Cách mạng văn hóa liệt truyện

Thiên Đảo Hồ

Người dịch: Nguyễn Duy Chiếm

Nhà xuất bản: Cà Mau

Năm xuất bản: 2003

Cách mạng văn hóa liệt truyện

Tập 1

Chương I

TAI HỌA TỪ LƯ SƠN

1

Vì chuyện “chửi mẹ” nhau hai anh hùng trở mặt

Cảm chuyện xưa Mao khóc vì không con nối dõi tông đường

1. Kha Khánh Thi lặng lẽ cầm đi bản ghi lời phát biểu của Bành Đức Hoài

Vào năm thứ hai của cuộc chống phái hữu, mảnh đất Thần Châu bao la bước vào thời kỳ thần thoại. Chỉ trong mấy tháng, nông thôn cả nước đã công xã hóa, gang thép trong một năm tăng lên gấp đôi, lương thực tăng lên gấp bội, sản lượng lúa nước 10 tấn trên một mẫu, sản lượng khoai lang 60 tấn trên một mẫu, gia đình đã bị tiêu diệt, một người trong một đêm viết được 60 kịch bản, nới rộng thắt lưng để mà ăn, ăn cơm không mất tiền... chiến đấu gian khổ ba tháng, chạy bộ lên chủ nghĩa cộng sản, con người đã từ vương quốc tất yếu bước vào vương quốc tự do, con người đã trở thành vạn năng, có thể đi mây về gió, bay lên trời chui xuống đất, hô gió gọi mưa, đào non lấp biển, gieo đậu thành lính, cái gì cũng dễ như trở bàn tay. Muốn cái gì có cái nấy. Khẩu hiệu “đuổi kịp Anh, vượt qua Mỹ, thi đua với Liên Xô” về sản xuất gang thép vang trời dậy đất, trong chớp mắt, những lời nói hào hùng, những vệ tinh giá đã đầy ắp trên báo chí và đài phát thanh. Đầu óc mọi người đã nóng rực. Trước đây cho rằng chủ nghĩa cộng sản tươi đẹp nhưng xa vời, hình như chỉ trong một đêm đã từ trên trời rơi xuống.

Đại nhảy vọt mới triển khai được hơn một năm, đến năm 1959, mà kỳ tích không hề được thực hiện, thực tế xuất hiện lại là: đói khát, phù thũng, giày vò đến chết, đâu đâu cũng vậy, một tai họa do con người gây nên đang đổ lên đầu muôn triệu gia đình.

Nhưng đầu óc của những người quyết định chính sách cao nhất không hề nguội lạnh.

“Đây là bệnh cuồng nhiệt của giai cấp tiểu tư sản”. Nguyên soái Bành Đức Hoài, ủy viên Bộ chính trị, đã từng vì cách mạng lập bao chiến công hiển hách, đang giữ chức Bộ trưởng Quốc phòng lúc ấy đã đứng ra nói như vậy.

Lịch sử cũng thường phức tạp như thế đấy, câu nói chân thành lanh lảnh của Bành Đức Hoài đã đẩy mình vào cửa nhà tù thì đồng thời cũng làm cho một con người khác có được cơ hội mà ông ta khao khát đã lâu.

Thực ra vào khoảng thu đông năm 1958, Mao Trạch Đông đã phát hiện được những lộn xộn trong phong trào “đại nhảy vọt” và công xã nhân dân hóa. Rất nhiều người vội vội vàng vàng xông lên phía trước “muốn chạy bộ lên chủ nghĩa cộng sản”, rất nhiều công xã vội vã chuẩn bị tuyên bố sở hữu toàn dân, rất nhiều địa phương đã chuẩn bị xóa bỏ thương nghiệp và sản xuất hàng hóa. Để làm cho mọi người bình tĩnh lại, giải quyết sự lộn xộn về tư tưởng, theo đề nghị của Mao Trạch Đông, vào tháng 11 năm 1958 Trung ương Đảng đã triệu tập Hội nghị Trịnh Châu, sửa chữa sai lầm “tả” khuynh, tiếp theo đó lại tiến hành Hội nghị Bộ chính trị mở rộng ở Vũ Xương. Trên cơ sở hai hội nghị này, Trung ương Đảng đã triệu tập hội nghị toàn thể Ban Chấp hành Trung ương lần thứ 6 khóa 8 và thông qua “Nghị quyết về một số vấn đề công xã nhân dân”. “Nghị quyết” đã đánh giá cao sự xuất hiện của công xã nhân dân; chỉ rõ trước mắt công xã nhân dân trên cơ bản vẫn là tổ chức kinh tế của chế độ sở hữu tập thể; trao đổi hàng hóa không những không thể xóa bỏ, mà còn phải phát triển lớn hơn, quy định tư liệu sinh hoạt (bao gồm nhà ở) của cá nhân xã viên vĩnh viễn thuộc sở hữu cá nhân xã viên.

Vào khoảng tháng 2-3 năm 1959, Trung ương Đảng triệu tập Hội nghị Bộ Chính trị mở rộng tại Trịnh Châu (tức Hội nghị Trịnh Châu lần thứ hai). Trong Hội nghị này, Mao Trạch Đông đã nêu ra phương châm 14 câu để chỉnh đốn và xây dựng công xã nhân dân: “Thống nhất lãnh đạo, đội là cơ sở; phân cấp quản lý, giao quyền cho cấp dưới; hạch toán theo ba cấp, tự tính toán lỗ lãi, có kế hoạch phân phối, do công xã quyết định; tích lũy thỏa đáng, điều tiết hợp lý, lao động và vật tư, trao đổi ngang giá; phân phối theo lao động, thừa nhận sự chênh lệch”. Ý cơ bản mà Mao Trạch Đông nói ở đây là, trong hạch toán ba cấp: công xã, đại đội sản xuất và tiểu đội sản xuất trong công xã nhân dân, phải lấy đại đội sản xuất (vốn là hợp tác xã cao cấp) làm cơ sở, chống chủ nghĩa bình quân và việc điều động nhân lực, tiền vốn, tư liệu sản xuất của các đội sản xuất mà không hoàn lại.

Dựa vào ý kiến và phương châm của Mao Trạch Đông, Hội nghị Trịnh Châu lần thứ 2 đã định ra “Dự thảo: Một số quy định về thể chế quản lý công xã nhân dân”. Tiếp đó cũng vào khoảng tháng 3-4 năm 1959, Hội nghị Bộ Chính trị cũng định ra “Mười tám vấn đề của công xã nhân dân”. Hai văn kiện này đều quy định đội sản xuất (tức là Đại đội sản xuất) là đơn vị hạch toán cơ bản của công xã nhân dân, giải quyết trả lại tài sản xã viên đã điều động bình quân.

Đầu tháng 4 năm 1959, Trung ương Đảng triệu tập Hội nghị toàn thể Ban chấp hành Trung ương lần thứ 7 khóa 8, Hội nghị đã thông qua kế hoạch năm 1959, ngoài việc điều chỉnh đầu tư xây dựng, đã từng được công bố, kế hoạch vẫn duy trì chỉ tiêu cao như đã công bố, chỉ tiêu sản xuất thép định là 18 triệu tấn.

Lúc này, những hậu quả tai hại mất cân đối nghiêm trọng do đại nhảy vọt, xây dựng công xã nhân dân và cả nước luyện gang thép gây nên trong nền kinh tế quốc dân đã bộc lộ ra, lương thực giảm mạnh, thực phẩm phụ càng thiếu thốn, sản xuất gang thép không lên được, sản xuất gấp cũng chẳng thấm vào đâu, quý 1 chỉ sản xuất được 3,36 triệu tấn thép. Hàng tiêu dùng thiếu, cung ứng căng thẳng, rất nhiều địa phương xuất hiện tình hình cực kỳ nghiêm trọng, đã xuất hiện mất mùa đói kém.

Trong bước hiểm nghèo, qua điều tra, Trần Vân đã kiến nghị với Bộ Chính trị là nên giảm sản lượng thép năm 1959 xuống còn 13 triệu tấn, giảm bớt số nhân khẩu phi nông nghiệp, phát triển sản xuất lương thực, tổ chức sản xuất hàng tiêu dùng. Trung ương và Mao Trạch Đông rất coi trọng ý kiến của Trần Vân, lập tức sắp xếp lại.

Mặc dù đã có một số cố gắng như vậy, nhưng do Mao Trạch Đông vẫn hoàn toàn khẳng định đối với đường lối chung, đại nhảy vọt và công xã nhân dân, nên sai lầm “tả” khuynh không được sửa chữa triệt để, tình hình trên căn bản vẫn không sáng sủa.

Đúng lúc này, Cam Túc và nhiều nơi khác liên tục điện lên Trung ương báo cáo tình hình thiếu lương thực. Mao Trạch Đông chỉ định Tổng Tham mưu trưởng Hoàng Khắc Thành điều động lực lượng vận tải của quân đội giúp vận chuyển lương thực đến Cam Túc. Hoàng Khắc Thành nhẩm tính những xe điều động được đều đã điều động cả, bây giờ biết điều xe từ đâu? Đang lúc bối rối thì Bành Đức Hoài kết thúc chuyến thăm Liên Xô và các nước Đông Âu về nước. Hoàng Khắc Thành thở phào, nắm chặt tay Bành Đức Hoài nói: “Ôi, đồng chí đã về, vậy là tôi yên lòng lắm rồi!” Bành Đức Hoài chột dạ hỏi: “Xảy ra chuyện gì vậy?” Hoàng Khắc Thành đáp: “Đồng chí không biết sao, gần đây mấy tỉnh Sơn Đông, An Huy, Cam Túc, Hà Nam đều khẩn cấp xin lương thực, Trung ương ra lệnh cho bộ đội phải điều lực lượng vận tải để vận chuyển lương thực khẩn cấp. Bộ đội đã điều rất nhiều xe thuyền thậm chí cả máy bay. Hiện nay tình hình thiếu lương thực ở Cam Túc rất nghiêm trọng, Trung ương lại ra lệnh cho bộ đội tiếp tục điều xe chi viện, nhưng tôi biết điều xe từ đâu?” Bành Đức Hoài giậm chân thở dài: “Tôi đã bảo từ lâu rồi mà, phải lường trước sự thổi phồng về sản lượng lương thực, nhưng mọi người không nghe, bây giờ thì vấn đề đã xảy ra. Giờ chỉ còn cách rút bớt một số xe đi Tây Tạng”. Hoàng Khắc Thành lo lắng: “Nếu vậy sẽ ảnh hưởng đến việc trấn áp bọn gây rối”. Bành Đức Hoài thở dài: “Cứu đói như cứu hỏa chậm sẽ gây chết người, đồng chí cứ thống nhất phân phối đi”. Hoàng Khắc Thành đồng ý.

Sau khi xong việc, Bành Đức Hoài định gọi điện cho Mao Trạch Đông báo cáo ý kiến của mình về tình hình nông thôn, nhưng ngẫm nghĩ một lúc lại đặt máy xuống. Đúng lúc này, Văn phòng Trung ương thông báo Trung ương quyết định triệu tập Hội nghị Bộ Chính trị mở rộng ở Lư Sơn tỉnh Giang Tây từ ngày 2 đến ngày 15 tháng 7, mời Bành Đức Hoài đến họp đúng giờ. Vì bận viết báo cáo tổng kết đợt đi thăm Liên Xô và bận chỉ huy chiến đấu dẹp bọn phiến loạn ở Tây Tạng nên Bành Đức Hoài đã gọi điện cho Văn phòng Trung ương xin nghỉ không tham gia Hội nghị.

Không lâu sau đó, có điện thoại của Phong Trạch Viên, Bành Đức Hoài cầm máy thấy trong máy có tiếng: “A lô, đồng chí Bộ trưởng Bành Đức Hoài phải không ạ? Chủ tịch muốn nói chuyện với đồng chí”. Bành Đức Hoài nghe thấy vậy bèn đứng nghiêm báo cáo: “A lô, Chủ tịch đấy ạ? Tôi là Bành Đức Hoài”. Trong máy nghe vang lên tiếng nói thân thiết của Mao Trạch Đông: “Đồng chí Bành Đức Hoài, nghe nói đồng chí xin nghỉ không đến Lư Sơn phải không? Không được, không được, nhất định đồng chí phải đến”. Bành Đức Hoài bối rối: “Thưa Chủ tịch, tôi vừa đi thăm Liên Xô về, tình hình không nắm được nhiều, hơn nữa việc trấn áp bọn phiến loạn vẫn chưa xong”. Mao Trạch Đông nói: “Những việc ấy có thể tạm xếp lại, bọn phỉ ở vùng Sơn Nam đã bị tiêu diệt, chỉ còn lại một số nhóm, sẽ giải quyết dần, đồng chí nhất định phải đến Lư Sơn đấy!”

Thấy Mao Trạch Đông khăng khăng yêu cầu mình đến Lư Sơn, Bành Đức Hoài đành phải bàn giao công việc cho Hoàng Khắc Thành rồi đến Lư Sơn.

Vũ Hán tháng 7 nóng như một cái lò lửa còn Lư Sơn tháng 7 mát mẻ như mùa thu. Ở đây đã được giới nghiêm từ lâu, các uỷ viên Bộ Chính trị, Bí thư thứ nhất các tỉnh thành phố, Bộ trưởng các bộ trong Chính phủ, lần lượt đến Lư Sơn, phút chốc Lư Sơn trở nên náo nhiệt. Ngày 2 tháng 7 Hội nghị mở rộng của Bộ Chính trị Trung ương Đảng Cộng sản Trung Quốc khai mạc, Mao Thạch Đông phát biểu đầu tiên: Hội nghị lần này của chúng ta, chủ yếu thảo luận tổng kết công tác Đại nhảy vọt. Trước khi đến Lư Sơn, tôi đã đến thăm Hồ Nam, công việc ở Hồ Nam làm khá tốt. Tôi rất tán thành ba câu nói của Chu Tiểu Châu Bí thư Tỉnh ủy Hồ Nam, đồng chí ấy nói là thành tích của đại nhảy vọt to lớn, tuy vấn đề không ít nhưng tiền đồ sáng sủa. Thành tích to lớn thì không phải nói nữa, vấn đề không ít thì cần phải bàn đến nơi đến chốn, tiền đồ sáng sủa thì phải nhận thức cho rõ. Ban Thường vụ chúng tôi đã xem xét lại tình hình trong nước, sắp xếp lại các vấn đề và sẽ truyền đạt đến các đồng chí 19 vấn đề, đọc sách là một, tình hình là hai còn nhiệm vụ, thể chế, nhà ăn, tổng hợp cân đối v.v… Năm ngoái đã làm một việc ngốc nghếch, chỉ tiêu của mấy năm lại muốn đạt được trong một năm, nhưng khuyết điểm thì chỉ đếm trên vài ba đầu ngón tay, rất nhiều vấn đề phải chờ một thời gian dài nữa mới có thể nhìn thấy được Con đường nhảy vọt đã đắp được nhiều mà chưa bị sụt”.

Mao Trạch Đông uống một hớp nước, rồi tiếp tục nói, mọi chuyện vui vẻ, lấy cổ bàn kim, nói rất hấp dẫn hào hứng, hội trường thỉnh thoảng lại rộn lên tiếng cười vui vẻ.

Sau khi Mao Trạch Đông nói xong, đến lượt Lưu Thiếu Kỳ: “Nói thực ra cuộc sống năm ngoái quả là khó khăn, thường bị cắm cờ trắng. Năm ngoái thành tích rất lớn, thành tích phải kể cho đủ, nếu không kể thành tích thì sẽ không có lòng tin. Bài học cũng rất sâu sắc, phải tổng kết một cách nghiêm túc. Cuộc họp ở Lư Sơn hôm nay của chúng ta coi là Hội nghị thần tiên, mọi người có thể trình bày ý kiến của mình một cách thoải mái”.

Sau khi các vị lãnh đạo Trung ương phát biểu, bắt đầu chia tổ thảo luận. Do thời gian công tác ở Tây Bắc tương đối dài nên Bành Đức Hoài được chia về tổ Tây Bắc. Vì là Hội nghị thần tiên nên mọi người phát biểu tương đối thoải mái. Trước đấy, Bành Đức Hoài đã từng khảo sát ở Tây Bắc, nửa năm trước lại đến khảo sát tình hình ở Hồ Nam và còn đến quê Mao Trạch Đông ở Thiều Sơn, đã hiểu được một số tình hình thực tế. Sau khi thảo luận tổ, ông định tìm Mao Trạch Đông để trao đổi, nhưng chương trình làm việc của Hội nghị sắp xếp rất căng thẳng. Lúc Bành Đức Hoài rỗi rãi thì Mao Trạch Đông lại đang nghỉ ngơi, mấy lần đến đều bị cảnh vệ ngăn lại. Bành Đức Hoài không tìm được dịp nào để nói chuyện với Mao Trạch Đông nên đành phải phát biểu trong thảo luận tổ, mong Mao Trạch Đông thông qua biên bản thảo luận tổ có thể thấy được những ý kiến của mình:

- Cuối năm ngoái tôi đã đi khảo sát tình hình mười tỉnh, cũng đã tới công xã Thiều Sơn. Vấn đề báo khống sản lượng rất nghiêm trọng, việc luyện gang thép khắp nơi đã hút hết sức lao động ở nông thôn, thu hoạch mùa màng toàn là trẻ em và phụ nữ. Công xã Thiều Sơn được nhà nước cấp ngân sách và giúp đỡ cũng chỉ tăng được 13%, không nhiều như đã báo cáo, không biết Chủ tịch có biết tình hình này hay không.

- Năm 1957, cuộc chống phái hữu đã giành được thắng lợi to lớn, đầu óc nóng lên niềm say sưa mãn nguyện, cả nước làm gang thép, muốn phút chốc trở thành người béo. Công xã nhân dân cũng không thí điểm đã cho mở rộng dấy lên cơn gió cộng sản.

- Phải tìm được những bài học kinh nghiệm, không nên truy cứu trách nhiệm, vì nếu truy cứu trách nhiệm thì mọi người chúng ta đều có trách nhiệm, Mao Trạch Đông cũng có một phần.

- Ý kiến quần chúng lớn nhất là đặc thù hóa, chủ nghĩa quan liêu. Tôi đến khảo sát phát hiện ở một số nơi danh lam thắng cảnh không cho nhân dân đến thăm, trong đó xây những lầu nhỏ nói là để thủ trưởng ở. Tôi thấy một số người đã trở thành những lão gia quý tộc, trở thành vua quan khanh tướng, cẩn thận kẻo dân chúng chửi mẹ cho.

- Rất nhiều tỉnh đã xây biệt thự cho Mao Chủ tịch, định giở cái trò gì? Đây rõ ràng không phải Mao Chủ tịch bảo họ làm, những người này muốn làm gì vậy?

Tuy là Hội nghị thần tiên, nhưng mọi người vẫn rất thận trọng, mọi người chỉ bàn chuyện được mất thành bại của đại nhảy vọt, thảo luận trước mắt nên làm gì, chưa có ai dám chỉ mặt vạch tên Mao Trạch Đông như thế. Bây giờ thấy Bành Đức Hoài lớn tiếng phê phán, ai cũng im như thóc, trố mắt nhìn Bành Đức Hoài, không ai nói một lời tán thành hay phản đối.

Tổ trưởng tổ Hoa Đông, Bí thư thứ nhất thành phố Thượng Hải Kha Khánh Thi từ khi đến Lư Sơn lúc nào cũng tươi cười, luôn nhìn mọi người xem có ai nói gì không. Bành Đức Hoài, Trương Văn Thiên, Chu Tiểu Châu, Trương Trọng Lương, Dương Thượng Khuê, Chu Huệ, Lý Nhuệ, Điền Gia Anh, Ngô Lãnh Tây trong hội nghị đều liên tiếp phê phán “tả” khuynh làm cho Kha Khánh Thi vừa tức vừa mừng. Nhưng ông ta mưu sâu kế hiểm, vui giận không để lộ ra ngoài. Sau khi tan họp, ông ta lặng lẽ cầm bản ghi lời phát biểu của Bành Đức Hoài đến biệt thự Lư Sơn gặp Mao Trạch Đông.

Hôm nay Mao Trạch Đông rỗi rãi, một mình ngồi trên chiếc ghế mây ở ban công trầm ngâm hút thuốc. Ông cầm bản ghi lời phát biểu của Bành Đức Hoài liếc mắt đọc, nói với Kha Thánh Thi một cách không vui: “Từ Hội nghị Trịnh Châu năm ngoái đến nay các cuộc họp lớn họp nhỏ có tới sáu bảy lần, lần nào tôi cũng tự kiểm điểm. Tôi đã bắn ba viên đạn pháo, có sai, nhưng Bành Đức Hoài cũng không nên được thể mà không bỏ qua chứ”. Kha Khánh Thi nói: “Gia Anh không hiểu sao cũng theo họ, tôi không tiện nói, Chủ tịch nên khuyên ông ta”. Mao Trạch Đông uể oải nói: “Thôi, ăn cơm đánh rắm, trong bụng có khí, khí ra khỏi bụng sẽ dễ chịu, ai bảo ngay từ đầu tôi đã làm cái hình nộm? Ngay từ đầu là cái hình nộm thì sẽ tuyệt tự. Một đứa con trai... thì chết, một đứa con trai thì điên, tôi không có người nối dõi!”. Nói rồi, bờ mi Mao Trạch Đông bừng đỏ, Kha Khánh Thi thấy không ổn, vội đi ra ngoài.

2. Dùng dằng không dứt, giờ dữ khó tránh

Lúc này Hội nghị sắp kết thúc, Ban thư ký Hội nghị đã bắt đầu sắp xếp xe cộ để các đại biểu trở về. Bành Đức Hoài cảm thấy Hội nghị Lư Sơn lần này chưa giải quyết vấn đề trên căn bản, nên bồn chồn không yên, đi đi lại lại, chợt nảy ra một sáng kiến: sao lại không viết cho Chủ tịch một bức thư nhỉ? Đúng lúc này, Chu Tiểu Châu đến, Bành Đức Hoài liền nói những ý kiến của mình với ông ta, Chu Tiểu Châu rất tán thành. Bành Đức Hoài quay về phòng, bắt đầu suy nghĩ, cuối cùng chuẩn bị viết về ba vấn đề:

a. Thành tích đại nhảy vọt năm 1958 là cần khẳng định không có gì phải nghi ngờ. Trong đó nên có một số khẳng định về sự tăng trưởng giá trị sản lượng trong sản xuất công nông nghiệp năm 1958, mặc dù có sự phóng đại các con số trên báo chí, nhưng xét cho cùng thì cũng có những con số thực trong đó. Ngoài ra, còn phải đồng thời chỉ rõ phong trào công xã nhân dân hóa quá nhanh quá gấp, lãng phí tài nguyên v.v...

b. Tổng kết những kinh nghiệm và bài học như thế nào? Phải chú ý chỉ rõ cái thói khoe khoang đang dấy lên một cách khá phổ biến. Thói khoe khoang lan tràn khắp các ngành các địa phương, một số kỳ tích không đáng tin cậy đã xuất hiện trên các mặt báo. Qua các tài liệu báo cáo về các mặt lúc bấy giờ thấy cái thế của chủ nghĩa cộng sản đang đến rất nhanh, làm cho uy tín của Đảng hạ thấp.

c. Tính cuồng nhiệt của giai cấp tiểu tư sản một số khuynh hướng “tả” đã khá phát triển, luôn muốn một bước lên chủ nghĩa cộng sản, về phương pháp tư tưởng thường lẫn lộn các quan hệ giữa bố cục mang tính chiến lược với những biện pháp cụ thể, giữa phương châm mang tính lâu dài với những bước đi trước mắt, giữa toàn thể và cục bộ, giữa tập thể lớn và tập thể nhỏ v.v.. Như việc Chủ tịch đề ra lời kêu gọi “trồng ít, sản lượng cao, thu hoạch nhiều”, “mười lăm năm đuổi kịp nước Anh” v.v… đều thuộc những phương châm chiến lược lâu dài, nhưng chúng ta lại thiếu nghiên cứu. Một số chỉ tiêu cứ tăng dần thco từng cấp, mỗi cấp thêm một ít, làm cho những yêu cầu vốn phải mấy năm hoặc mấy chục năm mới có thể đạt được trở thành chỉ tiêu một năm hoặc vài tháng phải hoàn thành…

Bành Đức Hoài xem lại đề cương cảm thấy đã hòm hòm, liền viết thư theo đề cương:

Mao Chủ tịch:

Hội nghị Lư Sơn lần này rất quan trọng, trong tổ Tây Bắc, tôi đã phát biểu mấy lần, nhưng thấy vẫn chưa nói hết ý kiến của mình nên viết riêng thư này để Chủ tịch tham khảo. Nhưng tôi là một con người giản đơn giống như Trương Phi, thực sự cái thô thiển thì có nhưng cái tỉ mỉ thì không. Vì vậy nó có giá trị tham khảo hay không xin Chủ tịch cân nhắc. Có chỗ nào không thỏa đáng xin Chủ tịch chỉ bảo...

Thư viết xong, Bành Đức Hoài gọi thư ký đến, nhờ anh ta chép lại, thư ký đem thư về chép lại, do thời gian gấp, nhiệm vụ khẩn trương, nên anh ta đã chép rất nhanh.

… Trong việc toàn dân luyện gang thép, phần lớn dựng một số lò địa phương nhỏ, đã lãng phí một số tài nguyên (vật lực, tài lực) và nhân lực, tất nhiên là một tổn thất khá lớn. Nhưng cái được là đã bước đầu điều tra một cách rộng rãi với quy mô to lớn về địa chất trong cả nước, đã bồi dưỡng được không ít nhân viên kỹ thuật, đông đảo cán bộ đã được rèn luyện và nâng cao trong phong trào này. Tuy nhiên phải trả một khoản học phí (phải bù vào 2 tỷ), tức là, về mặt này cũng có mất có được...

Thực ra trong nguyên văn của Bành Đức Hoài viết là “có được có mất”, bây giờ sao lại thành “có mất có được”, cái phần trách cứ có vẻ nặng thêm, đáng tiếc là khi đọc duyệt lại lần cuối cùng bức thư dài này, Bành Đức Hoài đã không nhìn ra.

Sau khi thư viết xong, Bành Đức Hoài không muốn gửi đi ngay, ông muốn nói chuyện trực tiếp với Mao Trạch Đông để bày tỏ ý kiến của mình. Từ chỗ ở của ông là Hổ Hống Lĩnh đến Mỹ Lư nơi ở của Mao Trạch Đông chỉ có mấy trăm bước, nhưng Bành Đức Hoài đã phải đi rất lâu, đi vài bước lại quay trở lại. Ông sợ trình bày ý kiến trực diện nếu vỡ lở thì khó mà thu vén, nhưng nghĩ đi nghĩ lại thì nói trực diện hay hơn là viết thư, nếu nói được thì không phải đưa bức thư này nữa. Nghĩ đến đây, Bành Đức Hoài rảo bước đến biệt thự Mỹ Lư.

Vì tối hôm trước Mao Trạch Đông đã trò chuyện với Hạ Tử Trân, sắp xếp để Hạ Tử Trân về trước, cả đêm không ngủ, trời sắp sáng mới chợp mắt. Bành Đức Hoài đi đến cổng biệt thự Mỹ Lư, cảnh vệ lập tức chạy đến báo cáo: “Thưa đồng chí, Chủ tịch vừa chợp mắt, xin đồng chí không nên làm phiền!”. Bành Đức Hoài sốt ruột: “Tôi có việc muốn nói với Chủ tịch!” Cảnh vệ nói: “Chủ tịch ngủ được không phải là dễ, đợi Chủ tịch tỉnh dậy đồng chí hãy nói, chỉ vài tiếng nữa thôi mà”. Bành Đức Hoài thở dài, đành quay trở về.

3. Đây là bức chiến thư của anh đối với tôi

Mao Trạch Đông vừa rửa mặt xong, thư ký đến báo cáo: “Buổi sáng, Bành Đức Hoài cử người đến đưa cho Chủ tịch một bức thư”. Mao Trạch Đông ngây người, đưa thư? Mọi người đều cùng ở với nhau, có chuyện gì thì đến nói chuyện đưa thư làm gì? Ông lập tức nhận ra rằng bức thư này có thể có nguyên do gì đây, ông bóc ngay thư ra, xem một cách chăm chú, đôi mày ông chợt chau lại, lồng ngực phập phồng liên hồi, cuối cùng ông đặt bức thư xuống bàn, châm một điếu thuốc, trầm ngâm suy nghĩ.

Làm thế nào đây? Ông có thể có hai cách lựa chọn. Một là phớt lờ không đếm xỉa đến bức thư này, thậm chí gửi trả lại Bành Đức hoài. Hai là đưa bức thư này cho các ủy viên Bộ Chính trị khác xem. Nếu chọn cách thứ nhất, thì khẳng định là Bành Đức Hoài không chịu, sẽ dẫn đến sự bất mãn của các ủy viên Bộ Chính trị khác. Nếu chọn cách thứ hai, thì trên bức thư này sẽ có những lời bình luận của các ủy viên Bộ Chính trị, do đó sẽ tạo nên một dư luận trong bầu không khí hiện nay có thể khẳng định là dư luận này sẽ không có lợi đối với ông. Nghĩa là bức thư này của Bành Đức Hoài sẽ là ngòi nổ, chưa biết chừng sẽ gây hiệu ứng bùng nổ dây chuyền.

Mao Trạch Đông đã cân nhắc đầy đủ tình hình này, cảm thấy bức thư của Bành Đức Hoài là một sự thách thức đối với địa vị lãnh đạo của ông trong toàn Đảng, ông quyết tâm đón nhận sự thách thức này, liền thông báo cho các tổ kéo dài thời gian họp, yêu cầu Văn phòng Trung ương thông báo cho Lâm Bưu, Trần Nghị, Hoàng Khắc Thành, An Tử Văn v.v… đến Lư Sơn tham gia Hội nghị... lại mời ba người là Lưu Thiếu Kỳ, Chu Ân Lai, Chu Đức trong Thường vụ Trung ương đang ở Lư Sơn đến bàn. Mao Trạch Đông nói với mọi người về bức thư của Bành Đức Hoài, cười thanh thản: “Đồng chí Bành Đức Hoài đã cẩn thận viết thư gửi đến, không để mọi người bàn bạc sẽ không hay, theo tôi cứ in ra phát cho mọi người để mọi người cùng bàn”. Ba vị ủy viên Thường vụ cảm thấy ý của Mao Trạch Đông có lý, cứ để mọi người bàn bạc, nói hết ý của mình nên đã đồng ý in và phân phát.

Sau khi Văn phòng Trung ương nhận được chỉ thị đã in ngay bức thư với tốc độ nhanh nhất, ngay hôm sau đã phát cho mọi người dự Hội nghị. Ngày thứ hai sau khi gửi cho cho Mao Trạch Đông, Bành Đức Hoài nhận được bức thứ được in ấn do Văn phòng Trung ương gửi đến, trên có tiêu đề lớn: “Ý kiến của đồng chí Bành Đức Hoài”. Bành Đức Hoài vừa trông thấy, trong lòng chợt lắng xuống, một điềm báo trước chẳng lành thoáng qua trong óc ông. “Hỏng rồi, gặp họa lớn rồi!” Bành Đức Hoài vốn đặt mình nằm là ngáy khò khò nhưng đêm ấy đã mất ngủ, trằn trọc suy nghĩ tìm đối sách. Trong cuộc họp nhóm nhỏ vào ngày hôm sau, Bành Đức Hoài thật thà như đếm đã dùng biện pháp bổ cứu. “Tôi chính thức trình bày rõ”, ông xúc.động nói: “Bức thư này tôi viết vội vã, chưa hoàn toàn nói hết ý, tôi yêu cầu thu lại bức thư này!”. Nhưng Mao Trạch Đông mỉm cười lắc đầu.

Sau khi thư của Bành Đức Hoài được in và phát cho mọi người tham gia Hội nghị, các tổ thảo luận rất sôi nổi, ngay tức khắc trở thành đầu đề trọng tâm của Hội nghị. Có hai loại ý kiến đối với vấn đề này. Phần lớn cho rằng thư của Bành Đức Hoài viết hay, nêu được thực chất của vấn đề, một số người cảm thấy nội dung thư quá khắt khe. Trương Văn Thiên (Lạc Phủ) tán thành ý kiến của Bành Đức Hoài. Trong lời phát biểu ở nhóm Hoa Đông, Trương Văn Thiên một lần nữa đã nói một cách hệ thống ý kiến của mình về đại nhảy vọt, bày tỏ thái độ ủng hộ thư của Bành Đức Hoài một cách rõ ràng. Chu Tiểu Châu ở tổ Trung Nam cũng tỏ thái độ hoàn toàn ủng họ ý kiến của Bành Đức Hoài. Hoàng Khắc Thành vừa đến Lư Sơn vốn không quen với những sự thổi phồng trong đại nhảy vọt cũng tỏ thái độ ủng hộ thư của Bành Đức Hoài.

Kha Khánh Thi, Khang Sinh, Trần Bá Đạt v.v... đều là những người bày mưu tính kế cho đại nhảy vọt, thấy lửa cháy lại đổ thêm dầu. Hội nghị Lư Sơn vừa bắt đầu, họ đều có phần căng thẳng, sợ sẽ bị phê phán. Ngày 17 tháng 7, Mao Trạch Đông đội ngột in phát thư của Bành Đức Hoài, họ lập tức ý thức được rằng Mao Trạch Đông đã bắt đầu phản kích, phút chốc sôi nôi hẳn lên, dẫn đầu phát biểu ý kiến phê phán Bành Đức Hoài trong cuộc họp tổ. Để bày tỏ quyết tâm kiên quyết ủng hộ Mao Trạch Đông của mình, Khang Sinh đã viết riêng cho Mao Trạch Đông một bức thư ngắn, mắng Bành Đức Hoài là từ lâu đã có lòng dạ khác, chống lại Mao Trạch Đông, việc Bành Đức Hoài viết bức thư này ở Lư Sơn quyết không phải là ngẫu nhiên, mũi nhọn của bức thư là trực tiếp chĩa vào Mao Trạch Đông, đề nghị Mao Trạch Đông không thể dung túng cho hành vi chống Đảng, chống Chủ tịch, chống chủ nghĩa xã hội này, phải kiên quyết triển khai cuộc đấu tranh với ông ta v.v…

Trong biệt thự Mỹ Lư, Mao Trạch Đông đọc các biên bản ghi chép của Hội nghị. Tình hình này xuất hiện trong Hội nghị không ngoài dự kiến của ông, nhưng ông tin là mình có thể xoay chuyển được chiều hướng của Hội nghị. Nhớ lại chuyện trước khi đến Lư Sơn, ông đã kiên quyết yêu cầu Bành Đức Hoài đến dự quả thật là rất đúng, nếu không chưa biết là tình hình sẽ còn xảy ra rối loạn lớn đến mức nào.

4. Mao Trạch Đông đã khóc: “Tôi không có con trai nối dõi! Tôi không có con trai nối dõi! Không con không cháu...”

Ngày 23 tháng 7, là một ngày nhất định phải được chép vào lịch sử. Đêm hôm ấy, Mao Trạch Đông trằn trọc suy nghĩ về cuộc họp ngày hôm sau, ông đã quyết định phải phát biểu trong Hội nghị toàn thể, đây lại là một lần liều mình quyết định số phận trong cuộc đời chính trị của ông. Sự suy đi tính lại trước khi lâm trận đã làm ông không ngủ được, uống thuốc ngủ do bác sĩ ba lần đưa đến, nhưng vẫn không tài nào chợp mắt được. Trời sắp sáng rõ, ông uống mấy viên thuốc, rửa mặt chải đầu rồi đến hội trường. Trong hội trường im phăng phắc, mọi người dự họp đều lặng lẽ chờ đợi. Mao Trạch Đông thong thả bước lên bàn Chủ tịch uống mấy hớp nước chè, châm một điếu thuốc nhãn hiệu Gấu Mèo, bắt đầu nói chuyện: “Các đồng chí đã phát biểu nhiều rồi, cho phép tôi được phát biểu khoảng một tiếng, có được không? Uống ba lần thuốc ngủ vẫn không ngủ được. Tôi đã xem biên bản, những lời phát biểu, các văn kiện của các đồng chí, đã trao đổi với một số đồng chí, mỗi người có một cái mồm, một là để ăn cơm hai là có nghĩa vụ nói chuyện. Đồng chí ấy muốn nói, ông có biện pháp gì? Hiện nay trong và ngoài Đảng đang tấn công chúng ta từ hai mặt, trong hội nghị ngoài hội nghị cùng kết hợp, có bọn phái hữu ở ngoài Đảng, cũng có những người ấy ở trong Đảng. Tôi khuyên những đồng chí này ở trong Đảng phải chú ý đến vấn đề phương hướng phát biểu, trong lúc khẩn cấp không nên dao động...”

Nói đến đây, Mao Trạch Đông liếc nhìn Bành Đức Hoài. Có rất nhiều người như nhận được hiệu lệnh đều quay đầu nhìn Bành Đức Hoài. Mao Trạch Đông nói với giọng nặng nề xúc động “Tính cuồng nhiệt của giai cấp tiểu tư sản là gì? Bí thư Đảng ủy Công xã Tra Nha Sơn nói với tôi, ba tháng 7, 8, 9 mỗi ngày có ba ngàn người đến tham quan, ba tháng ba mươi vạn người. Nhiệt tình ấy nên đánh giá thế nào? Có phải là tính cuồng nhiệt của giai cấp tiểu tư sản hay không? Theo tôi không thể nói như vậy. Đối với phong trào quần chúng không thể dội nước lạnh, chỉ có thể khuyên bảo... cái không khí cộng sản là không đúng, không thể nói cái của anh là của tôi, rồi lấy đi. Từ xưa đến nay không có cái lệ này, sau một vạn năm nữa cũng không thể lấy như thế, lấy của bọn địa chủ cường hào thì được, vì đó là của bất nghĩa, lấy đi cũng chẳng sao cả. Nhưng cái không khí ấy đã được uốn nắn. Vì sao trong một tháng có thể dẹp được cái không khí ấy? Nó chứng minh Đảng của chúng ta vĩ đại, vẻ vang và đúng đắn”.

“Tất nhiên chỉ có thể ăn từng miếng, thịt cũng chỉ có thể ăn từng miếng, muốn ăn một miếng để béo ngay thì không được. Lâm Bưu một ngày ăn một cân thịt (0,5 kg), cũng vẫn không béo, 10 năm cũng không thể béo ra được. Cái béo của Tổng Tư lệnh (Chu Đức - N.D) và tôi không phải là do bồi dưỡng trong một sớm một chiều. Toàn Đảng đều phải học tập, học một chút về chính trị kinh tế học. Thời Nam Bắc Triều có một vị tướng quân họ Tào, sau khi đánh trận làm một bài thơ. “Lúc xuất quân con cái buồn thương, khi trở về kèn trống vang dậy, hỏi người qua đường, vì sao lại nhanh chóng qua đi nỗi bất bình ấy”. Hộc Luật Quang người thời Bắc Triều không biết một chữ nào mà vẫn hát “Bài ca Sắc Lặc”. “Cái khe Sắc Lặc, dưới núi âm u, trời như vòm cong, trùm lên bốn mặt. Trời xanh biêng biếc, cánh đồng mênh mông, gió thổi cỏ rạp, thấy ngay bò cừu”. Cán bộ công xã không biết chữ thì có thể nói cho họ biết. Trong cuộc họp tổ, Chu Đức đã từng phát biểu rằng nhà ăn có đóng cửa hết cũng chẳng sao, khi nói đến nhà ăn, Mao Trạch Đông nói kháy một câu “Nhà ăn là một điều tốt, không thể coi thường”. Tổng tư lệnh, tôi tán thành ý kiến của đồng chí, nhưng lại có điểm khác với đồng chí. Không phải là không giải tán, nhưng không thể giải tán nhiều, tôi thuộc phái trung gian. Có người phê phán nhà ăn ở một điểm, mà không nói đến những điểm khác. Tống Ngọc nước Sở thời Xuân Thu làm bài “Phú Đăng Đồ Tử hiếu”. Trước mặt Sở Vương, Đăng Đồ Tử công kích Tống Ngọc hiếu sắc thích đẹp. Sau khi Tống Ngọc biết, đã làm một bài phú dâng Sở Vương, nói là hàng xóm ở phía đông có một người đẹp tuyệt thế đã nhìn trộm mình liền trong ba năm, nhưng ông ta không một chút động lòng, còn Đăng Đồ có người vợ gù xấu xí mà đã có với bà ta năm mặt con, rốt cuộc thì ai hiếu sắc? Những người chê bai nhà ăn chính là đã dùng cách của bài “Phú Đăng Đồ Tử hiếu sắc”... Bành Đức Hoài có một bức thư nói là việc luyện gang thép rộng rãi có cái mất có cái được, đồng chí ấy đã đặt chữ “được” ở cuối cùng và vội vã chống lại nhân lúc Đảng ta khó khăn bị trong và ngoài nước công kích, đã tiến công vào Đảng, mưu đồ cướp đoạt Đảng, thành lập Đảng cơ hội của đồng chí ấy!”

Mọi người nghe đến đây, ai cũng sợ run. Chu Đức cười gượng. Bây giờ mọi người mới hiểu... hóa ra một cơn bão táp đang ập đến Lư Sơn. Bành Đức Hoài không ngờ được rằng bức thư của mình viết cho Mao Trạch Đông lại trở thành tiến công vào Đảng, phút chốc máu trong người bốc lên cả đầu. Chưa đợi ông nổi cơn giận, Mao Trạch Đông khoát tay ra hiệu, nói một cách tình cảm: “Các đồng chí, năm 1958, 1959, trách nhiệm chủ yếu là ở tôi, các đồng chí nên trách mắng tôi. Quyền phát minh luyện gang thép rộng rãi là Kha Khánh Thi hay là tôi? Tôi xin nói rằng trách nhiệm đầu tiên là tôi. Đồng chí Kha Khánh Thi, quyền phát minh của đồng chí ấy, đồng chí có trách nhiệm hay không?” Kha Khánh Thi lớn tiếng đáp: “Có!” Mao Thạch Đông gật gật đầu: “Đó là hình thái ý thức của đồng chí. Tôi là người tạo nên 10 triệu 70 vạn tấn thép với mấy chục triệu người ra quân, được chẳng bõ mất, gây nên sự rối loạn lớn, tự mình phải chịu trách nhiệm. Ngay từ đầu là hình nộm thì phải tuyệt tự ư? Tôi đã tuyệt tự! Một đứa con trai đã chết, một đứa con trai thì điên. Tôi đã tuyệt tự! Tôi đã tuyệt tự! Không con không cháu...”

Mao Trạch Đông nói đến đây, giọng nghẹn ngào, bờ mi ngấn lệ tay run run. Cả hội thương im phắc, có người không cầm lòng được, thở dài, rất nhiều người bắt đầu oán trách Bành Đức Hoài vì ông mà Chủ tịch phải tức giận như vậy.

5. Lâm Bưu đột ngột đứng dậy

“Bành Đức Hoài, ông luôn luôn không trung thành với Mao Chủ tịch, không thực tâm!” Lâm Bưu đột ngột đứng dậy dùng ngón tay chỉ vào mặt Bành Đức Hoài, lớn tiếng quát mắng: “Trong thời kỳ chiến tranh chống Nhật, ông đã làm trái chỉ thị của Mao Chủ tịch, độc đoán chuyên quyền tự mình chủ trương làm một cuộc đại chiến! Trong mắt ông có còn địa vị của Mao Chủ tịch nữa không?” Ông ta tự hỏi và tự trả lời? “Không! Ông hoàn toàn coi thường Mao Chủ tịch. Ông tự cho rằng bản thân ông đã trải qua nhiều thử thách, đã giành lại giang sơn, lập được công lớn, ta đây là người đứng đầu trong thiên hạ. Chẳng nghe lời ai, ông không thành tâm làm cách mạng mà đến để “góp cổ phần”, trong đầu ông đều là tư tưởng quân phiệt cũ. Tư tưởng tự coi mình là anh cả của ông không chỉ biểu hiện ở trong nước, để ông đem quân ra nước ngoài chiến đấu, ông lại biểu hiện tư tưởng nước lớn, không tôn trọng các đồng chí Triều Tiên. Ông là nhân vật kiểu Ngụy Diên trong “Tam Quốc diễn nghĩa”, sau gáy ông mọc cái xương ngược, bình thường ông làm ra vẻ chính nhân quân tử đạo mạo trang nghiêm, gian khổ giản dị, không làm ra vẻ ta đây, bình dị dễ gần, tất cả những cái đó đều là giả, đến giờ phút then chốt, cái xương mọc ngược của ông đã lộ ra. Đường lối chung, đại nhảy vọt, công xã nhân dân do Mao Chủ tịch đích thân đề ra, đó là sáng kiến vĩ đại chưa từng có từ khi có loài người đến nay. Công xã nhân dân là chiếc cầu bằng vàng để bước vào chủ nghĩa cộng sản rất tài tình. Ông hãy mở to mắt mà nhìn, trên thế giới có nước nào sản lượng gang thép trong một năm tăng lên gấp đôi, sản lượng lương thực trong một năm cũng tăng gấp bội?”

Lâm Bưu nhìn quanh hội trường rồi nói tiếp: “Không, đây là kỳ tích mà cổ kim trong ngoài chưa từng có, chỉ có dưới sự lãnh đạo của Mao Chủ tịch mới thực hiện được! Nhưng đối với những kỳ tích cổ vũ lòng người như thế ông trợn trừng trợn trạo tìm đủ mọi cách làm khó dễ, xoi mói công kích một lỗi nhỏ, phớt lờ những chỗ tốt, công kích đại nhảy vọt, công xã nhân dân và đường lối chung chẳng có chỗ nào đúng, chỉ là một mớ hỗn độn, lẽ nào Mao Chủ tịch và Trung ương Đảng lại sai, chỉ có một mình Bành Đức Hoài là đúng, ông đã quá thiếu cái thông minh tự biết mình đấy!” Ông ta càng nói càng xúc động, “Bành Đức Hoài, ông thì biết cái cóc khô gì, ông hiểu chủ nghĩa Mác, tư tưởng Mao Trạch Đông là gì không?” Ông ta dùng ánh mắt sắc như dao hậm hực nhìn Bành Đức Hoài nói mỉa, “Ông là kẻ ngào bột nhóm bếp cũng chẳng biết, ông giống như Thân Công Báo trong “Phong thần diễn nghĩa”, mắt mọc ở sau gáy, người ta coi là việc tốt, thì ông lại coi là việc xấu, người ta coi là việc xấu thì ông lại coi là việc tốt. Trong mắt ông, mọi thứ đều lộn ngược. Nhân dân Trung Quốc, không nhân dân toàn thế giới đều coi Mao Chủ tịch là nhà mác-xít vĩ đại nhất hiện nay. Người đã lãnh đạo chúng ta giành lại giang sơn, giành được thắng lợi của cuộc cách mạng. Sau khi dựng nước, cũng chính là do Mao Chủ tịch đích thân lãnh đạo mà đã giành được hết thắng lợi này đến thắng lợi khác trong lĩnh vực chính trị, lĩnh vực kinh tế và lĩnh vực tư tưởng. Đó là điều ai cũng biết. Nhưng ông đã nhảy lên chống lại Mao Chủ tịch, chống lại ba phương châm: đại nhảy vọt, công xã nhân dân và đường lối chung do Mao Chủ tịch đề ra, rốt cuộc thì ông muốn làm gì?” Lâm Bưu cao giọng: “Có phải là ông muốn đuổi Mao Chủ tịch đi để ông lên cầm quyền không, ông quá không biết điều. Để một kẻ trong đầu đầy tư tưởng cũ rích như ông lên cầm quyền thì Trung Quốc chỉ có thể lùi vào xã hội cũ, nhân dân Trung Quốc còn phải chịu bao nhiêu kiếp nạn...

Trong toàn bộ quá trình phê phán Bành Đức Hoài, Lâm Bưu có giọng điệu cao nhất. Lúc ấy có không ít người giữ thái độ do dự chờ xem, hoặc tư tưởng không thông, hoặc không bày tỏ thái độ. Riêng Lâm Bưu đã thay đổi quan hệ với Bành Đức Hoài trước đây, ra sức quy tội cho Bành Đức Hoài.

Từ hôm ấy, chiều gió trong Hội nghị Lư Sơn bỗng nhiên thay đổi, từ chống “tả” chuyển hoàn toàn sang chống hữu. Tối hôm ấy, một số cán bộ quân đội lần lượt đến thăm Bành Đức Hoài, có người lặng lẽ bắt tay ông, có người khuyên ông nên nhìn thoáng một chút. Sau khi những người này đi thì Trương Văn Thiên lại đến, hai người như có rất nhiều điều muốn nói, nhưng bây giờ không nói ra được. Ngồi một lúc, Trương Văn Thiên thở dài rồi đứng dậy ra về. Bành Đức Hoài buồn bã ngồi trong phòng hồi lâu, quả thực không hiểu được vì sao Mao Trạch Đông lại nổi nóng ghê gớm như thế đối với bức thư của mình. Thư viết cho Mao Trạch Đông vào ngày 14 tháng 7, thì đến ngày 16 tháng 7 Văn phòng Trung ương đã in phát cho mọi người dự Hội nghị. Đến ngày 22 tháng 7, các tổ tiến hành thảo luận bức thư trong 6 ngày, ngoài một đồng chí trên cơ bản không đồng ý ra, những đồng chí còn lại đều phát biểu đồng ý với bức thư đó.

Bành Đức Hoài lại nghĩ, mình viết bức thư này vì cảm thấy có một số điều không tiện nói ra trong cuộc họp tổ, muốn gặp Chủ tịch để trao đổi. Nhưng lần nào đến, Chủ tịch cũng đều ngủ, nên mới nghĩ đến việc viết thư cho Chủ tịch, để ông tham khảo, sao Chủ tịch lại nêu vấn đề nghiêm trọng như vậy, hơn nữa lại còn nhắc lại những chuyện cũ trước đây. Bành Đức Hoài lo lắng, như vậy vấn đề không những không được giải quyết, hơn nữa do chống chủ nghĩa cơ hội hữu khuynh nên vấn đề nóng vội làm bừa “tả” khuynh vốn có sẽ còn phát triển, sẽ dẫn đến tỷ lệ không cân đối càng thêm nghiêm trọng, thậm chí sẽ dẫn đến tình trạng trong và ngoài nước hỗn loạn làm cho mức sống của nhân dân hạ thấp.

Đêm hôm ấy, Bành Đức Hoài không sao chợp mắt được. Hôm sau, ông dùng nước lạnh vã vào mặt, rồi đi ra khỏi phòng, đúng lúc mấy vị tướng lĩnh cũ... cũng đi về phía ông. Mấy người đứng ngoài cửa bàn chuyện hội nghị. Bành Đức Hoài ấm ức nói: “Không ngờ Chủ tịch lại giở những chuyện cũ ra, chụp mọi thứ mũ nào là Hội nghị Hội Lý, cuộc đại chiến Bách Đoàn, là kẻ có dã tâm, kẻ phản đảng. Còn nói nếu giải phóng quân các anh đi theo Bành Đức Hoài thì tôi sẽ lên Tỉnh Cương Sơn đánh du kích. Có nghiêm trọng như thế không? Đấy là gán ép cho người ta. Các vị tướng lĩnh cũ gật đầu đồng tình, nhắc nhở Bành Đức Hoài: “Chủ tịch nói những điều ấy không phải là tùy tiện đâu, đồng chí phải tỏ thái độ mới đúng!” Bành Đức Hoài tỏ ra không chịu khuất phục: “Tôi chẳng có gì phải nghĩ cả. Tôi không có âm mưu, đồng chí bảo tôi nói gì?” Một vị nguyên soái nói: “Đồng chí chú ý đến toàn cục, nhẫn chịu một chút, viết một bài phát biểu đi”. Bành Đức Hoài lắc đầu, trả lời chắc nịch: “Không viết, không viết”. Mọi người buồn bã giải tán.

6. Đồng chí chửi tôi 40 ngày, còn tôi chửi đồng chí 20 ngày không được ư?

Sau khi Bành Đức Hoài về phòng, ngẫm nghĩ, dù sao Chủ tịch cũng đã nói rồi, mắng cũng đã mắng rồi và cơn giận cũng đã nguôi rồi, có thể hội nghị sắp kết thúc, liền bảo nhân viên đi theo thu dọn đồ đạc, chuẩn bị về. Không ngờ Văn phòng Trung ương gọi điện đến thông báo là Hội nghị sẽ kéo dài. Bây giờ Bành Đức Hoài mới vỡ lẽ, chuyện không đơn giản như thế, xem ra lần này mình không qua nổi rồi. Ông ngồi phịch xuống mép giường, lo trước nghĩ sau, nhưng vẫn không rõ. Đó chẳng phải là bức thư gửi riêng cho nhau ư? Vì sao Mao Trạch Đông lại có thể tức giận đến như thế, nói ra những lời nào là “đấu tranh đường lối”, nào là “giải phóng quân không đi theo tôi thì tôi sẽ lên núi đánh du kích”. Mình và Mao Trạch Đông đã kết bạn chiến đấu từ thời kỳ Tỉnh Cương Sơn, lẽ nào ông ấy lại quên câu thơ: “Kẻ nào dám vung gươm thúc ngựa; Ta đây đã có đại tướng Bành” rồi hay sao? Ông muốn tìm người để tâm sự, nhưng biết tìm ai bây giờ.

Đang ngâm nghĩ thì Mao Trạch Đông cho người đến đón Bành Đức Hoài tới biệt thự Mỹ Lư để nói chuyện. Bành Đức Hoài mừng thầm cuối cùng đã có dịp nói chuyện trực tiếp với Mao Trạch Đông, có thể có dịp giải thích trực tiếp với Chủ tịch. Chỉ còn giải thích rõ chuyện này với Chủ tịch thì sự việc sẽ chẳng dễ dàng hay sao? Bành Đức Hoài lập tức đứng dậy đi theo thư ký một cách vui vẻ đến biệt thự Mỹ Lư.

Bước vào phòng khách, Bành Đức Hoài chợt thấy lòng trĩu nặng, khi thấy cả Ban Thường vụ đều có mặt: Mao Trạch Đông, Lưu Thiếu Kỳ, Chu Ân Lai, Chu Đức còn có Lâm Bưu vừa mới tới Lư Sơn. Chiếc xa-lông đối diện với Mao Trạch Đông để trống, xem ra ghế ấy là dành cho mình. Hóa ra không phải là Chủ tịch tìm mình để nói chuyện, mà là Ban Thường vụ triệu tập hội nghị Thường vụ Bộ Chính trị vì mình. Ông bỗng hiểu ra, đây là do Chủ tịch thấy mình không chịu kiểm thảo nên họp Thường vụ để phê phán. Việc đã đến thế này, Bành Đức Hoài đành ngồi xuống, nghe mọi người phê bình mình. Ông lấy bao thuốc Trung Hoa, rút một điếu châm lửa, lập tức bị ho sặc sụa.

Mao Trạch Đông biết Bành Đức Hoài chưa bao giờ hút thuốc, thấy vậy rất ngạc nhiên, vội đưa thuốc Gấu Mèo của mình cho Bành Đức Hoài, nói với vẻ quan tâm: “Anh hút thuốc lúc nào vậy? Hút thuốc của tôi đây này, loại thuốc này không bị sặc”. Tiếp đó Mao Trạch Đông nói nửa như trách móc nửa như quan tâm: “Anh Bành ạ, có điều gì đừng nên để bụng, như thế sẽ không tốt cho sức khỏe. Anh xem anh là một người theo chủ nghĩa không hút thuốc vậy mà bây giờ lại hút thuốc rồi sao. Cái ý kiến “có mất có được”, được không bõ mất của anh sao không nêu ra trong hội nghị? Cũng có thể gặp tôi trao đổi. Sao không nói một lời nào lại tấn công bất ngờ, gửi cho tôi bức chiến thư?”

Mao Trạch Đông cười nhạt, rít một hơi thuốc. Lâm Bưu tiếp lời tấn công ngay Bành Đức Hoài: “Đồng chí Bành Đức Hoài, cách đây không lâu đồng chí đi thăm Liên Xô trở về. Ở Liên Xô đồng chí rất thân thiết với Khơ-rút-sốp có phải là đã đáp ứng điều kiện gì đó của ông ta rồi phải không? Lần này nổi lên ở Lư Sơn có phải là sự phối hợp mật thiết với Khơ-rút-sốp không?

Bành Đức Hoài nghe Lâm Bưu gán tội cho mình, tức giận phất tay bác lại: “Nói bậy, đó là đồng chí vu cáo. Tôi không biết một tiếng nước ngoài nào tôi nói gì đều phải qua phiên dịch, các đồng chí có thể gặp phiên dịch để điều tra”. Lâm Bưu cười nham hiểm lạnh lùng: “Cao Cương cũng không nói được một tiếng nước ngoài nào, vẫn có thể thông đồng với nước ngoài, đưa tin tình báo cho Liên Xô. Đồng chí và Cao Cương thân thiết như vậy, lẽ nào đồng chí lại không làm được việc ấy? Đồng chí cho quân đội Trung Quốc đội mũ ca lô của quân đội Liên Xô, đồng chí muốn giao quân đội cho Khơ-rút-sốp!” Bành Đức Hoài tức giận, đứng bật dậy, chỉ vào mặt Lâm Bưu mắng: “Đồ đê tiện!”

