NHỮNG CHIẾN DỊCH TÌNH BÁO

Vai trò của các cơ quan đặc vụ Đức trong thế chiến II

V.V.PETROV

Người dịch Chu Hà

Lời tựa

Cuốn sách này viết về lịch sử tình báo quân sự trong thế kỷ XX. Chính trong thời kỳ này, các cơ quan tình báo của các cường quốc lớn trên thế giới đã định hình về cơ cấu và triển khai hoạt động ở quy mô đầy đủ, đóng vai trò quan trọng trong việc xác định chính sách của nước mình trong thời chiến, cũng như thời bình.

Khái niệm “thời bình” đối với tình báo chỉ có ý nghĩa tương đối bởi vì cuộc chiến bí mật không bao giờ ngừng, điều mà độc giả tất nhiên đã biết và lại một lần nữa hiểu được khi đọc cuốn sách này. Khi dõi theo lịch sử hình thành và hoạt động của chính tình báo quân sự, chúng ta có thể hiểu rõ là khái niệm này rộng hơn nhiều. Chẳng hạn, ở nước Đức phát xít, nơi mà tình báo đóng vai trò to lớn cả trong đường lối đối ngoại, lẫn đối nội, đã tồn tại một số cơ quan tình báo: tình báo quân sự - Abwehr, tình báo chính trị - RSHA và nhiệm vụ theo dõi và báo cáo về tình hình chính trị trên thế giới cho các lãnh tụ phát xít và tham mưu về các quyết định chính trị cần đưa ra; tình báo nội địa - Gestapo khét tiếng.

Nhưng điều đó không có nghĩa là khi giới thiệu tình báo quân sự của nước Đức Hitler, chúng ta chỉ dừng ở hoạt động của Abwehr. Cả RSHA và cả Gestapo đều tích cực thu thập và xử lý thông tin mang tính quân sự và đóng vai trò khá lớn, thậm chí cả vai trò chính trong việc tiến hành các chiến dịch quân sự.

Nói chung thì không được đề cập các khía cạnh quân sự trong hoạt động của các cơ quan tình báo mà tách rời các khía cạnh chính trị. Tình báo đã và đang luôn là trợ thủ, công cụ của chính trị và phục tùng các yêu cầu và quy luật của nó. Điều mà chúng tôi và các bạn sẽ có cơ hội chứng kiến đó là rất nhiều khi xảy ra chuyện các lợi ích của bản thân tình báo bị hy sinh cho các lợi ích chính.trị.

Nhưng, về phần mình, tình báo có ảnh hưởng cả đến tình hình chính trị trên thế giới. Ví dụ như cuộc đảo chính ở Tây Ban Nha trong những năm 1930 và sự chiếm quyền của tướng Franco có thể mạnh dạn gọi là tác phẩm của đô đốc Canaris, chỉ huy Abwehr. Sau đó, phạm vi hoạt động của Abwehr bị giới hạn lại bởi sự can thiệp của bọn lãnh đạo chính trị và quân sự phát xít, cho tận đến khi theo “sắc lệnh Iodle”, ngay vào đầu chiến dịch Barbarossa, Abwehr chỉ được phép hoạt động ở khu vực tiền phương. Thực ra, đến khi đã rõ là Blitzkrieg đã thất bại thì những hạn chế đó đã bị dẹp bỏ. Nhưng đồng thời cũng vẫn có sự cạnh tranh quyết liệt giữa Abwehr với SD mà kết quả là cơ quan tình báo của Canaris dần dần lui vào bóng tối. Chi tiết hơn về tất cả những điều đó, các bạn có thể biết đến trong chương sách viết về các cơ quan tình báo Đức.

Khi xét đến một sự thực là nhiều khi trên thực tế không thể tách bạch các khía cạnh chính trị với quân sự trong hoạt động của các cơ quan tình báo, trong cuốn sách này, chúng tôi quyết định đề cập đến tất cả những gì liên quan đến hoạt động của các cơ quan tình báo liên quan đến việc chuẩn bị, tổ chức và tiến hành các hoạt động chiến sự.

Hơn nữa, kể cả các nhân vật đầu sỏ phát xít dần dần cũng hiểu được là không hoàn toàn có lợi khi một lúc có nhiều cơ quan tình báo. Sau khi phát giác sự dính líu của Canaris vào âm mưu đảo chính chống Hitler, cơ quan tình báo Abwehr đã hoàn toàn bị sát nhập vào cơ cấu của SD, và cuối cùng thì nước Đức phát xít cũng đã có được một cơ quan tình báo thống nhất. Thực lòng mà nói thì điều đó cũng chẳng thể cứu nước Đức khỏi thất bại.

Chúng tôi không đặt ra mục đích đưa ra đánh giá tinh thần và đạo đức đối với những hành động này hay hành động khác của các cơ quan tình báo. Mỗi tình báo viên, bất kể anh ta đứng ở phía nào chiến tuyến, cũng đều làm nghĩa vụ đối với đất nước của chính mình. Hiển nhiên là điều đó không liên quan đến những kẻ phạm tội diệt chủng và những tội ác chống lại loài người.

NHỮNG CHIẾN DỊCH TÌNH BÁO

Vai trò của các cơ quan đặc vụ Đức trong thế chiến II

ĐÔI NÉT VỀ LỊCH SỬ

Người ta đã biết và viết nhiều về nước Đức phát xít và các các cơ quan đặc vụ của nó. Chỉ có các nước thắng trận mới có thể cho phép mình sự hào phóng như vậy đối với quốc gia bại trận. Những người chiến thắng vẫn giữ gìn nghiêm cẩn những bí mật của mình. Thế chiến II vẫn không ngừng làm hao tổn tâm trí hết thế hệ này đến thế hệ khác. Nhiều người rất quan tâm đến lịch sử cuộc chiến này, còn lịch sử hoạt động tình báo thì thường được xem như một cuốn tiểu thuyết phiêu lưu ly kỳ, hấp dẫn.

Ngay trước Thế chiến II, tình báo Đức vẫn còn khá non trẻ so với, chẳng hạn như Cục Tình báo Anh SIS (Secret Intelligence Service) với lịch sử ngót 400 năm.

Nhưng “sự non trẻ” của tình báo và của các các cơ quan đặc vụ Đức quốc xã, được bù đắp một cách thừa thãi bởi sự nhiệt tình, năng nổ của các cấp chỉ huy và nhân viên tình báo, cũng như nhờ áp dụng những đổi mới mang tính nguyên tắc làm nền tảng cho việc hình thành và hoạt động của các cơ quan tình báo.

Chế độ Hitler đã toan tính sắp xếp lại thế giới trong một thời gian ngắn nhất. Bởi vậy, hoạt động của cả bộ máy nhà nước nói chung và các các cơ quan đặc vụ Đức nói riêng chính là nhằm phục vụ mục tiêu này. Nền tảng của hệ thống các cơ quan tình báo và đàn áp mới của nước Đức là các đơn vị quân sự hoá cực kỳ tàn ác do Đảng quốc xã lập ra trên nguyên tắc phục tùng vô điều kiện.

Đó là các đơn vị xung kích SA khét tiếng về khủng bố trong nước từ năm 1918. Tiếp đó, cần nhắc đến SS ([1]) tổ chức do Hitler thành lập từ năm 1925 để bảo vệ bản thân, đàn áp các đối thủ chính trị, nó thực chất là lực lượng cận vệ vũ trang của Đảng Quốc xã. Lực lượng thứ ba là Cục An ninh Đối ngoại SD.

Vai trò quan trọng trong mưu đồ phân chia lại thế giới cũng được giành cho Cục tình báo quân sự Abwehr. Bản thân từ Abwehr trong tiếng Đức nghĩa là “phản kích”, “bảo vệ”. Tuy nhiên, thực chất hoạt động của cơ quan này không chỉ giới hạn ở các chiến dịch mang tính phòng vệ.

Abwehr được thành lập năm 1921 với chức năng bảo vệ các lực lượng vũ trang Đức - Reichwehr, khỏi những con mắt dò xét của các cơ quan tình báo nước ngoài. Đức phải làm điều đó là vì tiềm lực quân sự Đức ngày càng tăng cường nhưng quá trình đó lại vi phạm các điều khoản của Hiệp ước Versaille.

Đầu năm 1929, Heinrich Himmler, người khi đó là Bí thư của Gregor Strasser, một trong những thủ lĩnh phát xít vùng Bavaria, đã được bổ nhiệm làm Tổng tư lệnh SS. Dưới quyền hắn, nhất là sau khi Đảng Quốc xã đã lên nắm quyền, tổ chức này đã phát triển nhanh như nấm gặp mưa, còn hoạt động và ảnh hưởng của nó cũng không ngừng gia tăng. Ngay trước Thế chiến II, các đơn vị SS có tổng quân số 372.000 quân.

Himmler đã tập trung trong tay mình những quyền lực to lớn. Ngay cả Goering và Goebbels, những kẻ tự coi mình là có quyền lực vô thượng, cũng phải kiêng dè gã đàn ông đeo kính mà vẻ bề ngoài giống như một viên chức nhỏ hay một thày giáo phổ thông hơn là tên chỉ huy của tổ chức bí mật tàn bạo nhất thế giới này.

Tổ chức SS được Himmler xây dựng theo hình mẫu và giống như dòng tu Jesuits. Một pháo đài thời Trung Cổ ở Westfali, gần Padenborn, đã được cải tạo lại thành một thứ “tu viện SS” - đó là pháo đài Webelsberg. Mỗi năm một lần, hội đồng bí mật của “dòng tu” lại tụ họp về đây, mỗi thành viên của hội đồng đều có ghế ngồi riêng gắn một chiếc biển tên bằng bạc. Tuy nhiên, thiên hướng của Himmler đối với chủ nghĩa thần bí chẳng hề làm giảm mức độ tàn ác trong tính cách của hắn.

Thủ lĩnh của Cục An ninh Đối ngoại SD, Heydrich, cũng là một trong những kẻ có thế lực nhất trong bọn đầu sỏ quốc xã. Cơ quan này được thành lập trong thành phần của SS vào năm 1931 và năm 1943, nó được thừa nhận là cơ quan tình báo và phản gián duy nhất của Đảng Quốc xã. Heydrich đã là cánh tay phải của Himmler cho đến khi hắn bị giết chết vào năm 1942.

Dưới sự lãnh đạo của Reinhard Heydrich, Tổng cục An ninh đế chế RSHA đã được thành lập. Cơ quan này gồm 7 cục. Chúng tôi sẽ đề cập tới 4 cục trong số đó.

- Cục AMT 3 do Otto Olendorfer làm cục trưởng. Cục này có nhiệm vụ làm tình báo trên lãnh thổ Đức và các nước bị chiếm đóng. Cục AMT 6, cục chịu trách nhiệm về tình báo ở nước ngoài, cũng làm thêm cả nhiệm vụ này. AMT 4 là cơ quan Gestapo ([2]) cũ, do Heinrich Muller cầm đầu, được tổ chức để chế áp “lực lượng đối lập với chế độ ở trong nước”.

- AMT 5, do Arthur Nebe đứng đầu, kiểm soát cảnh sát hình sự Kripo với nhiệm vụ điều tra chống tội phạm hình sự.

- AMT 4, cục mà ban đầu là nơi Walther Schellenberg làm việc, có rất nhiều bộ phận nhỏ. Schellenberg với cương vị chỉ huy AMT 4E, được giao trọng trách phản gián theo hướng Gestapo ở Đức và các nước bị chiếm. Tháng 6 năm 1941, khi Đức tiến công Liên Xô, hắn đã được giao chỉ huy Cục AMT 6 - Cục tình báo đối ngoại - và đã tiến hành cải tổ cục này.

Cuối cùng, vào mùa hè năm 1944, sau khi giải tán Abwehr, cơ quan tình báo của Bộ chỉ huy quân đội Đức, dưới sự chỉ huy của đô đốc Canaris và tướng Oster, vì cơ quan này đã đứng về phe đối lập chống Hitler, Schellenberg đã nhận thêm trách nhiệm làm tình báo quân sự. Như vậy, hắn đã đạt được mục tiêu chính của mình - đó là thiết lập một cơ quan tình báo thống nhất.

Schellenberg đã nhằm tới mục tiêu này không phải là ngẫu nhiên. Vấn đề là ở chỗ, bộ máy khổng lồ và rất hùng mạnh của các các cơ quan đặc vụ Đức quốc xã không phải lúc nào cũng vận hành trơn tru. Giữa các cơ quan thường xuyên xảy ra xích mích, tranh đua khốc liệt mà chủ yếu không phải là vì những lý do nghiệp vụ mà là do những nguyên nhân chính trị. Với chính Schellenberg, chúng ta sẽ trở lại một lần nữa bởi vì, về bản chất, tên tội phạm chiến tranh được Toà án quốc tế Nuremberg tha bổng này đã để lại những hồi ký hiếm có mà cuối cùng thì mới đây cũng đã được xuất bản tại Nga. Những bằng chứng của kẻ không chỉ là nhân chứng và kẻ tham gia, mà nhiều khi lại là kẻ tổ chức ra nhiều sự kiện được kể trong cuốn sách này, rõ ràng rất đáng để ta quan tâm. Schellenberg là một trong số ít những tên lãnh đạo Quốc xã trùm sò đã để lại những hồi ký tỉ mỉ.

Vào năm 1942, khi Heydrich bị các chiến sĩ du kích Czech giết chết, kế nhiệm vị trí chỉ huy RSHA là Ernst Kaltenbrunner. Bọn thân cận đã thuyết phục Hitler rằng, kẻ đồng hương người Áo Kaltenbrunner của hắn là người thích hợp nhất cho chức vụ này. Đóng một vai trò không nhỏ trong việc bổ nhiệm này là những ưu điểm như sự phục tùng vô điều kiện và sự trung thành tuyệt đối với cá nhân quốc trưởng.

Bây giờ, khi đã nắm được khái quát những giai đoạn chính trong quá trình hình thành và thay đổi về cơ cấu và lãnh đạo các cơ quan đặc vụ Đức quốc xã, chúng ta sẽ xem xét cặn kẽ hơn hoạt động của tình báo Đức trước và trong Thế chiến II.

KHÁI NIỆM “GIÁN ĐIỆP TỔNG LỰC”

Bọn quốc xã bắt tay vào xây dựng một lực lượng tình báo mới rất kịp thời. Tháng 6 năm 1942, tại nhà Đại uý Ernst Rem, chỉ huy phản gián ở Munich, kẻ một năm sau đó đã bị bọn SS giết chết khi tiến hành chiến dịch nổi tiếng đã đi vào lịch sử với tên gọi “Đêm của những con dao dài”, đã diễn ra cuộc họp bí mật của bọn đầu sỏ Quốc xã.

Tham gia cuộc họp có Hess ([3]), Goebbels, Himmler và một số cận thần khác kém nổi tiếng hơn của Hitler. Tham dự cuộc họp còn có đại tá hồi hưu Walther Nicolai, kẻ đã từng chỉ huy tình báo quân sự Đức trong Thế chiến I.

Trong cuộc họp, đã nổ ra tranh luận gay gắt, những kẻ tham gia tranh cãi quyết liệt về quyền lãnh đạo bộ máy đàn áp thanh trừng của nước Đức tương lai. Tất cả bọn này đều không phải là những kẻ kém thông minh và chúng hiểu rất rõ có được chức vụ đó sẽ có những thế mạnh nào.

Người đầu tiên lên tiếng về mình là Rem. Dường như Hitler đã hứa trao cho hắn chức vụ này. Trong quá trình thảo luận, cơ hội của Rem bất thần hoá ra con số không bởi vì mọi người đều thấy rõ rằng, hắn hoàn toàn chẳng hiểu gì về lĩnh vực này và không thể thực hiện được nhiệm vụ đề ra .

Goebbels đã gây ấn tượng mạnh đối với những người có mặt. Tầm vóc của những dự án của hắn đi sâu, đi xa hơn những gì suy tính ban đầu đã gây ấn tượng đối với đồng bọn. Hơn nữa, hắn lại trình bày những luận cứ của mình với khả năng tạo tác động kiểu sân khấu vốn có của hắn.

Himmler chỉ hạn chế ở việc đưa ra vài nhận xét chung chung, nhưng khi đó Đại tá Nicolai, theo lời kể của của hắn, lập tức biết tỏng ý nghĩ của kẻ đang ở trong ban lãnh đạo Đảng Quốc xã này.

Chỉ có một mình Hess, người tham dự cuộc họp với tư cách đại diện riêng của Hitler, là bình tĩnh và tránh tham gia vào cuộc tranh luận. Hắn chỉ can thiệp vào câu chuyện khi cuộc thảo luận đã ở giai đoạn quyết định, khi mà cơ cấu và thẩm quyền của các cơ quan mật vụ của nước Đức tương lai, tính chất mối liên hệ giữa chúng và với các cơ quan nhà nước khác đã định hình về cơ bản và khi có ai đó chất vấn Goebbels là lấy đâu ra người cho các cơ quan đó.

Với lý do đó, Hess đã bất thần can thiệp vào và thay cho Goebbels trả lời câu hỏi. Hắn nói: “Nếu như chúng ta không tìm được những nhân viên đó, chúng ta nhất định sẽ tạo ra họ”. Sau đó, Hess nói thêm là nền tảng của tổ chức được thành lập cần phải dựa trên “cơ sở quần chúng”, tức là phải thực hiện chính sách triển khai hệ thống “gián điệp tổng lực” và đưa nó xâm nhập vào tất cả các lĩnh vực hoạt động và đời sống xã hội nước Đức. Do Hess là đại diện của cá nhân Hitler tại cuộc họp nên những đại biểu dự họp lắng nghe hắn như đang nghe chính Quốc trưởng đích thân huấn thị.

Nhân đây, cũng phải nói rằng, Hess từng tham gia nghiên cứu khoa học tại Đại học Địa Chính trị, đã nổi tiếng với việc đề xuất ra “thuyết chủng tộc” cực kỳ tàn ác.

Tại đó, hắn đã nghiên cứu phong tục, tập quán của người Nhật. Sau đó, hắn đã thu hẹp khuôn khổ nghiên cứu của mình và viết một luận văn khoa học với đề tài “Hệ thống và các phương pháp gián điệp của Nhật Bản”. Chúng tôi sẽ trình bày kỹ hơn về luận văn này của Hess trong chương nói về hoạt động của các cơ quan tình báo Nhật.

Một thời gian sau, chính Hess đã hoàn thành và trình một đề án thành lập hệ thống tình báo của nước Đức tương lai. Nét khác biệt nổi bật của hệ thống du nhập của người Nhật này là nền tảng quần chúng.

Hess đã đưa ra 3 điều giáo huấn thuộc về nền tảng của học thuyết “gián điệp tổng lực” của bọn quốc xã:

1. Mỗi người đều có thể trở thành gián điệp.

2. Mỗi người phải là một gián điệp.

3. Không có bí mật nào là không thể khám phá.

Ý kiến của Hess đã gây ấn tượng mạnh đối với những tên dự họp và hắn đã củng cố vững chắc được vai trò và uy tín của một chuyên gia lỗi lạc trong lĩnh vực này.

Nói một cách ngắn gọn, các nguyên tắc mở rộng tối đa quy mô các hoạt động lật đổ ở các nước khác và “tất cả theo dõi tất cả” ở chính nước Đức, điều đặc trưng cho mọi chế độ cực quyền, nhưng đặc biệt nổi bật khi một xã hội bị quân sự hoá, đã được đưa vào cơ sở hình thành các cơ quan đặc vụ của nước Đức tương lai.

Theo khái niệm này, cả cơ quan Abwehr cũng được cải tổ, phần lớn nhờ những nỗ lực của viên Đại tá Nicolai tái xuất giang hồ. Biên chế của Abwehr được mở rộng. Nó vẫn duy trì được những đặc quyền cũ, nhưng cũng có thêm những đặc quyền mới. Abwehr không được giao cho một quân chủng nào mà phải phục vụ cho toàn bộ Wermacht (Quân đội Đức) gồm cả lục quân, không quân và hải quân.

Trong những năm tiếp theo, Abwehr trở thành một tổ chức hùng mạnh có chân rết rộng lớn và đã đóng một vai trò quan trọng trong việc hoạch định, chuẩn bị và tiến hành chiến tranh.

Toàn bộ bộ máy các cơ quan mật vụ Đức quốc xã là một cơ cấu vô hình khổng lồ mà việc phối hợp hoạt động giữa các bộ phận của nó được bảo đảm bởi “bộ tham mưu liên lạc” do Rudolf Hess cầm đầu. Mỗi một cơ quan trong số các tổ chức bí mật này thiết lập ở nước ngoài các cứ điểm của mình và tạo nên các mắt xích của mạng lưới tình báo chung mà nước Đức Hitler đã rải ở nhiều nước trên thế giới.

Trong giai đoạn ngắn, từ năm 1935 cho đến khi Thế chiến II bùng nổ, một hệ thống các cơ quan tình báo hùng mạnh đã được thiết lập với định hướng hoàn toàn phục vụ cho việc tổ chức một “cuộc chiến tranh lớn”. Giới lãnh đạo của Đệ tam đế chế đã cho rằng, cần phải làm suy yếu tiềm lực quốc phòng của kẻ địch tương lai ngay từ trước khi chiến sự bắt đầu. Theo hình dung của chúng, chiến tranh cần phải là đòn đánh kết liễu công khai nhằm vào nạn nhân sau khi sức mạnh của nó đã bị phá huỷ trước đó từ bên trong.

THẾ CHIẾN II MỞ MÀN - CHIẾN DỊCH WAIS.

Mặc dù hệ thống các cơ quan đặc vụ được thiết lập ở nước Đức quốc xã dự kiến sẽ có ảnh hưởng rất lớn đối với mọi lĩnh vực đời sống của SS và SD, nhưng trong những năm đầu tồn tại của chế độ độc tài Hitler, tức là trong những năm 1933-1934, thực tế không ai có khả năng thực sự giành giật đặc quyền của Abwehr trong các lĩnh vực tình báo và phản gián. Ở mức độ nào đó, điều đó được giải thích là do Hitler còn chưa thể loại khỏi con tính của mình Reichsweh ([4]), một nhân tố rất quan trọng trong nước.

Nhưng đó chỉ là sự giải thích phiến diện.  Nguyên nhân chủ yếu là vấn đề khác. Trước khi bắt đầu chiến tranh, Abwehr đã vượt trước các cơ quan mật vụ khác và lập được một bộ máy tình báo hoạt động tốt và sẵn sàng hoạt động trong điều kiện thời chiến. Mà thông tin về địch lại được xem như một trong những phương tiện quan trọng nhất để tiến hành chiến tranh.

Đạt đỉnh cao huy hoàng vào trước năm 1938, tức là trước thời điểm công khai chuẩn bị cho chiến tranh xâm lược, Abwehr tự đặt ra mục tiêu tìm hiểu tiềm lực chiến lược của kẻ thù tương lai. Bởi vậy, các đơn vị tình báo quân sự Đức đã tích cực thu thập tin tức về tình hình quân đội và công nghiệp quốc phòng các nước mà không lâu nữa nước Đức sẽ gây chiến. Tóm lại, nếu không có hoạt động quy củ của Abwehr, Thế chiến II đã không thể xảy ra.

Điều đó diễn ra vào ngày 25 tháng 8 năm 1939.

Trong ngày đó, Hitler đã ra lệnh cho Wehrmacht ([5]) mở cuộc tiến công vào Ba Lan vào đúng 4 giờ 15 phút sáng ngày 16 tháng 8. Một đơn vị đặc nhiệm do Abwehr lập ra dưới sự chỉ huy của trung uý A. Herzner đã lên đường làm nhiệm vụ. Đơn vị này có nhiệm vụ phải chiếm bằng được đèo Blankovski có ý nghĩa chiến lược vì nó là cánh cửa để quân Hitler xâm nhập vào cửa ngõ phía Nam Ba Lan từ miền Bắc Tiệp Khắc.

Đơn vị đặc nhiệm này phải tiêu diệt lực lượng biên phòng trong khu vực, thay họ bằng lính Đức mặc quân phục Ba Lan, đập tan mọi mưu toan của người Ba Lan đặt mìn phá đường hầm đường sắt và tháo gỡ vật chướng ngại khỏi đoạn đường sắt.

Nhưng các đài vô tuyến điện của đơn vị này lại không thể thu được tín hiệu khi ở địa hình rừng núi và chia cắt, do đó Herzner không biết được ngày tiến công đã được hoãn từ ngày 25 tháng 8 sang ngày 1 tháng 9.  Hitler đã lui lại ngày tiến công vì biết rằng, ngay hôm trước, tại London, Anh và Ba Lan vừa ký hiệp ước đồng minh. Ngoài ra, hắn cũng nhận được tin từ Mussolini thông báo Italia sẽ không thể đứng về phía Đức tham chiến ngay trong trường hợp nổ ra xung đột với các cường quốc phương Tây vì quân đội Italia chưa chuẩn bị sẵn sàng.

Hitler triệu tập khẩn cấp Keitel và lệnh cho viên tướng này lập tức tạm ngừng cuộc tiến công. Điều này xảy ra đúng vào phút cuối cùng, do đó các sĩ quan liên lạc đã phải dùng xe ôtô quân sự để đuổi theo các đơn vị quân đội đang hành quân. Trong một số trường hợp, mệnh lệnh đã không tới kịp thời và ở một vài khu vực vùng biên giới Đức-Ba Lan, quân Đức đã bắt đầu “các chiến dịch đặc biệt” theo kế hoạch xâm lược đã vạch ra.

Điều đó cũng xảy ra với đơn vị của trung uý Herzner - đơn vị được biên chế bọn Đức kiều (Folkdeutch - tức những người Đức sống ở nước ngoài) ở Ba Lan. Rạng sáng ngày 26 tháng 8, tên trung uý tuyên bố với trên 2000 dân miền núi, sĩ quan và binh lính Ba Lan, những người vẫn hoàn toàn không chút nghi ngờ, rằng họ đã bị bắt làm tù binh, rồi nhốt họ vào trong các nhà kho, hắn cũng cho nổ trạm điện thoại và theo đúng mệnh lệnh đã giao, chiếm cả con đèo. Chiều cùng ngày, đơn vị của Herzner rút lui.

Thế chiến II còn chưa bắt đầu, nhưng những nạn nhân đầu tiên của hắn đã nằm lại trên con đèo.

Điều gì đã thực sự diễn ra ở Gleivitz?

Chúng ta biết là trước khi Thế chiến II mở màn, đã xảy ra vụ lính Đức cải trang mặc quân phục Ba Lan tấn công vào một Đài phát thanh Đức ở Gleivitz trên biên giới Đức-Ba Lan. Thủ đoạn này của tình báo Quốc xã đã được giữ kín trong một thời gian dài. Người đầu tiên tiết lộ sự kiện này là phó chỉ huy Abwehr, tướng Lahuzen trong thời gian diễn ra phiên toà của Toà án Quốc tế ở Nuremberg.

“Sự việc mà tôi sẽ đưa ra những bằng chứng - Lahuzen tuyên bố - nằm trong số những điệp vụ bí mật nhất mà tình báo Đức đã thực hiện. Trong độ mấy ngày gì đó trước sự kiện này, tôi nghĩ hình như giữa tháng 8, ngày tháng chính xác có thể tìm trong nhật ký của Abwehr, thì phòng 1 và phòng tôi, tức là phòng 2, đã nhận được lệnh phải kiếm quân trang, quân dụng của Ba Lan, cũng như các sổ tay binh sĩ và các đồ quân dụng khác của binh lính Ba Lan cho chiến dịch mật danh “Himmler”.

Canaris nhận được chỉ thị này từ Bộ tổng tham mưu Wehrmacht hoặc từ Bộ quốc phòng đế chế. Canaris thông báo cho chúng tôi rằng, các tù nhân của trại tập trung được cải trang bằng quân phục Ba Lan sẽ thực hiện cuộc tiến công vào Đài phát thanh ở Gleivitz. Kể cả những kẻ thuộc SD tham gia vụ này đều đã bị loại bỏ, tức là bị thủ tiêu”.

W. Schellenberg, trong hồi ký của mình, cũng viết về chiến dịch ở Gleivitz dựa trên thông tin mà hắn có được trong cuộc nói chuyện thân mật với một nhân vật của SD khi đó là Melhorn.

Theo lời Melhorn, trong những ngày cuối tháng 8 năm 1939, Cục trưởng tục An ninh đế chế Heydrich đã triệu hắn đến gặp và giao mệnh lệnh của Hitler trước ngày 1 tháng 9 bằng bất cứ giá nào cũng phải tạo được cớ cụ thể để tiến công Ba Lan, để khiến Ba Lan trở thành kẻ gây chiến trong con mắt của thế giới. Việc tiến công Đài phát thanh Gleivitz, Melhorn nói tiếp, đã được lên kế hoạch.

Quốc trưởng đã giao cho Heydrich và Canaris nhiệm vụ chỉ huy chiến dịch này. Quân trang Ba Lan đã được đưa từ kho của Wehrmacht theo lệnh của tướng Keitel.

Trả lời câu hỏi lấy đâu ra người Ba Lan để thực hiện cuộc tiến công của Schellenberg, Melhorn nói: “Điểm cực kỳ khéo léo của ý đồ này là cải trang các tù nhân hình sự Đức và tù nhân các trại tập trung bằng quân phục Ba Lan, đưa cho họ vũ khí nhãn hiệu Ba Lan và dàn dựng cảnh tiến công vào Đài phát thanh. Người ta quyết định xua những kẻ tấn công đó ra trước những họng súng máy bố trí sẵn”. ([6])

Theo lời Schellenberg, sang ngày hôm sau, Melhorn báo cáo với Heydrich xin từ chối thực hiện nhiệm vụ được giao lấy cớ là tình trạng hệ thần kinh của hắn không cho phép thực hiện mệnh lệnh ấy và nhất quyết giữ nguyên ý kiến. Trong cùng ngày đó, Heydrich điều Melhorn sang Bộ Nội vụ.

Trong nhà tù Nuremberg, Alfred Naujoks, một kẻ đã từng trực tiếp tham gia chiến dịch ở Gleivitz cũng đưa ra lời khai. Theo lời khai, hắn nhận nhiệm vụ này trực tiếp từ Heydrich vào khoảng ngày 10 tháng 8 năm 1939. Naujoks có nhiệm vụ đánh chiếm Đài phát thanh và chiếm giữ đài này trong khoảng thời gian đủ để đọc hết trước micro một văn bản soạn sẵn tại cơ quan SD. Theo kế hoạch, việc này do một tên Đức biết tiếng Ba Lan thực hiện. Văn bản này có luận điệu cho rằng “đã đến lúc người Ba Lan và người Đức đánh nhau”.

Naujoks tới Gleivitz hai tuần trước khi bắt đầu chiến dịch và chờ đợi tín hiệu quy ước. Giữa 25 và 31 tháng 8, hắn đã ghé thăm chỉ huy Gestapo là Muller tại đại bản doanh của tên này tạm thời được chuyển đến vị trí cách không xa địa điểm hành động, ở Opal, để tiện cho việc tiến hành chiến dịch.

Hai tên bàn bạc các chi tiết của chiến dịch, trong đó có sự tham gia của hơn một trăm tử tù hình sự bị gọi là “hàng đóng hộp”. Họ mặc quân phục Ba Lan và phải bị giết hết trong quá trình tấn công Đài phát thanh và bỏ lại tại hiện trường để chứng minh rằng họ bị chết trong cuộc tiến công. Trong giai đoạn chót, người ta dự kiến đưa tới Gleivitz các đại diện của báo chí trung ương. Đó là những nét khái quát của kế hoạch khiêu khích được cấp lãnh đạo cao nhất phê duyệt.

Muller đã thông báo cho Naujoks rằng, có chỉ thị của Heydrich chuyển cho hắn một tù nhân. Ngày 31 tháng 8, Naujoks đã nhận mệnh lệnh được mã hoá của Heydrich, theo đó trận đánh vào Đài phát thanh phải diễn ra vào 20 giờ cùng ngày. Sau khi liên hệ với Muller để lấy “hàng đóng hộp”, 1 tù nhân hình sự đã được đưa tới gần hơn địa điểm hành động. Naujoks không nhận thấy các vết thương súng bắn trên cơ thể người tù, nhưng cả gương mặt anh ta đầy những máu và anh ta đang bị bất tỉnh nhân sự. Bọn phát xít đã ném anh ta trong trạng thái như vậy ở ngay cạnh lối vào Đài phát thanh.

Đúng như kế hoạch, vào thời gian đã định lúc rạng sáng, nhóm tiến công đã đánh chiếm Đài phát thanh.

Bằng Đài phát thanh dự phòng, người ta đã tung lên làn sóng lời kêu gọi dài 3 phút. Sau đó, gào lên mấy câu bằng tiếng Ba Lan và bắn loạn xạ hàng chục phát đạn súng ngắn, những kẻ tham gia trận tập kích rút lui, trước đó chúng đã bắn chết hết bọn tòng phạm. Những xác chết này sau đó được trưng bày như thể là xác của các “binh lính Ba Lan” đã tiến công vào Đài phát thanh ở Gleivitz. Báo chí chính thức đã dàn dựng toàn bộ sự việc này như “trận tiến công vũ trang bị giáng trả thành công” nhằm vào Đài phát thanh ở Gleivitz.

