ tự hào về thành quả của mình, đến nỗi tôi đã đóng tập báo cáo lại thành một quyển trông rất chuyên nghiệp. Bài báo cáo này chính là tuyên ngôn cá nhân của tôi, nó chính là cách để tôi tuyên bố với cả thế giới về những điều mình có thể làm.

Vào ngày nộp bài, tôi để nó vào trong cặp, hào hứng muốn đưa cho cô giáo và càng hồi hộp hơn nữa khi chờ đợi phản ứng của cô về công trình tôi đã làm. Tôi dự định sẽ đưa nó cho cô vào cuối buổi học, vậy nên tôi đã ngồi trong lớp và vượt qua bài học hôm đó, cố gắng tập trung nhưng tâm trí tôi liên trục trôi dạt, tôi cứ suy nghĩ về vẻ mặt của cô khi tôi nộp bài cho cô.

Nhưng cô đã có một hành động khiến tôi bàng hoàng, và tôi chưa hề chuẩn bị cho nó. Khoảng giữa tiết học, cô kết thúc bài giảng và nói với học sinh rằng cô có một bất ngờ dành cho họ. Cô nói rằng tôi đã thực hiện một dự án ngoại khóa và cô muốn tôi trình bày nó với mọi người trong lớp - ngay lúc đó.

Trong suốt quãng đời học sinh, tôi luôn cố thu mình lại để không bị gọi tên lên bảng, bởi vì tôi cảm thấy mình chỉ là một người bị hỏng và chẳng thể làm được gì nhiều. Tôi ngại ngùng hơn cả những học sinh trầm tính, và tôi không thích sự chú ý đổ dồn vào mình. Khi ấy, siêu sức mạnh của tôi là khả năng tàng hình. Tôi cũng cực kỳ sợ hãi việc phải nói trước đám đông. Tôi không hề nói quá đâu. Nếu bạn nối máy đo nhịp tim vào người tôi trong khoảnh khắc đó, có lẽ nhịp tim của tôi đã làm hỏng máy đo rồi. Thêm vào đó, tôi gần như không thở được. Tôi không thể nào đứng trước mọi người và nói với họ về những điều tôi đã thực hiện được. Vậy nên tôi đã chọn lối thoát duy nhất cho mình.

“Em xin lỗi. Em chưa làm bài đó” - tôi chỉ ấp úng vừa đủ để những từ ngữ thoát ra khỏi miệng mình.

Sự thất vọng hiện lên trên khuôn mặt cô giáo - khác xa với vẻ mặt mà tôi đã tưởng tượng trước đó - điều ấy làm tim tôi như bị bóp nghẹt. Nhưng tôi không thể làm điều mà cô yêu cầu được. Khi tiết học kết thúc, sau khi tất cả mọi người đã rời đi, tôi ném bài báo cáo vào thùng rác, và cùng với đó tôi cũng ném đi một phần lớn sự tự tôn và giá trị của bản thân mình.

BẠN ĐÃ Ở RẤT GẦN RỒI, GẦN HƠN BẠN TƯỞNG TƯỢNG

Mặc dù gặp nhiều khó khăn trong trường học nhưng bằng cách nào đó, tôi vẫn vào được một trường đại học địa phương. Tôi nghĩ rằng việc trở thành tân sinh viên trong trường đại học chính là cơ hội để làm lại từ đầu. Tôi mơ về việc khiến gia đình mình tự hào và cho cả thế giới (và quan trọng hơn là bản thân tôi) thấy rằng mình có tiềm năng để thành công. Tôi sống trong một môi trường mới. Các thầy cô trong trường đại học dạy tôi theo cách khác với thầy cô ở trường trung học, và không ai trong ngôi trường này có sẵn định kiến về tôi. Tôi học tập chăm chỉ hết mức có thể, nhưng cuối cùng kết quả tôi nhận được còn kém hơn cả kết quả trong những năm trung học.

Vài tháng sau khi vào trường đại học, tôi bắt đầu phải đối mặt với hiện thực. Tôi không thể cứ lãng phí thời gian và tiền bạc như thế này trong khi gia cảnh tôi không khá giả. Tôi đã sẵn sàng bỏ học. Tôi nói với một người bạn về kế hoạch của mình và anh ấy đề nghị rằng trước khi ra quyết định, tôi nên đến thăm gia đình anh ấy vào cuối tuần. Anh ấy nghĩ rằng khi đưa tôi ra khỏi khuôn viên trường, tôi sẽ có những góc nhìn mới mẻ hơn. Khi chúng tôi đến nơi, bố anh ấy cho tôi xem quanh khu nhà trước khi bắt đầu bữa tối. Trên đường đi, ông hỏi về tình hình học hành của tôi, và chắc chắn là phản ứng của tôi đã khiến ông kinh ngạc. Tôi òa khóc. Không phải là kiểu rơm rớm nước mắt mà là òa khóc nức nở. Tôi nhận ra rằng ông ấy cảm thấy ái ngại vì đã hỏi, nhưng câu hỏi tưởng như vô hại của ông đã phá vỡ những rào chắn tôi dựng lên trước giờ, và làm vỡ òa cảm xúc tôi đã kìm nén suốt bấy lâu nay.

Tôi kể với ông toàn bộ câu chuyện về “thằng bé bị hỏng não” và ông kiên nhẫn lắng nghe. Khi tôi nói xong, ông nhìn thẳng vào mắt tôi.

“Jim, tại sao cháu đi học?” - ông hỏi. “Cháu muốn trở thành người như thế nào? Cháu muốn làm gì? Cháu muốn đạt được điều gì? Cháu muốn chia sẻ điều gì?”

Khi ấy tôi không có câu trả lời cho những câu hỏi này bởi vì trước giờ chưa có ai hỏi tôi như vậy, nhưng tôi cảm thấy mình phải trả lời ngay lúc đó. Tôi bắt đầu nói, và ông bảo tôi dừng lại. Ông xé ra một vài tờ giấy trong quyển sổ tay bỏ túi và nói tôi hãy ghi câu trả lời vào đó. (Trong quyển sách này, tôi sẽ hướng dẫn bạn cách đặt ra những câu hỏi để từ đó học hỏi và đạt được mọi thứ nhanh hơn.)

Trong vài phút tiếp theo, tôi viết ra một danh sách những điều mình muốn làm. Khi viết xong, tôi gấp những tờ giấy lại và nhét chúng vào túi. Nhưng ngay khi ấy, bố của bạn tôi đã chộp lấy những tờ giấy từ tay tôi. Tôi phát hoảng bởi vì tôi không nghĩ rằng sẽ có ai khác đọc những gì mình viết, đặc biệt là một người hoàn toàn xa lạ như vậy. Nhưng ông ấy đã mở chúng ra và đọc trong khi tôi đang cảm thấy đầy bất an.

Tôi cảm giác như ông ấy dành hàng tiếng đồng hồ chỉ để đọc những điều mà tôi viết mặc dù tôi biết việc đó chỉ diễn ra trong khoảng một hoặc hai phút. Khi đọc xong, ông nói: “Cháu đã đến rất gần rồi, gần cỡ này này” - ông vừa nói vừa giơ hai ngón tay trỏ lên trước mặt, tạo thành một khoảng cách cỡ ba mươi centimet - “để đạt được tất cả những thứ mà cháu viết trong danh sách đó.”

Câu nói đó nghe có vẻ thật vô lý. Tôi nói với ông ấy rằng tôi không thể nào làm được những điều trong danh sách này dù cho tôi có thêm mười cuộc đời nữa. Nhưng sau đó ông lại giơ hai ngón tay của mình lên, khoảng cách giữa chúng vẫn không đổi, và ông đặt mỗi ngón tay lên một bên thái dương của tôi. Khoảng cách mà ông muốn nói đến chính là bộ não của tôi.

“Đó chính là chìa khóa,” - ông nói - “đi với ta, ta muốn cho cháu xem thứ này.”

Chúng tôi quay trở vào nhà và ông dẫn tôi đến một căn phòng mà tôi chưa từng thấy. Trong phòng là những quyển sách được xếp đầy dọc theo các bức tường, cao từ sàn nhà lên đến tận trần nhà. Giờ đây khi nhớ lại, tôi nhận ra rằng khi ấy mình không phải là một người thích đọc sách, và việc ở trong một căn phòng như vậy chẳng khác nào bước vào một căn phòng đầy rắn. Nhưng điều tệ hơn là ông ấy bắt đầu cầm những con rắn trên kệ lên và đưa cho tôi. Tôi nhìn vào tiêu đề sách và nhận ra rằng đây là những quyển sách tiểu sử của những con người phi thường xuyên suốt chiều dài lịch sử, cùng với những quyển sách về phát triển bản thân, ví dụ như quyển The Magic of Thinking Big, The Power of Positive Thinking, và Think and Grow Rich.

“Jim, ta muốn cháu mỗi tuần đều đọc một quyển trong số này.”

Suy nghĩ đầu tiên của tôi là: Bác không nghe những gì cháu vừa nói sao? Tôi không nói ra câu này, nhưng tôi đáp lại rằng: “Cháu không nghĩ là mình làm được. Bác biết đấy, việc đọc với cháu rất khó khăn, và cháu có quá nhiều bài tập về nhà phải làm.”

Ông giơ một ngón tay lên và nói: “Đừng để trường học cản trở hành trình giáo dục của cháu.” Sau đó tôi mới biết được rằng ông ấy đang trích lại một câu nói nổi tiếng được cho là của Mark Twain.

“Bác ơi,” - tôi nói - “cháu biết đọc chúng sẽ rất có ích, nhưng cháu không muốn hứa những điều mình không thể thực hiện.”

Ông ngừng lại một lúc và sau đó đưa tay vào túi, lấy ra danh sách của tôi và bắt đầu đọc từng điều ra thành lời.

Nghe một người khác nói ra những ước mơ của mình - điều này đã làm bùng lên trong suy nghĩ và tâm hồn tôi một thứ gì đó thật mãnh liệt. Sự thật là trong danh sách đó có rất nhiều thứ tôi muốn làm cho gia đình mình - những thứ mà bố mẹ tôi không thể mua nổi hoặc chưa bao giờ tự thưởng cho bản thân mặc dù họ có đủ tiền đi nữa. Khi những điều này được nói ra thành lời, tôi chưa bao giờ bị tác động mạnh mẽ đến thế. Tôi thực sự cảm thấy mình có động lực và mục đích. (Chúng ta sẽ cùng nhau giải phóng động lực của bạn trong Phần 3.) Khi ông nói xong, tôi đã bảo rằng tôi sẽ thực hiện chính xác điều mà ông yêu cầu, mặc dù trong đầu tôi lúc ấy không thể nghĩ ra được cách nào để thực hiện điều quá xa vời đó.

ĐẶT RA CÂU HỎI CHÍNH XÁC

Sau cuối tuần đó, tôi quay trở lại trường học, mang theo những quyển sách mà ông ấy đã đưa. Trên bàn học của tôi giờ là hai chồng sách: một là những quyển phải đọc theo chương trình trên trường và một là những quyển tôi đã hứa sẽ đọc. Sức nặng của lời hứa mỗi tuần một quyển bắt đầu đè nặng lên tôi. Làm sao để đọc nổi hai chồng sách này trong khi chỉ riêng việc đọc sách thôi đã là quá khó khăn với tôi. Tôi khi ấy vốn đã rất chật vật khi cố gắng đọc chồng sách đầu tiên - tôi sẽ phải làm gì đây? Lấy đâu ra thời gian đây? Vậy nên tôi không ăn uống, không ngủ nghỉ, không tập thể dục, không xem phim hay dành thời gian cho bạn bè. Thay vào đó, tôi gần như sống luôn ở thư viện, cứ thế cho đến một đêm nọ tôi ngất đi vì kiệt sức rồi ngã xuống cầu thang, và một lần nữa bị chấn thương ở đầu.

Phải mất hai ngày sau tôi mới tỉnh dậy trong bệnh viện. Tôi nghĩ rằng mình đã chết, và có thể một phần trong tôi mong rằng mình đã chết. Đó là một thời điểm cực kỳ tăm tối. Tôi bỏ bê tất cả mọi thứ, tôi sụt cân chỉ còn 53kg và cơ thể thì mất nước nhiều đến mức họ phải truyền nước biển cho tôi.

Thê thảm là vậy, nhưng tôi đã tự nhủ rằng: “Phải có một cách nào đó. Và ngay lúc đó, một cô y tá bước vào phòng tôi, mang theo một cốc trà có in hình Einstein, cũng chính là chủ đề mà tôi đã nghiên cứu rất kỹ trong dự án đọc sách của mình ở trường cấp hai.” Bên cạnh hình của ông là một câu trích dẫn: “Nếu chỉ dùng những tư duy cũ thì chẳng thể nào giải quyết được các vấn đề do tư duy ấy tạo ra”.

Đó chính là thời điểm tôi được khai sáng: Có thể tôi vẫn chưa đặt ra đúng câu hỏi. Tôi bắt đầu tự hỏi vấn đề thật sự của mình là gì? Tôi biết rằng mình học hỏi rất chậm chạp, nhưng đó đã là tư duy cũ đã tồn tại trong rất nhiều năm rồi. Tôi nhận ra rằng mình chỉ đang cố gắng giải quyết vấn đề trong học tập bằng tư duy cũ tôi được dạy trước đây - đó là học tập chăm chỉ hơn. Nhưng nếu tôi có thể tìm ra một phương pháp học tốt hơn thì sao? Nếu tôi có thể học theo một cách hiệu quả hơn, năng suất hơn và thậm chí là thú vị hơn thì sao? Nếu tôi có thể học được cách để học nhanh hơn thì sao?

Ngay tại thời điểm đó, tôi quyết tâm phải tìm ra được phương pháp mới, và với quyết tâm ấy, tâm thế của tôi bắt đầu thay đổi.

Tôi nhờ cô y tá tìm giúp một quyển danh mục các khóa học và lật giở xem từng trang. Sau khi xem xong vài trăm trang, tôi chỉ tìm thấy các lớp dạy về nội dung cần học - tiếng Tây Ban Nha, lịch sử, toán học, khoa học - nhưng lại chẳng có lớp nào dạy phương pháp để học.

HỌC PHƯƠNG PHÁP HỌC

Khi ra viện, tôi cảm thấy rất tò mò với ý tưởng làm sao để học phương pháp học. Tôi tạm ngừng việc học trên trường và chỉ tập trung vào những quyển sách mà người hướng dẫn đã đưa cho tôi, cùng với những tài liệu tôi tìm được về các lý thuyết học tập dành cho người trưởng thành, lý thuyết về đa trí thông minh, khoa học thần kinh, phát triển cá nhân, tâm lý học giáo dục, phương pháp đọc nhanh và cả những phương pháp ghi nhớ từ thời xưa nữa (tôi muốn tìm hiểu xem những nền văn hóa cổ xưa đã làm gì để truyền lại các kiến thức trước khi có các phát minh về phương tiện lưu trữ như sách hay máy tính). Tôi bị ám ánh với câu đố này: Bộ não của tôi hoạt động như thế nào, và làm sao tôi có thể khiến nó hoạt động hiệu quả?

Sau khoảng vài tháng dành toàn bộ thời gian để nghiên cứu, đào sâu học hỏi theo định hướng mà tôi tự đặt ra, sự thay đổi đã đến. Tôi có thể tập trung tốt hơn. Tôi đã bắt đầu hiểu những khái niệm mới bởi vì tôi có thể chú tâm vào những thứ mình đọc chứ không dễ bị xao nhãng như trước đây nữa. Tôi có thể nhớ lại các thông tin đã học từ nhiều tuần trước mà không gặp khó khăn đáng kể. Năng lượng và sự tò mò của tôi cũng lên đến tầm cao mới. Lần đầu tiên trong đời, tôi có thể đọc và hiểu được thông tin trong một khoảng thời gian ngắn hơn nhiều so với trước đây. Khả năng mới này giúp tôi có được sự tự tin mình chưa từng có trước đây. Cuộc sống của tôi cũng thay đổi - tôi rõ ràng hơn, tôi biết mình cần phải làm gì để phát triển và tôi đã tạo ra được một động lực lâu dài và mạnh mẽ. Với những kết quả này, tâm thế của tôi cũng thay đổi và tôi bắt đầu tin rằng mọi thứ đều có thể.

Nhưng tôi cũng cảm thấy buồn. Tôi nghĩ nếu phương pháp học hỏi phổ quát (học phương pháp học) quan trọng này được dạy trong trường thì có lẽ tôi đã không phải tự nghi ngờ bản thân và trải qua nhiều khó khăn đến vậy trong suốt bao nhiêu năm qua. Tôi nhớ rằng các giáo viên lúc nào cũng nói tôi phải cố gắng học nhiều hơn và tập trung nhiều hơn. Việc nói với một đứa trẻ rằng nó phải “tập trung” cũng giống như việc bảo nó phải chơi đàn ukulele - sẽ rất khó nếu đứa trẻ ấy chưa được học cách chơi đàn.

Và, theo đúng hành trình của người hùng, tôi cũng bắt đầu chia sẻ những báu vật và bài học mà mình đã học được. Tôi bắt đầu hướng dẫn phương pháp này cho các học sinh khác. Sự thay đổi xảy ra khi tôi làm việc với một tân sinh viên, cô ấy muốn học làm sao để đọc nhanh hơn, hiểu nhiều hơn và nhớ tốt hơn những nội dung mình đang học. Cô ấy làm việc rất chăm chỉ và đạt được mục tiêu là đọc 30 quyển sách trong 30 ngày. Tôi biết phương pháp mà cô ấy đã sử dụng, vì đó cũng chính là phương pháp mà tôi sẽ dạy các bạn trong Chương 14 - nhưng tôi muốn biết tại sao cô ấy muốn làm điều này. Tôi nhận ra động lực là do mẹ cô được chẩn đoán bị ung thư giai đoạn cuối, và cô ấy quyết tâm cứu mẹ bằng cách học những quyển sách về sức khỏe và dược phẩm. Vài tháng sau, cô ấy gọi điện cho tôi và khóc vì vui sướng, cô nói rằng bệnh ung thư của mẹ đang thuyên giảm.

Trong chính khoảnh khắc ấy, tôi nhận ra rằng nếu tri thức là sức mạnh thì việc học hỏi chính là siêu sức mạnh. Và khả năng học hỏi của chúng ta là không giới hạn, chúng ta chỉ cần được dạy cách làm thế nào để tận dụng nó. Sự thay đổi tích cực trong cuộc sống của cô ấy đã tạo ra trong tôi một mục đích và giúp tôi nhận ra sứ mệnh của mình trong cuộc sống: dạy cho mọi người về tâm thế, động lực và phương pháp để nâng tầm bộ não của họ, từ đó giúp họ học hỏi mọi thứ nhanh hơn và đạt được cuộc sống phi thường.

Trong suốt hơn hai tập kỷ, tôi đã tạo ra các hệ thống phương pháp đáng tin cậy và đã được kiểm nghiệm nhằm giúp nâng cao khả năng học tập, và nhiều phương pháp sẽ xuất hiện trong quyển sách này. Tôi không chỉ giữ lời hứa đọc mỗi tuần một quyển sách mà còn tiếp tục phục vụ và giúp đỡ mọi người - từ những đứa trẻ bị nhận định là “khuyết tật trong học tập” đến những người lớn tuổi gặp các vấn đề khi bộ não bị lão hóa. Đội nhóm của chúng tôi, với sự tưởng nhớ dành cho bà tôi, cũng có rất nhiều đóng góp trong các nghiên cứu về bệnh Alzheimer. Chúng tôi tin rằng mọi đứa trẻ sinh ra đều có quyền được học, vì thế chúng tôi tài trợ cho các trường học trên khắp thế giới, từ Guatemala đến Kenya, mang đến dịch vụ y tế, nước sạch và giáo dục cho những trẻ em đang gặp khó khăn thông qua các tổ chức tuyệt vời như WE Charity và Pencils of Promise. Đó chính là sứ mệnh của chúng tôi. Chúng tôi nỗ lực hết mình vì mọi bộ não cần được giúp đỡ.

Chúng tôi dạy những kỹ năng này cho người khác và đã đạt được những thành quả ấn tượng, giúp tôi tiếp cận được với hơn 150.000 người trong những sự kiện trực tiếp hàng năm, và họ đến từ rất nhiều lĩnh vực khác nhau. Tôi là huấn luyện viên não bộ cho những người nổi tiếng hàng đầu trong ngành thể thao và giải trí, tôi giảng dạy tại rất nhiều công ty và trường đại học hàng đầu thế giới và hiện là lãnh đạo của một nền tảng học trực tuyến đang phát triển nhanh chóng bao gồm các học viên đến từ 195 quốc gia. Tôi cũng thực hiện một chương trình podcast hàng đầu về giáo dục với tên gọi Kwik Brain với hàng chục triệu lượt tải về, tôi cũng có những video hướng dẫn đạt được hàng trăm triệu lượt xem. Trong quyển sách này có rất nhiều bài học và lời khuyên thiết thực mà tôi đã học được sau nhiều năm, cùng với những thông tin và nguồn kiến thức thực tế từ các diễn giả khách mời đã xuất hiện trong chương trình của tôi.

Tôi nói tất cả những điều này để bạn hiểu được rằng tôi đã cống hiến cả cuộc đời mình để nghiên cứu và dạy bộ môn này, tôi biết rõ những kiến thức trong quyển sách này và quan trọng hơn là những điều tuyệt vời bên trong bạn.

ĐI TÌM NGÔI TRƯỜNG CỦA GIÁO SƯ X

Đoạn kết của câu chuyện này còn có một điều thú vị bất ngờ nữa. Như đã nói ở trên, tôi thường xuyên thực hiện các buổi huấn luyện não bộ cho các CEO và đội nhóm của họ. Vài năm trước, Jim Gianopulos, khi ấy là CEO và Chủ tịch Hội đồng Quản trị của 20th Century Fox, đã mời tôi đến thực hiện một buổi huấn luyện cho các nhà quản lý của ông. Tôi đến hãng phim vào một sáng thứ Sáu và dành khoảng vài tiếng với những nhân viên cấp cao ở đây. Họ rất cởi mở tiếp nhận thông điệp của tôi, và họ có sự kết nối ngay lập tức với các kỹ thuật tôi hướng dẫn.

Sau khi buổi huấn luyện kết thúc, Jim đến chỗ tôi và nói rằng: “Buổi huấn luyện thật tuyệt, một trong những buổi tốt nhất tôi từng tổ chức. Tất nhiên là tôi cảm thấy rất vui khi nghe điều này, ai cũng thích nhận được những phản hồi tích cực, đúng không? Sau đó, khi đang đi thăm thú quanh hãng phim, tôi nhìn thấy một tấm poster của một bộ phim về Wolverine sẽ được công chiếu vào cuối năm đó.” Tôi chỉ vào tấm poster và nói: “Tôi rất mong chờ bộ phim này. Tôi cực kỳ thích nó.”

“Ồ, anh cũng thích siêu anh hùng à?” Jim hỏi.

“Tôi cực kỳ yêu thích họ. Nhóm X-Men là một phần quan trọng trong cuộc sống của tôi. Và tôi tiếp tục kể cho ông ấy nghe về chấn thương não khi còn nhỏ, về việc những quyển truyện tranh đã giúp tôi học đọc và cả chuyện tôi tìm kiếm ngôi trường của Giáo sư X nữa.”

Ông ấy mỉm cười và nói: “Anh biết đấy, chúng tôi sẽ quay bộ phim X-Men tiếp theo trong 30 ngày nữa ở Montreal. Sao anh không đến và ở đó một tuần tại phim trường? Các diễn viên sẽ rất thích làm việc với anh đấy.”

Và chẳng có điều gì trên đời có thể khiến tôi từ chối lời đề nghị ấy. Tôi chưa bao giờ được đến phim trường cả, và không phải là một phim trường ngẫu nhiên bất kỳ mà chính là phim trường của bộ phim X-men.

Sáng hôm sau, chúng tôi lên một chiếc máy bay được mọi người gọi là X-Jet. Phần lớn các diễn viên đóng vai người đột biến đều có mặt trên chuyến bay đó, và tôi được ngồi giữa Jennifer Lawrence và Halle Berry. Đó chính là ngày tuyệt vời nhất trong đời tôi.

Trên chuyến bay, và trong suốt tuần tiếp theo ở phim trường, tôi có cơ hội chia sẻ một số bí quyết để nâng tầm bộ não cho một số diễn viên và nhân viên tại đó, giúp họ đọc kịch bản và nhớ thoại nhanh hơn. Và bạn biết không? Cảnh quay đầu tiên tôi được chứng kiến là một cảnh trong trường học của Giáo sư X - cũng chính là nơi mà tôi đã dành không biết bao nhiêu ngày để tưởng tượng và cố gắng tìm ra khi còn nhỏ. Khoảnh khắc ấy đối với tôi thật sự kỳ diệu. Ước mơ của bạn là gì? Điều gì vẫn luôn hiện hữu trong tâm trí bạn và ngày đêm thôi thúc bạn? Hãy tưởng tượng nó với tất cả những chi tiết sống động. Hãy hình dung ra nó. Cảm nhận nó. Tin tưởng nó. Và làm việc mỗi ngày vì nó.

Và đó vẫn chưa phải là phần tuyệt vời nhất của câu chuyện này. Khi về nhà sau chuyến đi, tôi thấy có một gói bưu phẩm đã được gửi đến cho mình. Đó là một chiếc hộp rất to, bằng một chiếc TV màn hình phẳng cỡ lớn. Tôi mở chiếc hộp ra và trong đó là một tấm ảnh treo tường được đóng khung cẩn thận trong tấm ảnh là tôi và toàn bộ dàn diễn viên của bộ phim X-Men. Tấm ảnh còn có một đoạn ghi chú nhỏ được viết bởi ngài chủ tịch, ông ấy viết rằng:

Jim, cảm ơn rất nhiều vì đã chia sẻ siêu sức mạnh của anh cho tất cả chúng tôi. Tôi biết rằng anh đã tìm kiếm trường học siêu anh hùng dành cho mình từ khi còn là một đứa trẻ. Và đây là tấm ảnh kỷ yếu của anh.

Xem tấm ảnh đầy đủ màu sắc tại

Web.taisachnhanh.cloud/classphoto.

CÙNG NHAU PHÁ VỠ GIỚI HẠN

Sự phá vỡ giới hạn

(danh từ)

Đây là hành động hoặc quá trình loại bỏ những nhận định sai lầm và hạn chế về tiềm năng của con người, từ đó nhận thức được sự thật rằng chỉ cần có được tâm thế, động lực và phương pháp đúng đắn, cuộc sống sẽ không có một giới hạn nào cả.

Trong một khoảng thời gian quá dài, tôi đã để bản thân bị kìm hãm bởi những giới hạn do mình tự đặt ra. Tôi đã gặp phải một chấn thương mà theo tôi là cực kỳ tồi tệ khi còn nhỏ, và tôi tự thuyết phục bản thân rằng điều này sẽ dẫn đến một tương lai không mấy tươi sáng. Nhưng với sự giúp đỡ của một số người quan trọng, tôi đã nhận ra rằng những giới hạn mà mình vẫn tin tưởng hóa ra chẳng phải là giới hạn gì cả. Chúng chỉ đơn giản là những khó khăn mà tôi cần vượt qua, là những giới hạn mà tôi cần phá vỡ. Và một khi đã làm được như vậy, những điều tôi có thể trở thành hoặc thực hiện mỗi ngày là không giới hạn.

Đạt được trạng thái không giới hạn - điều này không chỉ đơn giản là bạn có khả năng học nhanh hơn, đọc nhanh hơn và có trí nhớ phi thường. Vâng, bạn sẽ học phương pháp để thực hiện tất cả những điều này, và hơn thế nữa. Nhưng không giới hạn không có nghĩa là hoàn hảo. Nó chỉ có nghĩa là bạn phát triển lên hơn mức mà bạn cho là có thể. Bạn đã học được các giới hạn từ gia đình của mình, từ nền văn hóa, từ các trải nghiệm cuộc sống, và ngược lại, bạn cũng có thể phá vỡ chúng. Những hạn chế này chỉ là các chướng ngại vật nhất thời mà bạn có thể học cách để vượt qua. Điều mà tôi hiểu được sau nhiều năm làm việc với nhiều người khác nhau, đó là phần lớn mọi người tự giới hạn và thu nhỏ những ước mơ của mình để nó phù hợp hơn với thực tế cuộc sống của họ. Chúng ta thuyết phục bản thân rằng hoàn cảnh của chúng ta, những niềm tin mà ta chấp nhận và hành trình mà ta đang đi chính là toàn bộ tiềm năng của chúng ta và ta sẽ không bao giờ vượt lên được hơn thế. Nhưng vẫn còn một sự lựa chọn khác. Bạn vẫn có thể học để phá vỡ giới hạn, từ đó khai phóng tâm thế, động lực và phương pháp của mình để tạo ra một cuộc sống không giới hạn. Khi bạn thực hiện điều mà những người khác không làm được, bạn sẽ có được một cuộc sống mà họ không có được. Chỉ riêng việc bạn quyết định đọc quyển sách này đã là một bước quan trọng rồi. Hãy nhớ rằng: chỉ cần bước một bước theo định hướng khác tốt hơn là đích đến của bạn đã khác hoàn toàn rồi.

Điều trọng yếu ở đây là bạn phải đi theo một tấm bản đồ - một mô hình để thành công. Khi đã có được công cụ này thì sẽ chẳng có khó khăn hay con quái vật nào trên đường mà bạn không vượt qua được. Và đây chính là tấm bản đồ:

Mô Hình Khai Phóng

MÔ HÌNH KHAI PHÓNG

Bạn có thể học để trở thành, thực hiện, sở hữu và chia sẻ bất cứ điều gì mà không gặp giới hạn nào cả - bạn được hoàn toàn khai phóng. Tôi viết quyển sách này chính là để chứng minh điều ấy với bạn. Nếu hiện tại bạn không thể học hỏi hoặc sống ở mức độ tiềm năng cao nhất thì có nghĩa là đang có khoảng cách giữa hiện thực và lý tưởng mà bạn mong muốn. Lý do cho việc này chính là: có một giới hạn nào đó phải được dỡ bỏ và thay thế ở một trong ba khía cạnh sau:

• Một giới hạn trong Tâm thế - bạn không có nhiều niềm tin vào bản thân và khả năng của mình, hoặc những điều mình xứng đáng có được, hoặc những điều khả thi.

• Một giới hạn trong Động lực - bạn thiếu sự thúc đẩy, mục đích hoặc năng lượng để hành động.

• Một giới hạn trong Phương pháp - bạn được dạy và đang làm theo một quy trình kém hiệu quả, do đó không thể tạo ra được kết quả như mong muốn.

Điều này đúng đối với mọi cá nhân, gia đình hay tổ chức. Chúng ta mỗi người đều có một câu chuyện đặc biệt, những khó khăn và sức mạnh của riêng mình. Dù hoàn cảnh của bạn là gì thì sự thật tuyệt vời này cũng không thay đổi: bạn không hề cô đơn. Tôi sẽ giúp bạn khai phóng khả năng không giới hạn theo cách của riêng mình thông qua quy trình ba bước mà bạn sắp sửa được học: Tâm Thế Khai Phóng, Động Lực Khai Phóng và Phương Pháp Khai Phóng. Tôi sẽ nói kỹ hơn:

• Tâm Thế (ĐIỀU GÌ): những niềm tin, thái độ và định kiến do chúng ta tạo ra và ăn sâu bám rễ trong ta - niềm tin về việc ta là ai, thế giới hoạt động như thế nào, ta có khả năng gì và xứng đáng có những gì, và điều gì là khả thi.

• Động Lực (VÌ SAO): mục đích của mỗi người khi thực hiện hành động. Năng lượng cần có để thực hiện hành động nào đó.

• Phương Pháp (THẾ NÀO): một quy trình cụ thể để đạt được điều gì đó, đặc biệt là có những hướng dẫn theo trình tự, hợp logic và có hệ thống.

Một lưu ý khác về sơ đồ trong trang trước, đó là bạn sẽ thấy tại phần giao nhau giữa tâm thế và động lực sẽ là từ cảm hứng. Khi đó, bạn được truyền cảm hứng nhưng lại không biết nên sử dụng phương pháp nào hay làm sao để tập hợp được nguồn lực cho mình. Tại phần giao nhau giữa động lực và phương pháp sẽ là thực thi. Trong trường hợp này, kết quả của bạn sẽ bị giới hạn bởi những điều bạn cảm thấy mình xứng đáng có được, điều bạn nghĩ mình có thể làm và điều bạn nghĩ là khả thi, bởi vì bạn đang thiếu một tâm thế phù hợp. Tại phần giao nhau của tâm thế và phương pháp là ý tưởng. Những điều bạn muốn làm vẫn chỉ là ý tưởng trong đầu bởi vì bạn còn thiếu năng lượng để thực hiện chúng. Tại phần mà cả ba yếu tố này giao nhau chính là trạng thái không giới hạn. Đây cũng chính là lúc bạn hoàn toàn được khai phóng.

Trong quyển sách này, bạn sẽ thấy được những bài tập, những nghiên cứu, những công cụ trí óc, những thành tựu thú vị trong lĩnh vực khoa học và thực hành nhận thức cũng như trong kho tàng kiến thức cổ xưa (ví dụ, phương pháp mà người xưa dùng để nhớ được kiến thức tích lũy qua nhiều thế hệ khi các phương tiện lưu trữ thông tin như sách báo chưa được phát minh). Chúng ta sẽ tìm hiểu ba khía cạnh này theo thứ tự:

• Trong Phần II, Tâm Thế Khai Phóng, bạn sẽ biết được điều gì có thể xảy ra khi loại bỏ được những niềm tin hạn chế.

• Trong Phần III, Động Lực Khai Phóng, bạn sẽ tìm hiểu được lý do tại sao mục đích chính là sức mạnh của bạn, đồng thời cũng là chìa khóa để giải phóng sự thôi thúc và năng lượng trong bạn.

• Trong Phần IV, Phương Pháp Khai Phóng, bạn sẽ khám phá phương pháp để học hỏi sao cho tốt nhất thông qua các quy trình đã được chứng minh cùng với các công cụ và kỹ thuật có thể thúc đẩy bạn đến với cuộc sống mình hằng mơ ước và xứng đáng có được.

Và ở cuối quyển sách, tôi sẽ mang đến cho bạn một kế hoạch 10 ngày để khởi đầu hành trình đi đến mục đích xa hơn là một tuần không giới hạn và cuộc đời không giới hạn.

Khi đọc xong quyển sách này, bạn sẽ có được khả năng không giới hạn ở mọi lĩnh vực quan trọng trong cuộc sống của mình - có thể là trong học tập, sức khỏe, sự nghiệp, tình cảm hay phát triển cá nhân. Vì tôi chưa bao giờ thực sự theo học tại trường của nhóm X-Men nên tôi đã tạo ra một môi trường như thế cho bạn trong Học viện Kwik Learning online. Đây là nơi nhiều người với đủ mọi độ tuổi từ 195 quốc gia tham gia huấn luyện với chúng tôi mỗi ngày để khai phóng siêu sức mạnh trí tuệ của họ. Hãy xem Phương Pháp Học Tập Không Giới Hạn là sách giáo khoa. Sẽ rất vinh dự nếu tôi có thể trở thành Giáo sư X của bạn, và tôi cảm thấy rất phấn khởi vì bạn đã quyết định thực hiện hành trình này cùng tôi. Lớp học sẽ bắt đầu từ bây giờ. Và điều tuyệt vời nhất là gì? Đây chính là thời điểm tốt nhất để bắt đầu.

“Có một sự thật giờ đây chúng ta cần chấp nhận học hỏi là một quá trình trọn đời, trong đó ta phải luôn đi song hành với những thay đổi. Và nhiệm vụ quan trọng nhất là dạy mọi người cách để học hỏi.”

-PETER DRUCKER

2
BÂY GIỜ CHÍNH LÀ THỜI ĐIỂM QUAN TRỌNG NHẤT

Tôi luôn tin tưởng rằng chúng ta ai cũng có những siêu sức mạnh phi thường đang chờ được đánh thức. Điều tôi muốn nói đến không phải là khả năng bay lượn, tạo ra một lớp áo giáp bọc thép hay bắn tia la-ze ra từ mắt mà là những điều thiết thực trong đời sống như khả năng bay lượn thật nhanh qua những trang sách, trí nhớ bọc thép đầy mạnh mẽ, sự tập trung với độ chính xác cao như tia la-ze, óc sáng tạo không giới hạn, sự minh mẫn, chánh niệm, thái độ tinh thần vượt bậc và nhiều khả năng khác nữa. Chúng ta ai cũng là siêu anh hùng, xét ở một khía cạnh nào đó.

Mỗi siêu anh hùng đều có siêu năng lực, và họ cũng có cả những thế lực đối lập tương đương. Đây chính là các siêu phản diện. Đó chính là trường hợp của Joker, siêu phản diện của Người Dơi hay Lex Luthor, siêu phản diện của Siêu Nhân. Những kẻ phản diện mà chúng ta phải đối phó có thể sẽ không giống với những gì được miêu tả trên phim, nhưng chúng vẫn là những kẻ xấu, và bạn, với tư cách là siêu anh hùng, sẽ phải đánh bại và kiểm soát chúng. Các siêu phản diện trong đời sống hiện đại đã xâm nhập vào cuộc sống, khiến mọi thứ trở nên khó khăn hơn và kìm hãm tiềm năng của chúng ta. Chúng kìm chân ta và khiến ta mất đi hiệu quả trong công việc, sự giàu có, niềm lạc quan và cảm giác bình yên. Vậy nên ta phải nhận ra và đánh bại chúng.

Nếu bạn đã từng đọc truyện tranh hay xem phim về siêu anh hùng, hẳn bạn đã biết rằng các siêu phản diện thường được sinh ra ở những nơi không ai ngờ tới. Ví dụ như Harvey Dent, hay còn được gọi là Người-Hai-Mặt. Ban đầu anh ta hành động vì mục đích cực kỳ tốt đẹp - anh ta là một luật sư biện hộ giúp duy trì pháp luật và tống giam kẻ xấu vào tù, đồng thời anh ta cũng là đồng minh của Người Dơi. Nhưng trong một kế hoạch báo thù, khuôn mặt của Dent bị hủy hoại và anh ta trở nên tức giận, cay cú và đầy thù hận. Anh ta trở thành thứ mà mình đã dành cả đời để chống lại: một tên tội phạm gian xảo chơi trò may rủi với các nạn nhân của mình. Sự tốt đẹp trong anh ta đã bị biến chất và đẩy anh ta vào con đường tội lỗi.

Tương tự như vậy, bốn kẻ phản diện cản trở việc học của chúng ta cũng khởi đầu từ những thứ tưởng chừng vô hại - chúng được sinh ra từ một trong các phát minh vĩ đại nhất từng xuất hiện trong lịch sử loài người trong thế kỷ vừa rồi. Chúng được sinh ra và phát triển nhờ vào công nghệ. Thực sự thì công nghệ là một phần quan trọng trong quá trình trở nên không giới hạn. Nó giúp ta thực hiện mọi thứ, từ kết nối cho đến học tập, giúp cuộc sống của ta tiện lợi hơn nhiều. Nhưng có lẽ chúng ta đang tiêu thụ công nghệ kỹ thuật số quá nhiều, đến mức những người sáng tạo ra công nghệ cũng phải thừa nhận rằng nó đang bị lạm dụng. Phần lớn các công nghệ có mặt hiện nay vẫn còn quá mới mẻ và chúng ta vẫn chưa biết mình nên tương tác với chúng ở cấp độ nào.

Trên nền tảng học online Kwik Learning, chúng tôi có các học viên đến từ 195 quốc gia và các podcast với hàng chục triệu lượt tải về. Cộng đồng của chúng tôi đã bày tỏ mối quan ngại về sự lệ thuộc quá mức của họ vào công nghệ và, họ đến với chúng tôi để nâng cấp bộ não của mình nhằm thoát khỏi sự ràng buộc đối với “tứ kỵ sĩ”[*] trong thời đại hiện nay: đại hồng thủy kỹ thuật số, sự xao nhãng kỹ thuật số, chứng mất trí nhớ kỹ thuật số và thói suy luận kỹ thuật số. Điều quan trọng bạn cần lưu ý là sự quá tải, sự xao nhãng, sự quên lãng và những định kiến vốn đã tồn tại từ rất lâu rồi. Mặc dù công nghệ không gây ra những điều này, nhưng nó có khả năng khuếch đại chúng lên rất nhiều. Thời đại công nghệ mang đến rất nhiều lợi ích, nhưng hãy cùng tìm hiểu tại sao công nghệ có thể giúp đỡ bạn và cũng có thể kìm hãm bạn.

ĐẠI HỒNG THỦY KỸ THUẬT SỐ

Bạn có đang phải giải quyết quá nhiều thứ và thời gian lại quá ít không? Chúng ta may mắn được sống trong một thế giới với rất nhiều nguồn thông tin có sẵn và không giới hạn. Trong thời đại đầy kết nối này, bạn có nhiều lựa chọn để tiếp cận với thông tin. So với thế kỷ 15, chúng ta giờ đây mỗi ngày đang tiêu thụ một lượng thông tin mà một người sống ở những năm 1400 phải dành cả đời mới tiêu thụ hết. Cách đây không lâu, thông tin vẫn di chuyển rất chậm chạp qua truyền miệng, qua báo chí hoặc bảng tin được đặt tại quảng trường thị trấn. Giờ đây chúng ta có thể truy cập được rất nhiều thông tin, và điều này gây phương hại đến thời gian và chất lượng cuộc sống của chính ta. Trung bình một người hiện nay tiêu thụ lượng thông tin nhiều gấp ba lần so với những năm 1960. Một bài báo cáo vào năm 2015 đã cho thấy rằng những người tham gia khảo sát mỗi ngày dành tám tiếng để tiêu thụ các phương tiện truyền thông.

Trong một bài phỏng vấn trên đài NPR[*] , phóng viên công nghệ của tờ New York Times là Matt Richtel, sau 20 năm tôn vinh công nghệ và cho rằng nó chỉ toàn mang lại những điều tốt đẹp, đã nói như thế này: “tôi nghĩ rằng khoa học đã bắt đầu cân nhắc ý tưởng rằng một số loại công nghệ là bánh Twinkies và một số lại là cải bru-xen. Nếu chúng ta tiêu thụ quá nhiều công nghệ thì cũng giống như việc tiêu thụ quá nhiều thức ăn, và ta sẽ sinh bệnh.”

Trong một nghiên cứu của Đại học California thuộc bang San Francisco về khoảng nghỉ của não bộ, các nhà khoa học cho chuột thí nghiệm thực hiện những hoạt động mới và đo lường sóng não của chúng trong và sau hoạt động đó. Trong phần lớn các trường hợp, một trải nghiệm mới sẽ hình thành nên các hoạt động mới của nơ-ron cũng như các nơ-ron mới trong não bộ - nhưng đó là với điều kiện chuột được nghỉ ngơi. Khi có khoảng nghỉ của não bộ thì các nơ-ron sẽ có thể truyền dẫn thông tin từ khu trí nhớ đến những phần còn lại của bộ não, nơi lưu trữ trí nhớ dài hạn. Như vậy, chuột sẽ có thể ghi nhớ được những trải nghiệm của mình, và đó là nền tảng cho việc học hỏi.

Vậy bạn có tự hỏi điều gì sẽ xảy ra nếu như bạn không có khoảng nghỉ không? Ngày càng có nhiều bằng chứng cho thấy rằng nếu không để tâm trí nghỉ ngơi một chút thì chúng ta sẽ phải trả giá - trí nhớ kém, đầu óc mơ hồ và thậm chí là kiệt quệ.

Đi ngược thời gian trở về giữa những năm 1990 (khi đại hồng thủy kỹ thuật số vẫn chưa là một vấn đề đáng quan ngại như hiện nay), các nghiên cứu đã bắt đầu cho thấy rằng một cuộc sống luôn luôn vận động không ngừng nghỉ sẽ gây ra các rủi ro thực sự cho sức khỏe. Một nghiên cứu của Reuters với một tiêu đề khá tiêu cực là “Chết vì Thông tin” cho thấy rằng “Hai phần ba những người tham gia cho rằng việc quá tải thông tin có liên quan đến những căng thẳng họ gặp phải trong trường đại học và làm giảm sự hài lòng trong công việc; 42% cho rằng áp lực này khiến sức khỏe giảm sút; 61% nói rằng họ phải hủy các hoạt động xã hội do hậu quả của việc quá tải thông tin và 60% cho rằng họ thường cảm thấy mệt mỏi đến mức không muốn thực hiện các hoạt động giải trí nữa.” Nghiên cứu còn nói thêm là: “Dưới tác động không ngừng nghỉ của thông tin và các kênh thông tin, giờ đây họ không còn cách nào đơn giản và hiệu quả để kiểm soát thông tin nữa.”

Không chỉ vậy, chúng ta cũng phải thừa nhận rằng vòng đời của thông tin cũng đã ngắn đi. Vòng đời thông tin là khoảng thời gian mà một thông tin sẽ bị thay thế bởi một thông tin mới hơn hoặc chính xác hơn. Bạn có thể học tất cả những gì bạn muốn, nhưng thông tin bạn đang học trong hiện tại sẽ trở nên lỗi thời sớm hơn bạn nghĩ. Những “thực tế” được viết trong sách báo và các tài liệu đều được dựa trên các bằng chứng thuyết phục và những sự thật được chấp nhận rộng rãi. Nhưng mọi thứ hoàn toàn có thể đảo ngược khi một nghiên cứu mới được công bố.

Tôi nghĩ mình không cần phải phân tích cho bạn thấy lượng thông tin kỹ thuật số mà chúng ta phải tiếp nhận mỗi ngày nhiều đến nhường nào. Thậm chí cả khi chúng ta cố gắng “ngắt kết nối” thì bằng một cách nào đó, các thông tin kỹ thuật số vẫn xuất hiện. Khi đang viết những dòng này, tôi đã tắt tất cả các thiết bị của mình. Nhưng tôi cần phải kết nối vào Internet để thực hiện một số nghiên cứu và nhiều thông báo và các cập nhật ngẫu nhiên vẫn hiện ra trên máy tính của tôi (vâng, tôi biết rằng tôi cũng có thể tắt các thông báo này đi, nhưng bạn hiểu tôi muốn nói gì mà).

Trong Chương 12 (Học tập) và Chương 14 (Đọc Nhanh), bạn sẽ khám phá được những phương pháp thiết thực để cập nhật và đón đầu cơn đại hồng thủy kỹ thuật số với vô vàn các thông tin mà bạn phải tiếp nhận mỗi ngày.

BẮT ĐẦU CÙNG KWIK

Hãy dành một chút thời gian và sắp xếp kế hoạch để có 30 phút trống trong lịch trình tuần này. Đây là thời gian bạn không sử dụng công nghệ, hãy dùng nó để giải phóng tâm trí, nghỉ ngơi và sáng tạo.

SỰ XAO NHÃNG KỸ THUẬT SỐ

Trước khi có các thiết bị di động, chúng ta vẫn thường hay nói “brb” (be right back - tôi sẽ trở lại ngay). Nhưng giờ thì không như vậy nữa. Chúng ta không hề rời khỏi. Ta sống luôn ở đó. Chính vì các thiết bị luôn hoạt động, luôn kết nối nên chúng ta gặp khó khăn khi tương tác với bạn bè và gia đình cũng như khi cần tập trung làm việc. Do hoàn cảnh trong công việc và cuộc sống nên phần lớn chúng ta sẽ cảm thấy bất an nếu rời khỏi mạng xã hội một thời gian dài mỗi ngày. Vậy nên chúng ta cứ ở mãi trên mạng Internet vì ta sợ rằng nếu rời khỏi đó thì ta sẽ bỏ lỡ gì đó.

Vấn đề là, chúng ta cảm thấy thích thú khi làm như vậy, một cách rất tự nhiên. Những khi ta nhận được lượt thích trên mạng xã hội hoặc tin nhắn của người thân hay bạn bè, lượng dopamine[*] trong cơ thể sẽ tăng lên và điều này càng củng cố thêm cho hành vi của ta. Nhưng chính những cảm xúc này đã và đang thay đổi bộ não của chúng ta. Mỗi khi xếp hàng chờ đợi mua hàng, đợi xe buýt hay đợi một cuộc họp, thông thường bộ não sẽ có thể đi vào giai đoạn nghỉ, thế nhưng thay vào đó, chúng ta lại lấy điện thoại ra và khiến sự xao nhãng ngày càng trở nên mạnh mẽ hơn. Điều gì sẽ xảy ra nếu chúng ta cứ liên tục sống như thế - mỗi khi não bộ có cơ hội thư giãn thì ta lại đưa đến cho nó một tác nhân kích thích mới?

Việc luôn luôn kết nối có thể khiến chúng ta cảm thấy an toàn hơn, nhưng không làm ta hạnh phúc hơn. Ryan Dwyer, Thạc sĩ Khoa học Xã hội tại trường Đại học British Columbia, đã triển khai một nghiên cứu về việc những thói quen kỹ thuật số ảnh hưởng như thế nào đến các mối quan hệ của chúng ta. Trong một thí nghiệm, hơn 300 người trưởng thành và sinh viên đại học được yêu cầu để điện thoại của mình lên bàn ở một nơi có thể dễ dàng cầm lên, và những người còn lại thì được yêu cần tắt chuông điện thoại và bỏ nó vào trong một chiếc hộp để trên bàn trong suốt bữa ăn. Sau đó, những người tham gia thực hiện trả lời một bảng câu hỏi về những cảm xúc của họ như kết nối, tận hưởng, xao nhãng và chán nản.

Bảng câu hỏi còn yêu cầu họ liệt kê chi tiết ra khoảng thời gian họ sử dụng điện thoại trong suốt bữa ăn hôm đó. Những người để điện thoại ở vị trí dễ lấy sẽ sử dụng nó thường xuyên hơn... và họ tự miêu tả rằng mình cảm thấy bị xao nhãng nhiều hơn. Họ cũng tận hưởng bữa tối ít hơn những người không lấy được điện thoại. “Công nghệ hiện đại rất tuyệt vời, nhưng nó cũng dễ dàng khiến ta xao nhãng trong những giây phút đặc biệt khi ta trực tiếp gặp mặt bạn bè và người thân, Dwyer đã nói như vậy trong nghiên cứu này.”

Trong chúng ta, chỉ có một số ít người học được phương pháp học, và tương tự như vậy, không có nhiều người biết cách xử lý và sàng lọc lượng thông tin khổng lồ mà mình liên tục nhìn thấy. Chúng ta cố gắng thực hiện nhiều việc cùng lúc để xử lý tất cả, và điều này không hề có lợi cho ta. “Khi ta yêu cầu não bộ chuyển sự chú ý từ hoạt động này sang hoạt động khác thì vùng vỏ não trước trán và thể vẫn sẽ tiêu thụ các phân tử glucose đã được oxy hóa, và đó cũng chính là nhiên liệu mà bộ não cần để tập trung vào điều ta đang làm”, nhà khoa học thần kinh Daniel J. Levitin đã nói như vậy trong quyển sách của ông là The Organized Mind: Thinking Straight in the Age of Information Overload. “Và khi làm nhiều việc cùng một lúc, sự chuyển đổi nhanh chóng và liên tục này sẽ khiến bộ não tiêu tốn nhiên liệu rất nhanh chóng, do đó chúng ta sẽ cảm thấy kệt sức và mơ hồ chỉ sau một thời gian ngắn. Khi ấy, chúng ta đã làm tiêu tốn nguồn dinh dưỡng cần thiết cho bộ não. Điều này sẽ khiến hiệu quả của các hoạt động tinh thần và cả thể chất của chúng ta giảm sút.”

Từ thông báo trên các ứng dụng cho đến tin nhắn điện thoại, những thứ này ảnh hưởng đến mọi lứa tuổi chứ không chỉ người trưởng thành. Với sự phổ biến của công nghệ và áp lực xã hội khiến con người phải kết nối và hoạt động trên các mạng xã hội, trẻ em và thanh thiếu niên ngày nay cũng liên tục bị xao nhãng.

Trong Chương 11 (Tập trung), bạn sẽ khám phá những yếu tố quan trọng để duy trì sự tập trung và nâng cao khả năng chú tâm để học hỏi và hoàn thành các công việc.

BẮT ĐẦU CÙNG KWIK

Hãy mở phần cài đặt trong điện thoại của bạn ra và tắt hết tất cả những thông báo không cần thiết và dễ khiến chúng ta xao nhãng. Hãy làm ngay bây giờ.

CHỨNG MẤT TRÍ NHỚ KỸ THUẬT SỐ

Số điện thoại gần đây nhất mà bạn nhớ là của ai? Tôi hiện không có hẹn hò với ai, nhưng trong thế hệ của tôi thì nếu bạn muốn gọi một người bạn đang sống ở cuối phố thì bạn cần phải biết số điện thoại của họ. Bạn có nhớ số điện thoại của người bạn thân nhất hồi nhỏ không? Còn số điện thoại của người mà ngày nào bạn cũng nói chuyện và nhắn tin thì sao? Giờ đây bạn không cần nhớ nữa, bởi vì điện thoại đã nhớ giúp bạn rồi. Ý của tôi không phải là bạn cần hoặc nên nhớ 200 số điện thoại, nhưng có lẽ chúng ta đều đã mất đi khả năng nhớ một số điện thoại mới hoặc một đoạn nói chuyện giữa mình và người khác, hoặc tên của một khách hàng tiềm năng mới, hoặc một việc quan trọng ta cần phải làm.

Nhà khoa học thần kinh Manfred Spitzer dùng khái niệm chứng mất trí nhớ kỹ thuật số để miêu tả tình huống xảy ra khi ta lạm dụng công nghệ kỹ thuật số và khiến các khả năng nhận thức bị suy giảm. Ông ấy cho rằng nếu chúng ta lạm dụng công nghệ và không thường xuyên sử dụng các đường dẫn đến trí nhớ tạm thời thì chúng sẽ bắt đầu bị thoái hóa. Tương tự đối với GPS cũng vậy. Khi đến một thành phố mới, bạn sẽ nhanh chóng lệ thuộc vào GPS để tìm đường đi đến các địa điểm. Và hãy để ý xem bạn mất bao lâu để hình dung những con đường mới ở nơi này trong tâm trí mình - có lẽ sẽ lâu hơn rất nhiều so với khi bạn còn trẻ, nhưng lý do không phải là vì bộ não bạn không còn tốt như trước. Với các công cụ như GPS, chúng ta không cho tâm trí mình có cơ hội hoạt động. Chúng ta phụ thuộc vào công nghệ và để chúng ghi nhớ giúp ta.

Sự phụ thuộc này có thể gây tổn hại cho trí nhớ dài hạn. Maria Wimber tại Đại học Birmingham đã nói với đài BBC rằng xu hướng tìm kiếm thông tin trên mạng sẽ cản trở việc hình thành trí nhớ dài hạn. Trong một nghiên cứu khảo sát về thói quen ghi nhớ của 6.000 người trưởng thành tại Vương quốc Anh, Pháp, Đức, Ý, Tây Ban Nha, Bỉ, Hà Lan và Luxembourg, Wimber và đội nhóm của cô ấy đã khám phá ra rằng hơn một phần ba những người tham gia phải tìm đến máy tính để xem lại thông tin. Những người ở Vương quốc Anh có tỷ lệ cao nhất - hơn một nửa số người tham gia sẽ tìm kiếm trên mạng trước tiên mà không hề cố gắng tự nghĩ ra câu trả lời.

Tại sao điều này lại quan trọng? Bởi vì những thông tin đến một cách nhanh chóng như vậy cũng sẽ bị quên đi rất nhanh chóng. “Bộ não của chúng ta dường như sẽ nhớ tốt hơn mỗi khi ta cố nhớ lại điều gì đó, và đồng thời nó cũng sẽ quên đi những thông tin không liên quan đang làm ta xao nhãng”, tiến sĩ Wimber nói. Việc cố gắng nhớ lại thông tin thay vì dựa vào một nguồn thông tin bên ngoài là một cách để tạo ra và củng cố trí nhớ dài hạn. Khi bạn đối chiếu điều này với thực tế là phần lớn chúng ta đang có thói quen ngay lập tức tìm kiếm thông tin - có khi còn là thông tin trước đây mình đã từng tìm kiếm - mà không hề cố gắng tự nhớ lại, thì có vẻ như chúng ta đang tự gây hại cho mình.

Vậy việc phụ thuộc vào công nghệ phải chăng lúc nào cũng xấu? Nhiều nhà nghiên cứu không nghĩ như vậy. Họ lập luận rằng khi sử dụng công nghệ cho những việc nhỏ nhặt như nhớ số điện thoại, làm những phép tính đơn giản hay tìm đường đến một nhà hàng mình đã ghé đến, chúng ta có thể để dành khả năng của bộ não cho những việc quan trọng hơn. Có những nghiên cứu cho thấy rằng bộ não giống cơ bắp hơn là giống một ổ đĩa chứa thông tin. Có nghĩa là bạn càng sử dụng nó nhiều thì nó càng mạnh mẽ hơn, và sẽ càng lưu trữ được nhiều hơn. Câu hỏi ở đây là: Chúng ta có đang nhận thức được những lựa chọn ta thực hiện mỗi ngày không, hay ta chỉ đang làm theo thói quen một cách vô thức.

Trong rất nhiều trường hợp, chúng ta dựa vào các thiết bị thông minh để làm việc thay cho bộ não, và trớ trêu thay, các thiết bị thông minh ấy đang khiến chúng ta trở nên kém thông minh hơn. Bộ não con người là một cỗ máy thích nghi siêu việt, nó có thể tiến hóa đến vô vàn các cấp độ. Vậy mà chúng ta thường quên không cho nó những bài luyện tập cần thiết. Nếu lúc nào cũng lạm dụng thang máy, sức khỏe thể chất của bạn sẽ bị tổn hại, tương tự, việc lạm dụng công nghệ cũng sẽ khiến các cơ bắp trí tuệ trở nên biếng lười. Nếu không dùng nó, bạn sẽ mất nó.

Trong Chương 13 (Trí nhớ), tôi sẽ trình bày với bạn những công cụ và kỹ thuật đơn giản để nhớ bất kỳ điều gì, từ tên người cho đến nội dung thuyết trình hay từ vựng của một ngôn ngữ - nhanh hơn và dễ dàng hơn.

BẮT ĐẦU CÙNG KWIK

Hãy dành một phút để luyện tập trí nhớ của bạn: Hãy nhớ số điện thoại của một người mà mình thường xuyên liên lạc.

THÓI SUY LUẬN KỸ THUẬT SỐ

“Trong một thế giới mà kỹ thuật số được xem trọng hàng đầu, những người trẻ tìm câu hỏi cho tất cả các vấn đề chỉ qua một vài cú nhấp chuột hay vài lần lướt ngón tay. Và khi họ lệ thuộc vào công nghệ để giải quyết mọi vấn đề, họ sẽ chẳng nhận thức được kiến thức và trí thông minh của mình nữa. Sự lệ thuộc ấy sẽ dẫn đến việc tự tin thái quá và khả năng quyết định kém” - Rony Zarom, nhà sáng lập của nền tảng hợp tác video newrow, chia sẻ như vậy. Thông tin về mọi thứ hiện diện ở khắp nơi, điều này cũng có nghĩa ý kiến về mọi thứ cũng có mặt ở khắp nơi. Nếu bạn chưa biết mình cảm thấy ra sao về một vấn đề nóng hổi, bạn chỉ cần lên mạng và tiếp thu ý kiến từ những người khác. Nếu bạn muốn biết ý nghĩa của một sự kiện hay xu hướng nào đó, chỉ với một lượt tìm kiếm nhanh gọn, bạn sẽ có được vô số các bài phân tích. Kết luận rút ra ở đây là: khả năng suy luận của chúng ta - tổng hòa của việc tư duy phản biện, giải quyết vấn đề và sáng tạo, đồng thời cũng là một kỹ năng cần thiết để trở nên không giới hạn - đang dần được tự động hóa.

Tất nhiên là việc này cũng mang lại một số lợi ích. Trước khi có Internet, chúng ta không được tiếp xúc với ý kiến của những người khác. Trong một thế giới lý tưởng, việc được tiếp cận nhiều quan điểm về một vấn đề nào đó sẽ cực kỳ hữu ích nhằm giúp chúng ta thiết lập được quan điểm của bản thân. Không may là trong thế giới thực tế hiện nay thì điều này hiếm khi nào xảy ra. Thay vào đó, chúng ta thường tìm đến một vài nguồn thông tin mà ta tin tưởng và cho phép nguồn thông tin đó ảnh hưởng cực kỳ nhiều lên những suy nghĩ và quyết định của chúng ta. Trong quá trình này, những “cơ bắp” mà chúng ta vốn sử dụng để tư duy phản biện và lý giải nguyên nhân sẽ dần bị thoái hóa. Chúng ta để công nghệ suy luận thay mình. Và nếu để công nghệ thực hiện suy luận thay ta thì ta cũng đồng thời đang từ bỏ khả năng giải quyết vấn đề của chính mình - đây là một khả năng rất quan trọng, và chúng ta sẽ tìm hiểu chi tiết về nó trong quyển sách này.

Nhà tâm lý học Jim Taylor định nghĩa tư duy như sau: “Là khả năng chiêm nghiệm, lý giải nguyên nhân và rút ra kết luận dựa trên những trải nghiệm, kiến thức và hiểu biết. Đó là thứ khiến con người trở nên đặc biệt và nó giúp chúng ta giao tiếp, sáng tạo, xây dựng, phát triển và trở nên văn minh.” Ông ấy nói tiếp: “Ngày càng có nhiều nghiên cứu cho thấy rằng công nghệ mang lại lợi ích và cả tác hại trong quá trình tư duy của trẻ em.”

Patricia Marks Greenfield, Giáo sư Ưu tú bộ môn Tâm lý học tại Đại học California tại Los Angeles, đã nghiên cứu về vấn đề này trong hơn một thập kỷ. Khi nói về ảnh hưởng của công nghệ đối với giáo dục, bà đã viết rằng: “Nếu sinh viên đại học sử dụng máy tính để kết nối Internet trong giờ học ở giảng đường - việc này sẽ có ảnh hưởng như thế nào đối với quá trình học? Cuộc thử nghiệm đã diễn ra trong một lớp học truyền thông, vì đây là lớp mà sinh viên thường được khuyến khích sử dụng máy tính trong giờ học để tìm hiểu chi tiết hơn những vấn đề mình học, từ những nguồn trên Internet và trên hệ thống dữ liệu của trường. Một nửa số sinh viên được mở máy tính trong khi một nửa còn lại (được chọn ngẫu nhiên) phải đóng máy tính lại. Trong bài kiểm tra sau tiết học, những sinh viên đóng máy tính có thể nhớ được bài giảng nhiều hơn những người mở máy. Bởi vì những người này tập trung tâm trí vào bài giảng chứ không tìm kiếm thông tin sẵn có về môn học trên Internet nên khi cần phải tự lý giải nguyên nhân cho vấn đề, họ đã thực hiện tốt hơn. Greenfield phân tích một nghiên cứu khác và chỉ ra rằng nếu sinh viên đại học xem các chương trình tin tức không có dòng cập nhật chạy liên tục dưới màn hình thì họ sẽ nhớ được tốt hơn những gì mà người đọc tin nói.”

Nhà viết kịch Richard Foremen lo sợ rằng sự lệ thuộc quá nhiều vào Internet và việc để nó thực hiện suy nghĩ thay ta sẽ thay đổi chính chúng ta. “Tôi sinh ra và lớn lên trong nền văn hóa Tây phương, theo đó thì mục tiêu lý tưởng (lý tưởng của tôi) là trở thành một con người có giáo dục và tinh tường với nội tâm vững chắc đầy sự tinh tế và trải nghiệm - một người mang bên trong mình toàn bộ di sản văn hóa Tây phương dưới góc nhìn đậm tính cá nhân và đầy độc đáo... Nhưng hôm nay, những gì tôi nhìn thấy trong tất cả mọi người (kể cả bản thân tôi), đó là sự tinh tế đầy trải nghiệm ở bên trong đã bị thay thế bởi một loại hình tiến hóa cá nhân mới, nó thay đổi dưới áp lực của sự quá tải thông tin và một nền công nghệ có thể “cung cấp mọi thứ ngay lập tức”.”

Bạn có nhớ khi mình bước vào tuổi mới lớn và bạn lần đầu tiên có những suy nghĩ và ý kiến của riêng mình mà không phụ thuộc vào bố mẹ không? Tôi đoán rằng trải nghiệm này hẳn đã đem lại cho bạn cảm giác cực kỳ tự do, và có thể đó cũng là lần đầu tiên trong đời bạn thực sự cảm nhận được mình được là chính mình. Tất nhiên, điều đó xảy ra là bởi vì khả năng tư duy phản biện của bạn khi ấy đã đủ phát triển và bạn có thể tự mình lý giải nguyên nhân và tìm ra định hướng trong cuộc sống.

Vậy thì tại sao bây giờ bạn lại muốn trao kỹ năng đầy tự do này cho một thiết bị? Hãy nghĩ thử nhé: Bạn cảm thấy sao nếu một người khác cố gắng áp đặt suy nghĩ của họ lên bạn? Nếu một người thân, người bạn hoặc một bạn học đến chỗ bạn và nói: “Đừng suy nghĩ nữa, ý kiến của bạn phải là như vầy”, có lẽ khi ấy bạn sẽ cố tránh người đó càng xa càng tốt. Thế nhưng nếu khi gặp vấn đề mà chúng ta lại ngay lập tức đến với mạng Internet để tìm kiếm thông tin thì chẳng phải ta đang làm chính xác điều này sao?

Trong Chương 15, tôi sẽ mang đến cho bạn một bộ công cụ hiệu quả, nó có thể giúp bạn nạp năng lượng phi thường cho quá trình tư duy và mở rộng góc nhìn trong bất cứ chủ đề hay vấn đề nào.

Mặc dù chúng ta phải thẳng thắn thừa nhận sự nguy hiểm của tứ kỵ sĩ này, nhưng vẫn có một mối nguy kỹ thuật số nữa mà ta cần cân nhắc. Tôi gọi nó là sự trầm cảm kỹ thuật số - đây là hậu quả của văn hóa so sánh xuất hiện khi ta so sánh mình với những người nổi bật trên mạng xã hội và cảm thấy bản thân kém cỏi. Hiện tại tôi rất thích mạng xã hội. Tôi tận hưởng việc kết nối với cộng đồng các học viên và người nghe podcast, cũng như cập nhật cuộc sống hàng ngày của người thân và bạn bè. Tôi rất xem trọng công cụ này bởi vì nó không chỉ là phương tiện giải trí mà còn giúp ích trong việc giáo dục và phát triển bản thân. Nhưng tôi khuyên bạn chỉ nên sử dụng chúng một cách có ý thức chứ không chỉ đơn thuần làm theo thói quen. Hãy sử dụng công nghệ sao cho hòa hợp để nó không làm ảnh hưởng đến năng suất và sự an yên của bạn.

Trong Phần II sắp tới: Tâm Thế Không Giới Hạn, tôi sẽ chia sẻ những cách giúp bạn giảm bớt cảm giác tự ti về bản thân, nỗi sợ bị người khác nghĩ xấu cũng như hội chứng sợ bỏ lỡ. Chúng là những giới hạn đang ngăn cản bạn phát triển bản thân và học hỏi. Trong Phần III: Động Lực Không Giới Hạn, tôi sẽ cho bạn thấy cách thêm vào, loại bỏ hoặc thay đổi các thói quen này.

BẮT ĐẦU CÙNG KWIK

Hãy nghĩ về một quyết định mà bạn cần thực hiện. Hãy lập kế hoạch để dành thời gian suy nghĩ về quyết định này mà không sử dụng bất cứ thiết bị kỹ thuật số nào.

KIỂM SOÁT NHỮNG KẺ PHẢN DIỆN

Trong hành trình của mình, người hùng cần phải có kẻ phản diện và kẻ phản diện cũng cần phải có người hùng. Chính những thử thách và khó khăn này sẽ khiến chúng ta phát triển và trở nên tốt đẹp hơn. Sức mạnh của kẻ phản diện sẽ quyết định sức mạnh mà người hùng phải có. Nếu kẻ phản diện quá yếu đuối thì sẽ chẳng có gì để chiến đấu chống lại cả - và người hùng cũng không cần phải vươn lên đến một tầm vóc vĩ đại nào. Trong bài phỏng vấn podcast của tôi với Simon Sinek, tác giả của quyển sách The Infinite Game, Simon đã đề cập tới những “đối thủ xứng tầm”. Đây là những thứ giúp chỉ ra những điểm yếu mà ta cần khắc phục, và đó chính là cơ hội ta cần nắm bắt.

Như tôi đã đề cập, tôi rất thích mặt tích cực của công nghệ - nó giúp chúng ta kết nối, học hỏi, trở nên mạnh mẽ hơn và khiến cuộc sống dễ dàng hơn. Những gì chúng ta thảo luận ở trên đây chỉ là một vài rủi ro mà công nghệ có thể mang lại, và đó cũng là một phần hiển nhiên sẽ đi kèm theo những điều tốt đẹp mà nó mang lại. Cũng giống như lửa, công nghệ đã thay đổi lịch sử loài người. Tuy nhiên, lửa có thể giúp bạn nấu ăn nhưng cũng có thể thiêu rụi nhà bạn - quan trọng là bạn sử dụng nó như thế nào. Công cụ nào cũng vậy thôi, và công nghệ bản thân nó cũng không tốt hay xấu, chỉ là chúng ta phải nhận thức và kiểm soát việc mình sử dụng nó. Nếu ta không kiểm soát được thì ai mới là công cụ của ai? Tương tác với nó như thế nào - đó là lựa chọn của bạn.

BẮT ĐẦU CÙNG KWIK

Trong số bốn kẻ phản diện kỹ thuật số, bạn nghĩ kẻ nào đang phá hoại hiệu quả công việc, năng suất và sự an yên của bạn nhiều nhất? Hãy dành một chút thời gian để viết tên của kẻ phản diện này ra:..................................................

Nhận thức có chủ đích là bước đầu tiên để giải quyết một vấn đề.

“Bộ não con người có 100 tỷ nơ-ron, mỗi nơ-ron có liên kết với 10.000 nơ-ron khác. Thứ đang hiện diện trong đầu bạn chính là chủ thể phức tạp nhất trong vũ trụ mà chúng ta từng biết đến.”

-MICHIO KAKU

3
BỘ NÃO KHÔNG GIỚI HẠN CỦA BẠN

Có thể bạn đang nghĩ rằng: Jim, tôi hiểu được điều anh muốn nói về công nghệ. Tôi cũng không muốn sống thiếu nó, nhưng tôi cảm thấy mình đang bị quá tải, bị xao nhãng và dễ quên hơn trước đây nhiều. Đây là tin vui cho bạn: Bạn vốn được sinh ra với một thứ công nghệ tối tân nhất - siêu sức mạnh vĩ đại nhất.

Hãy dành một chút thời gian để nhìn nhận sự phi thường của bộ não. Mỗi ngày bộ não tạo ra đến 70.000 suy nghĩ. Tốc độ của nó có thể sánh ngang với những chiếc xe đua siêu hạng nhất. Và cũng giống như dấu vân tay, mỗi người sẽ có một bộ não khác biệt - trong vũ trụ này không bao giờ có hai bộ não giống hệt nhau. Nó xử lý thông tin nhanh hơn bất cứ chiếc máy tính nào hiện nay và nó có khả năng lưu trữ gần như không giới hạn. Ngay cả khi bị tổn thương, nó vẫn có thể tạo ra những thiên tài, và thậm chí cả khi bạn chỉ có một nửa bộ não, bạn vẫn có thể hoạt động như một con người hoàn toàn bình thường.

Và đã có rất nhiều câu chuyện phi thường về bộ não. Ví dụ như chuyện về một bệnh nhân rơi vào tình trạng hôn mê nhưng vẫn tìm ra được cách giao tiếp với bác sĩ của mình. Hoặc chuyện về người phụ nữ có thể nhớ được những sự kiện quan trọng xảy ra chính xác vào ngày nào, kể từ thời điểm cô ấy 12 tuổi. Hoặc chuyện về một người vô công rồi nghề đã trở thành thiên tài toán học sau khi bị chấn thương vùng đầu trong một cuộc ẩu đả tại quán rượu. Tất cả những chuyện này đều không phải là khoa học viễn tưởng hay được lấy ra từ các tập truyện tranh siêu anh hùng. Chúng đơn giản là ví dụ cho những chức năng phi thường được tích hợp trong bộ máy kỳ diệu nằm bên trong đầu bạn.

Chúng ta thường xem nhẹ những chức năng ấy. Hãy nghĩ về những điều mà một người bình thường phải thực hiện để sống như một người “bình thường”. Khi lên một tuổi, bạn sẽ học cách bước đi, và đây là một chuyện không hề dễ dàng vì nó liên quan đến rất nhiều quy trình thần kinh và thể chất phức tạp trong cơ thể. Khoảng một năm sau đó, bạn sẽ học cách giao tiếp thông qua từ ngữ và lời nói. Mỗi ngày bạn học thêm hàng chục từ mới và ý nghĩa của chúng, và cứ tiếp tục học như vậy cho đến khi bạn đủ tuổi đến trường. Và khi đang học cách giao tiếp, bạn cũng đồng thời học cách lý giải nguyên nhân, tính toán và phân tích vô số các khái niệm phức tạp - và tất cả những điều này được thực hiện trước cả khi bạn đọc trang sách đầu tiên hay đến buổi học đầu tiên!

Bộ não là thứ khiến chúng ta trở nên khác biệt so với các loài động vật. Hãy nghĩ mà xem. Chúng ta không thể bay, chúng ta cũng không quá mạnh mẽ hay nhanh nhạy, chúng ta không có khả năng leo trèo khéo léo như một số loài khác, cũng không thể thở dưới nước. Khi xét về các năng lực thể chất, loài người chỉ ở mức trung bình. Nhưng chính nhờ sức mạnh của bộ não, chúng ta đã chiếm thế thượng phong tuyệt đối trên Trái Đất này. Vì đã sử dụng được năng lực trí tuệ phi thường này nên chúng ta đã sáng tạo ra cách để khám phá biển xanh sâu thẳm như loài cá, di chuyển những vật nặng hàng tấn như loài voi và thậm chí bay lượn như loài chim. Vâng, bộ não chính là một món quà kỳ diệu.

Bộ não phức tạp đến nỗi kiến thức của chúng ta về vũ trụ bao la có lẽ còn nhiều hơn kiến thức của ta về cách thức hoạt động của não. Và chỉ trong vòng một thập kỷ, chúng ta đã hiểu về bộ não nhiều hơn những gì ta biết về nó trong suốt lịch sử loài người... và trong khoảng thời gian từ lúc quyển sách này được in ra cho đến khi nó hiện diện trong nhà sách, có lẽ hiểu biết của chúng ta về bộ não sẽ còn tăng lên nhiều hơn nữa. Kiến thức về bộ não sẽ luôn luôn phát triển, và những gì ta biết vẫn còn rất ít ỏi thôi. Tuy nhiên, chỉ lượng kiến thức ít ỏi ấy thôi cũng đã rất đáng kinh ngạc rồi. Vậy nên, hãy cùng tôi khám phá bộ não không giới hạn của bạn.

Bộ não là một phần của hệ thần kinh trung ương (central nervous system - CNS). Bộ não có chức năng giống như trạm điều khiển trung tâm trong một sân bay vậy - nó có nhiệm vụ điều hướng tất cả những thông tin đến và đi, xử lý thông tin và phát ra các chỉ dẫn. Bộ não có ba khu vực chính: phần thân não, phần tiểu não và phần vỏ não (tên gọi gốc của tiểu não và vỏ não đều bắt đầu bằng từ cere, trong tiếng Latin có nghĩa là sáp bởi vì nó có kết cấu nhìn như sáp). Bộ não được cấu thành từ chất béo và nước, nặng khoảng 1,4 kilogam và sở hữu những sức mạnh cũng như khả năng phi thường.

Phần thân não điều khiển các chức năng cơ bản giúp chúng ta duy trì sự sống như hít thở, duy trì nhịp tim ổn định, tạo ra cảm giác thèm ăn hay quan hệ tình dục, và những phản ứng đóng vai trò sống còn trong tình huống nguy hiểm. Phần này nằm ngay phía trên cột sống và thuộc phần dưới của hộp sọ, sâu bên trong bộ não. Ở phía sau bộ não là phần tiểu não, có chức năng điểu khiển các chuyển động và sự phối hợp của cơ thể. Cũng có nhiều bằng chứng cho thấy rằng nó đóng vai trò trong việc ra quyết định của chúng ta.

Vỏ não là phần lớn nhất của bộ não, đây là nơi chịu trách nhiệm cho phần lớn các tư duy phức tạp, trí nhớ ngắn hạn và những kích thích giác quan. Vỏ não bao gồm các phần là thùy chẩm, thùy đỉnh, thùy thái dương và thùy trán. Thùy trán của chúng ta là nơi diễn ra phần lớn các hoạt động tư duy - nơi tạo ra các suy luận và sự sáng tạo.

Bộ não được chia làm hai nửa và chúng được liên kết với nhau bằng thể chai - bộ phận này có chức năng giống như dây nối điện thoại, kết nối hai bán cầu não của chúng ta và truyền tín hiệu qua lại. Hiện tại, khi bạn đọc những dòng này và cố gắng hiểu các thông tin mình đọc được, có khoảng 86 tỷ nơ-ron (hay còn được gọi là tế bào não) đang hoạt động và phối hợp một cách hài hòa. Khi các nơ-ron này truyền tín hiệu vào não, các chất dẫn truyền thần kinh sẽ tiếp nhận và sau đó truyền thông điệp sang một chất dẫn truyền thần kinh khác hoặc kết thúc tín hiệu khi phù hợp.

Chúng ta đã từng nghĩ rằng khả năng trí não của mỗi người sẽ đạt đến đỉnh cao ở cuối giai đoạn dậy thì, sau đó thì não sẽ không bao giờ phát triển nữa mà chỉ có thoái hóa dần thôi. Giờ đây, ta biết sự thật hoàn toàn không phải như vậy. Bộ não của chúng ta có tính khả biến thần kinh, có nghĩa là nó có thể thay đổi và tái định hình tùy vào hành động và môi trường sinh sống của chúng ta. Bộ não của ta luôn luôn thay đổi và tái định hình để trở nên phù hợp với môi trường và yêu cầu mà bạn đặt ra cho nó.

Bởi vì bộ não sẽ chịu ảnh hưởng từ yếu tố gen và môi trường, mỗi người sẽ có một bộ não khác nhau. Cũng như những bông tuyết vậy, không có hai bông tuyết nào giống nhau hoàn toàn. Mỗi bộ não sẽ thích nghi để phù hợp với nhu cầu của chủ nhân. Hãy thử xem xét trường hợp một người lớn lên trong môi trường đầy rẫy áp lực với đói nghèo và nguy hiểm luôn rình rập. Bộ não của người đó sẽ có cấu trúc rất khác so với não của một người được nuôi dưỡng trong môi trường thoải mái, sung túc và được yêu thương chăm sóc. Nhưng đừng vội kết luận rằng người sống trong môi trường tốt hơn sẽ có được bộ não tốt hơn, vì bạn còn phải cân nhắc nhiều yếu tố nữa.

Như tôi đã nói ở đoạn trước, bộ não có khả năng thay đổi và tái định hình, có nghĩa là bất cứ ai, trong bất cứ thời điểm nào, cũng có thể quyết định thay đổi các chức năng của bộ não được. Mặc dù có vẻ như những người lớn lên trong môi trường nhiều áp lực và ít sự hỗ trợ sẽ khó có thể tối đa hóa tiềm năng của mình vì bộ não họ phải thích nghi với hoàn cảnh ấy, nhưng ngày càng có nhiều bằng chứng cho thấy rằng những người này hoàn toàn có thể phát triển mạnh mẽ và đạt đến tầm cao mới chính nhờ vào tâm thế được trui rèn trong môi trường không thuận lợi như vậy. Nhiều người có tuổi thơ khó khăn nhưng vẫn thành công trong cuộc sống, và có lẽ chính tuổi thơ khốn khó và hoàn cảnh khắc nghiệt thuở nhỏ đã cho họ sự kiên trì và những tố chất khác để đạt đến thành công.

TÌM HIỂU VỀ TÍNH KHẢ BIẾN THẦN KINH

Chúng ta học được gì từ bộ não của những tài xế taxi tại London?

Đây chính là câu hỏi mà nhà khoa học thần kinh Eleanor Maguire tại Đại Học London đã đặt ra khi cô ấy xem xét về khối lượng thông tin cực lớn được lưu trữ trong bộ não của những người lái xe taxi ở thành phố này - họ được gọi là “Nhà Thông Thái”. Để có được giấy phép lái xe, các ứng viên sẽ phải lái xe gắn máy đi qua các khu vực nhất định trong thành phố - trong vòng bán kính 10 kilomet kể từ trạm Charing Cross - trong vòng ba đến bốn năm và cố gắng ghi nhớ 25.000 con đường kết nối chằng chịt với nhau như mê cung, cùng với hàng nghìn địa điểm nổi bật trên các con đường này. Thậm chí sau một thời gian học hỏi vất vả như vậy, chỉ có khoảng 50% các ứng viên có thể vượt qua được bài sát hạch cấp bằng. Maguire nghĩ rằng những người đỗ kỳ thi sát hạch là những người có hồi hải mã trong não lớn hơn người bình thường.

Maguire và các cộng sự của mình đã khám phá ra rằng các tài xế taxi ở London thật sự có “nhiều chất xám hơn trong các hồi hải mã sau, so với những người có cùng độ tuổi, trình độ giáo dục và mức độ thông minh nhưng không lái xe taxi. Nói cách khác thì các tài xế taxi có các trung tâm trí nhớ lớn hơn so với những người khác. Có vẻ như thời gian họ lái taxi càng dài thì hồi hải mã của họ càng lớn, cứ như thể bộ não của họ có khả năng mở rộng để đáp ứng được nhu cầu điều hướng trên những cung đường của London vậy.”

Nghiên cứu về Tài xế Taxi London đã cho ta một ví dụ thuyết phục về tính khả biến thần kinh của bộ não, hay nói cách khác là khả năng tái cơ cấu và tự thay đổi khi bộ não được tiếp nhận với các kiến thức và trải nghiệm mới. Việc phải thường xuyên học những cung đường mới trong thành phố đã buộc bộ não của các tài xế taxi tạo ra những liên kết thần kinh mới. Những liên kết thần kinh này đã thay đổi cấu trúc và kích thước của bộ não - và đó chính là ví dụ tuyệt vời cho khả năng không giới hạn của bô não.

Tính khả biến thần kinh, hay đúng hơn là tính khả biến thần kinh của bộ não, có nghĩa là mỗi khi bạn học một điều gì đó mới, bộ não của bạn sẽ tạo ra một kết nối khớp thần kinh mới. Và khi điều này xảy ra, bộ não của bạn sẽ có những thay đổi về vật chất - nó sẽ nâng cấp phần cứng của mình để tiến đến một cấp độ trí tuệ mới. -

Tính khả biến thần kinh phụ thuộc vào khả năng phát triển và kết nối của nơ-ron với các nơ-ron khác trong những phần khác nhau của bộ não. Khi điều này xảy ra, nó sẽ tạo ra các liên kết mới, làm gia tăng hoặc suy giảm (tùy vào trường hợp) các liên kết cũ.

Bộ não có khả năng thay đổi. Chúng ta sở hữu một khả năng phi thường là có thể thay đổi cấu trúc và cơ cấu của não bộ qua thời gian, thông qua việc tạo ra các liên kết thần kinh mới, và chúng ta thực hiện điều này khi học hỏi, trải nghiệm và thích nghi với những điều mới. Tính khả biến thần kinh giúp ta hiểu được tại sao mọi thứ đều có thể. Các nhà nghiên cứu cho rằng mọi bộ não đều rất linh hoạt bởi vì mạng lưới liên kết đầy phức tạp của các nơ-ron có thể được thay đổi để tạo ra các lên kết mới. Đôi khi điều này sẽ giúp bộ não bù đắp cho những điều nó đã mất đi, ví dụ một bán cầu não có thể thực hiện chức năng của cả hai bán cầu. Giống như việc có những người bị đột quỵ nhưng sau đó họ có thể xây dựng và tìm lại được các chức năng của bộ não. Hay những người trước đây hay trì hoãn, hay suy nghĩ tiêu cực và ăn nhiều thực phẩm không lành mạnh sau này lại có thể thay đổi hành vi của mình và từ đó thay đổi cuộc sống.

Nếu việc học hỏi giúp tạo ra các liên kết thần kinh mới thì việc ghi nhớ sẽ giúp duy trì và tăng cường các liên kết ấy. Khi chúng ta không thể nào nhớ được hoặc gặp khó khăn trong việc ghi nhớ thì có nghĩa rằng liên kết giữa các nơ-ron đã bị đứt gãy. Trong học tập, việc bạn quên một kiến thức nào đó là do bạn chưa tạo được liên kết giữa điều mới học với những điều mình đã biết, và bạn cũng chưa biết được mình sẽ sử dụng nó trong cuộc sống thế nào.

Ví dụ, trong một thời điểm nào đó, bạn cảm thấy điều mình học được là rất giá trị, nhưng sau này bạn không bao giờ sử dụng lại thứ đã học thì bạn sẽ không thể nào ghi nhớ được nó. Tương tự, nếu học gì đó nhưng bạn lại không biết tại sao kiến thức ấy quan trọng hay làm thế nào để ứng dụng nó trong công việc và cuộc sống thì bộ não của bạn cũng sẽ không lưu trữ thông tin ấy. Việc quên đi những điều đã học là rất bình thường vì chúng ta là con người chứ không phải là máy móc. Nhưng nếu chúng ta có thái độ kiểu như: “Tôi có trí nhớ kém” hoặc “tôi quá ngốc nên không thể ghi nhớ được”, thì chúng ta đang tự ảnh hưởng tiêu cực đến khả năng học hỏi và phát triển của chính mình. Nói cách khác thì việc quên kiến thức không quá nghiêm trọng, nhưng chính những niềm tin tiêu cực ta tạo ra mới thật sự gây ra tác hại lớn. Thái độ như vậy sẽ khiến bạn củng cố thêm cho các niềm tin giới hạn, và bạn sẽ không thể nào nhận ra được sai lầm của mình và học lại kiến thức đó.

Điều này có ý nghĩa gì trong quá trình học tập của bạn? Nhờ tính khả biến, bạn sẽ có thể thay đổi và tái định hình bộ não để đáp ứng những mong muốn của mình. Bạn sẽ hiểu rằng ghi nhớ là một khả năng có thể luyện tập được - nếu bạn biết phương pháp giúp bộ não mình tiếp nhận, mã hóa, xử lý và củng cố thông tin. Điều này có nghĩa là chỉ cần một vài thay đổi nhỏ trong các khía cạnh như môi trường, thức ăn hay tập luyện, bạn sẽ có thể thay đổi các chức năng trí não của mình một cách ngoạn mục. Tôi sẽ chia sẻ các bí quyết mạnh mẽ này cụ thể trong Chương 8.

Kết luận là như thế này: Tính khả biến thần kinh giúp bạn hiểu rằng hành trình học tập, và thật ra là cả cuộc sống mình vốn không phải đã được định đoạt trước. Bạn có thể trở thành, thực hiện và chia sẻ bất cứ điều gì khi bạn tối ưu hóa và tái cấu trúc được bộ não của mình. Một khi bạn đã thông suốt và áp dụng được tâm thế, động lực và phương pháp đúng đắn, bạn sẽ trở nên không giới hạn.

BỘ NÃO THỨ HAI

Các học viên nói với tôi rằng sau khi hiểu được về sự vĩ đại của bộ não, họ khám phá ra được giá trị thực sự của bản thân và lòng tự tôn của họ tăng lên đáng kể gần như ngay lập tức. Và thêm một tin tốt nữa đây: bạn không chỉ có một bộ não, mà có đến tận hai - bộ não thứ hai chính là trực giác của bạn. Đã bao giờ bản cảm thấy “linh tính mách bảo” một điều gì đó chưa? Một điều bạn hiểu rõ nhưng lại không biết tại sao mình hiểu? Đã bao giờ bạn thực hiện một quyết định gì đó do “trực giác thúc đẩy” hoặc cảm thấy “chộn rộn trong lòng” chưa? Đã bao giờ bạn tự hỏi điều ấy chính xác là gì không? Ẩn sâu bên trong hệ tiêu hóa của bạn là một “bộ não trong đường ruột”, và nó đang mở ra những hiểu biết mới về y học, giúp làm sáng tỏ mối quan hệ giữa việc tiêu hóa, tâm trạng, sức khỏe và thậm chí những suy nghĩ của bạn.

Các nhà khoa học gọi bộ não nhỏ này là hệ thống thần kinh ruột (enteric nervous system - ENS). Và nó không nhỏ lắm đâu. ENS là hai lớp màng mỏng bao gồm hơn 100 triệu tế bào thần kinh bao phủ bề mặt của ống tiêu hóa, suốt từ thực quản đến trực tràng. Khoa học mới chỉ đang có những khám phá đầu tiên về mối quan hệ giữa bộ não và đường ruột, cũng như tác động của nó đến bộ não, tâm trạng và hành vi của chúng ta. Mối quan hệ này có thể được đề cập dưới cái tên “liên kết não bộ đường ruột”. Trong thập kỷ vừa qua, chúng tôi đã khám phá ra rằng đường ruột có tác động đặc biệt lên cách thức hoạt động của bộ não. Bạn có thể hình dung nó giống như cách một cái cây vậy. Phần rễ ở dưới mặt đất sẽ hút nước và các chất dinh dưỡng quan trọng từ đất cũng như giao tiếp với những loại thực vật khác. Các chất dinh dưỡng này sau đó sẽ được truyền lên thân cây, giúp gia cố và phát triển thân cây, đồng thời cung cấp các chất cần thiết để cây mọc lá mới vào mỗi mùa xuân, từ đó thực hiện hoạt động quang hợp từ ánh sáng - đây cũng là một nguồn năng lượng khác cho cây.

Tương tự như vậy, các chất dinh dưỡng mà ta đưa vào cơ thể sẽ được hấp thụ trong đường ruột, và đó chính là nhiên liệu cho bộ não. Mặc dù bộ não chỉ chiếm một phần nhỏ trọng lượng cơ thể nhưng nó tiêu thụ đến 20% tổng năng lượng mà ta nạp vào, vậy nên các chất dinh dưỡng mà bạn hấp thụ sẽ có ảnh hưởng lớn đến những chức năng mà não bộ thực hiện hàng ngày.

Đường ruột của chúng ta được bao phủ bởi hơn một trăm triệu tế bào thần kinh, và nó là một phần của ENS. Khi bào thai lớn lên trong bụng mẹ, ENS và CNS cùng được phát triển từ một mô và hai hệ thống này vẫn tiếp tục kết nối với nhau thông qua dây thần kinh phế vị. Hai hệ thống này có rất nhiều đặc điểm cấu tạo giống nhau. Cả hai đều hoạt động thông qua các chất dẫn truyền thần kinh như nhau, bao gồm serotonin, dopamine và acetylcholine. Và tương tự như trường hợp của CNS, chúng ta cũng từng tưởng rằng mỗi người sinh ra với một số lượng tế bào nhất định trong ENS - và không thể sản sinh ra nhiều hơn. Thế nhưng ENS vẫn tiếp tục tạo ra nơ-ron mới khi con người đã trưởng thành và các tế bào hư hại cũng sẽ được sửa chữa. Đường ruột của chúng ta chứa các nơ-ron này, cùng với một mạng lưới các vi sinh vật, tạo nên hệ vi sinh trong cơ thể chúng ta. Tương tự như bộ não, hệ vi sinh của mỗi người cũng khác nhau.

Không chỉ vậy, những tế bào thần kinh này cũng hoạt động theo những cách thức cực kỳ giống với bộ não. Vào năm 2010, nhà khoa học thần kinh Diego Bohórquez tại Đại học Duke đã khám phá ra rằng các tế bào nội tiết trong ruột có “cấu tạo lồi lõm giống như bàn chân”, và cấu trúc này khá giống với cấu trúc của các khớp thần kinh mà tế bào thần kinh sử dụng để giao tiếp. Điều này khiến Bohórquez đặt ra câu hỏi rằng liệu các tế bào này có thể “nói chuyện” với bộ não thông qua phương thức tương tự như cách nơ-ron hoạt động hay không. Ông ấy đưa ra giả thuyết rằng nếu thực sự như vậy thì có lẽ chúng sử dụng các dây thần kinh phế vị, vốn là các tế bào kết nối đường ruột và thân não. Sau khi thực hiện nghiên cứu thêm, họ nhận ra rằng những tế bào này thực sự đang sử dụng dây thần kinh phế vị để phát và truyền thông điệp đến cho bộ não, và phương pháp này nhanh hơn so với việc truyền qua đường máu.

PHỐI HỢP HOẠT ĐỘNG

Mối liên kết giữa bộ não và đường ruột vẫn đang được nghiên cứu sâu hơn, nhưng có vẻ như hai hệ thống này hoạt động theo phương thức rất giống nhau và hoạt động song song với nhau. Bộ não nhỏ cùng với bộ não lớn ảnh hưởng một phần đến sức khỏe tinh thần của chúng ta. Khi bạn có linh tính rằng có gì đó sai sai, hoặc khi bạn có cảm giác mình nên nghe theo trực giác mách bảo, thì điều đó không chỉ là mê tín đâu - linh tính, hay chính xác hơn là bộ não trong ruột của bạn, phân tích các sự kiện theo cách riêng của nó và truyền thông điệp ấy đến não. Không chỉ vậy, khi bạn nạp vào ruột mình những thực phẩm không tốt thì nhiên liệu bạn đưa lên não cũng không tốt.