Mao Trạch Đông lập tức phẩy tay, ra lệnh cho Bành Đức Hoài ngồi xuống, phê phán một cách gay gắt: “Anh Bành, tôi biết trong lòng anh đang bốc lửa. Từ Tỉnh Cương Sơn đến nay, đối với tôi anh chỉ hợp tác với tôi ba phần còn bảy phần không hợp tác. Anh luôn không phục Hội nghị Diên An Hoa Bắc, lần này ở Lư Sơn lại nổi giận. Giỏi thật, dễ muốn làm nổ tung Lư Sơn chắc!” Bành Đức Hoài không phục, biện bạch: “Sao tôi lại muốn làm nổ tung Lư Sơn? Lần này đến họp ở Lư Sơn, tôi vẫn nghĩ đến việc dẹp bọn phiến loạn ở Tây Tạng, không muốn đến, do Chủ tịch ra lệnh cho tôi phải đến. Tôi viết thư cũng chỉ là để Chủ tịch tham khảo, không có một chút ác ý gì cả!” Mao Trạch Đông vung tay: “Hiểu rồi, hiểu rồi, anh thì xưa nay vẫn thế. Anh chửi từ Hội nghị Trịnh Châu đến Hội nghị Bắc Kinh, ở Lư Sơn anh lại chửi 20 ngày, anh còn muốn gì?” Bành Đức Hoài thấy Mao Trạch Đông hoàn toàn không nghe lời giải thích của mình, lại nhắc đến chuyện ở Hội nghị Diên An Hoa Bắc, không nhịn được tức giận đứng bật dậy quát lên: “Ở Diên An ông chửi tôi 40 ngày vậy tôi chửi ông 20 ngày không được ư?” Các vị ủy viên thường vụ người nào cũng sửng sốt sợ hãi. Lưu Thiếu Kỳ tức giận nói: “Không còn thể thống gì nữa”. Chu Ân Lai nghiêm khắc ra lệnh cho Bành Đức Hoài ngồi xuống. Mao Trạch Đông lặng lẽ nhìn Bành Đức Hoài bằng đôi mắt nửa ngủ nửa thức, giận dữ dụi tắt điếu thuốc lá mới hút một nửa vào chiếc gạt tàn.

7. “Ai tin được những người như chúng ta đã mấy chục năm ăn chung một nồi”

Sau khi hội nghị kết thúc, Bành Đức Hoài uể oải đi về phòng của mình. Mấy vị tướng cũ vội đến thăm ông. Một vị nói: “Anh Bành, sao anh lại có thể mắng Chủ tịch? Trời ạ anh quá hung dữ. Chủ tịch còn khoẻ mạnh anh đã như vậy. Đến khi Chủ tịch qua đời thì còn ai quản lý được anh. Anh phải kiểm thảo cho tốt, nhận rõ sai lầm!” Bành Đức Hoài hiểu ra, mình không kiểm thảo thì Hội nghị Lư Sơn sẽ không thể kết thúc, mọi người sẽ cùng ở lại Lư Sơn, chuyện lớn của đất nước sẽ ra sao? Vì đại cục, ông đành nuốt nước mắt viết bản kiểm thảo.

Mao Trạch Đông biết Bành Đức Hoài không phục, để đập tan tinh thần chống đối của ông, ngày 1 tháng 8, Mao Trạch Đông lại triệu tập họp Thường vụ Bộ Chính trị để phê phán Bành Đức Hoài, một số ủy viên Bộ Chính trị cũng được lệnh tham gia hội nghị. Hoàng Khắc Thành, Chu Tiểu Châu, Chu Huệ, Lý Nhuệ v.v… những người có liên quan tới Bành Đức Hoài cũng được thông báo đến dự thính. Hội nghị lần này không nhẹ nhàng như lần trước. Mao Trạch Đông vừa tuyên bố khai mạc, Lâm Bưu đã tranh phát biểu, chỉ vào mặt Bành Đức Hoài mắng: “Lần này Bành Đức Hoài chống đối ở Lư Sơn, hoàn toàn là có tổ chức, có cương lĩnh, có dự mưu để tiến công vào Đảng, Bành Đức Hoài ông là một kẻ có dã tâm, kẻ có âm mưu, một tên ngụy quân tử, là nhân vật kiểu Phùng Ngọc Tường. Sau gáy của Ngụy Diên đại tướng của nước Thục thời Tam Quốc có cái xương mọc ngược luôn muốn làm phản, Gia Cát Lượng biết hắn sau này tất sẽ làm phản nên đã dùng mưu kế giết hắn. Bành Đức Hoài cũng có cái xương mọc ngược ở sau gáy. May có Chủ tịch sáng suốt, kịp thời nhìn rõ quỷ kế của ông... Ở Trung Quốc chỉ có Mao Chủ tịch là anh hùng, đừng có ai hòng làm anh hùng”.

Thấy mọi người nói đã khá nhiều Mao Trạch Đông lại nói, ông kể những chuyện Quân đoàn 3 đánh Trường Sa từ mấy chục năm trước đến sự kiện Cao Cương, Nhiêu Thấu Thạch, từ những lộn xộn trên thế giới đến Hội nghị Lư Sơn, Mao Trạch Đông khéo léo gắn cuộc đấu tranh đường lối trong lịch sử nội bộ Đảng với Bành Đức Hoài. Những sự việc này, các ủy viên Thường vụ Bộ Chính trị đều đã từng trải qua, nhưng khi Mao Trạch Đông kể lại thì hình như Bành Đức Hoài chỗ nào cũng sai.

Lúc này, Trung ương quyết định triệu tập Hội nghị toàn thể Ban Chấp hành Trung ương lần thứ 8 khóa 8, một số ủy viên Trung ương không có mặt ở Lư Sơn được triệu tập khẩn cấp đến Lư Sơn. Ngày 2 tháng 8, Hội nghị toàn thể khai mạc, Mao Trạch Đông phát biểu trước tiên: “Khi mới lên Lư Sơn, tôi chuẩn bị để chịu sự mắng mỏ. Chửi từ Hội nghị Trịnh Châu cho đến Hội nghị Lư Sơn, tôi đã nghe đến mức tai có tổ kén rồi. Tôi đã kiểm thảo từ Hội nghị Trịnh Châu cho đến Lư Sơn, không biết đã kiểm thảo bao nhiêu lần. Ai ngờ có người còn thấy chưa đã, muốn làm nổ tan Lư Sơn, phủ định toàn diện đường lối chung, phủ định chế độ xã hội chủ nghĩa, muốn chia rẽ Đảng ta. Chúng tôi vừa kiểm tra, té ra những người này đã kết bè với nhau đã thành lập một câu lạc bộ quân sự, đứng đầu chính là Bành Đức Hoài, còn có Trương Văn Thiên, Chu Tiểu Châu, Hoàng Khắc Thành. Bành Đức Hoài xưa nay không hợp tác với tôi, các lần sai lầm về đường lối trước đây đồng chí ấy đều có phần trách nhiệm. Bây giờ đồng chí ấy công nhiên chống lại, tiến công vào Đảng, vấn đề này bây giờ phải được giải quyết. Bây giờ không phải là vấn đề chống tả, mà là phải chống hữu”.

“Sai lầm của Bành Đức Hoài lâu nay tôi đã nhận ra. Để giáo dục đồng chí ấy chúng ta đã cố gắng hết mức. Để đồng chí ấy có thể yên tâm công tác trong lãnh đạo Quân ủy, tôi cấp lương chuyển ngành cho Lâm Bưu và các vị nguyên soái khác. Nếu giải phóng quân không đi cùng tôi, đi với Bành Đức Hoài thì tôi sẽ lên rừng đánh du kích. Tôi nghĩ là giải phóng quân sẽ đi theo tôi”.

Phát biểu của Mao Trạch Đông đã định hướng cho hội nghị. Sau khi Bành Đức Hoài kiểm thảo, Hội nghị lập tức chia tổ thảo luận, Kha Khánh Thi, Trần Bá Đạt, Khang Sinh đều được phân về tổ của Bành Đức Hoài. Bành Đức Hoài, Chu Tiểu Châu, Hoàng Khắc Thành, Trương Văn Thiên đều bị các tổ lần lượt gọi đến để trả lời các vấn đề, yêu cầu họ phải trả lời về những hoạt động và mục đích vào trước và sau Hội nghị Lư Sơn. Các chuyện cũ đều được giở ra, có người thậm chí còn gợi lại cái chết của Mao Ngạn Anh, bảo rằng đó là một âm mưu của Bành Đức Hoài chống lại sự lãnh đạo của Đảng.

Đương nhiên, sự phê phán gay gắt nhất vẫn là ở tổ Bành Đức Hoài. Tổ trưởng tổ này là Chu Đức. Sau khi Hội nghị bắt đầu, Kha Khánh Thi tranh “nổ súng trước”: “Bành Đức Hoài nói “tính cuồng nhiệt của giai cấp tiểu tư sản”, là ngấm ngầm công kích Mao Chủ tịch, muốn thay đổi sự lãnh đạo của Đảng, muốn hạ bệ Mao Chủ tịch và Lưu Chủ tịch để ông ta lên nắm quyền”.

Khang Sinh tiếp lời: “Bành Đức Hoài, chân tướng của ông là nhân vật kiểu Ngụy Diên, sau gáy ông mọc một cái xương ngược, ông là một kẻ có dã tâm trăm phần trăm”.

Rồi đến lượt Trần Bá Đạt lẩm bẩm một hồi mọi người không hiểu rõ lắm về những câu phương ngôn Phúc Kiến của ông ta, nhưng đại ý thì đã rõ ràng, chính là mắng Bành Đức Hoài chống Mao Chủ tịch, chống lại việc hô “Mao Chủ tịch muôn năm”, chống lại việc hát bài “Đông phương hồng”.

Có lúc Bành Đức Hoài muốn biện giải cho mình, nhưng cứ mỗi lần ông định nói thì Lâm Bưu, Khang Sinh, Kha Khánh Thi, Trần Bá Đạt cùng ào lên quát tháo mắng ông là “không thành thật, có xương mọc ngược (có tư tưởng chống đối) là Phùng Ngọc Tường”. Chu Đức thấy họ thô bạo không phân rõ phải trái đúng sai, bất giác nổi nóng, đập bàn quát: “Không được phép như thế! Tác phong gì vậy! Về kiểm thảo của đồng chí Bành Đức Hoài tôi cho là đúng trọng tâm. Có điều, anh Bành ạ, anh có viết thư thì cũng nên bàn với chúng tôi một chút, vì sao không nói một lời nào, chỉ đơn thương độc mã mà làm”.

Mao Trạch Đông, Lưu Thiếu Kỳ lặng lẽ đến phòng họp, đúng lúc nghe thấy lời phát biểu của Chu Đức, Mao Trạch Đông liền châm biếm: “Tôi thấy có một số đồng chí đã già rồi, đầu óc đã mơ hồ, nói năng không đâu vào đâu, lộn xộn, gãi ngứa ngoài giày”. Chu Đức cười gượng, chợt nhớ đến những năm tháng chiến tranh. Thời kỳ ở Tỉnh Cương Sơn, thời kỳ chống Nhật, sao Mao Trạch Đông có thể không chút nể nang châm biếm mình trước mặt mọi người như vậy? Thay đổi rồi, quan hệ chiến hữu trước đây bây giờ đã thành quan hệ quân thần.

Không đợi Bành Đức Hoài trình bày, Mao Trạch Đông lại kể lể những vấn đề lịch sử của Bành Đức Hoài, Bành Đức Hoài không chịu, lớn tiếng biện bạch, Lâm Bưu và một số người lại cãi nhau với Bành Đức Hoài. Hội trường trở thành một nồi cháo. Chu Đức đau khổ vung hai tay: “Ai tin được những người chúng ta ở đây đã từng mấy chục năm ăn chung một nồi cơm?”

Ngày 16 tháng 8 năm 1959, Hội nghị toàn thể Ban Chấp hành Trung ương lần thứ 8 khóa 8 họp phiên cuối cùng đã thông qua nghị quyết của Hội nghị toàn thể Ban Chấp hành Trung ương lần thứ 8 khóa 8 về sai lầm của tập đoàn chống Đảng do đồng chí Bành Đức Hoài cầm đầu và một số văn kiện khác, bãi bỏ chức Phó Thủ tướng chính phủ và Bộ trưởng Bộ Quốc phòng của Bành Đức Hoài, bãi bỏ chức Bí thư Trung ương Đảng và Tổng Tham mưu trưởng của Hoàng Khắc Thành, chức Thứ trưởng Ngoại giao của Trương Văn Thiên, chức Bí thư thứ nhất Tỉnh ủy Hồ Nam của Chu Tiểu Châu, bảo lưu các chức vụ Ủy viên Trung ương, Ủy viên Dự khuyết Trung ương, Ủy viên Bộ Chính trị, Ủy viên Dự khuyết Bộ Chính trị của họ, đợi xem kết quả sau này.

Đại cục đã định, mọi người nhộn nhịp thu xếp hành lý chuẩn bị ra về. Các vệ sĩ của Mao Trạch Đông cũng bắt đầu thu dọn đồ đạc. Đúng lúc này Bành Đức Hoài đến tìm Mao Trạch Đông, ông muốn nói chuyện với Mao Trạch Đông. Các vệ sĩ đã nghe được chuyện xảy ra ở Lư Sơn, nên ngăn Bành Đức Hoài ở bên ngoài, rồi vào thỉnh thị Mao Trạch Đông, Mao Trạch Đông nghe nói Bành Đức Hoài đến gặp, trầm ngâm một lúc rồi nói: “Được, để ông ta vào!”.

Bành Đức Hoài được vệ sĩ đưa vào. Mao Trạch Đông ngồi trên xa-lông, chỉ lạnh lùng nói một tiếng: “Ngồi xuống!” Bành Đức Hoài thấy trên xa-lông để đầy đồ đạc, đành phải ngồi trên một chiếc ghế tựa. Mao Trạch Đông châm một điếu thuốc Gấu Mèo, hút một hơi, sau đó hỏi: “Có điều gì muốn nói ư? Vậy thì nói nhanh lên!”. Bành Đức Hoài nghiêm sắc mặt nói: “Tôi muốn nêu một yêu cầu, bây giờ tôi không thể làm việc cho Đảng nữa, cũng không nên ăn không. Tôi xin Trung ương phê chuẩn cho tôi đến Diên An hoặc Hồ Nam làm một nông dân làm ruộng cấy trồng cũng còn có thể làm thêm cho đất nước một ít lương thực!”. Mao Trạch Đông phẩy tay: “Thôi đi, xem ra anh vẫn chưa phục. Nếu anh cho là đúng thì không nên kiểm thảo, kiểm thảo cái gì nhỉ?” Bành Đức Hoài không có lời nào đáp lại, đành buồn rầu cáo từ. Mao Trạch Đông cũng không đứng dậy tiễn.

Bành Đức Hoài đi rồi, các vệ sĩ vào phòng thu dọn ấm chén. Mao Trạch Đông hỏi vệ sĩ: “Đồng chí có biết Bành Đức Hoài vốn có tên gọi là gì không?”. Vệ sĩ lắc đầu. Mao Trạch Đông nói với anh ta: “Gọi là Bành Đắc Hoa, muốn được Trung Hoa!”. Vệ sĩ giật nảy người, thầm nghĩ Bành Đức Hoài quả là người có dã tâm nên ngay đến cái tên cũng dã tâm.

Một lúc sau, Điền Gia Anh đến chỗ Mao Trạch Đông, Mao Trạch Đông nói một cách độ lượng: “Được rồi, hãy rút ra bài học. Sau này đừng nên hễ đầu óc nóng lên là chạy theo người ta. Sau này anh vẫn là thư ký của tôi, hãy cố gắng làm việc”. Từ đó Điền Gia Anh không được trọng dụng nữa.

Mấy ngày vất vả, Mao Trạch Đông có phần mệt mỏi, nhìn vệ sĩ thu dọn hành lý, chợt nghĩ đến việc cần làm. Ông cầm điện thoại thông báo cho Văn phòng Trung ương, ra lệnh trong điện thoại: “Thông báo cho văn phòng Quân ủy, ngày kia sẽ họp Hội nghị Quân ủy Trung ương mở rộng. Phải, Bành Đức Hoài xuống máy bay, sẽ đưa ngay ông ta đến dự họp tiếp tục nghe phê phán!”.

8. Sau Khơ-rút-sốp là Bành Đức Hoài

Sau khi Hội nghị Lư Sơn kết thúc, Bành Đức Hoài bị bãi quan. Mao Trạch Đông đích thân đề nghị bổ nhiệm Lâm Bưu làm Bộ trưởng Quốc phòng.

Lâm Bưu vốn là một Tư lệnh quân khu nhảy một bước lên làm thống soái ba quân lục, hải, không quân của cả nước, len được vào hàng ngũ yếu nhân của Đảng và Nhà nước.

Thực ra đối với chuyện Bành Đức Hoài, việc xử lý như vậy của Mao Trạch Đông còn có những nguyên nhân đằng sau phức tạp hơn nhiều.

Tháng 7 năm 1959, Mao Trạch Đông uống một hớp chè Long Tỉnh, ánh mắt lướt qua đống tài liệu gồm báo cáo sơ lược tổng hợp tư liệu các tập “Động thái”, “Tình hình”, chậm rãi đến trước cửa sổ. Dưới núi nóng bức đột ngột, còn trên núi là một thế giới mát mẻ. Gió nhẹ thổi vào cửa sổ làm người ta thấy thoải mái dễ chịu, còn đem đến hương vị cỏ cây ngào ngạt. Lồng ngực Mao Trạch Đông phập phồng, bỗng ông bật ra một câu: “Sau Khơ-rút-sốp là Bành Đức Hoài...”.

Đây là lần đầu tiên, Mao Trạch Đông nói ra câu ấy, sau đó trong hội nghị hoặc ngoài hội nghị lại nhắc lại mấy lần, lời thì ngắn ngủi nhưng bao hàm nhiều ý, phản ánh toàn bộ sự suy nghĩ và ý kiến của ông.

Nguyên nhân mở đầu của suy nghĩ là bức “Vạn ngôn thư” của Bành Đức Hoài, nhưng chỗ đứng của sự suy nghĩ lại hoàn toàn không phải là bức “Vạn ngôn thư” ấy.

Vị trí mà Mao Trạch Đông đứng, sự suy nghĩ quyết không thể giản đơn như Bành Đức Hoài; trách nhiệm mà ông gánh vác cũng không cho phép ông giản đơn như Bành Đức Hoài. Ở Lư Sơn, Bành Đức Hoài là anh hùng. Mao Trạch Đông cũng là anh hùng. Ý kiến đó không hề tự mâu thuẫn mà nó nói lên tính phức tạp của sự vật, đã không thể giản đơn lấy thắng bại để luận anh hùng thì làm sao lại có thể lấy đúng sai luận thị phi một cách giản đơn được.

Mao Trạch Đông xem qua bức “Vạn ngôn thư” của Bành Đức Hoài, đã dụi tắt điếu thuốc trong cái gạt tàn, cười gượng: “Tất cả những cái mà Bành Đức Hoài đưa cho mình xem đều là tài liệu tiêu cực, đưa tất cả tài liệu tiêu cực cho mình”. Ông dừng lại thận trọng lấy một điếu thuốc lá đưa lên miệng nói tiếp: “Tài liệu mà Bành Chân, Vương Nhiệm Trọng, Đào Chú, Kha Khánh Thi đưa là tài liệu tích cực”. Sau khi hút cháy điếu thuốc, ông còn nói thêm hai câu: “Người này dám nói thật”. “Dễ đắc tội với người khác”.

Nếu không phải là một con mọt sách thì ai cũng có thể hiểu được một đạo lý cơ bản như thế này: Lời nói thật chưa chắc đã là lời nói đúng. Tiêu chuẩn của sự đúng sai không chỉ giản đơn là lời nói thật hay lời nói giả, mà còn có liên quan đến thời cơ và tình thế, càng có liên quan đến lợi ích căn bản của đất nước và dân tộc. Cùng một lời nói thật, nói sau 10 năm có thể là đúng, nói trước 10 năm có thể là “sai”, sai là ở chỗ không có lợi cho đại cục.

Mao Trạch Đông thừa nhận Bành Đức Hoài nói thật, đồng thời cũng nhạy cảm nhận ra hai vấn đề khác. Một là vào năm 1958, tại Bắc Kinh Khơ-rút-sốp đã trực diện châm biếm “đại nhảy vọt” của Trung Quốc là “tính cuồng nhiệt của giai cấp tiểu tư sản”, trong bức “vạn ngôn thư”, Bành Đức Hoài cũng dùng quan điểm này. Hai là “phái xúc tiến” đã nhắc nhở Mao Trạch Đông chú ý đến tâm trạng “oán trách” trong thư sẽ lan rộng ra, sẽ làm “rối loạn tư tưởng”, “nhụt chí khí”, sáu trăm triệu người mà nhụt chí khí thì quả là ghê gớm.

Tất nhiên Mao Trạch Đông hiểu được cái đạo lý trong thời kỳ bất thường (hoặc gọi là thời kỳ khó khăn) chỉ có thể cổ vũ khí thế chứ không thể làm nhụt đi. Ông bình tĩnh, cần nhìn thấy “một khuynh hướng khác” rốt cuộc nó nghiêm trọng đến mức nào?

Sáng ngày 17 tháng 7, mọi người tham dự Hội nghị Lư Sơn đều đã cầm trong tay văn kiện được đặt tên là “ý kiến của đồng chí Bành Đức Hoài”. Ngày hôm sau, Chu Tiểu Châu phát biểu ý kiến ủng hộ Bành Đức Hoài. Đồng thời Khơ-rút-sốp cũng phát biểu phê phán và chống “công xã nhân dân”, “đại nhảy vọi”' của Trung Quốc ở Ba Lan.

Ngày 20 tháng 7, Trương Văn Thiên phát biểu ủng hộ Bành Đức Hoài. Ngày hôm sau, Liên Xô và Ba Lan thông qua môi giới thông tấn công khai phê phán và chống “công xã nhân dân”, “đại nhảy vọt”, bắt đầu cuộc tranh luận về hình thái ý thức giữa Trung Quốc và Liên Xô. Thông tấn xã Trung ương Đài Loan và báo chí Mỹ nhanh chóng đưa tin và đăng các bài bình luận của Liên Xô. Lúc này, một số cán bộ đảng viên ở trong nước cũng nhao nhao đưa đến Hội nghị những ý kiến phê bình.

Thế là, từ Đu-lớt-xơ (John Fostes Dulles) đến Tưởng Giới Thạch, từ Khơ-rút-sốp đến những người “bất đồng chính kiến” trong Đảng ở Trung Quốc, sự công kích ác ý và sự phê bình thiện ý lẫn lộn, trong đầu Mao Trạch Đông đã hình thành nên một “dàn hợp xướng”, hình thành nên “một bầu không khí”.

Thế là, nội dung của bản thân “Vạn ngôn thư” không phải là điểm tập trung của vấn đề nữa, đối với toàn cục và sự nghiệp mà nói, uy tín của Mao Trạch Đông, tính hợp pháp của Đảng Cộng sản đối với quyền lãnh đạo trong kết cấu Nhà nước cũng như sức gắn bó của Đảng đã trở thành điểm tập trung của vấn đề, là việc lớn quan trọng hơn nhiều số phận của Bành Đức Hoài. Người sau bình luận về người trước không thể tách rời điều kiện lịch sử và tình hình đất nước đặc biệt lúc ấy. Trên thực tế, chính Lưu Thiếu Kỳ, Chu Ân Lai là những nhân vật lãnh tụ tài trí hơn người, không ai không có quan điểm chung là: Vấn đề Bành Đức Hoài không được giải quyết, toàn đảng không thể đoàn kết một lòng, để cùng vượt qua khó khăn.

Khi sự việc phát triển đến mức ảnh hưởng tới uy tín của Mao Trạch Đông, ảnh hưởng tới tính hợp pháp của Đảng Cộng sản đối với quyền lãnh đạo trong kết cấu Nhà nước cũng như sức gắn bó của Đảng thì tất nhiên Mao Trạch Đông không thể cho qua. Đúng như Giang Thanh đã nói, trên những vấn đề nguyên tắc, Mao Trạch Đông chưa bao giờ nhượng bộ.

Khi Mao Trạch Đông đứng bên cửa sổ, hít thở không khí mát lành trong đêm ở Lư Sơn, điều mà ông suy nghĩ đã không phải là có đập lại Bành Đức Hoài hay không mà là đập lại đến mức nào!?

Nếu như nói ảnh hưởng về những yêu cầu báo cáo của “phái xúc tiến” và không khí chung đã đưa Mao Trạch Đông đến chỗ trách mắng Bành Đức Hoài là “sự dao động của giai cấp tư sản”, thì việc “trở gió chống lại” xảy ra đêm nay đã bị bọn tú tài kiểm tra phát giác thì không thể không đưa đến sự nâng lên thành định tính. Có bàn tán sau lưng, có “gặp gỡ” sau cuộc họp, tự nhiên sẽ biến thành “câu lạc bộ” và nâng lên thành: “Tập đoàn chống Đảng do Bành Đức Hoài cầm đầu”.

2

Bịa ra câu lạc bộ quân sự bí mật

người ở hậu trường kinh sợ khi Bành Đức Hoài đập bàn

1. Lâm Bưu chơi bài

Khi Hội nghị Lư Sơn gần tới hồi cuối, Mao Trạch Đông đã quyết định họp Hội nghị Quân ủy Trung ương mở rộng ở Bắc Kinh. Nhằm truy đánh Bành Đức Hoài và một số người đến cùng, nên ông đã cố ý quyết định thời gian họp Hội nghị Quân ủy Trung ương mở rộng vào ngày thứ 3 sau khi kết thúc Hội nghị Lư Sơn, tức ngày 18 tháng 8, như vậy sẽ làm cho Bành Đức Hoài vừa xuống máy bay đã phải đến ngay Hội trường nghe phê phán, làm kiểm điểm, không để Bành Đức Hoài có một chút thời gian nghỉ ngơi hồi lại sức. Cho nên khi Hội nghị Lư Sơn còn đang tiến hành, Lâm Bưu nhận chức vụ Bộ trưởng Quốc phòng đã bắt đầu sắp xếp, Đại tướng La Thụy Khanh nhậm chức Tổng Tham mưu trưởng, nhận lệnh tổ chức cụ thể Hội nghị Quân ủy mở rộng ở Bắc Kinh. 104 người tham gia Hội nghị đều là những nhân vật lớn trong giới quân sự, Trưởng ban Thư ký Hội nghị do La Thụy Khanh đảm nhiệm, dưới có các nhóm thư ký, phục vụ Hội nghị và cảnh vệ v.v.. Ngày 17 tháng 8, khi Bành Đức Hoài đáp máy bay về tới Bắc Kinh, Hội nghị Quân ủy mở rộng đã có mặt đầy đủ, chỉ thiếu Tổng Tư lệnh Bành Đức Hoài. Máy bay của Bành Đức Hoài hạ cánh xuống sân bay Nam Uyển, một đội xe hơi cảnh giới nghiêm ngặt, lập tức đưa ông về Hoài Nhân Đường trong Trung Nam Hải để kiểm thảo, nghe phê phán.

Ai ngờ sự việc xảy ra lại trái với mong muốn, các vị tướng soái nửa đời trên yên ngựa đã rèn đúc được tác phong coi trọng thực tế một cách nghiêm khắc. Phải, trên chiến trường nếu không coi trọng thực tế một cách nghiêm khắc, kế hoạch tác chiến hơi có chút thoát ly thực tế thì ngay lập tức bài học sẽ là một đám thi thể. Hơn nữa, các vị tướng soái này trước khi tham gia quân đội, rất nhiều người xuất thân từ nông dân, họ còn không biết là một mẫu đất có thể thu được bao nhiêu cân lương thực hay sao? Năm 1958, họ cũng đã từng tham quan một số ruộng cao sản, họ đã nhận ra ngay đó là giả. Có cơ sở nhận thức này, sau khi được đọc bức thư của Bành Đức Hoài, không những họ không cho là sai, trái lại còn thầm khen hay. Cho nên sau khi Hội nghị chia tổ thảo luận, rất nhiều người không phát biểu. Quả thực là bức bách, mọi người đều nhất loạt biểu thị ủng hộ quyết định của Trung ương.

Kha Khánh Thi, Trần Bá Đạt, Khang Sinh thấy các vị tướng soái không hứng thú với việc phê phán Bành Đức Hoài cho lắm, chỉ ầm ừ ứng phó, liền đến tố cáo với Mao Trạch Đông và Lưu Thiếu Kỳ. Nghe nói Hội nghị Quân ủy mở rộng trở thành Hội nghị để Bành Đức Hoài kích động quân đội tiến công vào Đảng, Mao Trạch Đông vô cùng tức giận, xem ra tự mình không ra tay không xong. Mao Trạch Đông lập tức triệu tập Hội nghị Thường vụ Bộ Chính trị, yêu cầu mở rộng quy mô hội nghị tổ chức họp lại, Lâm Bưu tán thành ngay, những người khác không phản đối, thế là Mao Trạch Đông ra lệnh cho Lâm Bưu lập tức họp lại các tổ.

Lâm Bưu nhận lệnh, đắc ý vô cùng. Từ cuộc chiến tranh kháng Mỹ viện Triều đến nay ông ta thấy Bành Đức Hoài đem quân đến Triều Tiên, lập được nhiêu chiến công, tiếng tăm lừng lẫy, rất đố kỵ ghen ghét, nhưng không biết làm thế nào. Bất chợt nhớ đến cái chết của Mao Ngạn Anh ở Triều Tiên, Bành Đức Hoài lại xông vào mấy lần làm Mao Trạch Đông rất không vui, Lâm Bưu lại thường xuyên gièm pha trước mặt Mao Trạch Đông, lâu ngày quả nhiên có hiệu quả, trong Đại hội 8 ông ta được thăng chức làm Phó Chủ tịch Đảng, Ủy viên Thường vụ Bộ Chính trị, Bành Đức Hoài tuy vẫn là Ủy viên Bộ Chính trị, nhưng địa vị đã giảm sút rõ rệt. Gặp cơn sóng gió ở Hội nghị Lư Sơn lần này, trong giờ phút then chốt, Lâm Bưu đã giúp Mao Trạch Đông một cách đắc lực, kết quả là đã đạt được nguyện vọng ấp ủ từ lâu, nắm được quyền lực quân sự, ông ta quyết tâm lập công lớn một lần nữa trong Hội nghị Quân ủy mở rộng để củng cố vững chắc địa vị của mình.

Ông ta đắc ý khi chơi con bài chính trị, tuy có một chút mạo hiểm, nhưng hiệu quả của nó còn đến nhanh hơn vũ đài quân sự, thấy ngay hiệu quả trong chốc lát.

Trong một trận chửi bới, Lâm Bưu đã kiếm được chức Bộ trưởng Quốc phòng, sau khi đã kiếm được món hời trong canh bạc chính trị, nhưng chưa biết đủ để dừng bước, mà được một muốn mười. Ông ta vẫn muốn tiếp tục cưỡi gió vượt sóng để tiến thêm bước nữa. Ông ta hạ lệnh cho La Thụy Khanh và Phó Tư lệnh Không quân Ngô Pháp Hiến, đem 18 máy bay đến các nơi trong cả nước đón các tướng lĩnh tham gia Hội nghị gồm tất cả những người lãnh đạo các tổng cục của Quân ủy, các quân binh chủng, các đại quân khu, cán bộ lãnh đạo cấp quân đoàn của các dã chiến quân, các cán bộ lãnh đạo cấp quân đoàn của quân khu thuộc các tỉnh, các cán bộ tư tưởng, chính ủy của bộ đội dã chiến, các cán bộ cấp cục trở lên của quân ủy, lại thêm các cơ cấu phục vụ Hội nghị tổng cộng đến 2000 người. 18 chiếc máy bay cất cánh hạ cánh, khách sạn Tiền Môn người vào người ra nhộn nhịp, trong một ngày tất cả đã tề tựu đông đủ rồi tiến hành chia tổ.

Ngày 22 tháng 8, Hội nghị họp lại. Hoài Nhân Đường, Tử Quang Các, người vào ra đông nghịt. Lâm Bưu đích thân chủ tịch Hội nghị, trước tiên ông ta truyền đạt tinh thần của Hội nghị Lư Sơn, tiếp đó Bành Đức Hoài, Hoàng Khắc Thành, Trương Văn Thiên, Chu Tiểu Châu kiểm điểm, sau đó lại chia tổ thảo luận. Bộ Tổng Tham mưu và Văn phòng Quân ủy được biên chế thành một tổ. Tổ này là tổ trọng điểm phê phán Bành Đức Hoài và Hoàng Khắc Thành, tổ trưởng là Ủy viên dự khuyết Trung ương Đảng Cộng sản Trung Quốc, Cục trưởng Cục Kế hoạch trang bị Bộ tham mưu Vạn Nghị. Đồng chí này quê ở Huyện Kim thuộc vùng Đông Bắc, từ sớm đã tốt nghiệp ở Giảng Võ Đường Đông Bắc, về sau nhậm chức ở đạo quân Đông Bắc vào đầu thời kỳ kháng chiến chống Nhật, đã dẫn quân đội tham gia Bát lộ quân, thời kỳ chiến tranh giải phóng giữ chức Quân đoàn trưởng Quân đoàn 40 thuộc Dã chiến quân thứ 4.

Sau khi các tổ bắt đầu thảo luận, trong tổ này mấy ngày không có ai phát biểu. Lâm Bưu nói chuyện với Vạn Nghị một bộ hạ cũ của ông ta, đưa ra kế sách, lại liên tiếp cử người đến phòng họp của tổ này nghe thảo luận nhưng vẫn không ai phát biểu. Vạn Nghị thấy vậy bèn đề nghị: “Mọi người đã không phát biểu, ở trên lại yêu cầu phải phê phán mạnh mẽ vạch rõ vấn đề của Bành Đức Hoài. Theo tôi chi bằng ta hãy đưa ý kiến của Bành Đức Hoài ra đọc, xem đồng chí ấy nói như thế nào, có vấn đề hữu khuynh chống Đảng không. Có thì phê không có thì không phê, các đồng chí thấy làm như vậy có được không?” Mọi người nhất trí cho là phải, ào ào lấy bản góp ý kiến ra đọc rồi nói cảm nhận của mình. Có người kể chuyện cười khi đi tham quan ruộng Vệ Tinh: “Lần ấy cơ quan Quân ủy chúng tôi đi tham quan ruộng Vệ Tinh ở thành phố Thiên Tân, thấy lúa mọc dày đặc chi chít, trên treo rất nhiều bóng đèn lớn, bốn bên có mấy chiếc quạt gió đang quay tít, trên ngọn bông lúa còn có một đứa trẻ đang ngồi, tình hình mùa màng quả là đáng mừng. Theo người phụ trách địa phương giới thiệu thì một mẫu ruộng (1) này ít nhất cũng có thể thu được 5 tấn, ngay tại đấy chúng tôi hỏi anh ta hạch toán giá thành như thế nào, trong nháy mắt người phụ trách há hốc mồm. Đang lúc nhộn nhịp, đứa trẻ đòi về nhà. Chúng tôi vào đám ruộng đón đứa trẻ mới phát hiện ra rằng đứa trẻ này ngồi trên những chiếc đèn cực tím, nhìn kỹ thấy những khóm lúa được chuyển từ nơi khác tới trồng xen sát vào nhau. Ở quê tôi cũng trồng lúa, sao có thể lừa được tôi. Chúng tôi liền truy hỏi, người phụ trách địa phương đã nói thật, té ra những khóm lúa này được chuyển từ 18 mẫu ruộng khác tới trồng”. Mọi người nghe xong cười ồ. Một người khác tiếp lời: “Một lần tôi đi tham quan huấn luyện biên chế quân sự hóa của một công xã nhân dân ở huyện An Quốc tỉnh Hà Bắc. Nam dân quân đều đi luyện gang thép cả, “Đội Hoàng Trung” và “Đội Mộc Quế Anh” tham gia duyệt đội ngũ. Vẫn chưa bắt đầu duyệt đội ngũ mấy người già trong “Đội Hoàng Trung” ngã lăn ra đất, mấy cô “Đội Mộc Quế Anh” tè cả ra quần. Chúng tôi vội quay người đi để “Mộc Quế Anh” thay quần, chúng tôi không thể đứng đó nhìn. Khi tắm tránh phụ nữ là điều không thể quên trong “Ba kỷ luật, tám chú ý” mà! Sau đó, chúng tôi đi thăm nhà ăn công cộng của họ mới biết nguyên nhân tè ra quần của Mộc Quế Anh, té ra trong nhà ăn chỉ có một chiếc chảo cháo ngô loãng toè loãng toẹt, xem kỹ thì vẫn là nấu cháo để cho đoàn tham quan xem. Không có gì để ăn, đành phải uống nước lã thì làm sao Mộc Quế Anh không tè ra quần?”. Người ấy chưa dứt lời thì người khác tiếp ngay: “Chuyện vui còn ở hồi sau: chúng tôi tham quan xong, quay về xe chuẩn bị ăn cơm thì thấy lương khô đem đến đã bị người ta lấy trộm sạch từ bao giờ rồi. Chẳng còn cách nào, chúng tôi đành phải đến nhà ăn, mỗi người húp một báo cháo ngô loãng, tất nhiên là phải trả tiền, và phiếu lương thực, sau đó chúng tôi đi về. Bây giờ mới vui, các anh đoán xem là chuyện gì?” Mọi người trợn mắt nghe anh ta nói: “Trên đường về người nào cũng đi tiểu, xe lúc chạy lúc dừng, khó khăn lắm mới về đến Bắc Kinh. Có một nữ trung úy trẻ, vì không tìm được chỗ thuận tiện, đành phải cố nhịn, nhưng không ngờ bị ho, không nhịn được nữa thế là ướt quần”. Trong Hội trường bỗng rộ lên một trận cười.

Tiếp đó, cả hội trường anh một lời tôi một câu bàn luận sôi nổi, bàn mãi mà không sao tìm thấy một chỗ không đúng nào trong thư góp ý kiến. Vạn Nghị thấy mọi người đã phát biểu, liền đề nghị: “Tôi thấy những ý kiến trong thư góp ý của Bành Đức Hoài đều phù hợp với thực tế, không có chỗ nào chống Đảng cả. Hiện nay có người chỉ nhìn lên trời, hoàn toàn không chú ý gì đến nỗi khổ của dân, ai tán thành thư góp ý của Bành Đức Hoài xin giơ tay!”

Vạn Nghị vừa dứt lời, mọi người nhất loạt giơ tay, Vạn Nghị nói: “Được, mọi người đều tán thành, tôi quyết định giải tán tổ, mọi người ra về chia ra học tập”.

2. Ngô Pháp Hiến gào to: “Tôi phải bắt Bành Đức Hoài trả nợ máu”

Lâm Bưu nhận được báo cáo nói là tổ Quân ủy và Tổng tham mưu không những không phê phán Bành Đức Hoài, Hoàng Khắc Thành mà lại nhất trí tán thành thư góp ý của Bành Đức Hoài, Vạn Nghị còn giải tán tổ học tập, điều này không thể xem thường, ông ta liền gọi La Thụy Khanh đến bàn bạc một hồi. Ngay tối hôm ấy Vạn Nghị bị tổ cảnh vệ bắt giữ, Lâm Bưu cử tổ trưởng mới, triệu tập lại cuộc họp toàn tổ.

Cùng lúc này Thượng tướng Đặng Hoa và Thượng tướng Hồng Học Trí cũng có chuyện. Hai vị này vốn là cán bộ của Dã chiến quân thứ 4, thời kỳ kháng Mỹ viện Triều đã cùng Bành Đức Hoài sang Triều Tiên, vẫn đảm nhiệm chức vụ Phó Tư lệnh quân chí nguyện. Do công việc quân đội bận rộn, khi hai người về Bắc Kinh chưa kịp chủ động đến thăm Lâm Bưu, nên Lâm Bưu vẫn có ý giận, muốn tìm cơ hội trừng trị họ. Vậy mà trong Hội nghị Quân ủy mở rộng lần này, Đặng Hoa và Hồng Học Trí lại nói một số điều tỏ ra công tâm đối với Bành Đức Hoài, lập tức Lâm Bưu cho người theo dõi, cuối cùng ép họ ra khỏi quân đội để thỏa nỗi tức giận xưa kia.

Người sau là ai đây?

Lâm Bưu thấy các tổ thảo luận không sôi nổi cho lắm, liền chuyển thành hội nghị phê phán tập thể chỉ định một số người phát biểu. Những người này đã nói đen thành trắng, phê phán vô trách nhiệm. Những chuyện nhỏ trong cuộc sống, những chuyện trong bố trí chiến đấu trở thành những tội trạng chống Đảng của Bành Đức Hoài. Bành Đức Hoài không một chút nhượng bộ, ông kể về cuộc đấu tranh ở Tỉnh Cương Sơn, bốn lần vượt qua sông Xích Thủy, về việc yểm hộ cho Mao Trạch Đông và những người lãnh đạo trong Quân ủy vượt qua họng súng của Trương Quốc Đào di chuyển an toàn trên đồng cỏ. Lâm Bưu thấy nếu tiếp tục kể như thế này thì Bành Đức Hoài không những không bị thối mà trái lại càng thơm hơn, thế là ông ta sai bọn tâm phúc của mình quát tháo kêu gào ầm ĩ, không để cho Bành Đức Hoài có cơ hội trình bày. Chỉ cần Bành Đức Hoài mở miệng nói là những người này liền hò hét: “Phải thành thật ngay thẳng, chống cự sẽ bị nghiêm trị”.

“Không được chạy tội!” Một tay hung hăng chạy ngay đến trước mặt Bành Đức Hoài, gầm gào kích động: “Ông ta không thú thật có được không?”

“Không được!” - Mọi người đáp lại ầm vang cả hội trường.

Bành Đức Hoài không nhịn được nữa, mặt ông đỏ bừng tức giận, vỗ vào ngực, lớn tiếng nói những lời đanh thép: “Các anh hãy khai trừ đảng tịch của tôi, đưa tôi ra xử bắn đi!” Ông trừng đôi mắt sắc lạnh căm giận nhìn Lâm Bưu ngồi trên bàn chủ tịch, nói một cách oai phong lẫm liệt: “Các đồng chí ngồi đây, rốt cuộc vị nào đã tham gia vào câu lạc bộ quân sự của tôi, ai là thành viên trong câu lạc bộ của tôi, các đồng chí hãy tự mình đứng ra xưng tên! Tôi xin nhận...”

Phút chốc, hội trường náo động!

“Thái độ của ông ngoan cố không hối cải như vậy phải xuy xét hậu quả!” Lâm Bưu cảm thấy hội nghị không có cách gì kết thúc, liền gào lên.

“Hậu quả chẳng phải là cái chết ư?” Bành Đức Hoài không lùi một tấc, chọi lại ngay; “Đến cái chết còn không sợ thì sợ cái hậu quả gì?”

Lâm Bưu nghe thấy lời của Bành Đức Hoài sắc mặt tái xanh, môi bầm tím, người run lên. Mọi sức lực ông ta đều cố đem ra hết. Nhưng đối với người đàn ông cương trực như Bành Đức Hoài, ông ta không biết làm thế nào? Đứng trước con người gang thép không kể sống chết, uy phong của Lâm Bưu sụp đổ và đành chịu bó tay.

Bỗng nhiên có một viên tướng chạy đến trước mi-crô trong hội trường gào lên: “Tôi phải bắt Bành Đức Hoài trả nợ máu?” Mọi người ngạc nhiên nhìn kỹ lại, té ra đó là Phó Chính ủy Không quân Ngô Pháp Hiến. Ông này từ rất sớm đã là cán bộ của Quân đoàn 1, thời kỳ chiến tranh giải phóng, Lâm Bưu cất nhắc lên làm Quân đoàn trưởng Quân đoàn 39, rồi Phó Tư lệnh Binh đoàn. Ông ta vô cùng biết ơn Lâm Bưu, bây giờ Lâm Bưu lại làm Bộ trưởng Quốc phòng, ông ta cho rằng cơ hội thăng quan phát tài đã đến, nên đã ra sức chửi bới Bành Đức Hoài một cách khác thường.

Ngô Pháp Hiến thấy mọi người muốn nghe ông ta nói, bèn cố ra vẻ phẫn nộ gào lên: “Các đồng chí biết không? Trong khi đi trường chinh, ông ta đã đích thân hạ lệnh bắn một cán bộ của Quân đoàn 1, đã nợ món nợ máu đối với Quân đoàn 1”. Lâm Bưu thừa cơ kích động: “Trong trường chinh, Bành Đức Hoài luôn luôn đối đầu với Quân đoàn 1, muốn làm tan Quân đoàn 1 vì Quân đoàn 1 là đội quân do Mao Chủ tịch đích thân xây dựng và bồi dưỡng từ cuộc khởi nghĩa Thu Thu”. (Cuộc khởi nghĩa vào mùa thu hoạch vụ thu. N.D.).

Lâm Bưu vừa nói đến đây, bỗng trong hội trường có một tiếng quát: “Nói láo!” Như một tiếng bom nổ vang trong hội trường. Mặt Lâm Bưu trắng bệch, mồ hôi vã ra khắp người. Mọi người đều hướng về phía có tiếng nói, hóa ra là Thiếu tướng Chung Vĩ, Tham mưu trưởng Quân khu Bắc Kinh. Mọi người nghĩ bụng phải chăng Chung Vĩ đã ăn gan hổ, nếu không làm sao lại dám quát mắng Nguyên soái Lâm Bưu. Chung Vĩ chỉ vào Ngô Pháp Hiến và Lâm Bưu, nói một cách hiên ngang lẫm liệt: “Các người hoàn toàn nói láo, tung tin đồn nhảm. Sự việc này tôi là người biết rõ nhất lúc ấy, tôi có mặt ở đó tôi có quyền phát biểu. Đó là lúc đánh Lâu Sơn Quan, Quân đoàn 1 và Quân đoàn 3 hiệp đồng tác chiến trận đánh rất vất vả khó khăn. Trong chiến đấu ác liệt một Đại đội trưởng của Quân đoàn 1, khi lâm trận đã bỏ chạy, kéo theo mấy chiến sĩ đi hàng địch, bị bộ đội đi sau bắt được, lúc đang thẩm vấn thì các chiến sĩ truy đuổi của Quân đoàn 1 cũng vừa tới. Sau khi thẩm vấn: đại đội trưởng này bị xử bắn ngay tại chỗ. Một phần tử lúc lâm trận bỏ chạy quay súng đầu hàng địch như vậy thì ai cũng có quyền chấp hành kỷ luật chiến trường. Dùng sự việc này để gán tội cho người khác gây xích mích trong quan hệ quân đội chẳng phải là quá bỉ ổi hay sao? Tôi biết, tôi nói những lời chân thực sẽ đem lại cái họa chết người, nhưng đến một lời nói thật cũng không dám mở miệng thì có còn là đảng viên cộng sản nữa không?”

Rất nhiều người thầm khâm phục sự gan dạ và sáng suốt của Chung Vĩ, nhưng cũng lo lắng đến sự an toàn của ông. Quả nhiên, Chung Vĩ vừa ngồi xuống thì mấy binh sĩ có vũ trang do mấy viên sĩ quan cầm đầu xông vào hội trường. Mọi người vẫn chưa hiểu đầu đuôi ra sao, thì Chung Vĩ đã bị xích tay dẫn ra khỏi hội trường. Chung Vĩ vừa gắng gượng vừa nói lớn: “Các đồng chí đừng mắc lừa bọn họ, họ mới là bọn có âm mưu quỷ kế, che khuất lịch sử, gây chia rẽ trong quân đội!”

Chung Vĩ đã bị dẫn đi, các vị tướng lĩnh với vẻ mặt u ám ngồi lặng thinh. Lâm Bưu cảm thấy cần phải tỏ thái độ với sự kiện Chung Vĩ, nếu không cuộc họp sau sẽ không thực hiện được. Chủ ý đã định, liền thét lên ầm ĩ: “Chung Vĩ đã nhảy ra là rất hay, quả bom hẹn giờ giấu trong đội ngũ chúng ta sớm muộn cũng sẽ bùng nổ, nổ sớm tốt hơn là nổ muộn!”. Nói xong mồ hôi trên trán vã ra, tự thấy sức khoẻ không trụ được bèn tuyên bố giải tán. Mao Trạch Đông nghe được báo cáo của Lâm Bưu, nói rằng Vạn Nghị, Đặng Hoa, Hồng Học Trí, Chung Vĩ v.v… không những không tố giác không phê phán Bành Đức Hoài, trái lại còn nói tốt cho Bành Đức Hoài, bất giác nổi nóng bảo Lâm Bưu phải tiếp tục kiểm tra các phần tử Bành Đức Hoài trong quân đội, kết quả là đã kiểm tra ra Tư lệnh Pháo binh Ngô Tín Tuyền, người cũng từng nói những lời đồng tình với Bành Đức Hoài. Ngô Tín Tuyền vốn là Quân đoàn trưởng Quân đoàn 39 thuộc Dã chiến quân thứ 4, trong thời kỳ kháng Mỹ viện Triều, đã tham gia chiến đấu cùng Bành Đức Hoài và lập được nhiều chiến công. Lâm Bưu luôn luôn thù hận ông, bây giờ đúng là lúc để trả đũa. Thời gian này còn kiểm tra ra một số phần tử Bành Đức Hoài nữa, những người này đều bị canh giữ, sau đó ai chuyển ngành thì chuyển, ai bị điều xuống cơ sở thì xuống cơ sở.

Tiếp đó, Lâm Bưu uy hiếp những người tham gia hội nghị, để tăng cường thanh thế cho hội nghị, Mao Trạch Đông đích thân đến nói chuyện. Lưu Thiếu Kỳ cũng nghiêm khắc phê phán Bành Đức Hoài trước hội nghị. Chu Ân Lai thì nhấn mạnh đến việc kiểm thảo sai lầm của mình: “Công tác không làm tốt, nên đã làm cho đồng chí Bành Đức Hoài phải can dự vào việc này, dẫn đến hậu quả nghiêm trọng hôm nay”. Lâm Bưu vội vàng báo cáo với Mao Trạch Đông, Mao Trạch Đông liền nói kháy Chu Ân Lai: “Anh ta xưa nay là như thế luôn biết khuấy đục bùn nhão”.

Trong Thường vụ chỉ có Trần Vân vẫn không tỏ thái độ. Lâm Bưu nói với Mao Trạch Đông: “Trần Vân rõ ràng là giống một ôn thần không nói một lời nào, sắc thái đáng sợ!”. Mao Trạch Đông không cho là như vậy: “Chẳng cần để ý đến ông ta, ông ta luôn cho là mình tài giỏi thông minh, nhưng trên thực tế thì luôn luôn hữu khuynh”. Lâm Bưu gật đầu lia lịa: “Chủ tịch nói rất phải, thực sự là như thế. Bây giờ hội nghị đã kết thúc về cơ bản, đang bố trí công tác để các đơn vị kiểm tra các phần tử hữu khuynh, còn Bành Đức Hoài thì làm thế nào? Vẫn để cho ông ta ở Trung Nam Hải hay sao?” Mao Trạch Đông đáp: “Trung Nam Hải thì không thể ở được rồi, tìm một nơi ở Bắc Kinh để ông ta ở, công tác cảnh vệ phải làm cho tốt, không thể để xảy ra vấn đề đấy”. Lâm Bưu nói thêm: “Chủ tịch yên tâm, những việc ấy tôi nhất định sẽ làm tốt”.

Ngày 13 tháng 9, Hội nghị Quân ủy mở rộng kết thúc. Ngày 17 tháng 9, Chủ tịch nước Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa công bố lệnh chính thức: bổ nhiệm Phó Thủ tướng Quốc vụ viện Lâm Bưu kiêm Bộ trưởng Quốc phòng, bãi miễn chức vụ Bộ trưởng Quốc phòng mà Bành Đức Hoài kiêm nhiệm. Toàn quốc toàn dân nhanh chóng khơi dậy phong trào kiểm tra các phần tử hữu khuynh, trên báo chí đầy rẫy các xã luận và tin tức về việc tiếp tục nhảy vọt.

Cùng lúc này Văn phòng Trung ương cho ô tô và nhân viên đến chuyển nhà cho Bành Đức Hoài. Thực ra chẳng có gì mà dọn, mọi thứ đều là của công, quân phục, phù hiệu, quân hàm đều đã giao nộp, những thứ còn lại chẳng qua chỉ là mấy bộ quần áo cũ. Trước khi chuyển nhà, Bành Đức Hoài gọi tất cả thư ký đến nói: “Tôi bây giờ đã từ trên núi cao ngã xuống cái thùng phân, tiếng xấu đồn khắp nơi. Các đồng chí đi với tôi sẽ chẳng có tiền đồ gì. Tuy trên danh nghĩa tôi vẫn là Ủy viên Bộ Chính trị, Phó Thủ tướng Quốc vụ viện, nhưng e rằng chẳng còn làm được gì nữa. Tôi muốn cỡi giáp về cày ruộng, vậy các đồng chí còn đi theo tôi làm gì, giải tán thôi. Một anh nông dân còn cần gì đến xe hơi, lái xe, bác sĩ, y tá, các đồng chí đều đi cả đi. Đến Quải Giáp Đồn, cuộc sống của tôi tất nhiên sẽ có tiểu đội cảnh vệ chăm nom, các đồng chí hãy đi đi. Tôi sẽ gọi điện cho Dương Thượng Côn, đồng chí ấy sẽ sắp xếp công việc cho các đồng chí”. Thời kỳ là Hồng quân, Dương Thượng Côn là Chính ủy Quân đoàn 3, quan hệ giữa Bành Đức Hoài và ông rất tốt. Không có một thư ký nào muốn đi, cố sống cố chết đòi ở lại với Bành Đức Hoài, chẳng có gì khác, chính là đã vì dân mà ông nói những lời chân thực ở Lư Sơn. Bành Đức Hoài động viên hồi lâu, thấy mọi người kiên quyết không đi, đành thở dài, đưa gia đình đến nơi ở mới. Ông không hề cho bất cứ ai biết tin ông chuyển nhà, cũng chẳng có ai đưa tiễn, lặng lẽ rời khỏi Trung Nam Hải.

3

Để mượn thang Lâm Bưu giở ra mẹo vặt

Dằn lòng ép dạ “lão hồ đồ” bị chơi khăm

Hôm ấy, khi màn đêm sắp buông xuống, Lâm Bưu đi xe về đến công quán trong ngõ Nam Thảo Bình ở Tây Trực Môn.

Nhìn bề ngoài, công quán này chỉ là một khu có tường xây màu xám không có gì nổi trội, nhưng đi vào trong thì lại giống một tên nhà giàu quê kệch tiền vạn giắt đầy thắt lưng nhưng bên ngoài lại khoác chiếc áo bông rách. Bố cục kiến trúc của nó rất khác thường, môi trường thanh nhã êm ả, sự hào hoa xa xỉ của nó khiến người ta phải kinh ngạc, công quán có hai khu, khu trước là tứ hợp viện kiến trúc kiểu cung điện xà kèo chạm khắc vẽ hoa, hương sắc cổ xưa, trong sân trồng các loại cây tản tùng, mã vĩ tùng, vân tùng và các loại hoa. Phía sau tứ hợp viện kiểu Trung Quốc là một nhà lầu hai tầng kiểu phương Tây. Một gian phòng lớn ở phía tây tầng dưới rộng khoảng 20 mét vuông, là phòng khiêu vũ cũng là phòng chiếu phim, các phòng còn lại khoảng hai ba mươi phòng để vợ chồng Lâm Bưu, con cái và người phục vụ sử dụng, gian phía trước là nơi ở của thư ký, lái xe, cánh vệ v.v...

Lúc này Lâm Bưu đang đi đi lại lại trong phòng khiêu vũ kiêm chiếu phim.

Bành Đức Hoài đã đổ hoàn toàn, ông ta không những bị khai trừ quân tịch, mà còn bị cách hết chức vụ về chính trị. Nhưng hiện nay vẫn còn chướng ngại vật, người này đức cao vọng trọng, địa vị chính trị cao hơn hẳn ông ta, đó chính là Phó Chủ tịch Đảng Chu Đức. Nếu không nhân cơ hội này mà giải quyết cho xong, đánh đổ luôn cả Chu Đức thì đợi đến khi nào nữa!

Việc phê phán Bành Đức Hoài lần này, tư tưởng của Chu Đức không thông, tuy trên thực tế là phê phán Bành Đức Hoài, nhưng trong lòng Chu Đức lại thấy thương xót.

Trong tình hình này cần phải đâm ngọn thương hồi mã vào Chu Đức, Lâm Bưu ngẫm nghĩ một cách ám muội. Nhưng làm như thế liệu có dẫn đến hậu quả bất lợi hay không? Ông ta ngẫm nghĩ, có lẽ có người chửi ta là kẻ lừa thầy diệt tổ tông, không trọng bậc tiền bối. Thây kệ cho họ chửi, làm chính trị thì không thể nói đến nghĩa khí, nhân tình.

Ngày thứ hai tiếp tục họp phê phán Bành Đức Hoài. Chu Đức và Lâm Bưu ngồi trên ghế chủ tịch.

“Thưa các đồng chí!” Lâm Bưu kéo dài giọng liếc nhìn Chu Đức đang ngồi với vẻ mặt không biểu cảm, “Hôm nay tôi còn muốn góp ý kiến với một lão đồng chí hiện đang có mặt trong cuộc họp này. Đồng chí ấy là ai? Về người này, người bình thường sẽ không nhận ra, ấn tượng mà đồng chí ấy đem lại cho người ta là trung hậu thực thà, bình dị dễ gần, hơn nữa còn đức cao vọng trọng”. Ông ta dừng lại một chút, “nhưng đó là giả, từ thâm tâm đồng chí ấy đã chống lại Đảng chống lại Mao Chủ tịch cùng một giuộc với Bành Đức Hoài, về đồng chí này tôi không nói các đồng chí cũng rõ”.

Hội trường náo động.

Trong lòng mọi người không hẹn mà cùng thì thào: Chu Đức có phong cách người anh, khoan dung độ lượng, lòng dạ trong sáng, là người có công đầu trong việc giành lại giang sơn, coi thường sự sống chết của bản thân, đổ máu chiến đấu mấy chục năm, sao Lâm Bưu lại có thể đối xử với ông như thế?

Mọi người im lặng.

Im lặng chính là sự phản kháng không thành tiếng, rõ ràng Lâm Bưu đã cảm nhận được cái không khí đặc biệt này. Sự đối đầu không thành tiếng này kéo dài một lúc, Lâm Bưu lại bắt đầu tấn công.

“Mọi người gọi đồng chí ấy là Tổng Tư lệnh, đồng chí ấy vẫn yên lòng chấp nhận như vậy!” Giọng của Lâm Bưu lộ rõ vẻ đay nghiến mỉa mai chế giễu, “đồng chí ấy có tư cách làm Tư lệnh không?” Lâm Bưu đưa mắt nhìn hội trường, tiếp tục nói: “Đồng chí ấy hoàn toàn không xứng đáng! Tổng Tư lệnh của chúng ta là Mao Chủ tịch! Không có công mà lại được hưởng lộc, lẽ nào đồng chí ấy không thấy thẹn trong lòng hay sao?”

Sau nhiều năm, khi hồi tưởng lại cảnh này bất cứ ai có chút lý tính cũng đều cảm thấy đây cũng là một phần của bi kịch trong thế kỷ hoang đường.