Mười giờ sáng ngày 1 tháng 9, tức là năm giờ sau trận tập kích Đài phát thanh, Hitler đã phát biểu tại Quốc hội Đức (Reichstag) với diễn văn gửi nhân dân Đức. “Rất nhiều cuộc xâm nhập của người Ba Lan vào lãnh thổ Đức, trong đó có trận tiến công của lính chính quy Ba Lan vào Đài phát thanh gần biên giới ở Gleivitz” - quốc trưởng mở đầu diễn văn của mình và sau đó, dựa trên những sự kiện ở Gleivitz, đã đưa ra những lời đe dọa đối với Ba Lan và Chính phủ nước này.

Bộ Ngoại giao đế chế trong cùng ngày đã gửi cho tất cả các cơ quan đại diện ngoại giao của mình ở nước ngoài một bức điện, trong đó thông báo rằng “để tự vệ chống cuộc tiến công của Ba Lan, rạng sáng hôm nay, các đơn vị Đức đã bắt đầu chiến dịch chống Ba Lan. Hiện tại, không nên xem chiến dịch này là một cuộc chiến tranh, mà chỉ là những va chạm bị khiêu khích bởi các cuộc tiến công của Ba Lan”.

Hai ngày sau, các đại sứ Anh và Pháp đã thay mặt chính phủ nước mình chuyển cho Đúc tối hậu thư nhưng nó đã không thể làm cho Hitler dừng lại.

Nước Đức quốc xã đã chuẩn bị cho việc chiếm đóng Ba Lan từ năm 1936. Nhưng việc soạn thảo cụ thể và thông qua kế hoạch chiến lược của cuộc xâm lược quân sự với mật danh Wais, theo tin tức của Abwehr, được thực hiện vào khoảng trước tháng 4 năm 1939. Điểm cơ bản của kế hoạch là hành động bất ngờ và chớp nhoáng, cũng như tập trung binh lực áp đảo trên các hướng quyết định.

Toàn bộ hoạt động chuẩn bị tấn công Ba Lan được tiến hành cực kỳ bí mật. Quân đội, với cớ tiến hành tập trận, được đưa tới Silesia và Pomerania - từ hai hướng này sẽ tung ra hai đòn đánh mạnh nhất. Trước cuối tháng 8, quân Đức đã gồm trên 57 sư đoàn, gần 2.500 xe tăng và 2.000 máy bay. Chúng đã sẵn sàng cho cuộc xâm lược bất ngờ và chỉ còn đợi lệnh hành động.

Ngày 3 tháng 9, từ ga Angatal ở Berlin, có 3 đoàn tàu đặc biệt khởi hành về hướng biên giới Ba Lan. Đó là các đoàn tàu hoả chở theo Bộ tham mưu các binh chủng của Wehrmacht, cũng như các bộ tham mưu của Goering và Himmler. Trên tàu hỏa của tư lệnh SS Himmler có cả Schellenberg - hắn vừa được bổ nhiệm làm trưởng phòng phản gián của Gestapo trong Cục An ninh đế chế mới được thành lập.

Sau quá trình hoạt động lâu dài và có kế hoạch của Abwehr và các cơ quan đặc vụ khác, Bộ chỉ huy Đức trước khi tiến công Ba Lan đã có khá đầy đủ tin tức về tổ chức quân đội Ba Lan. Bộ chỉ huy Đức cũng biết rất nhiều tin tức liên quan đến những kế hoạch bố trí chiến lược của quân đội Ba Lan trong trường hợp có chiến tranh, số lượng các sư đoàn, vũ khí và trang bị kỹ thuật quân sự của các sư đoàn này. Tất cả những tin tức này đều cho thấy quân đội Ba Lan chưa sẵn sàng cho chiến tranh.

Các hoạt động lật đổ của bọn quốc xã không chỉ giới hạn ở việc tiến hành trên quy mô lớn hoạt động tình báo quân sự. Các thủ đoạn và phương tiện dùng để gây rối loạn đúng lúc đối với tổ chức hậu phương của kẻ thù tương lai, làm tê liệt sức kháng cự của nó, đã được mở rộng hơn nhiều.

Trước hết, “đạo quân thứ năm” đẩy mạnh hoạt động, đạo quân này mà theo chỉ thị của Hitler, bằng các biện pháp chuẩn bị phải làm cho quân đội Ba Lan mất tinh thần và đẩy nó tới tình trạng sẵn sàng đầu hàng.

Hitler nói: “Cần phải dựa vào mạng lưới điệp viên bên trong Ba Lan để gây nên rối loạn, mất lòng tin và gieo rắc sự hoảng loạn bằng cách khủng bố thẳng tay và bất chấp mọi hình thức nhân đạo nào”.

Ta biết rằng, từ mùa xuân năm 1939, Abwehr và SD đã tích cực xúi giục “các cuộc khởi nghĩa của nhân dân” ở Galicia và một số vùng khác của Ucraina nằm dưới quyền kiểm soát của Ba Lan. Bọn phát xít toan tính đặt cơ sở cho một nhà nước ở Tây Ucraina với mục tiêu thôn tính Ucraina sau đó.

Sau khi tiến công Ba Lan, Canaris đã nhận được lệnh tổ chức dưới dạng một cuộc nổi dậy ở các vùng của Ucraina và Belorussia một cuộc thảm sát hàng loạt đối với người Ba Lan và Do Thái, sau đó tiến tới thành lập một Nhà nước Ucraina độc lập. Kế hoạch Wais do Hitler ký duyệt ngày 11 tháng 4 năm 1939, dự kiến là khi hoàn tất đánh bại Ba Lan, nước Đức sẽ đặt Litva và Latvia dưới quyền kiểm soát của mình.

Như vậy, với ví dụ là các sự kiện Ba Lan, cũng như các sự kiện trước đó ở Áo và Tiệp Khắc, ta dễ dàng hiểu được vai trò quan trọng của Abwehr và các cơ quan mật vụ khác, những cơ quan vốn là bộ phận không thể thiếu được của bộ máy nhà nước Hitler.  Bản thân những kẻ tổ chức cuộc chiến tranh bí mật cũng hiểu rất rõ điều đó. Wilhelm Hettle, một tình báo viên nhà nghề, gia nhập SD vào năm 1938 và sau đó làm việc với quyền Schellenberg, viết với sự hiểu biết đầy đủ:

“Tôi không nghĩ là tình báo Anh một khi nào đó lại đóng một vai trò quan trọng như vậy giống như tình báo Đức với tư cách một công cụ thi hành đường lối chính trị của ban Lãnh đạo Quốc gia. Trong một số trường hợp, cơ quan tình báo chúng ta đã chủ ý tổ chức các vụ việc hoặc đẩy nhanh các sự kiện đang đến nếu những điều đó đáp ứng lợi ích của những người đề ra đường lối!'.

PHÂN CHIA ẢNH HƯỞNG GIỮA ABWEHR VÀ SD

Trong khi tiến hành hoạt động tình báo, Abwehr săn tìm không chỉ các bí mật quân sự và công nghiệp quốc phòng. Những mối quan tâm của Abwehr  trải rộng hơn nhiều và động chạm đến cả những lĩnh vực chính trị, kinh tế và ngoại giao. Không thể xác định rõ cái gì Abwehr phải làm, còn cái gì là Cục An ninh phải làm. Ranh giới này rất mơ hồ bởi vì cả hai nhánh này của tình báo quốc xã đều cố thu thập thông tin về mọi mặt đời sống xã hội các nước đối tượng tình báo.

Vì lý do này, Abwehr đã rất nhanh chóng tiến ra nước ngoài chạm trán với tình báo đối ngoại SD. Tất nhiên là không nên phóng đại mức độ căng thằng của mâu thuẫn này vì các đối thủ đều bảo vệ lợi ích của cùng một chế độ và phục vụ trung thành cho chế độ ấy.

Hơn nữa, vào giữa những năm 30, sau những cuộc thương lượng, bọn cầm đầu Abwehr và SD đã ký với nhau một thoả thuận “Về việc phân chia khu vực ảnh hưởng”, thoả thuận này đã đi vào lịch sử các cơ quan mật vụ Đức phát xít với tên gọi “Mười giới luật”. Theo thoả thuận này, phạm vi quan tâm của Abwehr, theo đòi hỏi của Heydrich, chỉ giới hạn thuần tuý ở lĩnh vực quân sự và Abwehr không được phép can thiệp vào lĩnh vực tình báo chính trị.

Lĩnh vực này được tuyên bố là lĩnh vực giành riêng cho SD và về phần mình, SD phải chịu trách nhiệm chuyển ngay các tin tức quân sự lọt vào tay mình cho Bộ chỉ huy Wehrmacht.

Nhưng thật ra, trên thực tế, sự phân chia chức năng đó chỉ tồn tại trên giấy. Thông tin mang tính quân sự mà SD thu được thực tế không được đưa tới Abwehr và Bộ tổng tham mưu để phối hợp, ở những nơi đó thông tin có thể giúp bổ sung cho bức tranh tình hình chiến sự, mà lại được trình thẳng cho Hitler, hơn nữa nhiều khi lại có dụng ý thể hiện SD làm việc tốt hơn Abwehr.

Có kênh tiếp cận thẳng tới Quốc trưởng, SD đã dần dần củng cố vị thế của mình. Năm 1936, tư lệnh SS Himmler đã sáp nhập cảnh sát mật quốc gia Gestapo, tổ chức mật thám chính trị và tình báo nội địa mạnh nhất, cảnh sát hình sự Kripo - những cơ quan cấu thành cảnh sát an ninh, với SD, một công cụ khủng bố chủ chốt.

Himmler gọi SD là “Cục An ninh trung ương của đảng xã hội quốc gia (quốc xã) thực hiện các chức năng tư tưởng”.

SD còn được gọi là “tai mắt của quốc trưởng”.  Theo thông tri ngày 11 tháng 11 năm 1938 của Bộ Nội vụ, thẩm quyền và nhiệm vụ của SD đã được mở rộng đáng kể. Những công việc mà Cục An ninh thực hiện không thuộc quyền phán quyết của các Toà án bình thường. Điều đó thực tế nghĩa là không ai, ngoài tư lệnh SS Himmler, và tất nhiên là cả Hitler và Hess, có quyền phán xét những quyết định và hành động của SD.

SỰ RA ĐỜI CỦA RSHA

Vào đầu Thế chiến II, với sự tán thành của Hitler và theo lệnh của tư lệnh SS và tư lệnh cảnh sát Đức ngày 29 tháng 10 năm 1939, trên cơ sở Tổng cục An ninh trực thuộc tư lệnh SS đã thành lập Tổng cục An ninh đế chế của Bộ Nội vụ RSHA.

RSHA đã hợp nhất Tổng cục Cảnh vệ (Bộ Nội vụ), Tổng cục An ninh trực thuộc tư lệnh SS, Cục cảnh sát mật Quốc gia và Cục cảnh sát hình sự vào một thể thống nhất.

Trước đó, các tổng cục và cục này là bộ phận của các Bộ, ngành trung ương nào đó mà chúng trực thuộc và những người đứng đầu các Bộ, ngành đó phải chịu trách nhiệm về hoạt động của chúng. Điểm khác biệt của RSHA là ở chỗ nó không nằm trong một bộ, ngành nào. Cơ cấu lãnh đạo như sau: Tổng chỉ huy các lực lượng SS Himmler; dưới quyền hắn là chỉ huy RSHA - ban đầu là Heydrich, sau đó là Kantenbrunner. Khoá kín vòng tròn này là xếp Gestapo Muller. Đặc điểm của toàn bộ cơ cấu ngành mới là tổ chức chặt chẽ.

Khi hợp nhất Gestapo và SD vào một tổ chức, các thủ lĩnh quốc xã không phân định rõ ranh giới trách nhiệm và lĩnh vực hoạt động giữa chúng. Đó không phải là việc ngẫu nhiên. Cả hai cơ quan này đều trực thuộc một xếp - “tư lệnh tàn bạo” Himmler. Tên tư lệnh SS hiểu rất rõ cơ chế vận hành của bộ máy quyền lực, bởi vậy hắn cho là không cần để cho dù một trong hai cơ quan lợi hại này được độc lập. Trước giữa năm 1940, RSHA đã phát triển lên thành 7 cục. Nhân đây, cũng nói thêm 1à dân chúng nước Đức không hề biết đến sự tồn tại của RSHA, thậm chí bản thân cái tên của tổ chức này cũng nằm trong vòng bí mật. Khi nêu tên của những tên cầm đầu thế lực nhất của tổ chức này, chúng tôi đã đề cập tới 4 trong 7 cục thuộc biên chế của nó. Bây giờ, chúng ta sẽ xem xét một cách đầy đủ cơ cấu của RSHA.

Cục 1 - Phụ trách công tác nhân sự (tuyển người, đào tạo huấn luyện).

Cục 2 - Giải quyết tất cả các vấn đề tổ chức, hành chính và hậu cần.

Cục 3 - Cục an ninh nội bộ mà một trong những nhiệm vụ của nó là bảo đảm an ninh chung cho đế chế. Cục này còn làm nhiệm vụ tình báo kinh tế.

Cục 4 - Cảnh sát mật quốc gia Gestapo thực hiện các chức năng bảo vệ liên quan đến việc đàn áp các lực lượng chống đối chế độ phát xít ở trong nước. Được thành lập theo sáng kiến của Goering vào tháng 4 năm 1933, Gestapo nhờ RSHA được thành lập mà đã có được quy chế một cơ quan nhà nước chính thức.

Cục 5 - Cục Cảnh sát Hình sự.

Cục 6 - Cục tình báo đối ngoại. Trụ sở chính của cục này nằm tại khu vực Schmargendorf, số 32, đường Berkaerstrasse của thành phố Berlin. Tuy nhiên, chỉ có một bộ phận đóng tại đó. Một loạt các toà nhà công vụ của Cục 6 nằm rải rác tại nhiều khu vực của Berlin và thậm chí cả ngoài thành phố nữa.

Giống như các cục khác của RSHA, Cục 6 được chia thành các phòng, chia theo khu vực địa chính trị. Chẳng hạn, phòng VI C chỉ đạo công tác điệp báo trong các khu vực ảnh hưởng của Liên Xô và Nhật Bản; phòng VI D - khu vực ảnh hưởng của Anh, Mỹ; phòng VI E - Trung Âu; còn phòng VI B - Tây Âu.

Lĩnh vực hoạt động của mỗi phòng đều có ba hướng rõ ràng: thu thập, đánh giá và phổ biến thông tin. Các phòng cũng làm nhiệm vụ lưu trữ, lập phiếu hồ sơ. Cục 6 đã tập trung những nỗ lực chính cho việc thu thập tin chính trị - loại tin vốn lạc hậu nhanh hơn so với tin quân sự.

Cục 7 - Phụ trách công tác tư tưởng.

Tính chất của các quan niệm mà theo đó, vào năm 1938, bộ máy đàn áp của nước Đức quốc xã đã được cải tổ. Trong đó có sự sát nhập cảnh sát bảo vệ và SD cho thấy rằng, sự thành lập của RSHA, như sau này Toà án quân sự Nuremberg đã xác định, là một trong “những bước tiến tới chiến tranh xâm lược”.

Như đã nói trước đây, đi trước việc gây chiến tranh xâm lược là các vụ khiêu khích, phá hoại, ám sát do SD và Abwehr tiến hành. Các toán vũ trang do hai cơ quan này thành lập đã xâm nhập lãnh thổ các nước khác ngay từ khi quân của Wehrmacht còn chưa tiến vào. Trong các nhiệm vụ của các toán này, có nhiệm vụ gây rối loạn hậu phương, đốt nhà, nổ mìn, giết người mà mục đích là gieo rắc sợ hãi đối với nhân dân ở đó.

“CỤC NGHIÊN CỨU”

TRUNG TÂM KỸ THUẬT CỦA CÁC CƠ QUAN ĐẶC VỤ ĐỨC.

Đóng một vai trò quan trọng trong hệ thống tình báo tổng lực của phát xít Đức còn có “Cục Nghiên cứu” cực kỳ bí mật, cơ quan trực thuộc Thông chế Goering. Đây là một cơ quan kỹ thuật bí mật gồm 15 phòng và 6 ban dùng để kiểm soát mọi liên lạc điện thoại, điện tín và vô tuyến điện trong và ngoài nước Đức.

Người đã đưa ra ý tưởng thành lập cục này là Godfried Schtanner, một nhân viên cơ yếu thời Thế chiến I. Hắn đã trình đề xuất này cho Goering, kẻ đang xúc tiến việc thành lập Bộ Không quân. Nhận thấy việc triển khai một cơ quan như vậy sẽ giúp tăng cường quyền lực cá nhân của mình, Thống chế Goering đã rất nôn nóng với việc này vì tính rằng, bằng cách đó hắn sẽ có được những thông tin để khống chế các đối thủ chính trị của chế độ, cũng như của riêng hắn.

Quả vậy, nhờ việc bí mật nghe trộm các cuộc điện đàm của những tên cầm đầu SS, đã xác định được những phản ứng không thuận đối với Hitler. Chúng cũng kịp thời nắm được ý đồ của Tham mưu trưởng SA Ernst Rem định làm một cuộc “cách mạng thứ hai”. Khi nhận được những tin tức này, Hitler đã ra tay trước hạ gục các đối thủ chính trị của mình.

Ban đầu, “Cục Nghiên cứu” được giao nhiệm vụ nghe trộm các kênh điện thoại nội bộ. Tiếp đó, khu vực ảnh hưởng của nó tăng lên và qua đó, vai trò trong đối ngoại cũng tăng. Chẳng hạn, cuộc điện đàm của Đại sứ Tiệp Khắc ở London Jan Masaric với Tổng thống Benes về hiệp định đang được chuẩn bị giữa Hitler và Chamberlain liên quan đến việc phân chia Tiệp Khắc đã được ghi âm lại cẩn thận.

Việc biết trước nội dung các cuộc điện đàm bí mật đã cho phép quốc trưởng hành động một cách tự tin đến thế khi đàm phán với Chamberlain.

“Cục Nghiên cứu” đã triển khai ở 15 thành phố lớn của Đức 6000 nhân viên làm việc tại các trạm nghe trộm, có nhân viên của mình tại tất cả các bưu cục trong cả nước. Họ có một đội ngũ đông đảo các nhân viên mật mã và giải mã lấy từ số các chuyên gia cũ của hải quân.

Chỉ riêng ở Berlin, mỗi ngày các nhân viên này đã đọc 34.000 bức điện nội địa và gần 9.000 bức điện từ nước ngoài. Trung bình mỗi ngày có 1.000 cú điện thoại bị nghe trộm. Hoạt động của các nhân viên giải mã của cục ráo riết như thế không phải là ngẫu nhiên: thời chiến họ giải mã 3.000 bức điện của các nhà ngoại giao châu Âu trong một tháng, ghi lại các cuộc điện đàm của họ với các Bộ trưởng của mình qua hệ thống cáp điện thoại chạy dưới Berlin và Viena.

“Cục Nghiên cứu” đặt dưới sự kiểm soát của mình không chỉ có người nước ngoài, mà cả các nhà hoạt động của các đảng nước mình. Họ cũng tổ chức tốt việc theo dõi nhân tình của Goebbels là Lida Barrova, sĩ quan tuỳ tùng Videmman của Hitler, đám thân cận của Canaris...Những thông tin của cục này được in trên giấy màu nâu có in hình con đại bàng cho nên trong nội bộ chúng được gọi là những “con chim”, không hiếm khi đã gieo rắc sự hoảng sợ và rối loạn trong các cơ quan của đế chế.

“Những con chim nâu” đã mở đường cho các hành động theo dõi mà không ít khi chúng đã kết thúc bằng trại tập trung và cái chết cho những người không may lọt vào danh sách. Cục này có quyền bí mật sử dụng các tin tức chính trị, kinh tế và các kết quả theo dõi cá nhân bí mật đối với các nhân viên SA và Gestapo được thực hiện theo chỉ thị riêng của Hitler.

Năm 1944, Goering chấp thuận chuyển “Cục Nghiên cứu” sang trực thuộc tư lệnh SS Himmler và qua đó đã thực sự đưa nó vào hệ thống của RSHA.

CHIẾN DỊCH VENLO

Bước đường công danh nhanh như diều của Schellenberg. Walther Schellenberg sinh ra trong một gia đình chủ xưởng làm đàn dương cầm ở Saarbruken, học chuyên ngành luật tại Đại học Tổng hợp. Năm 1933, hắn gia nhập đảng xã hội quốc gia và đồng thời gia nhập các đơn vị bảo vệ của SS Hitler. Vào giữa những năm 30, hắn được đưa đi học khoá học ba tháng tại cục cảnh sát. Khi kết thúc chuyến công tác sau đó ở Paris, Schellenberg được chuyển sang Bộ Nội vụ đế chế và từ đây hắn được điều động tới Gestapo.

Tháng 4 năm 1938, Schellenberg đã giành được sự tín nhiệm đặc biệt khi được tháp tùng Hitler trong chuyến đi Roma. Trong quá trình chuẩn bị chuyến đi này, Schellenberg đã lựa chọn trên 500 nhân viên và điệp viên của SD biết tiếng Italia, bọn này sẽ tới Italia dưới dạng khách du lịch. Theo thoả thuận với các hãng du lịch, một số hãng trong đó đã bí mật hợp tác với tình báo quốc xã, số người này đã rời Đức và Pháp lên đường đi Italia bằng tàu hoả, máy bay và tàu thuỷ.

Tổng cộng có gần 170 toán mỗi toán 3 tên đều có chung một nhiệm vụ ở những địa điểm khác nhau mà không hề biết nhau. Kết quả là Schellenberg đã tập hợp được những thông tin quan trọng về những quá trình bí mật trong đời sống ở nước Italia phát xít và tâm trạng của dân cư nước này. Những thông tin này được chính Quốc trưởng đánh giá cao.

Leo cao trên nấc thang danh vọng quyền lực của SS, từ một thủ hạ của xếp SD Heydrich, trong một thời gian ngắn, Schellenberg đã trở thành kẻ cầm đầu phòng tham mưu của cơ quan an ninh và sau khi thành lập Tổng cục An ninh Đế chế Schellenbeng đã được bổ nhiệm làm chỉ huy phòng phản gián thuộc Cục Cảnh sát mật quốc gia Gestapo. Schellenberg leo đến một địa vị cao đến thế trong ngành tình báo khi chưa tròn 30 tuổi.

Trong chuyến thăm tới Đức của Dân uỷ ngoại giao Liên Xô V.M. Molotov ngày 13 tháng 11 năm 1940, Schellenberg được giao trọng trách bảo đảm an ninh cho đoàn Liên Xô trên đường từ Varsava đến Berlin.

Dọc theo suốt tuyến đường sắt, nhất là ở phần trên lãnh thổ Ba Lan, Đức đã lập các trạm canh phòng tăng cường, tổ chức kiểm soát toàn diện đường biên, các khách sạn và tàu hoả. Đồng thời, chúng cũng tiến hành theo dõi gắt gao và liên tục đối với tất cả những người tháp tùng trưởng đoàn Liên Xô. Hơn nữa như sau này Schellenberg giải thích thì dù sao vẫn có 3 người trong số đó không thể xác minh được lai lịch.

Tháng 6 năm 1941, Schellenberg đã được cử làm chỉ huy Cục 6 (tình báo đối ngoại), ban đầu là phó cục trưởng, sau đó, từ tháng 12 năm 1941, là cục trưởng.

Hắn được xem như một ngôi sao mới, đang lên trên bầu trời tình báo Đức. Khi mới chỉ 34 tuổi, hắn đã giành được quyền chỉ huy một tổ chức vốn là chỗ dựa của chế độ phát xít và lọt vào giới thân cận nhất của Hitler, Himmler và Heydrich. Trên cương vị đứng đầu cơ quan tình báo đối ngoại, Schellenberg đòi hỏi bất kỳ nhân viên nào của cơ quan phải tạo được và duy trì khả năng trực cảm đúng - đối với hắn, đó là phẩm chất quyết định để đánh giá các phẩm chất của các nhân viên.

Chính Schellenberg rất tự hào với sự bổ nhiệm mới của mình kể cả vào ngày nhận chức cũng như sau này, khi đã làm sau chiến tranh và phiên toà Nuremberg, khi mà hắn viết hồi ký của mình. Điều khá thú vị là việc Schellenberg mô tả phòng làm việc của hắn mà vào thời đó nó thực sự là một kỳ quan của kỹ thuật vì những khả năng nó đem lại cho chủ nhân. Trong hồi ký của Schellenberg, chúng ta được biết như sau:

“Nằm cạnh chiếc bàn viết lớn là một chiếc bàn quay nhỏ trên đó có nhiều máy điện thoại và micro. Trong lớp bọc của các bức tường và dưới bàn viết, cũng như trong bóng đèn có lắp thiết bị nghe lén không thể phát hiện bằng mắt thường và có thể tự động ghi lại mọi cuộc trò chuyện, kể cả tiếng sột soạt. Đập vào mắt người vào phòng là lưới thép ô vuông nhỏ gắn trên các cửa sổ; đó là các thiết bị kiểm soát điện mà buổi chiều tối, mỗi khi rời phòng làm việc tôi bật cho hệ thống báo động hoạt động để bảo vệ tất cả các cửa sổ, tủ két và các cửa trong khu vực làm việc. Chỉ cần lại gần địa điểm được bảo vệ bởi các tế bào quang điện selen cũng đủ tạo ra tín hiệu báo động và vài giây sau là lực lượng bảo vệ vũ trang xịch đến.

Kể cả bàn viết của tôi cũng giống như một pháo đài nhỏ, bên trong bàn có gắn hai súng tự động với nòng tự động nhằm vào người vào phòng. Trong trường hợp nguy hiểm, chỉ cần bấm nút để khai hỏa những vũ khí này. Nút thứ hai cho phép tôi phát tín hiệu báo động để lính bảo vệ lập tức phong toả tất cả các lối vào ra của toà nhà”.

Ta có thể bổ sung cho đoạn trích này từ hồi ký của Schellenberg những lời tiết lộ của hắn về việc từ chiếc ôtô công vụ của hắn có thể tiến hành các cuộc gọi điện thoại trong bán kính 25 km và đọc chính tả cho thư ký qua sóng vô tuyến. Khi đi công tác nghiệp vụ ở nước ngoài, theo lệnh, Schellenberg phải lắp vào răng một cái vành răng trong có chứa một lượng xianua kali vừa đủ để “thoát vĩnh viễn khỏi tay kẻ thù” trong 30 giây. Ngoài ra, hắn còn đeo một chiếc nhẫn gắn một viên ngọc bích lớn. Bên dưới viên ngọc là một lọ nhỏ nữa chứa xianua kali.

Cũng theo lời Schellenberg, khi nhận cương vị, hắn đã nhận về mình trọng trách trước “một tổ chức đang làm việc hết công suất” của chế độ quốc xã là không để cho cỗ máy này dừng lại, còn đối với những con người đang cầm lái nó thì ủng hộ trong trạng thái say sưa quyền lực đầy ma quái.

Điệp viên F-479.

Vào giữa tháng 10 năm 1939, Heydrich triệu Schllenberg tới phòng làm việc và cho hắn biết chi tiết của một công việc mới. Theo lời của tên chỉ huy SD thì lực lượng của Cục An ninh đang duy trì các buổi gặp và liên hệ điệp báo với các đại diện của Intellgence Service (Cục Tình báo Anh, MI-6) từ mấy tháng nay.

Qua con đường này đã mở ra khả năng giải quyết không chỉ các nhiệm vụ, nghiệp vụ tình báo thuần tuý, mà có thể đạt được cả những mục tiêu chính trị.

Trong quá trình phân tích, nhận định tiếp theo, Heydrich đi đến ý kiến: nói chung thì những thành công của Intelligence Service ở ngay tại nước Đức không có gì nổi trội so với ở các vùng quân Đức chiếm đóng. Hơn nữa, việc xâm nhập vào các lưới tình báo rắc rối mà tình báo Anh cài cắm ở Đức từ nhiều năm đang ngày càng khó khăn hơn.

Không thể không thừa nhận tính nhà nghề điêu luyện của người Anh, song trong thời gian gần đây, do vội vã và sơ hở, tình báo của họ đã có hàng loạt tính toán sai trong việc cài cắm lưới tình báo và lập đường liên lạc với nó. Nhờ vậy, SD đã phát hiện và đặt dưới sự kiểm soát một số mắt xích của lưới điệp viên Anh trên đất Đức.

Có kẻ nào đó đang tìm cách loại bỏ nhanh chóng các điệp viên địch đã bị phát hiện mà không tính đến chuyện là điều đó tất yếu thúc đẩy đối phương vốn đang khát tin tình báo tiến hành thay các điệp viên bị lộ bằng các điệp viên mới và phản gián Đức sẽ không thể nhanh chóng phát hiện ra những điệp viên mới này.

“Trò chơi nghiệp vụ đang được bàn đến và đang được tiến hành thay mặt một nhóm tướng lĩnh - những kẻ thù tưởng tượng của chế độ quốc xã,-Heydrich kết luận phần này của câu chuyện, - trong giai đoạn này đang ngày càng mang tính chính trị”.

“Bây giờ đã đến lúc, - Heydrich nói: cần phải xác định rõ ràng là có nên tiếp tục những liên hệ này với Intelligence Service bằng cách tiếp tục cung cấp tin giả cho người Anh hay là lập tức kết liễu toàn bộ chuyện này”.

Heydrich đề nghị Schellenberg liên hệ ngay với cục trưởng Cục 6 của RSHA phụ trách tình báo chính trị ở nước ngoài, nghiên cứu các hồ sơ tài liệu của vụ này và đưa ra những kiến nghị của mình.

Schellenberg nhận được một cặp tài liệu về nhân vật đóng vai chính - điệp viên bí danh số F-479, một người tị nạn chính trị Đức đang sống ở LaHay kể từ khi Hitler lên cầm quyền và trong mấy năm đã hợp tác thành công với SD. Hoạt động ở Hà Lan theo chỉ đạo của Cục An ninh, điệp viên này theo sáng kiến cá nhân đã liên hệ với cơ quan tình báo Anh. Trước F-479 đặt ra một nhiệm vụ: bơm tin giả do các cơ quan có thẩm quyền ở Berlin chuẩn bị sẵn theo những kênh mà Intelligence Service lập ra nhằm đánh lừa Intelligence Service.

Theo khẳng định của F-479, người Anh đặc biệt quan tâm đến những báo cáo mới nhất của hắn, trong đó có nói rằng, dường như trong quân đội Đức đang tồn tại một nhóm tướng lĩnh chống đối Hitler đang tìm cách liên hệ với phương Tây. Trò chơi nghiệp vụ được tình báo Đức tiến hành một cách cẩn thận và đầy tính toán đến nỗi phía Anh đã nghiêm túc xem xét khả năng cho các nhân viên Intelligence Service nhanh chóng gặp gỡ với một đại diện nổi tiếng của “phe đối lập”.

Tỉnh táo đánh giá tình huống, Schellenberg đi tới kết luận là cần phải phát triển trò chơi đã được bắt đầu thành công đến như vậy bằng cách đưa thêm các vai diễn mới. Trong lần báo cáo tiếp theo với Heydrich, kế hoạch của hắn đã được chấp thuận. Bản thân Schellenberg dành cho mình trong giai đoạn tiếp theo của cuộc chơi vai diễn đại diện của chính “phe đối lập suy nghĩ tỉnh táo” mà phía Anh đang cố liên hệ. Dưới vỏ bọc thuyền trưởng của cục vận tải Schemel có bề ngoài giống với Schellenberg, hắn quyết định đi Hà Lan gặp các nhân viên Intelligence Service. Thuyền trưởng Schemel thật thì được phái đi khảo sát ở Ba Lan.

Trước hết, Schellenberg tiếp tục hoàn thiện vỏ bọc ngụy trang của mình. Điều quan trọng là phải hoá thân vào vai diễn, “quên Schellenberg và trở thành Schemel”.

Bậc thầy về tạo và khớp nối các chi tiết cho các thủ pháp nghiệp vụ và ngụy trang này không để lọt dù một chi tiết mà thoạt nhìn là nhỏ nhặt như là Schemel luôn đeo kính một mắt. Và Schellenberg cũng phải mang theo kính một mắt và làm quen với nó.

Không lâu sau, hắn tới Dusseldorf gần biên giới Hà Lan và sống tại một ngôi nhà do tình báo Đức mua thông qua một người trung gian. Trước đó, điệp viên F-479 đã nhận được thông báo từ Berlin về chuyến thăm sắp tới của thuyền trưởng Schemel và chỉ thị tổ chức cho nhân vật gặp các đại diện của Intelligence Service.

Tối 20 tháng 10 năm 1939, tình báo Đức nhận được bức điện mã hoá của F-479 thông báo: “Đã thoả thuận được là cuộc gặp sẽ diễn ra vào lúc 21 giờ 10 phút tại Zutfen, Hà Lan”.

Ngày hôm sau, Schellenberg đi ôtô ra biên giới. Tháp tùng hắn còn có một nhân viên SD là Alfred Naujoks, kẻ mà chúng ta đã biết đến trong vụ khiêu khích ở Gleivitz.