Ngay lúc này, đường ruột của bạn đang tiêu hóa những thứ bạn vừa mới ăn và gửi nguồn nhiên liệu đó đến cho bộ não. Đồng thời, một phần bộ não của bạn đang cố gắng hiểu những trang sách mà bạn đang cầm trên tay (hoặc trên phần mềm đọc sách điện tử, nếu bạn thích đọc theo cách đó hơn), cảm nhận sự thoải mái của chiếc ghế bạn đang ngồi, xem xét môi trường xung quanh để đảm bảo bạn vẫn an toàn. Một phần khác của bộ não thì đang xử lý thông tin về các mùi hương trong môi trường, có thể là mùi cà phê, hoặc mùi nước hoa, hoặc mùi của những trang sách. Một phần khác của bộ não lại đang tiếp thu các ký hiệu ngôn ngữ trong quyển sách này và biến chúng trở thành các thông tin có ý nghĩa, sau đó thông tin sẽ được xử lý và lưu trong bộ nhớ ngắn hạn. Tại đó, chúng sẽ được gửi đến bộ nhớ dài hạn (nếu có đủ các điều kiện cần thiết, và chúng ta sẽ tìm hiểu về việc này trong phần sau.)

Tôi đề cập tất cả những điều này là để cho bạn thấy rằng bạn có một siêu sức mạnh tối thượng bên trong đầu mình. Bạn đồng thời cũng có năng lực rèn luyện và khiến sức mạnh ấy còn phi thường hơn nữa, hoặc khiến nó thoái hóa và mục nát. Bạn cần phải quyết định xem siêu sức mạnh của mình nên được sử dụng ở đâu: một môi trường giúp bạn đạt đến sứ mệnh trong cuộc sống hay môi trường khiến sự tập trung của bạn bị phân tán khỏi những ước mơ vĩ đại nhất.

ĐIỀU HIỂN NHIÊN KHÓ HIỂU

Nếu như chúng ta đang sở hữu sức mạnh tâm trí to lớn như vậy thì tại sao ta vẫn chật vật khó khăn trong cuộc sống? Nếu bộ não thực sự kỳ diệu như vậy thì tại sao sự quá tải, sự xao nhãng, chứng hay quên hay cảm giác yếu kém lại ảnh hưởng đến ta nhiều đến vậy? Tại sao con người có nhiều tiềm năng như thế nhưng có những lúc ta không thể nhớ nổi một cái tên đơn giản hay chẳng thể nghĩ ra cách giải quyết cho những vấn đề cơ bản. Câu trả lời rất đơn giản, gần như là điều hiển nhiên nhưng không phải ai cũng hiểu: không có ai dạy chúng ta thực hiện điều đó cả.

Khi dạy một ý tưởng cho người khác, bạn sẽ mang lại giá trị cho họ trong ngày hôm đó. Khi dạy cho người khác cách học hỏi, bạn sẽ mang lại giá trị cho họ cả đời.

Trường học là một nơi rất tốt để học hỏi. Ở đó, chúng ta được dạy rằng mình cần học gì, cần nghĩ gì và cần nhớ gì. Thế nhưng rất ít, và gần như là không hề có, lớp học nào dạy chúng ta phương pháp học, phương pháp suy nghĩ, và phương pháp ghi nhớ.

Trong quyển sách mang tính tiên phong về giáo dục mang tên Creative School, Ngài Ken Robinson đã nói rằng: “Một trong những mối quan ngại lớn nhất của tôi là mặc dù hệ thống giáo dụng trên toàn thế giới đang được cải cách, nhưng các cải cách này lại bị ảnh hưởng bởi các động cơ chính trị và kinh tế - điều này khiến mọi người hiểu nhầm về cách thức con người học hỏi và cách thức vận hành của một ngôi trường tốt. Chính vì vậy, những cải cách này đang ảnh hưởng xấu đến tiềm năng của vô số người trẻ. Dù sớm hay muộn thì chúng cũng sẽ ảnh hưởng đến bạn hoặc một người mà bạn quen biết.”

Tôi nghĩ rằng chúng đã và đang ảnh hưởng đến bạn và mọi người xung quanh bạn rồi. Như bạn biết đấy, cá nhân tôi đã có một trải nghiệm khá phức tạp trong hệ thống giáo dục, và tôi hiểu rằng tôi là một trường hợp khác thường. Tuy nhiên, trong thực tế thì ngay cả khi tôi không trải qua chấn thương nghiêm trọng trong trường mẫu giáo thì có lẽ tôi cũng không học được nhiều từ hệ thống giáo dục trong trường. Đó là bởi vì trên toàn thế giới, có rất ít trường học nào có kết hợp dạy phương pháp học trong nội dung giảng dạy chính khóa. Họ chỉ đơn giản là cung cấp thông tin cho chúng ta. Họ sẽ đưa cho chúng ta những kiệt tác văn học, giới thiệu những con người đã làm thay đổi tiến trình văn minh của nhân loại. Họ sẽ kiểm tra chúng ta - đôi khi quá trình kiểm tra kéo dài bất tận - để xác định xem ta có thể lặp lại những gì họ đã dạy hay không. Nhưng họ sẽ không đào sâu hơn và dạy chúng ta phương pháp để ta tự học hỏi, tự làm giàu cho tâm trí, khám phá những khái niệm mới và thực sự đắm chìm vào những điều mình đã học được trong cuộc sống hàng ngày.

“Cách duy nhất để chiến thắng là học hỏi nhanh hơn bất cứ ai khác.”

-ERIC RIES

Tôi không có ý đổ lỗi cho những giáo viên đang làm việc cật lực để dạy dỗ con em chúng ta. Theo ý kiến của ý tôi, giáo viên là một trong những con người có sự quan tâm, cảm thông và có năng lực nhất trong xã hội. Thật ra, mẹ tôi đã trở thành giáo viên sau khi tôi bị chấn thương não bởi vì bà thấy tôi gặp quá nhiều khó khăn, và bà muốn giúp đỡ tôi cũng như những đứa trẻ khác giống tôi. Vấn đề nằm ở hệ thống lỗi thời mà giáo viên đang phải tuân theo. Nếu Rip Van Winkle[*] tỉnh dậy khỏi giấc ngủ sau nhiều thập kỷ thì điều duy nhất ông vẫn thấy quen thuộc chính là các lớp học, bởi vì chúng chẳng thay đổi gì mấy. Trong một thời đại mà những chiếc ô tô điện đang chạy theo hệ thống lái tự động và con người đang phát minh ra các phương tiện đưa nhân loại lên sao Hỏa thì hệ thống giáo dục của chúng ta giống như một cỗ xe chạy bằng ngựa kéo vậy.

Và còn cả vấn đề về công việc, sự nghiệp của chúng ta nữa - nó cũng đã có nhiều thay đổi sâu sắc với tốc độ ngày một nhanh. Quá trình tự động hóa và trí tuệ nhân tạo (artificial intelligence - AI) đang ảnh hưởng đến rất nhiều nghề nghiệp, những nhà máy đang dần thay thế nhân công bằng máy móc và nhiều thay đổi khác nữa. Không chỉ vậy, rất nhiều người trong chúng ta đang phải đối mặt thực trạng rằng các công việc ổn định dài hạn đang dần bị thay thế bởi các hợp đồng ngắn hạn và dễ thay đổi. Có nhiều công việc mà cách đây năm năm chưa có ai nghĩ đến thì giờ đã trở nên phổ biến, và còn có những công việc khác vẫn đang liên tục xuất hiện và sẽ ảnh hưởng đến thị trường việc làm trong những năm tiếp theo.

Tất cả những chuyện này đều mang cùng một ý nghĩa: Chúng ta phải tự chủ trong việc học hỏi và phát triển bản thân. Nếu trường học chỉ dạy chúng ta nội dung cần học nhưng không dạy phương pháp để học chúng thì chúng ta cần phải tự mình thực hiện điều ấy. Nếu công nghệ tạo ra sự quá tải và ảnh hưởng đến khả năng hoạt động của bộ não, chúng ta cần phải sử dụng những kiến thức của mình về việc học để tái thiết lập các nguyên tắc hoạt động cơ bản. Nếu môi trường làm việc đang phát triển quá nhanh chóng và chúng ta không thể biết được mình cần kỹ năng gì để tồn tại vào ngày mai thì cách duy nhất để đón đầu là trang bị bản thân khả năng học hỏi hoàn toàn tự chủ để đối diện với tương lai bất định sắp tới.

KHỞI ĐỘNG SỨC MẠNH

Có một mẩu chuyện nhỏ quen thuộc như sau: Một ngày nọ, tại một nhà máy điện, mọi hoạt động đột nhiên dừng lại. Tất cả các loại máy móc đều ngừng chạy. Sự im lặng kéo dài đến đáng sợ. Những người vận hành nhà máy trở nên hoảng loạn và sau nhiều giờ liền, không một nhân viên nào có thể tìm ra được vấn đề. Đến lúc đó, trưởng bộ phận vận hành cảm thấy quá tuyệt vọng nên đã gọi người giỏi nhất ở trong vùng đến để giải quyết.

Chuyên gia kỹ thuật đến nơi và xem xét các loại máy móc xung quanh. Anh ấy đi đến một hộp điện trong hệ thống vốn có rất nhiều hộp điện, mở chiếc hộp đó ra và nhìn thật kỹ các con ốc vít và dây điện ở bên trong. Anh ấy vặn một con ốc vít và kỳ diệu thay, mọi thứ bắt đầu hoạt động trở lại, nhà máy lại tiếp tục vận hành như bình thường.

Vị trưởng bộ phận vận hành cảm thấy cực kỳ nhẹ nhõm. Ông cảm ơn người kỹ thuật viên và hỏi người này xem anh ta sẽ tính bao nhiêu tiền. Người kỹ thuật viên nói: “10.000 đô la”. Vị trưởng bộ phận cảm thấy rất sốc.

“Ý anh là sao? 10.000 đô la? Anh chỉ đến đây có vài phút. Anh chỉ vặn lại đúng một con vít. Đó là việc mà ai cũng làm được. Anh làm ơn hãy liệt kê ra chi tiết các khoản tiền trong đơn giá của anh.”

Kỹ thuật viên này đưa tay vào túi, rút ra một tập giấy nháp, viết lên đó vài dòng ngắn gọn và đưa tờ giấy cho vị trưởng bộ phận. Người này đọc và ngay lập tức thanh toán số tiền đó. Đơn giá như sau: “Vặn ốc vít: 1 đô la. Biết được cần phải vặn con ốc nào: 9.999 đô la.”

Vậy bài học rút ra từ câu chuyện này là gì? Không phải là đầu bạn có một con ốc vít bị hỏng đâu. Câu chuyện này cho ta thấy hai điều.

Bài học thứ nhất là giá trị khổng lồ mà một bộ não không giới hạn có thể mang lại cho bạn và những người khác. Chúng ta hiện đã bước vào thời kỳ kinh tế xem trọng khả năng chuyên môn hơn là sức mạnh cơ bắp. Thứ ở bên trong đầu bạn chính là tài sản quý giá nhất có thể giúp bạn tạo ra của cải. Nhưng không phải ai cũng biết chuyện này. Và một khi hiểu được thực tế này thì bạn không chỉ có sức mạnh mà còn được cả tiền tài. Khả năng tư duy, giải quyết vấn đề, ra quyết định đúng đắn, sáng tạo, cải tiến và tưởng tượng sẽ giúp chúng ta tạo ra giá trị trong cuộc sống. Bạn học hỏi càng nhanh thì số tiền kiếm được sẽ càng nhiều.

Và điều này dẫn chúng ta đến với bài học thứ hai. Chiếc ốc vít đó đã tạo ra sự khác biệt vô cùng to lớn. Tôi đã hướng dẫn và huấn luyện cho nhiều bộ óc phi thường, và bạn không cần phải là một thiên tài mới hiểu được rằng mọi tài năng đều có bí quyết cả. Một trong số các bí quyết ấy là: những người có khả năng trí tuệ vượt trội sẽ chọn lọc và tập trung vào một vài “con ốc vít” quan trọng để tạo ra sự khác biệt to lớn và khởi động cho mọi thứ. Quyển sách này mang đến cho bạn rất nhiều công cụ, chiến lược và hành vi mà tôi đã khám phá được, giúp bạn tối ưu hóa kết quả và thành tựu từ những nỗ lực mình bỏ ra.

Thế giới ngày càng mang đến nhiều thử thách hơn cho bạn, và mọi bằng chứng đều cho thấy rằng những thử thách ấy sẽ ngày càng nhiều và khó khăn hơn. Đồng thời, nếu có được bộ não sắc bén nhanh nhạy thì những điều bạn đạt được cũng sẽ ngày càng to lớn hơn, hơn nữa, giờ đây bạn đã hiểu được rằng mình có quá đủ tiềm năng để vượt qua bất cứ thử thách nào. Nhưng để làm được như vậy, bạn cần kiểm soát được quá trình học hỏi của mình.

Có thể bạn nghĩ rằng để đáp ứng được yêu cầu liên tục gia tăng hiện nay thì mình cần phải có những khả năng rất siêu phàm. Nhưng thật ra, trong bạn vốn đã ẩn giấu siêu sức mạnh rồi, đó là bộ não của bạn. Có thể bạn không có khả năng bắn tơ và tạo lưới nhện từ tay, nhưng bạn sở hữu một thứ tốt hơn nhiều, đó là mạng lưới tế bào thần kinh trong não bạn. Nguồn sức mạnh ẩn chứa trong đầu bạn chính là món quà tuyệt vời nhất và là lợi thế lớn nhất mà bạn có được. Điều chúng ta cần làm chỉ là nâng cấp bộ não, giống như nâng cấp điện thoại vậy. Vậy làm sao để cài đặt một phần mềm mới vào não bạn? Một trong những cách tôi thích nhất là điều bạn đang làm ngay lúc này. Phương pháp này tên là: ĐỌC

“Tôi không chỉ sử dụng bộ não mình có mà còn dùng tất cả những bộ não mình có thể mượn được.”

-WOODROW WILSON

4
PHƯƠNG PHÁP ĐỂ ĐỌC VÀ GHI NHỚ QUYỂN SÁCH NÀY VÀ BẤT CỨ QUYỂN NÀO KHÁC

Thời gian là một trong những tài sản quý giá nhất. Đó là thứ bạn không bao giờ lấy lại được.

Với tư cách là huấn luyện viên cho não bộ, tôi muốn bạn đạt được những kết quả và lợi ích cao nhất từ sự tập trung mình bỏ ra, vậy nên tôi sẽ mang đến cho bạn một vài khuyến nghị để tận dụng tối đa quyển sách này. Bạn có thể áp dụng lời khuyên này trong bất cứ điều gì mình muốn đọc và học hỏi.

Hãy bắt đầu bằng câu hỏi này: Đã bao giờ bạn đọc gì đó nhưng hôm sau là quên ngay?

Bạn không phải là trường hợp duy nhất đâu. Các nhà tâm lý học gọi việc này là “đường cong quên lãng”. Đó là một công thức toán học mô tả tốc độ một người quên đi các thông tin sau lần học đầu tiên. Các nghiên cứu cho thấy rằng con người quên đi khoảng 50% những điều họ học chỉ sau một giờ, và quên đi 70% trong 24 giờ tiếp theo.

Dưới đây là một vài khuyến nghị giúp bạn khắc phục được đường cong quên lãng. Ở phần sau đó, tôi sẽ chia sẻ với bạn các chiến lược cao cấp để tăng tốc khả năng học hỏi và lưu giữ những gì đã học trong các lĩnh vực như học tập, đọc nhanh và tăng cường trí nhớ.

Các nghiên cứu cho thấy rằng khả năng tập trung của chung ta sẽ suy giảm một cách tự nhiên sau 10 đến 14 phút. Nếu chúng ta thực hiện một công việc nào đó trong khoảng thời gian lâu hơn, thì kết quả ta đạt được sẽ giảm xuống tỉ lệ nghịch với thời gian bỏ ra, bởi vì khi ấy tâm trí ta không còn tập trung tốt nữa. Chính vì vậy, tôi đề nghị bạn sử dụng kỹ thuật Pomodoro - đây là một kỹ thuật giúp gia tăng hiệu suất làm việc được Francesco đề xuất, phát triển từ ý tưởng rằng: thời gian lý tưởng để tập trung vào một công việc là 25 phút, sau đó là 5 phút nghỉ. Mỗi khoảng thời gian 25 phút như vậy được gọi là một “Pomodoro”. Khi bạn đọc quyển sách này, tôi khuyên bạn nên đọc nó trong một Pomodoro và sau đó nghỉ giải lao 5 phút trước khi đọc tiếp.

Khi học, kỹ thuật Pomodoro cũng mang đến hiệu quả tốt vì nó phù hợp với các nguyên tắc về trí nhớ, đặc biệt là hiệu ứng ưu tiên và ưu hậu.

Hiệu ứng ưu tiên có nghĩa là bạn thường có xu hướng nhớ những điều mình được tiếp xúc ở phần đầu của buổi học, của bài giảng hoặc thậm chí là trong các hoạt động giao tiếp xã hội. Nếu bạn đến một buổi tiệc và gặp 30 người lạ mặt thì có lẽ bạn sẽ nhớ được một vài người đầu tiên (trừ khi bạn đã tập được khả năng ghi nhớ tên người thông qua các phương pháp mà tôi sẽ dạy ở phần sau của quyển sách).

Hiệu ứng ưu hậu có nghĩa là bạn cũng có xu hướng nhớ điều cuối cùng (gần đây nhất) mà mình học. Cũng lấy ví dụ trong buổi tiệc, bạn cũng sẽ nhớ được tên của vài người cuối cùng mình gặp.

Chúng ta ai cũng có xu hướng trì hoãn trước một kỳ thi và vào đêm cuối cùng trước ngày thi, ta sẽ ngồi xuống và cố gắng “học nhồi nhét” càng nhiều càng tốt mà không có các khoảng nghỉ ở giữa. Hiệu ứng ưu tiên và ưu hậu chính là hai trong số (rất nhiều) lý do khiến việc học nhồi không hiệu quả. Khi có các khoảng nghỉ, bạn sẽ tạo ra được nhiều điểm mở đầu và kết thúc trong việc học hơn, và vì thế sẽ ghi nhớ được một lượng kiến thức lớn hơn nhiều.

Nếu bạn ngồi xuống và đọc một quyển sách trong vòng hai tiếng đồng hồ mà không có khoảng nghỉ nào, có thể bạn sẽ nhớ được nội dung mình đã đọc trong 20 phút đầu tiên, và sau đó vào khoảng phút thứ 30, khả năng ghi nhớ của bạn sẽ giảm sút, và sau đó bạn có xu hướng nhớ những thứ gần thời điểm bạn kết thúc việc đọc. Điều này có nghĩa là khoảng thời gian chùng xuống ở giai đoạn giữa - khi bạn không có khoảng nghỉ để dung nạp và suy nghĩ về những điều mình vừa mới đọc - chính là khoảng thời - gian chết trong quá trình học hỏi. Vậy nên, khi đọc quyển sách này, mỗi lần bạn chỉ nên đọc trong một Pomodoro thôi để tiếp thu nhiều nhất những điều mình đọc. Nếu vẫn muốn chọn cách học nhồi, thì bạn cũng sẽ học được các phương pháp hữu ích trong quyển sách này để ghi nhớ thông tin trong “khoảng chùng” ở giữa này.

Bạn có biết rằng chính việc đọc quyển sách này sẽ giúp bạn trở nên thông minh hơn không? Nghe thì có vẻ phi thực tế, nhưng tôi hoàn toàn tin tưởng vào điều này. Thứ nhất, quyển sách này sẽ dạy bạn cách để trở nên thông minh hơn nhờ vào việc sử dụng các công cụ và chiến thuật mà tôi chia sẻ. Thứ hai, khi đọc sách một cách chủ động, bạn sẽ vẽ ra được hình ảnh trong tâm trí và tạo được sự kết nối giữa những kiến thức bạn vốn có sẵn và những điều mình đang học. Bạn sẽ nghĩ cách để ứng dụng điều mình đang học vào cuộc sống hiện tại, và bạn sẽ tưởng tượng về chuyện mình sử dụng kiến thức đó như thế nào. Điều này sẽ tạo nên tính khả biến thần kinh. Oliver Wendell Holmes đã nói rằng: “Đôi khi một ý tưởng mới hay một cảm xúc mạnh mẽ có thể khiến tâm trí con người mở rộng ra và không bao giờ thu ngược trở lại kích thước ban đầu nữa. Khi bạn đọc bất kỳ quyển sách nào, bạn sẽ có cơ hội mở rộng các phần của tâm trí mình, và tâm trí bạn sẽ thay đổi mãi mãi.”

BẮT ĐẦU CÙNG KWIK

Hãy đặt đồng hồ đếm ngược 25 phút ngay từ lúc này và tập trung vào những điều bạn đọc trong khoảng thời gian này. Khi đồng hồ báo thời gian kết thúc, hãy đánh dấu lại trang đang đọc và đóng sách lại. Sau đó viết ra những gì bạn đã học được trong 25 phút đó.

SỬ DỤNG PHƯƠNG PHÁP FASTER

Để tận dụng tối đa quyển sách này, tôi sẽ đưa ra một phương pháp đơn giản giúp bạn học bất cứ điều gì một cách nhanh chóng. Tôi gọi đó là phương pháp FASTER, và tôi muốn bạn bắt đầu sử dụng nó ngay trong khi đọc quyển sách này, bắt đầu từ bây giờ.

FASTER là từ viết tắt của các chữ Forget (Quên đi), Act (Hành động), State (Trạng thái), Teach (Dạy lại), Enter (Nhập vào) và Review (Ôn lại).

F là Forget (Quên đi)

Chìa khóa giúp bạn có được sự tập trung cao độ chính là xóa đi hoặc quên đi những thứ khiến bạn xao nhãng. Có ba thứ mà bạn cần quên đi (ít ra là trong một khoảng thời gian). Điều đầu tiên là những thứ bạn đã biết. Khi học một kiến thức mới, chúng ta có xu hướng mặc định rằng mình hiểu về vấn đề đó trong khi thực sự ta chưa hiểu nhiều đến mức ấy. Những định kiến ấy có thể cản trở khả năng hấp thụ thông tin mới của chúng ta. Một trong những lý do khiến trẻ em học hỏi nhanh hơn là bởi chúng giống như những tờ giấy trắng - chúng hiểu rằng mình chưa biết gì cả. Một số người tuyên bố rằng mình có hai mươi năm kinh nghiệm, nhưng thật ra họ chỉ có một năm kinh nghiệm nhưng được lặp lại hai mươi lần. Để có thể học hỏi vượt qua được những định kiến giới hạn trong hiện tại, tôi muốn bạn tạm thời gác lại những gì bạn đã biết hoặc bạn nghĩ mình biết về chủ đề này, sau đó tiếp cận nó với một tâm thế mà triết học trường phái Zen thường gọi là “tâm lý người bắt đầu”. Hãy nhớ rằng tâm trí bạn giống như một chiếc dù mà vận động viên nhảy dù sử dụng - chỉ hoạt động tốt khi nó được mở ra.

Điều thứ hai bạn cần quên đi là những chuyện không gấp hoặc không quan trọng. Ngược lại với niềm tin phổ biến hiện nay, bộ não bạn thật ra không thể làm việc đa nhiệm (tôi sẽ nói kỹ hơn về phần này sau). Nếu bạn không thực sự chú tâm, sự tập trung của bạn sẽ bị phân tán và như thế sẽ khó mà học hiệu quả được.

BẮT ĐẦU CÙNG KWIK

Trong khi đọc quyển sách này, mỗi khi tâm trí bạn tự động phân tán và chuyển sang nghĩ về một thứ khác - và thứ đó quan trọng nhưng không gấp - thì đừng cố gắng dẹp suy nghĩ ấy đi. Bạn càng cố tránh thì nó càng bám chặt lấy bạn. Thay vào đó, hãy để một tập giấy ghi chú ở bên cạnh và ghi lại suy nghĩ hay ý tưởng đó. Như vậy thì bạn sẽ có thể giải quyết vấn đề này tạm thời, và bạn sẽ tập trung vào nó sau khi đã hoàn thành công việc hiện tại.

Cuối cùng, bạn cần quên đi các giới hạn của mình. Chúng có thể là những suy nghĩ cố hữu của bạn về bản thân, ví dụ như trí nhớ của bạn không tốt, hay bạn học rất chậm. Hãy từ bỏ những niềm tin cố hữu ấy (ít ra là trong một khoảng thời gian ngắn). Tôi biết rằng điều này nghe có vẻ rất khó thực hiện, nhưng hãy duy trì một tâm lý cởi mở và tin tưởng vào khả năng của mình. Bởi vì dù sao thì bạn cũng đang đọc quyển sách này, nên có lẽ ở sâu bên trong, bạn vẫn tin rằng mình có thể đạt được nhiều hơn những gì mình đang có trong cuộc sống. Hãy cố gắng hết sức để nghĩ đến những điều tích cực. Hãy nhớ rằng: Nếu bạn tin vào các giới hạn của mình thì chúng sẽ cứ tiếp tục tồn tại. Khả năng không phải là thứ đã được định đoạt từ trước, và bạn có thể học bất cứ điều gì.

A là Act (Hành động)

Phương pháp giáo dục truyền thống đã dạy rất nhiều người rằng học tập là một hoạt động thụ động. Bạn ngồi yên trong lớp, bạn không nói chuyện với người ngồi bên cạnh và chỉ tiếp thu thông tin thôi. Nhưng thật ra học hỏi không phải là thứ bạn thực hiện một cách thụ động như thế. Bộ não con người sẽ học được nhiều hơn khi nó tạo ra thứ gì đó chứ không phải là khi tiếp nhận gì đó. Chính vì vậy, tôi muốn bạn tự suy nghĩ xem mình cần phải làm gì để trở nên chủ động hơn trong việc học. Hãy ghi chú. Hãy làm tất cả các bài tập trong phần Bắt đầu cùng Kwik. Hãy tải ứng dụng Kwik Brain về để kiểm tra và huấn luyện những khả năng không giới hạn của bạn. Hãy đến trang web Web.taisachnhanh.cloud/resources để có được các công cụ miễn phí khác. Tôi khuyên bạn nên tô đậm các ý quan trọng nhưng đừng lạm dụng việc này và tô tất cả các ý bạn đọc được. Nếu ý nào bạn cũng nghĩ là quan trọng thì thật ra bạn không biết điều gì là quan trọng cả. Bạn càng chủ động thì việc học của bạn sẽ càng tốt hơn, nhanh hơn và nhiều hơn.

BẮT ĐẦU CÙNG KWIK

Một điều mà bạn có thể thực hiện để khiến việc đọc sách của mình trở nên chủ động hơn là gì? Hãy viết điều ấy ra đây:....................................................................

S là State (Trạng thái)

Tất cả các quá trình học hỏi đều có liên kết chặt chẽ với trạng thái của bạn. Trạng thái là những cảm xúc tại một thời điểm nào đó. Trạng thái sẽ chịu nhiều ảnh hưởng từ suy nghĩ của bạn (tinh thần) và những điều xảy ra với cơ thể bạn (thể chất). Sự tồn tại hoặc thiếu hụt cảm xúc về một vấn đề trong một tình huống cụ thể sẽ ảnh hưởng đến quá trình học hỏi của bạn, và vì thế sẽ ảnh hưởng đến kết quả. Sự thật là khi bạn gắn cảm xúc vào một thông tin thì thông tin ấy sẽ trở nên đáng nhớ hơn. Để chứng minh cho điều này, tôi mạnh dạn đoán rằng có một bài hát, một mùi hương hoặc một món ăn nào đó có thể khiến bạn cảm giác như được quay trở lại tuổi thơ. Thông tin kết hợp với cảm xúc sẽ tạo ra trí nhớ dài hạn. Và điều ngược lại cũng đúng. Cảm xúc thường trực của bạn lúc đi học ở trường là gì? Khi tôi hỏi khán giả điều này thì phần lớn mọi người đều nói to là “chán!”. Và có lẽ bạn cũng phần nào cảm thấy như vậy.

Nếu năng lượng cảm xúc của bạn ở trường học luôn ở mức thấp thì chẳng có gì lạ khi bạn không thể nào nhớ nổi bảng tuần hoàn các nguyên tố hóa học. Thế nhưng, một khi bạn làm chủ được trạng thái tinh thần và thể chất, bạn sẽ có thể biến việc học tập từ một trải nghiệm chán nản trở thành một hoạt động thú vị, đầy tò mò và thậm chí còn rất vui nhộn nữa. Để làm được điều này, bạn có thể thử thay đổi chuyển động của cơ thể trong môi trường học tập, hoặc tạo ra những cảm xúc khác nhau trước khi bắt đầu học. Hãy thay đổi tư thế học hoặc cách hít thở. Bạn có thể đứng hoặc ngồi tùy thích nếu bạn cảm thấy giàu năng lượng và hào hứng với những thứ mình sắp thực hiện. Hãy mong chờ những lợi ích mang lại từ điều bạn sắp sửa học và điều bạn sẽ thực hiện khi ứng dụng kiến thức ấy. Hãy nhớ rằng việc học hỏi luôn liên kết chặt chẽ với trạng thái của bạn. Hãy nhận thức rõ điều này và chọn những trạng thái vui vẻ, thích thú hay tò mò.

BẮT ĐẦU CÙNG KWIK

Ngay tại thời điểm này, bạn có cảm thấy đầy cảm hứng, giàu năng lượng và tập trung không? Hãy đánh giá trạng thái hiện tại của bạn trên thang điểm từ 1 đến 10. Bạn có thể làm một điều gì ngay lúc này để nâng cao con số ấy?

T là Teach (Dạy lại)

Nếu bạn muốn giảm đường cong quên lãng xuống một cách đáng kể, hãy học với tâm thế rằng bạn sẽ dạy lại kiến thức ấy cho một người khác. Hãy nghĩ mà xem: Nếu bạn biết rằng mình sẽ phải trình bày lại cho người khác về những gì mình đã học được, thì khi học, bạn sẽ tiếp cận kiến thức với tâm thế rằng mình phải thực sự hiểu rõ nó, đủ rõ để giải thích lại cho người khác. Vì thế bạn sẽ tập trung cao độ hơn. Ghi chú kỹ lưỡng hơn. Và bạn có thể còn đặt ra câu hỏi trong quá trình học nữa. Khi dạy lại một kiến thức, bạn sẽ học nó hai lần: một lần bạn tự học, và lần thứ hai là thông qua việc dạy lại cho người khác.

Học tập không phải lúc nào cũng là hành trình đơn độc, bạn vẫn có thể tương tác với người khác trên con đường này. Có thể bạn sẽ thích quyển sách này hơn nếu rủ được người cùng học với mình, hoặc tốt hơn nữa là lập ra Câu lạc bộ Sách Không Giới Hạn với những cuộc gặp mặt hàng tuần để thảo luận về những ý tưởng và khái niệm trong sách. Khi tạo ra kỷ niệm cùng một hoặc một nhóm người, bạn sẽ tận hưởng việc học hơn. Khi làm việc chung với người khác, họ không chỉ giúp nhắc nhở bạn, mà còn có thể cùng bạn thực hành phương pháp này.

BẮT ĐẦU CÙNG KWIK

Hãy tìm cho mình một người cùng đọc quyển sách này và cùng nhắc nhở nhau. Hãy ghi ra tên của (những) người này tại đây:.................................................................

E là Enter (Nhập vào)

Công cụ quản lý công việc cá nhân đơn giản nhất nhưng hiệu quả nhất là gì? Đó chính là lịch trình/thời gian biểu của bạn. Chúng ta ghi lại những điều quan trọng vào lịch trình, ví dụ như các cuộc họp ở nơi làm việc, họp phụ huynh, hẹn gặp nha sĩ, đưa chó đến thú y và nhiều việc khác nữa. Bạn có biết điều mà rất nhiều người không hề lên lịch trước là gì không? Đó là thời gian để phát triển bản thân. Nếu bạn không ghi lại những điều này trong lịch trình của mình, thì khả năng cao là bạn sẽ không thể hoàn thành nó. Một ngày rất có thể sẽ trôi qua rất nhanh và bạn dễ dàng “quên mất” việc phải rèn luyện cơ thể và bộ não của mình.

BẮT ĐẦU CÙNG KWIK

Hãy lấy lịch trình của mình ra và đánh dấu những khoảng thời gian bạn sẽ đọc Không Giới Hạn trong bảy ngày tiếp theo. Bạn có thể đặt tên cho các khoảng thời gian này là PHÁT TRIỂN KHÔNG GIỚI HẠN, THỜI GIAN THIÊN TÀI, HUẤN LUYỆN NÃO BỘ, TRÒ CHUYỆN CÙNG JIM, hoặc bất cứ cái tên nào khác đủ thú vị để đảm bảo rằng bạn sẽ thực hiện theo đúng lịch.

R là Review (Ôn lại)

Một trong những cách tốt nhất để giảm thiểu tác động của đường cong quên lãng là chủ động nhớ lại những điều bạn đã học theo một phương pháp gọi là lặp lại ngắt quãng.

Bạn sẽ có thể ghi nhớ thông tin tốt hơn khi thực hiện ôn lại nhiều lần trong nhiều thời điểm khác nhau. Việc xem lại các tài liệu theo phương pháp ngắt quãng sẽ giúp gia tăng khả năng ghi nhớ của não bộ. Để tận dụng nguyên lý này, trước khi bạn bắt đầu đọc một phần trong sách, hãy dành ra một chút thời gian, có thể là chỉ vài phút, để chủ động nhớ lại những gì mình đã học được trong phần trước. Bộ não của bạn sẽ thực hiện ưu tiên cho các nội dung được ôn lại, đồng thời tâm trí bạn cũng được chuẩn bị để đón nhận những kiến thức tiếp theo.

BẮT ĐẦU CÙNG KWIK

Trước khi bắt đầu đọc, hãy dành ra vài phút để nói hoặc viết lại những điều bạn nhớ về những kiến thức mình đã đọc lần trước.

LỰA CHỌN THÔNG MINH

- Nhà triết học người Pháp Jean-Paul Sartre đã nói rằng: “Cuộc sống là chữ C, nằm giữa chữ B và D”, điều này có nghĩa là cuộc sống hiện tại của chúng tai chính là kết quả của những lựa chọn (C - choice) ta thực hiện giữa “B” (birth - thời điểm ta được sinh ra) và “D” (death - thời điểm ta chết đi). Sự thật đơn giản trong câu nói này cũng chính là điểm quan trọng ta cần nhớ trong hành trình học hỏi của mình. Đạt được trạng thái không giới hạn - đó là một lựa chọn, và nó phụ thuộc hoàn toàn vào bạn chứ không phải vào hoàn cảnh. Bạn có thể chọn từ bỏ năng lực này, nhưng tại sao bạn lại làm thế khi biết rằng mình có thể sống một cuộc đời không bị ràng buộc bởi bất cứ rào cản nào? Nhưng lựa chọn là một việc bạn phải chủ động thực hiện, và đây là lúc bạn cần lựa chọn.

“Đây là cơ hội cuối cùng của anh. Cơ hội này không đến lần thứ hai đâu. Nếu chọn viên thuốc màu xanh, mọi thứ sẽ chấm dứt, anh sẽ tỉnh dậy trên giường và tiếp tục tin vào những điều trước giờ anh vẫn tin. Nếu chọn viên màu đỏ, anh sẽ ở lại Vùng đất Diệu Kỳ, và tôi sẽ cho anh thấy cái hang thỏ này sâu đến đâu. Hãy nhớ rằng: thứ tôi mang đến cho anh là sự thật. Vậy thôi.”

-MORPHEUS

Vậy nên, tôi muốn bạn đưa ra lời hứa và cam kết thực hiện. Phần lớn mọi người thực sự muốn làm những điều mình nên làm. Nhưng cuối cùng họ vẫn không làm bởi vì họ nghĩ đó là một điều tùy chọn chứ không phải là lời hứa buộc phải thực hiện. Khi nghiêm túc đưa ra lời hứa, sức mạnh mà nó đem lại sẽ rất lớn. Tôi muốn bạn viết ra lời cam kết rằng mình sẽ đọc hết quyển sách này. Khi viết ra, khả năng chúng ta thực hiện lời hứa cũng sẽ cao hơn.

Trong trang tiếp theo, tôi đã chuẩn bị sẵn cho bạn một mẫu cam kết để bạn điền vào. Nếu bạn muốn có thêm quyết tâm, hãy chụp hình lời hứa có kèm với chữ ký của bạn và đăng lên mạng xã hội. Lời hứa được công khai như vậy sẽ giúp gia tăng sự cam kết của bạn. Hãy tag tôi vào theo cú pháp @JimKwik #LimitlessBook để tôi cùng tham gia ủng hộ bạn nhé!

Tôi: …………………………. cam kết sẽ đọc quyển sách này trong thời gian cách quãng, mỗi lần kéo dài từ 10 đến 25 phút cho đến khi hoàn thành trọn vẹn.

Tôi cam kết sẽ tập trung cao độ, quên đi những định kiến trước đây, loại bỏ những xao nhãng cũng như niềm tin bó buộc khả năng vốn có..

Tôi cam kết sẽ chủ động trong quá trình này. Tôi sẽ thực hiện toàn bộ các bài tập Bắt đầu cùng Kwik, sẽ ghi chú, bôi đậm và đặt ra cho bản thân những câu hỏi có liên quan đến nội dung mình đọc.

Tôi cam kết sẽ làm chủ được trạng thái của mình trong suốt quá trình đọc sách, tôi sẽ thường xuyên kiểm tra lại mức năng lượng của mình và luôn luôn chủ động điều chỉnh động lực khi cần thiết.

Tôi cam kết sẽ dạy lại điều mình học được cho người khác để đem lại lợi ích cho mọi người.

Tôi cam kết sẽ đặt ra thời gian đọc sách trong lịch trình của mình bởi vì một khi đã ghi vào lịch trình, tôi sẽ thực hiện được.

Tôi cam kết ôn lại những điều mình đã học để có thể ghi nhớ tốt hơn trước khi chuyển sang học những kiến thức mới.

Và cuối cùng, tôi cam kết rằng thậm chí nếu có lỡ “sai phạm” bất cứ điều nào trên đây thì tôi cũng sẽ không dằn vặt bản thân. Tôi sẽ quay trở lại và tiếp tục cố gắng thực hiện tốt nhất có thể.

Vâng! Tôi đã sẵn sàng trở nên KHÔNG GIỚI HẠN!

Ký tên:

Ngày tháng năm:

CÂU HỎI CHÍNH LÀ CÂU TRẢ LỜI

Đã bao giờ bạn đọc đến cuối trang sách và nhận ra rằng mình không thể nhớ được những điều vừa mới đọc trong trang đó? Có thể bạn sẽ đọc lại trang này và rồi quên thêm một lần nữa. Tôi không muốn bạn trải qua chuyện tương tự khi đọc quyển sách này, vậy nên hãy nghĩ thử xem tại sao lại như vậy? Câu trả lời là: bạn chưa đặt ra đúng câu hỏi. Câu hỏi thực chất lại chính là câu trả lời.

Mỗi giây trôi qua, các giác quan của bạn thu thập đến 11 triệu mẩu thông tin từ thế giới xung quanh. Hiển nhiên là nếu bạn cố gắng hiểu được và giải mã tất cả các thông tin này cùng một lúc thì bạn sẽ ngay lập tức bị quá tải. Đó là lý do tại sao bộ não chúng ta thật ra là một công cụ chuyên dùng để xóa thông tin - nó được thiết kế nhằm lọc bỏ thông tin. Nhận thức của chúng ta thường chỉ có thể xử lý được 50 mẩu thông tin mỗi giây. -

Điều gì sẽ vượt qua được hệ thống lọc của bộ não? Một bộ phận gọi là hệ lưới hoạt hóa thần kinh (reticular activating system - viết tắt là RAS) sẽ quyết định việc này. RAS điều khiển rất nhiều chức năng, trong đó có việc điều hòa giấc ngủ và hành vi. Nó cũng là bộ phận sẽ lọc thông tin thông qua một quá trình được gọi là hình thành thói quen. Quá trình này cho phép bộ não bỏ qua những thông tin không có ý nghĩa hay lặp đi lặp lại, và chỉ tiếp nhận những thông tin khác.

Một trong những cách để hướng dẫn cho RAS chính là các câu hỏi mà chúng ta đặt ra cho bản thân. Những câu hỏi này sẽ giúp bộ phận này biết được điều gì là quan trọng.

Hãy lấy ví dụ là ngày sinh nhật của em gái tôi. Nhiều năm trước, em tôi cứ liên tục gửi cho tôi bưu thiếp, hình ảnh và email về chó pug. Bạn biết đấy, đó là giống chó có khuôn mặt bẹt và đôi mắt lồi to. Chúng rất hiền lành và bạn có thể cho chúng mặc đồ vũ công ba-lê và chúng sẽ không phản đối gì cả. Tất nhiên tôi cũng tự hỏi tại sao em tôi liên tục gửi hình chó pug như vậy - và sau đó tôi nhận ra rằng sắp tới sinh nhật của em ấy rồi, và mọi chuyện trở nên rõ ràng: em tôi đã đưa ra gợi ý rằng mình muốn có một con chó pug trong dịp sinh nhật.

“Mục đích thực sự của giáo dục là giúp con người đạt đến trạng thái mà họ luôn luôn đặt ra các câu hỏi.”

- BISHOP MADELL CREIGHTON

Sau đó, trong ngày hôm ấy, khi đang xếp hàng tính tiền ở quầy thực phẩm sức khỏe, tôi nhìn sang quầy tính tiền khác. Ngạc nhiên thay, tôi đã nhìn thấy một người phụ nữ đang đặt con chó pug của mình ở trên vai. Chà, lâu rồi mình chưa nhìn thấy giống chó này - mọi chuyện ngẫu nhiên đến vậy sao? Tôi nghĩ. Vào hôm sau, khi đang chạy bộ ở khu vực gần nhà, tôi nhìn thấy một người đang dắt sáu con chó pug đi dạo.

Câu hỏi ở đây là: những con chó pug này từ đâu ra? Phải chăng chúng chỉ xuất hiện một cách kỳ diệu trước mắt tôi? Tất nhiên là không rồi. Nhưng trong vô số những mẩu thông tin tôi nhận được hàng ngày trước đây, tôi chưa bao giờ chú ý đến những con chó này cả. Một khi khái niệm này vượt qua được rào cản nhận thức của tôi, tôi đã bắt đầu nhìn thấy chúng ở khắp mọi nơi. Bạn đã bao giờ trải qua điều gì tương tự chưa? Có thể là một loại xe cụ thể nào đó bắt đầu xuất hiện “một cách kỳ diệu” ở tất cả những nơi mắt bạn lướt tới.

Trong buổi phỏng vấn với người dẫn chương trình nổi tiếng là Jeannie Mai, chúng tôi đã so sánh hiệu ứng này với việc các nền tảng mạng xã hội giờ đây sẽ cho bạn thấy nhiều nội dung liên quan hơn, dựa theo những mối quan tâm của bạn trong quá khứ. Các nền tảng này biết được những thông tin ấy vì bạn đã nhấp vào, nhấn thích hay xem những nội dung đó. Hệ thống RAS của bạn cũng giống như thuật toán của các trang mạng xã hội vậy. Nó sẽ cho những thứ bạn quan tâm xuất hiện nhiều hơn, và loại bỏ đi thứ bạn không quan tâm hay tương tác.

Vậy nên thông thường thì câu trả lời vốn đã ở trước mắt bạn rồi, nhưng vấn đề là bạn vẫn chưa đặt ra đúng câu hỏi để câu trả lời ấy có thể xuất hiện. Thay vào đó, bạn đặt ra những câu hỏi vô dụng, hay tệ hơn là những câu hỏi khiến bạn cảm thấy bản thân thật tồi tệ. Tại sao tôi không thông minh hơn? Tại sao tôi không đủ giỏi? Tại sao tôi không thể giảm cân? Tại sao tôi không thể tìm ra một nửa đích thực? Chúng ta cứ hỏi những câu đầy tiêu cực như vậy, và những câu hỏi ấy sẽ khiến cho những điều tiêu cực liên quan xuất hiện trước mắt ta - nó là câu trả lời cho câu hỏi ta đặt ra - giống như trường hợp của những con chó pug vậy. Tâm trí của con người luôn luôn khái quát hóa mọi thứ để giúp ta hiểu hơn về thế giới xung quanh. Ở đây, ở đó, và ở khắp mọi nơi - chúng ta sẽ luôn tìm được bằng chứng để chứng minh niềm tin của mình.

Suy nghĩ là một quá trình lý giải nguyên nhân thông qua việc đặt câu hỏi và đưa ra câu trả lời. Bạn có thể đang băn khoăn liệu có thật như vậy không? Đây, bạn đang đặt ra một câu hỏi đấy. Mặc dù chúng ta có hàng chục nghìn suy nghĩ mỗi ngày, nhưng chỉ có một, hoặc hai câu hỏi chủ đạo, và chúng ta tập trung vào câu hỏi này nhiều hơn những thứ khác. Và bạn cũng hiểu rồi đấy, những câu hỏi này có tác dụng định hướng cho sự tập trung của chúng ta, từ đó quyết định cảm xúc của ta và sau cùng là ảnh hưởng đến cách ta sống. Hãy cân nhắc một thí nghiệm như sau: thử tưởng tượng một người thường xuyên đặt ra câu hỏi: “Làm sao để mọi người thích tôi?” Bạn không biết tuổi tác, nghề nghiệp hay ngoại hình của người này. Nhưng bạn sẽ biết về người này nhiều hơn những gì bạn nghĩ. Bạn nghĩ tính cách của họ sẽ như thế nào? Bạn không cần biết quá nhiều thông tin cũng có thể đoán được rằng người này muốn làm vừa lòng tất cả mọi người, họ bày tỏ nguyện vọng của mình một cách gián tiếp và không sống thật với cảm xúc hay suy nghĩ của mình. Một người cứ liên tục tự hỏi làm sao để mọi người thích mình sẽ không bao giờ thực sự có thể là chính mình, bởi vì họ chỉ luôn uốn nắn bản thân sao cho phù hợp với sở thích của những người xung quanh, dù có thể chính họ cũng không nhận ra điều này. Còn bạn, bạn lại biết tất cả những thông tin này chỉ từ một câu hỏi duy nhất mà họ đặt ra cho bản thân. Vậy thì bạn nghĩ câu hỏi chủ đạo của mình là gì?

CÂU HỎI CHỦ ĐẠO CỦA BẠN

Khi tôi cảm thấy rằng não của mình đã hỏng rồi, tôi rất thích trốn tránh thực tại và tìm đến thế giới của các siêu anh hùng, truyện tranh, bộ trò chơi Dungeons and Dragons. Thế giới tưởng tượng ấy giúp tôi quên đi nỗi đau trong thực tại. Tôi cho rằng siêu sức mạnh hữu ích nhất cho tôi chính là khả năng tàng hình, và câu hỏi chủ đạo của tôi là: “Làm sao để mình trở nên vô hình?” Thay vì thể hiện bản thân, tôi chỉ luôn quan sát cuộc sống của mọi người. Tôi tự hỏi tại sao người này lại nổi tiếng như vậy, tại sao người kia vui vẻ như vậy, hoặc điều gì khiến người nọ thông minh như thế. Cuộc sống của tôi lúc nào cũng khó khăn, vậy nên khi tôi nhìn và học hỏi từ thế giới xung quanh, câu hỏi của tôi trở thành: “Làm sao để khiến mọi thứ tốt hơn?” Tôi muốn giải câu đố này: “Làm sao để hiểu được cách thức hoạt động của tâm trí, từ đó khiến nó hoạt động hiệu quả?” Tôi càng đặt ra nhiều câu hỏi mới thì những câu trả lời xuất hiện càng nhiều. Quyển sách này chính là kết quả sau hai thập kỷ tôi liên tục đưa ra những câu hỏi giúp gợi mở sức mạnh.

“Khi đặt ra câu hỏi, bạn sẽ không thể nào tránh được câu trả lời.”

— NGẠN NGỮ CAMEROON

Tôi gặp Will Smith lần đầu tiên trong bữa tiệc mừng sinh nhật 80 tuổi của Quincy Jones. Sau khi nghe về chấn thương não nghiêm trọng của tôi, anh ấy đã mời tôi đến dự buổi công chiếu Concussion - một bộ phim nói về những chấn thương vùng đầu trong môn bóng bầu dục. (Tôi sẽ nói về việc bảo vệ bộ não trong một chương khác.) Cuối cùng, Will đã mời tôi đến Toronto để cùng nhau thảo luận và làm việc trong vòng một tuần tại phim trường. Khi ấy Will đang đóng một bộ phim về siêu anh hùng, và hẳn bạn cũng biết được tôi đã vui mừng đến mức nào.

Điều tôi cảm thấy thú vị là các diễn viên và nhân viên làm việc từ 6 giờ tối đến 6 giờ sáng ở ngoài trời trong tiết trời mùa đông lạnh cắt da cắt thịt. Không phải mọi thứ ở Hollywood lúc nào cũng hào nhoáng bóng bẩy, trên phim trường có rất nhiều sự việc lập cập và gấp rút để kịp tiến độ quay. Trong một lần nghỉ giải lao, Will và tôi khám phá ra một vài câu hỏi chủ đạo của anh ấy, một trong số đó là: “Làm sao để khiến khoảnh khắc này trở nên tuyệt vời hơn nữa?” Khi chúng tôi đang đợi cảnh quay tiếp theo của Will, gia đình và bạn bè của anh ấy đang tập hợp lại thành từng nhóm để xem các diễn viên làm việc. Vào lúc 3 giờ sáng, tôi chắc rằng lúc đó mọi người đều cảm thấy lạnh và mệt mỏi, và đó là khi tôi thấy câu hỏi chủ đạo của anh ấy hoạt động như thế nào. Anh ấy mang sô-cô-la nóng cho mọi người, kể những câu chuyện cười để khiến họ vui vẻ, và anh ấy chủ động trở thành người tạo ra các hoạt động mặc dù đó đáng ra là lúc anh ấy nên nghỉ ngơi. Will đã khiến khoảnh khắc ấy trở nên tuyệt vời hơn. Câu hỏi chủ đạo dẫn lối cho sự tập trung và hành vi của anh ấy, và nó đã thay đổi trải nghiệm của tất cả mọi người khi đó.

BẮT ĐẦU CÙNG KWIK

Một câu hỏi chủ đạo mà bạn tự hỏi chính mình là gì? Hãy viết nó ra đây: …………………………………………………………..

CHUẨN BỊ CHO TÂM TRÍ

Những câu hỏi sẽ dẫn lối cho sự tập trung, vậy nên nó sẽ ảnh hưởng đến mọi hoạt động trong cuộc sống của bạn. Bởi vì mọi người thường không đặt ra đủ nhiều câu hỏi khi đọc thông tin, nên khả năng tập trung, hiểu và ghi nhớ thông tin của họ sẽ không được tốt. Nếu chuẩn bị cho tâm trí mình bằng những câu hỏi phù hợp trước khi đọc, thì bạn sẽ thấy câu trả lời (giống như những con chó pug) xuất hiện ở khắp nơi. Chính vì vậy, tôi sẽ đưa ra những câu hỏi quan trọng cụ thể xuyên suốt quyển sách này.

Để khởi động cho bạn, dưới đây là ba câu hỏi chủ đạo mà bạn cần đặt ra trong hành trình này. Chúng sẽ giúp bạn thực hiện hành động, ứng dụng những thứ mình đã học và biến kiến thức thành sức mạnh.

• Làm thế nào để tôi sử dụng điều này?

• Tại sao tôi phải sử dụng điều này?

• Khi nào tôi sẽ sử dụng điều này?

BẮT ĐẦU CÙNG KWIK

Đây là ba câu hỏi kỳ diệu của bạn: Làm thế nào để tôi sử dụng điều này? Tại sao tôi phải sử dụng điều này? Khi nào tôi sẽ sử dụng điều này? Chúng sẽ giúp bạn tích hợp kiến thức từ quyển sách này vào trong khối óc, trái tim và đôi tay của bạn. Hãy để chúng thâm nhập và kết nối thật sâu với bạn. Hãy viết những câu hỏi này ra ở nơi mà bạn có thể nhìn thấy - có thể là trên bàn hoặc trong điện thoại.

Thay vì đọc một cách thụ động, hãy cân nhắc ba câu hỏi này khi bạn tiếp thu những kiến thức được viết trong sách. Hãy nhớ rằng, câu hỏi chính là câu trả lời. Kể từ chương tiếp theo, ở mỗi đầu chương bạn sẽ thấy một loạt câu hỏi mà tôi đã thiết kế để chuẩn bị cho tâm trí bạn trước khi bắt đầu đọc. Hãy học những câu hỏi này trước khi bạn đọc chương ấy, và bạn sẽ được chuẩn bị tốt hơn, từ đó có thể hiểu và nhớ tốt hơn những gì mình học.

Cùng với các câu hỏi, bạn cũng hãy làm các bài tập “Bắt đầu cùng Kwik” được kết hợp có chủ đích xuyên suốt quyển sách này. Chúng là những hoạt động được thiết kế để huấn luyện bạn thực hiện hành động ngay lập tức trong hành trình học hỏi cũng như trong cuộc sống. Phần lớn các bài tập này đều có thể được hoàn thành trong một đến hai phút. Hãy nhớ đến sức mạnh của tính khả biến thần kinh: Mỗi khi bạn trả lời một câu hỏi và thực hiện một hành động mới, bạn đã tái thiết lập lại bộ não của mình. Trong mỗi chương, tôi cũng sẽ đưa ra các bài tập để bạn thực hiện trước khi đọc tiếp phần tiếp theo, và các bài tập này sẽ thực sự giúp bạn ứng dụng kiến thức vào thực tế.

“Mỗi con người đều là thiên tài. Nhưng nếu bạn dựa trên khả năng leo cây để đánh giá năng lực của con cá, cả đời nó sẽ nghĩ rằng mình thật ngu ngốc.”

-ALBERT EINSTEIN

PHẦN 2
TÂM THẾ KHAI PHÓNG

ĐIỀU GÌ

Tâm Thế

(danh từ)

Những niềm tin, thái độ và định kiến đã ăn sâu và tâm trí chúng ta về việc ta là ai, thế giới hoạt động như thế nào, ta có khả năng gì và xứng đáng với điều gì, và những điều gì có thể xảy ra.

Nhân tố đầu tiên trong ba nhân tố của Mô hình Không Giới Hạn là Tâm thế. Đây chính là thái độ hoặc định kiến trong tâm trí ta, nó sẽ ảnh hưởng đến cách chúng ta tương tác và đánh giá tình hình trong các tình huống. Tâm thế được tạo ra từ niềm tin, thái độ và định kiến của chúng ta về bản thân mình và về thế giới xung quanh. Mọi hành vi của chúng ta đều được dẫn lối bởi niềm tin, vậy nên trước khi nói đến phương pháp học, trước hết chúng ta phải đề cập đến niềm tin nội tại - nhận định của chúng ta về những điều có thể xảy ra.

Khi mới sinh ra, chúng ta không hề mang sẵn tâm thế về những điều mình có thể đạt được - những niềm tin giới hạn đó là điều ta học được từ những người khác trong cuộc sống và từ nền văn hóa nơi ta lớn lên.

Hãy nghĩ đến việc một chú voi con bị buộc vào một chiếc cọc. Khi còn nhỏ, chú voi không đủ mạnh để nhổ chiếc cọc lên, vậy nên dần dần nó không còn cố gắng nữa bởi vì chú ta học được rằng có cố gắng cũng vô ích. Khi chú voi lớn dần lên, nó cũng dần mạnh hơn và đã có thừa sức mạnh để nhổ chiếc cọc lên nhưng nó vẫn để bản thân bị buộc lại bởi một sợi dây thừng và một chiếc cọc kim loại yếu ớt - những thứ chẳng hề đáng kể. Chú voi bị giới hạn bởi điều mà nó học được trong quá khứ. Trong lĩnh vực tâm lý học, hiện tượng này được là: sự bất lực tự tạo.

Phần lớn chúng ta hành động giống như chú voi kia. Trong một thời điểm nào đó, ta trải qua một chuyện và chuyện ấy khiến ta có định kiến về những điều mình có thể và không thể làm, từ đó niềm tin về tiềm năng của bản thân ta cũng bị giới hạn lại cho đến tận bây giờ. Nhưng nếu sự bất lực là do ta tự tạo nên từ những giới hạn mình học được, thì ta cũng có thể học để phá vỡ những giới hạn ấy. Trong phần này, bạn sẽ học bảy lời nói dối về tiềm năng con người mà chúng ta được dạy, và phương pháp để thay thế chúng bằng những niềm tin mạnh mẽ mới.

Tôi dùng từ LỜI NÓI DỐI ở đây là có chủ đích. Trong trường hợp này, LỜI NÓI DỐI (trong tiếng Anh, LỜI NÓI DỐI là LIE) là viết tắt cho cụm từ Limited Idea Entertained, có nghĩa là tư tưởng giới hạn được gieo vào đầu bạn. Nếu bạn cũng giống như phần lớn mọi người thì bạn đang gieo vào đầu mình những tư tưởng về bản thân, và các tư tưởng này khiến bạn nghĩ rằng mình nhỏ bé hơn rất nhiều so với tiềm năng thật sự của bạn. Bạn cho phép các tư tưởng này phát triển và trú ngụ trong tâm trí mình, nhưng thật ra trong trường hợp này, chúng chẳng qua chỉ là BS (là viết tắt của từ Belief System, nghĩa là Hệ thống Niềm tin) mà thôi. Trong những chương tiếp theo, bạn sẽ khám phá ra được những lời nói dối này từ đâu mà có, chúng đã trói buộc bạn như thế nào, và bạn cần làm gì để giải phóng bản thân. Hãy tự hỏi chính mình những câu này: Những giới hạn nào của mình thật ra chỉ là LIE và BS? Tôi nghĩ rằng bạn sẽ cảm thấy rất kinh ngạc khi tìm ra được câu trả lời, và những câu trả lời ấy sẽ mang lại cho bạn tự do và sự khai phóng.

Tôi sẽ kể cho bạn một câu chuyện ngắn trước khi chúng ta bắt đầu. Một trong những người bạn mà tôi yêu quý nhất là Stan Lee. Hẳn bạn cũng biết rằng chính những câu chuyện trong vũ trụ truyện tranh của Stan đã giúp tôi vượt qua một trong những thử thách lớn nhất trong đời khi còn nhỏ, và cho đến tận hôm nay thì các câu chuyện ấy và luôn là một nguồn cảm hứng bất tận cho tôi. Những cuộc trò chuyện giữa tôi và Stan cũng luôn thú vị và thường giúp tôi nhận ra rất nhiều điều.

Tôi còn nhớ một cuộc trò chuyện như thế, khi ấy chúng tôi đang ngồi trong xe hơi để cùng đi ăn tối. Stan trông rất nổi bật khi mặc một bộ vest với chiếc cà vạt Người Nhện ấn tượng, và tôi đã hỏi ông ấy điều tôi vẫn luôn thắc mắc.

“Stan, trong những năm qua anh đã tạo ra rất nhiều nhân vật tuyệt vời, ví dụ như đội Avengers và X-Men,” tôi nói. “Vậy ai là nhân vật anh thích nhất?”

Ông ấy trả lời mà không hề chần chừ dù chỉ một giây.

“Người Sắt”, ông nói. “Còn anh thì sao?”

Tôi chỉ vào chiếc cà vạt của ông và nói: “Tôi thích Người Nhện.”

Stan gật đầu và nói: “Sức mạnh càng lớn thì trách nhiệm càng nhiều.[*] ”

“Chính xác, Stan. Và ngược lại cũng đúng: trách nhiệm càng nhiều thì sức mạnh càng lớn.”

Ông ấy có vẻ thích ý tưởng này, và điều ấy làm tôi vui suốt cả buổi tối. Và mặc dù trước đây tôi chưa bao giờ nói ra chính xác câu chữ như vậy, tôi nhận ra rằng khi ấy tôi đã nói ra một trong những nguyên lý trọng yếu của tâm thế không giới hạn. Khi nhận lãnh trách nhiệm về việc gì đó, chúng ta đồng thời cũng sở hữu sức mạnh để khiến mọi thứ tốt đẹp hơn.

Đó chính là đặc điểm quan trọng tạo nên tầm thế không giới hạn. Hoàn cảnh và tình huống của mỗi người có thể ảnh hưởng đến việc ta là ai, nhưng chúng ta mới chính là người chịu trách nhiệm cho việc ta sẽ trở thành người như thế nào. Điều quan trọng là ta phải hiểu rằng ta chịu trách nhiệm cho những định kiến và thái độ của chính mình. Và một khi bạn chấp nhận được sự thật rằng tiềm năng của mình hoàn toàn nằm trong tầm kiểm soát của bản thân thì sức mạnh của tiềm năng ấy sẽ được tăng lên đáng kể.

Vậy nên, nào người hùng, hãy bắt đầu khởi động hành trình khai phóng tâm thế chính mình. Giống như điều Stan vẫn thường nói: “Tiến lên nào!”[*]

“Vấn đề không đến từ những điều bạn không biết. Nó đến từ những điều bạn nghĩ rằng mình biết rõ, nhưng thật ra lại không phải như vậy.”

-MARK TWAIN

5
PHÉP THUẬT CỦA HỆ THỐNG NIỀM TIN

Tại sao niềm tin lại có ảnh hưởng lớn đến thế trong cuộc sống của bạn?

Tại sao những niềm tin giới hạn có thẻ cản trở bạn đạt MAT 1941 được mục tiêu?

Làm sao để loại bỏ những niềm tin giới hạn?

Hãy tưởng tượng bạn đang cầm trên tay một túi bắp rang bơ, bởi vì chúng ta sẽ cùng nhau đi qua một cuộc hành trình nho nhỏ đến với một cảnh phim. Nó sẽ bắt đầu như thế này:

Một chiếc cầu sắp sụp đổ bởi vì tên siêu ác nhân đã phá hoại những điểm chịu lực của cầu và chúng đã hư hỏng đến mức toàn bộ chiếc cầu chuẩn bị đổ sụp xuống dòng sông. Khi chiếc cầu đang nứt vỡ và lung lay dữ dội, siêu anh hùng của chúng ta biết được vấn đề và ngay lập tức đến nơi. Cô ấy là người duy nhất có sức mạnh ngăn chặn thảm họa xảy ra và cứu sống hàng trăm người.

Siêu anh hùng của chúng ta chỉ còn cách chiếc cầu 10 giây nữa. Nhưng khi cô đến càng gần với chiếc cầu thì trong đầu cô xuất hiện một giọng nói nhắc lại lần cô bị ngã đập mặt xuống đất lúc đang thực hiện động tác nhào lộn. Vài giây sau, cô lại nhớ chuyện bố đã từng nói rằng tốt nhất là cô không nên đặt hi vọng quá nhiều vào tương lai. Khi đã nhìn thấy chiếc cầu, một hình ảnh nữa lại hiện lên trước mắt cô: người bạn thân trước đây đang chế giễu cô, cho rằng cô quá ảo tưởng khi mong muốn trở thành một người vĩ đại.

Những mảnh vỡ từ chiếc cầu bắt đầu rơi xuống sông. Tiếng nứt vỡ ngày càng chát chúa hơn. Tiếng la hét của mọi người tràn ngập trong không gian.

Và siêu anh hùng của chúng ta, khi ấy trong lòng đầy những mối hoài nghi, đã ngồi xuống bên đường, đưa tay lên che mặt và ngập chìm trong cảm giác bất lực của bản thân.

Đợi đã... gì cơ?

Bạn chưa bao giờ thấy cảnh này trong một bộ phim siêu anh hùng, đúng không nào? Đó là vì một số lý do như sau. Lý do thứ nhất là một bộ phim như thế sẽ dở tệ. Lý do khác là dù cho các siêu anh hùng có những góc tối trong quá khứ hoặc những mâu thuẫn về đạo đức, họ cũng sẽ không trở thành siêu anh hùng nếu họ mang trong mình những niềm tin giới hạn. Siêu Nhân sẽ không nghĩ rằng nếu gặp may thì hôm nay mình sẽ có thể nâng được một tòa nhà cao tầng, hay ít ra cũng phải ba bốn tầng. Tony Stark không nghĩ rằng: “Bộ giáp Người Sắt này có lẽ sẽ không hoạt động tốt trong thời khắc quan trọng nhất bởi vì mình là kẻ chuyên gặp xui xẻo. Captain Marvel cũng không bay ra khỏi bầu khí quyển và đột nhiên lại có suy nghĩ là: “Không biết tinh thần của mình có đủ vững vàng để bay một mình trong vũ trụ không. Họ có siêu năng lực, và không hề bị bó buộc bởi bất cứ giới hạn nào.”

Và bạn biết không? Bạn cũng có siêu năng lực đấy. Vậy làm thế nào để hiện thực hóa siêu năng lực ấy? Bạn sẽ bắt đầu từ tâm thế của mình.

TÌM KIẾM ROGER BANNISTER CỦA BẢN THÂN

Khi tôi còn là một đứa trẻ, khoảng 9 hoặc 10 tuổi, đại gia đình của tôi có một cuộc họp mặt thân mật. Khi đó có vài chục người ngồi quanh chiếc bàn lớn trong một nhà hàng đông đúc. Hôm đó là tối thứ Bảy, vì thế nhà hàng rất đông khách, và các nhân viên phục vụ thoăn thoắt di chuyển giữa các bàn để phục vụ thực khách càng nhanh càng tốt.

Vài phút sau khi chúng tôi ngồi xuống, nữ phục vụ đến để nhận đặt món. Bạn cũng biết rồi đấy, quá trình này rất mất thời gian. Và khi cô phục vụ đến và hỏi tôi muốn gọi đồ ăn thức uống gì, tôi mới nhận ra rằng cô ấy chưa hề ghi chú lại bất cứ món nào mà những người họ hàng của tôi gọi cả. Tôi cảm thấy rất tò mò. Lúc ấy bàn chúng tôi có khoảng 25 người và tôi đã thấy cô ấy phục vụ những vị khách khác nữa nên chắc chắn cô ấy không chỉ phục vụ một bàn này. Vậy làm thế nào mà cô ấy nhớ được hết tất cả những thứ chúng tôi đã gọi? Tôi gọi món mình muốn sát cô phục vụ thật kỹ khi cô ấy tiếp tục nhận đặt món của những người còn lại trong bàn. và quan

Lúc đó, tôi không tin chắc là những món tôi gọi sẽ được mang ra chính xác. Ngay ở độ tuổi này, tôi đã có rất nhiều nghi ngờ. Không phải bởi vì tôi là một người tiêu cực hay tôi không có niềm tin vào con người, chỉ là tôi cần phải nhìn thấy điều gì đó kỳ lạ trước, rồi sau đó tôi mới tin rằng nó có thể xảy ra. Trong trường hợp này, tôi nghĩ rằng cùng lắm thì cô phục vụ cũng chỉ nhớ được phần lớn các món mọi người gọi, nhưng cô ấy sẽ đặt chúng xuống sai vị trí, và chúng tôi sẽ phải đổi thức ăn cho nhau để có đúng món của mình.

Sau đó thì, các món đồ uống được mang ra trước, và mỗi người có chính xác món mình đã gọi, thậm chí cả ly Coke không đá của một người em họ và ly Coke với một lát chanh xanh, một lát chanh vàng và hai quả cherry cũng được mang ra chính xác. Được thôi, tôi nghĩ, cô ấy đã làm khá tốt. Nhưng còn rất nhiều món khác nữa. Vài phút sau, món salad được mang ra, và một lần nữa, mọi thứ đều hoàn hảo. Những người muốn ăn nước sốt riêng sẽ có nước sốt được để riêng, những người muốn sốt được trộn sẵn vào salad thì nó sẽ được trộn sẵn, và loại nước sốt mà từng người gọi cũng được phục vụ chính xác. Sự nghi ngờ của tôi bắt đầu lung lay. Và sau đó món chính được mang ra. Không hề có bất cứ một sai sót nào, mặc dù có một vài người đã yêu cầu những thứ khá oái oăm. Mọi thứ đều được nấu chính xác như chúng tôi đã yêu cầu, và tất cả các món ăn phụ cũng được phục vụ hoàn hảo.

Khi ấy, tôi bắt đầu thưởng thức món ăn của mình, nhưng vẫn không thể ngừng suy nghĩ về điều mà cô phục vụ đã làm được. Ở độ tuổi đó, tôi mới chỉ có thể bắt đầu đọc sách được, và chấn thương não của tôi đã gây ra đủ mọi khó khăn trong cuộc sống. Vậy mà ở đây lại có một người chứng minh cho tôi thấy rằng bộ não của chúng ta có khả năng vượt xa hơn những gì tôi có thể tưởng tượng.

Cô phục vụ đó chính là Roger Bannister của tôi. Bannister là một vận động viên điền kinh nổi tiếng trong những năm 1950. Trong giai đoạn Bannister mới bắt đầu sự nghiệp, mọi người ai cũng tin rằng không một vận động viên nào có đủ thể lực để chạy một dặm trong vòng ít hơn 4 phút. Mọi người ai cũng cảm thấy rằng cơ thể con người sẽ không thể nào chịu nổi nếu chúng ta cố gắng đạt được mục tiêu ấy. Sau đó, vào ngày 6 tháng 5 năm 1954, Bannister đã chạy được một dặm trong vòng 3 phút g 3 và 59,4 giây, qua đó chứng minh được rằng giới hạn mặc định là 4 phút có thể bị phá vỡ. Và thú vị nhất là chỉ chưa đầy hai tháng sau đó, một người khác phá vỡ kỷ lục mà Bannister lập được, và sau đó kỷ lục mới này cũng bị phá vỡ, và sau đó lại bị phá vỡ lần nữa. Kể từ đó trở đi, thời gian để chạy một dặm cứ liên tục bị rút ngắn.

Điều mà Bannister đã làm chính là cho mọi người thấy rằng giới hạn ấy thật ra chẳng phải là giới hạn. Đó cũng chính là điều mà cô phục vụ đã cho tôi thấy. Thông qua cô ấy, tôi nhận ra rằng giới hạn mà tôi vẫn đặt ra cho bộ não của mình thật ra nhỏ bé hơn rất nhiều so với khả năng thực sự của nó. Bạn biết đấy, sau đó tôi vẫn tiếp tục gặp khó khăn trong việc học suốt nhiều năm nữa, nhưng từ khoảnh khắc trong bữa tối ấy, tôi đã biết được rằng có những điều tôi nghĩ là không thể xảy ra nhưng nó vẫn xảy ra.

Trong trường hợp này, cô phục vụ là một người không giới hạn. Cô ấy đã cho tôi thấy một điều mà trước đó tôi không bao tin là có thể. Tôi chưa bao giờ làm quen với cô ấy, nhưng tôi luôn luôn biết ơn vì điều cô ấy làm đã vĩnh viễn thay đổi nhận thức của tôi về các giới hạn của bản thân. Cô ấy đã thay đổi tâm thế của tôi. Nếu như những người khác có thể sử dụng bộ não của họ để thực hiện những điều phi thường như vậy thì không có lý do gì mà tôi lại không thể dùng bộ não của mình để thực hiện những mục tiêu nhỏ hơn. Tôi chỉ cần tìm ra một phương pháp.

Tôi sẽ chia sẻ thêm với bạn về phương pháp ấy trong quyển sách này. Nhưng cốt lõi của nó chỉ là một khái niệm cơ bản mà thôi: phá vỡ giới hạn. Điều quan trọng để giúp bản thân đạt được trạng thái không giới hạn là loại bỏ những định kiến sai lầm. Thông thường thì chúng ta không đạt được mục đích bởi vì ta tự thuyết phục bản thân rằng mình không thể thực hiện được. Hãy quay lại ví dụ của Roger Bannister một chút. Trước mốc thời gian ngày 6 tháng 5 năm 1954, mọi người tin chắc chắn rằng con người không thể nào chạy được quãng đường một dặm trong thời gian dưới bốn phút. Bốn mươi sáu ngày sau khi Bannister làm được điều ấy, một người khác đã phá vỡ kỷ lục mà anh ấy đặt ra, và hơn 1.400 vận động viên điền kinh cũng đã học theo anh ấy. Cho đến bây giờ, việc chạy được một dặm trong thời gian dưới bốn phút vẫn là một thành tích cực kỳ ấy tượng, nhưng không phải là không thể. Một khi “rào cản” đã bị phá vỡ, sẽ có rất nhiều người có thể thực hiện được nó.

Vậy thì làm sao để vượt qua được những niềm tin giới hạn đó?

NIỀM TIN GIỚI HẠN ẢNH HƯỞNG ĐẾN CHÚNG TA NHƯ THẾ NÀO

Những niềm tin giới hạn thường sẽ xuất hiện khi chúng ta độc thoại với bản thân. Những cuộc trò chuyện nội tại ấy sẽ tập trung xoay quanh việc bạn cố gắng thuyết phục bản thân rằng mình không thể làm được điều gì đó, chứ không phải là về việc bạn cần phải làm gì để đạt được nhiều hơn trong hiện tại và tương lai. Đã bao giờ bạn quyết định từ bỏ một điều gì đó, hoặc không theo đuổi ước mơ nữa bởi vì bạn tự thuyết phục rằng điều ấy là không thể? Nếu đã từng như vậy thì bạn cũng giống với rất nhiều người khác, nhưng việc này hoàn toàn không mang đến điều gì tốt đẹp cho bạn cả.

“Khi chúng ta đến với thế giới này, ta không hề biết chặng đường phía trước sẽ dễ dàng hay khó khăn, sẽ giàu có hay nghèo khổ, sẽ trở thành một người nổi bật hay chỉ là cái bóng lờ mờ. Chúng ta nhìn vào hai con người có vẻ là biết tất cả mọi thứ: Cha Mẹ mình” - chuyên gia thay đổi niềm tin Shelly Lefkoe đã nói như vậy trong bài phỏng vấn podcast với chúng tôi. Cha mẹ là những người thầy đầu tiên của chúng ta, và mặc dù họ không có ý gì xấu cả nhưng khi lớn lên, ta vẫn mang nhiều niềm tin giới hạn do họ gieo vào ta một cách vô thức.

Niềm tin giới hạn có thể cản trở bạn cả trong những công việc mà thông thường bạn có thể làm rất tốt. Đã bao giờ bạn trải qua một tình huống áp lực khi phải thực hiện một điều mà bình thường bạn có thể làm rất dễ dàng chẳng hạn như viết ghi chú hoặc thực hiện một phép tính đơn giản - nhưng sự căng thẳng của môi trường xung quanh đã khiến bạn có cảm giác nghi ngờ bản thân, đến mức bạn không thể thực hiện tốt việc đơn giản ấy? Đó là vì niềm tin giới hạn đã cản trở bạn. Nếu bạn tỉnh táo lại một chút thì bạn sẽ có thể thực hiện việc ấy rất dễ dàng, thế nhưng chính suy nghĩ bên trong đã đánh bại bạn. Giờ đây, hãy xem lại tình huống ấy, mở rộng nó ra và thử xem xét một lĩnh vực lớn trong cuộc sống của bạn. Có thể đó là sự đam mê của bạn dành cho công việc, hoặc khả h cho công việc, hoặc kha năng làm quen với mọi người. Nếu bạn để những niềm tin giới hạn nắm quyền điều khiển thì bạn sẽ chỉ mãi chật vật mà không đạt được thành tựu nào đáng kể, bạn sẽ tự hỏi tại sao mình chẳng bao giờ thành công, hoặc tự thuyết phục bản thân rằng bạn không xứng đáng có được điều ấy.

Alexis, người đã cùng tạo ra Kwik Learning với tôi, đã từng gặp nhiều khó khăn trong việc học khi còn nhỏ, cũng “học giống như tình huống của tôi vậy, nhưng lý do của cô ấy thì lại khác. Cô ấy được sinh ra tại Hàn Quốc, bố mẹ cô là doanh nhân khởi nghiệp và họ gặp nhiều khó khăn trong kinh doanh. Họ không có nhiều tiền nhưng luôn luôn cố gắng làm việc để chi trả cho cuộc sống. Mặc dù vẫn có nhà ở nhưng gia đình bốn người của cô phải sống trong một căn hầm nhỏ tại Hàn Quốc. Khi công việc kinh doanh thứ hai của họ thất bại, họ nhận được một lá thư từ Mỹ, thông báo rằng đơn ứng tuyển visa mà họ nộp cách đó bảy năm đã được chấp nhận. Khi ấy, vì đang lâm vào hoàn cảnh rất khó khăn nên gia đình cô ấy nghĩ rằng đây là một cơ hội mới và họ đã mượn một khoản tiền tương đương 2.000 đô la và chuyển đến Mỹ sống.”

Khi mới đến, Alexis không biết một chữ tiếng Anh nào cả. Đó thật sự là một cú sốc văn hóa - cô ấy không biết mọi người quanh mình đang nói gì, và văn hóa cũng hoàn toàn khác biệt. Bố mẹ cô cũng không biết nói tiếng Anh và tất cả họ đều gặp khó khăn để hiểu được thế giới đầy lạ lẫm này.

Alexis đăng ký vào học tại một ngôi trường gần nhà. Cô ấy là một học sinh khép kín và hướng nội, và bởi vì không biết ngôn ngữ nên cô ấy thường chỉ ngồi một mình trong bữa trưa hoặc ăn ở khu vệ sinh chỉ để không phải cảm thấy rằng mình là người ở ngoài lề xã hội.

Alexis phải mất đến sáu năm mới có thể thật sự hiểu được tiếng Anh, và cả những người bạn học cũng như giáo viên của cô ấy đều không hiểu tại sao Alexis lại gặp nhiều khó khăn đến vậy. Sau một vài năm, những người bạn cùng lớp bắt đầu chỉ trích rằng Alexis học quá chậm. “Bạn bị sao vậy?” “Bạn ngốc à?” “Bạn kỳ cục quá. là những cụm từ mà Alexis phải nghe rất thường xuyên trong quãng thời gian khi còn nhỏ.”

Những khó khăn mà Alexis phải đối mặt ở trường còn xuất hiện trong tiết thể dục, giờ học duy nhất mà có lẽ cô ấy không phải nói quá nhiều. Alexis nhớ lại lúc mình phải ngồi trên khán đài và viết đi viết lại câu “tôi sẽ mang theo đồ thể dục đến trường” bằng tiếng Anh. Nhưng khi đó cô ấy hoàn toàn không hiểu mình đang viết gì, và không ai có thể nói cho cô ấy hiểu rằng mình phải mang theo quần áo thể dục để thay khi có tiết.

Ở độ tuổi hai mươi, Alexis gặp khó khăn khi phải đọc hết toàn bộ một quyển sách. Cứ mỗi khi cố gắng học, cô ấy lại phải đấu tranh vất vả với những suy nghĩ tiêu cực trong đầu. Suy nghĩ mạnh mẽ nhất chính là sự nghi ngờ và chỉ trích đối với khả năng của bản thân, tuy nhiên những suy nghĩ khác, dù yếu ớt hơn nhưng chúng vẫn cố gắng chống lại sự nghi ngờ này. Rõ ràng vẫn có điều gì đó trong Alexis không chấp nhận rằng mình là kẻ “ngu ngốc”. Bố mẹ cô ấy phải làm việc vất vả để mang đến cho Alexis một cơ hội thứ hai, và cô không muốn khiến họ thất vọng. Mặc dù có những lúc cô ấy cảm thấy mình không đủ tài giỏi để làm bất cứ điều gì đặc biệt trong cuộc sống, nhưng cũng có những khi cô ấy cảm thấy chắc chắn rằng sẽ có một cách nào đó để thoát khỏi tình huống này, chứ không chỉ đơn thuần là chấp nhận nó.

Nếu Alexis nghe theo và để những suy nghĩ tiêu cực ấy định đoạt cuộc sống của mình thì có lẽ chúng đã đánh bại cô ấy trên hành trình này rồi, vì cô ấy sẽ không tìm kiếm các giải pháp cho vấn đề mình gặp phải. Thế nhưng ngược lại, cô ấy bắt đầu tìm kiếm câu trả lời bằng cách quan sát và học hỏi từ những người xung quanh. Cô ấy bắt đầu tự hỏi họ đã làm gì khác so với cô để có được thành công và hạnh phúc. Cô ấy muốn biết được liệu đó có phải chỉ là kết quả của sự may mắn kết hợp với tài năng thiên bẩm không, hay có một phương pháp để thực hiện. Trong hành trình học cách thành công, cô ấy đã tham gia vào một trong các lớp học ban đầu của tôi. Alexis không biết mình sẽ học được gì từ lớp đó, nhưng cô ấy biết rằng mình muốn đạt được một điều gì đó khác biệt - cô ấy muốn cảm nhận được niềm hi vọng trong cuộc sống của mình.

Trong ngày thứ nhất, chúng tôi học về trí nhớ. Mọi người đã học rất nhiều nội dung trong suốt tám tiếng, nhưng đến cuối buổi học, Alexis cảm thấy cực kỳ tươi mới và thậm chí còn cảm thấy hào hứng với những gì mình học được. “Mình còn có thể sử dụng bộ não để làm những gì nữa?” - cô ấy tự hỏi. Vậy là lần đầu tiên trong đời, cô ấy không cảm thấy mình là người chậm hiểu nữa, cô ấy cảm thấy rất hào hứng về việc học.

Ngày thứ hai, chúng tôi học về khả năng đọc nhanh. Ban đầu cô ấy không mong đợi nhiều vào nội dung này do bị ám ảnh bởi khó khăn mình phải trải qua trong quá khứ. Nhưng khi Alexis học được các thói quen đọc thông minh và thực hiện những bài tập đọc nhanh, mọi thứ đã thay đổi. Cô ấy đột nhiên nhìn thấy tiềm năng, và cả niềm vui, khi đọc. Cô ấy nhận ra rằng mình không quá chậm chạp hay ngu ngốc, chỉ là từ trước đến nay chưa có ai hướng dẫn cô phương pháp học và sử dụng siêu máy tính trong đầu mình. Khi khám phá ra được sức mạnh của việc học hỏi, những suy nghĩ tiêu cực và niềm tin giới hạn từ trước đến giờ trong đầu Alexis đã lùi lại phía sau và không còn nắm quyền điều khiển cô nữa.

Sau lớp học đó, lần đầu tiên Alexis đã có thể đọc hết một quyển sách và cảm thấy kinh ngạc vì mình hiểu được rất nhiều, nhớ được rất nhiều và tận hưởng trải nghiệm ấy rất nhiều.

Đó chính là thời điểm thay đổi then chốt trong cuộc đời cô. Từ một người có tâm thế giới hạn với niềm rằng “mọi thứ sẽ không thay đổi được đâu”, Alexis đã biết rằng cô ấy có thể thay đổi và định hình lại tâm trí để đạt được các mục tiêu trong cuộc sống. Lần đầu tiên trong đời, cô ấy bắt đầu tin vào chính mình và tưởng tượng ra những điều mình có thể làm được.

Ngày nay, Alexis không còn cảm thấy sợ khi phải học kiến thức mới nữa. Cô ấy không cảm thấy tội lỗi vì mình không biết điều gì đó. Cô sẽ tìm kiếm câu trả lời cho vấn đề và ứng dụng nó vào cuộc sống. Chính vì niềm đam mê học hỏi ấy, Alexis đã cùng tôi tạo ra Kwik Learning Online để chia sẻ trải nghiệm thay đổi diệu kỳ mà cô ấy có được với những người khác ở mọi quốc gia trên thế giới.

Trong quyển sách Mequilibrium, các tác giả là Jan Bruce, Tiến sĩ Andrew Shatté và Tiến sĩ Adam Perlman đã gọi những niềm tin như thế là “niềm tin tảng băng trôi” bởi vì bên dưới những niềm tin trên bề mặt là rất nhiều những niềm tin khác ẩn sâu trong tiềm thức của chúng ta. Trong quyển sách, họ nói rằng: “Niềm tin tảng băng trôi ăn sâu vào tâm trí và rất mạnh mẽ - chúng thúc đẩy cảm xúc của chúng ta. Tảng băng trôi càng vững chắc thì nguy hại nó gây ra cho cuộc sống của ta càng lớn... nó khiến cho lịch trình của ta trở nên rối loạn, khiến ta không thể thực hiện chế độ ăn uống như mong muốn, hoặc ngăn cản ta nắm lấy cơ hội trong cuộc sống.”

Và có lẽ điều quan trọng nhất mà họ nói chính là: “Nếu chúng ta điều khiển được tảng băng trôi ấy thì ta sẽ có khả năng cực kỳ lớn để làm chủ cảm xúc và cuộc sống của mình. Khi bạn làm tan tảng băng, những tác hại do nó gây ra cũng sẽ bị cuốn trôi đi theo dòng nước.”

Tiến sĩ Jennice Vilhauer, giám đốc Chương trình Tâm lý Trị liệu Bệnh nhân Ngoại trú tại Khoa Tâm thần và Khoa học Hành vi của Trường Y khoa thuộc Đại học Emory, đã khẩn thiết yêu cầu chúng ta đối mặt trực tiếp với những suy nghĩ tiêu cực trong đầu mình: “Giọng nói trong đầu bạn hay phán xét, nghi ngờ, khinh thường bạn và liên tục nói rằng bạn không đủ tốt. Nó nói ra những điều khiến bạn buồn, những điều mà bạn sẽ không bao giờ nói với một người khác. Tôi đúng là đồ ngốc. Tôi là đồ rởm. Tôi chẳng bao giờ làm được chuyện gì đúng. Tôi sẽ không bao giờ thành công.”

Cô ấy nói thêm: “Những suy nghĩ tiêu cực trong đầu không hề vô hại. Nó chiếm lấy tâm trí bạn, hạn chế bạn và ngăn cản bạn sống cuộc đời mà mình thực sự mong muốn. Nó cướp đi sự thanh thản trong tâm hồn và sự bình yên trong cảm xúc của bạn. Và nếu bạn không để tâm xử lý thì qua thời gian đủ lâu, nó có thể gây ra những vấn đề tâm lý nghiêm trọng như trầm cảm hay lo âu.”

Hãy cùng xem xét lại siêu anh hùng mà chúng ta đã nói đến ở phần đầu chương này. Cô ấy đã thất bại. Rõ ràng cô ấy có động lực muốn giải cứu mọi người. Và cô ấy chắn chắn chúng có phương pháp để làm điều ấy. Nhưng thứ cô ấy không có chính là tâm thế. Những suy nghĩ tiêu cực bên trong đã thuyết phục được cô ấy, khiến cô nghĩ rằng mình không đủ tốt, và vậy nên cô đã ngồi xuống bên đường và cảm thấy đau xót cho chính mình chứ không tiếp tục chiến đấu để giải cứu mọi người nữa. Chắc chắn một trong những bài học rút ra từ câu chuyện này là cô gái có siêu năng lực này đã làm hỏng chuyện. Cô ấy thất bại trong thời khắc quan trọng bởi vì cô không làm chủ được những suy nghĩ trong đầu mình.

Nhưng còn có một điều cực kỳ quan trọng nữa ta cần hiểu từ chuyện này: siêu anh hùng của chúng ta vốn đã có sẵn tất cả mọi thứ để thành công. Giá như cô ấy có thể vượt qua được những niềm tin giới hạn đang cản trở mình thì tài năng xuất chúng của cô đã được sử dụng đúng cách và giải cứu được mọi người.

Đó chính là lý do tại sao việc tháo gỡ những niềm tin giới hạn là rất quan trọng.

NẾU TÔI NÓI RẰNG BẠN LÀ MỘT THIÊN TÀI THÌ SAO?

Khi bạn nghĩ đến các thiên tài, người đầu tiên xuất hiện trong đầu bạn là ai? Tôi nghĩ Einstein và Shakespeare là những người đầu tiên bạn nghĩ đến. Những người khác có thể là Stephen Hawking, Bill Gates, Marie Curie hoặc Ruth Bader Ginsburg. Những cái tên này sẽ hiện ra trong đầu của rất nhiều người bởi vì họ đều là những con người xuất chúng trong một số lĩnh vực cụ thể của trí thông minh, và ta hay đánh đồng loại trí thông mình này với các thiên tài. Nhưng bạn có nghĩ đến LeBron James không? Beyoncé thì sao? Hoặc Oprah? Hoặc bạn?

Nếu bạn chưa nghĩ đến những cái tên tôi đề cập ở phía sau thì cũng không có gì đáng ngạc nhiên. Phần lớn chúng ta thường đánh đồng thiên tài với một tiêu chí của trí thông minh, đó là IQ. Những người có IQ cao là thiên tài, và người có IQ thấp có thể rất thành công, thậm chí trở nên vĩ đại trong một lĩnh vực nào đó, nhưng họ không được xem là thiên tài.

Nếu bạn cũng có cách suy nghĩ như vậy thì bạn, cũng giống như một số người khác, đang định nghĩa thiên tài theo cách quá hạn hẹp. Thậm chí tôi còn nghĩ rằng phần lớn mọi người đã và đang định nghĩa thiên tài theo cách này. Nhưng sẽ có hai vấn đề. Thứ nhất, định nghĩa này sẽ khiến bạn không có sự trân trọng dành cho nhiều loại hình thiên tài khác. Vấn đề thứ hai là suy nghĩ ấy sẽ khiến bạn không xác định được thiên tài bên trong chính mình.

Có rất nhiều loại hình thiên tài khác nhau. Các chuyên gia có nhiều giả thuyết khác nhau về số lượng các loại, nhưng nhìn chung họ đều nghĩ rằng khả năng thiên tài sẽ được thể hiện trong bốn loại hình. Dưới đây là cách phân loại thiên tài đã tồn tại trong hàng nghìn năm qua:

• Thiên tài ý tưởng: Đây là những người thể hiện khả năng thiên tài của mình thông qua sự sáng tạo và các ý tưởng. Shakespeare là một thiên tài ý tưởng bởi vì ông ấy có khả năng thiên bẩm trong việc tạo ra những câu chuyện để ta tự soi xét lại bản thân. Galileo là một thiên tài ý tưởng bởi vì khi cùng nhìn lên bầu trời, ông ấy có khả năng nhìn nhận được những thứ mà người khác không thể. Các thiên tài ý tưởng là những người mà chúng ta hay nghĩ đến nhất mỗi khi nhắc tới khái niệm thiên tài.

• Thiên tài tương tác: Khả năng của những thiên tài này sẽ được bộc lộ khi họ tương tác với những người khác. Oprah Winfrey là một thiên tài tương tác bởi vì cô ấy có khả năng phi thường để kết nối với trái tim, khối óc và tâm hồn của rất nhiều người từ nhiều hoàn cảnh khác nhau. Khả năng thiên tài tương tác của Malala Yousafzai được bộc lộ thông qua việc cô ấy có thể kể những câu chuyện mà tất cả mọi người trên thế giới đều có thể đồng cảm. Thiên tài tương tác thường là những bậc thầy trong giao tiếp.

• Thiên tài tầm nhìn: Đây là những người thể hiện khả năng thiên tài của mình thông qua việc thấy được bức tranh toàn cảnh và bám sát với mục tiêu mình đặt ra. Nelson Mandela là một thiên tài tầm nhìn bởi vì ông ấy có thể thấy được sự đúng đắn trong tầm nhìn của mình, mặc cho những tình huống khó khăn liên tục xảy đến với ông. Khả năng thiên tài tầm nhìn của Mẹ Teresa cũng giúp bà hình dung ra được một cuộc sống tốt đẹp hơn cho những người xung quanh mình, thậm chí trong những thời khắc đen tối nhất. Các thiên tài tầm nhìn thường sẽ hiểu được tầm nhìn dài hạn - điều mà phần lớn những người xung quanh không thể nào thấy được.

• Thiên tài thông tin: Khả năng của những thiên tài này sẽ được bộc lộ thông qua việc họ có thể chú ý đến những chi tiết nhỏ và sử dụng những chi tiết mà người khác không để ý hoặc không nhìn thấy được. Sergey Brin sử dụng khả năng thiên tài này để nhìn ra được tiềm năng của dữ liệu lớn, và từ đó tạo ra Google. Nếu bạn đọc quyển sách Moneyball, thì bạn sẽ biết được rằng Billy Beane và các nhân viên của ông đã tái định nghĩa lại môn bóng chày, cũng chính nhờ khả năng thiên tài của họ trong việc nhìn thấy được ý nghĩa của các dữ liệu. Các thiên tài thông tin rất thích thu thập mọi thông tin mà họ có thể tìm được, rồi từ đó tạo ra tầm nhìn to lớn hơn từ những thông tin ấy, và đây là điều mà phần lớn những người khác sẽ bỏ qua.

BẮT ĐẦU CÙNG KWIK

Bạn nghĩ khả năng thiên tài của mình là gì? Hãy viết ra đây:

Trong phần lớn các trường hợp, khả năng thiên tài của mỗi người là sự kết hợp của hai hoặc nhiều loại hình thiên tài. Có rất ít người chỉ có khả năng trong lĩnh vực thông tin hay chỉ giỏi trong việc kết nối người với người. Nhưng điều quan trọng bạn cần hiểu ở đây là định nghĩa thiên tài vốn dĩ rộng hơn rất nhiều chứ không chỉ gói gọn trong lĩnh vực học thuật hay khả năng nhớ chính xác bảng tuần hoàn hóa học - và vì thế bạn cũng có những khả năng thiên tài bên trong mình.

Nếu bạn nghĩ rằng điều tôi nói thật vô lý, thì hãy quay trở lại đọc những chương trước trong quyển sách này. Để đạt được trạng thái không giới hạn, điều quan trọng là bạn phải khai phóng được khả năng thiên tài bẩm sinh của mình. Có thể bạn không có cùng loại thiên tài ý tưởng như Shakespeare hay thiên tài tương tác như Oprah, nhưng bên trong bạn vẫn tồn tại những loại hình thiên tài khác - chúng chỉ đang chờ được bộc lộ ra bên ngoài hoặc chờ được bộc lộ nhiều hơn. Điều cốt lõi là bạn phải khai phóng chúng.