Lâm Bưu nói dứt lời, Chu Đức tự nhiên trở thành nhân vật chính bị bao vây công kích. Tất nhiên những người tham gia cuộc vây đánh này, có kẻ muốn bày tỏ công lao với Lâm Bưu, có kẻ thuần túy là sự trả thù cá nhân, cũng có người muốn vạch ranh giới giữa mình với Chu Đức và Bành Đức Hoài, họ hợp thành một làn hoả lực tấn công mạnh mẽ vào Chu Đức và Bành Đức Hoài. Bất kể động cơ của họ lúc đó như thế nào, tuy khác đường nhưng cùng tới một đích, đều đã diễn một vai không thật vẻ vang trong thời khắc lịch sử hoang đường ấy.

Sự tập kích bất ngờ của Lâm Bưu đối với Chu Đức hoàn toàn ngoài dự đoán của Chu Đức, nhưng hình như ông lại cảm thấy đây là chuyện sớm muộn gì cũng xảy ra. Vì đại cục của cách mạng, ông dằn lòng ép dạ, cam chịu, ông nghĩ người đã quá cái tuổi cổ lai hy, chưa biết chừng tư tưởng mình không còn theo kịp sự phát triển của tình hình cũng nên! Tổng Tư lệnh Chu Đức là một người rất nghiêm khắc với mình, đối với người khác lại không đòi hỏi khắt khe. Điều mà ông thường nghĩ là mình còn có điều gì chưa đủ. Mặc dù như thế, ông vẫn không thể tránh được sự công kích.

Bản kiểm điểm do Chu Đức viết vừa công bố, giống như một trận động đất 8 độ rich-te vậy, mọi người không ai không kinh ngạc trợn mắt há mồm.

Trong Hội nghị Lư Sơn, thừa lúc nguy cấp của Bành Đức Hoài, Lâm Bưu đã giở ra một mẹo nhỏ nhưng đã nắm được quyền quân sự trong cả nước, nguyện vọng như mơ của ông ta được thực hiện dễ dàng như trở bàn tay.

Lâm Bưu coi như đã có được quyền thế lẫy lừng, nhưng so với kế hoạch lý tưởng mà ông ta đã đặt ra thì còn cách khá xa, làm thế nào để có thể tìm được một con đường đi ngắn nhất, hay nhất?

Đó là ra sức tâng bốc Mao Trạch Đông.

Khi có chủ đích, Lâm Bưu lập tức bắt đầu thả sức hành động. Sau khi chủ trì công tác Quân ủy Trung ương, Lâm Bưu bắt đầu dùng những ngôn từ đặc biệt, những phương thức đặc biệt tạo nên sự sùng bái cá nhân đối với Mao Trạch Đông một cách có mục đích, kiếm chác vốn liếng cho mình, mưu đồ bước lên cao hơn nữa.

Một lần, trong Hội nghị Quân ủy mở rộng do Lâm Bưu chủ trì, ông ta giả trang giống như một tín đồ ngoan đạo đối với “kinh thánh” xúc động nói: “Chúng ta học chủ nghĩa Mác, thì phải học như thế nào? Tôi xin đề nghị với các đồng chí, phải học trước tác của đồng chí Mao Trạch Đông là chủ yếu. Đó là con đường hay nhất để học chủ nghĩa Mác - Lê-nin. Chủ nghĩa Mác - Lê-nin hiện nay là tư tưởng Mao Trạch Đông, trên thế giới ngày nay nó đứng ở đỉnh cao nhất của thế giới, đứng ở đỉnh cao nhất của thời đại, tư tưởng Mao Trạch Đông là chủ nghĩa Mác - Lê-nin cao nhất, sống nhất hiện nay”.

Trong một Hội nghị khác, Lâm Bưu lại lớn tiếng kêu gọi: “Nhất định phải lấy sách của Mao Chủ tịch làm chỉ thị cao nhất trong mọi mặt công tác của toàn quân ta”. Lâm Bưu là một người chịu khó động não suy nghĩ về các vấn đề, dù là vấn đề gì, qua sự suy nghĩ chu đáo của ông ta đều có thể nghĩ ra những ngôn từ không nói thì thôi hễ nói là làm người ta phải kinh sợ. Ông ta là người sáng tạo ngôn ngữ “sinh động”, “gọn và rõ”. Ở một người bình thường, một lần cũng chỉ có thể nêu ra một cái “nhất” nhưng ở một người luôn vắt óc suy nghĩ như Lâm Bưu, chỉ một lần đã có thể nêu ra “bốn cái nhất: Nhân tố con người thứ nhất, công tác chính trị thứ nhất, công tác tư tưởng thứ nhất, tư tưởng sống thứ nhất”.

Từ ngày 14 đến ngày 20 tháng 9 năm 1960, Lâm Bưu đích thân chủ trì Hội nghị Quân ủy mở rộng, thông qua một Nghị quyết, trong đó viết: “Đồng chí Mao Trạch Đông là người mác xít - lêninnít vĩ đại nhất hiện nay, tư tưởng Mao Trạch Đông là kim chỉ nam của công cuộc cách mạng và công cuộc xây dựng chủ nghĩa xã hội của nhân dân Trung Quốc, là vũ khí tư tưởng mạnh mẽ chống chủ nghĩa đế quốc, là vũ khí tư tưởng mạnh mẽ chống chủ nghĩa xét lại và chủ nghĩa giáo điều... phải giương thật cao ngọn cờ hồng của tư tưởng Mao Trạch Đông, phải tiến thêm nữa trong việc dùng tư tưởng Mao Trạch Đông vũ trang cho đầu óc của toàn thể cán bộ và chiến sĩ, trong mọi công tác phải lấy tư tưởng Mao Trạch Đông làm thống soái”. Kêu gọi “cán bộ chiến sĩ toàn quân, giương cao cờ hồng tư tưởng Mao Trạch Đông, học cho được tư tưởng Mao Trạch Đông! Đọc sách của Mao Chủ tịch, nghe lời Mao Chủ tịch, làm việc theo chỉ thị của Mao Chủ tịch, làm chiến sĩ tốt của Mao Chủ tịch!”

Mao Trạch Đông, cố nhiên là nhân vật vĩ đại trong lịch sử Trung Quốc, nhưng người đầu tiên đưa ông lên làm một vị thần có lẽ chính là Lâm Bưu.

Từ ngày 11 tháng 1 đến ngày 7 tháng 2 năm 1962, Trung ương Đảng Cộng sản Trung Quốc triệu tập Hội nghị công tác mở rộng còn gọi là “Đại hội bảy ngàn người”. Hội nghị kiểm tra xem xét lại những sai lầm “tả” cuộc “đại nhảy vọt” từ năm 1958 đến nay, tiến thêm một bước điều chỉnh lại vấn đề kinh tế.

Cuộc “đại nhảy vọt” được bốc lên tận trời đã đem tai họa đến cho mọi người, tiếng kêu ai oán khắp mọi nơi đã làm cho sự phát triển kinh tế đi vào ngõ cụt và đứng trước nguy cơ bị sụp đổ toàn diện.

Người báo cáo chủ yếu là Lưu Thiếu Kỳ với tâm trạng nặng nề đã nói: “Nguyên nhân gây nên ba năm khó khăn tất nhiên không phải chỉ có một, nhưng nhân họa chiếm bảy phần, thiên tai chiếm ba phần, công xã đã làm quá sớm quá gấp, trong chúng ta tồn tại một tâm trạng nóng vội. Những sai lầm trong công tác của chúng ta là nguyên nhân chủ yếu gây nên ba năm khó khăn...”

Cách mấy hôm sau, Trần Vân nói về tình hình kinh tế. Ông chỉ rõ: “Có một loạt xí nghiệp không xuống ngựa không được, cái cần lùi phải lùi cho đủ, phải dùng những biện pháp kiên quyết, quyết đoán. Lương thực mà nông dân cung cấp cho thành phố đã không đủ nuôi những công nhân hiện có ở thành phố, phải chặt đứt 20 triệu công nhân ở thành phố, giảm bớt gánh nặng cho nông dân, nếu không thành thị sẽ không có cách nào duy trì được”.

Hết báo cáo này đến báo cáo khác, đều không phải là tin vui, báo cáo sau nói nghiêm trọng hơn báo cáo trước. Phải chăng những người này cố ý nói thất thiệt để người nghe hoảng sợ? Không, họ chỉ nói những điều có thực, ngay đến Chu Ân Lai một người luôn thận trọng cũng vạch ra một cách sắc bén những sai sót trong công tác.

Lâm Bưu với vẻ mặt không có biểu cảm ngồi nghe phát biểu của Lưu Thiếu Kỳ, Chu Ân Lai, Trần Vân v.v… Ông ta lại nhìn Mao Trạch Đông, thấy Mao Trạch Đông vẫn trấn tĩnh như thường, mặt vẫn mỉm cười.

Lâm Bưu nghĩ thầm trong bụng, trong những thành viên lãnh đạo cao cấp của Đảng, sự bất đồng đã bộc lộ, chưa biết chừng sẽ còn một cuộc vật lộn sống chết rùng rợn khủng khiếp nữa...

Hôm nay Lâm Bưu phát biểu. Ông ta kéo dài giọng, nhìn Mao Trạch Đông nói lấy lòng: “Những sai lầm từ đại nhảy vọt đến nay là do nguyên nhân gì gây nên? Khó khăn hiện nay, hoàn toàn là do có rất nhiều sự việc chúng ta không theo chỉ thị của Mao Chủ tịch để làm mà gây nên. Nếu tuân theo chỉ thị của Mao Chủ tịch để làm và đều nghe lời Mao Chủ tịch thì khó khăn sẽ nhỏ đi nhiều, đường cong sẽ ít phải đi hơn. Cái đúng đắn là chủ nghĩa duy vật, là tư tưởng Mao Trạch Đông, ưu điểm của Mao Chủ tịch có nhiều mặt. Lĩnh hội của tôi qua mấy chục năm nay, ưu điểm nổi bật nhất của Chủ tịch là thực tế, hầu như gắn với thực tế, luôn ở chung quanh thực tế, xoay quanh thực tế, không tách rời thực tế... Công tác trước đây khi làm được tốt chính là lúc tư tưởng Mao Trạch Đông không bị cản trở. Phàm khi tư tưởng của Mao Chủ tịch không được tôn trọng, bị cản trở thì công tác của chúng ta sẽ có khuyết điểm. Lịch sử mấy chục năm chính là lịch sử này”.

Ngày 16 tháng 11 năm 1963, trong một bức thư gửi cho Lâm Bưu. Mao Trạch Đông đã khẳng định đầy đủ công việc của Lâm Bưu. Khi nói đến “bốn nhất” do Lâm Bưu nêu ra, một lần nữa Mao Trạch Đông lại nói: “Bốn nhất” rất hay, đó là sáng tạo. Công tác chính trị tư tưởng và công tác quân sự của giải phóng quân, sau khi được đồng chí Lâm Bưu nêu ra “bốn nhất” và “ba tác phong lớn”, cụ thể hóa hơn mà lại lý luận hóa hơn.

Đầu năm 1964, “Trích lời Mao Chủ tịch” (Mao Chủ tịch ngữ lục) do Lâm Bưu chỉ thị biên soạn được đăng trên “Giải phóng quân báo”.

Lâm Bưu một mặt mở hết công suất, tăng tốc độ thần thoại hóa Mao Trạch Đông; mặt khác, ông ta lại tìm kiếm thời cơ tìm đường đi lên. Về sau Lâm Bưu dựa vào phương sách lén lút ở Lư Sơn để hạ độc thủ và thủ đoạn bợ đỡ nịnh nọt lợi dụng mọi cơ hội để ngồi lên chiếc ghế thứ hai của nước Cộng hòa.

Chương II

VIỆC “XUỐNG NÚI” VÀ NỔI DẬY CỦA LÂM BƯU

1

Âm khí nặng nề mười năm

chẳng phải ngẫu nhiên im tiếng

Cùng tranh quyền thỏ chết

cáo thương nỗi sợ còn đây

1. Cuộc thăm viếng của nhân vật thần bí

Sau khi thành lập nước, Lâm Bưu vẫn cáo bệnh nghỉ ngơi. Nhưng đây không phải là điều Lâm Bưu muốn. Ông ta luôn luôn chờ thời cơ ra khỏi động.

Thực ra, chính trong thời gian Lâm Bưu an dưỡng, đã từng có một việc gần như có thể làm cho ông ta sụp đổ hoàn toàn.

Vào một buổi chiều năm 1953, một nhân vật lớn thần bí đến thăm Lâm Bưu. Lâm Bưu rất ít có sự vui mừng như thế. Mặt ông ta hớn hở, bắt tay rất nhiệt tình vị khách này, rồi mời vào phòng khách được bố trí lộng lẫy nguy nga. Công vụ rót nước chè Long Tỉnh mời khách rồi rón rén đi ra ngoài.

Nhân vật lớn này là Bí thư Cục Đông Bắc, sau khi Lâm Bưu vào Hoa Bắc, lúc ấy là Ủy viên Bộ Chính trị Trung ương Đảng Cộng sản Trung Quốc, Phó Chủ tịch nước Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa Cao Cương.

Chỉ một lúc sau, Diệp Quần, người rất giỏi xã giao như một cơn gió chạy ào vào, mặt cười rạng rỡ nắm chặt tay Cao Cương đon đả: “Được Phó Chủ tịch Cao đến chơi, tôi vui lắm. Lâu lắm không được gặp, thật khó có dịp gặp mặt. Lát nữa mời ở lại xơi cơm, cơm gia đình thôi, rồi cùng hàn huyên chuyện cũ”.

Cao Cương và Lâm Bưu ngồi trên chiếc ghế xa-lông dài chuyện trò, từ những chuyện cũ đến quan hệ nhân sự tế nhị trong lãnh đạo thượng tầng, hai người trò chuyện rất hợp nhau.

“Mời xơi cơm đã”, không biết từ lúc nào, Diệp Quần đã nhẹ nhàng đi vào. Lâm Bưu và Cao Cương kề vai nhau bước vào phòng ăn.

Phòng ăn rộng 20 mét vuông, trong bày đồ gia dụng làm bằng gỗ tốt, trên có chạm trổ các loại hoa văn. Mấy chiếc ghế gỗ chạm trổ tinh xảo, đặt quanh chiếc bàn trải khăn trắng.

Cao Cương biết Lâm Bưu ít ăn các đồ ăn thịt cá, nhưng hôm nay trên bàn bày đầy các món sơn hào hải vị. Lâm Bưu vốn thích ở nơi kín đáo vắng vẻ, ít giao thiệp với người khác, cũng rất ít mời khách ở lại nhà ăn cơm, hôm nay đã phá lệ chiêu đãi khách.

“Cao Chủ tịch”, Diệp Quần tươi cười. “Tôi bảo nhà bếp làm mấy món ăn theo khẩu vị của thủ trưởng không biết kỹ thuật nấu nướng ra sao?” Nói xong bà ta mở chai rượu Mao Đài rót đầy cốc của Cao Cương rồi lấy rượu nho rót vào cốc của Lâm Bưu: “Anh Lâm nhà tôi không uống được rượu trắng”.

“Xin cạn chén vì cuộc gặp lại của những người bạn tốt chúng ta!” Lâm Bưu chạm cốc với Cao Cương, sau đó uống cạn. Trong bụng Cao Cương hiểu rất rõ: Lâm Bưu có thể uống cạn chén rượu này, không phải là tầm thường, đó là quên mình theo quân tử. Cao Cương có tửu lượng rất khá, uống sạch cốc rượu Mao Đài.

“Thưa Cao Chủ tịch, gần đây Trung ương có tin tức gì không ạ?” Diệp Quần quan tâm nhất đến động thái của các nhân vật thuộc tầng lớp trên ở Trung ương. Bà ta thấy Cao Cương không nói gì, rất không bằng lòng, không đừng được liền trút hết ra, “Thưa Cao Chủ tịch, anh và anh Lâm đã từng công tác với nhau từ khi còn ở Đông Bắc, các anh có thể coi là những người bạn chiến đấu cũ, trước vị chân nhân tôi không nói sai: “Giải phóng Đông Bắc, giải phóng Bình Tân (Bắc Kinh và Thiên Tân - N.D.) cho đến giải phóng Đảo Hải Nam, anh Lâm không có công lao gì nên luôn thấy khổ tâm! Do đó sức khỏe của anh Lâm xấu đi, bây giờ ngày nào cũng phải uống thuốc. Khi Mao Chủ tịch chấm tên để anh Lâm đi chiến trường Triều Tiên không phải là anh Lâm không đi mà quả thực là anh ấy lực bất tòng tâm!” Bà ta thở hổn hển bực tức nói: “Nhưng Trung ương có người nói anh Lâm thế này thế nọ, rêu rao rằng anh Lâm mắc bệnh chính trị, anh Lâm nhà tôi đã mấy mươi năm chinh chiến, thân đã trải trăm trận, có trận chiến đấu ác liệt nào không đánh, có lúc nào sợ đi đánh trận...” mồm Diệp Quần như họng súng liên thanh và như đê bị vỡ, bắt đầu rồi thì không sao dừng được.

“Nói những chuyện ấy làm gì!” Lâm Bưu khoát tay, ngăn câu chuyện của Diệp Quần lại. “Có ai trước mọi người mà không nói người khác, có ai sau lưng không bị người nói. Người ta có cái mồm, một là để ăn, hai là để gây chuyện thị phi, gây chia rẽ, có cách nào khác được, nếu không gây chuyện thị phi thì rỗi rãi chẳng có việc gì để làm, sẽ nhàn hạ đến mức không chịu nổi”. “Chuyện này tôi đã nghe từ lâu rồi”, Cao Cương tỏ ra đồng tình, nói lấy lòng: “Nói về chiến công, trong cán bộ quân sự của Đảng ta chẳng có người nào có thể so được với anh Lâm. Một phần ba thiên hạ của Trung Quốc là do anh Lâm cầm quân giành được. Ba chiến dịch lớn Liêu Thẩm, Hoài Hải, Bình Tân trong chiến tranh giải phóng, anh Lâm đã chiếm hai, nói anh Lâm là nhà quân sự kiệt xuất của Đảng ta quả thực là không sai, nhưng có người lương tâm mê muội cố ý không thừa nhận, còn đỏ mắt đố kỵ ghen ghét vậy mà đến bây giờ anh chưa vào Bộ Chính trị, nhưng có người không có công lại được hưởng lộc”.

“Có người qua cầu rút ván!”. Diệp Quần xen vào, “bọn họ không những nói xấu anh Lâm sau lưng, còn báo cáo này nọ trước mặt Mao Chủ tịch, đâm dao sau lưng, thật đểu cáng!”

“Điều này tôi biết!” ba chén rượu vào bụng, tâm trạng Cao Cương cũng đã phấn chấn, sau những chén rượu là những lời nói thật: “Theo tôi biết những người phá anh Lâm thực sự ở Trung ương có mấy người!” Lâm Bưu và Diệp Quần chăm chú nghe từng chi tiết, những tin tức do nhân vật lớn không những thạo tin tức mà còn có những mánh khoé tầy trời đưa đến.

Cao Cương chau mày, trầm ngâm một hồi mới nói: “Một người là nhân vật thứ hai trong Đảng, một người là nhân vật thứ ba, số người không nhiều, nhưng sức nặng thì lại không thể đánh giá thấp, họ không chỉ bao vây Chủ tịch, hơn nữa còn có thể điều khiển Chủ tịch”. Ông ta nhìn chung quanh với vẻ thần bí, thấy trong phòng ăn chỉ có ba người, mới yên tâm tiết lộ “thiên cơ” với vợ chồng Lâm Bưu.

“Sự việc nghiêm trọng đến thế cơ ư?” Lâm Bưu bán tín bán nghi hỏi. Lâm Bưu nghỉ an dưỡng lâu ngày nên rất ít tham gia hoạt động chính trị trong Đảng.

“Đúng trăm phần trăm!” Cao Cương nói như đinh đóng cột, “Đây là chuyện tôi đích thân tai nghe mắt thấy, hơn nữa có người còn ngầm lộ ra cho tôi biết”. Ông ta nói nửa chừng rồi ngừng lại. “Hả!?” Lâm Bưu khôn ngoan đã hiểu ra, hoài nghi và do dự phút chốc biến mất, ông ta hiểu ý gật đầu, như bừng tỉnh: “Hóa ra là như thế!” Nhưng ông ta vẫn không nói gì thêm. Bài tủ của đối phương, ông ta vẫn chưa nắm được, vẫn chưa chịu tham gia một cách dễ dàng. Ông ta nghiêm khắc tuân theo lời răn: “Chỉ nói đôi lời khi gặp bạn, chớ nên bày tỏ cả ruột gan, vẻ mặt vui tươi đều là bạn, hiểu lòng thực sự có mấy ai!” Đối với vấn đề chính trị trọng đại, giờ phút quyết định chưa đến thì không thể liều lĩnh xông lên.

Cao Cương đã đi guốc vào bụng vợ chồng Lâm Bưu, ông ta bắt đầu khôn khéo dẫn dắt và khống chế, hướng theo đà phát triển không còn úp úp mở mở, bây giờ thời điểm quyết định đã đến, ông ta không giấu đầu hở đuôi nữa, mà nói vào thẳng sự việc: “Cứ như chiến công của anh, tài hoa của anh”, Cao Cương lúc này mặt đã đỏ, nhìn vợ chồng Lâm Bưu, nói lấy lòng: “Anh đã phải được vào Bộ Chính trị từ lâu rồi, bây giờ sử dụng anh như vậy là quá bất công”. Cao Cương lắc đầu: “Hai cái chướng ngại ấy không hất đi thì anh rất khó có ngày cất đầu lên được, chỉ có thể có tiếng mà không có miếng”.

Cao Cương nhìn Lâm Bưu và Diệp Quần đang chăm chú theo dõi, biết là những lời nói của mình đã làm cho họ xúc động. Thế là, ông ta lại tiến thêm bước nữa, xúi giục: “Theo tôi chúng ta cũng không nên ngồi chờ chết, dùng thuật ngữ quân sự là phải chủ động xuất kích”. Ông ta nhìn Diệp Quần, kích động; “Chị hiểu chưa?” Ông ta vừa hỏi vừa đáp: “Địa vị thường thường là phải tranh giành mới có. Người có công trong việc dựng nước như anh Lâm nhưng lại an phận thủ thường, không tranh, không cướp, không đoạt, cái lợi chỉ có thể bị người khác chiếm hết”.

Diệp Quần đứng dậy, lại rót cho Cao Cương một cốc rượu đầy, cảm động nói: “Anh Lâm nhà tôi quá thực thà, chỉ biết ra sức làm lụng vất vả, danh dự, địa vị, quyền thế cũng chẳng bao giờ nghĩ đến, chẳng giống như người ta, công lao chẳng to lớn gì, nhưng trong chốn quan trường lại có những thủ đoạn xảo quyệt, chẳng tốn bao nhiêu sức lực nhưng lại thăng chức rất nhanh. Thực ra thủ đoạn xảo quyệt của họ chẳng qua cũng không ngoài bốn chữ: nhìn chiều gió, bợ đỡ, thổi phồng, đâm bị thóc chọc bị gạo!” Bà ta thở dài, nói với một ý sâu xa: “Bất kể lúc nào cũng là người tinh ranh thì được lợi, còn người thực thà thì bị thiệt”.

“Có người nhờ kéo bè kết cánh mà dựng nghiệp”. Lâm Bưu vẫn ngồi nín lặng hồi lâu giờ mới xen vào với giọng tức tối: “Khi giành thiên hạ, họ giết được mấy tên giặc, giải phóng được mấy mảnh đất? Không có, nhưng khi có thiên hạ, chia lại quyền lực thì mắt họ mở rõ thật to, tay thò ra rõ thật dài, sắp xếp người của mình vào những ngành quan trọng, những ngành quan trọng đều là người của họ, rõ ràng là đã thành thiên hạ của họ. Nghĩ đến đây, tôi tức không sao chịu được, nhưng tôi ở ngoài không nắm quyền, lại không đủ sức làm!” Lâm Bưu lắc đầu thở dài: “Chúng ta không thắng nổi họ đâu, đành phải chịu lép vế thôi”. Vợ xướng chồng hoạ, công kích người khác, tự đề cao mình, thật là đẹp đôi.

“Anh chịu lép vế à?” Có lẽ vì uống rượu nhiều, hoặc mượn cớ để phát huy hơn, Cao Cương cao giọng nói một cách xúc động: “Chẳng có chuyện dễ dàng như thế, họ đã lừa dối quá đáng, chúng ta phải hành động thôi”. Ông ta say ngật ngưỡng vỗ vào vai Lâm Bưu nói một cách thân mật: “Chú em, nói thực lòng với chú, mấy cái đại quân khu tôi đã thông lưng rồi, tuyệt đại đa số đều ủng hộ tôi, bây giờ xem chú em thế nào thôi, nếu chú đóng ý, tôi không thể phong thưởng quan tước, nhưng luận công ban thưởng thì chú cũng phải được nắm quyền lực lớn trong Trung ương”. Ông ta vỗ vào ngực, huênh hoang cam đoan: “Không may có chuyện gì xảy ra thì Cao Cương tôi sẽ chịu trách nhiệm, một người làm một người chịu, không liên luỵ đến bất cứ ai, chú ngồi chơi hưởng lộc, được chứ?” Cao Cương giống như một con buôn đầu cơ gian giảo xảo quyệt bàn chuyện mua bán, uốn ba tấc lưỡi nói năng ngọt xớt có lý có tình, ông ta thấy Lâm Bưu lặng yên không nói, liền nói tiếp: “Không cần chú xuất đầu lộ diện chiến đấu xông pha, chú cứ án binh bất động, ngồi trên núi xem hổ đánh nhau, đợi đến giờ phút then chối, chú đứng lên bày tỏ thái độ là được rồi!”

“Ở trên thế nào...”, Lâm Bưu vẫn nghi ngờ không yên tâm hỏi. Ông ta không thấy thỏ thì không thể thả chim ưng. Cao Cương không trả lời thẳng vấn đề mà Lâm Bưu nêu ra, mà vòng vo một hồi, rồi cho Lâm Bưu uống một viên an thần: “Lần này trên dưới kết hợp, không phải là khoác lác mười phần chắc chín, trong cuộc tranh giành quyền lực này, chúng ta nắm chắc phần thắng, chú hoàn toàn có thể yên tâm!”

Cao Cương thao thao bất tuyệt: “Chú hãy chờ tin vui! Phải nói rằng, lần này là lần thứ hai tái phân phối quyền lực sau khi giành được thiên hạ, chú hoàn toàn có thể yên tâm, thiên thời địa lợi nhân hòa tất cả đều thuộc về phía chúng ta”.

“Tôi nghe anh, chúng ta nói một là một nói hai là hai nhé”. Hai người tỏ ra ăn ý với nhau, giao thiệp thành công trong nháy mắt. Lâm Bưu xúc động nắm chặt tay Cao Cương: “Anh đi trước một bước, tôi tiếp ứng, giờ phút quan trọng tôi sẽ giúp anh một tay”.

Cao Cương đứng dậy chạm cốc với Lâm Bưu và Diệp Quần thề: “Chúng ta sẽ sóng gió cùng thuyền, cùng chung hoạn nạn, có phúc cùng hưởng, có họa cùng chịu, chúng ta cùng cộng sự”. Ông ta ngửa cổ uống cạn chén rượu Mao Đài, có lẽ vì uống quá vội nên bị sặc, ho liền mấy tiếng nước mắt nước mũi chảy ra.

Đúng là rượu gặp tri âm ngàn chén ít, lời không hợp ý nửa câu nhiều. Ba người đều hởi lòng hởi dạ, ngay đến Lâm Bưu vốn rất ít nói cũng hào hứng trò chuyện, nói đông nói tây chốc đã canh hai, Diệp Quần lo cho sức khoẻ của Lâm Bưu, bèn nói với Cao Cương là để hôm khác sẽ nói tiếp. Cao Cương ý tứ đứng dậy cáo từ.

Lâm Bưu và Diệp Quần đưa Cao Cương ra tận xe. Lâm Bưu lại nắm chặt tay Cao Cương: “Đối với tôi, anh hoàn toàn có thể yên tâm, vì bạn bè phải ra tay hỗ trợ. Bất kỳ lúc nào tôi cũng không bao giờ bán bạn cầu vinh, huống hồ, đây lại là việc chung của chúng ta, cần tôi làm việc gì chỉ cần nói một tiếng, tôi sẽ dốc sức làm, cũng để cho bọn họ thấy chúng ta không phải là những kẻ dễ bắt nạt. Tôi sẽ làm đội quân hậu bị, quân dự bị cho anh, sẵn sàng theo sự điều động của anh”.

Cao Cương nắm mạnh tay Lâm Bưu, vừa lên xe vừa dặn: “Đừng nói chuyện với ai, chú biết tôi biết là được rồi. Đối thủ mà chúng ta phải đọ sức không phải là bọn yếu bóng vía đâu, cơ quan xúc giác của họ vươn tới các ngành, nhất cử nhất động của chúng ta chưa biết chừng đều có người của họ giám sát đấy”.

Cao Cương ngồi vào xe, vụt như chớp điện mất hút trong màn đêm dày đặc.

2. Thỏ chết, cáo thương Lâm Bưu rơi nước mắt

Lâm Bưu và Diệp Quần nằm trên giường, họ cân nhắc lợi hại được mất, đây tuy là một nước cờ hiểm nhưng nước hiểm này đáng giá: “Nếu không ra tay thì thiên hạ sẽ là của người ta!” Diệp Quần tỏ ra hăng hái, bà ta tức giận nói: “Em biết, bọn này không ra cái gì! Những lợi ích vốn thuộc về chúng ta, bọn họ khôn khéo giành mất, ngồi mát ăn bát vàng, bây giờ chúng ta phải giành lại”.

Đêm đã khuya.

Sông Ngân sáng mờ trên nền trời đêm, có mấy ngôi sao nhỏ không chịu lặng yên nhìn xuống cái ngôi công quán này, vành trăng lưỡi liềm chiếu vào cửa phía tây, ánh trăng trong, lạnh, tĩnh mịch, treo lơ lửng trên vòm trời thăm thẳm tối, như đang lặng lẽ nhìn hai nhân vật đang bày muu tính kế tiến hành canh bạc chính trị này.

“Anh thấy con người Cao Cương có đáng tin không?” Diệp Quần lo lắng hỏi.

“Sự hợp tác về chính trị, không có đồng minh thần thánh nào tuyệt đối bền vững mãi mãi”, Lâm Bưu đáp: “Đó là một cuộc mua bán, không phải là hữu nghị, mà là sự kết hợp về lợi ích của hai bên, đối với hai bên có lợi thì sẽ liên hợp hành động, khi bất lợi thì sẽ rút lui ngay lập tức, mỗi người đi một ngả, chỉ cần chúng ta có lợi thì dù hắn là tên lưu manh vô lại, du côn cũng có thể lợi dụng hợp tác”.

“Theo em, Cao Cương muốn làm nhân vật thứ hai của Đảng”, Diệp Quần thì thầm: “Đó là chuyện rõ ràng, nếu không có lợi cho ông ta, thì sao ông ta lại có thể như là ăn phải thuốc kích thích, hăng hái đến thế, nhảy lên nhảy xuống, chạy đông chạy tây, xông vào nơi vô cùng nguy hiểm. Ông ta cũng giỏi nghĩ, đã nghĩ ra một hệ thống lý luận về “Quân đội và Đảng”, mình cũng có chút mơ hồ”.

“Sự việc thành công thì dễ giải quyết, bước sau sẽ là vấn đề tái phân phối quyền lực, ngộ nhỡ...” Diệp Quần lại nói tiếp.

“Anh đã nghĩ đến điều này rồi”, Lâm Bưu đã dự tính sẵn kế trong đầu: “Trước tiên là để Cao Cương xông lên đã ngộ nhỡ bất lợi, sự việc không thành thì để một mình Cao Cương chịu tội, trước mắt chúng ta cứ ngồi trên núi xem hổ đánh nhau, án binh bất động, không xuất đầu lộ diện, đợi thắng bại thật rõ ràng, đợi đến giờ phút then chốt chúng ta sẽ đứng ra tỏ thái độ”. Lâm Bưu trầm ngâm một lúc lại nói tiếp: “Tất nhiên bất cứ việc gì, đều phải chuẩn bị cả hai tay, một tay tranh thủ thắng lợi, một tay đề phòng thất bại. Tính đến cái điều xấu nhất, tương lai khi Cao Cương cắn ta, ta sẽ khăng khăng không nhận, họ sẽ không nắm được gáy chúng ta, khẩu thiệt vô bằng, ai làm gì nổi chúng ta”.

Tháng 2 năm 1954, trong những cán bộ cao cấp của Trung ương Đảng Cộng sản Trung Quốc đã xảy ra một việc lớn. Liên minh chống Đảng Cao Cương, Nhiêu Thấu Thạch bị vạch mặt. Tin này như sét đánh giữa trời quang làm mọi người kinh động.

Lâm Bưu càng hoang mang sợ hãi không yên. Ông ta vốn cho rằng liên kết bàn bạc với Cao Cương chắc chắn là chuyện không sơ hở chút nào, vậy mà chỉ trong nháy mắt đã xảy ra kết cục như thế này. Nhỡ ra Cao Cương tố cáo những hoạt động của mình với ông ta, như vậy chẳng phải là vồ trộm gà không được lại vớ phải bãi phân hay sao?

Ông ta thở dài lẩm bẩm một mình: “Chẳng trách có người nói, chính trị cũng là một trò đánh bạc, thắng thì nhất bản vạn lợi, lên tận mây xanh, thua thì rơi xuống vực, thanh danh nhơ nhuốc. Nguy hiểm quá”.

Lúc này Diệp Quần đi đến, cầm tay kéo Lâm Bưu ngồi xuống, an ủi: “Chẳng nên căng thẳng như vậy, xe đến trước núi sẽ có đường, thuyền đến trước cầu tự đi thẳng. Cũng chưa chắc là Cao Cương để lộ anh, ông ta móc nối càng nhiều người thì vấn đề của ông ta chẳng phải càng nghiêm trọng hay sao? Cho dù ông ta có đưa ra tất cả những hoạt động của chúng ta ở đây, thì cũng chẳng có ai ở bên cạnh, chúng ta hoàn toàn có thể nuốt lời, dù sao cũng chẳng có ai làm chứng, thứ hai cũng chẳng có vật gì làm bằng chứng, chỉ bằng vào hai cái mồm thì người không phạm đến ta, ta sẽ không phạm đến người. Nếu ông ta vu vạ cho chúng ta, thì anh sẽ nói là ông ta ngậm máu phun người...”.

“Cũng chỉ có thể như thế!” Lâm Bưu tiếp lời: “Đến hội trường xem tình hình rồi sẽ tính sau! Điều làm anh khó hiểu là vì sao Cao Cương lại rơi vào kết cục này?”

Chẳng bao lâu sau, cuộc họp toàn thể Ban Chấp hành Trung ương lần thứ 4 khóa 7 được triệu tập, nội dung chủ yếu là xử lý vấn đề của Cao Cương và Nhiêu Thấu Thạch.

Ngày 6 tháng 5 năm 1954, gió bấc tràn về Bắc Kinh, trời đất âm u. Sáng hôm ấy, Lưu Thiếu Kỳ tuyên bố: “Bây giờ khai mạc hội nghị toàn thể Ban Chấp hành Trung ương lần thứ 4 khóa 7, Mao Chủ tịch bị mệt giao cho tôi chủ trì hội nghị này”.

Hội nghị đi sâu thảo luận và phòng tuyến cuối cùng Cao Cương bị phá vỡ. Ông ta đã móc nối với những người nào, những người ấy đã nói với ông ta những gì ông ta đều kể như đổ hạt đậu từ trong ống ra, không còn dính một hạt nào.

Lâm Bưu từ cha sinh mẹ đẻ đến nay chưa bao giờ thấy một thế trận như vậy. Người bị xét xử, mặt trắng bệch, mồ hôi vã ra khắp người. Cuộc phê phán như những lưỡi dao sắc khía vào thần kinh, đổ dồn từ bốn phương tám hướng tới.

Khi Cao Cương thú thật về những chi tiết trong cuộc móc nối với vợ chồng Lâm Bưu, Lâm Bưu đã dùng chiêu “lấy tiến công để phòng thủ”, nhưng chiếu này rõ ràng là bất lực, trái lại việc tố cáo đối với Cao Cương có tác dụng đổ thêm dầu vào lửa. Cao Cương đã quyết đánh canh bạc cuối cùng, đâm lao thì phải theo lao, bản thân Cao Cương đã đứng trước tai họa hủy diệt, đâu còn nghĩ tới người khác. Ông ta đã nói ra tất cả đầu đuôi ngọn ngành sự việc có thời gian có địa điểm có tình tiết rất cụ thể.

Phòng tuyến của Lâm Bưu cũng đã tan vỡ. Tim của ông ta như bị đẩy lên chẹn lấy cổ họng, tựa như bản thân ông ta cũng đang ngồi ở ghế bị cáo, phút chốc như có hàng ngàn mũi kim đâm vào mặt, hàng vạn mũi tên cắm vào tim, cảm giác đau khổ, tủi hổ kéo đến trùm kín trời đất.

Lúc này Lâm Bưu lại nhớ đến lời nhắn của Mao Trạch Đông nhờ Trần Vân nói với Lâm Bưu: “Anh nhắn lại với Lâm Bưu, yêu cầu anh ta vạch rõ ranh giới với Cao Cương, đừng có bao che cho Cao Cương nữa, nếu không chúng ta sẽ cắt đứt với anh ta!”

Lâm Bưu sợ run, mồ hôi vã ra.

Sáng sớm ngày 2 tháng 7 năm 1954, có tin về cái chết của Cao Cương. Lâm Bưu ngẩn người. Ngày hôm ấy, sắc mặt ông ta u ám, chẳng nói chẳng rằng, đi đi lại lại trong phòng. Có lẽ là thỏ chết cáo thương, con vật đau lòng vì đồng loại bị nạn, Lâm Bưu lặng lẽ rơi nước mắt. Ông ta nghĩ đến con đường quan trường từ nay về sau, tính xem làm thế nào để có thể sắm một vai kẻ mạnh, kẻ chiến thắng trên vũ đài chính trị phức tạp, biến hóa đa đoan.

2

La Trưởng Tử “ngu trung” gặp phải họa lớn

Móc ruột moi gan bóng Mao không thể nào tan

1. Mao Trạch Đông có hai điều do dự đối với Lâm Bưu

Trong mười nguyên soái của nước Trung Hoa, Lâm Bưu có sự từng trải ít nhất, nhưng lại xếp thứ ba, tất nhiên là dựa vào chiến công Chu Đức “người cha của Hồng quân” là Tổng Tư lệnh; Bành Đức Hoài là Phó Tổng Tư lệnh, đã từng là Quyền Tổng Tư lệnh, nguyên nhân lịch sử này, Lâm Bưu không thể vượt qua. Chức nguyên soái của ông ta đã vượt qua tất cả những người đã từng là thầy dạy ông ta khi ở Trường Quân sự Hoàng Phố, hay Tổng chỉ huy của ông ta trong khởi nghĩa Nam Xương, hay Quân đoàn trưởng, đại biểu Đảng của ông ta khi ở Tỉnh Cương Sơn. Ông ta đã trở thành vị nguyên soái thứ ba.

Trong đấu tranh ở Tỉnh Cương Sơn, bạn bảo ông ta là kẻ đầu cơ cũng được, là kẻ dao động cũng được, là kẻ hoài nghi “cờ đỏ sẽ giương cao đến bao giờ” cũng được, ông ta đã trải qua nhiều thử thách, hơn thế đã vượt trội hơn hàng loạt những người chỉ huy ưu tú. Chiến tranh là sự lựa chọn vô tư và nghiêm khắc nhất đối với một quân nhân không thể có một chút giả dối và may mắn nào. Chỉ có thể may mắn được một lần, không thể may quá mười lăm lần. Trong ba năm Lâm Bưu được thăng chức từ đại đội trưởng lên tiểu đoàn trưởng, đi lên cùng với từng trận đánh. Rất nhiều chuyên gia nghiên cứu lịch sử quân sự cũng không thể không thừa nhận ông ta là người “đánh trận rất giỏi”.

Năm 24 tuổi, ông ta được giữ chức Quân đoàn trưởng Quân đoàn 4 Hồng quân, không phải là dựa vào ai đó đánh giá cao để đề bạt mà là dựa vào chiến công “trong 50 ngày tiêu diệt hơn 1 vạn quân địch” và tài năng chỉ huy quân sự.

Năm 25 tuổi, ông ta giữ chức Tổng chỉ huy Quân đoàn 1 Hồng quân, cùng với Bành Đức Hoài Tổng chỉ huy Quân đoàn 3 Hồng quân trở thành hai cánh quân chủ yếu của Mao Trạch Đông trong cuộc chống vây quét. Trong cuộc vây quét lần thứ 4, Lâm Bưu chỉ huy Quân đoàn 1 Hồng quân tiêu diệt gọn ghẽ sư đoàn 22 “Thường thắng quân” mà Trần Thành đã dựa vào đó để lập nghiệp, thuộc đội quân trực hệ của Tưởng Giới Thạch, giành được thắng lợi quyết định trong việc đánh tan cuộc “vây quét” lần thứ 4 của quân Quốc dân Đảng.

Mao Trạch Đông dùng Lâm Bưu thay Bành Đức Hoài làm Bộ trưởng Quốc phòng.

Lâm Bưu giỏi dùng thủ đoạn. Khi Bành Đức Hoài kiên trì ý kiến riêng thường làm cho Mao Trạch Đông tức giận, còn khi Lâm Bưu kiên trì ý kiến riêng lại thường làm cho Mao trạch Đông cảm động. Bành Đức Hoài dám nói, Lâm Bưu cũng không phải là người có ý kiến mà không dám nói. Sự khác biệt giữa họ là: khi Bành Đức Hoài thấy ý kiến của mình đúng thì phê bình những sai lầm của Mao Trạch Đông trước mặt mọi người một cách thẳng thừng, hơn nữa thường để lộ ra những tình cảm tuỳ tiện. Còn Lâm Bưu, khi sự thực chứng minh mình đúng thì không nói như thế.

Trận Đông Bắc, cuối cùng đã đánh thắng, Lâm Bưu đã phát biểu trong Hội nghị Cục Đông Bắc mở rộng rằng, “Đây là kết quả của toàn Đảng bộ Cục Đông Bắc quán triệt chỉ thị tháng 12 năm 1945 của Mao Chủ tịch”. Ông ta đã quy công lao cho Mao Trạch Đông. Bản thân không tự cho mình là có công, càng không bao giờ thấy mình có lý mà không nhường người khác, quay đầu lại không nhất thiết cứ phải bàn rõ ai đúng ai sai.

Bảo rằng Lâm Bưu “trước mặt thì hô muôn năm còn sau lưng thì hạ độc thủ” là không toàn diện, đó là trong thời gian và sự kiện đặc biệt. Nếu ông ta trước sau đều như thế, thì không thể làm nổi “người nối nghiệp”. Phần nhiều, “trước mặt ông ta kiên trì ý kiến của mình, cãi lại Mao Trạch Đông nhưng sau lưng lại hô muôn năm và trong trường hợp công khai thì bảo vệ Mao Trạch Đông”. Trong lòng Mao Trạch Đông, rõ ràng ông ta là “trung thần” hơn Bành Đức Hoài.

Mao Trạch Đông có hai điều do dự đối với Lâm Bưu. Không phải là do dự sự trung thành về chính trị của ông ta, sự tài giỏi về quân sự, hoặc như trong một số thư từ hoài nghi Lâm Bưu là loại hung hãn có dã tâm.

Do dự thứ nhất của Mao Trạch Đông đối với Lâm Bưu là tình trạng sức khoẻ.

Do dự thứ hai của Mao Trạch Đông đối với Lâm Bưu khi nhận chức Bộ trưởng Quốc phòng là vì trong đầu ông ta còn có Nhạc Phi Nhạc Bằng Cử...

Các tướng soái nổi tiếng của Trung Quốc đều có “biệt hiệu” rất sinh động, ví dụ như Chu Đức được tôn xưng là “người cha của Hồng quân”, Bành Đức Hoài được gọi là “Trương Phi Trương Dực Đức”, Lưu Bá Thừa là “Chiến thần”, Lâm Bưu là “Hàn Tín”, La Vinh Hoàn là “Nguyên soái chính trị” v.v... Trong đó không ít tên do Mao Trạch Đông gọi. Ví dụ dùng “Gia Cát, Lữ Đoan” để ví với Diệp Kiếm Anh, dùng “Chu Bột” để với Hứa Thế Hữu, dùng “Lý Quỳ” để ví với Lý Đạt, dùng “Từ Đạt” để ví với Hứa Quang Đạt... Nhạc Bằng Cử mà Mao Trạch Đông nói là chỉ lá cờ của Phương diện quân thứ 2, Hạ Long “vị nguyên soái binh mã” nổi tiếng thiên hạ vì yêu lính, yêu ngựa.

Mao Trạch Đông không uống thuốc ngủ lần thứ hai mà lại châm thêm một điếu thuốc lá.

Ông trầm ngâm nhìn hai cái tên trên tờ giấy trắng, trong đầu lần lượt hiện ra hai khuôn mặt: Một là Lâm Bưu gầy gò ăn nửa cân thịt mà không béo ra được; một là Hạ Long có khuôn mặt vuông vức, có bộ râu và đôi lông mày đen không tức giận mà vẫn uy nghiêm. Mao Trạch Đông đã gặp Hạ Long ở Diên An, nhưng khi ở Tỉnh Cương Sơn thì đã biết rõ Hạ Long. Khi ông khích lệ binh sĩ của mình thì người được nhắc đến nhiều nhất là Hạ Long: “Các đồng chí, Hạ Long cầm hai con dao phay đi làm cách mạng bây giờ lãnh đạo một quân đoàn. Chúng ta có một tiểu đoàn vì sao không thể gây dựng nên một đội ngũ lớn?...”

Trầm ngâm một lát, lại có một khuôn mặt thứ ba lóe lên trong đầu: “Trán và hai thái dương cao rộng, đôi môi và hàm dầy dặn, đeo đôi kính cận nhiều đi-ốp, ánh mắt hiền hoà, sâu sắc, có tầm nhìn sáng suốt, đôn hậu. Ông ta được tôn vinh là vị thánh trong Đảng Cộng sản, đó là vị “nguyên soái chính trị” La Vinh Hoàn, người được Mao Trạch Đông vô cùng tín nhiệm.

Chẳng trách Mao Trạch Đông trầm ngâm. Mặc dù Lâm Bưu là vị tướng yêu của ông, rất được ông coi trọng và tin cậy, mặc dù ông đã bỏ cho Lâm Bưu một phiếu ở Đại hội 8, mặc dù năm ngoái ông đã nêu tên chọn Lâm Bưu làm Phó Chủ tịch Trung ương Đảng để chuẩn bị trọng dụng, mặc dù ngày 23 tháng 7, khi triệu tập Lâm Bưu đến Lư Sơn đã nghĩ đến việc để Lâm Bưu thay Bành Đức Hoài, nhưng khi trưng cầu ý kiến thì Bành Chân lại chuyển đến một kiến nghị khác của La Vinh Hoàn. La Vinh Hoàn không đồng ý Lâm Bưu làm Bộ trưởng Quốc phòng mà giới thiệu Hạ Long làm Bộ trưởng.

Hạ Long xứng đáng với chức Bộ trưởng Quốc phòng, điểm này Mao Trạch Đông không có bất đồng với La Vinh Hoàn. Dùng một câu mà Mao Trạch Đông thường nói là: “Chết một anh đồ tể giết lợn, cũng sẽ không phải ăn lẫn lông lợn”. Tức là không có Lâm Bưu, Hạ Long thì cũng vẫn có thể tìm được một Bộ trưởng Quốc phòng xứng đáng. Vấn đề là ở chỗ Lâm Bưu và Hạ Long ai là người làm Bộ trưởng Quốc phòng tốt hơn?

Trọng điểm mà Mao Trạch Đông suy nghĩ là hai câu của La Vinh Hoàn:

“Sức khoẻ Lâm Bưu không tốt”. Đây là lời nói thật, nhưng trước khi hạ quyết tâm, Mao Trạch Đông đã suy nghĩ đến vấn đề này, nó không còn là lý do để làm cho sự quyết tâm bị lung lay nữa.

“Bộ trưởng Quốc phòng không nên chỉ là người của Phương diện quân thứ 1”. Ý kiến này rất có sức nặng. Cách mạng Trung Quốc là nông thôn bao vây thành thị, là ngọn lửa nhỏ có thể đốt cháy cánh đồng. Mỗi một “đốm lửa nhỏ” đều đã từng độc lập chiến đấu phân tán đơn độc, hình thành nên rất nhiều “phái” đó là sự thực khách quan, thậm chí trong những hầm phòng không ở Diên An có lúc cũng cảm nhận được sự tồn tại của những “phái” này. Với tư cách là người quyết định chính sách cao nhất, Mao Trạch Đông không thể không suy nghĩ đến vấn đề “cân bằng” ấy.

Bành Đức Hoài và Lâm Bưu đều ở Phương diện quân thứ 1, vấn đề này không thể không xem xét. Nhưng nó có đủ để thay đổi quyết tâm sau khi đã được suy nghĩ hay không?

Hồi lâu sau, Mao Trạch Đông vẽ một vòng tròn trên giấy...

Ngày 17 tháng 8 năm 1959, Trung ương bổ nhiệm Lâm Bưu làm Phó Chủ tịch thứ nhất Quân ủy kiêm Bộ trưởng Quốc phòng.

Đây là cái tên được khuyên tròn sau khi được cân nhắc suy nghĩ nhiều lần.

Đồng thời, Trung ương bổ nhiệm Hạ Long làm Phó Chủ tịch Quân ủy thứ hai.

Mao Trạch Đông nói: “Công tác của Quân ủy Lâm Bưu ở nhà thì Lâm Bưu chủ trì, Lâm Bưu đi vắng thì Hạ Long chủ trì”.

Vị Phó Chủ tịch thứ hai trước đây chưa lập. Khi Bành Đức Hoài giữ chức Bộ trưởng Quốc phòng, để làm cho Bành Đức Hoài rộng chân rộng tay, Mao Trạch Đông đã cấp lương chuyển ngành cho Lâm Bưu. Lần này Lâm Bưu giữ chức Bộ trưởng Quốc phòng, Mao Trạch Đông không nghĩ tới việc “nới rộng chân tay” cho ông ta, nên đã cử thêm một Phó Chủ tịch, hơn nữa còn nói: “Lâm Bưu ở nhà thì Lâm Bưu chủ trì, Lâm Bưu đi vắng thì Hạ Long chủ trì”. Điều đó không còn nghi ngờ gì nữa chính là một kết quả đối với sự tiến cử của La Vinh Hoàn, đồng thời cũng là để chiếu cố sức khoẻ không tốt của Lâm Bưu, thường phải đóng cửa để dưỡng bệnh.

2. La Thụy Khanh, mi đã tầm gửi lấn cành?

Sau khi Lâm Bưu nhậm chức Bộ trưởng Quốc phòng, vẫn để tâm muốn lấy lòng Mao Trạch Đông để tiếp tục bò lên nữa. Sau khi ông ta đã lật được Bành Đức Hoài, Hoàng Khắc Thành, Đặng Hoa, Hồng Học Trí v.v... đã đưa một số tướng lĩnh vốn thuộc Dã chiến quân thứ 4 của mình như Ngô Pháp Hiến, Lý Tác Bằng, Hoàng Vĩnh Thắng v.v.. vào một số cương vị quan trọng. Trước đó không lâu, ông ta nêu ra nguyên tắc công tác chính trị “bốn nhất” trong quân đội, bị Đại tướng Đàm Chính Chủ nhiệm Tổng cục Chính trị phản đối, Lâm Bưu liền triển khai cuộc đấu tranh chống Đàm Chính và đã hạ bệ Đàm Chính. Quyền chỉ huy toàn quân đã rơi vào tay Lâm Bưu, nhưng Tổng Tham mưu trưởng La Thụy Khanh thì không nghe lời cho lắm, Lâm Bưu tính là đến lúc nào đó sẽ báo cho ông ta biết trước.

Mặc dù quyền nắm quân đội đã ở trong tay, nhưng ông ta muốn biến quân đội thành quân của nhà họ Lâm, tuy vậy bước đi rõ ràng là khó khăn. Tâm tư của Lâm Bưu người qua đường cũng biết. Các vị nguyên soái chính trực khí tiết, các vị tướng lĩnh sẽ không thể nhắm mắt làm ngơ, càng không thể chạy theo đuôi ông ta.

Đại tướng La Thụy Khanh đã công nhiên thách thức với ông ta. Một buổi chiều, Lâm Bưu lững thững dạo trong sân công quán Mao Gia Loan. Trong sân lặng ngắt, ngoài thư ký và cảnh vệ vào ra, hầu như không thấy bóng một ai khác.

Một cơn tức giận bốc lên đầu Lâm Bưu. Phải giết gà dọa khỉ, nếu không cho ông ta một cú thì địa vị của Lâm Bưu ta trong quân đội sẽ nguy hiểm rất nhiều dự tính đẹp đẽ cũng sẽ trở thành giấc mộng Nam Kha. Lâm Bưu thấy trong lòng sáng tỏ, La Thụy Khanh là một tay cứng đầu, rắn mềm đều không xong, nếu chỉ dựa vào một mình ta đơn thương độc mã, không dựa vào Mao Trạch Đông thì thắng bại khó lường. Vậy phải thuyết phục Mao Trạch Đông như thế nào đây? Lâm Bưu rầu rầu suy ngẫm, nhưng vẫn không nghĩ ra kế gì.

La Thụy Khanh là người Nam Sung tỉnh Tứ Xuyên, tham gia phong trào cách mạng do Đảng Cộng sản lãnh đạo từ sớm. Ông đã cùng Mao Trạch Đông tiến hành cuộc trường chinh hai vạn năm ngàn dặm, đã giữ chức trưởng phòng Giáo vụ rồi Phó Hiệu trưởng trường Đại học Quân chính kháng Nhật ở vùng Biên khu Thiểm Cam Ninh. Sau giải phóng, đã đảm nhiệm chức Bộ trưởng Công an, Ủy viên Bộ Chính trị, nay đang giữ chức Bí thư Ban Bí thư Trung ương Đảng Cộng sản Trung Quốc, Phó Thủ tướng chính phủ, Tổng Tham mưu trưởng quân Giải phóng Nhân dân Trung Quốc.

Thân thể La Thụy Khanh cao lớn khôi ngô, khuôn mặt đầy đặn, trung hậu hiền hòa, cương trực thẳng thắn, khi ở Diên An, thầy trò Trường Đại học Quân chính kháng Nhật đã đặt cho ông biệt danh rất thân mật: “La Trưởng Tử”.

Mao Trạch Đông vẫn luôn rất coi trọng La Thụy Khanh, còn La Thụy Khanh đối với Mao Trạch Đông cũng rất trung thành.

Trên đường trường chinh dài hai vạn năm ngàn dặm, La Thụy Khanh giữ chức Cục trưởng Bảo vệ của Quân đoàn 1 Hồng quân. Mao Trạch Đông thường xuyên hoạt động cùng Quân đoàn 1, bất kể là trong hành quân hay đích thân ra tiền tuyến chỉ huy chiến đấu. La Thụy Khanh đều theo sát bên cạnh bảo vệ Mao Trạch Đông, toàn tâm toàn ý bảo vệ sự an toàn của Mao Trạch Đông.

Sau khi dựng nước 1949. Mao Trạch Đông vốn muốn động viên La Vinh Hoàn đảm nhận Bộ trưởng Công an, nhưng La Vinh Hoàn lại giới thiệu La Thụy Khanh: “Đồng chí ấy không chỉ trung thành đáng tin hơn nữa làm công tác bảo vệ trong một thời gian dài, đồng chí ấy nhất định có thể đảm nhận được. Mao Trạch Đông chấp nhận ý kiến của La Vinh Hoàn, bổ nhiệm La Thụy Khanh làm Bộ trưởng Công an. Lúc ấy, La Thụy Khanh tận tâm tận lực phụ trách sự an toàn của Mao Trạch Đông và những nhà lãnh đạo cao cấp khác của Trung ương, không một chút sơ xảy, mỗi công việc đều xếp đặt tỉ mỉ chu đáo đều tự mình bố trí kiểm tra, luôn lo lắng cán bộ cấp dưới lơ là sơ suất để xảy ra chuyện sai sót. Mao Trạch Đông đi thăm các nơi ông cùng đi, dù là một chi tiết về công tác bảo vệ an toàn, ông cũng đích thân xem xét hỏi han.

Một lần, Mao Trạch Đông thị sát Tam Hiệp ở Trường Giang, dự định xuống sông bơi. Việc đó đã làm cho La Thụy Khanh hốt hoảng. Không muốn để Mao Trạch Đông bơi, nhưng lại không ngăn được, nếu cho phép Mao Trạch Đông xuống bơi ở chỗ sâu đến mấy chục mét, nước xiết sóng to, ngộ nhỡ có sơ xảy gì thì trách nhiệm to lớn này ai có thể gánh vác được. Ông lo ngại nên đã đích thân đến Tam Hiệp quan sát tình hình sông nước chỉ thấy nước sông xoáy cuộn chảy mạnh, sóng vỗ ầm ầm vào bờ, bọt sóng tung lên như hàng ngàn đống tuyết làm cho người ta phải run sợ. Ông đã tìm mọi cách ngăn được Mao Trạch Đông xuống tắm, ông thở phào nhẹ nhõm...

Năm 1959, La Thụy Khanh đi công tác đến Trường Sa. Hôm ấy, ông đột nhiên nghe thấy nói là Mao Trạch Đông đã đến bờ sông Tương Giang, muốn xuống sông bơi. Ngay tức khắc, ông đến bờ sông, kiểm tra tỉ mỉ chu đáo các biện pháp an toàn, rồi xuống sông cùng bơi với Mao Trạch Đông. Sau đó không lâu, Mao Trạch Đông về quê ở Thiều Sơn, La Thụy Khanh lại phải bận bịu, đích thân bảo vệ Mao Trạch Đông đi Thiều Sơn, cho đến khi đưa được Mao Trạch Đông đến nơi an toàn trong lòng mới nhẹ như vứt được hòn đá.