Chúng đã qua khám xét hải quan một cách dễ dàng. Ở Zutfen, tại địa điểm đã hẹn có một chiếc Buick màu đen, ngồi trong đó có một người tự giới thiệu là đại uý tình báo Anh Pane Best.

Schellenberg ngồi vào chiếc Buick bên cạnh Best và tình cờ cười mỉm vì người Anh kia cũng mang kính một mắt. Người Anh nói tiếng Đức rất giỏi và qua một số nhận xét có thể biết là anh ta rất am hiểu nước Đức. Khi đến nơi quy định ở Arnhem, có thiếu tá Richard Stevens và trung uý Dirk Klop, sĩ quan Bộ tổng tham mưu quân đội Hà Lan, sau đó một lúc thì Schellenberg sẽ bàn bạc về công việc với họ.

“Vị đại diện của phe đối lập” tuyên bố rằng: mình đại diện cho một nhóm do một viên tướng nổi tiếng của quân đội Đức đứng đầu mà tên tuổi vì những lý do dễ hiểu tạm thời chưa thể tiết lộ. Mục đích mà phe đối lập đang hướng tới là loại trừ Hitler bằng mọi cách và lập một chính phủ Đức mới dựa vào sự hậu thuẫn của quân đội Đức.

Những lời nói của Schellenberg đã tạo ra ấn tượng tốt đối với người Anh và hai bên đã thống nhất gặp gỡ lần sau vào ngày 30 tháng 10 tại trung tâm tình báo của Intelligence Service ở La Hay. Trước khi rời đi, các nhân viên tình báo Anh tỏ ý là họ sẽ đánh giá cao nếu trong cuộc gặp tới sẽ có sự hiện diện của lãnh đạo phe đối lập hoặc một thành viên có thế lực của phe đối lập do ông ta lựa chọn. Sau khi hứa hẹn sẽ quyết tâm làm được điều đó, Schellenberg ngay đêm đó trở về Berlin và báo cáo với Heydrich về kết quả thương lượng.

Bác sĩ trong vai viên tướng

Tình báo Đức bắt đầu tìm người thích hợp cho vai nhà lãnh đạo phe đối lập. Vì việc này mà Schellenberg đã gặp một người bạn của cha hắn, giáo sư de Krinis, trưởng khoa tâm thần bệnh viện Charite. Với ông này, hắn có tình cảm gắn bó như cha con. Vốn đã quen tin cậy ông bác sĩ trong mọi việc, Schellenberg quyết định tiết lộ bản chất trò chơi nghiệp vụ với Intelligence Service và thậm chí còn xin ông ta tư vấn về cách thực hiện.

Krinis là người Áo và đã từng phục vụ trong quân đội Đức với quân hàm đại tá quân y. Đây là một người rất trí thức am hiểu chính trị và có ngoại hình rất đường bệ.

Schellenberg đề nghị vị giáo sư đi cùng hắn đến La Hay và đóng vai nhân vật “cánh tay phải của lãnh đạo phe đối lập”.

Krinis sẵn lòng chấp nhận đề nghị này và ông ta đã đi Dusseldorf để tiến hành tại một nhà bí mật của SD việc chuẩn bị cho cuộc gặp các đại diện của Intelligence Service và tập vai diễn ở các cuộc thương lượng sắp tới.

Ngày 29 tháng 10, Schellenberg và những kẻ cùng đi lên đường tới biên giới Hà Lan. Trước đó, hắn và Krinis đã lập một hệ thống các tín hiệu quy ước sử dụng để trao đổi trong quá trình đàm phán với người Anh. Ví dụ, nếu Schellenberg gỡ chiếc kính một mắt bằng tay trái, nghĩa là quyền chủ động hoàn toàn chuyển sang cho hắn. Nếu hắn làm việc đó bằng tay phải thì Krinis tham gia vào cuộc nói chuyện và củng cố, phát triển những lý lẽ của Schellenberg. Nếu Schellenberg kêu đau đầu nghĩa là tín hiệu ngừng đàm phán.

Đúng mười hai giờ, phái đoàn của Schllenberg đến ngã tư đã hẹn ở Arnhem, nhưng không gặp các đối tác ở đó. Họ đã chờ đợi trong một giờ nhưng vô hiệu. Nhưng cách đấy không xa bỗng xuất hiện hai cảnh sát đi thẳng tới xe ôtô của Schellenberg. Khi đến gần, hai nhân viên công lực này hỏi họ tại sao lại ở đây. Không tin những lời giải thích, cảnh sát yêu cầu Schellenberg và Krinis theo họ về đồn.  Schellenberg viết trong hồi ký là mọi sự cứ giống như là họ đã bị sập bẫy do người Anh giăng ra.

“Bất chấp sự phản đối quyết liệt của chúng tôi, tại đồn cảnh sát, chúng tôi đã bị khám người, sau đó là khám hành lý. Mọi thứ, kể cả vật nhỏ nhất đều bị khám cực kỳ kỹ lưỡng”.

Tuy rắc rối và khó chịu, nhưng cuối cùng sự nhanh trí của Schellenberg đã cứu vãn được điệp vụ. Vấn đề là ở chỗ trong hộp chứa đồ đi đường của người đồng hành, hắn trông thấy một vỉ thuốc Aspirin trên có dòng chữ “Tổng cục quân y của SS”. Schellenberg lấy nhanh mấy đồ vật trong va ly của mình đặt cạnh cái hộp phản chủ kia. Sau đó, lợi dụng sự lúng túng trong hành động của các cảnh sát, hắn chụp lấy vỉ thuốc; sau đó cây làm rơi cái bàn chải, sau đó cúi xuống nhặt và nhân đó nuốt cả thuốc lẫn vỉ  thuốc. Sau đó việc thẩm vấn bắt đầu: họ từ đâu đến, đi đâu, cần gặp ai? Muốn nói gì với họ? Schellenberg từ chối trả lời các câu hỏi nếu không có luật sư, cố tình cư xử rất cương quyết và điều đó đã gây được ấn tượng. Giữa lúc cãi vã căng thẳng nhất thì bất thần cửa bật tung và trung uý Dirk Klop bước vào. Anh ta tự giới thiệu là cảnh sát và tất cả những nghi ngờ, không tin của họ đã biến mất.

Đại uý Best và thiếu tá Stevens đợi họ trên phố và họ dùng những lời lẽ lịch sự nhất để xin lỗi về chuyện đã xảy ra. Nguyên nhân của sự cố đáng giận như thế, mấy quý ông Anh buồn bã phân bua là do họ nhầm địa điểm gặp. Sau khi nghe giải thích, Schellenberg chỉ nhẹ gật đầu - hắn thừa hiểu là phía Anh dùng thủ đoạn này để nhờ tay cảnh sát Hà Lan kiểm tra các sứ giả Đức.

Nửa cuối ngày, họ đến được La Hay và sau khi ăn qua loa tại phòng làm việc của thiếu tá Stevens, họ bước vào thương lượng. Cuối cùng người ta bàn bạc và đi đến thống nhất các điều kiện chủ yếu sau đây: loại trừ Hitler và những đồng đảng thân cận của hắn; lập tức ký hiệp định hoà bình với các cường quốc phương Tây; khôi phục nền độc lập của Áo, Tiệp Khắc và Ba Lan. Họ cũng thoả thuận trên những nét chung khả năng trả lại các thuộc địa của Đức mà Đức đã bị mất theo hiệp ước Versaile.

Nội dung quyết định đã thông qua được thiếu tá Stevens báo cáo bằng điện thoại về London. Khi quay lại, ông ta thông báo rằng Trung ương tình báo Anh phản ứng tích cực với kết quả đàm phán. Điều chủ yếu bây giờ, như Stevens nhấn mạnh, là các bên phải thể hiện sự sẵn sàng hành động đúng theo thoả thuận.

Buổi sáng hôm sau, ở La Hay, tại văn phòng hãng Handlers Diinst feer continent, một hãng mà Intelligence sử dụng làm bình phong, đã diễn ra cuộc gặp cuối cùng của Schellenberg và Krinis với người Anh và nhận từ người Anh mật mã để liên lạc bằng điện đài với cơ quan tình báo Anh.

Quay trở về Dusseldorf, Schellenberg đã biết ngay là kênh liên lạc với người Anh rất ổn. Tuy nhiên, Berlin vẫn im lặng. Mỗi phút Schellenberg bồn chồn chờ nhận lệnh mới từ cấp trên, nhưng vô ích. Lúc đó hắn dù lo sợ và thấy mạo hiểm nhưng vẫn hẹn gặp người Anh tại một quán cà phê cách không xa biên giới vào ngày 6 tháng 11.

Nhận thấy sự băn khoăn của Best và Stevens, Schellenberg đành thanh minh về sự chậm trễ trả lời của Berlin là ban lãnh đạo phe đối lập cần phải có thêm chút thời gian nữa để đưa ra quyết định cuối cùng. Hắn cũng đề cập đến việc là hiện tại gia nhập phe đối lập có thêm “viên tướng thế lực” nhất, mà “sự cương quyết để hành động khi tiến hành chiến dịch luôn kèm theo sự thận trọng cao độ trong quá trình chuẩn bị”.

Thêm vào đó là trong khi cố tìm những lý lẽ có sức nặng, Schellenberg đã đưa ra phỏng đoán là “vị tướng cao cấp” đó hình như đang xem xét khả năng cùng hắn đi thăm London. Rõ ràng là sau khi nghe lời giải thích này, Best và Stevens tỏ ra nhẹ nhõm hẳn. Họ thậm chí còn trấn an hắn là hiện thời luôn có một máy bay trực chờ tại sân bay Schitznol của Hà Lan.

Các đối tác rất lịch sự khi chia tay, nhưng ngay lúc đó, Schellenberg đang quay cuồng đầu óc về việc lần sau sẽ phải làm gì?

Hitler can thiệp vào chiến dịch

Trước khi cao trào của chiến dịch Venlo diễn ra, Schellenberg còn kịp gặp người Anh một lần nữa. Lần này, hắn vin cớ tình hình ở Đức thay đổi. Người Anh dù sao cũng vẫn lịch sự và hẹn gặp vào hôm sau. Sau khi chia tay các tình báo viên Anh, Schellenberg vẫn băn khoăn là vì sao mà Berlin lại im lặng?

Cũng tối hôm đó, một trong những tên chỉ huy khét tiếng của SS, chỉ huy đơn vị đặc nhiệm ở vùng biên giới đã tới Dusseldorf. Hắn thông báo cho Schellenberg rằng, hắn được lệnh bảo đảm an toàn cho hắn khi vượt biên giới mà là phải làm bằng mọi cách.

Tối khuya, tiếng chuông điện thoại đánh thức Schellenberg. Trong ống nghe vang lên giọng nói kích động của tư lệnh SS Himmler gọi cho hắn từ tàu hoả của Hitler: “Bản thân anh có hiểu được điều gì đã xảy ra không?” Và không đợi trả lời, ông ta nói tiếp: “Tối nay, sau bài phát biểu của quốc trưởng tại quán bia Burgerbroi ở Munich, người ta đã mưu sát quốc trưởng... May mà quốc trưởng đã rời khỏi đó mấy phút trước khi quả mìn ấy nổ tung. Một số đảng viên già đã bị sát hại...Tôi tuyệt đối tin là chính tình báo Anh đã tổ chức vụ mưu sát này”.

Hitler tức tốc hạ lệnh cho Himmler chấm dứt trò chơi với người Anh và thay vào đó là phải tóm lấy Stevens và Best trong cuộc gặp tới và mang họ về Berlin. “Để hoàn thành mệnh lệnh này, anh có thể sử dụng đội bảo vệ đặc biệt vừa giao cho anh”. Còn vì để làm việc đó mà phải vi phạm biên giới, - Himmler nói-quốc trưởng cũng không quan tâm đâu. Anh hiểu cả rồi chứ?” Khẩn cấp đánh giá tình huống, Schellenberg hiểu rằng, không chỉ phản đối, mà cả việc sửa đổi, bổ sung vào lúc này là vô ích. Hắn chỉ còn cách trả lời ngắn gọn và rõ ràng: “Vâng!”.

Sau khi nói chuyện với Himmler, Schellenberg lập tức liên lạc với chỉ huy đơn vị SS đặc nhiệm, thông báo lại sự việc và yêu cầu hắn nêu ý kiến. Gã SS này trả lời: “Xét đến các biện pháp phòng ngừa mà lính biên phòng Hà Lan áp dụng thì cơ hội thành công là không lớn. Chúng ta chỉ còn trông mong vào cách tấn công bất ngờ mà thôi. Nhưng dù sao thì giao chiến sẽ rất ác liệt”.

Chúng vạch kế hoạch để cuộc tấn công bắt đầu ngay khi chiếc Buick của người Anh đến gần điểm hẹn. Đơn vị đặc nhiệm sẽ vượt qua vành đai bảo vệ biên giới và bắt lấy họ ngay trên phố. Tên chỉ huy đơn vị SS trấn an Schellenberg là hắn sẽ không nhầm chiếc xe của “các bạn Anh” vì trước đó hắn đã quan sát kỹ chiếc Buick của họ. Sau khi bắt được mấy người Anh, những người tham gia chiến dịch lập tức rút lui về biên giới Đức.

Schellenberg phải chờ đợi các đối tác ở quán cà phê như thường lệ, nhưng phải ngồi thế nào để có thể quan sát được toàn bộ đoạn đường trước quán. Ngay khi chiếc Buick chạy đến gần quán, hắn phải đi nhanh ra phố và vẫy tay chào mấy người Anh, ngồi vào xe đi và như vậy là ra dấu hắn muốn gặp ở địa điểm khác.

Sau cuộc nói chuyện ban đêm với tên chỉ huy đơn vị SS, Schellenberg đã yêu cầu cho hắn gặp từng người trong 20 tên lính SS để khi bắn nhau chúng không nhầm hắn với đại uý Best. Vấn đề là ở chỗ người Anh kia có thể hình rất giống Schellenberg, hơn nữa còn mặc áo bành tô cùng màu, kiểu áo giống nhau và cũng đeo kính một mắt nữa.

Các tình báo viên Anh sa bẫy.

Ngày hôm sau, 8 tháng 11 năm 1939, trong khoảng 13-14 giờ, Schellenberg cùng với người đồng hành vượt qua biên giới ở gần Venlo. Đường phố khá náo nhiệt, nhưng đập vào mắt là đông đảo những người mặc đồng phục dắt chó nghiệp vụ.

Schellenberg đang ngồi trong quán cà phê tỏ ra lo ngại và trong khi chờ người Anh đến đã gọi cho mình và người đồng hành mỗi người một ly rượu khai vị. Rõ ràng là Best và Stevens cố tình buộc chúng phải đợi - đồng hồ đã chỉ 15 giờ mà họ vẫn chưa xuất hiện.

Đột nhiên một chiếc ôtô màu xám chạy hết tốc lực về hướng cửa quán cà phê. Schellenberg đứng bật dậy, nhưng kẻ đồng hành đã túm tay hắn ngăn lại: “Nhầm rồi! Không phải cái xe đó đâu!”. Schellenberg lạnh toát người vì lo bọn lính đặc nhiệm đang ẩn mình gần ngôi nhà của hải quan Đức cũng có thể nhận lầm như thế. Schellenberg chết lặng người chờ nghe những tiếng súng đầu tiên, nhưng tình hình vẫn yên lặng.

Bọn lính quan sát chiếc ôtô đó rõ hơn Schellenberg nên không có phản ứng gì. Schellenberg ngồi lại xuống ghế và liếc mắt nhìn chủ quán gọi hai tách cà phê. Chưa kịp uống một ngụm cà phê thì Schellenberg cảm thấy bị hích nhẹ vào sườn. Kẻ đồng hành thì thào: “Họ đấy”.

Sau khi để lại bành tô trên mắc treo và dặn dò chủ quán là họ ra đón khách, Schellenberg và kẻ đồng hành thong thả đi ra cửa.

Sau khi ra phố, chúng trông thấy chiếc Buick phanh đột ngột ở góc phố nơi chiếc xe ôtô của chúng đang đậu, quay đầu về hướng công viên phía sau quán cà phê và đỗ ở đó. Schellenberg, theo như đã quy định, đi nhanh về phía ôtô của mình. Khi còn cách xe không quá mười bước, hắn nghe thấy tiếng rú động cơ của chiếc xe tải có bạt che chở bọn lính đặc nhiệm.  Trung uý Klop hiểu ngay là họ bị gài bẫy, liền nhảy khỏi chiếc Buick và chạy về hướng Schellenberg với khẩu Colt cỡ nòng lớn chĩa về hắn. Tên này lúc đó chưa kịp cúi người sau ngăn chứa đồ của ôtô thì chiếc xe tải chở bọn SS đã lao như bay ra khỏi góc phố. Klop ngắm và bắn mấy phát đạn về hướng đó - kính chắn gió của chiếc xe tải vỡ tan tành bay tứ tung.

Schllenberg cảm thấy có một viên đạn bắn trúng vào tên chỉ huy đơn vị SS ngồi cạnh tài xế, nhưng ngay lúc đó hắn trông thấy tên vệ sĩ của hắn nhảy vọt ra từ ca bin xe tải và ngay từ trên không đã bắn về phía viên trung uý Hà Lan.

Tiếp đó là cuộc đấu súng ác liệt giữa hai người. Đột nhiên viên trung uý buông rơi khẩu súng và từ từ khuỵu gối. Ngay lúc đó, vang đến tai Schellenberg tiếng quát dữ dằn của tên chỉ huy đơn vị đặc nhiệm: “Còn bây giờ thì chuồn thôi?”.

Schellenberg nổ máy xe, ngoái nhìn lại phía sau và thấy cảnh Best và Stevens bị lôi ra khỏi xe như “hai bó rơm”. Chiếc xe của Schellenberg lao vọt về hướng biên giới.

Cuộc tập kích táo bạo của đơn vị đặc nhiệm SS không gặp phải sự kháng cự đáng kể nào của cảnh sát và lính biên phòng Hà Lan. Những kẻ tham gia tập kích cũng mau lẹ như lúc xâm nhập vào đất Hà Lan, rút ngay về, nhằm hướng Dusseldorf. Đơn vị SS cùng với các tù binh đã về đến đó nửa giờ sau Schellenberg. Lúc đó thì Schellenberg đã kịp liên lạc với Heydrich và báo cáo hoàn thành nhiệm vụ.

Kết quả của chiến dịch Venlo

Đại uý Best và thiếu tá Stevens bị đưa về Berlin và bị hỏi cung sơ bộ. Hàng ngày, Heydrich đích thân báo cáo riêng với Hitler về tiến trình hỏi cung và những lời khai thu được, nhận trực tiếp từ Hitler các chỉ thị về hướng điều tra, cũng như cách dùng báo chí làm rùm beng chiến dịch Venlo.

Tất cả đều phục vụ một mục tiêu - làm cho mọi người tin là vụ mưu sát trong quán bia ở Munich là do bàn tay của Intelligence Service tổ chức và cơ quan này đã giao cho Best và Stevens vai trò chính trong việc thực hiện hành động khủng bố này. Trong báo cáo tổng hợp trên cơ sở các tin tức thu được trong quá trình điều tra đã nêu rõ là tình báo Anh có tại Hà Lan một lưới điệp báo rộng khắp có mục tiêu chống Đức.

Chiến dịch này được coi là có tầm quan trọng đặc biệt. Hitler trong cảnh phô trương rùm beng đã trao tặng phần thưởng cho Schellenberg và bọn lính đặc nhiệm SS.

Tất cả bọn chúng bất ngờ được mời đến văn phòng đế chế, trong sân có một đại đội quân danh dự SS chào đón.

Khi trao tặng huân chương, Hitler nhấn mạnh đây là lần đầu tiên hắn trao tặng huân chương quân công cho các nhân viên tình báo chính trị và đó là sự ghi nhận cuộc chiến trên mặt trận thầm lặng cũng quan trọng như hoạt động chiến đấu.

Cho đến lúc đó thì Gestapo đã bắt được người đã thiết kế quả mìn nổ trong quán bia Burgebroi. Anh ta làm nghề thợ mộc, tên là George Eltser, bị bắt ở vùng Basel khi định vượt biên giới Thụy Sĩ. Anh ta thú nhận là có hai người lạ mặt đã đưa thuốc nổ cho mình. Lời khai này càng củng cố ý nghĩ của Hitler là hai người lạ mặt này chính là Stevens và Best.

Schellenberg vốn tin là Stevens và Best vô tội, không dính dáng gì đến vụ mưu sát Hitler, đã cố gắng, theo lời hắn kể lại, thuyết phục xếp Gestapo Muller về điều đó. Nhưng Muller mặt lạnh như tiền nghe Schellenberg nói rồi trả lời khô khốc: “Có thể ông đúng, nhưng quốc trưởng tin vào giả thuyết của mình đến nỗi không một ai, kể cả những người như Himmler và Heydrich, cũng không thể nói khác, mà chắc gì họ đã dám nói”.

Đối với Intelligence Service thì thất bại không chỉ hạn chế ở việc mất hai nhân viên tình báo quý giá. Stevens và Best, sau khi lọt vào tay Gestapo, đã khai hết những gì họ biết, - sau chiến tranh, họ cũng không che giấu điều đó. Tình hình còn tồi tệ hơn là chiếc điện đài do Stevens cung cấp và mật mã vẫn nằm lại trong tay “nhóm bí mật Đức”. Như vậy, Đức có quá đủ cách để tung tin giả.  Đối với Hà Lan, sự cố này có hậu quả cực kỳ nặng nề.

Hitler đã có được cái cớ để buộc tội chính phủ Hà Lan vi phạm quy chế trung lập và đã sử dụng điều đó vào mục đích chính trị. Ngày 10 tháng 5 năm 1940, nước Đức tấn công Hà Lan và chỉ bốn ngày sau, ngày 14 tháng 5 năm 1940, Hà Lan đã buộc phải đầu hàng.

Stevens và Best bị giam tại trại tập trung Zaksenhausen và chỉ được giải thoát vào năm 1945 sau khi nước Đức Hitler đầu hàng. Việc bọn cầm đầu phát xít sau khi chiến tranh mở màn hy vọng vào khả năng ký kết hiệp định hoà bình riêng rẽ với phương Tây đã cứu họ thoát chết.

Khác với các tình báo viên Anh, đa số các chứng nhân của chiến dịch Ven lo đã bị thủ tiêu theo lệnh của Heydrich.

VAI TRÒ CỦA CÁC CƠ QUAN ĐẶC VỤ ĐỨC TRONG VIỆC CHUẨN BỊ CHIẾN TRANH CHỐNG LIÊN XÔ

Thế chiến II mở màn với việc quân Đức xâm lăng Ba Lan. Nhưng mục tiêu chủ yếu mà hoạt động của tất cả các cơ quan nhà nước Đức, trước hết là Wehrmacht và tình báo Đức hướng vào, theo Hitler là việc giành lấy “không gian sống” ở phía Đông, kéo dài đến tận dãy Ural. Ngoài hiệp ước không tấn công lẫn nhau Đức - Xô ký ngày 23 tháng 8 năm 1939 mà ai cũng đã biết, vào ngày 28 tháng 9 cùng năm, hiệp ước “Về tình hữu nghị và biên giới” cũng được ký kết. Nhưng mặc dù có những bản tình ca “ve vãn” ngoại giao, việc chuẩn bị cho cuộc chiến tranh tương lai vẫn được tiến hành tích cực.

Trong những năm đầu sau khi chế độ độc tài phát xít được thiết lập ở Đức, Liên Xô đã được xem trước hết là một kẻ thù chính trị. Bởi vậy, tất cả những gì liên quan đến Liên Xô đều thuộc thẩm quyền trách nhiệm của Cục An ninh. Nhưng trật tự kiểu đó tồn tại không lâu. Không lâu sau, theo ý đồ của bọn phát xít đầu sỏ, tất cả các cơ quan của nền gián điệp tổng lực đã được huy động vào cuộc chiến bí mật chống Liên Xô. Đó chẳng phải là tuyên truyền cộng sản mà đó là sự thực lịch sử.

Cường độ hoạt động chuẩn bị này đã tăng lên đáng kể vào mùa thu năm 1939, sau khi đánh bại nước Pháp, Abwehr và SD có thể rút bớt những lực lượng đáng kể hoạt động ở khu vực này để sử dụng trên hướng Đông.

Trên hướng của Abwehr, vào tháng 6 năm 1941, đã thành lập “Bộ tham mưu Walli” với nhiệm vụ chỉ huy toàn bộ các loại hình gián điệp và phá hoại chống Liên Xô. “Bộ tham mưu Walli” trực tiếp điều phối hành động của các nhóm, toán biên chế cho các cụm tập đoàn quân để tiến hành các hoạt động trinh sát và phá hoại. Bộ tham mưu này khi đó đóng ở thị trấn Sylejuvek, gần Varsava và nằm dưới quyền chỉ huy của tình báo viên cáo già Schmalsleger.

Khi đó, trong cơ cấu Abwehr đã thành lập đơn vị siêu bí mật số hai do Schtolze chỉ huy. Để bảo mật, đơn vị này được đặt mật danh nhóm “A”. Trong nhiệm vụ của đơn vị này có việc lên kế hoạch và chuẩn bị các chiến dịch phá hoại quy mô lớn nhằm gây rối loạn hậu phương của Hồng quân.

Theo lệnh của Bộ tư lệnh tối cao Wehrmacht, sau khi bắt đầu thực hiện kế hoạch Barbarossa (kế hoạch xâm lược Liên Xô của phát xít Đức), Abwehr phải bắt tay vào tiến hành các hành động nhằm gây hận thù giữa các dân tộc trên lãnh thổ Liên Xô. Schtolze được lệnh tiếp xúc với bọn cầm đầu phong trào dân tộc chủ nghĩa Ucraina là Melnik và Bandera để chúng bắt tay tổ chức những cuộc nổi loạn của bọn dân tộc chủ nghĩa ở Ucraina. Đồng thời, Abwehr 2 bắt đầu tung các điệp viên người Ucraina của mình vào Ucraina.

Abwehr 2 cũng đã tổ chức và vũ trang cho các đơn vị đặc biệt để hoạt động tại vùng Pribaltic theo nguyên tắc được thử nghiệm từ hồi đầu Thế chiến II - ý nói như chiến dịch ở đèo Blankovski mà chúng tôi đã miêu tả ở trên do một đơn vị đặc nhiệm của Abwehr gồm toàn bọn “Volksdeutsch” nói tiếng Ba Lan thực hiện.

Một trong những đơn vị như vậy với sĩ quan và binh lính mặc quân phục Liên Xô, có nhiệm vụ đánh chiếm đường hầm, đường sắt và các cây cầu gần Vilnius. Đến tháng 5 năm 1941, trên lãnh thổ Litva, Liên Xô đã vô hiệu hoá 75 toán gián điệp của Abwehr và SD, những toán này đã hoạt động khá tích cực như những tư liệu lưu trữ của Abwehr chứng thực.

Các đơn vị đặc biệt và đội đặc nhiệm của Abwehr có mặt ở tất cả các cụm tập đoàn quân và các tập đoàn quân tập trung ở các đường biên giới phía Đông nước Đức. Một trong những tên cầm đầu SD, Otto Olendorf, tuyên bố tại Toà án Nuremberg rằng, hai tuần trước khi tiến công Liên Xô, cơ quan của Himmler, Bộ chỉ huy tối cao quân đội Đức và Bộ chỉ huy lục quân đã ký một thoả thuận bằng văn bản, theo đó trong biên chế của các tập đoàn quân và cụm tập đoàn quân sẽ có các đơn vị đặc nhiệm do sĩ quan của Cục cảnh sát An ninh và SD chỉ huy. Chính Olendorf cũng chỉ huy một đơn vị như vậy từ tháng 6 năm 1941 đến hết năm 1942, hoạt động ở Ucraina phối hợp chặt chẽ với Abwehr, đã sát hại gần 90.000 người, kể cả dân thường.

Tình báo Đức đã khôn khéo sử dụng các kênh và cơ sở ngoại giao trên lãnh thổ Liên Xô. Sứ quán Đức ở Moskva, các lãnh sự quán Đức ở Leningrad, Kharkov, Thilisi, Odessa, Novosibirsk và Vladivostok hoạt động trong lĩnh vực tình báo tích cực đến mức vào năm 1938, Chính phủ Liên Xô đã quyết định đóng cửa tất cả các lãnh sự quán Đức.

Trung tâm tình báo Abwehr ở Moskva thời đó do tướng Erich Koestring, kẻ được coi là chuyên gia giỏi nhất về Liên Xô, đứng đầu. Hắn sinh ra và đã sống một thời gian ở Moskva, trong Thế chiến I đã chiến đấu chống quân đội Nga, trong những năm 1920 làm việc tại trung tâm nghiên cứu Hồng quân, năm 1931-1933, là quan sát viên của Reichswehr ở Liên Xô, còn từ năm 1935 - 1941 giữ chức tuỳ viên quân sự và không quân Đức tại Moskva.  Ngay từ cuối năm 1939, tình báo Hitler đã bắt đầu việc tung các điệp viên một cách có hệ thống từ nước Ba Lan bị chiếm vào Liên Xô để làm gián điệp quân sự. Đó thường là những tên gián điệp chuyên nghiệp. Chẳng hạn có một tên gián điệp trong số đó đã qua khoá huấn luyện 15 tháng trong trường của Abwehr ở Berlin, vào năm 1940 đã 3 lần xâm nhập bất hợp pháp vào Liên Xô. Sau khi thực hiện những chuyến đi dài 1tháng rưỡi đến 2 tháng tới các vùng Trung Ural, Moskva và Bắc Kavkaz, điệp viên này đã trở về Đức trót lọt. Từ tháng 4 năm 1941, Abwehr chuyển sang chủ yếu tung các toán điệp viên do các sĩ quan dày kinh nghiệm cầm đầu. Tất cả bọn chúng đều có đủ trang bị gián điệp, phá hoại, kể cả các điện đài để nhận trực tiếp điện tín từ Berlin. Các báo cáo trả lời chúng gửi bằng thư viết mật gửi theo địa chỉ giả.

Điều thú vị là cùng với các phương tiện viết bằng mực mật chất lượng cao, các điệp viên Đức còn dùng cả các công thức mực mật cũ có từ thời Thế chiến I như dung dịch piramidon, còn thuốc hiện là iod thông thường.

Một số điệp viên được cài cắm vào Liên Xô đã được lệnh của trung ương tình báo Đức không tham gia vào các hành động cụ thể trước khi chiến tranh bắt đầu. Bọn cầm đầu Abwehr tính rằng, bằng cách đó sẽ bảo toàn được các tổ điệp viên cho đến thời điểm đặc biệt cần thiết.

“Bản đồ vùng Pribaltic”

Tình báo Hitler tỏ ra đặc biệt quan tâm tới Estonia, coi nước này là một nước “trung lập” thuần tuý mà lãnh thổ của nó có thể là bàn đạp thuận lợi cho việc triển khai các chiến dịch tình báo chống Liên Xô. Điều đó có sự thúc đẩy mang tính quyết định của việc nhóm sĩ quan thân phát xít do đại tá Maazing đứng đầu trở nên thắng thế trong Bộ tham mưu quân đội Estonia.  Mùa xuân năm 1936, Maazing và tiếp theo là Tổng tham mưu trưởng quân đội, tưởng Reek đã vui lòng nhận lời mời thăm Berlin của bọn cầm đầu Wehrmacht. Trong thời gian ở thăm, hai nhân vật này đã đặt quan hệ làm việc với Canaris và các trợ thủ. Chúng đã cùng nhau đạt được thỏa thuận về việc trao đổi thông tin theo kênh tình báo. Bọn Đức chịu trách nhiệm trang bị cho tình báo Estonia các phương tiện kỹ thuật hoạt động. Tình báo Estonia đã được cung cấp máy ảnh để chụp chiến hạm từ các ngọn hải đăng trong vịnh Phần Lan, cũng như các khí tài bắt chặn vô tuyến được bố trí dọc theo toàn bộ đường biên giới Estonia-Liên Xô.

Tướng Pikenbrok, một trong những trợ thủ thân cận nhất của Canaris, trong cuộc thẩm vấn năm 1946, đã khai: “Tình báo Estonia đã quan hệ rất chặt chẽ với chúng tôi Chúng tôi thường xuyên trợ giúp họ về tài chính và kỹ thuật. Hoạt động của họ được tập trung hoàn toàn chống lại Liên Xô.”

Ở Estonia, thường có mặt đại uý Sellarius, nhân viên Abwehr với nhiệm vụ theo dõi Hạm đội Baltic của Liên Xô, vị trí và sự di chuyển của hạm đội này. Ông này luôn có sự hợp tác của đại uý tình báo Estonia Pigert.