KHÔNG CHỈ TÂM TRÍ CỦA BẠN CHỊU TÁC ĐỘNG ĐÂU

Trước khi tôi mang đến cho bạn các công cụ để xây dựng tâm thế tích cực hơn, hãy dành khoảng một phút để nói về lợi ích của những suy nghĩ tích cực. Có sự liên kết chặt chẽ giữa suy nghĩ tích cực và sức khỏe thể chất. Trong một nghiên cứu của đại học John Hopkins, Tiến sĩ Lisa Yanek đã kết luận rằng: “trong xã hội thông thường, những người tích cực có tỷ lệ đau tim và các rủi ro về bệnh mạch vành ít hơn 13% so với những người tiêu cực.”

Đồng thời, Mayo Clinic cho rằng: “Suy nghĩ tích cực thường đi kèm với thái độ lạc quan, và đây là yếu tố quan trọng để giảm các áp lực trong cuộc sống một cách hiệu quả. Và khi áp lực cuộc sống giảm xuống, nhiều lợi ích sức khỏe sẽ gia tăng.”

Những lợi ích mà họ đề cập đến bao gồm:

• Gia tăng tuổi thọ

• Giảm tỷ lệ trầm cảm

• Giảm đau buồn

• Tăng đề kháng đối với bệnh cảm lạnh

• Sức khỏe tâm lý và thể chất tốt hơn

• Sức khỏe tim mạch tốt hơn và giảm nguy cơ tử vong do các bệnh về tim mạch

• Kỹ năng xử lý vấn đề tốt hơn trong tình huống khó khăn và áp lực

TÁI ĐỊNH HÌNH NHỮNG NIỀM TIN GIỚI HẠN

Tôi luôn sử dụng một hình ảnh ẩn dụ mỗi khi nói về việc giúp mọi người thoát ra khỏi những niềm tin giới hạn. Tôi sẽ nói với họ rằng sự khác biệt giữa niềm tin giới hạn và tâm thế không giới hạn cũng giống như sự khác biệt giữa một chiếc nhiệt kế và một chiếc máy điều nhiệt vậy. Chiếc nhiệt kế chỉ có một chức năng duy nhất: phản ánh lại môi trường. Nó đo lường môi trường và đưa ra mức nhiệt độ, chỉ thế thôi. Điều này cũng giống như việc con người thường cũng chỉ phản ánh lại môi trường. Họ nhìn vào những niềm tin giới hạn của mình và phản ứng lại trong khuôn khổ những giới hạn ấy, và sống cuộc đời mình trong một khuôn mẫu giới hạn nhất định.

Ngược lại, máy điều nhiệt tiếp nhận thông tin từ môi trường và khiến môi trường thay đổi dưới sự điều khiển của nó. Nếu một chiếc máy điều nhiệt nhận thấy rằng căn phòng đang quá lạnh hoặc quá nóng, nó sẽ thay đổi môi trường để phù hợp với tiêu chuẩn lý tưởng mà nó đặt ra. Tương tự như vậy, nếu bạn gặp phải những khó khăn từ bên ngoài hay từ bên trong, bạn có thể hành động như một chiếc máy điều nhiệt - bạn có thể khước từ những niềm tin giới hạn ấy và tạo ra một môi trường phù hợp để đạt được những mục tiêu to lớn nhất.

Vậy, làm sao để bạn giảm thiểu các niềm tin giới hạn và từ đó phát triển tâm thế siêu anh hùng? Theo tôi, có ba điều cốt lõi bạn cần làm.

Điều cốt lõi 1: Tìm ra Niềm tin Giới hạn của Bạn

Bạn đã thấy một vài ví dụ về niềm tin giới hạn trong quyển sách này, nhưng ngoài ra vẫn còn rất nhiều nữa (và chúng ta sẽ sớm tìm hiểu về bảy niềm tin giới hạn phổ biến nhất trong lĩnh vực học hỏi). Có thể đó là các niềm tin về khả năng, tính cách, mối quan hệ, trình độ giáo dục của bạn, hoặc bất cứ một điều gì khác có thể dẫn đến những suy nghĩ tiêu cực bên trong rằng bạn không thể trở thành người như mình mong muốn. Ngay từ bây giờ, hãy chú ý đến những lúc bạn tự nhủ rằng mình không đủ năng lực, thậm chí trong cả những lĩnh vực mà bạn nghĩ sẽ không có ảnh hưởng gì lớn đến cuộc sống của mình.

Ví dụ, có thể bạn đang tự nhủ rằng mình kể chuyện hài dở tệ. Có thể điều này đối với bạn không có gì to tát, bởi vì bạn không có mong muốn trở thành một người có khiếu hài hước. Nhưng mỗi khi tự nhủ như vậy, bạn có thể đồng thời truyền ra thông điệp rằng mình không phải là người có thể khiến mọi người thoải mái, không phải là một người đồng hành tốt hay người mà người khác muốn ở bên. Những suy nghĩ như vậy có thể khiến bạn trở nên lúng túng và nghi ngờ bản thân trong những tình huống xã hội quan trọng, hoặc khi bạn cần phải nói chuyện trước một nhóm người. Vậy nên, hãy cẩn thận lắng nghe mỗi khi bạn sử dụng các cụm từ như “tôi không thể”, “tôi không phải là” hoặc “tôi không”. Khi ấy bạn đang gửi thông điệp đến chính mình, và những thông điệp ấy sẽ ảnh hưởng đến suy nghĩ chung của bạn về bản thân. Ngay cả trong những trường hợp suy nghĩ tiêu cực của bạn chỉ xuất hiện trong một lĩnh vực cụ thể không quan trọng và bạn nghĩ rằng nó sẽ không ảnh hưởng đến cuộc sống của mình, hãy cứ tập trung lắng nghe.

Đồng thời, hãy cố gắng xác định nguyên nhân của những suy nghĩ ấy. Niềm tin giới hạn thường bắt đầu khi chúng ta còn nhỏ. Nhưng điều đó không có nghĩa rằng gia đình là khởi nguồn cho niềm tin ấy. Những tương tác xã hội đầu tiên của chúng ta cũng như những trải nghiệm đầu tiên trong môi trường giáo dục cũng có thể gây ra niềm tin giới hạn. Một số người không muốn làm một điều gì đó chỉ đơn giản vì khi còn là một đứa trẻ, họ đã thử làm điều ấy vài lần và không thành công.

Sau khi nhận thức được bạn đang tự cản trở bản thân thông qua những suy nghĩ tiêu cực, hãy dành thời gian để xác định nguồn gốc của những suy nghĩ ấy. Đây là một trải nghiệm mang lại cho bạn cảm giác tự do rất lớn. Bởi vì một khi đã nhận thức được, bạn sẽ bắt đầu nhận ra những điều này không phải là sự thật về mình, chúng chỉ là ý kiến mà thôi. Và khả năng cao là những ý kiến ấy hoàn toàn sai lầm.

Một khi bạn đã xác định được các suy nghĩ tiêu cực trong đầu mình, rằng mình không thể làm gì đó, hãy bắt đầu đối thoại ngược lại với chúng. Khi bạn thấy bản thân đang nghĩ là: “Tôi luôn làm hỏng mấy chuyện này”, hãy đáp ngược lại như sau: “Chỉ là trước nay tôi chưa làm tốt được chuyện này thôi, nhưng không có nghĩa là bây giờ tôi không thể làm được. Ý kiến này tôi không chấp nhận.”

Điều cốt lõi 2: Hãy tìm Sự thật

Một trong những tác hại nghiêm trọng nhất của niềm tin giới hạn đó là trong nhiều trường hợp, nó hoàn toàn sai lệch. Liệu bạn có thật sự tệ hại trong việc nói trước đám đông không? Liệu bạn có thật sự kém cỏi khi lãnh đạo nhóm? Liệu bạn có thật sự là người nhạt nhẽo nhất tại bất cứ đâu không? Bằng chứng gì chứng minh cho điều ấy? Đã bao nhiêu lần bạn thực sự trải qua những tình huống này rồi? Và kết quả là gì?

“Cuộc sống vốn không có giới hạn, giới hạn chỉ là do bạn đặt ra mà thôi.”

-LES BROWN

Một trong những điều ác độc nhất của niềm tin giới hạn, đó là chúng đánh mạnh vào cảm xúc của chúng ta. Khi bạn chống lại niềm tin giới hạn, bạn sẽ nhận ra rằng chúng sẽ đánh trả mạnh mẽ - và thường thì chiến thắng sẽ thuộc về chúng - dù cho bạn đã cố gắng dùng lý trí để chiến đấu. Nhưng những suy nghĩ tiêu cực ấy có dựa vào bằng chứng nào trong thực tế không? Hãy nghĩ về những điều bạn đã trải qua khi nói trước đám đông (tiện thể tôi cũng muốn nói rằng đây là nỗi sợ hãi chung của rất nhiều người). Thay vì tập trung vào cảm xúc của bạn trong thời điểm đó, hãy cân nhắc xem mọi thứ đã thực sự xảy ra như thế nào. Mọi người có la ó đòi bạn phải xuống sân khấu không? Người khác có tìm đến bạn, cười vào mặt bạn và nói rằng bạn là một kẻ thất bại không? Sếp của bạn có gặp riêng bạn vào hôm sau để nói rằng bạn nên đổi nghề vì bạn chẳng thể nói ra được từ nào đàng hoàng không?

Tôi đoán là những điều đó chẳng hề xảy ra. Thay vào đó, khả năng cao là người nghe cảm thấy kết nối với những gì bạn đang nói. Nếu đó là một buổi nói chuyện công việc thì có thể những người khác cũng ghi chú lại điều bạn nói, và gần như chắc chắn rằng bạn đã mang lại cho họ những điều hữu ích. Vậy thì phải chăng lần tiếp theo bạn nên xuất hiện tại TED để diễn thuyết? Tất nhiên là không rồi. Nhưng như vậy có nghĩa là bạn thật ra đã truyền đạt ý tưởng tốt hơn nhiều so với những gì mà suy nghĩ tiêu cực trong đầu đang cố vẽ ra.

Và bạn còn phải đặt ra câu hỏi này nữa: Khi bạn không làm tốt được việc gì đó, thì có bao nhiêu % là do suy nghĩ tiêu cực của chính bạn đã liên tục can thiệp và phá hỏng mọi thứ? Đây là vấn đề thực sự mà nhiều người gặp phải. Khi họ đang thực hiện một việc mà họ không tự tin rằng mình có thể làm được, những suy nghĩ bên trong sẽ chỉ trích và khiến họ bị xao nhãng đến nỗi họ không thể tập trung vào công việc đang làm được... và vì thế họ không thể nào làm tốt. Đây là một trong các lý do tại sao bạn cần phải học cách chống lại và áp chế những niềm tin giới hạn bên trong. Càng thực hiện tốt điều này thì bạn càng ít bị xao nhãng khi đang thực hiện những thử thách quan trọng nhất để phát triển bản thân.

Vậy nên, khi bạn kiểm tra lại tính xác thực của những niềm tin giới hạn, hãy cân nhắc hai điều sau đây: liệu trong thực tế có bằng chứng nào cho thấy bạn không thể làm tốt việc này không, và liệu bằng chứng đó có bị ảnh hưởng bởi suy nghĩ tiêu cực của chính bạn không?

Điều cốt lõi 3: Tạo ra Niềm tin mới

Giờ đây bạn đã xác định được niềm tin giới hạn của mình, và cũng đã cẩn thận xem xét tính xác thực của chúng. Đây là lúc bạn thực hiện bước then chốt nhất - tạo ra một niềm tin mới, niềm tin này phải chính xác hơn những LỜI NÓI DỐI mà bạn đã chấp nhận trước đây, đồng thời nó cũng phải mang lại lợi ích trong hành trình đạt đến trạng thái không giới hạn của bạn.

Bạn sẽ khám phá về quá trình thực hiện việc này trong chương tiếp theo, nhưng bây giờ hãy cứ điểm qua đôi nét. Ví dụ, một trong những niềm tin giới hạn của bạn là: mình luôn thất bại trong thời khắc quan trọng. Sau khi xác định nó là một niềm tin giới hạn, bạn đã thực hiện những điều cần thiết để kiểm tra tính xác thực của nó. Bạn nhận ra rằng mặc dù có đôi khi bạn để sự lo lắng xâm chiếm tâm trí trong những thời điểm áp lực, thế nhưng ít khi nào tình huống đó trở nên thật sự tồi tệ. Và sau khi xem xét kỹ lưỡng, bạn tìm ra được một vài lần mình có thể “vượt qua được tình huống khó khăn. Và thật ra thì, sau khi suy nghĩ lại, bạn nhận ra rằng số lần mình thành công còn nhiều hơn số lần thất bại.”

Vậy nên, bây giờ là lúc bạn cần tạo ra một niềm tin mới. Trong trường hợp này, niềm tin mới của bạn sẽ là không một ai có thể thành công 100% trong những tình huống quan trọng, nhưng bạn nên tự hào vì đã nhiều lần mình thực hiện tốt ngay cả khi áp lực là cực kỳ lớn. Niềm tin này sẽ hoàn toàn thay thế niềm tin cũ, nó được tạo ra dựa trên những bằng chứng xác thực và sẽ giúp bạn có được tâm thế tốt hơn nhiều trong lần tiếp theo phải hành động trong một tình huống quan trọng.

Tôi cũng có thêm một công cụ nữa để bạn sử dụng. Suốt nhiều năm qua, tôi đã nói chuyện với nhiều chuyên gia, và những cuộc trò chuyện này thường đi đến cùng một kết luận: chừng nào bạn còn tin rằng những suy nghĩ tiêu cực ấy là con người thật của bạn, là bản thể tốt nhất của bạn, thì nó sẽ mãi mãi dẫn dắt bạn. Rất nhiều người trong chúng ta hay nói những cụm từ như “Tôi hiểu rõ bản thân mình, và...” trước khi nói ra niềm tin giới hạn của mình.

Nhưng nếu bạn có thể tạo ra một nhân cách khác cho những suy nghĩ tiêu cực này - một nhân cách không phải là bạn thực sự - thì khả năng áp chế thành công những suy nghĩ ấy sẽ cao hơn nhiều. Kỹ thuật này đặc biệt hiệu quả và khi thực hiện cũng rất thú vị. Hãy đặt cho những suy nghĩ ấy một cái tên thật vô lý, và hãy hình dung nó có một dáng vẻ rất kì dị. Hãy khiến nó trông giống một nhân vật hoạt hình - loại mà chỉ thường xuất hiện trong những bộ phim tầm phào. Hãy cười nhạo nó vì nó lúc nào cũng quá tiêu cực. Hãy nhướn mắt nhìn nó khi nó xuất hiện trong tâm trí bạn. Bạn càng tách biệt nhân cách này ra khỏi nhân cách thật sự của mình thì bạn sẽ càng thành công trong việc loại bỏ nó ra khỏi cuộc sống.

KHẢ NĂNG ĐẠT ĐƯỢC TRẠNG THÁI KHÔNG GIỚI HẠN

Giờ đây, khi đã biết được cách chinh phục những niềm tin giới hạn, bạn có thể bắt đầu sử dụng tâm thế tích cực để đạt đến trạng thái không giới hạn. Có thể điều này nghe có vẻ quá táo bạo, nhưng có rất nhiều bằng chứng cho thấy sự liên kết giữa tâm thế và thành tựu.

Một trong những khách mời trong chương trình podcast của tôi là James Clear, tác giả của quyển Atomic Habits, thuộc danh sách bán chạy nhất của tờ New York Times, và bạn sẽ gặp lại anh ấy ở phần sau của quyển sách này. Anh ấy đã viết về nghiên cứu được thực hiện bởi Tiến sĩ Barbara Fredrickson - nhà nghiên cứu tâm lý tại Đại học North Carolina. Ở đầu bài viết, Clear đã nhấn mạnh ảnh hưởng của những cảm xúc tiêu cực lên chúng ta thông qua ví dụ về việc chạm trán một con hổ trong rừng. Anh nói: “Các nhà nghiên cứu từ lâu đã biết rằng những cảm xúc tiêu cực sẽ lập trình cho bộ não thực hiện một hành động cụ thể nào đó. Ví dụ như khi bạn gặp một con hổ, bạn sẽ chạy. Tất cả những điều khác đều không quan trọng. Bạn tập trung hoàn toàn vào con hổ, vào nỗi sợ hãi mà nó gây ra và làm thế nào để thoát khỏi nó.” Điều mà Clear đang muốn nói đến ở đây là: những cảm xúc tiêu cực sẽ khiến chúng ta giảm số lượng những điều mình có thể thực hiện xuống. Bạn sẽ chỉ tập trung vào việc chạy trốn khỏi con hổ (một hình ảnh ẩn dụ), và tất cả những chuyện khác sẽ không có ý nghĩa gì cả. Nếu chúng ta để cảm xúc tiêu cực (như những niềm tin giới hạn) điều khiển mình thì thông thường ta chỉ hoạt động theo bản năng sống còn, và như thế có nghĩa là ta đã tự giới hạn các khả năng khác trong cuộc sống.

Điều mà Tiến sĩ Fredrickson khám phá ra, đó là khi có được tâm thế tích cực, bạn sẽ tạo ra kết quả hoàn toàn ngược lại. Cô ấy thiết kế một thử nghiệm, trong đó những người tham gia sẽ được chia thành năm nhóm và họ được xem các đoạn phim ngắn. Nhóm đầu tiên xem các đoạn phim mang đến niềm vui. Nhóm thứ hai xem các đoạn mang đến sự hài lòng. Nhóm thứ ba là các đoạn tạo ra nỗi sợ hãi và nhóm thứ tư là các đoạn tạo ra sự giận dữ. Nhóm thứ năm là nhóm đối chứng.

Sau khi xem xong các đoạn phim, những người tham gia được yêu cầu tưởng tượng ra các tình huống tương tự như tình huống họ vừa mới xem, và nghĩ xem mình sẽ phản ứng như thế nào trong tình huống ấy. Sau đó họ sẽ điền vào một bảng điền khuyết với 20 câu bắt đầu bằng cụm từ “Tôi muốn”. Những người trải qua cảm giác sợ hãi và tức giận sẽ viết ra ít câu nhất trong khi những người trải qua cảm giác vui vẻ hay hài lòng sẽ viết ra nhiều hơn, và nhiều hơn cả nhóm đối chứng. “Nói cách khác”, Clear diễn giải, “khi bạn có được những cảm xúc tích cực như niềm vui, sự hài lòng hay tình yêu, bạn sẽ thấy được nhiều điều mình có thể làm hơn trong cuộc sống.”

Một điều quan trọng nữa mà tôi cần lưu ý là: những lợi ích mà tâm thế tích cực mang lại không chỉ là cảm xúc tích cực. Clear đã đưa ra thêm ví dụ như sau:

Một đứa trẻ được chạy chơi ở bên ngoài, leo trèo trên những cành cây và chơi đùa cùng bạn bè sẽ phát triển được khả năng hoạt động cơ thể tốt hơn (kỹ năng thể chất), vui chơi với người khác và giao tiếp trong đội nhóm tốt hơn (kỹ năng xã hội), và có thể khám phá cũng như xem xét thế giới xung quanh tốt hơn (kỹ năng sáng tạo). Như vậy thì những cảm xúc tích cực khi được chơi đùa vui vẻ sẽ thúc đẩy đứa trẻ xây dựng những kỹ năng hữu ích và giá trị khác trong cuộc sống hàng ngày... Niềm vui khi được khám phá và sáng tạo ra những kỹ năng mới sau đó sẽ kết thúc, nhưng những kỹ năng nó học được sẽ tồn tại mãi.

Fredrickson gọi điều này là lý thuyết “mở rộng và xây dựng”, bởi vì những cảm xúc tích cực sẽ mở rộng cảm nhận của bạn về các khả năng trong cuộc sống và từ đó cởi mở tâm trí bạn, và nhờ thế bạn sẽ có thể xây dựng những kỹ năng cũng như nguồn lực mới - những thứ có thể đem lại giá trị trong nhiều khía cạnh khác của cuộc sống.

Lý thuyết này, cùng với nghiên cứu đã được đề cập ở đây, đã cho thấy rằng cảm xúc tích cực sẽ: (i) mở rộng sự chú ý và tư duy của con người; (ii) loại bỏ những đợt trỗi dậy của cảm xúc tiêu cực; (iii) giúp gia tăng tính bền bỉ của tâm lý; (iv) xây dựng những nguồn lực mới cho bản thân sau này; (v) khởi động cho hành trình phát triển liên tục để đạt đến cuộc sống tốt đẹp hơn trong tương lai; và (vi) gieo mầm cho sự thịnh vượng. Lý thuyết này đồng thời cũng mang đến một thông điệp quan trọng: Mọi người nên tìm và tạo ra những cảm xúc tích cực trong cuộc sống của mình, và của những người xung quanh. Điều này không chỉ mang lại cho họ cảm giác tốt đẹp trong thời điểm đó mà còn có thể thay đổi họ, để họ trở thành những con người tốt hơn và khởi động hành trình đến với một cuộc sống lâu dài, khỏe mạnh và thịnh vượng

Tâm thế mới có được nhờ việc dẹp bỏ những suy nghĩ tiêu cực sẽ mở ra cho bạn một thế giới mới, trong đó bạn có thể làm được rất nhiều thứ. Khi bạn đang ngập tràn - cảm xúc tích cực, bạn sẽ nhìn thấy - và nắm lấy - các cơ hội, những điều mà trước đây mà chưa bao giờ để ý. Và khi đã có được động lực mạnh mẽ (và, rõ ràng là, với tất cả những điều này, làm sao mà bạn lại không có động lực được cơ chứ?) cùng với những phương pháp đúng đắn, bạn sẽ có thể tiến bước trên hành trình trở thành một người thật sự không giới hạn.

TRƯỚC KHI CHÚNG TA TIẾP TỤC

Để học nhanh hơn, chúng ta cần phải vượt qua định nghĩa hạn hẹp về điều mà ta nghĩ rằng mình có thể làm được. Trong những trang tiếp theo, bạn sẽ tìm hiểu về bảy lời nói dối về việc học hỏi - chúng là những niềm tin giới hạn phổ biến nhất khiến mọi người không thể bứt phá thành công được. Trong suốt nhiều thập kỷ hướng dẫn mọi người cách học hỏi, tôi đã thấy nhiều học viên và khách hàng bám víu vào những niềm tin này. Chúng chính là những rào cản thật sự mà bạn phải đối mặt. Dù sao thì con người sẽ mãi mãi không thể nào học cách ghi nhớ mọi thứ tốt hơn nếu họ cứ tự nhủ với bản thân rằng mình có trí nhớ kém. Tất cả những thứ khác sẽ tự động trở nên ổn thỏa một khi bạn đã thoát ra khỏi mê cung của những thứ được gọi là “giới hạn” này. Khi đã loại bỏ được những lời nói dối này, bạn cũng sẽ loại bỏ được những vật cản quan trọng đang chắn ngang trên hành trình đến với trạng thái không giới hạn. Trước khi đọc chương tiếp theo, hãy thực hiện một số điều dưới đây:

• Nghĩ đến một thời điểm mà bạn thấy một người đạt được điều gì đó thực sự ấn tượng đối với bạn. Giờ đây, hãy nghĩ xem điều này có truyền cảm hứng gì cho bạn không?

• Hãy tái hình dung lại nhân cách của các suy nghĩ tiêu cực trong đầu bạn. Hãy thay đổi các đặc tính của nó khi nó xuất hiện trong đầu bạn, như vậy thì bạn sẽ ít tin tưởng nó hơn.

• Hãy chống lại một trong những niềm tin giới hạn ấy ngay bây giờ. Điều gì bạn hay tự nhủ rằng mình không thể làm được? Hãy tìm ra những chứng cứ chứng tỏ rằng niềm tin này là không đúng.

“Đây là lời nói dối kinh điển nhất: ai cũng có giới hạn. Giới hạn duy nhất tồn tại chính là những giới hạn mà ta tin vào.”

-WAYNE DYER

6
7 LỜI NÓI DỐI VỀ VIỆC HỌC HỎI

Những niềm tin giới hạn nhất bạn nói với chính mình là gì?

Làm thế nào để vượt qua tác động tiêu cực của những niềm tin giới hạn này?

Làm thế nào để biến những niềm tin giới hạn ấy thành niềm tin tích cực?

Bạn đã và đang phải nghe rất nhiều lời nói dối. Liên tục. Đôi khi là từ chính bạn. Chúng ta ai cũng phải tiếp nhận một luồng thông tin không ngừng nghỉ, liên tục gieo vào đầu ta suy nghĩ rằng khả năng của mình là giới hạn, và ta nhận loại thông tin này thường xuyên đến nỗi phần lớn chúng ta chẳng còn lựa chọn nào khác ngoài việc tin tưởng nó. Vấn đề ở đây là những thông điệp này hoàn toàn đi ngược lại hành trình trở nên không giới hạn. Những tư tưởng giới hạn được gieo vào đầu (những lời nói dối) có thể ngăn cản hoặc dẫn chúng ta đi sai hướng. Vậy nên, hãy cùng tìm hiểu về bảy lời nói dối trong số đó, hãy xem xét bản chất thực sự của chúng và thay thế chúng bằng những điều tốt đẹp hơn.

LỜI NÓI DỐI 1: TRÍ THÔNG MINH LÀ BẤT BIẾN

Nhìn sơ qua thì có vẻ Rae là một người khá tích cực - cô ấy điều hành công việc kinh doanh của riêng mình, cô có mạng lưới quan hệ xã hội rộng rãi và cô ấy rất thích giao tiếp với những người có ý tưởng lớn, những người có thể nghĩ để những khả năng mà phần lớn chúng ta không hề mơ tới.

Khi con gái của Rae ra đời, cô ấy nhận ra rằng có thể cô ấy không lạc quan như mình vẫn nghĩ. Một tâm thế khác bắt đầu nhen nhóm hình thành, ban đầu chúng lúc nào cũng xuất hiện một cách mờ nhạt và khó nhận ra. Đầu tiên là cách cô ấy phản ứng lại những điều mà cô con gái nhỏ làm. Rae thường nghĩ rằng: “con bé chỉ được đến mức đó thôi” thay vì tin tưởng rằng mình có thể tác động ảnh hưởng đến hành vi của con gái. Khi chồng cô cố gắng dạy đứa trẻ những điều mới, Rae nhận ra rằng cô có cảm thấy một chút khó chịu, kiểu như cô ấy đang muốn bảo vệ con gái mình khỏi sự thất vọng nếu chẳng may đứa trẻ không thể học được những gì người khác dạy. Cô ấy nhận thấy mình có một suy nghĩ thường trực rằng con mình “vẫn còn quá nhỏ để học những thứ đó”.

Một ngày nọ, chồng Rae nhìn cô và nói rằng: “Em nghĩ rằng con không thể học được sao? Con sẽ không bao giờ phát triển tốt hơn so với bây giờ sao?” Câu trả lời tất nhiên là không rồi - cô ấy rất yêu con mình, và cô con gái nhỏ cũng rất thông minh, hay tò mò và mỗi ngày đều học những thứ mới. Rõ ràng là con cô có khả năng làm điều ấy... Thế nhưng, ở tận sâu bên trong, Rae biết có một niềm tin cố hữu vẫn luôn nói rằng: “Không, con bé chỉ được đến mức đó thôi. Rae đã phải vật lộn với tâm thế cố hữu về trí thông minh của con mình.”

Những niềm tin này rất khó để phát hiện ra. Rất ít người trong chúng ta có ý thức suy nghĩ về những giới hạn của bản thân hay những giới hạn mà ta nghĩ rằng người khác đang phải tuân theo. Nhưng nó sẽ len lỏi đến nhiều lĩnh vực trong cuộc sống và ảnh hưởng trầm trọng đến hạnh phúc của chúng ta - ảnh hưởng đến công việc, đời sống gia đình và con cái ta. Nếu bạn tin rằng mọi thứ không thể được cải thiện thì bạn sẽ không bao giờ có thể cải thiện chúng trong thực tế. Nếu như ngay từ đầu bạn không tin rằng một điều gì đó là khả thi thì sẽ rất khó khăn để bạn thực hiện được nó.

Carol Dweck, giáo sư tâm lý học tại Đại học Stanford miêu tả sự khác biệt giữa tâm thế cố hữu và tâm thế phát triển như sau:

Khi có tâm thế cố hữu, sinh viên sẽ tin rằng những khả năng cơ bản cũng như trí thông minh và tài năng của họ là những đặc điểm cố hữu và không thể thay đổi được. Mỗi người sẽ có một lượng nhất định, và vậy nên mục tiêu của họ là làm sao cho bản thân trông có vẻ thông minh ở mọi lúc mọi nơi và không để mình tỏ ra ngu ngốc. Còn khi có tâm thế phát triển, sinh viên sẽ hiểu rằng tài năng và khả năng của họ có thể được phát triển khi họ có cố gắng, được dạy bảo đúng cách và kiên trì thực hiện. Họ không nhất thiết tin rằng ai cũng giống nhau hay ai cũng có thể trở thành Einstein, nhưng họ tin rằng mọi người đều có thể trở nên thông minh hơn nếu họ cố gắng.

Cũng giống như Rae, phần lớn chúng ta xem xét liệu tâm thế của mình là tâm thế cố hữu hay phát triển. Phần lớn mọi người chứ tiếp tục suy nghĩ theo những lề lối cũ vốn đã phổ biến trong gia đình mình, và thậm chí còn không nhận ra điều ấy. Mặc dù nó rất khó nắm bắt, nhưng một khi bạn đã để niềm tin giới hạn bám rễ trong mình, nó sẽ ảnh hưởng cực kỳ sâu sắc đến cách chúng ta tiếp cận cuộc sống. Với tâm thế cố hữu, mọi thứ sẽ cứ duy trì như hiện tại và chúng ta chẳng hề có sức mạnh để thay đổi chúng. Còn với tâm thế phát triển, chúng ta có khả năng thay đổi bất cứ điều gì.

Nếu Rae có mảy may một chút suy nghĩ rằng con gái của mình không thể phát triển hay cải thiện được, thì thay vì dạy dỗ con mình, bạn nghĩ cô ấy sẽ làm gì? Có thể là những thứ sau đây: xoa dịu con, để con nghỉ ngơi, phân tán sự chú ý của con. Tất cả những hành động này sẽ giúp làm giảm áp lực trong thời điểm hiện tại, nhưng chúng không giúp ích gì cho sự phát triển của con cô cả. Tương tự như vậy, nếu người lớn chúng ta tin rằng mình không có khả năng học hỏi, thì chúng ta sẽ không nhận lấy trách nhiệm tự mình học hỏi những điều mình cần học, thay vào đó, ta sẽ làm gì? Chúng ta sẽ tự nói với bản thân rằng điều đó là không cần thiết, ta sẽ viện cớ, sẽ đổ lỗi cho những người xung quanh hoặc cho hoàn cảnh, và sau đó chúng ta tự khiến bản thân phân tán, lấp đầy thời gian với những thứ khiến mình cảm thấy tốt hơn.

Nguồn gốc của niềm tin giới hạn này có lẽ là từ một chuyện bạn không còn nhớ được nữa, hoặc chuyện đã xảy ra khi bạn còn nhỏ. Và nó có ảnh hưởng sâu sắc đến góc nhìn của bạn đối với trí thông minh và khả năng học hỏi của bản thân. Điểm số và các bài kiểm tra IQ được tạo ra vào đầu thế kỷ 1900 để đánh giá xem học sinh nào sẽ gặp nhiều khó khăn nhất trong trường học. Nhà tâm lý học người Pháp Alfred Binet và học trò của ông là Theodore Simon là hai trong số những nhà khoa học đầu tiên đưa ra một bài kiểm tra để đo lường mức độ thông minh của con người, và họ làm như vậy vì chính quyền Pháp đã chi tiền cho dự án này. Họ đã tạo ra một bài kiểm tra năng lực, đặt trong mối tương quan với tuổi tác của con người. Khi ấy họ cũng nhận được nhiều lời ca ngợi vì bài kiểm tra này dễ dàng được chuyển đổi sang nhiều ngôn ngữ và nền văn hóa khác nhau.

Hơn 100 năm sau, vẫn có rất nhiều tranh luận gay gắt về việc liệu những bài kiểm tra như vậy thật ra có khả năng đo lường trí thông minh hay không - trí thông minh ở đây được định nghĩa là khả năng tiếp thu, đồng hóa kiến thức và thông tin. Điều thú vị là bản thân Binet cũng không hài lòng về cách mọi người sử dụng bài kiểm tra của mình bởi vì nó không đo lường được sự sáng tạo hay trí thông minh cảm xúc. Thêm vào đó, những định kiến từ xã hội về bài kiểm tra này khiến chúng ta có xu hướng đề cao quá mức điểm số của bài kiểm tra. Ta thường nghĩ rằng điểm số IQ là sự phản ánh chính xác cho trí thông minh của mình, nhưng thật ra không phải như vậy. Bài kiểm tra IQ thật ra đo lường những khả năng học thuật của con người trong thời điểm họ thực hiện bài kiểm tra chứ không đo được trí thông minh thiên bẩm của người đó. Cho đến tận hôm nay, các bài kiểm tra IQ vẫn không thể nào đo lường được sự sáng tạo hay trí thông minh để xử lý các tình huống thực tế (bạn có thể gọi nó là “trí thông minh phi-học-thuật” cũng được), và chắc chắn là nó cũng không đo lường được trí thông minh cảm xúc - cả ba loại hình thông minh này đều đang đóng vai trò ngày càng quan trọng trong công việc và cuộc sống.

Sự khác biệt quan trọng mà bạn cần nắm rõ ở đây là: điểm bài kiểm tra và khả năng học hỏi của bạn không giống nhau. “Khi có ai đó nói rằng IQ là con số cố định suốt đời, thì thật ra họ đang nói đến điểm số của chúng ta trong bài kiểm tra IQ, vốn là một con số khá cố định - chứ không phải là mức độ thông minh của mỗi người, vì trí thông minh của chúng ta không ngừng tăng lên”, trích lời Bryan Roche tại Đại học Quốc gia Ireland.

David Shenk đã giải thích cụ thể hơn về ý tưởng này trong quyển sách The Genius in All of Us của mình. Anh ấy viết rằng mỗi người đều có tiềm năng trở thành thiên tài, hoặc ít ra cũng có khả năng trở nên vĩ đại. Thế nhưng có nhiều người lại nghĩ rằng mình không phải là thiên tài, hoặc mình không có tài năng - lý do cho điều này là vì khi nghĩ như vậy thì họ có thể trốn tránh được trách nhiệm và không phải nắm quyền điều khiển cuộc sống của chính mình. “Khi chúng ta tin rằng tài năng là bẩm sinh và giới hạn cũng là cố hữu thì tâm lý của ta sẽ cảm thấy dễ chịu hơn: Lý do bạn không thể trở thành ca sĩ opera là vì bạn không thể hát opera được. Chỉ đơn giản là bạn sinh ra đã như vậy rồi. Tài năng là bẩm sinh - lối suy nghĩ này khiến chúng ta cảm thấy cuộc sống này dễ hiểu và thoải mái hơn, nó giúp chúng ta không còn phải mang trên mình trọng trách của sự kỳ vọng nữa”.

Trí thông minh của bạn không chỉ có thể thay đổi mà nó còn phụ thuộc vào việc bạn có thể đạt được tâm thế phát triển hay không. Đầu tiên, hãy xem xét thái độ của bạn. Hãy lắng nghe lời nói của chính mình: tâm thế cố hữu sẽ luôn luôn hiện diện trong ngôn ngữ bạn sử dụng. Có thể bạn sẽ nói với bản thân rằng: “Tôi đọc không tốt. Những câu nói như vậy có nghĩa là bạn tin rằng đây là một tình huống cố hữu và kỹ năng của bạn không thể nào cải thiện được. Thay vào đó, hãy nói những câu như: “Hiện tại tôi vẫn chưa làm tốt chuyện này. Bạn có thể thay đổi ngôn ngữ theo hướng này khi nói về bất cứ lĩnh vực nào mình muốn cải thiện trong cuộc sống.”

Điểm số trong các bài kiểm tra không quyết định tương lai của bạn. Chúng không ảnh hưởng đến khả năng học hỏi và thành công của bạn. Hãy nắm quyền kiểm soát hành trình học tập của chính mình.

Sự thật là: Điều quan trọng không phải là bạn thông minh đến mức nào, mà là bạn thông minh như thế nào. Có rất nhiều loại hình trí thông minh khác nhau (chúng ta sẽ bàn đến vấn đề này sau). Và cũng như những thứ khác, trí thông minh vốn là sự kết hợp của thái độ, hành động, và nó còn phụ thuộc vào hoàn cảnh xung quanh nữa.

Niềm tin mới: Trí thông minh có thể thay đổi.

LỜI NÓI DỐI 2: CHÚNG TA CHỈ SỬ DỤNG 10% BỘ NÃO

Chúng ta ai cũng đã nghe về niềm tin này rồi. Một vài người trong chúng ta nghe nó trong lớp học, một số người khác thì nghe bạn bè nói lại. Một số lại nghe thông qua các phương tiện truyền thông - có thể là một bộ phim tài liệu, một chương trình trình truyền hình hoặc một bộ phim. Niềm tin này thường được sử dụng để làm tiền đề cho một khả năng mà mọi người đều mong muốn: Nếu chúng ta có thể tận dụng được phần còn lại của bộ não, ta sẽ có thể đạt được điều gì?

Ý tưởng này có thể xuất phát từ nhiều nguồn gốc khác nhau, nhưng cũng giống như những niềm tin phổ biến khác trong xã hội, ý tưởng này vốn là kết quả của một chuỗi sự kiện khác nhau. Một vài người cho rằng người đưa ra ý tưởng này là nhà văn và nhà triết học William James, người đã viết trong quyển sách The Energies of Men như sau: “Chúng ta hiện đang mới chỉ sử dụng một phần nhỏ những nguồn lực tinh thần và thể chất của mình. Nó cũng có thể bắt nguồn từ những nghiên cứu của Pierre Flourens, một nhà vật lý học nổi tiếng người Pháp với các phát minh trong những năm cuối thế kỷ 1800 về cách vận hành của bộ não và hệ thống thần kinh, cũng như cách chúng phối hợp với nhau.”

Niềm tin này cũng có thể liên quan đến nghiên cứu của Tiến sĩ Karl Lashley trong những năm 1920. Khi Lashley phẫu thuật cắt đi một phần vỏ não của những con chuột thí nghiệm - đây là phần chịu trách nhiệm xử lý các hoạt động nhận thức ở tầm cao, ông nhận ra rằng những con chuột này vẫn có thể học lại một số nhiệm vụ. Điều này khiến ông đưa ra một giả thuyết - sai lệch - rằng không phải toàn bộ các phần của bộ não đều được sử dụng. Một vài người lại cho rằng niềm tin này liên quan đến những hình ảnh đầu tiên từ các máy quét não PET và fMRI, các hình ảnh này cho thấy một số vùng não sáng rực lên so với các vùng khác cùng với những lời giải thích đơn giản kiểu như: “Đây là hoạt động của não bộ mỗi khi bạn nhặt thứ gì đó lên. Những hình ảnh này thường cho thấy rằng chỉ có một phần của bộ não là sáng lên, và điều này khiến những người bình thường kết luận rằng trong một thời điểm nhất định, chúng ta chỉ sử dụng một phần nhỏ của bộ não mà thôi.”

Định kiến này cũng được đưa vào rất nhiều quảng cáo và tác phẩm điện ảnh trong suốt 100 năm qua. Quyển sách The Dark Field, sau đó được chuyển thể thành bộ phim Limitless vào năm 2011, đã nói rằng chúng ta chỉ sử dụng 20% chức năng của bộ não. Bộ phim Lucy vào năm 2012 đưa ra nhận định rằng trong một thời điểm nhất định, ta chỉ dùng 10% bộ não. Vào năm 2017, trong một tập phim của Black Mirror - một chương trình truyền hình nổi tiếng với những nghiên cứu khoa học cụ thể và sử dụng các số liệu và phân tích đáng tin cậy - cũng phổ biến niềm tin này và nói rằng “nếu hôm đó bạn may mắn, bạn cũng chỉ có thể sử dụng được 40% khả năng của bộ não thôi”. Tất cả những câu chuyện này đều tập trung vào ý tưởng làm sao để khai mở cho những tiềm năng tuyệt vời nhưng vẫn còn được giấu kín trong ta.

Có lẽ tôi không cần nói nhiều: niềm tin này rất phổ biến, nhưng nó lại không chính xác.

Trong một chương trình của đài NPR, người dẫn chương trình đã mở một đoạn clip, trong đó Morgan Freeman đang dùng chất giọng trầm khàn đầy kịch tính của mình để nói về giả thuyết mà các nhà làm phim đã dùng để xây dựng nên bộ phim Lucy như sau: “Nếu như có cách để bạn sử dụng được 100% bộ não của mình thì sao? Bạn sẽ có khả năng thực hiện những gì?”

Nhà khoa học thần kinh David Eagleman đã đưa ra một câu trả lời ngắn gọn: “Chúng ta sẽ có khả năng thực hiện chính xác những điều ta đang thực hiện, có nghĩa là chúng ta đang thực sự dùng 100% bộ não của mình.”

Có rất nhiều nghiên cứu chứng minh cho điều này - nhiều đến nỗi tôi không thể nào liệt kê ra hết ở đây - nhưng Barry Beyerstein, giáo sư tâm lý học tại trường Đại học Simon Fraser ở British Columbia, đã đưa ra một vài khám phá khoa học quan trọng phủ nhận niềm tin phổ biến này. Tôi sẽ ghi lại sơ lược ở đây:

• Các nghiên cứu trên những bộ não bị tổn thương cho thấy rằng không có một bộ phận nào của não có thể bị tổn thương mà không mất đi khả năng của nó và điều này đi ngược lại những giả thuyết trước đây. Các hình ảnh quét não bộ cho thấy rằng tất cả các phần của não đều hoạt động dù bạn đang thực hiện hành động gì đi nữa. Ngay cả khi ta ngủ thì tất cả các phần của não cũng cho đều cho thấy dấu hiệu đang hoạt động.

• Bộ não của chúng ta tiêu tốn rất nhiều năng lượng. Tuy chỉ chiếm 2% trọng lượng cơ thể nhưng nó tiêu tốn đến 20% năng lượng của chúng ta, nhiều hơn bất cứ cơ quan nào khác trong cơ thể. Chúng ta sẽ không cần tốn nhiều năng lượng như thế cho một cơ quan chỉ hoạt động có 40% hoặc ít hơn.

• Các nhà khoa học cũng đã xác nhận được rằng tất cả các khu vực của não bộ đều có những chức năng riêng biệt. Sau nhiều công trình nghiên cứu để xác định bản đồ hoạt động của não bộ, họ đã kết luận rằng bộ não không có phần nào là không đảm nhận một chức năng gì cả.

• Cuối cùng, như những gì chúng ta đã được biết, trong bộ não có một quá trình được gọi là cắt tỉa khớp thần kinh. Có nghĩa là nếu chúng ta không sử dụng một phần của lớn bộ não thì não của chúng ta sẽ bị thoái hóa một phần lớn (và thực tế thì điều này không xảy ra, trừ khi ta bị mắc các bệnh về não).

Tóm lại là, niềm tin này không hề chính xác. Trong một bài phỏng vấn với Scientific America, nhà thần kinh học Barry Gordon tại trường Đại học Y khoa Johns Hopkins ở Baltimore đã nói rằng ý tưởng này “sai lệch đến nực cười”.

Sự thật là: Điều tôi muốn bạn học được từ tất cả những chuyện này, đó là bạn hiện đang có tất cả mọi sức mạnh cần thiết từ bộ não của mình. Tình huống lý tưởng mà những bộ phim và chương trình ấy đưa ra thật ra bạn đều có thể đạt được. Mặc dù chúng ta ai cũng sử dụng toàn bộ bộ não, nhưng một số người dùng bộ não hiệu quả hơn những người khác. Tương tự, tuy rằng mọi người đều sử dụng 100% cơ thể của mình, vẫn có những cơ thể nhanh hơn, mạnh hơn, dẻo dai hơn và nhiều năng lượng hơn các cơ thể khác. Điều quan trọng là học cách sử dụng bộ não bạn với hiệu quả và với hiệu suất cao nhất có thể - và khi đọc đến cuối quyển sách này, bạn sẽ được trang bị các công cụ để thực hiện điều ấy.

Niềm tin mới: Tôi đang học cách để sử dụng toàn bộ bộ não mình một cách tốt nhất.

LỜI NÓI DỐI 3: SAI LẦM LÀ THẤT BẠI

Khi nghe cái tên Einstein, chúng ta sẽ nghĩ đến sự thông minh và những thành tựu học thuật đáng nể mà phần lớn mọi người đều nghĩ rằng mình sẽ không bao giờ thực hiện được. Và sự ca ngợi dành cho ông là hoàn toàn xứng đáng: Einstein đã thực hiện rất nhiều nghiên cứu giúp thúc đẩy sự phát triển của khoa học nói chung và vật lý học nói riêng, nhiều hơn bất cứ nhà khoa học nào trong thời đại của chúng ta. Những khám phá của ông ấy đã mở đường cho một số phát minh quan trọng nhất trong nền công nghệ hiện đại.

Với một danh tiếng lừng lẫy như vậy thì có thể bạn sẽ dễ dàng mặc định rằng Einstein hiếm khi nào mắc sai lầm nhưng sự thực không phải như vậy. Ban đầu, sự phát triển của ông ấy bị mọi người đánh giá là “chậm chạp”, và ông được xem là một học sinh dưới trung bình. Rõ ràng là ngay từ khi còn nhỏ, cách suy nghĩ và học hỏi của ông ấy đã khác với các học sinh khác trong lớp. Ví dụ, ông ấy thích giải các bài toán phức tạp hơn, còn đối với những bài toán “dễ” hơn thì ông lại không làm tốt lắm.

Trong sự nghiệp sau này, Einstein vẫn làm sai một số phép toán cơ bản trong một vài công trình cực kỳ quan trọng của mình. Có rất nhiều lỗi sai xuất hiện trong công trình của ông, ví dụ như bảy lỗi lớn trên mỗi phiên bản của thuyết tương đối mà ông đưa ra, những lỗi sai trong việc đồng bộ hóa đồng hồ liên quan đến các thí nghiệm và nhiều lỗi sai khác trong các phép tính toán học và vật lý mà ông dùng để xác định độ nhớt của chất lỏng.

Vậy Einstein có bị cho là một thất bại chỉ vì ông ấy đã phạm sai lầm không? Hoàn toàn không. Quan trọng hơn là ông ấy không để những sai lầm ấy ngăn cản hành trình của mình. Ông cứ tiếp tục thử nghiệm và đóng góp cho lĩnh vực của mình. Một câu nói nổi tiếng của ông chính là: “Một người không bao giờ phạm lỗi nghĩa là người ấy chưa bao giờ thử điều gì mới. Không chỉ vậy, chẳng ai nhớ đến Einstein vì những sai lầm đó cả - chúng ta chỉ nhớ đến những đóng góp của ông.”

Vậy thì tại sao chúng ta lại sợ thất bại đến thế? Điều này có thể đã được gieo vào đầu ta ngay từ khi còn nhỏ - khi còn là học sinh, những người khác sẽ phán xét ta dựa trên những lỗi sai mà ta mắc phải, và số lỗi sai trong một bài kiểm tra sẽ quyết định việc chúng ta đậu hay rớt môn. Nếu thầy cô gọi tên ta trong lớp và ta đưa ra câu trả lời sai, thì phần lớn chúng ta sẽ cảm thấy xấu hổ đến mức gần như sau đó ta không giơ tay thêm lần nào nữa. Không may là, những lỗi sai như vậy lại không được xem như một công cụ học hỏi, mà chúng thường là một phương pháp để đo lường khả năng của một người. Nếu bạn có quá nhiều lỗi sai, bạn sẽ không vượt qua được bài kiểm tra trong lớp.

Chúng ta cần phải thay đổi điều này. Có quá nhiều người không thể nào phát huy được tối đa năng lực vì họ quá sợ hãi việc tạo ra lỗi sai. Thay vì nhìn nhận lỗi sai như một bằng chứng của sự thất bại, hãy xem nó là bằng chứng rằng bạn đang cố gắng.

Beth Comstock, cựu phó chủ tịch của General Electric, và đội nhóm của cô ấy đã học được điều này khi công ty phải quyết định loại bỏ một dòng sản phẩm mới mà họ đã đầu tư vào. Comstock, tác giả của quyển sách Imagine It Forward: Courage, Creativity, and the Power of Change, thường nói rằng các yêu cầu đối với doanh nghiệp ngày càng gia tăng, và những con người tại đó cũng phải thích ứng và thay đổi nhanh hơn. Cô ấy nói về việc mình và đội nhóm đã có thể nhìn vào những lỗi sai ấy và hiểu rằng đó không phải là một thất bại, mà nó là bài học lớn để từ đó họ có thể phát triển các sản phẩm tiếp theo nhằm giúp công ty đạt được thành công mới. Thay vì để lỗi sai ấy nhấn chìm bản thân, họ tự hỏi mình đã học hỏi được gì từ nó.

Sự thật là: Lỗi sai không phải là thất bại, chúng là dấu hiệu cho thấy rằng bạn đang thực hiện những điều mới. Có thể bạn nghĩ rằng mình phải hoàn hảo, nhưng trong cuộc sống, bạn không cần so sánh bản thân với ai cả. Điều bạn cần làm là so sánh bản thân với chính mình ngày hôm qua. Khi bạn học được từ lỗi sai của mình, chúng sẽ cho bạn sức mạnh để trở thành một bản thể tốt đẹp hơn so với trước đây.

Không chỉ vậy, hãy nhớ rằng những lỗi sai ấy không đại diện cho bạn. Việc bạn mắc một lỗi sai không nói lên điều gì về bạn cả. Có thể bạn dễ đưa ra ngay kết luận rằng bạn là một con người không có giá trị gì, bẩm sinh là vậy rồi. Nhưng bạn tạo ra lỗi sai chứ lỗi sai không tạo ra bạn. Hãy để chúng xuống dưới chân và dùng chúng như những bước đệm để bước lên các cấp độ cao hơn. Điều quyết định bạn là ai không phải là bạn tạo ra lỗi sai như thế nào, mà là bạn xử lý chúng như thế nào.

Niềm tin mới: Chẳng có gì là thất bại cả. Thất bại duy nhất là khi bạn không học hỏi.

LỜI NÓI DỐI 4: KIẾN THỨC LÀ SỨC MANH

Chúng ta hẳn đều đã nghe câu “kiến thức là sức mạnh”, thông thường nó được sử dụng như một lý do để thúc đẩy chúng ta học hỏi, và có vẻ như kiến thức sẽ mang đến cho ta sức mạnh. Bạn có thể cũng đã nghe câu này được sử dụng để diễn tả ý nghĩa ngược lại: đó là lý do để một người giữ lại thông tin hoặc kiến thức và không để cho người khác biết, có thể là trong một cuộc đàm phán chẳng hạn.

Mặc dù cụm từ “kiến thức là sức mạnh” thường được mọi người trích dẫn như một câu nói của Ngài Francis Bacon, nhưng người đầu tiên dùng chính xác cụm từ này là Thomas Hobbes, thư ký của Ngài Bacon trong những năm ông ấy còn trẻ. Thomas đã dùng cụm từ scientia potentia est, trong tiếng Latin có nghĩa là “kiến thức là sức mạnh” trong quyển sách Leviathan vào năm 1651. Sau đó ông ấy tiếp tục phát triển ý tưởng này trong quyển De Corpore vào năm 1655. Không may là, ý nghĩa ban đầu của Hobbes đã bị lược bỏ qua thời gian. Câu nói nguyên bản của Hobbes là: “Đích đến của kiến thức là sức mạnh, việc sử dụng các định lý là để xây dựng các vấn đề, và cuối cùng, lý do của mọi suy đoán là để thực hiện hành động, hoặc để hoàn thành việc gì đó.” [Tôi đã in nghiêng phần cần nhấn mạnh.]

Nói cách khác thì, kiến thức rất quan trọng, nhưng mục đích của nó là để “thực hiện hành động”, và phải như vậy thì kiến thức mới có sức mạnh được. Đó chính là lý do nền văn hóa của chúng ta cứ mãi bị mắc kẹt ở điểm này. Như đã thảo luận ở phần trước, mỗi ngày chúng ta đều bị nhấn chìm trước rất nhiều thông tin. Chúng ta giờ đây được tiếp cận với kiến thức nhiều hơn bất cứ thời điểm nào khác trong lịch sử loài người, thế nhưng chính sự thừa thãi thông tin này khiến chúng ta khó hành động hơn.

Tôi cũng đã từng tin vào lời nói dối này. Khi tôi là “thằng bé bị hỏng não”, điều duy nhất mà tôi muốn chỉ là có thể học được như những đứa trẻ khác trong lớp. Nhưng một khi đã làm được điều đó rồi, tôi nhanh chóng nhận ra rằng việc có được kiến thức cũng không khiến tôi trở nên khác biệt so với những người xung quanh - sự khác biệt sẽ đến từ việc tôi sử dụng kiến thức ấy như thế nào.

Sự thật là: Kiến thức không phải là sức mạnh. Nó chỉ có tiềm năng trở thành sức mạnh thôi. Bạn có thể đọc quyển sách này và học tất cả mọi thứ được trình bày trong đây, nhưng nếu bạn không sử dụng và áp dụng kiến thức ấy thì tất cả cũng vô ích thôi. Tất cả sách báo, podcast, hội thảo, chương trình trực tuyến cũng như những bài viết truyền cảm hứng trên mạng xã hội - tất cả sẽ không có ích gì, trừ khi bạn đem kiến thức ấy ứng dụng vào hành động.

Nếu chỉ nói về những thứ bạn đã học được thì dễ thôi, nhưng tôi muốn đưa ra cho bạn một thử thách: đừng chỉ nói về nó, hãy thể hiện những điều bạn đã học thông qua hành động. Hành động sẽ tốt hơn nhiều so với lời nói. Đừng hứa suông, hãy chứng minh. Thành quả của bạn sẽ là minh chứng rõ ràng nhất.

Niềm tin mới: Kiến thức x Hành động = Sức mạnh

LỜI NÓI DỐI 5: RẤT KHÓ ĐỂ HỌC HỎI NHỮNG ĐIỀU MỚI

Khi chúng ta nghe thấy từ học, thường ta sẽ nghĩ đến trường học. Và ít ai trong chúng ta có những ký ức tốt đẹp về trường học. Thậm chí nếu kết quả học tập của chúng ta rất tốt thì trường học thường chỉ là một nơi gắn liền với những nỗi đau khổ khi ta còn nhỏ, là nơi ta có những rung động đầu đời (và có lẽ tình cảm ấy cũng bị từ chối nữa), và là nơi chúng ta trải qua những khoảng thời gian cực kỳ nhàm chán. Đối với những người gặp nhiều khó khăn khi đi học tại trường thì trường học còn mang đến cho chúng ta sự xấu hổ, nghi ngờ và thậm chí là ý nghĩ dai dẳng rằng chúng ta quá ngốc và không thể học được bất cứ điều gì trên thế giới này. Đó chính là lý do tại sao khi nghĩ đến việc học, chúng ta hay nghĩ đến những khó khăn và sự vất vả.

Carol Greider là một nhà sinh học phân tử người Mỹ, cô đã đoạt Giải Nobel vào năm 2009 cho sự đóng góp trong công trình xác định sự thay đổi trình tự gen của đoạn gen telomere theo tuổi tác, từ đó mang đến tiềm năng giúp ta hiểu được và chữa trị bệnh ung thư. Greider được vinh dự trở thành Giáo sư Xuất sắc Bloomberg và Giáo sư Daniel Nathans, và cô ấy là giám đốc bộ môn sinh học phân tử và di truyền học tại Đại học John Hopkins. Với một sự nghiệp thành công như vậy, chúng ta có lẽ sẽ mặc định rằng việc học của Greider tại trường là rất dễ dàng, tuy nhiên sự thật lại không phải như vậy.

“Khi còn học tiểu học, tôi bị nhận xét là người học đánh vần chậm và cũng không thể đọc các từ ngữ ra được, vậy nên tôi được đưa đến các lớp học phụ đạo thêm”, Greider kể lại. Tôi nhớ rằng có một cô giáo sẽ đến và đưa tôi ra khỏi lớp, sau đó dẫn tôi đến một căn phòng khác. Tôi thực sự cảm thấy rằng mình không giỏi như những đứa trẻ khác.

Hóa ra là do cô ấy mắc chứng khó đọc - đây là một khuyết tật về học tập có ảnh hưởng đến khu vực não chịu trách nhiệm về ngôn ngữ. Những người gặp khó khăn vì chứng khó đọc thường sẽ khó xác định được âm tiết của từ ngữ và liên kết giữa âm thanh và chữ cái hay từ ngữ, điều này khiến việc đọc, và đôi khi là cả việc nói của họ trở nên khó khăn. Greider cảm thấy mình là một kẻ ngốc, và cô ấy nghĩ rằng mình sẽ rất khó để vượt qua hoàn cảnh ấy, nhưng cô ấy không từ bỏ.

Tôi cứ liên tục nghĩ ra những cách để bù đắp cho khiếm khuyết của mình. Tôi học cách ghi nhớ mọi thứ thật rõ bởi vì tôi không thể nào đánh vần các con chữ được. Vậy nên sau đó, khi tôi phải học những môn như hóa học và giải phẫu học - những môn cần phải ghi nhớ nhiều - thì đó lại trở thành ưu điểm của tôi. Tôi chưa bao giờ dự định sẽ theo một ngành cụ thể nào cả. Tôi chỉ tích lũy được các bí quyết, và chúng giúp tôi vượt qua rất nhiều chướng ngại vật trong hành trình của mình. Tôi cứ thế mà tiến lên. Kỹ năng mà tôi đã tập luyện được ngay từ sớm, có lẽ chính là khả năng thích nghi.

Mặc dù việc học trên trường ban đầu rất khó khăn, nhưng cô ấy đã tìm ra những cách khác để bù đắp vào, và nhờ vào khả năng thích nghi, cô ấy đã trở thành người chuyên giải quyết các vấn đề - cô ấy không chỉ có khả năng học mà còn đóng góp cho các nghiên cứu có thể thay đổi cách nhìn nhận của chúng ta về ung thư. Học tập là việc khó khăn đối với Greider, nhưng cô ấy đã tìm ra cách để khắc phục khuyết điểm của mình. Thật ra thì điều quan trọng không phải bạn thông minh đến đâu mà là bạn sử dụng trí thông minh ấy như thế nào. Bởi vì Greider phải giải quyết nhiều vấn đề ngay từ khi bắt đầu học nên giờ đây cô ấy đã xây dựng được một sự nghiệp thành công và góp phần thay đổi thế giới.

Sự thật là việc học không phải lúc nào cũng dễ dàng, nhưng những nỗ lực sẽ được đền đáp xứng đáng. Sự thật là việc học không nên đem lại cảm giác thoải mái, nếu không thì đó chỉ là bạn đang ôn lại những thứ mình đã biết mà thôi. Nếu bạn cố gắng đốn cây với một chiếc rìu đã han gỉ thì công sức bạn phải bỏ ra để hoàn thành công việc sẽ nhiều hơn bình thường rất nhiều. Và tương tự như vậy, nếu không có động lực hoặc phương pháp phù hợp thì hành trình của bạn sẽ rất chậm chạp và bạn sẽ cảm thấy rằng việc học là quá khó khăn (và chúng tôi sẽ hướng dẫn bạn cách xử lý các vấn đề này ở phần sau của quyển sách).

Bí quyết ở đây là bạn thực hiện từng bước nhỏ và đơn giản thôi. Hãy nghĩ đến người đục đá. Người này có thể chỉ ngồi đó và dùng búa đục từng phần nhỏ trên tảng đá lớn, và có vẻ như anh ta đục mãi vẫn chưa xong, mỗi lần chỉ đục ra được một chút không đáng kể. Thế nhưng một lúc nào đó, tảng đá ấy sẽ nứt ra sau một cú đục. Vậy phải chăng tảng đá nứt chỉ vì một cú đục ấy? Không - đó là nhờ - nỗ lực không ngừng nghỉ của người này, anh ta đã đục từng chút, từng chút một để chuẩn bị cho đến lúc tảng đá nứt ra.

Trong việc học, cũng hãy thực hiện theo phương pháp như vậy. Bạn sẽ cần phải duy trì nỗ lực, phải có tâm thế tích cực và thích nghi được với nhu cầu của chính mình. Nếu bạn là kiểu người rất thích thú khi cầm một quyển sách trên tay thì thật tuyệt. Nhưng nếu bạn biết rằng phương pháp này không hiệu quả với mình thì tại sao lại cứ phải học đi học lại theo một kiểu? Hãy tìm kiếm những phương pháp học hiệu quả đối với mình.

Hãy nhớ rằng việc học không khó khăn, nhưng nó cần bạn phải cố gắng - mặc dù không nhiều như bạn tưởng tượng đâu. Quan trọng là bạn phải duy trì được. Bạn cần phải có sự kiên trì để liên tục học hỏi, học thêm và học thêm nhiều lần nữa. Khi làm như vậy, bạn không chỉ đạt được quả ngọt kiến thức sau những nỗ lực của mình mà còn trở thành một người tốt hơn vì đã rèn luyện được cho bản thân tính kiên trì không bỏ cuộc.

Sự thật là: Đôi khi việc học những điều mới là khó khăn. Nhưng chính xác hơn thì bạn cần hiểu rằng học hỏi là một hệ thống phương pháp, và một khi đã biết được phương pháp để học thì quá trình học tập của bạn sẽ dễ dàng hơn nhiều.

Niềm tin mới: Khi bạn học được phương pháp học mới, những thử thách bạn gặp phải khi học kiến thức mới sẽ trở nên thú vị hơn, dễ dàng hơn và mang lại trải nghiệm tốt hơn.

LỜI NÓI DỐI 6: BẠN NÊN ĐỂ TÂM ĐẾN NHỮNG CHỈ TRÍCH CỦA MỌI NGƯỜI

Nhiều năm trước, tôi tham dự với tư cách là diễn giả chính tại một sự kiện được tổ chức bởi Deepak Chopra. Sau khi thuyết trình, tôi ngồi xuống ghế khán giả và xem phần còn lại của chương trình. Và thật ngạc nhiên, một bóng người cao lớn tiến đến gần và nhìn tôi, khi tôi nhìn lên thì đó là một trong những diễn viên mà tôi rất yêu thích - Jim Carrey.

Sau đó, chúng tôi đã có một cuộc trò chuyện sâu sắc ở hành lang về sự sáng tạo. Anh ấy có nói rằng: “Jim, tôi đang thực hiện bộ phim Dumb and Dumber 2 (tạm dịch: Kẻ ngốc và Kẻ ngốc hơn), và tôi cần phải thật thông minh mới có thể trở nên ngốc và ngốc hơn nữa.”

Một vài tuần sau đó, tôi ghé thăm nhà anh ấy. Trong khi nghỉ ngơi, chúng tôi làm món salad bơ kiểu Mexico (một trong những món ăn bổ não mà tôi rất thích) trong nhà bếp. Tôi hỏi rằng: “Tại sao anh muốn thực hiện tất cả những chuyện này? Anh thật sự là một diễn viên rất đặc biệt, và lối diễn của anh cũng khá phô trương” Jim trả lời: “Tôi diễn như vậy bởi vì tôi muốn bộ phim giúp người xem có thể được làm chính mình. Sự phản bội lớn nhất trên đời là khi con người tự ngăn cản và giới hạn bản thân, họ không dám bộc lộ con người thật của mình bởi vì họ sợ những người khác sẽ phán xét. Đối với Jim, tư tưởng này thiêng liêng như một loại tôn giáo vậy, anh ấy gọi nó là: “giải phóng con người khỏi những bận tâm. Anh ấy đã giải thích kỹ hơn về việc này trong một bài diễn thuyết khai giảng tại Đại học Quốc tế Maharishi.”

Mục đích cuộc đời của tôi vẫn luôn là giải phóng con người khỏi những bận tâm... Bạn sẽ mang lại điều gì cho thế giới? Họ cần gì từ tài năng của bạn? Đó chính là điều bạn cần phải tìm ra... Thứ giá trị nhất của bạn chính là tác động mà bạn tạo ra cho những người khác. Tất cả những của cải bạn đạt được trong cuộc sống sẽ hư hoại dần, và tất cả những gì bạn để lại cho đời là điều ở trong trái tim bạn.

Trong thế giới này, người học nhanh nhất chính là những đứa trẻ, một phần là vì chúng không quan tâm đến những điều người khác nghĩ về chúng. Chúng cũng không ngại thất bại. Khi tập đi, đứa trẻ có thể ngã 300 lần nhưng nó sẽ đứng lên 300 lần để đi tiếp, nó không cảm thấy xấu hổ và nó chỉ biết rằng nó muốn bước đi được. Khi lớn lên, chúng ta không có được tâm thế cởi mở như vậy nữa. Chúng ta có thể sẽ tham gia vào lớp thanh nhạc, hoặc lớp học viết mã máy tính, và nếu chúng ta hát một nốt ngang phè hoặc phạm phải lỗi sai gì đó khi học, ta sẽ thu mình lại, hoặc không học nữa.

Một phần trong quá trình đạt được trạng thái không giới hạn là bạn phải vượt qua được nỗi sợ bị người khác chỉ trích. Trong lịch sử đã có rất nhiều người vượt qua được nhận xét tiêu cực từ những người xung quanh. Anh em nhà Wright đã đạt được thành tựu phi thường và tạo ra chiếc máy bay đầu tiên - nhưng ban đầu phát minh của họ không hề được công nhận. Khi trở về nhà sau chuyến bay đầu tiên vào ngày 17 tháng 12 năm 1903, chẳng có kèn trống chào mừng, chẳng có xì gà ngon hay phóng viên nào chờ đợi họ cả. Thứ họ nhận được chỉ là sự nghi ngờ.

Người viết lại tiểu sử của hai anh em là Fred Kelly đã viết rằng hàng xóm của họ chẳng thể tin được điều mới vừa xảy ra. Một người nói rằng: “Tôi biết là các anh rất thật thà, và nếu các anh nói rằng mình đã bay lên trời trong chiếc máy này thì tôi cũng tin. Nhưng đó là vì điều kiện thời tiết ở vùng ven biển Carolina đã rất thuận lợi để thực hiện. Tất nhiên là các anh không thể thực hiện điều đó ở nơi nào khác, đúng không?”

Hẳn là rất khác với sự chào mừng đầy nhiệt tình mà họ hi vọng nhận được, đúng không?

Báo chí và truyền thông cũng không đưa tin về thành tựu của họ. Theo Kelly, những nhà khoa học nổi tiếng vào thời đó đã lý giải tại sao con người không thể bay được, vậy nên không có tờ báo nào dám đưa tin về chuyện này bởi vì họ sợ mình sẽ bị chế nhạo. Không có nhà xuất bản nào muốn đăng một câu chuyện đi ngược lại hoàn toàn với điều đã được các nhà khoa học tên tuổi khẳng định - rằng xét về mặt khoa học thì việc đưa con người bay lên trời là không thể. Không có được sự công nhận của công chúng, nhưng anh em nhà Wright không hề chùn bước. Họ biết rằng mình cần phải làm việc tốt hơn, và họ đặt ra mục tiêu phải cải tiến chiếc máy bay của mình thật hoàn hảo, và chúng ta đều biết đến cuối cùng thì họ cũng có được sự công nhận xứng đáng với thành tựu của mình.

Mỗi khi nghĩ đến việc thực hiện một điều gì đó mới lạ, phần lớn chúng ta đều lo sợ không biết người khác sẽ nghĩ gì về mình. Câu chuyện về anh em nhà Wright cho thấy rằng trí tưởng tượng của công chúng vốn dĩ cực kỳ giới hạn, và con người gặp nhiều khó khăn trong việc thừa nhận những điều đang thực sự diễn ra chỉ bởi vì họ tin rằng đó là điều không thể.

Sự thật là: Tạo ra cuộc sống như mình mong muốn - điều này có thể rất đáng sợ. Nhưng bạn có biết điều gì còn đáng sợ hơn không? Đó là sự hối tiếc. Một ngày nào đó, chúng ta sẽ trút hơi thở cuối cùng và ý kiến của người khác hay nỗi sợ của bản thân sẽ chẳng còn quan trọng nữa. Quan trọng là ta đã sống như thế nào. Nếu bạn cảm thấy người khác không thể cho mình những lời khuyên hữu ích thì cũng đừng lắng nghe chỉ trích của họ. Dù cho bạn làm gì thì mọi người cũng sẽ nghi ngờ và chỉ trích bạn. Bạn sẽ không bao giờ biết được tiềm năng thực sự của mình cho đến khi bạn phá vỡ được sự phán xét bất công mà bạn đang áp lên chính mình. Đừng để những ý kiến và kỳ vọng của người khác điều khiển hay phá hỏng cuộc sống của bạn.

Niềm tin mới: Bạn không cần phải thích, yêu thương hay tôn trọng tôi, đó không phải là nhiệm vụ của bạn. Đó là nhiệm vụ của tôi

LỜI NÓI DỐI 7: THIÊN TÀI LÀ BẨM SINH

Ngày nay, trong suy nghĩ của mọi người thì Bruce (Lý Tiểu Long) là một ngôi sao điện ảnh, một triết gia và một trong những võ sư thành công nhất trong lịch sử ngành thể thao. Tuy nhiên, nếu bạn có tư tưởng rằng thiên tài là bẩm sinh thì khi nhìn vào quá khứ của Bruce, bạn sẽ không thể nào đoán trước được anh ấy sẽ trở thành một biểu tượng trong tương lai như vậy.

Gia đình Lee chuyển từ San Francisco đến Hồng Kông không lâu sau khi anh ấy chào đời. Một thời gian ngắn sau khi họ chuyển đến, Hồng Kông bị xâm chiếm bởi Nhật Bản, và nơi này trở thành một điểm nóng chính trị và xã hội cho những ai sống trong thời đó. Đến tuổi đến trường, Lee gặp khó khăn và bị xem là kẻ đứng ngoài lề xã hội. Anh ấy không hoàn toàn là người Trung Quốc nên những bạn học trong lớp hay trêu chọc anh. Anh ấy cũng không phải là người Anh như những đứa trẻ khác trong ngôi trường tư mà mình theo học, nên anh thường xuyên bị chúng trên chọc là “đồ phương Đông”. Môi trường mà anh sống lúc nào cũng đầy căng thẳng, vậy nên anh ấy đã quyết định dùng nắm đấm để giải quyết. Việc đấm đá dần dần trở thành cuộc sống của anh. Do điểm số quá thấp và thường xuyên đánh nhau trong trường nên anh ấy bị chuyển sang một trường tiểu học khác.

Khi lên 13, Lee gặp sư phụ Yip Man (Diệp Vấn), người đã dạy anh Vịnh Xuân Quyền. Anh được chấp nhận vào học tại ngôi trường tên tuổi của vị sư phụ này và bắt đầu học môn võ này. Và cũng giống như trải nghiệm trong tất cả những ngôi trường khác, anh vẫn bị những đứa trẻ Trung Quốc trêu chọc và chúng cho rằng anh không giống chúng và vì thế anh “không được phép” học những thế võ ấy. Anh ấy liên tục phải chứng minh bản thân và khả năng của mình, và anh ấy bắt đầu đánh nhau trên đường phố. Chính sự căng thẳng nội tại, cùng với việc các băng nhóm bạo lực tại Hồng Kông bắt đầu có xu hướng gia tăng, Lee tham gia đánh nhau còn nhiều hơn đi học. Anh ấy trở thành một tay đánh nhau có tiếng trên đường phố - sẵn sàng thách đấu và thường xuyên đánh nhau.

Sau một trận đánh nhau quyết liệt đặc biệt nghiêm trọng trên đường phố, một viên chức cảnh sát cấp cao đã đến gặp bố mẹ Lee và nói rằng con trai họ sẽ bị bắt. Đứa trẻ bị Lee đánh đêm hôm qua chính là con của vị cảnh sát này. Bố của Lee lập tức sắp xếp để đưa anh trở lại Mỹ bởi vì dù sao thì anh vẫn còn quyền công dân tại đây. Vậy là Lee đã rời đi với 100 đô la trong túi. “Cũng giống như những đứa trẻ Trung Quốc khác mới xuống tàu, công việc đầu tiên của tôi là rửa chén bát” - Lee đã nói như vậy trong một bài phỏng vấn sau này. Anh ấy nhận làm những công việc kỳ lạ để nuôi sống bản thân và bắt đầu dạy võ thuật.

Lee không chỉ tài năng mà anh ấy còn sẵn lòng dạy lại cho những ngươi khác. Anh ấy chấp nhận tất cả những người muốn học võ thuật, bất kể màu da hay hoàn cảnh của họ. Điều này nhanh chóng thu hút sự chú ý của cộng đồng người Hoa tại Oakland - họ cho rằng những thế võ này chỉ nên được truyền dạy cho người Trung Quốc. Cuối cùng, anh ấy bị buộc phải chấp nhận thử thách để có thể tiếp tục việc dạy võ của mình. Những võ sư Trung Quốc truyền thống thách đấu với anh và nói rằng nếu anh thắng, anh sẽ được tiếp tục mở trường dạy võ. Nhưng nếu thua, anh ấy sẽ phải đóng cửa trường và không được dạy võ cho những người không phải người Trung Quốc.

Phong cách võ thuật của Lee rất khác với bất kỳ môn võ nào. Khi vẫn còn ở Hồng Kông, anh ấy đã tham gia các lớp học nhảy và vào năm 1957, nhờ nhảy giỏi nên anh đã chiến thắng trong cuộc thi nhảy cha-cha. Anh ấy đã thêm những động tác nhảy mà mình học được vào các thế võ. Trong khi những người khác thường chọn cách đứng tấn chắc chắn trên hai chân thì anh ấy cứ liên tục di chuyển, và điều này giúp anh ấy thích nghi tốt với những chuyển động của đối thủ. Lee đã liên tục kết hợp võ thuật với những thứ khác mà anh học được sau này. Cuối cùng, môn võ của anh ấy là sự kết hợp không chỉ của Vịnh Xuân Quyền mà còn có cả đấm bốc, đấu kiếm và nhảy.

Đó chính là một thời điểm chuyển giao quan trọng trong cuộc đời Lee - trường phái mới chiến đấu với trường phái cũ. Vợ của Lee là Linda khi ấy đang có thai tám tháng, và cô ấy vẫn nhớ rất rõ khung cảnh khi đó, thậm chí nó còn khá hài hước với cô. Cô ấy nhớ lại rằng Lee chỉ mất ba phút để hạ nốc-ao đối thủ. Và trước khi ra đòn cuối cùng, đối thủ ấy đã chạy quanh sàn đấu, cố gắng trốn thoát khỏi Lee.

Sau trận đấu, Linda thấy Lee đang đưa hai tay lên ôm đầu mặc dù anh vừa mới chiến thắng. Anh nói với cô rằng những bài luyện tập của anh từ trước đến giờ không phù hợp với kiểu giao đấu này. Theo Linda thì đây chính là thời điểm Lee bắt đầu thay đổi và phát triển nên môn võ thuật của riêng mình.

Sau trận đấu này, Lee không còn cố gắng định hình kiến thức và những điều mình biết vào một loại hình nào nữa, anh ấy cũng từ bỏ phần lớn những thế võ mà mình đã học được. Anh ấy cởi mở và tiếp nhận các phong cách giao đấu khác chứ không chỉ là Vịnh Xuân Quyền và võ thuật Trung Hoa nữa, và dùng chúng để tạo ra một triết lý mới về võ thuật. Trong một cuộc phỏng vấn sau này, anh ấy nói rằng: “Tôi không còn tin là có tồn tại những loại hình võ thuật khác nhau nữa. Tôi không tin rằng Trung Quốc có một kiểu võ thuật riêng, hay Nhật Bản có một kiểu võ thuật riêng.” Thay vào đó, phương pháp tiếp cận của Lee tập trung vào việc định nghĩa võ thuật là một phương pháp tối thượng để thể hiện bản thân. “Khi mọi người tìm đến tôi để học võ, họ không đến để học cách tự vệ. Họ đến để thể hiện bản thân, thể hiện sự giận dữ hoặc lòng quyết tâm thông qua các thế võ này. Anh ấy tin rằng bản ngã của mỗi người quan trọng hơn bất cứ môn võ hay hệ thống nào.”

Không ai nhớ đến những kết quả học tập trong trường của Lee cả. Mọi người nhớ đến sự bền bỉ, khả năng đánh bại đối thủ và triết lý võ học của anh, không chỉ vậy, anh cũng đã phá vỡ những giới hạn của suy nghĩ thông thường và tạo ra một phong cách chiến đấu hoàn toàn khác, được phát triển dưới một triết lý mới lạ. Vậy thì phải chăng anh ấy vốn là thiên tài bẩm sinh, người được sinh ra với số phận là sẽ đạt được những thành công không tưởng về thể chất, tinh thần và triết lý?

Trong quyển The Talent Code, tác giả Daniel Coyle đã đào sâu thảo luận về việc liệu tài năng là thiên bẩm hay nó có thể được rèn luyện phát triển. Ông ấy nói rằng: “sự vĩ đại không phải sinh ra mà có, nó là do phát triển mà thành. Nếu luyện tập chuyên tâm với sự nhiệt huyết và những hướng dẫn đúng đắn, bất cứ ai cũng có thể phát triển được tài năng vượt trội đến mức mọi người nghĩ họ có tài năng thiên bẩm.”

Tại hội nghị thường niên của chúng tôi, con gái của Bruce là Shannon đã nói về phương pháp tiếp cận của cha cô trong lĩnh vực học tập và ghi nhớ. Cô ấy nói rằng trước khi trở thành một ngôi sao điện ảnh và võ sư tên tuổi, Lee đã trải qua hàng nghìn và hàng nghìn giờ luyện tập chuyên tâm, tính cả thời gian đầu khi Lee còn đánh nhau trên đường phố. Không chỉ vậy, Lee cũng không thực hiện thành thạo cú đấm một-inch huyền thoại chỉ sau một ngày luyện tập. Chỉ một kỹ thuật đó thôi mà Lee cũng phải mất nhiều năm luyện tập và thực hiện lặp đi lặp lại. Lee tiếp tục luyện tập và chuẩn bị cho bản thân ngay cả khi mình đang bị chấn thương ở lưng - bởi vì luyện tập là một phần không thể thiếu trong một ngày của anh. Nhiệt huyết chính là động lực, nó là nhiên liệu tiếp sức để một người tiếp tục hành động. Có lẽ nhiệt huyết ban đầu của Lee chính là do sự căng thẳng mà anh ấy phải chịu đựng vì là một người Hoa gốc Mỹ, và anh lớn lên trong một môi trường mà bản thân không được chấp nhận. Sau này, nhiệt huyết của anh có lẽ xuất phát từ mong muốn thể hiện bản thân thông qua các thế võ. Và cuối cùng, Lee đã được huấn luyện bởi một sư phụ đầy kinh nghiệm là ngài Yip Man - bản thân ông khi còn nhỏ cũng đã được một số sư phụ tài giỏi thu nhận và huấn luyện. Trước khi nhận Lee làm học trò, ông cũng đã dạy võ thuật trong nhiều thập kỷ.

Tài năng của Lee được tạo ra chính từ sự kết hợp của những trải nghiệm cá nhân cùng với các tình huống xảy ra trong cuộc sống của anh, nhưng nếu nó xảy ra với một người khác, có thể họ đã không vượt qua được. Trong chúng ta, có bao nhiêu người có thể nhìn vào một đứa trẻ thích đánh nhau và có điểm số thấp và nghĩ rằng nó sẽ lớn lên trở thành một người thầy và một nhà triết học vĩ đại?

Sự thật là: Mọi tài năng đều có bí quyết cả. Luôn luôn có một phương pháp cụ thể đằng sau mỗi điều kỳ diệu.

Niềm tin mới: Thiên tài không phải là bẩm sinh, họ được tạo nên thông qua sự luyện tập chuyên tâm.

BẮT ĐẦU CÙNG KWIK

Trong số những LỜI NÓI DỐI được miêu tả trên đây, bạn đã từng tin vào bao nhiêu trong số đó trước khi đọc quyển sách này? Còn có lời nói dối nào bạn muốn thêm vào nữa không? Hãy viết câu trả lời tại đây:..................................................................................

TRƯỚC KHI CHÚNG TA TIẾP TỤC

Để trở nên không giới hạn, bạn cần hiểu rằng những niềm tin giới hạn phổ biến này thật ra chỉ là những lời nói dối. Khi thuyết phục bản thân rằng một trong những niềm tin ấy là sự thật thì bạn đang tự đặt lên bản thân một gánh nặng. Mặc dù trên đây là bảy niềm tin phổ biến nhất, nhưng hãy cố gắng chú ý để phát hiện ra bất cứ “niềm tin phổ biến” nào khác đang ảnh hưởng hoặc cản trở tiềm năng của bạn, sau đó hãy phân tích và xem xét niềm tin ấy thật kỹ lưỡng. Trong phần lớn các trường hợp, bạn sẽ nhận ra rằng những cản trở ấy sẽ chẳng thể nào ngăn cản được người có ý chí vượt qua chúng. Trước khi đọc chương tiếp theo, hãy thực hiện một số điều dưới đây:

• Hãy nhìn nhận kỹ lại những lỗi sai mà bạn đã phạm phải. Bạn có để bản thân bị ảnh hưởng bởi chúng không? Sau khi đọc chương này thì cảm xúc của bạn đối với những lỗi sai ấy có thay đổi không?

• Hãy tìm cách để hành động và ứng dụng một điều mà bạn vừa mới học được (có thể là trong hôm nay). Hãy chú ý đến sự khác biệt mà bạn tạo ra khi ứng dụng kiến thức và biến nó thành sức mạnh.

• Hãy nghĩ đến một tình huống khi bạn để ý kiến của người khác tác động và ảnh hưởng đến hành động của mình. Và nếu như bạn hiểu rằng ý kiến quan trọng duy nhất mà mình cần nghe theo là ý kiến của chính bản thân, thì bạn sẽ hành động khác đi như thế nào trong tình huống ấy? Bạn có thể sử dụng công cụ 4G của tôi để có được tâm thế không giới hạn, cùng với nhiều chiến lược khác để loại bỏ những niềm tin giới hạn tại Web.taisachnhanh.cloud/ resources.

“Văn hóa được hình thành từ động lực của con người - một nguồn lực không giới hạn thường bị xem nhẹ.”

-LYNNE DOUGHTIE

PHẦN 3
ĐỘNG LỰC KHAI PHÓNG

"VÌ SAO"

Động Lực

(danh từ)

Mục đích để con người thực hiện hành động. Năng lượng mà con người cần để đưa ra các hành vi nhất định.

Trong bộ phim Limitless, nhà văn Eddie Morra hoàn toàn không có động lực, thiếu tập trung và chẳng có chút năng lượng nào. Khi anh ấy uống viên thuốc có khả năng thúc đẩy hành động, cuộc sống của anh đã thay đổi ngoạn mục và trở nên tốt hơn rất nhiều, bởi vì khi đó anh đã có thể hành động để hiện thực hóa mọi thứ.

Hãy cùng phá vỡ một vài LỜI NÓI DỐI phổ biến về động lực. Trái với những gì mọi người vẫn cho là đúng, động lực cũng không phải là điều được định đoạt sẵn, giống như tâm thế vậy. Không một ai có sẵn ít hay nhiều động lực cả. Và khi mọi người nói rằng họ thiếu động lực, thì sự thật không phải là như vậy. Họ thật ra có động lực rất cao mới có thể nằm lì trên giường và xem ti vi.

Động lực cũng không phải là lúc nào bạn cũng cảm thấy vui vẻ thoải mái khi thực hiện điều mình cần phải làm. Một người bạn của tôi là nhà khởi nghiệp Tom Bilyeu rất ghét phải tập thể dục, nhưng anh ấy có lý do rõ ràng và mạnh mẽ để thực hiện việc đó, vậy nên anh ấy tập thể dục mỗi sáng. Tôi thì thật sự không thích tắm nước lạnh, nhưng tôi vẫn làm điều ấy mỗi ngày (ở Chương 8, tôi sẽ giải thích cho bạn tại sao).

Cuối cùng, động lực không phải là thứ mà mỗi sáng tỉnh dậy bạn đều có sẵn. Nếu chúng ta tự nhủ: “Tôi chẳng có tí động lực nào cả” thì bạn sẽ tự đặt mình vào một mê cung không lối thoát. Động lực không phải là thứ bạn có sẵn, mà đó là thứ bạn tạo ra. Và bạn hoàn toàn có thể duy trì nó trong thời gian dài. Động lực cũng giống như trải nghiệm khi tắm trong bồn nước ấm - bạn có thể tận hưởng điều này nhưng sự thoải mái cũng nhanh chóng qua đi trừ khi bạn làm ấm lại nước. Động lực không xuất phát từ cảm hứng tạm thời mà bạn có được sau khi tham gia một buổi hội thảo. Động lực là một quá trình. Và bởi vì tạo ra động lực là một chiến lược rõ ràng nên bạn có thể kiểm soát được động lực và tạo ra nó trong dài hạn nếu thực hiện theo đúng công thức.

Công thức như sau: Động lực = Mục đích x Năng lượng x S3

Khi bạn kết hợp mục đích, năng lượng và những bước nhỏ đơn giản (tiếng Anh là small simple steps - S3) thì bạn sẽ có được động lực trong dài hạn. Và dạng thức cao nhất của động lực chính là trạng thái tuôn chảy[*] . Hãy tưởng tượng động lực cũng giống như năng lượng vậy. Khi tạo ra nó, bạn phải phân phối nó đi chứ nếu không nó sẽ thất thoát và bị lãng phí. Một mục đích hay lý do rõ ràng sẽ mang đến cho bạn năng lượng. Những chiến lược bạn thực hiện sẽ tạo ra năng lượng cho bộ não và cơ thể bạn, và những bước nhỏ đơn giản sẽ không tốn nhiều năng lượng.

Trong phần này, chúng ta sẽ thảo luận về phương pháp để tạo ra và duy trì một động lực mạnh mẽ trong việc học tập và trong cuộc sống. Điều này hoàn toàn có thể đạt được nếu bạn có mục đích rõ ràng, nạp được năng lượng cho tâm trí và thể chất trong dài hạn, và tạo ra những bước nhỏ và đơn giản. Khi ấy, bạn sẽ đạt được đến trạng thái tuôn chảy.

Mục đích sẽ thúc đẩy chúng ta hành động, và mục đích của ta phải đủ rõ ràng để ta hiểu được tại sao mình cần phải hành động và kết quả mình mong muốn là gì. Việc tạo ra đủ năng lượng là rất cần thiết - nếu bạn mệt mỏi hay buồn ngủ, hoặc đầu óc cứ mơ hồ thì bạn sẽ không có đủ năng lượng để thực hiện hành động. Những bước nhỏ đơn giản sẽ tiêu tốn rất ít năng lượng và giúp bạn không cảm thấy tê liệt vì bị quá tải. Và cuối cùng, việc tạo ra trạng thái tuôn chảy chính là chìa khóa để duy trì động lực.

“Lý do tạo ra kết quả.”

-JIM KWIK

7
MỤC ĐÍCH

Một số cụm từ then chốt sẽ có khả năng quyết định bạn là ai. Tại sao vậy?

Tại sao các giá trị của bạn lại ảnh hưởng đến con người mà bạn sẽ trở thành?

Mục đích của bạn nói lên điều gì về bản thân bạn?

Trong một thời gian rất dài, điểm yếu chí mạng của tôi là thiếu ngủ. Ngủ chưa bao giờ là việc dễ dàng đối với tôi cả. Khi còn nhỏ, tôi thường xuyên thức trắng đêm và học bài trong nhiều giờ liền để cố gắng bù đắp cho khiếm khuyết của mình. Và tôi dần dần trở nên khó ngủ. Lúc nào ở trường tôi cũng cảm thấy mệt mỏi, nhưng tôi luôn vượt qua được cơn lờ đờ ấy bởi vì tôi có một mong muốn mạnh mẽ rằng mình phải học thật chăm chỉ và khiến gia đình tự hào. Mục đích và lý do của tôi khi ấy cực kỳ rõ ràng, vậy nên động lực của tôi không hề thiếu. Thậm chí sau giai đoạn 18 tuổi, khi đã học được các phương pháp học tập nhanh hơn và không cần học tập trung trong quá nhiều giờ liền nữa thì tôi vẫn rất khó ngủ và việc ấy cứ kéo dài đến khi tôi đã trưởng thành và ngày càng trở nên tệ hơn - trong suốt 20 năm, lúc nào mỗi ngày tôi cũng chỉ ngủ được hai đến bốn tiếng, và giấc ngủ ấy cũng bị ngắt quãng rất nhiều lần.

- Bạn ngủ càng ít thì cảm nhận của bạn về thực tại - hay quan trọng hơn là động lực của bạn - sẽ càng trở nên mơ hồ. Việc thiếu ngủ sẽ khiến các kỹ năng về nhận thức, sự tập trung, trí nhớ và sức khỏe não bộ nói chung bị giảm sút. Một lý do phổ biến dẫn đến bệnh trầm cảm và những rối loạn cảm xúc khác chính là do thiếu ngủ. Tôi đã từng trải qua nhiều thời điểm tồi tệ trong cuộc đời mình do hậu quả của việc thiếu ngủ. Lịch diễn thuyết và di chuyển dày đặc đến khắp nơi trên thế giới đã khiến cho tình hình tôi tệ hơn, một năm thì có đến 235 ngày là tôi phải ngồi xe hoặc máy bay di chuyển đến nơi khác. Sự khác biệt múi giờ, những mệt mỏi sau chuyến bay và việc phải nghỉ lại tại những căn phòng khách sạn xa lạ cũ kỹ - bạn biết rồi đấy. Và bộ não của tôi cũng bị ảnh hưởng, cứ tưởng tượng xem một người được mệnh danh là chuyên gia về trí nhớ lại quên mất mình vừa thức dậy ở thành phố nào.

Điều này khiến tôi cảm thấy khó hiểu bởi vì tôi là người đã thực hành thiền định trong một thời gian dài, và tâm trí của tôi không hề xao động hay nhiễu loạn vào ban đêm, nó luôn luôn rất tĩnh tại. Chỉ đến cách đây vài năm, sau khi phải nhập viện sau nhiều đêm không ngủ được, tôi mới đăng ký tham gia một nghiên cứu về giấc ngủ và được chẩn đoán bị mắc chứng khó thở khi ngủ, đây là một rối loạn thể chất khiến tôi ngừng thở mỗi khi đang ngủ, và điều này xảy ra đến 200 lần mỗi đêm.

Hôm nay, sau nhiều đợt trị liệu, giấc ngủ của tôi đã tốt hơn rất nhiều. Một khi đã vượt qua được trở ngại về mặt thể chất thông qua việc phẫu thuật, tôi đã có thể tối ưu hóa giấc ngủ của mình thông qua một số công cụ mà bạn sẽ học được ở chương 8.

Trong khoảng thời gian khó khăn, tôi đã tự hỏi bản thân rằng tại sao mình cứ tiếp tục làm việc như vậy? Tại sao phải chật vật chiến đấu trong khi tôi có thể dễ dàng tự nhủ rằng mình không có đủ năng lượng để thực hiện? Khi còn là một đứa trẻ, mục đích và động lực (nhân tố thúc đẩy hành động) của tôi là dùng sự chăm chỉ để bù đắp cho những khiếm khuyết trong năng lực bản thân, và để chứng minh rằng mình có khả năng làm được. Nhưng một khi đã nâng việc học hỏi lên một tầm cao mới, tại sao tôi vẫn cứ phải làm việc vất vả như vậy, phải thực hiện hết bài thuyết trình này đến bài thuyết trình khác, hết video này đến video khác, hết podcast này đến podcast khác - mặc dù tôi cảm thấy kiệt quệ, thiếu ngủ và bản thân cũng là một người cực kỳ hướng nội? Lý do cũng giống như khi tôi còn nhỏ: đó là vì tôi có mục đích rõ ràng và cụ thể. Tôi không muốn một ai khác cũng phải chật vật khó khăn và chịu đựng những điều tôi đã trải qua. Đó là tầm nhìn thúc đẩy tôi giúp đỡ người khác có được một bộ não tốt hơn, hiệu quả hơn.

Thông thường thì khó khăn lớn nhất sẽ mang đến cho ta sức mạnh vĩ đại nhất. Hai khó khăn lớn nhất của tôi khi còn nhỏ là học tập và nói trước đám đông. Cuộc sống thật ra cũng lắm lúc thích trêu ngươi vì giờ đây tôi dành phần lớn cuộc đời mình để dạy học và nói trước đám đông. Tôi đã từng không thể đọc, vậy mà giờ đây tôi dạy mọi người ở khắp nơi trên thế giới phương pháp đọc sao cho hiệu quả. Tôi từng không hiểu nổi bộ não của mình, nhưng giờ đây tôi diễn thuyết trước hàng nghìn khán giả để giúp họ hiểu được công cụ kỳ diệu mà họ đang sở hữu. Một điều tôi học được đó là thử thách nào cũng sẽ đem lại lợi ích. Và tương tự như vậy, nhiều thập kỷ thiếu ngủ cũng đã mang đến cho tôi hai bài học cực kỳ quan trọng.

Thứ nhất, nó buộc tôi phải làm theo đúng như những gì tôi nói trong quyển sách này. Tôi sẽ không thể nào thực hiện được những điều tôi đang làm nếu không sử dụng các công cụ mà tôi đã được học, vậy nên tôi đã kiểm chứng nhiều lần mọi thứ mà tôi dạy cho người khác. Tôi ít khi nào phải chuẩn bị trước khi diễn thuyết bởi vì tôi sử dụng những kỹ năng này hàng ngày. Tôi sống với chúng. Chúng là cuộc sống của tôi.