Mỗi lần đến ngày lễ, La Thụy Khanh càng bận rộn hơn, rất nhiều nhà lãnh đạo đem vợ chồng con cái đến lễ đài Thiên An Môn xem pháo hoa, nhưng ông lại không được hưởng cái vui sum họp gia đình vợ chồng con cái ấy. Để đảm bảo sự an toàn cho Mao Trạch Đông và các nhà lãnh đạo Trung ương, ông đã đặt cuộc sống gia đình ra phía sau. “Lúc nào anh cũng bận bù đầu”, Hách Trị Bình vợ ông hờn giận trách móc: “Đến gia đình cũng quên. Người ta vào những ngày lễ ngày tết đều đoàn tụ vui vẻ cả nhà, anh thì ngược lại, đến cái bóng cũng chẳng thấy đâu”. La Thụy Khanh cười cho qua chuyện. Vì sự an toàn của Mao Trạch Đông, quả thực La Thụy Khanh đã quên mình. Ông vốn không biết bơi, nhưng để bảo vệ Mao Trạch Đông, ngoài năm mươi tuổi La Thụy Khanh vẫn chịu khó tập bơi. Năm 1964, La Thụy Khanh tổ chức phong trào luyện tập quân sự có tính chất quần chúng trong toàn quân để nâng cao tố chất quân sự cho bộ đội. Ông đích thân tổ chức diễn tập quân sự cho bộ đội ở Bắc Kinh, Tế Nam v.v… và mời Mao Trạch Đông đến xem. Bộ đội Tế Nam diễn tập rất tốt. Mao Trạch Đông ngồi trên lễ đài xem biểu diễn, với nét mặt tươi cười nói với La Thụy Khanh “Công tác này đồng chí làm rất tốt, nên phổ cập rộng trong toàn quân”.

Tin Mao Trạch Đông công khai khen La Thụy Khanh truyền đến tai Lâm Bưu, ông ta liền nổi giận đùng đùng, ông ta bắt chéo hai tay đi đi lại lại rất nhanh trong phòng, La Thụy Khanh mi đã tầm gửi lấn cành, mi đã không còn thấy ta là người lãnh đạo trực tiếp của mi nữa, mi đã vượt trước ta, trổ tài trước mặt Mao Trạch Đông. Nhưng tạm thời ông ta chưa nắm được điều gì về La Thụy Khanh, chỉ có thể âm thầm nén chịu cơn tức để tính kế lâu dài. La Thụy Khanh trong lòng không một chút mưu toan, đối với trò sùng bái cá nhân của Lâm Bưu trong quân đội từ lâu đã thấy không ổn. Thực ra La Thụy Khanh cũng không muốn làm cho quan hệ với Lâm Bưu quá găng, nhưng tính cách cương trực không a dua đã làm ông không giữ được. Quan hệ giữa ông và Lâm Bưu xấu đi, bắt đầu từ năm thứ hai khi Lâm Bưu trở thành nhân vật có bàn tay sắt trong giới quân sự.

Năm 1960, Lâm Bưu nêu: “Tư tưởng Mao Trạch Đông chiếm vị trí cao nhất trên thế giới, là đỉnh cao của thời đại, là chủ nghĩa Mác - Lênin sống động nhất hiện nay”. La Thụy Khanh nghe thấy vậy trong lòng chợt thấy khó chịu, đây chẳng phải là sự nịnh bợ đến tởm lợm hay sao? Những lời nói ấy hoàn toàn trái với điều hiểu biết thông thường. La Thụy Khanh lòng dạ ngay thẳng... mau mồm mau miệng không suy nghĩ nhiều đã phát biểu trực diện trong một cuộc hội nghị: “Lẽ nào chủ nghĩa Mác – Lênin, tư tưởng Mao Trạch Đông không phát triển nữa? Nói lý luận của những người thầy cách mạng là “đỉnh cao nhất”, bản thân nó đã đi ngược lại tư tưởng Mao Trạch Đông... Cao nhất sống động nhất, lẽ nào còn có cái cao thứ hai sống động thứ hai? Mao Chủ tịch biết cũng sẽ không đồng ý.”.

Năm 1961, Lâm Bưu lại nêu ra những khẩu hiệu học thuộc lời dạy để có kết quả ngay v.v...

“Học thuộc một cách máy móc, tìm những đáp án có sẵn trong sách vở”, hôm ấy trong một cuộc họp nhỏ, La Thụy Khanh đã ngang nhiên giương cờ chống lại Lâm Bưu: “Làm cái chuyện “có kết quả ngay” mà không học tập một cách nghiêm chỉnh thực chất tinh thần trong trước tác Mao Chủ tịch, là cách làm trái với tác phong cách mạng lý luận liên hệ với thực tế...”

3. Diệp Quần, Giang Thanh liên kết trừng phạt La Thụy Khanh

La Thụy Khanh kiên trì nguyên tắc, chống lại Lâm Bưu, hoàn toàn không hợp với Lâm Bưu.

Một chuyện ngoài ý muốn truyền đến tai Lâm Bưu. Trong một trường hợp công khai, Lưu Thiếu Kỳ nói: “Người kế tục chức Bộ trưởng Quốc phòng của chúng ta là La Thụy Khanh”. Một kẻ muốn tâng công để được sủng ái lập tức báo tin này với Lâm Bưu. Phút chốc Lâm Bưu thất sắc kinh sợ: đây chẳng phải là muốn cướp quyền chỉ huy quân sự của ta hay sao? Hừ! Ông ta như con kiến bò trên miệng chảo nóng, nằm ngồi không yên, sau cơn sợ hãi ông ta chợt hiểu ra: Chẳng trách chỗ nào La Thụy Khanh cũng đối đầu với ta, dám trắng trợn giương cờ chống lại ta, té ra là có Lưu Thiếu Kỳ ở trong Đảng đứng sau ủng hộ. Được! Mi đã dám khiêu khích ta thì ta sẽ ứng chiến, xem cuối cùng ai chết trong tay ai.

Lâm Bưu tính trước nghĩ sau, cảm thấy nếu chỉ dựa vào sức của mình thì còn lâu mới lật được La Thụy Khanh.

Một việc xảy ra ngoài ý muốn làm cho Lâm Bưu có được cơ hội tốt mà ông ta đã nằm mơ để cầu có được.

Tháng 11 năm 1965, trải qua thời gian 8 tháng, Giang Thanh đã bắn một trái pháo hạng nặng. “Bình vở kịch lịch sử mới: “Hải Thụy bãi quan”.

Lâm Bưu nhanh trí nghĩ nếu có thể kéo được vị đệ nhất phu nhân về phía mình thì việc đối phó với La Thụy Khanh sẽ dễ như trở bàn tay. Nhưng rốt cuộc dùng cách gì để lôi kéo bà ta đây? Ông ta và Diệp Quần vẫn muốn tìm ra đáp án này.

Một buổi tối, Diệp Quần hớn hở bảo Lâm Bưu: “Em cho anh biết một tin vui! Giang Thanh gọi điện cho La Thụy Khanh, bà ta sẽ triệu tập một cuộc tọa đàm về công tác văn nghệ trong bộ đội, mời La Thụy Khanh tham gia, anh đoán xem La Thụy Khanh trả lời thế nào!” Bà ta nhìn Lâm Bưu không nói không rằng, nên vội vã nói: “La Thụy Khanh hoàn toàn không ưa khuôn mặt này, không nhận lời với Giang Thanh. Giang thanh có thể không tức giận được chăng? Cái đó chưa là gì, Giang Thanh yêu cầu La Thụy Khanh phát cho bà ta một bộ quân phục, La Thụy Khanh lại cho bà ta một cú, nói là phát một bộ quân phục thì được, nhưng không thể phát phù hiệu quân hiệu, không thể có quân tịch...”.

“Hay, hay lắm!” Nỗi mừng của Lâm Bưu lộ rõ trong lời nói, “chuyến này La Thụy Khanh khó mà tránh khỏi tội vạ” Lâm Bưu lúc đi lúc đứng, nhìn Diệp Quần: “Em tìm cách liên hệ với Giang Thanh, La Thụy Khanh từ chối bà ta, chúng ta lại chủ động đến gặp, nhờ bà ta triệu tập cuộc tọa đàm về công tác văn nghệ trong bộ đội. Giang Thanh vừa thích hư vinh vừa thích xuất đầu lộ diện, thỏa mãn yêu cầu của bà ta, hiệu quả nhất định sẽ cao”. Ông ta nhìn Diệp Quần, nói một cách qủa quyết: “Đêm dài nhiều mộng, việc binh quý ở thần tốc, em phải liên hệ ngay với Giang Thanh! Hừ, La Thụy Khanh coi thường Giang Thanh, ít ra cũng phải nể mặt Mao Chủ tịch chứ! Hắn đắc tội với chúng ta, chúng ta không biết làm thế nào nhưng hắn lại đắc tội với Giang Thanh thì đây chẳng phải là thiêu thân lao vào lửa tự chuốc lấy cái chết hay sao?” “Em sẽ nhanh chóng gặp Giang Thanh”

“Em nhất định phải khéo léo”. Lâm Bưu dặn.

“Em chẳng phải là đứa trẻ ba tuổi đâu”. Diệp Quần cười đáp. Diệp Quần gọi điện cho Giang Thanh. Tối hôm sau, bà ta đi xe đến nơi ở của Giang Thanh. Giang Thanh nhiệt tình kéo tay Diệp Quần, hàn huyên tâm sự một hồi như chị em, hỏi: “Anh Lâm hồi này thế nào?”

“Ôi!”, Diệp Quần thở dài: “Anh ấy buồn rầu mất ngủ, gầy đi nhiều!”

“Vì sao?” - Giang thanh ngạc nhiên hỏi. “Có vấn đề gì lớn khiến anh ấy buồn như vậy?”

“Chẳng phải là chuyện La Thụy Khanh sao! Anh Lâm tuyên truyền việc học tốt tư tưởng Mao Trạch Đông trong quân đội bị ông ta phản đối còn bức anh Lâm từ chức, để ông ta thay thế!” Diệp Quần nhìn Giang Thanh, thấy Giang Thanh nghe rất chăm chú, trong bụng mừng thầm. Thế là từ kể chuyện bà ta chuyển thành tố cáo: “Đây là một nhân vật nguy hiểm, ông ta không chỉ chống anh Lâm mà còn chống chị và Mao Chủ tịch”.

Thực ra chẳng cần Diệp Quần phải châm ngòi, từ lâu Giang Thanh đã rất căm La Thụy Khanh, vừa nghe thấy những lời ly gián kích động, bà ta liền nổi giận: “Chị nói với anh Lâm để anh ấy yên tâm, đợi khi rỗi tôi sẽ nói chuyện với Chủ tịch”.

Khi Giang Thanh tiễn Diệp Quần ra cửa, lại dặn: “Chị vẫn phải chuẩn bị một ít tài liệu ngộ nhỡ khi Chủ tịch gọi tôi báo cáo tình hình thì có sẵn rồi”.

Diệp Quần ngồi vào xe, vui như mở cờ trong bụng, đã đến lúc trừng trị La Thụy Khanh để trả thù. Diệp Quần căm thù La Thụy Khanh đã từ lâu. La Thụy Khanh luôn thấy chướng tai gai mắt đối với những hành vi của Diệp Quần, bà ta luôn dựa vào Lâm Bưu để làm mưa làm gió. Đầu năm 1960, khi quân đội bình xét cấp bậc phong quân hàm, vì trong công tác Diệp Quần thường dễ làm khó bỏ, lúc thì ghét quân đội quản lý qúa chặt, nên đã từ bộ đội xin chuyển đến địa phương; lúc thì chán địa phương đãi ngộ quá thấp lại từ địa phương xin chuyển về quân đội. Vì những lý do trên La Thụy Khanh chỉ bình bà ta ở cấp quân hàm thượng tá. Hồi ấy Diệp Quần tức tím mặt.

Một buổi sáng cuối tháng 11 năm 1965, là một ngày lạnh nhất từ khi vào đông, trời âm u, gió lạnh buốt thấu xương gào rít trên bầu trời bình nguyên Hoa Đông. Ngô Pháp Hiến đang ngồi xem văn kiện trong phòng làm việc ấm như mùa xuân. Bỗng điện thoại bảo mật reo. Ông ta vội động đậy cái thân hình đã béo phì của mình, cấm ống nghe hỏi: “Ai đấy ạ?”

“Anh vẫn không nghe ra ai à?” Trong ống nghe vang lên tiếng lanh lảnh. Tức khắc, Ngô Pháp Hiến vội cười nói rối rít: “A! Hóa ra đồng chí Diệp Quần!”

“Tư lệnh Ngô”, Diệp Quần nói với giọng ra lệnh: “Anh lập tức phái đến cho tôi một chiếc máy bay”. Bà ta nói thêm một cách thần bí: “Chiều nay, tôi phải đến Hàng Châu, để báo cáo với Mao Chủ tịch. Tôi thay mặt cho anh Lâm, không được thông báo cho bất cứ ai, chỉ có anh biết, phải tuyệt đối giữ bí mật”.

Ngô Pháp Hiến được yêu chiều mà giật mình, việc lớn cơ mật như vậy mà bà ấy lại báo trước cho mình biết, lập tức đáp: “Không quân ở Thượng Hải có một máy bay, để bảo mật, có thể không thông qua Bắc Kinh mà trực tiếp điều động, sẽ phái máy bay này từ Tô Châu bay tới Hàng Châu có được không?”

“Được!” Diệp Quần vội vã đáp, “anh lập tức điều đến Tô Châu cho tôi, càng nhanh càng tốt!”.

“Rõ, tôi sẽ làm ngay!”

Vẫn chưa tới buổi trưa, máy bay của Thượng Hải đã hạ cánh xuống sân bay Tô Châu.

Lâm Bưu và Diệp Quần đang ở trong một tòa biệt thự cao cấp ở Tô Châu. Họ vừa bàn xong việc có liên quan đến báo cáo.

Lúc này, có hai chiếc xe con sang trọng buông kín rèm lao vun vút như tên hướng về sân bay. Chẳng mấy chốc, chiếc xe con dừng lại bên chiếc xe chuyên dụng. Diệp Quần xuống xe trước, sau đó Lâm Bưu cũng xuống xe. Những người phụ trách sân bay kính cẩn lễ phép đứng chờ. Diệp Quần cùng một số nhân viên tuỳ tùng bước lên chuyên cơ vẫy tay chào từ biệt Lâm Bưu.

Chiều hôm ấy, Mao Trạch Đông và Diệp Quần hàn huyên mấy câu rồi đi vào vấn đề chính. “Đồng chí kể chi tiết vấn đề của La Thụy Khanh đi”. Mao Trạch Đông nói.

Diệp Quần lấy từ trong túi ra một tập tài liệu, báo cáo rành mạch có ngọn có ngành.

Mao Trạch Đông liên tục hút thuốc, bất chợt lại nêu ra vài câu hỏi, báo cáo kéo dài gần hai tiếng đồng hồ, Mao Trạch Đông không hề tỏ rõ là phải đánh đổ La Thụy Khanh.

4. Chuyên gia tố giác Ngô Pháp Hiến cam kết. Đặng Tiểu Bình nói kháy Ngô Pháp Hiến: người chết không làm chứng được

Diệp Quần về đến Tô Châu, lại cầm máy điện thoại bảo mật: “Tư lệnh Ngô đấy phải không?” Ngô Pháp Hiến mặt mày hớn hở cười đáp. “Tôi đi Hàng Châu”. Diệp Quần tiếp ngay: “Tôi đến báo cáo với Mao Chủ tịch vấn đề của La Trưởng Tử”. Ngô Pháp Hiến nghe thấy thế vội lắp bắp nói xen vào: “Thế thì hay quá!”. Có thể vì Diệp Quần không bằng lòng... với việc Ngô Pháp Hiến vô lễ ngắt lời bà ta, nên đã nói một cách không bình tĩnh: “Anh nghe rõ rồi chứ! Vậy chuẩn bị tài liệu để ra quân đi!”.

Chiều ngày 3 tháng 12 năm 1965, Ngô Pháp Hiến theo lệnh của Diệp Quần đáp chuyên cơ đi Thượng Hải.

Ngô Pháp Hiến đi vào phòng của Diệp Quần, đúng lúc Diệp Quần ở nhà.

“Bây giờ tôi nói cho anh biết một số tài liệu để anh phát biểu trong hội nghị”. Diệp Quần trực tiếp trao quyền tùy cơ hành động cho Ngô Pháp Hiến.

“La Thụy Khanh phản đối anh Lâm nêu bật vấn đề chính trị, ông ta thường nói phải đề cao chính trị thì cũng... phải đề cao quân sự. Chính trị quân sự đều quan trọng, đó là chủ nghĩa chiết trung”.

“Còn nữa, khi Lưu Á Lâu bị ốm nặng, đã tố giác với tôi một chuyện lớn của La Thụy Khanh! Ông ta bảo Lưu Á Lâu chuyển tới tôi 4 ý kiến: 1) Một con người sớm muộn gì cũng sẽ phải rút khỏi vũ đài chính trị, anh Lâm cũng sẽ phải rút khỏi vũ đài chính trị; 2) Muốn tôi chăm sóc tốt sức khoẻ của anh Lâm, khuyên anh Lâm nên quan tâm nhiều đến công việc của Trung ương; 3) Công tác của quân đội để anh ta phụ trách; 4) Việc này làm tốt thì La Thụy Khanh sẽ không đối xử tồi với Diệp Quần tôi”.

Một lần, La Thụy Khanh đến chỗ anh Lâm báo cáo công tác, sức khỏe anh Lâm không tốt, chưa nghe hết đã bảo ông ta về. Trong hành lang ông ta nói oang oang: “ãm rồi, còn quản chuyện gì nữa! Bệnh nhân thì nên nhường cho người ta, không nên cản đường!” Như vậy là ông ta bức anh Lâm phải giao quyền nhường chỗ. Ông ta tìm mọi cách giày vò anh Lâm cố ý chọc tức anh ấy”.

Ngô Pháp Hiến vừa nghe vừa gật đầu. Cuối cùng ông ta cảm kích nói: “Tôi cảm ơn thủ trưởng Lâm và đồng chí Diệp Quần đã tín nhiệm tôi, coi trọng tôi, đã nói cho tôi biết nhiều tài liệu quý như thế. Trong hội nghị nhất định tôi sẽ phát biểu thật tốt, tố giác La Thụy Khanh! Tôi quyết không phụ kỳ vọng của đồng chí và Thủ trưởng Lâm. Mong đồng chí hãy nói lại với thủ trưởng Lâm, lúc nào tôi cũng đứng sát bên cạnh thủ trưởng Lâm”.

Trong khi Lâm Bưu đang ngày đêm không ngừng bố trí lực lượng, chuẩn bị dùng chiến thuật tia chớp bất ngờ xông vào La Thụy Khanh thì La Thụy Khanh lại không hề có một chút phòng bị nào. Một kẻ mạnh trong sự nghiệp thường thường khi chống đỡ với sự vu cáo lại trở thành kẻ yếu. Lúc này với chức trách là Tổng Tham mưu trưởng đang thực hiện việc bố trí quân sự của Quân ủy Trung ương ở Vân Nam.

Vào một buổi chiều, La Thụy Khanh đột nhiên nhận được thông báo: Đến Thượng Hải họp ngay.

La Thụy Khanh vội sắp xếp công việc đáp máy bay đến sân bay Thượng Hải đúng giờ, đến đón ông là một cán bộ phụ trách của Thành ủy Thượng Hải và Ngô Pháp Hiến.

Trước đây, hễ thấy La Thụy Khanh là Ngô Pháp Hiến luôn tươi cười, với cái dáng vẻ khúm núm. Nhưng lúc này, trên mặt ông ta như có một lớp sương che phủ mà vẫn lộ ra vẻ tức giận. La Thụy Khanh sững người, đã xảy ra chuyện gì! Trên mặt tay Ngô béo này sao lại có vẻ như vậy! Phải chăng đã xảy ra chuyện gì ngoài ý muốn rồi? Sau khi vào thành phố, La Thụy Khanh không được sắp xếp ở khách sạn Cẩm Giang nơi mà trước đây khi đến Thượng Hải ông đều ở đó, mà ở một nơi lạ ông chưa từng đến đó bao giờ.

Phút chốc, La Thụy Khanh có một dự cảm chẳng lành. Theo thói quen trước đây, mỗi lần La Thụy Khanh đến một nơi nào đó, thư ký sẽ lắp mấy điện thoại trước. Nhưng lần này thư ký vừa định đặt điện thoại thì bị ngăn lại. Khi ông đang không rõ đầu đuôi lại có một người lạ thông báo cho ông biết lãnh đạo đang đợi nói chuyện với ông. Rốt cuộc trong cái quả bầu đang bán thuốc gì, lãnh đạo nào, vì sao lại bí hiểm như vậy? Đi vào nhà nhìn bên trái bên phải, canh gác rất nghiêm ngặt, ông đi thẳng đến phòng đã được chỉ định. Vừa vào cửa đã nhìn thay mấy vị lãnh đạo đang đợi ông, họ đều là những bạn chiến đấu cũ mà ông quen biết và rất kính trọng. Nhưng khi nói chuyện thì đều ấp a ấp úng, có lúc ngơ ngác nhìn nhau, hình như có điều gì khó nói. Một lúc lâu sau, bài tẩy mới được lật ra, cuộc họp về việc xử lý La Thụy Khanh, nhưng La Thụy Khanh đã phạm những sai lầm gì? Trong phút chốc họ đều kín như bưng.

Hội nghị chính thức bắt đầu họp từ ngày 8 tháng 12 năm 1965, đến ngày 15 mới kết thúc. Hội nghị do Lâm Bưu chủ trì. Đến người không phải là ủy viên Trung ương như Diệp Quần cũng có mặt, hơn nữa còn đóng vai chính.

Ngô Pháp Hiến và Tổng Bí thư Đặng Tiểu Bình được bố trí vào một tổ. Hội nghị bắt đầu nhưng chẳng có ai phát biểu.

Nghe nói Ngô Pháp Hiến có biết một số tình hình. Đặng Tiểu Bình nhìn Ngô Pháp Hiến nói kháy: “Anh phát biểu trước!”.

“Tôi xin phát biểu trước một số ý kiến”. Đối với trường hợp này Ngô Pháp Hiến vẫn chưa quen, lại thêm con người ông ta hèn hạ, miệng lẩm bẩm một hồi mà chẳng ai hiểu được một câu nào.

“Nói nhỏ quá, nghe không rõ”. Đặng Tiểu Bình chỉ vào chiếc xa-lông bên cạnh ông, “đến chỗ này mà nói”.

Ngô Pháp Hiến ngồi dịch đến và đem cái vũ khí bí mật mà Diệp Quần đã mớm cho kể ra cho bằng hết. Bốn ý kiến do Lưu Á Lâu tố giác La Thụy Khanh ông ta kể có ngọn có ngành cứ như là ông ta có mặt trong cuộc nói chuyện ấy.

“Người chết không làm chứng được”. Đặng Tiểu Bình nói xen một câu.

5. Chuyển tất cả đồ dùng gia đình đi, Lâm Bưu mắc chứng sợ hãi

“Chỉ là lời nói của một phía, khó mà tin được”, có người nói xen vào.

Tháng 12, trời Thượng Hải vừa âm u vừa lạnh, gió tây bắc lạnh buốt, mưa phùn bay lất phất. Sáng ngày 17, trong một tòa biệt thự sang trọng bốn bề vọng gác dày đặc, canh gác nghiêm ngặt. Lâm Bưu và Diệp Quần đang ở đó.

“Bây giờ anh thấy thế nào?” Diệp Quần lo lắng hỏi Lâm Bưu.

Im lặng.

“Anh đã tỉnh ra một chút chưa?”

Vẫn im lặng.

Diệp Quần chỉ vào chiếc gậy gỗ dài khoảng một mét nhẵn bóng: “Tay anh được quấn vào chiếc gậy ấy mà còn thấy ác mộng hay sao?” Lâm Bưu mệt mỏi mở mắt, nhìn Diệp Quần đang cúi sát bên mình, thều thào: “Luôn luôn thấy ác mộng, buồn ngủ đến khó chịu, muốn ngủ lại không dám ngủ”.

Lâm Bưu nửa nằm nửa ngồi trên một chiếc xa-lông dài. Mấy hôm trước, khi ông ta chủ trì Hội nghị phê phán La Thụy Khanh, sức khỏe rất tốt. Cũng không hiểu vì sao, hội nghị vừa giải tán; người bị phê phán là La Thụy Khanh thì không sụp đổ mà người phê phán là Lâm Bưu thì lại ngã quỵ. Sự huyền bí trong đó, làm người ta không tài nào đoán được, lúc này, mặt ông ta mệt mỏi, trắng bệch như một người thoi thóp. Bên cạnh ông ta đặt một chiếc gậy to bằng cánh tay. Trong gian phòng rộng rãi, chỉ còn lại một chiếc xa-lông dài và mấy chiếc ghế, các đồ dùng gia đình khác ông ta đã bắt dọn đi cả. Ông ta ngờ rằng phía sau của mỗi dụng cụ ấy, đều ẩn náu một thích khách trùm kín mặt, lòng nghi ngờ của ông ta càng ngày càng nặng như thể mỗi cái cây ngọn cỏ đều là lính, gió thổi hạc kêu.

“Đó là tiếng gì?” Ông ta đột ngột sợ hãi kêu lên một tiếng, hốt hoảng ngẩng đầu, nhìn bốn chung quanh, “có phải là tiếng nước chảy không, nước ở đậu đến vậỵ? ờm ĩ đến khó chịu”

Diệp Quần nín lặng nghe một lúc. Hình như gió thổi làm đất cát đập vào cửa kính. Phút chốc các nhân viên công tác nhốn nháo, mọi người bận đến mồ hôi nhễ nhại. Nguyên nhân rất nhanh chóng được tìm ra, đó là tiếng phát ra do gió thổi vào cửa thông gió trên mái nhà của phòng bên cạnh, âm điệu thay đổi to nhỏ theo sức gió mạnh hay yếu.

Té ra là một sự sợ hãi hão.

“Một lẻ một” (là số hiệu của Lâm Bưu), Lập Quả gửi thiếp chúc tết chúc mừng thắng lợi của bố mẹ đây này”. Diệp Quần cười hì hì: “Thằng bé này càng ngày càng hiểu biết”.

Lâm Bưu nhìn về phía tay của Diệp Quần, đó là một tờ giấy dày gấp đôi, một bên dán một đôi uyên ương đang rỡn nước, một bên viết mấy chữ. “Chúc mừng thắng lợi của bố mẹ”.

Lâm Bưu nhìn thấy cảnh nước đáng ghét liền nhắm mắt lại, bảo Diệp Quần cất thiếp chúc tết đi.

“Anh lạ thật”, Diệp Quần thở dài, “chúng ta đã thắng lợi rồi, nhưng tinh thần của anh lại suy sụp, chảy nước mắt rồi cứ thế ngất lịm đi...”

“Cô biết cái đếch gì!” Lâm Bưu bực bội quát lên.

“Phải, tôi không biết!” Diệp Quần ấm ức cãi lại, “Lẽ nào La Thụy Khanh đã thắng lợi? Bây giờ chúng ta ở trong biệt thự này, còn ông ta thì đã bị giam lỏng, đến một chút tự do cũng không có”. “Nhà ở, xe hơi, hưởng thụ”. Lâm Bưu tức giận bật ra một câu: “mắt cô chỉ nhìn thấy những cái ấy, thật là thiển cận”.

“Anh, anh, anh sợ rồi à?” Diệp Quần cũng lên giọng tỏ ra muốn tranh luận cao thấp, “đã sợ có một ngày sẽ gặp báo ứng thì đừng làm nữa, đã làm thì không thể sợ!”

“Cút, cô cút đi!” Lâm Bưu ngóc đầu dậy nhìn Diệp Quần giống như một con gà sống đang thích chọi, quát lên một cách thô bạo.

Diệp Quần lặng im không chút nhúc nhích, chuyện như thế này như cơm bữa, nó hoàn toàn không đi vào lòng bà ta.

Người phê phán người khác, mặt đỏ gay đến tím ngắt, đúng lúc bốc lên tận mây xanh thì tinh thần lại suy sụp. Ông ta không hề mê tín, cũng không tin nhân quả báo ứng, nhưng rút cuộc vì sao tinh thần của ông ta lại sa sút như vậy? Diệp Quần trong phút chốc không sao lý giải nổi.

Trong hội nghị, sự hăng hái của ông ta rất ghê, nhưng vừa về đến nhà sự sợ hãi, lo lắng và căng thẳng vô hình bao trùm lấy ông ta; đồng thời còn có sự thù hận, thù hận thường cùng đi với lo lắng. Khủng hoảng không phải là lúc nảy sinh và xử lý khủng hoảng, mà là sau lúc khủng hoảng. Khi ông ta tính toán và suy nghĩ, thiết kế ra các bẫy, sử dụng các thủ đoạn, khi ông ta nhìn thấy những mưu kế, thủ đoạn, cạm bẫy đã đẩy La Thụy Khanh xuống vực sâu, ông ta cảm thấy mình đã thắng lợi và thỏa mãn về tinh thần. Mấy hôm trước, khi thắng lợi đã trở thành hiện thực, các cơ thịt trên mặt ông ta cuối cùng đã giãn ra, nhưng tinh thần lại suy sụp.

Lâm Bưu uốn cong lưng, ngây người trong tư thế nửa nằm nửa ngồi trên xa-lông, mỗi khi gió thổi ào ào vào cửa kính, đều gây nên sự buồn phiền và lo sợ căng thẳng mơ hồ không rõ ra sao ở trong lòng.

“Những tình hình ấy trong hội nghị, em đã xác minh lại chưa?” Ông ta hơi có chút phấp phỏng

“Xác minh?” Diệp Quần còn chưa hết tức, liền bật ra, “chẳng cần phải xác minh!”

Lâm Bưu không nói không rằng, nhắm mắt lại, lắng nghe bà ta tiếp tục lảm nhảm.

“Hôm ấy là ngày 9, ngày 10 tháng 12 phải không? Tôi thay mặt ông tố giác vấn đề La Thụy Khanh, đã nói liền trong 11 tiếng đồng hồ. Lưu Thiếu Kỳ, Chu Ân Lai, Chu Đức, Đặng Tiểu Bình đều không tỏ thái độ. Sau cuộc họp họ lại gặp những người khác để tìm hiểu tình hình có người còn nói ngay tại hội trường là: “Tin kỳ lạ! Tin kỳ lạ!” Lúc ấy còn có Ngô béo (Ngô Pháp Hiến - N.D.) ở đó”.

“La Thụy Khanh có thừa nhận không?”

“Ông ta có thể thừa nhận được sao. Ông ta chỉ thừa nhận ông ta có khuyết điểm sai lầm, những cái khác đều không thừa nhận, đặc biệt là việc em tố giác ông ta nhờ Lưu Á Lâu nói lại với em, “bốn điều” bức anh phải từ chức ông ta hoàn toàn không nhận”.

“Bây giờ chúng ta chỉ có một con đường đi tới cùng thôi!” Lâm Bưu lo lắng nói, “Đó là quyết không để La Thụy Khanh lật lại bản án”

“Việc này em biết, em đã bảo Ngô Pháp Hiến gặp X X X, bảo anh ta chứng minh là đã nghe thấy bốn điều ấy”, bảo Ngô Pháp Hiến chứng minh thêm những khía cạnh khác, để La Thụy Khanh không biện bác được, có nhảy xuống Hoàng Hà cũng không thể nói rõ”.

“Em đi làm đi! Dù sao thì cũng đã cưỡi hổ rồi”. Lâm Bưu cảm thấy tiếng nước chảy lại vang lên. “Anh phải ngủ một lúc”. Lâm Bưu vừa nhắm mắt, từng cảnh từng cảnh cọ sát với La Thụy Khanh lại hiện ra trước mắt...

Đúng, năm 1959, Lâm Bưu đã kiến nghị đưa La Thụy Khanh trở lại quân đội. Ông ta vô cùng khâm phục tinh thần, sự cương quyết dứt khoát và tài hoa hơn người của La Thụy Khanh. Có một trợ thủ tốt, ông ta sẽ có thể thoải mái lo liệu việc lớn. Để khống chế và lợi dụng La Thụy Khanh ông ta đã từng phải động não rất nhiều nhưng chỉ hơn một năm sau đã phải tuyệt vọng và hối hận.

Mới đầu, điều làm ông ta ngờ vực và khó hiểu là La Thụy Khanh đã vượt mặt ông ta trực tiếp thỉnh thị, báo cáo công tác với Mao Trạch Đông, nhưng ông ta lại chỉ có thể ngậm bồ hòn không thể nói ra, vì ai cũng biết, sức khoẻ Lâm Bưu không tốt, dưỡng bệnh lâu ngày ở nơi khác, sự việc cần kíp, thời gian gấp, thỉnh thị ông ta thì không kịp.

Điều càng làm cho ông ta không thể khoan dung được là quan hệ của La Thụy Khanh và Hạ Long ngày càng mật thiết. “Mao Chủ tịch thấy sức khoẻ đồng chí không tốt”, La Thụy Khanh biết Lâm Bưu đa nghi, nhiều lần giải thích với ông ta, “muốn để đồng chí Hạ Long quản lý thêm một số công tác quân đội”. Không nói thì lại hay hơn, nói như vậy càng làm cho Lâm Bưu thêm nghi kỵ.

Hôm ấy, ông ta cho gọi La Thụy Khanh đến, chẳng suy nghĩ gì, đột ngột hỏi: “Chắc uy tín của tôi không đủ hử? Vì tôi không phải là người lãnh đạo khởi nghĩa Nam Xương?” La Thụy Khanh cảm thấy ông sư già này nói lấp lửng, thật khó trả lời nên ông không đáp. La Thụy Khanh không ngờ được rằng, điều này càng làm cho Lâm Bưu thêm hoài nghi.

Sự việc phát triển ngoài ý muốn. Một hôm Lâm Bưu ở nơi khác về Bắc Kinh chưa ngồi xuống ghế đã ra lệnh cho thư ký: “Cậu gọi điện thoại bảo La Thụy Khanh lập tức đến đây”.

Đúng lúc ấy, La Thụy Khanh đang nói chuyện trong một cuộc hội nghị quan trọng.

“Cậu nói với anh Lâm” La Thụy Khanh nói với bí thư ngồi bên cạnh: “Tan hội nghị tôi sẽ đến”.

Lâm Bưu nghe nói La Thụy Khanh tan họp mới đến, bỗng như bị bò cạp cắn, nhảy dựng lên, đập bàn đánh rầm, máy điện thoại cũng rơi cả xuống đất. Ông ta đi lại rất nhanh trong phòng. Đây là sự khiêu khích đối với quyền uy của ông ta! Ông ta không thể dung thứ kẻ bề tôi bất trung bất kính này, không thể dung thứ sự kiêu căng vô lễ chống lại cấp trên của La Thụy Khanh. Trước mắt ông ta hiện lên vẻ mặt tươi cười nịnh nọt của Ngô Pháp Hiến.

Ông ta bỗng đến trước bàn, lấy một tờ giấy ghi vội những chữ như sau:

“Ra sức phụng mệnh người khác, ra sức đi theo người khác, sau khi về Bắc Kinh hoàn toàn không đến gặp mặt... để cho hắn tự diệt... lại làm một Bành, Hoàng... (Bành, Hoàng: Bành Đức Hoài, Hoàng Vĩnh Thắng).

6. Từ bông ép ra dầu

Lâm Bưu nửa ngủ nửa thức, chỉ thấy đầu mê mẩn thiêm thiếp. Mặt trời đã gần lặn, hắt lên những bóng cây mờ mờ bên cửa sổ. Trong phòng không bật đèn, tất cả như bị một tấm vải đen trùm kín làm cho phòng khách lớn trống không trở nên u ám.

Lúc này, thư ký rón rén đi tới bên ghế xa-lông.

“Chủ nhiệm Diệp (Diệp Quần) đã gọi điện thoại cho Tư lệnh Ngô rồi ạ”. Người thư ký nói nhỏ.

“Được cậu đi đi”. Ông ta cầm hộp diêm để trên bàn, đánh một que, lại thổi tắt, ngồi nhích về phía trước dùng mũi ngửi làn khói trắng, tiếp đó lại đánh một que khác... Trước đây ông ta đã từng hít moóc-phin, tư thế cũng như vậy.

Ngày nào Diệp Quần cũng gọi điện thoại cho Ngô Pháp Hiến. Ngô Pháp Hiến là cán bộ tốt lý tưởng nhất mà Lâm Bưu, Diệp Quần lựa chọn được, bảo sao nghe vậy.

Lúc này, Diệp Quần đang giao sứ mệnh cho Ngô Pháp Hiến. La Thụy Khanh bị dẫn về Bắc Kinh, còn phải tiếp tục xét xử.

“Bài phát biểu đã chuẩn bị xong chưa?” Diệp Quần kéo dài giọng hỏi.

“Tôi đang viết ạ”. Ngô Pháp Hiến vâng vâng dạ dạ, “tài liệu đồng chí đưa cho tôi...”

“Ngoài những tài liệu ấy ra”. Diệp Quần ngắt lời Ngô Pháp Hiến, “Anh vẫn phải tố giác triệt để La Thụy Khanh!” Bà ta dùng ngay kiểu ra oai phủ đầu: “Anh Lâm đã bảo rồi, quan hệ giữa anh và La Thụy Khanh cũng rất gắn bó đấy!”

Câu nói như núi Thái Sơn đè lên đầu, như một luồng điện cực mạnh, làm cho Ngô Pháp Hiến một kẻ hèn nhát run như cầy sấy. “Anh viết thành ngữ lục lời phát biểu của La Thụy Khanh với Không quân: “Làm việc phải chăm chỉ nghiêm chỉnh, công việc phải sát thực tế, phải đứng vững trước sự kiểm tra, không được tự cao tự đại” rồi đem dán kháp nơi, tâng bốc hắn lên thật cao, vì sao vậy?”

Diệp Quần mới gõ vào đầu như vậy, Ngô Pháp Hiến nhát như thỏ phút chốc đã xây xẩm mặt mày, hốt hoảng lo sợ.

Diệp Quần biết, Ngô Pháp Hiến cũng là hạt bông thôi, không ép thì không ra dầu, bà ta càng tăng áp lực, nói một cách gay gắt: “Anh Lâm bảo tôi nói với anh, La Thụy Khanh giơ tay ra với đảng là muốn cướp quyền lãnh đạo quân đội, Mao Chủ tịch đã đích thân chủ trì hội nghị này để giải quyết vấn đề La Thụy Khanh. Anh theo La Thụy Khanh hay theo anh Lâm, đó là việc lớn có liên quan đến sinh mạng, anh phải suy nghĩ cho kỹ!”.

“Đương nhiên là tôi theo thủ trưởng Lâm!”

Giọng Ngô Pháp Hiến khản đặc, dù không có ai ở đó, nhưng nước mắt ông ta cũng trào ra, “Đương nhiên là tôi theo thủ trưởng Lâm, tình thế hiện nay lẽ nào tôi lại không biết? Nếu tôi theo La Thụy Khanh đó không chỉ là con đường bất chính, mà còn là con đường chết. Xin chị hãy nói lại với thủ trưởng Lâm, tôi nhất định sẽ theo Thủ trưởng. Tôi kiên quyết vạch rõ ranh giới với La Thụy Khanh, chị có thể xem hành động của tôi từ nay về sau!”.

Diệp Quần là một người đàn bà khó sai khiến. Về chính trị bà ta có dã tâm của mình, không hề thỏa mãn với sự vinh hiển của một “phu nhân”, bà ta không cam làm kẻ phụ thuộc của Lâm Bưu, mơ tưởng độc lập bước lên vũ đài chính trị, tỏ rõ bản thân mình. Mới đầu, Lâm Bưu muốn hoạt động của bà ta chỉ hạn chế trong phạm vi của một phu nhân, vì chuyện này, bà ta đã từng mấy lần đấu khẩu với Lâm Bưu. Về sau Lâm Bưu đã phát hiện và lợi dụng dã tâm của bà ta, để bà ta thay mặt mình biểu diễn trên vũ đài chính trị. Càng có lợi hơn so với việc tự mình xuất đầu lộ diện. Quả nhiên có rất nhiều vấn đề gay cấn nhưng khi bà ta ra sân khấu thì mọi chuyện được giải quyết một cách êm thấm dễ dàng. Thực sự bà ta không phải là một người bình thường. Lâm Bưu ngầm khâm phục tài hoa của Diệp Quần, dần dần không thể rời xa bà ta được, Diệp Quần giương chiêu bài của Lâm Bưu, cáo mượn oai hổ, kiếm vốn liếng chính trị. Lâm Bưu lợi dụng “phu nhân ngoại giao” của Diệp Quần, hoàn thành một cách vừa lòng hết “nhiệm vụ chính trị” này đến “nhiệm vụ chính trị” khác.

Đôi vợ chồng này đã dùng ân uy, cứng mềm đối với La Thụy Khanh nhưng không hiệu nghiệm.

Thế là họ lại diễn màn “hát hai bè” mấy lần, thỉnh thoảng lại thay đổi bộ mặt. Có lúc Lâm Bưu diễn vai mặt đỏ, còn Diệp Quần diễn vai mặt trắng; vừa kéo vừa đánh. Hai người có sự phân công, tố cáo âm mưu, nghe ngóng thám thính, làm liên lạc viên gì đó, nếu Lâm Bưu tự mình xung trận không tương xứng với địa vị của mình thì Diệp Quần sẽ ra tay. Khi Diệp Quần thực hiện đúng như ý muốn thì Lâm Bưu thuận nước giong thuyền, khuấy động lên. Diệp Quần làm hỏng, gây rắc rối thì Lâm Bưu lại thay đổi bộ mặt mắng nhiếc Diệp Quần, tựa như tất cả là do Diệp Quần đã làm trái ý của ông ta. Kịch giả diễn thật, kịch thật diễn giả, thật thật giả giả, giả làm thật, rồi thật là giả. La Thụy Khanh một người luôn đem tất cả sức lực tập trung vào công việc, làm gì có sức để đề phòng những việc đó, vì thế số phận thua trận đã chắc rồi.

Diệp Quần gọi điện thoại cho Ngô Pháp Hiến xong lại đến phòng của Lâm Bưu.

“Biểu hiện của Ngô Pháp Hiến thế nào?” Lâm Bưu quay đầu lại hỏi.

“Đồ vô dụng!” Diệp Quần nói một cách khinh bỉ, “vừa mới dọa một cái, hắn đã hoàn toàn đi vào khuôn phép rồi!”

Bà ta dùng khăn tay lau mép, xóa đi nụ cười khinh bỉ: “Em chỉ nói vài lời đã trấn áp được hắn tay, rồi lại an ủi hắn ta mấy câu: anh là bộ hạ của anh Lâm, anh Lâm luôn trọng dụng anh, nuôi lính ngàn ngày dùng binh một chốc, đã đến lúc anh phải dùng hành động thực tế rồi. Anh hãy đi ngay đến chỗ X X X làm công tác tư tưởng, để cho anh ta chứng minh “bốn điều” em tố cáo trong hội nghị, anh cũng có thể viết một bản bằng chứng phụ, ký tên vào, nhanh chóng cho người đem đến đây”. Bà ta đắc ý cười tủm: “Tay Ngô béo liền mồm vâng dạ, một hòn đá coi như đã hất được xuống đất rồi, công lớn đã thành!”

Lâm Bưu thản nhiên như không, trầm ngâm một lúc nói: “Em bảo X X X viết bản chứng minh, người khác sẽ hỏi: “Trung ương họp ở Thương Hải là tuyệt mật, X X X làm sao có thể biết được? Đó chẳng phái là lạy ông tôi ở bụi này hay sao? Em phải bàn với họ nghiên cứu làm cho nó thống nhất ăn khớp với nhau”. Lâm Bưu kẻ lắm mưu nhiều kế vừa nghe chuyện đã thấy ngay chỗ sơ hở.

Diệp Quần sững người vội nói: “Đấy là một vấn đề, em sẽ đến gặp họ ngay đế bàn”.

7. Trước dùng lễ sau mới dùng binh La Thụy Khanh trúng kế

Ít lâu sau hội nghị ma-ra-tông phê phán La Thụy Khanh bắt đầu. Sáng hôm ấy, La Thụy Khanh đến họp. Đối mặt với con người khổng lồ mãi mãi hơn ông ta một cái đầu này, Ngô Pháp Hiến đã tuyên đọc bài phê phán tố giác dài hơn 1 vạn chữ: “Trong bụng La Thụy Khanh có dã tâm chống lại Phó Chủ tịch Lâm và Đảng, âm mưu cướp quyền lãnh đạo quân đội, ông ta đi khắp đất nước quan sát địa hình, vì sao? Chính là vì để chuẩn bị cho việc chỉ huy quân đội của mình sau này!...”

Ngô Pháp Hiến dùng ngón tay trỏ của ông ta xỉa vào mặt La Thụy Khanh, khẩu khí và tư thế ấy thật giống như một tên lưu manh chính trị điển hình.

Đối với một kẻ mạnh, nếu đối mặt với một đối thủ tương xứng, thua cũng đáng, dù có chết thì trong lòng cũng không hổ thẹn, không ân hận. Nhưng một danh tướng một đời rong ruổi chiến trường hô mây gọi gió lại bị một nhân vật nhãi nhép làm nhục, xỉa vào ông không phải là kiếm, không phải là lửa, không phải là máu, mà lại là những giọt nước bọt hôi thối bắn ra từ trong miệng một tên giá áo túi cơm.

Ai có thể chịu được.

Sự việc vẫn phải kể từ quá khứ...

Ngày 7 tháng 5 năm 1965, người giữ chức Tư lệnh Không quân đầu tiên là Lưu Á Lâu, vì bị ung thư gan đã mất ở Thượng Hải. Lúc ấy, không nói là trong phạm vi toàn quân, mà ngay trong Không quân, chọn một người kế nhiệm tương xứng với Lưu Á Lâu không phải là khó. Nhưng chiều ngày 9 tháng 5, Lâm Bưu đã triệu kiến Ngô Pháp Hiến đến Thượng Hải. Ông ta nói với vị Chính ủy Không quân lúc ấy (sau lưng, mọi người gọi Ngô Pháp Hiến là “Vô chính ủy” rằng: “Đồng chí Lưu Á Lâu đã qua đời, là một tổn thất không thể bù đắp nổi đối với Không quân, đối với cách mạng, chức vụ Tư lệnh Không quân rất quan trọng, rất nhiều người hâm mộ chức này. Cũng có người muốn nắm Không quân. Tôi suy nghĩ thấy phải rất nhanh chóng giải quyết vấn đề lựa chọn người làm Tư lệnh Không quân. Tôi đề nghị đồng chí chuyển sang giữ chức Tư lệnh Không quân, đồng chí có thể chọn một người làm chính ủy có thể hợp tác với đồng chí!”

Ngô Pháp Hiến được sủng ái mà lo, ông ta vừa vui mừng vừa lo sợ. Lâm Bưu nói tiếp: “Tôi đã nói với đồng chí Dương Thành Vũ rồi, mấy hôm nữa đồng chí ấy sẽ về Bắc Kinh, trước tiên là trưng cầu mấy Phó Chủ tịch Quân ủy khác về ý kiến của tôi, sau đó bàn với Phó Chủ tịch Hạ Long. Tôi sẽ rất nhanh chóng đích thân báo cáo với Mao Chủ tịch”.

Ngô Pháp Hiến hơi có phần lo sợ: “Không quân phức tạp như thế, tôi sợ làm không nổi, liệu có thể…”

“Tôi đã hạ quyết tâm rồi!” Lâm Bưu nói: “Tự anh chọn một chính ủy đi!”

Ngô Pháp Hiến nhanh trí đáp: “So sánh một số người thì Dư Lập Kim là thích hợp, anh ta lại là cán bộ của Phương diện quân thứ 2”.

“Vậy để Dư Lập Kim làm Chính ủy”. Lâm Bưu quyết định ngay tại chỗ, dặn đi dặn lại Ngô Pháp Hiến: “Không được nói với ai, vẫn chưa được Mao Chủ tịch phê chuẩn, nếu Hạ Long biết, ông ta sẽ đề cử người khác đảm nhiệm chức Tư lệnh Không quân đấy. Tôi sẽ tranh thủ nhanh chóng báo cáo với Mao Chủ tịch”.

Ngô Pháp Hiến cảm động, rưng rưng nước mắt: “Tôi nhất định sẽ không phụ sự mong đợi của Phó Chủ tịch đối với tôi”.

Ngày 25 tháng 5 năm 1965, khi màn đêm vừa buông xuống. Ngoại ô Bắc Kinh. Trên con đường gập ghềnh lồi lõm đã được cố ý lựa chọn. Lâm Bưu ngồi trên chiếc xe gíp màu đen, lắc lư sang phải sang trái cùng với chiếc xe.

Đây là một sự vận động đặc biệt mà Lâm Bưu thường dùng.

Lâm Bưu lim dim đôi mắt, ngồi trên ghế sau, thư ký ngồi ghế trước thỉnh thoảng lại quay đầu lại, báo cáo với ông ta một số việc. Lâm Bưu thỉnh thoảng lại dùng ngón tay vẽ một hình tròn lên không trung, biểu thị sự đồng ý. Bỗng ông ta nghe thấy thư ký nói:

“Hội nghị tác chiến do Bộ Tổng tham mưu triệu tập ngày 27 do La Thụy Khanh tổng kết, sự kiện này được đăng trên tờ Thông báo số 63 của Hội nghị”.

“Ai”, ông ta hơi sững người hỏi lại. Vốn dĩ, việc La Thụy Khanh tổng kết trong Hội nghị Tác chiến của Bộ Tổng tham mưu mấy hôm trước, ông ta đã nghe Diệp Quần nói, nhưng ông ta không tỏ thái độ gì. Tổng Tham mưu trưởng có trách nhiệm và quyền hạn đó, đối với việc phát biểu tổng kết Hội nghị Tác chiến, ông ta rất có thể nêu ra điều gì trái ngược. Nhưng lúc này, khi nghe lại cái tên La Thụy Khanh, ông ta nhanh trí đã nghĩ ra mưu kế, sao lại không lợi dụng cơ hội này cho hắn ta biết tay, cho La Thụy Khanh thưởng thức sự lợi hại của Lâm Bưu ta!

Ông ta lập tức đọc một “chỉ thị” cho Hội nghị Tác chiến. “Trong hội nghị không thể reo rắc những kết luận của một cá nhân, nếu đã làm thế thì phải thu lại, nếu reo rắc ở phạm vi nào thì thu lại trong phạm vi ấy. Cách nêu trong phát biểu tổng kết của Tổng Tham mưu trưởng La Thụy Khanh trên Thông báo số 63 là không đúng, ngày mai đọc trước các tổ”.

Chỉ thị này ám chỉ: 1) La Thụy Khanh có dã tâm, muốn tìm cơ hội để gây uy tín cá nhân; 2) Bất ngờ cho La Thụy Khanh một đòn, làm đầu óc ông ta choáng váng, để ông ta bẽ mặt.

Lâm Bưu tự mình rất say sưa với “kiệt tác” này, ông ta bảo lái xe quay xe về ngay.

Lâm Bưu vừa vào đến phòng làm việc, lập tức gọi điện thoại, đích thân nghe thư ký truyền đạt từng câu từng chữ của chỉ thị này cho Hội nghị Tác chiến.

Vừa đặt ống nghe xuống, ông ta lại nghĩ khác, chỉ dựa vào chuyện nhỏ như cái móng tay thì hoàn toàn không thể đánh đổ được La Thụy Khanh. Ông ta đảo mắt, lại nghĩ ra một kế: Trước dùng lễ sau mới dùng binh!

Trong cách mạng văn hóa, vị danh tướng một thời La Thụy Khanh đã bị vợ chồng Lâm Bưu bức hại đến tàn phế. Trong việc đánh đổ La Thụy Khanh, Mao Trạch Đông đã thỏa mãn Lâm Bưu, nhưng Mao Trạch Đông lại có dụng tâm khác. Mao Trạch Đông biết La Thụy Khanh trung thành nhưng vì muốn nhờ vả Lâm Bưu đối phó với Lưu, Đặng (Lưu Thiếu Kỳ, Đặng Tiểu Bình - N.D.) nên ông đã không tiếc cắt bỏ đi một phần máu thịt của mình, đây là lần đầu tiên Mao Trạch Đông đã đi ngược lại nguyện vọng của mình trong một sự việc quan trọng.

3

Học trước tác Mao Trạch Đông,

Lâm Bưu nghiến răng ken két

Trước ba quân mất mặt,

La Vinh Hoàn tức run cả đôi tay

1. La, Lâm “chia tài sản”.

Tháng 7 năm 1959, trong Hội nghị Lư Sơn, Bành Đức Hoài nói những lời thẳng thắn đã mắc tội, bị coi là phần tử cơ hội hữu khuynh và bị phê phán, chức Bộ trưởng Quốc phòng của ông bị phế bỏ một cách sai lầm.

Tháng 9, Quân ủy mới hình thành, Lâm Bưu đảm nhiệm Bộ trưởng Quốc phòng đồng thời chủ trì công tác hàng ngày của Quân ủy. Sau khi nhậm chức Bộ trưởng Quốc phòng Lâm Bưu đã liên tục xuất kích, tấn công bên trái bên phải.

Mâu thuẫn giữa Lâm Bưu và La Vinh Hoàn ngày càng gay gắt bắt đầu từ thời gian này.

Mới đầu, trong thời gian hội nghị, La Vinh Hoàn vắng mặt vì bị ốm. Bành Chân đã gọi điện cho La Vinh Hoàn thông báo tình hình hội nghị và việc Mao Trạch Đông chuẩn bị để Lâm Bưu thay Bành Đức Hoài làm Bộ trưởng Quốc phòng và trưng cầu ý kiến của các đồng chí tham gia hội nghị. La Vinh Hoàn nói: “Nhiệm vụ đối ngoại của Bộ trưởng Quốc phòng khá nặng, sức khỏe Lâm Bưu không tốt, hình như không thích hợp với chức vụ này, đề nghị để Hạ Long giữ chức Bộ trưởng quốc phòng”. Trước đó, Lâm Bưu lấy lý do ốm đau, giấu tiếng chờ thời... Vì thế, sau khi Lâm Bưu biết được ý kiến của La Vinh Hoàn, bắt đầu căm ghét người đồng sự cũ này của mình. Tháng 12 năm 1959, Quân ủy Trung ương thành lập Tổ Công tác Dân quân, La Vinh Hoàn làm tổ trưởng, Trương Ái Bình, Cam Tứ Kỳ làm tổ phó.

Năm 1960, trong Hội nghị Thượng Hải do Trung ương Đảng triệu tập, Lâm Bưu đọc báo cáo về vấn đề quốc phòng, nêu ra nhiệm vụ của 600 sư đoàn dân quân nòng cốt, ăn khớp với những khẩu hiệu “ra sức lập các sư đoàn dân quân”, “cả nước là lính” do Mao Trạch Đông nêu ra ở Hội nghị Lư Sơn.

Việc tổ chức dân binh nòng cốt La Vinh Hoàn đồng ý, tháng 2 năm 1960, cuộc tọa đàm về dân quân của Hội nghị Quân ủy mở rộng được triệu tập ở Quảng Châu. La Vinh Hoàn đề xuất lấy chế độ binh dịch làm chế độ dân quân nòng cốt để nâng cấp huấn luyện.

Nhưng, La Vinh Hoàn không tán thành việc lập tức tổ chức 600 sư đoàn dân quân nòng cốt. Trong cuộc tọa đàm tháng 2 năm 1960, ông đã thẳng thắn nói: “Hiện nay tổ chức 600 sư đoàn, năm nay muốn biên chế thì tất nhiên có thể biên chế được, nhưng cũng có thể như đồng chí Đặng Khắc Minh (lúc đó là tư lệnh Quân khu tỉnh Giang Tây) nói là sa vào hình thức. Rốt cuộc phải làm theo cách nào, phân bố ra sao, đều phải nghiên cứu cho thật tốt. Trước hết phải phục tùng sản xuất, làm không tốt thì sẽ như Bành Đức Hoài đã nói, sẽ tăng thêm “5 nhiều” cho nông thôn, cho nên phải suy nghĩ chu đáo càng kỹ càng tốt”.

Cuối cùng La Vinh Hoàn đề xuất: hiện nay dân quân đã được đưa lên vị trí chiến lược. Đồng chí Lâm Bưu đã phát biểu ba bốn tiếng đồng hồ trong Hội nghị Thượng Hải, các đồng chí về truyền đạt lại với Tỉnh ủy như vậy sẽ càng căng thẳng hơn, vì thế mọi người phải chú ý phương pháp công tác”.

Lúc ấy, những ảnh hưởng xấu như thói khoe khoang v. v… vẫn còn, những di hại chưa xóa hết, thêm vào đó, Lâm Bưu người chủ trì công tác hằng ngày của Quân ủy lại khuấy động làm cho rắc rối thêm, tình hình đó cũng đã đem lại cho công tác dân quân những ảnh hưởng không thể xem thường. Trong thời gian La Vinh Hoàn làm Tổ trưởng Tổ công tác Dân quân, đã phải mất rất nhiều sức lực để loại bỏ ảnh hưởng “tả” khuynh. Cố gắng giảm bớt tác dụng phá hoại của nó đối với công tác dân quân. Nhưng thái độ làm việc thực sự cầu thị ấy của La Vinh Hoàn đã làm cho Lâm Bưu rất không vừa lòng.

Mùa xuân năm 1960, cũng tức là sau một năm Lâm Bưu chủ trì công tác hằng ngày của Quân ủy, Lâm Bưu đã phát động cuộc đấu tranh phê phán Chủ nhiệm Tổng cục Chính trị Đàm Chính.

Nguyên nhân Lâm Bưu phê phán Đàm Chính là ông ta cảm thấy nội dung và phương pháp công tác của Tổng cục Chính trị do Đàm Chính chủ trì khác hoàn toàn với ông ta.

Từ tháng 9 năm 1959, trong Hội nghị Quân ủy mở rộng, Lâm Bưu đã nêu: “Học tập trước tác của Mao Trạch Đông là con đường tắt. Đây không phải là tâng bốc, không phải là khoe khoang Mao Chủ tịch. Đây là nói với các đồng chí bí quyết đơn giản nhất trong học tập”.