Trước khi quân đội Liên Xô tiến vào Estonia, chúng tôi đã kịp thời để lại một mạng lưới điệp viên đông đảo mà chúng tôi luôn duy trì mối liên lạc thường xuyên và thông qua đó thu được những tin tức mà chúng tôi quan tâm. Khi chính quyền Xô Viết được thiết lập ở đó, các điệp viên của chúng tôi đã đẩy mạnh hoạt động và ngay trước khi nước này bị Đức chiếm đóng, họ đã cung cấp cho chúng tôi những tin tức cần thiết và nhờ đó đã đóng góp đáng kể cho thắng lợi của quân Đức. Trong một thời gian, Estonia và Phần Lan là những nguồn tin tình báo chủ yếu về quân đội Liên Xô.

Để tránh sự “can thiệp không khéo léo” vào công việc của Abwehr, theo yêu cầu của Canaris, giữa hắn và Heydrich đã đạt được một thỏa thuận về việc trong mọi trường hợp khi mà cảnh sát an ninh dự định tiến hành những hoạt động nào đó trên lãnh thổ Estonia thì trước đó họ phải thông báo cho Abwehr biết. Về phía mình, Heydrich đưa ra yêu cầu SD phải được quyền có trung tâm tình báo độc lập.

Thừa hiểu là nếu tranh cãi công khai với xếp của Cục An ninh đế chế thì Abwehr khó lòng tranh thủ được sự ủng hộ của Hitler nên Canaris đã đồng ý nhượng bộ và chấp nhận đề nghị của Heydrich. Đồng thời, chúng cũng thoả thuận là mọi hoạt động của SD trong lĩnh vực tuyển điệp viên ở Estonia và tung chúng vào Liên Xô sẽ được phối hợp với Abwehr.

Canaris cương quyết phản đối những mưu toan của các nhân viên SD hoạt động cùng với bọn phát xít Estonia qua mặt Abwehr và gửi về Berlin những tin tức chưa được kiểm chứng vốn không ít lần được trình cho Hitler thông qua Himmler.

Trong báo cáo của cục tình báo do Schellenberg chỉ huy, được lưu trữ trong khu lưu trữ của RSHA nói rằng, bối cảnh hoạt động tình báo trên hướng của SD trong thời gian trước chiến tranh cả ở Estonia và Latvia là giống nhau. Cầm đầu mỗi trung tâm tình báo ở hai nước này là một nhân viên chính thức của SD hoạt động theo quy chế bất hợp pháp. Toàn bộ thông tin mà trung tâm tình báo thu thập được chuyển tới cho tên trưởng trung tâm này để chuyển về trung tâm qua đường bưu điện dưới dạng viết mật, thông qua các giao thông viên trên các tàu biển của Đức hoặc qua các kênh của sứ quán.

SD đã nhận được sự hỗ trợ đắc lực của các kiều dân Đức sống ở đây. Nhưng cũng theo báo cáo trên của Cục 6 của RSHA, sau khi người Nga tiến vào, hoạt động của SD phải chịu nhiều thay đổi lớn. Giới lãnh đạo Estonia bị gạt khỏi sân khấu chính trị và việc duy trì liên hệ với họ cũng gặp nhiều khó khăn.

Nảy sinh một nhu cầu bức xúc là phải tìm ra những kênh mới để chuyển tin tình báo về trung tâm. Không thể gửi tin tình báo theo các con tàu biển được nữa vì các tàu này bị khám xét kỹ lưỡng, còn những thuỷ thủ lên bờ thì bị theo dõi gắt gao. Việc chuyển tin tức theo đường bộ qua cảng tự do Memel (nay là Klaipeda, Litva) cũng phải bỏ. Cả việc sử dụng những loại mực được ưa thích cũng trở nên mạo hiểm.

Với việc Hitler quyết định đẩy mạnh tối đa hoạt động chống Liên Xô của tất cả các cơ quan mật vụ Đức, nảy sinh một vấn đề rất nan giải về phối hợp, nhất là sau khi RSHA và Bộ tổng tham mưu lục quân Đức ký thoả thuận đưa vào tất cả các tập đoàn quân các đơn vị đặc nhiệm của SD gọi là các “nhóm Einsatz” hay “Einsatzkomando”.

Cần phải nói rằng, chỉ ở tại Toà án Nuremberg, người ta mới biết đích xác tính chất hoạt động thực sự của các đơn vị này. Chúng được thành lập với mục đích duy nhất - tiến hành các vụ tàn sát hàng chục ngàn người trên lãnh thổ bị chiếm cho đến khi hệ thống giết chóc này được cải tiến bằng việc đưa vào sử dụng các buồng hơi ngạt và lò thiêu người.

Vào nửa đầu tháng 6 năm 1941, Heydrich và Canaris đã triệu tập cuộc họp của các sĩ quan Abwehr và chỉ huy các đơn vị cảnh sát và SD (các “nhóm Einsatz” và “Einsatzkomando”). Tại cuộc họp này, Canaris và Heydrich, trong các phát biểu của mình, đã đề cập tới các vấn đề phối hợp hoạt động, “tinh thần tương trợ” giữa các đơn vị cảnh sát an ninh, SD và Abwehr.

Mấy ngày sau hội nghị này, Canaris và Heydrich đã được tư lệnh SS Himmler tiếp để cùng bàn bạc kế hoạch hành động chung để đối phó với tình báo Liên Xô.

HOẠT ĐỘNG CỦA ABWEHR TRONG NHỮNG NĂM 30. Chúng ta tạm dừng một chút câu chuyện về chiến tranh thế giới lần thứ hai đang leo thang và trở lại mấy năm về trước khi mà chỉ huy Awehr Canaris còn là ông chủ đầy quyền năng trên vũ đài của tình báo Đức. Bản thân nhân vật này cũng đáng để ta xem xét kỹ hơn.

Chuyện về Walther Wilhelm Canaris.

Canans đã nổi danh trong làng tình báo Đức từ năm 1914 khi được bổ nhiệm làm trợ lý của Franz von Papen, người khi đó đang chỉ huy hoạt động chống Anh tại Mỹ.

Vào đầu thế chiến I, Canaris phục vụ trên Tuần dương hạm Dresden với cấp bậc đại uý hải quân, nhưng tàu của hắn đã bị lực lượng của hạm đội Anh chặn đánh, tiếp đó toàn bộ thuỷ thủ đoàn dạt vào Chile và tại đây, sau đó một thời gian Canaris biến mất.

Năm 1915-1916, Canaris tham gia vào các hoạt động phá hoại ở châu Mỹ, sau đó hắn chuyển đến Madrid. Một trong chiến tích lớn nhất được coi là do hắn thực hiện là việc tuyển mộ được Mata Hari.

Năm 1923, Canaris bắt quan hệ với Adolf Hitler. Chúng quen thân nhau hơn vào năm 1929 khi phong trào quốc xã đã trở thành một thế lực có ảnh hưởng lớn. Cũng vào thời gian đó, Canaris làm quen với Goering. Người bảo trợ cho Canaris là xếp cũ của hắn - von Papen.

Canaris đã hỗ trợ cho phong trào quốc xã và là một trong những người đầu tiên chúc mừng Hitler khi hắn giành được quyền lực. Khi được Hitler hỏi muốn nhận phần thưởng gì, Canaris không hề do dự một phút – trở thành chỉ huy tình báo quân sự Đức - đó là mong muốn cháy bỏng nhất của hắn.

Hitler cười hài lòng khi nghe thấy đòi hỏi xoàng xĩnh đó: “Làm chỉ huy tình báo ư? Tất nhiên, thưa ngài đại tá. Có lẽ, Hitler chờ đợi Canaris đòi hỏi một chức vụ cao trong Đảng, một chiếc cặp Bộ trưởng hay một cương vị lãnh đạo trong cảnh sát, mà tất cả các chức vụ này đã được bí mật phân chia cho những bạn bè trung thành của Hitler như Rudolf Hess, Herman Goering, Heinrich Himmler và Josef Goebbels. Tình báo quân sự khi đó chẳng làm các lãnh tụ quốc xã quan tâm lắm.

Không bao lâu sau, đại tá Walther Wilhelm Canaris đã nhận quân hàm chuẩn đô đốc và yên vị tại bản doanh ở số 14, Bendler-strasse. Vị chuẩn đô đốc không đặt may quân phục. Hắn đã không mặc quân phục kể từ khi không còn là đại uý hải quân vào năm 1916. Hắn đã trở thành một đô đốc mặc thường phục.

Một thời gian ngắn sau đó, cả hắn cũng hiểu mình chỉ là một công cụ trong tay các ông chủ quốc xã của mình.

Hắn trở thành kẻ thù bất cộng đối thiên với Himmler và không ít lần đã cố tìm cách liên lạc với các nước đồng minh để trao những thành quả hoạt động của mình vào tay những kẻ thù của nước Đức.

Sau vụ “âm mưu của các tướng lĩnh” chống Hitler bất thành vào năm 1944, Canaris biến mất không dấu vết. Người ta cho là hắn nằm trong số 4000 người bị Gestapo xử tử để trả thù vì tội mưu sát quốc trưởng.

Nhưng vào tháng 7 năm 1947, cơ quan tình báo Pháp, thông qua Bộ Ngoại giao, thông báo cho các nước thành viên Liên Hiệp quốc rằng, các điệp viên bí mật của họ đã phát hiện cựu chỉ huy tình báo Đức đang sống ở Argentina dưới tên giả.

Canaris vẫn còn là một trong những nhân vật bí ẩn nhất trong lịch sử gián điệp quốc tế.

“Trời không mây trên toàn Tây Ban Nha...”

Chính đoạn trên đã được giọng phát thanh viên Đài phát thanh Madrid đọc chậm rãi và thờ ơ vào cái đêm đã xa vào năm 1936 ấy khi ở Tây Ban Nha nổ ra cuộc nổi loạn do tướng Franco cầm đầu. Chính Abwehr và chỉ huy của nó là Canaris đã đóng vai trò quyết định trong việc thực hiện hành động này. Thời đó, nước Đức còn chưa có hệ thống tình báo chính trị mạnh và ở nước Đức, Canaris còn chưa có đối thủ trên đấu trường này. Nhưng, thực tế cho thấy là ngay cả tình báo quân sự Đức cũng đủ sức để thực hiện các hành động chính trị quy mô lớn.

Về việc này, người ta còn lưu giữ được những hồi ký của một trong những chỉ huy cao cấp của Abwehr là tướng R. Bamler.

“Tôi được biết đến họ tên của Franco khi tôi là chỉ huy phòng 3 của tình báo Đức. Năm 1934, chỉ huy của tôi, đô đốc Canaris thông báo cho tôi biết ông ta có quan hệ tốt và rộng rãi ở Maroc thuộc Tây Ban Nha. Kiến thức tiếng Đức thông thạo đã giúp ông ta (Franco) rất nhiều trong việc duy trì những mối quan hệ quý giá với tình báo Đức này” .

Năm 1916, Canaris, sau khi chạy khỏi Chile, đã được cử tới Maroc thuộc Tây Ban Nha, nơi hắn đã lãnh đạo cuộc nổi dậy của các bộ tộc Arab chống lại người Pháp và Anh.

Cũng vào thời gian đó, đại uý Franco, sau khi tốt nghiệp Học viện Quân sự, cũng tới Maroc chỉ huy một trong các tiểu đoàn Tersio (lê dương Tây Ban Nha).

Ngay lập tức, Franco lọt vào tầm mắt của tình báo Đức. Việc tuyển mộ hắn chẳng lấy gì làm khó. Người trung gian trong công việc tế nhị này chính là sĩ quan tuỳ tùng của Franco.

Từ thời điểm này, như chính Canaris kể cho Bamler, Canaris bắt đầu bí mật hợp tác với Franco, kẻ đã nhanh chóng thiết lập được các mối quan hệ thân thiết với các thủ lĩnh các bộ lạc Maroc. Chuyển giao cho Canaris những mối quan hệ của mình, Franco đã tạo điều kiện cho tình báo Đức mở rộng hoạt động ở Maroc.

Một điệp viên giá trị khác mà Canaris có được ở Tây Ban Nha là Bộ trưởng nội vụ và cảnh sát trong Chính phủ của Primo de Riveira - tướng Martinez Anido.

Sau khi lật đổ chế độ độc tài Primo de Riveira và đảng của những người cộng hoà nắm được chính quyền, Anido buộc phải chạy sang Bồ Đào Nha. Franco bị điều đi quần đảo Canari xa xôi. Nhưng Canaris vẫn tiếp tục duy trì quan hệ bí mật với hắn.

Theo lời Bamler, Canaris không ít lần tuyên bố với hắn rằng, Canaris coi Martinez Anido là ứng cử viên thích hợp nhất với vai trò kẻ cầm đầu lực lượng phản cách mạng Tây Ban Nha.

Thực tế là ngay trước khi nổ ra cuộc nổi loạn, Anido đã bay từ Bồ Đào Nha sang Tây Ban Nha để cầm đầu cuộc nổi loạn. Nhưng tai vách mạch rừng - những toan tính về vai trò sắp tới của Anido mà viên tướng này nói ra trước mặt một số bạn bè thân cận mà không được phép của Canaris đã nhanh chóng lọt đến tai những người mà ngoài Berlin, cũng quan tâm đến Anido.

Chiếc máy bay chở Anido bay từ Lisbon là máy bay Đức, phi công cũng là một người Đức và dường như vấn đề an toàn cho Anido đã được bảo đảm ở mức cần thiết.

Nhưng không lâu sau khi cất cánh, trong khoang hành lý của máy bay đã xảy ra một vụ nổ và những mảnh vụn của chiếc máy bay Junkers đã chôn vùi bí mật về kẻ nào đó không rõ, song rất có thế lực đã trừ khử ứng cử viên (không thể chấp nhận đối với kẻ đó hoặc đối với họ) cho cương vị nhà độc tài Tây Ban Nha.

Một điệp viên khác của Đức, tướng Goded, đã gặp may hơn nhiều. Chiếc máy bay chở ông ta từ Maljorca tới Barcelona đã hoàn thành tốt đẹp. Goded chỉ huy cuộc nổi loạn tại Barcelona sau khi tướng Franco cầm đầu cuộc nổi loạn tại Madrid.

Tuy vậy, các lực lượng đã trừ khử Anido đã tính nhầm.

Mặc dù Franco, theo Canaris, vừa không có tài năng quân sự, vừa không có năng lực của một nhà hoạt động nhà nước, nhưng trong bối cảnh tình hình như vậy, ông ta trở thành người thích hợp hơn cả để thực hiện các mục tiêu của Đức.

Qua sự hợp tác lâu năm với Abwehr, ông ta có thể chứng minh rằng, người Đức có thể tin tưởng ở ông ta.

Nếu như không có tai nạn xảy ra với máy bay của Anido thì Franco sẽ buộc phải đóng một vai trò thứ yếu nào đó. Nhưng kể cả trong trường hợp đó thì vai trò đó cũng phải là khá quan trọng. Bởi vậy, ngay trong thời gian trước cuộc nổi loạn, bọn quốc xã đã bắt đầu có những chỉ thị thích hợp cho Franco.

Khi đó đã diễn ra một loạt cuộc gặp gỡ của Franco với các quan chức phòng đối ngoại của Đảng quốc xã do Alfred Rosenberg dẫn đầu. Một người trong số đó là nhà buôn rượu lớn nhất Đức Schleer, sinh sống tại Paris. Trong những tuần cuối trước cuộc nổi loạn, Schleer đã tới quần đảo Canari và Lisbon mấy lần. Khi đó một tài khoản mang tên Franco đã được mở tại một ngân hàng ở Hamburg.

Tiếp đó, các sự kiện diễn ra như sau.

Dưới sự hộ tống của nhân viên Abwehr Zauerman, Franco đã bay từ quần đảo Canari tới Tetuan để chỉ huy các đơn vị Maroc và lê dương nước ngoài của Tây Ban Nha.

Vài ngày sau, một máy bay bay từ Tetuan đã hạ cánh xuống sân bay Tempelhof ở Berlin. Trên máy bay có hai nhân viên tình báo Đức.

Bamler khẳng định chính Canaris đã tác động bọn cầm đầu quốc xã - những kẻ dường như đã dao động, để chúng thông qua quyết định can thiệp vào các sự kiện ở Tây Ban Nha.

“Chính tôi đã được chứng kiến, - Bamler nhớ lại, - Canaris gạt hết ra phía sau tất cả những vấn đề khác, không tiếc thời gian, công sức để lôi kéo sự quan tâm của các nhân vật lãnh đạo Đức và Italia tới các kế hoạch và tên tay sai của mình. Trong các cuộc họp với Goering vào tháng 8 năm 1936, ông ta đã đạt được sự chấp thuận cung cấp cho Franco các máy bay vận tải và chiến đấu để đưa các đơn vị ở Maroc về Tây Ban Nha. Cuối cùng, Canaris, sau khi tìm hiểu các nhân vật này, đã được chấp thuận về sự ủng hộ chính trị và quân sự của chính Hitler, kẻ mà ông ta đã báo cáo trực tiếp về vụ việc này”.

Sau đó, Canaris bay ngay sang Roma với ý định thông qua chỉ huy tình báo Italia Roatt, người mà ông ta đã kết bạn, để thuyết phục chính phủ Italia ủng hộ các kế hoạch của ông ta. Đồng thời, hắn cũng thoả thuận về sự hợp tác giữa lực lượng tình báo hai nước ở địa bàn Tây Ban Nha, cũng như trong hoạt động chống các cường quốc có lợi ích ở biển Địa Trung Hải. Ông ta đã thuyết phục để ngay cả Mussolini cũng tiếp ông ta về chuyện Franco.

Vai trò của Canaris đặc biệt quan trọng trong việc tổ chức cung cấp vũ khí cho bọn nổi loạn. Ngay từ ngày 6 tháng 2 năm 1936, bọn quốc xã đã bắt đầu gửi sang Tây Ban Nha vũ khí cho cuộc đảo chính sắp diễn ra. Tháng 5, một điệp viên với bí danh A.E. đã xuất hiện tại Madrid.

Nhiệm vụ của A.E., nghe nói là trang bị vũ khí “cá nhân” cho các thành viên của “đạo quân thứ năm”. Hắn trang bị cho tất cả vũ khí cá nhân - súng ngắn do Đức sản xuất.

Ngày 30 tháng 6, các điệp viên của cảnh sát Tây Ban Nha phát hiện một người lạ mặt, ngồi trong xe ôm, lặng lẽ đi ngang tượng đài Pablo Iglesias, trao nhanh một bọc lớn gì đó cho một người đứng gần tượng đài. Kẻ đứng cạnh tượng đài là một người tên Leton nào đó, và từ tên này người ta đã lần ra A.E. Người ta đã phát hiện ra sự hiện diện của điệp viên này ở Madrid như vậy đó.

Từ cuối tháng 7, việc buôn bán của A.E. đã mang tính bán buôn. Ngày 12 tháng 7, hắn bán một lần 60 khẩu súng ngắn, còn ngày 14 tháng 7, tức là 2 ngày trước cuộc nổi loạn, hắn bán 200 khẩu. Ngày 9 tháng 7, A.E. đã bán 220 khẩu súng ngắn cho Vicente Orisio, một lãnh tụ của phe truyền thống, một đảng phát xít.

Theo những kênh bí mật khác, việc cung cấp vũ khí từ Đức sang Tây Ban Nha có thể còn lớn hơn gấp nhiều lần. “Văn phòng trung ương các động cơ chạy bằng sức gió” (General fuorsa motris aerza) ở Barcelona đã là một trong những trạm trung chuyển của hoạt động buôn lậu này. Vũ khí được chuyên chở dưới vỏ bọc “khoai tây non” từ nước Đức. Theo các tài liệu mà chính quyền cộng hoà phát hiện được tại “Văn phòng trung ương các động cơ chạy bằng sức gió”, đã có 38.000 súng trường, 18.000 súng ngắn ổ quay và một số lượng đạn dược lớn được chuyển tới Madrid thông qua văn phòng này. Trên các hòm chứa vũ khí có nhãn ghi “khoai tây non”.

Sau ngày 16 tháng 7, nước Đức Hitler đưa vũ khí sang Tây Ban Nha hầu như công khai. Chỉ trong thời gian từ 18 tháng 7 đến 15 tháng 11  , Đức đã chuyển cho Tây Ban Nha 237 máy bay quân sự và các vật tư quân dụng khác trị giá tổng cộng 230 triệu mác.

Trong giai đoạn đầu cuộc nổi loạn của Franco, Canaris đã mấy lần thực hiện các chuyến bay mạo hiểm qua Pháp hoặc Italia và Địa Trung Hải sang Tây Ban Nha để thảo luận các kế hoạch của mình với Franco và làm rõ những mong muốn của Franco. Người ta biết rõ là sau khi cuộc nổi loạn nổ ra, Canaris đã trở thành vị khách thường xuyên trong vùng do Franco kiểm soát, đôi khi dưới tên giả Guillermo.

Một binh đoàn lớn của Hitler có tên binh đoàn Condor cũng được đưa sang Tây Ban Nha để giúp đỡ Franco. Tổng quân số đội quân lê dương này là 5.000 tên, trong đó có một nhóm lớn các chuyên gia lục quân Đức sang huấn luyện cho quân đội Franco.

Cũng trong thời gian này, một chủ trang trại Pháp đã nhặt được trên cánh đồng của mình một tập giấy viết bằng tiếng Đức. Người ta phát hiện ra là tập giấy này bị rơi từ chiếc máy bay Đức bay từ Berlin tới Salamanca. Đây không phải là thủ đoạn tung tin giả mà tình báo sử dụng. Trên các trang báo Pháp xuất hiện những tin tức cho biết quân đội Franco do một tướng Peru chỉ huy. Nhưng các báo lại không cho biết viên tướng Peru này là người gốc Đức, có tên là Wilhelm Fawpel.

Fawpel đã tạo dựng cho mình tiếng tăm của một nhà lý luận quân sự lớn, từng phục vụ trong quân đội một số nước Mỹ Latinh, nơi hắn trốn chạy đến vào năm 1920.

Năm 1931, hắn trở lại Đức. Khá lâu trước Hitler, Fawpel đã đưa ra học thuyết nô dịch thế giới của mình thông qua việc chiếm giữ châu Mỹ Latinh và chìa khóa của vùng này - nước Tây Ban Nha. Hắn nói thông thạo các thứ tiếng Pháp, Tây Ban Nha, Bồ Đào Nha, Nga và Trung Quốc.

Tháng 1 năm 1934, Hitler bổ nhiệm tướng Fawpel làm giám đốc Đại học Châu Mỹ-Liberia.

“Đạo quân thứ năm”

Từ trước khi bọn quốc xã giành được chính quyền, Reichswehr đã có một bộ máy tình báo rộng lớn ở Tây Ban Nha rải khắp các thành phố và hải cảng có ý nghĩa chiến lược. Trung tâm của bộ máy gián điệp này nằm tại thành phố Barcelona, tồn tại dưới bình phong cơ quan đại diện của hãng “Văn phòng trung ương các động cơ chạy bằng sức gió”, mà chúng tôi đã nói đến ở trên.

Đại đa số điệp viên của tình báo Reichswehr ở Tây Ban Nha là các sĩ quan Đức di cư sang. Phần lớn chúng đều là những kẻ dày dạn kinh nghiệm về hoạt động bí mật và âm mưu. Tất cả những điều đó chúng học được khi còn ở trong hàng ngũ Reichswehr và trong các đơn vị đàn áp tình nguyện chống phong trào cách mạng ở Đức.

Tại Tây Ban Nha, chúng nhanh chóng thiết lập quan hệ với bộ phận phản động trong đội ngũ sĩ quan bản xứ.

Các điệp viên Đức này trở thành những kẻ đồng mưu thích hợp với bọn nổi loạn Tây Ban Nha. Các điệp viên này ủng hộ, giúp đỡ bọn nổi loạn trong cuộc đấu tranh chống nước Cộng hoà Tây Ban Nha bằng kinh nghiệm của mình và với tư cách giáo viên và tổ chức hoạt động phản cách mạng bất hợp pháp do chúng tiến hành.

Một trong những tổ chức gián điệp - phá hoại đầu tiên mà chính quyền cộng hoà Tây Ban Nha khám phá được ở Madrid tháng 7 năm 1936 là do tên giáp điệp Đức Klaus cầm đầu. Hắn chỉ huy và chỉ đạo hoạt động gián điệp - phá hoại của 300 tên người Tây Ban Nha.

Ở Tây Ban Nha, các nhân viên tình báo Đức cảm thấy thoải mái như ở nhà. Một trong số đó là Udo Walther, phóng viên thường trú tờ báo Felkscher beobachter ở Berlin, trên tờ báo của mình, đã kể về việc hắn sang Catalonia một cách bất hợp pháp, nhận được ở Barcelona giấy mời gặp “một tổng lãnh sự của một nước khác” được báo cho vị lãnh sự qua “giao thông viên”, tức là qua bưu điện ngoại giao và về việc hắn ta đã đội lốt người Pháp, người Anh và đôi khi cả làm người câm điếc... khi hoạt động ở Tây Ban Nha.

Tháng 4 năm 1937, một số người đã bị bắt khi mưu toan chạy sang phía bọn nổi loạn. Những tài liệu thu được trong người chúng cho thấy chúng là liên lạc viên của một tổ chức gián điệp-phá hoại lớn gồm hơn 70 tên. Việc điều tra sâu hơn cho thấy trung tâm của tổ chức này nằm ở Madrid.

Do đó, lực lượng phản gián của chính quyền cộng hoà đã thiết lập trạm quan sát đối với ngôi nhà mà sống trong căn hộ của nó có một cô thợ may làm việc cho giới quý tộc Madrid. Một cánh cửa bí mật nối liền gian bếp của căn hộ này với căn phòng của anh trai cô thợ may Felix Siris, thành viên của phong trào “Phalanga Tây Ban Nha” (đảng phát xít Tây Ban Nha). Tại đây, người ta cũng phát hiện ra một số lượng lớn tài liệu nói về cơ cấu, biên chế của tổ chức này. Trong một vị trí kín đáo, đã phát hiện một cuốn vở trong đó có ghi tên tuổi của những tên cầm đầu các nhóm khu vực, các điệp viên liên lạc, địa chỉ các căn hộ bí mật và các cảm tình viên tin cậy, cũng như các tài liệu hướng dẫn tiến hành các hành động khủng bố và đe doạ. Trên khắp Tây Ban Nha có rất nhiều các nhóm như vậy.

Trên phố San Bernardo, trong một nhà nghỉ tư nhân mà từ các cửa sổ của nó có thể nhìn thấy khu vực Tây Nam của mặt trận Madrid, cảnh sát cộng hoà đã phát hiện những chiếc gương đặc biệt mà bọn gián điệp dùng để phát tin tức cho bọn nổi loạn.

Mùa hè năm 1937, từ báo Pháp Eur đã đăng một tin về việc ở Roma, trong một nhà in của nhà nước, đã thành lập một bộ phận làm giả hộ chiếu Tây Ban Nha để cấp cho các điệp viên Italia được cử đến Tây Ban Nha. Như vậy là những cuộc đàm phán của Canaris với Mussolini đã không phải là vô ích.

Tình báo Italia đã tung sang Tây Ban Nha nữ gián điệp nổi tiếng Gianna Giergiel, trước đó đã hoạt động ở Ethiopia. Cô ta tự giới thiệu mình là nữ bá tước Danisch, đã bị bắt vào tháng 2 năm 1937 ở Barcelona. Khi đứng trước toà, nữ tình báo viên này biện hộ hoạt động của mình là một “nữ nghệ sĩ và diễn viên balê cần được quảng cáo”.

Nhiều sứ quán nước ngoài ở Madrid là những trung tâm tình báo lớn nhất. Tháng 9 năm 1937, tại thủ đô Tây Ban Nha, người ta đã khám phá ra một tổ chức bí mật rộng lớn với hàng trăm điệp viên phát xít với trung tâm nằm tại sứ quán Chile. Vào thời điểm quân nổi loạn tấn công Madrid, tổ chức này đã lên kế hoạch đánh chiếm các trạm điện báo, điện thoại, kho lương thảo, đề pô tàu điện và ga tàu điện ngầm.

Tổ chức phát xít này có các đơn vị bí mật đặc biệt (bandera) để thực hiện các kế hoạch của mình, mỗi đơn vị này có quân số tới 300 người. Khi quân nổi loạn tấn công thành phố, các nhóm này sẽ tấn công những người bảo vệ Madrid từ phía sau lưng. Tổng cộng đã có 17 bandera được thành lập.

Trong các trụ sở phái bộ nước ngoài ở Madrid, có hàng ngàn tên phản cách mạng với quyền bất khả xâm phạm về ngoại giao ẩn nấp. Phóng viên thường trú tại Madrid của tờ Daily Telegraph là Henry Beckley trong một bài báo của mình đã cho biết, vào đầu tháng 5 năm 1937, có tới gần 6.000 tên phát xít ẩn náu trái phép trong các trụ sở phái bộ nước ngoài. Trên thực tế, con số này còn lớn hơn nhiều.

Chỉ tại một trong sáu ngôi nhà thuộc sứ quán Phần Lan đã có tới 1.000 tên phát xít Tây Ban Nha ẩn náu. Ngôi nhà đã trở thành một trại lính. Các căn hộ cá nhân được dùng làm phòng ngủ cho binh lính, còn trong các phòng khách lộng lẫy chúng tiến hành làm tạc đạn ném tay trong các hộp sữa đặc mới còn chưa được hàn.

Hồi tháng 10 năm 1936, người ta đã bắt giữ 200 thành viên của tổ chức phát xít bí mật trong một cuộc họp bí mật ở Madrid. Khi đó, lực lượng cảnh sát của chế độ cộng hoà đã phát hiện ra là trong thời gian các trận oanh tạc từ trên không của quân nổi loạn vào thủ đô đang diễn ra thì có ai đó từ làng Jetaph đã dùng pháo hiệu để phát tín hiệu chỉ điểm. Những tín hiệu đó cũng được phát lên ngay ở Madrid.

Điều đó đã dẫn tới việc vạch mặt hai nhóm gián điệp của Franco đứng chân trong thủ đô và tại sân bay Jetaph.

Mùa thu năm 1936, tại một số khu phố của Madrid, có kẻ nào đó, đã mượn danh Tổ chức ái hữu công nhân quốc tế nào đó đã phát tán một tờ trưng cầu ý kiến chi tiết một cách khác thường tới các căn nhà. Trong tờ trưng cầu này có rất nhiều câu hỏi: quan điểm, đảng phái, có vũ khí không, đã tham gia những hoạt động chống phát xít nào ngoài mặt trận và ở hậu phương và...v...v...

Một trong những kẻ tổ chức “trưng cầu” đã bị bắt, nhưng mấy ngàn lá phiếu thăm dò đã được những người nhẹ dạ điền vào đã biến mất không dấu vết. Cơ quan tình báo của Franco đã làm việc này để lên danh sách những người cộng hoà.

Trong kế hoạch hoạt động của các tổ chức phát xít bí mật, nhiệm vụ thảm sát có kế hoạch các chiến sĩ chống phát xít chiếm vị trí đặc biệt quan trọng. Khi đánh chiếm các trung tâm lớn, để đánh lừa và làm rối loạn công nhân, chúng tuyên bố trên Đài phát thanh thay mặt “uỷ ban hành chính nhân dân” kêu gọi công nhân trong vòng hai giờ tập trung tại các nhà công đoàn của mình. Sau khi đưa vào bẫy các công nhân tích cực nhất bằng cách đó, bọn phát xít sát hại họ hàng loạt.

Sự trợ giúp mà nước Đức Hitler đã giành cho Franco trị giá năm tỷ mác. Nước Italia phát xít cũng đã chi ba tỷ lia. Các khoản tiền này chủ yếu được sử dụng cho viện trợ quân sự trực tiếp. Chỉ có một phần nhỏ khoản tiền trên được bọn can thiệp và bản thân Franco chi cho “đạo quân thứ năm”. Nhưng kết quả hoạt động của nó lại tỷ lệ nghịch với khoản tiền chi cho nó.

Chiến tranh ở Tây Ban Nha kéo dài tới tháng 4 năm 1939. Ngày 28 tháng 3 năm 1939, Madrid thất thủ. Bốn tháng sau đó, Thế chiến II bùng nổ.

VAI TRÒ CỦA TÌNH BÁO ĐỨC TRONG VIỆC CHUẨN BỊ VÀ THỰC HIỆN KẾ HOẠCH BARBAROSSA

Ngay từ năm 1927, trong cuốn “Mein Kampf” (Cuộc chiến đấu của tôi), Hitler đã đề ra nhiệm vụ đánh chiếm phần lãnh thổ châu Âu của Liên Xô để thành lập đế quốc Đức tại lục địa này, công khai kêu gọi tiến quân sang phía Đông. “Nếu như hôm nay chúng ta nói về những vùng đất và lãnh thổ mới ở châu Âu - hắn viết - chúng ta hướng con mắt của mình trước hết sang nước Nga”.

Cả tư lệnh SS Himmler cũng hoà cùng giọng lưỡi với Hitler, kêu gọi: “Không gian sinh tồn mới ở phía Đông đang mở ra một khu vực hoạt động rộng lớn và quyến rũ chưa từng có trong lịch sử nước Đức”.

Với việc đánh chiếm Ba Lan vào năm 1939, nước Đức phát xít và Liên Xô đã trở thành láng giềng. Sự tồn tại đường biên giới trên bộ và thực tế quân đội Đức và quân đội Liên Xô đang mặt đối mặt với nhau đã tạo điều kiện thuận lợi cho Abwehr và SD tiến hành các chiến dịch tình báo. Bây giờ chúng đã có thể tiến hành hoạt động theo “phương pháp cự ly gần”.