Thứ hai, tôi phải nhận thức thật rõ ràng về mục đích, về bản thân, về giá trị và lý do cho những việc mình thực hiện mỗi ngày. Khi bạn không được ngủ, bạn có rất ít năng lượng và sự tập trung, cho nên bạn sẽ không thể lãng phí nó. Bạn sẽ lập ra thứ tự ưu tiên, đồng thời, mọi cam kết cũng như lý do bạn thực hiện cam kết cũng phải thật rõ ràng. Tất cả những lựa chọn này giúp tôi có được động lực lớn và không hề suy suyển trong một thời gian dài. Đó chính là điều mà chúng ta sẽ nói đến trong chương này.

BẮT ĐẦU VỚI CÂU HỎI TẠI SAO

Một trong những quyển sách yêu thích nhất của tôi là Start with Why (tạm dịch: Bắt đầu bằng “Tại sao”) của Simon Sinek, người đã xuất hiện nhiều lần trong chương trình của tôi. Anh ấy thường nhấn mạnh tầm quan trọng của việc khiến người khác hiểu được tại sao bạn thực hiện điều gì đó. Sinek giải thích rằng, nếu bạn có thể xác định rõ được niềm tin đang thúc đẩy mình (lý do tại sao), những người khác sẽ muốn có được thứ bạn đưa ra cho họ. Một cách nói khác mà anh ấy cũng hay dùng là: “Thứ mọi người quan tâm không phải là bạn làm được điều gì, mà là tại sao bạn làm điều ấy, vậy nên nếu bản thân bạn còn không hiểu tại sao bạn làm như vậy thì làm sao người khác có thể hiểu được?”

Câu hỏi thứ hai trong các câu hỏi kỳ diệu mà tôi nói với bạn ở phần trước là “Tại sao tôi phải sử dụng điều này?” (Bạn có nhớ được hai câu hỏi còn lại không?), và tôi làm như vậy cũng có lý do cả. Đối với trẻ con, từ mà chúng yêu thích nhất có lẽ là từ tại sao, và chúng liên tục hỏi đi hỏi lại từ này. Bạn có biết tại sao việc học bảng tuần hoàn các nguyên tố hóa học hay các ngày tháng trong môn lịch sử lại quan trọng không? Nếu không biết được tại sao thì khả năng cao là bạn cũng không nhớ được chúng. Chúng ta thường xuyên nghe các doanh nghiệp dùng những từ như mục đích và mục tiêu, nhưng liệu ta có thực sự hiểu chúng có nghĩa là gì, và chúng có gì khác nhau hay không? Mục tiêu là thứ mà chúng ta mong muốn đạt được. Còn mục đích là lý do tại sao ta muốn đạt được điều ấy.

Dù mục tiêu của bạn có là gì đi nữa: đọc một quyển sách mỗi tuần, học một ngôn ngữ mới, rèn luyện cơ thể hoặc chỉ đơn giản là rời văn phòng đúng giờ để có thời gian ở bên gia đình - tất cả những điều này là thứ bạn cần phải đạt được. Thế nhưng làm cách nào để đạt được? Một trong những phương pháp phổ biến chính là đặt ra các mục tiêu theo phương châm SMART. Vâng, đây là một từ viết tắt:

• S là Specific (Cụ thể): Mục tiêu của bạn nên được đặt ra thật rõ ràng. Đừng nói là bạn muốn trở nên giàu có, hãy nói về khoản tiền chính xác mình muốn kiếm được.

• M là Measurable (Đo lường được): Nếu bạn không thể đo lường mục tiêu của mình thì bạn không thể quản lý nó được. Rèn luyện cơ thể là điều không đo lường được - hãy đặt ra mục tiêu đo lường được, ví dụ như chạy trong vòng 6 phút.

• A là Actionable (Khả thi): Bạn sẽ không thể lái xe đến một thành phố mới mà không cần chỉ đường. Hãy đặt ra các bước khả thi để thực hiện mục tiêu của mình.

• R là Realistic (Thực tế): Nếu bạn đang sống ở tầng hầm trong căn nhà của bố mẹ thì rất khó để bạn trở thành triệu phú. Mục tiêu của bạn phải đủ lớn để bạn phải nỗ lực vượt qua thử thách, nhưng cũng không quá xa vời đến mức bạn phải từ bỏ giữa chừng.

• T là Time-based (Thời hạn): Câu “Mục tiêu chính là một ước mơ có thời hạn” sẽ đúng trong trường hợp này. Việc đặt ra thời hạn cho mục tiêu sẽ giúp nâng cao khả năng bạn đạt được mục tiêu ấy hơn.

Thử thách mà rất nhiều người gặp phải trong quá trình này là mặc dù nó rất hợp lý nhưng nó lại không tạo ra cảm xúc cho họ khi thực hiện. Để biến mục tiêu thành hiện thực thì ngoài tính lý trí, bạn cần đảm bảo rằng các mục tiêu này phù hợp với cảm xúc của mình - theo nguyên lý HEART:

• H là Healthy (Khỏe mạnh): Làm thế nào để đảm bảo rằng các mục tiêu sẽ khiến cuộc sống của bạn trở nên tốt đẹp hơn? Mục tiêu nên giúp làm gia tăng cả sức khỏe tinh thần, thể chất và cảm xúc của bạn.

• E là Enduring (Bền bỉ): Mục tiêu nên truyền cảm hứng và có thể giúp bạn vượt qua những giai đoạn khó khăn khi bạn muốn từ bỏ.

• A là Alluring (Hấp dẫn): Không phải lúc nào bạn cũng phải thúc ép bản thân thực hiện mục tiêu. Chúng cần phải thú vị, thu hút và mang tính tương tác cao để bạn tự động tìm đến thực hiện.

• R là Relevant (Liên quan): Đừng đặt ra mục tiêu khi bạn chưa biết tại sao mình lại cần phải thực hiện nó. Lý tưởng nhất là mục tiêu của bạn có liên quan đến một thử thách mà bạn đang gặp phải, hoặc liên quan đến mục đích trong cuộc sống hoặc giá trị cốt lõi của bạn.

• T là Truth (Sự thật): Đừng đặt ra mục tiêu chỉ vì người hàng xóm của bạn đang làm điều tương tự hoặc bố mẹ muốn bạn làm vậy. Hãy chắc chắn rằng mục tiêu ấy là điều bạn muốn làm và điều thực sự có ý nghĩa với bạn. Nếu mục tiêu không có ý nghĩa với bạn thì khả năng cao là bạn sẽ trì hoãn và tự mình làm hỏng mục tiêu ấy.

VỀ MỤC ĐÍCH VÀ ĐAM MÊ

Một khi đã biết được mục đích trong cuộc sống, bạn sẽ có thể sống trung thực với chính mình. Những người biết được mục đích sống sẽ biết rõ họ là ai, họ là người như thế nào và tại sao họ lại là người như vậy. Và khi bạn đã hiểu được chính mình thì việc sống thuận theo những giá trị cốt lõi của bản thân sẽ trở nên dễ dàng hơn nhiều.

Mục đích sống sẽ bao gồm các động lực trung tâm có vai trò thúc đẩy cuộc sống của bạn - đó là lý do tại sao bạn thức dậy vào mỗi buổi sáng. Mục đích có thể dẫn đường cho quyết định, ảnh hưởng đến hành vi, định hình các mục tiêu, mang đến phương hướng và tạo ra ý nghĩa cho cuộc đời bạn. Đối với tôi, mục đích của tôi là tạo ra một thế giới trong đó mọi người sở hữu những bộ não tốt hơn, hiệu quả hơn.

Trong tiếng Anh có rất nhiều từ được dùng thay thế cho nhau, như thể ý nghĩa của chúng là hoàn toàn giống nhau vậy. Hãy xem xét ví dụ của từ nice (tốt đẹp) và kind (tử tế). Hai từ này thường được dùng trong các trường hợp giống nhau, nhưng nếu xét về nguồn gốc của chúng thì lại khác. Từ nice có xuất phát điểm là từ nescius trong tiếng Latin, có nghĩa là “chẳng biết gì”. Tuy nhiên, từ kind thì lại có gốc từ tiếng Đức và nó có liên quan đến từ kin và nghĩa gốc của từ này là “tự nhiên, thứ tự tự nhiên” và “tính chất, thể thức hoặc điều kiện bẩm sinh”. Hình thái của từ kind được phát triển từ từ kin này, và ban đầu nó mang ý nghĩa là “cảm giác giống như người thân trong gia đình”[*] ,và sau đó nghĩa của nó biến đổi thành “thân thiện,” chủ động làm những điều tốt đẹp cho người khác”.

Đam mê và mục đích cũng thuộc trường hợp như vậy - mọi người thường hay nhầm lẫn hai từ này với nhau. Cả hai khái niệm điều được nhắc đến rất rộng rãi trên mạng Internet, trong những quyển sách truyền cảm hứng và trong các bài thuyết trình tại TED. Có thể bạn sẽ cảm thấy rằng bản thân đang thiếu sót trầm trọng nếu bạn không có được một đam mê cháy bỏng hay một mục đích cao cả trong cuộc sống này. Tuy nhiên, theo trải nghiệm của tôi thì đam mê và mục đích không giống nhau mà thật ra một khái niệm là hệ quả do khái niệm kia tạo ra.

Việc tìm ra đam mê không phải là chọn một con đường đúng đắn hay tìm ra được sứ mệnh nghề nghiệp hoàn hảo cho mình. Nó là quá trình thử nghiệm để tìm xem điều gì khiến bạn cảm thấy hạnh phúc. Đam mê sẽ đến khi chúng ta tìm lại được bản ngã thực sự của mình - bản ngã vốn đã bị nhấn chìm và chôn vùi dưới quá nhiều sự kỳ vọng từ những người khác. Có rất nhiều cách để làm được điều này, và không có cách nào đúng hay cách nào sai. Thay vào đó, tôi tin rằng một khi đã loại bỏ tâm thế cố hữu và có được tâm thế phát triển, như những gì đã được đề cập trong Chương 6 - chương về những niềm tin giới hạn, thì chúng ta sẽ nhận ra rằng sự yêu thích là những thứ có thể được phát triển thông qua trải nghiệm, nỗ lực và những khó khăn trong cuộc sống.

Không chỉ vậy, mỗi người cũng có thể sở hữu nhiều đam mê khác nhau cùng một lúc. Khi đang khám phá và tìm hiểu, bạn không cần phải chọn cái này hay bỏ cái kia. Việc tìm kiếm đam mê cũng giống như tìm tình yêu đích thực vậy, và trong quá trình đó bạn phải ra ngoài hẹn hò với nhiều người để tìm được người hoàn hảo cho mình. Một khi đã tìm thấy người đặc biệt đó, mọi thứ cũng không tự nhiên trở nên “tuyệt vời” đâu vì bạn sẽ phải bỏ ra nhiều nỗ lực để xây dựng một mối quan hệ. Việc tìm kiếm đam mê cũng giống như vậy - bạn cần phải thử nghiệm để xem điều gì thực sự dành cho mình, và bạn cũng cần nỗ lực.

Tóm lại thì đam mê là điều thắp sáng lên hạnh phúc bên trong bạn. Đam mê của tôi đối với việc học được sinh ra từ những khó khăn mà tôi trải qua, và nó đã trở thành một phần quan trọng trong cuộc sống của tôi.

BẮT ĐẦU CÙNG KWIK

Những đam mê hiện nay của bạn là gì? Hãy liệt kê ra ba đam mê tại đây: ………………………………………………….

Tuy nhiên, mục đích lại là việc bạn kết nối với những người khác như thế nào. Mục đích là điều mà bạn muốn chia sẻ với cả thế giới. Bạn sử dụng đam mê của mình để tạo ra mục đích. Khi phân tích kỹ thì bạn sẽ thấy rằng tất cả chúng ta đều có chung một mục đích: giúp đỡ những người khác thông qua đam mê của bản thân. Nhiệm vụ vĩ đại nhất của chúng ta trong cuộc sống chính là chia sẻ những kiến thức và kỹ năng mà mình đã thu thập được. Chỉ như vậy là đủ rồi, không cần điều gì phức tạp hơn đâu.

Đam mê của bạn có thể là đan giỏ dưới nước, nhưng mục tiêu của bạn là chia sẻ việc đan giỏ dưới nước ấy với những người khác. Đam mê của tôi là học hỏi và mục đích của tôi là dạy mọi người phương pháp học. Điều này vốn đã ăn sâu vào tâm trí đến mức tôi chẳng cần phải thúc ép bản thân để thực hiện - mọi thứ đến một cách rất tự nhiên. Mỗi sáng thức dậy, tôi đều cảm thấy sẵn sàng, đầy động lực và hứng khởi để giúp mọi người học tập tốt hơn.

Một khách mời trong chương trình podcast của tôi là Jonathan Fields, sáng lập viên của Dự án Good Life. Anh ấy tin rằng một cách rất tự nhiên, mỗi người đều sẽ có nhiều đam mê khác nhau trong cuộc đời. Bởi vì bạn thay đổi theo thời gian nên phương tiện để bạn thể hiện đam mê cũng sẽ thay đổi. Anh ấy tin rằng nếu bạn nhìn nhận bản thân gắn với một đam mê rất cụ thể nào đó, nhưng cuộc sống của bạn lại thay đổi theo chiều hướng mà đam mê ấy không còn phù hợp nữa, thì có thể bạn sẽ cảm thấy mình bị lạc hướng. Điều quan trọng là tìm ra được ý nghĩa đằng sau đam mê của bạn, để từ đó bạn có thể khám phá ra được phương pháp khác để thể hiện chính mình.

BẮT ĐẦU CÙNG KWIK

Bạn có biết mục đích cuộc đời của mình là gì không? Ngay cả khi chưa thấu rõ thì bạn có thể nghĩ ra một vài điều khả dĩ và viết vào đây: ................................................................

BẠN NGHĨ MÌNH LÀ AI?

Một điều ít khi được nhắc đến trong hành trình tìm kiếm động lực, đó là cách bạn nhìn nhận về bản thân mình - bạn là ai... và trong thâm tâm mình bạn nghĩ bạn là ai? Mọi người thường nói rằng hai từ mang sức mạnh lớn nhất trong tiếng Anh là những từ ngắn nhất: “I am” (“Tôi là”). Những điều bạn đặt sau hai từ này sẽ xác định số phận của bạn.

Ví dụ bạn đang muốn bỏ thuốc lá. Có thể bạn đã vài lần được bác sĩ cảnh báo, và bạn cuối cùng cũng hạ quyết tâm rằng mình cần phải bỏ thuốc. Nếu bạn nhìn nhận bản thân là người hút thuốc lá và thường xuyên nói rằng: “Tôi là người hút thuốc lá” thì sẽ rất khó để bạn bỏ thuốc, trừ khi bạn xóa bỏ được định nghĩa ấy. Khi bạn nói rằng bản thân mình được định nghĩa thông qua thông qua một hành động nào đó thì có nghĩa là bạn đang tự chuẩn bị tinh thần để định nghĩa và liên kết bản thân với hành động ấy.

Tôi cần phải nhấn mạnh rằng cơ chế chuẩn bị tinh thần này có liên quan mật thiết với việc thay đổi hành vi của con người. Một nghiên cứu thú vị của trường Đại học Stanford cho thấy ảnh hưởng của việc chuẩn bị tinh thần đối với những người tham gia. Nhà nghiên cứu Christopher Bryan đã chia người tham gia thành hai nhóm. Nhóm thứ nhất trả lời một bảng câu hỏi có chứa những cụm từ như “bầu cử” và các câu hỏi dạng như “Việc đi bầu quan trọng như thế nào?” Còn trong bảng câu hỏi của nhóm thứ hai thì các câu hỏi được thay đổi một chút, trở thành “Việc trở thành một cử tri đi bầu cử có quan trọng với bạn không?” [tôi đã in nghiêng phần cần nhấn mạnh.] Những người tham gia cũng được hỏi rằng họ có dự định đi bầu trong kỳ bầu cử tiếp theo không. Sau đó, các nhà nghiên cứu sử dụng số liệu về dân số bầu cử để xác nhận xem những người này có đi bầu hay không. Bryan và đội nhóm của mình nhận ra rằng những người thực hiện bảng câu hỏi có các từ ngữ thể hiện sự khẳng định về bản thân như “cử tri” có tỷ lệ đi bầu cao hơn 13% so với những người chỉ được hỏi đơn giản liệu họ có đi bầu hay không.

Khi bạn cố ý nhìn nhận bản thân thông qua một thói quen hay một mục tiêu mình muốn đạt được, hoặc cố ý tách rời bản thân khỏi những những thói quen mà mình muốn từ bỏ thì sức mạnh bạn có được sẽ cực kỳ lớn. Nếu suốt cuộc đời bạn luôn tự nhủ rằng mình là một người học rất chậm, hoặc bạn không thể học được, thì giờ đây bạn cần phải thay đổi và nói là: “Tôi là một người học nhanh và hiệu quả. Bạn sẽ đạt được mức động lực cao nhất khi điều bạn thực hiện cũng chính là điều bạn nghĩ về bản thân - đó chính là một trong những sức mạnh lớn nhất trong vũ trụ. Hãy tận dụng nó để giúp ích cho chính mình.”

BẮT ĐẦU CÙNG KWIK

Dành ra 60 giây, cứ để đầu óc của bạn tự trôi theo dòng suy nghĩ và viết ra những câu bắt đầu bằng cụm “Tôi là” vào những dòng này: ..................................................................

THỨ TỰ ƯU TIÊN CỦA GIÁ TRỊ

Tiếp theo, chúng ta sẽ xem xét các giá trị của mình. Bạn có thể đặt ra cho mình những mục tiêu cực kỳ phù hợp, nhưng nếu các giá trị của bạn không nhất quán với mục tiêu cuối cùng thì bạn sẽ không thực hiện được chúng đâu. Ví dụ một người muốn có khả năng nhớ được tên của người khác phải là người xem trọng các mối quan hệ cũng như sự liên kết giữa họ và người khác. Hành vi bạn thực hiện phải đi đôi với giá trị của bạn, nếu không thì bạn sẽ chẳng có lý do gì để thực hiện các hành vi ấy cả.

Các giá trị của chúng ta có thứ tự ưu tiên khác nhau. Nếu tôi hỏi điều gì là quan trọng nhất trong cuộc sống của bạn, có thể bạn sẽ trả lời rằng gia đình là một trong những giá trị cốt lõi. Sau đó, tôi sẽ hỏi rằng gia đình đã giúp ích gì cho bạn. Đối với tôi thì gia đình là nơi cho tôi tình yêu thương. Đối với bạn, có thể gia đình mang lại cảm giác được thuộc về. Sự khác biệt quan trọng mà bạn cần nhận ra, đó là ở đây gia đình là một giá trị phương tiện - có nghĩa là một phương tiện để mang lại giá trị đích. Giá trị đích thật ra chính là tình yêu thương và cảm giác được thuộc về. Khi nhìn vào giá trị của mình, chúng ta có thể xác định xem giá trị ấy là giá trị đích hay là giá trị phương tiện để mang lại một giá trị khác.

Các giá trị cũng cần được xếp theo thứ tự ưu tiên. Các giá trị của tôi được xếp theo thứ tự là: tình yêu thương, sự phát triển, sự đóng góp và những chuyến phiêu lưu. Mỗi giá trị sẽ góp phần xây dựng và tạo ra giá trị tiếp theo. Giá trị của một người thường sẽ không thay đổi theo thời gian, trừ khi bạn trải qua một sự việc gì đó trong cuộc sống có thể thay đổi các giá trị ấy - ví dụ như bạn trở thành bố mẹ, hoặc mất đi người mình yêu thương, hoặc kết thúc một mối quan hệ.

Khi chúng ta không nhận thức được giá trị của mình, và giá trị của những người ở bên cạnh ta, thì ta sẽ vô tình tạo cơ hội cho những mâu thuẫn nảy sinh bởi vì sự bất hòa thường được khơi mào từ các mâu thuẫn. Ví dụ giá trị của bạn là sự tự do và những chuyến phiêu lưu. Nếu bạn đời của bạn có các giá trị như sự an toàn và sự đảm bảo thì sẽ chẳng có gì đáng ngạc nhiên nếu hai bạn không hòa hợp được với nhau. Không có giá trị nào là sai hay đúng cả - chỉ là chúng không hòa hợp với nhau. Hoặc ví dụ cả hai bạn đều rất xem trọng giá trị là sự tôn trọng, nhưng định nghĩa của các bạn về sự tôn trọng lại khác nhau. Vậy nên vẫn có khả năng bất hòa sẽ xảy ra nếu các bạn không cùng nhau thảo luận về định nghĩa của mỗi người về sự tôn trọng.

TÌM RA LÝ DO CỦA BẠN

Khi làm bất cứ điều gì trong cuộc sống, lý do là thứ sẽ mang lại thành quả cho bạn. Câu chuyện của tôi chứng minh rằng không phải lúc nào động lực cũng khiến bạn cảm thấy thoải mái. Nếu tôi cứ chờ đợi đến ngày mình vừa có động lực vừa có sự thoải mái thì ngay từ khi vấn đề về giấc ngủ trở nên tệ hơn, có lẽ tôi đã ngừng việc dạy phương pháp học cho người khác rồi. Bên cạnh đó, đã bao nhiêu lần bạn cảm thấy rất vui vẻ trong ngày hôm đó nhưng vẫn không thể hoàn thành điều mà bạn cần thực hiện? Bạn có thể cảm thấy cực kỳ tuyệt vời nhưng lại không làm được điều gì mình muốn làm cả nếu như bạn chưa có lý do đủ mạnh để thực hiện những điều ấy.

Nếu như lý do có liên hệ mật thiết với mục tiêu, cách nhìn nhận về bản thân và giá trị của bạn, thì nó sẽ đủ mạnh để thúc đẩy bạn hành động dù cho mỗi ngày bạn đều phải đối mặt với những khó khăn và trở ngại trong cuộc sống. Một ông lão 70 tuổi không thức dậy lúc 4.35 sáng rồi đi đến phòng tập gym vì ông thích như vậy - ông làm vậy bởi vì ông muốn duy trì sức khỏe để tiếp tục ở bên cạnh gia đình mình, và đây là động lực đủ lớn để ông hành động mặc dù ông rất muốn ngủ tiếp trong chăn ấm nệm êm. Một người học sinh giỏi không cầm quyển sách lên học bởi vì cô đang có tâm trạng tốt. Cô làm như vậy là để có thể hoàn thành thật tốt bài kiểm tra, để có cơ hội cao hơn được vào thực tập tại một nơi tốt, và từ đó có được công việc mà mình hằng mơ ước.

Khả năng cao là những công việc bạn cần phải làm, kể cả những việc không mấy vui vẻ, đều có lý do chính đáng cả. Bạn không thích nấu cơm, nhưng bạn muốn gia đình mình có được những bữa ăn ngon, và bạn hiểu rõ tác hại của việc lạm dụng thức ăn nhanh và thức ăn nấu sẵn. Bạn không thoải mái khi nói trước đám đông, nhưng bạn biết rằng mọi người đang trông đợi vào bạn, và bạn cần phải quảng bá cho tổ chức và dự án của mình tại hội nghị. Bạn cảm thấy môn kinh tế học rất khó và còn chán nữa, nhưng bạn cần phải hoàn thành môn này để có được tấm bằng marketing, và bạn rất muốn sử dụng các kỹ năng marketing của mình trong môi trường kinh doanh thực sự sau này.

Nếu bạn gặp khó khăn trong việc tìm động lực để học, hoặc để đạt được bất cứ điều gì trong cuộc sống, thì có lẽ bạn chưa tìm ra được lý do tại sao bạn cần làm điều ấy. Hãy thử xem xét các đam mê, cách nhìn nhận về bản thân và các giá trị của bạn: Làm sao thế nào để tạo ra lý do từ những điều này? Bạn đã biết rằng một khi có động lực để ghi nhớ điều gì đó, bạn sẽ có thể ghi nhớ tốt hơn nhiều. Và ngược lại, nếu bạn không tìm được động lực để nhớ tên người khác thì bạn sẽ quên tên họ ngay sau khi kết thúc cuộc nói chuyện. Ví dụ như đam mê của bạn là giúp đỡ mọi người xây dựng được mối quan hệ tốt đẹp hơn, bạn nhìn nhận bản thân là người kết nối mọi người, và một trong các giá trị của bạn là tình yêu thương, thì khi ấy lý do bạn muốn học cách nhớ tên người khác có thể sẽ rất đơn giản: “Tôi muốn học cách nhớ tên người khác để có thể kết nối tốt hơn với những người trong cộng đồng của mình và góp phần tạo ra sự kết nối tương tác chặt chẽ giữa những người mình yêu thương.”

Ngay lúc này, hãy dừng lại một chút và xem xét ba lý do tại sao bạn muốn cải thiện việc học của mình. Lý do của bạn cần phải vững chắc, ví dụ như: “Tôi muốn học tiếng Tây Ban Nha để có thể giao tiếp được với bố chồng của mình” hoặc “Tôi muốn học lịch sử Mỹ để giúp con mình học tốt hơn chương trình ở trường” hoặc “Tôi muốn học cách nghiên cứu tốt hơn để hoàn thành kế hoạch kinh doanh và tìm được nhà đầu tư cho công ty của mình”. Hãy viết những lý do ấy ra.

Việc xác định được lý do đã giúp tôi hình dung rất rõ ràng về các cam kết mình cần thực hiện. Để thực sự yêu thương bản thân, điều quan trọng là bạn phải biết quý trọng thời gian và công sức của mình. Hãy lập ra những quy tắc về thời gian, cảm xúc, sức khỏe tinh thần và không gian cho bản thân - đây là điều cực kỳ quan trọng ở mọi thời điểm, và nó sẽ càng cần thiết hơn nếu bạn không ngủ đủ giấc. Khi bạn không có được đủ nhiên liệu, ví dụ như thiếu thức ăn hay thiếu ngủ, hoặc trong một số thời điểm, các nguồn tài nguyên của bạn không quá dư dả thì bạn càng cần phải bảo vệ những thứ mình đang có. Khi tôi quyết định, mọi thứ sẽ được phân ra làm hai: tuyệt đối nên và tuyệt đối không nên (tôi muốn mọi thứ phải thật rõ ràng). Nếu tôi cảm thấy không thực sự phù hợp với điều gì đó, tôi sẽ không thực hiện bởi vì tôi không có dư năng lượng cho những điều không chắc chắn. Và tôi có thể tự tin nói rằng mình không bị chứng FOMO (fear of missing out - nỗi sợ bỏ lỡ). Trong vài tuần vừa qua, tôi đã từ chối khi được mời đến một số sự kiện xã hội và hoạt động liên quan đến công việc, bởi vì tôi xác định rất rõ ràng rằng mục đích và động lực của mình là dành cho việc viết quyển sách này. Tôi muốn bạn gia nhập với tôi và cùng ăn mừng trạng thái JOMO (joy of missing out - niềm vui khi bỏ lỡ). -

Ngày nay, phần lớn chúng ta ít nhiều cảm thấy mệt mỏi và thiếu sức sống. Tôi tin rằng đó là bởi vì ta cảm thấy rằng mình cần phải đồng ý tham gia mọi cơ hội, mọi lời mời hoặc yêu cầu xuất hiện trong cuộc sống. Mặc dù bạn nên cởi mở và cân nhắc các lựa chọn nhưng khi quyết định đồng ý làm gì đó, bạn cần phải cẩn thận để không hi sinh thời gian và công sức đáng lẽ phải dành cho bản thân và các nhu cầu quan trọng hơn.

BẠN CÓ GÌ ĐỂ MẤT?

Động lực là gì? Động lực là một hệ thống các cảm xúc (cả hạnh phúc lẫn đau khổ) có tác dụng truyền năng lượng và thúc đẩy chúng ta hành động. Vậy động lực đến từ đâu? Nó đến từ mục đích, từ cảm giác do kết quả của hành động mang lại.

Hãy thực hiện một bài tập nhỏ. Hãy viết ra tất cả những bất lợi mà bạn sẽ phải đối mặt nếu không học cách sử dụng kiến thức trong quyển sách này. Bạn sẽ phải trả giá như thế nào cho việc này, trong hiện tại và tương lai? Ví dụ, bạn có thể viết là: “Tôi sẽ phải tiếp tục học tập cực nhọc nhưng điểm số vẫn cứ lẩn quẩn ở mức trung bình” hoặc “Tôi sẽ không thể dành thời gian cho những người mình yêu thương” hoặc “tôi sẽ không được tăng lương”.

Điều cốt lõi ở đây là bạn phải cảm nhận được những cảm xúc ấy. Đừng quá lý trí trong chuyện này. Chúng ta đưa ra quyết định dựa trên cảm xúc. Hãy cảm nhận sự đau khổ mà mình sẽ phải trải qua nếu bạn không thay đổi tình hình hiện tại. Đây là cách duy nhất giúp bạn tạo ra và duy trì thay đổi - để quyết tâm đến cùng. -

Sự đau khổ có thể dạy cho bạn những bài học đáng giá, nếu bạn có thể điều khiển nó và không để nó điều khiển bạn. Hãy sử dụng sự đau khổ làm động lực cho hành động. Nếu không ngại nói thẳng nói thật thì bạn có thể viết những điều như: “Tôi sẽ phải làm công việc mình ghét, kiếm được rất ít tiền và không có thời gian cho bản thân hay cho bất cứ ai khác, và tôi sẽ phải chịu đựng điều này trong suốt cuộc đời của mình - mọi thứ sẽ luôn chán nản và tuyệt vọng” Điều này sẽ thúc đẩy bạn hành động! Hãy thực hiện bài tập này ngay bây giờ.

Bây giờ là một phần hào hứng hơn. Hãy viết ra tất cả những lợi ích và ưu thế mà bạn sẽ có được khi học những kỹ năng và thủ thuật được trình bày trong quyển sách này. Hãy lập ra một danh sách những điều sẽ khiến bạn cảm thấy hào hứng và có động lực. Ví dụ: “Tôi sẽ có thể đạt kết quả tốt trong bài kiểm tra, có nhiều thời gian hơn cho gia đình, thành lập doanh nghiệp của riêng mình, học thêm các ngôn ngữ mới và du lịch khắp thế giới.” hoặc “Tôi sẽ có nhiều thời gian hơn để luyện tập và nâng cao sức khỏe, sẽ đi du lịch trong kỳ nghỉ mùa xuân, và dành nhiều thời gian hơn cho bạn trai/bạn gái của mình!” hoặc một điều đơn giản như: “Tôi cuối cùng cũng có được một chút thời gian rảnh chỉ để nghỉ ngơi và thư giãn!”

Tôi cũng muốn nhắc lại rằng bạn phải viết ra những lý do đủ hấp dẫn để tạo được cảm xúc tích cực từ chúng. Bạn phải thực sự hòa mình vào để nhìn thấy và cảm nhận được những lợi ích sau khi học những kiến thức này. Hãy thực hiện bài tập ngay bây giờ.

KẾT HỢP TẤT CẢ VỚI NHAU

Giờ đây, hãy ứng dụng tất cả những điều này vào việc học hỏi. Khi đọc phần “Động lực” trong quyển sách này, tôi muốn bạn cân nhắc xem việc học có phù hợp với đam mê, với cách nhìn nhận về bản thân, với giá trị và lý do của bạn không.

Tôi chỉ tìm thấy đam mê và mục đích của mình sau khi đã bước vào tuổi trường thành. Từ những khó khăn gặp phải khi học tập, tôi đã phát triển niềm yêu thích đối với việc học bởi vì nó đã giúp tôi phá vỡ những giới hạn của bản thân và mục đích của tôi là dạy những người khác để họ cũng có thể phá vỡ các giới hạn của mình.

Khi còn là một đứa trẻ, tôi cố ép bản thân mình phải học, phải nâng được trình độ lên đến mức trung bình. Tôi có rất nhiều vấn đề trong việc nhìn nhận bản thân, vì tôi là thằng bé bị hỏng não, và tôi tin rằng mình rất ngu ngốc. Tôi phải thay đổi cách nhìn nhận bản thân và loại bỏ những định nghĩa đã khiến tôi mắc kẹt suốt nhiều năm và mãi không học tốt được. Thay vì nói “Não tôi bị hỏng” tôi phải nói rằng: “Tôi là một người chuyên tâm học hỏi.”

Còn các giá trị thì như đã đề cập ở phần trước, tôi xem trọng sự phát triển và những chuyến phiêu lưu. Đối với tôi, việc học hỏi sẽ phù hợp với cả hai giá trị này bởi vì nó trực tiếp đóng góp cho sự phát triển của tôi và nó cho tôi cảm giác được phiêu lưu, đặc biệt là khi tôi học một thứ gì đó mới lạ và thử thách. Mọi thứ cực kỳ rõ ràng: việc học hỏi đóng góp trực tiếp cho những giá trị của tôi.

Mỗi một lý do của tôi đều góp phần duy trì động lực, để từ đó tôi có thể tiếp tục giúp đỡ mọi người học tập. Những ai từng viết sách điều biết rằng việc viết sách thực sự là một thử thách, nhưng lý do tôi viết quyển sách này là để truyền dạy những phương pháp mà tôi biết đến với nhiều người hơn trên khắp thế giới - những người có thể không thể tiếp cận được với các khóa học online của tôi. Chính điều này đã thúc đẩy tôi tiếp tục hành động.

Nếu bạn cố gắng cưỡng cầu tạo ra một động lực nhưng bản thân vẫn chưa vượt qua được những giới hạn vô hình này thì bạn sẽ không thành công trong dài hạn đâu. Khi bạn cảm thấy bế tắc, hãy quay trở lại và cân nhắc xem liệu mục tiêu đã phù hợp với các giá trị của mình chưa, sau đó hãy tự hỏi bản thân xem mình cần làm gì để hòa hợp hai điều đó với nhau.

Hãy quay trở lại chương trước và xem bảy lời nói dối đang cản trở hành trình của bạn, có thể lời nói dối thứ tám chính là: bạn vốn đã có sẵn động lực - rằng mỗi ngày thức dậy bạn đều tự động có được động lực. Thực tế là bạn cần tạo ra động lực. Vì thật ra thì động lực là một hệ thống các thói quen và những điều bạn thực hiện hàng ngày - được tạo ra từ các giá trị và cách bạn nhìn nhận bản thân.

TRƯỚC KHI CHÚNG TA TIẾP TỤC

Để tìm ra đam mê, bạn cần phải tạo ra những trải nghiệm mới lạ và đưa bản thân vào một môi trường khác với trước đây để tìm ra những thứ có thể thắp sáng lên niềm hạnh phúc trong bạn. Điều này sẽ rất khó thực hiện nếu bạn bị giới hạn, hoặc bạn sợ người khác sẽ nghĩ xấu về mình, vậy nên, hãy loại bỏ những điều ấy và tận hưởng các trải nghiệm mới này. Ban đầu, bạn có thể cảm thấy một chút khó chịu, nhưng sau đó bạn có thể sẽ khám phá ra được những đam mê và mục đích hoàn toàn mới trong cuộc sống. Trước khi đọc chương tiếp theo, hãy thực hiện một số điều dưới đây:

• Hãy viết ra một danh sác những câu khẳng định bắt đầu bằng cụm từ “Tôi là”. Bạn cảm thấy như thế nào về cách mình nhìn nhận bản thân?

• Hãy tạo ra một danh sách những giá trị mà bạn xem trọng nhất. Sau đó, hãy xếp thứ tự ưu tiên các giá trị trong danh sách này và suy nghĩ xem chúng có phù hợp với cách nhìn nhận của bạn về bản thân không.

• Tập thói quen đặt ra câu hỏi “tại sao” trước khi thực hiện bất cứ điều gì.

“Bạn thấy đấy, khi nạp vào cơ thể nguồn nhiên liệu tốt nhất thì bạn sẽ có nhiều năng lượng hơn, mạnh mẽ hơn và tư duy nhanh hơn.”

-MICHELLE OBAMA

8
NĂNG LƯỢNG

Làm sao để bộ não luôn ở trạng thái khỏe mạnh và tràn đầy năng lượng nhất?

Để tối ưu hóa sức mạnh của bộ não, tôi cần phải ăn những gì?

Làm thế nào để luôn có được giấc ngủ ngon mỗi tối?

Bạn đã có một mục đích rõ ràng tại sao mình cần phải hành động, và bạn cũng đã chia hành trình hoặc mục tiêu ấy ra thành những bước nhỏ đơn giản. Nhưng liệu như vậy đã đủ để bạn duy trì động lực không giới hạn trong dài hạn chưa?

Ví dụ, mặc dù bạn đã có lý do để đọc sách mỗi ngày và cũng đã có kế hoạch để đọc sách năm phút mỗi ngày, nhưng điều có thể ngăn cản bạn chính là sự mệt mỏi. Sức khỏe tinh thần và thể chất chính là nguồn năng lượng mà bạn cần để thực hiện các hành động. Chúng ta hẳn đều hiểu được tầm quan trọng của việc quản lý thời gian. Tương tự như vậy, để duy trì động lực thì bạn cũng cần phải tối ưu hóa và quản lý năng lượng.

Dưới đây là 10 lời khuyên nhằm giúp bạn có được nguồn năng lượng không giới hạn cho não bộ. Khi đọc đến từng bí quyết, hãy cân nhắc xem liệu bạn đã quan tâm đủ đến lĩnh vực này chưa, và đánh giá mức độ quan tâm của bạn theo thang điểm từ 1 đến 10. Có thể bạn sẽ ngạc nhiên với câu trả lời của chính mình đấy.

1. CHẾ ĐỘ ĂN TỐT CHO NÃO

Tiến sĩ Eva Selhub, chuyên gia phục hồi cơ thể, thường ví bộ não giống như một thiết bị hoạt động với hiệu suất cao. Cô ấy đã viết rằng: “Bộ não bạn cũng giống như một chiếc xe đắt tiền vậy, nó chỉ hoạt động tốt nhất khi có được đúng loại nhiên liệu cao cấp. Việc ăn những thực phẩm tốt với nhiều vitamin, khoáng chất và các chất chống oxy hóa cũng giúp nuôi dưỡng bộ não và bảo vệ nó khỏi quá trình hóa sinh ra do sự căng thẳng - đây là quá trình tạo ra các “chất thải” (gốc tự do) sau khi cơ thể sử dụng oxy, và các chất này có thể gây tổn hại cho tế bào.” Cô ấy tiếp tục lưu ý rằng khi bạn buộc bộ não mình phải hoạt động với nguồn nhiên liệu không tốt thì nó không thể nào thực oxy hiện được tất cả các chức năng của mình. Ví dụ, đường tinh luyện góp phần khiến bộ não suy giảm chức năng, từ đó dẫn đến tình trạng sưng viêm và thậm chí có thể gây ra trầm cảm (đây là điều bạn cân nhắc mỗi khi bạn có cảm giác thèm ăn một chiếc kem để chữa lành tâm hồn trong một ngày tồi tệ).

Trong bài phỏng vấn podcast với Tiến sĩ Lisa Mosconi, nhà khoa học thần kinh và nhà dinh dưỡng học tích hợp, đồng thời là tác giả của quyển sách Brain Food và The XX Brain, cô ấy đã giải thích rằng bộ não cần một chế độ dinh dưỡng khác với các cơ quan khác: “Bộ não con người cần 45 chất dinh dưỡng khác nhau để hoạt động hiệu quả nhất. Mặc dù bộ não có thể tự tạo ra được phần lớn các chất này, nhưng một số ít còn lại cần được nạp vào từ chế độ ăn uống hàng ngày của chúng ta.”

Chúng ta biết chắc chắn rằng chế độ ăn uống lành mạnh có mối liên hệ mật thiết với sức khỏe của não bộ, vì vậy điều tối quan trọng là bạn cần nạp cho bộ não những thực phẩm tốt nhất có thể. Trong trang tiếp theo, bạn sẽ thấy danh sách 10 món ăn tốt cho não bộ mà tôi yêu thích nhất (Để ghi nhớ danh sách này, bạn có thể xem một video ngắn tại đây: Web.taisachnhanh.cloud/resources.) Nếu bạn không thích ăn rau củ thì khi sử dụng danh sách này, bạn sẽ cần thay đổi một chút. Tuy nhiên, tin tốt cho bạn là có nhiều bằng chứng cho rằng bộ não sẽ hoạt động rất tốt nếu bạn kết hợp một chút sô-cô-la đen vào công thức.

Hãy nhớ rằng những gì bạn ăn rất quan trọng - đặc biệt ảnh hưởng đến chất xám trong não bạn.

BẮT ĐẦU CÙNG KWIK

Trong các thực phẩm tốt cho bộ não, bạn thích nhất loại nào? Làm thế nào để kết hợp chúng vào chế độ dinh dưỡng hàng ngày của bạn nhiều hơn nữa?

TOP 10 THỰC PHẨM TỐT CHO NÃO BỘ

Trái bơ: Cung cấp chất béo không bão hòa đơn, giúp duy trì lưu lượng máu khỏe mạnh.

Quả việt quất: Bảo vệ não bạn khỏi các gốc tự do sản sinh ra do quá trình oxy hóa khi căng thẳng, đồng thời giảm tác động của quá trình lão hóa não. Các nghiên cứu cũng cho thấy quả việt quất có thể giúp tăng cường trí nhớ.

Bông cải xanh: Đây là một nguồn cung cấp vitamin K tuyệt vời, có công dụng cải thiện chức năng nhận thức và trí nhớ.

Sô-cô-la đen: Thực phẩm này giúp cải thiện sự tập trung và kích thích sản sinh endorphin. Sô-cô-la cũng có flavonoids - chất được chứng minh là có khả năng cải thiện chức năng nhận thức. Sô-cô-la càng đen sẽ càng tốt, vì sô-cô-la càng đen sẽ càng có ít đường và chúng ta đã biết rằng đường là thứ bạn không nên tiêu thụ nhiều.

Trứng: Có chứa choline - chất giúp cải thiện trí nhớ và tăng cường trí não.

Rau lá xanh: Đây là nguồn cung cấp vitamin E dồi dào, giúp làm giảm tác động của lão hóa não. Nó cũng chứa folate, chất này đã được chứng minh giúp cải thiện trí nhớ.

Cá hồi, cá mòi, trứng cá muối: Các thực phẩm này rất giàu các axit béo cần thiết với omega-3, giúp giảm tác động của quá trình lão hóa não.

Củ nghệ: Giúp giảm viêm và tăng cường chống oxy hóa, đồng thời cải thiện lượng oxy trong não của bạn. Cũng có một vài bằng chứng cho thấy nghệ giúp hạn chế suy giảm nhận thức.

Hạt óc chó: Loại hạt này cung cấp nhiều chất chống oxy hóa và vitamin E, giúp bảo vệ tế bào thần kinh và chống lại lão hóa não. Chúng cũng chứa hàm lượng kẽm và magiê cao, đây là các chất thực sự tốt cho tâm trạng của bạn.

Nước: Bộ não của bạn có khoảng 80% là nước. Mất nước có thể gây ra tình trạng mơ hồ, mệt mỏi, đồng thời tốc độ phản ứng và suy nghĩ cũng chậm hơn. Các nghiên cứu cho thấy người uống đủ nước sẽ đạt điểm tốt hơn trong các bài kiểm tra trí não.

Tôi gặp Mona Sharma khi cô ấy xuất hiện trong chương trình Red Table Talk của Facebook với vai trò là chuyên gia dinh dưỡng làm việc với Will Smith và gia đình của anh ấy, cùng với Bác sĩ Mark Hyman. Cô ấy chia sẻ với tôi rằng: “Thực phẩm mà chúng ta tiêu thụ sẽ ảnh hưởng đáng kể đến năng lượng, sức khỏe và chức năng của não bộ. Bạn cần tập trung kết hợp những nguyên liệu quan trọng như chất béo tốt giàu omega-3, rau củ giàu chất chống oxy hóa, các chất dinh dưỡng thực vật và gia vị để tăng cường tiêu hóa và sự tập trung, từ đó giúp hỗ trợ chức năng não trong ngắn hạn và cả dài hạn. Dưới đây là một vài ví dụ về các công thức dễ thực hiện do cô ấy tạo ra nhằm tối ưu hóa sức khỏe và sức mạnh não bộ.”

THỨC UỐNG BỔ NÃO BUỔI SÁNG

Khẩu phần: 2

Nguyên liệu:

Một củ gừng dài 5cm, gọt vỏ và cắt lát

Một miếng nghệ dài 5cm, gọt vỏ và cắt lát (lưu ý: nghệ sẽ gây ra màu ố vàng, vì vậy hãy cẩn thận đừng để nó dính vào quần áo hay mặt bàn) 4 chén nước lọc

Trà xanh hữu cơ (trà lá hoặc trà túi giấy, đủ cho 2 khẩu phần) 2 quả chanh hữu cơ, ép lấy nước cốt Hạt tiêu đen Mật ong nguyên chất (nếu muốn)

Cho nghệ, gừng và nước vào một chiếc nồi nhỏ.

Đun sôi chậm ở mức lửa vừa. Thêm trà xanh vào và đun nhỏ lửa trong ít nhất 5 phút.

Bắc xuống khỏi bếp. Thêm nước chanh, chút tiêu đen, và mật ong (nếu muốn).

Lọc lấy nước và uống khi còn nóng. Tránh ăn trong vòng 20 phút sau khi uống món này.

Lưu ý: Bạn cũng có thể làm một mẻ lớn món này để dùng dần. Chỉ cần cho các thành phần nghệ, gừng và chanh vào máy ép trái cây và ép lấy nước. Để phần nước cốt này vào tủ lạnh, đậy kín nắp. Bạn sẽ sử dụng được nó trong vòng tối đa 7 ngày. Khi uống, bạn chỉ cần thêm vào nước nóng và trà xanh vào.

SINH TỐ KỲ DIỆU CHO BUỔI SÁNG

Khẩu phần: 1

Nguyên liệu:

1/2 chén quả việt quất dại đông lạnh

1/2 chén củ sắn nước cắt nhỏ (bỏ vỏ)

Một nhúm rau bó xôi hữu cơ (bạn có thể sử dụng nhiều rau hơn nếu muốn!)

2 muỗng canh hạt gai dầu

1 muỗng cà phê dầu MCT[*]

1 muỗng cà phê bột tảo xoắn hữu cơ

2 chén nước dừa không đường

2 chén sữa hạnh nhân không đường Đá (nếu muốn)

Cho tất cả các nguyên liệu vào máy xay sinh tố, xay nhuyễn và bắt đầu ngày mới với một cốc nhiên liệu cho não và cơ thể!

SALAD NĂNG LƯỢNG TRÍ NÃO

Khẩu phần: 2

Nguyên liệu cho món salad:

2 chén rau arugula hữu cơ

2 chén rau bó xôi hữu cơ

4 chén hạt lựu

4 chén hạt óc chó sống, cắt nhỏ

1 quả bơ, cắt lát

4 quả trứng hữu cơ, luộc chín sau đó thái lát khi nguội (nếu ăn chay, hãy thay thế trứng bằng 2 thìa hạt gai dầu và 1 thìa hạt bí ngô)

Nguyên liệu cho nước sốt:

3 muỗng canh giấm táo nguyên chất

1/4 chén dầu ô liu nguyên chất

Nước cốt 1/2 quả chanh

1 muỗng canh mật ong nguyên chất

1/4 muỗng cà phê muối biển Himalaya

2 muỗng cà phê hạt mè đen (để trang trí)

Cho tất cả các nguyên liệu làm nước sốt salad (trừ hạt mè) vào một chiếc tô hoặc hộp chuyên dùng để trộn sốt salad và trộn hoặc lắc đều.

Cho rau arugula, rau bó xôi, hạt lựu và hạt óc chó vào một chiếc tô lớn.

Rưới nước sốt salad vào hỗn hợp salad và trộn đều.

Bày món salad đã trộn vào hai chiếc đĩa. Đặt 2 quả bơ cắt lát và 2 quả trứng cắt lát lên trên mỗi đĩa salad. Rắc hạt mè lên để trang trí. Thưởng thức!

CÁ HỒI NƯỚNG BÔNG CẢI XANH DÙNG KÈM CẢI THỤY SĨ

Khẩu phần: 2

Nguyên liệu:

2 muỗng canh nước cốt chanh tươi

2 muỗng cà phê tỏi băm nhỏ

5 muỗng canh dầu ô liu nguyên chất, chia thành nhiều phần

2 miếng phi lê cá hồi, tốt nhất là cá hồi sinh trưởng trong tự nhiên (mỗi miếng nặng từ 115g đến 170g)

2 - 4 lát chanh

1 bẹ bông cải xanh hữu cơ lớn, cắt thành miếng nhỏ vừa ăn (khoảng 3-4 chén)

2 muỗng cà phê muối biển Himalaya, chia thành nhiều phần

1 củ hành hương, thái nhỏ

1 bó nhỏ cải Thụy Sĩ hoặc cải cầu vồng hữu cơ, cắt nhỏ

1 muỗng cà phê bột hạt mù tạt hữu cơ

Dùng giấy nến lót dưới một khay nướng lớn và bật lò nướng để làm nóng ở nhiệt độ 205 độ C

Trộn nước cốt chanh, tỏi băm và 2 muỗng canh dầu ô liu trong một chiếc bát nhỏ.

Đặt cá hồi vào khay nướng và rưới đều hỗn hợp chanh - tỏi - dầu ô liu lên từng miếng cá. Sau đó đặt 1-2 lát chanh lên mỗi miếng phi lê.

Trộn đều bông cải xanh, 2 muỗng canh dầu ô liu và 1 muỗng cà phê muối biển với nhau trong một chiếc tô lớn. Rải đều hỗn hợp này xung quanh 2 miếng cá trong khay nướng.

Cho khay nướng vào lò và nướng trong 20 phút.

Khi cá hồi và bông cải xanh đang ở trong lò, hãy bắc một chiếc chảo lên bếp ở mức lửa nhỏ và cho 1 muỗng canh dầu ô liu còn lại vào. Thêm củ hành hương đã được cắt nhỏ vào và đảo đều cho đến khi hành chín và trở nên trong mờ. Thêm cải Thụy Sĩ vào cùng với 2 muỗng canh nước lọc và nấu trong vòng 3 đến 5 phút, thỉnh thoảng khuấy đều cho đến khi cải mềm. Bắc xuống khỏi bếp.

Cho cá hồi, bông cải xanh và cải vào hai chiếc đĩa. Rắc bột hạt mù tạt lên bông cải xanh để tăng cường lợi ích chống viêm nhiễm. Mang món ăn ra và thưởng thức!

“SÔ-CÔ-LA NÓNG” VỚI CA CAO, QUẾ VÀ GỪNG

Khẩu phần: 2

Nguyên liệu:

4 chén sữa dừa hoặc sữa hạnh nhân không đường

Một củ gừng dài khoảng 5cm, gọt vỏ và cắt lát theo chiều dọc

3 muỗng canh bột ca cao hữu cơ thô không đường

1 muỗng cà phê bột quế hữu cơ

1 đến 2 muỗng cà phê đường dừa (điều chỉnh độ ngọt tùy thích)

1/2 muỗng cà phê chiết xuất vani

Một nhúm muối biển nhỏ

2 thanh quế, dùng để trang trí

Đun nóng sữa hạnh nhân và gừng thái lát trong chảo, bật mức lửa vừa và thỉnh thoảng khuấy đều. Đun cho đến khi hỗn hợp sôi nhẹ lăn tăn.

Thêm bột cacao, quế, đường dừa, vani và muối biển vào, khuấy mạnh thật đều cho đến khi tan hết.

Đun cho đến khi hỗn hợp sôi nhẹ lăn tăn một lần nữa, sau đó bắc xuống khỏi bếp. Rót món này vào hai cốc, dùng rây để lọc gừng ra. Thêm một thanh quế vào mỗi cốc và tận hưởng!

Lưu ý: Trong những ngày hè nóng bức, bạn có thể thêm đá hoặc ướp lạnh món này trước khi dùng. Nó cũng có thể được dùng làm món tráng miệng - bạn có thể trộn thêm một viên kem dừa vào để tăng độ ngọt và độ bông của thức uống.

2. DINH DƯỠNG CHO NÃO

Như đã nói ở phần trước, chế độ ăn uống của bạn có ảnh hưởng đến hoạt động của não. Nhưng nếu bạn không thể kết hợp các thực phẩm có lợi cho não vào chế độ ăn hàng ngày được do lịch trình bận rộn hoặc lối sống không phù hợp thì sao? Các nghiên cứu đã cho thấy rằng một số chất dinh dưỡng cụ thể sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến chức năng nhận thức của bạn. Tôi luôn ưu tiên bổ sung dinh dưỡng cho cơ thể từ các loại thực phẩm hữu cơ, nguyên chất và tự nhiên. Hãy đến gặp bác sĩ để xem mình có bị thiếu hụt chất dinh dưỡng nào không.

Trong tập podcast với Max Lugavere, tác giả quyển Genius Foods, chúng tôi đã thảo luận về các lợi ích khi bổ sung chất phospholipid DHA cho cơ thể - đây là chất bộ não sử dụng để tạo ra màng tế bào khỏe mạnh. Điều này rất quan trọng bởi vì màng tế bào chính là phần tạo ra các thụ thể đóng vai trò quyết định đến tâm trạng, chức năng điều hành, khả năng chú ý và ghi nhớ của chúng ta. Các loại vitamin B đã được chứng minh là có khả năng nâng cao trí nhớ của phụ nữ. Curcumin - chất được tìm thấy trong củ nghệ - có thể ngăn chặn quá trình thoái hóa nhận thức. Bạn có thể xem danh sách các chất dinh dưỡng và công dụng của chúng đối với não bộ trong trang web của Viện Y tế Quốc gia (National Institutes of Health).

Tất cả những chất dinh dưỡng này đều có trong thực phẩm tự nhiên, nhưng việc kết hợp đủ chúng vào các bữa ăn hàng ngày có thể sẽ không phù hợp với lối sống hoặc khẩu vị của bạn. Tin tốt là trên thị trường hiện đã có các thực phẩm bổ sung với đầy đủ những chất dinh dưỡng cần thiết (tuy nhiên, không phải thực phẩm bổ sung nào cũng tốt như nhau, nên bạn hãy nghiên cứu thật kỹ trước khi sử dụng). Bạn cũng có thể kết hợp thực phẩm bổ sung với những thực phẩm tốt cho não đã được đề cập trong chương này để mang đến năng lượng cần thiết cho não. Để xem danh sách và đường link để mua các thực phẩm bổ sung dinh dưỡng cho não mà tôi yêu thích, hãy truy cập vào trang Web.taisachnhanh.cloud/resources.

3. TẬP THỂ DỤC

Heidi Godman, biên tập viên điều hành của Havard Health Letter, đã viết: “Khi tập thể dục, bộ não sẽ có thể tạo ra những thay đổi giúp bảo vệ trí nhớ và tăng cường kỹ năng tư duy. Trong nghiên cứu được thực hiện tại Đại học British Columbia, các nhà khoa học đã tìm ra rằng việc tập aerobic thường xuyên - loại bài tập kích thích tim đập nhanh và đổ nhiều mồ hôi - có vẻ như sẽ giúp làm tăng kích thước của hồi hải mã, và đây là phần não có liên quan đến hoạt động ghi nhớ và học hỏi ngôn ngữ.”

Tôi đoán rằng nhiều người trong số các bạn khi đọc đoạn vừa rồi sẽ bắt đầu phàn nàn hoặc tìm cách viện cớ với những lý do như: Tập thể dục chán lắm. Bạn không có thời gian để tập. Bạn không đủ tiền để đăng ký tập ở phòng gym. Nhưng sự thật đơn giản ở đây là việc tập thể dục sẽ mang lại lợi ích cực kỳ lớn nếu bạn đang muốn nâng cấp bộ não của mình. Hãy nghĩ mà xem: Khi bạn ở trong trạng thái hoạt động và di chuyển cơ thể, bạn cảm thấy minh mẫn hơn đúng không? Thậm chí có một số người còn cần phải di chuyển cơ thể mới có thể hoạt động ở mức hiệu suất cao nhất. Đó là bởi vì có sự liên kết chặt chẽ giữa việc tập thể dục và khả năng vận hành của bộ não. Và bạn không nhất thiết phải tập luyện ở cường độ cao như một vận động viên Olympic thì mới giúp bộ não tinh nhạy hơn. Có nhiều bằng chứng cho thấy rằng chỉ cần tập aerobic trong vòng 10 phút mỗi ngày thì lợi ích mang lại đã cực kỳ lớn rồi.

Khi cơ thể vận động, bộ não bạn cũng dần được khởi động để đi vào guồng hoạt động. Hãy xem qua một số video tập thể dục mà tôi yêu thích tại trang www.LimitlessBook. com/resources.

BẮT ĐẦU CÙNG KWIK

Hãy đặt báo thức trong điện thoại để nhắc nhở bản thân rằng cứ mỗi giờ thì bạn sẽ phải vận động khoảng vài phút.

4. DIỆT KIẾN

Tiến sĩ Daniel Amen, nhà khoa học thần kinh lâm sàng và tác giả của quyển sách thuộc danh sách bán chạy nhất là Change Your Brain, Change Your Life, là khách mời thường xuyên trên các chương trình của chúng tôi. Một hôm nọ, sau một ngày cực kỳ mệt mỏi tại văn phòng với nhiều vấn đề liên quan đến đến rủi ro tự tử, những đứa trẻ vị thành niên nổi loạn và các cặp đôi cơm không lành canh không ngọt, ông về đến nhà và nhìn thấy bếp nhà mình đang bị hàng nghìn con kiến xâm chiếm. “Chúng trông rất ghê.” - ông ấy viết - “Và khi tôi bắt đầu dọn dẹp lũ kiến, ý tưởng về từ viết tắt đột nhiên xuất hiện trong đầu tôi. Tôi nghĩ về những bệnh nhân mà mình đã gặp trong ngày hôm đó. Họ cũng giống như căn bếp nhà tôi vậy, bộ não họ đang bị xâm chiếm bởi những ý nghĩ tiêu cực, chúng cướp đi niềm vui và tước đoạt niềm hạnh phúc của họ. Ngày hôm sau, tôi mang đến chỗ làm một bình xịt côn trùng, và biến nó thành vật biểu tượng. Kể từ đó trở đi, tôi luôn cố gắng giúp bệnh nhân của mình tiêu diệt lũ kiến[*] trong đầu họ.”

ANT là viết tắt của từ “Automatic Negative Thoughts” (tạm dịch: những suy nghĩ tiêu cực tự nhiên), và có lẽ bạn cũng như rất nhiều người khác đang tự đặt ra giới hạn cho chính mình thông qua các suy nghĩ tiêu cực này, ít nhất là một vài lần trong cuộc sống. Có thể đó là những khi bạn tự nhủ rằng mình không đủ thông minh để học một kỹ năng nào đó. Hoặc có thể bạn cứ luôn tự nhủ về vòng lặp luẩn quẩn rằng khi cố gắng càng nhiều thì thất vọng càng nhiều.

Lũ kiến (ANT) xuất hiện ở khắp mọi nơi, và trên thế giới này không có đủ bình xịt kiến để tiêu diệt tất cả bọn chúng. Nhưng để phá vỡ các giới hạn và nâng cấp bộ não thì bạn cần phải loại bỏ được lũ kiến này. Lý do rất đơn giản thôi: Nếu bạn cứ lặp đi lặp lại những giới hạn của mình thì bạn sẽ phải sống cùng với nó mãi. Nếu bạn thường xuyên nhắc nhở bản thân rằng mình không thể làm được điều gì đó, hoặc bạn đã quá già, hoặc bạn không có đủ trí thông minh, thì bạn sẽ không bao giờ thực hiện nó đâu. Chỉ khi giải thoát được chính mình khỏi những suy nghĩ tiêu cực độc hại ấy thì bạn mới có thể thực sự đạt = được điều mình mong muốn.

BẮT ĐẦU CÙNG KWIK

Con kiến (ANT - suy nghĩ tiêu cực tự nhiên) lớn nhất của bạn là gì? Bạn cần phải làm gì để tiêu diệt nó?

5. MÔI TRƯỜNG LÀNH MẠNH

Một nghiên cứu công bố trong tạp chí y học The Lancet vào năm 2018 đã đưa ra nhận định rằng: “Ô nhiễm không khí có thể đã gây ra 30% các vụ đột quỵ, và vì thế nó có thể là một trong những nguyên nhân hàng đầu dẫn đến việc ngày càng có nhiều người đột quỵ trên toàn thế giới. Nghiên cứu ấy tiết lộ thêm rằng: “không chỉ vậy, đột quỵ cũng có liên quan chặt chẽ với các rủi ro về bệnh tim mạch và suy giảm trí tuệ, và vì thế ô nhiễm không khí cũng có tác động đến việc suy giảm trí tuệ. Luồng không khí mà bạn hít thở hàng ngày rất quan trọng đối với các hoạt động của não bộ. Nếu bạn bị mắc kẹt trong một căn phòng có người hút thuốc thì bạn sẽ nhận ra rằng việc hít thở luồng không khí độc hại ấy sẽ khiến bạn khó có thể suy nghĩ rõ ràng. Ngược lại, nếu bạn đi lên những vùng núi và hít thở thật sâu không khí trong lành tươi mát ở đó thì bạn sẽ cảm nhận được các giác quan và nhận thức của mình đều tăng lên.”

Nếu bạn sống trong một thành phố công nghiệp hoặc một đô thị lớn với tình trạng ô nhiễm tràn lan thì bạn chẳng thể làm gì nhiều để cải thiện bầu không khí xung quanh. May mắn là hiện nay đã có các thiết bị giúp bạn lọc sạch không khí trong nhà và trong văn phòng, đồng thời bạn cũng có thể đi đến những nơi có không khí trong lành thường xuyên hơn.

Môi trường lành mạnh không chỉ giới hạn ở không khí. Việc loại bỏ những đống bày bừa và những thứ gây xao nhãng cũng sẽ khiến bạn cảm thấy nhẹ nhàng hơn, đồng thời khả năng tập trung cũng tốt hơn. Vậy nên hãy dành thời gian để dọn dẹp tâm trí bạn như Marie Kondo[*] dọn nhà, và loại bỏ tất cả những thứ không cần thiết.

BẮT ĐẦU CÙNG KWIK

Hôm nay, bạn có thể làm được một chuyện để giúp môi trường của mình lành mạnh hơn, đó là điều gì?

6. MỘT NHÓM BẠN BÈ TÍCH CỰC

Bộ não của bạn có phát huy được hết tiềm năng của nó hay không - điều này không chỉ phụ thuộc vào các mạng lưới sinh học hay mạng lưới thần kinh trong cơ thể bạn mà còn vụ thuộc vào mạng lưới liên kết xã hội của bạn. Chính những người mà bạn chọn kết giao sẽ hình thành nên con người bạn. Diễn giả truyền cảm hứng Jim Rohn nói rằng bạn là trung bình cộng của năm người thân thiết nhất với bạn. Dù bạn có tin vào điều này hay không thì tôi nghĩ rằng chúng ta không ai phủ nhận được một sự thật là những người bên cạnh ta sẽ ảnh hưởng đáng kể đến cuộc sống của ta. Một nghiên cứu mới đây của Đại học Temple cho thấy rằng con người (đặc biệt là những người vị thành niên trong nghiên cứu này) sẽ hành xử khác nhau khi ở một mình và khi ở với người khác. Khi nói về nghiên cứu này trên tờ The New York Times, Tara Parker-Pope đã nói rằng: “Tiến sĩ Steinberg [một trong những người thực hiện nghiên cứu] đã nói rằng trong bộ não, bộ phận chịu trách nhiệm tạo ra những cảm giác tốt đẹp đồng thời cũng tham gia vào quá trình xử lý thông tin về các mối quan hệ xã hội, điều này giải thích tại sao những người xung quanh bạn sẽ có ảnh hưởng rất lớn đến quyết định của bạn.”

Chính vì vậy nên những người bạn dành nhiều thời gian ở bên sẽ có tác động đáng kể lên chức năng não bộ của bạn. Tất nhiên là họ có thể tác động đến những suy nghĩ của bạn, bởi vì phần lớn chúng ta phát triển niềm tin của bản thân dựa trên niềm tin của người khác về chính mình. Nhưng không chỉ vậy, họ còn ảnh hưởng đến tất cả những chuyện khác trong cuộc sống của bạn, từ chuyện bạn tập thể dục có nhiều không cho đến cả chuyện bạn có ngủ đủ không. Có rất nhiều sách được viết ra nhằm giúp bạn xác định được mình cần thiết lập mối quan hệ với người nào và không nên giao du với người nào. Nhưng trong chương này, tôi chỉ cần bạn dành một vài phút để nghĩ về những người mình đang kết giao: họ là ai, họ có tác động nhiều đến mức nào trong cuộc sống của bạn, và họ ảnh hưởng thế nào đến quyết tâm phá vỡ giới hạn của bạn.

BẮT ĐẦU CÙNG KWIK

Ai là người bạn cần dành nhiều thời gian kết giao hơn? Ngay bây giờ, hãy liên hệ với người đó và sắp xếp một buổi gặp mặt.

7. BẢO VỆ BỘ NÃO

Có lẽ điều này quá hiển nhiên rồi, tôi không cần nói nhiều nữa. Việc bảo vệ bộ não là cực kỳ cần thiết nếu bạn muốn sử dụng nó tối đa. Bạn chỉ có một bộ não duy nhất mà thôi. Nếu bạn phải sử dụng một chiếc xe duy nhất trong suốt quãng đời còn lại, bạn sẽ bảo vệ chiếc xe ấy thật kỹ lưỡng, đúng không? Vậy nên bạn cần bảo vệ bộ não của mình giống như bảo vệ mạng sống vậy. Các tai nạn là điều khó tránh khỏi, nhưng điều bạn cần làm là hạn chế tối đa những tình huống có thể gây ra tổn thương cho bộ não - như thế bạn mới tránh được tình trạng xấu nhất. Việc dấn thân vào những môn thể thao nguy hiểm không phải là điều bạn nên làm nếu muốn tận dụng món quà vô giá trong đầu mình. Luôn luôn chạy xe mô tô vượt tốc độ cho phép cũng không phải là việc khôn ngoan. Nếu bạn rất thích những trải nghiệm này và không thể từ bỏ chúng được thì ít ra khi thực hiện bạn cần phải rất rất cẩn thận và trang bị nhiều dụng cụ bảo hộ nhất có thể.

8. HỌC ĐIỀU MỚI

Một trong những điều quan trọng nhất mà bạn có thể thực hiện nhằm giúp bộ não khỏe mạnh hơn là liên tục học hỏi. Mọi người ai cũng có khả năng mở rộng năng lực của bộ não, ngay cả khi đã bước qua tuổi trưởng thành - chúng ta đã thảo luận về vấn đề này trong Chương 3, khi nói về tính khả biến thần kinh.

Điều này có nghĩa là một khi còn tiếp tục học hỏi thì bộ não vẫn sẽ tiếp tục tạo ra những liên kết thần kinh mới. Chúng ta sẽ có thể giữ cho bộ não luôn hoạt động, luôn dẻo dai, duy trì khả năng xử lý những thông tin mới, và tạo ra các liên kết ý nghĩa. Quá trình này sẽ được đẩy mạnh nếu ta giao cho bộ não những thử thách mới trong quá trình học tập. Cố gắng học thành thạo một kỹ năng mới, khám phá một ngôn ngữ mới, tìm hiểu một phần văn hóa của quốc gia bạn hoặc những nền văn hóa mới lạ khác - đây là một số phương pháp có thể giúp các nơ-ron liên tục hoạt động và tạo ra các liên kết thần kinh mới. Khi sử dụng được bộ não theo nhiều phương pháp khác nhau, bạn sẽ gia tăng được năng lực của nó.

BẮT ĐẦU CÙNG KWIK

Hãy tạo ra và liên tục cập nhật danh sách “Những Điều Cần Học”. Một số điều bạn sẽ viết trong danh sách đó là gì? Hãy viết ra hai điều tại đây: …………………………………………………….

9. QUẢN LÝ CĂNG THẲNG

Chúng ta ai cũng phải trải qua trạng thái căng thẳng trong cuộc sống hàng ngày, và đôi khi sự căng thẳng ấy là rất rất lớn. Mỗi khi ta cảm thấy căng thẳng, một hoóc-môn được gọi là cortisol sẽ được giải phóng để kích hoạt các cơ chế vật lý trong cơ thể nhằm xử lý tình trạng căng thẳng. Nếu việc này chỉ xảy ra với tần số ít thì không sao, nhưng cứ thường xuyên như vậy thì hàm lượng cortisol trong não sẽ liên tục gia tăng, khiến bộ não không thể hoạt động hiệu quả được.

Nhưng không chỉ có thể đâu. “Có bằng chứng cho thấy rằng trạng thái căng thẳng mạn tính (liên tục kéo dài) có thể thay đổi cấu trúc bộ não của bạn” - theo một bài báo trên trang Harvard Health Blog - “các nhà khoa học đã khám phá ra được rằng khi những con vật phải chịu trạng thái căng thẳng kéo dài thì các phần não bộ chịu trách nhiệm xử lý các vấn đề mang tính phức tạp cao - ví dụ như phần vỏ não - sẽ hoạt động ít hơn, và các phần não chịu trách nhiệm cho các hoạt động thô sơ nguyên thủy - ví dụ như các hoạt động mang tính sinh tồn - sẽ hoạt động nhiều hơn. Việc này cũng giống như bạn chỉ luyện tập cho một bộ phận trên cơ thể mà bỏ qua các bộ phận còn lại vậy. Bộ phận được luyện tập nhiều sẽ trở nên mạnh hơn, và bộ phận ít được luyện tập sẽ suy yếu đi. Đây có lẽ cũng là điều xảy ra cho bộ não khi nó phải liên tục hoạt động trong tình trạng căng thẳng: bộ não sẽ tập trung phát triển phần não chịu trách nhiệm xử lý các mối đe dọa, còn phần não có vai trò xử lý các thông tin phức tạp sẽ bị bỏ quên và suy yếu”.

Vậy là rõ ràng sự căng thẳng có ảnh hưởng tiêu cực đến bộ não, vì thế bạn cần phải tìm ra phương pháp để giảm hoặc tránh bị căng thẳng. Tôi sẽ mang đến cho bạn một số giải pháp để thực hiện điều này xuyên suốt quyển sách.

BẮT ĐẦU CÙNG KWIK

Để giảm bớt căng thẳng, thường thì bạn sẽ làm gì? Lần cuối cùng bạn thực hiện điều này là khi nào? …………………………………………………

10. NGỦ

Nếu muốn tập trung tốt hơn, bạn cần phải ngủ thật tốt. Nếu muốn đầu óc luôn tinh nhạy, bạn cần phải ngủ thật tốt. Nếu muốn ra quyết định tốt hơn hoặc ghi nhớ giỏi hơn, bạn cần phải ngủ thật tốt. Theo Viện Y tế Quốc gia (National Institutes of Health) thì:

Việc ngủ ngon - và ngủ đủ giấc vào đúng thời điểm - là cực kỳ cần thiết đối với sự tồn tại của con người, giống như nước và thức ăn vậy. Nếu không ngủ thì bạn không thể tạo ra hay duy trì các liên kết trong não, và do đó bạn không thể nào học tập hay ghi nhớ những kiến thức mới được, đồng thời khả năng tập trung hay phản hồi của chúng ta cũng bị ảnh hưởng. Giấc ngủ có vai trò quan trọng giúp duy trì nhiều chức năng của não, bao gồm cả việc liên lạc giữa các tế bào não (nơ-ron). Thật ra thì cả bộ não và cơ thể của bạn đều đang hoạt động khi bạn đi vào giấc ngủ. Những nghiên cứu gần đây cho thấy rằng giấc ngủ đóng vai trò dọn dẹp - loại bỏ các chất độc hại được sản sinh và tích tụ trong bộ não khi bạn thực hiện các hoạt động trong suốt một ngày.

Điều bạn cần ghi nhớ là: hãy ngủ đủ - và ngủ ngon - điều ấy rất quan trọng nếu bạn muốn tận dụng tối đa bộ cola sadí chli org não của mình.

Giấc ngủ không phải thứ bạn có thể chọn làm hoặc không làm

Tôi biết rằng có rất nhiều người nói rằng họ không cần phải ngủ nhiều, hoặc họ không có thời gian để ngủ, hoặc thậm chí có lúc họ cảm thấy tự hào vì cuộc sống của họ có quá nhiều thứ diễn ra đến nỗi họ “không còn lựa chọn nào khác” ngoài việc hi sinh giấc ngủ. Đó là một sai lầm, và nếu bạn cũng là một người như vậy, thì có một điều tôi muốn bạn cân nhắc ngay bây giờ.

Tiến sĩ Jean Kim, bác sĩ tâm thần và trợ lý giáo sư tâm thần học lâm sàng tại Đại học George Washington đã viết rằng: “Giấc ngủ cực kỳ quan trọng đối với sức khỏe nói chung và các hoạt động hàng ngày của chúng ta. Ngày càng có nhiều bằng chứng cho thấy rằng tình trạng thiếu ngủ có liên quan đến rất nhiều chứng rối loạn thể chất và tinh thần, bao gồm tình trạng trầm cảm gia tăng, tính tình cáu kỉnh, dễ bộc phát, bệnh tim mạch, và nhiều bệnh khác nữa. Một nghiên cứu cho thấy giấc ngủ có vai trò giống như một quy trình thanh tẩy giúp làm sạch bộ não. Trong giấc ngủ, các mạch máu (và các kênh bạch huyết) trong não bộ sẽ tăng cường lưu thông và tống khứ các chất thải tích tụ do quá trình trao đổi chất trong ngày và loại bỏ các chất gây hại cho thần kinh, đồng thời phân phối các chất cần thiết giúp tăng cường quá trình chữa lành cho các tế bào.”

Trong một bài diễn thuyết cho chương trình TED Talk, Tiến sĩ Jeff Iliff tại Đại học Sức khỏe và Khoa học Oregon đã giải thích kỹ hơn về “quy trình thanh tẩy” này. Ông ấy cho biết rằng khi chúng ta ở trong trạng thái thức, bộ não quá bận rộn thực hiện các chức năng khác và nó không có khả năng tự làm sạch chính mình. Và chất thải - ở đây là amyloid-beta, một chất được cho là có liên quan đến sự phát triển của bệnh Alzheimer - cứ thế tích tụ lại.

“Khi bộ não còn tỉnh thức và đang bận rộn với rất nhiều hoạt động, nó tạm hoãn việc xử lý các chất thải sản sinh ra ở giữa các tế bào thần kinh lại để thực hiện sau. Khi nó đi vào trạng thái ngủ và không còn quá bận rộn nữa, bộ não sẽ chuyển sang chế độ làm sạch để tống khứ các chất thải đã tích tụ lại sau một ngày, từ đó làm sạch khoảng không gian giữa các tế bào não.”

Sau đó, trong bài nói của mình, Iliff khuyến nghị mọi người không nên làm điều mà hiện nay rất nhiều người đang thực hiện: hi sinh giấc ngủ để cố gắng làm được nhiều việc hơn. “Việc dọn dẹp não cũng giống như dọn dẹp nhà vậy, đó là một công việc chẳng có gì thú vị và cũng không mấy sạch sẽ, nhưng nó lại rất quan trọng. Nếu bạn không dọn dẹp nhà bếp trong vòng một tháng thì nhà của bạn sẽ thành một nơi không thể ở được nữa. Nhưng đối với bộ não thì có thể hậu quả việc không dọn dẹp sẽ nghiêm trọng hơn nhiều so với sự xấu hổ khi người khác nhìn thấy căn bếp bẩn của bạn. Bởi vì nếu không làm sạch bộ não thì thứ chịu ảnh hưởng chính là sức khỏe và các chức năng của tâm trí và cơ thể bạn. Chính vì vậy, nếu bạn hiểu được tầm quan trọng của chức năng dọn dẹp não bộ, bạn sẽ có thể phòng tránh và chữa trị các bệnh về trí não trong tương lai.”

Vậy thì, nếu bạn là một trong những người đang cố thuyết phục bản thân rằng việc ngủ ít lại để làm việc nhiều hơn là chuyện gì đó đáng tự hào, thì đây là lúc bạn cần xem xét lại suy nghĩ của mình. Một giấc ngủ ngon thực sự sẽ đem lại cho bạn rất rất nhiều thứ (bao gồm cả những điều bạn sẽ học được từ các giấc mơ của mình).

Nâng cao chất lượng giấc ngủ

Việc bạn muốn ngủ ngon vào ban đêm là một chuyện. Nhưng bạn có thực hiện được chuyện này hay không lại là chuyện khác. Hàng năm, có khoảng một phần tư dân số Mỹ phải đối mặt với tình trạng mất ngủ, dù ít hay nhiều.

Tuy nhiên, có nhiều bằng chứng thuyết phục cho thấy rằng việc tập thể dục sẽ giúp cải thiện giấc ngủ, ngay cả khi bạn là người bị mất ngủ kinh niên. Một nghiên cứu được thực hiện bởi Tiến sĩ Kathryn J. Reid và đội nhóm của cô đã kết luận rằng những bài tập aerobic có tác động tích cực đến nhóm tham gia thí nghiệm - vốn là những người thường xuyên gặp vấn đề về giấc ngủ. Tác giả đã viết rằng: “Kết quả của nghiên cứu này cho thấy rằng một chương trình aerobic với cường độ trung bình trong vòng mười sáu tuần kết hợp với việc giáo dục kiến thức về giấc ngủ đã giúp gia tăng chất lượng giấc ngủ, tâm trạng và chất lượng cuộc sống của những người vốn bị mất ngủ kinh niên. Kết quả này cho thấy các hoạt động thể chất được tổ chức khoa học có tiềm năng giúp nâng cao hiệu quả của các phương pháp y học hành vi tiêu chuẩn chuyên dùng trong việc điều trị chứng mất ngủ, đặc biệt là đối với những người cao tuổi ít vận động.”

Một nhóm nhà nghiên cứu tại Trường Y khoa thuộc Đại học Northwestern đã phát triển thêm vấn đề này - họ đã nghiên cứu sâu hơn các dữ liệu có được trong nghiên cứu này và phân tích mối quan hệ tương hỗ giữa việc tập thể dục và giấc ngủ. Điều họ khám phá ra cũng rất đáng chú ý: tập thể dục không phải là liều thuốc thần kỳ. Nếu bạn gặp vấn đề về giấc ngủ thì mọi chuyện sẽ không được giải quyết chỉ sau một buổi tập tại phòng gym. Họ nhận ra rằng, thậm chí sau hai tháng thì hiệu quả việc tập thể dục đối với giấc ngủ vẫn còn rất ít ỏi. Thế nhưng sau 16 tuần thử nghiệm, kết quả đạt được là khá đáng kể - những người tham gia sẽ ngủ thêm được khoảng một tiếng mười lăm phút mỗi tối.

Vậy nên, mối liên kết giữa việc tập thể dục và giấc ngủ là đã rõ ràng, nhưng bạn cần phải kiên trì trong một khoảng thời gian. Nhưng việc tập thể dục sẽ cải thiện sức khỏe của bạn nói chung, nên cam kết tập thể dục đều đặn là chuyện bạn rất nên làm, dù có thể bạn sẽ không sớm thấy được hiệu quả của nó đối với giấc ngủ.

Có nhiều ý kiến khác nhau về thời gian tập thể dục cần thiết để có thể cải thiện giấc ngủ, nhưng con số thường được nhắc đến là 2,5 giờ tập aerobic mỗi tuần, kết hợp với một số bài tập sức bền. “Đi bộ nhanh, đi xe đạp nhẹ, tập trên máy elliptical,... bất cứ bài tập nào làm tăng nhịp tim của bạn lên đến mức bạn vẫn có thể nói chuyện được khi tập nhưng sẽ phải thở gấp sau một vài câu - cường độ tập như thế được xem là trung bình”, Tiến sĩ Christopher E. Kline tại Đại học Pittsburgh đã khuyến nghị như vậy.

Cho tâm trí nghỉ ngơi

Một trong những lý do khiến con người gặp vấn đề về giấc ngủ là vì tâm trí họ không thể nào yên tĩnh được. Chúng ta ai cũng đã từng trải qua tình huống như vậy rồi: Bạn sắp có một cuộc họp cực kỳ quan trọng, hoặc trong ngày có một chuyện gì đó (có thể là tích cực hoặc tiêu cực), hoặc bạn nhận được một cuộc điện thoại trước khi đi ngủ và nó khiến bạn bồn chồn không yên. Đầu đã đặt trên gối nhưng bạn vẫn tỉnh như sáo vì tâm trí bạn khi ấy quá bận rộn phân tích các sự kiện. Cuối cùng bạn cứ nằm như thế hàng giờ liền và giấc ngủ đối với bạn xa vời như đỉnh Everest vậy.

May mắn là có một công cụ bạn có thể sử dụng ở mọi lúc mọi nơi để xử lý tình huống này: thiền định. Thiền có rất nhiều lợi ích (và đã có rất, rất nhiều quyển sách nói chi tiết về vấn đề này rồi), từ tăng cường chức năng hệ miễn dịch cho đến giảm lo âu và gia tăng chất xám trong não. Một trong các lợi ích đó là cải thiện chứng mất ngủ.

Trong một nghiên cứu được thực hiện bởi Tiến sĩ David S. Black và đội nhóm của ông, một nhóm người trưởng thành có vấn đề về giấc ngủ được học kỹ thuật thiền định trong một khóa huấn luyện gồm sáu buổi, mỗi buổi dài hai tiếng. Sau khi kết thúc 3 buổi huấn luyện, họ đã có những cải thiện đáng kể về giấc ngủ.

Nếu bạn cho rằng thiền định là điều kỳ lạ (và có rất nhiều người cũng giống bạn đấy, bởi vì có chưa đến 15% người Mỹ có thực hành thiền định), thì khả năng cao là vì bạn đã nghe ai đó nói rằng thiền định là việc rất khó làm và nó đòi hỏi tâm trí bạn phải hoàn toàn trống rỗng. Ariel Garten là người đã sáng tạo ra Muse - một thiết bị đeo trên đầu có thể hỗ trợ việc thiền định - và cô ấy giải thích rằng thiền không phải là khiến tâm trí trống rỗng mà đúng hơn là “rèn luyện để tâm trí bạn tập trung hoàn toàn vào khoảnh khắc hiện tại.”

Cô ấy nói với tôi là bạn có thể thiền tại bất cứ đâu và bất cứ lúc nào. Để có được những lợi ích từ thiền, bạn chỉ cần dành ra tối thiểu là ba phút, nhắm mắt lại, hít thở sâu và sau đó thở ra, vừa hít thở vừa đếm nhịp. Một kỹ thuật cô ấy khuyến khích thực hiện là tập trung chú ý - đây là một việc rất đơn giản, bạn chỉ cần tập trung toàn bộ tâm trí vào việc hít thở. Khi tâm trí bạn bắt đầu nghĩ lan man đến những chuyện khác (thường sẽ như vậy), bạn chỉ cần nhận ra điều này và mang tâm trí trở về chú ý vào hơi thở. Kỹ thuật này sẽ giúp mọi người thiền thành công, vì bạn không cần phải là một bậc thầy về triết lý Zen mới có thể tận dụng được lợi ích từ việc hành thiền. Rất ít người có thể tập trung chú ý vào một việc duy nhất trong một khoảng thời gian dài, vậy nên việc tái tập trung tâm trí như thế này là rất quan trọng.

Garten giải thích rằng: một khi bạn nhận ra và chuyển hướng sự tập trung trở lại vào hơi thở, khi ấy bạn đang “thực hành một kỹ thuật rất quan trọng, đó là học cách quan sát suy nghĩ của chính mình. Bạn không chạy theo suy nghĩ nữa, mà bạn quan sát cách vận hành của những luồng suy nghĩ. Bạn bắt đầu nhận ra rằng mình có thể kiểm soát được ý nghĩ và bạn có thể chọn nghĩ đến điều mình muốn.”

Thiền định có thể cải thiện giấc ngủ của bạn, chỉ với những bước rất đơn giản như vậy. Huấn luyện viên hành thiền của tôi là Emily Fletcher, cũng là tác giả của quyển sách Stress Less, Accomplish More, có một quy trình đặc biệt gọi là Ziva Meditation. Bạn có thể xem toàn bộ video về quá trình chúng tôi thực hiện phương pháp này tại trang Web.taisachnhanh.cloud/resources, và chúng tôi sẽ hướng dẫn bạn thực hiện.

BẮT ĐẦU CÙNG KWIK

Bí quyết nào giúp bạn ngủ tốt nhất? Hãy viết nó ra dây: ............................

TRƯỚC KHI CHÚNG TA TIẾP TỤC

Nạp năng lượng cho bộ não là bước cơ bản để bạn trở nên không giới hạn, ngoài ra, chúng ta vẫn còn phải thực hiện nhiều việc nữa trong quá trình này. Nhưng trước hết, hãy dừng lại một chút để tập trung vào một số điểm quan trọng trong chương này:

• Viết ra một danh sách mua hàng để mua tất cả những thực phẩm tốt cho não bộ mà bạn vẫn chưa có sẵn ở nhà. Tôi biết rằng không phải thực phẩm nào trong số đó cũng hợp khẩu vị của bạn, nhưng hãy cố gắng bổ sung chúng vào thực đơn hàng ngày, càng nhiều loại càng tốt. Và khi đi đến cửa hàng thực phẩm, hãy mang theo danh sách này.

• Dành thời gian để xác định lũ kiến (ANT - Automatic Negative Thoughts - suy nghĩ tiêu cực tự nhiên) của bạn. Bạn đang đặt những giới hạn nào lên chính bản thân? Hãy dành ra vài phút để làm chuyện này. Bạn có đang nói với bản thân rằng mình không thể làm gì đó không? Hãy viết những điều này ra.

• Hãy nghĩ về phương pháp để mở rộng việc học hỏi của mình. Có kỹ năng nào bạn luôn muốn học nhưng vẫn chưa có thời gian để học không? Ví dụ như kỹ năng viết mã máy tính? Một kỹ thuật bán hàng hay marketing mới? Bạn có thể làm gì để kết hợp điều ấy vào cuộc sống hiện tại của mình?

• Sử dụng một trong những công cụ được trình bày trong chương này để cải thiện chất lượng giấc ngủ và tăng thời gian ngủ. Hãy theo dõi kỹ việc này trong ít nhất một tuần.

• Tôi đã làm ra hai video nhằm giúp bạn ghi nhớ được dễ dàng 10 loại thực phẩm tốt cho trí não và 10 lời khuyên giúp bổ sung năng lượng cho não. Hãy đến trang Web.taisachnhanh.cloud/resources để xem.

“Bạn hình thành nên thói quen, và sau đó thói quen sẽ hình thành nên bạn.”

-JOHN DRYDEN

9
NHỮNG BƯỚC NHỎ ĐƠN GIẢN

Bước nhỏ nhất và đơn giản nhất mà tôi có thể thực hiện bây giờ là gì?

Làm thế nào để hình thành thói quen tốt và bỏ đi thói quen xấu?

Điều gì tôi có thể thực hiện hàng ngày để trở nên không giới hạn?

Bạn đã có được lý do hoặc mục đích để thực hiện điều gì đó. Bạn đã có năng lượng để thực hiện nó. Vậy còn thiếu gì nữa?

Đó chính là một bước nhỏ đơn giản (S3 - small simple step). Đó là hành động nhỏ nhất mà bạn có thể thực hiện trên con đường đến gần hơn với mục tiêu của mình. Đó là hành động cần ít công sức hay năng lượng nhất. Qua thời gian, những hành động này sẽ trở thành thói quen. Đó là lý do tại sao trong quyển sách này tôi đã đưa vào rất nhiều những bước nhỏ đơn giản được gọi là “Bắt đầu cùng Kwik”.

Vào những năm 1920, khi nhà tâm lý học người Nga là Bluma Zeigarnik đang ngồi trong một nhà hàng tại Vienne thì cô ấy để ý thấy rằng trong giờ cao điểm đông khách, những người phục vụ tại đó sẽ nhớ được rất tốt các món mà khách gọi, nhưng ngay sau khi món ăn đã được dọn lên thì họ có xu hướng quên đi việc khách nào đã gọi món nào.

Cô ấy cảm thấy tò mò về việc này và thực hiện một nghiên cứu, trong đó những người tham gia phải thực hiện các nhiệm vụ đơn giản và quá trình họ thực hiện sẽ bị gián đoạn nhiều lần. Sau đó, cô ấy hỏi những người tham gia xem họ còn nhớ nhiệm vụ nào và quên nhiệm vụ nào. Cô ấy nhận ra rằng những người này có thể nhớ được những công việc họ đang làm khi bị cắt ngang nhiều hơn gấp hai lần so với những việc họ đã hoàn thành trước khi bị cắt ngang. Cô ấy đi đến một kết luận - và sau này được gọi là hiệu ứng Zeigarnik - rằng những việc chưa được hoàn thành sẽ tạo ra một sự căng thẳng và khiến tâm trí của chúng ta ưu tiên nhớ đến việc ấy cho đến khi nó được hoàn thành. -

Tương tự như vậy, hẳn bạn cũng đã quen thuộc với sự căng thẳng này mỗi khi bạn trì hoãn thực hiện điều gì đó. Khi có một việc bạn biết rằng mình cần phải làm nhưng bạn lại cứ liên tục trì hoãn thì nó sẽ luôn đè nặng lên tâm trí bạn và thậm chí bạn còn cảm thấy khó khăn khi thực hiện những việc khác trong khi việc này vẫn chưa được hoàn thành. Bạn trì hoãn công việc ấy có thể là vì nó khó hơn hoặc chán hơn những việc khác bạn có thể làm, hoặc nó sẽ khiến bạn cảm thấy khó chịu, hoặc chỉ đơn giản là bạn tự thuyết phục bản thân rằng mình có rất nhiều thời gian để làm sau này. Chúng ta vẫn gặp nhiều khó khăn khi thực hiện những điều mình cần phải làm, dù đã có tầm nhìn rõ ràng và biết mình muốn trở thành người như thế nào. Vậy tại sao việc hành động vẫn quá khó khăn như vậy dù ta đã có thể duy trì được động lực trong dài hạn?

Một trong những lý do chủ yếu khiến mọi người không thể hành động đó là vì chúng ta cảm thấy quá tải bởi khối lượng công việc mình cần làm. Có thể bạn nghĩ rằng việc thực hiện một dự án hoặc duy trì một thói quen hàng ngày sẽ tốn quá nhiều công sức hoặc thời gian, và bạn nghĩ rằng mình không thể nào làm được. Khi nhìn vào toàn bộ dự án, chúng ta sẽ ngay lập tức cảm thấy rằng có quá nhiều việc cần phải làm, vậy nên ta lờ đi và trì hoãn. Nhà tâm lý học Hadassah Lipszyc đã nói: “Khi trì hoãn những việc cần phải làm, thường trong tâm trí chúng ta sẽ xuất hiện các suy nghĩ tiêu cực khiến tình hình càng xấu đi. Những suy nghĩ này có thể ảnh hưởng đến giấc ngủ, gây ra các triệu chứng lo lâu và tác động sâu hơn đến sức khỏe tinh thần và cảm xúc của con người.”

HÃY TỬ TẾ VỚI CHÍNH MÌNH

Nếu như bạn gặp khó khăn trong việc hoàn thành việc gì đó trong khoảng thời gian tiêu chuẩn, thì khả năng cao là bạn sẽ cảm thấy tội lỗi và dằn vặt bản thân mình. Và như thế bạn sẽ khiến mọi thứ trở nên khó khăn chứ không dễ dàng hơn. Chúng ta đã biết rằng những việc chưa làm xong sẽ gây ra căng thẳng trong não bộ, và khi ấy nếu bạn còn thêm cả cảm xúc tội lỗi và xấu hổ vào thì bạn càng khiến bản thân khó hoàn thành được công việc, và bạn sẽ trở nên đau khổ hơn nữa.

Tiến sĩ Art Markman, giáo sư tâm lý học và marketing tại trường Đại học Texas, Austin viết: “Cảm giác tội lỗi vì lãng tránh công việc - nhất là trong điều kiện không cho phép - sẽ chẳng có ích gì và còn mang lại nhiều điều tiêu cực nữa. Nó sẽ khiến bạn cảm thấy tồi tệ hơn về công việc nói chung và ảnh hưởng đến khoảng thời gian đáng lẽ bạn nên dành cho bạn bè, gia đình hoặc tham gia vào các hoạt động thú vị. Tuy nhiên, đối với cảm giác xấu hổ thì hơi khác một chút. Có nhiều bằng chứng cho thấy con người có xu hướng chủ động trì hoãn để tránh cảm giác này. Cảm giác xấu hổ vì chưa hoàn thành công việc sẽ khiến vấn đề trở nên nghiêm trọng hơn chứ chẳng giải quyết được gì, vậy nên những cảm xúc này không mang lại lợi ích gì cả.”

Khi bạn cảm thấy tồi tệ vì mình không thực hiện những việc cần làm, bạn sẽ có xu hướng trì hoãn nhiều hơn nữa. Vậy nên hãy khoan dung với bản thân hơn một chút. Tự dằn vặt cũng không khiến mọi thứ cải thiện đâu, và bởi vì bạn đang đọc quyển sách này nên bạn đã và đang thực hiện các bước nhỏ để hạn chế tình trạng trì hoãn trong tương lai rồi.

Theo kinh nghiệm của tôi thì cách tốt nhất để xử lý tình huống này là tìm ra cách để phân chia công việc lớn thành những việc nhỏ và dễ thực hiện hơn, điều này sẽ giúp bạn hình thành nên các thói quen có thể dẫn đế thành công. Hãy cùng xem xét lại hiệu ứng Zeigarnik, mỗi khi bạn hoàn thành một công việc nhỏ, tâm trí bạn sẽ nhẹ nhõm hơn và không còn nghĩ về nó nữa. Và khi lần lượt thực hiện các công việc nhỏ này, bạn cũng càng tiến gần hơn đến với mục tiêu hoàn thành công việc lớn.