Khoảng tháng 9 tháng 10 năm 1960, Lâm Bưu lại đề xuất tư tưởng Mao Trạch Đông “đứng ở đỉnh cao của tư tưởng thời đại”, phải “đem theo vấn đề” để học tập nhằm “đạt hiệu quả nhanh chóng”, đã làm cho sự sùng bái cá nhân tăng cao hơn.

Nhưng Đàm Chính lại không tán thành những việc làm đó của Lâm Bưu, ông chủ trương học tập chủ nghĩa Mác - Lênin và tư tưởng Mao Trạch Đông một cách có hệ thống.

Lâm Bưu liền chỉ trích chủ trương của Đàm Chính là “quan điểm mơ hồ” và “giáo điều”.

Đàm Chính rất coi trọng việc giáo dục văn hóa khoa học cho bộ đội. Tháng 1 năm 1959, ông chủ trì định ra “Chỉ thị trong cán bộ phải phổ cập trình độ giáo dục trung học và giáo dục cao đẳng”, quy định trong 10 năm, làm cho đại đa số cán bộ trong toàn quân trên cơ sở trình độ hiện có, theo yêu cầu nghiệp vụ của từng người, về mặt tri thức chuyên ngành phải đạt trình độ giáo dục đại học và chuyên nghiệp. Thế là kế tiếp sau cuộc đại tiến quân trong văn hóa vào đầu những năm 50, lại nổi lên phong trào rầm rộ đại tiến quân vào văn hóa khoa học.

Để thi hành chính sách ngu binh nhằm tạo nên sự sùng bái cá nhân, Lâm Bưu cho rằng văn hóa của cán bộ bộ đội chỉ viết được thư, làm được bốn phép tính là được. Vì thế, Lâm Bưu lại chụp cho Đàm Chính cái mũ “làm cho công tác chính trị nảy sinh những lệch lạc nghiêm trọng”.

Tiếp đó giọng điệu phê phán quy chụp thành vấn đề chính trị đối với Đàm Chính của Lâm Bưu càng ngày càng cao, phạm vi được đề cập đến cũng càng ngày càng rộng. Theo giọng điệu của Lâm Bưu thì Đàm Chính được coi là “Chủ nhiệm Cục chính trị” trong “Câu lạc bộ quân sự” của Bành Đức Hoài, Đàm Chính và Cục trưởng Tổ chức Tổng cục Chính trị Lưu Kỳ Nhân, Cục trưởng Tuyên truyền Khương Tư Nghị, Tổng biên tập “Giải phóng quân báo” Âu Dương Văn và Trưởng ban Thư ký Bạch Văn Hóa bị vu cáo là đã tổ chức thành “tập đoàn bè phái chống Đảng”.

Cuối năm 1960, theo ý kiến của Lâm Bưu, Đàm Chính bị giáng cấp xuống là Phó Chủ nhiệm Tổng cục Chính trị.

Mao Trạch Đông cùng Tổng Tham mưu trưởng La Thụy Khanh và Phó Chủ nhiệm Tổng cục Chính trị Tiêu Hoa đã bàn bạc xem ai là người thay chức Chủ nhiệm Tổng cục Chính trị, La Thụy Khanh và Tiêu Hoa đều kiến nghị để La Vinh Hoàn trở lại. Mao Trạch Đông đồng ý ngay. Thế là Trung ương quyết định La Vinh Hoàn trở lại làm Chủ nhiệm Tổng cục Chính trị.

Việc bổ nhiệm La Vinh Hoàn làm Chủ nhiệm Tổng cục Chính trị không phù hợp với ý của Lâm Bưu. Vì thế ông ta đã không cho công bố trên báo chí!

Hội nghị Quân ủy mở rộng vào tháng 10 năm 1960, La Vinh Hoàn bị ốm không tham gia được. Việc phê phán Đàm Chính, Lâm Bưu cũng không báo cho La Vinh Hoàn biết trước.

Đối với vấn đề của Đàm Chính, La Vinh Hoàn và Lâm Bưu có bất đồng rất lớn! La Vinh Hoàn cho rằng, mặc dù trong công tác Đàm Chính có mắc khuyết điểm này khuyết điểm nọ, song không hề chống Đảng chống Mao Chủ tịch. Trong một hội nghị của Học viện Chính trị, La Vinh Hoàn đã tỏ ra khó hiểu nói: “Đồng chí ấy (chỉ Đàm Chính) đã cùng làm việc với Mao Chủ tịch nhiều năm như thế, làm sao lại có thể nảy sinh vấn đề chống Mao Chủ tịch?”

Năm 1960, khi La Vinh Hoàn trở lại nhậm chức Chủ nhiệm Tổng cục Chính trị, Trung Quốc đang ở trong tình trạng khó khăn kinh tế nghiêm trọng.

Ngày 3 tháng 11 năm ấy, Trung ương Đảng Cộng sản Trung Quốc đã công bố “Bản Chỉ thị khẩn cấp về vấn đề chính sách trước mắt đối với công xã nhân dân ở nông thôn” do Chu Ân Lai khởi thảo (gọi tắt là “Hai mươi điều”) quyết định triển khai phong trào chỉnh đốn tác phong, chỉnh đốn công xã lấy việc quán triệt Bản Chỉ thị này làm nội dung chính trong cả nước, kiên quyết chống tham ô, lãng phí, quan liêu. Triệt để uốn nắn “làn gió cộng sản”, “khoe khoang” và “mệnh lệnh”, chống sự đặc thù hóa cán bộ. Chống tác phong Quốc dân Đảng, bổ nhiệm cán bộ là người thân làm việc theo cảm tình cá nhân làm rối kỷ cương, đánh mắng quần chúng.

Sau khi nhận được thư này, La Vinh Hoàn gọi điện thoại bảo Tiêu Hoa đến nghiên cứu quán triệt trong quân đội và quyết định đưa ra một chỉ thị về việc làm tốt công tác chính trị tư tưởng của bộ đội ở vùng thiên tai và nhân viên có gia đình ở vùng thiên tai. Đồng thời yêu cầu Tiêu Hoa lấy danh nghĩa Tổng cục Chính trị viết bản kiến nghị gửi Trung ương: “Quân đội đóng quân ở các địa phương ngoài việc tiếp nhận sự lãnh đạo của Đảng ủy ở các địa phương, dưới sự lãnh đạo của Đảng ủy địa phương trực tiếp tham gia một số công tác địa phương, khiêm tốn học tập kinh nghiệm công tác của địa phương ra, còn phải thường xuyên quan tâm công tác địa phương, kịp thời phản ánh với Đảng ủy địa phương về động thái chính trị tư tưởng của quần chúng nhân dân ở gần nơi đóng quân, tình hình chấp hành chỉ thị của Trung ương và những vấn đề phải giải quyết gấp trong công tác địa phương. Cơ quan chính trị các cấp trong quân đội phải coi công tác này là một nội dung quan trọng trong việc chấp hành nhiệm vụ của Đội công tác của mình”.

Sau khi bản kiến nghị này được báo cáo lên trên, ngày 7 tháng 11 năm 1960, nhanh chóng được Ban Bí thư Trung ương đồng ý. Tổng cục Chính trị lập tức truyền đạt xuống các đơn vị trong toàn quân.

Nhưng sự việc này đã làm cho Lâm Bưu không vui.

Lâm Bưu đã từng quy định: vì ông ta bị ốm, không thường xuyên ở Bắc Kinh nên Tổng Tham mưu trưởng, Chủ nhiệm Tổng cục Chính trị có thể không qua ông ta mà trực tiếp thỉnh thị Trung ương Đảng và Mao Chủ tịch. Nhưng nếu ai thực sự làm như vậy, hoặc bị Lâm Bưu nghi là làm như vậy thì người ấy sẽ gặp xui xẻo. Sau này Hạ Long, La Thụy Khanh bị phê phán không ai không có liên quan đến điều này.

Lâm Bưu cho rằng La Vinh Hoàn vượt mặt ông ta tự tiện thỉnh thị Trung ương là sự bất kính đối với ông ta. Thế là ngày 10 tháng 11, Lâm Bưu viết cho Mao Trạch Đông một báo cáo. Báo cáo trước hết khẳng định một câu mang tính trừu tượng: “… thông báo này sau khi phát xuống thì quan hệ giữa quân đội đóng quân ở các địa phương và Đảng ủy địa phương dễ dàng bị phá vỡ, bất lợi đối với sự lãnh đạo thống nhất của Đảng, tạo nên tình trạng quân đội ở ngoài Đảng can dự vào công tác của Đảng”. “Cán bộ quân đội rất dễ chịu ảnh hưởng của gia đình và trung nông giàu có, đối với công tác địa phương sẽ bàn bạc xằng bậy còn hình thành nên kiểu nói bừa bãi chủ quan. Quân đội có rất nhiều cán bộ có tư cách lâu năm hơn cán bộ phụ trách ở địa phương, kết quả là sẽ hình thành nên người có tư cách can thiệp vào công tác địa phương, sẽ làm cho cán bộ Đảng chịu áp lực rất lớn, khiến có thể nảy sinh sự đối lập giữa quân đội và địa phương mang tính chất cả nước, tạo nên trào lưu quân đội làm bừa bãi đối với địa phương, đưa đến sự bất lợi đối với công tác”.

Tuy ý kiến của La Vinh Hoàn đúng đắn, nhưng do tình hình sinh hoạt dân chủ trong Đảng vào năm 1960 không bình thường, nên ý kiến của Lâm Bưu một thời được coi trọng. Ngày 15 tháng 11, Mao Trạch Đông đã chỉ thị cho Tiêu Hoa: “Làm thích ý kiến của đồng chí Lâm Bưu”.

2. Căm tức nghiến răng nghiến lợi

Lâm Bưu chĩa mũi dùi công kích sang La Vinh Hoàn, trong “sự kiện phê phán Đàm Chính” trước đây đã lộ ra đầu mối. Do hạn chế của điều kiện lịch sử, lúc đó La Vinh Hoàn vẫn chưa thể nhận rõ ý đồ của Lâm Bưu, nhưng không phải là không có chút cảm giác gì. Sau khi phê phán Đàm Chính, một bài viết của Phó Chung được phát biểu vào năm 1952 bị lục tìm trở lại để đem ra phê phán. Đứng trước sự việc này, ngày 28 tháng 10 năm 1960, khi nói chuyện tại Học viện Chính trị, La Vinh Hoàn đã nói với một ý nghĩa sâu xa: “Bài viết của đồng chí Phó Chung được phát biểu vào năm 1952, nói là trong việc học tập lý luận phải học trước liên hệ sau, không thể đạt kết quả ngay lập tức, được in trên “Bát Nhất tạp chí”. Nói như vậy là vào lúc tôi đang làm Chủ nhiệm Tổng cục Chính trị”. Còn về học lý luận xét cho cùng có thể “đạt được kết quả ngay hay không”, trong lần nói chuyện này La Vinh Hoàn chưa tỏ thái độ. Nhưng trước việc Lâm Bưu công kích học tập “có hệ thống” là giáo điều thì ông đã nói:

“Hệ thống là gì. Xuất phát từ thực tế để nghiên cứu lý luận, mà không phải xuất phát từ chủ nghĩa kinh nghiệm. Dùng thái độ của chủ nghĩa kinh nghiệm để học lý luận là không được. Xem xét vấn đề không nên phiến diện, cho nên rất nhiều vấn đề đều phải được giải thích thật rõ”.

Ở đây, La Vinh hoàn đã bày tỏ một cách khá uyển chuyển ý kiến khác của mình đối với những quan niệm hồ đồ của Lâm Bưu khi công kích việc học tập một cách có hệ thống.

Nhưng trên con đường sai lầm, Lâm Bưu càng đi càng xa. Tháng 1 năm 1961, Lâm Bưu chắp vá thành cái gọi là phương pháp học tập về sau thổi phồng thành “phương châm ba mươi chữ”, nội dung 30 chữ ấy là: “Đem theo vấn đề để học, học một cách sống động, dùng một cách sống động, kết hợp học và dùng cái gì cần dùng gấp thì học trước, đạt ngay kết quả, tập trung nhiều công sức vào chữ “dùng””.

Lần này, La Vinh Hoàn không uyển chuyển như trước nữa. Khi nói chuyện với Lương Tất Nghiệp, La Vinh Hoàn đã chỉ rõ: “Đem theo vấn đề để học, tức là đi tìm câu trả lời trong Mao tuyển, nêu như vậy là không xác đáng”.

Ngày 27 tháng 1 năm 1961, trong cuộc tọa đàm về công tác thanh niên do Tổng cục Chính trị triệu tập La Vinh Hoàn đã nhiều lần nói trong cuộc tọa đàm, đặc biệt có một câu làm Lâm Bưu phải căm tức nghiến răng nghiến lợi là: “Phải ngăn chặn việc lợi dụng tuyên truyền Mao Chủ tịch để làm nổi bật mình”. Vì đây chính là một câu nói trúng dụng tâm của Lâm Bưu.

Ngày 2 tháng 2 năm 1961, khi La Vinh Hoàn cùng Tiêu Hoa, Lưu Chí Kiên, Từ Lập Thanh, Lương Tất Nghiệp tiếp kiến các cán bộ từ Phó Tổng biên tập trở lên của “Giải phóng quân báo” đã nói: “Đem một số lời nói tùy tiện của Bộ trưởng Lâm Bưu, không phân biệt rõ từng trường hợp để đăng lên báo là không hay. Hôm nay nói như thế, ngày mai có thể không nói như thế nữa, nhận thức khách quan là lặp đi lặp lại. Chuẩn xác như vậy ư? Thế thì gay rồi”.

Từ những điều ấy có thể thấy sự bất đồng giữa Lâm Bưu và La Vinh Hoàn trong vấn đề học tập trước tác của Mao Trạch Đông đã ngày càng rõ rệt.

Hạ tuần tháng 4 năm 1961, khi Lâm Bưu đi thị sát bộ đội đã chỉ thị: “Giải phóng quân báo” phải thường xuyên trích đăng những lời của Mao Chủ tịch”. Cùng lúc La Vinh Hoàn nhận được thông báo Quân ủy sẽ triệu tập một cuộc hội nghị thường vụ vào ngày 30, trong đó sẽ thảo luận “Quy tắc điều lệ chiến đấu của quân đội hợp thành” (dự thảo) trong nghị trình. Trước cuộc họp, La Vinh Hoàn đã đọc duyệt dự thảo này, thấy trong văn kiện quân sự này cũng bệ nguyên xi mấy câu “đem theo vấn đề để học” của Lâm Bưu. Ông dùng bút chì gạch một gạch đậm dưới mấy câu này và quyết định gượng dậy đi dự hội nghị.

Sáng 30 tháng 4, Hội nghị Thường vụ Quân ủy họp tại phòng hội nghị số 7 tầng 2 Câu lạc bộ Tam Tọa Môn. Ủy viên thường vụ có mặt trong cuộc họp này gồm Lâm Bưu, Hạ Long, La Vinh Hoàn, Diệp Kiếm Anh, La Thụy Khanh. Những người dự thính có: Lưu Á Lâu, Trương Ái Bình, Bành Thiệu Huy, Lương Tất Nghiệp, Chu Hy Hán, Phong Vĩnh Thuận v.v...

Hội nghị do Lâm Bưu chủ trì, mấy nghị trình ở phần trên được thông qua rất thuận lợi, tiếp đó khi thảo luận đến dự thảo: “Quy tắc điều lệ chiến đấu của quân đội hợp thành”, Lâm Bưu hỏi mọi người còn có ý kiến gì. Ngừng một lát, La Vinh Hoàn phát biểu ý kiến:

“Đem theo vấn đề để học” Tuyển tập Mao Trạch Đông, câu này cần phải cân nhắc vì nó có sai sót.

Lâm Bưu làm ra vẻ không biết cái câu mà quyền phát minh thuộc về ông ta hỏi:

“Câu này ở đâu nhỉ?”

La Vinh Hoàn ra hiệu cho Phó Chủ nhiệm Tổng cục Chính trị Lương Tất Nghiệp ngồi chếch đối diện với ông đọc một số đoạn có liên quan.

Lâm Bưu cảm thấy rất bối rối, nhưng lại không tiện bộc lộ ra, liền hỏi:

“Vậy đồng chí thấy nên học như thế nào?”

La Vinh Hoàn nói thẳng:

“'Nên học thực chất tinh thần của trước tác Mao Chủ tịch, câu: “Đem theo vấn đề để học” nên bỏ đi.

Sau khi La Vinh Hoàn nói xong Lâm Bưu im như thóc! Mấy phút trôi qua, không có ai phát biểu. Lâm Bưu đành nói: “Không hay thì bỏ đi thôi!”

La Vinh Hoàn nói tiếp:

“Cứ bỏ đi là hay, học tập trước tác của Mao Chủ tịch phải học từ căn bản, phải thấu suốt, phải học tập lập trường, quan điểm, phương pháp liên hệ chặt chẽ với thực tế...”

“Được giải tán!” Lâm Bưu không đợi La Vinh Hoàn nói hết đã ngắt lời, tuyên bố tan họp rồi đứng lên phẩy tay áo đi ra. Trước sự tức giận đột ngột của Lâm Bưu, những người tham gia hội nghị đều lo sợ. La Vinh Hoàn vô cùng tức giận trước sự thô bạo vô lễ như vậy của Lâm Bưu. Ông cố kìm sự tức giận của mình, tay hơi run run cầm tài liệu cho vào trong cặp, rồi nặng nhọc ra khỏi phòng họp...

Ngày 1 tháng 5 theo chỉ thị của Lâm Bưu: “Giải phóng quân báo” bắt đầu đăng những đoạn trích dẫn lời của Mao Trạch Đông ở đầu tờ báo, yêu cầu nội dung phải phù hợp với các trang báo ngày hôm đó, để mọi người “học và dùng một cách sống động”. Để hoàn thành nhiệm vụ này. Tòa báo phải cử một người chuyên tra tìm trong sách Mao tuyển để trích ra. Nhưng có lúc giở Mao tuyển từ đầu đến cuối mà chẳng có câu nào thích hợp. Sau khi lời trích được đăng liền mấy ngày thì thấy khó có thể tiếp tục. Tổng biên tập Lý Dật Dân cảm thấy đây là nhiệm vụ do Lâm Bưu dặn bảo, không chọn không được, mà chọn thì không ra, vô cùng khó xử, liền đến thỉnh thị La Vinh Hoàn. La Vinh Hoàn lập tức trả lời rõ ràng: “Làm báo chí chủ yếu là quán triệt tinh thần. “Bài nói chuyện với các cán bộ biên tập tờ “Tấn Tuy nhật báo” của Mao Chủ tịch, quán triệt đường lối quần chúng giữ vững chân lý, phải có phong cách chiến đấu sinh động, rõ ràng, sắc bén không một chút ấp úng. Còn về việc trích lời Mao Chủ tịch, tìm mấy điều cũng được, không tìm được cũng không sao. Trước tác của Mao Chủ tịch không thể đề cập đến mọi chuyện hiện nay. Phải học tập thực chất tinh thần, không thể như hòa thượng niệm kinh, gõ mõ, mà vẫn không biết Phật tổ Tây Thiên ở nơi nào!”.

Sau khi tức giận ra khỏi Hội trường từ ngày 30 tháng 4 năm 1961, Lâm Bưu vẫn rất hậm hực, ông ta đang tính kế để trả thù La Vinh Hoàn.

Một hôm, một cán bộ hải quân đến chỗ ở của Lâm Bưu để báo cáo công tác. Lúc này, khu nhà Lâm Bưu ở Mao Gia Loan đang sửa chữa, cả nhà Lâm Bưu ở Tân Lục Sở thuộc ngoại ô phía tây. Lâm Bưu tiếp cán bộ này ở ngay phòng ngủ. Gian phòng này rất to, nhưng chỉ bày có mấy chiếc xa-lông và một bàn viết. Cửa sổ treo rèm cửa rất dày. Trong phòng vừa trống trải, lại vừa âm u.

Lâm Bưu ngồi thụt trong xa-lông, lim dim mắt nghe báo cáo. Giữa chừng La Thụy khanh đến, Lâm Bưu ra hiệu bảo La Thụy Khanh ngồi xuống chiếc xa-lông ở bên cạnh ông ta. Trong báo cáo, cán bộ hải quân có nói đến việc La Vinh Hoàn đã từng chỉ thị cho bộ đội ở mặt trận tiền phương Phúc Kiến. Trọng tâm của công tác năm 1961 là “4 nắm chắc 1 kiểm tra”, Lâm Bưu cắt ngang lời anh ta, nói lớn: “4 nắm chắc 1 kiểm tra cái gì! Nói thế mà năm nào cũng phạm sai lầm. Nhưng, cũng chẳng thể giải quyết được vấn đề gì”.

Lâm Bưu nghiến răng nói tiếp:

“Tư tưởng của La Vinh Hoàn thật là sai lầm! Ông ta né tránh tôi, chủ trương để quân đội “bắn pháo” vào địa phương còn không phải là chống Đảng hay sao?”

Nghe thấy Lâm Bưu chụp mũ chống Đảng cho La Vinh Hoàn, La Thụy Khanh lặng im tỏ ý không đồng ý.

Lâm Bưu thấy hai người đều không tỏ thái độ, đột ngột quay người lại nói với La Thụy Khanh ngồi bên cạnh:

“Nghe nói anh cũng chủ trương như vậy, tôi phản đối các anh!” Mưa gió đột ngột đổ xuống, La Thụy Khanh không hề có một chút chuẩn bị tư tưởng nào. Nhưng ông đã xem qua báo cáo của Tổng cục Chính trị gửi Trung ương hoàn toàn không liên quan gì đến việc “bắn pháo” bèn trả lời thẳng thừng: “Tôi không có quan điểm này”.

Lâm Bưu hùng hùng hổ hổ hỏi vặn: “Không có? Sao không có? Có văn bản làm chứng chứ”.

Người cán bộ hải quân thấy tình cảnh như vậy, cũng vì không hiểu tình hình và cũng không tiện nói, nên đã đứng dậy cáo từ. Lâm Bưu vừa bắt tay anh ta vừa nói: “Cứ theo những điều tôi vừa nói mà làm, đừng nghe người khác, một sự vật mới ra đời, luôn có người chống lại”.

Sau này, trong cách mạng văn hóa, La Thụy Khanh bị Lâm Bưu hãm hại bị tù đày. Trong tài liệu tố cáo Lâm Bưu viết vào năm 1972 có nói:

“Lúc ấy, tôi cảm thấy ý kiến của ông ta đối với La Vinh Hoàn và tôi trầm trọng quá, hôm nay một gậy đánh cả hai, chẳng qua chỉ là cách mượn chuyện, nhưng rốt cuộc vì sao, thì không sao lần ra đầu mối được”.

Sớm tinh mơ hôm sau, Lâm Bưu lại gọi điện thoại cho La Thụy Khanh: “Để bảo vệ sức khỏe cho La Vinh Hoàn không nên công khai việc tôi phê bình La Vinh Hoàn ngày hôm qua”. Thực ra, cái mà Lâm Bưu gọi là “sức khỏe của La Vinh Hoàn” chỉ là một chiêu bài. Trong Đảng, La Vinh Hoàn có uy tín rất cao, trên thực tế là Lâm Bưu sợ phê phán La Vinh Hoàn không những sẽ không được Mao Trạch Đông phê chuẩn, làm dở còn có thể là đem đá ghè vào chân mình. Lâm Bưu một mặt dặn La Thụy Khanh không nên “công khai” việc ông ta “phê bình” La Vinh Hoàn, mặt khác vẫn tiếp tục công kích La Vinh Hoàn. Khi ông ta nói chuyện với một số cán bộ khác, ngoài việc chụp mũ “chống Đảng” cho La Vinh Hoàn ra, còn nói La Vinh Hoàn chống “đem theo vấn đề để học” chính là chống Mao Chủ tịch”. Lúc ấy bệnh của La Vinh Hoàn đã rất nặng. Những cán bộ nghe thấy Lâm Bưu công kích La Vinh Hoàn tất nhiên không muốn và cũng không nhẫn tâm nói với La Vinh Hoàn. Vì thế, cho đến năm 1963, La Vinh Hoàn qua đời, ông cũng không ngờ được rằng Lâm Bưu đã bắn lén mũi tên độc ác vào sau lưng mình.

La Vinh Hoàn và Lâm Bưu ngoài việc bất đồng về nguyên tắc trên vấn đề có tính căn bản trong học tập trước tác của Mao Trạch Đông ra, trong nghiệp vụ chính trị, trong quan hệ giữa hồng và chuyên quan điểm cũng không nhất trí.

Do bất đồng ngày càng nới rộng, Lâm Bưu ngày càng bất mãn với La Vinh Hoàn, cuối cùng ông ta đã nói một cách dữ tợn: “Lâm Bưu, La Vinh Hoàn là cái gì, Lâm La phải tách riêng, từ xưa đến giờ Lâm La không phải là một”.

Đến năm 1963, Tân Hoa xã muốn công bố danh sách những người lãnh đạo Quân Giải phóng, La Thụy Khanh và Tiêu Hoa đều chủ trương công bố việc bổ nhiệm của La Vinh Hoàn, nhưng Lâm Bưu vẫn không đồng ý. Sau khi La Vinh Hoàn biết, đã nói một cách cảm khái: “Xem ra cái chức Chủ nhiệm Tổng cục Chính trị này của tôi vẫn không hợp pháp”.

Năm 1963, La Vinh Hoàn bị bệnh qua đời, nhưng việc đả kích trả thù của Lâm Bưu đối với ông vẫn không chấm dứt. Sau khi cách mạng văn hóa bùng nổ Lâm Bưu thậm chí còn thò bàn tay độc ác vào gia đình La Vinh Hoàn.

4

“Con rồng sống” thi gan “sờ mông hổ”

“Con hổ ốm” vùng dậy bắn một mũi tên

1. Giờ phút nghiêm trọng, hoa lửa đất đèn của Lâm Bưu tắt lụi.

Giữa mùa hè năm 1960, Trung ương đến một nơi khác để làm việc, những con người kỳ tài xuất chúng tập hợp đông đủ ở Bắc Đới Hà. “Rồng” (Long) đã tới, “Hổ con” (Bưu) cũng đã tới.

Hạ Long là “trung tâm” hấp dẫn mọi người theo lời của Nguyên soái chính trị La Vinh Hoàn, Hạ “Ông anh cả đầu rồng”. Các vị tướng soái đều thích gần gũi ông, mặc quần áo theo kiểu của ông, vì ông đã từng là thợ may; đi dạo chơi cũng thích kề vai bên ông, vì ông hiểu xã hội nhất, chuyện thì kể cả ngày không hết; nếu ra biển tắm thì xen lẫn với tiếng nói không thể thiếu tiếng ngợi ca con “rồng sống”.

Lâm Bưu thì lìa đàn ở lẻ chăng bao giờ tham gia cùng với bạn bè tướng soái. Ông ta không đến chơi nhà ai và cũng không tiếp khách, những người đến nhà thăm hỏi phần lớn đều bị Diệp Quần ngăn cản. Ông ta chẳng nói chuyện với người xung quanh, cũng không biết đánh bài, đánh cờ, xem kịch, khiêu vũ, những người phục vụ được tạm thời cử đến, ông ta càng không để ý. Tuy ở bờ biển, nhưng ông ta rất ít khi xuống nước, chỉ đứng trên ban công nhìn ra biển xa xa.

Trong nhà, ông ta hoặc đứng hoặc ngồi vẫn không bao giờ ngừng ngẫm nghĩ, không bao giờ ngừng lẩm bẩm, có một nhân viên cấp dưới cũ có thể coi là “trực hệ”, ông ta gặp thì gặp nhưng chẳng nói năng gì. Nghe nhân viên cũ nói Hạ Long giống như con “rồng sống”, với vẻ mặt không chút biểu cảm, ông ta đáp một tiếng: “Ông ta có Nam Xương khởi nghĩa “Bát Nhất”, những người này vẫn xài được”. Chỉ một câu thế thôi.

Những ngày trời đẹp, phong quang, Lâm Bưu luôn sợ ánh sáng, sợ nước rất ít khi đi chơi, ít khi ra bờ biển, chỉ đặt một chiếc ghế mây, lặng lẽ ngồi.

Ông ta ngồi ngây ra rất lâu ngắm nhìn biển cả. Mặt biển mờ khói, sóng lớn nhấp nhô;

Ven bờ không làng xóm

Xa tít bóng thuyền câu.

Sóng cuộn từ ngàn thuở,

Người câu có thấy đâu.

Gió thổi mùa tháng sáu,

Chỉ nghe tiếng hải âu...

Đột nhiên, hai mắt ông ta sáng lên, toé ra những chấm sáng lửa hàn, mồm lẩm bẩm, hai tay đã rút ra khỏi túi áo ngực một tờ giấy trắng được cắt vuông vắn, viết vào đó mấy chữ, ngắm nghía một lúc, sửa lại mấy nét, rồi lại lẩm bẩm, lại sửa một nét...

Hoa lửa đã tắt, tờ giấy đã viết chữ được cất cẩn thận vào túi áo. Ông ta lại ngắm biển, lại ngơ ngẩn, ông ta vẫn vất vả suy nghĩ, chờ đợi sự lóe lên những đốm sáng của lửa hàn...

Cứ như thế một mùa hạ đã trôi qua, cái “đốm sáng lửa hàn” mà ông ta vớ được chính là đã lóe sáng ở Hội nghị Quân ủy mở rộng: “Chủ nghĩa Mác - Lênin ngày nay chính là tư tưởng Mao Chủ tịch của chúng ta. Nó đứng ở đỉnh cao nhất trong thế giới ngày nay, ở đỉnh cao tư tưởng của thời đại...”.

“Lý thuyết đỉnh cao” đã ra đời như thế. Ông ta còn nói một loạt những “ngôn từ Lâm Bưu” vang dội trong cả nước: “Đọc sách Mao Chủ tịch, nghe lời Mao Chủ tịch, làm việc theo chỉ thị của Mao Chủ tịch, làm chiến sĩ tốt của Mao Chủ tịch”. “Nhất định phải thực sự học đến nơi đến chốn tư tưởng Mao Trạch Đông” v. v... và v. v...

Thuở ấy giành lại giang sơn, khí thế sục sôi cũng chỉ là “bưu” (con hổ con - N.D.) mà nay, “giành bốn phương” ông ta đã trở thành “con hổ lớn ốm o” chân không ra khỏi cửa. Ngày lại qua ngày, tháng lại qua tháng, năm lại qua năm, ông ta không ngừng ngẫm nghĩ không ngừng lẩm bẩm, không ngừng viết lách, viết ra những “đốm lửa hàn” mà một dạo đã chiếu sáng toàn Trung Quốc.

Chính trong năm ấy, “bốn nhất”, “tác phong ba tám”, “chính trị hàng đầu” đã ra đời từ trong đầu ông ta. “Đại đội bốn tốt”, “chiến sĩ năm tốt” không lâu sau cũng được đề xuất trong Hội nghị Quân ủy mở rộng do ông ta chủ trì, hơn nữa còn nhanh chóng tỏa sáng trong toàn quân...

Hồi ấy, có một người là con của một cán bộ cao cấp hiếu sự, đã viết một bài vè mà người viết truyện này còn nhớ hai câu: Bộ trưởng Quốc phòng không ra khỏi cửa; trị quốc an bang giữ cả bốn phương.

Nhưng cũng có kẻ ca ngợi công đức của ông ta, rằng: “Lâm Bưu quyết định mọi sách lược tác chiến ở hậu phương”.

Hạ Long trong một thời gian dài dẫn quân đánh trận, đã rèn được tác phong chấp hành mệnh lệnh nghiêm chỉnh nhanh chóng, dám quyết đoán, dám chịu trách nhiệm. La Vinh Hoàn trong một thời gian dài làm chính ủy, gặp khó khăn thì bình tĩnh suy nghĩ thấu đáo, bền bỉ cặn kẽ chu đáo, hai người bổ sung cho nhau, bây giờ cùng phối hợp công tác trong Quân ủy, trong mọi việc lớn thường không hẹn mà nên rất ăn ý.

Vậy mà La Vinh Hoàn đã nhiệt tình giới thiệu Hạ Long làm Bộ trưởng Quốc phòng với Mao Trạch Đông không phải chỉ ở tình nghĩa sâu xa, phối hợp ăn ý, mà ở sự ngưỡng mộ phẩm chất và phong cách của Hạ Long, tán đồng những suy nghĩ và cách làm đối với việc xây dựng quân đội...

Hạ Long không nói những câu “chính trị hàng đầu” như Lâm Bưu đã từng nói, ông nói những điều cụ thể thật lòng: “Quân đội là cái gốc của nhà nước chúng ta... Trước đây chúng ta dựa vào quân đội để giành lại giang sơn, từ nay về sau vẫn phải dựa vào nó để bảo vệ công cuộc xây dựng xã hội chủ nghĩa. Cán bộ là tài sản quý báu của chúng ta nhưng không thể làm cho sức khỏe của họ bị suy sụp”.

Ông đề xuất rất nhiều kiến nghị và chỉ thị: bộ đội phải tự lực cánh sinh, phát triển sản xuất, cải thiện đời sống.

La Vinh Hoàn cũng không nói “chính trị” suông, mà nói thực tế: “Các cấp đảng ủy phải coi sản xuất và đời sống của bộ đội là một việc lớn để nắm cho chắc...”.

Hạ Long cũng nói tới tư tưởng quân sự của Mao Trạch Đông, nhưng khác với cách nói của Lâm Bưu: “Phải tăng cường phòng thủ bờ biển, trước hết chân của những người lãnh đạo quân khu phải đứng vững trên phương diện vũ trang nhân dân, không nên chỉ nắm mấy vạn khẩu súng của bộ đội, mà phải dùng sáu mươi phần trăm lực lượng để nắm mấy chục vạn khẩu súng của dân quân... không hiểu điều này, cũng có nghĩa là không thực sự hiểu tư tưởng Mao Trạch Đông”.

Một câu nói của La Vinh Hoàn cũng đã nêu rất rõ ràng: “Hiện nay phòng thủ bờ biển chủ yếu là dựa vào sự phòng thủ của dân quân, đó là vấn đề chiến lược, không phải là vấn đề chiến thuật”.

Lúc ấy hải quân của Trung Quốc chỉ to không bằng ngón tay cái, nên phòng thủ bờ biển chủ yếu dựa vào dân quân, đúng như hai vị nguyên soái đã nói.

Năm 1962, Trung Quốc không bình yên trải qua ba năm khó khăn nghiêm trọng, nguyên khí trong cả nước bị tổn thương lớn, tất cả mọi kẻ thù đều nhìn rõ điểm ấy, muốn nắm cơ hội để hành động. Tin khẩn cấp ở Đông Nam: Quốc dân Đảng ở Đài Loan hò hét: “Thời cơ tốt ngàn năm có một để phản công đại lục”, bắt đầu vũ trang lén lút xâm phạm, hơn nữa còn được Hạm đội 7 của Mỹ hậu thuẫn. Tin khẩn cấp ở Tây Nam: Ấn Độ điều binh khiển tướng, xâm nhập vào nội địa Trung Quốc, trên núi Hy-ma-lay-a bắt đầu đổ máu. Tin khẩn cấp ở Đông Bắc: Liên Xô cũng không để lỡ thời cơ, mấy chục vạn quân áp sát biên giới, không ngừng gây nên những cuộc xung đột biên giới. Tin khẩn cấp ở Tây Bắc: Với sự kích động xúi giục của Liên Xô, các cuộc bạo động đang ngấm ngầm hình thành và sắp bùng nổ... Đúng giờ phút nghiêm trọng ấy thì Lâm Bưu lại bị ốm. Mấy năm sau này ông ta không còn tham dự một hội nghị nào của Thường vụ Quân ủy Trung ương nữa.

Phòng làm việc của Hạ Long bốn bức tường treo kín những tấm bản đồ quân sự, trên bàn trên ghế, có lúc thậm chí trên nền nhà cũng trải đầy bản đồ. Ở đây khói thuốc lá mù mịt, thuốc xì gà hơi này tiếp hơi khác phả ra, như để nhắc nhở rằng bốn phương đang bốc khói báo động, nước Cộng hòa đang đứng trước một cuộc thử thách nghiêm trọng.

Họp Thường vụ Quân ủy, họp tổ chiến lược, họp triển khai quân sự, họp sản xuất trong quân đội, họp báo cáo tình hình quân sự... Hết hội nghị này đến hội nghị khác, mệnh lệnh cũng hết cái này đến cái khác truyền đi bốn phương đến Quân khu Phúc Châu, Quân khu Tây Tạng, Quân khu Tân Cương, Quân khu Thẩm Dương...

Hạ Long đi khắp nơi, hình thế núi sông và mỗi đơn vị bộ đội ông đều nắm chắc đó là cơ sở để bày mưu tính kế. Ông báo cáo với Trung ương, Trung ương ra “chỉ thị về việc chuẩn bị đập tan quân Quốc dân Đảng xâm phạm vùng vcn biển Đông Nam”, điều quân đến các vị trí đã dự định: phát động hàng triệu dân quân dàn trận chờ sẵn, từ đó đã làm cho mâu thuẫn giữa Mỹ và Tưởng Giới Thạch ở Đài Loan và nội bộ Quốc dân Đảng càng mở rộng trong vấn đề đem quân tấn công, kẻ địch cãi nhau không ngớt, Mỹ không đồng ý quân đội Quốc dân Đảng đơn độc tiến công với quy mô lớn thì không thể; quy mô vừa cũng khó khăn, đã buộc Tưởng Giới Thạch từ bỏ kế hoạch phiêu lưu quân sự “phản công đại lục”.

Hạ Long lại đem hết tinh lực chuyển từ Đông sang Tây, chỉ đạo Quân khu Tân Cương dẹp yên bạo loạn ở Bắc Y Ninh và khu Tháp Thành. Tiếp đó thông qua Bộ Tổng Tham mưu chỉ huy bộ đội tác chiến bắt đầu trận phản kích tự vệ ở biên giới Trung Ấn: ở đoạn phía Đông tiêu diệt cả một lữ đoàn, ở đoạn phía Tây đã quét sạch 86 cứ điểm quân sự do quân đội Ấn Độ xây dựng nên. Ấn Độ động viên cả nước tiến hành chiến tranh, nhưng một lần nữa lại bị bộ đội biên phòng của chúng ta đánh cho tơi tả.

Lúc ấy thường nói: đánh để có uy thế quốc gia uy thế quân đội...

2. Cuộc đọ sức ngấm ngầm giữa “Rồng” và “Hổ”

Hội nghị Bộ Chính trị mở rộng đã kết thúc. Mao Trạch Đông liếc nhìn Hạ Long, trong ánh mắt tràn đầy sự tán thưởng.

Đó là ngày 27 tháng 9 năm 1963.

“Anh Hạ, tóc mai đã bạc trắng rồi”. Mao Trạch Đông lại bật ra niềm cảm xúc sống chết có nhau. Về vấn đề Tân Cương ông đã nói hết, hội nghị cũng sắp kết thúc. Sao ông lại nghĩ đến tuổi tác không tha cho con người? Giọng của ông có chúi xót xa: “Anh La (La Vinh Hoàn) không đến được, đầu năm nay đã vào nằm viện rồi...” Mao Trạch Đông nhìn Hạ Long nghĩ đến La Vinh Hoàn, nguyên nhân là Hạ Long “giữ bốn phương”, phía Đông thì chống Kim Môn Mã Tổ ở eo biển Đài Loan, phía Bắc chống cự với Liên Xô, phía Tây dẹp loạn, phía Nam đánh đuổi Ấn Độ... Đồng chí La Vinh Hoàn quả là người biết người, có công giới thiệu Hạ Long.

Hơn hai tháng sau, La Vinh Hoàn qua đời. Mao Trạch Đông thương xót vô cùng, hai ngày ba đêm không sao chợp mắt được, đã viết nên bài thơ thất ngôn “Viếng đồng chí La Vinh Hoàn”.

“Nhớ ngày còn ở thảo nguyên.

Trường chinh chiến trận gian nan nhọc nhằn.

…

…

Nay anh từ biệt thế gian

Việc quân việc nước hỏi han ai người?”

Nếu như La Vinh Hoàn còn sống, số phận của Hạ Long trong đại cách mạng văn hóa nổ ra sau đó hai năm sẽ khá hơn chăng?

Nhưng, trong hội nghị Bộ Chính trị mở rộng lần này, Mao Trạch Đông lại không ngờ tới một quyết định của ông đã tăng thêm sự ganh ghét và bất mãn giữa “Long” và “Bưu” của ông. “Tôi xin kiến nghị với Bộ Chính trị”, Mao Trạch Đông hít một hơi thuốc lá, chậm rãi nói: “Sức khỏe Lâm Bưu không tốt, không thể chủ trì công việc hằng ngày của Quân ủy, trong thời gian Lâm Bưu nghỉ dưỡng bệnh thì Hạ Long chủ trì công việc hằng ngày của Quân ủy”.

Kiến nghị của Mao Trạch Đông được Bộ Chính trị nhất trí đồng ý.

Mao Gia Loan thần bí, mấy khu nhà vắng lặng; bức tường gạch xám cao cao, những ngôi nhà kiểu mới đã được sửa sang tu chỉnh và còn có những hành lang khép kín thông từ nhà này đến nhà khác... Sau khi ăn cơm một tiếng đồng hồ, Lâm Bưu bắt đầu nghe “đọc văn kiện”. Thư ký đọc thư do Hạ Long viết báo cáo về tình hình toàn quân phổ biến phương pháp dạy học của Quách Hưng Phúc, báo cáo về “Hội thao lớn”, về tình hình biểu diễn của phân đội “mũi nhọn” thuộc Quân khu Bắc Kinh.

Sau khi Lâm Bưu giữ chức Bộ trưởng Quốc phòng, để thực hiện việc “sùng bái cá nhân”, ông ta không ngừng suy nghĩ, trong đầu bắn ra rất nhiều “hoa lửa hàn” trong đó có “đi đường tắt”, “học thuộc lời dặn”. Ông ta không thiếu “tính sáng tạo” đã chỉ thị cho “Giải phóng quân báo” bắt đầu từ tháng 5 năm 1961, trên đầu báo phải đăng trích lời Mao Chủ tịch. Ba năm nhanh chóng trôi qua, Tổng cục Chính trị Quân giải phóng, đã đem tất cả những lời trích được đăng trên “Giải phóng quân báo” in thành một tập “Trích lời Mao Chủ tịch” (Mao Chủ tịch ngữ lục). Cuốn “sách đỏ quý báu” này về sau đã hình thành nên bầu không khí vang dội trong cả nước, ảnh hưởng đến toàn cầu.

“Họ bảo viết cái gì?” Lâm Bưu hỏi:

“Đó là lời thủ trưởng đã nói: Đọc sách của Mao Chủ tịch, nghe lời Mao Chủ tịch, làm theo chỉ thị của Mao Chủ tịch, làm chiến sĩ tốt của Mao Chủ tịch”.

Lâm Bưu cầm bút đưa về phía nghiên mực, miệng lẩm bẩm: “Có người không tin là phải chính trị hàng đầu... kiểu như Bành Đức Hoài”.

Lâm Bưu lại nói: “Hạ Long thực hiện việc luyện tập, hội thao, La Thụy Khanh tích cực nhất. Cả nước có mười cuộc hội thao lớn thì Hạ Long tham gia tám lần, La Thụy Khanh giận không một lần nào được giúp đỡ. Chính là họ không tin vào việc coi chính trị là hàng đầu, muốn làm cách khác”.

Ngày 15, 16 tháng 6 năm 1964, các phân đội mũi nhọn và dân quân của Quân khu Bắc Kinh và Quân khu Tế Nam, lần lượt biểu diễn báo cáo với các vị lãnh đạo trung ương và lãnh đạo các tỉnh thành trong cả nước ở Tây Sơn, Dương Phường và Thập Tam Lăng thuộc Bắc Kinh. Tất cả các nhà lãnh đạo Đảng và Nhà nước có mặt ở Bắc Kinh như Mao Trạch Đông, Lưu Thiếu Kỳ, Chu Ân Lai, Chu Đức, Trần Vân, Đặng Tiểu Bình đều đến xem biểu diễn, đều khen ngợi và đánh giá rất cao...

Lâm Bưu không tỏ vẻ gì, ánh mắt thờ ơ chăm chú nhìn vào một điểm nào đó ở trước mặt, đó là sự biểu cảm riêng khi ông ta tập trung suy nghĩ.

Lần biểu diễn này, Hạ Long đã báo cáo với ông ta nhưng ông ta chẳng thèm để ý, cũng chẳng tham gia. Điều lúc đầu ông ta không ngờ tới là họ đã làm nổi đình đám như thế! Khi Hạ Long tổ chức phổ cập kinh nghiệm “mũi nhọn” trong toàn quân thì Diệp Quần và một cán bộ lãnh đạo của Tổng cục Chính trị đã dẫn một tổ công tác đến đoàn 379 thuộc Quân khu Quảng Châu, bắt đầu “điều tra nghiên cứu”. Sau một tháng, bốn bản báo cáo điều tra được đặt trên bàn của Lâm Bưu.

Báo cáo “Điều tra tình hình ba tiểu đội “mũi nhọn” của Đại đội 1, Đoàn 379, đã tìm ra 10 tội: Chắp vá các mũi nhọn, trọng kỹ thuật quân sự, nhẹ chính trị tư tưởng, chạy theo giải thưởng, không khí không lành mạnh, dung tục hạ lưu, quản lý giản đơn thô bạo, ảnh hưởng đoàn kết trong ngoài...

Báo cáo “Về vấn đề huấn luyện quân sự” đã kể ra 12 tội: Quân sự lấn át tất cả, choán mất giáo dục chính trị, luyện để xem, bốn nhất bị tấn công, làm suy sụp tác phong bộ đội, lính gỗ, quan gỗ cả ngày chỉ bận bịu với nheo mắt, ném cho xa, đếm một hai ba, một đường thẳng.

Nheo mắt là chỉ tập xạ kích, ném cho xa là chỉ ném lựu đạn, đếm một hai ba là chỉ co tay trên xà đơn, một đường thẳng là chỉ tập xếp hàng. Tư duy của Diệp Quần giống Lâm Bưu, ngôn ngữ cũng giống. Phong cách ngôn ngữ này đã từng một dạo ảnh hưởng tới cả nước, ngay cả những tác phẩm văn nghệ của quân đội lúc ấy cũng đều có phong cách này, đã trở thành một hiện tượng văn hóa lịch sử đặc thù.

Lâm Bưu đã có điều tra nghiên cứu thì sẽ có kết luận.

Ông ta nói với Diệp Quần: “Xem ra, tay La Thụy Khanh này không tốt. Tổng Tham mưu giao cho ông ta làm, ông ta đã chuyển sang cho Hạ Long làm”.

Ông ta nói với một cán bộ lãnh đạo của Tổng cục Chính trị: “Năm ngoái huấn luyện quân sự quá nhiều, trong huấn luyện đã xuất hiện một cách làm không thỏa đáng gây ảnh hưởng đến bốn nhất, anh chuyển lời tôi tới Trương Tông Tôn, bảo anh ta làm bản tự phê bình”.

Thượng tướng Trương Tông Tôn là Phó Tổng Tham mưu trưởng phụ trách huấn luyện quân sự, gõ vào ông này sẽ chạm đến La Thụy Khanh, chạm đến La Thụy Khanh sẽ động đến Hạ Long. Chơi trò “chiến thuật” thì Lâm Bưu là chuyên gia, nếu không thì sao có thể được gọi là “Hàn Tín”.

Ông ta bảo Văn phòng của ông ta gọi điện cho Bộ Tổng Tham mưu: “Bảo với họ một câu: Hội thao đã tấn công chính trị, phương hướng đã chệch”.

Có câu này “Giải phóng quân báo” số ra ngày 1 tháng 1 năm 1965 đã thay đổi giọng điệu, không hề nói một chữ tới cách dạy học của Quách Hưng Phúc và kinh nghiệm phổ cập “mũi nhọn”.

Lâm Bưu chống lại, toàn quân chấn động. Vừa qua tết Dương lịch, La Thụy Khanh chủ trì triệu tập cuộc họp Văn phòng Bộ Tổng Tham mưu tổng kết công tác năm 1964, thảo luận đề cương công tác năm 1965.

Hội nghị chuẩn bị họp một ngày, trước khi họp, báo cáo điều tra do Diệp Quần viết được coi là văn kiện của hội nghị, phát cho những người dự họp.

8 giờ rưỡi sáng, La Thụy Khanh tuyên bố hội nghị bắt đầu. Những người lãnh đạo các cục, các đại quân khu và các quân binh chủng đều xịu mặt. Họ xem bốn bản báo cáo điều tra mà trong lòng thấy khó chịu, nhưng hiểu đây là sự phản ánh quan điểm của Lâm Bưu, không tiện nói gì cả, trừ phi hai người là bạn tri kỷ lại có tình cảm với nhau mới rỉ tai nói đôi câu.

Xét cho cùng thì Lâm Bưu là Phó Chủ tịch Đảng, Phó Chủ tịch thứ nhất Quân ủy, Bộ trưởng Quốc phòng. Cái trò “chính trị hàng đầu” mà ông ta làm không những được Mao Trạch Đông coi là đúng và cũng được nhiều người cho là đúng, nên đã được tín nhiệm và ủng hộ. Đối với bốn bản báo cáo cho dù có những ý kiến khác nhau, nhưng cũng sợ “ném chuột vỡ bình” khó có thể công khai nói điều gì.

Hội nghị họp buồn tẻ, không giống như trước đây tranh nhau phát biểu trong không khí sôi nổi.

La Thụy khanh nổi tiếng về sự trung thành để bảo vệ uy tín của Phó Chủ tịch Lâm Bưu, khi tổng kết đã nói: “Đối với chỉ thị của Thủ trưởng Lâm phải lý giải toàn diện, chứ không thể lý giải phiến diện. Đối với việc huấn luyện quân sự năm ngoái, không phải Thủ trưởng Lâm dội nước lạnh, mà là có dự kiến và đã rung hồi chuông cảnh báo. Nếu không sửa chữa những khuyết điểm trong huấn luyện thì có thể nảy sinh chệch hướng”.

Hội nghị vừa kết thúc, La Thụy Khanh liền đến báo cáo với Lâm Bưu. Trong vấn đề xây dựng quân đội, ông tán thành cách nghĩ và cách làm của Hạ Long, nhưng cũng hiểu rõ, cần phải xử lý tốt mối quan hệ với Lâm Bưu, nếu không sẽ không thể làm tốt công tác được.

La Thụy Khanh báo cáo: Lãnh đạo các đại quân khu, các quân binh chủng hầu như đều ủng hộ cách làm của Hạ Long, không đồng tình với ý kiến cho “Hội thao tấn công chính trị”, buộc Lâm Bưu không thể không nói ngược với lòng mình: “Ghi chép trong điện thoại truyền đạt cho các anh không chính xác, bài thảo luận của xã luận “Giải phóng quân báo” vào tết Dương lịch cũng có thể sửa chữa...”

Trong cuộc đấu này, ông ta không thể không lùi một bước, thế lực của Hạ Long đông, ông ta tất phải dẹp sự phẫn nộ của mọi người.

“La Thụy Khanh và Hạ Long cùng một cánh!” Đây là lời ông ta nói với Diệp Quần và một người thư ký...

Mao Trạch Đông đã biểu dương việc luyện tập quân đội, hội thao lớn, điều này không thể nói rõ được vấn đề vì Mao Trạch Đông cũng đã từng biểu dương Cao Cương và đã từng nói Bành đại tướng quân vung gươm trên lưng ngựa. Tình hình ở eo biển Đài Loan miền Đông Nam đã lắng dịu, quân xâm nhập của Ấn Độ bị đánh bại, bạo loạn ở Tây Bắc đã dẹp yên...

Chính trị hàng đầu, về mặt ủng hộ quyền uy cao nhất của Mao Trạch Đông, Hạ Long hoàn toàn không thể bằng Lâm Bưu. Nhưng rồng hổ quần nhau, có con chết cũng có con bị thương, không thể tùy tiện hành động...

3. Cuối cùng rồng đã bị hổ trói chặt?

Đại khái có thể là vì sự từng trải anh hùng kiểu truyền kỳ của ông chăng? Không ít người tưởng Hạ Long là một vị tướng dũng mãnh gầm thét vang trời, còn hơn cả Lý Quỳ “giơ đầu chịu chém”, cũng vẫn không thoát khỏi cái bóng của loại nhân vật Hạng Vũ nâng vạc, Hứa Chử múa kiếm.

Đây quả thực là một sự hiểu lầm. Giống như hiểu lầm Bao Chửng bạch diện thư sinh thành Bao Công mặt đen, hiểu lầm Gia Cát Lượng trẻ trung đầy triển vọng thành một ông lão râu dài đầy mưu kế. Ông là “Nhạc Phi” mà không phải là “Trương Phi”, rất có phong thái của một tướng nho. Trong các nguyên soái, ông là một người biết ăn nhất, biết chơi nhất, lúc nào cũng tươi cười, tràn đầy sự thanh cao lịch sự. Đọc sách, bơi lội, đánh bóng, chơi cờ, xem kịch, thưởng thức phim ảnh, ông đều là người thành thạo. Đặc biệt là câu cá, ông có thể ngồi lặng im lâu nhất và ông cũng thể hiện rõ tài năng hơn người. Những người già đã lưu truyền một câu: “Hạ Long đánh trận, đánh mười trận tháng chín, Hạ Long câu cá, mười trận thắng cả mười”.

Tuy Hạ Long chủ trì công tác quân ủy, nhưng Lâm Bưu là Phó Chủ tịch Đảng, là Phó Chủ tịch thứ nhất quân ủy, là Bộ trưởng Quốc phòng. Bất kể về tính tổ chức hay tính kỷ luật mà nói, mỗi khi có hoạt động lớn, Hạ Long đều phải báo cáo với Lâm Bưu đang dưỡng bệnh. Ví dụ việc chọn người làm Tư lệnh Không quân vẫn phải có ý kiến của Lâm Bưu mới xong. Trong Đại hội bảy nghìn người, Mao Trạch Đông đã từng nói đến một sự thực khách quan trong nền chính trị của Trung Quốc: Ngoài đảng không có đảng là tư tưởng đế vương; Trong Đảng không có bè phái là vô cùng kỳ lạ. Nếu nói đến bè phái trong Đảng thì không thể không liên hệ đến “ba lực lượng chủ yếu” trong thời kỳ chiến tranh cách mạng ruộng đất. Tuy Mao Trạch Đông có chú ý đến sự cân bằng, nhưng Phương diện quân thứ 1 là Hồng quân Trung ương, nói một cách tương đối thì có thể tiến cử nhiều cán bộ hơn một chút. Chống “bè phái” bởi vì có “bè phái”, chuyện bè phái không thể nói công khai nhưng khi vào việc cụ thể thì không thể không cân nhắc, điều đó đã làm tăng thêm khó khăn cho Hạ Long trong công tác. Ví dụ Ngô Pháp Hiến, Hạ Long rất biết quan hệ đặc biệt của ông ta với Lâm Bưu. Năm 1964, tiến hành “tứ thanh” (trong sạch về chính trị, trong sạch về kinh tế, trong sạch về tổ chức, trong sạch về tư tưởng - N.D), Diệp quần nói: “Vương Quang Mỹ (vợ Lưu Thiếu Kỳ – N.D.) tiến hành ở một điểm thì tôi cũng tiến hành ở một điểm”. Người mà bà ta nghĩ đến đầu tiên là Chính ủy Không quân Ngô Pháp Hiến, cùng Ngô Pháp Hiến đến Thái Dương ở tỉnh Giang Tô đi sâu vào cơ sở để tiến hành “tứ thanh”.

Không quân có rất nhiều vấn đề, sản xuất máy bay cũng hỏng, việc sản xuất máy bay loài “tiêm kích 6” “tiêm kích 7” phỏng theo Mic 19 và Mic 21 cũng trì trệ không vượt qua ngưỡng. Sản xuất được máy bay trực thăng Chu Ân Lai rất vui, liền biếu cho Hồ Chí Minh 1 chiếc, tất nhiên là phải chọn lựa kỹ càng. Nhưng khi trực thăng vừa bay đến Côn Minh thì bị vỡ tan chỉ còn động cơ không bị hỏng, thân máy bay bị vỡ tan đều là linh kiện sản xuất trong nước, động cơ không hỏng là của Liên Xô.

Quá mất mặt, quá bực bội.

Hạ Long đi kiểm tra nhà máy chế tạo máy bay, phát hiện hợp kim mà Nhà nước phải mua rất đắt không được dùng làm máy bay, mà đều biến thành những hộp đựng cơm kim loại cao cấp của cán bộ công nhân. Quá thật là giận đến phát cơn lôi đình. Ông bảo Tôn Chí Viễn biết báo cáo tình hình gửi lên Quân ủy.

Thư ký Quân ủy La Thụy Khanh tuy là người được Lâm Bưu chấm tên đặt vào Quân ủy và đặt vào vị trí Tổng Tham mưu trưởng, ông tôn trọng Lâm Bưu, nhưng rất có tính Đảng. Trong thực tiễn công tác đối với chủ chương “chính trị hàng đầu” mà Lâm Bưu thực hiện thì càng ngày càng có cách nhìn riêng, càng ngày càng thống nhất với Hạ Long.

La Thụy Khanh báo cáo công tác với Lâm Bưu là làm theo nguyên tắc, chỉ thị của Lâm Bưu đưa ra là: tùy theo người mà vạch ranh giới, gây bè phái, xem thân sơ. Tuy đối với cách làm của Lâm Bưu, La Thụy Khanh có ý kiến, nhưng lại không muốn quan hệ với Lâm Bưu găng quá. Đối với Lâm Bưu trước sau ông vẫn giữ thái độ tôn trọng và bảo vệ.

Diệp Quần biết tin La Thụy Khanh đến Tô Châu để báo cáo công tác với Lâm Bưu, bà ta lập tức rời Thái Thương đến Tô Châu trước để có thể giống như “người làm chứng” đặt điều vu cáo rằng: “Trước khi đi, La Thụy Khanh đã nói với Lâm Bưu: “Sức khỏe anh không tốt, nên nhường lại vị trí lãnh đạo cho người có sực khỏe tốt và có năng lực làm việc. Anh vẫn có thể giúp đỡ công việc, ra chỉ thị”. La Thụy Khanh ra đến hành lang còn ngoái lại nói: “Bệnh nhân, không thể làm cản trở, hãy nhường chỗ đi, hãy nhường chỗ đi!”. Khi ông ta ra đến cửa lại quát lên một câu: “Chó khôn không cản đường!”. Những lời nói ấy do người nhà tôi nghe được báo cáo lại. Đồng chí Lâm Bưu tức quá nên đã ngất đi...”.