Bên phía các cơ quan tình báo quốc xã còn có một ưu thế hiển nhiên nữa - đó là trong hai năm chiến sự ở Tây Âu trước khi tiến công Liên Xô, chúng đã tích luỹ được không ít kinh nghiệm tiến hành hoạt động lật đổ, phá hoại trên lãnh thổ nước khác, tạo ra đội ngũ nhân viên tình báo nhà nghề thuộc “trường phái mới” và cuối cùng, đã làm cho các tổ chức và chiến thuật của chúng thích nghi với điều kiện thời chiến.

Việc nước Đức thu được một phần kho tư liệu lưu trữ của tình báo Ba Lan sau khi chiếm đóng nước này, ở mức độ nhất định, đã giúp cho SD mở rộng hoạt động chống Liên Xô.

Trong tay của Schellenberg, kẻ đã tháp tùng Himmler bảo đảm an ninh cho Hitler trong thời gian chuyến đi tới Varsava của Hitler, có cả một kho hồ sơ lớn về các lưới điệp viên của Ba Lan ở nước ngoài, kể cả ở các vùng phía tây của Belorussia và Ucraina. Tình báo Đức đã tìm cách xác định địa chỉ của các điệp viên và định hướng lại hoạt động của chúng nhằm phục vụ lợi ích của nước Đức phát xít.

Từ đầu chiến dịch Ba Lan, Liên Xô cũng rơi vào vòng chú ý sát sao của Abwehr. Trước đó, đối với các các cơ quan đặc vụ Đức, Liên Xô trước hết là một nhân tố chính trị và tất cả những gì liên quan đến Liên Xô và tới phong trào cộng sản nói chung đều được xem là phạm vi thẩm quyền của SD.

Sau khi Ba Lan bị chiếm, mặc dù chế độ kiểm soát biên giới của Liên Xô rất ngặt nghèo, tình báo quân sự Đức vẫn giành được một số thành công nhất định.

Trước khi các chiến dịch tình báo chống Liên Xô liên quan đến việc tung điệp viên vào Liên Xô được tiến hành, như các cựu chỉ huy của Abwehr khẳng định, “không thường xuyên mà chỉ thỉnh thoảng mỗi khi có cơ hội thực tế cho việc này”, không quá mạo hiểm mà lại hứa hẹn thành công chắc chắn. Thời đó, tình báo quân sự Đức hiếm khi thành công trong việc tung các điệp viên của mình từ Đức vào Liên Xô.

Việc vượt biên giới Ba Lan vào Liên Xô thì dễ hơn nhiều.

Đến cuối những năm 30, các hướng hoạt động chính của Abwehr đã được xác định hoàn toàn rõ ràng. Trước cơ quan này, người ta đề ra một nhiệm vụ cấp tốc cập nhật những tin tức về tiến độ trang bị của Hồng quân và về những phương án chỉ huy triển khai bộ đội trong trường hợp có nguy cơ chiến tranh, về vị trí của các bộ tham mưu và các đơn vị lớn.

Như Abwehr khẳng định, việc thu thập thông tin loại này ngày càng khó khăn hơn còn bởi thời tiết rất băng giá mùa đông năm 1939-1940. Ban đầu, tình báo quân sự Đức thực tế không có khả năng làm rõ dù chỉ là gần đúng quân số của các đơn vị Hồng quân và tình hình bố trí các đơn vị đó trên lãnh thổ Belorussia. Mà chính Belorussia thì lại được bộ chỉ huy Wehrmacht coi là chiến trường chủ yếu của các hoạt động quân sự tương lai, nơi mà bọn quốc xã tin chắc là chúng có thể tiêu diệt lực lượng chủ yếu của quân đội Xô Viết.

Bộ máy đã khởi động bắt đầu tăng tốc. Trong một thời gian tương đối ngắn, từ khi chiến dịch Ba Lan kết thúc cho đến tháng 6 năm 1940, lợi dụng sự gần gũi về địa lý với Liên Xô, tình báo Đức đã cập nhật được một số tin tức về Hồng quân và một số mục tiêu công nghiệp quốc phòng ở các trung tâm kinh tế của Liên Xô.

Hoạt động tình báo chống Liên Xô đã gia tăng đột biến trước thời điểm nước Pháp đầu hàng, khi mà theo bọn đầu sỏ quốc xã thì hậu phương của cuộc chiến tranh tương lai đã được bảo đảm chắc chắn và trong tay nước Đức đã có đủ tiềm lực vật chất và con người để tiếp tục các hoạt động chiến tranh.

Hitler đã quyết định tận dụng kết cục chiến tranh có lợi ở phương Tây và không ngừng lại lâu mà bất ngờ hướng bộ máy chiến tranh đã vận hành sẵn vốn đã quen với những chiến thắng dễ dàng trong hai năm qua quay sang nhằm vào Liên Xô. Người ta đã biết được nội dung cuộc nói chuyện của Hitler với Keitel và Iodle ngay sau khi chiến dịch đánh chiếm Pháp năm 1940 kết thúc, trong đó hắn tuyên bố: “Bây giờ, chúng ta đã cho thấy chúng ta có khả năng làm gì. Hãy tin là cuộc chiến chống nước Nga sẽ chỉ là trò trẻ con không hơn không kém”.

Vào cuối tháng 7 năm 1940, Hitler đã triệu tập tất cả các tướng lĩnh chủ chốt của hắn tại Berghof. Tại cuộc họp này, bọn phát xít đã xác định rõ ràng các mục đích của cuộc chiến và thời hạn xuất quân. Khi tổng kết cuộc họp, Hitler nói: “Nước Nga phải bị tiêu diệt. Thời hạn là mùa xuân năm 1941. Chiến dịch lúc đó sẽ chỉ có ý nghĩa nếu chúng ta chỉ bằng một đòn đánh gục đất nước đó”.

Cũng ở đó, ở Berghof, chỉ thị của quốc trưởng đã được đưa tới bọn cầm đầu Abwehr và SD; sử dụng các kênh điệp báo, thăm dò khả năng đạt được sự tán thành của Phần Lan và Thổ Nhĩ Kỳ trở thành đồng minh của nước Đức. Để khuyến khích các nước này tham chiến, Hitler đã sẵn sàng nhường cho họ một số vùng lãnh thổ Liên Xô sau khi cuộc hành binh sang phía Đông kết thúc thắng lợi.

Ban đầu, cuộc tấn công sang Liên Xô được dự kiến tiến hành vào ngày 15 tháng 5 năm 1941. Canaris đã bí mật báo trước cho một vài tướng lĩnh tin cẩn. Tháng 1 năm 1941, trong cuộc họp các trưởng phòng của Abwehr, Canaris đã chính xác hoá ngày tấn công của quân Đức.

Thời hạn xâm lược bị thay đổi là do tác động của việc đồng minh Mussolini của Hitler không sao đánh chiếm được Hy Lạp vì ở đó quân Italia đã vấp phải sự kháng cự quyết liệt. Quốc trưởng quyết định trợ giúp hắn và đã phải chi viện một phần lực lượng ban đầu dự định dùng để tấn công Liên Xô cho nhiệm vụ này. Hitler tung một phần lực lượng khác để đánh chiếm Nam Tư. Trong mệnh lệnh của Keitel chỉ rõ rằng, “thời gian bắt đầu chiến dịch Barbarossa bị đình hoãn bốn tuần do phải tham gia vào chiến dịch ở Ban căng”.

Chỉ thị số 21 về việc tấn công Liên Xô mà Hitler ký ngày 18 tháng 12 năm 1941 bí mật đến mức nó chỉ được đánh máy thành vẻn vẹn chín bản. Chỉ có một nhóm nhỏ tướng lĩnh và sĩ quan của bộ tư lệnh tối cao Đức và chỉ huy các cơ quan tình báo là được biết về các kế hoạch tác chiến chiến lược bí mật này.

Trong quá trình theo dõi quá trình xây dựng các kế hoạch tiến công, Bộ tổng tham mưu Đức thường xuyên yêu cầu Abwehr cung cấp tin tức về quân số và chất lượng của lực lượng vũ trang Liên Xô, về tình trạng nền kinh tế Xô Viết, tình hình đầu tư cho các ngành quốc phòng, thành phần và trình độ trang bị kỹ thuật quân sự, về cụm quân Liên Xô tại các đường biên giới phía Tây, tính chất các công trình phòng thủ ở các quân khu ven biên giới.

Tuy vậy, bất chấp mọi nỗ lực của đô đốc Canaris và của trưởng phòng tình báo chuyên trách về quân đội nước ngoài ở phía Đông là đại tá Kinzel nhằm đẩy mạnh hoạt động của mạng lưới tình báo ở nước ngoài, chúng đã không thể thu được đủ số thông tin chính xác và tin cậy có thể làm thoả mãn Bộ tổng tham mưu Đức.  Lần đầu tiên, bộ máy gián điệp Đức đang vận hành cực ký trơn tru đã bị trục trặc. Uy tín của cơ quan dưới quyền Canaris bắt đầu dần giảm sút mặc dù còn chưa ai biết điều đó.

Trên đường tiến tới biên giới Liên Xô.

Để có thể bất ngờ tấn công ào ạt vào Liên Xô, bọn phát xít đã phải cực kỳ bí mật di chuyển quân đội bằng cách áp dụng hàng loạt các thủ đoạn nghi binh. Ngay từ đầu tháng 9 năm 1940, Bộ tham mưu tác chiến đã soạn một tài liệu dành cho Cục tình báo quân sự và phản gián. Trong đó có quy định hoạt động tình báo và phản gián, cũng như để đối phó với những yêu cầu của phía Liên Xô, phải tuân thủ những chỉ thị sau đây:

l. Trong chừng mực có thể, tiến hành che giấu tổng quân số của Đức ở phía Đông bằng cách loan những tin đồn là các binh đoàn đang được thay đổi quy mô lớn tại vùng này. Giải thích việc di chuyển quân là để chuyển quân về các trại huấn luyện, tổ chức lại...

2. Tạo ấn tượng dường như hướng chính của những di chuyển của chúng ta là các khu vực phía Nam của vùng lãnh thổ bảo hộ và nước Áo, còn binh lực tập trung ở phía Bắc là tương đối ít.

3. Phóng đại mức độ và đánh giá tình trạng các binh đoàn, nhất là các sư đoàn tăng.

4. Lan truyền một cách thích hợp những tin tức có lựa chọn để tạo ấn tượng rằng, sau khi cuộc hành binh ở phía Tây chấm dứt, hiệu quả của lực lượng phòng không ở hướng Đông đã hiệu quả hơn nhiều và pháo phòng không cho tất cả các mục tiêu quan trọng đã được tăng cường bằng vũ khí thu được của Pháp.

5. Lý giải các hoạt động sửa chữa nâng cấp hệ thống đường nhựa và đường sắt và các sân bay là do cần thiết phải phát triển các lãnh thổ phía Đông mới giành lại được, dựa vào việc chúng được tiến hành với nhịp độ binh thường và phục vụ chủ yếu các mục đích kinh tế”.

Theo kế hoạch này, trước tiên, việc phòng vệ biên giới đã được tăng cường. Toàn bộ dân cư nghi là thân Liên Xô đã bị sơ tán khỏi dải đất giáp biên. Hoạt động phản gián được tăng cường mạnh mẽ ở những địa điểm tập kết binh lực Đức. Ở ngay nước Đức và các nước bị Đức chiếm đóng, tất cả những người có thể làm lộ bí mật hoạt động chuẩn bị chiến tranh bị đặt dưới sự kiểm soát của các cơ quan phản gián.

Theo sắc lệnh đặc biệt của chính phủ ngày 2 tháng 10 năm 1940, tất cả các dạng liên lạc với các nước bị coi là thù địch với nước Đức phát xít đã bị cấm ngặt. Việc đi lại giữa đế chế và các vùng lãnh thổ bị quân Đức chiếm cũng bị hạn chế. Để xuất cảnh dài hạn hoặc tạm thời từ các vùng lãnh thổ này vào nước Đức và ngược lại cần phải có giấy phép đặc biệt.

Như Walther Schellenberg viết trong hồi ký của mình: “Thời khắc của cuộc tổng tấn công vĩ đại đang tới gần rất rõ nét. Cần phải có nhiều nỗ lực để nguỵ trang việc xuất quân của chúng ta chống nước Nga. Đã phải bảo đảm an ninh chống gián điệp cho những mục tiêu đặc biệt có nguy cơ - đó là các ga xếp toa và các cửa khẩu qua biên giới. Ngoài ra, còn cần phải ngăn chặn các kênh thông tin của đối phương; chúng tôi đã sử dụng chúng chỉ để tung tin giả, chẳng hạn như tin về việc chuyển quân và hàng hoá sang phía Tây để chuẩn bị nối lại chiến dịch “Hải Sư”.

Về mức độ Liên Xô tin vào thông tin nghi binh này, ta có thể xét qua sự kiện là ngay vào ngày 21 tháng 6, các tiểu đoàn hộ binh Nga đóng tại pháo đài Brest-Litovsk vẫn học đội ngũ có nhạc đệm.

Thông qua dòng thác tin giả, người ta còn nhằm vào mục đích tạo dư luận đối với nước Đức và quân đội Đức là việc đổ bộ quy mô lớn lên quần đảo Anh đang được chuẩn bị và “cuộc chiến tranh lớn” chống Anh quốc đã cận kề.

Thực ra, ngay vào năm 1940 và sau này trong phạm vi nhóm thân cận, Hitler đã không chỉ một lần nói ra ý kiến cho rằng, chiến dịch đổ bộ là một hành động rất mạo hiểm và chỉ có thể thực hiện trong trường hợp không còn cách nào khác để đánh bại nước Anh. Như vậy, tin nói chiến dịch “Hải Sư” đang đến gần chỉ là tin giả đánh lạc hướng để đánh lừa không chỉ Liên Xô và công luận quốc tế mà cả dân chúng nước Đức.

Những đòi hỏi mới đối với tình báo quân sự.

Ngay trước cuộc tấn công sang Liên Xô, bộ tư lệnh tối cao Wehrmacht còn tiến hành một hội nghị hướng dẫn cuối cùng với bộ chỉ huy Abwehr. Tại cuộc họp này, thượng tướng Iodle, cố vấn quân sự chính của Hitler, đã nêu những đòi hỏi mới đối với tình báo quân sự. “Ở giai đoạn hiện tại - hắn nói - Bộ tổng tham mưu có ít nhu cầu nhất đối với thông tin về học thuyết, tình trạng trang bị của Hồng quân nói chung. Nhiệm vụ của Abwehr là chú ý theo dõi sự thay đổi diễn ra về binh lực của địch trong chiều sâu khu vực biên giới”.

Thay mặt Bộ tư lệnh tối cao, tướng Iodle thực tế đã loại Abwehr khỏi hoạt động tình báo chiến lược bằng cách hạn chế hoạt động của nó trong phạm vi nhỏ hẹp là thu thập và phân tích thông tin cụ thể mà thực tế chỉ có tính chiến thuật - chiến dịch tức thời.

Có thể hình dung Canaris tức giận như thế nào với quyết định đó. Hắn và cơ quan của hắn từng phải giải quyết các nhiệm vụ chiến lược mà cả nhiệm vụ chính trị vì lợi ích của nước Đức. Tuy vậy, bên cạnh tình báo quân sự con quái vật tình báo chính trị cũng đã trưởng thành và trở nên hùng mạnh mà với nó thì Abwehr không chỉ phải tính đến mà còn phải chia xẻ đặc quyền và tránh nhiệm trong nhiều vấn đề. Bọn đầu sỏ cầm quyền của nước Đức quốc xã đã chủ yếu dựa vào các cơ quan đặc vụ của Himmler. Bây giờ thì “em út” đã trở thành “anh cả”; nó là con đẻ yêu dấu của bọn cầm đầu chính trị và nhà nước quốc xã, dính líu với nó là nguy hiểm vì nó có những hàm răng sắc nhọn và ở nước Đức khi đó không có người nào mà bọn SS không thể tiêu diệt, may ra trừ có chính Hitler và bọn tay chân thân cận nhất của hắn, mà cũng chỉ là những kẻ mà quốc trưởng hiện đang sủng ái mà thôi.

Trong cái nhà nước bị thống trị bởi bạo quyền tư tưởng thì chuyện không thể khác được. Tình báo chính trị chuyển thông tin trực tiếp cho Hitler, gạt Abwehr xuống hàng thứ yếu. Ở nước Đức, tất cả phải phục tùng lợi ích chính trị, và cả tình báo quân sự cũng không có sự ngoại lệ. Canaris không còn lựa chọn nào khác ngoài việc chấp hành mệnh lệnh và chuyển hướng hoạt động của cơ quan tình báo mà hắn phụ trách.

Tuy vậy, các nhân viên Abwehr sau đó không vì thế mà không còn là những chuyên gia nhà nghề cao tay. Ta có thể thấy nhiều khi, theo những tài liệu lưu trữ, ngay trước và trong những tuần đầu chiến tranh, Abwehr đã tung qua chiến tuyến một số lượng lớn các điệp viên đã được huấn luyện từ trước. Số lượng các đợt tung người năm 1941 đã tăng 14 lần so với năm 1939.

Trong báo cáo gửi Bộ tư lệnh tối cao của Đức ngày 4 tháng 7 năm 1941, nghĩa là 2 tuần sau khi chiến tranh nổ ra, Canaris báo cáo: “Nhiều nhóm điệp viên dân bản địa - người Nga, Ba Lan, Ucraina, Gruzia, Phần Lan, Estonia... - đã được cử tới phối hợp với các Bộ tham mưu của các tập đoàn quân Đức. Mỗi nhóm gồm 25 người hoặc hơn. Cầm đầu các toán này là các sĩ quan Đức. Các nhóm này sử dụng quân trang Liên Xô, quân xa, xe môtô ba bánh chiến lợi phẩm. Chúng phải thâm nhập vào hậu phương địch ở chiều sâu 50-300m ở trước phòng tuyến của các tập đoàn quân Đức đang tiến công để báo cáo bằng điện đài những kết quả trinh sát của mình, đặc biệt chú ý thu thập tin tức về lực lượng dự bị của Nga, về tình trạng đường sắt và các loại đường khác, cũng như về tất cả những hoạt động mà đối phương tiến hành”.

Trong nửa đầu năm 1941, lưới điệp viên của Abwehr đã thu thập được không ít tin tức về thành phần binh lực Xô Viết trong khu vực tác chiến sắp tới và trong hậu phương lân cận. Một số toán và đơn vị thám báo đã hoạt động thành công. Chỉ trong ngày 14 tháng 8 năm 1941, trên các tuyến đường sắt Kirovskaya và Oktyabrskaya, chúng đã thực hiện bảy vụ phá hoại. Bọn thám báo nhiều lần cắt đứt liên lạc giữa các bộ tham mưu của các đơn vị và binh đoàn Hồng quân.

Đóng một vai trò quan trọng trong việc định hướng lại hoạt động của các cơ quan “gián điệp tổng lực” là kết quả chuyến đi khảo sát của Canaris và các trợ thủ thân cận của hắn sang mặt trận phía Đông vào tháng 9 năm 1941 theo chỉ thị của Hitler. Khi tìm hiểu hoạt động của các đơn vị Abwehr trực thuộc, Canaris đã đi tới kết luận là sự chống trả mà chiến thuật đánh chớp nhoáng Blitzkrieg ([7]) gặp phải, sự ủng hộ của công luận thế giới đối với cuộc chiến đấu của nhân dân Liên Xô chống xâm lược đòi hỏi phải nghiêm túc xem xét lại chiến lược tình báo nói chung và nhiều thủ đoạn chiến thuật nói riêng.

Được sự ủng hộ của chính Hitler, Canaris đã táo bạo đưa vào chỉ thị của Iodle những điểm thay đổi. Khi trở về Berlin, hắn ra lệnh bắt buộc tất cả các đơn vị của Abwehr phải áp dụng các biện pháp để nhanh chóng đẩy mạnh hoạt động tình báo ngoài phạm vi dải đất gần chiến tuyến, tiến sâu vào các vùng nằm sâu trong lãnh thổ Liên Xô. Chúng đã dự định tăng cường các hoạt động phá hoại và khủng bố trong hậu phương của Hồng quân.

Chỉ thị của Iodle về việc hạn chế phạm vi hoạt động của Abwehr đã được soạn thảo trên cơ sở nhận định Wehmaht đã cầm chắc chiến thắng và cho đến ngày đó chỉ còn mấy ngày hoặc là quá lắm là vài tuần. Nhưng trên thực tế, chiến thuật chớp nhoáng đã phá sản. Phía trước là cuộc chiến dài lâu mà kết cục của nó không ai có thể tiên đoán được. Canaris là một tình báo viên cáo già và thông minh nên hắn không thể không hiểu điều đó. Mặc dù, như chúng ta sẽ thấy trong các chương tiếp theo, vai trò chính trong hoạt động của các cơ quan đặc vụ Đức trong thời gian chiến tranh với Liên Xô được giao cho SD, nhưng Canaris đã tạm thời nâng cao được vị thế của cơ quan mình và khôi phục ảnh hưởng của nó đối với việc tiến hành các hoạt động chiến sự. Mặc dù, như thời gian cho thấy, cuộc chiến tranh mới đòi hỏi một lối tiếp cận khác trong hoạt động của tất cả các cơ quan đặc vụ Đức.

Chiến dịch Zeppelin.

Chiến dịch Zeppelin đã chiếm một trong những vị trí trung tâm trong hệ thống các biện pháp được xác lập trong giai đoạn mới của cuộc chiến tranh Xô - Đức. Ý tưởng tổ chức chiến dịch này thuộc về Walther Schellenberg và Otto Skorzeni. Theo lệnh của Heydrich, hai tên này đã trực tiếp chỉ huy công tác chuẩn bị và tiến hành chiến dịch này. Để phối hợp hoạt động tiến hành chiến dịch, vào tháng 2 năm 1942, Tổng cục An ninh đế chế đã thành lập một cơ quan đặc biệt có bí danh giống như tên của bản thân chiến dịch.

Như được nêu trong mệnh lệnh của tư lệnh SS Himmler ngày 15 tháng 2 năm 1942, ban lãnh đạo nước Đức đã xác định chương trình hành động quân sự chính trị quy mô cho chiến dịch Zeppelin. Thứ nhất, Đức yêu cầu chiến dịch Zeppelin phải “giải mã” cho được “tâm hồn Nga bí ẩn” và sự đoàn kết chính trị tinh thần của Liên Xô, thứ hai là làm suy yếu tiềm lực kinh tế của Liên Xô bằng phá hoại, phá hoại ngầm, khủng bố và các biện pháp tương tự khác.

Cơ quan phụ trách Zeppelin hợp đồng phối hợp chặt chẽ với Abwehr, bộ tổng tham mưu quân đội Đức và Bộ về các vùng lãnh thổ chiếm đóng của đế chế.

Các hoạt động lật đổ do bốn đội do thám biên chế các nhân viên tình báo sừng sỏ tiến hành. Để tổ chức các đơn vị này, bọn phát xít đã huy động các trường tình báo - phá hoại của Zeppelin khi đó đóng tại thị trấn Jablonn gần Varsava, ở Eupatoria và Osipenko, ở thị trấn Oswitz gần Breslaul, cũng như ở làng Pechka gần Pskov.

Kể từ năm 1942, mạng lưới trường tình báo - phá hoại trên đất Đức cũng như ở các nước bị chiếm không ngừng được mở rộng. Hệ thống đào tạo điệp viên để tung vào hậu phương sâu của Liên Xô có bước hoàn thiện rõ rệt: Những tên có triển vọng nhất trong số đó, sau khi tốt nghiệp khoá học trong trường, được đi học khoá chuyên môn tại các trại của Zeppelin.

Các chi nhánh và các điểm tuyển mộ của Zeppelin đã xuất hiện ở nhiều trại tù binh Liên Xô và chúng đã dần dần trở thành căn cứ chủ yếu để nghiên cứu cặn kẽ lực lượng mà theo bộ chỉ huy Đức là có khả năng trở thành một nguồn dự trữ điệp viên dồi dào này.

Kế hoạch Zeppelin được bắt đầu thực hiện trùng với trận đánh vĩ đại gần Stalingrad được phát động. Bộ chỉ huy Đức hiểu rõ là trên sông Volga, Wehrmacht sẽ phải đụng độ với những khó khăn chưa từng có. Bởi vậy, trước Abwehr đã đặt ra nhiệm vụ kép. Thứ nhất, nó được giao nhiệm vụ cung cấp cho giới lãnh đạo chính trị và quân sự cao cấp các tin tức phục vụ cho việc dự đoán các ý đồ của bộ chỉ huy Xô Viết. Khác với bản huấn thị trước chiến tranh của Iodle, bây giờ đã đặt ra nhiệm vụ nghiên cứu tình báo về những thay đổi trong cơ sở hạ tầng của đối phương ở chiều sâu lớn hơn nhiều. Nhiệm vụ thu thập tất cả những tin tức liên quan đến động viên và triển khai chiến lược lực lượng dự bị của quân đội Liên Xô, tình trạng tinh thần, tính kỷ luật và trình độ huấn luyện của các lực lượng này cũng được đề cập.

Thứ hai, Abwehr phải phối hợp với SD triển khai hoạt động phá hoại công nghiệp và giao thông, các đầu mối giao thông để làm cho các mỏ, các nhà máy điện, nhà máy quốc phòng, kho nhiên liệu, thực phẩm, phải ngừng hoạt động.

Tất cả điều đó có nghĩa là Abwehr đã chuyển sang các hình thức hoạt động mang tính tiến công hơn. Phương tiện chủ yếu của nó trong việc này phải là mạng lưới điệp viên được huấn luyện, trang bị và chỉ đạo thích hợp.

Canaris yêu cầu phải chấp hành các nguyên tắc hoạt động điệp báo cơ bản của tình báo Đức. Trong Thế chiến I, cơ quan tình báo của Đức thích làm việc với các điệp viên đơn lẻ có phẩm chất nghề nghiệp cao nhờ đó có khả năng thâm nhập vào các giới chức cao cấp và những trung tâm quan trọng sống còn của các nước đối tượng tình báo.

Nhưng khi lao vào cuộc chiến tranh bí mật quy mô lớn với một địch thủ hoàn toàn không giống với những địch thủ đã gặp trước đó ở châu Âu, tình báo Đức thấy giải pháp là phải cài cắm một mạng lưới điệp báo đông đảo rộng khắp, nghĩa là trên thực tế đã áp dụng nguyên tắc “gián điệp tổng lực”.

Vào tháng 6 năm 1943, đô đốc Canaris có chuyến đi sang mặt trận phía Đông. Tại dinh thự mà hắn ở lại tại Nga, đã có cuộc gặp các chỉ huy của các Abwehrstelle và các đơn vị trinh sát chiến trường, hiệu trưởng các trường tình báo-phá hoại. Tất cả đều phải báo cáo về công việc của mình. Khi tổng kết, Canaris đã đánh giá tích cực hoạt động của Abwehr 3 - hắn có ấn tượng với tin tức của Đội Abwehr 104, của thiếu tá Hezenregen về việc bắt bớ và xử bắn hàng loạt những người Nga không chấp nhận trật tự mới”.

Canaris đánh giá hoạt động của phòng một và phòng hai thuộc cụm tập đoàn quân Nord là không đạt yêu cầu. Đội Abwehr phối thuộc cho cụm tập đoàn quân này có trong tay các trường tình báo-phá hoại ở Valga và Strenchi, nơi có thể đồng thời đào tạo 150 điệp viên. Nhưng để tung vào hậu phương các phương diện quân Leningrad, Kalinin, Volkhov...Abwehr đã dùng các điệp viên được đào tạo ở các trường khác.

Về hoạt động tình báo, Canaris nói: “Phòng điệp báo của chúng ta và bộ phận phụ trách công tác phá hoại đã mất đi tinh thần tiến công, điều mà tôi luôn đòi hỏi. Chúng ta không có điệp viên trong các bộ tham mưu Xô Viết, mà chúng ta thì cần phải có họ ở đó. Tôi cương quyết yêu cầu phải tung điệp viên một cách ồ ạt. Cần có bao nhiêu trường thì tôi cho thành lập bấy nhiêu trường”.

Tuyên bố này là đúng với sự thật. Khi đó, các điệp viên được huy động từ sáu mươi trường và trung tâm huấn luyện ở Đức, các nước châu Âu bại trận và phần lãnh thổ Liên Xô bị chiếm.

Quy mô rộng lớn của công tác tuyển mộ, đào tạo và tung điệp viên vào hậu phương Hồng quân đã dẫn tới việc chỉ huy cả bộ máy đồ sộ này chỉ từ một trung tâm trở nên ngày càng khó khăn. Do đó, đã xuất hiện ý đồ lập các bộ phận đại diện của trung ương tình báo Abwehr ở gần hơn với chiến trường, nghĩa là trên vùng lãnh thổ Liên Xô bị tạm chiếm. Các bộ phận đại diện đó đã được khẩn cấp thành lập ở Tallin, Kaunas, Riga, Vilnius và Minsk.

“Sủng thần của quốc trưởng” Otto Skorzeni.

Otto Skorzeni, kẻ đã cùng Schellenberg chỉ huy chiến dịch Zeppelin, nằm trong số những nhà tổ chức nổi tiếng nhất và kẻ tham gia liều lĩnh nhất cuộc chiến tranh chống Liên Xô. Hơn nữa, Skorzeni còn đóng vai trò chủ chốt trong nhiều sự kiện.

Là kẻ được Bormann đỡ đầu, bạn thân của Kaltenbrunner từ thời mà cả hai sống ở Bern, Skorzeni đã thăng tiến nhanh chóng và được Hitler cực kỳ tín nhiệm. Không phải ngẫu nhiên mà hắn cùng với Kaltenbruner và Muller tham gia vào các cuộc thẩm vấn và tra tấn các tướng lĩnh bị nghi ngờ dính líu đến âm mưu chống Hitler ngày 20 tháng 7 năm 1944.

Qua hồ sơ quân nhân của Skorzeni có thể biết là trong SD vào những năm khác nhau, hắn đã là hiệu trưởng trường tình báo, chỉ huy phòng phá hoại của HSHA, thực hiện những nhiệm vụ riêng và tế nhị nhất của Heydrich. Một trong những nhiệm vụ đó vốn gây ra không ít ầm ĩ là việc tuyển chọn thợ khắc và họa sĩ trong các tù nhân để làm giả đồng bảng Anh theo lệnh của SD.

Nhưng chiến dịch táo bạo nhất và thực sự có tiếng vang trên thế giới là chiến dịch có sự tham gia tích cực của Skorzeni nhằm giải thoát Mussolini đang bị bắt làm tù binh. Chính Hitler là người đã chọn hắn giữ trọng trách là người thực hiện chính của chiến dịch này.

Trong một giai đoạn quan trọng đối với Moskva - nửa đầu năm 1941, Otto Skorzeni chỉ còn ở cách thủ đô Liên Xô 20 km. Hắn được giao nhiệm vụ đứng đầu “phòng kỹ thuật” với chức năng đánh chiếm Uỷ ban Trung ương, Thành uỷ Moskva, Bộ Dân uỷ nội vụ, Bưu điện trung tâm khi vào được Moskva.

Người ta hiện vẫn còn giữ được “Các ghi chép công tác” của Skorzeni. Dưới đây là một đoạn trích ngắn từ đó :

“Trước tiên cần phải tiến công các đường giao thông của Nga, tức là các tuyến đường sắt, cầu cống và đường nhựa...Do những chiến dịch như vậy còn được Phòng chuyên trách quân đội phía Đông của Bộ tổng tham mưu lục quân vạch ra nên người ta đã tiến hành các cuộc họp phối hợp. Tại những cuộc họp đó, tôi đã một lần nữa gặp tướng Krebs, người lúc đó đã là tham mưu trưởng của thượng tướng Huderian. Ông ta đã giới thiệu tôi với tướng Gehllen, người được giao nhiệm vụ đảm nhiệm khía cạnh thuần tuý thực tế của vụ này” .

Skorzeni là một tình báo viên và một chuyên gia phá hoại bẩm sinh, và cùng với gã trí thức Schellenberg, chúng đã lãnh đạo rất hiệu quả chiến dịch Zeppelin. Năm 1942, trong các trường đặc biệt và các điểm huấn luyện của SD và Abwehr có đồng thời 1.500 người theo học. Đối với các gián điệp bình thường thì việc học tập tại các trường đó kéo dài 1,5 tháng, đào tạo nhân viên điện đài và chuyên gia phá hoại là 3 tháng. Như vậy, tất cả các trường, điểm, và khoá học tình báo trong một năm cho ra trường gần 10.000 gián điệp và chuyên gia phá hoại.