NHỮNG BƯỚC ĐI THẬT NHỎ

Tiến sĩ B. J. Fogg là khách mời trong chương trình podcast của tôi, đồng thời ông cũng là nhà sáng lập và chủ tịch Viện Thiết kế Hành vi tại Đại học Stanford và là tác giả quyển Tiny Habits. Trong hơn hai thập kỷ qua, ông đã dành thời gian để nghiên cứu hành vi con người và ông nhận ra rằng chỉ có ba cách có thể thay đổi hành vi của một người trong dài hạn. Đầu tiên là một khoảnh khắc giác ngộ - và rất ít người có thể trải nghiệm được điều này một cách có chủ đích vào đúng thời điểm. Cách thứ hai là thay đổi môi trường, mặc dù điều này gần như ai cũng có thể thực hiện nhưng không phải lúc nào cũng khả thi. Cách thứ ba, theo cách Tiến sĩ Fogg gọi, đó là “những bước đi thật nhỏ”.

Có một câu chuyện tôi rất thích, và nó thể hiện rất rõ nguyên lý về những bước nhỏ đơn giản:

Có một vị vua nọ đang xem nhà ảo thuật trình diễn. Đám đông khán giả và cả nhà vua đều chăm chú theo dõi. Vào cuối buổi biểu diễn, đám đông vỡ òa tán dương nhà ảo thuật. Và nhà vua nói rằng: “Người này tài thật. Một tài năng được Chúa ban tặng.”

Nhưng một vị cố vấn thông thái đã nói với nhà vua rằng: “Thưa Đức Vua, thiên tài được tạo ra chứ không phải được sinh ra. Kỹ năng của ảo thuật gia này chính là thành quả có được từ sự nỗ lực và kiên trì. Những tài năng này được học hỏi và mài dũa qua thời gian với sự quyết tâm và kiên trì.”

Nhà vua không hài lòng trước câu nói này. Lời nói của vị cố vấn đã làm hỏng cảm giác vui vẻ mà nhà vua có được sau màn biểu diễn. “Một con người hẹp hòi và nhỏ mọn. Làm sao ngươi dám chỉ trích một thiên tài thực sự chứ. Tài năng không phải là thứ ngươi muốn là có được. Và ngươi hẳn là chẳng có được tài năng ấy.”

Nhà vua truyền chỉ xuống cận vệ: “Hãy giải tên này xuống hầm ngục sâu nhất.” Và ông ấy còn ban một ân huệ nhỏ cho vị cố vấn này: “Và để nhà ngươi không cảm thấy cô đơn, ta sẽ để vào đó hai sinh vật cùng loại với nhà ngươi. Ngươi sẽ sống trong hầm ngục với hai con lợn con.”

Từ ngày đầu tiên bị tống giam, vị cố vấn thông thái đã luyện tập bằng cách chạy lên xuống bậc thang trong ngục, mỗi tay cầm một con lợn con. Nhiều ngày trôi qua, và nhiều tháng trôi qua, hai con lợn con đã lớn lên thành những con lợn trưởng thành. Và nhờ vào việc luyện tập mỗi ngày như thế, vị cố vấn đã gia tăng được sức mạnh thể chất của mình.

Một ngày nọ, nhà vua nhớ đến vị cố vấn và cảm thấy tò mò không biết liệu ông ta đã biết điều hơn sau khi bị tống giam chưa. Nhà vua truyền lệnh giải người này đến trước mặt mình.

Người tù nhân xuất hiện với một cơ thể vạm vỡ, mỗi tay nâng một con lợn trưởng thành. Nhà vua cảm thán: “Người này tài thật. Một tài năng được Chúa ban tặng.”

Vị cố vấn thông thái trả lời: “Thưa Đức Vua, thiên tài được tạo ra chứ không phải được sinh ra. Kỹ năng của thần chính là thành quả có được từ sự nỗ lực và kiên trì. Những tài năng này được học hỏi và mài dũa qua thời gian với sự quyết tâm và kiên trì.

Một trong số ít những điều có thể thay đổi hành vi của bạn là thực hiện những thay đổi nhỏ một cách liên tục. Bạn thực sự không muốn nấu ăn ngay lúc đó? Hãy làm một món ăn nhẹ đơn giản cho gia đình và nấu món chính sau. Bạn gặp khó khăn khi phải viết bài phát biểu dài cho hội nghị vào tháng sau? Bây giờ hãy cứ viết ra những ý chính trước. Bạn cảm thấy choáng ngợp vì số sách mình cần phải đọc trong môn kinh tế học? Hãy đặt ra mục tiêu đọc chương đầu tiên thôi. Giống như vị cố vấn thông thái nọ, bạn phải thực hiện từng bước nhỏ, mỗi ngày một bước nhỏ thôi.

Thông qua tất cả những tình huống này, có hai điều mà bạn cần nhận ra. Thứ nhất là phương pháp này sẽ tạo ra những công việc mà bạn có khả năng thực hiện được chúng sẽ là những chiến công nho nhỏ trên hành trình đạt được thành quả to lớn hơn. Thứ hai, phương pháp này có thể giúp bạn hoàn thành vượt hơn cả những mục tiêu đã đặt ra. Bạn hiện đã ở trong nhà bếp rồi, vậy nên có thể bạn sẽ tiến hành nấu bữa ăn luôn. Bạn đã ghi lại những ý chính cho bài thuyết trình rồi, và có thể bạn cảm thấy có hứng và viết ra một vài trang nháp luôn. Chương đầu tiên trong sách kinh tế học không đến nỗi khô khan như bạn nghĩ, và dù gì bạn cũng đã mở sách ra rồi, bạn có thể sẽ đọc luôn vài chương tiếp theo.

Khi chia nhỏ công việc lớn mà bạn có xu hướng trì hoãn ra thành những việc nhỏ hơn, hành trình để hoàn thành công việc ấy sẽ trở nên rõ ràng.

Khi bạn cảm thấy căng thẳng vì công việc cần làm có vẻ quá nhiều, cách giải quyết tốt nhất là hãy nhớ lại bài học từ hiệu ứng Zeigarnik. Bạn sẽ không thể nào cảm thấy nhẹ nhõm cho đến khi đã hoàn thành công việc, vậy nên hãy bắt tay vào thực hiện nó ngay đi. Hãy bắt đầu. Lúc nào cũng được, ở đâu cũng được. Thậm chí nếu bạn không có đủ năng lượng hay động lực để hoàn thành toàn bộ công việc thì cũng hãy cứ bắt tay vào làm. Bạn sẽ cảm thấy nhẹ nhõm hơn nhiều đấy.

BẮT ĐẦU CÙNG KWIK

Hãy nghĩ về một công việc mà bạn đã trì hoãn trong một thời gian rồi. Đó là việc gì vậy? Làm thế nào để chia nó thành các bước nhỏ đơn giản mà bạn có thể thực hiện mỗi ngày?

CHẾ ĐỘ TỰ ĐỘNG

- Những bước nhỏ đơn giản được lặp đi lặp lại sẽ trở thành thói quen. Thói quen là một phần quan trọng định hình nên bản thân chúng ta. Rất nhiều nghiên cứu đã chỉ ra rằng khoảng 40 đến 50% những điều ta làm hàng ngày là kết quả của thói quen. Điều đó có nghĩa là một nửa cuộc sống của chúng ta được vận hành bởi một thứ mà các nhà khoa học gọi là tính tự động. Có thể bạn nghĩ rằng tỷ lệ này là quá cao - và lần đầu tiên khi biết được tôi cũng có cảm giác như vậy - nhưng hãy thử cân nhắc những việc bạn thực hiện hàng ngày mà không cần phải suy nghĩ. Bạn đánh răng không cần suy nghĩ. Cứ sau một khoảng thời gian nào đó bạn lại kiểm tra điện thoại một cách vô thức. Bạn lái xe đến văn phòng mà không thực sự nhớ được chính xác mình đã lái như thế nào. Bạn kéo khóa áo khoác, lấy một chiếc ly từ trong tủ ra và nhấn vào đồ điều khiển ti vi một cách tự động.

“Khi bắt đầu tiếp cận với bản thể không giới hạn của mình, có thể bạn sẽ phải đối mặt với những thói quen và hành vi cũ, và không phải chúng lúc nào cũng đúng đâu. Những điều này xuất hiện bởi vì bạn đã lặp lại chúng hàng nghìn lần.”

-DEBBIE FORD

Điều này tất nhiên rất cần thiết cho cuộc sống của chúng ta. Thử tưởng tượng xem, bạn sẽ cảm thấy quá tải đến mức nào khi phải suy nghĩ về tất cả mọi chuyện mình làm? Nếu thậm chí cả việc đánh răng cũng cần phải chú ý suy nghĩ và tính toán thì chưa đến 10 giờ sáng là bạn đã cảm thấy kiệt sức rồi.

Charles Duhigg, tác giả quyển sách thuộc danh sách bán chạy nhất là The Power of Habit đã viết rằng: “Nếu không có vòng lặp thói quen thì bộ não của chúng ta sẽ ngừng hoạt động do bị quá tải bởi tất cả những chi tiết nhỏ trong cuộc sống hàng ngày. Những người bị tổn thương ở vùng hạch nền trong não do tai nạn hoặc bệnh tật thường trở nên tê liệt về tinh thần. Họ gặp khó khăn khi thực hiện các hoạt động cơ bản như mở cửa hay quyết định món mình muốn ăn. Họ mất đi khả năng bỏ qua các chi tiết không quan trọng. Ví dụ, trong một nghiên cứu được thực hiện, các nhà khoa học nhận ra rằng các bệnh nhân bị tổn thương hạch nền không thể nhận ra được biểu cảm khuôn mặt, bao gồm các cảm xúc như sợ hãi hay căm ghét bởi vì họ không chắc rằng mình nên tập trung vào bộ phận nào trên khuôn mặt.”

James Clear, tác giả của quyển sách thuộc danh sách bán chạy nhất là Atomic Habits, đã nói rằng: “Những thói quen bạn thực hiện (hoặc không thực hiện) mỗi ngày sẽ ảnh hưởng rất lớn đến sức khỏe, tình trạng tài chính và hạnh phúc của bạn. Khi biết cách thay đổi thói quen, bạn sẽ có thể tự tin quản lý các công việc trong ngày cũng như tập trung vào những hành vi đem lại hiệu quả nhiều nhất và tái thiết lập lại cuộc sống theo hướng mình muốn.”

“Mọi thói quen đều có lợi cho bạn ở một khía cạnh nào đó”, Clear nói. “Trong cuộc sống, bạn phải đối mặt với nhiều vấn đề khác nhau. Khi bạn cần buộc dây giày, bộ não của bạn đã có giải pháp tự động cho điều ấy. Đó chính là thói quen. Thói quen là giải pháp cho một vấn đề lặp đi lặp lại trong cuộc sống - và bạn xử lý vấn đề ấy nhiều lần đến nỗi bạn giờ có thể làm mà không cần suy nghĩ nữa. Nếu giải pháp không còn hiệu quả nữa thì bộ não của bạn sẽ nâng cấp nó.”

Clear diễn giải rằng vòng lặp thói quen có bốn thành phần: một dấu hiệu, một mong muốn, một hành động và một thành quả. Thử xem xét ví dụ là bạn bật đèn mỗi khi bước vào phòng. Dấu hiệu ở đây là bước vào phòng và thấy phòng tối. Mong muốn là bạn nghĩ căn phòng sẽ tốt hơn nếu nó không còn tối nữa. Hành động là bật công tắc đèn lên. Thành quả là căn phòng không còn tối nữa. Bạn có thể áp dụng vòng lặp này vào bất kỳ thói quen nào, ví dụ như kiểm tra hộp thư mỗi khi đi làm về. Dấu hiệu là khi bạn lái xe đến cửa nhà vào cuối ngày. Mong muốn là hi vọng có thứ gì đó trong hộp thư. Hành động là đi đến chỗ hộp thư để kiểm tra. Và thành quả là lấy thư ra từ trong hộp. Bạn có thể không hề nghĩ về toàn bộ quá trình này cho đến khi bạn đã cầm những lá thư trong tay.

Tạo ra thói quen để tự động hóa các công việc cần thiết trong cuộc sống - đây là một kỹ thuật cơ bản mà chúng ta thực hiện chủ yếu theo vô thức, và nó thường có mang lại lợi ích cho ta. Tất nhiên là cũng có những thứ không hề có lợi nhưng cũng được tự động hóa. Tôi chắc rằng bạn cũng có thể nghĩ ra một vài ví dụ. Có thể dấu hiệu là bạn đi ngang qua tủ bếp. Bạn biết trong tủ có món khoai tây chiên khoái khẩu của mình, và mong muốn tự nhiên của bạn là ăn chúng. Hành động là bạn mở tủ bếp, mở gói khoai tây chiên và lấy ra một ít. Thành quả là sự ngon miệng đến từ những miếng khoai tây giòn tan, béo ngậy và mằn mặn... nhưng lại không tốt cho sức khỏe chút nào. Những thói quen tiêu cực của chúng ta cũng được thực hiện một cách tự động giống như thói quen tích cực vậy. Sẽ có nhiều miếng khoai tây chiên yên vị trong bụng bạn trước khi bạn nhận ra rằng mình đang ăn khoai tây chiên.

Giờ đây bạn đang ở trên hành trình để trở nên không giới hạn, bạn biết rằng việc bám víu vào những hành vi tiêu cực sẽ làm suy giảm siêu sức mạnh của bạn. Vậy thì làm thế nào để loại bỏ những thói quen xấu, và quan trọng nữa là tạo ra thói quen tốt?

TẠO RA THÓI QUEN

Trước khi thực hiện điều này, hãy dành ra một chút thời gian để tìm hiểu xem bạn cần bao lâu để tạo ra thói quen mới. Trong một nghiên cứu thực hiện cho Đại học College London, Phillippa Lally, Cornelia H. M. van Jaarsveld, Henry W. W. Potts và Jane Wardle đã đưa những người tham dự vào một quá trình nhằm phát triển một thói quen tốt trong việc ăn uống hoặc tập luyện, ví dụ như uống nước vào bữa trưa hoặc đi bộ trước bữa tối. Những người này được yêu cầu thực hiện các hành vi mới này trong những tình huống cụ thể hàng ngày, trong vòng 84 ngày. Các nhà nghiên cứu đã viết rằng: “Phần lớn những người tham gia đều nhận thấy tính tự động của hành vi gia tăng đều đặn trong quá trình thử nghiệm, và điều này củng cố thêm cho giả thuyết rằng khi thực hiện một hành vi nào đó trong một tình huống nhất định, tính tự động của hành vi đó sẽ tăng lên. Khi nghiên cứu kết thúc, họ kết luận rằng một người trung bình sẽ cần 66 ngày để phát triển một hành vi trở thành thói quen, mặc dù có người tham gia chỉ mất 18 ngày và có người tốn đến tận 254 ngày.”

Phần lớn mọi người cũng cho rằng để loại bỏ một thói quen xấu thì điều quan trọng không phải là kết thúc thói quen đó mà là thay thế nó bằng một thói quen khác tốt hơn. Tiến sĩ Elliot Berkman, giám đốc Phòng thí nghiệm Khoa học Thần kinh Xã hội và Tình cảm tại Đại học Oregon nói rằng: “Việc bắt đầu thực hiện một hành vi mới sẽ dễ hơn việc kết thúc một hành vi cũ đã trở thành thói quen và không có hành vi nào khác để thay thế. Đó là lý do tại sao các phương pháp như kẹo cao su nicotine hoặc máy hít sẽ có hiệu quả hơn trong việc giúp bệnh nhân bỏ thuốc hơn là miếng dán nicotine.”

Vậy nên, nếu quá trình hình thành một thói quen mới, ví dụ như đọc mỗi ngày, về cơ bản cũng giống như quá trình kết thúc một thói quen xấu, ví dụ như lấy khoai tây chiên ra ăn mỗi khi đi ngang qua tủ bếp, thì làm thế nào để chúng ta thực hiện thay đổi ấy?

Cũng giống như rất nhiều chủ đề khác mà chúng ta thảo luận trong quyển sách này, động lực vẫn luôn đóng vai trò chủ đạo. Khi nói về những nỗ lực phải bỏ ra để loại bỏ thói quen cũ, Tiến sĩ Thomas G. Plante, trợ giảng giáo sư lâm sàng của Khoa Tâm thần học và Khoa học Hành vi tại Trường Y khoa của Đại học Stanford, cho rằng: “Thứ nhất, việc này phụ thuộc vào việc bạn muốn bỏ thói quen xấu ấy đến mức nào. Có nhiều người vừa muốn bỏ lại vừa muốn giữ. Họ muốn giảm cân nhưng vẫn thích các món ăn gây tăng cân. Họ muốn giảm tiêu thụ cồn nhưng vẫn thích có được khoảng thời gian vui vẻ. Họ muốn bỏ thói quen cắn móng tay nhưng nó giúp họ cảm thấy bớt căng thẳng. Vậy thì vấn đề trọng yếu ở đây là bạn muốn bỏ thói quen ấy nhiều đến mức nào. Thứ hai, thói quen xấu ấy đã hình thành được bao lâu rồi? Việc loại bỏ một thói quen mới sẽ dễ hơn thói quen đã ăn sâu bám rễ trong cuộc sống. Thứ ba, nếu không bỏ được thói quen xấu ấy thì hệ quả sẽ là gì? Vợ/ chồng bạn sẽ rời bỏ bạn? Bạn sẽ mất việc? Bạn sẽ bị ốm? Hoặc sẽ có điều gì rất xấu xảy ra nếu bạn không thay đổi?”

“Thói quen có thể là người đầy tớ tốt nhất hoặc người chủ tế nhất.”

-NATHANIEL EMMONS

Tiến sĩ B. J. Fogg đã tạo ra Mô hình Hành vi Fogg để xác định những tình huống cần phải xuất hiện để thay đổi hành vi của con người. Fogg lưu ý rằng: “Để tạo nên được một hành vi mới, một người phải có đủ động lực, đủ năng lực và đủ tình huống để thực hiện. Cả ba nhân tố này đều phải có mặt tại cùng một thời điểm thì hành vi ấy mới được thực hiện. Nói cách khác thì bạn cần ba thứ để phát triển một thói quen mới: Bạn cần có mong muốn thực hiện hành vi đó bởi vì nếu không thì sẽ cực kỳ khó để hình thành nên thói quen. Bạn cần có khả năng để làm được chuyện đó, bởi nếu nó nằm ngoài khả năng của bạn thì việc hình thành thói quen là gần như không thể. Bạn cũng cần một chất xúc tác để khởi động cho vòng lặp thói quen (đây là điều mà James Clear và một số người khác gọi là “dấu hiệu”).” Bây giờ, hãy xem xét lần lượt từng yếu tố:

Động lực

Chúng ta đã nói về động lực rồi, nhưng tôi vẫn muốn nhắc lại một lần nữa, và lần này là theo góc nhìn của Fogg. Fogg đã đưa ra ba loại động lực chính.

1. Sự hài lòng/đau khổ: Đây là động lực mang tính tức thời nhất. Trong trường hợp này, hành vi sẽ mang đến kết quả gần như ngay lập tức, có thể là tích cực hoặc tiêu cực. Fogg nói: “Tôi tin rằng sự hài lòng/đau khổ chính là những phản ứng rất tự nhiên, nó liên quan đến hành động chúng ta thực hiện khi đói, khi quan hệ tình dục và các hoạt động khác giúp ta sinh tồn và phát tán bộ gen của mình.”

2. Hi vọng/sợ hãi: Không giống như động lực thứ nhất, loại động lực này không tạo ra kết quả ngay lập tức, mà nó mang đến sự chờ đợi. Khi bạn hi vọng, bạn đang chờ đợi một thứ tốt đẹp xảy đến; còn sợ hãi là khi bạn chờ đợi điều ngược lại. “Loại động lực này đôi khi còn mạnh mẽ hơn cả sự thỏa mãn/đau khổ, và điều này được chứng minh trong hành vi hàng ngày của chúng ta” - Fogg nói. “Ví dụ, trong một số trường hợp, con người sẽ chấp nhận nỗi đau (chẳng hạn như một mũi tiêm vắc-xin cúm) để vượt qua được nỗi sợ hãi (sợ sẽ mắc bệnh cúm).”

3. Sự chấp nhận/bài trừ về mặt xã hội: Con người luôn muốn được những người khác chấp nhận, và tâm lý này đã xuất hiện từ thời xa xưa, khi ấy việc bị cộng đồng tẩy chay đồng nghĩa với án tử hình. Hiện nay, điều này vẫn là một động lực cực kỳ mạnh mẽ. “Động lực xã hội có lẽ đã ăn sâu bám rễ và ảnh hưởng mạnh mẽ đến hành vi của con người, và có lẽ nó cũng ảnh hưởng đến tất cả những sinh vật trong tự nhiên vốn phải sống theo nhóm để tồn tại.”

Khả năng

Fogg cho rằng khả năng đồng nghĩa với sự đơn giản, có nghĩa là khi một thứ đủ đơn giản, chúng ta sẽ có tỷ lệ thực hiện nó cao hơn. Ông ấy đã định nghĩa sáu loại hình đơn giản như sau:

1. Thời gian: Chúng ta chỉ nhìn nhận một hành động nào đó là đơn giản nếu ta có đủ thời gian để thực hiện được nó.

2. Tiền bạc: Tương tự, nếu một công việc nào đó vượt quá khả năng tài chính của mình thì ta không cho rằng đó là một việc đơn giản.

3. Nỗ lực thể chất: Chúng ta cho rằng những công việc tốn ít công sức thực hiện là việc đơn giản.

4. Hoạt động não: Những công việc đơn giản không bắt chúng ta phải suy nghĩ nhiều, và ta thường ngại những việc yêu cầu phải tốn nhiều suy tư.

5. Sự phù hợp với quy chuẩn xã hội: Điều này có liên quan đến động lực muốn được xã hội chấp nhận, như đã đề cập ở trên. Những việc đơn giản là việc phù hợp với quy chuẩn xã hội.

6. Sự quen thuộc: Công việc càng giống với những thứ quen thuộc mà mỗi người thực hiện hàng ngày sẽ được xem là càng đơn giản.

Tác nhân dẫn đến hành động

Cuối cùng Fogg diễn tả ba loại tác nhân có thể dẫn đến hành động:

1. Thúc đẩy: là một loại tác nhân có thể ngay lập tức tạo ra động lực. Ví dụ, nếu việc mở email mang lại cảm giác sợ hãi rằng mình sẽ phải đọc một điều gì đó không như ý thì khả năng cao là bạn sẽ tạo ra một thói quen để tránh được nỗi sợ ấy.

2. Hỗ trợ: Loại tác nhân này sẽ có hiệu quả khi bạn có nhiều động lực nhưng khả năng thực hiện lại hạn chế. Ví dụ, nếu bạn muốn sử dụng một phần mềm nào đó trên máy tính nhưng bản thân lại không giỏi về công nghệ, vậy thì một công cụ có thể đơn giản hóa quá trình sử dụng phần mềm sẽ thúc đẩy bạn sử dụng nó.

3. Nhắc nhở: Trong một số trường hợp, bạn sẽ có nhiều động lực và cũng có đủ khả năng. Điều duy nhất mà bạn còn thiếu chính là một dấu hiệu nhắc nhở. Nếu bạn thích làm món sinh tố bổ não thì tác nhân mà bạn cần chỉ là đi vào nhà bếp trong buổi - sáng và nhìn thấy chiếc máy xay sinh tố - điều đó sẽ thúc đẩy bạn làm sinh tố.

BẮT ĐẦU CÙNG KWIK

Bạn có thể xác định được những thói quen mà mình muốn loại bỏ không? Thói quen nào đang ngăn cảnh bạn thực hiện những điều quan trọng khác trong ngày? Hãy viết nó vào đây, sau đó xác định các tình huống có thể thúc đẩy bạn thực hiện thói quen ấy:

TẠO RA MỘT THÓI QUEN MỚI

Mô hình Hành vi Fogg cho chúng ta thấy tất cả những điều kiện cần thiết để biến một hành vi nhất định thành thói quen. Chúng ta biết rằng việc hình thành những thói quen tốt đóng vai trò quan trọng trong hành trình phát triển của mình, và ta cũng biết rằng để loại bỏ được thói quen xấu, ta cần phải thay thế nó bằng một thói quen tốt hơn. Nhưng làm thế nào để bạn biến hành vi thành thói quen được? Hãy nhớ công thức WIN (tạm dịch: chiến thắng):

• W là Want (Mong muốn): Hãy đảm bảo rằng bạn thực sự muốn hình thành nên thói quen này. Nếu không muốn thì gần như bạn sẽ không thể nào biến một việc trở thành thói quen được. Liệu thói quen bạn muốn hình thành có xuất phát từ một trong những động lực trong Mô hình Fogg không? Nếu không thì có thói quen nào khác tương tự như thói quen này và vẫn có thể giúp bạn đạt được mục đích tương đương không?

• I là Innate (Thiên bẩm): Thói quen mới mà bạn muốn hình thành có phù hợp với khả năng thiên bẩm của bạn không? Hãy nhớ rằng nếu bạn gặp khó khăn khi thực hiện một hành vi nào đó thì rất khó để biến nó trở thành thói quen. Nếu bạn muốn hình thành thói quen từ một việc mình làm rất tốt hoặc có thể làm tốt thì hành trình của bạn sẽ dễ hơn rất nhiều.

• N là Now (Bây giờ): Hãy tạo ra một nhân tố có thể khuyến khích bạn thực hiện hành động dẫn đến thói quen mới, ngay bây giờ. Bạn có thể đặt đồng hồ báo giờ trên điện thoại hoặc đặt một vật gì đó trong văn phòng để nhắc nhở rằng bạn cần dành ra thời gian để thực hiện điều mình đã lên kế hoạch thực hiện.

HÃY HÌNH THÀNH TỪNG THÓI QUEN MỘT THÔI

Nếu như bạn vẫn còn băn khoăn liệu việc hình thành một thói quen tốt mới sẽ có tác động như thế nào đối với cuộc sống của mình, thì hãy xem xét câu chuyện từ một khách hàng của tôi. Xiang là một người bị chứng tâm thần phân liệt và trầm cảm. Anh ấy thường xuyên nghe thấy những giọng nói xui khiến anh ấy đi hại chính mình hoặc người khác, và anh ấy đã phải vào bệnh viện tâm thần một vài lần để điều trị vấn đề này. Sau khi tìm ra được phương pháp hành thiền đúng đắn và trải qua một đợt điều trị, anh ấy khám phá ra chương trình podcast của tôi và học được một vài phương pháp mà tôi hướng dẫn trong các lớp học của mình. Anh ấy bắt đầu nghe chúng thường xuyên hơn và thực hiện các bài tập Thử thách cùng Kwik - đây là một chuỗi các bài tập tôi đưa ra cho mọi người để gieo vào tâm trí họ những suy nghĩ mới, và từ đó giúp bộ não của họ sẵn sàng cho việc học hơn. -

Ban đầu, điều này rất thử thách đối với Xiang, nhưng anh ấy chỉ tập trung vào hai điều cụ thể: đánh răng bằng tay không thuận và tắm nước lạnh mỗi sáng. Mỗi tuần, anh ấy lại tăng thời gian tắm nước lạnh của mình lên thêm một phút. Khi làm vậy, anh ấy nhận ra rằng nếu mình thực hiện được một điều khó khăn như đứng dưới vòi nước lạnh trong vòng vài phút vào mỗi sáng thì chứng tỏ anh ấy vẫn còn còn ý chí rất cao muốn phá vỡ những giới hạn trong một số khía cạnh của cuộc sống. Bắt đầu từ những trải nghiệm trong chuỗi Thử thách cùng Kwik, anh ấy bắt đầu ứng dụng những điều mà mình đã học được về thói quen và hành vi để từ đó thay đổi những lĩnh vực khác trong cuộc sống.

Cuộc sống của Xiang đã cải thiện đáng kể. Anh ấy tham gia bài thi lấy bằng lái xe và đã đỗ. Anh ấy thay đổi chế độ ăn uống của mình, cắt giảm các loại nước uống có đường và bắt đầu thực hiện đi bộ năm phút trong công viên mỗi sáng. Anh ấy cũng bắt đầu đọc sách - quyển đầu tiên là Mindset của tác giả Carol Dweck - và khi đọc sách, anh ấy nghe nhạc baroque để thiết lập nhịp điệu cho quá trình đọc của mình và ngăn cản sự ảnh hưởng của những ảo giác trong đầu. Anh ấy mất một tháng để đọc xong quyển sách, nhưng khi đã xong, anh ấy cảm nhận được sự tự tin mà trước đây mình chưa từng có được. Những chuyến đi đến thư viện trở nên thường xuyên hơn. Xiang còn nâng việc học tập của mình lên một tầm cao mới và đăng ký tham gia các lớp khoa học máy tính tại một trường đại học địa phương. Và điều tốt nhất là hiện nay anh ấy đã tin rằng mình có thể liên tục học hỏi suốt đời.

Có thể bạn nghĩ rằng: trong quá khứ, khi cố gắng thay đổi các thói quen hàng ngày, mình đã thất bại nhiều lần rồi nên có lẽ mình sẽ không bao giờ thay đổi được chúng. Câu chuyện của Xiang cho thấy rằng chỉ cần thay đổi một đến hai thói quen nhỏ trong ngày, bạn sẽ có thể khởi động cho một quá trình thay đổi kỳ diệu trong cuộc sống. Những điều rất đơn giản như đánh răng bằng tay không thuận có thể chính là khởi đầu cho một lối sống hoàn toàn mới.

TẠO RA CHUỖI THÓI QUEN BUỔI SÁNG

Tại sao tạo ra chuỗi thói quen buổi sáng lại quan trọng đến vậy? Tôi thực sự tin rằng nếu bạn khởi đầu một ngày mới thật tốt, và khởi động bộ não với một chuỗi các hoạt động đơn giản, thì bạn sẽ có được lợi thế rất lớn. Thêm vào đó, nếu tạo ra được chuỗi các thói quen vào đầu ngày thì bạn sẽ tận dụng được sức mạnh của một thứ Tony Robbins gọi là “khoa học quán tính”, có nghĩa là một khi đã bắt đầu thực hiện một việc gì đó thì bạn sẽ có thể tiếp tục thực hiện mà không cần phải tốn nhiều nỗ lực như khi mới bắt đầu thực hiện việc này.

Tôi có một chuỗi thói quen buổi sáng, và nó được thiết kế cẩn thận để chuẩn bị tâm trí tôi thật tốt, giúp tôi có được một ngày thật hiệu quả. Không phải ngày nào tôi cũng thực hiện tất cả những việc này, đặc biệt là trong những chuyến công tác xa, nhưng gần như mỗi ngày tôi đều thực hiện hầu hết các thói quen này. Tôi biết chắc chắn rằng chúng sẽ giúp tâm trí mình sẵn sàng, từ đó tạo tiền đề để gia tăng hiệu quả, hiệu suất công việc và sự tích cực xuyên suốt trong một ngày, bắt đầu ngay từ lúc tôi thức dậy.

Hãy để tôi miêu tả cho bạn một buổi sáng thông thường của mình:

Trước khi ra khỏi giường, tôi dành một chút thời gian để suy nghĩ lại những giấc mơ của mình. Giấc mơ sẽ phản ánh các hoạt động diễn ra trong tiềm thức khi bạn đang ngủ, và đây chính là một nguồn tài nguyên quý giá mà bạn có thể sử dụng. Trong lịch sử, có rất nhiều thiên tài thường xuyên có được những ý tưởng hay nhất và bắt đầu nhiều khám phá vĩ đại từ chính giấc mơ của mình. Mary Shelly đã nảy ra ý tưởng về tiểu thuyết Frankenstein trong giấc mơ. Giấc mơ cũng là chất liệu để Paul McCartney cũng viết nên bài hát “Yesterday”, và ý tưởng của Einstein về thuyết tương đối cũng có nguồn gốc như vậy.

Vậy nên, điều đầu tiên mà tôi làm mỗi ngày, trước cả khi ngồi dậy, là suy nghĩ lại về những giấc mơ để xem liệu có ý tưởng hoặc khái niệm hay phương pháp nào mới để thực hiện những điều mà tôi đang muốn đạt được không. Tôi biết rằng nhiều người khó có thể nhớ lại được giấc mơ của mình, vậy nên tôi sẽ trình bày một kỹ thuật ghi nhớ được thiết kế để giúp bạn làm được điều này. Hãy nghĩ về từ DREAMS (tạm dịch: những giấc mơ):

• D là Decide (Quyết định): Vào đêm hôm trước, hãy chủ động đưa ra quyết định rằng bạn sẽ nhớ lại giấc mơ của mình vào sáng mai. Một khi đã có chủ đích trong đầu, khả năng bạn nhớ được sẽ tăng lên đáng kể.

• R là Record (Ghi lại): Hãy đặt một cây bút và một tờ giấy bên cạnh giường, hoặc thậm chí là một ứng dụng ghi âm sẵn sàng trong điện thoại. Ngay khi thức dậy, hãy ghi lại bất cứ điều gì bạn nhớ về những giấc mơ của mình.

• E là Eyes (Nhắm mắt): Hãy nhắm mắt lại ngay sau khi bạn thức dậy. Giấc mơ có thể biến mất chỉ sau vài phút, và nếu bạn nhắm mắt lại thì bạn sẽ có thể nhớ được tốt hơn.

• A là Affirm (Xác nhận): Trước khi đi ngủ, hãy đưa ra lời khẳng định rằng bạn sẽ nhớ lại những giấc mơ, bởi vì lời khẳng định chính là công cụ không thể thiếu để đạt được mục tiêu.

• M là Manage (Quản lý): Có rất nhiều lý do tại sao bạn cần quản lý giấc ngủ và tạo ra các thói quen ngủ tốt, và một lý do là nó sẽ giúp bạn nhớ được giấc mơ tốt hơn.

• S là Share (Chia sẻ): Hãy nói về giấc mơ của bạn với người khác. Khi làm như vậy, bạn sẽ gợi mở được các giấc mơ nhiều hơn, và cũng sẽ dần phát triển được thói quen đào sâu vào giấc mơ để có thể thảo luận nó với người khác sau này.

Điều đầu tiên tôi thực hiện sau khi bước xuống khỏi giường là dọn giường. Đây là một thói quen thành công, là thành tựu đầu tiên mà tôi đạt được trong ngày hôm đó. Đó là một thành quả dễ dàng đạt được, và nó cũng giúp thời gian ngủ của tôi thêm phần dễ chịu bởi vì khi trở về nhà vào cuối ngày, bạn sẽ thấy tốt hơn khi giường đã được xếp gọn gàng. Đó là lý do tại sao trong quân đội họ sẽ huấn luyện bạn dọn giường gọn gàng ngay sau khi thức dậy bởi vì nó sẽ là một khởi đầu tốt để bạn thực hiện thành công các việc khác trong ngày.

Sau đó tôi sẽ uống một cốc nước lớn. Việc cấp nước cho cơ thể trong buổi sáng là rất quan trọng vì chúng ta mất rất nhiều nước trong giấc ngủ thông qua việc đơn giản là hít thở. Hãy nhớ rằng bộ não của ta có để 75% là nước, vậy nên để khởi động bộ não, ta cần phải được cấp đủ nước. Tôi cũng uống thêm một cốc nước ép cần tây, có tác dụng tăng cường hệ miễn dịch, tống khứ các chất độc hại trong gan và phục hồi tuyến thượng thận (tôi phải cảm ơn Anthony William và quyển sách Medical Medium vì đã cho tôi ý tưởng này). Ngay sau đó, tôi sẽ uống men vi sinh để đảm bảo bộ não thứ hai của tôi có đủ các dưỡng chất cần thiết.

Sau đó tôi đánh răng bằng tay không thuận. Tôi làm như vậy để luyện cho bộ não khả năng thực hiện những việc khó vì khi làm vậy, một phần khác trong bộ não sẽ được kích hoạt. Đồng thời, việc này cũng buộc tôi phải chú tâm vào chuyện mình đang làm. Tôi không thể vừa làm chuyện khác vừa đánh răng bằng tay không thuận được.

Sau đó tôi thực hiện một bài thể dục ba phút. Đây không phải là bài tập đầy đủ nhưng tôi muốn nâng cao nhịp tim của mình thật sớm trong buổi sáng bởi vì điều đó sẽ giúp tôi cải thiện giấc ngủ và kiểm soát cân nặng, đồng thời tăng cường cung cấp oxy cho não.

Tập thể dục xong, tôi sẽ tắm nước lạnh. Tôi biết vài người trong số các bạn sẽ cảm thấy rùng mình khi nghĩ về chuyện phải bắt đầu ngày mới bằng cách chiến đấu với cái lạnh từ vòi nước, nhưng liệu pháp lạnh như vậy sẽ rất có ích trong việc tái thiết lại hệ thống thần kinh và mang đến thêm nhiều lợi ích trong việc kiểm soát các chứng sưng viêm.

Khi tắm xong, tôi sẽ thực hiện một chuỗi các bài tập hít thở để nạp đủ oxy cho cơ thể. Sau đó, tôi thiền trong vòng 20 phút để đầu óc được thanh sạch trước khi bước vào ngày mới. Quy trình mà tôi thực hiện được gọi là Ziva Mediation, được phát triển bởi huấn luyện viên hành thiền của tôi là Emily Fletcher. Đây là một quy trình bao gồm ba bước là chánh niệm, hành thiền và thể hiện. Để xem video về quy trình này, hãy truy cập trang www.LimitlessBook. com/resources.

Tiếp theo, tôi sẽ làm món “trà bổ não”, đây là sự kết hợp của rau má, bạch quả, nấm hầu thủ, dầu MCT và một vài thứ khác. Sau đó tôi sẽ ngồi xuống và dành vài phút để ghi vào giấy những ý nghĩ đầu tiên trong ngày mới. Mục tiêu mỗi ngày của tôi là hoàn thành được ba chuyện liên quan đến công việc và ba chuyện cá nhân, và đây là lúc tôi lập kế hoạch về thời gian thực hiện chúng. Sau đó tôi dành ra nửa tiếng đọc sách. Tôi đặt ra mục tiêu đọc được ít nhất một quyển sách mỗi tuần, và bằng cách đưa việc đọc sách vào chuỗi thói quen buổi sáng, tôi sẽ có thể hoàn thành được mục tiêu này.

Cuối cùng, tôi sẽ uống món “sinh tố bổ não” với các thành phần là nhiều loại nguyên liệu tốt cho não mà chúng ta đã đề cập ở phần đầu chương này (và sẽ không có cá hồi trong món này đâu, bạn yên tâm).

Vâng, tôi phải thú thật là chuỗi thói quen này tiêu tốn khá nhiều thời gian. Như tôi đã đề cập ở đoạn trước, không phải ngày nào tôi cũng thực hiện đầy đủ, và tôi hiểu rằng một số người sẽ cảm thấy những việc này là quá nhiều và không thể làm hết được, đặc biệt là khi bạn cần phải gọi những người khác thức dậy nữa. Nhưng nếu bạn đặt mục tiêu là nâng cấp bộ não của mình sau khi đọc quyển sách này thì việc thực hiện một số thói quen buổi sáng như thế này là điều hết sức cần thiết. Dưới đây là một số bước quan trọng:

• Suy nghĩ về giấc mơ trước khi bạn ra khỏi giường. Có rất nhiều điều giá trị bạn có thể học được từ đây, vậy nên tôi khuyên bạn không nên bỏ qua bước này.

• Cấp nước và tăng cường oxy cho cơ thể.

• Cung cấp dưỡng chất với một vài loại thực phẩm tốt cho não.

• Lên kế hoạch cho ngày hôm đó.

Nếu thực hiện được ít nhất bốn điều trên đây thì bạn đã có được một khởi đầu tốt trong hành trình tăng tốc bộ não để giúp nó hoạt động ở cường độ cao hơn. Hãy kết hợp các thói quen này vào buổi sáng của bạn, càng nhiều càng tốt. Điều quan trọng nhất là thực hiện được một chuỗi các thói quen hiệu quả trong buổi sáng. Tôi cần phải nhấn mạnh với bạn rằng điều này sẽ có ảnh hưởng cực kỳ lớn trong việc tạo ra khởi đầu tốt trong một ngày, từ đó giúp mọi chuyện trong ngày hôm đó thành công hơn.

BẮT ĐẦU CÙNG KWIK

Hãy tạo ra chuỗi thói quen buổi sáng mới cho mình. Không cần phải có nhiều hoạt động trong đó đâu. Chỉ cần một quy trình với ba bước đơn giản là đã có thể giúp bạn khởi đầu buổi sáng tốt hơn rồi. Để có một ngày mới thành công hơn, ba điều bạn sẽ luôn luôn thực hiện sau khi thức dậy là gì? Hãy viết ra chúng ra.

TRƯỚC KHI CHÚNG TA TIẾP TỤC

Tất nhiên trong cuộc sống ai cũng cần có những thói quen, nhưng một khi bạn có thể chủ động cố gắng hình thành các thói quen tốt và thay thế các thói quen xấu bằng những hành vi tốt hơn thì bạn sẽ có thể nâng siêu năng lực của mình lên một tầm cao mới. Trước khi đọc chương tiếp theo, hãy thực hiện một số điều dưới đây:

• Củng cố lại kiến thức của mình về vòng lặp thói quen - hãy nghĩ lại về bốn thành phần trong những thói quen quen thuộc nhất của bạn, ví dụ như nấu bữa sáng hay dắt chó đi dạo. Dấu hiệu, mong muốn, hành động và thành quả của mỗi thói quen ấy là gì?

• Dành ra vài phút để nghĩ về một thói quen xấu mà bạn đang muốn thay thế bằng thói quen tốt hơn. Hãy sử dụng Mô hình Hành vi Fogg - hành vi mới nào sẽ phù hợp với mô hình này?

• Hãy nhớ lại các bước trong quy trình tạo ra một thói quen hiệu quả mới thông qua việc sử dụng công thức WIN.

“Nói cách khác thì trạng thái tuôn chảy chính là chiếc buồng điện thoại công cộng mà Clark Kent thay trang phục - đó là nơi Siêu Nhân xuất hiện.”

-STEVEN KOTLER

10
TUÔN CHẢY[*]

Tại sao trạng thái tuôn chảy lại là một bước quan trọng để trở nên không giới hạn?

Làm thế nào để tôi đạt được trạng thái tuôn chảy?

Những kẻ thù nào đang ngăn cản trạng thái tuôn chảy?

Tôi chắc chắn rằng đã có những lúc bạn quá tập trung thực hiện một việc gì đó đến nỗi những thứ khác gần như không còn tồn tại nữa, và bạn cảm thấy đó là điều tự nhiên nhất mình từng thực hiện. Khi trải nghiệm điều này, bạn sẽ không còn cảm giác về thời gian nữa. Mọi người thường nói với tôi về việc họ tập trung vào việc mình làm đến mức họ không hề để ý rằng ngày đã chuyển thành đêm, và họ đã vô tình quên luôn ăn uống trong ngày hôm đó.

Trải nghiệm đó chính là trạng thái tuôn chảy.

Trong quyển sách mang tính đột phá là Flow: The Psychology of Optimal Experience (tạm dịch: Trạng thái Tuôn chảy: Tâm lý học trong Trải nghiệm Tối ưu), nhà tâm lý học Mihaly Csikszentmihalyi miêu tả trạng thái tuôn chảy là “trạng thái khi con người quá nhập tâm vào một việc gì đó đến mức tất cả mọi thứ khác đều không quan trọng nữa. Trải nghiệm này mang lại cảm giác tuyệt vời đến mức mọi người sẽ đánh đổi bất cứ giá nào chỉ để trải nghiệm lại điều ấy”. Theo Csikszentmihalyi, trạng thái tuôn chảy là biểu hiện của “trải nghiệm tối ưu”.

Tiến sĩ Csikszentmihalyi miêu tả tám đặc tính của trạng thái tuôn chảy như sau:

1. Tập trung tuyệt đối

2. Chú ý hoàn toàn vào mục tiêu

3. Cảm nhận về thời gian có thể nhanh hơn hoặc chậm đi

4. Cảm giác vui sướng khi đạt được thành quả từ trải nghiệm

5. Cảm giác mình đang hành động mà không cần nỗ lực nhiều

6. Trải nghiệm ấy có thử thách, nhưng không khó đến mức không thể vượt qua

7. Bạn có cảm giác dường như hành động của mình là hoàn toàn tự động

8. Bạn cảm thấy thoải mái với những chuyện mình đang làm

Có thể bạn đã tự mình trải nghiệm trạng thái này rồi, và việc đạt được trạng thái tuôn chảy sẽ gia tăng năng suất làm việc cực kỳ đáng kể. Các báo cáo cho thấy rằng trạng thái tuôn chảy có thể khiến bạn làm việc năng suất hơn gấp năm lần. Những người tại công ty McKinsey thậm chí đã khảo sát một môi trường làm việc nơi mọi người thường xuyên đạt được trạng thái tuôn chảy:

Ví dụ, khi hỏi các nhà điều hành rằng trong những tình huống làm việc siêu năng suất thì mức độ hiệu quả của họ cao gấp bao nhiêu lần so với mức hiệu quả trung bình, câu trả lời chúng tôi nhận được rất đa dạng. Tuy nhiên, câu trả lời phổ biến nhất của các nhà điều hành cấp cao đó là cao gấp năm lần. Phần lớn họ nói rằng mình và các nhân viên thường đạt được trạng thái này trong ít hơn 10% thời gian làm việc, mặc dù một số người nói rằng họ đạt được trạng thái làm việc siêu năng suất đến 50% thời gian làm việc. Nếu nhân viên làm việc trong một môi trường có chỉ số IQ, EQ và MQ[*] cao thì họ sẽ có khả năng làm việc năng suất hơn gấp năm lần so với năng suất bình thường của họ. Nếu mức độ hiệu quả của họ chỉ tăng lên một con số khiêm tốn là 20% khi đạt được trạng thái làm việc siêu năng suất, thì như thế cũng đã đủ để gia tăng hiệu suất công việc tại nơi làm việc lên đến gần gấp đôi.

THÀNH CÔNG NHỜ TRẠNG THÁI TUÔN CHẢY

Patrick, một người trong cộng đồng của chúng tôi, liên tục gặp khó khăn do chứng ADHD[*] và anh ấy không thể tập trung được. Chuyện này đã gây ra nhiều khó khăn xuyên suốt cuộc đời của anh. Patrick rất dễ bị xao nhãng, hoặc ngược lại, đôi khi anh lại tập trung quá mức và gây ra vấn đề cho mọi thứ và mọi người xung quanh. Anh ấy còn phải chịu đựng chứng bệnh này trong giải đấu võ Nhu thuật Brazil. Anh ấy gặp khó khăn trong việc quyết định mình sẽ dùng thế võ nào với đối thủ, và cảm thấy như bản thân đang cố gắng sử dụng mọi thế võ cùng một lúc mặc dù có nhiều thế võ không phù hợp trong tình huống ấy. Việc không thể tập trung được đã ảnh hưởng đến công việc, đời sống gia đình và hoạt động thể thao của anh ấy. Không chỉ vậy, Patrick gần như lúc nào cũng cảm thấy căng thẳng cao độ.

Và một ngày nọ anh ấy bắt đầu nghe chương trình podcast của tôi, và đó là lúc anh ấy được nghe về các giai đoạn trong trạng thái tuôn chảy (chúng ta sẽ nói kỹ về vấn đề này trong phần sau) cũng như một số thói quen khác giúp nâng cao hiệu suất làm việc. Patrick ứng dụng những điều mình học được vào cuộc sống hàng ngày và ngay lập tức thấy được kết quả. Anh ấy cuối cùng cũng đã có thể xác định và hiểu được vấn đề mình gặp phải, và giờ đây anh ấy đã có thể toàn tâm toàn ý theo đuổi mục tiêu. Điều quan trọng là bạn cần đạt được trạng thái tuôn chảy.

Trong giải đấu tiếp theo, Patrick đã có thể giải phóng được sự căng thẳng mỗi khi tập trung và đưa tâm trí thoát khỏi các vấn đề vốn gây ra nhiều nhiễu loạn trước đây. Anh ấy tìm được trạng thái tuôn chảy rất nhanh chóng... và cảm giác như thể mình đang ở trong bộ phim The Matrix - anh ấy có thể nhìn thấy được các thế đánh của đối thủ trước cả khi họ tung chiêu. Tuyệt vời hơn nữa, anh ấy đã có thể đạt đến trạng thái tuôn chảy trong các lĩnh vực khác của đời sống. Khi càng giành được nhiều chiến thắng trong các giải đấu thì anh ấy cũng đồng thời càng gặt hái được thành công trong cuộc sống. Patrick cuối cùng đã giải thoát mình khỏi sự căng thẳng vốn đã đeo bám dai dẳng bấy lâu nay, và giờ đây anh ấy tin rằng mình có thể bỏ bớt lo lắng để tận hưởng cuộc sống nhiều hơn.

BỐN GIAI ĐOẠN CỦA TRẠNG THÁI TUÔN CHẢY

Trạng thái tuôn chảy có một khuôn mẫu nhất định. Một khách mời trong chương trình podcast của chúng tôi là Steven Kotler, đồng thời là nhà sáng lập của Nhóm Nghiên cứu Trạng thái Tuôn chảy và tác giả quyển sách The Rise of Superman, đã định nghĩa bốn giai đoạn của trạng thái tuôn chảy như sau:

Giai đoạn 1: Khó khăn

Đây là lúc bạn bắt đầu chú tâm thực hiện một hoạt động gì đó để kết nối với những nhân tố có thể đưa bạn đến trạng thái tuôn chảy. Hoạt động này có thể là một chuỗi các bài tập thể dục, hoặc tự mình nghiên cứu thật kỹ vấn đề, hoặc động não liệt kê ý tưởng (brainstorm) cường độ cao, hoặc bất cứ điều gì khác có thể khiến bạn tập trung. Cảnh báo: khoảng thời gian này thường khiến bạn cảm thấy khó khăn, và thật ra thì đây chính là giai đoạn ngược lại với trạng thái tuôn chảy.

Giai đoạn 2: Thư giãn

Đây là khoảng nghỉ bạn thực hiện trước khi hoàn toàn hòa mình vào trạng thái tuôn chảy. Đây là một giai đoạn thiết yếu bởi vì nó giúp bạn loại bỏ những căng thẳng mình đã trải qua trong giai đoạn khó khăn vừa rồi. Trong khoảng nghỉ chủ động này, bạn có thể đứng lên đi lại, hít thở, hoặc làm bất cứ điều gì có thể giúp mình cảm thấy thư giãn, nhưng đừng để bản thân bị xao nhãng bởi những chuyện khác, ví dụ như chuyển sang một công việc khác hoặc xem tỷ số bóng đá.

Giai đoạn 3: Trạng thái tuôn chảy

Đây là giai đoạn mà Kotler miêu tả là “trải nghiệm siêu nhân”. Đây chính là giai đoạn tuôn chảy mà có lẽ bạn đã trái qua vài lần trong đời - là lúc bạn làm việc tốt nhất và cảm thấy gần như mọi thứ mình làm diễn ra một cách tự động.

Giai đoạn 4: Hợp nhất

Trong giai đoạn cuối cùng này, bạn sẽ hợp nhất tất cả những gì mình đã đạt được trong trạng thái tuôn chảy. Thông thường thì trong giai đoạn này bạn sẽ cảm thấy hơi thất vọng một chút. Tất cả các loại hóa chất tạo ra cảm giác tích cực đã được tiết ra trong não bạn trong trạng thái tuôn chảy, và giờ chúng đang mất dần đi tác dụng. Nhưng một giai đoạn tuôn chảy khác trong tương lai đang chờ đợi bạn.

Kotler tin rằng việc tìm ra được trạng thái tuôn chảy chính là “mã nguồn” để mở ra động lực của mỗi người. Khi đạt đến trạng thái tuôn chảy, bạn sẽ có được “liều hoóc-môn kích thích mạnh mẽ nhất” mà bộ não có thể mang lại. Đây là lý do tại sao anh ấy tin rằng trạng thái tuôn chảy là trải nghiệm gây nghiện nhất trên thế giới. Một khi đã trải nghiệm được trạng thái tuôn chảy, chúng ta sẽ có động lực để trải nghiệm điều ấy nhiều hơn nữa. Nhưng đây mối quan hệ tương hỗ, tác động qua lại - nếu bạn có động lực để hoàn thành một công việc nhưng không đạt được trạng thái tuôn chảy thì cuối cùng bạn sẽ cạn hết năng lượng. Động lực và trạng thái tuôn chảy cần phải đi song hành cùng nhau, và chúng phải được kết hợp với phương pháp phục hồi năng lượng hiệu quả, thông qua việc ngủ ngon và bổ sung đủ dinh dưỡng.

BẮT ĐẦU CÙNG KWIK

Bạn đã bao giờ trải nghiệm trạng thái tuôn chảy chưa? Khi đó bạn đang ở đâu? Đang làm gì? Cảm giác lúc ấy của bạn như thế nào? Và cuối cùng bạn đã đạt được kết quả gì? Hãy hình dung ra trạng thái ấy. Thậm chí nếu bạn không hình dung ra được thì cũng hãy cứ tưởng tượng là mình hình dung được.

TÌM RA TRẠNG THÁI TUÔN CHẢY

Nếu bạn muốn trở nên không giới hạn thì bạn sẽ cần phải đạt đến trạng thái tuôn chảy càng nhiều càng tốt. Vậy làm sao để đạt được điều ấy? Tôi sẽ mang đến cho bạn năm cách:

1. Loại bỏ sự xao nhãng

Ở phần trước, chúng ta đã nói về tầm quan trọng của việc tối thiểu hóa những xao nhãng. Nếu bạn muốn đạt đến trạng thái tuôn chảy thì việc loại bỏ những thứ làm bạn xao nhãng là cực kỳ cần thiết. Nếu để bản thân bị xao nhãng, bạn có thể sẽ phải tốn đến 20 phút để kết nối lại với những việc mình đang làm. Vậy thì làm sao có thể đạt đến trạng thái tuôn chảy được nếu bạn cứ phải liên tục khởi động lại công việc của mình chỉ vì bạn bị xao nhãng bởi một tin nhắn, hoặc bạn muốn lướt xem các trang mạng xã hội trước khi làm tiếp? Vậy nên, hãy để tất cả mọi thứ qua một bên và tập trung hoàn toàn vào điều bạn đang làm.

2. Cho bản thân đủ thời gian

Hãy đảm bảo rằng bạn dành ra một khoảng thời gian để thực hiện trạng thái tuôn chảy. Nhiều người tin rằng khi hội đủ các điều kiện thì sẽ cần khoảng 15 phút để bước vào trạng thái tuôn chảy, và để đạt đến điểm hiệu suất cao nhất thì bạn sẽ cần ít nhất 45 phút. Vậy nên nếu chỉ dành ra khoảng nửa tiếng thì bạn sẽ không thể đạt được gì nhiều. Hãy dành ra ít nhất 90 phút, và lý tưởng là hai tiếng đồng hồ.

3. Làm điều bạn yêu thích

Khi nghĩ đến trạng thái tuôn chảy, chúng ta thường nghĩ đến những con người đạt đến những cấp độ rất cao trong công việc, ví dụ như một vận động viên đang nâng cao kỹ năng hết mức có thể, một nhạc sĩ đang sáng tạo giai điệu cho bài hát của mình, một nhà văn đang nhanh chóng viết ra các câu chữ trên giấy, và viết nhanh đến mức ta có cảm tưởng có ai đó đang đọc cho cô chép lại chứ không phải cô tự nghĩ ra. Điểm chung trong tất cả những trường hợp này là họ đều đang thực hiện một chuyện rất quan trọng đối với họ. Họ sẽ không cảm thấy thỏa mãn nếu chỉ thực hiện một cách nửa vời bởi vì điều họ đang làm không phải là một công việc bình thường - họ đang làm điều mình yêu thích.

Tôi đã nói chuyện với mọi người về trạng thái tuôn chảy trong nhiều thập kỷ rồi, và tôi chưa bao giờ gặp trường hợp một người nào đó đạt được trạng thái tuôn chảy khi đang làm việc chỉ để cho qua thời gian. Điều này cũng giống như sự khác biệt khi lái một chiếc xe cà tàng và lái một chiếc Aston Martin mới coóng. Cả hai chiếc xe này đều sẽ đưa bạn đến được nơi làm việc, nhưng bạn chỉ có thể đắm chìm vào trải nghiệm lái xe trong trường hợp sau mà thôi. Nếu bạn cảm thấy có đôi chút bực mình khi làm việc, hoặc bạn cảm thấy công việc mình làm khá là chán thì những cảm xúc tiêu cực này sẽ ngăn cản khiến bạn không thể nào có được trạng thái tuôn chảy.

4. Đặt ra mục tiêu rõ ràng

Một trong những vấn đề lớn nhất có thể ngăn cản trạng thái tuôn chảy là sự mơ hồ. Nếu bạn không biết mình đang cố gắng đạt được điều gì, khả năng cao là chính sự mơ hồ ấy sẽ khiến trạng thái tuôn chảy không thể nào xảy ra được. Chính vì lý do này, một người bạn của tôi là tiểu thuyết gia đã tách việc lên kế hoạch cốt truyện và viết chi tiết câu chuyện thành hai phần riêng biệt. Đối với anh ấy, tạo ra cốt truyện là công việc rất mệt mỏi vì anh ấy sẽ phải dừng lại nhiều lần để suy nghĩ và cân nhắc, trong khi đó, khi thực sự viết ra câu chuyện, niềm vui viết lách sẽ lớn hơn nhiều - anh ấy sẽ có thể lựa chọn những từ ngữ thật hay cho câu chuyện và khiến cách nhân vật trở nên sống động. Vậy nên sau khi đã hình thành được cốt truyện và biết chính xác mình sẽ phải viết gì vào ngày nào, anh ấy thường xuyên đạt được trạng thái viết say mê quên hết tất cả mọi điều khác, mỗi lần như vậy kéo dài trong vòng vài tiếng đồng hồ.

Vậy thì sau khi đã dành riêng ra một khoảng thời gian, hãy tìm ra mục đích rõ ràng cho khoảng thời gian ấy. Khi đã có được sứ mệnh cho bản thân ngay từ đầu, đồng thời đó cũng là điều bạn cảm thấy rất hào hứng khi thực hiện, khả năng cao là bạn sẽ có thể đắm mình tuyệt đối vào sứ mệnh ấy.

5. Thử thách bản thân... một chút

Khi nói chuyện với mọi người về trạng thái tuôn chảy, một điều mà họ thường xuyên nói là mình có khả năng đạt đến trạng thái tuôn chảy cao nhất khi đang làm một việc gì đó thử thách một chút. Có nghĩa là việc này nằm ngoài vùng an toàn nhưng không vượt quá xa khả năng của họ. Nguyên lý ở đây rất rõ ràng. Nếu bạn làm một việc quá dễ dàng thì bạn sẽ rất nhanh thấy chán, và sự chán nản không bao giờ có thể đi đôi với trạng thái tuôn chảy.

- Ngược lại, khi làm việc nhưng bạn nghĩ công việc ấy thực sự khó khăn thì cũng rất dễ nản lòng, và điều này cũng ngăn cản trạng thái tuôn chảy. Nhưng nếu bạn làm một điều mình yêu thích và đồng thời việc ấy cũng có một mức độ thử thách nhất định - ví dụ như cố gắng đánh quả bóng chày đến một điểm nhất định trên sân, học chơi một giai điệu mới trên chiếc ghi-ta của mình, hoặc viết câu chuyện dựa trên góc nhìn của một nhân vật khác. Những thử thách ở mức độ này sẽ có thể khiến bạn cảm thấy hào hứng hơn, và từ đó đắm mình vào trải nghiệm này một cách sâu sắc hơn.

CHINH PHỤC NHỮNG KẺ THÙ CỦA TRẠNG THÁI TUÔN CHẢY

Nếu bạn luyện tập đến mức độ có thể thường xuyên đạt được trạng thái tuôn chảy, và thậm chí là có thể làm thế nhiều lần trong một ngày thì bạn sẽ làm việc không khác gì siêu nhân. Nhưng chúng ta điều biết rằng siêu nhân luôn phải đối đầu với các siêu phản diện, và có rất nhiều siêu phản diện như thế đang ẩn nấp ở mọi ngóc ngách, rình mò và tìm cách tiêu diệt trạng thái tuôn chảy của bạn. Dưới đây là bốn siêu phản diện mà bạn cần để mắt kiểm soát để duy trì trạng thái tuôn chảy.

1. Đa nhiệm (làm nhiều việc cùng lúc)

Chúng ta đã nói về vấn đề này ở phần trước rồi, và xuyên suốt chương này thì nó vẫn được nhắc đi nhắc lại. “Đa nhiệm giỏi” không có nghĩa là “không giới hạn”. Thật ra thì các nghiên cứu đã nhiều lần chứng minh rằng hiệu suất làm việc của những người đa nhiệm kém hơn nhiều so với người chỉ tập trung vào một việc trong một thời điểm. Giờ đây bạn đã biết đến trạng thái tuôn chảy rồi, vậy hiển nhiên bạn cũng hiểu rằng đa nhiệm chính là kẻ thù truyền kiếp của nó. Bạn sẽ không bao giờ đạt được trạng thái tuôn chảy để hoàn thành bản nhạc để đời của mình, hay tạo ra bài thuyết trình khiến mọi người thán phục nếu bạn cứ vừa làm vừa nói chuyện với đồng nghiệp, gửi tin nhắn cho bạn bè hay đọc email của công ty. Cách duy nhất để tiêu diệt siêu phản diện Đa nhiệm chính là hoàn toàn không chú ý đến nó. Hãy để ra một khoảng trống trong thời khóa biểu để sẵn sàng đi đến trạng thái tuôn chảy

2. Căng thẳng

Đây là siêu phản diện mang sức mạnh hủy diệt và đôi khi bạn phải chiến đấu một trận quyết liệt mới có thể chiến thắng được nó. Nếu cuộc sống của bạn có nhiều yếu tố gây ra căng thẳng - ví dụ như công việc dồn dập, vấn đề trong các mối quan hệ, trục trặc trong gia đình hay những lo lắng về tương lai sự nghiệp - thì chúng có thể xuất hiện và đe dọa bạn vào bất cứ lúc nào. Tôi chắc chắn rằng đã có những lúc bạn đang suy nghĩ về một điều gì đó hoàn toàn không liên quan nhưng đột nhiên bạn lại bị tấn công bởi cảm giác lo âu về những vấn đề đang xảy ra ở nhà. Một khi suy nghĩ đó đã xuất hiện trong đầu bạn thì trạng thái tuôn chảy sẽ không thể xảy đến được. Để đánh bại siêu phản diện này, bạn cần phải thực hiện hai hành động cao tay hơn. Thứ nhất là đối diện trực tiếp với siêu phản diện, sau đó hãy hỏi bản thân xem liệu có điều gì mà bạn bắt buộc phải thực hiện trước khi đi vào trạng thái tuôn chảy không? Nếu câu trả lời là có thì hãy thực hiện điều đó trước. Nhưng trong phần lớn các trường hợp thì câu trả lời sẽ là không. Không phải vấn đề không có thật, mà là vì bạn không cần phải xử lý nó ngay lập tức, và nếu đợi khoảng hai tiếng nữa thì mọi chuyện cũng chẳng xấu đi. Nếu vậy thì hãy chiến đấu với siêu phản diện này bằng cách dựng lên chiếc khiên bảo vệ mình. Hãy đảm bảo rằng các yếu tố gây căng thẳng từ bên ngoài sẽ không thể xuất hiện trong không gian làm việc, thế thì bạn mới có thể tập trung vào công việc trước mắt được.

3. Nỗi sợ thất bại

“Sự cầu toàn sẽ nhấn chìm những sáng tạo và cải tiến” - Hara Estroff Marano, biên tập viên độc lập và cựu tổng biên tập của tờ Psychology Today, đã viết như vậy. “Nó chỉ có thể gây ra những cảm xúc tiêu cực chứ không thể giúp chúng ta hướng đến điều tích cực hơn. Những người mang tâm lý cầu toàn sẽ tập trung vào điều mà họ muốn tránh xa nhất: sự đánh giá tiêu cực. Vậy nên sự cầu toàn cũng giống như một bản báo cáo đánh giá dài bất tận nó khiến con người hoàn toàn chỉ tập trung vào bản thân mình và liên tục tự đánh giá bản thân, để rồi từ đó phát sinh những cảm xúc chán nản không hồi kết, và cuối cùng họ sẽ rơi vào tình trạng lo âu và trầm cảm. Nếu bạn thực hiện một công việc với tâm thế rằng mình phải làm thật hoàn hảo và rằng nếu thất bại thì mọi thứ sẽ trở nên tệ hại thì cuối cùng bạn sẽ chỉ tập trung vào sự lo lắng về thất bại, và không thể đạt được trạng thái làm việc tốt nhất của mình.”

Bạn có nhớ về đoạn tôi nói rằng một trong những điều kiện lý tưởng để đạt đến trạng thái tuôn chảy là khiến bản thân phải nỗ lực hơn một chút so với mức an toàn của mình chứ? Khi thực hiện điều này, bạn sẽ loại bỏ được tâm niệm rằng mình phải thực hiện mọi thứ thật hoàn hảo ngay từ lần đầu tiên. Nếu bạn cho phép siêu phản diện mang tên cầu toàn này điều khiển mình thì nó sẽ tước đi trạng thái tuôn chảy mà bạn mong chờ. Để chiến thắng, bạn cần thuyết phục bản thân rằng không đạt được sự hoàn hảo cũng không sao cả, và nó còn là bằng chứng cho thấy bạn đang thử thách bản thân theo đúng cách.

4. Thiếu lòng tin

Siêu phản diện này cũng nguy hại ngang ngửa với sự cầu toàn - nó xuất hiện khi bạn thiếu niềm tin vào điều mình đang thực hiện. “Bộ não của chúng ta xem những điều không chắc chắn là một dạng nguy cơ, vậy nên nó sẽ phản ứng bằng cách tạo ra cortisol - một loại hoóc-môn đối phó với căng thẳng. Hóc-môn này sẽ ảnh hưởng đến khả năng ghi nhớ, làm suy giảm hệ tiêu hóa và tăng rủi ro về bệnh cao huyết áp và trầm cảm. - Travis Bradberry, chủ tịch của TalentSmart đã viết như vậy.

Nếu bạn không tin rằng mình sẽ đạt được điều gì đó có ý nghĩa thì tôi đảm bảo với bạn rằng kết quả sẽ đúng y như vậy. Nếu khi bắt đầu một công việc và bạn cảm thấy nghi ngờ khả năng của mình thì hãy tự hỏi những câu này: Tôi có kỹ năng cần thiết để thực hiện điều này không? Tôi đã có được tất cả các thông tin thiết yếu chưa? Tôi có đủ đam mê cho dự án này không? Nếu câu trả lời cho một trong những câu hỏi này là không thì hãy tạm dừng và thực hiện khi mọi câu trả lời đều là có. Nhưng nếu tất cả các câu trả lời đều là có thì hãy tiêu diệt tên phản diện mang tên thiếu lòng tin và bắt đầu hướng đến trạng thái tuôn chảy.

TRƯỚC KHI CHÚNG TA TIẾP TỤC

Trạng thái tuôn chảy là một trong những trải nghiệm tuyệt vời nhất mà chúng ta có thể đạt được. Đây cũng là điều tối cần thiết để trở nên không giới hạn. Khi đọc đến đây, bạn hẳn đã hiểu rõ hơn về trạng thái tuôn chảy và phương pháp để đạt được nó. Trước khi đọc chương tiếp theo, hãy dành một chút thời gian thực hiện những điều dưới đây:

• Hãy nhớ lại một vài tình huống mà bạn đã đạt được trạng thái tuôn chảy. Khi ấy bạn đang làm gì? Có điểm gì chung giữa các tình huống ấy không? Làm thế nào để bạn đạt đến trạng thái ấy thường xuyên hơn?

• Hãy lấy lịch trình của mình ra và tìm một khoảng thời gian từ 90 phút đến hai tiếng trong vài ngày sắp tới. Đây sẽ là khoảng thời gian bạn cắt đứt mọi sự phân tán từ bên ngoài. Và trong khoảng thời gian ấy, bạn sẽ làm gì để gia tăng năng suất làm việc lên gấp nhiều lần?

• Đã bao giờ bạn thực hiện một dự án nhưng lại bị rình mò và cản trở bởi một trong những siêu phản diện được đề cập trong chương này không? Bạn có thể làm gì ngay lúc này để đánh bại siêu phản diện đó trước khi bắt đầu dự án kế tiếp?

“Trong thế kỷ 21, người mù chữ không phải là những người không thể đọc và viết. Họ là những người không có khả năng học, quên đi và học lại.”

-ALVIN TOFFLER

PHẦN 4
PHƯƠNG PHÁP KHAI PHÓNG “THẾ NÀO”

Phương Pháp

(danh từ)

Một quy trình cụ thể để đạt được một điều gì đó, thường bao gồm các hướng dẫn mang tính hệ thống theo trình tự hợp lý.

Cho đến thời điểm này, bạn đã khám phá được cách để khai phóng hai nhân tố nhằm đạt đến trạng thái không giới hạn. Bạn đã học cách sống với tâm thế tích cực và hiệu quả mỗi ngày, đồng thời bạn cũng đã học cách tạo ra và duy trì động lực tối đa trong cuộc sống. Nhưng vẫn còn một nhân tố nữa có vai trò quyết định liệu bạn sẽ trở nên không giới hạn hay vẫn bị trói buộc bởi các giới hạn, đó chính là: phương pháp.

Phương pháp là quy trình hoặc các bước tiêu chuẩn để đạt được một điều gì đó. Trong trường hợp ta đang xét thì phương pháp là quy trình học phương pháp học, hay còn có tên gọi khác là siêu học hỏi. Khi học lần lượt qua các cấp bậc trong hệ thống giáo dục, chúng ta chỉ được học những phương pháp học tập rất cũ kỹ và kém hiệu quả, ví dụ như đọc theo hay học thuộc lòng. Như tôi đã có đề cập trong phần đầu của quyển sách này, khi còn ở trường thì tôi - “thằng bé bị hỏng não” - đã gặp rất nhiều khó khăn. Không phải là tôi không thể học được, vì những gì tôi đạt được đã chứng minh điều ngược lại. Nhưng tôi thành công không phải là nhờ vào phương pháp mình được dạy tại trường. Tôi chỉ có thể tận dụng tốt bộ não của mình khi áp dụng thành thạo một phương pháp học mới - và bạn sẽ được tiếp cận với phương pháp này trong những chương tiếp theo.

Trong phần này, bạn sẽ học về khía cạnh khoa học của việc học tăng tốc và siêu học hỏi trong năm lĩnh vực chính: tập trung, học tập, ghi nhớ, đọc nhanh và tư duy. Đây là năm chương trình hàng đầu mà chúng tôi dạy cho các học viên cá nhân cũng như các doanh nghiệp tại Kwik Learning. Hãy thật chú ý đến những câu hỏi ở phần mở đầu của mỗi chương và đảm bảo thực hiện tất cả những bài tập mà tôi đã kết hợp trong nội dung sách. Một khi bạn bắt đầu sử dụng các phương pháp này, tôi nghĩ bạn sẽ dùng chúng ở mọi lúc mọi nơi - và tôi nghĩ bạn sẽ ngạc nhiên trước những năng lực mà mình khám phá ra được.

“Khi muốn thực hiện điều gì, hãy mở to mắt, tập trung và đảm bảo rằng bạn biết chính xác mình muốn gì. Không một ai có thể nhắm mắt mà nhắm trúng mục tiêu cả.”

-PAULO COELHO

11
TẬP TRUNG

Tôi có thể học được gì từ những lần mình tập trung cao độ nhất?

Làm thế nào để nâng cao khả năng chú tâm của mình?

Làm thế nào để hạn chế các tác nhân gây xao nhãng và khiến tâm trí an tĩnh hơn

Sự khác biệt giữa một người làm việc với sức mạnh siêu anh hùng và một người không thể khám phá ra siêu sức mạnh của mình là gì? Câu trả lời phổ biến là: sự tập trung. Tôi chắc chắn rằng đã rất nhiều lần bạn thực sự tập trung vào việc gì đó. Có thể là viết một bản báo cáo cực kỳ quan trọng. Có thể là một buổi học với người thầy bạn rất thích. Có thể là ăn món kem khoái khẩu. Vậy những lúc ấy kết quả như thế nào? Hẳn là bạn đã làm rất tốt đúng không - viết được bài báo cáo cực kỳ hay, học cực kỳ nhiều từ người thầy mình thích và cực kỳ tận hưởng món kem đó như thể nó là món tráng miệng cuối cùng trên đời này. Có được kết quả ấy là bởi vì bạn đã định hướng được sự tập trung vào công việc lúc đó, bạn thực hiện nó liên tục và không để bất cứ điều gì khiến mình xao nhãng. Vậy thì tại sao chúng ta không thể đạt được mức độ tập trung như thế thường xuyên hơn? Đó là bởi vì ta chưa được học phương pháp. Trường tiểu học của tôi không hề có lớp dạy cách tập trung, điều đó là chắc chắn.

Khi còn nhỏ, đã bao giờ bạn chạy ra ngoài chơi trong một ngày nắng và cầm theo chiếc kính lúp không? Bạn có cảm thấy thật tuyệt vời khi giơ chiếc kính lúp bên trên một chiếc lá khô, rồi một đốm sáng rực xuất hiện trên bề mặt chiếc lá và chiếc lá bắt đầu bốc khói và cháy? Nguyên lý đằng sau hiện tượng này là do bạn đã tập trung năng lượng mặt trời vào một điểm trên chiếc lá ấy. Và nơi đốm sáng xuất hiện chính là điểm nóng nhất. Điều thú vị là khi chúng ta nói về sự thông minh của ai đó thì ta sẽ dùng từ “sáng sủa[*] ”

Sự tập trung giúp rèn luyện và nâng cao sức mạnh của bộ não, từ đó giúp chúng ta làm tốt công việc mình đang làm. Một khi đã tập trung, ta sẽ có thể thực hiện được những điều phi thường. Ngược lại, khi mất tập trung thì ta cũng ít có khả năng đạt được điều mình thực sự mong muốn, đó là bởi vì khi ấy ta chưa đủ cam kết với công việc - cả về thể chất lẫn cảm xúc. Kẻ thù chính của sự tập trung là sự xao nhãng.

BẮT ĐẦU CÙNG KWIK

Hãy đánh giá mức độ tập trung của bạn theo thang điểm từ 0 đến 10. Bạn có muốn tăng con số này lên không? Hãy đánh giá mức độ mong muốn của bạn. Sự tập trung cũng giống như cơ bắp vậy. Bạn có thể tập luyện để nó trở nên mạnh mẽ hơn.

THỰC HÀNH TẬP TRUNG

“Sự tập trung là mấu chốt trong mọi thành công và nỗ lực của con người” - Dandapani, một cựu tu sĩ, linh mục đạo Hindu và đồng thời là một nhà khởi nghiệp, đã nói như vậy trong một chương trình podcast của tôi. “Khi không tập trung, bạn không thể thấu suốt”. Dandapni đã nhấn mạnh về tầm quan trọng của sự tập trung nếu ta muốn đạt được gì đó. Thế nhưng, cũng như nhiều vấn đề khác mà chúng ta đã thảo luận, sự thật là ta chưa bao giờ được dạy về phương pháp tập trung. Tất nhiên là cha mẹ và thầy cô hẳn đã bảo rằng chúng ta phải tập trung nhiều hơn, và có thể còn chỉ trích vì ta thiếu tập trung với những câu hỏi như: “Tại sao con không thể tập trung được vậy?” Nhưng câu trả lời đơn giản là phần lớn chúng ta chưa được dạy phương pháp làm điều ấy.

Dandapani giải thích rằng sự tập trung cũng giống như cơ bắp vậy, càng tập luyện nhiều thì nó càng mạnh mẽ. Ông nói rằng: “sự tập trung là điều bạn có thể học và luyện tập để trở nên thành thạo”. Tuy nhiên, điều mà phần lớn chúng ta hay luyện tập lại chính là sự xao nhãng. Chúng ta cho phép tâm trí mình nhảy từ ý nghĩ này sang suy tưởng khác, và thường ta cũng sử dụng công nghệ để giúp mình luyện tập sự xao nhãng nhiều hơn, cho đến khi ta trở thành chuyên gia xao nhãng. Và điều đó cũng rất hiển nhiên thôi, vì ta dành đến hàng chục tiếng đồng hồ mỗi ngày hoặc hơn để luyện tập điều này mà. Hãy tưởng tượng xem nếu bạn dành ra chỉ một chút trong khoảng thời gian ấy để luyện tập sự tập trung thì sẽ ra sao?

Dandapani có một góc nhìn cực kỳ tỏ tường về vấn đề này như sau: “Tôi định nghĩa sự tập trung chính là khả năng hướng nhận thức của mình vào một điều duy nhất trong một khoảng thời gian dài. Mỗi khi sự tập trung bắt đầu suy giảm, tôi sẽ dùng ý chí để mang nó trở lại.”

Phần lớn chúng ta nghĩ rằng mình không tập trung được là do tâm trí cứ chuyển hướng liên tục sang nhiều thứ khác nhau. Thế nhưng Dandapani có một hình ảnh ẩn dụ chính xác hơn. Theo ông, thứ chuyển hướng không phải là tâm trí, mà là sự chú ý của chúng ta. Ông ấy cho rằng sự chú ý giống như một quả cầu ánh sáng di chuyển liên tục giữa các phần của tâm trí. Để tập trung thật tốt, bạn cần phải huấn luyện được quả cầu ánh sáng ấy ở yên tại một vị trí trong tâm trí suốt một khoảng thời gian dài. Lúc mới bắt đầu, mọi thứ sẽ không dễ dàng đâu, nhưng nếu kiên trì cố gắng rèn luyện ý chí của mình theo phương pháp này thì bạn sẽ có thể đạt được những kết quả ấn tượng.

Bạn có thể thực hiện phương pháp này mọi lúc mọi nơi. Nếu như đang nói chuyện với người khác thì hãy nỗ lực tập trung sự chú ý đến cuộc đối thoại ấy thôi. Nếu bạn nhận ra sự chú ý của mình đang rời khỏi cuộc nói chuyện thì hãy kiểm soát lại quả cầu ánh sáng ấy. Nếu bạn đang đọc một bản báo cáo trong công ty thì hãy huấn luyện để đôi mắt mình chỉ nhìn vào những dòng chữ trên đó như thể ngoài chúng ra không có gì tồn tại nữa. Và tương tự, nếu bạn nhận thấy quả cầu ánh sáng đang di chuyển đến một nơi khác, hãy mang nó trở lại với bản báo cáo mình đang đọc. Nếu bạn cam kết thực hiện luyện tập sự tập trung theo cách này khoảng một tiếng mỗi ngày, nó sẽ sớm trở thành một thói quen rất tự nhiên.

Bất cứ khi nào có thể, hãy cố gắng chỉ làm một việc trong một thời điểm thôi. Chúng ta đã nói sơ qua về đa nhiệm rồi, nhưng bây giờ bạn chỉ cần nhớ rằng đa nhiệm là một phương pháp làm việc cực kỳ kém hiệu quả, bất kể trong việc gì đi nữa. Nếu có thể, khi làm việc gì đó, hãy gạt bỏ tất cả những chuyện khác đi. Nếu đang làm việc trên điện thoại thì đừng lướt các trang mạng xã hội vào lúc ấy. Nếu đang nấu bữa sáng thì đừng cố gắng vừa nấu vừa lên kế hoạch những việc trong ngày. Khi tập trung duy nhất vào một việc, các “cơ bắp” tập trung sẽ trở nên cực kỳ mạnh mẽ, và khả năng chú tâm của bạn sẽ đạt được trạng thái không giới hạn.

Một yếu tố quan trọng khác giúp gia tăng sự tập trung là dọn dẹp không gian của mình. Một nghiên cứu tại Đại học Princeton cho thấy rằng: “Khi có nhiều nhân tố kích thích đồng thời xuất hiện trong trường thị giác, chúng sẽ cạnh tranh để giành lấy sự biểu hiện trên hệ thống thần kinh. Điều này được thể hiện thông qua hiện tượng các hoạt động được kích hoạt tương ứng trong khu vực vỏ não triệt tiêu lẫn nhau, dẫn đến năng lực xử lý hạn chế của hệ thống thị giác.” Nếu nói theo ngôn ngữ dễ hiểu thì điều này có nghĩa là khi có nhiều vật xuất hiện trong không gian quanh bạn thì chúng sẽ cạnh tranh sự chú ý của bạn, từ đó làm giảm hiệu suất làm việc, đồng thời tăng mức độ lo âu và căng thẳng.

Vậy nên, nếu bạn muốn trở thành chuyên gia tập trung, thì đừng tạo cơ hội cho sự xao nhãng xuất hiện trong những thời điểm cần tập trung tuyệt đối. Nếu bạn đang làm việc trên máy tính, hãy tắt tất cả các ứng dụng khác và những cửa sổ không thực sự cần thiết cho việc mình đang làm. Đồng thời, hãy giảm bớt các vật dụng xuất hiện tại nơi làm việc. Có thể bạn cảm thấy việc đặt lên bàn làm việc một chồng sách, tạp chí, báo, ảnh gia đình hoặc đồ lưu niệm từ các chuyến đi có thể khiến mình thoải mái hơn, hoặc thậm chí chúng còn cho thấy tâm trí bạn rất năng động, nhưng những vật như vậy đều có thể khiến bạn bị xao nhãng. Những vật kỷ niệm của gia đình thường rất thu hút, và bạn cũng biết sách đối với tôi có sức hấp dẫn như thế nào rồi. Để đạt hiệu quả làm việc cao nhất, hãy hạn chế số lượng các vật dụng xuất hiện tại nơi mình cần phải tập trung.

THƯ GIÃN TÂM TRÍ BẬN RỘN

Để đạt đến trạng thái tập trung không giới hạn, điều bạn cần làm không chỉ là bắt tay vào thực hiện công việc trước mắt. Như đã nói ở phần trước, để tập trung, bạn phải loại bỏ được sự xao nhãng và cam kết dồn toàn bộ chú ý vào điều mình thực hiện. Nhưng liệu điều này có thực sự khả thi không? Phần lớn chúng ta đang làm việc cùng một lúc trên nhiều thiết bị, mỗi thiết bị lại có nhiều ứng dụng khác nhau. Chúng ta phải dự các cuộc họp, trả lời email và tin nhắn, cập nhật trạng thái trên các trang mạng xã hội và thực hiện nhiều dự án cùng một lúc. Tuy nhiên, cũng chính bởi lý do này nên bạn càng phải tìm cách thư giãn tâm trí mình.

Có thể bạn không nhận ra đâu, nhưng những thông tin bạn tiếp nhận trong ngày đều gây ra sự căng thẳng đáng kể. Có thể bạn cũng giống như rất nhiều người khác, đều nghĩ rằng đây là một điều tích cực bởi vì nó chứng tỏ bạn bận rộn, và khi bận rộn thì có nghĩa là bạn đang đóng góp những điều ý nghĩa cho thế giới. Có thể đúng là vậy, nhưng trong chuyện này, sự lo âu chỉ là một tác dụng phụ không mong muốn chứ không phải là tiền đề cho kết quả.

“Những suy nghĩ lo âu có thể nhấn chìm bạn, khiến bạn khó ra quyết định hay thực hiện hành động để giải quyết các vấn đề khiến mình lo âu”, nhà tâm lý học Melanie Greenberg, Tiến sĩ và là tác giả quyển Stress-Proof Brain, đã viết như vậy. “Sự lo âu dẫn đến việc suy nghĩ quá nhiều, và từ đó khiến bạn càng thêm lo âu, và mọi thứ cứ thế tiếp diễn. Vậy thì làm sao để thoát khỏi vòng luẩn quẩn này? Nếu chỉ đơn giản là cố gắng kìm nén những suy nghĩ lo âu thì sẽ không hiệu quả đâu bởi vì chúng sẽ lại xuất hiện, và đôi khi còn mạnh mẽ hơn.”

Juliet Funt là Giám đốc Điều hành của công ty tư vấn WhiteSpace at Work. Cô ấy giải thích từ whitespace (tạm dịch: khoảng trống) có nghĩa là “thời gian tư duy, khoảng nghỉ chiến lược giữa những lúc bận rộn”. Khi xuất hiện trong chương trình podcast của tôi, cô ấy gọi khoảng trống là “lượng oxy cần thiết giúp những thứ khác có thể bùng cháy”.

Điều mà cả Greenberg và Funt đang muốn nói đến chính là chúng ta cần có nhiều thời gian hơn để dọn dẹp và thư giãn tâm trí. Lợi ích dễ nhận thấy nhất là nó sẽ giúp nâng cao sức khỏe tinh thần của bạn. Nhưng một lợi ích khác, khó thấy hơn, đó là nó cũng cải thiện đáng kể khả năng tập trung và hiệu suất công việc. Một số nghiên cứu thú vị trong lĩnh vực khoa học thần kinh đã chứng minh điều này và cho ta thấy ảnh hưởng của sự xao nhãng lên não bộ. Một nghiên cứu của Đại học College London đã so sánh bộ não của những người thường xuyên đa nhiệm trên nhiều thiết bị khác nhau với những người có tần suất đa nhiệm ít hơn. Họ tìm ra rằng vùng vỏ não trước (anterior cingulate cortex - ACC), một khu vực có liên quan đến sự tập trung, của nhóm thứ nhất nhỏ hơn nhóm thứ hai. Điều ngược lại cũng đúng: một thí nghiệm tại Viện Max Planck đã cho thấy rằng khi một số người tham gia vào các bài huấn luyện để gia tăng sự tập trung của mình thì vùng ACC của họ cũng trở nên dày hơn.

Và sự xao nhãng có thể làm tiêu tốn của bạn rất nhiều thời gian. Một nghiên cứu của trường Đại học California, thành phố Irvine, cho thấy rằng sự xao nhãng có thể gây ra sự gián đoạn lớn trong công việc. Gloria Mark, trưởng nhóm nghiên cứu, đã nói rằng: “Bạn sẽ phải chuyển hướng suy nghĩ hoàn toàn, khi ấy bạn sẽ mất một khoảng thời gian để quay trở lại và nhớ lại điều mình đang làm nửa chừng.” Chúng tôi tìm ra rằng khoảng 82% công việc bị gián đoạn sẽ được thực hiện tiếp ngay trong hôm đó, nhưng tin xấu là phải mất trung bình 23 phút và 5 giây để quay trở lại với công việc. Nghĩa là mỗi khi bị xao nhãng thì bạn sẽ mất đi hơn 20 phút, và mỗi ngày có bao nhiêu lần bạn bị xao nhãng?

Những công cụ như thiền định, yoga và một số loại võ thuật có thể giúp bạn thư giãn tâm trí. Nhưng nếu bạn đang ở trong guồng công việc và không thể dành ra một vài phút để thực hiện những điều ấy thì vẫn có một số phương pháp hữu ích khác. Có ba phương pháp quan trọng như sau:

1. Hít thở

Trong phần về chuỗi thói quen buổi sáng, chúng ta đã nói về công dụng thanh lọc của việc hít thở sâu. Nhưng hành động này cũng sẽ rất có ích nếu bạn muốn định hình lại sự tập trung của mình. Chuyên gia sức khỏe toàn diện Andrew Weil, một Tiến sĩ Y khoa, đã phát triển một quy trình hít thở được gọi là Phương pháp 4-7-8. Cách hoạt động của nó như sau:

• Thở hết hơi ra bằng miệng và tạo ra âm thanh phà hơi.

• Ngậm miệng lại, hít vào nhẹ nhàng bằng mũi và đếm nhẩm trong đầu từ 1 đến 4.

• Giữ hơi thở lại, đếm đến 7.

• Thở hết hơi ra bằng miệng, tạo ra âm thanh phà hơi và đếm đến 8.

Đây là một lượt hít thở. Sau đó tiếp tục hít vào và lặp lại quy trình này thêm ba lần nữa, tổng cộng là bốn lần hít thở.

2. Thực hiện một việc đang khiến bạn căng thẳng

Điều này có liên quan đến việc trì hoãn mà chúng ta đã thảo luận ở phần trước. Giờ đây, (nhờ có Bluma Zeigarnik) ta đã hiểu rằng những việc đang được thực hiện dang dở sẽ liên tục luẩn quẩn và đè nặng lên tâm trí ta cho đến khi chúng được hoàn thành. Nếu bạn gặp khó khăn khi tập trung hoặc tâm trí bạn cứ liên tục chuyển từ chuyện này sang chuyện khác, thì khả năng cao là bởi vì có một việc gì đó bạn cần phải làm nhưng bạn cứ trốn tránh nó. Nếu vậy thì hãy ngừng một chút để thực hiện quy trình hít thở 4-7-8, sau đó thực hiện việc đang khiến bạn căng thẳng, và sau đó bạn sẽ có thể chuyển sang làm những việc khác với sự tập trung tốt hơn.

BẮT ĐẦU CÙNG KWIK

Có việc gì quan trọng mà bạn tránh thực hiện và nó đang ảnh hưởng đến sự tập trung của bạn không? Nếu có thì việc đó là gì?

3. Lên lịch cho sự xao nhãng

Tắt điện thoại và email mỗi khi cần tập trung làm việc - đây có thể là việc khó khăn đối với bạn, nhưng sẽ rất tuyệt nếu bạn quyết tâm thực hiện được. Chúng sẽ không quá khó nữa. Điều khó khăn hơn mà bạn cần làm đó là đừng để những lo lắng và nghĩa vụ trong cuộc sống len lỏi vào và ngăn cản công việc của bạn. Bạn có lý do chính đáng cho những lo lắng và nghĩa vụ này, và vì thế bạn sẽ rất khó đẩy chúng ra khỏi tâm trí mình. Như ta vừa thảo luận thì một phương pháp giúp giải quyết tình huống này là đối diện trực tiếp và xử lý nó, thế nhưng sẽ có những trường hợp bạn không thể làm vậy được. Vậy thì khi ấy, bạn có thể đặt ra một khoảng thời gian trong lịch trình của mình để tập trung vào những lo lắng và nghĩa vụ này, bạn nghĩ sao? Nếu chỉ nói đơn giản là: “Mình sẽ xử lý chuyện đó sau” thì bạn sẽ thoát khỏi sự lo lắng ấy trong khoảng 20 phút. Nhưng nếu nói rằng: “Mình sẽ xử lý chuyện đó lúc 4:15” thì tâm trí bạn sẽ thoát khỏi sự xao nhãng này lâu hơn.

BẮT ĐẦU CÙNG KWIK

Hãy lên lịch cho sự xao nhãng, lần tiếp theo sẽ là lúc nào?

TRƯỚC KHI CHÚNG TA TIẾP TỤC

Đạt đến trạng thái tập trung không giới hạn là một bước quan trọng để khai phóng siêu sức mạnh trong bạn. Khi tâm trí thực sự tập trung, khi bạn thực sự đắm mình vào một công việc nào đó, bạn sẽ đạt được những cấp độ thành công mà những lúc bị xao nhãng hoặc phân tán bạn không thể nào đạt đến được. Trước khi đọc chương tiếp theo, hãy thực hiện một số điều như sau:

• Hãy nhìn thật kỹ danh sách những việc bạn cần làm trong hôm nay và xác định một (hoặc nhiều) việc có khả năng sẽ xâm chiếm tâm trí bạn nếu bạn chưa hoàn thành nó. Hãy lập ra một kế hoạch để xử lý công việc ấy và sử dụng các công cụ chống trì hoãn mà bạn đã học được.

• Thực hiện một việc gì đó ngay lúc này để thay đổi môi trường làm việc, để từ đó giúp bạn tập trung vào công việc trước mắt tốt hơn.

• Thực hiện kỹ thuật thư giãn tâm trí bận rộn của mình. Nó có hiệu quả với bạn không? Nếu có thì hãy cam kết thực hiện nó thường xuyên.

“Điều giúp mở rộng tâm trí mạnh mẽ nhất, đó chính là khả năng nghiên cứu một cách có hệ thống.”

-MARCUS AURELIUS

12
HỌC TẬP

Nếu tôi học tập suốt đời, thì làm sao để tối ưu hóa thời gian học tập?

Liệu việc học nhồi có phải là phương pháp học tốt nhất không?

Làm thế nào để ghi chú tốt hơn?

Vào một tối thứ Sáu nọ, tôi nhận được một cuộc gọi. Người ở đầu dây bên kia nói rằng anh ấy biết đến tôi thông qua một người bạn chung, và người này khuyên anh ấy liên lạc với tôi.

“Chắc chắn rồi, tôi có thể giúp gì cho anh?” - tôi nói.

Trong 30 giây đầu tiên của cuộc nói chuyện, người này có vẻ như rất bình tĩnh, nhưng sau khi tôi hỏi câu đó thì giọng của anh ấy trở nên kích động hơn.

“Làm ơn hãy giúp tôi. Diễn giả của chúng tôi không thể tham gia vào ngày mai do bận chuyện đột xuất. Đáng lẽ ông ấy sẽ thực hiện bài thuyết trình chính trong hội nghị.”

Tôi nói rằng mình rất tiếc khi biết chuyện này, nhưng tôi không nhận thực hiện thuyết trình trong thời gian gấp rút như vậy. Thông thường tôi lên lịch trước sáu tháng cho các buổi diễn thuyết trước công chúng, và tôi luôn dành thời gian để chuẩn bị kỹ lưỡng.

Nhưng anh ấy vẫn không nhụt chí. Anh ấy nói rằng người bạn chung đã nói rất nhiều về những buổi thuyết trình của tôi, và tôi chính là người có khả năng cao nhất để thực hiện một bài thuyết trình hay chỉ trong một khoảng thời gian ngắn.