Tất nhiên, mãi đến cuối năm Hạ Long mới biết được tình hình ấy. Khi ngồi dưới ngọn đèn bàn đọc văn kiện, trầm tư suy nghĩ ông không hề hay biết, ông chỉ biết Ngô Pháp Hiến và Lâm Bưu có quan hệ mật thiết, là do Lâm Bưu giới thiệu ông ta làm Tư lệnh Không quân thay Lưu Á Lâu vừa mới qua đời. Không có ý kiến của Lâm Bưu thì không ai có thể làm lung lay cái chức vụ tư lệnh của Ngô Pháp Hiến.

Nhưng Không quân lại xảy ra sự kiện máy bay đảo ngũ bay sang phía Quốc dân Đảng ở Đài Loan.

Không quân còn liên tục để xảy ra sự cố chính trị, thậm chí xảy ra sự kiện xấu mâu thuẫn gay gắt đến mức bắn bị thương đồng đội. Không quản không được mà quản nhiều thì Lâm Bưu không cho, quản sâu thì Lâm Bưu không đồng ý... Hạ Long quả là khó xử.

Thư ký rón rén vào, báo cáo nhỏ nhẹ: “Ngô Pháp Hiến đã đến”. “Ừ” Hạ Long gỡ chiếc kính lão xuống, châm điếu thuốc xì gà, “gọi ông ta vào”.

“Ông ta... không dám vào ạ”.

“Sao thế?” Hạ Long nhíu lông mày.

“Ông ta đi vào hành lang thì khóc, chẳng ai khuyên được”.

Hôm ấy Ngô Pháp Hiến dẫn theo Thành Quân và Dư Lập Kim cùng đi, vừa vào cửa đã khóc, khi dừng lại ở hành lang lại ôm mặt khóc. Ngô Pháp Hiến tuy đằng sau có Lâm Bưu, nhưng ông ta vẫn sợ Hạ Long. Con người Hạ Long có cái “khí chất của con rồng” không nổi nóng nhưng luôn uy nghiêm, khi tức giận thì quỷ thần cũng phải hồn lạc phách xiêu. Trước đó không lâu, Hạ Long đến kiểm tra cơ quan Không quân, Ngô Pháp Hiến tuy đã hết sức cẩn thận, cung cung kính kính nhưng vẫn bị Hạ Long phê bình nghiêm khắc: “Các anh thấy tôi đến thăm, quét tước thu dọn vệ sinh cũng được. Nhưng vì sao còn đặt vọng gác dưới gốc cây để nhặt lá, nhà vệ sinh cũng canh giữ không cho người vào? Người ta luyện quân thì “làm ra vẻ” còn các anh không luyện quân mà gác gốc cây, gác nhà vệ sinh, làm cái trò gì vậy? Làm như các anh sớm muộn cũng sẽ mắc sai lầm?”.

Quả nhiên đã xẩy ra sai lầm, máy bay bỏ chạy.

Hạ Long nghe báo cáo về quá trình máy bay bỏ chạy, đã chỉ vào mặt Ngô Pháp Hiến nói: “Quả thực tôi muốn đánh vào đít anh!”. Mông Ngô Pháp Hiến rần rật như bị đánh thật.

Một tuần sau, Ngô Pháp Hiến theo Hạ Long đến gặp Lâm Bưu, đã có sẵn kế hoạch trong bụng, rất tự tin.

Ở Thái Thương, Diệp Quần bảo: “Anh phải đứng vững, chống đỡ cho chắc, đừng có sợ, trên thực tế là Hạ Long đến tấn công thủ trưởng đó. Không phải ông ta đánh đít anh đâu mà là ông ta đánh đít Lâm Bưu đấy!...”

Năm 1966, cuối cùng Lâm Bưu đã thỏa mãn nguyện vọng, trả được cái nhục bị đánh đít. Đã tạo ra cái gọi là “cuộc binh biến tháng Hai” làm cho con “rồng sống” biến thành con “rồng bị trói” và đến năm 1969 đã bức hại Hạ Long đến chết một cách tàn khốc.

5

“Chứng minh “ Diệp Quần trinh tiết,

Nghiêm Úy Băng đâm đầu vào tường tự vẫn ở Bộ Chính trị

Lục Định Nhất “chảy máu đầu” vì bẻ lại Lâm Bưu

1. Lâm Bưu đã viết bản chứng minh sự “trinh tiết” xưa nay chưa từng có

Diệp Quần cuộn tròn trên chiếc xa lông, thân thể co rúm, khóc rưng rức nước mắt đầm đìa. Nước mắt làm mọi thứ thuốc hóa trang, mùi thơm, vị chua, vị đắng trên đôi má hòa trộn làm một chảy vào đôi môi mỏng dính, càng làm cho vị phu nhân của Nguyên soái Lâm Bưu đã tức lại càng tức hơn...

Lâm Bưu nhận được “Báo cáo tình hình quân sự” khẩn cấp do người cần vụ trong phòng ngủ (đây là những nam nữ thanh niên mà Lâm Bưu cho phép được tiếp cận với Lâm Bưu và Diệp Quần ở trong phòng để phục vụ cuộc sống hằng ngày của hai người) đưa, chẳng kể đến việc kiêng không được đi nhanh tạo nên luồng gió đã lao về phía có tiếng khóc.

“Có chuyện gì đau lòng vậy?” Lâm Bưu ôm lấy vai Diệp Quần, khe khẽ hỏi.

“Đây là chuyện làm xấu mặt em, làm xấu cả mặt anh. Họ muốn bôi nhọ chúng ta ở Bắc Kinh”. Diệp Quần ngồi thẳng dậy, chỉ vào mấy tờ giấy viết thư và hai chiếc phong bì đã xé một góc vứt tung tóc trên nền nhà.

Lâm Bưu nhặt bức thư không lời không tiếng lên. Vừa xem được một nửa thì tay ông ta bỗng cứng đờ, mặt đờ đẫn mồ hôi vã ra trên cái đầu hói.

Đây không khác gì trái bom nguyên tử cỡ nhỏ, nổ tung trong khu nhà riêng của Lâm Bưu.

Sóng xung kích của nó đã xô đổ Diệp Quần trên chiếc xa-lông, không động đậy được, đau khổ giày vò.

Lại một đợt sóng xung kích hất Lâm Bưu, người đã từng trải qua trăm trận, ngồi ẹp trên ghế câm lặng như ve sầu mùa đông.

Khuôn mặt vốn trắng bệch của Lâm Bưu nay thành trắng xanh, trong xanh lại có màu tím. Biểu cảm của Lâm Bưu vốn đã đờ đẫn, lúc này như kẻ ngây dại bị cởi quần áo trước đám đông mà không biết mở miệng nói gì.

“Đồ khốn nạn! Thằng khốn nạn nào, dám đến khiêu khích trên đầu ta. Báo cáo ngay cho Cục Cảnh vệ Trung ương, phải điều tra, không điều tra ra rõ ràng không được”. Lâm Bưu giơ tay phải cầm bức thư, rất giống tư thế giơ cao cuốn “Trích lời Mao Chủ tịch” trong thời kỳ cách mạng văn hóa gầm lên.

Diệp Quần dùng tay cào cào mái tóc đen rối bù, rồi cầm chiếc khăn tay lau hai má và đôi mắt đang rưng rưng lệ, bà ta đã tỉnh lại và cũng bình tĩnh trở lại.

“Dục Dung (tên húy của Lâm Bưu - N.D.)” Diệp Quần dịch đến sát cạnh Lâm Bưu, “việc này không phải là việc nhỏ, nó liên quan đến danh dự của em và liên quan đến thanh danh của anh, cũng liên quan đến bước tiến của Đậu Đậu và Lão Hổ. Vinh nhục của cả nhà ta, tất cả đều ở đây, phải tìm cho ra, phải đối phó như thế nào đây?”

“Bảo em khi lấy anh đã không còn là gái trinh, đây rõ ràng là khó biện bạch! Dục Dung, điều... điều này, anh phải có dự kiến trước chứ!”.

Lâm Bưu lặng thinh.

“Trong thư có nói ở Diên An em là tình nhân của Vương Thực Vị, Đậu Đậu là con gái riêng của em và Vương Thực Vị. Đồ ngậm máu phun người! Dục Dung, sự việc này chỉ có anh đứng ra làm chứng!”. Lâm Bưu ngồi ngây trên ghế.

“Còn nói em có tư tình với người nào đó, càng là sự vu cáo hãm hại, nhìn mặt hắn ta càng thêm bực mình”.

Lâm Bưu vẫn lặng thinh.

“Bảo em là quý phu nhân chỉ dựa vào đặc quyền để sống, cái đó chẳng sao cả. Bảo em sinh một hai đứa con lai tạp chúng là chửi vào mặt anh, coi như nói anh bị cắm sừng, đó là sự công kích cá nhân ác độc đối với anh”.

Lâm Bưu ậm ừ.

“Chửi anh chỉ giỏi nịnh nọt, đấy là nói bóng nói gió. Từ năm 1959, Bành Đức Hoài sụp đổ, anh chủ trì công việc hằng ngày của Quân ủy Trung ương đến nay, đã nhấn mạnh việc học một cách sống động và dùng một cách sống động, có hiệu quả ngay, chính trị hàng đầu, chính trị luyện quân, bốn cái nhất được Trung ương coi trọng và đề xướng, tất nhiên có người đố kỵ ghen ghét. Anh vẫn thường bảo “nhìn cái nhỏ mà biết cái lớn”, đừng coi thường cái điềm đã lộ ra ở bức thư này, Dục Dung”.

Lúc này Lâm Bưu mới cân nhắc sự nặng nhẹ của bức thư: “Báo cáo với Trung ương thế nào đây?”

Lâm Bưu giằng lấy bức thư, chỉ vào họ tên và địa chỉ người gửi, chỉ thấy trên phong bì đề tên “Vương Quang”, địa chỉ là ngõ Án Viện Bắc Kinh, một thư khác không có địa chỉ, đề tên “Trương Thiếu Hoa”.

“Phải phân tích từ vấn đề chính trị, mới làm Trung ương coi trọng. Theo em đây rõ ràng là muốn gây chia rẽ quan hệ giữa anh với Lưu Thiếu Kỳ cũng như anh với Chủ tịch”. Diệp Quần nhìn Lâm Bưu chăm chú theo dõi phản ứng.

Lâm Bưu lim dim cặp mắt, xem ra ông ta đã nghe lọt tai.

“Ngõ Án Viện là nơi mẹ Vương Quang Mỹ lập vườn trẻ, ký tên lại dùng Vương Quang, là muốn chúng ta nghĩ đến Vương Quang Mỹ, điều đó chẳng phải là gây chia rẽ quan hệ giữa chúng ta và đồng chí Lưu Thiếu Kỳ ư?”.

“Em nói tiếp đi”. Lâm Bưu mở to đôi mắt.

“Con dâu của Chủ tịch là Thiệu Hoa, dùng Trương Thiếu Hoa là gọi chệch tên để dẫn chúng ta đến việc dò đoán. Đây đương nhiên là gây chia rẽ giữa anh và Chủ tịch”.

Lâm Bưu gật đầu, dùng khăn thấm thấm những giọt mồ hôi trộm trên đầu.

“Dục Dung, nó nói lúc em và anh kết hôn, em không phải là gái trinh, về sau lại lăng nhăng với người khác, thủ đoạn này là để em không còn mặt mũi nào nhìn thấy mọi người, cũng như chửi em là gái điếm, chửi anh là bị cắm sừng. Việc này, người khác không thể nào làm chứng, anh là người làm chứng thứ nhất vì anh nắm được tình hình này. Anh không đứng ra nói thì chẳng phải là đã ngầm thừa nhận hay sao?” Diệp Quần lay vai Lâm Bưu và lại khóc.

Qua mấy ngày không yên, một hôm, Lâm Bưu và Diệp Quần lại thầm thì chuyện riêng. Lúc này, thư ký gõ cửa vào báo cáo: Văn phòng gọi điện đến nói là nhận được rất nhiều thư nặc danh tố cáo Lâm Phó chủ tịch và đồng chí Diệp Quần, đã sơ bộ kiểm tra ra bút tích của Nghiêm Úy Băng, hỏi là có phải Thủ trưởng cũng đã nhận được những bức thư nặc danh như thế hay không?”

Thư ký vừa lui ra, Diệp Quần gào lên như điên: “Cả cái thành này sắp đầy mưa gió đến nơi. Nhất định anh phải tuyên bố một cách có trách nhiệm với Trung ương. Nếu không, chúng ta chỉ có thể chia tay thôi”.

Lâm Bưu biết là mình không thể xa Diệp Quần, vội nói: “Anh có thể chứng minh, có thể chứng minh”.

Diệp Quần chăm chú nhìn Lâm Bưu cầm bút chì viết bản làm chứng sự “trinh tiết” từ xưa đến nay chưa từng có.

Để làm tham khảo cho hậu thế, đối chiếu so sánh, xin chép lại nguyên văn như sau:

Tôi chứng minh:

1) Khi tôi kết hôn, Diệp Quần là cô gái trinh thuần khiết, sau khi kết hôn luôn luôn đứng đắn.

2) Diệp Quần và Vương Thực Vị cùng những người khác chưa từng có quan hệ yêu đương.

3) Lão Hổ, Đậu Đậu là con cái do tôi và Diệp Quần sinh ra.

4) Tất cả mọi điều trong bức thư phản cách mạng của Nghiêm Úy Băng hoàn toàn là vu cáo

Lâm Bưu

Ngày 14 tháng 5 năm 1966

Diệp Quần gấp giấy làm chứng cẩn thận, bảo thư ký lấy danh nghĩa của Lâm Bưu gửi Trung ương, yêu cầu làm văn kiện để truyền đọc và thảo loạn trong Bộ Chính trị. Thủ đoạn này là để rửa sạch vết nhơ, làm cho Diệp Quần trở thành nữ thánh trinh tiết trắng trong không một vết nhơ.

Thủ đoạn này cũng là để trả thù, đè bẹp Nghiêm Úy Băng và Lục Định Nhất, người chồng không hiểu đầu của tai nheo ra sao của Nghiêm Úy Băng.

2. Nguồn gốc những bức thư nặc danh

Nghiêm Úy Băng là con gái Nghiêm Bộc. Vào thời kỳ đầu của cuộc kháng chiến, học Khoa Văn ở Trường Đại học Trung ương. Lúc ấy Nghiêm Bộc đã ở Diên An, Nghiêm Úy Băng cảm nhận sâu sắc với cuộc kháng chiến đổ máu ở tiền tuyến, còn ở hậu phương thì vẫn chìm đắm trong phồn hoa xa xỉ, thế là cô viết thư cho Tần Bang Hiến (tức Bác Cổ) và nhờ ông ta chuyển cho Nghiêm Bộc cha cô một bức thư. Cuối thư cô viết thêm một câu rất ai oán: “Cha chỉ sinh được một mình con, mà không dạy con”. Nghiêm Bộc đọc xong, cảm khái muôn phần, nước mắt rưng rưng đem thư đưa cho Trần Vân đọc. Sau khi Trần Vân đọc xong bảo: “Nghiêm Úy Băng muốn được ở cạnh cha để cha dạy bảo, rất hay. Bảo với nó là rất hoan nghênh nó đến Diên An học tập”. Thế là Nghiêm Úy Băng tới Diên An.

Đúng lúc ấy, Nghiêm Úy Băng nghe được một số chuyện về Lâm Bưu và Diệp Quần ở Diên An. Qua người cha, bà được biết, luận văn nổi tiếng “Đốm lửa nhỏ có thể thiêu cháy cánh đồng” trong “Mao Trạch Đông tuyển tập” chính là một bức thông điệp Mao Trạch Đông phê bình tư tưởng bi quan của Lâm Bưu. Bà còn được mắt thấy tai nghe một số chuyện xấu xa của Lâm Bưu và Diệp Quần.

Năm 1959, sau Hội nghị Lư Sơn, Lâm Bưu được bổ nhiệm làm Bộ trưởng Quốc phòng, chủ trì công việc hằng ngày của Quân ủy Trung ương. Lâm Bưu làm ra vẻ luôn luôn đúng đắn, rất cách mạng, ra sức kiếm chác cái vốn chính trị, dã tâm muốn leo lên đỉnh cao quyền lực ngày càng lộ rõ. Nghiêm Úy Băng luôn mang trong lòng tinh thần trọng chính nghĩa đã không nén nổi, nhưng không tiện phản ánh lên Trung ương, thế là bà dùng “phương pháp” mà sau này bà tự cảm thấy không thể coi đó là hay, bắt đầu từ năm 1960 đến tháng 2 năm 1966, bà đã viết 23 bức thư nặc danh gửi đi khắp nơi, tố cáo Lâm Bưu và Diệp Quần.

Không phải là không có báo thù, bởi chưa tới lúc. Lâm Bưu bấy giờ đang đưa ra quyển sách đỏ “Trích lời Mao Chủ tịch” được mọi người giơ cao tán dương không ngớt. Vì thế, việc Nghiêm Úy Băng gửi thư nặc danh tuy là một quả bom nguyên tử cỡ nhỏ nổ trong tư dinh của Lâm Bưu, nhưng sau khi Lâm Bưu và Diệp Quần với quỷ kế đa đoan, bụng dạ nham hiểm, thủ đoạn ác độc, cùng bày mưu tính kế khôn khéo ứng phó đã thoát nạn, còn Nghiêm Úy Băng thì tự chuốc lấy tai họa, hơn nữa còn liên lụy đến Lục Định Nhất.

Cuối năm 1965, một người phụ trách Trung ương đã triệu kiến Lục Định Nhất đưa ra bức thư tố giác Lâm Bưu và Diệp Quần do Nghiêm Úy Băng viết và nói: “Trung ương tin là đồng chí không làm chuyện này”.

Tất nhiên Lâm Bưu sẽ không chịu lép một bề, Diệp Quần cùng bọn thủ hạ của bà ta, vắt óc viết một tài liệu, có đầu đề là: “Tám chứng cứ lớn về việc Lục Định Nhất là kẻ chủ mưu đằng sau bức thư phản cách mạng của Nghiêm Úy Băng”. Nói đúng rằng thư nặc danh là do Lục Định Nhất điều khiển, mở “Quán vợ chồng” mục đích là để bức hại Lâm Bưu và cả gia đình, muốn chia rẽ quan hệ giữa Lâm Bưu và các nhà lãnh đạo trung ương v.v...

Một trong những tội chứng hoang đường nực cười là đã tìm ra một bức thư của Lục Định Nhất viết cho Nghiêm Úy Băng vào năm 1965.

Trong bức thư gửi từ Thượng Hải này, Lục Định Nhất bảo với vợ con là ông mua cho bà một chiếc đồng hồ đeo tay bán cương và cho bản thân ông một chiếc đồng hồ đeo tay (chống nước, chống sồc và chống từ). Đây vốn là một chuyện gia đình rất bình thường, nhưng lại bị coi là tội, điều này được Diệp Quần nói là Lục Định Nhất sử dụng tiếng lóng, ý nghĩa thực sự là “bán cương” (khẩu âm ở Vô Tích tỉnh Giang Tô, “cương” là từ đồng âm với “nói”, Lục Định Nhất là người Vô Tích) là bảo vợ chỉ nói một nửa của mình, còn dấu một nửa mà Lục Định Nhất sai khiến. Ba chống (nước, sốc, từ) là biểu thị bản thân mình không nói gì cả, kín miệng như bưng, giống như chống nước, chống sốc, chống từ không để lọt gió vào.

Một tội khác hoang đường hơn là con trai Lục Định Nhất có tên tục là Đức Đức. Diệp Quần nảy ra ý nghĩ kỳ lạ: Sở dĩ đặt tên như vậy là để tưởng nhớ đến Bộ trưởng Quốc phòng Bành Đức Hoài trước đây đã bị cách chức, vì thế cũng oán hận Lâm Bưu đã thay Bành Đức Hoài làm Bộ trưởng Quốc phòng.

Mặc dù khiên cưỡng gán ghép quá đáng, nhưng lại có thể thấy rõ Diệp Quần tính toán thật công phu.

Mặc dù bắt bóng nắm gió đến kinh người, nhưng lại có thể cảm thấy Diệp Quần quỷ kế đa đoan.

3. Điềm chẳng lành ứng nghiệm

Khi Lâm Bưu và Diệp Quần đang bí mật hãm hại Nghiêm Úy Băng, Bắc Kinh tháng 4 đúng vào tiết xuân rạng rỡ, Trung Nam Hải vốn là nội uyển của Hoàng gia, cả một khu đào hồng liễu biếc, khắp nơi chim hót véo von hoa thơm ngào ngạt.

Vườn Tăng Phúc Đường là nơi ở của Lục Định Nhất, ủy viên Dự khuyết Bộ Chính trị, Bí thư Trung ương Đảng kiêm Bộ trưởng Bộ Văn hóa, cũng đua sắc khoe hương, tưng bừng ngào ngạt. Những bông hoa liễu tới tấp bay bám vào người thổi không hết rũ không sạch đã gợi lên thi hứng của nữ chủ nhân “Tăng Phúc Đường” Nghiêm Úy Băng, nó rất giống những bông tuyết bay mù mịt trong không gian... Bấy giờ là tháng 3 nhuận Âm lịch, thật đúng là tuyết trắng bay giữa ngày xuân tươi đẹp, không hiểu vì sao, từ tuyết tháng ba Nghiêm Úy Băng lại liên tưởng đến “tuyết tháng sáu” cũng chính là bi kịch “Nỗi oan của nàng Đậu Nga” nổi tiếng ở nước ta thời cổ. Bi kịch này lấy tuyết rơi tháng sáu trái với quy luật tự nhiên làm tượng trưng, sự tố cáo nỗi oán hờn của một người phụ nữ đức hạnh ngang nhiên bị vu cáo hãm hại phải chịu nỗi oan khuất... Nghiêm Úy Băng hất đầu như muốn rũ bỏ sự liên tưởng không vui không ăn nhập với những cảnh sắc trước mắt. Ai dè liên tưởng ấy không biến mất mà lại làm bà nhớ đến câu chuyện của cô em gái thứ hai Nghiêm Chiêu xảy ra tối qua.

Cô em gái thứ hai Nghiêm Chiêu góa chồng ở tuổi trung niên, vì làm việc ở Trung Nam Hải, lại không có nơi ở, nên chị cả Nghiêm Úy Băng đón Nghiêm Chiêu đến cùng ở trong Tăng Phúc Đường, một là đi làm gần hơn, hai là chị em gần gũi chăm sóc lẫn nhau, bao năm nay sống yên ổn bình lặng. Ai ngờ đêm qua (đêm khuya ngày 27 tháng 4 năm 1966), Nghiêm Chiêu đã đi ngủ, bỗng trở dậy ra khỏi phòng, bật tất cả các đèn trong sân, tìm khắp nơi một cái gì đó. Sau khi tìm không thấy gì, bà ngồi lại một mình ở bên ngoài, cất giọng hát một bài hát buồn não nuột, Nghiêm Úy Băng vẫn chưa ngủ, vội trở dậy kéo Nghiêm Chiêu, dùng tên gọi mà lúc nhỏ bà đặt cho em: “Nhị Mộc Đầu em, làm cái trò ngốc nghếch gì vậy, giữa đêm khuya khoắt chạy ra ngoài hát bài buồn thương ấy làm gì?”.

Nghiêm Chiêu thấy chị, liền bật khóc tức tưởi. Nghiêm Úy Băng sốt ruột, liên tục truy hỏi em đã xảy ra chuyện gì. Nghiêm Chiêu ngẩn ngẩn ngơ ngơ nói: “Buổi tối sau khi đi nằm em như nằm mơ mà lại không phải mơ nghe tiếng ai đó khóc ở trong sân, tiếng khóc rất rõ và rất thương tâm, em ỷ thế mình là gan góc, lại muốn biết rốt cuộc là ai khóc, nên một mình trở dậy xem xét. Nhưng đi khắp trong vườn cũng chẳng thấy cái gì, trong lòng thấy buồn buồn, không buồn ngủ nữa, nên em ngồi ở ngoài một mình cho yên ổn một lúc, đồng thời cũng để nghe xem tiếng khóc có còn xuất hiện nữa hay không, ngồi mãi ngồi mãi chỉ thấy trăng lạnh sao mờ, mây bay như mộng, bất giác nghĩ đến nỗi cô quạnh và bất hạnh của mình, liền thuận miệng cất tiếng hát một bài hát buồn, để gửi gắm và trút đi nỗi buồn đau của mình, rốt cuộc lại làm rầy chị”. Nghiêm Chiêu lại nói, gần đây khi vào đến Tăng Phúc Đường, bà luôn cảm thấy tâm thần bất định, trong sân có một cây lê thường ngày bà vẫn nhổ cỏ vun đất tưới tắm cho nó, mấy ngày nay nó nở hoa trắng đầy cành. Gió nhẹ thổi qua, những cánh hoa trắng rơi lả tả, cả sân ngạt ngào mùi hương, ngan ngát. Nhưng hôm nay bà đi làm về, nhìn thấy cây lê ấy, bà chợt nảy ra một cảm giác là có thể bà sẽ không bao giờ được nhìn thấy nó nữa. Nghiêm Úy Băng bảo: “Em cứ nói thần thần thánh thánh linh tinh gì vậy, bản thân mình kỳ quặc lại còn đi đọa người khác, thôi vào nhà đi ngủ đi cho nó yên!”.

Nghiêm Chiêu vẫn khăng khăng nói: “Chưa biết chừng có giác quan thứ 6 thật đấy chị ạ. Em luôn cảm thấy có một chuyện gì đó, hình như sắp xảy ra chuyện gì đó!”

Bà chị bảo: “Có thể có chuyện gì? Có chuyện cũng không ảnh hưởng gì đến em, chỉ cần có chị thì chẳng thể có chuyện gì xảy ra đối với em, chuyện gì cũng chẳng có!”.

Nghiêm Úy Băng nói vậy là để an ủi Nghiêm Chiêu cũng là để an ủi mình, vì trong lòng bà cũng cảm thấy đã có “chuyện gì đó!”. Từ khi bước vào mùa đông năm 1965, bà luôn luôn không sao thoát nổi tâm trạng buồn bực khó chịu chỉ muốn gào to hoặc chửi mắng ai đó để trút bớt đi, bà từng ngầm tìm nguyên nhân, đã phát hiện thấy tâm trạng khác thường này là do tình thế chính trị trong nước dẫn đến.

Bản thân bà làm việc tại Ban Tuyên truyền Trung ương, Lục Định Nhất chồng bà lại là người phụ trách khối tuyên truyền văn hóa của nước ta, hoặc trực tiếp hoặc gián tiếp đã biết được không ít tình hình. Từ khi “Văn Hối báo” Thượng Hải đột ngột công bố bài viết của Diêu Văn Nguyên phê bình “Hải thụy bãi quan” đến nay, giới văn hóa tư tưởng trong cả nước đều hoang mang lo sợ. Đến tháng 4 năm 1966, độ nóng của bầu không khí chính trị tăng vọt, “Giải phóng quân báo” vốn chỉ phát hành trong nội bộ quân đội, nay đột nhiên lấy lông gà làm thẻ lệnh, hoa chân múa tay hùng hùng hổ hổ thậm chí chỉ tay ra lệnh đối với cái gọi là vấn đề đại cách mạng trong cả nước, tuyên truyền những tin giật gân rằng Đảng và Nhà nước đã bị “sợi chỉ đen”, “bè lũ phản động” tiếm quyền. Giang Thanh “ngôi sao màn bạc” hạng ba ở Thượng Hải thuở xưa đang cùng với Lâm Bưu, Diệp Quần kẻ đã từng cười mũi bà ta đang lam rùm beng. Bọn họ kẻ xướng người họa theo, ra sức tâng bốc thổi phồng làm người ta phải buồn nôn. Còn Chủ tịch Mao Trạch Đông thì lại công khai gật đầu để cho họ chung sức làm cái “Kỷ yếu tọa đàm” gì đó. Cái gọi là “kỷ yếu” này tuy lấy danh nghĩa là “công tác văn nghệ bộ đội” nhưng lại không dính dáng gì đến bộ đội, nói toàn những điều có liên quan đến đại sự của Đảng và Nhà nước, đặc biệt là những chuyện lớn trên mặt trận văn hóa, hơn nữa lại là những việc do Lục Định Nhất quản lý. Những bài viết và xã luận v.v... sặc mùi thuốc súng mà “Giải phóng quân báo” đăng, phần lớn đều có liên quan đến “kỷ yếu” này. Điều đó không thể không làm cho mọi người chú ý: Báo Quân đội và người đứng sau nó rốt cuộc muốn làm gì? Đó là một trong những vấn đề mà Nghiêm Úy Băng lo lắng.

Vấn đề thứ hai làm bà lo lắng là chuyện gia đình, Lục Định Nhất chồng bà vào giữa tháng 2, đi công tác mà chẳng nhắn lại một lời, hơn nữa còn bặt vô âm tín. Không những không viết một bức thư nào, đến điện thoại cũng không thấy gọi về, cho đến chuyện bây giờ ông ở đâu. Đang làm gì? Là một người vợ như Nghiêm Úy Băng mà cũng không hề hay biết. Đây quả là quá khác thường, quá kỳ quặc! Tuy bà vô tình bước chân vào chuyện chính trị, nhưng lại cảm thấy “cái chân” chính trị đang “bước” vào nhà bà. Cũng trong tháng ấy, Bành Chân người mà Lục Định Nhất và bà luôn luôn tôn trọng và tương đối gần gũi, đột ngột bị Mao Trạch Đông phê bình gay gắt, tổ năm người đại cách mạng văn hóa trong đó có Lục Định Nhất do ông chủ trì bị tuyên bố giải tán vào đầu tháng 2, họ cùng thảo luận “Đề cương báo cáo” lên Mao Trạch Đông, lúc ấy đã là văn kiện của Trung ương và được phát xuống các cấp, cũng bị huy bỏ và thu hồi. Lại thêm “Giải phóng quân báo” cùng với những lời nói và việc làm của Lâm Bưu, Giang Thanh và những người đứng phía sau, không có điều gì không làm bà cảm thấy đang có một bóng đen thậm chí là bóng ma đang ngày càng gần càng nặng nề ập xuống đầu bà cũng như cả gia đình bà!

Nghiêm Úy Băng nghĩ bụng, những ảo giác tựa như bóng ma của cô em gái Nghiêm Chiêu phải chăng cũng từ đó mà sinh ra? Bà nghĩ không ra, càng không có cách gì nói ra được. Bà đành vừa dỗ dành vừa khuyên bảo, kéo Nghiêm Chiêu vào phòng đi ngủ.

Khi họ tỉnh dậy đã là ngày 28 tháng 4, chính ngày hôm ấy một sự việc còn đáng sợ hơn cả ảo giác và giấc mơ ma quỷ quả nhiên đã xảy ra!

Từ sáng sớm Nghiêm Chiêu đã đi làm. Ban Tuyên truyền Trung ương nơi Nghiêm Úy Băng làm việc, vì tình hình chính trị ngày càng nghiêm trọng khuấy động làm cho mọi người chẳng ai yên tâm làm việc, không đi làm thì lại khỏi phải thấy những điều chướng mắt, nên Nghiêm Úy Băng không đi. Qua hai ngày nữa là đến ngày Quốc tế lao động 1 tháng 5, Nghiêm Úy Băng muốn tranh thủ thời gian thu dọn nhà cửa một chút, chuẩn bị cả nhà về nghỉ lễ. Các con cũng sẽ về, Lục Định Nhất xa nhà đã hơn hai tháng, nếu về nhà nghỉ lễ 1-5, hai ngày này phải về tới nhà rồi, bà muốn sắp xếp lại để cả nhà cùng hưởng niềm vui sum họp, để vơi bớt nỗi buồn trong lòng. Ai biết điều này lại trở thành niềm mơ ước khó thành hiện thực. Niềm vui sum họp mà bà khát khao không bao giờ xuất hiện nữa!

Gần đến 11 giờ trưa, Nghiêm Úy Băng đang bận bịu dọn dẹp thì chuông điện thoại phòng khách reo vang, bà dừng tay cầm lấy ống nghe hỏi: “A lô, ở đâu đấy ạ?”

“Tôi là X X X”, Đối phương đáp.

“À, Phó ban X đấy ạ, tôi là Úy Băng đây”. X X X là Phó ban phụ trách tổ chức của Ban X X, Nghiêm Úy Băng khá quen thuộc và tôn trọng ông ta. Ông ta biết Lục Định Nhất không có nhà, rõ ràng cú điện thoại này là gọi cho mình, nên lại hỏi: “Có việc gì không ạ?”

“Là thế này, Nghiêm Úy Băng, đồng...” không hiểu vì sao, Phó ban X thuận miệng gọi đối phương, nhưng lại nuốt ngay từ cuối cùng, “đồng chí” mà lại không “chí” nữa. Có điều Nghiêm Úy Băng không hề để ý, chỉ thấy đối phương nói tiếp: “Như thế này, tôi sẽ đến gặp chị, chị đừng đi đâu”.

Nghiêm Úy Băng vội nói: “Nếu có việc gì, hay là tôi sẽ đến, anh đừng đích thân đến, tôi không dám”.

“Không, không, chị đừng động đậy, để tôi đến!”

Phó ban X lúc bình thường nói năng rất thận trọng, hình như hôm nay rất hấp tấp, vừa mới bật nói ra câu: “Đừng động đậy!” hình như câu tiếp sau sẽ là “giơ tay lên!”. Nghiêm Úy Băng cũng chẳng nghĩ kỹ, nghe thấy đối phương trong điện thoại hình như cố nói với giọng bình tĩnh: “Chị đừng đi đâu, đừng đến đây, cứ ở nhà đợi, tôi sẽ đến ngay”.

Không đợi Nghiêm Úy Băng đáp lại, đầu dây kia đã gác máy. Bà ngạc nhiên ngắm nhìn chiếc ống nghe đang cầm trên tay. Ông Phó ban X này, hôm nay làm sao vậy, trước đây cũng không có tiếp xúc cá nhân gì, sao bỗng nhiên hôm nay lại muốn đến “thăm” mình? Nếu có việc gì có thể bảo mình đến, nhưng ông ta lại đích thân ra tay, tiếng nói trong điện thoại lại có vẻ hấp tấp, vì sao thế nhỉ? Bà vốn muốn đi, nhưng đối phương lại gác máy, đành phải theo lệnh ở nhà đợi. Bà không còn cách nào hơn, nhếch miệng cười nhạt, gác máy. Chẳng còn lòng dạ nào để làm việc gì nữa. Thuận tay bà kéo tấm vải trải phẳng trên xa-lông và trên bàn, rồi bưng đến bộ ấm trà đất nung màu nâu đỏ để chuẩn bị mời khách, lặng lẽ đợi ông Phó ban X đến.

Mới hơn mười phút trôi qua, phía ngoài sân Tăng Phúc Đường đã vang lên tiếng ô tô, Nghiêm Úy Băng nghe ra không phải là một chiếc. Một lát sau đã thấy Phó ban X xuất hiện ở cổng, lại thấy ông ta quay đầu gọi một người nào đó, rồi một mình ông ta đi vào. Nghiêm Úy Băng tất tả chạy ra đón: “Chào thủ trưởng X, hoan nghênh anh đến chơi, để anh phải đến nhà, thật không phải”. Vừa nói vừa chìa tay về phía khách.

Ai ngờ, Phó ban X lại như không nhìn thấy bàn tay của bà chìa ra. Đến câu chào hỏi hàn huyên thông thường cũng không, càng không nhận lời mời nhiệt tình của bà vào ngồi uống nước. Lạnh lùng nói ngay: “Ban Tổ chức Trung ương tìm chị đến nói chuyện”. “Gặp tôi?” Nghiêm Úy Băng nghi ngờ hỏi, lại thầm nghĩ chỉ có một tý việc như vậy, có thể nói trong điện thoại, Phó ban X hà tất phải đích thân đến, có điều đã đến đây thì phải tiếp đãi tử tế liền gật đầu đồng ý: “Vâng!” Lại nói tiếp: “Tôi sẽ đạp xe đến ngay...”

Phó ban X nói: “Không, chị đi ngay bây giờ! Ngoài kia có xe đón chị đi”.

“Sao?” Nghiêm Úy Băng thấy lạ. Ban Tổ chức Trung ương ở gần như vậy, sao lại phải dùng xe hơi để đón? Sững người một lúc rồi lại hỏi: “Nói chuyện gì, anh có biết không?”

“Không rõ, ừ không rõ lắm”.

“Sao lại gấp như vậy, lại đi ngay bây giờ?”

“Điều đó, cũng không rõ”.

“Rút cuộc thì có chuyện gì vậy?”.

Phó ban X quay đầu lại nhìn xung quanh không có ai liền nói nửa câu: “Hình như là, chị và Diệp Quần…”

“Với Diệp Quần cái gì?”

“Các chị - chuyện bất hòa - đấy!”

Chuyện Nghiêm Úy Băng và Diệp Quần “cãi nhau” ở cửa hàng cung cấp đặc biệt, từ lâu đã đồn ầm khắp Trung Nam Hải và các cơ quan Trung ương như Ban Tuyên truyền Trung ương. Tổ chức muốn chính thức tìm hiểu sự việc này. Có thể và cũng là tất yếu, nhưng Phó ban X vốn có thể khẳng định ở nửa câu sau và thêm một chữ “đấy”, vô tình làm cho vấn đề có vẻ huyền bí. Nghiêm Úy Băng vẫn không nghĩ kỹ thêm nữa, vì vị Phó ban đã nhắc đến Diệp Quần lại đưa đến sự tức giận của bà, cũng phải nói với Ban Tổ chức Trung ương, họ cũng phải quản chuyện này. Liền nói với Phó ban X: “Được thôi, tôi sẽ đi”. Bà vốn dĩ muốn vào nhà khoác thêm chiếc áo ngoài, thấy Phó ban X vẫn đứng đợi, nên chỉ vuốt lại mái tóc, kéo hai vạt áo cho thẳng, đi đôi giày vải thường đi ở nhà, rồi đến bên cửa nhường bước, chìa tay tỏ ý mời khách ra trước. Ai ngờ người khách lại lùi lại đi sau. Nghiêm Úy Băng lấy làm lạ liếc nhìn ông ta, nghĩ bụng đi thì đi, dù sao thì việc chung làm chung, bất tất phải quá khách sáo, bà rảo bước đi ra khỏi phòng khách.

Nghiêm Úy Băng vừa ra khỏi cổng Tăng Phúc Đường thì thấy hai người vạm vỡ đi thẳng đến trước mặt, mỗi người đi sát một bên một cách rất không lễ phép, hơn nữa còn nắm chặt hai vai bà, bà đang muốn hỏi phó ban X có chuyện gì vậy thì lại thấy ông ta cúi đầu vội vã chuồn đi chỗ khác, bản thân bà cũng không kịp nghĩ gì cả, đã bị hai người vừa túm chặt vừa đẩy lên chiếc xe con màu đen đang đỗ ở dưới chân tường, bà đưa mắt nhìn số xe thì phát hiện đó là xe của Bộ Công an, đang muốn hỏi gì đó thì đã bị ấn vào trong xe, hai người bắt bà một người bên trái một người bên phải ép chặt, bà chợt như rơi vào trong cơn ác mộng, rất muốn giãy thoát và tỉnh táo lại một chút, nhưng lại nghe thấy tiếng hai người khẽ dằn giọng:

“Không được nói, không được động đậy!”

Cuối cùng bà hiểu được rằng, mình đã bị “dụ bắt” hoặc “bắt cóc”. Tuy bà ở trong vòng thành đỏ Trung Nam Hải có hệ an toàn nhất trong cả nước.

Nhưng lúc ấy bà không ngờ được rằng ông Phó ban X đã vâng lệnh dụ bắt bà ấy cũng như bà không ngờ tới là sau khi đã chăm chỉ với công việc, tận tâm tận lực hoàn thành xong nhiệm vụ thì cách vài ba tháng sau bản thân ông ta cũng bị tóm.

Khi Nghiêm Úy Băng ra khỏi Tăng Phúc Đường không để ý ngoài sân còn có một chiếc xe khác đỗ ở đó, đợi khi bà được “mời” đi, mấy người ở trong xe lập tức nhảy xuống, xông vào Tăng Phúc Đường tiến hành lục soát triệt để cả nhà Lục, Nghiêm. Do họ là người của Bộ Công an, so với việc khám xét nhà cửa mà về sau được gọi là phá phách và cướp bóc vẫn còn rất chính sách. Nhưng, mặc dù trình độ chuyên môn khám xét rất cao, vẫn không khám thấy bất cứ “tài liệu tang vật” hoặc “công cụ gây án” để tiến hành “hoạt động phản cách mạng” mà họ tưởng tượng ra, càng không có loại “điện đài bí mật” gì đó. Chỉ phát hiện được nhiều thứ nhất trong gia đình này là tư liệu sách tạp chí văn học, lịch sử, kinh tế, triết học cổ kim đông tây các loại chất đầy trong tất cả các tủ, ngoài ra còn có thơ từ Mao Trạch Đông mà Lục Định Nhất chép lại để tự thưởng thức trong đó có một bức thư pháp chép bài “Tiết Viên Xuân Tuyết” được bồi dán treo giữa nhà, không những thể hiện sự yêu thích tài hoa của người viết, mà còn thể hiện sự kính yêu sâu sắc của ông đối với lãnh tụ. Đây là “lễ rửa tội” đầu tiên đối với gia đình họ Lục, kế tiếp những lần sau không còn là “lễ rửa tội” nữa, mà hoàn toàn là một sự cướp sạch. Có điều, tất cả những việc ấy Nghiêm Úy Băng đều không biết, vị nữ chủ nhân của Tăng Phúc Đường không còn quản nổi cái nhà ấy nữa, ngay sự sống chết an nguy của chính mình bà cũng không quản nổi!

4. Lao đầu vào bức tường xi măng

Chiếc xe hơi bắt cóc Nghiêm Úy Băng, đàng hoàng chạy ra khỏi cửa tây có treo quốc huy trang nghiêm của Trung Nam Hải, chỉ ngoặt có một lần đã tiến vào một cái sân bên ngoài không có gì nổi trội.

Nghiêm Úy Băng bị giải xuống xe, định thần lại bà đã nhận ra đây là số nhà X, ngõ hơi chếch đối diện với cửa tây của Trung Nam Hải, cách bức tường cao màu đỏ uy nghi chỉ hơn 100 mét. Tăng Phúc Đường nơi gia đình họ Lục ở cũng chỉ “xa bằng tầm một mũi tên bắn” như vẫn thường nói. Nghiêm Úy Băng lúc bình thường vẫn thường xuyên đi qua bên ngoài sân này, nhưng chưa từng vào đó, mà cũng chẳng bao giờ muốn vào. Vì bà biết đó không phải là “chỗ tốt” mà là nhà tù bí mật xây dưới chân tường Trung Nam Hải, hoặc gọi là trại tạm giam. Nghiêm Úy Băng không sao hiểu nổi rằng mình sẽ trở thành “người khách” của nơi này.

Như mơ mà không phải mơ, Nghiêm Úy Băng nửa rõ ràng nửa mơ hồ, chưa kịp tỏ sự kinh ngạc và bật ra tiếng kêu thì ánh mắt bị hút vào mấy cây trúc đào đang nở rộ hoa. Bà là một nữ thi sĩ yêu tha thiết cuộc sống và tất cả những cái đẹp, là một nữ chủ nhân đầy nhiệt tình, thùy mị, nết na, hiền dịu, trước những bông hoa trúc đào đỏ tươi rực rỡ sáng rực và cánh lá dài xanh mướt phút chốc bà như đã quên hết tình cảnh và chỗ đứng của mình...

“Phần tử phản cách mạng Nghiêm Úy Băng, mi đã bị bắt”. Một giọng nói mang đậm khẩu âm Hà Bắc, phát ra từ miệng một người đàn ông có vẻ là cán bộ chừng trên dưới 50 tuổi.

“Trò cười!” Nghiêm Úy Băng vừa ngẩng đầu đã bị ấn xuống, tức giận nói. “Ai là phản cách mạng, dựa vào cái gì mà bắt tôi? Tôi phạm pháp cái gì?”

“Mi phạm tội ác tầy trời không dung thứ được”. Người đàn ông có giọng Hà Bắc lại nói: “Mi tự biết”.

“Tôi biết cái gì?” Nghiêm Úy Băng quả thật cảm thấy rất buồn cười, nhưng đây lại không phải là nói đùa, liền nửa như biện bạch nửa như tự nói với mình. “Tôi chẳng biết cái gì!”.

“Cái gì mi cũng biết! Làm sao mi lại có thể không biết?” Lại một giọng xin xít của một người đàn bà bật ra. “Mi điên cuồng bức hại, âm mưu sát hại Phó Chủ tịch Lâm Bưu và cả nhà ông, mi có biết tội không?”

“Tôi không biết”, không đợi Nghiêm Úy Băng nói hết câu, người đàn ông nói giọng Hà Bắc ra lệnh: “Khám người”.

Gần như cùng lúc bốn người đàn bà vạm vỡ như đàn ông xông ra, cả bốn người xô đến, tay năm tay mười lột hết quần áo chỉ để lại quần áo lót. Bốn người đàn bà chỉ còn thiếu phanh ngực mổ bụng Nghiêm Úy Băng nữa mà thôi, làm bà bị sỉ nhục đến mức muốn gào, muốn khóc, muốn chửi bới! Một luồng lạnh buốt tim chảy từ trong ra ngoài, làm bà nhanh chóng bình tĩnh trở lại, nghiến chặt hàm răng không có bất cứ một phản ứng gì, tựa hồ như đã tê dại, để mặc cho mấy người hình như là đàn bà lục soát khắp người: từng phân từng tấc của mỗi chiếc áo chiếc quần, đến đôi giày vải cũng bị xé rách để tìm kiếm. Nghiêm Úy Băng lặng lẽ nhìn họ, bản thân bà cũng hy vọng họ thật sự có thể lục ra được một chút gì đó để khỏi phụ sự “lao động cần cù” của họ. Đáng tiếc, họ không tìm thấy gì.

Bây giờ cũng chỉ mới tháng 4, không ít người vẫn mặc áo len. Nghiêm Úy Băng trên mình không quân áo vẫn đứng trơ, bà cảm thấy khí lạnh thấm vào người, bất giác run lên cầm cập, bà nhìn thấy trên chiếc giường bên cạnh có một chiếc chăn len cũ, liền với tay cầm lấy muốn quấn vào người cho đỡ rét, ai ngờ chưa đợi bà quấn vào người, đã nghe tiếng quát của người đàn ông nói giọng Hà Bắc: “Bỏ xuống!”

Tấm chăn bị giằng vứt xuống đất, Nghiêm Úy Băng bị kéo xiêu nghiêng, hai tay chới với mấy lần mới giữ được thăng bằng không bị ngã.

Người đàn ông quát: “Mi còn muốn lên mặt à? Bây giờ phải đập cho mất cái kiểu lên mặt của mi!”

Nghiêm Úy Băng ngước nhìn người đàn ông với vẻ đầy khinh bỉ, bây giờ ở đây rõ ràng bà đang trên người không còn quần áo chẳng có một chút thể diện nào lại bị coi là “lên mặt”.

Bắt đầu từ hôm ấy, Nghiêm Úy Băng bị thẩm vấn bức cung hết ngày đến đêm không ngừng không nghỉ. Nhân viên thẩm vấn và bọn canh gác mỗi ngày chia làm bốn ca, luân phiên liên tục tác chiến. Nhân viên thẩm vấn mỗi lần thay phiên chỉ ngừng năm sáu phút, Nghiêm Úy Băng không kịp cả việc đi vệ sinh, chỉ có thể tranh thủ thời gian gặm mấy miếng bánh đúc ngô mà họ quẳng cho, không đợi nuốt hết, vòng thẩm vấn sau đã bắt đầu. Mới đầu bà còn nghe câu hỏi của người thẩm vấn, về sau dần dần nghe gì biết vậy, cho đến khi hoàn toàn không nghe và cũng kệ thây. Một là vì bản thân bà vừa mệt, vừa buồn ngủ, vừa đói vừa khát, từ không còn sức để phản ứng phát triển đến hoàn toàn mờ ảo vì choáng; hai là phát hiện họ hỏi đi hỏi lại hầu như không có nội dung gì mới, chỉ trở đi trở lại hỏi bà một việc là đã “điên cuồng bức hại” và “âm mưu sát hại” Phó Chủ tịch Lâm Bưu và đồng chí Diệp Quần phu nhân kính yêu của họ như thế nào. Lặp đi lặp lại cùng một nghĩa, quanh đi quẩn lại, người này thì bắt bà thú thật, kẻ kia lại truy bức bà nhận tội, thẩm vấn tới mức sau này đến ban ngày ban đêm, trời trên đất dưới, đông trái tây phải bà đều không nhận ra nữa.

Cuối cùng bà thực sự không chịu nổi đã lao đầu vào bức tường xi măng...

5. Một văn kiện có một không hai triệu hồi Lục Định Nhất

Tháng 4 năm 1966, Nghiêm Úy Băng bị tạm giữ để thẩm tra, để tránh sự hiềm ghét, Lục Định Nhất đã rời Bắc Kinh đi thị sát ở nơi khác. Tháng 5 năm ấy, Lục Định Nhất đang ở Hợp Phì, một chiếc chuyên cơ hỏa tốc đón ông về Bắc Kinh tham gia Hội nghị Bộ Chính trị mở rộng.

Trong cuộc họp, bức thư nặc danh của Nghiêm Úy Băng, được làm viên đạn chủ yếu để tấn công Lục Định Nhất. Lâm Bưu đích thân xung trận, càng cố sức gắn bức thư với chính biến.

Lục Định Nhất là ủy viên Dự khuyết Bộ Chính trị, Bí thư Ban Bí thư, khi đang ở Hợp Phì “điều tra nghiên cứu” đột ngột nhận được điện thoại của Uông Đông Hưng người phụ trách Văn phòng Trung ương gọi, thông báo cho ông lập tức về ngay Bắc Kinh, tham gia Hội nghị Bộ Chính trị mở rộng.

Khi chiếc máy bay đặc biệt đón Lục Định Nhất về Bắc Kinh bay lên bầu trời, tinh thần ông chợt cũng bay lên không trung. Nhưng, ông không ngờ được rằng cuộc đời chính trị của mình, cũng từ đó đi đến đầu cuối. Bắc Kinh đang chờ ông không phải hoa tươi tháng 5 và tiếng cười ngày hội, mà là “án tử hình về chính trị” điều mà ông chẳng hề nghĩ tới, cái gia đình êm ấm của ông đang ở Trung Nam Hải xinh đẹp, đối với ông nó giống như một bài thơ Đường đã miêu tả:

Phiên âm:

Khứ niên kim nhật thử môn trung,

Nhân diện đào hoa tương ánh hồng

Nhân diện bất tri hà xứ khứ

Đào hoa y cựu tiếu đông phong

Dịch nghĩa:

Ngày này năm ngoái đứng trong cửa này,

Mặt người và hoa đào chiếu vào nhau rạng lên ánh hồng

Bây giờ không biết người ấy đã đi đâu

Chỉ còn hoa đào vẫn đang cười với gió đông xưa.

Dịch thơ:

Ngày này năm ngoái đứng trông,

Hoa đào vẻ mặt ánh hồng rạng tươi.

Mà nay người đã đi rồi

Còn hoa đào vẫn đang cười gió đông.*

Tuy có sức tưởng tượng phong phú, nhưng Lục Định Nhất cũng không thể nào tưởng tượng nổi, chính trong hơn hai tháng ông xa Bắc Kinh, ở Trung Nam Hải và Tăng Phúc Đường với “Hoa đào vẻ mặt ánh hồng rạng tươi” mà ông thân quen, đã nảy sinh biết bao nhiêu chuyện khó có thể tưởng tượng được. Nghiêm Úy Băng vợ ông đã bị bắt cóc đi từ cái nhà khách của Tăng Phúc Đường trong Trung Nam Hải giữa thanh thiên bạch nhật; đến cô em vợ Nghiêm Chiêu cũng đội ngột mất tích, đang bị “cách ly” ở một “nơi xa mờ mịt nào không biết”. Ông càng không thể nghĩ đến ngôi nhà ở Tăng Phúc Đường của mình đã bị phá tan hết, hoàn toàn sụp đổ và ông không thể về đó được nữa.

Lục Định Nhất đáp máy bay về đến Bắc Kinh. Vừa xuống máy bay thì được thông báo: “Mao Chủ tịch muốn đồng chí về tham gia Hội nghị Bộ Chính trị mở rộng”. Lúc ấy Bộ Chính trị đã họp một loạt cuộc họp, trong đó có một cuộc họp, Lâm Bưu đã đột ngột công bố một điều ít người biết đến, ông ta đã sáng tạo ra một “văn kiện” đặc biệt. Chứng minh Diệp Quần là gái trinh.

Đây là một “văn kiện lịch sử” từ xưa đến nay chưa từng có, các ủy viên Bộ Chính trị Trung ương Đảng Cộng sản Trung Quốc đã truyền đọc một cách trịnh trọng và tiến hành thảo luận một cách thận trọng nghiêm túc. Sự việc kỳ lạ này chắc là mấy ngàn năm ở Trung Quốc và mấy trăm năm trên thế giới chưa chắc đã gặp được một lần, rất có thể là sự việc có một không hai xưa nay chưa từng có.

Vì sao Lâm Bưu phải làm sự việc xấu xa đó? Chính sau khi chị em Nghiêm Úy Băng đã bị “bắt giữ”, mấy lần Diệp Quần đã ngang ngược xảo trá bắt Lâm Bưu phải trịnh trọng tuyên bố cải chính tin đồn nhảm để xóa bỏ ảnh hưởng. Thế là Lâm Bưu đã viết cho Bộ Chính trị bản “Tuyên bố trang nghiêm” ấy.

Lục Định Nhất vội vội vàng vàng về đến Bắc Kinh, theo thời gian và địa điểm đã định đến phòng họp của Bộ Chính trị, khi đến nơi, hội nghị đã bắt đầu. Mắt ông vốn không được tốt nên khi vào hội trường đã không nhận ra có điều gì khác thường. Ví dụ trước khi ông đi điều tra nghiên cứu, người thay mặt Trung ương bàn bạc với ông là Bành Chân hôm nay không có mặt: những người đáng ra không nên có mặt ở đây là Trương Xuân Kiều nguyên là Trưởng ban Tuyên truyền của Thành ủy Thượng Hải vốn là cấp dưới của ông và một số người khác lại có mặt. Ông càng không chú ý đến những người trước đây khi họp thường vì bị ốm hoặc đang bận việc ở địa phương xin nghỉ không đến như Lâm Bưu và Khang Sinh thì nay lại nghiễm nhiên ngồi ở vị trí trung tâm của hội trường, hơn nữa còn từ trên cao nhìn chằm chằm vào ông, còn ông thì lại ngồi ở vị trí đối diện với họ. Tất cả những điều ấy ông không để ý, chỉ khi chào các đồng chí đến trước mới cảm thấy phản ứng của họ không nhiệt tình cho lắm, thiếu mất cái bắt tay thăm hỏi, hàn huyên thân thiết thông thường vẫn có, càng thiếu mất không khí vui vẻ náo nhiệt cần thiết. Ông phớt lờ như không thấy gì, không nghĩ gì và càng không nghĩ đến những điều xấu, bình tĩnh ngồi vào vị trí, muốn yên lặng nghe nội dung hội nghị hôm nay.

Hội nghị trong bầu không khí quá ư nặng nề, đã im lặng hồi lâu, Lâm Bưu ngồi đối diện với Lục Định Nhất, đột ngột hùng hổ tức giận, quát gọi thẳng tên ông: “Lục Định Nhất! Anh...”

“Tôi, tôi đã làm sao!?” Lục Định Nhất ngạc nhiên ngẩng đầu không hay biết gì cả, Lâm Bưu đang trừng mất nhìn chằm chằm vào ông, do tức quá mà nghiến chặt răng, nên đã nín bặt ở nửa câu sau. Một lúc lâu sau, mới tiếp tục nói:

“Ngày nào anh cũng muốn đổi đời, ngày nào cũng muốn đổi đời?” Lục Định Nhất không hiểu ra sao, đắn đo do dự nói: “Đổi đời, đổi cái đời gì?”

Lâm Bưu với một giọng gay gắt: “Anh hãy nói, anh cùng vợ anh là Nghiêm Úy Băng câu kết với nhau, trong thời gian dài dùng cách viết thư nặc danh v.v... công kích và vu cáo một cách ác độc đồng chí Diệp Quần và tôi, còn cả nhà tôi nữa! Anh hãy nói, mục đích của các người là gì? Vì sao thực hiện âm mưu này? Anh phải lập tức nói rõ với Đảng!”.

Không khí trong cả hội trường, phút chốc như đông đặc lại. Lâm Bưu do nói năng quá xúc động và dùng sức, nên phải vội vã thở gấp. Lục Định Nhất hình như vẫn chưa định thần lại, kinh ngạc nhìn người chống lại mình, lại nhìn những người ngồi dự họp chung quanh, chỉ thấy có người vội quay đầu nhìn đi chỗ khác, có người cúi đầu trầm ngâm suy nghĩ, cũng có người ngẩng đầu nhìn ông, chỉ qua những ánh mắt có thể nhận thấy có mấy loại: Một loại là kinh ngạc và bất an, một loại quan tâm và đồng tình, còn một loại tỏ ra phẫn nộ theo như kiểu Lâm Bưu. Có điều tất cả mọi người đều im lặng không nói một lời nào.

Lục Định Nhất tuy là một thư sinh, nhưng lại là một chiến binh kỳ cựu trong trường chinh, gió mưa thậm chí cả bão tố trong mấy chục năm cách mạng đã trải qua không ít, ông đã rất nhanh chóng trấn tĩnh lại từ sự tập kích bất ngờ của Lâm Bưu. Ông đã phát hiện thấy “điểm bắn” của “hỏa lực tập kích của đối phương” chỉ ở “đột phá khẩu” là Nghiêm Úy Băng viết thư nặc danh, liền cố hết sức bình tĩnh dùng những lời lẽ ôn hòa để giải thích.