Bắt đầu từ năm 1942, trong khuôn khổ chiến dịch Zeppelin, Đức đã gia tăng nhịp độ, quy mô đào tạo và tung các nhóm trinh sát-phá hoại, khủng bố được đào tạo đặc biệt. Nhiệm vụ của các nhóm này là xâm nhập vào các nước cộng hoà Xô viết, thành lập các tổ chức dân tộc chủ nghĩa để tiến hành các hành động khủng bố, gieo rắc tin đồn gây hoảng loạn trong dân chúng, thu thập tin tức chính trị, quân sự và kinh tế.

Đã ghi nhận được sự xuất hiện của các nhóm như vậy ở Kazakhstan vào tháng 8 năm 1943. Dựa vào những người có thái độ dân tộc chủ nghĩa trong dân cư địa phương, chúng phải mở rộng tuyên truyền trong dân chúng nhằm tách Kazakhstan khỏi Liên Xô và thành lập một nhà nước độc lập dưới sự bảo trợ của nước Đức.

Vào tháng 10 năm 1943, Zeppelin đã tung vào tỉnh Vologda một toán năm tên phá hoại. Chúng có nhiệm vụ tìm khu vực hạ cánh để tiếp nhận các máy bay Đức chở các toán gián điệp được cử đến để tiến hành các vụ phá hoại trên tuyến đường sắt phương Bắc. Không khó khăn cũng có thể hiểu được mức độ nguy hiểm của kế hoạch phá hoại tổ hợp này nếu như tính đến yếu tố là trong một thời gian khá dài tuyến đường trục này giữ vai trò chủ yếu trong việc chuyển các đơn vị quân đội và kỹ thuật quân sự ra mặt trận.

Bộ chỉ huy của Hitler được mạng lưới điệp viên Đức đã xâm nhập vào tỉnh Novgorod cung cấp tin tức về công tác chuẩn bị của bộ tư lệnh phương diện quân Tây Bắc của Liên Xô nhằm tiêu diệt cụm quân lớn của Đức. Ngoài ra, còn có gần 200 tên phá hoại được tung tới đó - chúng có nhiệm vụ làm tê liệt các tuyến đường sắt tại các cung đường Bologoie-Staraya Russia và Bologoie-Toropets. Bọn gián điệp Đức đã tiến hành được một loạt vụ phá hoại gây tổn thất nặng nề cho quân đội Xô Viết.

Ba mươi tên phá hoại của đơn vị Brandenburg 800 đã xâm nhập vào hậu phương của Hồng quân giả dạng bộ đội Xô Viết trong thời gian quân Đức tiến công vào Bắc  Kavkaz. Một toán đã nổ mìn cây cầu ở khu Mineralnye Vody, một toán khác đánh chiếm cây cầu ở khu Pyatigorsk và chiếm giữ nó cho đến khi cácxe tăng Đức đến tiếp ứng, toán thứ ba đã lọt vào Maikop và làm cho cầu bị tắc nghẽn gây ra rối loạn cho bộ đội Hồng quân đang rút lui.

Cũng khoảng thời gian đó, Zeppelin đã tiến hành chiến dịch có mật danh Schamil. Một đơn vị gồm hai mươi lăm tên phá hoại do trung uý Lange chỉ huy đã được máy bay thả xuống khu vực Grozny (Chechnya) để đánh chiếm nhà máy lọc dầu. Nhưng khi dù đang rơi xuống, đơn vị này đã bị bắn và không thể thực hiện được nhiệm vụ đặt ra.

Các tài liệu lưu trữ liên quan đến tổ chức Zeppelin cho thấy vào năm 1943, quy mô tung điệp viên Đức vào hậu phương Xô Viết đã tăng 1,5 lần so với năm 1942.

Trước thời gian này đã thành lập thêm 9 trường tình báo- phá hoại và xuất hiện những chân rết mới của hệ thống "gián điệp tổng lực" - đó là hơn 130 đơn vị tình báo hoạt động trên mặt trận Xô-đức.

Lãnh đạo một trong những đơn vị đó hoạt động trên lãnh thổ Hungary là tên đầu sỏ SD khét tiếng Wilhelm Hettle, một tình báo viên nhà nghề tầm cỡ của áo đã chuyển sang làm cho SD vào năm 1938 và sau này làm việc ở Cục 6 của RSHA dưới quyền của Shellenberg. Theo hắn, trong 18 tháng cuối cùng của chiến tranh, hắn "đã đưa nhiều điệp viên vào Nga". Các điệp viên có giá trị hoạt động phía sau phòng tuyến được khen thưởng rất hậu - trung bình là 5.000 đô la một tháng.

Cần phải nhớ lại một khía cạnh khác của chiến dịch Zeppelin - đó là các hoạt động chóng du kích. Abwehr, Gestapo/ và SD đã khá nhanh chóng phản ứng với hiện tượng đã nảy sinh trên toàn bộ phần lãnh thổ Liên Xô bị chiếm này.

Trong nhiệm vụ của lưới điệp viên Đức có nhiệm vụ xác định sự tồn tại và quân số của các đơn vị du kích, trang bị vũ khí kỹ thuật và bảo đảm đạn dược của các đơn vị này. Chúng cũng tìm ra các căn cứ chính và dự phòng, các phương pháp liên lạc giữa các đơn vị và của các đơn vị với trung tâm, thời hạn các cuộc tập kích dự kiến và chiến dịch tác chiến...

Trong một số trường hợp, bọn Hitler đã thành lập các đơn vị du kích giả để cướp bóc, giết chóc dân lành để bằng cách đó bôi nhọ du kích. Tình báo Đức đặc biệt chú trọng việc thu thập các tài liệu văn bản về các kế hoạch của bộ chỉ huy Xô Viết nhằm tiếp tục đẩy mạnh hoạt động chiến tranh du kích.

Củng cố cơ quan tình báo của Schellenberg

Trong một câu chuyện thẳng thắn và nghiêm túc diễn ra năm 1942 giữa Himmler và Schellenberg, tên tư lệnh SS hoảng hốt trước những thất bại của SD đã cho biết: “Hitler không bằng lòng với những kết quả của hoạt động thu thập tin tình báo về tình hình ở nước Nga và cương quyết đòi tình báo đối ngoại phải thích ứng với các yêu cầu của chiến tranh”.

Để thanh minh, Schellenberg đã vin vào những sai lầm và sơ suất do bọn chỉ huy tiền nhiệm trong lãnh đạo cục tình báo của hắn, vin vào những điểm yếu trong cơ cấu và tổ chức nhân sự của tình báo đối ngoại nảy sinh từ những năm trước. Hắn cho rằng, “để chiến đấu với một tên khổng lồ như nước Nga, cần phải có một mạng lưới điệp báo rộng khắp. Các kênh liên lạc mà chúng ta đã thiết lập được qua Thuỵ Điển, Phần Lan, Ban căng và Thổ Nhĩ Kỳ đã hoạt động không tồi, nhưng rõ ràng là không đủ để bảo đảm việc chuyển tải tin tức tin cậy cần có để khái quát tình hình báo cáo lên giới lãnh đạo chính trị và quân sự của nước Đức. Mà cả những Đức kiều ở Liên Xô và các nước khác mà chúng tôi duy trì liên hệ cũng chỉ có thể cung cấp được những tin tức vụn vặt, rời rạc”. Để cứu vãn tình thế, Schellenberg đã đề xuất một loạt biện pháp. Điều chủ yếu là yêu cầu bổ sung cho bộ máy tình báo 2.000 - 3.000 nhân viên được đào tạo chuyên biệt có kiến thức ngoại ngữ tốt. Tiếp đó, Schellenberg đã đòi hỏi để cục tình báo của hắn có được toàn quyền biên chế số người này vào các đơn vị hoạt động ở nước ngoài và nhờ vậy cho phép mở rộng các trung tâm tình báo của SD ở nhiều nước, điều mà hắn luôn luôn cố đạt được.

Cuối cùng, Schellenberg đã trình bày về sự cần thiết phải cung cấp cho cục của hắn nhiều trang bị kỹ thuật hiện đại, kể cả những loại vũ khí hiện đại nhất và máy bay. Đặc biệt, hắn còn đòi bổ sung các phương tiện liên lạc vô tuyến điện mà thiếu chúng thì không thể nhận kịp thời tin tức của các điệp viên nằm trong hậu phương của Hồng quân theo kế hoạch Zeppelin hoặc ở phạm vi rộng lớn khác.

Khi nghe xong Schellenberg, thống chế SS tuyên bố dứt khoát: “Bọn Nga là kẻ tử thù, nhưng chúng ta phải đánh tan chúng trước khi những kẻ thù mới xuất hiện”.

Tiếp đó, Himmler hứa ủng hộ toàn diện Schellenberg. Đồng thời, hắn hạ lệnh chuẩn bị một báo cáo toàn diện về tình hình hoạt động tình báo của SD ở Liên Xô.

Các sự kiện tiếp theo cho thấy tên thủ lĩnh SS thực tế đã thực hiện tất cả những lời hứa của hắn. Schellenberg được quyền tự do hành động để thực hiện chương trình tăng cường tình báo đối ngoại và mở rộng khả năng của nó.

Vào cuối năm 1942, trong cơ cấu Cục 4 của RSHA đã thành lập một toán đặc biệt do một người lúc đó còn ít ai biết tới là Otto Skorzeni đứng đầu. Tại thị trấn Schewening, Hà Lan đã xuất hiện trường tình báo của SD chuyên đào tạo tình báo viên bất hợp pháp cho cục tình báo của Schellenberg để hoạt động ở nhiều nước trên thế giới. Hệ thống đào tạo được du nhập của Cục Tình báo Anh Intelligence Service.

Trước tiên, các tình báo viên bất hợp pháp được đào tạo đại cương, gồm lái mọi kiểu xe ôtô, môtô và thậm chí cả đầu máy xe lửa, nghiên cứu luật giao thông của các nước họ có thể đến. Tất cả điều đó được coi là bắt buộc.

Sau đó là việc huấn luyện nhảy dù và tự tạo các phương tiện phá hoại từ những vật liệu dễ kiếm, sẵn có. Các tình báo viên bất hợp pháp học chụp ảnh, thực hành cả kỹ thuật tách lớp nhạy sáng của phim khi cần phải giấu nội dung của nó.

Căn cứ vào tính cách của tình báo viên bất hợp pháp và tính chất nhiệm vụ giao phó, tình báo Đức tiến hành xây dựng lý lịch giả thật cặn kẽ đến từng chi tiết để cho điệp viên đó nhập vai. Chúng rất chú ý đến các chi tiết của lý lịch giả, chẳng hạn như ký hiệu trên quần áo lót, kiểu giày hoặc một cái gì đó mà trong cuộc sống hàng ngày thường chẳng khiến ai chú ý.

Việc mở rộng đào tạo kỹ thuật vô tuyến điện cho các điệp viên vận hành điện đài đòi hỏi không ít chi phí. Theo lệnh của Hitler, một khoản tiền lớn vào thời đó là 30 triệu mác đã được chi cho việc này.

Với sự hỗ trợ của Himmler, Schellenberg đã làm sống động đáng kể hoạt động của các "trạm liên lạc" do hắn lập ra khi đó trong lòng các bộ, ngành của đế chế như: ngoại giao, kinh tế, lương thực, trang bị vũ khí, thông tin, tuyên truyền, giao thông và giáo dục. Đó là các trung tâm tập trung những tin tức có giá trị về những vị trí chiến lược mang tính quyết định, và chúng cũng là điểm tựa cho tình báo đối ngoại.

Schellenberg coi sự ủng hộ của Bộ Giao thông trong tất cả các vấn đề đặc biệt trong thẩm quyền của bộ này: hoạt động đường sắt, các đường hầm, cầu cống có ý nghĩa chiến lược như những mục tiêu phá hoại tiềm tàng - là đặc biệt đáng quý. Nhờ “trạm liên lạc” trong bộ giao thông mà Schellenberg đã thu thập được lượng tài liệu, thông tin thống kê rộng lớn cũng như các thông số kỹ thuật của ngành giao thông của nhiều nước trên thế giới.

"Trạm liên lạc" tại Bộ Kinh tế, cơ quan nắm giữ ngoại tệ lớn nhất ở Đức, đã tạo điều kiện thuận lợi nhất cho Schellenberg trong việc nhận ngoại tệ để trang trải các chi tiêu thường xuyên và phát sinh liên quan đến việc thiết lập và mở rộng mạng lưới gián điệp của SD ở nước ngoài.

Chính “trạm liên lạc” ở Bộ Kinh tế đã thực hiện những nhiệm vụ khó khăn tế nhị nhất của Cục An ninh là chuyển tiền cho các hãng bình phong của tình báo hoặc bảo đảm ngoại tệ và các loại nguyên liệu quan trọng cho những hãng mà SD hy vọng sẽ có được sự hỗ trợ từ phía họ.

Schellenberg có một hợp đồng hợp tác toàn diện với Bộ Ngoại giao đế chế, trong đó và trước hết có liên quan đến việc dành cho các chức nghiệp làm vỏ bọc cho nhân viên của SD thuộc các trung tâm tình báo hoạt động ở nước ngoài. Hợp đồng này đã được chính Ribbentrop ký kết và đã mở ra cho các nhân viên tình báo của SD có được quy chế ngoại giao, được tiếp cận tự do tới các phương tiện liên lạc vô tuyến của các sứ quán, phái bộ; được hỗ trợ chuyển thư tín nghiệp vụ về Berlin. Người ta cũng thoả thuận quyền lập ra và lắp đặt thiết bị cho các kênh liên lạc điện đài đặc biệt cho nhu cầu của điệp báo.

Cuối cùng thì tận dụng sự ủng hộ của thủ lĩnh SS Himmler, tên chỉ huy tình báo đối ngoại đã tiến hành những đợt thuyên chuyển sắp xếp nhân sự lớn trong cơ quan của hắn.

Được tăng cường lực lượng đáng kể, Schellenberg đã khéo léo tận dụng nguồn tăng cường trẻ trung này. Hắn đưa bọn điệp viên giàu kinh nghiệm từ thủ đô đến các khu vực hoạt động, tức là tới ngay các địa bàn hoạt động. Còn ở trung tâm ở Berlin và các chi nhánh của nó trên lãnh thổ Đức, bọn chúng được thay thế bằng các nhân viên mới mà chủ yếu là có trình độ đại học và đã học qua các khoá học đặc biệt.

SỬ DỤNG NGƯỜI LƯU VONG VÀ CÁC TRUNG TÂM DÂN TỘC CHỦ NGHĨA

Ngay trước Thế chiến II, cộng đồng Nga kiều lưu vong đông đảo nhất sống tại Paris, tiếp đó là Praha, Berlin và Belgrade. Đến đầu những năm ba mươi, các trung tâm của cộng đồng Nga trắng lưu vong ở nước ngoài chủ yếu nằm dưới sự o bế, bảo trợ của tình báo Anh, Pháp, Ba Lan.

Nhưng với việc Hitler lên nắm quyền, các nhà lãnh đạo của nhiều trung tâm Nga kiều đã thừa nhận chính chủ nghĩa phát xít Đức tiềm ẩn một sức mạnh thực sự để chiến đấu chống chủ nghĩa cộng sản. Tình báo Đức đã chào đón bọn lưu vong đó với vòng tay rộng mở.

Tích cực nhất trong hoạt động lật đổ chống Liên Xô là  tổ chức những người dân tộc chủ nghĩa Ucraina" (OUN).

Bọn cầm đầu tổ chức này đã quan hệ với bọn quốc xã trên cơ sở tư tưởng từ mấy năm trước khi Hitler giành được chính quyền. Ngay từ năm 1931, OUN đã kêu gọi các phần tử dân tộc chủ nghĩa Ucraina "trở thành một dòng thác cô dắc đông đảo ở phía Hitler, người sẽ mở con đường sang phía Đông".  Với sự thiết lập của ách độc tài phát xít, OUN đã bắt đầu hợp tác trên thực tế với tình báo của Hitler. Tháng 1 năm 1934, theo lệnh của thanh tra viên cảnh sát Đức Dilsen, chi nhánh Berlin của OUN đã dược đưa vào cơ cấu Gestapo với tư cách một phòng đặc biệt. Đã bắt đầu thành lập các đơn vị quân sự dân tộc chủ nghĩa mà về hình thức thậm chí là ngang bằng với các đơn vị xung kích của Hitler. Chỉ huy các đơn vị của các phần tử dân tộc chủ nghĩa Ucraina là sĩ quan Gestapo Yaryg-Rymart, hắn cũng chính là Karlati, khét tiếng trong hàng ngũ OUN với tên Riko-Yaryi.

Những điệp viên giá trị nhất trong nhóm đối tượng này như đại tá quân đội phát xít Konowalze đã cộng tác với Abwehr từ năm 1925, được đích thân Canaris chỉ đạo.

"Tình báo quân sự - như Schellenberg sau này thú nhận, - đã sử dụng thành công các thủ lĩnh dân tộc chủ nghĩa Ucraina Melnik và Bandera".

Qua các báo cáo gửi Canaris còn giữ được trong kho lưu trữ, người ta được biết là bọn nhân viên Abwehr đã tuyển mộ những kẻ đáng tin cậy cả trong các cộng đồng lưu vong người Belorussia, Gruzia, Armenia. Sau khi chính quyền Xô Viết được thiết lập ở Pribaltic, SD và Abwehr đã có những nỗ lực để lập ra các đơn vị dân tộc chủ nghĩa người Litva, Latvia và Estonia.

Theo lệnh của SD và Abwehr, các trung tâm lưu vong nước ngoài đã thành lập các đơn vị vũ trang trên lãnh thổ Ba Lan để tung vào Pribaltic, Ucraina và Belorussia. Bọn đặc vụ của Hitler đã thực hiện nhiều chuyến đi sang các nước châu Âu để lùng sục bọn tay sai trong cộng đồng lưu vong bạch vệ rải rác khắp thế giới vốn đa phần đang gặp khó khăn lớn về vật chất. Vì không hoàn toàn tin cậy người lưu vong bởi những lý do sẽ được đề cập dưới đây, SD và Abwehr thường sử dụng gia đình họ làm con tin.

Sau khi tấn công Liên Xô, bọn quốc xã đã buộc phải xem xét lại thái độ với bọn điệp viên người lưu vong, một mặt không hoàn toàn chối bỏ sự cộng tác của chúng, nhưng đồng thời cũng bắt đầu cẩn thận tiếp cận tuyển chọn đơn lẻ riêng rẽ. Một phần đáng kể cộng đồng lưu vong có quan điểm ái quốc, nhiều người đã tham gia phong trào kháng chiến chống phát xít ở các nước Tây Âu.

Nhưng kể cả những kẻ đã hợp tác với bọn phát xít cũng đã bắt đầu nhìn nhận khác đi về tương lai vì chúng nhìn thấy khả năng thực hiện được toan tính chính trị của riêng mình trong quá trình cuộc chiến tranh Xô-đức.

Thuộc số các tổ chức đó có các tổ chức "Nước Nga độc lập", "Ucraina tự chủ”...

Ví dụ, ngay hôm sau ngày tấn công Lvov tháng 6 năm 1941, tại làng Vinikki cách Lvov 7 tim, đã diễn ra cuộc họp các phần tử dân tộc chủ nghĩa Ucraina dưới dự chủ tọa của Yaroslav Stetsko để tuyên bố thành lập chính phủ Ucraina. Khi được báo tin này, Hitler đã nổi điên vì  đó là một đe doạ nghiêm trọng đối với những kế hoạch thực dân của hắn.

Để bóp nát ngay từ trong trứng bất cứ "kiểu độc lập" tương tự nào, quốc trưởng đã ra sắc lệnh: bắt giữ lập tức chính phủ vừa được thành lập và thủ tiêu bí mật những nhà hoạt động tích cực của OUN. Mặc dù sắc lệnh này có thêm dòng chữ "Huỷ sau khi đọc xong" nhưng một bản của nó vẫn được giữ trong két sắt của tên chỉ huy Gestapo ở Lvov và đã được các nhân viên Cheka phát hiện và thu lấy sau khi giải phóng thành phố.

Còn có một động cơ nữa, thuần tuý mang tính nghiệp vụ đã cảnh báo không nên thu hút loại người này tham gia các nhiệm vụ bí mật trên lãnh thổ Liên Xô. Trong số những điệp viên là người lưu vong được tung vào Liên Xô đã có rất nhiều vụ bại lộ. Khi SD và Abwehr tiến hành phân tích những vụ bại lộ này mới phát hiện ra là kể cả bọn lưu vong là kẻ thù thực sự của chính quyền Xô Viết và sẵn sàng toàn tâm toàn ý hợp tác với bọn quốc xã cũng không thể đem lại lợi ích như mong đợi.

Chúng nhanh chóng lọt vào tầm mắt của phản gián Liên Xô. Nguyên nhân là do chúng đã nhiều năm sống xa quê hương đất nước, kém hoà nhập vào thực tại mới. Thực ra cũng có một vài tên trong số những tên lọt được vào hậu phương Liên Xô và đến được nơi chỉ định đã hoạt động táo bạo, khôn khéo mặc dù chúng đã khá nhiều tuổi.

Ví dụ như vào tháng 8 năm 1941, hai tên điệp viên Đức đã bị phát giác và bắt giữ. Một tên là đại tá quân đội Sa hoàng 65 tuổi, tên kia là một trung uý cô dắc 60 tuổi. Ở Đức cả hai tên đã hợp tác với Gestapo. Sau khi qua khoá đào tạo đặc biệt trong trường tình báo, khi chiến sự nổ ra, chúng đã được tung vào hậu phương Hồng quân.

Bọn gián điệp đã kiếm được xe và hoà vào dòng người chạy nạn chạy sang phía Đông và tiến hành thu thập tin tình báo. Trà trộn vào dòng người tản cư, chúng có nhiệm vụ xâm nhập vào Moskva và liên lạc với tổ trưởng tình báo Đức đang hoạt động bất hợp pháp ở đó. Tổ tình báo này đã vạch kế hoạch phá hoại các nhà máy quốc phòng. Thậm chí tuổi tác cao như thế cũng không phải là yếu tố cản trở đối với cả bọn gián điệp này lẫn các quan thầy chỉ huy tình báo Đức của chúng.

ĐẶC ĐIỂM CÔNG TÁC TUYỂN MỘ VÀ HUẤN LUYỆN ĐIỆP VIÊN CỦA TÌNH BÁO ĐỨC TRONG GIAI ĐOẠN CAO TRÀO CỦA CUỘC CHIẾN.

Trong giới thân cận của Hiler thường lưu truyền câu châm ngôn: “Chỉ có thể đánh bại nước Nga bằng chính nước Nga”. Áp dụng cho hoạt động tình báo, câu châm ngôn này có nghĩa là cần thu hút nhiều ngàn tù binh vào cuộc chiến chống lại Liên Xô.

Ta không đi sâu vào những nguyên nhân những thất bại ban đầu của Hồng quân mà chỉ lưu ý rằng, trong tháng đầu tiên của chiến tranh số lượng tù binh đã là hàng trăm ngàn.

Đến tháng 7 năm 1941  , theo con số chính thức được thừa nhận, đã có 724 ngàn tù binh. Trên bờ phải sông Dniepr, đã có 665 ngàn người bị bắt làm tù binh vào mùa hè. Và cuối cùng, trận đại bại ở gần Bryansk và Vyazma trong giai đoạn đầu của chiến tranh đã tăng số tù binh Liên Xô lên thêm 663 ngàn người.

Theo số liệu của SS, trong những năm chiến tranh, tổng cộng đã có 5.237.660 binh lính và sĩ quan Xô Viết bị bắt làm tù binh. Ngoài ra, số công dân Liên Xô bị xua đuổi sang Đức là gần năm triệu người.

Số phận của các binh lính và sĩ quan Hồng quân bị bọn phát xít bắt làm tù binh rất bi thảm. Bất chấp mọi luật lệ được quốc tế công nhận liên quan đến việc đối xử với tù binh, họ đã bị bỏ đói, giam cầm, giết hại hàng loạt trong các trại tập trung. Một số lớn tù binh bị giết vì những lý do chính trị và sắc tộc.  Họ bị dùng làm "lá chắn sống" trong những chiến dịch quân sự, để gỡ mìn, là vật thí nghiệm cho những "thí nghiệm y học" tội ác. Người ta không thể tính hết những người bị chết đói và chết bệnh, hay bị đánh đến chết và bị bắn trên đường đi chỉ vì họ kiệt sức không đi được nữa.

Theo các số liệu gần đây, trải qua địa ngục trại tập trung Hitler có mười tám triệu người Liên Xô, và chỉ riêng ở các trại trên lãnh thổ Liên Xô, bọn SS đã giết hại gần 4 triệu người.

Thái độ tàn bạo như vậy đối với tù binh không phải là ngẫu nhiên. Ngay từ ngày 30 tháng 4 năm 1940, tại cuộc họp các tư lệnh và tham mưu trưởng cao cấp của Wermacht, Hitler đã tuyên bố. "Cuộc chiến tranh ở Nga sẽ là cuộc chiến không được phép tiến hành theo nguyên tắc cao thượng. Đó sẽ là cuộc chiến giữa các ý thức hệ và mâu thuẫn chủng tộc và có sẽ được tiến hành với sự tàn bạo chưa từng có và không ngừng nghỉ. Tất cả các sĩ quan phải vứt bỏ khỏi mình ý thức hệ đã lỗi thời. Tôi nghiêm khắc yêu cầu để những mệnh lệnh của tôi được thực hiện vô điều kiện. Những binh lính Đức vi phạm các điều luật quốc tế sẽ được tha thứ".

Tháng 9 năm 1941, tướng Keitel đã ra chỉ lệnh “Về việc đối xử với tù binh Liên Xô trong tất cả các trại tù binh”. Nội dung và giọng điệu của chỉ lệnh này khiến đến tên cầm đầu hung ác của Abwehr là Canaris cũng phải băn khoăn lo lắng. Hắn đã gửi cho Keitel báo cáo trong đó lưu ý Keitel về sự tùy tiện rong các trại tù binh, về nạn đói và và việc xử bắn hàng loạt. Tất nhiên là Canaris không muốn để hắn bị coi là "người bảo vệ cho bọn Nga" bởi vậy hắn nại ra lý do là thái độ đối xử tàn ác với tù binh sẽ tất yếu làm cho các binh lính Xô Viết kháng cự quyết liệt hơn khi biết cái gì chờ đợi họ một khi bị bắt làm tù binh và sẽ chọn cái chết trên chiến trường.

Nhưng phản ứng của Canaris chả có tác dụng gì.

Nhưng cả cái huân chương này cũng có mặt trái của nó. Khi nhìn thấy cảnh các đồng chí của mình chết hàng ngày, những tù binh còn sống đã hiểu rằng, cơ hội sống sót của chính họ trong cái máy xay thịt này là rất nhỏ nhoi, không loại trừ khả năng bọn cầm đầu tình báo phát xít đã nhúng tay vào việc tạo ra tình hình đó - tình hình đó đã mở ra cho chúng những cơ hội tuyển mộ một lượng điệp viên thực tế là không hạn chế.

Tuyển mộ tù binh.

Việc tuyển mộ trong các trại tập trung diễn ra suốt này đêm. Thành công nối tiếp thành công. Liên quan đến công nghệ tuyển mộ, bọn quốc xã đã thẳng thừng tuyên bố  rằng, những đối tượng dự tuyển từ tù binh Liên Xô trước hết phải bị khuất phục, đè bẹp. Theo mưu toan của bọn quốc xã, “liệu pháp sốc” phải có tác dụng giảm nhẹ công tác điều tra tâm lý, tư tưởng của những nạn nhân được ăn và đạt đến kết quả cuối cùng là nhận được sự tán thành “tự nguyện” bí mật cộng tác.

Nhưng ngay trong giai đoạn đầu của chiến dịch Zeppelin, bọn phát xít đã thấy được sự không tin cậy của một phần đáng kể các điệp viên được tuyển theo cách đó. Sau khi tung vào hậu phương Liên Xô, nhiều tên trong số đó không liên lạc với các trung tâm tình báo với hy vọng thoát khỏi sự kiểm soát của địch, hoặc tự thú với cơ quan phản gián Xô Viết.

Với kinh nghiệm tiêu cực này, bọn quốc xã đi đến kết luận là chỉ "sự đồng ý tự nguyện" hợp tác của một tù binh Liên Xô vẫn còn là ít. Để củng cố việc tuyển mộ, cần phải đặt đối tượng vào tình thế không còn lối quay về.

Ý đồ của chiến thuật tuyển mộ này ở đây là buộc kẻ được tuyển mộ khai báo những tin tức kẻ đó biết về Hồng quân, điều được xem là tiết lộ bí mật quân sự. Một thủ đoạn khác cũng được sử dụng là dùng khiêu khích trắng trợn để bôi xấu người đó và trước hết biến người đó thành người cung cấp tin về những tù binh có tinh thần chống phát xít.

Còn có một phương pháp ràng buộc chế ngự người được tuyển mộ tin cậy hơn - đó là buộc họ tham gia vào các hành động trừng phạt chống du kích và dân chúng địa phương vùng bị chiếm.

Bằng cách tạo ra những chứng cứ trực tiếp hoặc gián tiếp chống một tù binh, bọn quốc xã hy vọng khiến người đó phải lệ thuộc vào những ông chủ đỡ đầu mới mà theo chúng đó là sự bảo đảm để kẻ được tuyển mộ không dám đầu thú một khi vượt qua chiến tuyến. Nhưng nhiều điệp viên được tuyển mộ theo cách đó cũng vẫn ra đầu hàng cơ quan phản gián Xô Viết.

Công bằng mà nói thì không phải lúc nào việc đầu thú đó cũng được các nhân viên SMERSH hoặc NKVD ([8]) chấp nhận và đánh giá cao. Một vai trò không nhỏ là ý kiến phổ biến và đơn giản của Tổng cục Chính trị Hồng quân Công-nông cho rằng, tất cả những người bị bắt làm tù binh nhất loạt bị tuyên bố là những kẻ phản bội tổ quốc với tất cả những hậu quả bi thảm kèm theo.

Trong các bản tin của Phòng Thông tin Liên Xô không bao giờ chỉ rõ số lượng tù binh mà chỉ viết là: "mất tích". Trong những năm 1941-1942, ban lãnh đạo Tổng cục Chính trị Hồng quân Công-nông còn đưa ra công thức: "Ai bị bắt làm tù binh kẻ đó là tên phản bội tổ quốc". Sự tàn bạo vô nhân tính của công thức này là ở chỗ sự bất tín nhiệm đối với những binh lính và sĩ quan Hồng quân do có định kiến không công bằng là tất cả họ đã bị bắt làm tù binh là bởi họ hèn nhát. Nhưng thực tế không phải là như vậy. Và trong từng trường hợp khi các cơ quan phản gián Liên Xô hoạt động có suy nghĩ và quy củ kết hợp những nỗ lực của mình  với sự quyết tâm của cựu tù binh thì điều đó sẽ làm thất bại một chiến địch tiếp theo của địch.

Tuy vậy, không phải lúc nào cũng xảy ra như thế. Và quan điểm xấu đó hiển nhiên chỉ có lợi cho kẻ thù vì nó làm cho tình báo Đức dễ hăm doạ và xử lý tư tưởng đối với  những người của chúng ta (Liên Xô).

Tuy nhiên, cũng nên nói đôi điều về vấn đề này. Trong những năm cải tổ, tại một số cơ quan thông tin của chúng đã xuất hiện những tài liệu phê phán những hành động độc đoán vô văn cứ của phản gián Liên Xô chống lại điệp viên Đức là tù binh Liên Xô. Nhưng chiến tranh vẫn là chiến tranh, còn tình báo Hitler hiển nhiên chẳng xuôi tay. Bởi vậy, những biện pháp quyết liệt mà các cơ quan tình báo Liên Xô áp dụng tất nhiên là có những cơ sở thực tế của chúng. Mặc dù, vấn đề này tất nhiên cũng đòi hỏi cách tiếp cận mang tính cá biệt. Những nhân viên tình báo và phản gián có suy nghĩ lành mạnh đã hiểu được điều đó cả vào cái thời buổi rối ren ấy.

Các trường tình báo-phá hoại

Dựa vào kinh nghiệm hoạt động trước đó của các trường tình báo ở Đức, Áo mới bị thôn tính và ở các địa điểm bị chiếm đóng là Varsava, La Hay và Belgrade, SD và Abwehr trong những tháng chiến tranh đầu tiên ở mặt trận phía Đông đã triển khai các trường như vậy trên vùng đất Liên Xô bị chiếm đóng. Những trường đầu tiên đã xuất hiện ở Riga, Borisov, ở thị trấn Katyn gần Smolensk, sau này là ở Kharkov, Oryol, Kursk.

Đội ngũ giáo viên, huấn luyện viên của các trường đã được cấu thành chủ yếu từ số các sĩ quan Abwehr và SD được coi là "những nhà thông thái về Nga". Thường thì chúng rất thông thạo tiếng Nga, rất am hiểu điều kiện sống ở Liên Xô vì chúng từng hoạt động tình báo ở Liên Xô nhiều năm dưới vỏ bọc nhân viên ngoại giao và các cơ quan đại diện chính thức ở Đức.

Một phần nhân sự thường xuyên của các trường là các điệp viên tình báo Đức là người Nga lưu vong. Thực ra, chúng chỉ có quyền tiếp cận hạn chế tới những vấn đề bí mật hơn. Sau này, một số cựu sĩ quan Hồng quân cũng được thu hút làm huấn luyện viên, nhưng đó chỉ là ngoại lệ chứ không phải thông lệ.