“Làm ơn hãy cứu tôi”, anh ấy nói với giọng xúc động hơn nữa.

Tình cảnh khó khăn của người này bắt đầu làm tôi nghĩ lại. Tôi tình cờ rảnh vào hôm thứ Bảy đó, và hội nghị sẽ được tổ chức tại Manhattan - cũng là nơi tôi sống. Tôi quyết định hỏi anh ấy xem chủ đề của bài thuyết trình chính là gì. Khi anh ấy giải thích, tôi nhìn chằm chằm vào chiếc điện thoại như thể người bên kia đang nói một thứ ngôn ngữ ngoài hành tinh. - tôi nói - “Tôi chẳng hề biết gì về nó cả.”

“Vâng, nhưng vị diễn giả không đến được có một quyển sách.”

“Tôi vẫn chưa hiểu ý anh.”

Người ở đầu dây bên kia trả lời rất nhanh chóng, và rõ ràng là anh ấy đã chuẩn bị sẵn lý do này rồi. “Tôi nghe nói rằng anh là người đọc rất nhanh. Tôi nghĩ anh có thể đến sớm một chút, đọc qua quyển sách và sau đó thuyết trình.”

Tình cảnh này thật sự quá kỳ lạ, đến mức điều duy nhất mà tôi có thể làm khi ấy là: dấn thân sâu hơn. Làm sao mà tôi từ chối một thử thách như thế được chứ. Chúng tôi thỏa thuận các điều khoản, và anh ấy giải thích với tôi thêm một chút về những khán giả sẽ nghe buổi thuyết trình ấy, và sau đó tôi tắt điện thoại, tự hỏi mình điều gì vừa mới xảy ra.

Tôi đến trung tâm hội nghị lúc 10 giờ sáng. Người đàn ông đã gọi tôi tối hôm trước đưa tôi quyển sách và sắp xếp cho tôi một căn phòng yên tĩnh. Tôi sẽ phải thực hiện bài thuyết trình vào lúc 1 giờ chiều. Trong 3 tiếng đồng hồ tiếp theo, tôi đọc quyển sách, ghi chú cực kỳ nhiều và phác thảo các tiêu chí cơ bản cho buổi thuyết trình sắp tới. Sau đó tôi lên sân khấu thực hiện bài thuyết trình chính của sự kiện, và bài thuyết trình ấy cuối cùng lại là bài nói được đánh giá cao nhất trong suốt hội nghị. Tôi cảm thấy kiệt sức, nhưng tôi phải thừa nhận rằng mình đã cực kỳ hào hứng trong trải nghiệm lần ấy.

Có lẽ bạn sẽ không rơi vào tình cảnh như thế này đâu. Nhưng mặc dù yêu cầu của người đàn ông trên điện thoại là cực kỳ vô lý, nhưng tôi biết rằng mình có thể làm được, bởi vì một khi có năng lực thì bạn sẽ có được sự tự tin. Tôi không nói ra điều này để gây ấn tượng với bạn, tôi nói để bạn hiểu được điều gì là có thể, để chứng minh với bạn rằng những giới hạn sẽ được xóa nhòa một khi bạn học được cách thấu hiểu một chủ đề chỉ sau một lần tiếp xúc duy nhất, nhớ được điều mình đã học, có khả năng đúc kết được những điểm quan trọng nhất và hiểu được phương thức học hỏi của con người - nói cách khác là những điều được trình bày trong quyển sách này. -

Tôi sẽ không bao giờ có thể thực hiện được bài thuyết trình chính ấy nếu tôi không có khả năng học nhanh. Và cũng giống như những kỹ năng khác mà chúng ta đã đề cập ở đây, kỹ năng này cũng không phải là điều sinh ra đã có và không thể thay đổi. Ngược lại, nó là một khả năng mà bạn có thể luyện tập được. Bạn có thể học cách phá vỡ những giới hạn của bản thân trong việc học tập. Và khi làm được điều ấy, nó sẽ là siêu sức mạnh mà bạn có thể sử dụng cả đời.

BẮT ĐẦU CÙNG KWIK

Hãy nghĩ về một chủ đề hay một môn học mà bạn muốn học trong tháng này. Bạn sẽ học nó như thế nào? Bạn đang tiếp cận nó theo phương pháp hay quy trình nào?

BỐN CẤP ĐỘ NĂNG LỰC

Từ những năm 1960, các nhà tâm lý học đã xác định rằng có bốn cấp độ năng lực, hoặc cấp độ học tập. Cấp đầu tiên có tên là: “kém năng lực vô thức”. Đó là khi bạn không biết rằng mình không biết. Ví dụ, bạn có thể còn không nhận ra sự thật rằng kỹ thuật đọc nhanh có tồn tại trên đời, vậy nên bạn không hề biết rằng hiện tại mình không có được khả năng ấy.

Cấp độ tiếp theo được gọi là: “kém năng lực ý thức”, nghĩa là bạn đã nhận thức được điều mình không biết. Ví dụ, bạn nhận thức được rằng có những người có khả năng học và đọc và hiểu nhanh hơn rất nhiều nhờ vào kỹ thuật đọc nhanh, nhưng bản thân bạn thì lại chưa từng học về lĩnh vực này, và bạn cũng không hiểu được mình cần sử dụng những công cụ nào để đọc nhanh được.

Cấp độ thứ ba là “có năng lực ý thức”. Điều này có nghĩa là bạn nhận thức được sự tồn tại của một kỹ năng nào đó và bạn có khả năng thực hiện điều ấy, nhưng bạn chỉ thành công khi chủ động tập trung tâm trí mình vào đó. Bạn có thể làm được, nhưng cần có nỗ lực. Hãy tiếp tục lấy ví dụ trong việc đọc nhanh: ở cấp độ này, khả năng cao là bạn có thể đọc nhanh hiệu quả, nhưng chỉ khi bạn có thể tập trung và sử dụng được các công cụ đọc nhanh. Trong những lĩnh vực khác cũng vậy, ví dụ như đánh chữ hay lái xe, khi đạt đến cấp độ này thì bạn có thể làm được nhưng bạn cần chủ động dồn sự chú ý vào vệc này.

Cấp độ thứ tư - cũng là điều mà những người định hướng học tập suốt đời muốn đạt được - đó là “có năng lực vô thức”. Trong trường hợp này, bạn biết được cách thực hiện một điều gì đó, và đối với bạn điều ấy hoàn toàn tự nhiên. Trở lại ví dụ về việc đọc nhanh, thì ở cấp độ này bạn sẽ đạt đến trạng thái có năng lực vô thức khi việc đọc nhanh trở thành phương pháp đọc bình thường của bạn. Bạn không cố gắng đọc nhanh hơn, chỉ là mỗi khi bạn đọc đều sẽ nhanh như vậy. Bạn sẽ đánh chữ hoặc lái xe mà không cần cố ý chú tâm vào nó.

Giờ đây, chìa khóa giúp bạn đi từ cấp độ có năng lực ý thức đến có năng lực vô thức cũng rất rõ ràng: đó chính là thực hành. Thực hành sẽ giúp nâng cao năng lực của bạn.

Mặc dù các nhà tâm lý học chỉ dừng lại ở mức này, nhưng tôi muốn thêm vào một cấp độ nữa: bậc thầy thực sự. Đây là cấp độ vượt lên trên cả cấp độ có năng lực vô thức, có nghĩa là tại đây bạn sẽ có thể thực hiện một công việc gì đó một cách hoàn toàn tự nhiên với chất lượng cực kỳ cao. Đây chính là cấp độ của trạng thái không giới hạn. Và nếu bạn muốn trở thành một bậc thầy thì bạn cần phải học tập như một siêu anh hùng.

PHƯƠNG PHÁP HỌC NHANH HƠN

Tại sao phần lớn chúng ta gặp khó khăn trong việc học? Đa số mọi người không biết cách học sao cho hiệu quả bởi vì họ chưa từng được dạy về kỹ năng này. Nhiều người tự mặc định rằng họ đã biết cách học rồi. Vấn đề là đại đa số những kỹ thuật mà bạn sử dụng giờ đây đã cũ kỹ và kém hiệu quả rồi, và nhiều kỹ thuật đã tồn tại từ hàng trăm năm trước.

Giờ đây chúng ta đang sống trong một thời đại cạnh tranh thông tin cấp độ cao, và thông tin xuất hiện ở khắp mọi nơi. Vậy mà chúng ta vẫn đang dùng những phương pháp cũ để học và xử lý thông tin. Phần lớn chúng ta được dạy rằng học là quá trình ôn đi ôn lại các tài liệu để có thể nhớ được kiến thức khi làm bài kiểm tra. Trong phần kế tiếp, chúng ta sẽ tìm hiểu tại sao việc học nhồi không phải là một ý hay, và lại còn rất kém hiệu quả.

Những con người thành công nhất trên thế giới đều là những người học hỏi trọn đời. Điều này có nghĩa là họ không ngừng học thêm các kỹ năng mới, cập nhật những kiến thức mới nhất trong lĩnh vực của mình và tìm hiểu về những lĩnh vực khác có ích cho công việc của mình. Như chúng ta đã đề cập trong phần trước, bạn sẽ có được nhiều lợi ích khi liên tục học hỏi suốt đời. Vậy nên nếu bạn muốn đạt được mục đích là có được khả năng học hỏi không giới hạn thì bạn cũng cần phải đạt mục tiêu học hỏi suốt đời.

Đây là điều mà James - một trong những học viên của chúng tôi - phải mất một khoảng thời gian mới nhận ra được. James gặp khó khăn trong việc học và sau khi tốt nghiệp cấp ba, anh ấy dành ba năm làm việc tại một cửa hàng bán rượu mặc dù ước mơ của anh ấy là trở thành một doanh nhân thành công. James nhận ra rằng để hiện thực hóa ước mơ thì mình cần phải học đại học, nhưng anh ấy nói với tôi rằng: “Mọi chuyện cực kỳ khó khăn với tôi. Tôi cuối cùng cũng có được tấm bằng kế toán, xin vào làm tại một công ty kế toán sau đó chuyển sang ngành ngân hàng. Tôi mất rất nhiều thời gian nhưng vẫn chưa thể lên được chức chuyên viên quản lý tài sản. Tôi làm chức chuyên viên phân tích, và ở vị trí này, tôi cần phải học rất nhiều, tìm hiểu rất nhiều và tôi lúc nào cũng chật vật. Tôi có khả năng làm việc với con người và có tính kỷ luật cao, nhưng việc học hỏi thực sự là thử thách đối với tôi. Tôi thi trượt rất nhiều lần mới có thể đỗ được những chứng chỉ như hiện tại. Trong khoảng thời gian tôi vừa đi làm vừa chuẩn bị cho kỳ thi CFP, mọi việc trở nên rất nặng nề.”

Khi chỉ còn 6 tuần nữa là đến bài thi quan trọng này - một bài thi thông thường sẽ phải học trong 12 tuần - thì James biết đến chương trình hướng dẫn đọc nhanh của tôi. Chương trình ấy đã khiến mọi thứ tiến triển tốt hơn, cải thiện việc học tập, giúp anh ấy “giữ bộ não của mình luôn khỏe mạnh trong suốt quá trình học tập cường độ cao” và cung cấp cho anh một nguồn năng lượng mạnh mẽ trong ngày thi.

James đã nhận được chứng chỉ CFP và nhờ vậy anh ấy đã có thể làm việc trực tiếp với khách hàng dưới cương vị là chuyên viên quản lý tài sản. Anh ấy tiếp tục sử dụng kỹ năng học hỏi mới này để tiếp tục đọc và tìm hiểu thêm nhiều kiến thức cần thiết khác.

James đã có thể dễ dàng bị khuất phục bởi các giới hạn trên hành trình của mình. Nhưng không, anh ấy đã học cách phá vỡ giới hạn của phương pháp học cũ và vượt qua chướng ngại vật trong sự nghiệp của mình.

HỌC NHỒI THÌ SAO?

Thức trắng đêm để học là một phương pháp rất cũ được nhiều người sử dụng ngay cả khi họ không còn học ở trường nữa. Điều này xảy ra chủ yếu là do họ đã trì hoãn các công việc cần làm để chuẩn bị cho một bài kiểm tra hay bài thuyết trình quan trọng. Nhưng nhiều người cũng tin rằng học nhồi là cách chuẩn bị tốt nhất của họ. Tuy nhiên, khả năng cao rằng điều ấy không đúng.

- “Trong thực tế, học nhồi thường dẫn đến những khiếm khuyết về cảm xúc, tinh thần và thể chất, khiến khả năng ứng phó với môi trường của cơ thể bị suy giảm” - nhà báo Ralph Heibutzki đã nói như vậy trên tờ Seattle Post- Intelligencer. Anh ấy đã trích dẫn một nghiên cứu của Trường Y khoa Harvard, trong đó các nhà nghiên cứu chỉ ra rằng việc học hoặc làm việc nhồi nhét sẽ gây ra nhiều tác dụng phụ không mong muốn, bao gồm cả việc suy giảm các chức năng tinh thần”

Thêm vào đó, khi học nhồi, bạn thường sẽ phải hi sinh toàn bộ hoặc ít nhất là một phần lớn giấc ngủ bình thường của mình và điều này có thể gây phản tác dụng. Andrew J. Fuligni, giáo sư môn tâm thần học tại Đại học California tại Los Angeles, cùng đội ngũ của mình đã thực hiện một nghiên cứu về hiện tượng làm việc nhồi nhét, và họ nhận ra rằng việc thiếu ngủ do làm việc nhồi nhét thực sự sẽ ảnh hưởng đến kết quả. “Tất nhiên là học viên vẫn nên học chăm chỉ, nhưng việc ngủ đủ giấc là cực kỳ quan trọng để đạt được kết quả cao trong học tập. Các kết quả này hoàn toàn phù hợp với những nghiên cứu gần đây, tất cả đều kết luận rằng việc thiếu ngủ sẽ tác động tiêu cực đến quá trình học tập.”

Tôi đã từng làm việc với học viên ở nhiều độ tuổi khác nhau, và tôi nhận ra rằng việc học nhồi thường ít khi mang lại hiệu quả như mong muốn. Khi tập trung vào một môn duy nhất trong suốt nhiều giờ liền, khả năng cao là bạn sẽ không thể nhớ được những thông tin đã học. Ở phần trước, chúng ta đã nói về hiệu ứng ưu tiên và ưu hậu trong việc ghi nhớ. Và bởi vì bạn thường nhớ được thứ xảy ra ở đoạn đầu và đoạn cuối của mỗi chu kỳ học, nên việc học nhồi một lượng lớn kiến thức ở đoạn giữa sẽ chỉ khiến bạn quên đi nhiều hơn thôi. Chúng ta sẽ nói đến phương pháp khắc phục chuyện này trong phần sau.

Có thể bạn là học sinh trung học phổ thông đang phải học năm lớp học thêm nâng cao cùng lúc nhằm chuẩn bị thật tốt hồ sơ và nâng cao cơ hội được nhận vào các trường đại học hàng đầu. Hoặc có thể bạn là lãnh đạo của một công ty và đang cần cập nhật những thay đổi mới nhất trong lĩnh vực của mình. Dù trong trường hợp nào thì bạn cũng đang phải đối mặt với hai vấn đề cùng một lúc: một núi thông tin khổng lồ cần phải học, và vốn thời gian ít ỏi để thực hiện việc ấy. Nếu đang ở trong tình cảnh này thì bạn cần phải học thật hiệu quả. Sau nhiều năm giúp đỡ nhiều người học hỏi nhanh hơn, tôi có bảy thói quen đơn giản giúp bạn phá vỡ các giới hạn của mình.

Thói quen 1: Chủ động Truy xuất Kiến thức

Chủ động truy xuất kiến thức là quá trình bạn ôn lại kiến thức và ngay sau đó thực hiện kiểm tra xem mình đã nhớ được bao nhiêu. Kỹ thuật này cho phép bạn rút ra được sự khác biệt giữa việc tiếp nhận thông tin (hiểu được những con chữ trên trang giấy) và nhớ lại thông tin (khiến cho nó trở nên chủ động trong trí nhớ của mình).

Tiến sĩ William Klemm, nhà thần kinh học tại Đại học Texas A&M, đã viết rằng: “Phần lớn những người học không nhận ra được tầm quan trọng của việc chủ động nhớ lại kiến thức. Lý do một phần cũng bởi vì họ dựa vào các bài kiểm tra dạng lựa chọn để nhớ lại thông tin một cách thụ động, có nghĩa là họ sẽ nhận ra được câu trả lời đúng khi nó xuất hiện trước mắt, và điều này ngược với quá trình chủ động nhớ lại câu trả lời ngay từ đầu. Các nghiên cứu về việc học tập của sinh viên cho thấy rằng việc chủ động truy xuất - nhớ lại thông tin cần nhớ - đóng vai trò rất quan trọng trong việc hình thành trí nhớ về thông tin ấy.”

Để chủ động truy xuất kiến thức, hãy thực hiện:

• Ôn lại kiến thức mà bạn đang học

• Sau đó đóng sách lại, tắt video bài học hoặc bài giảng, và sau đó viết lại hoặc trích lại tất cả những điều bạn nhớ được trong số những điều mình vừa mới học.

• Giờ đây, xem lại sách hoặc video. Bạn nhớ được bao nhiều?

Bạn cần đảm bảo dành đủ thời gian học tập để thực hiện quy trình này lặp đi lặp lại nhiều lần. Theo như Klemm đã nói, các nghiên cứu cho thấy rằng: “việc học hỏi sẽ hiệu quả nhất khi những nội dung trong bài học được học lại và tất cả các thông tin được kiểm tra dưới hình thức truy xuất chủ động ít nhất là bốn lần liên tiếp. Điều này dẫn đến thói quen quan trọng thứ hai mà bạn cần thực hiện.”

Thói quen 2: Thực hiện Lặp lại Ngắt quãng

Như đã đề cập ở phần trước của chương này, việc học nhồi sẽ gây ra nhiều hậu quả tiêu cực. Mặc dù trì hoãn là một xu hướng rất tự nhiên, nhưng nếu bạn để bản thân rơi vào tình huống mà mình phải tiêu thụ một lượng kến thức cực kỳ lớn trong một lần học duy nhất, thì khả năng cao là bạn sẽ không thể học được. Lý do là vì làm việc theo cách này sẽ đi ngược lại với các nguyên lý hoạt động của bộ não.

Thay vào đó, nếu bạn chọn ra các thời điểm cách nhau một khoảng để ôn lại những kiến thức đã học, và tập trung nhiều hơn vào những nội dung mà trước đây mình chưa nhớ được, thì bạn sẽ có thể sử dụng bộ não theo cách tối ưu nhất. “Lặp lại ngắt quãng là phương pháp đơn giản nhưng rất hiệu quả bởi vì nó giúp bạn tận dụng tối đa năng lực hoạt động của bộ não”. - James Gupta, CEO của nền tảng học online Synap, đã nói như vậy. “Nó bắt buộc bạn phải nỗ lực trong quá trình học, và bộ não của chúng ta cũng giống như cơ bắp vậy, nó sẽ phản hồi lại các kích thích và thông qua đó tăng cường liên kết giữa các tế bào thần kinh. Bằng việc ôn tập lặp lại cách quãng, bạn sẽ giúp các liên kết này trở nên mạnh mẽ hơn theo thời gian. Phương pháp này sẽ giúp bạn nhớ được kiến thức tốt hơn trong dài hạn, và theo kinh nghiệm của tôi thì một khi đã sử dụng phương pháp này, bạn sẽ sử dụng nó mãi mãi.”

Phương pháp lặp lại ngắt quãng có vẻ sẽ hiệu quả nhất khi bạn thực hiện ôn tập trong những khoảng thời gian cách đều nhau. Đó chính lý do tại sao bạn cần phải dành ra đủ thời gian để học. Có thể bạn sẽ ôn lại một lần vào buổi sáng và một lần nữa ngay trước khi ăn tối, lặp lại liên tục bốn ngày như vậy, sau đó bạn sẽ học tiếp những nội dung khác cũng theo phương pháp ngắt quãng thời gian đều nhau như vậy. Kỹ thuật này sẽ rất phù hợp với phương pháp chủ động truy xuất. Hãy ôn lại kiến thức, kiểm tra xem mình nhớ được bao nhiêu và sau đó tạm nghỉ trước khi quay lại ôn kiến thức này một lần nữa.

Thói quen 3: Kiểm soát Trạng thái Tinh thần

Như đã nói ở phần trước của quyển sách, trạng thái tinh thần của bạn trong một thời điểm nhất định sẽ ảnh hưởng cực kỳ lớn đến khả năng thành công của việc ấy. Ví dụ, nếu bạn vừa trải qua một ngày tồi tệ và bạn được yêu cầu thực hiện một bài thuyết trình tại công ty hoặc làm bài kiểm tra thì có lẽ bạn sẽ không thể thực hiện tốt đúng theo khả năng của mình được. Ngược lại, nếu tinh thần của bạn vui vẻ thì khi thực hiện cùng những công việc ấy, chắc chắn kết quả đạt được sẽ tốt hơn. Tâm trạng càng tích cực và có nhiều năng lượng thì kết quả của bạn sẽ càng tốt. Trong việc học cũng vậy.

Tư thế đứng hay ngồi cũng ảnh hưởng đến trạng thái tinh thần của bạn. Hãy ngồi như thể bạn đang chuẩn bị học một thông tin quan trọng có khả năng giúp bạn thay đổi cuộc sống. Bạn đã thay đổi tư thế rồi chứ? Nếu vậy thì hãy để ý xem bạn có cảm thấy tập trung hơn sau khi đổi thế ngồi không? Khi bạn ngồi thẳng, việc hít thở và tuần hoàn oxy đến não và các bộ phận trong cơ thể sẽ diễn ra tốt hơn. Nếu ngồi gù lưng thì bạn có thể sẽ ngăn cản quá trình hít thở, từ đó cảm thấy mệt mỏi hơn.

BẮT ĐẦU CÙNG KWIK

Khi bạn đang ngồi trên ghế, hãy gù khòm lưng lại, nhìn xuống dưới, thở gấp và nhăn mặt. Thực hiện ngay bây giờ. Ở tư thế này bạn có cảm thấy đủ động lực để đạt được thành công không? Bạn nghĩ với trạng thái tinh thần như thế thì mình có thể làm việc hiệu quả không? Đây chính là tư thế của rất nhiều học sinh khi học bài. Vậy thì chẳng có gì lạ khi họ không thích thú gì với việc học và phải cố gắng rất nhiều để đạt được kết quả thường thường tầm trung? Giờ đây, hãy ngồi thẳng lưng lên và mỉm cười. Bạn cảm thấy tốt hơn nhiều chứ?

Thói quen 4: Sử dụng Khướu giác

Chắc hẳn rằng bạn đã từng gặp qua tình huống này rồi: Bạn bước vào một căn phòng và nhận ra một mùi gì đó đang tràn ngập không gian. Có thể đó là mùi thảo mộc đang được nướng trong lò. Mùi hương ấy ngay lập tức khiến bạn nhớ lại ký ức về một người bạn thời bé, khi ấy người này kể một câu chuyện buồn cười đến nỗi bạn cười sặc cười sụa. Tại sao mùi thảo mộc nướng lại gợi nhắc đến kỷ niệm đó? Bởi vì vào thời điểm xảy ra kỷ niệm ấy, trong không gian cũng tràn ngập thảo mộc nướng như vậy, và các mùi hương đặc biệt hiệu quả trong việc mang những ký ức đến vùng não trước của chúng ta. Mùi thơm của lá hương thảo được chứng minh có thể giúp tăng cường trí nhớ. Mùi bạc hà và chanh giúp gia tăng sự tập trung.

Jordan Gaines Lewis, nghiên cứu sinh sau tiến sĩ tại trường Y Khoa bang Pennsylvania, đã viết rằng: “Câu trả lời là do cấu trúc giải phẫu học của bộ não. Những mùi hương khi được tiếp nhận sẽ được xử lý bởi hành khướu giác, đây là bộ phận trải dài từ mũi cho đến phần dưới của bộ não. Hành khướu giác có các liên kết trực tiếp với hai bộ phận trong não có nhiệm vụ quản lý cảm xúc và ký ức là hạch hạnh nhân và hồi hải mã. Điều thú vị là thông tin về thị giác (hình ảnh), thính giác (âm thanh) và xúc giác (cảm giác chạm) không hề đi qua các khu vực não này. Đó là lý do tại sao khướu giác có tác dụng mạnh mẽ hơn hẳn các giác quan khác trong việc gợi nhắc lại những cảm xúc và ký ức.”

Điều này giúp chúng ta hiểu được vai trò của mùi hương - một công cụ cực kỳ quan trọng như vẫn chưa được tận dụng - trong việc ghi nhớ. Nếu một mùi hương nào đó có thể khiến chúng ta chìm ngập trong ký ức tuổi thơ thì một mùi hương khác có thể giúp ta nhớ lại kiến thức đã học. Nếu bạn đang chuẩn bị cho một kỳ thi quan trọng thì hãy thoa vào cổ tay một chút tinh dầu khi đang học, và khi đi vào phòng thi, hãy thực hiện điều tương tự. Nếu bạn dùng phương pháp này để chuẩn bị cho một cuộc họp quan trọng thì kết quả cũng sẽ tương tự. Tất nhiên là bạn không nên làm phiền những người khác, vậy nên đừng khiến cho mùi hương đậm đặc quá, chỉ cần vừa đủ để giúp thúc đẩy quá trình gợi nhớ của bạn.

Thói quen 5: Âm nhạc cho Tâm trí

Hãy nghĩ về những lúc bạn cảm thấy việc học thật dễ dàng. Liệu bạn có giống như rất nhiều người khác, cũng học bảng chữ cái thông qua một bài hát không? Hoặc bạn biết được việc Quốc hội thông qua một đạo luật nào đó vì chuyện này được đề cập trọng một bài hát của chương trình Schoolhouse Rock không? Kể từ khi âm nhạc xuất hiện, các bậc cha mẹ vẫn luôn dạy cho con mình các khái niệm cơ bản thông qua các bài hát. Họ thực hiện điều này vì nó thật sự mang lại hiệu quả, bởi vì cơ chế hoạt động của nó đã được khoa học chứng minh.

Rất nhiều nghiên cứu đã cho thấy mối liên kết giữa âm nhạc và việc học tập. Trong giả thuyết về kích-thích-và- tâm-trạng được Tiến sĩ E. Glenn Schellenberg đưa ra, ông đã nói về mối quan hệ giữa âm nhạc và tâm trạng cũng như sự liên kết giữa tâm trạng và học tập. Giả thuyết này cho rằng âm nhạc có thể giúp ta có được các điều kiện tinh thần cần thiết để nâng cao khả năng học tập của mình.

Nhạc baroque là loại hình âm nhạc mang lại nhiều giá trị đáng chú ý. “Âm nhạc giúp ổn định nhịp điệu của tinh thần, thể chất và cảm xúc, để từ đó con người đạt được trạng thái tập trung và chú tâm sâu - đây là trạng thái mà họ có thể xử lý và học được một lượng lớn thông tin”, chuyên gia âm nhạc và học tập Chris Boyd Brewer đã nói như vậy. “Nhạc baroque, điển hình là những bản nhạc của Bach, Handel và Telemann, có 50 đến 80 nhịp mỗi phút, do đó nó có thể tạo ra được một bầu không khí tập trung, giúp người học đạt được trạng thái tập trung sâu với sóng não alpha. Khi học từ vựng, học bài hay đọc sách thông tin trên nền nhạc này, hiệu quả học tập sẽ rất cao.”

Không có bằng chứng nào cho thấy rằng bạn sẽ đạt được hiệu quả tương tự khi nghe những thể loại khác, chẳng hạn như rap hoặc K-pop, nhưng bởi vì mỗi người sẽ có một sự phản ứng khác nhau với âm nhạc, nên có thể bạn sẽ phù hợp với một loại nhạc khác. Hình thức nghe nhạc trực tuyến giờ đây rất phổ biến rồi, vì thế tôi khuyên bạn nên bật các bản nhạc baroque mỗi khi học. Amazon Music, Apple Music và Spotify đều có danh sách tập hợp các bản nhạc baroque, và nếu bạn muốn khám phá thêm thì các nền tảng này đều có các danh sách nhạc cổ điển (phần lớn trong số này là nhạc baroque) được thiết kế dành riêng để hỗ trợ việc học.

Thói quen 6: Dùng toàn bộ nộ não để lắng nghe

Nếu muốn phá vỡ các giới hạn trong lĩnh vực học tập, bạn cần phải đảm bảo rằng kỹ năng nghe của mình đạt được trạng thái tốt nhất. Có mối liên kết rất chặt chẽ giữa việc nghe và việc học, không chỉ vậy, hơn một phần tư dân số là người học có thiên hướng về âm thanh, có nghĩa là cách chủ yếu để họ nạp kiến thức vào là thông qua việc lắng nghe.

Kỹ năng nghe rất cần thiết cho việc học, và chúng ta dành một phần lớn thời gian trong ngày để lắng nghe. Thế nhưng đa số mọi người không giỏi kỹ năng này. “Đã có rất nhiều nghiên cứu về chủ đề này”, Bob Sullivan và Hugh Thompson đã nói trong quyển sách The Plateau Effect của mình như vậy. “Một người lớn trung bình nghe nhiều gấp đôi thời gian họ nói, và mặc dù nghe là kỹ năng cốt lõi trong phần lớn các hoạt động giao tiếp của chúng ta, nhưng phần lớn mọi người lại khá tệ trong việc này. Điều này được chứng minh trong thí nghiệm sau: Những người tham gia kỳ thi được yêu cầu nghe một bài thuyết trình trong vòng 10 phút, và sau đó miêu tả lại nội dung của nó. Một nửa số người tham dự không thể nhớ được nội dung bài thuyết trình khi vừa mới nghe xong, và sau 48 giờ, có đến 75% số người tham gia không thể nhớ được nội dung chính của bài nói nữa”

Một trong những lý do chúng ta không nghe tốt đó là vì thông thường ta không sử dụng toàn bộ sức mạnh của bộ não để lắng nghe. Sullivan và Thompson, những người đã thực hiện thí nghiệm với Đại học Carnegie Mellon về bản chất của chứng xao nhãng kỹ thuật số, đã chỉ ra rằng: “bộ não con người có khả năng xử lý được thông tin dưới dạng nói tối đa là 400 từ một phút. Nhưng thậm chí một người đến từ New York cũng chỉ có thể nói được 125 từ một phút thôi. Điều này có nghĩa là ba phần tư năng lực của bộ não đang làm một điều gì đó khác trong khi ta đang lắng nghe người khác nói”

Để giải quyết vấn đề này, tôi đã phát triển một công cụ có thể giúp bạn dùng toàn bộ bộ não để lắng nghe. Hãy nhớ từ viết tắt HEAR (tạm dịch: LẮNG NGHE):

• H nghĩa là Halt (Dừng lại): Khả năng rất cao là bạn khi đang nghe người khác nói, vẫn có nhiều chuyện khác đang xảy ra xung quanh. Có thể là có người nhìn bạn. Có thể điện thoại bạn rung lên, báo có tin nhắn mới. Có thể là tiếng nhạc hoặc tiếng ti vi được bật trong phòng. Cùng lúc đó, bạn cũng đang nghĩ về những việc mình cần làm, về cuộc họp tiếp theo, hoặc món mình sẽ ăn trong bữa tối. Hãy cố gắng hết sức loại bỏ những điều này ra khỏi suy nghĩ của bạn để tập trung hoàn toàn vào người đang nói chuyện với mình. Hãy nhớ rằng việc lắng nghe không chỉ đơn thuần là nghe những từ họ nói ra, bạn còn phải để tâm đến ngữ điệu, ngôn ngữ cơ thể, biểu cảm khuôn mặt và nhiều điều khác nữa, vì chúng đều góp phần tạo ra ngữ cảnh và cung cấp thêm thông tin. Bạn chỉ có thể tiếp thu được tất cả những điều này nếu dừng được tất cả những việc khác lại.

• E là Empathy (Đồng cảm): Nếu bạn có thể đặt mình vào vị trí của người nói thì bạn sẽ có khả năng học được nhiều hơn thông qua việc lắng nghe, nhiều hơn hẳn so với khi bạn chỉ nghe một cách lãnh đạm. Hãy cố gắng hiểu được hoàn cảnh của người nói và động lực của họ, từ đó bạn sẽ hiểu được những thông tin mới, góp phần bổ sung cho những điều họ nói ra, và điều này sẽ giúp bạn cảm nhận được mọi thứ từ góc nhìn của họ.

• A là Anticipate (Mong chờ): Hãy lắng nghe với tâm thế mong chờ. Cần nhớ rằng trạng thái tinh thần của bạn sẽ ảnh hưởng đến việc học tập, vậy nên nếu bạn có thể tạo ra cảm xúc gắn với trải nghiệm này thì những điều bạn học được sẽ trở thành trí nhớ dài hạn. Sự nhiệt tình đối với những điều mình đang lắng nghe cũng sẽ giúp gia tăng đáng kể sự tập trung của bạn vào các nội dung ấy.

• R là Review (Ôn lại): Nếu có cơ hội được tương tác trực tiếp với diễn giả, hãy thực hiện ngay. Hãy hỏi những câu giúp bạn hiểu rõ vấn đề hơn, hoặc đề nghị họ nói lại một điểm nào đó. Nếu bạn có thể ghi chú lại thì cũng hãy ghi chú. Và sau đó, bạn cần chiêm nghiệm lại những gì diễn giả này đã nói, lặp lại những nội dung đó trong đầu bằng ngôn từ của chính mình và tưởng tượng ra bạn đang dạy lại cho một người khác. Như vậy, kiến thức trong đầu bạn sẽ trở nên vững chắc hơn.

Thói quen 7: Chú ý việc ghi chú

Khi học trong điều kiện lý tưởng, khả năng ghi nhớ của bạn sẽ tăng lên đáng kể. Và trong quá trình chuẩn bị cũng như lúc thực sự học, bạn cần cải thiện kỹ năng ghi chú của mình vì đây là điều cực kỳ giá trị.

Lợi ích cao nhất của việc ghi chú đó là nó giúp bạn cá nhân hóa những thông tin mình muốn ghi nhớ - bằng chính ngôn từ và phương pháp tư duy của bản thân. Khi được sử dụng đúng cách, các ghi chú này sẽ giúp bạn tổ chức và xử lý thông tin sao cho thông tin ấy có thể dễ dàng được sử dụng sau này.

Nhưng có nhiều người không biết cách ghi chú hiệu quả. Những lỗi thường gặp là quá chú tâm vào việc ghi chú đến nỗi không còn lắng nghe bài nói nữa, hoặc cố gắng viết lại tất cả những chi tiết mình nghe được. Ghi chú theo kiểu này sẽ không giúp ích cho bạn sau này đâu. Một khi đã nhận thức được những lỗi này thì bạn sẽ dễ dàng phòng tránh được nó, vậy nên hãy bắt đầu lập kế hoạch để cải thiện kỹ năng ghi chú của mình.

Đầu tiên, bạn cần phải hiểu rõ mục đích của việc ghi chú là gì. Ví dụ, mục tiêu khi ghi chú bài giảng cho bài thi giữa kỳ sẽ rất khác so với những ghi chú bạn cần thực hiện trong buổi học ôn bài trước ngày thi cuối kỳ. Tương tự, mục đích của việc ghi chú trong những buổi họp hàng tuần với đội nhóm của mình cũng sẽ khác với các ghi chú trong buổi họp vào tuần trước khi thực hiện bài thuyết trình cho một khách hàng quan trọng.

Khi đã hiểu rõ mục tiêu của việc ghi chú, bạn sẽ có thể xác định được thông tin nào có liên quan và thông tin nào không. Tôi có một người bạn là nhà văn, và anh ấy muốn tự mình viết lại tất cả những cuộc phỏng vấn mình đã thực hiện, mặc dù nếu giao việc này cho một dịch vụ viết phỏng vấn anh ấy sẽ tiết kiệm được nhiều thời gian hơn. Lý do là vì nếu tự mình làm thì anh ấy sẽ chỉ viết lại những nội dung hữu ích cho công việc sau này và loại bỏ những nội dung dài dòng khác vốn không có liên quan đến quyển sách mà mình muốn viết. Kết quả là anh ấy sẽ có được những nội dung tinh lọc và giá trị nhất. Tương tự như vậy, nếu bạn ghi chú khi đã có sẵn mục tiêu trong đầu thì những điều bạn ghi lại đều sẽ có ích.

Một khi đã làm rõ mục tiêu rồi, bạn cần phải thực hiện ghi chú một cách chủ động. Hãy tập trung lắng nghe để biết được chính xác điều mình cần biết, và thực hiện ghi chú sao cho bạn dễ dàng nhớ lại kiến thức ấy sau này. Nếu bạn muốn sử dụng từ viết tắt và ký hiệu thì hãy chỉ dùng những thứ quen thuộc. Đừng để sau này khi đọc lại, bạn còn không hiểu nổi ghi chú của chính mình.

Một điều cũng quan trọng tương đương nữa là: nếu được, hãy cố gắng sử dụng từ ngữ của riêng bạn. Như đã nói ở phần trước, một trong các lỗi phổ biến khi ghi chú là cố gắng ghi lại mọi thứ. Có hai tác hại rõ ràng khi làm như vậy. Thứ nhất, tốc độ viết của bạn sẽ không thể nào nhanh bằng tốc độ nói của người khác. Trung bình mỗi người có thể viết được 10 đến 12 từ mỗi phút, và một người trung bình có thể nói khoảng 100 từ mỗi phút. Thậm chí nếu bạn gõ ghi chú trên máy tính (nhưng tôi khuyên bạn không nên làm vậy, tôi sẽ giải thích sau), bạn cũng chỉ có thể ghi lại tối đa một nửa những gì mà người kia đang nói.

Nhưng có một tác hại khác quan trọng hơn: Nếu bạn ghi lại chính xác lời nói của người khác thì có lẽ bạn không hề xử lý những thông tin đó. Có nghĩa là trong thời điểm quan trọng nhất của việc học, bạn lại đang sử dụng phần lớn bộ não để chép chính tả. Khi bạn sử dụng từ ngữ của chính mình để ghi chú, thì khi ấy bạn mới đang xử lý thông tin, và từ đó bạn mới có thể nâng cao hiệu quả học tập được.

Và nhân tiện khi đang nói về chủ đề viết, tôi cũng muốn khuyên bạn viết tay những ghi chú của mình. Thậm chí nếu bạn sử dụng máy tính bảng để ghi chú thì hãy dùng bút điện tử chứ đừng đánh máy. Lý do thứ nhất là vì có rất nhiều chương trình có thể giúp bạn chuyển đổi từ chữ viết tay sang chữ đánh máy để lưu trữ thuận tiện hơn. Nhưng lý do quan trọng nhất là khi viết tay, bạn sẽ phải ngay lập tức bắt đầu quá trình xử lý kiến thức, và điều này đã được chứng minh là sẽ mang lại hiệu quả cao hơn.

“Các nghiên cứu gần đây cho thấy rằng thậm chí cả khi chỉ sử dụng máy tính để ghi chú thì chúng vẫn có thể cản trở việc học bởi vì khi đó quá trình xử lý thông tin của bộ não sẽ sơ sài hơn”, Pam A. Mueller và Daniel M. Oppenheimer đã nói như vậy trong nghiên cứu của mình về chủ đề này. “Chúng tôi tìm ra được rằng những sinh viên ghi chú trên máy tính trả lời những câu hỏi về khái niệm sai nhiều hơn những người ghi chú viết tay. Điều đó có nghĩa là mặc dù việc ghi chú trên máy tính có thể tiện lợi, nhưng những sinh viên dùng máy tính để ghi chú thường chỉ ghi lại chính xác những gì thầy cô nói chứ không xử lý thông tin và viết lại bằng từ ngữ của chính mình, và điều này không tốt cho việc học.”

Điều quan trọng nhất, đó là hãy đảm bảo rằng mình thật sự lắng nghe. Vai trò của bạn không phải là thư ký chép lại nội dung buổi họp, vai trò của bạn là tiếp nhận thông tin để sử dụng sau này. Chính vì vậy, bạn cần phải chú tâm lắng nghe. Hãy ghi lại những điều được nhấn mạnh. Đảm bảo rằng bạn hiểu được những điểm quan trọng mà người nói muốn thể hiện và nếu có cơ hội thì hãy đưa ra câu hỏi. Và bạn chỉ có thể làm được điều này khi thực sự tập trung vào thông tin được đưa ra, với mức độ tập trung ngang bằng với khi bạn đang nghe chính mình nói lại thông tin ấy.

Khi ghi chú, hãy dùng một phương pháp tôi hay gọi là “ghi lại và tạo ra. Ở phía bên trái của tờ giấy, bạn chỉ đang ghi lại, nghĩa là chép lại những điều mình nghe thấy, còn ở phần bên phải, bạn sẽ tạo ra, nghĩa là viết lại bằng ngôn ngữ của chính mình. Khi làm điều này, bạn sẽ rút ra những kiến thức cho riêng mình từ những điều bạn ghi lại. Tôi sẽ sử dụng kiến thức này như thế nào? Tại sao phải sử dụng? Khi nào sẽ sử dụng.

Sau khi thực hiện xong phần ghi chú, hãy ôn lại các nội dung ấy ngay lập tức. Nếu làm như vậy, bạn sẽ có thể ghi nhớ được thông tin nhiều hơn hẳn so với việc để những ghi chú ấy qua một bên và nhiều ngày sau mới xem lại. Một lợi ích khác là bạn sẽ có thể thêm vào những điều mà có thể mình đã bỏ lỡ trong khi ghi chú, bởi vì lúc đó nội dung bài nói vẫn còn rất rõ ràng trong đầu bạn.

BÍ QUYẾT ĐỂ NÂNG CAO KỸ NĂNG GHI CHÚ

Nếu bạn muốn đảm bảo rằng những ghi chú của mình luôn đem lại hiệu quả cao nhất thì hãy nhớ từ viết tắt TIP:

• T là Think (Suy nghĩ): Trước khi bắt đầu học về một tài liệu nào đó mà bạn cần ghi chú, hãy nghĩ về những nội dung mà bạn muốn nhớ được sau khi học nhất. Điều này sẽ giúp bạn lọc ra được các thông tin giá trị nhất và loại bỏ bớt các nội dung không liên quan đến mục tiêu.

• I là Identify (Xác định): Hãy lắng nghe thật kỹ những thông tin được trình bày và xác định xem thông tin nào là quan trọng nhất đối để đạt được mục tiêu bạn đã đặt ra. Hãy nhớ rằng nếu cố gắng ghi lại tất cả mọi thứ thì bạn sẽ không thể nào đồng thời xử lý thông tin được đâu, và như vậy việc học của bạn khó khăn hơn. Hãy xác định nội dung quan trọng nhất và ghi chú lại.

• P là Prioritize (Ưu tiên): Khi ôn lại các ghi chú của mình sau khi học, hãy ưu tiên các thông tin có giá trị cao nhất đối với bạn, và bạn cũng có thể ghi thêm một số thông tin cần thiết khác để làm rõ thông tin quan trọng này hơn, hoặc bạn có thể tổng hợp tất cả lại thành một dàn ý để thấy rõ các ý chính.

TRƯỚC KHI CHÚNG TA TIẾP TỤC

Nếu đã hiểu được rằng việc học hỏi suốt đời là điều kiện cần để đạt đến trạng thái không giới hạn, thì cách tiếp cận của bạn đối với việc học tập là rất quan trọng. Trước khi đọc chương tiếp theo, hãy thực hiện một số điều như sau:

• Ngay lập tức sử dụng phương pháp chủ động truy xuất kiến thức. Hãy học một số kiến thức mới và ngay sau đó kiểm tra xem bạn nhớ được bao nhiêu.

• Tìm ra một danh sách các bản nhạc phù hợp với bạn. Có rất nhiều bản nhạc bạn có thể sử dụng, và nếu tìm được loại nhạc phù hợp thì bạn sẽ có thể hấp thụ được thông tin tốt hơn. Vậy nên hãy dành thời gian để tìm ra những bản nhạc mình yêu thích. Thậm chí bạn có thể bật nhạc trong khoảng thời gian đọc phần còn lại của quyển sách này.

• Thử sử dụng các công cụ ghi chú mới. Bạn có thể đọc lại chương này một lần nữa và ghi chú lại. Hoặc xem một đoạn video TED Talk và ghi chú lại nội dung của nó. Hãy sử dụng các kỹ năng bạn vừa học được để nâng cao trải nghiệm học tập.

“Nếu chúng ta ai cũng thực hiện những điều mình có thể làm được, thì thành quả ta tạo ra hẳn sẽ rất đáng kinh ngạc.”

-THOMAS EDISON

13
GHI NHỚ

Làm thế nào để cải thiện trí nhớ ngay lập tức?

Làm thế nào để lưu giữ một lượng lớn thông tin trong trí nhớ?

Làm thế nào để nhớ lại thông tin thật dễ dàng mỗi khi cần?

Cách đây vài năm, một ngày nọ tôi đến văn phòng sớm hơn những người khác. Chuông điện thoại reo và tôi nhấc máy lên. Ngay lập tức, từ đầu dây bên kia vang lên một giọng phụ nữ tràn đầy cảm xúc.

“Tôi yêu anh, tôi yêu anh, tôi yêu anh!”

Tin tôi đi, đó không phải là một câu nói tôi thường xuyên nghe khi gọi điện thoại.

“À..” tôi nói “Xin hỏi ai vậy?”

“Tôi là Anne. Tôi đã học khóa học của anh.” Và sau đó cô ấy nhanh chóng tuyên bố: “Tôi đã tìm ra nó rồi!”

Vâng, cô ấy đã thu hút được sự chú ý của tôi. “Cô đã tìm thấy gì?”

“Không biết nói sao, nhưng gần đây tôi đã thực hiện tất cả những bài tập mà anh dạy, và tôi bắt đầu nhớ được mọi thứ. Thậm chí ngay cả khi tôi không có chủ đích dùng các chiến lược thì tôi vẫn có thể nhớ được tên người khác trong các cuộc nói chuyện.”

Thật ra cô ấy vẫn chưa trả lời câu hỏi của tôi. Nhưng tôi nghĩ mình nên để cô ấy nói theo mạch cảm xúc của mình. Sau vài phút, tôi biết được rằng cách đây vài năm, cô đã nhận được một vật gia truyền từ bà của mình. Đó là một sợi dây chuyền đã được truyền lại qua nhiều thế hệ, và bà không trao cho mẹ cô hay ba người chị gái mà trao thẳng sợi dây chuyền cho cô. Anne cảm thấy cực kỳ vinh dự khi nhận món quà này và cô hứa với bà sẽ giữ gìn nó cẩn thận. Chỉ có một vấn đề duy nhất: Cô ấy quá lo lắng về việc giữ sợi dây chuyền và đã cất nó ở một nơi mà chính cô cũng không thể nhớ được. Khi nhận ra mình không nhớ được nơi cất sợi dây chuyền, Anne đã rất lo lắng. Cô ấy bắt đầu tìm kiếm khắp nơi nhưng cũng chẳng ích gì. Việc này khiến Anne lo sợ tột độ và cảm thấy cực kỳ tội lỗi trước sự phán xét của mọi người trong nhà.

Sau ba năm, cô ấy đành phải đi đến kết luận là mình đã để lạc mất vật gia truyền ở một ngóc ngách nào đó, hoặc có người đã lấy cắp nó rồi. Và rồi, vào lúc 2 giờ sáng ngày mà cô ấy gọi điện cho tôi, Anne chợt bừng tỉnh từ một giấc ngủ sâu. Cô đi xuống hai tầng lầu, đi vào tầng hầm, chạy đến chỗ thùng chứa nước và đi vòng ra phía sau, cô với tay vào trong một vết nứt ở trên tường và lấy ra dây chuyền, và trong khoảnh khắc ấy, cô cảm thấy sự nhẹ nhõm chưa từng có.

“Thật tuyệt, chúc mừng nhé!” Tôi nói với cô ấy. “Tuy nhiên, tôi có một chút tò mò. Tôi chưa hướng dẫn cô cách tìm ra những vật bị thất lạc. Đó không phải là một nội dung trong khóa học.”

“Vâng, nhưng anh đã dạy một thứ còn có giá trị hơn nhiều. Tôi không biết chính xác nó là gì, nhưng trong vòng vài tuần trở lại đây, tôi nhớ được tất cả mọi thứ. Không chỉ là những chuyện trong hiện tại mà còn cả những thứ tôi không nghĩ đến trong nhiều năm rồi.

Jim, cảm ơn vì đã giúp tôi tìm lại được bộ não của mình”

Điều mà Anne nói với tôi cũng chính là điều tôi vẫn luôn chia sẻ với mọi người suốt bấy lâu nay. Vâng, bộ não là một cơ quan trong cơ thể. Nó giống như cơ bắp vậy. Và một trong những đặc tính nổi bật nhất của cơ bắp chính là bạn càng dùng nhiều thì nó càng mạnh mẽ. Bộ não chỉ thực sự khỏe mạnh khi chúng ta lên kế hoạch để nỗ lực và rèn luyện nó. Nếu chúng ta không liên tục rèn luyện bộ não, có thể do lười biếng hoặc do quá phụ thuộc vào công nghệ và không chịu tự mình tư duy hay thử thách bản thân với những kiến thức mới, thì nó sẽ trở nên “xập xệ”. Hãy nghĩ như thế này: Nếu bạn phải bó bột một cánh tay trong vòng sáu tháng thì sau khi tháo bột cánh tay bạn không thể nào mạnh mẽ hơn được. Ngược lại, nó gần như sẽ bị tê liệt. Bộ não cũng vậy. Nếu bạn không luyện tập bộ não thường xuyên thì vào thời điểm bạn cần sử dụng nó nhất, nó sẽ không thể hoạt động ở trạng thái lý tưởng. Nhưng nếu cố gắng rèn luyện bộ não, bạn sẽ khám phá ra rằng nó luôn sẵn sàng làm việc và phục vụ bạn với siêu năng lực đáng kinh ngạc, giống như trường hợp của Anne.

HÃY LUÔN TIN TƯỞNG MOM[*]

Trí nhớ có lẽ là phần quan trọng nhất trong quá trình học tập. Nếu không nhớ được thì bạn sẽ chẳng thể học được gì cả. Thế nhưng tại sao phần lớn mọi người không thể tối ưu hóa kỹ năng này? Tôi nghĩ đó là do những người khác đã dạy ta rằng mình chỉ có thể ghi nhớ bằng cách học thuộc lòng. Cho đến tận hôm nay, phần lớn các trường học vẫn dạy học sinh ghi nhớ bằng cách lặp đi lặp lại một sự kiện hoặc một câu nói nào đó cho đến khi nó thấm vào đầu mặc dù nếu học theo cách này thì mọi người vẫn có xu hướng quên đi kiến thức ấy ngay khi họ không cần đến nó nữa. Không chỉ vậy, loại ghi nhớ này cũng khó có thể giúp bạn thấu hiểu thực sự những nội dung mình đã học.

Trí nhớ là một trong những tài sản giá trị nhất của chúng ta. Nó hỗ trợ bạn trong mọi mặt cuộc sống. Tôi đố bạn thực hiện bất cứ điều gì mà không cần dùng đến trí nhớ. Nếu không có trí nhớ thì cuộc sống của bạn sẽ cực kỳ khó khăn, hoặc tệ hơn thế nữa. Hãy tưởng tượng mỗi ngày khi thức dậy, bạn sẽ quên đi hết tất cả những điều mình từng biết. Bạn sẽ không biết phải bước xuống khỏi giường như thế nào, mặc quần áo ra sao, đánh răng bằng cách nào, ăn sáng kiểu gì và làm sao để lái xe. Mọi thứ khá là bất tiện đấy. May mắn là ngay từ khi sinh ra bạn đã có được năng lực ghi nhớ rất tuyệt vời, và bạn chỉ cần học cách sử dụng nó.

BẮT ĐẦU CÙNG KWIK

Nếu phải chấm điểm ngay lúc này, thì bạn sẽ cho trí nhớ của mình bao nhiêu điểm? Bạn muốn cải thiện khía cạnh nào của trí nhớ? Hãy thực hiện bài kiểm tra năng lực ghi nhớ tại trang www.LimitlessBook. com/resources để tìm hiểu thêm.

Nếu muốn nâng cấp bộ não vượt bậc, bạn sẽ cần phải phá vỡ các giới hạn của trí nhớ, bởi vì trí nhớ thực sự là nền tảng cho phần lớn các chức năng của não bộ. Và vì vậy, tôi muốn nhắc lại với bạn một sự thật cốt lõi: không có trí nhớ nào là kém hay tốt cả, chỉ có trí nhớ đã được rèn luyện và chưa được rèn luyện mà thôi. Nếu bạn gặp khó khăn trong việc nhớ tên người, thực hiện thuyết trình không cần nhìn vào ghi chú hay thậm chí là tìm chìa khóa xe vào mỗi sáng, thì không phải là do bạn không có khả năng làm những việc này đâu. Chỉ là bạn chưa biết cách rèn luyện trí nhớ thôi.

Joshua Foer chính là bằng chứng cho thấy ghi nhớ là một khả năng có thể luyện tập được. Vào năm 2005, Joshua khi ấy là một nhà báo nhận nhiệm vụ viết về một lĩnh vực ít người biết là cuộc sống của những vận động viên thi đấu trong các cuộc thi trí não. Anh ấy cảm thấy thích thú với những điều diễn ra trong các cuộc thi ghi nhớ và muốn tìm hiểu thêm về các tuyển thủ tại đây. Và điều bất ngờ là gần như tất cả những tuyển thủ mà anh ấy phỏng vấn đều nói rằng trí nhớ của mình chỉ ở mức kém hoặc trung bình trước khi họ học và thực hành được các nguyên lý cơ bản của việc ghi nhớ. Và giờ đây họ đã có thể thi đấu ở những cuộc thi đẳng cấp cao nhất.

Điều ấy giúp Foer nhận ra rằng khả năng ghi nhớ của con người không bị lệ thuộc vào giới hạn nào cả, và nó có thể được rèn luyện giống như các kỹ năng thể chất.

Anh ấy bắt đầu thực hành những điều mình học được. Sau đó một năm, Foer quay trở lại với Giải vô địch Trí nhớ tại Mỹ, nhưng lần này anh ấy đã là một thí sinh. Vào ngày diễn ra sự kiện, chúng tôi ăn trưa với các tuyển thủ khác và cảm thấy kinh ngạc trước sự thật rằng điều mà mọi người thường cho là tài năng thiên bẩm thật ra lại có thể học được. Vào hôm đó, Foer xếp hạng nhất và mang được chiếc cúp về nhà. Anh ấy sau đó đã cho ra mắt quyển sách mang tính cách mạng là Moonwalking with Einstein: The Art and Science of Remembering Everything (tạm dịch: Sánh bước cùng Einstein: Nghệ thuật và khoa học đằng sau khả năng ghi nhớ mọi thứ).

Tại sao trí nhớ lại đóng vai trò quan trọng đến thế trong quá trình đạt đến trạng thái không giới hạn? Đó là bởi vì trí nhớ đóng vai trò nền tảng trong mọi hoạt động bạn thực hiện trong hiện tại và cả trong tương lai. Hãy tưởng tượng sẽ ra sao nếu máy tính của bạn có rất ít bộ nhớ và không phải lúc nào bạn cũng có thể truy cập được. Khi ấy, phần lớn các chức năng đều không thể thực hiện được - khi bạn bắt đầu viết email, máy tính có thể sẽ không truy xuất lại được các địa chỉ email bạn đã từng liên hệ, hoặc nó sẽ không ghi nhớ được việc phải gửi email đi sau khi bạn nhấn nút gửi. Và nếu có thực hiện được tác vụ nào thì nó cũng sẽ phải mất rất nhiều thời gian để hoàn thành vì nó không nhớ được các quy trình thực hiện.

Mặc dù tôi đã ví bộ não của bạn giống như các siêu máy tính, nhưng chúng ta điều hiểu rằng sức mạnh của nó còn vượt xa hơn thế nữa. Có thể sự khác biệt lớn nhất nằm ở khả năng lý giải nguyên nhân, khả năng cân nhắc các thông tin hoặc tình huống trước mắt để từ đó thực hiện các hành động, cải tiến và điều chỉnh thích hợp dựa trên các thông tin và tình huống ấy. Quy trình lý giải nguyên nhân đòi hỏi chúng ta phải lướt qua tất cả những điều đã được lưu trong trí nhớ của mình, sau đó sử dụng các công cụ hữu ích trong quá khứ để đưa ra quyết định sau khi đã cân nhắc kỹ lưỡng và suy xét đến kết quả.

“Không thể nào sáng tạo ra những điều mới lạ trong tương lai mà không biết được điều gì đã và đang tồn tại”, Tiến sĩ Eve Marder, giáo sư môn khoa học thần kinh tại Đại học Brandeis đã viết như vậy. “Cuộc sống này cần có thêm những bậc thầy có khả năng tư duy kết nối và tổng hợp, những người có thể nhìn thấy được mối liên kết giữa các lĩnh vực khác nhau và nhận ra những đường hướng phát triển mới. Tôi cảm thấy việc tìm được những người như vậy là rất khó bởi vì thế hệ học sinh hiện nay phần lớn đều quên sạch tất cả những gì mình học chỉ vì họ có thể đơn giản là “lên mạng tìm kiếm”. Làm sao họ biết mình cần phải tìm kiếm điều gì khi mà họ đã quên đi quá nhiều thứ như vậy?”

Tiến sĩ William R. Klemm, người đã được đề cập trong Chương 12, đã đưa ra năm lý do tại sao việc cải thiện trí nhớ lại đóng vai trò quan trọng:

1. Trí nhớ tạo ra kỷ luật cho tâm trí. Đây là điều cần thiết khi hiện nay có quá nhiều người trở nên lười biếng về mặt tâm trí, họ dễ bị xao nhãng và không suy nghĩ nhiều, hoặc suy nghĩ như rất hời hợt. Trí nhớ sẽ giúp rèn luyện bộ não, giúp nó tập trung và hoạt động hiệu quả hơn.

2. Không, không phải lúc nào bạn cũng có thể tìm kiếm trên Google được đâu. Đôi khi bạn không có kết nối Internet. Và không phải tất cả những thứ quan trọng đều có thể tìm được trên các trang mạng (và mỗi khi tìm kiếm điều gì thì bạn sẽ gặp vô số các thông tin rác). Việc tìm kiếm trong tài liệu cũng sẽ chẳng ích gì trong trường hợp bạn đang học một ngôn ngữ mới, hoặc phải ứng biến khi nói hoặc viết, hoặc khi bạn muốn trở thành chuyên gia trong lĩnh vực nào đó.

3. Trí nhớ tạo ra kho lưu trữ những điều mà chúng ta đã từng suy nghĩ. Không một ai có thể suy nghĩ mà không có sẵn thông tin. Để trở thành chuyên gia trong bất cứ lĩnh vực nào, bạn phải nhớ được kiến thức trong lĩnh vực ấy.

4. Chúng ta tư duy dựa trên những ý tưởng được lưu trữ trong phần trí nhớ đang hoạt động, và chúng chỉ có thể xuất hiện nhanh chóng nếu được lưu trữ trong bộ nhớ của não. Để hiểu được một vấn đề nào đó, bạn cần sự hỗ trợ từ những thông tin mình đã có sẵn trong phần trí nhớ đang hoạt động - ngay tại thời điểm bạn suy nghĩ. Nếu không có những kiến thức ấy thì bạn cũng chẳng suy nghĩ ra được gì đâu.

5. Khi trí nhớ được luyện tập, nó sẽ giúp tăng cường học hỏi và tạo ra các quy trình ghi nhớ giúp cải thiện khả năng học tập. Ghi nhớ được càng nhiều thì bạn có thể học được càng nhiều.

Tôi muốn nhấn mạnh thêm một điểm cuối cùng nữa. Trí nhớ của bạn không giống như một chiếc hộp, hay một chiếc ly hay bộ nhớ máy tính đâu, không phải cứ chứa đến hết dung lượng là nó không thể nạp thêm nữa. Trí nhớ của bạn giống cơ bắp hơn, càng được rèn luyện thì nó càng mạnh mẽ và bạn sẽ càng nhớ thêm được nhiều.

Trong chương này, chúng ta sẽ thảo luận về một vài công cụ và kỹ thuật được thiết kế giúp bạn rèn luyện trí nhớ của mình. Bạn sẽ áp dụng các nguyên lý cơ bản của tâm trí và phát triển khả năng ghi nhớ thông qua một phương pháp có thể giúp việc học tập (ghi nhớ) trở nên tự nhiên, dễ dàng và thú vị hơn. Tuy nhiên, điều cơ bản nhất trong quá trình này là bạn phải luôn nhớ MOM - đây là một từ viết tắt tôi tạo ra để khởi động trí nhớ ngay lập tức:

• M là Motivation (Động lực): Một sự thật đơn giản là chúng ta có khả năng nhớ tốt hơn nhiều nếu ta có nhiều động lực. Nếu một người nói với bạn rằng: “Này, hãy nhớ cuộc gọi ngày mai nhé”, có thể bạn sẽ nhớ hoặc sẽ quên mất cuộc gọi này. Thế nhưng nếu người này nói rằng: “Này, nếu anh nhớ được cuộc gọi ngày mai, tôi sẽ cho anh 5.000 đô la” thì bạn chắc chắn sẽ nhớ thực hiện. Khi có động lực để làm điều gì đó, khả năng bạn nhớ được nó sẽ cao hơn nhiều. Vậy nên, nếu bạn muốn rèn luyện để có trí nhớ tốt hơn thì hãy tạo ra động lực mạnh mẽ hơn. Nguyên nhân tạo ra kết quả, vậy nên hãy khiến việc ghi nhớ trở nên ý nghĩa với mình. Nếu bạn có thể thuyết phục bản thân rằng việc ghi nhớ sẽ mang lại giá trị thì khả năng cao là bạn sẽ nhớ được.

• O là Observation (Quan sát): Bạn có thường xuyên quên tên của một người nào đó ngay sau khi họ nói tên cho bạn không? Lý do có lẽ là bạn không thật sự để tâm khi nghe cái tên ấy. Có thể lúc đó bạn đang nhìn quanh phòng để xem có ai quen không. Có thể bạn vẫn đang bận suy nghĩ về cuộc nói chuyện cách đó vài phút. Dù lý do là gì thì bạn cũng không tập trung tại thời điểm đó. Mỗi khi bạn không thể ghi nhớ được, vấn đề nằm ở sự chú tâm chứ không phải ở khả năng ghi nhớ. Nếu bạn nghiêm túc muốn nâng cao trí nhớ thì hãy luyện tập để thật sự tập trung trong những tình huống mình cần ghi nhớ.

• M là Methods (Phương pháp): Trong chương này, tôi sẽ mang đến một hệ thống các công cụ để bạn sử dụng khi cần nhớ một điều gì đó. Hãy luôn mang theo các công cụ trí não này, và hãy sử dụng thường xuyên cho đến khi chúng trở thành một phần tự nhiên của bạn.

BAKER[*] NÀO DỄ NHỚ HƠN?

Khả năng bạn ghi nhớ được một điều gì đó sẽ tăng lên đáng kể nếu bạn có thể kết nối điều ấy với một vật biểu thị nào đó. Nhiều năm trước đây, sau khi thực hiện một nghiên cứu về khả năng nối tên người và khuôn mặt của họ, nhà nghiên cứu Gillian Cohen đã đưa ra một lý thuyết sau này được gọi là Nghịch lý Baker/baker. Trong nghiên cứu này, những người tham gia được xem một số bức ảnh khuôn mặt người, sau đó họ nhận được thông tin về tên của từng người và nhiều chi tiết khác có liên quan đến người trong ảnh. Sau đó, họ được yêu cầu nhớ lại những cái tên. Nghiên cứu cho thấy rằng con người nhớ nghề nghiệp tốt hơn nhiều so với tên riêng, thậm chí cả trong trường hợp tên và nghề nghiệp của người này là cùng một từ. Ví dụ, một người sẽ nhớ được dễ dàng nghề nghiệp của một người là thợ làm bánh, nhưng lại khó có thể nhớ được họ của người này là Baker.

Hãy cùng quay trở lại với Joshua Foer để tìm lời giải đáp.

Khi bạn nghe thấy rằng người trong tấm ảnh là một thợ làm bánh thì thông tin này sẽ được đưa vào một hệ thống các thông tin tương ứng với nghề nghiệp này: anh ấy làm ra các loại bánh, anh ấy đội một chiếc mũ đầu bếp màu trắng, anh ấy trở về nhà trên người đầy mùi bánh.

Còn cái tên Baker thì lại khác, nó chỉ được kết nối với một thông tin duy nhất là trí nhớ về khuôn mặt của người này. Liên kết này rất mỏng manh và rất dễ bị đứt đoạn, khi ấy cái tên này sẽ trôi vào miền quên lãng trong ký ức của bạn và không thể truy xuất được nữa. Nhưng đối với nghề nghiệp của người này thì có rất nhiều mối liên kết, từ đó thông tin này được neo đậu vững chắc trong trí nhớ của bạn.

Ngay cả trong trường hợp bạn không nhớ được nghề nghiệp của người này là thợ làm bánh thì bạn cũng sẽ có một chút trí nhớ mơ hồ rằng anh ấy làm gì đó liên quan đến bánh, hoặc nhìn thấy sự liên kết giữa khuôn mặt của người này với chiếc mũ đầu bếp màu trắng, hoặc bạn sẽ nhớ lại người hàng xóm của mình - và người này cũng là thợ làm bánh. Thông tin này có rất nhiều mối liên kết cùng với nhiều nút thắt trong trí nhớ của bạn, và bạn có thể lần theo chúng để nhớ lại nghề nghiệp của người này.

Nghịch lý Baker/baker cho chúng ta thấy rằng việc tạo ra các mối liên kết sẽ giúp tăng cường trí nhớ một cách đáng kể. Những bài tập trong các trang tiếp theo sẽ là bộ công cụ giúp bạn thực hiện điều này, và đây là các công cụ tôi thấy cực kỳ hiệu quả.

NHỚ LẠI MỘT LƯỢNG LỚN THÔNG TIN

- Trong các bài diễn thuyết, một trong những điều tôi thực hiện thường xuyên là yêu cầu khán giả đưa ra một nhóm từ ngẫu nhiên - khoảng ba mươi đến một trăm từ - sau đó tôi sẽ lặp lại nhóm từ này, theo thứ tự thuận và cả thứ tự nghịch. Mọi người luôn cảm thấy khả năng này rất kỳ diệu, nhưng đó không phải điều mà tôi muốn họ nhận ra. Tôi muốn họ nhận ra một chuyện quan trọng: ai cũng có thể làm được điều tương tự.

Chúng ta đã bàn về tầm quan trọng của trí nhớ trong tất cả mọi hoạt động của bộ não. Nếu muốn phá vỡ các giới hạn của bộ não và từ đó khai phóng bản thân, thì bạn phải phá vỡ giới hạn của trí nhớ. Điều này có nghĩa là bạn cần rèn luyện trí nhớ đến mức độ nó có thể ghi nhớ được cực kỳ nhiều thông tin và bạn có thể dễ dàng truy xuất lại chúng. Điều mà tôi thực hiện trên sân khấu - nhớ được một trăm từ - có thể khiến bạn cảm thấy thật kỳ diệu, nhưng sự thực là tôi đã huấn luyện bản thân thông qua một kỹ thuật mà ai cũng có thể sử dụng để ghi nhớ và truy xuất lại một lượng lớn thông tin. Có thể bạn cần nhớ được thông số kỹ thuật của tất cả các sản phẩm mình đang chịu trách nhiệm. Hoặc có thể là một chuỗi các công thức toán học dài dằng dặc. Hoặc đường đi đến tất cả những điểm dừng khác nhau khi trong đoàn có nhiều người và mỗi người muốn đến một nơi. Dù thông tin là gì đi nữa thì bạn vẫn có thể sử dụng công cụ này.

Với mục đích minh họa cho bài tập, tôi sẽ sử dụng tình huống khi bạn cần nhớ một danh sách các từ. Đối với những thông tin khác thì kỹ thuật cũng sẽ giống như vậy, nhưng để dễ giải thích hơn, tôi sẽ tập trung vào một nhóm thông tin cụ thể thôi.

Dưới đây là danh sách một số từ đơn giản. Nhiệm vụ của bạn là ghi nhớ chúng theo đúng thứ tự ở bên dưới. Chỉ nhìn vào danh sách này không quá 30 giây, sau đó lật sang trang khác và nhớ lại. Chúc may mắn nhé!

Vòi chữa cháy

Kim cương

Bong bóng bay

Hiệp sĩ

Pin

Con trâu

Thùng chứa

Ván gỗ

Kem đánh răng

Bảng chỉ đường

Bạn đã dùng phương pháp nào để nhớ danh sách này? Bạn có lặp đi lặp lại các từ này trong đầu không? Ví dụ, bạn có nhẩm trong đầu là “vòi chữa cháy, bong bóng bay, pin, thùng nước, bảng,” không? Bạn có nghĩ rằng mình sẽ cần phải lặp đi lặp lại các từ này cho đến khi nó in vào tâm trí không? Hay là bạn cố gắng hình dung ra các hình ảnh liên quan đến những từ này? Phần lớn mọi người dùng kết hợp cả hai phương pháp. Quá trình nói hoặc viết đi viết lại các thông tin để ghi nhớ được gọi là phương pháp học lặp lại, hay còn gọi là học thuộc lòng.

Bạn có thể đã sử dụng kỹ thuật này khi học lớp hai để nhớ được bảng cửu chương. Bạn sẽ nhẩm trong đầu là “bảy nhân bảy bốn chín, bản nhân bảy bốn chín, bảy nhân bảy...” hoặc bạn sẽ viết ra “7 x 7 = 49, 7 x 7 = 49,7 x 7 = 49” và cứ thế viết đầy kín hết cả trang giấy. Đây có lẽ cũng là cách bạn đã sử dụng ở lớp một để đánh vần các chữ cái. Các thầy cô giáo có lẽ đã yêu cầu bạn viết ra những từ như ghế năm mươi lần trên giấy. Chính quá trình này đã cản trở khả năng học hỏi tự nhiên của bạn. Bạn khiến tâm trí mình trở nên chán nản với phương pháp này cho đến khi cuối cùng nó cũng chịu bỏ cuộc và nói Được rồi! Nhớ rồi! Lần thứ 100 bạn nói câu “Columbus cập bến vào năm 1492” rồi! Đừng có lặp đi lặp lại nữa!

Phần lớn mọi người đều cảm thấy việc học thuộc lòng rất tốn công sức và nhàm chán. Nó khiến tâm trí suy kiệt và thường cũng không giúp bạn ghi nhớ hiệu quả. Ta biết rằng khi dùng phương pháp này thì thông tin bạn cố công ghi nhớ sẽ biến mất chỉ sau 48 giờ. Đó là lý do tại sao một số học sinh cảm thấy mình cần phải học nhồi, bởi vì họ biết rằng mình sẽ quên đi những thứ đã học chỉ sau một thời gian ngắn.

HỌC THEO PHƯƠNG PHÁP TIỂU HỌC

Một trong những lý do khiến việc học thuộc lòng kém hiệu quả đó là vì nó chỉ sử dụng một phần nhỏ của não bộ. Bạn chỉ dùng phần não có chức năng phân tích để xử lý và lưu trữ thông tin mình cần ghi nhớ. Khi cố gắng học thuộc lòng, bạn chỉ dùng được một phần của tâm trí và hoàn toàn chưa khai phá hết được tiềm năng nó.

Trong hệ thống giáo dục truyền thống, có lẽ bạn đã học theo phương pháp này trong nhiều môn khác nhau:

• Lịch sử: “Calvin Coolidge là tổng thống thứ 30 của Mỹ, Coolidge 30, 30 Coolidge...”

• Hóa học: “Glucôzơ C6H12O6, Glucôzơ C6H12O6, Glucôzơ C6H12O6.”

• Tiếng Pháp: “Comment allez-vous có nghĩa là ‘bạn có khỏe không?’ Comment allez-vous nghĩa là ‘bạn có khỏe không? Comment allez-vous là bạn có khỏe không?’...”

Danh sách này còn rất dài nữa. Câu hỏi bạn phải đặt ra cho chính mình lúc này là: “Cách tôi dùng để học ở cấp tiểu học liệu có phải là phương pháp tốt nhất để học hiện nay không?” Câu trả lời hẳn là không. Trong trường học, họ dạy bạn ba thứ: đọc, viết và cộng trừ nhân chia. Nhưng tôi luôn nghĩ rằng họ còn dạy thêm một điều thứ tư nữa, đó là học thuộc lòng. Yêu cầu về học tập đã thay đổi rất nhiều qua thời gian. Việc học lặp đi lặp lại đến khi thuộc lòng sẽ có ích trong giai đoạn khi bạn còn nhỏ, thế nhưng trong bối cảnh hiện tại thì phương pháp này sẽ khiến tâm trí mỏi mệt và nhấn chìm bạn trong bể thông tin vô hạn. (Lưu ý: từ học thuộc lòng (tiếng Anh: rote) có nghĩa đen là “quá trình ghi nhớ máy móc lặp đi lặp lại mà không cần suy nghĩ”.)

Trong phần này, tôi sẽ trình bày với bạn các kỹ năng cần thiết để ghi nhớ hiệu quả hơn tất cả những gì bạn biết trước đây. Với các kỹ năng này, bạn sẽ không còn lo lắng sợ quên kiến thức nữa mà sẽ cảm thấy tự tin hơn, vì bạn biết rằng thông tin mình xử lý sẽ được lưu lại trong đầu và sẵn sàng được truy xuất mỗi khi cần.

Bây giờ, hãy dành ra một phút, không nhìn lại trang trước và cố gắng nhớ lại danh sách các từ theo đúng thứ tự. Hãy viết ra tất cả những gì bạn nhớ. Bạn có một phút để viết: .................................................................................................................................

Bạn nhớ được chứ? Nếu có thể nhớ được vài từ trong danh sách thì bạn cũng giống với phần lớn mọi người.

BẮT ĐẦU CÙNG KWIK

Và giờ đây, hãy thử thực hiện theo phương pháp khác. Dành ra một phút và thư giãn cơ thể. Hít thở một vài hơi thật sâu. Khiến tâm trí trống rỗng và thư giãn theo từng nhịp hơi thở. Hãy cứ dừng lại một chút và thư giãn. Khi đã làm xong, bạn hãy quay lại và tiếp tục đọc.

Tiếp theo, hãy đảm bảo rằng mình đang ngồi trong tư thế thoải mái và tưởng tượng mình đang đứng kế bên một chiếc vòi cứu hỏa khổng lồ, to hơn mọi chiếc khác bạn từng thấy. Ở bên trên nó có gắn rất nhiều bong bóng bay, nhiều đến nỗi chúng khiến chiếc vòi cứu hỏa bay lên trên không trung. Sau đó đột nhiên nó đụng phải một thùng pin và nổ tung. Những chiếc thùng chứa pin đã được bắn lên không trung bằng một tấm ván gỗ được bố trí như một chiếc bập bênh. Chiếc ván gỗ được kê lên một viên kim cương lớn. Sau đó một hiệp sĩ xuất hiện trong bộ giáp sáng bóng, cướp lấy viên kim cương và cưỡi ngựa đi mất. Người này nhanh chóng bị một con trâu chặn đường. Cách duy nhất để vượt qua là dùng kem đánh răng để đánh răng cho trâu. Con trâu sau đó tránh qua một bên và để lộ ra một tấm bảng chỉ đường được gắn đèn nê-ông với dòng chữ Chúc mừng ở phía trên. Và cuối cùng, một vụ nổ lớn xảy ra.

Giờ hãy dành ra một phút, nhắm mắt và ôn lại câu chuyện ngắn này. Bạn có thể đọc lại câu chuyện nếu muốn. Hãy thực hiện điều này trước khi đọc tiếp.

BẮT ĐẦU CÙNG KWIK

Không nhìn lại đoạn trước, hãy viết ra lại câu chuyện.

Hẳn bạn đã nhận ra rằng chúng ta đã biến danh sách các từ đó trở thành một câu chuyện. Bây giờ, hãy kể lại câu chuyện trong tâm trí mình và ghi ra tất cả những từ bạn có thể nhớ được. Hãy kiểm tra câu trả lời của mình và ghi ra xem mình đã nhớ đúng được bao nhiêu từ.

Lần này, kết quả của bạn có tốt hơn không? Nếu bạn cũng giống với phần lớn những người khác thì hẳn là lần này bạn đã nhớ được nhiều từ hơn. Điều kỳ diệu nhất là khi bạn bắt đầu luyện tập trí nhớ theo cách này, bạn có thể sử dụng nó để nhớ được rất nhiều thông tin. Tôi đã sử dụng phương pháp này để giúp các diễn viên học thuộc tất cả các câu thoại của mình, giúp học sinh nhớ được bảng tuần hoàn hóa học và giúp các nhân viên bán hàng nói được rành rọt về sản phẩm của mình với độ chính xác và chi tiết như thể họ là người đã thiết kế nên sản phẩm ấy vậy. Hãy nhớ rằng không có trí nhớ nào là kém hay tốt cả, chỉ có trí nhớ đã được rèn luyện và chưa được rèn luyện mà thôi. Khi sử dụng công cụ này thường xuyên, và bạn sẽ có thể rèn luyện được trí nhớ trong mọi tình huống.

SỰ TẬP TRUNG CÓ CHỦ ĐÍCH TRONG GHI NHỚ

Đây là một khái niệm cực kỳ quan trọng: Phần lớn mọi người học theo phương pháp bị động. Họ tiếp xúc với thông tin trong sách, trong các ghi chú hoặc bài giảng, và nếu họ hấp thu được kiến thức thì quá tuyệt vời! Còn không thì họ cảm thấy rằng mình chẳng thể làm gì khác được. Cách tiếp cận bị động này có tính may rủi rất cao. Có nghĩa là nếu bạn nhớ được thông tin thì đó là nhờ vào mắn và quá trình học lặp đi lặp lại của bạn chứ không phải nhờ vào sự tập trung và kỹ năng. Nếu học một cách chủ động hơn, bạn sẽ có được kết quả tốt hơn cùng với sự thỏa mãn khi được trực tiếp tham gia vào quá trình học, đồng thời nhận thức thêm về bản thân trong khi học. Khi học thụ động, khả năng của bạn rất yếu ớt; còn khi học chủ động, bạn sẽ thật mạnh mẽ. may

“Bí quyết để có được trí nhớ tốt chính là tập trung, và sự tập trung phụ thuộc vào mức độ quan tâm của bạn với thông tin ấy. Chúng ta hiếm khi nào quên những điều để lại ấn tượng sâu đậm trong tâm trí.”

-TYRON EDWARDS

Hình ảnh hóa

Trí nhớ hình ảnh của bạn rất mạnh mẽ. Nếu nhìn thấy được câu chuyện dưới dạng hình ảnh chứ không chỉ đơn thuần là dưới dạng chữ thì bạn sẽ có thể ghi nhớ tốt hơn.

Quá trình tư duy cũng được thực hiện thông qua hình ảnh. Hãy thử làm điều này: Nghĩ về chiếc giường của bạn. Bạn nhìn thấy hình ảnh gì? Có thể bạn thấy một tấm nệm loại cho hai người ngủ, một chiếc tủ đầu giường được làm từ gỗ, tấm ga trải giường màu xanh hải quân và những chiếc gối lớn. Khả năng cao là trong đầu bạn không hiện ra các từ ngữ như màu xanh hải quân hay những chiếc gối lớn, thay vào đó, bạn nhìn thấy hình ảnh. Đây chính là phương pháp tư duy của bộ não. Nếu vẫn còn nghi ngờ điều này thì hãy tự hỏi mình xem bạn có hay mơ thấy những từ ngữ không? Có lẽ là không. Hãy nhớ rằng, một hình ảnh tương đương với hàng nghìn con chữ!

Tạo liên kết

Đây là chìa khóa giúp bạn khai mở khả năng ghi nhớ và tất cả những lĩnh vực khác trong học tập: Để học một thông tin mới, nó phải được liên kết với một thứ bạn đã biết rồi.

Tôi muốn lặp lại điều quan trọng này. Để nhớ một thông tin mới, bạn cần liên kết nó với một thứ mình đã biết rồi. Bạn vốn dĩ đã thực hiện điều này rất nhiều trong cuộc sống rồi, nhưng có lẽ bạn vẫn chưa nhận ra thôi. Cùng làm một bài kiểm tra đơn giản nhé. Khi nghĩ đến quả cherry, bạn sẽ nghĩ đến điều gì? Có thể là màu đỏ, vị ngọt, trái cây, hình tròn, hạt,... Những từ ngữ và hình ảnh bạn đã biết này đều liên kết với quả cherry. Bạn đã liên kết những gì mình biết với điều mình không biết. Bạn sử dụng mối liên kết này để đạp xe, ăn uống, trò chuyện và để học mọi thứ khác. Tương tự như vậy, khi dùng danh sách từ để tạo ra một câu chuyện, bạn đã chủ động tạo ra mối liên kết giữa chúng, giúp bạn nhớ lại dễ dàng hơn. Cứ mỗi phút trôi qua, tâm trí bạn vẫn liên tục tạo ra vô số mối liên kết, và bạn sẽ không nhận thức được phần lớn các liên kết này. Đây chính là phương pháp giúp bạn học tập. Có bài hát nào khiến bạn nhớ về một người đặc biệt không? Đó chính là sự liên kết trong trí nhớ. Có mùi hương nào gợi bạn nhớ đến một thời điểm trong tuổi thơ không? Đó chính là sự liên kết trong trí nhớ. Vậy tại sao bạn không sử dụng phương pháp này và chủ động tạo ra các mối liên kết để học hiệu quả hơn?

“Mọi ý nghĩ đều là kết quả của quá trình liên kết: khi tiếp xúc với một thông tin, bạn sẽ tự động nhớ lại trong đầu các thông tin khác - những điều bạn còn không biết là mình có nhớ”

-ROBERT FROST

Cảm xúc

Khi có thêm cảm xúc, thông tin sẽ trở nên đáng nhớ hơn. Nếu chỉ là thông tin đơn thuần thì bạn rất dễ quên mất nó, nhưng khi có sự kết hợp với cảm xúc thì nó sẽ trở thành ký ức dài hạn. Khi thêm cảm xúc vào một việc gì đó, ta khiến nó trở nên hào hứng hơn, khiến nó gắn liền với rất nhiều hành động, khiến nó vui nhộn hơn, và vì vậy khả năng ghi nhớ nó cũng cao hơn nhiều.

Địa điểm

Chúng ta rất giỏi trong việc nhớ lại các địa điểm bởi vì vào thời kỳ con người còn săn bắt hái lượm, chúng ta không cần phải nhớ số hay từ ngữ, nhưng việc nhớ địa điểm là rất cần thiết. Chúng ta cần nhớ được nơi có nước sạch, nơi có đất có thể trồng trọt, nơi có thể tìm được thức ăn. Nếu có thể liên kết một thông tin với một địa điểm, thì bạn sẽ có thể nhớ được thông tin ấy.

Trên đây là một số điểm cốt yếu bạn cần hiểu để ghi nhớ hiệu quả. Trong phần còn lại của chương này, tôi sẽ trình bày với bạn những kỹ thuật cụ thể để sử dụng trong các tình huống khác nhau. Nếu bạn không nhớ được tốt câu chuyện lúc nãy thì cũng đừng lo lắng. Điều này cũng không phải hiếm gặp, chỉ là bạn cần luyện tập nhiều hơn mà thôi. Phần lớn mọi người khi lớn lên đều không còn sử dụng trí tưởng tượng của mình nữa. Bạn có thể đọc qua câu chuyện ấy thêm vài lần nữa - đây sẽ là bài tập có lợi cho sự sáng tạo của tâm trí. Hãy làm ngay bây giờ.

Cần lưu ý rằng bạn cũng có thể đọc câu chuyện theo trình tự từ cuối lên đầu, và những liên kết trong câu chuyện sẽ giúp bạn nhớ được danh sách các từ theo thứ tự thuận hoặc nghịch. Hãy thực hiện đi, và bạn sẽ hiểu.

Bạn sẽ cảm thấy mọi thứ rất kỳ diệu. Đối với đa số mọi người, họ sẽ tốn từ 10 đến 30 phút để nhớ được danh sách này nếu dùng phương pháp học thuộc lòng, và sự ghi nhớ ấy cũng không dài hạn. Tuy nhiên, với câu chuyện này, bạn sẽ nhận ra rằng mình có thể nhớ được các thông tin sau nhiều ngày hoặc nhiều tuần nữa mà không cần ôn lại lần nào cả. Đây là sức mạnh khi bạn làm việc một cách thông minh chứ không chỉ là nỗ lực chăm chỉ. Đây là sức mạnh của trí tưởng tượng. Đây là sức mạnh thật sự của bộ não. Hãy thử lại lần nữa nhé.

MỘT BÀI TẬP TRÍ NHỚ CÙNG KWIK

Hãy nhờ một người bạn đưa ra một danh sách gồm 10 từ ngẫu nhiên, hoặc bạn cũng có thể tự nghĩ ra các từ này: để đảm bảo các từ là hoàn toàn ngẫu nhiên, hãy lấy một ấn phẩm gần đó, có thể là một quyển sách, một tờ báo, hoặc tờ quảng cáo bạn lấy về khi đi siêu thị. Hãy sử dụng những từ ngữ mang tính cụ thể đầu tiên mà bạn nhìn thấy trong 10 đoạn chữ đầu tiên (có nghĩa là bạn không dùng các từ trừu tượng như: tôi, cái, khi,...), và đừng chọn từ trùng lặp. Hãy viết các từ này ra một tờ giấy.

Bây giờ hãy lật ra mặt sau của tờ giấy và cố gắng viết lại các từ này theo đúng thứ tự. Kiểm tra đối chiếu với danh sách ban đầu. Kết quả như thế nào? Có thể bạn không nhớ được cả 10 từ nhưng chắc bạn cũng nhớ được vài từ trong đó. Hãy chú ý các từ này, vì nó sẽ là chìa khóa giúp bạn hiểu được cơ chế hoạt động của tâm trí mình. Mọi tài năng điều có bí quyết cả - có nghĩa là trí thông minh bẩm sinh của bạn sẽ dạy bạn cách để trở nên thông minh hơn. Tâm trí bạn có một phương pháp để ghi nhớ thông tin, và bạn sẽ cần sử dụng phương pháp này trong bước tiếp theo.

Hãy nói ra thành lời những từ bạn có thể nhớ được và tại sao bạn nhớ được chúng. Khi làm như vậy, bạn sẽ hiểu được phương thức mình ghi nhớ thông tin. Ví dụ, khả năng cao là bạn sẽ nhớ được từ đầu tiên và từ cuối cùng. Đây là một hiện tượng phổ biến mà chúng ta đã tìm hiểu trong Chương 4, là ưu tiên và ưu hậu, có nghĩa là con người có xu hướng nhớ điều đầu tiên và điều cuối cùng mà họ được tiếp xúc trong một tình huống cụ thể. Bạn còn nhớ được từ nào khác nữa không? Những từ này có điểm chung nào không? Ví dụ như chúng có cùng chữ cái đầu tiên hoặc chúng đều là những từ ngữ mô tả hành động chẳng hạn? Điều này cho bạn biết điều gì? Liệu những chữ này có được sắp xếp theo một cách thức nào đó không? Chúng có gợi lên cho bạn cảm xúc gì không? Có điều gì đặc biệt về một từ nào đó trong những từ bạn nhớ không?

Cho đến thời điểm này, hẳn bạn đã biết được rằng những từ mà mình nhớ được sẽ có một số điểm chung nào đó. Những từ bạn không nhớ được lại không có các đặc điểm này. Vậy nên, hãy thực hiện một quá trình nhằm giúp mọi từ đều có được một đặc điểm dễ nhớ.

• Hãy tạo ra một câu chuyện từ 10 từ này, và chúng xuất hiện theo đúng thứ tự. Bạn không cần phải tham gia một cuộc thi viết văn đâu nên nếu câu chuyện không hợp lý thì cũng chẳng sao cả. Điều quan trọng là bạn phải đưa vào các chi tiết giàu tính tưởng tượng cho mọi từ ngữ trong danh sách này (ví dụ một trong các từ là bên ngoài, hãy tưởng tượng bạn đang ở trên một cánh đồng rộng lớn), và hãy “liên kết” các từ trong câu chuyện theo thứ tự mà chúng xuất hiện trong danh sách, và gắn mỗi từ với một hình ảnh. Hãy nhớ rằng các hình ảnh này càng quá lố và càng gợi cảm xúc thì bạn sẽ càng nhớ được tốt.

• Bây giờ, hãy lấy ra một từ giấy khác, và thông qua câu chuyện bạn đã tạo ra, hãy viết lại danh sách đó theo đúng thứ tự. Lần này bạn làm có tốt không? Khả năng cao là tốt hơn lần trước mặc dù có thể bạn vẫn chưa nhớ được toàn bộ.

• Và bây giờ hãy viết lại danh sách đó (không nhìn vào bất cứ danh sách nào bạn đã viết ra trước rồi), nhưng lần này hãy viết theo trình tự đảo ngược. Để làm được điều này, bạn sẽ phải kể lại câu chuyện mà mình tạo ra theo một cách khác, nhưng phương pháp này sẽ giúp bạn thực sự nhớ được các từ này.

Cho đến thời điểm này, có lẽ bạn đã nhớ được gần hết hoặc toàn bộ các từ trong danh sách rồi. Đồng thời, có thể bạn cũng đang tự hỏi không biết việc này sẽ có ích gì trong việc giúp bạn nhớ được tất cả những thông tin mà mình cần trình bày trong buổi thuyết trình sắp tới.

TRÌNH BÀY LƯỢNG LỚN THÔNG TIN MÀ KHÔNG CẦN NHÌN GHI CHÚ

Như đã nói ở phần trước, trí nhớ là điều kiện cơ bản giúp bạn thực hiện mọi công việc khác. Thực sự nếu không biết cách rèn luyện trí nhớ thì bạn sẽ không thể nào phá vỡ giới hạn của bản thân được đâu, bởi vì trí nhớ là nhân tố quan trọng quyết định khả năng lý giải nguyên nhân, tính toán các tình huống có thể xảy ra và đồng thời là là tiền đề cho những hoạt động khác. Đôi khi bạn lại cần có thể trình bày được một lượng lớn thông tin đến với một nhóm người nào đó. Có thể là bạn cần báo cáo cho ban giám đốc, thuyết trình trong một hội nghị, trình bày về chủ đề mình thực hiện trước toàn thể lớp học, hoặc bất kỳ tình huống nào khác. Và những lúc như vậy thì bạn cần phải trình bày mà không nhìn vào các ghi chú, bởi vì khi làm vậy thì người khác sẽ có ấn tượng là bạn không thực sự am hiểu và chuẩn bị kỹ về những điều mình đang nói.

Tôi đã từng dạy cho những nhà lãnh đạo trong các doanh nghiệp, học sinh, diễn viên và nhiều người khác một kỹ thuật đã chứng minh được tính hiệu quả qua thời gian và nó có thể giúp họ thuyết trình không cần nhìn ghi chú. Khi tôi nói rằng phương pháp này đã được chứng minh qua thời gian, bạn cần hiểu câu này theo đúng nghĩa đen. Phương pháp tôi sắp sửa hướng dẫn cho bạn là một biến thể của phương pháp loci - và nó đã tồn tại được hơn 2.500 năm. -

Điển tích về nguồn gốc của phương pháp loci là như sau: nhà thơ người Hy Lạp là Simonides ở xứ Ceos đã sống sót sau một tai nạn sập nhà khiến tất cả những người khác đều tử vong. Khi mọi người cố gắng xác định danh tính của những người bị nạn, Simonides là người duy nhất có thể giúp họ bởi vì ông ấy nhớ được những nạn nhân này là ai dựa trên vị trí đứng của họ trong thời điểm xảy ra tai nạn. Trong quá trình này, Simonides đã tạo ra một phương pháp ghi nhớ, và hiệu quả của nó vẫn còn nguyên vẹn từ năm 500 trước Công nguyên cho đến tận hôm nay.

Loci là dạng số nhiều của từ locus, có nghĩa là “một điểm hay vị trí cụ thể”. Phương pháp loci là một công cụ giúp liên kết những thứ bạn cần nhớ với một điểm hay một vị trí cụ thể mà bạn đã quen thuộc. Tôi sẽ hướng dẫn bạn thực hiện phương pháp này qua các bước như sau:

• Xác định 10 điểm bạn cần trình bày trong bài thuyết trình. Chúng có thể là các từ hoặc cụm từ khóa, hoặc các câu nói mà bạn muốn đưa ra. Tuy nhiên, chúng không phải là một đoạn văn dài bởi vì nếu như vậy thì quá trình ghi nhớ của bạn sẽ rất mệt mỏi, đồng thời bài trình bày của bạn cũng mang lại cảm giác cứng nhắc và học thuộc lòng. Tôi mặc định là bạn hiểu rõ về nội dung mình sẽ trình bày và bạn đã nắm bắt được những điểm thông tin quan trọng. Phương pháp này được thiết kế nhằm giúp bạn nhớ lại được những điểm quan trọng cần nói vào đúng thời điểm cần thiết.

• Bây giờ, hãy tưởng tượng ra một nơi mà bạn biết rõ. Đây có thể là một góc trong nhà bạn, con đường bạn thường xuyên đi qua, công viên gần nhà hoặc bất kỳ nơi nào khác mà bạn cực kỳ quen thuộc và có thể nhớ lại các chi tiết một cách sống động.