“Vấn đề này, tôi có thể trình bày. Vì tình hình ban đầu của sự việc, không phải là” - Ông ngẩng đầu nhìn Lâm Bưu nói tiếp: “Không phải như anh vừa mới nói. Nghiêm Úy Băng viết thư nặc danh gì đó, tôi hoàn toàn không biết, cô ấy đã không bàn gì với tôi thì không thể nói là câu kết gì đó! Bản thân tôi chưa bao giờ phát hiện cô ấy viết thư gì, về chuyện này tổ chức có thể điều tra, hoàn toàn có thể điều tra rõ ràng”.

Ông vốn còn muốn nói thêm một điều gì đó, thì lại nghe thấy tiếng quát gay gắt của Lâm Bưu:

“Anh, anh ngụy biện! Chuyện của vợ anh, làm sao anh lại không biết?”

“Cái đó chưa chắc!” Lục Định Nhất có thể nói năng nhưng lại không giỏi biện luận, thuận miệng nói ra một câu. Đứng trước vị Phó Chủ tịch Trung ương không giữ thể diện hà hiếp người khác quá đáng, ông đã thủng thẳng thêm một câu không mặn không nhạt: “Chuyện chồng không biết vợ làm, chẳng phải đầy ra đấy ư?”. Nói xong còn bướng bỉnh nhìn thẳng vào Lâm Bưu.

Lục Định Nhất một người thường khá nghiêm túc không cười nói tuỳ tiện đã bất ngờ bật ra một câu có vẻ như bình thường nhưng lại có tính chất đối đầu, hơn nữa lại rất hóm hỉnh, làm tất cả mọi người dự họp ngẩn ra. Chuyện mà trong thư nặc danh của Nghiêm Úy Băng nói không ngớt được lan truyền, lại thêm “bản làm chứng là trinh tiết” do đích thân Lâm Bưu viết được truyền đọc, nên đã trở thành đầu đề các câu chuyện cười, xì xào bàn tán từ trên xuống dưới, câu nói rất hóm hỉnh của Lục Định Nhất, đã đâm bị thương vị Phó Chủ tịch này.

Quả nhiên nhìn mặt Lâm Bưu, mới đầu ông ta tức đến bạc mặt, tiếp đó là sự phẫn nộ cực độ rồi đỏ bừng như bị ai đó tát thẳng vào mặt, mồm há ra mấp máy nhưng không nói được một tiếng nào, cứng đờ ra mất mấy phút, sau đó ông ta đột ngột giậm hai chân, giơ tay phải lên, chỉ thẳng vào Lục Định Nhất nói:

“Ta, ta, rất mong có một khẩu súng... sẽ bắn chết mi!”.

Ngón trỏ tay phải của ông ta cùng với tiếng chửi, co gập lại như kéo cò súng. Bắn tất cả những viên đạn tràn đầy căm hận trong ý niệm của ông ta vào đầu đối phương.

Mọi người không thể không vui mừng vì may mà Trung ương đã sớm có quy định, tất cả mọi người vào Trung Nam Hải tham gia hội nghị cao cấp của Đảng đều không được phép mang theo vũ khí. Nếu không hôm nay nhất định có thể sẽ được xem màn kịch khủng khiếp “máu phun ở Bộ Chính trị”.

May mà lúc ấy, trong tay Lâm Bưu không những không có súng thật, hơn nữa có súng thì hình như cũng chỉ có một viên đạn. Sau khi ông ta vừa mới bắn đi “phát đạn” ấy thì nó lại bị xịt không nổ, tuy đôi mắt tức giận nhìn đến mức vã mồ hôi, cánh tay vốn giơ lên “ngắm đúng” vào đầu Lục Định Nhất lại run lẩy bẩy buông thõng xuống như bị liệt. Còn Lục Định Nhất kẻ thù của ông ta thì lại ngồi yên không nhúc nhích một chút nào như không có chuyện gì xảy ra, tựa hồ như đang ngẫm nghĩ và thưởng thức câu trả lời hóm hỉnh của mình vừa nãy. Khi hai bên đang căng thẳng đối chọi trong cuộc “chiến tranh lạnh” giữa chừng lại xuất hiện một “Trình Giảo Kim” đến cứu giá. Một giọng nam trung nói ngọng tiếng Sơn Đông gào lên:

“Lục Định Nhất, mi là một tên đặc vụ!”

Lục Định Nhất người bị coi là đặc vụ không ngẩng đầu, chỉ dựa vào tiếng nói đã nghe ra câu này bật ra từ miệng người nào. Ông lạnh lùng nói:

“Đồng chí Khang Sinh”

“Ai là đồng chí của mi?” Cái giọng ngọng nghịu Sơn Đông gào lên. Lục Định Nhất lại lạnh nhạt nói: “Được thôi, thì coi là không phải, có điều tồi muốn nhắc nhở anh một chút, bây giờ không phải là cái thời kỳ chỉnh phong, năm 1942, anh còn muốn làm cái trò “cứu phong trào” ở Diện An nữa sao?”

Chỉnh phong ở Diên An vốn là phong trào giáo dục chủ nghĩa Mác - Lênin phổ cập mà nội dung là “chống chủ nghĩa chủ quan để chỉnh đốn phong cách học tập, chống chủ nghĩa bè phái để chỉnh đốn tác phong của đảng viên, chống đảng Bát Cổ để chỉnh đốn văn phong” do Mao Trạch Đông khởi xướng, Khang Sinh gây thêm rắc rối, mượn cớ thẩm tra cán bộ, lợi dụng phong trào chỉnh phong, vu cáo hàng loạt cán bộ, đặc biệt là những thanh niên trí thức từ khu trắng đến là “đặc vụ Quốc dân Đảng”, “đặc vụ Uông Tinh Vệ” và “đặc vụ Nhật Bản” v.v... làm cho rất nhiều đồng chí bị tổn thương, oan uổng. Về sau việc này được Trung ương chấn chỉnh sửa chữa, nhưng mọi hình vi của Khang Sinh lúc ấy đã để lại những ấn tượng xấu xa vô cùng sâu sắc trong lòng những người đã đích thân trải qua.

Trong cách mạng văn hóa, Khang Sinh lại diễn lại trò này, luôn luôn vô cớ tùy tiện bảo người khác là “đặc vụ”, “phản bội” v.v... để áp chế và đánh đổ người phản đối. Lúc này thấy Lâm Bưu không địch lại được Lục Định Nhất nên vội vàng dâng “pháp bảo” truyền thống của ông ta, nào ngờ Lục Định Nhất cũng là người sành sỏi, chẳng thèm để ý đến trò ấy của ông ta, ông ta bèn dâng một “pháp bảo” khác ghê gớm hơn, lại nói tiếp:

“Giỏi! Mi dám chống lại cuộc chỉnh phong ở Diên An hử, chỉnh phong là do Mao Chủ tịch đích thân lãnh đạo, chống chỉnh phong là chống lãnh tụ vĩ đại, thống soái vĩ đại, người thầy...”. Ông ta còn muốn nói tiếp từ vĩ đại nữa, nhưng cả hội trường đã ầm ầm, hội nghị không có cách gì tiếp tục họp nữa. Khang Sinh thấy “pháp bảo” của mình không trị nổi đối phương, không ép được người khác, vội vàng cao giọng, vung thanh “thượng phương bảo kiếm” đặt người ta vào chỗ chết.

“Lục Định Nhất, bây giờ ta thay mặt trung ương tuyên bố: Từ hôm nay trở đi, sẽ thực hiện việc cách ly để thẩm tra đối với anh, hãy thành khẩn mà thú nhận tội lỗi của mình đi!”.

Hội nghị cũng vội vã kết thúc, chấm hết trò khôi hài “nghiêm túc”.

Lâm Bưu một con người “đánh được thì đánh, đánh thua thì đi”, dưới sự yểm hộ của các quân sư như Khang Sinh v.v... thu binh hồi triều. Lục Định Nhất vốn là thư sinh, tuy chỉ nói chậm rãi nhỏ nhẹ mà đã thắng được “kẻ địch mạnh” ngay từ trận đầu, nhưng cuối cùng cánh tay không kéo được đùi, ông bị đẩy ra khỏi hội trường mà không được biện bạch.

6. Cát thây chính trị, “phơi” giữa chợ để dọa mọi người

Lục Định Nhất là chồng của Nghiêm Úy Băng, đương nhiên là kẻ đứng sau đen tối phản cách mạng, ông là Trưởng ban Tuyên truyền của Trung ương Đảng mà Ban Tuyên truyền Trung ương trước đấy đã được xác định tính chất là “điện Diêm Vương”, đương nhiên ông là “Diêm Vương sống” không lật đổ không được. Nhưng dù thế nào ông cũng không ngờ được rằng mình lại bị coi là nhân vật thứ ba của “Tập đoàn có âm mưu chống Đảng” mới, nhân vật số một là Bành Chân một người trung thành vô hạn với Đảng, tận tuỵ với công việc, nhân vật số hai là Tổng Tham mưu trưởng quân đội La Thụy Khanh, người rất ít qua lại với ông, nhân vật số bốn là nguyên Chủ nhiệm Văn phòng Trung ương Dương Thượng Côn, chỉ tiếp xúc khi có công việc. Lục Định nhất không biết là mình đã được xếp vào cái gọi là “Tập đoàn có âm mưu chống Đảng” đã “chống Đảng” như thế nào, đã có những âm mưu gì, đã “tụ tập” thành một “đoàn” lúc nào, sao mình lại được coi là nhân vật số ba nhỉ, tất cả ông đều không biết một tí gì.

Ngày 23 tháng 5, Trung ương lúc ấy thông qua quyết định lập án thẩm tra, “tập đoàn có âm mưu chống Đảng Bành, La, Lục, Dương” và bãi bỏ chức vụ của Bành Chân, La Thụy Khanh, Lục Định Nhất và Dương Thượng Côn v. v… Trong quyết định về Lục Định Nhất khẳng định: “Lục Định Nhất có liên quan mật thiết với vụ án phản cách mạng của Nghiêm Úy Băng”.

Ngày 30 tháng 9, lại chính thức công bố quyết định thực hiện “cách ly để xét lại mình” đối với Lục Định Nhất, đồng thời thành lập tổ chuyên án về vụ án phản cách mạng Nghiêm Úy Băng với mật số là “502” chính thức bắt đầu tiến hành “liên hệ theo chiều ngang”. Đến đây Lục Định Nhất hoàn toàn bị đuổi ra khỏi vũ đài chính trị Trung Quốc. Đồng thời với việc Bành Chân, Lục Định Nhất v.v... bị quét vào “sọt rác lịch sử”, Trung ương đã quyết định thành lập “Tổ cách mạng văn hóa Trung ương” do Trần Bá Đạt làm tổ trưởng, Khang Sinh làm cố vấn, Giang Thanh v.v... làm tổ phó, một loạt tên trong “bọn thủ lĩnh chuyên quyền địa phương”, “bọn bồi bút” và “bọn đầu cơ” chưa từng làm ăn lương thiện thậm chí không có lý lịch trong sạch chen vào vũ đài chính trị cao nhất ở nước ta, trở thành những kẻ phất lên về chính trị một thời thậm chí là chúa tể tất cả.

Chính “ngày hả hê” của Lâm Bưu, Diệp Quần và Trần Bá Đạt v.v... cũng là “ngày gặp tai hoạ” của cả nhà Lục Định Nhất và Nghiêm Úy Băng, từ Vô Tích tỉnh Giang Tô quê hương của Lục Định Nhất và Nghiêm Úy Băng xa xôi, một thủ trưởng của Phòng Chính trị thuộc đơn vị đóng quân tại nơi này, với “khướu giác chính trị” nhạy bén cao độ của mình, mang trong lòng sự trung thành vô hạn đối với “Bộ Tư lệnh của giai cấp vô sản” đặc biệt là “Phó Thống soái” đột nhiên gửi thư lên Diệp Quần phu nhân của soái phủ, nói là đã tìm được một loạt những tài liệu về tội ác của Lục Định Nhất và Nghiêm Úy Băng ở Vô Tích, trong thư còn gửi kèm bản chú thích của những bức ảnh, bản sao về những “tội chứng” này, người viết thư nói, nếu cần, anh ta có thể đích thân đem những tang vật “tội chứng” này đến Bắc Kinh ngay lập tức để “Phó Thống soái” và phu nhân của anh ta xem. Diệp Quần xem thư vui mừng lộ ra mặt, ngay lập tức giáng chỉ bảo anh ta dâng ngay “vật báu” vào kinh.

Rốt cuộc thì vị “thủ trưởng” này hiến “bảo vật gì vậy?” Té ra ở một đơn vị giải phóng quân nơi mà người này công tác, tức là Vô Tích, trước đây cũng vì có vị thủ trưởng Trung ương Lục Định Nhất nên đã vô cùng vui sướng, về sau phong vân đột biến Lục Định Nhất có vấn đề, vợ ông Nghiêm Úy Băng cùng quê Vô Tích còn là tên “phản cách mạng hiện hành” “âm mưu ám hại Phó Thống soái Lâm”, hai người Lục, Nghiêm đã trở thành kẻ thù không đội trời chung của cả nhà Phó Thống soái. Liền nhanh trí lợi dụng Hồng vệ binh đang đi khắp nơi khám xét nhà cửa phá “bốn cái cũ”, bèn tổ chức cho người xông vào ngôi nhà cũ của tổ tiên hai họ Lục và họ Nghiêm cùng bảy gia đình thân thích của họ, tiến hành lục soát toàn diện và triệt để. Họ làm to chuyện, tra xét làm đất ngả trời nghiêng, chỉ tìm được một số quần áo rách từ xưa và mấy thứ hình như có một chút giá trị, một là mấy bức tranh cuộn mà cha Lục Định Nhất treo lúc còn sống, trong đó có một bức vẽ một viên quan thời Thanh, trên đầu đội một bình hoa, thân mặc triều phục tay áo hình móng ngựa; còn một cuốn “Gia phả họ Lục” đã bị rách nát, ít nhiều cũng có thể coi là “di vật phản động”, thu hoạch to lớn nhất là chiếc kiệu nhỏ lợp bằng vải xanh, không biết đã được dùng vào thời đại nào trong đống đồ rách rưới của nhà họ Lục, điều này chứng tỏ họ Lục thực sự đã từng là một hộ “quan liêu phản động kiêm địa chú ác bá”. Nhưng nếu chỉ có thế thì vẫn không đủ sức nặng, từ kho lưu trữ của chính quyền huyện lại tìm thấy mấy bản khế ước đất đai, đây mới được coi là “bằng chứng thép về sự bóc lột xương máu của nhân dân lao động”.

“Số tài liệu về tội chứng” này sau khi được tập trung lại, thêm vào một số “vàng bạc đồ tế nhuyễn” cho đến nồi, chậu, bát, gáo tất cả đều được chụp ảnh, kê biên thành danh sách, để anh ta viết thư báo cáo lên phủ soái, quả nhiên mũi tên bắn đi đã trúng đích, được phủ soái khen ngợi. Vị thủ trưởng này đã đem “ngựa hay dao sắc”, vừa đi tàu bay vừa đi tàu hỏa chuyển những “chiến quả lẫy lừng” phụng chỉ đến Bắc Kinh nương nhờ Lâm Bưu. Diệp Quần đón tiếp rất nhiệt tình, đích thân đón tiếp với nghi thức cao, mời vị thủ trưởng này nghỉ trọ tẩy trần tại chiêu đãi sở hạng nhất ở Bắc Kinh.

Quê của Lục Định Nhất và Nghiêm Úy Băng bị lục soát, nhà ở Trung Nam Hải Bắc Kinh của họ cũng không thoát khỏi cái kiếp nạn ấy, từ ngày 28 tháng 4, khi Nghiêm Úy Băng bị bắt đi, liên tục năm lần bị lục soát triệt để, đào nền nhà sâu đến hàng mét. Cũng phải nói rằng lục soát lần thứ nhất do Bộ Công an chấp hành là lần “lễ độ văn minh” nhất, về sau càng ngày càng không “từ tốn cung kính” nữa. Các tiểu tướng cách mạng đáng yêu hết bọn này đến bọn khác, hết lần này đến lần khác xông vào Tăng Phúc Đường, thấy sách vở là xé, nghe nói đây đều là những cỏ độc lớn của phong kiến, tư bản xét lại, tuy trong đó vừa có sách của những “thằng phản động” Lý Bạch, Đỗ Phủ, Pút-skin, Tôn-xtôi v.v... viết, vừa có những sách của các nhà văn cách mạng như Lỗ Tấn, Goóc-ki viết nhưng cũng đều bị liệt vào loại cỏ độc và cũng được hưởng sự đãi ngộ như thế.

Lục Định Nhất là một văn nhân, nên cũng thu thập được mấy đồ gốm sứ mỹ thuật công nghệ và mấy chiếc nghiên mực cổ tuy không quý hiếm nhưng cũng có giá trị đáng giữ gìn, “giai cấp vô sản” sao lại có thể làm những chuyện như thế này, thế là choang choang toàn bộ bị đập nát vụn! Điều đau lòng nhất đối với gia đình họ Lục là mấy trăm chiếc đĩa hát của các diễn viên Kinh kịch nổi tiếng mà nhiều năm nay họ mua sắm và thu thập, cũng đều trở thành “cỏ độc” thành “bốn cái cũ” và bị hủy hoại trong chốc lát.

Các tiểu tướng này có kẻ không biết thật, có kẻ giả vờ không biết, thực ra Khang Sinh và Giang Thanh những kẻ “vô sản hóa” nhất trong lòng họ đã dùng thủ đoạn cướp đoạt và lừa dối, đánh cắp v.v... chiếm được hàng loạt văn vật, đồ cổ và quốc bảo cũng thuộc “phong kiến, tư bản, xét lại” và nhiều đĩa hát Kinh kịch cũ v.v... làm của riêng để thưởng thức. Nhưng hắn là hắn, anh là anh, họ thì thế nào cũng được, còn Lục Định Nhất thì không được, không lật nhào triệt để không đập tan không được.

Diệp Quần, Trần Bá Đạt v.v... nhận được báo cáo trong nhà của Lục Định Nhất tại Bắc Kinh cũng đã lục soát được không ít thứ, điều này đã làm họ xúc động, có thể đem số đồ vật này tập trung lại, để nhiều người xem, để họ có thể nhận được sự “giáo dục giai cấp” một cách hiện thực và sinh động. Qua nhiều lần bàn bạc thành công, họ quyết định đem những tài liệu “chứng cứ tội lỗi” đưa từ Vô Tích về thêm vào đó là những đồ vật “phong kiến tư bản xét lại” tìm được ở Tăng Phúc Đường, tổ chức thành “cuộc triển lãm tội ác phản cách mạng của Lục Định Nhất và Nghiêm Úy Băng”. Thế là lại “một sáng kiến vĩ đại” chưa từng có trong lịch sử được mở màn tại nơi vốn là sân sau của Hồng Lầu Đại học Bắc Kinh nay là trụ sở của Ban Tuyên truyền Trung ương Đáng Cộng sản Trung Quốc có tên là “Kiệt Dân Đường” do học giả, nhà giáo dục nổi tiếng Thái Nguyên Bồi đặt tên.

Trong quá trình chuẩn bị triển lãm, sau khi các nhân viên hữu quan đem các tài liệu “tội chứng” bày ra, đã phát hiện ra rằng ngoài chiếc kiệu lợp vải xanh đã gia công sửa chữa làm mới và mấy tờ khế ước ruộng đất ra, có rất nhiều hiện vật chẳng nói lên được vấn đề gì, không những không thể phơi trần sự “phản động tột đỉnh” của Lục, Nghiêm ra sao mà ngược lại, lại để lộ cuộc sống của họ khá là giản dị, không để mất gia phong tốt đẹp của một cán bộ cách mạng, việc triển lãm như vậy chẳng phải là phản tuyên truyền hay sao.

Sau khi báo cáo lên phủ soái và thỉnh thị lên Tổ cách mạng văn hóa Trung ương họ đã có được biện pháp giải quyết hoàn toàn ngoài ý muốn, cấp trên đã phê chuẩn cho họ mượn mấy chục bó tiền Nhân dân tệ trong kho bạc Nhà nước, lại thêm mười mấy thỏi vàng ròng, lại cũng không biết đã kiếm từ đâu ra một số loại lụa là gấm vóc da lông đưa vào triển lãm. Quả nhiên cái chiêu cao siêu này đã đạt được hiệu quả mạnh mẽ. Sau khi triển lãm khai mạc, rất nhiều khán giả nhìn thấy số tiền khổng lồ được bày trong tủ, đặc biệt là rất nhiều bảo vật ánh vàng sáng lóa mà chỉ hoàng gia mới có, còn có những súc lụa là gấm vóc nghe nói độ dài của nó có thể trải dài từ Trung Nam Hải đến Di Hòa Viên (khoảng 30 km - N.D.). Mọi người xem xong không ai là không sục sôi bày tỏ sự phẫn nộ mãnh liệt và mối hận thù sâu sắc đối với hai vợ chồng “phản cách mạng”' và “gia đình phản động” Lục Định Nhất và Nghiêm Úy Băng “xa xỉ dâm dật” và “vô cùng hung ác” đến như thế.

Nhìn thấy phòng triển lãm ở trung khu của Ban Tuyên truyền Trung ương hằng ngày nườm nượp người do các cơ quan, trường học, bộ đội, xí nghiệp, đơn vị sự nghiệp các phái tạo phản chen lấn đến xem, những nơi xa, các “phái cách mạng” cũng cử đại biểu đến tham quan học tập, Diệp Quần, Trần Bá Đạt, Khang Sinh mừng như mở cờ trong bụng, vỗ tay khoái trá nói, biện pháp này coi như tuyên án “tử hình về chính trị” đối với Lục Định Nhất và Nghiêm Úy Băng, từ đó họ là hai cái “xác chính trị”, triển lãm chính là đưa cái “xác” của họ ra bêu giữa chợ cho mọi người xem.

Có một điều Diệp Quần không chú ý đến là lần triển lãm này ngoài ý nghĩa chính trị ra, đối với rất nhiều “phái cách mạng” mà nói, còn rất thực dụng và được lợi về kinh tế. Vốn dĩ sau khi triển lãm kết thúc ngoài những cuộn tiền và các đồ quý bằng vàng phải trả lại cho kho bạc, những súc lụa là gấm vóc và da lông thú cùng những vật lớn phải “xử lý thống nhất” ra, toàn bộ số hiện vật còn lại còn có giá trị thực dụng đều dùng biện pháp xử lý nội bộ để bán hạ giá, một chiếc áo da dài chỉ “bán” có 10 đồng, một chiếc bình hoa sứ thời Thanh chỉ bán có 5 hào (năm 1966 giá trao đổi ngoại tệ của Ngân hàng Việt Nam và Trung Quốc là 1 đồng nhân dân tệ đổi được 1 đồng 5 hào tiền Việt Nam - N.D). Việc này đã làm cho các chiến hữu của “phái cách mạng” vớ được món bở, phát tài trên cái “quốc nạn” “hàng thật giá không thật”, hành động cách mạng được mùa cả về chính trị lẫn kinh tế, rất nhanh chóng được mở rộng ra khắp nơi trong cả nước, chỗ nào cũng bắt chước làm “triển lãm tội ác” với quy mô lớn nhỏ khác nhau.

Những việc tiếp sau đó càng làm cho người ta trông thấy mà rùng mình. Lục Định Nhất, Nghiêm Úy Băng và cả gia đình cùng những người họ hàng lần lượt bị giam vào ngục tối, bị đày đọa giày vò nhiều năm thậm chí mười mấy năm, bà mẹ đẻ của Nghiêm Úy Băng người đảng viên Cộng sản lão thành, đồng chí Quá Anh cũng phải chết thảm thương trong tù...

Chương III

GIANG THANH “XÉ RÀO” NỔI DẬY

1

Hai mươi năm sau Giang Thanh “xé rào” nổi dậy

Miệng rộng mở to phà hơi tanh tưởi ghê người

1. Giang Thanh là tên do Mao Trạch Đông đặt cho Lam Bình ở Diên An. Cái tên này từ ý nghĩa đến phát âm đều rất thích hợp với người đàn bà có dã tâm, có sức quyến rũ, mê hoặc và sâu xa không lường được

Năm 1915, sinh ở Gia Thành tỉnh Sơn Đông, được đặt tên là Thục Mông. Vì lúc nhỏ có bó chân, cho nên còn để lại dấu vết xấu xí, làm cho bà ta từ đó có bước đi vòng kiềng suốt đời. Khi học trường huyện, vì thường hay đánh nhau với các bạn nên bị nhà trường đuổi học. Về sau khi nói đến quá trình này bà ta bảo: “Lúc ấy tôi đã thề quyết không để một người nào bắt nạt mình”. Điều đó chứng tỏ, bà ta đã biến tình cảnh xã hội khó xử của mình thành ý thức bất bình cá nhân, trên thực tế đã tạo nên tính cách “tướng cướp” sau này của bà ta.

Vào giữa những năm 20, Giang Thanh được tiếp tục học ở trường tiểu học số 2 thuộc Học viện Sư phạm số 1 Tế Nam, đổi tên là Lý Vân Hạc. Năm 1929, bà ta vào trường Chuyên khoa Nghệ thuật tỉnh Sơn Đông do Triệu Thái Mâu và Vương Nhuận Sinh v.v... thành lập, bắt đầu học Kinh kịch và kịch nói v. v... Để sinh sống, bà ta kết hôn với một thanh niên họ Phí, cuộc hôn nhân này chỉ kéo dài được mấy tháng. Năm 16 tuổi, Lý Vân Hạc một mình đến Thanh Đảo, đã quen biết với Du Khải Uy sau đổi tên là Hoàng Kính, sau khi nước Trung Hoa mới thành lập, ông ta đã từng giữ chức thị trưởng kiêm Bí thư Thành ủy Thiên Tân, hai người yêu nhau và nhanh chóng sống chung. Du Khải Uy là Trưởng ban Tuyên truyền của tổ Đảng thuộc Đại học Thanh Đảo, qua sự giới thiệu của ông ta, Lý Vân Hạc đã tham gia hoạt động trong “Mặt trận văn hóa cộng sản chủ nghĩa”. Tháng 2 năm 1933, được Du Khải Uy giới thiệu đã gia nhập Đảng Cộng sản Trung Quốc. Tháng 7 cùng năm Du Khải Uy bị bắt, công việc yểm trợ mà Lý Vân Hạc đảm nhiệm cũng kết thúc từ đó.

Bà ta rời bỏ tổ chức Đảng ở Thanh Đảo, một mình đến Thượng Hải đổi tên thành Lam Bình. Tháng 10 cùng năm, bà ta bị bắt, hai tháng sau được bảo lãnh ra tù. Tháng 4 năm 1935 vào công ty phim Điện Thông. Tham gia diễn vở “Thần Tự do” và “Phong cảnh đô thị”. Năm 1936, chuyển sang công ty phim Liên Hoa, đảm nhiệm vai chính trong vở kịch nói “Na-ra”. Na-ra, người đàn bà phản nghịch này có tính cách rất giống bà ta và bà ta trở thành “diễn viên có bản sắc” Na-ra. Năm 1936, Lam Bình có tình yêu sét đánh với Đường Nạp, biên tập tạp chí và đạo diễn kiêm nhiệm của công ty phim Điện Thông và đã kết hôn với nhau. Sau khi cưới, Lam Bình đã mấy lần gây nên sóng gió biển tình làm cho Đường Nạp sống đi chết lại, mấy lần tự sát, cuối cùng chia tay mỗi người một ngả.

Hạ tuần tháng 8 năm 1937, Lam Bình đến Diên An. Vừa thấy Mao Trạch Đông bà ta đã dán mắt nhìn, đồng thời tìm tất cả mọi dịp có thể gần gụi Mao Trạch Đông, bà ta cũng làm cho Mao Trạch Đông phải chú ý. Hai người gặp nhau mấy lần trong hầm của Mao Trạch Đông, cùng bàn công việc, hí kịch, học tập, sự tiếp xúc ngày càng nhiều, làm cho Mao Trạch Đông đem lòng yêu mến Lam Bình, một cô gái trẻ trung, thông minh, nhiệt tình, mạnh dạn, hơn nữa lại xinh đẹp. Lúc ấy Lam Bình 24 tuổi, Mao Trạch Đông đã 46 tuổi. Tháng 8 năm 1938. Lam Bình nhận được lệnh điều động, từ Đoàn Nghệ thuật Lỗ Tấn đến gần Văn phòng của Mao Trạch Đông, nhận công việc rất hay là thư ký Phòng lưu trữ của Quân ủy. Bà ta toại nguyện vì đã tìm được chỗ dựa vững chắc. Khi Mao Trạch Đông và Giang Thanh lấy nhau, Ban Bí thư Trung ương đã đưa ra bản quy ước bồm ba chương. Trong đó có một điều là: Đồng chí Giang Thanh chỉ quản công việc riêng và sự vụ của đồng chí Mao Trạch Đông, trong vòng 20 năm cấm không được đảm nhiệm bất kỳ chức vụ gì trong Đảng. Đồng thời không được can dự vào nhân sự trong Đảng và tham gia hoạt động chính trị. Giang Thanh thực sự bắt đầu đảm nhiệm vai chính của bà chủ gia đình theo yêu cầu của bản quy ước ba chương, lo liệu sức khỏe của Mao Trạch Đông và cuộc sống hằng ngày. Tháng 8 năm 1940, Giang Thanh sinh được một người con gái, Mao Trạch Đông rất vui, việc sinh con đã làm cho Giang Thanh củng cố được vị trí của mình bên cạnh Mao Trạch Đông.

Cuộc sống hôn nhân lãng mạn của Mao Trạch Đông và Giang Thanh đến sau năm 1942 thì bắt đầu có thay đổi. Giang Thanh khát khao độc lập và có dã tâm không cam tâm làm người nội trợ. Giành được quyền lực là mục đích của bà ta. Sau năm 1942, Giang Thanh bắt đầu từ cuộc sống bà chủ gia đình cẩn thận, chăm chỉ bước ra. Sau năm 1947, cùng với các trận thắng liên tiếp trong chiến tranh giải phóng, Giang Thanh bắt đầu tham gia một cách vừa phải vào cuộc chiến tranh và chính trị. Mao Trạch Đông vẫn nghiêm khắc tuân thủ quyết định của Trung ương, không để Giang Thanh tham chính, tham gia lãnh đạo hội nghị. Về chuyện này Giang Thanh tức lắm nhưng cũng chỉ có thể để trong lòng.

2. Trước khi nhúng vào chính trị, thời gian sống đẹp nhất của Giang Thanh là cuộc sống của một minh tinh ở Thượng Hải vào những năm 30. Bà ta đã diễn “Na-ra” của Henrik Johan Ibsen

Lúc ấý Hiệp hội kịch nghiệp dư Thượng Hải là một nhóm người làm văn hóa cánh tả được thành lập dưới sự lãnh đạo của nhóm bí mật của Đảng Cộng sản Trung Quốc. Trong những năm tháng ấy, không có tiền thì không làm được gì, họ mời Trương Thiện Côn đầu tư, bấy giờ mới lo liệu được. Về Trương Thiện Côn, mới đầu ông này dựa vào việc giúp cho Hoàng Sở Cửu, một nhà đâu cơ ở Thượng Hải quảng cáo thuốc lá mà giàu lên, về sau tôn Hoàng Kim Vinh tên đầu sỏ lưu manh ở Thượng Hải làm thầy, gia nhập “Thanh bang” ông ta trở thành người kinh doanh Đại Thế giới và Hồng Vũ Đài ở Thượng Hải, tình hình kinh tế mở rộng. Thế là ông ta lại trở thành “Ông chủ” sau lưng của Hiệp hội kịch nghiệp dư Thượng Hải.

Trong Hiệp hội kịch nghiệp dư Thượng Hải, có hai người quen cũ của Giang Thanh. Một người là Nguỵ Hạc Linh là bạn cùng học ở Viện Kịch thực nghiệm Sơn Đông, một người khác là Vạn Lại Thiên, ông là giáo viên tổ kịch nói của Viện Kịch thực nghiệm Sơn Đông là bạn học của Vương Bạc Sinh thời gian ở lớp chuyên nghệ thuật Quốc lập. Ngụy Hạc Linh đóng vai bác sĩ Nan-cơ trong “Na-ra” còn Vạn Lại Thiên là một trong ba đạo diễn của “Na-ra”, có sự giới thiệu mạnh mẽ của Vạn Lại Thiên và Ngụy Hạc Linh, nên Hiệp hội kịch nghiệp dư Thượng Hải liền gửi thư mời Giang Thanh.

Về sau trong bài viết “Từ “Na-ra” đến “Đại lôi vũ”” của mình, Giang Thanh nói về tâm trạng khi còn là lính mới tò te:

“Mùa xuân năm 1935”.

“Tôi mãi mãi không quên! Đó là cái ngày u ám như tâm trạng của tôi. Tôi đã rời cố đô vô cùng hiền dịu đối với tôi, đã vứt bỏ những cái quý báu nhất trong lịch sử cuộc đời, mà sẽ chẳng bao giờ có lại được nữa, đến Thượng Hải diễn “Na-ra”.

“Diễn “Na-ra” là một sự bắt đầu của tôi chính thức bước vào ngưỡng cửa hí kịch...”

“Na-ra” là tác phẩm tiêu biểu của Henrik Johan Ibsen, nhà viết kịch nổi tiếng của Na Uy, còn có tên là “Gia đình chơi tượng”, “Gia đình bù nhìn”. Đây là vở kịch lấy việc giải phóng phụ nữ làm chủ đề.

Giang Thanh mới đến chân ướt chân ráo, còn dàn kịch của tổ kịch “Na-ra” thì rất mạnh, làm cho bà ta không thể không cảm thấy căng thẳng: diễn vai chồng của An-na là Triệu Đan, đóng vai Cơ-lác là Kim Sơn, Nguỵ Hạc Linh đóng vai Nan-cơ, Ngô My đóng vai vợ của Lin-đơn...

Về chính trị không được như ý, Giang Thanh trông mong vào sự vượt trội hơn người khác trên vũ đài, mà “Na-ra” là trận đầu tiên của bà ta, là hành động có quan hệ đến sự thành bại.

Lúc bấy giờ, bà ta đã từng nói:

“Khi tập “Na-ra” tôi đã từng thấp tha thấp thỏm, cố sức tập… Còn nhớ, lúc ấy tôi đã từng mất ngủ khi đọc kịch bản, mỗi khi về đêm tiếng ngáy của người thợ may La Tống Cơ cách tường bên cạnh thay thế tiếng máy may xạch xạch, là tôi lại lấy tập kịch bản để ở dưới gối ra đọc, dùng giọng đọc nhỏ nhẹ bền bỉ đọc từng câu đối thoại...

Bà ta cũng đọc rất kỹ “sáu bài giảng về kỹ thuật diễn xuất” của Li-sê Bô-ri-sláp-sky do Trịnh Quân Lý dịch, lặng lẽ mò mẫm.

Lúc này, bà ta lấy nghệ danh là Lam Bình. Nghe nói: vì thông thường bà ta thích mặc áo màu xanh lam, mà bà ta lại từ Bắc Bình (Bắc Kinh - N.D.) đến nên lấy tên là “Lam Bình”. Nhưng khi ký hợp đồng với Hiệp hội điện ảnh nghiệp dư Thượng Hải, có người kiến nghị với bà ta đổi thành “Lam Bình” (chữ Bình trong chữ Bắc Bình có thêm bộ thảo đầu - N.D) nghĩa là quả táo màu lam thật khác người! Bà ta cũng cảm thấy “Lam Bình” rất tân kỳ nên cũng từ đó lấy hai chữ “Lam Bình” này, thế là, mọi người đều gọi là “Lam tiểu thư”. Người quen thì gọi là “A Lam” hoặc “A Bình”.

Lam Bình bắt đầu nổi trội trong kịch nói.

Ngày 27 tháng 6 năm 1935, trước Nhà hát lớn Kim Thành, Thượng Hải treo một áp phích quảng cáo lớn. Vở kịch nói “Na-ra” trên đề “Triệu Đan, Lam Bình sắm vai chính”. Lúc ấy Triệu Đan đã là diễn viên có tiếng ở Thượng Hải, cái tên “Lam Bình” mới mẻ lần đầu tiên sáng lên, vì sánh ngang với Triệu Đan, nên đã thu hút được sự chú ý của mọi người.

Đêm ấy khi màn đêm trùm xuống Thượng Hải, Nhà hát lớn Kim Thành trở nên nhộn nhịp khác thường. Vở kịch nói “Na-ra” lần đầu được diễn ở đây.

“Diễn viên sáng chói! Kỹ thuật diễn quyết liệt! Diễn xuất với quy mô lớn!” Thượng Hải trong những năm ấy, kịch nói đã bị chìm nghỉm khá lâu.

Việc công diễn “Na-ra” trở thành điểm nóng của thông tấn. Nhà hát lớn Kim Thành không còn trống một chỗ nào. Công diễn kéo dài một tuần, chỗ ngồi vẫn kín. Lỗ Tấn cũng đến xem “Na-ra”.

Các báo ở Thượng Hải tới tấp đăng tin công diễn “Na-ra”. Các đại danh “Lam Bình” được in trên rất nhiều báo chí, bay đến hàng ngàn hàng vạn gia đình.

Tờ “Thời sự Tân báo” rất có ảnh hưởng đã đăng số đặc biệt “Na-ra của Thượng Hải mới” trên trang đầu là bức chân dung khổ lớn của Lam Bình.

“Thần báo” (Báo buổi sớm) Thượng Hải, số ra ngày 2 tháng 7 năm 1935, đăng bài viết “Xem diễn vở Na-ra” của Tô Linh, đã bình luận kỹ thuật diễn xuất của Triệu Đan và Lam Bình như sau:

Triệu Đan là một nghệ nhân thanh niên, ưu điểm của anh không phải là trời phú, anh không có cái thể hình đẹp tiêu chuẩn, hơn nữa anh cũng không hề có cái giọng hay, nhưng anh đã cố gắng thành khẩn đối với nhân cách của nhân vật trong kịch, chịu bỏ công sức thể nghiệm về mặt tư tưởng, tình cảm. Còn về mặt nghệ thuật anh chịu khó khắc khổ rèn luyện. Trong “Na-ra” anh đóng vai He-mơ chồng của Na-ra. Anh có thể khắc họa một nhân vật như He-mơ, một người chủ gia đình, một thân sĩ vụ lợi có địa vị tương đối. Châu Âu trong thời đại của Ibsen cho đến Trung Quốc hiện đại, không biết có bao nhiêu He-mơ. Trong vở kịch “Na-ra”, He-mơ có thể coi là một vai khó diễn, nhưng Triệu Đan đã hoàn thành một cách rất nhẹ nhàng.

Thứ đến, tôi phải nói đến phát hiện mới của tôi. Lam Bình đóng vai Na-ra, tôi rất đỗi ngạc nhiên về thiên tài biểu diễn và nói lối! Nói lối của cô tôi chưa phát hiện được người thứ hai có thể nói được lưu loát (lưu loát chưa hẳn đã là nói nhanh) như cô. Từ đầu đến cuối thật là tuyệt vời! Chỉ có một chút nhỏ khuyết điểm, tức là bước đi có lúc nhảy chân sáo quá nhiều, có lúc nói lối quá nhanh vì thế thiếu tình cảm.

Ngày hôm thứ hai sau buổi diễn đầu tiên, “Dân báo” đăng bài viết “Sau khi xem “Na-ra”” của Hải Sĩ, cũng nói về Lam Bình.

“Nhân vật phối họp thỏa đáng còn kỹ thuật diễn xuất cũng rất ăn khớp, phải kể năm diễn viên Lam Bình, Kim Sơn, Ngụy Hạc Linh, Ngô My, Triệt Đan, tính cách của mỗi nhân vật, đã được họ sáng tạo, đối thoại thì rất hoàn mỹ. Nhất là màn thứ 2, vì sự cố gắng của Lam Bình, những động tác và biểu cảm giống như một giai diệu âm nhạc, rất xúc động lòng người, đến rơi nước mắt, khi nhảy điệu Tây Ban Nha, thì giai điệu ấy đạt tới đỉnh điểm, cảm thấy được sự ích kỷ và vô tri của toàn nhân loại, đều đè nặng lên người cô ta, đáng thương vô cùng”.

Tiếng pháo đầu tiên đã nổ, bà ta đã thành công lúc 21 tuổi.

Bà ta có thể diễn tốt vai Na-ra, ngoài kỹ thuật diễn của mình ra, còn một điểm quan trọng, bởi vì bà ta có tâm trạng như Na-ra! Bà ta đọc kịch bản hết lần này đến lần khác. Bà ta phát hiện người đàn bà phản nghịch Na-ra giống tính cách của mình! Bà ta cho rằng Na-ra là bà ta, bà ta là Na-ra. Bà ta trở thành “diễn viên nguyên mẫu” của Na-ra!

Thế là bà ta bắt đầu bước vào công ty điện ảnh.

Lam Bình, trời sinh ra đã là một người không an phận, tranh diễn vai chính trong “Tái Kim Hoa” với Vương Doanh, làm cho danh tiếng của bà ta một dạo xấu xa tồi tệ.

Lam Bình vốn không cam chịu lặng lẽ còn bận bịu hơn so với Đường Nạp. Chân bà ta đứng trên hai chiếc thuyền điện ảnh và kịch, một lòng một dạ tiến lên “minh tinh lớn” mặc dù phải trải qua hai hài kịch “Cuộc hôn lễ ở Tháp Lục Hòa” và “Đường Nạp tự sát ở Tế Nam”, “tiếng tăm” của bà ta càng lớn, nhưng trong giới điện ảnh, xét cho cùng thì bà ta cũng chỉ là diễn viên hạng ba hạng bốn. Vị trí minh tinh không phải là tranh giành đánh ghen ầm ĩ để xác lập mà lại ở thành tích thực sự trong diễn xuất.

Nói thực ra, trong kịch nói, bà ta chỉ nhảy được xa ở vở “Na-ra”. Ngoài ra còn đóng đạt vai vợ anh thợ mộc trong vở “Khâm sai đại thần” mà thôi.

Trong điện ảnh, phim “Thần tự do” và “Phong cảnh đô thị” vai diễn không nổi trội lắm và chưa bao giờ sắm vai chính.

Mặc dù trong con mắt bà ta chẳng có ai cả, đến “nữ hoàng điện ảnh” Hồ Điệp cũng không có trong con mắt bà ta, nhưng từ năm 1926, Hồ Điệp đã đóng vai chính và đã tham gia đóng mấy chục bộ phim. Còn bà ta thì sao? Bà ta dựa vào vai diễn thứ yếu trong hai phim “Thần tự do” và “Phong cảnh đô thị” để so với Hồ Điệp thì liệu có địch nổi không?

Cuối cùng bà ta chen chân vào tổ làm phim “Lang Sơn đẫm máu”. Bộ phim này do Thẩm Phù, Phí Mục biên kịch, Phí Mục đạo diễn, vai chính là Lưu Tam do Lưu Quỳnh đóng còn Lam Bình đóng vai vợ Lưu Tam.

Khó khăn lắm Lam Bình mới giành được “vai chính thứ 2”. Có điều, sau khi phim bắt đầu quay, Lam Bình mới biết vai diễn này chỉ là chút hư danh. Đến đạo diễn Phí Mục trong một bài viết có tựa đề “Lam Bình trong “Lang Sơn đẫm máu”” cũng không thể không nói rằng:

“Ở đây tôi chỉ giới thiệu nữ sĩ Lam Bệnh” lý do của ông là vai mà nữ sĩ Lam Bình diễn là một vai khán giả dễ dàng không đáng để ý nhất...

“Trong “Lang Sơn đẫm máu” hầu như cứ vài trăm thước phim mới đưa bà ta vào một pha, nhưng pha này phần lớn là một cảnh, rất ít khi có ba cảnh liền”.

Tuy nhiên bài viết của đạo diễn vốn muốn khen kỹ thuật diễn xuất của Lam Bình nhưng nói đi nói lại, lại thành ra bảo khán giả không nên coi nhẹ nữ diễn viên “cứ cách mấy trăm thước phim” mới xuất hiện một pha.

Thực ra, mỗi ánh mắt của đạo diễn đều sắc sảo. Những người đạo diễn đều hiểu sâu sắc sự thành bại của diễn viên sẽ ảnh hưởng đến sự thành bại của bộ phim. Đạo diễn luôn lựa chọn diễn viên ưu tú nhất đảm nhiệm vai chính. Đối với việc lựa chọn nữ diễn viên chính, càng được các đạo diễn cân nhắc kỹ lưỡng nhiều lần. Lam Bình có thể lôi kéo người ta viết bình luận phim, để ba hoa tâng bốc bà ta, nhưng khó có thể chinh phục được đạo diễn vì điều đầu tiên mà người đạo diễn tính đến là sự thành bại của bộ phim.

Xem ra, tuy Lam Bình đã bước vào điện ảnh, nhưng chỉ dựa vào kỹ thuật biểu diễn của bà ta thì còn xa mới ngồi được vào ngôi “minh tinh lớn”.

Bà ta lại muốn mở ra một con đường trên vũ đài kịch nói - xét cho cùng thì bà ta vốn là diễn viên kịch nói, huống hồ bà ta đã được đóng vai chính trong vở kịch “Na-ra”.

Đúng lúc này, kịch bản vở kịch nói “Tái Kim Hoa” được công bố, Lam Bình làm ầm ĩ đòi được sắm vai chính, lại gây sóng gió trong giới kịch bản phim. Bà ta là một người đàn bà không bao giờ an phận!

Cơn sóng gió này bắt đầu từ số 4 quyển 6 tạp chí “Văn học” tháng 4 năm 1936 đã đăng một kịch bản “Kịch quốc phòng” (Tái Kim Hoa) mới được sáng tác.

Tên của tác giả là Hạ Diễn, một cái tên lạ lẫm trong giới kịch bản phim Thượng Hải!

Tuy nói Trung Quốc ngày nay không biết tên tuổi Hạ Diễn e rằng chẳng có mấy người, nhưng trong khi kịch bản “Tái Kim Hoa” được công bố, mọi người thực sự không biết Hạ Diễn là ai!

Trên số 1 “Văn học giới” xuất bản vào tháng 6 năm 1936 đã đăng về “Cuộc tọa đàm “Tái Kim Hoa”” ngay đến người giữ vị trí chủ chốt trong giới kịch bản phim như Hồng Thâm, Vu Linh, Lăng Hạc cũng không biết “Hạ Diễn” là ai!

Chỉ nghe nói, Hạ Diễn là “nhà văn mới ở miền Bắc”!

Thực ra, “Hạ Diễn” - Thẩm Đoan Tiên, từ năm 1932 đã bước vào giới điện ảnh Thượng Hải. Nhưng do quan hệ công tác bí mật, nên ông đã không ngừng đổi tên. Lần đầu tiên ông tham gia cuộc hội nghị biên kịch của công ty phim Minh Tinh, có tên là “Hoàng Tử Bố”. “Chảy xiết” kịch bản phim đầu tiên ông viết ký tên “Đinh Nhất Chi”. Ông cải biên tiểu thuyết “Tầm xuân” của Mao Thuẫn thành kịch bản phim cùng tên, ký tên là “Thái Thúc Khanh”... Ông cho in kịch bản “Tái Kim Hoa” lần đầu tiên dùng bút danh Hạ Diễn, chẳng trách độc giả không ai biết về ông.

Trong “Ghi chép lười biếng tìm lại giấc mơ xưa” xuất bản năm 1985, Hạ Diễn đã nhớ lại quá trình viết “Tái Kim Hoa”.

“Thực ra tôi viết kịch bản này hoàn toàn là một sự xúc động ngẫu nhiên. Lúc ấy tôi sống độc thân trong một nhà trọ nhỏ của một người Bạch Nga, ngoài đọc báo ra chẳng có việc gì làm. Trên tờ “Đại Công báo” xuất bản ở Thiên Tân tôi đã đọc được một số cảnh ngộ bất hạnh vào những năm cuối đời của Tái Kim Hoa, đặc biệt là một đoạn phát biểu với nhà chí sĩ cách mạng Thẩm Tận khi cô vào trại giam, thực sự đã làm tôi nảy ra một cảm tưởng trong tâm linh về một nhân vật lớn trong miếu đường lúc ấy cũng còn thua xa một người kỹ nữ. Đây cũng chính là sự đồng tình của tôi đối với cô mà tôi không kìm nén được ở màn cuối cùng. Đây có thể coi là vở kịch nhiều màn đầu tiên của tôi...”

Sau khi kịch bản “Tái Kìm Hoa” được công bố, mặc dù tác giả kịch bản thuộc “loại không tên tuổi” nhưng có thể thấy được công sức của tác giả. Những sắc thái ly kỳ, những tình tiết biến hóa nhiều vẻ, ngay lập tức được giới kịch và điện ảnh chú ý.

Lam Bình vừa thấy đã tranh đóng vai Tái Kim Hoa. Tuy chưa biết đầu của tai nheo ra sao, lúc ấy đạo diễn vẫn chưa xác định việc chọn người, bà ta liền mời một tên “ma cô” tranh đưa tin trên tờ “Thời sự tân báo” để được coi là “có hiểu biết và tiếp thụ trước”.

“Có rất nhiều đoàn muốn diễn vở này (chỉ “Tái Kim Hoa” - Người chú), điều đó đương nhiên là hiện tượng tốt. Nhưng lại sợ vì quy mô to lớn, nhân vật lại nhiều nên có nhiều đoàn vì kinh tế và nhân tài không đủ, mà thành ra lực bất tòng tâm. Trong rất nhiều đoàn trong lòng thì rất muốn mà sức không đủ này, chỉ có đoàn Mã Nghị (con kiến - N.D.) là có hy vọng thực hiện một cách tương đối cụ thể.

“Đoàn kịch Mã Nghị trước đây đã từng diễn một số vở, thành tích tuy không thể coi là thật tốt, nhưng thái độ nghiêm chỉnh không sơ suất, cẩu thả đủ để cho chúng ta tin phục, cái thiếu ở đây là thiếu một đạo diễn thiên tài có thể chỉ huy những người yêu thích kịch này.

“Bây giờ họ đã quyết tâm diễn “Tái Kim Hoa” tiền chi phí cho việc tập dượt chuẩn bị khoảng hai ngàn đồng, để chi phí cho việc dàn dựng đạo cụ không đến nỗi thiếu thốn, vì thế đã mất đi tính hiện thực. Còn như nhân vật Tái Kim Hoa thì định mời Lam Bình đóng. Trong các vở “Na-ra”, “Khâm sai đại thần”, “Đứa trẻ bị giết hại”, Lam Bình đều đạt được thành tựu nổi trội, nay diễn vai Tái Kim Hoa xem ra thành tích hẳn cũng không đến nỗi tồi”. “Còn về đạo diễn và các nhân tài thì cũng muốn mời các đoàn khác”. Có điều chỉ tranh đưa tin trước, muốn “chiếm núi để xưng vương” đâu có dễ như thế.

Dần dần, tình hình đã rõ ràng: Những người trong Hội kịch nghiệp dư Thượng Hải, sau khi bàn bạc đã chuẩn bị dựng vở “Tái Kim Hoa”.

Về dàn diễn viên thì Hiệp hội kịch nghiệp dư đủ mạnh gồm Vương Doanh, Kim Sơn, Trịnh Quân Lý, Triệu Đan, Thi Siêu, Hồ Bình v.v.. Lam Bình cũng là một người trong số đó.

Điều làm cho người ta khó hiểu là, Hiệp hội kịch nghiệp dư vẫn đăng quảng cáo trên báo “Mời người đóng vai Tái Kim Hoa!”.

Nữ diễn viên của Hiệp hội kịch nghiệp dư không phải là ít, vì sao vẫn muốn mời nữ diễn viên đóng vai chính chứ? Chẳng phải là từ lâu Lam Bình đã tuyên bố là muốn đóng vai chính hay sao?

Cái dở lại là ở chỗ dàn diễn viên quá mạnh: Lam Bình muốn đóng Tái Kim Hoa, mà Vương Doanh cũng muốn đóng Tái Kim Hoa!

Vương Doanh và Lam Bình đã từng cùng đóng phim “Thần tự do” bây giờ vì để tranh đóng vai chính trong “Tái Kim Hoa” nên đã trở mặt! Hiệp hội kịch nghiệp dư không biết làm thế nào, đành phải mời diễn viên chính ngoài xã hội - vậy là mâu thuẫn giữa Vương Doanh và Lam Bình cũng đã được giải quyết.

Nhưng Vương Doanh và Lam Bình đã rút kiếm giương cung, ai sẽ nhận lời... làm nữ diễn viên chính người ấy sẽ phải chịu sự giáp công từ hai phía, chẳng ai chịu nổi!

Đúng lúc đang tranh nhau bất phân thắng bại, thì đạo diễn Chương Dẫn, Vu Linh được tin tác giả của “Tái Kim Hoa” Hạ Diễn vốn là Thẩm Đoan Tiên, thế là họ bèn “chuyển ngay” mâu thuẫn cho tác giả.

Trong “Ghi chép lười biếng tìm lại giấc mơ xưa” của Hạ Diễn có một đoạn hồi ức rất hay:

“Trong lúc không biết làm thế nào, tôi đã nảy ra một chủ ý trộn vữa, cho rằng có thể chia thành hai nhóm A và B. Triệu Đan và Lam Bình, Kim Sơn và Vương Doanh, để họ thể hiện tài năng của mình trên sân khấu. Nào ngờ kế ấy được Chương Dẫn đồng ý, còn Vu Linh thì tỏ vẻ miễn cưỡng. Vì ông biết dù là diễn kịch hay làm người, Lam Bình đều có cái “tính cách” không chịu kém ai một chút nào nếu bảo bà ta đảm nhận vai B thì chắc chắn bà ta sẽ làm ầm ĩ. Về sau sự thể phát triển đúng như dự đoán của Vu Linh...”

Đúng thế, Lam Bình không chịu nhận vai B! Bà ta vẫn như cũ đòi đóng vai Tái Kim Hoa.

Khi Vương Doanh và Lam Bình còn đang tranh giành nhau thì đột nhiên xảy ra “chính biến”: Kim Sơn và Vương doanh kéo một số người tách khỏi Hiệp hội kịch nghiệp dư tuyến bố “độc lập” thành lập Đoàn kịch Thập kỷ 40 (Tứ thập niên đại kịch xã). Đoàn kịch mới này đã ngầm ký kết hợp đồng với Nhà hát lớn Kim Thành và đến ngày 19 tháng 11 năm 1936 tại Nhà hát lớn Kim Thành đã công diễn buổi đầu tiên vở “Tái Kim Hoa”.

Mặc dù ngày 15 tháng 11, Lam Bình, Triệu Đan, Trịnh Quân Lý, Đường Nạp v.v... thành viên trong Hiệp hội kịch nghiệp dư đã tiến hành họp báo tại Phòng trà Đại Đông giải thích rõ với báo giới về quá trình tranh chấp vai chính trong vở “Tái Kim hoa”... Nhưng 4 ngày sau, “Đoàn kịch thập kỷ 40” vẫn công diễn “Tái Kim Hoa” như thường. Nhân vật nữ chính do Vương Doanh đóng, nhân vật nam chính là Lý Hồng Chương do Kim Sơn đóng.

Sau khi công diễn “Tái Kim Hoa”, hai mươi buổi diễn liên tục buổi nào cũng chật ních, khán giả đạt tới ba vạn lượt người, làm chấn động Thượng Hải.

Lam Bình đã thất bại trong cuộc tranh chấp đóng nữ nhân vật chính trong “Tái Kim Hoa”. Có điều, khi các báo đăng tin về vụ tranh chấp “Tái Kim Hoa” thì Lam Bình lại trở thành vai chính trong vụ lộn xộn này...

Từ đó Lam Bình căm hận Vương Doanh. Về sau, khi bà ta trở thành “người cầm cờ” trong cách mạng văn hóa, bà ta đã đưa Vương Doanh vào chỗ chết. Đó là chuyện sau.

3. Bây giờ với tư cách là phu nhân của Mao Trạch Đông, Giang Thanh lại chính thức trở lại. Có điều lần này bà ta không phải là một diễn viên mà là người lãnh đạo diễn viên. Bà ta nhậm chức ủy viên “Ban chỉ đạo điện ảnh”

Phu nhân Mao Trạch Đông xét cho cùng cũng chỉ là một loại thân phận, không phải là một loại chức vụ. Sống an nhàn trong thư phòng Cúc Hương, cuối cùng thấy không ổn. Giang Thanh đòi công tác. Tổ chức bàn đi tính lại cuối cùng đã xếp cho Giang Thanh một chức vụ không lớn không bé lại thích hợp với hứng thú của bà ta, đó là Phó Vụ trưởng Vụ Văn nghệ trong Ban Tuyên truyền Trung ương Đảng Cộng sản Trung Quốc. Đây là một chức phó có tính co giãn, bà ta không cần phải đi làm thường xuyên, thậm chí có thể không quản việc gì cả, đeo một cái hàm không có thực, nhưng cuối cùng thì bà ta đã có một chức vụ chính thức trong Đảng. Theo cấp bậc của bà ta thì không thể có xe ô tô riêng. Nhưng dựa vào thân phận phu nhân Mao Trạch Đông nên bà ta có xe con, ra vào thuận tiện.

Bà ta là một người đàn bà không an phận, thấy Mao Trạch Đông trở thành Chủ tịch Đảng và Nhà nước, nên bà ta cũng háo hức muốn làm thử, muốn chấm mút vào chính trị. Thử nghiệm đầu tiên của bà ta là phê phán phim “Thanh cung bí sử” (Lịch sử bí mật trong cung nhà Thanh).

“Thanh cung bí sử” là phim của Công ty phim Vĩnh Hoa, Hương Cảng hoàn thành vào tháng 12 năm 1948, biên kịch Diệu Khắc; đạo diễn Chu Thạch Lân, do Thư Thích đóng vai Hoàng đế Quang Tự, Chu Triền đóng vai Trân Phi, Đường Nhược Thanh đóng vai Tây Thái hậu, Hồng Ba đóng vai Lý Liên Anh. Sau khi phim hoàn thành được công chiếu ở Hương Cảng. Ngày 3 tháng 5 năm 1950, “Thanh cung bí sử” được chiếu ở các thành phố Bắc Kinh, Thượng Hải v.v... Giang Thanh tuy đã bỏ nghề điện ảnh nhiều năm, nhưng vẫn chú ý đến xu hướng của giới điện ảnh, đã từng xem rất nhiều phim trong đó có phim “Thanh cung bí sử”.