Nội dung học các phương pháp hoạt động lật đổ chiếm vị trí quan trọng nhất trong chương trình đào tạo, bắt buộc với mọi điệp viên nhưng tuỳ thuộc vào nhiệm vụ sắp tới tương lai, tức là tuỳ thuộc vào hướng sử dụng tương lai.

Nhưng cũng có những nội dung chung mà tất cả học viên đều phải cùng học không phụ thuộc vào đặc điểm nhiệm vụ tương lai. Đó là các nội dung về vấn đề tổ chức lực lượng vũ trang Xô Viết, các điều lệnh, điều lệ, trang bị của Hồng quân, công binh, trắc địa và chiến thuật, huấn luyện đội ngũ, nhảy dù.

Những tên phá hoại tương lai được học các phương pháp giật mìn tàu hoả, phá huỷ các nền đường sắt, cầu cống, đường dây điện cao thế và các công trình có ý nghĩa chiến lược khác. Những kiến thức lý thuyết được củng cố bằng các bài tập thực hành trong điều kiện thực địa sát với thực tế. Người ta dành nhiều thời gian cho việc học sử dụng vũ khí, các phương pháp bí mật bắt người và thủ tiêu các nạn nhân.

Những kẻ sẽ làm nhiệm vụ theo dõi việc di chuyển quân bằng các tuyến đường sắt và đường nhựa gần chiến tuyến hoặc làm gián điệp ở phạm vi nhiệm vụ rộng hơn thì được chỉ dẫn kỹ lưỡng hơn về những tin tức mà tình báo có thể quan tâm, phải thu thập chúng ở đâu và bằng cách nào, phải thiết lập quan hệ và xây dựng các nguồn cung cấp tin như thế nào. Chúng còn được học sử dụng điện đài, mật mã.

Ngoài ra, một phần điệp viên được định hướng nghiên cứu tình hình địa bàn nơi ở, các điều kiện hợp pháp hoá các toán gián điệp. Chúng phải tìm các địa điểm thích hợp cho thả dù các phương tiện hỗ trợ hoạt động tình báo và phá hoại cho các điệp viên đã bắt tay vào thực hiện nhiệm vụ. Chúng cũng có nhiệm vụ phải tìm địa điểm để cho bọn gián điệp nhảy dù tiếp đến và nơi ẩn náu cho chúng thời gian đầu.

Nhiệm vụ chung đối với tất cả các điệp viên là bằng mọi giá lấy các giấy tờ tuỳ thân thật, giấy lĩnh thực phẩm, sổ vật dụng, mẫu có dấu, hoặc dấu của các đơn vị quân đội.

Nền tảng của việc tuyên truyền tư tưởng, theo bọn cầm đầu SD và Abwehr, là nhồi nhét ý nghĩ chúng không chỉ là gián điệp mà còn là "những người Nga, Ucraina, Gruzia... yêu nước đang chiến đấu cho tương lai tốt đẹp hơn cho đất nước mình, nhân dân mình".

Người ta còn giữ được một tài liệu khá thú vị vốn được dùng ở nhiều trường tình báo có tên gọi "Những suy nghĩ của một tình báo viên". Sổ cẩm nang này chứa các chỉ dẫn và lời khuyên mà các điệp viên không được quên khi được cử đi làm nhiệm vụ. Chúng tôi xin dẫn một đoạn trích từ tài liệu này:  "Cố nhớ một lần và mãi mãi là từ lúc này, bạn là một chiến sĩ trên mặt trận bí mật, rằng trên đường đi của bạn sẽ có những khó khăn và trở ngại mà bạn phải vượt qua một cách khôn khéo và tốt đẹp.

Hãy quên đi quá khứ của mình. Nền tảng cuộc đời của bạn là lai lịch giả.

Công việc của bạn đòi hỏi bạn sức mạnh ý chí và tính cách cứng rắn, bởi vậy không được trì hoãn, hãy tìm cách loại bỏ ngay những điểm yếu ở bạn.

Trong công việc của bạn, sự ngẫu nhiên có thể có ý nghĩa quan trọng, bởi vậy không bao giờ được bỏ qua sự ngẫu nhiên may mắn.

Hãy tiếp thu nguyên tắc không được khác biệt với môi trường xung quanh, hãy hoà mình vào quần chúng.

Đừng tuyển mộ làm trợ thủ cho mình những kẻ đần độn. Nhưng đồng thời cũng không được quên rằng, bên dưới diện mạo ngu ngốc có thể ẩn giấu một con người bằng vàng.

Không bao giờ ấn định gặp gỡ ở cùng một địa điểm, vào cùng một thời gian.

Nếu bạn muốn biết điều gì đó về người khác, hãy nói với người đối thoại, sao cho người ta không nhận thấy những câu hỏi dẫn dắt của bạn.

Nếu bạn muốn chia xẻ điều gì đó, hãy nghĩ là: "Tôi sẽ nói điều đó sau 5 phút". Khi hết thời hạn đó, bạn sẽ thấy mình không còn mong muốn thổ lộ nữa.

Hãy phát triển trí nhớ và khả năng quan sát của mình. Và hãy học cách im lặng bởi vì khả năng im lặng và ghi nhớ sẽ là người trợ thủ đầu tiên và tốt nhất của bạn.

Nếu bạn yêu phái nữ thì bạn không bao giờ được si mê và hãy thường xuyên thay đổi bạn tình. Phải hình dung đối tượng tình ái của mình có thể đang làm việc cho phản gián, và khi đó bạn sẽ xong đời...

Cùng với những sách chống cộng và chống Liên Xô và báo chí định kỳ để giáo dục tư tưởng, tình báo Đức còn sử dụng những thông tin liên quan đến những sự kiện có thật xảy ra ở Liên Xô. Bọn chỉ huy đào tạo cho rằng, nếu không có sự định hướng như thế, điệp viên sẽ khó hy vọng thành công.

Như Schellenberg đã viết trong hồi ký của mình, "các bài giảng và báo cáo kèm theo phim đèn chiếu, thậm chí các chuyến đi khắp nước Đức để tìm hiểu điều kiện sống của người Đức để họ có thể so sánh với mức sống của người Nga cũng đã được chuẩn bị cho các điệp viên. Đồng thời,  giáo viên và những người được uỷ thác tiến hành nghiên cứu quan điểm chính trị của những người này: họ làm rõ xem liệu hấp dẫn các điệp viên có phải chỉ là lợi ích vật chất hay là trên thực tế họ muốn phục vụ chúng ta vì những quan điểm chính trị".

Người ta không chỉ dựa vào giáo viên và huấn luyện viên của nhà trường mà trong giai đoạn đào tạo điệp viên cuối cùng, ngay trước khi tung vào hậu phương Xô Viết, các chỉ huy SD và Abwehr đã được huy động tham gia đào tạo. Trước khi tung đi các toán tình báo và phá hoại có  nhiệm vụ đặc biệt quan trọng, các quan chức tình báo cao cấp đích thân gặp gỡ các điệp viên để tin chắc họ đáng tin cậy và được chuẩn bị tốt đến đâu cho việc hoàn thành nhiệm vụ. Thông thường, các chuyến đi khảo sát như vậy thường kèm theo các cuộc tiệc tùng chè chén triền miên và bằng cách đó cũng có hy vọng là sẽ khiến các điệp viên "mở miệng" dễ hơn.

Quy mô của "gián điệp tổng lực" đã cương quyết từ bỏ thực tiễn đào tạo và huấn luyện đơn lẻ đối với các điệp viên tương lai. Nếu như vào thời cộng hoà Weimar, một tình báo viên nhà nghề mà trông thấy một lớp học có 8 - 10, thậm chí 15 điệp viên bất hợp pháp ngồi học thì anh ta đã nghĩ là mình vào nhầm phòng.

Thế mà đây thì có hàng mấy chục con người nhìn thấy nhau và trò chuyện với nhau nhiều tuần hoặc thậm chí nhiều tháng. Thực ra, họ đều có tên họ hoặc bí danh giả, nhưng trong một doanh trại quân đội chật hẹp thì điều đó chẳng thay đổi mấy được tình hình.

Mặc dù toàn bộ lý luận tình báo thế giới đều chống lại việc một điệp viên biết một điệp viên khác trong điều kiện thời chiến, như khi tiến hành chiến dịch Zeppelin thì nguyên tắc này thường bị các cơ quan đặc vụ Đức bỏ qua. SD và Abwehr thường cho “những điệp viên tin cậy và có triển vọng xét về khả năng” được cử vào hậu phương Liên Xô liên lạc với các điệp viên khác - "liên lạc để cứu mạng".

Chúng có thể sử dụng kiểu liên lạc này trong hoàn cảnh đặc biệt cần thiết, khi xuất hiện tình huống khủng hoảng như hết tiền, điện đài hỏng, khó khăn về chỗ ẩn náu...

Hoạt động của các trường tình báo trong những năm chiến tranh luôn được đẩy mạnh. Có những số liệu cho biết nếu như vào năm 1941 so với năm 1939, việc tung gián điệp Đức vào Liên Xô, đặc biệt là vào hậu phương bộ đội Liên Xô đang rút lui, đã tăng 14 lần, thì vào năm 1942 - tăng 31 lần, còn năm 1943 - tăng 43 lần. Chỉ trong một năm 1942, có hơn 7.000 gián điệp và gần 2.500 nhân viên phá hoại và nhân viên điện đài đã qua các trường tình báo phá hoại.

Dựa vào các tài liệu lưu trữ của Đức, các tác giả phương Tây thường khẳng định rằng, chỉ riêng Abwehr trong chiến dịch Zeppelin đã đưa vào hoạt động trong năm 1942 gần 20.000 điệp viên, nhiều hơn hai lần so với năm 1941. Trong sáu tháng đầu năm 1943, con số này đã tăng gần hai lần so với năm trước đó. Đồng thời, các toán gián điệp, nhất là các toán phá hoại có số lượng rất đông và chúng được tung đi với nhịp độ khá mau.

Theo các số liệu văn bản của Abwehr, chỉ một đơn vị của nó là Abwehrkomanda-l04, từ tháng 10 năm 1942 đến tháng 9 năm 1943 đã tung vào hậu phương Hồng quân 150 toán gián điệp và phá hoại có quân số từ 3 đến 10 tên mỗi toán.

"Trong số 150 toán - tài liệu viết - hầu như tất cả đã đi vào tay người Nga... Chỉ có hai toán trở về được... Các tin tức quân sự do những người trở về thu được chẳng có có giá trị gì". Như các số liệu này cho thấy, bộ máy khổng lồ của tình báo Đức chỉ quan tâm đến số lượng và đã  đánh mất đi chất lượng.

Tung điệp viên

Sau khoá học lý thuyết và các bài tập thực hành, người ta sẽ giao nhiệm vụ và lập lý lịch giả cho từng điệp tên. Chúng được hướng dẫn cặn kẽ một cách riêng lẻ. Cũng có những trường hợp một điệp viên có hai thậm chí ba lý lịch giả tuỳ thuộc vào đòi hỏi của những điều kiện và chúng có thể rơi vào trong quá trình hoạt động.

Để tung các điệp viên vào lãnh thổ Liên Xô, trong thời gian chiến tranh, tình báo Đức đã sử dụng phi đội Hartenfeld. Các điệp viên được thả dù và được trang bị các bản đồ địa hình tỷ lệ xích lớn có xác định hành trình di chuyển khỏi vùng tiếp đất. Một số điệp viên bí mật vượt chiến tuyến xâm nhập sâu vào các đội hình chiến đấu của quân đội Liên Xô.  Vỏ bọc ngụy trang tốt nhất được coi là quân phục và giấy tờ quen mắt của các quân nhân Xô Viết thường kèm theo các thư riêng, thậm chí các bức ảnh tương ứng với lý lịch giả. Hay gặp nhất là trường hợp các điệp viên hoạt động trong dải ven chiến tuyến dưới dạng lính quân nhu, đại diện các đơn vị quân đội và các cơ quan hậu cần, còn ở sâu trong hậu phương thì trái lại - trong vai các chiến sĩ tiền tuyến đang đi công tác hoặc nghỉ phép ngắn ngày. . . .

Một số điệp viên được cung cấp các địa chỉ mà chúng có thể dừng chân hoặc thậm chí sinh sống. Vì lý do bảo mật, khi nhiệm vụ có dự kiến việc liên lạc với mạng lưới điệp báo mà bọn phát xít cài lại trên phần lãnh thổ đã được quân đội Xô Viết giải phóng thì cần phải thỉnh thoảng thay đổi nơi thường trú, cũng như tên họ, sử dụng các bộ giấy tờ giả dự phòng. Bọn gián điệp được trang bị vũ khí tiêu chuẩn của Hồng quân - đó là tiểu liên PPSh, súng ngắn, lựu đạn, dao găm.

Vào năm 1943, bọn Đức đã đẩy mạnh đáng kể việc tung điệp viên hoạt động dưới vỏ bọc tù binh vượt ngục. Đó là các toán nhỏ gồm 2-3 người. Abwehr hoặc SD đã hỗ trợ kiểu chạy trốn này và cài điệp viên của chúng vào số các tù binh yêu nước chạy trốn. Tính toán của chúng rất đơn giản: khi cần những tù binh này vốn không hề nghi ngờ về bộ mặt thật của "những đồng chí mới" của họ sẽ đứng ra xác nhận lời khai về sự kiện cùng chạy trốn khỏi trại tù binh.

Ngoài những toán điệp viên, bọn Đức tiếp tục tung đi các điệp viên đơn lẻ. Chúng xâm nhập vào hậu phương dưới dạng dân chạy nạn, các chiến sĩ Hồng quân thoát vây, các chiến sĩ bị rớt lại sau đơn vị. Mỗi toán gián điệp hoặc phá hoại chỉ có thể hoạt động hiệu quả khi mà chúng được trang bị và được bảo đảm liên lạc với Trung ương một cách phù hợp. Trong hoàn cảnh chiến tranh khi mà tình huống có thể thay đổi đột biến trong từng giây phút, còn những tin tức thu thập kịp thời về sự cơ động của đối phương có thể làm rối tung mọi ý đồ của đối phương thì vai trò của khâu liên lạc thông suốt gia tăng hàng trăm lần.   Nếu như ta biết là hơn nửa thế kỷ trước, kỹ thuật vô tuyến điện thực tế vẫn ở trong tình trạng thô sơ thì cần phải ghi nhận đóng góp của công nghiệp châu Âu trong việc cung cấp cho bọn điệp viên phát xít những phương tiện liên lạc tin cậy vào thời đó. Trong mỗi toán điệp viên, thường gồm 5 - 7 tên nhất định phải có một nhân viên điện tín trang bị một đài thu phát sóng ngắn, các sổ mật mã và  các mã.

Thời đó, tình báo Đức đã lập được những mã rất khó phá giải. Phương thức liên lạc vô tuyến kiểu này đã đẩy lùi tất cả các dạng liên lạc khác như liên lạc trực tiếp, qua giao thông viên, sử dụng hộp thư mật và trở thành phương thức liên lạc chủ đạo. Hơn nữa, độ an toàn tương đối của một liên lạc điện đài vào thời đó còn được lý giải ở trình độ phát triển thấp của các phương pháp định vị đài phát.

Trước khi tung một điệp viên vận hành điện đài qua chiến tuyến, cách thức thao tác và các đặc điểm sử dụng manip của điệp viên đó được ghi băng lại. Đặc điểm nhận dạng vô tuyến còn có thể nhận biết giống như các chuyên gia về tự dạng nhận dạng chữ viết trên bản thảo hay phát hiện máy chữ đã đánh tài liệu cần nghiên cứu. Cách kiểm tra như vậy được đặt ra để Trung ương tình báo Đức khi liên lạc với điệp viên có thể tuyệt đối tin tưởng là chính điệp viên đó chứ không phải ai đó được cài vào đang phát điện đi.

Trong mỗi trường tình báo phá hoại có một đơn vị đặc biệt bí mật đảm trách việc chế tạo các loại giấy tờ hoàn toàn phù hợp với lý lịch giả mà gián điệp tương lai sẽ đội lốt khi hoạt động bên kia chiến tuyến. Đó là các sổ quân tịch, các giấy biên nhận đồ vật, tiền bạc và thực phẩm, sổ y bạ và nhiều thứ khác.

Vào giai đoạn đầu chiến tranh, việc thu thập các giấy tờ đó không quá khó. Khi quân đội Xô Viết rút lui đã có không ít vật dụng tư trang kể cả những mẫu còn để trắng đã bị bỏ lại. Tuy vậy, dần dần, nhũng kiểu giấy tờ cũ bị thay đổi, còn những mẫu giấy tờ và mẫu mới được đưa vào lưu hành, con dấu bị thay đổi, các đơn vị quân đội và cơ quan dân sự được thành lập hoặc giải thể.

Ban đầu, bọn cầm đầu SD và Abwehr đã thu hút vào làm việc những nghệ nhân thợ khắc trong số các tù binh. Sau đó khi loại công việc này tăng lên về khối lượng, tình báo Đức tổ chức sản xuất hàng loạt những mẫu hộ chiếu, thẻ đảng, sổ quân tịch giả, đó là chưa nói đến những mẫu đơn giả như báo cáo, kết luận của uỷ ban y tế. . . Cuối cùng, chuyện đã đi tới mức, chúng còn sản xuất huân chương Liên Xô giả. Có thể dẫn không ít ví dụ và chứng cứ cho thấy cả Abwehr lẫn SD đã thu hút làm việc những chuyên gia có chuyên môn để giải quyết vô số những vấn đề lớn nhỏ bảo đảm cho hoạt động của điệp viên.

Để phục vụ cho kỹ thuật viết mật, các chuyên gia hoá học đã phát minh ra hợp chất mà không một chất phản ứng hoá học nào hay tia hồng ngoại có thể phát hiện được.

Thành phần chủ yếu của hợp chất này là máu của bản thân điệp viên. Khi cần, điệp viên chỉ cần cắt ngón tay trích lấy một giọt máu vào ngòi bút trộn lẫn với dung dịch thế là hợp chất mực viết mật đã sẵn sàng.

Ban đầu các dòng chữ sẽ có màu đỏ, nhưng mấy phút sau chúng sẽ biến mất. Chỉ ai biết được bí mật của hợp chất sử dụng mới có thể hiện lại và phục hồi nội dung đã viết.

Các kỹ sư quân sự đã phát minh những dụng cụ đặc biệt để những nhân viên phá hoại dùng để gắn những quả mìn tiểu hình vào thân ray mà từ tàu hoả đang chạy người ta không thể phát hiện được. Cả thuốc nổ cũng được nguỵ trang rất khéo léo - nó được đóng gói dưới dạng bánh lương khô.  Nhưng mặc dù chất lượng chế tạo trang thiết bị đôi khi rất cao, kể cả các loại giấy tờ cho bọn điệp viên phát xít nhưng cũng đã xảy ra khá nhiều vụ bại lộ. Các giấy tờ hoặc huân chương thu được từ bọn gián điệp bị phát giác được so sánh với những đồ thật và hiển nhiên người ta tìm được những dấu hiệu không trùng khớp như kiểu chữ nhái không chính xác, độ dày lớp men trên huân chương có khác biệt và nhiều điểm khác . Chỉ cần khi kiểm tra giấy tờ, người ta mở hộ chiếu ở một trang nhất định và phát hiện ra điểm khác biệt với hộ chiếu thật là đủ để  chắc hộ chiếu trong tay là giả.

Ví dụ, ở Kavkaz, từ tháng 1 đến tháng 11 năm 1942, phản gián Xô Viết đã phát giác và vô hiệu hóa gần 170 điệp viên của Abwehr; ở Stalingrad - chỉ trong tháng 9 -10 năm 1942 và nửa đầu năm 1942, đã bắt được gần 200 tên gián điệp.

Nhưng hoàn toàn rõ ràng là không phải tất cả các điệp viên được tung qua chiến tuyến đều đầu thú, mà cũng không phải tất cả các điệp viên hoạt động tích cực và khôn khéo đều bị vô hiệu hoá. Chính những tên tổ chức chiến dịch Zeppelin cho rằng hiệu quả hơn cả là điệp báo tầm gần ở chiều sâu 50km.

Ở đây nếu tin vào những số liệu lưu trữ thì có 10% số gián điệp cử đi đã trở về được. Điều đó có nghĩa là 1/10 trong số điệp viên đông đảo này đã bằng cách này hay cách khác đã tiến hành được hoạt động lật đổ, phá hoại.

HOẠT ĐỘNG CỦA TÌNH BÁO ĐỨC TRÊN HƯỚNG TÂY

Tất nhiên là tình báo Đức không chỉ hoạt động chống Liên Xô. Bọn quốc xã còn tiến hành cuộc chiến bí mật chống tất cả các quốc gia châu Âu, trừ những nước đã thiết lập chế độc độc tài phát xít. Đầu năm 1940, bộ tư lệnh tối cao Đức đã vấp phải một khó khăn khá tế nhị. Hai sĩ quan Wehrmacht trên đường đi Cologne đã nhận được giấy mời thăm người bạn cũ ở Munster. Một người trong số họ là giao thông viên đặc biệt và mang theo mình những tài liệu bí mật cực kỳ quan trọng mà cụ thể là các kế hoạch của Đức tấn công Bỉ và Hà Lan.

Cuộc gặp với người bạn cũ hấp dẫn đến nỗi các sĩ quan đã lỡ chuyến tàu hoả đi Cologne, còn người bạn của họ là một thiếu tá Luftwajf (không quân Đức) đã đề nghị đưa chúng đến đó bằng máy bay. Chúng đã đồng ý, nhưng do tầm nhìn hạn chế tên thiếu tá đã để máy bay bay lạc đường và chúng buộc phải hạ cánh bắt buộc gần Malin ở Bỉ.

Mấy tên sĩ quan Đức lập tức quyết định đốt huỷ các tài liệu mang theo, nhưng chúng lại không có... diêm và trước khi chúng kịp nghĩ ra cách khác để huỷ giấy tờ thì đã bị chính quyền Bỉ bắt giữ và đưa đến đồn cảnh sát. Khi bọn sĩ quan Đức còn lại một mình trong phòng đợi, chúng đã một lần nữa cố loại bỏ tài liệu bằng cách vứt vào bếp lò, nhưng giấy tờ đã không bị cháy mà chỉ bị xém một chút.

Người Bỉ đã dễ dàng lôi chúng ra khỏi ngọn lửa và sau đó thì giải mã.

Khi hay tin về điều đã xảy ra, Hitler đã nổi trận lôi đình. Lập tức hắn coi điều đã xảy ra là một âm mưu phản luốc có chủ định và hạ lệnh lập tức xử bắn may tên sĩ quan kia. Nhưng điều tra chỉ cho thấy chúng chỉ mắc tội không thận trọng.

Các cường quốc phương Tây đã sửng sốt khi lần đầu tiên được thấy các kế hoạch tấn công. Nhưng cuối cùng họ quyết định là các tài liệu được người Đức chủ định tung ra để đánh lừa họ. Rõ ràng là họ không thể hình dung được một sự cẩu thả đến như thế lại có thể xảy ra.

Không lâu sau vụ việc này, Schellenberg đã bị Hitle triệu đến gặp lúc đêm khuya và được lệnh thảo mệnh lệnh về việc chấp hành các nguyên tắc bảo mật trong Wehrmacht. Tên thủ lĩnh SS đã rất lo lắng sau cuộc nói chuyện với Hitler mới đây và hạ lệnh cho Schellenberg trình bản thảo mệnh lệnh sau hai giờ. Nhưng dù hắn cố gắng thế nào thì Hitler vẫn không hài lòng với bản thảo mệnh lệnh và hắn đã đích thân đọc phương án của mình.

Bản chất của phương án của Hitler là tất cả các vấn đề liên quan đến việc tiến hành chiến tranh thì chỉ những người có liên quan trực tiếp mới được biết. Ngoài ra, đối với SS và SD thì điều này không phải là mới - đó là các cục trưởng không bao giờ báo cho nhau về việc chúng đang làm gì. Nguyên tắc bí mật quá mức ấy nhiều khi không có lợi cho công việc, đôi khi nó còn gây ra hiện tượng trùng lặp trong hoạt động của các cục.

Tháng 3 năm 1940, Hitler ra lệnh xây dựng kế hoạch Weserubung - các chiến dịch nhằm chiếm đóng Đan Mạch và Na Uy. Cùng với việc này, cơ quan của Schellenberg được giao nhiệm vụ đẩy mạnh các mối liên hệ với Na Uy mà Cục tình báo đối ngoại của Schellenberg đã thiết lập được từ trước ở Hamburg.

Các liên hệ này được thực hiện chủ yếu thông qua nhân viên các công ty hàng hải Đức - Na Uy và các hãng đánh cá và chế biến cá. Các chi nhánh ở Na Uy của các hãng này đã được biên chế các điệp viên Đức. Nhiệm vụ trọng yếu nhất của chúng bây giờ là thu tin về. . . thời tiết, vì các hoạt động của hạm đội Đức, trong đó có các tàu vận tải lớn chở quân là phụ thuộc vào nó. Thông tin đó cũng cực kỳ quan trọng đối với Luftwaffe. Tất cả các tin tức này đã được chuyển về dưới dạng các tờ báo giá và giấy chào hàng, cũng như các thông báo về tải trọng của các tàu cá được chuyển về qua điện thoại và vô tuyến điện.

Quyết định của Hitler đánh chiếm Đan Mạch và Na Uy đã được đẩy nhanh khi xuất hiện những báo cáo của tình báo Đức cho biết người Anh đã tập trung hạm đội của mình không xa bờ biển Na Uy. Nhiệm vụ chính của tình báo quốc xã bây giờ là tuân theo những hoạt động chuẩn bị tiến công của Wehrmacht.

Tuy nhiên, việc di chuyển và tập trung quân Đức được tiến hành rất nhanh và sự vội vã đó làm cho việc bảo mật trở nên cực kỳ khó khăn. Cục tình báo của Schellenberg đã tập trung chú trọng lập chế độ kiểm soát nghiêm ngặt nhất đối với những cảng đang tiến hành xếp quân và vũ khí trang bị. Tất cả các khu vực cảng, khách sạn, tuyến đường trục và đường sắt đều được kiểm soát cực kỳ cẩn mật.

Tuy vậy điều đó là rất khó. Schellenberg đã viết trong hồi ký của hắn như sau:

“Tuy nhiên, ở Stettin, vấn đề bảo mật thật là một thảm họa. Cả thành phố giống như một rạp xiếc khổng lồ mới bị lột bạt che: các đơn vị quân đội lớn đến rồi đi nườm nượp.

Các binh lính đi tìm đơn vị của mình, các hạ sĩ quan và sĩ quan gào thét chửi tục, chạy ngược chạy xuôi trong khi binh lính của họ thì đang chuẩn bị lên tàu. Đa số binh lính là lính bộ binh Alpe của áo với tính buông tuồng và cẩu thả. Rất khó buộc họ chấp hành các biện pháp bảo mật. Cho đến nay tôi vẫn không hiểu làm thế nào mà sự di tuyển quân như thế mà thoát khỏi được sự chú ý của đối phương. Họ đã có thể rất dễ dàng biết được điểm đến của các tàu vận tải. Tuy nhiên, Ribbentrop đã gửi đến cho tôi một yêu cầu: ông ta muốn biết tôi có đủ điệp viên để bảo đảm an ninh cho hoàng tộc Đan Mạch một khi chiến sự nổ ra ở Đan Mạch không. Nhưng khi thời cơ đến, chiến dịch ở Đan Mạch đã diễn ra đúng kế hoạch, nhanh chóng và không có  máu.

Khi Hitler quyết định đánh chiếm Đan Mạch và Na Uy, ông ta không biết dự thảo quyết định đã được Hội đồng Tối cao Đồng minh thông qua ngày 28 tháng 3 năm 1940 . Theo quyết định này, người ta dự kiến thiết lập các bãi thuỷ lôi dọc theo bờ biển Na Uy, Đan Mạch và Thuỵ Điển mặc dù điều đó sẽ vi phạm quy chế trung lập của các nước này. Nếu như Hitler biết tin này thì ông ta đã không phải mất từng ấy thời gian để giải thích và thanh minh về việc đánh chiếm các nước ấy”.

Liên quan đến việc chiếm đóng Bỉ và Hà Lan thì mọi chuyện đơn giản hơn với Hitler. Nhờ chiến dịch do Schellenberg tiến hành nhằm thiết lập liên hệ với các tình báo viên Anh Best và Stevens ở Venlo và sau đó là bắt giữ họ - điều đã được chúng tôi giới thiệu ở trên, mà phát xít Đức đã có được cái cớ thực sự để tuyên bố các nước này vi phạm quy chế trung lập.

Kết quả đã xuất hiện mau chóng. Dựa trên báo cáo của Schellenberg về chiến dịch đã tiến hành, Bộ Ngoại giao Đức đã soạn một công hàm gửi các chính phủ Bỉ và Hà Lan thông báo về việc Đức lập tức chiếm đóng đất nước họ. Công hàm đã được gửi ngày 9 tháng 5 năm 1940. Sáng ngày 10 tháng 5, quân Đức đã bắt đầu tiến công sang phía Tây. Các chiến dịch quân sự trên hướng này đã diễn ra tốt đẹp mặc dù có chuyện thất thố sơ xuất ở gần Malin khi các kế hoạch tấn công của thống chế von Manstein bị lọt vào tay người Bỉ. Điều thật kinh ngạc là trên thực tế tất cả các kế hoạch này đã được thực hiện. Bộ tổng tham mưu Đức đã muốn thay đổi chúng, nhưng Hitler và Manstein thì tính tới khả năng đánh lừa kép nên đã đòi giữ nguyên chúng.

Quân Đức ở phía Nam và phía Tây biên giới tiếp tục ở trạng thái phòng ngự, trong khi các lực lượng chính đang tấn công vào điểm nối giữa phòng tuyến Maginot và các trận địa phòng ngự của Bỉ - đó là điểm đứt quãng chỉ được che chắn bởi những công trình phòng thủ mỏng manh.

Tình báo Đức đã thực hiện một khối lượng công tác chuẩn bị đồ sộ. Các điệp viên của nó đã xâm nhập vào các nhà máy sản xuất xi măng ở Nancy, Sargemin và Metz, đã cung cấp thông tin chính xác cho bộ tham mưu Wehrmacht về các cứ điểm của phòng tuyến Maginot.

Các điệp viên làm việc tại các nhà máy vũ khí danh tiếng Schneider-Cresaut, đã báo tin cho Trung ương tình báo Đức về tình hình trang bị của các đơn vị pháo binh và xe tăng Pháp. Thậm chí họ đã thu được cả các bản chụp các mật lệnh và kế hoạch tác chiến của Trung ương Phòng Nhì Pháp.

Những đơn vị huấn luyện đặc biệt được phối hợp với tình báo quân sự đã được sử dụng để tác chiến chống pháo đài kiên cố nhất của hệ thống phòng thủ Bỉ - Pháo đài Eben Emel. Các kế hoạch của những chiến dịch này đã được vạch ra, nghiên cứu và xem xét kỹ càng trong những điều kiện gần với tình huống chiến đấu khá lâu trước khi các đơn vị này được tung vào trận. Pháo đài Eben Emel đã bị đánh chiếm sau trận tập kích bất ngờ của trung đoàn huấn luyện Brandenburg được hỗ trợ bởi các đơn vị lính dù được huấn luyện đặc biệt.

Đó là trận tập kích đầu tiên có sử dụng lính dù trên quy mô lớn và một số lượng lớn tàu lượn hạ cánh ngay trong khu vực pháo đài. Trong một chiến dịch tương tự, lính dù Đức đã ngăn chặn được việc phá huỷ cây cầu qua sông Selda, còn lực lượng mặt đất đã có thể hội quân với các đơn vị đổ bộ đường không trong một thời gian khá ngắn.

Một lần nữa, chúng ta nhường lời cho một trong những thành viên tích cực nhất và một trong những tên cầm đầu của những sự kiện được kể là Walther Schellenberg:

“Tôi đã được giao một nhiệm vụ đặc biệt. Với sự giúp đỡ của các chuyên gia từ Bộ Tuyên truyền và của các phương tiện truyền thông khác, tôi đã lập ra các chương trình phát thanh khác nhằm mục đích gây ra càng nhiều càng tốt nỗi kinh hoàng trong địch thủ của chúng ta, nhất là người Pháp.

Chúng tôi có được những thành công lớn trong việc này trước hết là nhờ tiến sĩ Adolf Raskin, khi đó là Giám đốc Đài phát thanh ở Saarbruken và là bạn thân của tôi.

Trong tay ông có ba Đài phát thanh mạnh mà thông qua đó ông đã gửi đi một dòng thác tin tức bất tận bằng tiếng Pháp dưới dạng những bản tin chính thức của các nguồn tin Pháp, trên thực tế chính là kết quả của sự tưởng tượng của ông ấy.

Những bản tin giả này đã là nguyên nhân chủ yếu gây ra sự hoảng loạn chết người trong dân thường Pháp.