• Tiếp theo, hãy hình dung ra một chặng đường trong không gian ấy. Ví dụ nếu đó là một căn phòng trong nhà, hãy tưởng tượng mình bước vào và đi xung quanh phòng. Xác định 10 vị trí trong phòng mà bạn có thể dễ dàng nhớ được. Có thể một vị trí là chiếc đèn bàn để ở góc phòng bạn nhìn thấy khi vừa mới bước vào. Hoặc một vị trí khác là cái ghế ở bên trái chiếc đèn ấy. Tiếp theo có thể là chiếc bàn nằm sát chiếc ghế, tương tự như vậy. Hãy khiến chặng đường của bạn trở nên hệ thống và trình tự nhất có thể. Nếu bạn nhảy từ điểm này qua ngay điểm khác ở bên kia căn phòng thì hiệu quả đạt được sẽ không cao. Hãy tưởng tượng bạn bước qua các vị trí này theo chiều kim đồng hồ, và chú ý đến những thứ bạn đã chọn khi bước qua chỗ của chúng.

• Một khi đã chọn được 10 vị trí, hãy liên kết một điểm nội dung bạn cần nói với một vị trí cụ thể. Bạn cần đảm bảo rằng trình tự của các điểm nội dung phải theo đúng trình tự của những vị trí bạn đi qua trong hành trình ở trong không gian ấy. Lấy ví dụ là căn phòng ban nãy, nếu điều đầu tiên bạn muốn trình bày là mục đích chính của toàn bộ bài thuyết trình hôm đó, thì hãy liên kết nó với chiếc đèn. Nếu điểm nội dung tiếp theo là một tính năng quan trọng của sản phẩm hoặc một sự kiện lịch sử quan trọng thì hãy liên kết nó với chiếc ghế, tương tự như vậy.

• Bây giờ, hãy thử trình bày bài thuyết trình của mình và sử dụng hành trình mà bạn sẽ thực hiện trong không gian đã chọn để gợi nhớ về những điểm nội dung chính trong bài nói. Đến thời điểm bạn cần nhớ, các thông tin này sẽ xuất hiện trong đầu bạn.

Cũng giống như mọi loại công cụ khác, bạn sẽ cần một khoảng thời gian để làm quen với công cụ này, nhưng hiệu quả của nó có thể được nhìn thấy ngay lập tức. Khi luyện tập với phương pháp này, bạn sẽ có thể nhớ được một lượng thông tin lớn mà không cần nhìn vào ghi chú. Khả năng truy xuất thông tin của bạn cũng sẽ được cải thiện đáng kể, những bài diễn thuyết và báo cáo của bạn sẽ mang lại cảm giác tự nhiên hơn. Bạn có thể sử dụng công cụ này trong những tình huống mình cần nhớ nhiều thông tin.

CÔNG CỤ BỔ SUNG I: BÍ QUYẾT NHỚ TÊN MỌI NGƯỜI

Như đã thảo luận trong phần trước, nếu bạn không thể nhớ được những thông tin như tên người mình vừa mới gặp thì thường là do bạn không thật sự tập trung trong thời điểm ấy. Nguyên tắc MOM sẽ rất hữu ích trong tình huống này. Nhưng tôi còn có một kỹ thuật khác nhằm giúp bạn nhớ được tên người. Từ viết tắt của nó là BE SUAVE (tạm dịch: LUÔN KHÉO LÉO):

• B là Believe (Tin tưởng): Hãy tin rằng bạn có thể thực hiện được việc này - đây chính là bước quan trọng đầu tiên. Nếu bạn cứ cố chấp với suy nghĩ rằng mình không thể nhớ được tên người khác thì bạn sẽ không nhớ được đâu.

• E là Exercise (Luyện tập): Cũng giống như các công cụ khác trong quyển sách này, bạn sẽ cần phải luyện tập để sử dụng thành thạo công cụ này, nhưng bạn sẽ không mất nhiều thời gian để đạt được kết quả tốt đậu.

• S là Say it (Nói ra): Khi bạn nghe thấy tên của người khác lần đầu tiên, hãy lặp lại nó. Điều này sẽ đảm bảo rằng bạn nghe chính xác tên của họ, và nó cũng giúp bạn nghe được cái tên ấy hai lần.

• U là Use it (Sử dụng): Trong suốt cuộc nói chuyện với người này, hãy dùng tên để gọi họ. Điều này sẽ giúp thông tin này bám chắc hơn vào trí nhớ của bạn.

• A là Ask (Hỏi): Hãy hỏi về nguồn gốc cái tên của họ. Có thể điều này có vẻ khá kỳ lạ nếu bạn gặp một cái tên phổ biến như “Jim”, nhưng nó sẽ rất có ích nếu bạn gặp một người có cái tên lạ hơn.

• V là Visualization (Hình ảnh hóa): Hình ảnh có hiệu quả đặc biệt cao trong việc ghi nhớ, và chúng ta đã biết được điều này qua phương pháp loci. Hãy cố gắng liên kết một hình ảnh với tên của người này. Ví dụ, nếu bạn gặp một người tên là Mary, hãy tưởng tượng người này mặc một bộ áo cưới trong ngày thành hôn[*] của mình.

• E là End (Kết thúc): Khi bạn tạm biệt người này, hãy kết thúc cuộc nói chuyện bằng cách lặp lại tên của người ấy.

CÔNG CỤ BỔ SUNG 2: BÍ QUYẾT NHỚ TỪ VỰNG VÀ NGÔN NGỮ

Từ vựng là một trong những yếu tố quan trọng nhất trong quá trình học. Việc nhớ nghĩa của từ cũng khá đơn giản, chỉ cần dùng các hệ thống mà bạn vừa mới được học. Một trong những khái niệm quan trọng nhất là sự thay thế từ vựng. Phương pháp thì bạn đã biết rồi, giờ việc cần làm chỉ là tạo ra một danh sách tên gọi hoặc từ vựng. Thay thế từ vựng là quá trình biến những thông tin trừu tượng (khó hình dung) sang dạng hình ảnh hoặc sang một khái niệm khác dễ nắm bắt và dễ hình dung hơn.

Dưới đây là một số ví dụ về thay thế từ vựng:

• Ni-tơ có thể là một hiệp sĩ

• Monroe có thể là một người đang chèo thuyền

• Washington có thể đứng bên một chiếc máy giặt

• Amstrong có thể đứng cạnh một cánh tay khỏe mạnh

Nguyên lý quan trọng của việc thay thế từ vựng là tạo ra một hình ảnh (hoặc một chuỗi các hình ảnh có liên kết với nhau) với phát âm gần giống với phát âm của từ vựng[*] để giúp gợi nhớ lại các từ gốc. Những từ ngữ, khái niệm hay ý tưởng vốn khó hiểu nhưng giờ đây lại trở nên quen thuộc hơn. Khi tạo ra một hình ảnh và gắn nó vào từ ngữ, bạn sẽ có được một thứ cụ thể hơn và có thể nhìn thấy được. Hãy nhớ rằng chúng ta có xu hướng nhớ rõ hơn những thứ do chính mình tạo ra. Dưới đây là một vài ví dụ khác:

• Cytology, hay còn gọi là tế bào học. Bạn thấy một chiếc khăn tắm có thêu chữ “G” thật lớn (gợi nhớ đến từ cytology). Bạn luôn muốn có một chiếc khăn như vậy, nên bạn lấy nó và bạn bị bắt vào buồng giam trong tù[*] . Hoặc bạn thở dài, nhìn xuống ngón chân và thấy chữ G ở phía dưới, câu này sẽ giúp bạn nhớ về chữ cytology[*] , nhưng đây là một hành động không được phép và bạn bị bắt vào buồng giam và buộc phải học trong đó. Quá trình liên kết như vậy có vẻ rất kỳ cục, nhưng rất đáng nhớ, và nó mang lại hiệu quả cao!

• Lenient nghĩa là thấu cảm, dịu dàng. Hãy hình dung một con kiến đang dựa vào gì đó[*] . Con kiến này đang dựa vào một bức tường sạch sẽ và khiến nó bị bẩn đi. Mẹ của con kiến không giận dữ, ngược lại tỏ ra thấu cảm và dịu dàng.

Hệ thống này có thể được sử dụng để học bất cứ thứ gì, kể cả một ngôn ngữ khác, và phương pháp thực hiện cũng giống như cách bạn nhớ từ vựng thôi. Thật ra một số từ trong tiếng Anh có thể cũng xuất hiện trong các ngôn ngữ khác! Ví dụ:

• Très bien (tiếng Pháp), phát âm giống như khay đậu (tiếng Anh: tray bean), có nghĩa là “rất tốt”. Hãy tưởng tượng bạn đang trông trẻ và thưởng cho nó một chiếc khay bạc với những hạt đậu lớn ở bên trên. Đứa trẻ cư xử rất tốt.

• Facile (tiếng Pháp), phát âm giống như mặt lươn (tiếng Anh: face eel), có nghĩa là “dễ dàng” Hãy hình dung ra một người bạn thách thức bạn đưa một con lươn lên gần mặt, bạn thực hiện và nói: “Quá dễ dàng!”

• Travailler (tiếng Pháp), phát âm giống như khách du lịch (tiếng Anh: traveler), có nghĩa là “đi làm”. Hãy hình dung một người đi du lịch đến trước mặt bạn và mời bạn tham gia một kỳ nghỉ, nhưng bạn không thể nhận lời vì còn phải đi làm.

• Escargot (tiếng Pháp), phát âm giống như xe hơi S đi (tiếng Anh: s-car go), có nghĩa là “con ốc sên”. Hãy hình dung một con ốc sên bò lên một chiếc xe hơi hình chữ S (tiếng Anh: S-car) và khiến nó nổ máy chạy đi.

• Merci (tiếng Pháp), phát âm giống như ngựa cái biển (tiếng Anh: mare sea), có nghĩa là “cảm ơn”. Hãy hình dung bạn giúp một con ngựa cái khỏi bị chết đuối trên biển. Con ngựa nói với bạn “cảm ơn”.

• Aprender (tiếng Tây Ban Nha), phát âm giống như máy xay sinh tố (tiếng Anh: a blender), có nghĩa là “học tập”. Hãy hình dung việc bạn lấy những quyển sách của mình và cho vào máy xanh sinh tố.

• Escuela (tiếng Tây Ban Nha), phát âm giống nhưchim cút chữ S (tiếng Anh: S-quail), có nghĩa là “trường học”. Hãy hình dung một con chim cút với một chữ S rất lớn trên ngực bước vào trường học của bạn.

• Ayuda (tiếng Tây Ban Nha), phát âm giống như có phải-bạn-là (tiếng Anh: are-you-the), có nghĩa là “giúp đỡ”. Hãy hình dung bạn đang sắp chết đuối (đang cần sự giúp đỡ), và một người đến cứu bạn và nói: “Có phải bạn là người sắp chết đuối không?”

• Mando (tiếng Tây Ban Nha), phát âm giống như người đàn ông hươu cái hoặc mặt trăng hươu cái (tiếng Anh: man doe hoặc moon doe), có nghĩa là “ra lệnh”. Hãy tưởng tượng người đàn ông đang ra lệnh cho con hươu cái nhảy lên mặt trăng.

• Estrada (tiếng Tây Ban Nha), phát âm giống như thêm một ngày (tiếng Anh: extra day), có nghĩa là “con đường” hoặc “đường cao tốc”. Hãy hình dung bạn đang ở trong một kỳ nghỉ và bị kẹt xe thêm một ngày ở trên đường cao tốc.

Hãy thử áp dụng phương pháp này với các từ tiếng Tây Ban Nha dưới đây:

• Desventaja (có nghĩa là “khuyết tật”)

• Pelo (có nghĩa là “tóc”)

• Bolso (có nghĩa là “túi xách”)

• Dinero (có nghĩa là “tiền”)

• Leer (có nghĩa là “đọc”)

Tôi đã sử dụng các ví dụ trên đây để giúp bạn hiểu rõ hơn các nguyên tắc cơ bản. Hãy phát triển thêm từ các ví dụ này để thật sự hiểu cách vận hành của nó. Những kỹ năng này có thể được ứng dụng trong gần như tất cả mọi thứ. Ví dụ, nếu bạn muốn nhớ được liệu một từ là giống đực hay giống cái[*] , chỉ cần thêm vào các từ giống đực hình ảnh chiếc mũ màu đen các quý ông hay đội và từ giống cái thì thêm vào một chiếc váy. Không có quy tắc nào cả, hãy cứ thỏa sức sáng tạo, nghĩ ra những điều kỳ cục nhất, và hãy tận hưởng quá trình ấy!

SỬ DỤNG KẾT HỢP

Để học được từ vựng hoặc ngôn ngữ mới, hãy kết hợp các chiến lược được giới thiệu ở phần trên với những phương pháp mà bạn đã được học trong chương trước về học tập. Ví dụ, phương pháp lặp lại ngắt quãng sẽ cực kỳ có giá trị nếu bạn ứng dụng kết hợp với các kỹ thuật mới này. Chúng ta cũng đã nói về vai trò của âm nhạc. Nhạc baroque sẽ rất hữu ích trong việc giúp bạn học ngôn ngữ. Những kỹ thuật học tập mà bạn đã học được sẽ đóng góp đáng kể giúp bạn đạt được mục đích mới ở đây - đó là tăng cường trí nhớ.

TRƯỚC KHI CHÚNG TA TIẾP TỤC

Tôi hi vọng rằng đến lúc này bạn đã hiểu được tầm quan trọng của trí nhớ trong hành trình đạt đến trạng thái không giới hạn. Một khi trí nhớ đã được rèn luyện, bạn sẽ trở nên mạnh mẽ hơn rất nhiều so với trước đây. Quyển sách này cung cấp cho bạn những kiến thức nền tảng nhằm khởi động và gia tăng trí nhớ. Hãy truy cập vào trang Web.taisachnhanh.cloud/resources để xem bộ ba video huấn luyện tăng cường trí nhớ, đây chính là món quà tôi muốn gửi tặng bạn. Trước khi đọc chương tiếp theo, hãy thực hiện một số điều như sau:

• Hãy nghĩ về những cách có thể giúp bản thân có thêm động lực ghi nhớ. “Nếu tôi ghi nhớ được tốt hơn thì cũng hay đấy.” - nếu động lực chỉ có vậy thì chưa đủ đâu.

• Khi bạn cần tập trung ghi nhớ những điều quan trọng, hãy cân nhắc những cách thức có thể giúp bạn ít bị ảnh hưởng bởi các tác nhân bên ngoài. Trong phần sau, tôi sẽ cung cấp cho bạn một số công cụ để thực hiện điều này, nhưng ngay lúc này bạn có thể làm gì để tập trung hơn?

• Hãy đem những công cụ tôi hướng dẫn trong chương này ra và thử sử dụng. Khả năng cao là bạn sẽ ngay lập tức nhận ra sự khác biệt trong khả năng ghi nhớ của mình.

“Người không đọc những quyển sách hay cũng chẳng hơn gì những người mù chữ.”

-MARK TWAIN

14
ĐỌC NHANH

Tại sao việc đọc lại quan trọng

Làm thế nào để tăng cường sự tập trung và khả năng hiểu khi đọc?

Làm thế nào để đạt được nhiều lợi ích hơn sau mỗi lần đọc?

Điểm chung của Oprah Winfrey, Thomas Edison, John F. Kennedy và Bill Gates là gì? Họ đều là những bậc thầy trong việc đọc thông tin. Những người lãnh đạo đều đọc rất nhiều.

Chào mừng bạn đến với kỷ nguyên của thông tin. Trong lịch sử văn minh nhân loại, chưa bao giờ chúng ta có nhiều thông tin đến như thế. Chỉ trong một vài thập kỷ trở lại đây, con người đã tạo ra lượng thông tin nhiều hơn những gì chúng ta tạo ra trong vài nghìn năm. Theo Eric Schmidt, cựu CEO của Google thì: “Kể từ khi nền văn minh của con người được khai sinh cho đến năm 2003, tổng lượng thông tin trên thế giới là khoảng 5 exabytes[*] , nhưng giờ đây, chúng ta chỉ mất 2 ngày để tạo ra một lượng thông tin tương đương. Và thông tin vẫn đang được tạo ra với tốc độ ngày một nhanh hơn. Tất cả những thông tin ấy khiến cuộc sống trong thời đại này trở nên cực kỳ cạnh tranh. Những người có thể cập nhật các thông tin mới nhất sẽ có lợi thế lớn hơn để thành công, không chỉ ở lĩnh vực học thuật và công việc mà còn trong tất cả những khía cạnh quan trọng khác của cuộc sống.”

Các nghiên đã cứu cho thấy mối liên hệ trực tiếp giữa khả năng đọc thông tin và tỷ lệ thành công trong cuộc sống. Những bậc thầy đọc thông tin sẽ có công việc tốt hơn, thu nhập cao hơn và cơ hội lớn hơn để thành công trong mọi lĩnh vực. Hãy nghĩ mà xem: nếu kỹ năng đọc của bạn chỉ ở mức trung bình thì lượng kiến thức bạn có cũng chỉ tương đương với phần lớn mọi người. Vậy thì bạn đâu có lợi thế cạnh tranh gì so với họ, đúng không?

Không may là phần lớn mọi người nghĩ rằng đọc là một công việc rất nhàm chán, đôi khi còn tốn rất nhiều thời gian và công sức. Đã bao giờ bạn đọc xong một trang sách và tự hỏi bản thân rằng: “Mình đang đọc cái quái gì đây?” Nếu câu trả lời là có thì bạn cũng giống với nhiều người khác đấy.

Chúng ta đã nói về những thử thách mà tôi phải trải qua trong thời gian ở trường đại học. Như bạn biết đấy, những thách thức ấy lớn đến nỗi tôi đã từng nghĩ đến việc bỏ học hoàn toàn. Nhưng khi tôi thực hiện nhiệm vụ mỗi tuần đọc một quyển sách, thêm vào đó là phải đọc thêm tài liệu cho các môn học tại trường, tôi đã bắt đầu có những bước tiến đáng kể trong việc học. Tuy nhiên, tôi không hề nhận ra những thành công mình đã đạt được, cho đến một ngày đặc biệt.

Trong suốt quá trình trưởng thành, tôi lúc nào cũng tránh trở thành tâm điểm chú ý. Tôi là một đứa trẻ rất hay xấu hổ - tôi cảm thấy thoải mái hơn khi được hòa lẫn vào môi trường xung quanh và không bị đặt vào vị trí trung tâm. Mọi thứ cứ như vậy cho đến khi tôi vào trường đại học. Các lớp học rất đông sinh viên, và bài giảng diễn ra trong những hội trường lớn - tôi rất thích điều này bởi vì như thế thì tôi có thể ngồi một góc và không bị ai chú ý cả.

Một ngày nọ, tôi đang học cùng với vài trăm học sinh khác. Ở trên bục giảng, giáo sư đang giảng bài và chiếu một số hình ảnh lên màn hình lớn. Khi một câu trích dẫn xuất hiện trên màn hình, tôi ngay lập tức bật cười. Đây là một phản ứng hoàn toàn tự nhiên, bởi vì câu trích dẫn này khá là hài hước. Thế nhưng trong hội trường khi ấy lại đang im phăng phắc, nên hành động này khiến rất nhiều người quay lại nhìn tôi. Tôi đoán là trước thời điểm này, phần lớn họ thậm chí không hề biết là tôi có tồn tại trong lớp.

Tôi cảm thấy cực kỳ xấu hổ. Tôi vẫn luôn cố gắng hết sức để trở nên vô hình, và giờ đây thì giống như tôi đang cố bày trò để thu hút sự chú ý vậy. Tôi ngượng chín mặt, đến nỗi cảm tưởng như mặt tôi sắp nổ tung ra, và tôi thu mình lại hết sức có thể.

Sau đó một vài giây, cả hội trường bắt đầu cười. Ban đầu, tôi cứ nghĩ là họ đang cười mình, nhưng ngày càng có nhiều người bật cười hơn, tôi nhìn lên và nhận thấy rằng họ không phải đang nhìn vào tôi mà là đang nhìn vào câu trích dẫn. Và khi ấy, tôi mới nhận ra tại sao mình lại rơi vào tình huống xấu hổ như vậy: đó là vì tôi đọc nhanh hơn nhiều so với những người khác trong lớp, vậy nên tôi đã phản ứng sớm hơn nhiều. Trước đó, tôi đã ý thức được rằng tốc độ đọc và hiểu thông tin của mình đã được cải thiện, nhưng chỉ khi ấy tôi mới nhận thức rõ rằng đây là một khả năng có thể học được nhưng lại rất ít người có được.

Mặc dù tôi vẫn cảm thấy đôi chút ngượng ngạo về việc bật cười giữa lớp học im ắng, nhưng tiết học ấy đã cho tôi thêm sự tự tin vì tôi hiểu rằng việc học của mình đã được nâng lên một tầm cao mới. Nhờ vào những kỹ thuật đã học được, khả năng đọc đã trở thành một siêu sức mạnh tôi sở hữu, và nó chính là tiền đề cho rất nhiều thành công khác trong sự học của tôi. Mặc dù tôi tự hứa với bản thân rằng sẽ không bao giờ bật cười thành tiếng nữa, nhưng khi bước ra khỏi hội trường ấy, tôi cảm thấy một sự hào hứng cực kỳ lớn - tôi muốn học nhiều hơn và khám phá thêm những siêu năng lực khác vẫn đang được hình thành.

TẠI SAO VIỆC ĐỌC CÓ THỂ GIÚP KHAI PHÓNG GIỚI HẠN CỦA BỘ NÃO

Nếu bạn muốn khai phóng mọi giới hạn trong việc học tập thì một điều bạn chắc chắn phải làm là đọc thông tin. Cũng giống như trí nhớ là nền tảng cho mọi hoạt động của não bộ, việc đọc cũng là nền tảng cho mọi hoạt động học tập. Nếu một ai đó nói với bạn rằng họ không đọc thì điều ấy mang hàm ý là: “Tôi đã ngừng nỗ lực học tập rồi. Vâng, bạn có thể học nhiều thứ thông qua việc xem video, nghe podcast hoặc xem phim. Thậm chí cả những chương trình truyền hình ngớ ngẩn nhất cũng có thể dạy bạn được điều gì đó. Nhưng nếu bạn muốn việc học trở thành một phần chủ động và luôn luôn được đổi mới trong cuộc sống thì bạn buộc phải có phương pháp đọc phù hợp.” Đây là lý do:

Việc đọc sẽ giúp khởi động bộ não của bạn. Khi đọc, bạn đang dùng nhiều chức năng não khác nhau trong cùng một lúc - điều này giúp bộ não được luyện tập cường độ cao, do đó mang lại nhiều lợi ích. Tiến sĩ Ken Pugh, chủ tịch và giám đốc nghiên cứu tại Phòng thí nghiệm Haskins đã chỉ ra rằng: “Những phần não bộ vốn đã tiến hóa để thực hiện các nhiệm vụ khác nhau - chẳng hạn như hình ảnh, ngôn ngữ hay các mối liên hệ trong học tập - đều có liên kết với một hệ thống thần kinh chịu trách nhiệm trong việc đọc thông tin, và điều này là một thử thách cho bộ não của bạn. Chỉ một câu thôi cũng có chứa rất nhiều thông tin cần được bộ não xử lý. Nói cách khác thì việc đọc sẽ giúp bộ não luyện tập ở cường độ cao mà ít hoạt động nào có thể mang lại được, và vì bộ não của là một dạng “cơ bắp” nên khi luyện tập càng nhiều, nó càng trở nên mạnh mẽ.”

• Việc đọc giúp cải thiện trí nhớ. Bởi vì khi đọc, bạn đang giao cho bộ não một công việc cường độ cao nên nó sẽ hoạt động ở một cấp độ cao hơn, Một lợi ích rõ ràng sẽ là cải thiện trí nhớ. Theo một nghiên cứu được thực hiện bởi Tiến sĩ Robert S. Wilson tại Trung tâm Y khoa Đại học Rush ở Chicago thì việc đọc có ảnh hưởng tích cực đối với hiện tượng suy giảm trí nhớ. “Chúng ta không nên xem nhẹ sức ảnh hưởng của các hoạt động thường nhật như đọc hay viết đối với con cái, với bản thân và cả với cha mẹ mình.” - ông ấy nói - “Nghiên cứu của chúng tôi cho thấy rằng việc luyện tập não bộ thông qua các hoạt động như vậy xuyên suốt cuộc đời của mỗi người, từ khi còn trẻ đến lúc đã già, là rất quan trọng để duy trì sức khỏe não bộ trong tương lai.”

• Việc đọc giúp gia tăng sự tập trung. Những khi ta cầm một quyển sách lên và ngồi xuống, hoặc thậm chí chỉ là dành ra chút thời gian để đọc báo thôi, thì khi ấy ta đang huấn luyện để tâm trí tập trung vào một thứ thôi. Không giống như trải nghiệm khi bạn lướt web hay xem video trên YouTube, lúc đọc sách thì bạn chỉ tập trung phần lớn tâm trí của mình vào việc đọc mà thôi. Điều này giúp rèn luyện sự tập trung khi bạn thực hiện các công việc khác.

• Việc đọc tăng cường vốn từ vựng. Một số người khi nói chuyện sẽ mang lại cảm giác rằng họ thông minh. Vậy khi gặp những người như vậy bạn sẽ có phản ứng gì? Khả năng cao là bạn sẽ có sự tôn trọng lớn hơn dành cho họ, và thậm chí còn cảm thấy một chút thua kém nữa. Những người như vậy thường có vốn từ vựng và khả năng sử dụng ngôn ngữ rộng hơn người bình thường. Việc đọc sẽ giúp bạn nâng cao vốn từ một cách tự nhiên. Càng đọc nhiều thì bạn sẽ càng được tiếp xúc với những ngôn ngữ đa dạng hơn cũng như cách sử dụng chúng trong nhiều ngữ cảnh khác nhau. Và bởi vì khi đọc, sự tập trung của bạn rất cao nên bạn sẽ có thể hấp thụ được nhiều kiến thức như thế hơn, và khi cần nhớ lại cũng sẽ dễ dàng hơn.

• Việc đọc giúp nâng cao trí tưởng tượng. Tại trường hoặc tại nơi làm việc, nếu bạn được giao cho nhiệm vụ kể một câu chuyện từ các gợi ý có sẵn, hẳn bạn sẽ hoàn thành được câu chuyện dễ hơn khi có được nhiều gợi ý hơn. Và bản chất của việc đọc là bạn sẽ được tiếp xúc với hết gợi ý này đến gợi ý khác, tất cả sẽ giúp kích thích trí tưởng tượng của bạn. “Nếu đặt mình vào vị trí của người này thì sẽ ra sao?” “Làm thế nào để sử dụng kỹ thuật này và làm việc hiệu quả hơn?” “Một khi Jim đã giúp tôi trở nên không giới hạn thì việc đầu tiên tôi làm sẽ là gì?” Khi có được trí tưởng tượng phong phú thì bạn sẽ thấy được nhiều khả năng hơn trong cuộc sống, và việc đọc sẽ giúp bạn luôn phải sử dụng trí tưởng tượng ấy ở cường độ cao.

• Việc đọc cải thiện mức độ thấu hiểu. Việc học đến từ rất nhiều nguồn khác nhau, và có rất nhiều công cụ đóng góp vào sự thành công khi học. Mặc dù để thành công bạn cần có khả năng tư duy linh hoạt và sự thông thạo các kỹ năng cần thiết, nhưng sự thấu cảm và thấu hiểu cũng rất quan trọng. Khi đọc, bạn sẽ được tiếp xúc với những cuộc đời mà mình chưa từng biết đến trước đây, trải nghiệm những điều mà mình chưa bao giờ tưởng tượng ra và biết được những suy nghĩ rất khác so suy nghĩ của bản thân. Tất cả những điều này sẽ giúp xây dựng sự thấu cảm của bạn dành cho người khác, cũng như sự thấu hiểu đối với mọi sự trên thế giới chứ không chỉ gói gọn trong cuộc sống của bạn.

BẮT ĐẦU CÙNG KWIK

Nếu bạn có thể đọc nhanh hơn, hiểu nhiều hơn và tận hưởng hơn thì bạn sẽ chọn những quyển sách nào để bắt đầu đọc trong tháng này? Hãy viết ra ba quyển sách mà bạn muốn bắt đầu đọc............................................

TỰ ĐÁNH GIÁ KHẢ NĂNG ĐỌC

Điều đầu tiên bạn cần làm là tìm hiểu xem tốc độ đọc hiện tại của mình là bao nhiêu - đây được gọi là tốc độ nền. Tốc độ đọc được đo lường dựa trên số chữ bạn có thể đọc được trong một phút. Để biết được con số này, bạn sẽ cần một quyển tiểu thuyết đơn giản, một cây bút chì và một chiếc đồng hồ bấm giờ. Sau đó, hãy thực hiện các bước sau:

1. Đặt đồng hồ hai phút.

2. Đọc với tốc độ thoải mái và dừng lại khi đồng hồ báo hết giờ (đánh dấu lại vị trí bạn đọc đến).

3. Đếm tổng số chữ trong ba dòng bình thường và lấy con số đó chia cho ba. Đây là số chữ trung bình trong một dòng.

4. Đếm số dòng bạn vừa mới đọc xong (chỉ đếm những dòng trải dài ít nhất là nửa trang giấy).

5. Nhân số chữ trong mỗi dòng với số dòng mà bạn đã đọc được (nhân hai con số mà bạn tìm ra trong bước 3 và bước 4 với nhau).

6. Lấy con số này chia cho hai (bởi vì bạn đã đọc trong hai phút), và đây chính là số chữ bạn đọc được trong một phút. Hãy thực hiện quy trình này ngay bây giờ. Bạn cần phải thực hiện bài tập này trước khi bắt đầu đọc phần sau. Hãy viết ra kết quả dưới đây:

Tốc độ đọc hiện tại của bạn là bao nhiêu? …..từ mỗi phút.

Một người trung bình sẽ có tốc độ đọc khoảng 150 đến 250 chữ một phút. Con số này sẽ thay đổi tùy theo độ khó của nội dung đọc. Nếu bạn đọc chưa đến 100 chữ một phút thì có thể nội dung ấy quá khó đối với bạn hoặc bạn cần phải cải thiện tốc độ đọc của mình (những kỹ năng được đề cập trong chương này sẽ giúp bạn thực hiện điều này).

Ví dụ một người có thể đọc được 200 chữ một phút. Người này đọc và học khoảng bốn tiếng mỗi ngày. Một người khác có thể đọc được 400 chữ một phút (nhanh gấp đôi) thì họ chỉ cần học trong một khoảng thời gian bằng nửa người kia. Người có khả năng đọc nhanh sẽ tiết kiệm được ít nhất hai tiếng mỗi ngày.

BẮT ĐẦU CÙNG KWIK

Nếu bạn có thể tiết kiệm được hai tiếng mỗi ngày, bạn sẽ làm gì trong khoảng thời gian này? Hãy dành ra một chút thời gian để viết lại những điều mình sẽ làm trong hai tiếng dư ra này.

THỬ THÁCH CỦA VIỆC ĐỌC

Phần lớn con người ta không đọc sách, hoặc chỉ đọc rất ít bởi nhiều lý do khác nhau. Có thể bạn làm việc trong nhiều giờ liền và đến cuối ngày thì đã thấm mệt. Vậy nên sẽ dễ dàng hơn nếu bạn chọn cách giải trí thụ động (xem ti vi, xem phim, nghe nhạc,...) chứ không phải hoạt động chủ động như đọc sách. Nếu bạn phải chủ động làm một việc gì đó để giải trí thì khả năng cao là bạn sẽ chơi trò chơi điện tử. Tôi hiểu tại sao bạn làm thế, nhưng nếu bạn nhận ra được những lợi ích mà tôi đã liệt kê ra ở phần trên thì bạn sẽ hiểu rằng mình cần phải tìm ra một khoảng thời gian trong ngày - và mỗi ngày - để đọc.

- Một lý do khác khiến mọi người không đọc sách là do họ cảm thấy việc này tốn nhiều công sức. Họ có thể đọc một trang sách trong vòng năm phút, và nếu như vậy thì tính ra để đọc hết một quyển sách 300 trang thì họ sẽ phải bỏ ra nỗ lực tương đương với việc đi bộ từ New York đến Georgia. Tốc độ đọc của mọi người thường khá chậm, và có một số lý do như sau. Thứ nhất là đã rất lâu rồi họ không còn được dạy về phương pháp đọc sách nữa - có thể là từ lớp hai hoặc lớp ba - và kể từ đó, khả năng đọc của họ (và quan trọng hơn là các kỹ năng đọc) cũng không được cải thiện được nhiều mặc dù họ vẫn tiếp tục học lên các lớp trên. Một lý do khác là vì họ không tập trung được khi đọc. Họ còn bận nghe ngóng lũ trẻ, để mắt đến chương trình ti vi, cách vài phút lại kiểm tra email và những thứ tương tự. Vì thế họ thường phải đọc đi đọc lại một đoạn văn nhiều lần do họ không đủ tập trung để hiểu được mình đang đọc gì.

Có hai nguyên nhân chính dẫn đến tốc độ đọc hạn chế của con người. Kỹ năng đọc của bạn được tạo nên từ hai thành phần chính: tốc độ đọc và khả năng hiểu. Trước khi tìm hiểu về các phương pháp giúp gia tăng hiệu quả khi đọc, trước hết hãy cùng nhìn vào ba rào cản và chướng ngại vật đang cản trở chúng ta đọc nhanh hơn.

1. Thoái lui

Bạn đã bao giờ trải qua cảm giác này chưa: Bạn nhận ra rằng mình cứ đọc đi đọc lại mãi một câu trong sách? Hoặc bạn bắt đầu “đọc lang thang” (có nghĩa là quay trở lại đọc những nội dung cũ mà không có mục đích gì)? Thoái lui là khái niệm được dùng để diễn tả hiện tượng khi mắt bạn cú quay trở lại những từ cũ để đọc. Ai cũng thực hiện việc này, chỉ là nhiều hay ít mà thôi, và phần lớn quá trình này diễn ra trong vô thức. Khi làm như vậy, mọi người nghĩ rằng họ sẽ hiểu được nội dung tốt hơn, nhưng thật ra nó lại phản tác dụng. Khi đọc thoái lui, hay còn gọi là đọc nhảy lùi, bạn sẽ khó nắm bắt được ý nghĩa và điểm chính yếu của nội dung. Quá trình thoái lui sẽ làm gián đoạn việc đọc, đồng thời cũng làm giảm tốc độ đọc.

2. Những kỹ năng lạc hậu

Khả năng đọc không phản ánh mức độ thông minh của bạn, bởi vì nó là một kỹ năng, và cũng giống như tất cả các kỹ năng khác, bạn có thể học để cải thiện nó. Lần gần đây nhất bạn học một lớp dạy phương pháp đọc là khi nào? Đối với phần lớn chúng ta có lẽ đó là khi học lớp bốn hoặc lớp năm. Và cũng như rất nhiều người khác, kỹ năng đọc của bạn có lẽ cũng không có cải thiện gì mấy so với thời điểm ấy. Đây là thử thách mà bạn phải đối mặt: Số lượng và độ khó của những tài liệu bạn phải đọc có thay đổi theo thời gian không? Độ phức tạp của các nội dung cần đọc có lẽ đã tăng cao hơn nhiều rồi, thế nhưng kỹ năng đọc của chúng ta vẫn chỉ như cũ mà thôi.

3. Nội thanh

Nội thanh thật ra chỉ là cách nói hoa mỹ dùng để chỉ giọng nói ở bên trong bạn. Khi đọc những dòng này, bạn có nhận thấy rằng ở trong đầu mình đang vang lên một giọng nói, lặp lại chính xác những từ bạn đang đọc không? Hi vọng rằng đó là giọng nói của chính bạn. Nội thanh sẽ làm giảm tốc độ đọc, và tối đa bạn chỉ có thể đọc được vài trăm từ mỗi phút mà thôi. Điều đó có nghĩa là tốc độ đọc của bạn bị giới hạn bởi tốc độ nói chứ không phải tốc độ suy nghĩ. Trong thực tế thì tốc độ suy nghĩ có thể nhanh hơn nhiều.

Vậy thì nội thanh từ đâu mà có? Nó xảy ra đối với phần lớn mọi người khi chúng ta mới bắt đầu tập đọc. Khi ấy, bạn cần phải đọc to các câu chữ lên để thầy cô biết được liệu bạn có đang đọc đúng hay không. Bạn còn nhớ khi mình và những học sinh khác đứng thành vòng tròn và mỗi người sẽ phải thay phiên nhau đọc to lên không? Đối với nhiều người thì đây là một hoạt động cực kỳ áp lực. Bạn cảm thấy áp lực phải nói chính xác các từ. Cách phát âm cũng rất quan trọng. Và đó chính là lúc bộ não của bạn hình thành nên mối liên kết rằng: nếu tôi muốn hiểu được một từ khi đang đọc, tôi phải nói được nó một cách chính xác.

Sau này, bạn không còn phải đọc to ra nữa, mà chỉ tự đọc nhẩm một cách im lặng thôi. Đây là lúc bạn biến tiếng đọc to trở thành âm thanh nội tại, và phần lớn chúng ta bắt đầu có nội thanh từ lúc ấy. Căn bản là bạn tin rằng nếu mình không nghe thấy từ đó thì bạn sẽ không thể hiểu được nó. Nhưng việc này không đúng.

Sau đây là một ví dụ: Chúng ta đều biết rằng tổng thống John F. Kennedy là một người đọc rất nhanh, có thể từ 500 đến 1.200 từ mỗi phút. Ông ấy đã thuê các chuyên gia dạy đọc nhanh để huấn luyện cho nhân viên của mình. Tốc độ diễn thuyết của ông ấy là ở mức 250 từ mỗi phút. Vậy nên rõ ràng là khi đọc, không phải tất cả mọi từ đều được nói thành lời trong tâm trí ông. Bạn không cần phải nói một từ ra thì mới có thể hiểu được nó.

Hãy dành một chút thời gian để nghĩ về một chiếc xe cụ thể, có thể là xe của bạn hoặc của người khác. Nó trông thế nào? Nó có màu gì? Hãy thực hiện ngay bây giờ.

Những suy nghĩ xuất hiện trong đầu bạn là gì? Có thể câu trả lời của bạn sẽ là: “Nó màu xanh, có bốn bánh xe với ghế ngồi được bọc da màu nâu. Câu hỏi dành cho bạn: Liệu những từ như màu xanh, bánh xe hoặc da xuất hiện dưới dạng từ ngữ hay là bạn đã nghĩ đến hình ảnh một chiếc xe với tất cả các đặc điểm đó? Phần lớn chúng ta đều suy nghĩ bằng hình ảnh chứ không phải âm thanh. Và như đã đề cập trong chương trước về trí nhớ, từ ngữ chỉ là công cụ để chúng ta truyền tải những ý nghĩ và hình ảnh mình nhìn thấy.”

Khi đọc, nếu bạn có thể hình ảnh hóa các nội dung thì cả tốc độ đọc lẫn khả năng hiểu của bạn đều sẽ tăng lên rất nhiều. Việc “nói ra” các từ ngữ là không cần thiết vì nó tiêu tốn quá nhiều thời gian, cũng giống như việc khi đọc một câu thì chẳng bao giờ bạn nói ra những từ như “phẩy”, “chấm”, “chấm hỏi” cả. Bạn sẽ không bao giờ đọc một câu như thế này: “Tôi vừa mới mua một vài trái bơ phẩy việt quất phẩy và bông cải xanh chấm. Bạn hiểu được rằng các dấu câu chỉ là những ký hiệu mang một số ý nghĩa nhất định mà thôi.”

Từ ngữ cũng chỉ là ký hiệu. Thường thì khi đọc, 95% các từ ngữ là những chữ bạn đã từng nhìn thấy rồi. Bạn không cần phải phát âm lại chúng đâu, và tương tự, bạn cũng không cần phải phát âm ra những từ đệm như vì, này hoặc cái. Chỉ cần nhìn là bạn đã biết ý nghĩa của chúng rồi chứ không cần phải nghe âm thanh. Điều quan trọng là nội dung mà nó truyền tải, và nội dung sẽ được diễn đạt và ghi nhớ tốt hơn nếu nó xuất hiện ở dạng hình ảnh. Nếu muốn giảm bớt nội thanh thì đầu tiên bạn phải hiểu được khái niệm này.

HIỂU LẦM VỀ VIỆC ĐỌC

Hiểu lầm 1: Người đọc nhanh không thể hiểu kỹ

Đây là một thông tin được truyền bá trong cộng đồng những người đọc chậm, và điều này là là không đúng. Thật ra thì những người đọc nhanh thường có khả năng hiểu tốt hơn người đọc chậm. Bạn có thể liên tưởng như thế này: Khi bạn lái xe chầm chậm trên một con đường vắng vẻ, bạn có thể cùng lúc làm nhiều việc khác nhau - có thể là nghe radio, uống sinh tố, vẫy chào người hàng xóm và hát theo bản nhạc yêu thích. Sự chú ý của bạn không tập trung vào một điểm, nó cứ đi lang thang hết nơi này đến nơi khác.

Nhưng hãy tưởng tượng bạn đang lái một chiếc xe đua và phải vượt qua những khúc cua gấp lắt léo. Bạn sẽ phải tập trung nhiều hơn hay ít hơn? Tôi đảm bảo rằng bạn sẽ cực kỳ tập trung vào những chuyện đang xảy ra ở phía trước, phía sau và ở đoạn đường trước mắt. Bạn không nghĩ về đống quần áo phải giặt. Đối với việc đọc cũng vậy. Chìa khóa để hiểu nội dung tốt hơn chính là sự tập trung. Nhưng một số người đọc chậm đến nỗi họ khiến cho tâm trí mình trở nên chán ngấy việc đọc. Một khi tâm trí đã chán nản thì nó không thể tập trung cao độ được. Bộ não của bạn có thể xử lý một lượng lớn thông tin, thế nhưng phần lớn mọi người đọc chậm như thể họ phải đọc từng... từ... một... vậy. Điều này khiến bộ não cảm thấy chán nản.

Nếu tâm trí của bạn có đi lang thang và nghĩ vu vơ thì có thể lý do chính là như vậy. Nếu bạn không cung cấp cho bộ não đủ lượng kích thích cần thiết thì nó sẽ tìm kiếm sự kích thích ở những nơi khác, và gây ra xao nhãng. Bạn có thể sẽ tự hỏi tối nay mình ăn gì, hoặc sẽ mặc gì trong buổi hẹn hò ngày mai, hoặc nghe lỏm cuộc nói chuyện của mọi người trên hành lang. Chúng ta đã đề cập đến tình huống khi bạn không thể nhớ được gì mặc dù vừa mới đọc xong một đoạn văn hoặc một trang sách, và nguyên nhân có thể là vì bạn đọc chậm đến mức bộ não cảm thấy nhàm chán và chẳng còn hứng thú với việc đọc nữa. Hoặc có thể bạn sử dụng việc đọc như một liệu pháp an thần khiến bạn dễ dàng rơi vào giấc ngủ. Khi đọc nhanh, bạn sẽ kích thích được bộ não, từ đó gia tăng sự tập trung cũng như mức độ thấu hiểu các nội dung.

Hiểu lầm 2: Đọc nhanh khó hơn và tốn công sức nhiều hơn

Đọc nhanh sẽ tốn ít công sức hơn, chủ yếu là bởi vì những người đã luyện tập được khả năng đọc nhanh sẽ ít khi nào thực hiện đọc đi đọc lại như những người đọc chậm. Những người đọc chậm thường sẽ dừng lại ở một số từ, đọc lại nó, rồi chuyển sang từ tiếp theo, sau đó lại quay trở về từ trước, cứ thế tiếp diễn trong suốt quá trình đọc. Phương pháp này tốn nhiều công sức hơn, đồng thời cực kỳ mệt mỏi và nhàm chán. Những người đọc nhanh sẽ lướt qua các con chữ dễ dàng hơn và nhanh hơn. Và vì thế họ đọc hiệu quả hơn - thời gian bỏ ra ít hơn như kết quả thu được lại nhiều hơn!

Hiểu lầm 3: Người đọc nhanh không biết trân trọng việc đọc

Điều này cũng không đúng. Bạn không cần phải nghiên cứu kỹ từng nét cọ trong một bức tranh mới có thể cảm nhận được giá trị của nó. Và tương tự, bạn cũng không cần nghiên cứu kỹ từng từ trong một quyển sách mới biết được giá trị của sách. Một trong những điều tuyệt vời nhất khi nâng cao được kỹ năng đọc là bạn sẽ có được sự linh hoạt. Những người đọc nhanh có thể lựa chọn đọc lướt qua các nội dung nhàm chán/không thiết yếu và đọc chậm hoặc thậm chí là đọc lại những thông tin thú vị/quan trọng. Sự linh hoạt này chính là sức mạnh. Những người đọc nhanh rất trân trọng việc đọc nhiều thông tin bởi vì họ biết rằng việc ấy sẽ không tốn quá nhiều thời gian.

LƯỚT NGÓN TAY TRÊN CÁC DÒNG CHỮ KHI ĐỌC

Khi còn nhỏ, có thể bạn đã được dạy rằng không nên dùng tay để chỉ vào dòng chữ khi đọc. Mọi người thường tin rằng làm như vậy sẽ làm chậm quá trình đọc. Nhưng bằng chính bản năng của mình, những đứa trẻ đã hiểu được rằng ngón tay sẽ giúp đôi mắt tập trung hơn và không đi lang thang đến những vị trí khác. Khi kết hợp dùng ngón tay, tốc độ đọc của bạn sẽ tăng lên bởi vì đôi mắt vốn có xu hướng tập trung vào những thứ đang di chuyển.

Biết được lý thuyết này là một chuyện, nhưng thực hành nó lại là chuyện khác. Hãy thực hành sử dụng ngón tay để đọc lại nội dung mà bạn đã sử dụng cho bài tập xác định tốc độ đọc ở phần trước (trang xxxxxx.). Hãy đọc lại từ đầu và dùng ngón tay để lần theo các con chữ. Chỉ đọc đến đúng đoạn mà bạn dừng lại khi nãy. Lần này, đừng quá quan tâm đến việc hiểu nội dung vì bạn chỉ đang thực hành thôi. Mục đích của bài tập này chỉ là giúp bạn làm quen với việc dùng ngón tay khi đọc.

Khi đọc xong, hãy đặt đồng hồ hai phút, sau đó tiếp tục đọc bắt đầu từ đoạn tiếp theo ngay sau chỗ bạn dừng lại. Tiếp tục đọc cho đến khi đồng hồ báo hết giờ. Hãy tính toán tốc độ đọc mới của bạn (theo công thức như cũ) và viết con số ấy vào đây:

Tốc độ đọc mới của tôi là …..từ mỗi phút.

Các nghiên cứu đã cho thấy rằng sử dụng ngón tay khi đọc sẽ giúp gia tăng tốc độ đọc lên từ 25 đến 100%. Bạn càng luyện tập kỹ thuật này nhiều thì kết quả sẽ càng cao. Khi mới bắt đầu, có lẽ bạn sẽ cảm thấy khá ngượng ngạo nhưng điều này cũng giống như khi lái xe lần đầu thôi, hãy kiên nhẫn và nhớ rằng việc luyện tập nâng cao kỹ năng bao giờ cũng tốn nhiều công sức hơn, nhưng một khi đã có kỹ năng, việc học hỏi sau này sẽ dễ dàng hơn.

Sử dụng ngón tay khi đọc cũng giúp kích thích thêm một giác quan khác của bạn trong quá trình học, đó là xúc giác. Khướu giác và vị giác của bạn có mối liên hệ chặt chẽ, và tương tự, thị giác và xúc giác cũng gắn kết với nhau rất mật thiết. Đã bao giờ bạn đưa cho một đứa trẻ xem món đồ mới chưa? Bản năng tự nhiên của nó sẽ là đưa tay ra sờ món đồ ấy.

Khi sử dụng ngón tay trong quá trình đọc, bạn cũng sẽ hạn chế được hiện tượng thoái lui, và đây là lý do việc thực hành kỹ thuật này có thể giúp bạn gia tăng tốc độ đọc. Đôi mắt bạn sẽ tự động hướng sự chú ý đến những vật chuyển động, và vì thế việc di chuyển ngón tay trên trang giấy sẽ giúp giảm thiểu tình trạng đôi mắt tự động đọc ngược lại phía trước.

Hãy thực hành sử dụng ngón tay khi đọc, chỉ riêng công cụ này thôi là đã có thể cải thiện đáng kể tốc độ đọc và khả năng hiểu nội dung của bạn rồi, từ đó có thể nâng cao hiệu quả học tập. Nếu bạn cảm thấy mỏi ngón tay, hãy sử dụng cả cánh tay và di chuyển nó theo những dòng chữ mình đọc. Cơ ở cánh tay lớn hơn nhiều, và vì thế sẽ ít bị mỏi hơn.

LÀM THẾ NÀO ĐỂ ĐỌC NHANH HƠN NỮA

Dưới đây là một số công cụ khác có thể giúp bạn tăng tốc độ đọc nhanh hơn nữa:

1. Đọc cũng giống như tập thể dục

Khi tập thể dục, bạn hiểu rằng cơ bắp của mình không thể nào phát triển được nếu bạn nuông chiều nó. Bạn cần phải thử thách giới hạn của cơ bắp, khiến nó cảm thấy khó chịu một chút, và có thế thì nó mới phát triển được. Đối với việc đọc cũng vậy. Khi thử thách bản thân phải đọc nhanh hơn, “cơ bắp” đọc của bạn sẽ trở nên mạnh mẽ hơn, và những chuyện khó khăn sẽ dần trở nên dễ dàng hơn. Bạn sẽ có thể đọc nhanh hơn chỉ với một hành động đơn giản là rèn luyện khả năng đọc nhanh. Những người hay chạy bộ hiểu rất rõ điều này. Khi tập chạy trên máy, nếu luyện tập thường xuyên thì bạn sẽ nhận rằng mình sẽ có thể chạy với tốc độ ngày một nhanh hơn. Có thể tốc độ ấy trước đây rất khó với bạn nhưng sau một tuần thì nó đã dễ dàng hơn bởi vì bạn đã thử thách bản thân ở cấp độ cao hơn.

Để tăng tốc độ đọc nhanh hơn nữa, hãy thử bài tập này: Bạn cần một quyển tiểu thuyết với nội dung đơn giản, một cây bút chì và một chiếc đồng hồ đeo tay hoặc đồng hồ bấm giờ:

1. Đọc một cách thoải mái (dùng ngón tay lướt trên trang giấy) trong vòng 4 phút. Đặt đồng hồ 4 phút và đọc như bình thường. Khi đồng hồ báo giờ, hãy dừng lại và đánh dấu chỗ bạn đọc đến. Đây sẽ là “vạch đích” của bạn.

2. Bây giờ đặt đồng hồ 3 phút. Mục tiêu là đọc đến vạch đích trước khi đồng hồ báo hết giờ. Sau đó hãy cố gắng đọc (đồng thời sử dụng ngón tay) cho đến khi đến được vị trí bạn đã đọc đến ở bước 1 trong vòng 3 phút.

3. Đặt đồng hồ 2 phút. Đừng quan tâm đến việc hiểu nội dung. Hãy cố gắng đọc đến vạch đích trước khi đồng hồ báo hết 2 phút. Sử dụng ngón tay lướt theo từng dòng chữ. Giữ mắt mình nhìn theo ngón tay với tốc độ nhanh nhất có thể.

4. Thực hiện lần cuối. Đặt đồng hồ 1 phút. Cố gắng hết sức để đọc đến vạch đích trong một phút. Đừng bỏ qua bất cứ dòng nào, và lúc này cũng đừng quan tâm đến việc hiểu nội dung.

5. Giờ đây, hãy hít thở. Đặt đồng hồ 2 phút. Bắt đầu đọc từ vạch đích và đọc tiếp các nội dung mới. Hãy đọc ở một tốc độ bạn thấy thoải mái và cố gắng hiểu nội dung thông tin. Hãy đếm số dòng bạn đọc được khi hết giờ, rồi chia cho hai. Đây chính là tốc độ đọc mới của bạn. Hãy viết ra đây: …. phút. từ mỗi

Bạn cảm thấy như thế nào? Khi thực hiện bài tập này, bạn sẽ nhận ra rằng tốc độ đọc của mình đã tăng lên. Hãy nghĩ đến hình ảnh so sánh như thế này: Nếu bạn đang lái xe trên đường cao tốc với tốc độ 65 dặm một giờ, sau đó do tình hình giao thông nên bạn phải đi chậm lại ở mức 40 dặm một giờ, khi ấy bạn sẽ cảm giác như mình đang lái rất chậm. Đó là vì bạn đã quen lái ở tốc độ cao rồi. Nhưng trong thực tế thì bạn lái không chậm như thế đâu, vì tốc độ chỉ là tương đối mà thôi.

Nguyên lý này cũng đúng trong việc đọc. Nếu bạn thử thách bản thân và cố gắng đọc nhanh gấp hai hoặc ba lần tốc độ bình thường, khi bạn thả lỏng và đọc lại ở tốc độ mình cảm thấy thoải mái thì nó sẽ nhanh hơn tốc độ ban đầu - và bạn sẽ cảm thấy tốc độ như ban đầu có vẻ quá chậm.

Bạn nên thực hành bài tập đọc 4 phút này ít nhất một lần mỗi ngày cho đến khi bạn đạt được tốc độ mà mình thấy thoải mái và hài lòng. Hãy lên lịch cho việc đọc. Và cũng giống như việc tập thể dục, đừng nghĩ mình có thể tập luyện một lần là đủ cho cả đời. Bạn phải thực hiện một cách thường xuyên, nếu không thì cơ bắp đọc của bạn cũng sẽ suy yếu đi.

2. Gia tăng tầm nhìn ngoại vi

Tầm nhìn ngoại vi là tất cả những con chữ hay ký tự mà bạn có thể nhìn thấy trong một ánh nhìn duy nhất. Bằng cách gia tăng tầm nhìn ngoại vi, bạn sẽ có thể nhìn và hiểu được cùng lúc nhiều chữ hơn. Phần lớn mọi người được dạy rằng họ nên đọc từng chữ một thôi, nhưng thực tế là chúng ta có thể đọc hơn như vậy nhiều.

Khi mới học đọc, bạn được dạy rằng các chữ cái sẽ kết hợp để tạo nên một đơn vị lớn hơn, được gọi là chữ, và các chữ có thể hợp thành từ. Khi còn nhỏ, ban sẽ đánh vần một chữ bằng cách đọc to nên các chữ cái cấu thành nó. Ví dụ, từ báo cáo sẽ được chia nhỏ thành chữ báo và chữ cáo, sau đó các chữ này được chia nhỏ thành B-Á-O và C-Á-O. Giờ đây bạn đã lớn hơn và bạn không còn quá để tâm đến các chữ cái nữa, bạn chỉ nhìn thấy các đơn vị lớn hơn là chữ.

Một trong những lý do tại sao mọi người đọc chậm là do họ chỉ đọc từng chữ một. Nếu bạn thêm vào chữ bản ở phía trước từ báo cáo thì bạn sẽ có cụm từ BẢN BÁO CÁO. Hai từ trong cụm này đều mang nghĩa riêng, nhưng tâm trí bạn chỉ nhìn chúng như một cụm có ý nghĩa nhất quán mà thôi. Và tương tự, tâm trí cũng có thể nhìn thấy cùng lúc một nhóm gồm nhiều chữ hơn. Khi làm được điều này, bạn sẽ đưa tốc độ đọc của mình lên một tầm cao hơn nữa. Một người bình thường chỉ nhìn thấy chữ chứ không phải từng chữ cái riêng lẻ, và tương tự vậy, những người đọc bậc thầy cũng chỉ nhìn thấy một nhóm chữ (hay một nhóm ý chính) chứ không phải từng chữ riêng lẻ. Bạn có thể sử dụng các công cụ được trình bày trong phần “Bí quyết luyện đọc bổ sung” ở đoạn sau để luyện tập mở rộng tầm nhìn ngoại vi.

Khi thực hiện các bài tập tôi đã trình bày ở trên, bạn sẽ bắt đầu giảm được nội thanh. Khi đọc nhanh hơn, tự nhiên bạn sẽ cảm thấy khó mà nhẩm theo trong đầu từng chữ được. Khi đã đạt được một tốc độ nhất định (khoảng 300 đến 350 từ một phút), bạn sẽ không thể nhẩm theo được nữa. Khi đến được cột mốc này, bộ não của bạn sẽ tự động chuyển từ việc đọc nhẩm từ ngữ từ sang việc biến từ ngữ thành hình ảnh. Khi ấy, đọc một quyển sách cũng giống như khi xem một bộ phim vậy.

Đếm số cũng là một công cụ hữu ích để loại bỏ nội thanh. Quá trình này nghe thì rất đơn giản thôi: khi đọc, bạn chỉ cần nói to lên “một, hai, ba...” và cứ thế đếm tiếp. Ban đầu, bạn sẽ cảm thấy việc đếm số thành tiếng và đọc nhẩm trong đầu (nội thanh) cùng lúc là rất khó khăn. Khi thực tập điều này, bạn sẽ ít đọc nhẩm hơn và nâng cao khả năng nhìn chữ chứ không nhẩm theo chữ nữa, từ đó cải thiện tốc độ đọc và khả năng hiểu nội dung.

Mọi người có xu hướng nhớ và hiểu những điều họ nhìn thấy nhiều hơn là điều họ nghe thấy. Cũng đúng thôi vì phần lớn mọi người có thể nhớ lại khuôn mặt mình từng gặp tốt hơn cái tên mình từng nghe. Khi thực hiện các bài tập này, tốc độ đọc của bạn sẽ tăng lên vì bạn không còn đọc nhẩm theo từng từ nữa. Ban đầu, bạn sẽ cảm thấy khá bối rối (và thậm chí khả năng hiểu của bạn cũng bị giảm sút), nhưng chỉ sau một thời gian ngắn, tâm trí bạn sẽ cảm thấy ngán ngẩm với việc đếm số và nó sẽ không đếm nữa.

Khi luyện tập thường xuyên, khả năng hiểu nội dung của bạn sẽ sớm tăng lên và mở rộng hơn bởi vì khi ấy bạn đã có thể nhìn thấy và thấu hiểu các thông tin tốt hơn.

NHỮNG CÂU CHUYỆN THÀNH CÔNG

Đã có rất nhiều học viên đạt được thành công nhờ vào kỹ năng đọc nhanh, nhiều đến mức chúng tôi có thể tập hợp các câu chuyện của họ và viết thành sách, đồng thời, chúng tôi cũng thường xuyên đăng tải chúng lên mạng xã hội. Đây là một câu chuyện chúng tôi mới nhận được hôm nay. Sarah đã từng đọc rất chậm, cô ấy gặp khó khăn trong việc tập trung và không thể nhớ được tên người cũng như các sự kiện. Sau nhiều năm chật vật trong lĩnh vực này, cô ấy tự thuyết phục bản thân rằng mình sẽ chẳng bao giờ cải thiện được kỹ năng đọc hay kỹ năng học tập của mình.

Trong các chương trình của mình, tôi luôn trấn an các học viên rằng điều chúng ta hướng đến không phải là sự hoàn hảo, mà là sự tiến bộ, và điều này giúp Sarah hiểu được vấn đề. Cô ấy nhận ra rằng mình đã cố gắng thực hiện các phương pháp quá phức tạp, nhưng lại bỏ qua những điều đơn giản hơn - giống như những công cụ và kỹ thuật mà chúng tôi hướng dẫn - thế nhưng chính thứ đơn giản lại mang đến hiệu quả cao hơn. Cô ấy quyết định chăm chỉ thực hiện và cố gắng hết sức, mặc kệ những mối nghi ngờ vẫn còn trong tâm trí.

Kết quả đã nói lên tất cả. Tốc độ đọc hiện giờ của Sarah đã nhanh gấp ba lần, cô ấy tăng từ mức 253 từ mỗi phút lên đến 838 từ mỗi phút. Mỗi ngày, việc đầu tiên Sarah làm là đọc, việc này giúp cô ấy khởi đầu ngày mới với năng lượng tích cực và mang đến cho cô cảm giác mình đã đạt được một thành công gì đó trong ngay đầu ngày.

Lou, một học viên khác, sau khi học được một kỹ thuật đọc nhanh cũng đã trải nghiệm được sự khác biệt rõ ràng trong kỹ năng đọc của mình. Lou học rất tốt trong những lĩnh vực đòi hỏi sự tư duy của não trái như kỹ thuật hay toán học và đã có được bằng cử nhân kỹ sư điện. Tuy nhiên, anh ấy lại gặp nhiều thử thách trong các lớp văn học. Trong những năm tháng còn học tại trường, anh ấy cảm thấy rất khó khăn để hiểu được các con chữ cũng như những ý tưởng và bài học rút ra. Thậm chí anh ấy còn nghĩ rằng mình tốt nghiệp được là vì giáo viên đã thương tình và cho anh ấy vừa đủ điểm C đậu vớt.

BÍ QUYẾT LUYỆN ĐỌC BỔ SUNG

Cầm sách theo phương thẳng. Nếu để mở sách trên bàn thì bạn sẽ phải thực hiện một trong hai điều sau đây:

1. mắt bạn sẽ nhìn vào trang sách theo góc nghiêng, và điều này tạo ra áp lực không cần thiết cho mắt, hoặc

2. bạn sẽ cúi người về phía trước để cố gắng nhìn trang sách rõ hơn, và (như bạn đã biết) điều này sẽ làm gián đoạn dòng oxy di chuyển trong cơ thể và khiến bạn cảm thấy mệt mỏi

• Mỗi lần chỉ đọc khoảng 20 đến 25 phút. Hãy nhớ nguyên tắc về ưu tiên và ưu hậu. Không chỉ vậy, nếu mắt bạn cảm thấy mệt hoặc mỏi, hãy nghỉ giải lao. Hãy nhắm mắt lại và để nó được thư giãn.

• Biến việc đọc trở thành thói quen. Những người đạt được nhiều thành công trong cuộc sống gần như ai cũng đọc rất nhiều. Những bậc thầy đọc sách sẽ đọc rất nhiều. Điều quan trọng là biến nó trở thành một thói quen. Hãy tặng cho chính mình khả năng kỳ diệu này.

Khi đến tuổi 35, Lou bắt đầu học phương pháp để đọc. Các phương pháp này cũng có ích, nhưng sau bốn năm thì anh ấy vẫn cảm thấy kỹ năng đọc của mình cũng chỉ như một học sinh cấp hai. Như vậy là đã có tiến bộ rồi, nhưng vẫn chưa được như Lou mong muốn và anh ấy tiếp tục cảm thấy chán nản vì mình không thể hiểu tốt những từ ngữ và khái niệm. Vấn đề chủ yếu ở đây là do anh ấy cố gắng học bằng cách ghi nhớ thuộc lòng - cứ đọc đi đọc lại một đoạn văn và hi vọng rằng mình cuối cùng sẽ hiểu được. Và anh ấy thường xuyên rơi vào tình trạng đọc đến hết trang mà vẫn chưa học được gì.

Mặc dù anh ấy đã có một số tiến bộ trước đó, nhưng Lou chỉ thực sự tìm ra chìa khóa mở ra năng lực của mình khi đến với các khóa học. Trong khóa học ghi nhớ, chúng tôi đã dạy Lou cách hấp thụ các nội dung mình đọc, và vì thế khi đọc anh ấy đã bắt đầu dành thời gian để hình ảnh hóa các từ ngữ, đồng thời sử dụng tay trái để lần theo các dòng chữ trên trang giấy, và điều này giúp kích thích hoạt động ở não phải. Cuối cùng thì, lần đầu tiên trong nhiều năm, anh ấy đã có thể đọc sách và hiểu được toàn bộ nội dung của chúng.

BẮT ĐẦU CÙNG KWIK

Hãy dành ra ít nhất 15 phút mỗi ngày để đọc và lên lịch cho việc đọc giống như lên lịch cho một cuộc họp quan trọng vậy. Hãy cam kết biến việc đọc thành thói quen hàng ngày.

TRƯỚC KHI CHÚNG TA TIẾP TỤC

Một khi đã phá vỡ các giới hạn trong việc đọc và việc học, bạn sẽ đạt được một trạng thái tự do mới. Những người tối đa hóa được khả năng học hỏi của mình sẽ có thể trải nghiệm thế giới ở cấp độ bậc thầy, và họ có được sự tin rằng sẽ chẳng điều gì làm khó mình được. Hãy đến trang Web.taisachnhanh.cloud/resources để thực hành những điều mình đã được học trong quyển sách này. Bạn có thể xem một đoạn video hướng dẫn trích từ lớp học luyện đọc nhanh, trong đó tôi sẽ trình bày cho bạn các phương pháp này. Trước khi đọc chương tiếp theo, hãy thực hiện một số điều như sau:

• Xác định một thói quen đọc trong hiện tại mà bạn muốn thay đổi. Để tạo ra thay đổi thực sự thì bạn cần phải hiểu được điều gì đang cản trở mình và chú ý mỗi khi nó xuất hiện trong quá trình bạn đọc.

• Mỗi ngày, hãy thực hành đọc đồng thời sử dụng ngón tay để lần theo các dòng chữ. Lên kế hoạch cho việc đọc, thậm chí chỉ là 10 phút mỗi ngày cũng được, để bắt đầu luyện tập cho “cơ bắp đọc” của bạn.

• Liệt kê ra những quyển sách bạn muốn đọc trong tháng này, và viết ra những thay đổi có thể xảy ra trong cuộc sống khi bạn đọc xong những quyển sách ấy.

• Tham gia vào khóa học luyện đọc nhanh online (miễn phí) của tôi tại trang Web.taisachnhanh.cloud/ reading.

“Tư duy là công việc khó khăn nhất. Có lẽ vì vậy nên rất ít người thực hiện việc này.”

-HENRY FORD

15
TƯ DUY

Tại sao bạn cần phải tư duy từ nhiều khía cạnh khác nhau?

Con người có thể sử dụng trí thông minh theo những cách nào?

Khi tư duy khác biệt, bạn sẽ kết nối được với những siêu sức mạnh nào?

Để đạt được những thành tựu lớn, thông thường một người sẽ phải có được tư duy khác biệt. Einstein được cho là tác giả của câu nói này: “Nếu chỉ dùng những tư duy cũ thì chẳng thể nào giải quyết được các vấn đề do tư duy ấy tạo ra. Và điều này hoàn toàn hợp lý. Trong công việc, học tập và các mối quan hệ với gia đình, chúng ta cũng thường chỉ sử dụng một lề lối tư duy nhất định, và lối tư duy ấy đã ngăn chặn tất cả những hướng tiếp cận được xem là không phù hợp. Nhưng điều này sẽ dẫn đến hai vấn đề. Thứ nhất là mọi lối tư duy đều nên được kiểm tra định kỳ để xem nó có còn đúng nữa không. Ví dụ, có rất nhiều doanh nghiệp đi đến tình trạng phá sản bởi vì họ chỉ chăm chăm tiếp cận thị trường theo một phương pháp duy nhất và không thể nhận ra rằng phương pháp ấy đã không còn hiệu quả với đối tượng mục tiêu nữa. Vấn đề thứ hai là lối tư duy cố hữu như thế thường sẽ tạo ra nhiều vấn đề, và các vấn đề này chỉ có thể được giải quyết thông qua những góc nhìn và tư duy mới.”

Vậy thì tại sao phần lớn chúng ta lại gắn mình vào những lối tư duy cố hữu như vậy? Tôi nghĩ nguyên nhân của việc này cũng giống với nguyên nhân tại sao ta không thể tập trung: đó là vì chúng ta không được dạy về “kỹ năng tư duy” trong trường học. May mắn là bạn vẫn có thể học được kỹ năng này, và tôi sẽ hướng dẫn cho bạn ngay ở phần sau.

NHỮNG CHIẾC NÓN TƯ DUY

Tiến sĩ Edward de Bono đã phát triển khái niệm “sáu chiếc nón tư duy” để giúp con người thoát ra khỏi lối mòn tư duy của chính mình. Phương pháp này thường giúp các đội nhóm giải quyết vấn đề hiệu quả hơn, và các cá nhân cũng có thể dùng kỹ thuật này để có được những hướng tư duy mới hơn. Nguyên lý chính ở đây là chia việc tư duy ra thành sáu chức năng khác nhau, và mỗi chức năng sẽ được gắn với hình ảnh ẩn dụ là một chiếc nón.

• Bạn sẽ đội chiếc nón màu trắng khi ở trong trạng thái phân tích thông tin. Ở thời điểm này, bạn tập trung vào việc tìm kiếm thông tin và phân tích tất cả những thông tin mình cần để xử lý vấn đề. Để nhớ được loại này, hãy nghĩ đến màu trắng của những chiếc áo trong phòng thí nghiệm.

• Bạn chuyển sang đội chiếc nón màu vàng để mang lại những tư duy tích cực. Khi đó, bạn sẽ cố gắng tìm ra những điểm tích cực trong vấn đề hay thử thách mà mình đang gặp phải, nhấn mạnh vào những giá trị do chúng mang lại. Cách nhớ loại này là hãy nghĩ đến mặt trời màu vàng.

• Tiếp theo, bạn sẽ đội lên chiếc nón màu đen để tách mình ra khỏi những suy nghĩ tích cực và chuyển sự tập trung sang các khó khăn và khuyết điểm tồn tại trong vấn đề. Đây chính là lúc bạn cân nhắc đến những hậu quả khi không thể giải quyết được vấn đề. Để dễ nhớ hơn, hãy nghĩ đến chiếc áo thẩm phán màu đen.

• Sau khi thực hiện xong, bạn đội chiếc nón màu đỏ lên để kết hợp cảm xúc vào trong tư duy. Đây là thời điểm bạn có thể biểu hiện những cảm xúc của mình đối với vấn đề, thậm chí là cả cảm xúc sợ hãi. Đây cũng là lúc bạn cho phép những nhận xét cảm tính và trực giác của mình lên tiếng. Để nhớ loại này, hãy nghĩ đến trái tim màu đỏ.

• Lúc này, bạn chuyển sang chiếc nón màu xanh lá. Khi đội chiếc nón này, bạn đang ở trạng thái sáng tạo. Bạn đã phân tích vấn đề, và cũng đã thể hiện cảm xúc của mình, vậy thì lúc này hãy tự hỏi xem mình có thể đưa ra được ý tưởng nào mới ngoài những gì đã biết không? Làm thế nào để giải quyết theo những cách mới lạ trước đây bạn chưa từng thử. Bí quyết để nhớ loại này là nghĩ đến cỏ xanh.

• Cuối cùng, hãy đội chiếc nón màu xanh dương để chuyển sang trạng thái quản lý, tổng hợp. Lúc này, hãy đảm bảo rằng bạn thực hiện mọi thứ một cách hiệu quả và cân nhắc những đóng góp cũng như lợi ích của tất cả những chiếc nón khác. Thông thường các tổ chức sẽ khởi đầu với chiếc nón xanh dương để đưa ra mục tiêu cho buổi họp và đến cuối lại dùng nón xanh dương để tổng kết. Thậm chí nếu chỉ có một mình bạn sử dụng sáu chiếc nón thì đây cũng là chiếc nón bạn nên cân nhắc. Để nhớ được nó, hãy nghĩ đến bầu trời xanh.

Cách tiếp cận của De Bono trong vấn đề này mang đến một giải pháp sáng tạo, đồng thời cũng có tính hệ thống và linh hoạt cao, nhằm giúp bạn tận dụng tối đa khả năng tư duy của mình. Điểm cốt lõi của phương pháp này là nhìn vào vấn đề từ những khía cạnh hoàn toàn khác nhau. Đầu tiên, bạn cần làm rõ vấn đề mình muốn giải quyết là gì. Sau đó, hãy đảm bảo rằng bạn đã có đủ các thông tin cần thiết. Tiếp theo, hãy xem xét vấn đề dưới góc nhìn tích cực. Bước kế tiếp là suy xét một cách thực tế về những thử thách mình đang đối mặt, rồi cho phép bản thân cảm nhận những cảm xúc đối với vấn đề này. Sau đó, hãy tiếp cận vấn đề từ những góc nhìn mà trước đây bạn chưa hề thử, và để cho trí tưởng tượng được tự do phát huy. Sau đó bạn tổng kết lại mọi thứ để đảm bảo rằng mình đã giải quyết được những chuyện cần xử lý sau khi sử dụng phương pháp này.

Bạn có nhận ra rằng với phương pháp này, bạn đã sử dụng bộ não theo rất nhiều cách khác nhau không? Bạn đã phân tích, đã thể hiện cảm xúc, đã thỏa sức sáng tạo. Bạn xem xét mặc tích cực và tiêu cực của một vấn đề. Và bạn khả năng cao là đã tiếp cận vấn đề ấy với những công cụ mà thường ngày mình không thường sử dụng (nhưng có lẽ từ bây giờ trở đi bạn sẽ dùng nó rất nhiều). Einstein sẽ rất tự hào về bạn đấy.

BẮT ĐẦU CÙNG KWIK

Hãy nghĩ đến một vấn đề mà bạn cần giải quyết ngay lúc này. Có thể là vấn đề như “Làm sao để thực hiện được công việc đó?” hoặc “Làm thế nào để giao tiếp tốt hơn với người trong gia đình?” Hãy dùng phương pháp Sáu Chiếc Nón Tư Duy để xem xét vấn đề trên mọi khía cạnh, từ đó tìm ra hướng giải quyết.

TRÍ THÔNG MINH CỦA BẠN LÀ GÌ?

Tại sao chúng ta phải sử dụng những công cụ giúp ta tư duy theo nhiều cách khác nhau? Bởi vì con người thường chỉ sử dụng trí thông minh của mình chủ yếu theo một cách duy nhất. Tiến sĩ Howard Gardner, giáo sư nhận thức học và giáo dục học tại Trường Giáo dục thuộc Đại học Harvard, đã nghiên cứu sâu về trí thông minh và đưa ra tám loại hình trí thông minh khác nhau:

1. Không gian: Đây là người thường tư duy dựa trên không gian ở xung quanh họ. Các phi công thường là người có tư duy không gian, và những kỳ thủ bậc thầy cũng vậy, vì cả hai công việc này đều cần có sự sự hiểu thấu hiểu thiên bẩm về cách mọi vật được sắp xếp trong không gian. Nghệ sĩ Claude Monet cũng là một ví dụ của trí thông minh này bởi vì ông ấy đã sử dụng không gian rất xuất sắc trong những bức tranh của mình.

2. Vận động: Người thiên về loại hình thông minh này thường dùng cơ thể như một công cụ để giải quyết các vấn đề. Những vận động viên thể dục dụng cụ có trí thông minh vận động, và các tay trống cũng vậy. Cái tên đầu tiên xuất hiện trong đầu tôi khi nhắc đến trí thông minh loại này là Venus William, người đã thể hiện tài năng của mình thông qua vận động của cơ thể và làm được những điều mà rất ít người thực hiện được.

3. Âm nhạc: Đây sẽ là người có “khả năng cảm nhận nhịp điệu, cao độ, sự bằng trắc, sự trầm bổng, giai điệu và âm sắc” rất tốt. Các nhạc sĩ hẳn nhiên là những thiên tài về loại trí thông minh này, nhưng bạn cũng có thể tìm thấy trí thông minh loại này trong các nhà thơ bởi vì họ sử dụng các đặc điểm về bằng trắc và vần điệu cũng hay như cách họ sử dụng từ ngữ. Người nổi bật nhất sở hữu loại trí thông minh này mà tôi có thể nghĩ đến là Wolfgang Amadeus Mozart.

4. Ngôn ngữ: Những người mạnh về trí thông minh này có sự thấu hiểu đặc biệt với tất cả những hàm ý của từ ngữ chứ không chỉ là ý nghĩa được ghi trong tự điển. Các nhà văn thường thông minh trong lĩnh vực này, nhưng những diễn giả và luật sư bậc thầy cũng vậy. Người mạnh về trí thông minh ngôn ngữ đầu tiên mà tôi nghĩ đến sẽ là William Shakespeare.

5. Logic - Toán học: Đây là khả năng nhìn thấy được “mối quan hệ logic giữa các hành động hay các ký hiệu”. Các nhà toán học có thể cảm thấy rất thoải mái khi nhìn vào hoặc tìm kiếm mối quan hệ giữa các con số khác nhau. Những nhà khoa học cũng tương tự vậy - họ có thể rút ra sự liên kết giữa những sự vật hoặc lực tác động lên các vật. Albert Einstein chính là một ví dụ điển hình của loại trí thông minh này.

6. Giao tiếp: Những người thiên về trí thông minh này sẽ có khả năng thiên bẩm trong việc kết nối với những người khác và có được sự thấu hiểu sâu sắc về cảm nhận của người khác trong một thời điểm bất kỳ. Những nhà trị liệu thường có loại trí thông minh này, và các giáo viên cũng vậy. Khi nghĩ tới trí thông minh giao tiếp, tôi sẽ nghĩ ngay đến Oprah Winfrey bởi vì bà ấy có khả năng đáng kinh ngạc trong việc kết nối với bất cứ ai đang nói chuyện với mình

7. Nội tâm: Nếu bạn có trí thông minh nội tâm, bạn sẽ có một cảm nhận rất sâu sắc và tinh tế về những điều đang diễn ra bên trong mình. Những người mạnh về trí thông minh nội tâm sẽ rất giỏi trong việc “nhận biết bản thân”. Họ kết nối được với những cảm xúc của mình, họ biết thứ gì thúc đẩy hành động của mình và họ biết cần phải quản lý những điều ấy như thế nào. Nếu bạn biết được ai đó vẫn giữ được bình tĩnh trong các tình huống khó khăn thì khả năng cao là người ấy có trí thông minh nội tâm mạnh mẽ.

8. Thiên nhiên: Đây là loại hình trí thông minh thể hiện thông qua khả năng nhìn được những điều phức tạp và tinh tế trong thế giới tự nhiên. Nếu bạn chỉ có thể nhìn thấy một cánh đồng hoa thì người có loại trí thông minh này sẽ nhìn thấy được bốn loại hoa tulip khác nhau, một vài giống hoa oải hương, và một loại cỏ hiếm mà bạn nhìn chỉ tưởng đó là cỏ dại. Những nhà động vật học thường có trí thông minh thiên nhiên, và các kiến trúc sư cảnh vật cũng vậy. Đối với loại trí thông minh này, người đầu tiên tôi nghĩ đến là Jane Goodall, nhà linh trưởng học nổi tiếng.

Bạn có thấy bản thân mình giống với miêu tả nào trên đây không? Khả năng cao là bạn sẽ nhìn thấy chính mình trong nhiều loại hình trí thông minh khác nhau bởi vì hiếm có ai chỉ có duy nhất một loại trí thông minh. Thông thường thì bạn sẽ có một hoặc hai loại hình nổi bật, và có thể thêm một vài loại khác bạn cũng có thể sử dụng. Đồng thời trong danh sách trên cũng có những loại hình thông minh bạn rất hiếm khi, và thậm chí là không bao giờ, sử dụng đến.

Tất cả các loại trí thông minh này sẽ cho bạn biết những phương thức khác nhau để đạt được thành công trong cuộc sống này, và bất cứ loại hình nào cũng có thể giúp bạn giải quyết một công việc hay vấn đề cụ thể. Hãy nhận thức cả tám loại ấy, và cân nhắc từng loại hình khi sử dụng kỹ thuật sáu chiếc nón tư duy - cách làm này sẽ giúp bạn phá vỡ những giới hạn trong việc tư duy.

PHONG CÁCH HỌC CỦA BẠN LÀ GÌ?

Cũng giống như việc mỗi người sẽ có những loại hình trí thông minh khác nhau, ta cũng sẽ có các phong cách học khác nhau. Mô hình phong cách học VAK đã được sử dụng từ năm 1920, và nó có thể giúp bạn xác định được mình thích học theo phong cách nào hơn:

• V là Visual (Hình ảnh), có nghĩa là bạn có xu hướng học tốt hơn thông qua các hình ảnh minh họa, bảng biểu, video và các loại phương tiện hình ảnh khác.

• A là Auditory (Âm thanh), có nghĩa là bạn sẽ cảm thấy thoải mái nhất khi học thông qua việc lắng nghe, có thể là nghe bài giảng, nghe một cuộc thảo luận, một tập podcast hoặc một cuốn sách nói,...

• K là Kinesthetic (Vận động), có nghĩa là bạn thích học thông qua các tương tác vật lý hơn. Những người học theo kiểu vận động thường sẽ học được nhiều hơn khi được trực tiếp thực hành những điều mình học.

“Nếu chưa từng suy nghiệm về cuộc sống của mình thì bạn chưa từng sống.”

-PLATO

Dưới đây là một số câu hỏi nhỏ giúp bạn xác định được mình phù hợp với phong cách học tập nào nhất:

1. Khi bạn không thật sự hiểu hay nhớ được thứ gì đó thì lý do sẽ là:

a. Nó nghe có vẻ không ổn hoặc không hợp lý

b. Nó có vẻ mập mờ không rõ ràng

c. Bạn không thể nắm bắt và không cảm nhận được nó

2. Bạn đang chuẩn bị chỉ đường để một người khác tìm được nhà mình. Bạn sẽ:

a. Vẽ đường đi lên một tờ giấy

b. Đưa ra chỉ dẫn bằng lời

c. Đến và trực tiếp đưa người này đến nhà mình

3. Bạn đang thuê phòng trong khách sạn và đã thuê một chiếc xe. Bạn muốn đến thăm một người bạn nhưng không biết địa chỉ của người này. Bạn muốn họ:

a. Vẽ ra đường đi cho bạn

b. Hướng dẫn đường đi bằng lời

c. Đến và đón bạn

4. Khi học các tài liệu chuyên môn, bạn sẽ học được dễ dàng nhất khi:

a. Có một chuyên gia giải thích các ý cho bạn

b. Bạn hình dung ra được các khái niệm và thấy được bức tranh toàn cảnh

c. Bạn có thể trực tiếp thực hiện hoặc cảm nhận được ý tưởng

5. Bạn sắp sửa làm một món tráng miệng để đãi mọi người trong nhà. Bạn sẽ:

a. Nấu một món quen thuộc

b. Xem qua một quyển sách nấu ăn

c. Hỏi lời khuyên của người khác

6. Bạn đang chuẩn bị mua một dàn loa mới. Ngoài vấn đề về giá cả thì điều gì sẽ ảnh hưởng lớn nhất đến quyết định của bạn?

a. Ý kiến của một người bạn

b. Cảm nhận của bạn về nó

c. Kiểu dáng hoặc mẫu mã đặc trưng của nó

7. Hãy nhớ lại khi bạn học thứ gì đó mới lạ, ví dụ như học chơi một trò chơi mới. Cố gắng đừng chọn những điều liên quan đến hoạt động thể chất như tập đi xe đạp. Bạn sẽ học tốt nhất thông qua hoạt động nào:

a. Xem hướng dẫn thực hiện với các hình ảnh, biểu đồ hoặc bảng thông tin

b. Nghe người khác hướng dẫn cách làm

c. Trực tiếp thử thực hiện hoạt động đó

8. Trong số các trò chơi này, bạn thích trò nào nhất?

a. Pictionary[*]

b. 20 Questions[*]

c. Charade[*]

9. Bạn chuẩn bị học cách sử dụng một chương trình mới trên máy tính. Bạn sẽ:

a. Đọc hướng dẫn sử dụng

b. Gọi điện cho một người bạn để nhờ người này hướng dẫn

c. Bật nó lên và thử tìm tòi cách dùng

10. Bạn sẽ dễ dàng nhận thấy và chú ý nhiều nhất đến:

a. Chất lượng âm thanh của dàn loa

b. Sự tương phản của màu sắc, sáng tối hay họa tiết

c. Việc quần áo mặc có thoải mái không

11. Bạn không biết là viết “ngả đường” hay là “ngã đường” mới đúng. Bạn sẽ:

a. Hình dung ra từ ấy trong đầu và chọn từ trông có vẻ đúng nhất

b. Nói ra hai từ này

c. Viết ra hai từ này

12. Một bộ phim mới đang được chiếu ở rạp. Điều gì sẽ có ảnh hưởng lớn nhất đến việc bạn có đi xem hay không?

a. Ý kiến của bạn bè/gia đình

b. Bạn tự cảm thấy mình muốn đi xem

c. Bạn xem được một trích đoạn của bộ phim

13. Bạn sẽ nhớ được đường đi rõ nhất khi:

a. Bạn tự nhẩm lại sau khi nghe chỉ dẫn

b. Hình dung ra đường đi

c. Dùng bản năng để cảm nhận hướng đi đến đó

14. Bạn sẽ thích nhất khi giáo viên của bạn dạy học thông qua hình thức nào nhất?

a. Tờ thông tin, lưu đồ, biểu đồ và hình ảnh

b. Các chuyến đi thực địa, thí nghiệm và thực hành trực tiếp

c. Những cuộc thảo luận, diễn giả khách mời và đối thoại trực tiếp

15. Một khi đã hoàn toàn hiểu được một ý tưởng mới, bạn sẽ có thể:

a. Cảm nhận được ý tưởng, hoặc cảm thấy đã trở nên thực tế hơn

b. Nói ra ý tưởng thật rõ ràng

c. Hình dung được ý tưởng

16. Bạn sẽ ra quyết định tốt nhất khi dựa vào:

a. Trực giác của bản thân

b. Những thông tin rõ ràng nhất

c. Những gì nghe hợp lý nhất

17. Tại một buổi tiệc, bạn sẽ cảm thấy thích thú nhất với những người

a, Có thể nói chuyện một cách thú vị và mạch lạc ấm áp và dễ chịu

b. Tạo được cảm giác

c. Có vẻ đẹp tỏa sáng

Sau khi đã viết ra câu trả lời, hãy sử dụng bảng đáp án dưới đây để xem phong cách học tập nào sẽ phù hợp với thiên hướng tự nhiên của bạn nhất:

1: a (A) b (V) c (K)

2: a (V) b (A) c (K)

3: a (V) b (A) c (K)

4: a (A) b (V) c (K)

5: a (K) b (V) c (A)

6: a (A) b (K) c (V)

7: a (V)b(A) c (K)

8: a (V) b (A) c (K)

9: a (V)b(A) c (K)

10: a (A) b (V) c (K)

11: a (V) b (A) c (K)

12: a (A) b (K) c (V)

13: a (A) b (V) c (K)

14: a (V) b (K) c (A)

15: a (K) b (A) c (V)

16: a (K) b (V) c (A)

17: a (A) b (K) c (V)

Những câu trả lời này sẽ giúp bạn biết được mình sẽ học tốt nhất theo phương pháp nào. Khả năng cao là bạn sẽ có cả ba xu hướng là âm thanh (A-audio), hình ảnh (V-visual) và vận động (K-Kinesthetic). Nhưng có thể một xu hướng sẽ xuất hiện thường xuyên nhất, và thông tin này sẽ rất hữu ích trong hành trình phá vỡ những giới hạn trong tư duy của bạn, bởi vì bạn sẽ có thể nỗ lực để kết hợp các xu hướng khác vào quá trình học tập.

MÔ HÌNH TÂM TRÍ

Mô hình tâm trí là các nguyên tắc tư duy có thể giúp chúng ta hiểu được phương thức vận hành của thế giới. Hãy xem chúng như những lối tắt trong tư duy. Ví dụ, chúng ta đều đã biết rằng trong kinh tế học có mô hình tâm trí là cung và cầu. Bạn có thể cũng đã biết rằng cung là đại diện cho những thứ có mặt trên thị trường, có thể là một dịch vụ, sản phẩm hay hàng hóa nào đó. Khi so sánh cung của một thứ với mức cầu của nó, bạn sẽ có thể xác định được giá trị của nó, và thông thường giá trị được thể hiện dưới dạng gon để giá cả. Mô hình này là một phương thức nhanh hiểu được cách hoạt động của thị trường, nhưng không phải lúc nào mô hình này cũng đúng và nó cũng không bao gồm tất cả những nhân tố có thể ảnh hưởng đến thị trường. Tuy nhiên, nó là một cách đơn giản giúp chúng ta đánh giá được mức giá hay giá trị của một mặt hàng.

Mô hình tâm trí sẽ giúp rèn luyện tư duy của bạn vì dù sao thì không phải cứ muốn làm tốt là sẽ làm tốt được, bạn sẽ phải trải qua một quá trình tập luyện. Các mô hình này là lối tắt, và nó có thể tiết kiệm cho bạn rất nhiều thời gian trong quá trình đánh giá ý tưởng, ra quyết định hay giải quyết vấn đề.

Trong những trang tiếp theo, tôi sẽ giới thiệu cho bạn một số mô hình tâm trí hữu ích nhằm giúp bạn ra quyết định nhanh hơn, chuẩn xác hơn và trở nên sáng tạo hơn trong việc giải quyết vấn đề.

Ra quyết định: Quy tắc 40/70

Một trong những rào cản lớn nhất trong việc ra quyết định nhanh chính là cảm giác rằng mình không có đủ thông tin để đưa ra quyết định “đúng đắn”. Collin Powell, cựu Bộ trưởng Ngoại giao Mỹ đã áp dụng quy tắc 40/70 để quyết định. Quy tắc của ông ấy là không bao giờ ra quyết định nếu chưa có được ít nhất là 40% lượng thông tin có thể có được, và cũng không bao giờ cố gắng tìm kiếm quá 70% thông tin. Theo Powell, nếu chưa đủ 40% thì bạn chỉ đang phán đoán, còn nếu nhiều hơn 70% thì bạn đang quá chậm trễ trong quá trình ra quyết định. Tất nhiên điều này có nghĩa là bạn phải chấp nhận khả năng rằng mình có thể sai, và điều này là cần thiết trong mọi trường hợp.

“Khi bạn có được khoảng 70% trong tổng số các thông tin, thì bạn nên đưa ra quyết định ngay vì nếu không thì bạn sẽ để lỡ mất cơ hội. Theo kinh nghiệm bản thân, tôi thấy rằng bạn hãy tìm kiếm nhiều thông tin hết sức có thể, sau đó hãy lắng nghe trực giác của mình sau khi đã cung cấp cho nó những dữ liệu cần thiết. Đôi khi tôi không làm theo những tính toán phân tích mà nghe theo trực giác mách bảo” - Powell đã nói như vậy.

Làm việc hiệu quả: Tạo ra một danh sách không-được-làm

Việc này nghe qua có vẻ kỳ lạ, nhưng đôi khi ngoài việc biết mình phải làm gì, bạn cũng cần biết mình không được làm gì. Kỹ thuật này sẽ hiệu quả nhất khi bạn cần định hướng sự chú ý đến những điều quan trọng và tránh để tâm đến những thứ chưa cần thiết vào lúc đó.

Thông thường khi bắt đầu làm một dự án, hoặc đơn giản là trong một ngày bận rộn, bạn sẽ cảm thấy quá tải và không biết mình nên tập trung vào điều gì. Sức mạnh của danh sách không-được-làm nằm ở chỗ nó sẽ giúp bạn xác định ngay từ đầu những điều chắc chắn không cần quan tâm. Khi chúng ta viết ra những việc cần làm cho một ngày, thường ta sẽ không ghi thứ tự ưu tiên hay gắn một giá trị cụ thể cho từng công việc. Vậy nên danh sách việc cần làm của bạn có thể sẽ tràn ngập những chuyện mà mình không nhất thiết phải thực hiện trong hôm đó bởi vì bạn không biết được việc nào cần làm trước và mang lại giá trị cao nhất.

• Để danh sách không-được-làm không bị nhấn chìm bởi những thứ vụn vặt như cập nhật trạng thái trên mạng xã hội, hãy cùng xem qua phương pháp chính xác giúp bạn lập ra danh sách này:

• Đầu tiên, hãy viết ra những việc có thể quan trọng nhưng không thể thực hiện được do các điều kiện ngoại cảnh. Có thể bạn đang đợi email của ai đó hoặc đang đợi đồng nghiệp hoàn thành phần việc của mình và chuyển sang cho bạn làm tiếp.

• Tiếp theo, hãy viết những việc bạn nghĩ rằng mình cần làm nhưng không đem lại giá trị cho cuộc sống của bạn, bạn có thể xem các công việc này là việc tay chân. Bạn có thể hỏi bản thân xem mình có thể chuyển giao hoặc thuê một người khác để làm không. Bạn cũng có thể cân nhắc xem liệu ngoài bạn thì còn có ai khác nhận ra rằng việc này chưa hoàn thành không. Điều quan trọng ở đây là bạn nên dành thời gian cho những việc có thể thúc đẩy bạn phát triển và đạt được mục tiêu trong cuộc sống.

• Sau đó, hãy ghi ra các công việc bạn đang làm dang dở nhưng nếu có làm tiếp thì cũng không mang lại lợi ích gì nhiều. Đây có thể là những việc đã được lên lịch cố định, ví dụ như làm bữa trưa cho lũ trẻ hoặc họp nhanh với đội nhóm của mình vào đầu ngày. Đây là những việc đã có sẵn trong chuỗi hoạt động thường ngày rồi, vậy nên bạn không nên đưa chúng vào lại trong danh sách các việc cần làm mỗi ngày nữa.

• Cuối cùng, hãy viết những công việc gấp nhưng do người khác đưa cho bạn làm, ví dụ như nghiên cứu thông tin về một người nào đó hoặc tìm hiểu về một dự án hoặc thực hiện các cuộc gọi nhắc nhở. Những việc này có thể cần thiết, nhưng chúng không nhất thiết phải được bạn thực hiện.

Khi đã lập xong danh sách không-được-làm, bạn nên xem nó như một thực đơn gồm các món không thể gọi trong hôm đó, và bạn sẽ không dành thời gian cho chúng. Khi ấy bạn sẽ có thể dễ dàng xác định xem điều gì thật sự thúc đẩy mình phát triển và chỉ tập trung thực hiện những điều ấy.

BẮT ĐẦU CÙNG KWIK

Điều bạn cần thực hiện ngay bây giờ: Dành thời gian để lập danh sách việc không-được-làm trong ngày hôm nay. Những việc nào bạn cần tránh để dành toàn bộ sự tập trung cho những việc đưa bạn đến mục tiêu? Hãy ghi ra thật cụ thể và đến cuối ngày, khi không thực hiện bất cứ điều nào trong đó, hãy đánh dấu hoàn thành cho những việc ấy.

Giải quyết vấn đề: Học từ sai lầm

Khi chúng ta dành thời gian để học hỏi từ những lỗi sai mình mắc phải, đặc biệt là những lỗi gây ra hậu quả lâu dài trong cuộc sống, chúng ta sẽ biến các lỗi sai ấy trở thành cơ hội học hỏi. Hãy sử dụng mô hình này để đánh giá xem mình đã làm sai điều gì, và từ đó cải thiện trong lần tới.

• Đầu tiên, hãy làm rõ những chuyện đã xảy ra và không xảy ra. Đôi khi chúng tay hay nhầm lẫn giữa nguyên nhân và những hậu quả liên đới, vậy nên bạn cần hiểu được rõ ràng điều gì đã dẫn đến sai lầm ấy.

• Tiếp theo, hãy tự hỏi tại sao những lỗi sai ấy lại xảy ra. Tìm kiếm nguyên nhân ở những tầng sâu hơn trong sự việc đó. Có thể bạn sẽ phải liên tục hỏi “tại sao” cho đến khi không thể nào hỏi được nữa.

• Sau đó, hãy suy nghĩ xem mình cần làm gì để tránh lặp lại sai lầm ấy trong tương lai. Nếu nguyên nhân dẫn đến sai lầm là những thứ bạn không thể kiểm soát được thì hãy nghĩ cách để ngăn ngừa những thứ ấy lặp lại.

• Cuối cùng, hãy sử dụng những điều bạn nhận ra sau khi làm bài tập này để xác định xem mình cần làm gì để tạo ra điều kiện tốt nhất, giúp mọi chuyện xảy ra như ý trong tương lai.

Để minh họa cho chiến lược này, hãy tưởng tượng ra tình huống sau đây: bạn đang thực hiện một dự án gây quỹ cho trường học của con, nhưng kết quả đạt được lại thấp hơn nhiều so với dự tính của bạn. Đầu tiên, bạn cần xác định rõ điều gì đã xảy ra. Liệu đội nhóm của bạn có phải vẫn chưa truyền được cảm hứng để mọi người quyên góp, hoặc những nhà hảo tâm không xuất hiện? Nếu vậy thì hãy giả sử có nhiều nhà hảo tâm, nhưng họ không đóng góp nhiều như mức bạn dự tính, và đôi khi còn không đóng góp.

Giờ đây, bạn cần tự hỏi mình lý do là gì. Có phải là do cách bạn trình bày dự án có gì đó chưa đúng không? Thời điểm của dự án có gì sai không? Có phải nền kinh tế đang gặp khó khăn không? Hãy nhớ rằng câu trả lời của bạn sẽ có thể dẫn đến nhiều câu hỏi hơn. Trong tình huống chúng ta đang thảo luận, giả sử bạn kết luận được vấn đề là do bạn chưa thể hiện được tầm quan trọng của chiến dịch này, và bởi vì cách đây hai tháng đã có một hoạt động gây quỹ khác được thực hiện rồi nên bạn không muốn thúc ép mọi người quá đáng. Bạn đang vận động quá nhẹ nhàng, và vì thế những nhà hảo tâm tiềm năng nghĩ rằng chiến dịch gây quỹ này không quá cần thiết.

Vậy làm thế nào để tránh việc này lặp lại trong tương lai? Bạn quyết định rằng lần sau khi thực hiện chiến dịch, bạn sẽ tiến hành nó trong khoảng thời gian đầu năm học, và dù cho khi ấy cũng đang có một chiến dịch khác thì bạn vẫn sẽ làm hết sức để nhấn mạnh giá trị và tầm quan trọng của chiến dịch này cũng như lý do tại sao các nhà hảo tâm cần mở hầu bao quyên góp. Kết luận ở đây là bạn nhận ra mình cần phải cải thiện phương pháp truyền tải thông điệp về chiến dịch của mình, và bạn quyết tâm học một lớp về kỹ năng này để chuẩn bị tốt hơn cho chiến dịch vào năm sau.

Chiến lược: Tư duy thứ cấp

Phần lớn chúng ta đều nghĩ về kết quả do hành động của mình tạo ra. Thế nhưng rất ít người nghĩ đến việc từ những kết quả ấy, sẽ có những kết quả thứ cấp nào khác xảy ra, rồi chúng sẽ kéo theo những hệ quả hậu thứ cấp nào khác nữa, và tất cả sẽ ảnh hưởng thế nào đến cuộc sống của chúng ta. Hãy xem xét quyển sách của Ryan Holiday là Conspiracy, quyển sách này miêu tả quá trình nhà khởi nghiệp Peter Thiel lên kế hoạch và thực hiện cuộc lật đổ một trong những đế chế tạp chí online lớn nhất nước Mỹ là Gawker. Thiel muốn đánh bại Gawker sau khi tạp chí này tiết lộ việc anh ta là người đồng tính. Nhưng anh ta không hành động ngay lập tức. Trong suốt 10 năm, anh ta và đội nhóm của mình đã lần lượt thực hiện từng bước theo một kế hoạch và chiến lược cụ thể để tiến đến mục tiêu cuối cùng là phá hủy hoàn toàn Gawker. Bạn nghĩ rằng hành động của Thiel là tốt hay xấu cũng được, nhưng nó chắc chắn không phải là kết quả của những suy nghĩ bồng bột trong chớp nhoáng. Đây là minh chứng cho kiểu tư duy cân nhắc đến kết quả dài hạn - nói cách khác là khả năng suy nghĩ một cách có chiến lược sau khi cân nhắc các chuỗi sự kiện có thể xảy ra.

Mô hình này rất đơn giản, nhưng không phải lúc nào cũng dễ dàng. Khi xem xét các hành động trong tương lai, hãy sử dụng phương pháp tư duy thứ cấp như sau:

• Luôn luôn tự hỏi: “Và sau đó thì sao?”

• Tư duy trong nhiều mốc thời gian khác nhau. Sau năm ngày thì kết quả của việc này là gì? Sau năm tháng thì sao? Sau năm năm thì sao?

• Sử dụng các cột để liệt kê ra các hệ quả khả dĩ và từ đó phác thảo ra những kế hoạch hành động bạn có thể thực hiện.

Nếu chỉ suy nghĩ về kết quả ngắn hạn trước mắt thì chẳng có gì khó khăn, nhưng việc cân nhắc chuỗi kết quả trong dài hạn mới có thể giúp chúng ta tìm hiểu sâu sắc hơn về những hệ quả có thể xảy ra theo thời gian. Và quan trọng nhất là phương pháp này sẽ giúp ta thấy được những gì người khác không thể thấy.

NHỮNG BƯỚC NHẢY VƯỢT BẬC

Những bước tiến đều đặn trong hành trình là biểu hiện rõ ràng cho thấy bạn đang tiến bộ. Mỗi bước bạn tiến thêm trong quá trình trở nên không giới hạn đều rất đáng giá. Nhưng nếu bạn có thể tiến lên với những bước nhảy vượt bậc thì sao? Nếu chỉ bước 30 bước bình thường thì chúng ta có thể sẽ đi được hết con đường nhỏ trước nhà, nhưng nếu thực hiện được 30 bước nhảy vượt bậc thì ta hẳn đã có thể đi vòng quanh trái đất cả chục lần rồi. Đó chính là tư duy được Naveen Jain quảng bá - ông ấy là người đã được trao Huy chương Công nghệ Albert Einstein và là nhà đồng sáng lập của một số công ty tiên phong hàng đầu trên thế giới, trong đó có Moon Express (công ty tư nhân đầu tiên được cấp quyền đáp xuống mặt trăng), World Innovation Institute, iNome, TalentWise, Intelius và Infospace.

“Khi nhìn được mọi việc dưới một tâm thế khác, bạn sẽ có được tư duy bước nhảy vượt bậc”, Jain đã nói với tôi như vậy. “Đây không phải là tư duy vượt ra khỏi khuôn khổ thông thường, mà là tư duy theo một phạm vi hoàn toàn khác biệt. Đây chính là lúc mà những thiên tài bình thường bắt đầu trở thành thiên tài không giới hạn. Jain giải thích rằng phương pháp tư duy tuyến tính (là kiểu tư duy của phần lớn mọi người) khiến chúng ta chỉ nhìn vào vấn đề và cố gắng nghĩ ra giải pháp: Ta có thể tiếp cận vấn đề ở nhiều khía cạnh khác nhau. Ta có thể đội lên những chiếc nón khác nhau để mở rộng các giới hạn tư duy về vấn đề. Ta thậm chí cũng có thể nghĩ ra được giải pháp hiệu quả cho vấn đề và hoàn thành được công việc. Tất cả những việc này đều tốt cả.”

Nhưng nếu chúng ta có thể tìm kiếm nguồn gốc của vấn đề và giải quyết tận gốc thì sao? Điều này sẽ giúp ta có được những tiến bộ vượt bậc và mang lại khả năng thay đổi thế giới. Jain đưa ra ví dụ về vấn đề thiếu nước sạch ở nhiều nơi trên thế giới. Một người có thể giải quyết vấn đề này từ nhiều hướng tiếp cận khác nhau, ví dụ như tìm cách cải tiến hệ thống lọc nước và tạo ra hệ thống vận chuyển nước từ nơi có nhiều nước sạch đến nơi thiếu nước. Nhưng sẽ thế nào nếu bạn xác định được rằng nguyên nhân lớn nhất dẫn đến việc thiếu nước sạch chính là quá nhiều nước sạch được dùng cho việc tưới tiêu nông nghiệp chứ không phải để uống? Bạn sẽ giải quyết vấn đề theo hướng hoàn toàn khác. Sẽ như thế nào nếu có thể giúp việc tưới tiêu không tốn quá nhiều nước sạch có thể là kết hợp khí canh với thủy canh hoặc những phương pháp canh tác khác mà chưa có ai nghĩ đến hay thử nghiệm? Điều này sẽ giúp mang lại rất nhiều nước sạch và vấn đề ta cần xử lý sẽ được giải quyết tận gốc. Đó chính là hiệu quả của tư duy vượt bậc, và giá trị của nó là không có gì phải bàn cãi.

Khi Jain sáng lập công ty Viome, mục tiêu của ông ấy là giải quyết sự đeo bám của các căn bệnh mạn tính, và theo ông ấy thì đây chính là nguyên nhân gây ra khủng hoảng sức khỏe toàn cầu. Ông ấy hiểu hệ miễn dịch của mỗi người là khác nhau, vì vậy cách mỗi người tiêu hóa thức ăn cũng sẽ rất khác nhau. Do đó, ông và đội nhóm của mình đã phát triển một công cụ giúp phân tích thông tin về hệ vi sinh vật trong ruột của từng người để biết được “liệu thức ăn có phù hợp với cơ thể của bạn không, và làm thế nào để tối đa hóa các hoạt động của ruột, từ đó cải thiện tình trạng sức khỏe”. Khi tôi viết những dòng này, họ đang thực hiện thu thập thông tin từ rất nhiều người dùng, và các số liệu này sẽ góp phần giúp họ tạo ra những lời khuyên hữu ích cho từng người đang sử dụng công cụ của họ.

Naveen Jain hoạt động trong phạm vi rất rộng lớn. Ông ấy là một doanh nhân thành công và chưa bao giờ thành lập hai công ty trong cùng một lĩnh vực. một trong những nguyên lý hoạt động của ông ấy là: để tạo ra một công ty trị giá một tỷ đô la thì ta chỉ cần đơn giản là giải quyết được một vấn đề trị giá 10 tỷ đô la. Thực sự thì phần lớn chúng ta không suy nghĩ ở phạm vi rộng như vậy, nhưng bạn vẫn có thể sử dụng phương pháp tư duy vượt bậc này để rèn luyện cho bộ não của mình và khai phóng cho thiên tài trong bạn. Để tìm hiểu thêm về Viome và xem video tôi phỏng vấn Naveen Jain, hãy truy cập trang www. Web.taisachnhanh.cloud/Viome.

TƯ DUY CẤP SỐ NHÂN

Vậy thì, làm sao tư duy theo cấp số nhân? Có thể mục tiêu của bạn không phải là giải quyết tất cả các vấn đề trên thế giới, phát minh ra một công nghệ mới hay sáng lập một công ty tỷ đô, nhưng bạn có thể sử dụng tư duy cấp số nhân để tạo ra sự khác biệt thực sự cho trường học, công ty hoặc cho bản thân mình. Làm thế nào để bớt suy nghĩ tuyến tính và tư duy theo cấp số nhân, từ đó tạo ra thay đổi đáng kể trong cuộc sống?

Bước đầu tiên là hiểu rõ được tâm thế cấp số nhân là gì. Trong một bài viết cho tờ Harvard Business Review, Mark Bonchek, nhà sáng lập và giám đốc tư duy tại Shift Thinking, đã miêu tả tư duy tuyến tính giống như một đường thẳng trên biểu đồ và nó cứ tăng đều theo thời gian. Anh ấy dùng đường này để tương phản với một đường thứ hai đi theo đường cong, ban đầu đi lên chậm, nhưng sau đó sẽ gia tăng đột biến, vượt ra khỏi khuôn khổ của biểu đồ. Đây chính là cách anh ấy dùng hình ảnh để thể hiện tư duy cấp số nhân.

“Tâm thế tuyến tính sẽ tập trung vào mục tiêu khiến điều gì đó trở nên tốt hơn còn tâm thế cấp số nhân tập trung vào mục tiêu khiến điều ấy trở nên khác biệt”, anh ấy nói. “gia tăng 10% đã là tốt đối với phương pháp tuyến tính. Còn phương pháp cấp số nhân thì hướng đến gia tăng gấp 10 lần.”

Bonchek tiếp tục giải thích: “Tâm thế tuyến tính chỉ vẽ nên một đường thẳng từ hiện tại đến tương lai. Một giải pháp kinh doanh tuyến tính “tốt” sẽ giúp bạn thấy được chính xác mình sẽ đi từ điểm này đến điểm kế tiếp như thế nào. Nhưng mô hình cấp số nhân thì không đi thẳng như vậy. Nó sẽ giống như một cung đường cong, bạn sẽ không thấy được ngay lập tức điều gì ở sau góc cua, nhưng góc cua ấy sẽ đưa bạn lên một tầm cao mới.”

Bonchek đang nói về trường hợp cụ thể là ứng dụng tư duy cấp số nhân vào trong kinh doanh, nhưng nguyên lý này cũng có thể được ứng dụng khi tư duy về những lĩnh vực khác trong cuộc sống. Ví dụ, hãy tưởng tượng rằng bạn đang cố gắng tìm cách khiến tất cả các thành viên trong gia đình cùng ngồi lại ăn tối với nhau ít nhất ba lần trong tuần. Với tâm thế tuyến tính, bạn sẽ nhìn vào thời khóa biểu học tập, làm việc và hoạt động xã hội của từng người, sau đó cố gắng tìm ra một khoảng thời gian thích hợp để ăn cùng nhau. Tuy nhiên, với tâm thế cấp số nhân, bạn sẽ tiếp cận vấn đề bằng cách biến thời gian ăn tối cùng nhau trở thành một điều hoàn toàn khác.

Có thể “ăn tối cùng nhau” không phải là mục tiêu chính, mà điều ta muốn là tạo ra những khoảng thời gian trong tuần để mọi người cùng ở bên nhau mà không vướng bận những công việc khác. Có thể vấn đề không nằm ở lịch trình hàng ngày của mỗi người mà là việc họ có cam kết dành thời gian cho nhau không. Và kết quả của phương pháp này có thể không thể hiện được điều gì rõ ràng (có thể sau ba tháng thì tình hình cũng không khác mấy so với lúc mới bắt đầu), nhưng sau đó những thay đổi bạn tạo ra sẽ dần dần có hiệu quả, và một cách tự nhiên, gia đình bạn sẽ có nhiều thời gian hơn với nhau.

Nếu bạn muốn thúc đẩy khả năng tư duy cấp số nhân - và tiến được những bước vượt bậc trên hành trình khai phóng tài năng của mình - hãy thực hiện bốn bước sau mỗi khi bạn suy nghĩ về giải pháp cho một vấn đề:

Bước 1: Xác định nguyên nhân sâu xa

Như Naveen Jain đã giải thích trong ví dụ về vấn đề nước sạch trên thế giới, nguyên nhân cốt lõi có thể không thể được nhìn thấy nếu chỉ xem xét bề nổi của vấn đề trước mắt. Như Jain đã nói, nguyên nhân sâu xa của việc thiếu nước sạch không phải là do nước có đủ hay không, mà là bao nhiêu nước sạch được dùng cho việc tưới tiêu nông nghiệp. Khi giải quyết được nguyên nhân sâu xa, bạn sẽ có được một giải pháp phù hợp hơn nhiều cho vấn đề trước mắt.

Hãy quay lại với tình huống về việc ăn tối cùng nhau. Vấn đề trước mắt là mọi người ít khi nào ăn tối cùng nhau bởi vì ai cũng bận. Nguyên nhân sâu xa cho việc ai cũng quá bận rộn có thể là do vợ/chồng bạn cảm thấy mình cần phải làm tăng ca, con gái bạn muốn luyện tập để trở thành vận động viên xuất sắc, con trai bạn muốn có được kết quả học tập hoàn hảo để ứng tuyển vào một trường đại học có tỷ lệ chấp nhận chỉ là 3%, còn bạn thì cảm thấy mình cần phải cùng lúc tham gia điều hành ba dự án phi lợi nhuận. Nhưng có thể đó cũng không phải là nguyên nhân thực sự.

Có thể vấn đề thực sự là mỗi người trong gia đình đều cảm thấy áp lực phải đạt được thành tựu trong cuộc sống, nhưng không phải vì đó là mong muốn của họ, mà vì tất cả đang sống trong một cộng đồng cạnh tranh, nơi mọi người có xu hướng xem thường những ai không đạt được các thành tựu này.

Bước 2: Tạo ra một cách tiếp cận mới

Một trong những điều kiện tiên quyết của tư duy cấp số nhân là bạn phải suy nghĩ thật nhiều về những câu “Nếu... thì sao?” Evie Mackie tại Innovation Hub, thuộc John Lewis Partnership, đã nói rằng: “Những câu hỏi “Nếu... thì sao?” có tác dụng giúp mọi người hình dung ra những tình huống khác thường. Ví dụ, “Nếu loài người phải thích nghi và sống trong một thế giới mà 90% bề mặt Trái Đất bị chìm dưới biển thì sao?” hoặc “Nếu chúng ta không thể nào tương tác bằng cách dùng tay chạm vào thì sao?” Khi làm vậy, chúng ta có thể nghĩ đến những điều HOÀN TOÀN mới mà trước đây ta chưa hề nghĩ đến, và điều này có thể giúp ta tưởng tượng ra những phương pháp để tồn tại trong thế giới tương lai, và thế giới ấy có thể rất khác với hiện nay.

Trong ví dụ của chúng tôi, có thể bạn đã nhận ra nguyên nhân sâu xa là những áp lực mà xã hội đang đặt lên từng thành viên trong gia đình và buộc họ mỗi ngày phải thực hiện rất nhiều hoạt động tốn quá nhiều thời gian. Như vậy thì bạn cần đặt ra câu hỏi: “Nếu chúng ta không quan tâm đến suy nghĩ của những người khác thì sao?” Hoặc bạn có thể hỏi: “Nếu một ngày chỉ có 18 giờ chứ không phải 24 giờ thì sao?” hoặc thậm chí hỏi là: “Nếu chúng ta sống ở một nơi khác thì sao?”

Bước 3: Đọc thêm thông tin

Như bạn cũng đã biết, tôi rất tích cực ủng hộ việc đọc, càng nhiều càng tốt. Khi đọc, bạn có khả năng giải phóng bộ não của mình tốt hơn bất cứ hoạt động nào khác. Đọc là việc cực kỳ quan trọng nếu bạn muốn có được tư duy vượt bậc. Bạn có thể tiến được những bước cực kỳ lớn về mặt nhận thức nếu được trang bị đầy đủ kiến thức về một vấn đề nào đó.

Vậy thì, sau khi đã đặt ra những câu hỏi “Nếu... thì sao?”, hãy tìm kiếm các phương án thay thế. Có thể vợ/ chồng của bạn sẽ đọc sách về mối liên hệ giữa thành công trong công việc và hạnh phúc trong cuộc sống. Có thể con gái của bạn nên xem các blogger và những người nổi tiếng nói về việc trở thành vận động viên chuyên nghiệp và cuộc sống của một vận động viên như thế. Có thể con trai của bạn nên đọc nhiều nghiên cứu về những người tốt nghiệp từ các trường đại học có tỷ lệ chọi cao, để xem họ có đạt được nhiều thành tựu trong sự nghiệp và đời sống cá nhân không. Có thể bạn sẽ đọc nhiều sách về mục đích của những điều mình đang làm trong các tổ chức phi lợi nhuận, và cân nhắc lại xem những mục đích này có tầm quan trọng như thế nào đối với bạn.

Bước 4: Ngoại suy

Giờ đây, bạn đã xác định được nguyên nhân sâu xa, đã đặt ra những câu hỏi để hình dung ra những tình huống khác nhau để giải quyết vấn đề, và cũng đã tìm hiểu kỹ thông tin. Vậy thì đây là lúc bạn cần thử nghiệm một tình huống. Hãy làm thử nhé: Bạn nghĩ rằng mình làm rất nhiều việc mỗi ngày bởi vì bạn cần phải duy trì vị thế của mình trong cộng đồng. Bạn đã hỏi bản thân rằng: “Nếu chúng ta sống ở một nơi khác thì sao?” và nhận ra rằng mọi thành viên trong gia đình mình đều cảm thấy hứng thú với ý tưởng này. Bạn và các thành viên khác đã đọc nhiều thông tin và khám phá ra rằng mình có thể trở nên vui vẻ và mãn nguyện hơn nếu như các mục tiêu trong công việc/việc chơi thể thao/việc học/việc làm từ thiện của từng người được xem xét lại và thay đổi.

Vậy thì mọi chuyện sẽ thế nào nếu bạn chuyển đi sống ở một nơi khác cách đó hàng trăm dặm hoặc ở đầu bên kia của đất nước, hoặc thậm chí là ở một đất nước khác? Bạn biết rằng nếu thực hiện thay đổi quá lớn như vậy thì kết quả tốt đẹp sẽ không xuất hiện ngay lập tức. Bạn đã xem xét cả quy trình tuyến tính lẫn quy trình cấp số nhân, và bạn nhận thấy rằng khi thực hiện các thay đổi cần thiết này, ban đầu có thể mọi chuyện có vẻ như còn tệ hơn. Nhưng giả dụ cả bốn thành viên trong gia đình cùng thảo luận thật kỹ phương án này và sau cùng tất cả đều đồng ý thực hiện thì hai năm sau, có thể gia đình bạn sẽ đạt được nhiều thành tựu hơn - và tất cả sẽ có thể ăn tối cùng nhau gần như mỗi ngày.

TRƯỚC KHI CHÚNG TA TIẾP TỤC

Đây là chương cuối cùng về các phương pháp giúp khai phóng bản thân, và tôi nghĩ bạn đang rất háo hức muốn thực hành những điều mình học được trong quyển sách này. Trước khi kết thúc, tôi sẽ cho bạn thấy sơ bộ về quy trình thực hiện thông qua một kế hoạch cho 10 ngày để khởi động và ứng dụng những điều bạn học được vào cuộc sống. Nhưng trước khi xem phần này, hãy thực hiện một số điều như sau:

• Xem lại tám loại hình trí thông minh của Howard Gardner trong chương này. Loại hình nào gần giống nhất với trí thông minh của bạn?

• Giờ đây bạn đã biết được mình phù hợp với phong cách học nào, vậy thì bạn có thể làm gì để kết hợp các phong cách này vào quy trình tư duy của mình?

• Hãy thử sử dụng cả sáu chiếc nón tư duy trong một tình huống cụ thể. Đặt ra cho bản thân một công việc đơn giản, và sử dụng phương pháp này của Edward de Bono để tiếp cận vấn đề.

“Đừng bao giờ ngừng khám phá. Đích đến của mỗi chuyến phiêu lưu cũng chính là điểm xuất phát của chúng ta. Nhưng nơi ấy không giống như lúc ta xuất phát nữa.”

―T. S. ELIOT

LỜI KẾT
QUAY LẠI GIÚP ĐỠ NGƯỜI KHÁC

Khi mới bắt đầu đọc quyển sách này, bạn có đang bị kiểm soát bởi một hệ thống các giới hạn do chính mình hoặc do những người khác áp đặt không, và đây là những điều có thể bạn đã nhận ra hoặc vẫn chưa ý thức được? Nếu có thì bạn cũng giống với đại đa số mọi người trên thế giới này.

Có thể bạn muốn học một kỹ năng mới, nhưng bạn tin chắc rằng mình không có khả năng để học. Có thể bạn muốn nhận một dự án có thể giúp mình được thăng chức, nhưng giọng nói trong đầu bạn cứ liên tục bảo rằng bạn không có đủ năng lực đâu. Có thể bạn tự thuyết phục bản thân rằng mình lúc nào cũng quên điện thoại ở nhà, hoặc bạn sẽ không thể nào nhớ được tên của những người mình gặp trong buổi gặp gỡ tiếp theo, hoặc bạn sẽ mãi mãi chỉ là một người thuyết trình nhàm chán lúc nào cũng phải nhìn giấy ghi chú để nói. Nếu bạn có chút nào giống những điều tôi vừa kể trên đây, thì lúc này, khi đã đọc hết quyển sách, bạn đã nói lời vĩnh biệt với nhân cách ấy mãi mãi.

Thay vào đó, điều bạn nên thấy chính là bản thể mới của mình - một con người không giới hạn.

Bản thể giới hạn của bạn chỉ có tâm thế giới hạn. Còn bạn giờ đây không còn tin rằng mình không thể thực hiện hay không thể trở thành điều mình muốn nữa. Có thể trong quá khứ có nhiều việc bạn vẫn chưa làm, và có thể bạn gặp nhiều khó khăn khi thực hiện nhiều thứ, nhưng bản thể không giới hạn của bạn biết rằng quá khứ không quyết định tương lai. Bản thể ấy hiểu rằng bộ não của bạn là một công cụ cực kỳ mạnh mẽ, mạnh mẽ hơn nhiều so với cảm nhận của chính bạn trước đây, và nếu bạn thực sự quyết tâm học được điều mình muốn học, thì bạn có thể thành thạo được bất cứ kỹ năng nào.

Bản thể giới hạn cũng chỉ có động lực giới hạn. Trước đây, có thể bạn đã từng hình dung về một cuộc sống với nhiều thành tựu hơn nhưng bạn không thật sự hành động để đạt được nó. Tuy nhiên, giờ đây bạn đã biết phương pháp để tạo ra những thói quen phù hợp với mục tiêu mình muốn thực hiện, bạn cũng có khả năng trở thành một người trọn đời luôn học hỏi và luôn phát triển bản thân. Và việc này diễn ra tự nhiên như việc bạn mặc quần áo mỗi sáng vậy.

Bạn cũng đã biết cách nạp năng lượng cho bộ não thông qua việc bổ sung thực phẩm tốt, ngủ đủ giấc và luyện tập hợp lý để mỗi ngày bạn đều bắt đầu với trạng thái lý tưởng và luôn sẵn sàng thực hiện mọi thử thách dù khó khăn đến đâu. Và bạn biết phương pháp đạt đến trạng thái tuôn chảy, và như vậy thì mỗi khi bắt đầu một công việc, bạn có thể toàn tâm toàn ý cho nó. Và điều quan trọng nhất có lẽ là bản thể không giới hạn của bạn đã khai mở được những cách thức để học phương pháp học. Một khi đã khám phá được điều này, bạn đã trở nên mạnh mẽ vượt bậc so với trước đây. Ngoại trừ một số hạn chế về mặt thể chất thì một khi bạn muốn làm điều gì, bạn sẽ đạt được. Và với những công cụ mình học được, bạn có thể học bất cứ điều gì với tốc độ nhanh hơn nhiều. Khi kết hợp điều này với những kỹ năng bạn đã biết để khai phóng sự tập trung, trí nhớ, tư duy và khả năng đọc của mình, bạn đang có trong tay bộ kỹ năng của một siêu anh hùng.

Siêu anh hùng không chỉ đơn giản là tìm ra và phát triển siêu năng lực của mình. Mục đích của mỗi siêu anh hùng đều là quay lại và phục vụ thế giới. Họ phải mang theo những bài học và kinh nghiệm tích lũy được trong hành trình của chính mình. Họ không chỉ kết hợp sức mạnh của mình vào cuộc sống mà còn phải học cách sử dụng chúng để giúp đỡ những người khác. Ở cuối phim The Matrix, Neo đã chiến thắng và vượt qua được mọi giới hạn. Trong cuộc gọi cuối cùng cho Ma trận, Neo đã nói rằng: “Ta sẽ gác máy ở đây, và sau đó ta sẽ cho những người này thấy điều mà ngươi không muốn họ thấy. Ta sẽ cho họ thấy một thế giới không có ngươi. Một thế giới không có luật lệ hay sự kiểm soát, cũng không có biên giới hay giới hạn. Một thế giới nơi mọi thứ đều có thể. Anh ấy trở lại cuộc sống bình thường, nhưng mang theo sứ mệnh truyền cảm hứng cho những người khác và giúp họ khai phóng tâm trí.

Tôi hi vọng rằng bạn sẽ không chỉ sử dụng những công cụ mình học được trong quyển sách này để khiến cuộc sống của bản thân tốt hơn mà còn để giúp nâng cao đời sống của những người xung quanh bạn nữa. Công thức là: Học hỏi. Thành công. Quay lại giúp đỡ. Không có một siêu anh hùng nào chỉ mang lại lợi ích cho bản thân mình. Với kiến thức mới mà bạn học được, hãy giúp những người xung quanh học hỏi tốt hơn và nhanh hơn để họ cũng trở nên không giới hạn.

Trong bộ phim Lucy, nhân vật sinh viên do Scarlett Johansson thủ vai đã có được siêu sức mạnh sau khi toàn bộ tiềm năng của bộ não cô ấy được khai mở. Giáo sư Norman, được thủ vai bởi Morgan Freeman, là một nhà thần kinh học đã giúp Lucy ứng phó với những thay đổi đáng kinh ngạc diễn ra trong cơ thể và tâm trí mình. Khi Lucy hỏi thầy rằng mình cần làm gì với những khả năng mới này thì Giáo sư Norman đã trả lời, bằng chất giọng đặc trưng của Morgan Freeman, như thế này:

Con biết đấy... Nếu con nghĩ về bản chất của cuộc sống - ý thầy là về thuở khai sinh sự sống, khi tế bào - đầu tiên phân tách thành hai tế bào - thì mục đích duy nhất của cuộc sống chính là truyền lại những gì ta đã học được. Chẳng có mục đích nào cao hơn cả. Vậy nên nếu con hỏi là mình cần làm gì với tất cả những kiến thức con đã có được thì thầy sẽ nói là... hãy truyền lại.

Vậy nên, câu hỏi lúc này sẽ là: Bạn sẽ làm gì với điều mình đã học được? Giải quyết một vấn đề khó khăn trong công việc để từ đó bạn có thể cùng đội nhóm của mình tạo ra ảnh hưởng tích cực cho lĩnh vực mình đang hoạt động, và có thể là cho cả thế giới? Thành lập một câu lạc bộ sách? Đọc thật nhiều sách, và sau đó dạy lại cho con mình điều bạn đã học được? Tương tác với mọi người theo những cách ý nghĩa và hào hứng hơn? Tổ chức một buổi tiệc với các món ăn đều là thực phẩm tốt cho não? Đăng ký học những khóa học có thể mở ra các cơ hội mới trong cuộc sống? Hoặc có thể là đăng ký tự mình dạy một khóa học? Bạn sẽ chọn thực hiện điều gì?

Đó chính là điều mà một siêu anh hùng sẽ làm. Đó là điều mà bản thể không giới hạn của bạn có thể làm.

Xuyên suốt quyển sách này, bạn đã có cơ hội thực hành một số kỹ năng mới rồi. Trong những trang tiếp theo, tôi sẽ trình bày cụ thể với bạn một kế hoạch để khởi động mọi thứ. Đây là lúc bạn bắt đầu kết hợp sử dụng tất cả những điều mình đã học được. Hãy bắt đầu làm gì đó, gì cũng được - quan trọng là bạn phải bắt đầu. Và khi làm như vậy, tôi nghĩ rằng bạn sẽ cảm thấy kinh ngạc khi khám phá ra những điều mới về chính mình. Bản thể không giới hạn chính là con người thật của bạn, và qua thời gian, bản thể ấy sẽ đạt được những điều mà hiện tại bạn còn không thể tưởng tượng nổi.

Hiểu rõ chính mình. Tin tưởng chính mình. Yêu thương chính mình. Hãy là chính mình.

Và luôn nhớ rằng, cuộc sống của bạn chính là bài học mà bạn truyền dạy cho mọi người. Hãy trở nên không giới hạn.

Luôn luôn yêu thương và học hỏi,

Jim

KẾ HOẠCH HÀNH ĐỘNG 10 NGÀY KHỞI ĐỘNG CÙNG KWIK

Chúc mừng bạn đã đọc hết quyển sách. Bạn là một trong số ít người có thể hoàn thành được việc mình đã bắt đầu. Tôi thành thật trân trọng điều ấy.

Chúng ta đã thảo luận rất nhiều chủ đề trong quyển sách này, và tôi khuyên bạn nên ứng dụng tất cả những điều mình đã học. Nếu bạn không biết bắt đầu từ đâu, thì kế hoạch hành động 10 ngày sau đây sẽ giúp bạn khởi động hành trình đạt đến trạng thái không giới hạn.

Bạn có thể làm theo kế hoạch tôi đã thiết kế, hoặc bạn cũng có thể chọn ra ba bí quyết hàng đầu mà mình muốn sử dụng từ ba phần chính là Tâm thế, Động lực và Phương pháp. Như vậy thì bạn sẽ có thể tập trung vào những khía cạnh mà mình cảm thấy vẫn còn nhiều thiếu sót và cần cải thiện. Bạn cũng có thể tải Chương trình Khởi động 10 - Ngày này ở định dạng video từ trang www.LimitlessBook. com/resources.

Cảm ơn vì đã để tôi trở thành huấn luyện viên cho bộ não của bạn thông qua quyển sách này. Tôi luôn mong nhận được cập nhật về những điều bạn thực hiện trên hành trình của mình.

NGÀY 1: HỌC NHANH HƠN

Ngày đầu tiên, hãy thực hiện từ viết tắt này: FASTER (tạm dịch: NHANH HƠN)

• Forget (Quên đi): Chìa khóa giúp bạn có được sự tập trung cao độ chính là xóa đi hoặc quên đi những thứ khiến bạn xao nhãng. Có ba thứ mà bạn cần quên đi (ít ra là trong một khoảng thời gian).

1. Những thứ bạn đã biết

2. Những chuyện không gấp

3. Các giới hạn của mình

• Act (Hành động): Phương pháp giáo dục truyền thống đã dạy rất nhiều người rằng học tập là một hoạt động thụ động. Bạn ngồi yên trong lớp học, bạn không nói chuyện với người ngồi bên cạnh và tiếp thu thông tin. Nhưng thật ra học hỏi không phải là thứ bạn chỉ làm một cách thụ động như thế.

Bộ não con người sẽ học được nhiều hơn khi nó tạo ra thứ gì đó chứ không phải là khi tiếp nhận gì đó. Chính vì vậy, tôi muốn bạn tự suy nghĩ xem mình cần phải làm gì để trở nên chủ động hơn trong việc học. Hãy ghi chú. Hãy làm tất cả các bài tập trong quyển sách này.

• State (Trạng thái): Trạng thái là những cảm xúc của bạn tại một thời điểm nào đó. Trạng thái sẽ chịu nhiều ảnh hưởng từ suy nghĩ của bạn (tinh thần) và những điều xảy ra với cơ thể bạn (thể chất). Hãy thay đổi tư thế học hoặc thay đổi cách hít thở. Hãy chủ động chọn những trạng thái vui vẻ, thích thú hay tò mò.

• Teach (Dạy lại): Nếu bạn muốn giảm đường cong quên lãng một cách đáng kể, hãy học với tâm thế rằng bạn sẽ dạy lại kiến thức ấy cho một người khác.

• Enter (Thực hiện): Nếu bạn không ghi lại những điều này trong lịch trình của mình, thì khả năng cao là bạn sẽ không thể hoàn thành nó. Hãy lấy lịch trình ra và đặt một khoảng thời gian để đầu tư cho sự phát triển của chính mình, dù chỉ 10 hay 15 phút mỗi ngày cũng được.

• Review (ôn lại): Bạn sẽ có thể ghi nhớ thông tin tốt hơn khi thực hiện ôn lại nhiều lần trong nhiều thời điểm ngắt quãng đều nhau. Hãy hình thành thói quen chiêm nghiệm lại một ngày và mỗi ngày đều thực hiện ôn lại những điều bạn đã học.

Để xem chi tiết phần này, hãy đọc lại nội dung Chương 4.

NGÀY 2: DIỆT KIẾN

Một khi bạn đã xác định được các suy nghĩ tiêu cực trong đầu mình - là những suy nghĩ tiêu cực tự nhiên (tiếng Anh: Automatic Negative Thoughts - ANT) - và chúng đang nói rằng bạn không thể làm gì đó, hãy nhận ra và chống lại chúng.

Bên cạnh đó, hãy nhớ loại bỏ cả những LỜI NÓI DỐI (LIE: Limited Idea Entertained, có nghĩa là tư tưởng giới hạn được gieo vào đầu). Đồng thời, hãy liên tục kiểm tra BS (Belief Systems - Hệ thống Niềm tin) của bạn. Khi bạn thấy bản thân đang nghĩ rằng: Tôi luôn làm hỏng mấy chuyện này, hãy đáp ngược lại như sau: Chỉ là trước nay tôi chưa làm tốt được chuyện này thôi, nhưng không có nghĩa là bây giờ tôi không thể làm được. Ý kiến này tôi không chấp nhận.

Đừng thu nhỏ các khả năng để phù hợp với tâm trí mình, thay vào đó, hãy mở rộng tâm trí để đón nhận các khả năng. Để xem chi tiết phần này, hãy đọc lại nội dung Chương 8.

NGÀY 3: ĐẶT RA CÂU HỎI CHO CÂU HỎI

Hãy xem lại sức mạnh của câu hỏi chủ đạo. Khả năng cao là có một câu hỏi mà bạn liên tục hỏi chính mình một cách vô thức. Hãy xác định câu hỏi này và nghĩ cách làm sao để thay đổi nó, từ đó thay đổi hành vi của bạn. Kiến thức bản thân nó không phải là sức mạnh, nó chỉ có thể phát huy được sức mạnh khi bạn áp dụng nó vào cuộc sống. Hãy đặt ra những câu hỏi có khả năng đưa đến nhiều câu trả lời mạnh mẽ giúp nâng cao hiệu quả làm việc của bạn. Để xem chi tiết phần này, hãy đọc lại nội dung Chương 4.

NGÀY 4: TƯỞNG TƯỢNG RA THỨ BẠN MONG MUỐN NHẤT

Hãy dành ra một chút thời gian để viết ra tất cả những bất lợi mà bạn sẽ phải đối mặt nếu không sử dụng kiến thức trong quyển sách này. Ví dụ, bạn có thể viết là: “Tôi sẽ phải tiếp tục học tập cực nhọc nhưng điểm số vẫn cứ lẩn quẩn ở mức trung bình”, “Tôi sẽ tiếp tục nghi ngờ bản thân”, “Tôi sẽ không thể dành thời gian cho những người mình yêu thương” hoặc “tôi sẽ không thể có được một công việc tốt”.

Bây giờ, hãy viết ra tất cả những lợi ích mà bạn sẽ có được khi áp dụng những điều đã học vào cuộc sống, ví dụ:

“Tôi sẽ có thể học những điều mình muốn một cách tự tin, tìm được công việc yêu thích và kiếm được rất nhiều tiền để sau đó giúp đỡ lại những người khác.” hoặc “Tôi sẽ có nhiều thời gian hơn để luyện tập và nâng cao sức khỏe, sẽ đi du lịch trong kỳ nghỉ mùa xuân, và dành nhiều thời gian hơn cho bạn trai/bạn gái của mình!” hoặc một điều đơn giản như: “Tôi cuối cùng cũng có được một chút thời gian rảnh chỉ để nghỉ ngơi và thư giãn!”

Hãy viết ra thật cụ thể. Hãy nhìn nó, cảm nhận nó, tin tưởng nó và mỗi ngày hãy cố gắng vì nó. Hãy hình dung ra khoảnh khắc chiến thắng của bạn. Để xem chi tiết phần này, hãy đọc lại nội dung Chương 7.

NGÀY 5: CÂN NHẮC MỤC ĐÍCH CỦA MÌNH

Mục đích là việc bạn kết nối với những người khác như thế nào. Mục đích là điều mà bạn muốn chia sẻ với cả thế giới. Lý do cho hành động của bạn là gì?

Hãy nghĩ đến những người mà bạn có thể giúp đỡ một khi bạn đã đạt được trạng thái không giới hạn. Đó là gia đình bạn? Người yêu của bạn? Đồng nghiệp? Hàng xóm? Hãy xác định thật cụ thể những người sẽ gặp nhiều khó khăn nếu bạn cứ để các giới hạn đè nặng lên cuộc sống của mình. Giờ đây, hãy nghĩ đến việc bạn sẽ có thể thay đổi cuộc sống của người khác như thế nào một khi bạn đã

Kế Hoạch Hành Động 10 Ngày Khởi Động Cùng Kwik 499

tận dụng được 100% năng lực của bản thân. Bạn đã tìm được mục đích của mình rồi đấy. Để xem chi tiết phần này, hãy đọc lại nội dung Chương 7.

NGÀY 6: TẬP MỘT THÓI QUEN MỚI, TỐT HƠN

Hãy thực hiện từng bước nhỏ đơn giản để tạo ra một thói quen tốt hơn, và từ đó hướng đến thành công. Hãy thực hiện nó trong chuỗi thói quen buổi sáng của bạn. Cuộc sống của bạn sẽ không thể thay đổi được nếu bạn không quyết định thay đổi một điều gì đó mình thực hiện hàng ngày. Những quyết định chúng ta thực hiện hàng ngày có tác động rất lớn đến sự thành công và hạnh phúc của chính mình. Kiên trì sẽ chạm đến được, nhất quán sẽ duy trì được. Từng bước từng bước nhỏ, bạn sẽ dần đến với những điều to lớn hơn. Hãy nhớ rằng: phải có bắt đầu thì mới có thành thạo.

Hãy chọn một thói quen mới và bắt đầu thực hiện ngay hôm nay. Làm thế nào để chia nó ra thành những bước nhỏ đơn giản để bạn có thể kiên trì thực hiện mỗi ngày? Để xem chi tiết phần này, hãy đọc lại nội dung Chương 9.

NGÀY 7: NẠP NĂNG LƯỢNG CHO NÃO

Mỗi ngày, hãy nạp đủ năng lượng để chiến thắng. Hãy ăn nhiều thực phẩm tốt cho não hơn. Đâu là món bạn yêu thích nhất, và tại sao? Hãy nhớ rằng những thứ bạn ăn rất quan trọng, và đặc biệt quan trọng đối với chất xám trong não bạn. Những thứ bạn đang ăn có cung cấp năng lượng cho bạn không, hay là chúng đang rút cạn năng lượng? Hãy viết ra một số công thức nấu ăn với thành phần là các thực phẩm tốt cho não dưới đây:

Trái bơ

Rau lá xanh

Quả việt quất

Cá hồi

Bông cải xanh

Củ nghệ

Sô-cô-la đen

Hạt óc chó

Trứng

Nước

Để xem chi tiết phần này, hãy đọc lại nội dung Chương 8.

NGÀY 8: TỐI ĐA HÓA VIỆC HỌC

Học không chỉ là việc của những người đang còn ngồi ghế nhà trường. Chúng ta đều là những người học hỏi trọn đời. Hãy tạo ra trạng thái tốt nhất để học và tìm hiểu kiến thức. Loại bỏ sự xao nhãng. Sử dụng phương pháp HEAR (Halt-Dừng lại, Empathy-Đồng cảm, Anticipate-Mong chờ, Review-Ôn lại) khi xem một đoạn video TED Talk mà bạn chưa từng xem và thực tập kỹ năng lắng nghe. Để xem chi tiết phần này, hãy đọc lại nội dung Chương 12.

NGÀY 9: LUÔN NHỚ MOM

Trước khi bắt đầu thực hiện việc gì đó, hãy luôn nhớ kiểm tra lại MOM (Motivation-động lực, Observation-quan sát, Methods-phương pháp) của bạn. Đồng thời, hãy xem lại lý do tại sao mình làm việc này? Động lực để bạn nhớ tên người đó là gì? Bạn đã quan sát được gì? Đừng quên rằng phần lớn những điều bạn nhớ được là nhờ sự chú tâm chứ không phải nhờ khả năng. Hãy thực tập nhớ tên của tất cả mọi người bạn gặp hôm nay thông qua kỹ thuật kết nối liên tưởng. Nếu bạn quên tên ai đó, hãy viết ra xem liệu việc này là do động lực, sự quan sát hay phương pháp của bạn chưa đúng. Sau đó thử lại với một người khác.

Bạn có thể thực hành kỹ năng này khi đang đi siêu thị hoặc dạo phố, khi xem ti vi hoặc trong bất cứ hoạt động nào khác. Hãy đặt tên cho những người lạ bạn nhìn thấy và kiểm tra xem mình có thể nhớ được bao nhiêu cái tên. Để xem chi tiết phần này, hãy đọc lại nội dung Chương 13.

NGÀY 10: TẬN DỤNG SỨC MẠNH CỦA VIỆC ĐỌC

Hãy dành ra thời gian cho việc đọc mỗi ngày, thậm chí chỉ 10 phút cũng được. Khi đọc, bạn sẽ có được nhiều lợi ích và chúng sẽ tăng dần theo thời gian. Quan trọng là phải kiên trì. Hãy chọn một quyển sách mình muốn đọc, đặt đồng hồ hẹn giờ 10 phút, loại bỏ mọi xao nhãng và thực hành đọc đồng thời sử dụng ngón tay để lướt theo các dòng chữ. Sau đó hãy lên lịch hàng ngày để đọc, và đánh dấu vào lịch trình rằng đó là thời gian bạn có hẹn với chính mình.

Những người lãnh đạo đều đọc rất nhiều. Đọc cũng là bài tập cực kỳ bổ ích cho tâm trí bạn. Hãy nhớ rằng bạn có thể tiếp thu được kinh nghiệm tích tụ qua hàng chục năm chỉ qua một quyển sách. Để xem chi tiết phần này, hãy đọc lại nội dung Chương 14.

NHỮNG ĐỨA TRẺ KHÔNG GIỚI HẠN

CÁCH ỨNG DỤNG QUYỂN SÁCH NÀY TRONG

NUÔI DẠY CON CÁI

“Nếu một đứa trẻ không thể học được qua cách chúng ta dạy, thì có lẽ ta nên dạy theo cách chúng học được.” -IGNACIO ESTRADA

Điều quan trọng không phải là con bạn thông minh đến mức nào, mà là chúng thông minh như thế nào. Hệ thống giáo dục truyền thống dạy những đứa trẻ rằng chúng phải tìm hiểu gì, tập trung vào điều gì, suy nghĩ những gì, học thứ gì và thậm chí là ghi nhớ chuyện gì. Nhưng họ lại không dạy chúng phương pháp để tìm hiểu, tập trung, suy nghĩ, học và ghi nhớ như thế nào.

Tôi đã lớn lên với nhiều khó khăn trong việc học, và một trong những đam mê của tôi là dạy cho thế hệ trẻ về tâm thế, động lực và phương pháp để học tập.

Bạn nên bắt đầu từ đâu? Tôi đã tập hợp một số chiến lược rất hữu ích và tạo thành một chương nội dung “bắt đầu cùng Kwik” để tặng thêm cho bạn.

Bạn có thể tải chương này xuống từ trang:

Web.taisachnhanh.cloud/parenting

ĐỘI NHÓM KHÔNG GIỚI HẠN

CÁCH ỨNG DỤNG QUYỂN SÁCH NÀY TRONG

KINH DOANH

“Khả năng học hỏi và nhanh chóng chuyển đổi kiến thức ấy thành hành động - đó chính là lợi thế cạnh tranh tối thượng của một doanh nghiệp.” -JACK WELCH

Liệu bạn có thể ứng dụng mô hình Không Giới Hạn vào doanh nghiệp của mình không? Tất nhiên rồi! Trong hơn hai mươi năm qua, chúng tôi đã sử dụng các phương pháp này để huấn luyện cho các doanh nghiệp từ nhỏ đến lớn, từ các công ty khởi nghiệp cho đến những khách hàng như Google, Virgin, Nike, GE, Fox Studios và Zappos.

Nguồn nhân lực (tổng hòa tất cả những kiến thức, kỹ năng, kinh nghiệm và những điều họ được huấn luyện) chính là tài sản có giá trị nhất nhưng lại ít được tận dụng nhất trong một tổ chức. Để giúp doanh nghiệp tăng trưởng, năng lực trí não tổng hòa trong đội nhóm của bạn phải được tăng lên.

Làm thế nào để tối đa hóa tiềm năng nhận thức không giới hạn trong đội nhóm của bạn? Tôi đã viết thêm một chương để giúp bạn thực hiện điều này.

Bạn có thể tải chương này xuống từ trang:

Web.taisachnhanh.cloud/Business

TÀI LIỆU BỔ SUNG DÀNH CHO BẠN

Chúng tôi đã tập hợp và biên soạn ra một hệ thống các nguồn tài liệu cực kỳ hữu ích nhằm bổ sung cho quyển sách này và nâng cao những kết quả bạn đạt được.

Chúng bao gồm:

• Các video hướng dẫn về một số chủ đề chọn lọc (ví dụ: bạn có thể xem tôi dạy phương pháp giúp nhanh chóng nhớ được những thực phẩm tốt nhất cho não, hoặc thực hiện kỹ thuật nhớ tên người khác trước khán giả trong sự kiện trực tiếp)

• Những bài tập và bài kiểm tra giúp đánh giá các kỹ năng của bạn

• Các công thức nấu ăn với những thực phẩm tốt cho não, từ những bữa ăn chính cho đến các món trà

• Danh sách những quyển sách bạn nên đọc

• Những cuộc phỏng vấn đặc biệt với các chuyên gia hàng đầu, trong đó chúng tôi cùng đào sâu tìm hiểu về những chủ đề được đề cập trong quyển sách này như giấc ngủ, luyện tập, dinh dưỡng, thiền định và nhiều chủ đề khác.

• Và nhiều thứ khác nữa!

Bạn có thể tải chương này xuống từ trang:

Web.taisachnhanh.cloud/Resources

CHƯƠNG TRÌNH ONLINE KWIK LEARNING

BẠN CÓ MUỐN TÌM HIỂU SÂU HƠN VỀ

5 PHƯƠNG PHÁP KHÔNG GIỚI HẠN?

Làm thế nào để huấn luyện bản thân, gia đình hoặc đội nhóm của bạn cách sử dụng những phương pháp nhằm nâng cao khả năng tập trung, học tập, cải thiện trí nhớ, đọc nhanh và kỹ năng tư duy?

Chúng tôi đã thiết kế một khóa học online với những phương pháp đã được chứng minh hiệu quả và dễ dàng kết hợp vào lịch trình hàng ngày, dành cho những ai đang muốn nâng năng lực của mình lên một tầm cao mới.

Hãy truy cập Web.taisachnhanh.cloud/Online-Courses và sử dụng mã “LIMITLESS” để được giảm giá 25% khi đăng ký khóa học, đây chính là lời cảm ơn chúng tỗi gửi đến những độc giả của quyển sách này.

Khi đăng ký khóa học, bạn sẽ được tham gia vào cộng đồng Kwik Brains với thành viên từ hơn 195 quốc gia. Thành công của bạn cũng là thành công của chúng tôi, và mọi chương trình đều có chính sách hoàn tiền không điều kiện trong vòng 30 ngày.

NHỮNG QUYỂN SÁCH BẠN NÊN ĐỌC

Cộng đồng của chúng tôi rất thích đọc sách. Nếu một người đã tích lũy kinh nghiệm qua nhiều thập kỷ rồi họ dùng chúng để viết ra một quyển sách, và bạn có thể đọc nó trong một vài ngày thì có nghĩa là bạn đã hấp thụ được nhiều thập kỷ kiến thức chỉ trong vài ngày.

Những người lãnh đạo đọc rất nhiều sách. Nhiều người trong cộng đồng Kwik Readers đã cam kết đọc #1bookaweek (mỗi tuần một quyển sách), nghĩa là 52 quyển mỗi năm.

Và một món quà tặng thêm nữa cùng với quyển sách này, đó là bạn có thể tham gia lớp học chuyên gia đọc nhanh dài một tiếng đồng hồ của tôi. Hãy truy cập miễn phí tại đây: Web.taisachnhanh.cloud/Reading

Dưới đây là ‘danh sách Kwik’, bao gồm những quyển sách nói về tâm thế, động lực và phương pháp mà tôi rất yêu thích. Chúng không được xếp theo một thứ tự bất kỳ nào cả. Để có được danh sách đầy đủ hơn, hãy truy cập vào Web.taisachnhanh.cloud/resources.

The Magic of Thinking Big của David J. Schwartz

Man's Search for Meaning của Viktor Frankl

Understanding Understanding của Richard Saul Wurman

The Tapping Solution for Manifesting Your Greatest Self của Nick Ortner

Start With Why của Simon Sinek

The 7 Habits of Highly Effective People của Stephen R. Covey

Change Your Brain, Change Your Life của Dr. Daniel Amen

The Motivation Manifesto của Brendon Burchard

Tiny Habits của Dr. BJ Fogg Brain Food của Lisa Mosconi

Me to We của Marc Kielburger & Craig Kielburger

The Promise of a Pencil của Adam Braun Miracle

Mindset của JJ Virgin

The TB12 Method của Tom Brady

Super Human của Dave Asprey

The Infiite Game của Simon Sinek

The Future Is Faster Than You Think của Steven Kotler & Peter Diamandis

The Code of the Extraordinary Mind của Vishen Lakhiani

The School of Greatness của Lewis Howes

Stress Less, Accomplish More của Emily Fletcher

The Power of When của Dr. Michael

Breus Becoming Super Woman của Nicole Lapin Chineasy

Everyday của Shaolan

#AskGaryVee của Gary Vaynerchuk

Becoming Supernatural của Dr. Joe

Dispenza Moonwalking with Einstein của Joshua

Foer The Brain that Changes Itself của Dr. Norman

Doidge Mindset của Carol Dweck

The Align Method của Aaron Alexander

Super Brain của Deepak Chopra and Rudolph Tanzi

Genius Foods của Max Lugavere

Sleep Smarter của Shawn Stevenson

The UltraMind Solution của Dr. Mark

Hyman Spark của Dr. John Ratey

The 4-Hour Chef của Tim Ferriss

Math Doesn't Suck của Danica Mckellar

Boundless của Ben Greenfild

Six Thinking Hats của Edward de Bono

Thrive của Arianna Huffigton

The Element của Sir Ken Robinson with Lou Aronica

TED Talks của Chris Anderson

Atomic Habits của James

Clear Imagine It Forward của Beth Comstock & Tahl Raz

Belong của Radha Agrawal

Disrupt-Her của Miki Agrawal

The Ripple Effect của Dr. Greg Wells

Exponential Transformation của Salim Ismail, Francisco Palao & Michelle Lapierre

Think Like a Monk của Jay Shetty

The Alter Ego Effect của Todd Herman

How to Live a Good Life của Jonathan Fields

The Mind Map Book của Barry Buzan & Tony Buzan

The Principles của Ray Dalio

Re-Create Your Life của Morty Lefkoe

Emotional First Aid của Dr. Guy Winch

A Higher Branch của Sam Makhoul

Cancer-Free with Food của Liana Werner-Gray

Food Can Fix It của Dr. Mehmet Oz

LỜI CẢM ƠN

Đối với tôi, đây là phần khó viết nhất trong toàn bộ quyển sách này bởi vì có rất rất nhiều người đã đóng góp vào quá trình thực hiện quyển sách này. Có thể bạn sẽ nghĩ đây là kết quả cố gắng của một cá nhân, nhưng thật ra đó là kết quả từ nỗ lực của cả một đội nhóm siêu anh hùng.

Trong những trang sắp tới, tôi sẽ không thể nào cảm ơn được hết tất cả những người đã giúp dẫn dắt và hỗ trợ để tôi đến được thời điểm này. Danh sách này rất dài, và bạn cũng có thể nói vui là nó không-giới-hạn.

Đây là điều chắc chắn, bởi vì tất cả những người này đều có vị trí quan trọng trong lòng tôi, và tôi cảm thấy sự hiện diện của họ mỗi khi thực hiện bài tập về lòng biết ơn.

Hãy bắt đầu trước hết với BẠN - độc giả của tôi. Cảm ơn vì bạn không chỉ mua mà quan trọng hơn là đã đọc nó và sử dụng nó.

Cảm ơn những khách mời và người nghe các chương trình podcast của chúng tôi, cũng như tất cả những người đã xem và chia sẻ một trong những video của chúng tôi, cảm ơn bạn vì mỗi tuần đều bật chương trình lên và rèn luyện bộ não cùng tôi.

Cảm ơn những học viên từ khắp nơi trên thế giới đã tham gia các chương trình online của tôi. Cảm ơn đã tin tưởng và dành thời gian cho chúng tôi. Cảm ơn vì đã để cho đội nhóm chúng tôi hoàn thành sứ mệnh phát triển những bộ não hiệu quả hơn, mạnh mẽ hơn.

Cảm ơn tất cả những khách hàng đã mời chúng tôi đến diễn thuyết và huấn luyện, cảm ơn vì đã để tôi chia sẻ với khán giả và đội nhóm của bạn.

Cảm ơn các khách hàng đã tham gia huấn luyện cá nhân, các bạn biết rõ là tôi đang nói đến bạn đúng không? Cảm ơn vì đã là một người bạn và dạy lại tôi rất nhiều điều trong cuộc sống.

Cảm ơn đồng sự kinh doanh lâu năm của tôi là Alexis Banc. Nếu không có cô ấy thì quyển sách này và doanh nghiệp của tôi đã không thể nào tồn tại. Cô ấy đã đội lên mọi chiếc nón có thể, sự đóng góp của cô ấy đã thể hiện rõ tầm nhìn về một thế giới tốt đẹp hơn, sáng sủa hơn, và tôi mãi mãi biết ơn cô ấy vì điều này.

Cảm ơn James Banc, cảm ơn người anh em, vì đã là một chiến binh kiên cường trong hành trình khai phóng bộ não.

Tôi bày tỏ lòng biết ơn đến trợ lý cá nhân của mình là Elena, cảm ơn vì đã luôn là cánh tay phải (và đôi khi còn là bộ não) đắc lực của tôi. Tôi trân trọng mọi thứ cô ấy làm.

Cảm ơn đội nhóm Kwik phi thường, những người đã làm việc chăm chỉ mỗi ngày để phục vụ cho cộng đồng của chúng tôi. Cảm ơn vì sự quan tâm và cam kết của Jonie, Sasha, Brittany, Jade, Iris, Denyce, Nicole, Jessica, Kyle, Dallas, Jen, Zareen, Jena, Lauren, Louie, Romario, Elizabeth, Miriam, Julia, Matilda, Alex, Dmitri, Jena, Kristie, LJ, Arthur, Marcin, Angelo, Pawel, Radek, Agata, Natalia, Katia, Hugo, Michal, Chris, Marta, Drew, Kris, Rusty, và tất cả những người khác trong đội nhóm ở quá khứ, hiện tại và tương lai. (vâng, phần lớn những con người phi thường trong đội nhóm của chúng tôi là phụ nữ.)

Tôi tin rằng tất cả mọi người đều có thể trở thành người hướng dẫn trong hành trình cuộc sống của chúng ta. Từ người cha của bạn học của tôi ở trường đại học - người đã khiến tôi đọc mỗi tuần một quyển sách - cho đến người đã nói tôi bị hỏng não, cảm ơn vì đã cho tôi những bài học.

Cảm ơn những người bạn của tôi là Brendon Burchard, Scott Hoffman, Lewis Howes, và Nick Ortner, những người đã khuyến khích và giúp tôi kiên trì hoàn thành quyển sách này. Cảm ơn vì đã truyền cảm hứng cho thế giới, và truyền cảm hứng để tôi biến đổi cuộc đời mình thành một điều tốt đẹp hơn.

Tôi rất biết ơn Reid Tracy và Patty Gift, những người đã nhìn thấy được tiềm năng của quyển sách này. Cảm ơn vì tôi được trở thành một phần của gia đình Hay House. Cảm ơn Anne, Mary, Margarete, Lindsay, Patricia, Cathy, Alexandra, Sally, Marlene, Perry, Celeste, Tricia, Julie, Yvette, Diane, John, Karen, Steve và tất cả những người khác đã góp công tạo nên quyển sách này.

Tôi gửi lời cảm ơn đặc biệt đến nhóm sáng tạo của chúng tôi, nhưng người đã có đóng góp đáng kể cho quyển sách này. Cảm ơn Lou Aronica đã giúp tôi thiết kế ra những trang này và giúp cuốn sách được hoàn thành tốt nhất có thể.

Sara Stibitz, cô ấy thật sự có ý nghĩa lớn đối với tôi. Cảm ơn vì tất cả những nỗ lực nghiên cứu, phỏng vấn, hiệu chỉnh câu chữ và đưa chúng tôi đến vạch đích.

Clay Hebert, cảm ơn vì đã ủng hộ và chiến đấu vì dự án này từ A đến Z trong nhiều năm nay. Anh ấy có khả năng khiến mọi thứ trở nên thật rõ ràng.

Courtney Kenney, cảm ơn vì đã điều hành và tự động hóa rất nhiều quy trình hoạt động của chúng tôi.

Jose Alonso, cảm ơn đã thiết kế nhận diện thương hiệu kwik mới. Cảm ơn Nick Onken, một nhiếp ảnh gia tài năng.

Cảm ơn Rodrigo và Anna Corral vì hình ảnh bìa sách thật đẹp.

Tiến sĩ Mark Hyman, cảm ơn vì đã tin tưởng chúng tôi và viết lời mở đầu cho quyển sách. Tôi thật sự trân trọng sự ủng hộ của anh và Mia dành cho quyển sách này.

Tôi gửi lời cảm ơn đặc biệt đến Michael Robertson và toàn bộ đội nhóm tại The

Beverly Hilton đã giúp tôi tổ chức các sự kiện.

Cảm ơn đội nhóm kinh doanh trí não của chúng tôi vì đã xử lý tất cả những chuyện cần được xử lý. Cảm ơn vì đã mang đến nhận thức về não bộ cho thế giới này, cảm ơn Daniel, Tom, Mitchell, Jakob, Anthony và tất cả mọi người trong nhóm.

Cảm ơn những con người vĩ đại và những cây đại thụ trong các lĩnh vực đã truyền cảm hứng cho trí tưởng tượng của tôi trong giai đoạn đầu của cuộc hành trình này: Quincy Jones, Neil Gaiman, Gene Roddenberry, George Lucas, Joseph Cambell, Oprah Winfrey, Piers Anthony, JK Rowling, Napoleon Hill, Bruce Lee, Howard Garner, Tony Buzan, Harry Lorraine, Norman Vincent Peale, Brian Tracy, Jim Rohn, Les Brown, Arianna Huffigton, Sir Ken Robinson, Mister Fred Rogers, và tất nhiên là Stan Lee nữa.

Cảm ơn nhóm chịu trách nhiệm ban đầu, gồm Michael Fishman, Brian Kurtz và Ryan Lee.

Cảm ơn Vishen Lakhian cùng với mọi người và tất cả những bộ óc tuyệt vời tại Mindvalley đã giúp đỡ chúng tôi chia sẻ những kiến thức về siêu học tập với thế giới.

Cảm ơn đến những người bạn siêu anh hùng của tôi cùng với các cộng đồng mà họ đang dẫn dắt - Giovanni Marsico và cộng đồng ArchAngels. Tom & Lisa Bilyeu và cộng đồng Impactivists. Ken Rutkowski và METalbrothers. Elliot Bisnow và Summit. Chris Winefild & Jen Gottlieb và UAL. Chris Anderson và TED. Roman Tsunder và cộng đồng PTTOW & WORLDZ. Michael Fishman và CHS. Jack Canfild và TLC. JJ Virgin và cộng đồngMindshare. Cole & Sanja Hatter và Thrive. Dan Fleyshman và Joel Marion và nhóm MME 100 Group. Joe Polish và Genius Network. Anthony Tjan và On Cue. Gareb Shamus và ACE.

Cảm ơn tất cả những người bạn đã làm mọi thứ để giúp đỡ tôi, từ việc kiểm tra tình hình tôi cho đến giúp đỡ tôi chia sẻ những điều mình học được cho thế giới: Aaron Alexander, Adam Braun, Alex Banayan, Alex & Mimi Ikonn, Alex Ortner, Amy Jo Martin, Andres Roemer, Anna Akana, Ari Meisel, Audrey Hagen, Ben Greenfild, Dr. Ben Lynch, Ben Rawitz, Benny Luo, Beth Comstock, Bing Chen, BJ Fogg, Bo & Dawn Eason, Bob Proctor,

Branden Hampton, Brandon Routh, Brian Evans, Brian Florio, Brian Grasso, Brooke Burke, Carrie Campbell, Carlos Gardes, Chalene Johnson, Charles Michael Yim, Chervin, Chloe Flower, Chris & Lori Harder, Christina Rasmussen, Christopher Lee, Chris Pan, Claire Zammit, Collin Chung, Craig & Sarah Clemens, Craig Kielburger, Cynthia Kersey, Cynthia Pasquella, Dr. Daniel Amen, Dan Caldwell, Dandapani, Danica McKellar, Dan Schawbel, Dave Hollis, Dave Nurse, David and Lana Asprey, David Bass, David Goggins, David Meltzer, David Michail, David Wolfe, Dawn Hoang, Dean Graziosi, Derek Halpern, Derek Hough, Dhru Purohit, Donna Steinhorn, Ed Mylett, Elizabeth Gilbert, Emily Fletcher, Emily Morse, Erik Logan, Erin Matlock, Frank & Natalia Kern, Gail Kingsbury, Gary Vaynerchuk, Dr. Halland Chen, Henk Rogers, Hutch Parker, Ian Clark, IN-Q, Jack Delosa, Jack Hidary, Jacqueline Schaffer, James Altucher, James Colquhoun, Jason Stuber, Jayson Gaignard, Jay Shetty, Jeannie Mai, Jeff Krasno, Jeff Spencer, Jelena & Novak Djokovic, Jesse Itzler, Jessica Ortner, Jim Poole, Dr. Joe Mercola, Joel & Laurin Seiden, John Assaraf, John Lee, John Romaniello, Jon Benson, Jonathan Fields, Jon Fine, Jules Hough, Jon Levy, Kandis Marie, Katie Wells, Keith Ferrazzi, Ken Hertz, Kerwin Rae, Kevin & Annmarie Gianni, Kevin Pearce, Kevin Rose, Khaled Alwaleed, Kimberly Moore, Kimberly & James Van Der Beek, Kris Carr, Kute Blackson, Larry Benet, Larry & Oksana Ostrobsky, Laurel Touby, Leigh Durst, Liana Werner- Gray, Lisa Garr, Dr. Lisa Mosconi, Lisa Nichols, Liz Heller, Luke Storey, Manny Goldman, Marc Kielburger, Marie Forleo, Mariel Hemingway, Mari Smith, Mark Anthony Bates, Mark & Bonita Thompson, Mary Shenouda, Matt Mullenweg, Max Lugavere, Mel Abraham, Mel Robbins, Mia Lux, Dr. Michael Breus, Michael Gelb, Michael Lane, Mike Cline, Mike Koenigs, Mike Wang, Mikkoh Chen, Miki Agrawal, Mimi Pham, Mindpump Guys, Mona Sharma, Montel Williams, Naomi Whittel, Natalie & Glen Ledwell, Naveen Jain, Nick Kuzmich, Nicole Patrice, Nikki Sharp, Nina Sugasawa, Nusa Maal, Ocean Robbins, Oz Garcia, Paul Hoffman, Penni Thow, Pete Vargas, Peter Diamandis, Peter Hoppenfeld, Peter Nguyen, Rachel Goldstein, Radha Agrawal, Ramit Sethi, Randy Gage, Randy Garn, Rene & Akira Chan, Richard Miller, Richard & Veronica Tan, Richard Saul Wurman, Rick Barber, Rick Frishman, Robin Farmanfarmaian, Robin Sharma, Rudy Tanzi, Ryan Holiday, Ryan Kaltman, Ryan Levesque, Sabrina Kay, Sam Horn, Sandy Grigsby, Sashin Govender, Sazan & Stevie Hendrix, Scooter Braun, Scott Flansburg, Sean Croxton, Sean & Mindy Stephenson, Dr. Seeta Narsai, Selena Soo, Shaman Durek, Shannon Elizabeth, Shannon Lee, Seth Godin, ShaoLan, Shawn & Anne Stevenson, Dr. Shefali, Simon Kinberg, Simon Mainwaring, Simon Sinek, Sonia Ricotti, Sony Mordechai, Sophie Chiche, Tiến sĩ Stephanie Estima, Stephanie McMahon, Steven Kotler, Steve Sims, Steven Tyler, Sunny Bates, Susan Cain, Tana Amen, Tara Mackey, Thomas Bahler, Tim Chang, Tim Larkin, Tim Ryan, Todd Herman, Tom Ferry, Tony Hsieh, Tracy Anderson, Trent Shelton, Tucker Max, Vani Hari, Whitney Pratt, Will Eppes, Wim Hof, Yanik Silver, Yanjaa Wintersoul, Yue-Sai Kan, Yuka Kobayashi, và rất rất nhiều người khác nữa.

Cảm ơn các tổ chức phi lợi nhuận đã đóng góp cho sự nghiệp giáo dục trẻ em mà chúng tôi vẫn luôn yêu quý và ủng hộ (cùng với một phần lợi nhuận có được từ quyển sách này) - cảm ơn WE Charity Pencils of Promise, Unstoppable Foundation và các tổ chức khác vì đã xây dựng trường học và các trung tâm chăm sóc sức khỏe cũng như cung cấp nước sạch cho những trẻ em khó khăn.

Cảm ơn các tổ chức phi lợi nhuận làm việc để nâng cao sức khỏe trí não của con người và thay đổi thế giới, đồng thời tài trợ và thực hiện các nghiên cứu về bệnh Alzheimer như Steve Aoki và tổ chức Aoki Foundation, Maria Shriver và Phong trào Bệnh Alzheimer của Phụ nữ, Tiến sĩ Rudy Tanzi và Cleveland Trung tâm Phòng khám Lou Ruvo Center về Sức khỏe Não bộ, Tiến sĩ Lisa Mosconi và phong trào Sáng kiến Não bộ Phụ nữ và Phòng khám Phòng ngừa Bệnh Alzheimer tại Trường Cao đẳng Y tế Weill Cornell.

Cảm ơn tất cả những giáo viên trong trường học của tôi (và tất cả giáo viên trên thế giới). Tôi đã làm việc với rất nhiều nhà giáo dục, mẹ tôi cũng từng là giáo viên ở trường công và vừa mới nghỉ hưu, vậy nên tôi biết mọi thứ không hề dễ dàng. Cảm ơn vì sự quan tâm, thấu hiểu và cam kết của mọi người. Mọi người thực sự là các siêu anh hùng và chúng tôi rất trân trọng chiếc áo choàng siêu anh hùng mà mọi người đang khoác lên.

Cảm ơn biệt đội mọt sách ngày xưa, gồm Dakota, Morris và Dave. Cảm ơn vì những quyển truyện tranh, trò chơi điện tử và các bộ đồ chơi. Xin cảm ơn không chỉ vì tình bạn họ dành cho tôi mà còn vì tất cả những buổi dạy kèm dài thật dài. Nếu không có họ thì có lẽ tôi chẳng thể nào hoàn thành được chương trình học.

Cảm ơn thầy Rick vì trong nhiều năm, thầy đã dạy cho tôi về võ thuật, trí tuệ và tình bạn. Và cảm ơn Bryan Watanabe, anh ấy lúc nào cũng khiến tôi kinh ngạc vì sự chính trực của mình cũng như khả năng ảnh hưởng cực kỳ tích cực đến những người xung quanh.

Cảm ơn Rocky vì đã luôn là người bạn đồng hành của tôi trong những lần tôi viết sách vào buổi sáng sớm. Đúng là chú chó tuyệt vời nhất!

Gửi đến những người mà tôi yêu thương: tôi thật sự rất may mắn vì được đi cùng họ trên hành trình này. Cảm ơn vì đã chịu đựng được những ám ảnh của tôi về trí não và siêu anh hùng. Mỗi ngày với họ là một cuộc phiêu lưu học hỏi tràn ngập tiếng cười. Tôi cảm thấy thật sự xúc động với tình yêu thương và sự hỗ trợ không giới hạn của họ. Họ chính là phước lành lớn nhất trong cuộc đời tôi.

Cảm ơn hai gia đình nội ngoại với tình yêu thương mạnh mẽ và sâu sắc, mang đến cho chúng tôi một cuộc đời đầy ắp những kỷ niệm để nâng niu và trân trọng.

Cảm ơn các anh chị em của tôi, cảm ơn vì chính con người họ và vì những điều họ đã làm. Họ đã truyền cảm hứng cho tôi với tư cách là con người và là những bậc cha mẹ. Tôi yêu thương họ thật nhiều.

- Cảm ơn cha mẹ - những siêu anh hùng đầu tiên của tối. Cảm ơn không chỉ vì họ đã ủng hộ cho quyển sách này mà còn vì ngay từ đầu họ đã luôn tin tưởng tôi. Tất cả những điều tốt đẹp mà tôi đã trở thành hay làm được đều là nhờ họ. Còn những điều chưa tốt lắm là do tôi.

Và một lần nữa, cảm ơn BẠN - độc giả của tôi. Thật vinh hạnh khi được phục vụ bạn và cùng bạn làm việc để tạo ra một bộ não, một cuộc sống và một thế giới không giới hạn.

VỀ TÁC GIẢ

Jim Kwik (đây là tên thật của anh ấy) là chuyên gia hàng đầu thế giới về cải thiện trí nhớ, tối ưu hóa não bộ và nâng cao khả năng học tập. Một chấn thương ở vùng não khi còn nhỏ đã khiến anh ấy đã gặp nhiều khó khăn trong quá trình học tập, nhưng Kwik đã tạo ra các chiến thuật có thể gia tăng đáng kể hoạt động của trí não. Kể từ đó, anh ấy đã cống hiến cuộc đời mình để giúp đỡ những người khác khai phóng tài năng và sức mạnh trí não thật sự của bản thân. Trong hơn hai thập kỷ, anh ấy đã đóng vai trò là huấn luyện viên trí não cho nhiều người, từ học sinh, sinh viên, người lớn, cho đến các nhà khởi nghiệp và nhà giáo dục. Anh ấy đã làm việc với nhiều người có tên tuổi tại Hollywood, các vận động viên chuyên nghiệp, các chính trị gia hàng đầu, những doanh nhân thành công, cùng với danh sách các khách hàng doanh nghiệp như Google, Virgin, Nike, Zappos, SpaceX, GE, Twentieth Century Fox, Cleveland Clinic, Wordpress, và các tổ chức như Liên Hiệp Quốc, Viện Công nghệ California, Đại học Harvard University và Đại học Singularity.

Thông qua các bài thuyết trình, anh ấy đã kết nối với số lượng khán giả lên đến 200.000 người mỗi năm, những video online của anh ấy cũng có được hàng trăm triệu lượt xem. Kwik thường xuyên xuất hiện trên các phương tiện truyền thông, bao gồm Forbes, HuffPost, Fast Company, Inc., và CNBC. Anh ấy sở hữu chương trình podcast “Kwik Brain” với những tập nội dung liên tục nằm trong nhóm những nội dung thịnh hành nhất trên iTunes. Các khóa học online tại Web.taisachnhanh.cloud cũng nhận được sự ủng hộ từ các học viên đến từ 195 quốc gia.

Kwik là luôn cống hiến cho sức khỏe trí não và sự nghiệp giáo dục toàn cầu. Anh ấy cũng đồng thời là một nhà từ thiện tài trợ cho các dự án nghiên cứu về bệnh Alzheimer cũng như dự án xây các trường học từ Guatemala đến Kenya, mang đến các dịch vụ chăm sóc sức khỏe, nước sạch và nền giáo dục cho những trẻ em khó khăn. Sứ mệnh của anh ấy là: giúp đỡ mọi bộ não cần được giúp đỡ.

Liên lạc với Jim Kwik tại:

Web.taisachnhanh.cloud (diễn thuyết, huấn luyện và chương trình podcast)

Web.taisachnhanh.cloud (chương trình online) Twitter: @JimKwik

Facebook: @JimKwik

Instagram: @JimKwik

Nhắn tin đến 310-299-9362

VỀ NGUYỄN PHÚC QUANG NGỌC

Nguyễn Phúc Quang Ngọc là người sáng lập Thiên Minh Book và cũng là người sáng tạo ra chiến lược Marketing Bão. Chiến lược này đã giúp tạo ra sự thay đổi mạnh mẽ trong cách thức làm marketing của các doanh nghiệp.

Anh cũng là dịch giả của cuốn sách bán chạy nhất New York Times, The Secret - Bí mật, của Rhonda Byrne và là người phát hành nhiều đầu sách giá trị cho các doanh nhân và độc giả Việt Nam như Bí mật Dotcom của Russell Brunson, Cỗ máy bán hàng tối ưu của Chet Holmes, The Power - Sức Mạnh của Rhonda Byrne, Thư bán hàng đỉnh cao của Dan Kennedy, Tiền: Làm chủ cuộc chơi của Tony Robbins... và nhiều đầu sách giá trị khác.

Nhưng mọi thứ khởi đầu không phải dễ dàng.

Khi bắt đầu anh chỉ là một cử nhân tốt nghiệp ngành - khí tượng - thuỷ văn, không có kiến thức, mối quan hệ, kinh nghiệm và vốn liếng về kinh doanh. Chỉ với một quyết tâm làm giàu, phát triển bản thân và tinh thần học hỏi. Đó là vào năm 2006.

Sau khi bước chân vào lĩnh vực kinh doanh, dựa trên nền tảng khoa học về ngành khí tượng của mình, anh nhanh chóng phát triển một mô hình marketing dựa trên nguyên lý hoạt động của một cơn bão.

Và sau khi áp dụng nguyên lý này anh đã tạo ra được kết quả thực sự ấn tượng, đó là từ khởi điểm chỉ với vài ba người anh đã tổ chức được những sự kiện tập trung hàng nghìn người với một chi phí rất thấp chỉ trong một khoảng thời gian ngắn ngủi. Điều mà các doanh nghiệp lớn cần phải bỏ ra một số tiền lớn để truyền thông trong một khoảng thời gian dài.

Không dừng ở đó, anh tiếp tục phát triển xây dựng quy trình cho các hoạt động marketing online dựa trên nguyên lý tạo bão và tạo ra cơ chế bán hàng tự động để liên tục tạo ra giao dịch tự động mỗi ngày.

Cho đến nay anh đã chia sẻ chiến lược Marketing Bão của mình cho nhiều doanh nhân và những người khởi nghiệp, và những học viên của anh đã áp dụng và gặt hái được thành công từ công việc kinh doanh của họ.

Đương nhiên, chiến lược Marketing Bão của anh không chỉ áp dụng cho những doanh nghiệp lớn đã có sẵn thị trường, mà còn có thể dùng và tạo ra kết quả rất lớn cho những doanh nghiệp vừa và nhỏ cũng như những người mới khởi nghiệp. Thậm chí, có những chủ shop nhỏ đã áp dụng và tạo ra doanh số lên đến hàng trăm triệu mỗi ngày.

Ngày nay, Nguyễn Phúc Quang Ngọc đang sống ở Thành phố Hồ Chí Minh cùng với gia đình nhỏ hạnh phúc của mình. Anh thường xuyên tổ chức các chương trình đào tạo trực tiếp tại Thành phố Hồ Chí Minh và Hà Nội để chia sẻ và tư vấn cho các doanh nhân nắm vững và áp dụng hiệu quả chiến lược Marketing Bão cho công việc kinh doanh của họ.

Sở thích của anh là nghiên cứu các quá trình phát triển của tự nhiên để đưa vào áp dụng thực tiễn trong cuộc sống của con người, nhằm đạt được thành công một cách bền vững.

Anh cũng là một người thích đọc sách, ham học hỏi, thực hành thiền, luyện tập Aikido, chăm chút cho gia đình, đi du lịch khám phá nét đẹp của thiên nhiên, nghiên cứu những công nghệ mới để vận dụng cho cuộc sống của con người.

VỀ LÊ THANH HOÀNG BẢO

Lê Thanh Hoàng Bảo là người sáng lập trung tâm tri thức BHP đồng thời cũng là dịch giả quyển sách bán chạy nhất về lĩnh vực học tập và phát triển bản thân: Phương Pháp Học Tập Không Giới Hạn.

Trong suốt 10 năm hướng dẫn, đào tạo cho hàng nghìn bạn trẻ tại các ngôi trường dành cho học sinh có tiềm năng và tố chất vượt trội (High School for the Gifted), anh luôn băn khoăn trước cái cách mà các em học sinh - vốn được kì vọng ấy - đang phải đối phó với chính kiến thức và cuộc đời mình. Dường như có một sự đồng cảm sâu sắc giữa anh và những khó khăn trong học tập mà các em phải chịu đựng. Đó là khó khăn của thời đại mới, khi mà kiến thức ngày càng vô tận mà năng lực học tập của mỗi cá nhân lại chưa được trang bị một cách kĩ càng. Cũng từ chính những trăn trở về bản thân, khi đã dành rất nhiều thời gian cho việc học nhưng cuộc sống vẫn mãi loay hoay, không rõ ràng về hướng đi sự nghiệp, anh đã quyết tâm lên đường tìm kiếm cho mình những kiến thức thực tiễn nhằm trả lời cho câu hỏi “Làm thế nào để khai phóng tài năng của mỗi người và tài năng đó có thể giải quyết được vấn đề hay mang đến giá trị cho ai ?”.

Sau rất nhiều trải nghiệm quý báu, với xuất phát điểm là một giáo viên dạy Hoá học đồng thời bén duyên nghiên cứu nhiều năm liền trong lĩnh vực Khoa học Xã hội và Hành vi, Lê Thanh Hoàng Bảo đã đúc rút ra những quy luật chuyển hoá tự nhiên để vận dụng trong giáo dục và đời sống hằng ngày. Đặc biệt, anh còn phát triển những cách thức học tập hiệu quả được dựa trên nền tảng của một loại phản ứng mang đến giá trị năng lượng vô cùng mạnh mẽ, đó là phương pháp Học tập Hạt Nhân (Nuclear Learning Method).

Chính nhờ quyết tâm và phương pháp học tập ấy, anh nhanh chóng nắm bắt nhiều kiến thức chuyên sâu trong rất nhiều lĩnh vực không chỉ về học thuật mà còn cả nghệ thuật sáng tạo, tâm lý và kinh doanh. Tất cả những điều đó đã mở ra một chân trời mới để anh có thể hiện thực hoá ước mơ mang những giá trị hữu ích lan toả đến cho nhiều người, đồng thời có một cuộc sống đủ đầy và hạnh phúc trọn vẹn.

Lê Thanh Hoàng Bảo có sở thích sưu tầm, làm bạn cùng những quyển sách, thưởng thức nghệ thuật nghe nhìn và vui đùa cùng các con chữ. Anh vẫn giữ thói quen học tập đều đặn mỗi ngày để quan sát, phân tích và phát triển bản thân. Ngoài công việc, anh là một người luôn dành thời gian chăm sóc cho gia đình nhỏ của mình, biết lắng nghe nên được các bạn trẻ tin tưởng, gửi gắm rất nhiều tâm sự cũng như chia sẻ biết bao khát vọng và hoài bão.

THƯ NGỎ GỬI ĐỘC GIẢ CỦA THIÊN MINH BOOK

TỪ: NGUYỄN PHÚC QUANG NGỌC

Từ những trải nghiệm, nỗ lực của bản thân và cơ hội làm việc với hàng trăm nghìn khách hàng, học viên trên cả nước. Chúng tôi hiểu rằng để đạt được thành công, một người cần phải trang bị đầy đủ các yếu tố về tư duy đúng, kiến thức đúng, công cụ đúng và tìm thấy được động lực đúng.

Trong khi nhu cầu, khao khát và quyết tâm của mỗi cá nhân trên con đường khởi nghiệp, xây dựng sự nghiệp và cuộc sống của riêng mình là rất lớn thì thực tại Việt Nam chúng ta lại rất thiếu hụt về tài liệu kinh doanh và phát triển bản thân cho những người Khởi nghiệp.

Từ những trải nghiệm của bản thân trong suốt hơn 10 năm đi học ở trong và ngoài nước, tiếp cận với rất nhiều tài liệu ở nước ngoài, chúng tôi nhận thấy có nhiều người thành công đã đi trước, họ đã gặt hái được thành công và họ đã đúc rút và chia sẻ những kiến thức, trải nghiệm của họ giúp cho những người khởi nghiệp có thể rút ngắn được con đường đi đến thành công và tránh lãng phí thời gian, công sức và tiền bạc.

Điều quan trọng là bạn cần phải sẵn sàng học hỏi và dành thời gian để nghiên cứu những tài liệu này.

Chính vì vậy, các đầu sách của Thiên Minh Book đều tập trung và xoay quanh các chủ đề này nhằm mang đến cho các doanh nhân khởi nghiệp bộ tài liệu hữu ích và đầy đủ nhất.

Một điểm độc đáo của Thiên Minh Book đó là các tác phẩm này đều được viết bởi các tác giả không sống bằng nghề viết lách mà thành công của họ nằm ở chính lĩnh vực chuyên môn mà họ đã trải nghiệm và mỗi cuốn sách giống như là kết tinh trí tuệ của cả sự nghiệp mà tác giả muốn để lại cho đời.

Ngoài ra, trong quá trình chuyển ngữ những đầu sách giá trị của Thiên Minh Book, chúng tôi cũng làm việc trực tiếp với các tác giả và các chuyên gia hàng đầu trong lĩnh vực mà cuốn sách đề cập để xây dựng các chương trình đào tạo nhằm giúp độc giả có thể thấy rõ được cách áp dụng nội dung của các cuốn sách trong thế giới thực.

Trong suốt quá trình hơn 5 năm hoạt động trong lĩnh vực Đào tạo về Làm giàu và phát triển bản thân chúng tôi ý thức được giá trị và tầm quan trọng của những cuốn sách này đối với sự phát triển của mỗi người.

Vì vậy chúng tôi quyết tâm cho ra đời Thiên Minh Book nhằm tham gia và trong công cuộc truyền tải những kiến thức giá trị từ những người thành công trên thế giới về cho độc giả Việt Nam nói chung và những người khao khát thành công nói riêng.

Hy vọng rằng, với sự nỗ lực của đội nhóm, Thiên Minh Book sẽ mang đến cho bạn những kiến thức hữu ích giúp bạn củng cố, gia tăng và cập nhật những kiến thức mới nhất và đạt được hiệu quả cao nhất trong mọi khía cạnh của cuộc sống.

Founder

Nguyễn Phúc Quang Ngọc

Sáng lập Thiên Minh Book

Chú Thích

[*] Hành trình Người hùng (tiếng Anh: Hero's Journey) là một cấu trúc cốt truyện được Joseph Campbell đưa ra trong quyển sách The Hero with a Thousand Faces, trong đó ông mô tả rằng mọi người hùng đều phải trải qua những giai đoạn nhất định trong hành trình trở thành người hùng của mình.

[*] Tứ Kỵ sĩ Khải Huyền (tiếng Anh là Four Horsemen of the Apocalypse) là những nhân vật được nhắc đến trong Kinh Tân Ước, họ được cho là sẽ mang đến sự kết thúc cho thế giới. Bốn kỵ sĩ thường được miêu tả là biểu tượng của xâm lược, chiến tranh, nạn đói và chết chóc.

[*] NPR - National Public Radio: Đài Phát thanh Công cộng Quốc gia của Mỹ.

[*] Dopmine là một loại hoóc-môn mang lại cảm giác vui sướng, hạnh phúc.

[*]Rip Van Winkle là một nhân vật hư cấu trong truyện ngắn The Sketch Book của Washington Irving (1783-1859), một tác giả người Mỹ. Rip Van Winkle là một nông dân sống trong một ngôi làng nhỏ gần ngọn núi Kaatskill, bên bờ sông Hudson. Trong truyện, sau khi uống rượu cùng những người bí ẩn trên ngọn núi, ông ngủ thiếp đi và khi ông tỉnh dậy, đã 20 năm trôi qua.

[*]Đây là một câu nói nổi tiếng trong bộ truyện tranh Người Nhện.

[*]Từ gốc trong tiếng Anh là “Excelsior!”, đây là một từ tiếng Latin mang ý nghĩa “Luôn luôn tiến lên!” mà Stan Lee rất hay dùng trong các bộ truyện tranh của mình. Nó mang ý nghĩa là động viên luôn tiến lên phía trước và tiến thẳng tới vinh quang.

[*]Khái niệm này sẽ được giải thích rõ trong Chương 10: Trạng thái tuôn chảy.

[*]Trong tiếng Anh, từ “kin” có nghĩa là người thân, họ hàng trong gia đình.

[*] MCT (Medium chain triglycerides) là một loại chất béo dễ hấp thu, cung cấp năng lượng cho cơ thể và hỗ trợ phát triển trí não.

[*]Trong tiếng Anh, từ “ant” có nghĩa là “kiến”, một loại côn trùng. Trong quyển sách này, từ ANT đồng thời là từ viết tắt của Automatic Negative Thoughts - những suy nghĩ tiêu cực tự nhiên, được đề cập ở đoạn sau.

[*]Marie Kondo là nữ tác giả viết sách và nhà tư vấn sắp xếp nội thất người Nhật Bản. Kondo đã viết 4 cuốn sách về các cách xếp và dọn dẹp đồ đạc, bán được hàng triệu bản và được dịch ra nhiều thứ tiếng.

[*] Từ gốc trong tiếng anh là “flow”, có nghĩa là dòng chảy. Ngụ ý của tác giả là khi đạt đến trạng thái này, mọi hoạt động của tâm trí sẽ tuôn thành dòng chảy tự nhiên, mạnh mẽ và không bị gián đoạn.

[*] Đây là viết tắt cả các cụm từ Intelligent Quotient, Emotional Quotient và Moral Quotient

[*] ADHD là viết tắt của Attention Deficit Hyperactivity Disorder, nghĩa là chứng Rối loạn Tăng động Giảm chú ý. Những người mắc chứng này thường rất khó duy trì sự tập trung.

[*] Từ gốc trong tiếng Anh là “bright”, vừa có nghĩa là ánh sáng mạnh (như đốm sáng trong ví dụ về chiếc kính lúp), vừa có nghĩa là thông minh, nhanh nhạy.

[*] Đây là một từ viết tắt, sẽ được giải thích ở đoạn sau.

[*] Trong tiếng Anh, từ “baker” có nghĩa là thợ làm bánh, tuy nhiên, “Baker” cũng có thể là họ của một người. Ví dụ về “baker” và “Baker” sẽ được nói rõ hơn ở đoạn sau.

[*] Trong tiếng Anh, thành hôn được gọi là ‘marry’, khá giống với tên người cần nhớ là Mary.

[*] Các cặp từ trong ví dụ đều có phát âm giống nhau. Cụ thể là từ nitrogen (ni-tơ) có phát âm phần đầu giống từ knight (hiệp sĩ), từ Monroe có phát âm tương tự từ man rowing (người đang chèo thuyền), từ Washington có phát âm gần giống washing machine (máy giặt) và từ Armstrong cũng có phát âm tương tự từ strong arm (cánh tay khỏe mạnh).

[*] Buồng giam trong tiếng anh là jail cell, từ tế bào trong tiếng Anh cũng là cell.

[*] Nguyên văn câu này trong tiếng Anh là “you sigh, looking at your toe, in a low G”, khi lấy những từ chính trong này ghép lại thì sẽ có cụm “sigh toe low G”, phát âm tương tự chữ cytology.

[*] con kiến đang dựa vào gì đó trong tiếng Anh là leaning ant, có phát âm gần giống lenient.

[*] Trong một số ngôn ngữ, ví dụ như tiếng Pháp, danh từ được chia ra thành nhiều giống khác nhau, có thể là giống đực, giống cái và một số giống khác. Mỗi giống sẽ có những quy tắc biến đổi ngữ pháp và các từ đi chung tương ứng.

[*]1 exabyte = 1018 byte

[*] Trong trò chơi này, một người sẽ vẽ một thứ bất kỳ và những người chơi khác cố gắng đoán xem họ đang vẽ gì.

[*] Đây là trò chơi trong đó một người sẽ nghĩ đến một từ bí ẩn. Từ đó có thể là người, động vật, đồ vật, địa điểm,... Những người khác sau đó hỏi tối đa 20 câu hỏi đúng-sai để đoán từ đó là gì. Nếu họ đoán đúng, họ thắng! Nhưng nếu hết 20 câu hỏi và họ không đoán được, người chọn sẽ thắng!

[*] Để chơi trò này, một người sẽ dùng hành động để diễn tả một cụm từ, những người khác sẽ cố gắng đoán cụm từ này là gì.xem họ đang vẽ gì.