Các dòng người chạy nạn đã bịt kín tất cả các con đường và làm cho việc di chuyển quân trong hậu phương của Pháp trở nên không thể thực hiện. Trong khi đó, mặc dù có những khó khăn do chiến tranh tạo ra, các điệp viên Đức ở Pháp đã tiếp tục thu tin và chuyển về cho chúng tôi thông qua mạng lưới liên lạc viên đặc biệt băng qua chiến tuyến và qua điện thoại (một đường dây điện thoại đã được đặt qua phòng tuyến Maginot ở Sarralb).

Một thủ đoạn tuyên truyền khác đã gây tổn thất lớn cho người Pháp là việc các máy bay Đức và các điệp viên đã phát tán một số lượng lớn các truyền đơn nhỏ bề ngoài có vẻ vô hại được in bằng tiếng Pháp "những lời sấm truyền" của Đức Mẹ - quả thực là nhiều lời sấm truyền của Đức Mẹ đã được đưa vào nội dung truyền đơn.

Tờ truyền đơn này đã tiên đoán những tàn phá khủng khiếp do "những chiếc xe lửa bay", hơn nữa còn nhấn mạnh không chỉ một lần rằng, miền Đông Nam Pháp sẽ thoát được tai ách này. Khi làm tờ truyền đơn này, chính tôi cũng không thể tưởng tượng được là nó lại có hiệu quả ghê gớm như vậy. Tất cả những nỗ lực của chính quyền dân sự và quân sự nhằm ngăn lại những dòng người khổng lồ đổ về miền Đông Nam nước Pháp đã hoàn toàn vô hiệu.”

Tiếp sau đó là cuộc tấn công của đoàn quân xe tăng của Huderian vào Amien, Abvile bị chiếm, quân đội Bỉ đầu hàng và cuối cùng là nỗ lực thất bại của liên quân Anh- Pháp nhằm thoát khỏi vòng vây của Đức ở Arras. Từ thời điểm này, cuộc hành quân về tổng thể trên thực tế đã thắng lợi.

Các sự kiện diễn ra sau đó và thất bại của các tập đoàn quân Đức trong việc phát huy thắng lợi lớn của mình trên các chiến trường ở Flandria và Pháp đã tìm thấy sự lý giải cuối cùng ở trong tính cách của con người Adolf Hitler.

Các nhà nghiên cứu nước ngoài giải thích điều này là vào thời điểm đó, thần kinh của Hitler có vấn đề và ông ta đã không có đủ dũng cảm để thực hiện một bước quyết định mà nhờ đó đã có thể giành được một thắng lợi to lớn: tấn công lực lượng Anh-Pháp ở Dunkerque từ phía Tây. Thậm chí trong Bộ tổng tham mưu Đức cũng có những người chia xẻ ý kiến này.

Nhưng theo ý kiến của Schellenberg thì nguyên nhân  thật sự nằm ở chỗ Hitler coi người Pháp là một dân tộc đang suy tàn, còn người Anh là một dân tộc anh em có họ hàng với dân tộc Đức bởi vậy đáng để duy trì. Quốc trưởng hy vọng là cuối cùng thì nước Anh cũng sẽ nghĩ lại và liên kết với nước Đtức. Đúng là Hitler đã ra lệnh chuẩn bị xâm lược nước Anh, nhưng vì những tâm trạng và lo âu thầm kín của mình mà Hitler đã hành động rất lừng chừng.

Trái với sự can thiệp cương quyết thường gặp của mình vào những vấn đề tương tự với tư cách tổng tư lệnh tối cao, lần này Hitler đã để cho việc thông qua quyết định bị trì hoãn vì có những bất đồng cho đến khi tất cả trở về con số không.

Mặc dù có những dao động trong đường lối chính trị và quân sự của giới lãnh đạo cao cấp, tất cả các cơ quan, ban, ngành của nước Đức đã tiến hành chuẩn bị chiến dịch “Hải Sư” trực tiếp xâm lăng nước Anh và đổ bộ một lực lượng quân đội lớn lên lãnh thổ Anh. Các hoạt động chuẩn bị này được tiến hành với tiến độ tối đa và với sự cẩn thận đặc trưng kiểu Phổ.

Cũng Schellenberg đã hồi tưởng lại rằng “...Vào cuối tháng 6 năm 1940, tôi đã được lệnh soạn một sách cẩm nang bỏ túi cho binh sĩ tham gia cuộc xâm chiếm có mô tả ngắn gọn những cơ quan chính trị, hành chính và kinh tế trọng yếu nhất của nước Anh cùng đặc điểm cửa các nhà lãnh đạo và hoạt động xã hội của nước này.

Sách cẩm nang cũng có một số chỉ dẫn cần thiết cho trường hợp đánh chiếm các toà nhà của Bộ Ngoại giao, Bộ Chiến tranh, Bộ Nội vụ và các phòng, ban của cơ quan tình báo. Nhiệm vụ này đã làm tôi mất nhiều thời gian.

Một nhóm người được lựa chọn đặc biệt từ các thuộc hạ của tôi đã phải thu thập và hệ thống hoá tài liệu thu được từ các nguồn.

Khi sách cẩm nang được soạn thảo xong, nó được in với số lượng 20.000 bản và được cất giữ trong căn phòng cạnh phòng làm việc của tôi. Năm 1943, toàn bộ số cẩm nang này đã bị cháy trong một vụ cháy xảy ra sau một trận ném bom. Kết cục của số sách này là một biểu tượng hiển nhiên của sự sụp đổ về khả năng của Đức ở phía Tây".

CHIẾN DỊCH CICERO.

(Trích từ cuốn “Mê cung-Hồi ký của tên trùm tình báo phát xít” của W. Schellenberg.) ([9])

Sáng 28 tháng 10 năm 1943, sau khi đến chỗ làm, tôi  chuẩn bị xem xét những bức điện gửi đến trong đêm qua thì H. Wagner, cánh tay phải của Ribbentrop ([10]) điện đến hỏi chúng tôi có thể gặp vì một việc khẩn cấp không thể trì  hoãn và không thể nói được trên điện thoại hay không.

Khi đến chỗ tôi, ông ta báo cáo về bức điện vừa mới nhận được từ von Papen([11]) (lúc đó đang là đại sứ Đức tại Thổ Nhĩ Kỳ) trong đó nói về một đề nghị lạ lùng của một người tự xưng là người hầu của đại sứ Anh, Sir Hugh Knatchbull-Hugessen tại Ankra (thủ đô Thổ Nhĩ Kỳ).

Ông ta đề nghị bán cho chúng tôi một loạt tài liệu tuyệt mật của sứ quán Anh lấy một khoản tiền mặt lớn là 20.000 bảng Anh. Ông ta đòi 15.000 bảng Anh cho mỗi cuộn phim tiếp sau chụp các tài liệu như thế. Do đề nghị đó hoàn toàn thuộc thẩm quyền của cơ quan tình báo và có độ mạo hiểm cao, nên Ribbentrop muốn biết ý kiến của cá nhân tôi là có nên tiếp nhận đề nghị này không.

Thoạt nhìn, cái trò này quả thật rất khả nghi. Tuy vậy, thông tin mà các nguồn khác cung cấp cho chúng tôi cho đến lúc đó lại rất chung chung, không tạo điều kiện đưa ra những quyết định có đủ cơ sở. Sau những năm hoạt động trong cơ quan tình báo, tôi thường buộc phải ra những quyết định mạo hiểm như thế và nhờ thế tôi đã có một trực cảm nào đó.

Nhưng trước khi thanh toán tiền, cũng nên đánh giá nhanh nội dung các tài liệu. Tôi tin tưởng chắc chắn Moisich, người mà tôi biết là một tình báo viên thông minh và lọc lõi sẽ làm việc này. Sau khi cân nhắc tất cả mọi yếu tố tôi khuyên chấp nhận đề nghị của tay người hầu và lập tức cử giao thông viên đặc biệt mang ngay khoản tiền yêu cầu ban đầu lấy từ quỹ của cơ quan tình báo sang Ankara.

Ngày hôm sau, 20.000 bảng Anh đã được chuyển tới Ankara bằng máy bay.

Tôi cực kỳ sốt ruột ngóng chờ tin của Moisich. Ba ngày sau tin đã về tới. Ông ta đã liên hệ với người đó mà tạm thời có tên là Piero. Moisich tự giới thiệu với ông ta mình là phái viên của Janke, người mà Piero từng làm người hầu cho trong một thời gian ngắn.

Piero người tầm thước, xanh xao, với đôi mắt sâu và có chiếc cằm đầy cương nghị. Ông ta nói rất ít và tạo cho Moisich ấn tượng về một con người tàn bạo và rất có năng lực. Tất cả các câu trả lời của ông ta đều rõ ràng và chính xác. Sau cuộc nói chuyện với đối tượng lạ kỳ này, Moisich cảm thấy mình ở trong tình thế khó xử. Là một nhân viên tình báo, ông ta tất nhiên là rất muốn chấp nhận đề nghị.

Nhưng số tiền mà người kia đòi lại quá lớn và công việc thì lại mạo hiểm quá chừng.

Vấn đề còn phức tạp thêm ở chỗ Piero ra thời hạn 3 ngày để Moisich phải trả lời. Piero hất tay về phía đại sứ quán Liên Xô để cảnh báo rằng ở đó đang có những khách hàng khác đang chờ đợi ông ta. Moisich đã quyết định cầu cứu von Papen và thông qua ông này để nhận được càng nhanh càng tốt quyết định của bộ ngoại giao và khi cần – và cả tiền để trả cho Piero nữa.

Khi nhận được những cuộn phim đầu tiên, trước khi trả tiền, Moisich đã cho hiện và xem lướt nội dung các phim chụp. Trong hai cuộn phim đầu có những tin tức động trời và chúng lập tức được von Papen gửi ngay cho Ribbentrop bằng điện đài. Đó là những thư từ tuyệt mật của sứ quán Anh ở Ankara với Bộ Ngoại giao Anh ở London. Trên các tài liệu còn có những ghi chú của đích thân đại sứ Anh liên  quan đến quan hệ Anh-Thổ và Anh-Nga.

Đặc biệt có giá trị là danh mục đầy đủ các vật tư cung cấp cho Liên Xô theo kế hoạch cho vay năm 1942 và 1943.

Trong các tài liệu còn có một báo cáo sơ bộ của Bộ Ngoại giao Anh về kết quả cuộc gặp các ngoại trưởng vào tháng 10 năm 1943 ở Moskva với sự có mặt của Cordell Hell, Eden và Molotov.

Nội dung phim chụp cũng rất lôi cuốn làm tôi quên hết tất cả chỉ chúi đầu vào nghiên cứu các tài liệu này, thậm chí không đưa ra ngay những mệnh lệnh bắt buộc trong những trường hợp như thế mà tôi phải làm ở cương vị cục trưởng tình báo. Các mệnh lệnh là như sau:

1. Trình ngay lên Hitler các báo cáo thông qua Himmler.

2. Chuyển ngay tài liệu cho tướng Tile (cục trưởng trinh sát vô tuyến điện và mã thám OKW của bộ tư lệnh tối cao lực lượng vũ trang) để ông ta có thể bắt tay vào tìm khoá mật mã của Anh. Bốn chuyên gia giải mã hàng đầu của Đức, trong đó có hai giáo sư toán đã làm việc liên tục mấy tuần liền cho đến khi khám phá được một phần mã. Đó là một thành công cực kỳ lớn. Những nhận xét viết bên lề các tài liệu, ngày tháng mã hoá từ London và Ankara cũng rất hữu ích cho chúng tôi.

3. Các chuyên viên phải lập được danh mục các câu hỏi mà khi trả lời chúng tôi sẽ có thể khẳng định cho Hitler về tính xác thực của các tài liệu. Tất nhiên điều đó có ý nghĩa rất lớn bởi vì khả năng có thể dựa vào chúng để đưa ra các quyết định chính trị hay không là phụ thuộc vào điều đó.

4. Thông báo cho thứ trưởng ngoại giao von Schteengraht về những biện pháp mà tôi đã áp dụng và rằng, Moisich sẽ chịu trách nhiệm chỉ đạo việc này. Do điệp vụ liên quan đến khoản chi phí lớn, tôi đã hỏi von Schteengraht là phải lấy số tiền này lấy từ nguồn nào.

Schteengraht trả lời tốt nhất là tôi nên chịu mọi khoản chi phí và nếu như chi phí quá lớn chúng tôi không chịu được thì Bộ Ngoại giao sẵn sàng hỗ trợ tài chính.

Sau đó, tôi đã nhận được từ Istanbul bản điện mật mã thông báo Moisich được lệnh có mặt tại Berlin và báo cáo trực tiếp cho Ribbentrop. Tôi rất bực vì người ta không thèm bàn bạc với tôi về vấn đề này. Bởi vậy, tôi đã thu xếp để Moisich gặp tôi trước khi đến gặp Ribbentrop. Tôi không muốn Ribbentrop nhúng mũi vào điệp vụ Cicero - Papen đã tôn vinh Piero với cái biệt danh ấy vì sự hùng hồn trong các tài liệu của ông ta.

Buổi nói chuyện cặn kẽ đầu tiên với Moisich diễn ra vào ngày hôm sau sau khi ông ta đã gặp Ribbentrop.

Chúng tôi cố tìm hiểu những động cơ nào cho những hành động của Cicero. Lúc đó còn khó xác định giá trị của các phim chụp, nhưng chúng tôi đã kết luận rằng, khoản tiền kín chúng tôi đã chi ra không phải là vô ích.

Kể cả những tài liệu này là do tình báo địch đẩy cho chúng tôi thì việc nghiên cứu chúng cũng rất có lợi bởi vì nó cho phép nắm được những phương tiện mà kẻ địch dùng để đánh lạc hướng chúng tôi. Nhưng cũng như đã nói với Moisich, tôi tin đây là tài liệu thật. Nó hoàn toàn phù hợp với bức tranh tình hình chính trị chung như tôi hình dung.

Tôi ra lệnh cho Moisich gửi ngay về Berlin tất cả những phim mà Cicero chuyển cho để các nhân viên của chúng tôi kịp nhân bản cho đủ số lượng phát cho những người liên quan. Khi cần hỗ trợ về kỹ thuật, ông ta có thể sử dụng các máy bay liên lạc bay tới Ankara hai lần một tuần. Chúng tôi cũng dự định cả việc cử khẩn cấp đến đó một chuyên gia ảnh với đầy đủ thiết bị cần thiết. Trong thời gian thực hiện nhiệm vụ, chúng tôi trao cho ông ta quy chế ngoại giao.

Sau đó, tôi và Moisich đã bàn bạc một số vấn đề xung quanh lý lịch của Cicero. Cicero khẳng định là cha anh ta trong thời gian Thế chiến I sống ở Constantinopol, ở đó ông ta bị lôi vào một vụ cãi lộn vì người chị gái và đã bị giết chết. Sau này, anh ta lại nói rằng cha anh ta bị một người Anh giết trong một cuộc đi săn ở Albania. Chính điều đó đã khơi dậy lòng căm thù với người Anh và thúc đẩy anh ta đến những hành động sau này.

Sự trái ngược giữa hai lời kể này gây nên sự nghi ngờ về sự trung thực của Cicero, tuy nhiên các tài liệu đã tự nói lên tất cả. Anh ta cũng khẳng định hoàn toàn không biết lấy một từ tiếng Anh, sau này chúng tôi biết đó cũng là sự dối trá. Bản thân tôi không quá xem nặng những chi tiết vặt vãnh này, nhưng chúng cũng gây ra những phiền toái không nhỏ và tôi phải mất nhiều công sức để thuyết phục Hitler và Himmler về độ tin cậy của các tài liệu nhận được của Cicero.

Đến cuối tháng 12 năm 1943, chúng tôi có thêm những nghi ngờ về sự trung thực của Cicero và cùng với chúng là về tính xác thực của các tài liệu cũng tăng theo vì chúng tôi đã phát hiện những vết ngón tay của anh ta trên một bức ảnh.

Cicero khẳng định rằng, anh ta tự chụp ảnh một mình mà không hề có sự giúp đỡ của ai vì anh ta đã tập chụp lại tài liệu trong hai năm trời. Anh ta còn kể cho chúng tôi về phương pháp làm việc của mình nữa: là một người hầu của đại sứ Anh, anh ta hiển nhiên phải hầu hạ ông ta khi chuẩn bị đi ngủ. Viên đại sứ có thói quen uống thuốc ngủ trước khi đi ngủ bởi vậy khi ông ta đã ngủ, Cicero ở lại phòng để làm sạch quần áo cho chủ. Nhờ đó anh ta có cơ hội lấy ra chùm chìa khoá, mở két và chụp tài liệu dưới ánh sáng mạnh bằng chiếc máy ảnh Leika mà chúng tôi đã trang bị cho anh ta. Trong nửa giờ, Cicero kịp chụp toàn bộ tài liệu và xếp chúng vào chỗ cũ, chải sạch và là bộ quần áo của chủ nhân. Ấy vậy mà bỗng nhiên lại có vết ngón tay của chính Cicero!

Tôi hỏi ý kiến của các chuyên viên của cục tôi. Sau khi cố hình dung lại những hành động của Cicero, chúng tôi đã đi đến kết luận rằng, ông ta không thể một tay giữ tài liệu, còn tay kia lại điều khiển được chiếc máy ảnh Leika. Các chuyên viên của tôi kết luận: Cicero làm việc không phải một mình.

Điều đó chỉ cho thấy Cicero đã không nói hết sự thật cho chúng tôi, nhưng không có nghĩa là các tài liệu là giả.

Còn chúng tôi nhờ các tài liệu này đã khám phá được một phần khoá mã ngoại giao của Anh. Một trong những tin quan trọng đầu tiên mà chúng tôi gặp trong tài liệu của Cicero là tin tức về cuộc đổ bộ vào nước Pháp đang được chuẩn bị có mật danh Overlord.

Khi những từ này xuất hiện lần đầu trong các tài  liệu, tôi liên lạc ngay với tướng Tile và ông này lập tức áp dụng các biện pháp để chúng tôi có thể xác định ở đâu và vào lúc nào cái từ Overlord xuất hiện trong các bức điện mật mã của địch.

Các chuyên gia đưa ra ý kiến Cicero có thể dùng sáp đặc biệt để lấy mẫu chìa khoá két của đại sứ Anh.

Để làm việc đó, chúng tôi đã gửi tài liệu hướng dẫn cho  ông ta và một hộp sáp nhỏ dùng để chứa mẫu gửi về  Berlin. Sau một thời gian rất ngắn, chúng tôi đã nhận  được mẫu chìa khoá và các nghệ nhân của chúng tôi bắt tay vào việc. Ba ngày sau, chìa khoá chiếc két của đại sứ Anh ở Ankara đã nằm trên bàn tôi. Đó là một kiệt tác của sự khéo léo của người Đức.

Sau khi nhận được chìa khoá, Cicero mừng khôn tả.

Anh ta còn nói chìa khoá mới còn tốt hơn cả chìa khoá thật của vị đại sứ. Bây giờ, anh ta có thể tiến hành công việc của mình một cách an toàn hơn khi vị đại sứ vắng nhà.

Ngoài các bản thảo các bản điện mật mã do Sir Knatchbull-Hugessen viết về các vấn đề quan hệ giữa Thổ Nhĩ Kỳ và Anh, trong số các tài liệu do Cicero cung cấp còn có:

1. Báo cáo về hội nghị ở Cairo (tháng 11 năm 1943) với sự có mặt của Roosevelt, Churchill và Tưởng Giới Thạch. Kết quả quan trọng nhất của hội nghị là lời hứa của Roosevelt trả lại Mãn Châu Lý cho Trung Quốc sau khi đánh bại Nhật Bản. Bởi vậy, chúng tôi ngạc nhiên khôn tả khi vào cuối tháng 2 năm 1945, một nữ điệp viên người Ba Lan của chúng tôi báo cáo về sự tồn tại của một thoả ước bí mật giữa Mỹ và Nga về vấn đề này.

Theo thoả ước này thì Roosevelt đã không hề bàn bạc với Tưởng Giới Thạch mà đã nhất trí đưa vào vùng ảnh hưởng của Nga tuyến đường sắt xuyên Mãn Châu Lý và các hải cảng Port-Arthur, Đại Liên. Và tất cả cái đó là để người Nga đồng ý tuyên chiến với Nhật ba tháng sau. Thật khó mà thuyết phục để các lãnh tụ của chúng ta tin rằng đã có sự thay đổi lập trường như thế của Hoa Kỳ.

2. Các báo cáo về hội nghị Teheran (từ ngày 28 tháng 11 đến ngày 2 tháng 12 năm 1943 giữa Rooseelt, Churchill và Stalin) và về các cuộc hội đàm của các tướng lĩnh đồng minh tại hội nghị này.

Qua các tài liệu mà Cicero cung cấp, đã hoàn toàn sáng tỏ là Thổ Nhĩ Kỳ đã được giành cho một vị trí đặc biệt. Đáng tiếc là không có tin tức gì về Hy Lạp. Tuy nhiên, một điều không còn nghi ngờ gì nữa là với thoả thuận đạt được ở Teheran thì Ba Lan, Hungary, Rumani và Nam Tư đã chuyển sang nằm dưới sự bảo trợ của quân đội Xô Viết.

Nội dung các tài liệu này đã gây ra một ấn tượng kinh hoàng. Chúng tôi viết kèm theo chúng những nhận xét rõ ràng đến mức không thể lý giải khác đi được. Chỉ có mỗi mình Ribbentrop là vẫn cố đọc để tìm ra những ẩn ý của chúng và luôn thấy trong các tài liệu sự phản ánh những bất đồng giữa Nga và các nước đồng minh phương Tây.

Hitler đã phản ứng đúng như tôi dự đoán. Ông ta tuyên bố rằng, bây giờ, hơn lúc nào hết, cần phải tập trung mọi lực lượng cho cuộc chiến tranh tổng lực để đánh bại hoàn toàn kẻ thù bằng cách huy động mọi tiềm lực bất kể mọi tổn thất.

Rõ ràng là tất cả các tài liệu của Cicero đã làm cho Himmler lo lắng. Không lâu trước Lễ Giáng sinh năm 1943, ông ta cho mời tôi tới. Tôi báo cáo ông ta về một loạt vấn đề, nhưng ông ta đột ngột ngắt lời tôi:

- Schellenberg, bây giờ tự tôi đã thấy phải có cái gì đó được thực hiện. Chỉ có điều là vô cùng khó. - Tôi không thể tin vào tai mình khi ông ta nói tiếp: - Vì Chúa, ông đừng có để mất liên lạc với Hewitt (Abram Stevens Hewitt - đặc sứ của của Tổng thống Roosevelt tại Stockholm). Ông có thể  bằng cách nào đó chuyển lời cho ông ta biết là chúng ta muốn bàn bạc với ông ấy không?

Sau câu chuyện này, những đòn đánh của số phận liên tiếp ập xuống chúng tôi. Trong các tài liệu của Cicero có nói rằng, quy chế trung lập của Thổ Nhĩ Kỳ sẽ không còn tồn tại lâu nữa. Từng bước, người Thổ đang chuyển sang phía đồng minh. Theo các tài liệu thì quá trình Peremanivanie của Thổ Nhĩ Kỳ sẽ hoàn tất trước ngày 15 tháng 5 năm 1944; ở mức độ nào đó, việc Thổ chuyển sang phe đồng minh có liên quan đến chiến dịch Overlord. Như vậy, chúng tôi phải tính đến việc sẽ đụng độ với lực lượng đồng minh ở phía Tây sau ngày đó.

Vào khoảng tháng 2 hay tháng 3 năm 1944 Cicero chấm dứt hoạt động, còn vào tháng 4, Thổ cắt đứt quan hệ ngoại giao với Đức và gia nhập phe đồng minh.

Ngay từ đầu, tôi đã có cảm tưởng rằng, Cicero còn có một hoặc nhiều kẻ đồng loã. Vậy mà tôi cũng không thể đoán được động cơ của họ - chỉ đơn thuần là thói hám lợi, lòng căm thù hay đơn giản là sự ham mê mạo hiểm. Suy nghĩ của tôi thường quay lại với trường hợp kỳ lạ này. Tôi không chỉ một lần thấy loáng thoáng sau Cicero là bóng đen của cơ quan tình báo Thổ Nhĩ Kỳ.

Càng nghĩ về điều này tôi càng tin rằng bằng cách để cho chúng tôi lấy được những tài liệu quan trọng như thế, Thổ Nhĩ Kỳ đã định cảnh báo nước Đức và buộc Đức phải rời khỏi con đường đã dẫn nước Đức tới sự huỷ diệt toàn diện. Đồng thời, Thổ cũng cảnh báo chúng ta về việc gia nhập không tránh khỏi vào phe đồng minh của họ để bảo vệ mình trước đe doạ của nước Nga.”

Để bổ sung cho câu chuyện của Schellenberg, chúng tôi xin dẫn ra những lời bình luận của von Papen, đại sứ Đức khi đó ở Thổ Nhĩ Kỳ, đồng thời là một tình báo viên sừng sỏ. Ông ta đã viết về điệp vụ Cicero:

“Thông tin của Cicero cực kỳ giá trị vì hai lý do. Bản tóm tắt các quyết định được thông qua tại hội nghị Teheran đã được gửi cho đại sứ Anh. Nó đã bộc lộ những ý đồ của các nước đồng minh liên quan đến quy chế chính trị của nước Đức sau khi thua trận và cho chúng tôi biết những bất đồng giữa họ là gì. Nhưng điều quan trọng hơn trong thông tin của anh ta là anh ta đã cung cấp những tin tức chính xác về các kế hoạch tác chiến của đối phương.”

Tuy vậy, xét theo diễn biến tiếp theo của các sự kiện, bọn đầu sỏ phát xít Đức đã không thể hoặc đã không coi việc sử dụng đúng đắn thông tin này là cần thiết. Một mặt, dù sao chúng vẫn tiếp tục ngờ vực liệu có phải người Anh tung những tài liệu này ra nhằm đánh lạc hướng chúng. Mặt khác, khi nhận thức được tầm quan trọng của thông tin nhận được từ Cicero, các thủ lĩnh phát xít đã cố không mở rộng diện những người được biết về nó để tránh để lộ nguồn tin.

Bởi vậy, bọn chỉ huy Wehrmacht thực tế đã không sử dụng các tài liệu này vào việc lên kế hoạch tác chiến, mà cũng có thể là hoàn toàn không biết về chúng. Dù sao chăng nữa thì cuộc đổ bộ của liên quân Anh-Mỹ ngày 6 tháng 6 năm 1944 lên Normandy cũng là điều hoàn toàn bất ngờ với quân Đức.

Liên quan đến số phận sau này của chính Cicero thì theo một số nguồn tin, ông ta cũng không thể phát tài được. Số tiền 300.000 bảng Anh ông ta nhận được cho những bức ảnh là tiền giả. Có thể chúng đã được in ra tại xưởng in tiền của Otto Skorzeni. Tuy vậy, Schellenberg đã không hé một lời về việc này.

[1] SS viết tắt từ Schutzstaffel, tiếng Đức nghĩa là Đội quân phòng vệ (còn gọi là đội quân áo đen) là lực lượng tinh nhuệ của đảng quốc xã làm nhiệm vụ bảo vệ Adolf Hitler, là lực lượng an ninh đặc biệt ở Đức và các nước bị chiếm đóng, quản lý các trại tập trung phát xít trong Thế chiến II - ND.

[2] Gestapo viết tắt của Geheime Staatspolizei, lực lượng cảnh sát mật quốc gia rất tàn bạo của Đức phát xít - ND.

[3] Rudolf Hess (1894 – 1987) một trong những lãnh tụ Đảng Quốc xã Đức và trợ yhủ đắc lực nhất của Adolf Hitler, từng là quan chức cao cấp thứ 3 của Đệ tam Đế chế sau Hitler và Goering vào năm 1939. Năm 1941 chạy trốn bằng máy bay sang Scotland và bị bắt giam. Tại tòa án xét xử tội phạm chiến tranh năm 1945 – 1946, Hess bị kết tội là một trong những tội phạm chiến tranh chgủ yếu. Bị kết án chung thân và tự sát năm 1987 – ND.

[4] Reichswehr - tên gọi của quân đội Đức sau thế chiến I cho đến năm 1935.

[5] Wehrmacht - tên gọi của quân đội Đức phát xít Đức trong Thế chiến II.

[6] Những đoạn trích hồi ký của Schellenberg được dẫn ra ở đây và sau này được lấy từ ấn bản “Mê cung” W.Schellenberg.-M., 1991.

[7] Blitzkrieg là chiến thuật tác chiến đánh chớp nhoáng mà phát xít Đức đã áp dụng thành công trong giai đoạn đầu Thế chiến II, chiếm được phần lớn châu Âu và một phần lãnh thổ rộng lớn của Liên Xô.

[8] SMERSH - Cơ quan phản gián của Quân đội Liên Xô thời Chiến tranh Vệ quốc vĩ đại; NKVD - Bộ Dân uỷ Nội vụ Liên Xô.

[9] Cicero là bí danh của (1905-1971) người Albania làm bồi phòng cho đại sứ Anh Hugh Knatchbull-Hugessen tại Thổ Nhĩ Kỳ. Cơ quan tình báo Đức SD đã trả 300.000 bảng Anh giả (sản xuất trong chiến dịch Bernhard) cho những tài liệu mà điệp viên này cung cấp. Khi vụ bạc giả bị khám phá sau chiến tranh, Bazna đã kiện chính quyền Đức, nhưng thất bại. Cuộc đời Elyesa Bazna kết thúc trong nghèo đói ND.

[10] Joachim von Ribbentrop (1893-1946), ngoại trưởng Đức quốc xã) một trong những kiến trúc sư chủ chốt của hiệp ước không xâm lược Xô-Đức năm 1939, liên minh phe trục Đức-Italia-Nhật. Bị toà án Nuremberg kết án tử hình năm 1946 và bị treo cổ - ND

[11] Franz von Papen (1879-1969), nhà ngoại giao Đức quốc xã, từng đóng vai trò lớn đưa Hitler lên nắm quyền năm 1933 và trở thành phó thủ tướng của Hitler tháng 1 năm 1933. Đại sứ tại Áo (1934- 1938) và tại Thổ Nhĩ Kỳ trong thời gian Thế chiến II - ND.

Contents

ĐÔI NÉT VỀ LỊCH SỬ

KHÁI NIỆM “GIÁN ĐIỆP TỔNG LỰC”

THẾ CHIẾN II MỞ MÀN - CHIẾN DỊCH WAIS.

PHÂN CHIA ẢNH HƯỞNG GIỮA ABWEHR VÀ SD

SỰ RA ĐỜI CỦA RSHA

“CỤC NGHIÊN CỨU” TRUNG TÂM KỸ THUẬT CỦA CÁC CƠ QUAN ĐẶC VỤ ĐỨC.

CHIẾN DỊCH VENLO

VAI TRÒ CỦA CÁC CƠ QUAN ĐẶC VỤ ĐỨC TRONG VIỆC CHUẨN BỊ CHIẾN TRANH CHỐNG LIÊN XÔ

VAI TRÒ CỦA TÌNH BÁO ĐỨC TRONG VIỆC CHUẨN BỊ VÀ THỰC HIỆN KẾ HOẠCH BARBAROSSA

SỬ DỤNG NGƯỜI LƯU VONG VÀ CÁC TRUNG TÂM DÂN TỘC CHỦ NGHĨA

ĐẶC ĐIỂM CÔNG TÁC TUYỂN MỘ VÀ HUẤN LUYỆN ĐIỆP VIÊN CỦA TÌNH BÁO ĐỨC TRONG GIAI ĐOẠN CAO TRÀO CỦA CUỘC CHIẾN.

CHIẾN DỊCH CICERO.

Table of Contents

ĐÔI NÉT VỀ LỊCH SỬ

KHÁI NIỆM “GIÁN ĐIỆP TỔNG LỰC”

THẾ CHIẾN II MỞ MÀN - CHIẾN DỊCH WAIS.

PHÂN CHIA ẢNH HƯỞNG GIỮA ABWEHR VÀ SD

SỰ RA ĐỜI CỦA RSHA

“CỤC NGHIÊN CỨU” TRUNG TÂM KỸ THUẬT CỦA CÁC CƠ QUAN ĐẶC VỤ ĐỨC.

CHIẾN DỊCH VENLO

VAI TRÒ CỦA CÁC CƠ QUAN ĐẶC VỤ ĐỨC TRONG VIỆC CHUẨN BỊ CHIẾN TRANH CHỐNG LIÊN XÔ

VAI TRÒ CỦA TÌNH BÁO ĐỨC TRONG VIỆC CHUẨN BỊ VÀ THỰC HIỆN KẾ HOẠCH BARBAROSSA

SỬ DỤNG NGƯỜI LƯU VONG VÀ CÁC TRUNG TÂM DÂN TỘC CHỦ NGHĨA

ĐẶC ĐIỂM CÔNG TÁC TUYỂN MỘ VÀ HUẤN LUYỆN ĐIỆP VIÊN CỦA TÌNH BÁO ĐỨC TRONG GIAI ĐOẠN CAO TRÀO CỦA CUỘC CHIẾN.

CHIẾN DỊCH CICERO.