Xem xong “Thanh Cung bí sử”, Giang thanh cho rằng, phim này có “nội dung phản động” là một bộ phim “theo chủ nghĩa bán nước”. Giang Thanh kể lại cảm tưởng của mình sau khi xem phim và đã được Mao Trạch Đông ủng hộ.

Thế là, trong một cuộc hội nghị của Ban Tuyên truyền Trung ương, bà Vụ phó Vụ văn nghệ này đã phát biểu ý kiến: “Thanh cung bí sử” là một bộ phim rất xấu, chúng ta phải tiến hành phê phán bộ phim này.

Trưởng ban Tuyên truyền Trung ương Lục Định Nhất, Phó Trưởng ban Chu Dương, không đồng ý với lời phát biểu của vị Vụ phó Vụ Văn nghệ này. Một vị Phó Trưởng ban khác là Hồ Kiều Mộc còn phát biểu trái ngược với Giang Thanh.

Về Hồ Kiều Mộc, từ năm 1949, đã đảm nhiệm chức thư ký của Mao Trạch Đông và thư ký của Bộ Chính trị Trung ương Đảng Cộng sản Trung Quốc, tiếp xúc nhiều với Mao Trạch Đông. Giang Thanh có thể dùng thân phận phu nhân Mao Thạch Đông để dọa dẫm những người ở bên ngoài tường đỏ (bên trong tường đỏ là Trung Nam Hải nơi ở của các nhà lãnh đạo cao cấp của Đảng Cộng sản Trung Quốc - N.D.) nhưng không thể nào áp chế được những nhân vật có tư cách như Lục Định Nhất, Chu Dương, Hồ Kiều Mộc: Trước đây khi chuyển quân lên Thiểm Bắc, Lục Định Nhất là “Trịnh vị” (Chính ủy), cùng làm việc sớm tối với Mao Trạch Đông, còn Chu Dương thì từ những năm 30 đã là người lãnh đạo của Đảng trong giới Văn hóa Thượng Hải.

Lúc này Giang Thanh có một cảm xúc sâu xa về điều “người bé thì tiếng nhẹ”.

Có điều, bà ta vẫn quan tâm đến điện ảnh. Ngày 11 tháng 7 năm 1950, Bộ Văn hóa ban bố 4 biện pháp tạm thời “Giấy chứng nhận được chiếu phim mới”, “Xuất phim ra nước ngoài”, “Nhập phim của nước ngoài”, và “Thanh lý các phim cũ”, tăng cường quản lý ngành điện ảnh, đồng thời lại thành lập “ủy ban chỉ đạo ngành điện ảnh” để tăng cường lãnh đạo ngành điện ảnh. Ủy viên ủy ban chỉ đạo ngành điện ảnh có Lục Định Nhất, Chu Dương, Hồ Kiều Mộc, Điền Hán, Tưởng Nam Tường, Đinh Linh, Đặng Thác, Dương Hàn Sênh v.v... Giang Thanh cũng được cử làm ủy viên. Ngoài ra hôm ấy còn thành lập ủy ban cải tiến hí khúc thuộc Bộ Văn hóa.

4. Việc phê phán “Thanh cung bí sử” không được như ý muốn. Giang Thanh không cam chịu, chưa bao giờ bà ta chịu thua ai. Bà ta nhằm vào “Vũ Huấn truyện” cuối cùng đã lộ ra một “phong cảnh vô hạn” cho bà ta.

Vũ Huấn, nguyên có tên là Vũ Thất, là người Đường Ấp (nay là Liêu Thành Tây), tỉnh Sơn Đông vào cuối thời Thanh, nổi tiếng vì “đi xin ăn để học thành tài”, được triều đình nhà Thanh khen thưởng, phong làm “nghĩa học chính”. Đào Hành Tri rất tán thưởng tinh thần của Vũ Huấn. Mùa hè năm 1944, Đào Hành Tri đã gặp nhà biên kịch kiêm đạo diễn Tôn Du ở Trùng Khánh đã tặng cho Tôn Du một cuốn “Truyện tranh Vũ Huấn” và đề nghị ông dựng phim “Truyện Vũ Huấn”.

Cách mấy năm, vào năm 1947, khi Tôn Du từ Mỹ về nước đúng lúc xưởng phim Trung Quốc ở Nam Kinh bắt tay chuẩn bị dựng phim chống cộng “Dẹp loạn”. Dương Hàn Sênh người lãnh đạo giới văn nghệ của Đảng Cộng sản Trung Quốc đang hoạt động bí mật biết Tôn Du có hứng thú với Vũ Huấn, nên đã đề nghị với ông viết thành kịch bản “Truyện Vũ Huấn” để xưởng phim Trung Quốc dựng phim, nhằm chống lại bộ phim “Dẹp loạn”. Vậy là Tôn Du đã viết ra “Truyện Vũ Huấn”, đến năm 1948, xưởng phim Trung Quốc khởi quay. Triệu Đan đóng vai Vũ Huấn.

Tháng 11 năm 1948, chiến dịch Hoài Hải đang nổ ra dữ dội, Nam Kinh đang ở trong tình trạng nguy cấp. Kinh phí của xưởng phim Trung Quốc có khó khăn nên phải ngừng quay “Truyện Vũ Huấn”. Tháng 2 năm 1949, Công ty điện ảnh Côn Luân Thượng Hải, đã mua lại quyền quay phim “Truyện Vũ Huấn”. Trải qua một thời gian trắc trở, đến tháng 12 năm 1950 mới hoàn thành và được công chiếu vào đầu năm 1951.

Một bộ phim phải trải qua ba năm, bắt đầu quay từ thời Quốc dân Đảng đến thời Đảng Cộng sản mới hoàn thành. Để làm cho bộ phim sát hợp với tình hình mới, ở đầu và cuối phim đã thêm vào lời bạch của một nữ giáo sư:

“Ngày nay, chúng ta đã giải phóng, chính phủ của chúng ta đã tạo cơ hội cho người nghèo được hưởng đầy đủ sự giáo dục những người đã vươn mình, không thể làm người mù sáng mắt nữa. Hôm nay chúng ta kỷ niệm Vũ Huấn, chúng ta phải tổ chức các trường mùa đông ở nông thôn của chúng ta, xóa nạn mù chữ, nâng cao văn hóa”.

“Đông đảo quần chúng lao khổ Trung quốc, trải qua cuộc đấu tranh gian khổ đẫm máu mấy ngàn năm mới được sự tổ chức của Đảng Cộng sản, nhân dân dưới sự lãnh đạo đúng đắn của chính đảng vô sản, mới đánh đổ được chính quyền của đế quốc và Quốc dân Đảng, giành giải phóng! Chúng ta kỷ niệm Vũ Huấn phải ra sức học tập văn hóa để đón cao trào xây dựng văn hóa!”

Biên đạo đã cố hết sức đem một tác phẩm được sáng tác trong thời đại cũ có cấu tứ như vậy để thích ứng với đòi hỏi của thời đại mới, dụng ý quả là tốt đẹp.

Sau khi phim được công chiếu, ba tháng đầu, “Truyện Vũ Huấn” được khen ngợi, các báo tới tấp đăng bài đánh giá bộ phim rất tốt. Tạp chí “Điện ảnh đại chúng” đã xếp “Truyện Vũ Huấn” là một trong mười phim trong nước hay nhất của năm 1950.

Với tư cách là ủy viên Ban chỉ đạo điện ảnh, Giang Thanh đã xem “Truyện Vũ Huấn”. Hình như nhiều người đang say còn bà ta thì tỉnh, bà ta đã nhìn ra trong “Truyện Vũ Huấn” đang tồn tại “vấn đề nghiêm trọng”.

Bà ta lại một lần nữa tiết lộ cho Mao Trạch Đông biết.

Mao Trạch Đông đã xem “Truyện Vũ Huấn” và cho rằng đây là một bộ phim tuyên truyền cho chủ nghĩa cải lương tư sản, phải tiến hành phê phán!

Giống hệt như lần trước, Giang Thanh chỉ nói lại ý kiến của Mao Trạch Đông nhưng chẳng hề nói đấy là ý kiến của ai.

Chu Dương vẫn không đồng ý, cho rằng một lần nữa Giang Thanh lại kiếm chuyện vạch lá tìm sâu, chọi lại một câu: “Có chút cải lương thì có gì ghê gớm đâu cơ chứ!”

Tình thế năm 1951 đã khác năm 1950, năm 1951 giới văn nghệ đã bước ra từ sự lộn xộn của năm đầu dựng nước, bắt đầu công tác phê phán:

Ngày 10 tháng 1 năm 1951, tờ “Văn nghệ báo” đăng bài phê phán ba tác phẩm: “Tên lửa căm phẫn”, “Đại phu lừa”, “Kẻ địch không cầm súng”.

Ngày 10 tháng 2, tờ “Văn nghệ báo” đăng bài viết của Trần Xí Hà, phê phán cuốn truyện dài “Sức mạnh của chúng ta là vô địch” của Bích Dã.

Tháng 4, các báo triển khai phê bình phim “Vinh dự thuộc về ai”. Thế là việc phê phán phim “Truyện Vũ Huấn” cũng được đặt lên bàn.

Ngày 25 tháng 4, tờ “Văn nghệ báo” đăng bài phê bình phim “Truyện Vũ Huấn” của Giả Tế có tựa đề “Vũ Huấn không thể làm chuẩn mực được” nổ phát súng đầu tiên trong việc phê phán “Truyện Vũ Huấn”.

Ngày 16 tháng 5, tờ “Văn nghệ báo” đăng bài “Thử bàn về việc Đào Hành Tri biểu dương “tinh thần Vũ Huấn” có hay không có tác dụng tích cực” của Dương Nhĩ, dí ngọn lửa phê phán lên đầu Đào Hành Tri. Bài viết trên tờ “Văn nghệ báo” cùng ngày đã có thêm lời tòa soạn, kêu gọi mọi người đi sâu thảo luận bộ phim này. Điều đó có nghĩa là báo của cơ quan Trung ương Đảng Cộng sản Trung Quốc đã để ý đến phim “Truyện Vũ Huấn”.

Sau bốn ngày, tức ngày 20 tháng 5, tình hình khác thường đã xảy ra, “Nhân dân nhật báo” đã đăng trên trang nhất bài xã luận có tựa đề nổi bật: “Cần coi trọng cuộc thảo luận phim “Truyện Vũ Huấn””. “Nhân dân nhật báo” phải công bố bài xã luận để phê phán một bộ phim là lần đầu tiên.

Ngôn từ của xã luận gay gắt, hành văn như nước trút từ trên cao xuống, có thể nhận ra đây không phải là ngòi bút tầm thường. Cách 26 năm sau, khi “Mao Trạch Đông tuyển tập” Tập 5 được xuất bản năm 1975 mọi người thấy bài xã luận này được in trong đó, mới biết bài này ra đời từ Thư phòng Cúc Hương.

Xã luận chỉ rõ, phim “Truyện Vũ Huấn” tuyên truyền một cách cuồng nhiệt văn hóa phong kiến, nói xấu cuộc đấu tranh cách mạng của nông dân, nói xấu lịch sử Trung Quốc. Sau khi phê phán “Truyện Vũ Huấn” ngòi bút chuyển hướng, nói một hồi về tính toàn cục, phê phán gay gắt những người lãnh đạo trong giới văn nghệ:

Sự xuất hiện của phim “Truyện Vũ Huấn” đặc biệt là sự ca tụng Vũ Huấn và phim “Truyện Vũ Huấn” nhiều đến như vậy nói lên sự hỗn loạn tư tưởng của giới văn hóa nước ta đã đến mức như thế nào!

Theo rất nhiều tác giả thì sự phát triển của lịch sử không phải là lấy sự vật mới thay thế sự vật cũ, mà là dùng mọi cố gắng để bảo vệ sự vật cũ, làm cho nó khỏi chết, không phải là dùng đấu tranh giai cấp để lật đổ bọn thống trị phong kiến phản động cần phải lật đổ mà là phủ đingj đấu tranh giai cấp của nhân dân bị áp bức như Vũ Huấn, đầu hàng bọn thống trị phong kiến phản động…

Điều đáng đặc biệt chú ý là một số đảng viên cộng sản được coi là đã học được chủ nghĩa Mác. Họ học được lịch sử phát triển xã hội – thuyết duy vật lịch sử, nhưng vừa gặp phải những sự kiện lịch sử cụ thể, nhân vật lịch sử cụ thể (như Vũ Huấn), tư tưởng phản lịch sử cụ thể (như phim “Truyện Vũ Huấn”, và những trước tác về Vũ Huấn) thì lại mất năng lực phê phán, có một số người đã đầu hàng tư tưởng phản động này. Tư tưởng phản động tư sản đã xâm nhập vào Đảng Cộng sản chiến đấu lẽ nào đó không phải là sự thực? Chủ nghĩa mà một số đảng viên cộng sản tự cho là mình đã học được đã chạy đi đâu mất cả rồi?

Bài xã luận đã xoay chuyển trời đất, trở thành phong trào phê phán có quy mô lớn đầu tiên trong giới văn học sau giải phóng trên toàn quốc. Ban biên tập “Điện ảnh đại chúng” vốn đã khen “Truyện Vũ Huấn” như Đới Bạch Thao, Mai Đóa v.v... tới tấp đăng báo kiểm thảo công khai.

Ngay cả Quách Mạt Nhược cũng dính vào, vì ông đã từng đề chữ và viết lời tựa cho “Truyện tranh Vũ Huấn”, trên tờ “Nhân dân nhật báo” ông đã công bố bài viết có tựa đề “Tự kiểm tra mình khi liên hệ đến việc phê phán Vũ Huấn”.

Biên đạo Tôn Du, diễn viên chính Triệu Đan trong phim “Truyện Vũ Huấn”, đương nhiên trở thành “nhân vật trọng điểm” liên tục phải kiểm thảo. Công ty phim Côn Luân gọi điện đi các nơi, ngừng chiếu phim “Truyện Vũ Huấn”. Bộ Văn hóa, Bộ Giáo dục, Thành ủy Thượng Hải, tới tấp ra thông tri kêu gọi phê phán “Truyện Vũ Huấn”.

Ngày 26 tháng 8, trên tờ “Nhân dân nhật báo”, Hạ Diễn cũng đăng bản kiểm điểm tựa đề: “Từ việc phê phán “Truyện Vũ Huấn”, kiểm tra lại công tác của tôi trong giới văn học nghệ thuật Thượng Hải”.

Trong cao trào phê phán, Giang Thanh đã làm một việc rất đắc ý. Đó là vào tháng 6 năm 1951, Tòa soạn “Nhân dân nhật báo” và Bộ Văn hóa tổ chức một “đoàn điều tra lịch sử Vũ Huấn” đến quê hương của Vũ Huấn ở Sơn Đông tiến hành điều tra thực địa. Đoàn điều tra gồm 13 người, Giang Thanh tham gia đoàn với cái tên “Lý Tiến”.

13 người này là: Viên Thủy Bách (Nhân dân nhật báo), Chung Điếm Bùi, Lý Tiến (Bộ Văn hóa), Phùng Nghị Chi (Ban Tuyên truyền phân cục Sơn Đông thuộc Trung ương Đảng), Vũ Quang, Dương Cận Nhân (Ban Tuyên truyền tỉnh ủy Bình Nguyên Đảng Cộng sản.), Tư Lạc Lộ (Phòng Tuyên truyền khu ủy Liễu Thành), Đoàn Tuấn Khanh, Triệu An Bang (Huyện ủy Đường Ấp), Triệu Quốc Bích (Phòng Tuyên truyền Đảng ủy thị trấn Lâm Thanh), Hàn Ba (Phòng Tuyên truyền Huyện ủy Lâm Thanh).

Đoàn điều tra đã tiến hành điều tra ở các huyện Đường Ấp, Lâm Thanh, Quản Đào v. v... thuộc tỉnh Sơn Đông trong 20 ngày... Địa phương biết ý đồ của Đoàn điều tra và cũng nghe nói thân phận đặc biệt của Lý Tiến và theo yêu cầu của những người điều tra cung cấp các loại tài liệu.

Sau khi đoàn điều tra trở về Bắc Kinh, ba người gồm Viên Thủy Bách, Chung Điếm Bùi và Lý Tiến đã chấp bút viết bài: “Ghi chép điều tra lịch sử Vũ Huấn” cuối cùng đã được Mao Trạch Đông đọc duyệt sửa chữa, tờ “Nhân dân nhật báo” đăng liền từ ngày 23 đến ngày 28 tháng 7 năm 1951 sau đó được in thành sách.

“Ghi chép điều tra” đã viết: “Vũ Huấn là một kẻ xuất thân lưu manh rồi làm nên, tuân theo ý chí của bọn thống trị phong kiến phản động, lấy việc “học hành” để làm bậc thang tiến thân, phản bội lại chính giai cấp của ông ta, leo lên địa vị giai cấp thống trị trở thành kẻ bóc lột phong kiến.

“Ghi chép điều tra” hoàn toàn phủ nhận con người Vũ Huấn, và cũng trên căn bản phủ định phim “Truyện Vũ Huấn”.

Công bằng mà nói, phim “Truyện Vũ Huấn” đã dựng và quay một cách gian nan vất vả trong những năm tháng có những biến động lớn, ngay bản thân bộ phim cũng có sự sơ sài qua loa cũng tồn tại rất nhiều thiếu sót rõ ràng. Nhưng Tôn Du, Triệu Đan đều là những người làm công tác điện ảnh cánh tả có dụng ý tốt. Nếu suy xét tới nguyên nhân lịch sử của phim thì không nên ra roi một cách thô bạo đối với bộ phim như thế. Sự phê phán này trên thực tế là sự xuất đầu lộ diện đầu tiên của trào lưu tư tưởng “tả”, sau này ngày càng phát triển cho đến cách mạng văn hóa thì bành trướng thành ác tính.

Năm 1985, khi cuộc “Tọa đàm nghiên cứu Đào Hành Tri” và “Quỹ Đào Hành Tri” được thành lập, Hồ Kiều Mộc đã phát biểu ý kiến trong bài nói: từ Đào Hành Tri đã đề cập tới việc phê phán “Truyện Vũ Huấn”, những ý kiến này của Hồ Kiều Mộc đã phản ánh thái độ phủ định của Trung ương Đảng Cộng sản Trung Quốc từ sau Hội nghị toàn thể Trung ương Đảng lần thứ 3 khóa 11, đối với việc phê phán “Truyện Vũ Huấn” trước đây:

Năm 1951, đã từng xảy ra một cuộc phê phán mà khi bắt đầu không liên quan nhưng sau lại liên quan đến ông Đào, về phim “Truyện Vũ Huấn”. Phạm vi mà cuộc phê phán này đề cập đến khá rộng. Ở đây hôm nay, chúng ta không thảo luận về sự đánh giá toàn diện đối với bản thân Vũ Huấn cũng như phim “Truyện Vũ Huấn” việc này cần được các nhà sử học, các nhà giáo dục học và các nhà nghệ thuật điện ảnh thảo luận tự do và không có bất cứ thành kiến nào mới giải quyết được. Nhưng tôi có thể nói một cách có trách nhiệm rằng, cuộc phê phán lúc bấy giờ là vô cùng phiến diện, vô cùng cực đoan cũng có thể nói là vô cùng thô bạo. Vì thế, mặc dù cuộc phê phán này có nguyên nhân lịch sử đặc biệt, nhưng do phương pháp mà cuộc phê phán này sử dụng, chúng ta không những không thể nói là nó hoàn toàn chính xác, thậm chí cũng không thể nói là cơ bản chính xác. Mới đầu cuộc phê phán này đề cập đến biên đạo và diễn viên của bộ phim này như đồng chí Tôn Du, đồng chí Triệu Đan v.v…; họ đều là những nhà nghệ thuật tiến bộ công tác lâu dài dưới ảnh hưởng của Đảng, việc phê phán đối với họ phải nói là hoàn toàn sai lầm. Họ quyết định và tiến hành quay bộ phim này là do sự ủng hộ của Đảng và giới văn hóa tiến bộ. Nếu quyết định này không thỏa đáng thì trách nhiệm cũng không thuộc hai vị này cũng như những người tham gia khác. Nội dung bộ phim này không thể nói là không có sai lầm và khuyết điểm, nhưng những tội danh gán cho bộ phim này về sau lại thổi phồng quá đáng tới mức làm cho người ta không sao tin nổi. Bắt đầu từ việc phê phán bộ phim này, về sau phát triển tới phê phán tất cả những người đã bày tỏ sự khẳng định ở những mức độ khác nhau đối với nhân vật Vũ Huấn, cũng bao gồm các tác phẩm tranh liên hoàn, điều đó đã làm cho những sai lầm vốn có mở rộng ra rất nhiều. Phương pháp phê phán sai lầm này, sau này vẫn tiếp tục trong thời gian rất dài, cho mãi đến Hội nghị toàn thể Ban Chấp hành Trung ương Đảng lần thứ 3 khóa 11 mới được sửa chữa.

Giang Thanh rất đắc ý, với việc phê phán phim “Truyện Vũ Huấn”, “đỉnh núi kỳ lạ” khuất kín trong mây mù, cuối cùng đã tình cờ lộ ra. Bà ta mượn quyền uy của Mao Trạch Đông phút chốc làm cho Chu Dương, Hạ Diễn là cấp trên của bà ta trước kia phải nhốn nháo kiểm thảo, làm cho Đào Hành Tri đã tìm viết thơ cho Đường Nạp đang ngủ dài dưới đất cũng không được yên và Triệu Đan cũng phải nếm cái mùi lợi hại của bà ta. Bà ta tham gia Đoàn điều tra lịch sử Vũ Huấn và trên thực tế trở thành người lãnh đạo của Đoàn điều tra này. Bà ta bắt đầu thập thò vượt qua những điều cấm của “Quy chế ba chương”, thử can dự vào chính trị.

5. Trong thời kỳ mà Giang Thanh xuất đầu lộ diện hết lần này đến lần khác thì từ tháng 2 năm 1952, cái “đỉnh núi kỳ lạ” trên sông (Giang - N.D.) bỗng nhiên lại chìm trong đám mây mù!

Sau khi phê phán “Truyện Vũ Huấn” và sau hơn hai năm nghỉ dưỡng cái bệnh cỏn con, Giang Thanh lại một lần nữa xuất hiện...

Bà ta bắt đầu tiến quân vào việc nghiên cứu “Hồng Lâu mộng” của Du Bình Bá.

Du Bình Bá là một nhân sĩ có thẩm quyền nghiên cứu “Hồng Lâu mộng” của Trung Quốc, Giáo sư trường Đại học Bắc Kinh.

Hai “nhân vật nhỏ” đã đọc bài “Lược bàn về Hồng Lâu mộng” của Du Bình Bá đã không đồng ý với ý kiến của Du Bình Bá! Họ đã viết bài phê bình.

Hai “nhân vật nhỏ” ấy là Lý Hy Phàm và Lam Linh.

Tiểu thuyết mà Giang Thanh đã đọc không nhiều nhưng “Hồng Lâu mộng” thì lại đọc mấy lần.

Giang Thanh rất hứng thú khi đọc bài viết của Lý Hy Phàm và Lam Linh, rất tán thưởng bài viết này. Bà ta đem bài viết giới thiệu với Mao Trạch Đông. Sau khi đọc xong, Mao Trạch Đông cũng cho rằng bài viết hay, ông đề nghị “Nhân dân nhật báo” đăng lại. Có điều, Mao Trạch Đông cho rằng mình trực tiếp ra chỉ thị cho “Nhân dân nhật báo”, yêu cầu họ đăng lại thì có vẻ trịnh trọng quá, nên ông đã giao cho Giang Thanh, chuyển lời ông đến “Nhân dân nhật báo”.

Chu Dương cho rằng “Nhân dân nhật báo” đăng lại bài này là không thích hợp nên đã đề nghị tờ “Văn nghệ nhật báo” đăng lại. Ngày 16 tháng 10, một bức thư của Mao Trạch Đông đã làm chấn động giới trí thức Trung Quốc. Hôm ấy, Mao Trạch Đông đã viết cho Bộ Chính trị Trung ương Đảng và các nhân sĩ có liên quan khác. Bức thư này về sau được in trong “Mao Trạch Đông tuyển tập”, tập 5.

Phụ vào hai bài văn phản bác Du Bình Bá, (Người dẫn chú) trừ tạp chí “Văn, Sử, Triết” số tháng 9 đăng bài “về bài viết (Lược bàn về Hồng Lâu mộng) và các bài khác” ra, “Quang minh nhật báo”số ra ngày 10 tháng 10 lại đăng bài “Bình sách “Nghiên cứu Hồng Lâu mộng”“ của họ, xin mời đọc. Đây là cuộc nổ súng thật sự đầu tiên vào cái gọi là những quan điểm sai lầm của nhà văn quyền uy nghiên cứu Hồng Lâu mộng từ hơn ba mươi năm qua đến nay. Tác giả là hai đoàn viên thanh niên. Mới đầu họ viết thư cho “Văn nghệ báo”, xin hỏi là có thể phê bình Du Bình Bá hay không, nhưng họ phớt lờ. Bất đắc dĩ họ đã phải viết thư về trường cũ của họ - các thầy giáo ở trường Đại học Sơn Đông và họ đã nhận được sự ủng hộ, trên tạp chí “Văn, Sử, Triết” của Trường đã đăng bài viết của họ: “Bác (Lược bàn về Hồng Lâu mộng)”. Vấn đề lại quay về Bắc Kinh, có người yêu cầu đăng lại bài này trên “Nhân dân nhật báo” để mong đưa tới một cuộc tranh luận, triển khai phê bình, lại bị một số người lấy nhiều lí do (chủ yếu là “bài viết của nhân vật bé”, “báo Đảng không phải là nơi tranh luận tự do”) để phản đối nên không thể thực hiện; Kết quả là đã đi tới một sự thỏa hiệp, bài viết này được đăng lại trên “Văn nghệ báo”. Tiếp sau đó trên chuyên mục “Di sản văn học” của “Quang minh nhật báo” đăng lại bài viết của hai thanh niên này: “Bác “Lược bàn về Hồng Lâu mộng” của Du Bình Bá”. Xem ra cuộc đấu tranh chống luận điểm duy tâm tư sản của phái Hồ Thích đã đầu độc thanh niên hơn 30 năm qua trong lĩnh vực văn học cổ điển, có lẽ có thể triển khai được rồi. Sự việc là do hai “nhân vật bé” làm ra, còn “nhân vật lớn” thì thường không chú ý, đồng thời thường ngăn cản, họ cùng các nhà văn tư sản luôn nói tới một mặt trận thống nhất, trên phương diện thuyết duy tâm, cam tâm làm tù binh cho giai cấp tư sản. Đây gần giống như tình hình lúc chiếu phim “Thanh cung bí sử” và “Truyện Vũ Huấn”. “Thanh cung bí sử” được người ta gọi là bộ phim yêu nước nhưng thực tế lại là bộ phim bán nước. Sau khi chiếu trong cả nước đến nay vẫn chưa bị phê phán. “Truyện Vũ Huấn” tuy đã bị phê phán, nhưng đến nay vẫn chưa rút ra bài học lại xuất hiện chuyện kì lạ khoan dung thuyết duy tâm của Du Bá Bình và ngăn cản bài phê bình rất có sinh khí của “nhân vật bé”, đó là điều đáng để chúng ta chú ý.

Những phần tử trí thức tư sản như Du Bá Bình, tất nhiên nên dùng thái độ đoàn kết, nhưng phải phê phán tư tưởng sai lầm đầu độc thanh niên của họ, không nên đầu hàng họ.

Thư của Mao Trạch Đông, với thế sấm vang chớp giật, giáng một cú đấm vào Chu Dương và một số người.

Cách một ngày sau, ngày 18 tháng 10, Ban Tuyên truyền Trung ương Đảng và Đảng đoàn Hiệp hội Nhà văn Trung quốc đã họp Hội nghị quán triệt chỉ thị của Mao Trạch Đông.

Ngày 28 tháng 10, “Nhân đân nhật báo” đăng bài “Chất vấn tòa soạn “Văn nghệ báo” nghiêm khắc phê bình “Văn nghệ báo”.

Tiếp đó Đoàn Chủ tịch Hội Liên hiệp văn học nghệ thuật Trung Quốc và Đoàn Chủ tịch Hội Liên hiệp nhà văn Trung Quốc triệu tập Hội nghị liên tịch mở rộng lên thứ 8 để quán triệt chỉ thị của Mao Trạch Đông.

Thế là, trong phạm vi cả nước, đã dấy lên phong trào phê phán cuốn sách “Nghiên cứu Hồng Lâu mộng” của Du Bình Bá.

Từ Du Bình Bá lại dính líu tới Hồ Thích, cả nước lại triển khai phê phán tư tưởng Hồ Thích.

Bức thư của Mao Trạch Đông, bày tỏ sự ủng hộ đối với tình thần khiêu chiến của “nhân vật bé”, bày tỏ sự đồng tình với việc có thể triển khai thảo luận với những kiến giải quyền uy trong học thuật, điều này có ý nghĩa tích cực nhưng đối với ý kiến học thuật của “nhân vật lớn” và “nhân vật bé” ông lại ra quyết định thì rõ ràng là không thỏa đáng. Đặc biệt lúc này đã hình thành việc ngả về một phía, phủ định hoàn toàn đối với Du Bình Bá và chụp lên cái mũ lớn mang tính chất chính trị, trên thực tế là một khuynh hướng “tả”.

Sau Hội nghị toàn thể Ban Chấp hành Trung ương Đảng lần thứ 3 khóa 11, vào tháng 1 năm 1986, nhân kỷ niệm 65 nãm mừng Du Bình Bá tham gia hoạt động học thuật với sự có mạt của Hồ Thằng Viện trưởng Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Trung Quốc, ông đã phát biểu ý kiến, đánh giá lại cuộc phê phán năm 1954.

Hồ Thằng nêu rõ:

“Từ đầu những năm 20, ông Du Bình Bá đã bắt đầu nghiên cứu “Hồng Lâu mộng”. Nghiên cứu của ông trong lĩnh vực này có ý nghĩa mở đường. Về phương pháp và quan điểm nghiên cứu của ông, các nhà nghiên cứu đã nêu ra những ý kiến hoặc phê bình khác nhau vốn là chuyện bình thường. Nhưng nửa cuối năm 1954, vì việc nghiên cứu “Hồng Lâu mộng” mà bao vây công kích mang tính chất chính trị đối với ông là không đúng đắn. Cách làm này không phù hợp với phương châm song bách (trăm hoa đua nở, trăm nhà đua tiếng – ND) của Đảng đối với học thuật và nghệ thuật. “Hồng Lâu mộng” có bao nhiêu phần mang tính truyện ký, đánh giá ra sao bốn mươi hồi cuối do Cao Ngạc viết tiếp, đánh giá như thế nào về nghệ thuật của “Hồng Lâu mộng”, những cái đó đều là vấn đề thuộc lĩnh vực học thuật. Những vấn đề này chỉ có thể do giới học thuật tự do thảo luận. Hiến pháp nước ta bảo vệ rất nghiêm quyền tự do này. Đảng ta kiên trì 4 nguyên tắc. Dựa vào nguyên tắc chuyên chính dân chủ nhân dân trong bố nguyên tắc, đối với vấn đề học thuật thuộc phạm vi dân chủ nhân dân, Đảng không cần và cũng không nên đưa ra bất cứ một sự “quyết đinh”nào. Cách làm của năm 1954 vừa làm tổn thương đến ông Du Bình Bá về mặt tinh thần, vừa không có lợi cho sự phát triển của học thuật và nghệ thuật”.

Việc phê phán sách “Nghiên cứu Hồng Lâu mộng” của Du Bình Bá vào năm 1954, người khơi mào trước nhất chính là Giang Thanh. Việc phê phán đối với phim “Thanh cung bí sử” và “Truyện Vũ Huấn” người khơi mào trước nhất cũng chính là Giang Thanh. Ba lần đọ sức giữa Giang Thanh với Chu Dương và những người khác “con át chủ bài” mà bà ta dùng để đánh thắng kẻ thù chính là mượn uy quyền của Mao Trạch Đông.

6. Ba lần đọ sức là sự thử nghiệm việc bà ta tham gia chính trị ở Trung Quốc. Bà ta đều đắc thắng hồi triều! Trong thư của Mao Trạch Đông, quay trở lại phê phán phim “Thanh cung bí sử” và “Truyện Vũ Huấn”, điều này đã làm cho Chu Dương hiểu ra rằng không thể coi thường Giang Thanh!

Ngày 9 tháng 9 năm 1961, Mao Trạch Đông đề thơ lên bức ảnh Động Tiên Nhân do Giang Thanh chụp ở Lư Sơn:

Bảng lảng chiều hôm ngắm bóng tùng,

Mây trôi cuồn cuộn vẫn ung dung,

Trời sinh có một Tiên Nhân động,

Núi cao phong cảnh rộng vô cùng.

(Mộ sắc thương mang khán kình tùng, Loạn vân phi độ nhưng thung dung, Thiên sinh nhất cá Tiên Nhân động, vô hạn phong quang tại hiểm phong)

Bài thơ này được công bố công khai vào năm 1963. Giang 'Thanh đã lấy nó làm vốn chính trị, để tô son trát phấn ra sân khấu.

Ngày 29 tháng 9 năm 1962, bức ảnh cỡ lớn của Mao Trạch Đông, Giang Thanh và Xu-nô phu nhân được in trên đầu trang nhất tờ “Nhân dân nhật báo”. Bức ảnh này đã làm người Trung Quốc sửng sốt, vì từ khi thành lập nước đến nay ảnh chụp chung của Mao Trạch Đông và Giang Thanh chưa bao giờ được công bố chính thức. Giang Thanh bắt tay vào cuộc cải cách hí kịch từ năm 1962. Bà ta cho rằng cần phải cải tạo nghệ thuật biểu diễn, làm cho nó thích ứng với yêu cầu của hình thái ý thức xã hội chủ nghĩa. Từ trong lòng, Giang Thanh thích khẩu hiệu “hoặc làm cho nó đổi đời, hoặc cấm chỉ nó”. Bà ta cho rằng, nội dung kịch truyền thống Trung Quốc nên trở thành quá khứ, từ những năm 20 đến nay, hí khúc truyền thống đã từng trải qua một thời kỳ phát triển rực rỡ, nhưng những lúc khác thì đều do “đế vương khanh tướng, tài tử giai nhân” thống trị; đối với nhân dân Trung Quốc chẳng có ích lợi gì, chí ít cũng chẳng có giá trị chính trị gì đáng nói đối với chính quyền hiện thời.

Tháng 9 năm 1962, Giang Thanh hẹn gặp bốn vị Phó ban và Thứ trưởng của Ban Tuyên truyền Trung ương Đảng và Bộ Văn hóa, “chỉ ra vấn đề nghiêm trọng trên sân khấu và trên màn ảnh bọn đế vương khanh tướng, tài tử giai nhân và đầu trâu mặt ngựa đã xuất hiện tràn lan thành tai hoạ”. Các vị này đã không hề để ý đến sự “cảnh cáo” của bà ta. Lúc này, bà ta nghe được khẩu hiệu mới “viết hoa 13 năm” do Kha Khánh Thi ở Thượng Hải đưa ra, với bà ta đã không hẹn mà nên. Thế là bà ta xuống phía Nam, gặp gỡ Kha Khánh Thi và Trương Xuân Kiều. Thượng Hải có Bí thư Thành ủy kiêm Thị trưởng như Kha Khánh Thi, có mưu sĩ như Trương Xuân Kiều, có cái gậy như Diêu Văn Nguyên, bà ta đã có được sự ủng hộ. Nên, bài phê phán đầu tiên mà bà ta tổ chức đã được đăng một cách thành công ở Thượng Hải. Bà ta cảm thấy, Thượng Hải có thể trở thành “căn cứ” của bà ta.

Tháng 2 năm 1963, bà ta chỉ thị cho viện Kinh kịch Trung Quốc cải biên “Chiếc đèn đỏ”. Mùa thu năm ấy, Giang Thanh lại đem món hàng Thượng Hải – “Hộ(*) kịch” - “Ngòi lửa trên bãi lau”, giới thiệu với Đoàn 1 Viện Kinh kịch Bắc Kinh để cải biên thành Kinh kịch “Sa Gia Bang”. Tháng 1 năm 1964, Giang Thanh đã chỉ đạo Viện Kinh kịch Thượng Hải dựng vở “Dùng mưu chiếm Uy Hổ Sơn”. Mùa đông năm 1964, cải biên vở Kinh kịch “Buổi sớm trên hải cảng”.

Giang Thanh đã vô tình coi hí kịch là hình thức giải trí, bà ta biết cái bà ta đang tiến hành là hoạt động chính trị mà không phải là hoạt động nghệ thuật. Giang Thanh cho mỗi một diễn viên tham gia dàn dựng một tập “Mao Trạch Đông tuyển tập” do tác giả tự tay ký tên, phát sách cho mọi người như tên trùm băng đảng phát súng cho bọn thủ hạ, gào lên bằng cái giọng the thé: “Các đồng chí chớ cho rằng tôi chỉ là người chào hàng cho môn kịch mới, tôi đến để chiến đấu với chủ nghĩa phong kiến, với chủ nghĩa tư bản và chủ nghĩa xét lại!”.

Mùa hè năm 1964, Hội diễn Kinh kịch hiện đại đã mở màn trong bầu không khí chính trị ngột ngạt. Giang Thanh đã phát biểu trong Hội diễn, đây là lần nói chuyện quan trọng đầu tiên trong đời bà ta trước công chúng.

Lưu Thiếu Kỳ khi nói về những vở kịch mới của Giang Thanh đã nói bà ta là: “Quả dưa chưa chín đã hái”. Bành Chân phê bình những vở kịch này là: “Mặc quần hở đũng lên sân khấu”.

Từ kinh kịch, Giang Thanh lại chuyển sang vũ kịch, cải biên “Hồng sắc nương tử quân” và “Bạch mao nữ” thành vũ kịch, Giang Thanh đã thêm vào chủ đề của “Hồng sắc nương tử quân” một đoạn kết gần như là một sự sùng bái ca ngợi Mao Trạch Đông. Còn “Bạch mao nữ” sau khi Giang Thanh rút bớt những chi tiết biểu lộ tình yêu và thêm vào đó là sự hận thù giai cấp, cũng đã trở thành vở kịch mẫu.

Mùa đông năm 1965, một hôm Giang Thanh đột ngột đến thăm Đoàn Nhạc giao hưởng, đồng thời tuyên bố: “Nhạc giao hưởng của chủ nghĩa tư bản không có sức sống! Cần phải gạt bỏ những khuôn mẫu cũ”. Giang Thanh ra sức biện bạch và hai bản mẫu âm nhạc “Hoàng Hà hiệp tấu khúc” và “Giao hưởng âm nhạc Sa Gia Bang” của bà ta ra đời. Âm nhạc sẽ phục vụ cách mạng”, phục vụ đời sống chính trị của Giang Thanh.

Giang Thanh với sự cải cách Kinh kịch, múa ba-lê và nhạc giao hưởng đã được bọn bồi bút trong giới báo chí bình luận: “Những cải cách ấy là do tự tay đồng chí Giang Thanh vun đắp nên, là một chuỗi hạt trân châu lóng lánh trong nền văn học nghệ thuật của giai cấp vô sản, tỏa ánh sáng rực rỡ của tư tưởng Mao Trạch Đông”.

Giữa những năm 60, Giang Thanh rất gặp may, bà ta đã trở thành đại biểu Quốc hội Trung Quốc. Bà ta bắt đầu tham gia các hội nghị quan trọng, thậm chí có thể tham gia Hội nghị Trung ương Đảng.

Năm 1966 là một năm đắc ý nhất trên đường đời của Giang Thanh. Năm ấy bà ta có chức vị trong quân đội, càng làm cho bà ta có lý do tự quảng cáo mình là chiến sĩ. Bà ta sắp trở thành “người cầm cờ” của đại quân trên mặt trận văn nghệ. Những sự việc đó đã làm cho Giang Thanh bước vào con đường đi tới quyền lực chính trị. Giang Thanh mưu tính có địa vị lãnh đạo trong quân đội, người đáng để bà ta “cảm ơn” là Lâm Bưu. Giang Thanh người đã cãi nhau khắp thiên hạ nhưng chưa bao giờ giở mặt với Lâm Bưu, cho đến trước khi con người này chết vì rơi máy bay ở nước khác. Nguyên nhân là “Phó Chủ tịch Lâm ủng hộ tôi”.

Lâm Bưu nhờ bà ta triệu tập cuộc hội thảo văn nghệ của bộ đội. Trong cuộc hội thảo này Lâm Bưu “ca ngợi” Giang Thanh: “Về phương diện văn học nghệ thuật cảm quan chính trị của đồng chí ấy rất mạnh”, “Từ nay về sau các văn kiện về mặt văn nghệ của bộ đội đều phải đưa để đồng chí ấy xem”. Sau đó, Lâm Bưu chính thức tâng bốc Giang Thanh: là đại biểu kiệt xuất ít có trong các nữ đồng chí trong Đảng ta, đồng chí ấy có nhiều cống hiến quan trọng; nhưng chưa được mọi người biết đến, trong cuộc đại cách mạng văn hóa này tài hoa của đồng chí ấy đã lộ rõ. Lâm Bưu đã nâng cấp bậc hành chính của Giang Thanh từ bậc 9 lên bậc 5. Trong một cuộc Hội nghị Quân ủy mở rộng, Lâm Bưu mời Giang Thanh lên bục, đặt toàn bộ tướng soái uy danh hiển hách dưới con mắt của bà ta, nghe bà ta dạy bảo. Giang Thanh bước lên vũ đài chính trị bằng cái thang do Lâm Bưu dựng, “công lao” của ông ta quả là lớn!

Giang Thanh đích thân xây dựng ba kênh liên hệ chính trị quan trọng: Thứ nhất là quan hệ với Lâm Bưu; Thứ hai là quan hệ “với các trí thức cầm quyền”, “cánh tả” ở Thượng Hải; Thứ ba là quan hệ với Khang Sinh là đồng hương và là người quen cũ của bà ta. Đã có ba kênh này, Giang Thanh còn có thanh “Thượng phương bảo kiếm” Mao Trạch Đông, khiến cho bà ta có thể gọi gió làm mưa, rnuốn gì được nấy trong cách mạng văn hóa.

Giang Thanh tiến vào giới văn nghệ, thổi lên làn gió phê phán, cải cách cách mạng đối với Kinh kịch, không có việc nào không mang đậm dã tâm chính trị. Có điều là thời gian này so với tài nghệ nổi trội trong Đại cách mạng văn hóa mà nói thì chẳng qua chỉ là một cuộc thi nhỏ về tài năng mà thôi.

2

“Hải Thụy bãi quan” đất bằng nổi cơn sóng dữ

Yêu ma quỷ quái từ Thượng Hải xổng chuồng

1. Kha Khánh Thi giới thiệu với Giang Thanh một “chuyên gia phê phán”

Tháng 6 năm 1965, ở khách sạn Cẩm Giang, Thượng Hải, Giang Thanh bí mật trù tính viết phần thứ hai bài phê bình có trọng lượng.

Giang Thanh đã từng mưu tính tìm hai “nhân vật bé” đã từng khiêu chiến với Du Bình Bá hồi xưa ở Bắc Kinh, vì hồi ấy bà ta đã từng ủng hộ họ. Nhưng, họ đã không nhận làm.

Giang Thanh lại một lần nữa cầu cứu Kha Khánh Thi. Kha Khánh Thi nhận lời ngay và giao nhiệm vụ cho Trương Xuân Kiều. Trương Xuân Kiều đã thành “thư ký Kinh kịch”, để dựng lên những vở kịch “mẫu” nên đã có quan hệ mật thiết với Giang Thanh, huống hồ ông ta là Trưởng ban Tuyên truyền Thành ủy Thượng Hải, “Đại phê phán” chính là thuộc phạm trù công việc của ông ta.

Giang Thanh coi như đã tìm đúng người. Đối với Kinh kịch, Trương Xuân Kiều là ngoại đạo, nhưng đối với cuộc “Đại phê phán” thì lại là người trong nghề.

Trương Xuân Kiều, sinh năm 1917 ở Cự Dã, tỉnh Sơn Đông, cha ông ta là một trưởng phòng làm công tác y tế của Quốc dân Đảng, gia đình có tiền của, có xe hơi, có kẻ hầu người hạ. Trương Xuân Kiều là một nhân vật giao thiệp rộng rãi, hoạt động khắp nơi. Năm 1932, vào học trường Trung học Chính Nghị, thành phố Tế Nam. Năm 1933, đã bước lên vũ đài chính trị, trở thành người khởi xướng và phần tử trung kiên của “Hoa Đế xã” một tổ chức phản động, đồng thời trong tờ “Hoa Đế” số ra đầu tiên đã đăng tiểu thuyết “Ngân Linh”, số 2 đăng tiểu thuyết “Thu”. Đủ thấy, từ rất sớm Trương Xuân Kiều đã lộ rõ đặc điểm của mình: vận hành trên hai quỹ đạo chính trị và văn học. Mùa hè năm 1934, sau khi Trương Xuân Kiều tốt nghiệp trường Trung học Chính Nghị, với cây bút cùn lang bạt trên văn đàn Tế Nam, tự mệnh danh là “Nhà văn Tiền tiến”, trong con mắt của ông ta không có ai hết, tiến công Thi Điếm Tồn. Lão Xá và Tàng Khắc Gia, ông ta cũng chẳng coi Quách Mạt Nhược, Lỗ Tấn v.v... ra gì, Trương Xuân Kiều bé nhỏ, thật như một con nhím con, một “đứa trẻ hư” trên văn đàn!

Tháng 5 năm 1935, trên con đường Tứ Mã Thượng Hải đã xuất hiện bóng dáng gầy gò Trương Xuân Kiều. Ông ta là nhân viên sửa bản in thử của công ty tạp chí Thượng Hải, những lúc không sửa bản in thử ông ta gửi bài đến các báo và tạp chí lần lượt trên tờ “Đại Vãn báo” và “Ngọn đuốc”, phụ san của “Đại Vãn báo” đăng bài của ông ta: “Đầu cuối của cuộc đi”, “Xạ thủ súng kíp”, “Tôi tố cáo” v.v... Sau đó, ông ta trở thành bên ngoài là Phó Tổng biên tập tờ “Ngọn đuốc” bên trong là tay chân của Thôi Vạn Thu đặc vụ của quân đội Quốc dân Đảng và đổi tên là “Địch Khắc” để bắn lén Lỗ Tấn, trên “Văn đàn hàng tuần” của phụ san “Ngọn đuốc” đã đăng bài lóe lên những tia sáng lạnh “chúng ta phải chấp hành phê bình”, sau đó lại viết thư cho Lỗ Tấn. công kích và mạt sát Lỗ Tấn. Lỗ Tấn vô cùng phẫn nộ và khinh bỉ, ông đã viết hai bài “Tô giới tháng 3” và “Quan” cửa xuất quan” (Chữ “cửa” trong ra cửa - N.D. ) để phản kích lại. Ấy thế mà, sau khi Lỗ Tấn qua đời, Trương Xuân Kiều vẫn vắt ra nước mắt, vội vã hóa trang mình thành “học trò” của Lỗ Tấn. Tên vô lại trên văn đàn này lại còn viết bài bày tỏ lòng thương nhớ. Từ đó có thể thấy cái tên “Địch Khắc” bé nhỏ, đã có thủ đoạn hai mặt từ lâu rồi. Chẳng trách, sau này trên vũ đài chính trị lúc sáng thì ông ta là người, lúc tối thì ông ta là ma, đối với cái nghề hóa thân, cái mẹo giở mặt này, từ lâu ông ta đã tinh thông rồi.

Ngày 13 tháng 8 năm 1937, tiếng súng bom rung chuyển thành Thượng Hải, Trương Xuân Kiều rời Thượng Hải đi Tế Nam, ở nhà Triệu Quân Bật, Cục trưởng Cục cảnh sát thành phố Tế Nam. Ngày 13 tháng 12 cùng năm, Nam Kinh bị chiếm đóng, Tế Nam cũng nguy cấp trong ngày một ngày hai, Triệu Quân Bật chuẩn bị chạy trốn. Lúc này Trương Xuân Kiều mới hé răng nói mấy câu: “Cục trưởng Triệu, tôi phải đi Diên An”.

Vừa đến Diên An mảnh đất nóng bỏng được mấy ngày, trước ngực Trương Xuân Kiều đã đeo một ngôi sao đỏ “Kỷ niệm 10 năm sáng lập Hồng quân Trung Quốc”, cuối cùng ông ta đã trà trộn được vào dòng thác màu đỏ. Hai tháng sau khi đến Diên An đã viết “Phóng sự Diên An” dựa vào những ngón nghề hóa thân, đã gia nhập Đảng Cộng sản ở Diên An, được bổ nhiệm làm Phó Tổng biên tập tờ “Tấn Sát Ký nhật báo” thỉnh thoảng lại va chạm với Giám đốc kiêm Tổng biên tập Đặng Thác, ông ta tìm thủ đoạn hại Đặng Thác, viết thư kể tội Đặng Thác gửi cho Đảng ủy vùng Biên khu Tấn Sát Ký. May được Bành Chân Bí thư Phân cục miền Bắc Trung ương Đảng Cộng sản Trung Quốc hiểu rõ Đặng Thác nên viiệc vu cáo của “Địch Khắc” đã thất bại. Hiện tượng lịch sử, thường hay lặp lại. Khi bắt đầu cách mạng văn hóa, “Địch Khắc” lại cùng với Diêu Văn Nguyên chỉnh Đặng Thác, Bành Chân lại một lần nữa ra mặt bảo vệ Đặng Thác, nhưng hiềm một nỗi, lúc này “Địch Khắc” đã được thế, nên đã hạ được Đặng Thác cùng Bành Chân...

Năm 1947, tờ “Thạch Môn nhật báo” xuất bản ở Thạch Gia Trang, Trương Xuân Kiều được điều về làm Giám đốc “Thạch Môn nhật báo”, ông ta rất đắc ý, cấp trên trực tiếp của ông ta là Kha Khánh Thi rất tâm đầu ý hợp. Không lâu sau, Kha Khánh Thi được bổ nhiệm làm thị trưởng thành phố Thạch Gia Trang, Trương Xuân Kiều được ông ta yêu vì, nên đã bổ nhiệm ông ta làm thư ký Ủy ban Nhân dân Thạch Gia Trang kiêm Giám đốc tòa báo “Thạch Gia Trang nhật báo”, Kha Khánh Thi và nhiều nhà lãnh đạo cấp Trung ương của Đảng có mối quan hệ rất sâu xa, theo Trương Xuân Kiều thì Kha Khánh Thi là một chiếc thang, cho nên đã gửi niềm hy vọng nhảy vọt về chính trị vào ông ta, trong thời kỳ cùng làm việc ở Thạch Gia Trang về sau đã trở thành thời cơ để Trương Xuân Kiều nhảy vào “long môn”.

Năm 1949, cuối cùng Trương Xuân Kiều đã trở về Thượng Hải sau 12 năm ly biệt và trở thành Phó Cục trưởng Cục Báo chí xuất bản Hoa Đông! Sau khi nhậm chức ông ta ý thức được chữ “phó”, nó quá vướng chân vướng tay. Cục trưởng Uẩn Dật Quần, kiêm Giám đốc, Tổng biên tập tờ “Giải phóng nhật báo” lại kiêm Hiệu trưởng trường Chuyên nghiệp Báo chí Hoa Đông. Uẩn Dật Quần giống như Đặng Thác luôn ghét điều ác như kẻ thù, không nể nang, điều đó đã làm cho Trương Xuân Kiều hậm hực không vui, Uẩn Dật Quần trở thành “hòn đá” đè lên đầu ông ta. Trương Xuân Kiều thèm nhỏ dãi cái ghế vàng Giám đốc kiêm Tổng biên tập “Giải phóng nhật báo” ông ta muốn hất hòn đá lớn Uẩn Dật Quần để ngồi lên cái ghế vàng có thể điều khiển dư luận ở Thượng Hải.

Trương Xuân Kiều bắt đầu gặp may. “Giải phóng nhật báo” đã đăng sót tin điện “Sáu năm ngày thắng lợi của cuộc kháng chiến chống Nhật. Nguyên soái Sta-lin gửi điện mừng Mao Chủ tịch” một số người thừa cơ ra sức công kích Uẩn Dật Quần, một “phần tử tích cực” trong đó chính là Trương Xuân Kiều. Tình hình sự việc ngày càng mở rộng, dẫn đến việc Uẩn Dật Quần bị mất chức. Trương Xuân Kiều thừa dịp xông vào thay thế ngồi lên chiếc ghế vàng mà ông ta đã mơ ước từ lâu. Đây là một chức vị có quyền lực vô thường, ông ta có thể lợi dụng báo chí, tâng bốc một số người, công kích một số người. Đặc biệt là chuyên mục: “Tình hình nội bộ” của tòa soạn đều được đưa thẳng đến những nhân vật lãnh đạo ở Trung ương và Thượng Hải, “Tình hình nội bộ” của ông ta ngày nào cũng phải đưa cho cán bộ lãnh đạo của một hai Cục hoặc Bộ đọc duyệt. Ông ta không ngừng mở rộng thế lực của mình. Đây là nơi rất thạo tin, nhất cử nhất động của các giới ở Thượng Hải, ông ta đều biết ngay. Ông ta hiểu nhịp đập của Thượng Hải, hiểu các giới, các hạng người ở Thượng Hải, đặt cơ sở cho việc ông ta trở thành kẻ thống trị Thượng Hải sau này là Giám đốc kiêm Tổng biên tập “Giải phóng nhật báo”, Trương Xuân Kiều hằng ngày có thể gặp gỡ với các nhân vật đứng đầu Đảng, chính quyền, quân đội ở Thượng Hải, cho đến việc xây dựng mối liên hệ thường xuyên với những người lãnh đạo Trung ương. Trương Xuân Kiều đã ngồi vào chiếc ghế vàng, từ đó ông ta từng bước leo đến tận mây xanh.

Tháng 9 năm 1954, Trần Nghị được bổ nhiệm làm Phó Thủ tướng Chính phủ kiêm Bộ trưởng Ngoại giao. Trọng tâm công tác của Trần Nghị chuyển lên Bắc Kinh, cần phải chọn người khác đến Thượng Hải chủ trì các mặt công tác, Kha Khánh Thi có quyết định nội bộ làm Bí thư Cục Thượng Hải Trung ương Đảng, đã đến Thượng Hải trước để tìm hiểu tình hình, nên đã giữ lại Trương Xuân Kiều đang chuẩn bị lên Bắc kinh nhận chức Phó Tổng biên tập “Nhân dân nhật báo”. Kha Khánh Thi nhậm chức, Trương Xuân Kiều bám theo sau, với thân phận là thư ký chính trị của Kha Khánh Thi. Kha Khánh Thi vốn lưu ý đặc biệt đến những lời lẽ của Mao Trạch Đông, ông ta đã ảnh hưởng sâu sắc đến Trương Xuân Kiều. Trương Xuân Kiều coi những chiều hướng của Mao Trạch Đông mà ông ta biết được qua Kha Khánh Thi là kim chỉ nam cho hành động của mình. Tháng 9 năm 1956, trong Đại hội đại biểu toàn quốc khóa 8 của Đảng Cộng sản Trung Quốc, Kha Khánh Thi được bầu vào Ban Chấp hành Trung ương. Những bước tiến sau này của Trương Xuân Kiều thực sự là đã nhờ vào cái thang Kha Khánh Thi.

Kha Khánh Thi trở thành một trong 97 ủy viên Trung ương Đảng, bất cứ lúc nào cũng được biết chiều hướng đến từ Trung ương, nên về tin tức Trương Xuân Kiều càng thông thạo. Chính vì có tin tức chính trị thông thạo đến từ nơi Kha Khánh Thi, nên ngày 8 tháng 6 năm 1957, khi bài xã luận “Đó là vì cái gì” làm chấn động cả nước đăng trên “Nhân dân nhật báo” vừa công bố, thì liên tiếp trên “Giải phóng nhật báo” đăng những bài phản kích “phái hữu”. Trương Xuân Kiều có một lời răn: “Phàm sự việc phải có ba phần tả”. Hôm nay ông ta phê phán người này, ngày mai ông ta phê phán người kia, trở thành “người anh hùng chống hữu” thứ nhất thứ nhì trên bãi Thượng Hải.

Sau khi Kha Khánh Thi trở thành Ủy viên Bộ Chính trị Trung ương Đảng trong Hội nghị Trung ương lần thứ 2 khóa 8 thì cơ hội tiếp cận Mao Trạch Đông càng nhiều. Mỗi lần từ chỗ Mao Trạch Đông về, Kha Khánh Thi luôn đem về những “chỉ thị mới nhất”. Trương Xuân Kiều vừa nghe, vừa ghi vào sổ tay. Ông ta cân nhắc xem xét kỹ càng, sờ trúng mạch đập tư tưởng của Mao Trạch Đông, viết ra một bài ngoài dự đoán của mọi người: “Xóa bỏ tư tưởng pháp quyền của giai cấp tư sản”. Bài này được đăng trong tạp chí “Giải phóng” số tháng 6 năm 1958 không lâu sau được đưa đến tay Mao Trạch Đông. Mao Trạch Đông thấy hứng thú với bài viết này, liền ra lệnh cho “Nhân dân nhật báo” đăng lại toàn văn, đồng thời tự mình viết “Lời tòa soạn”.

“Lời tòa soạn” của Mao Trạch Đông cùng bài viết của Trương Xuân Kiều được “Nhân dân nhật báo” ngày 13 tháng 10 năm 1958 đăng trên vị trí nổi bật. Tên của Trương Xuân Kiều lần đầu tiên được cả nước chú ý. Ngày hôm ấy, đối với Trương Xuân Kiều mà nói là cực kỳ quan trọng, là tuột ngày có ý nghĩa lịch sử.

Năm 1955, sau khi triển khai phong trào “Chống Hồ Phong”, Diêu Văn Nguyên do viết cuốn sách “Bàn về tư tưởng của Hồ Phong” nên đã bị liên lụy rơi vào tình cảnh khó khăn. Trương Xuân Kiều đã giúp Diêu Văn Nguyên, lấy “Giải phóng nhật báo” để đỡ cho Diêu Văn Nguyên, trong 10 ngày ngắn ngủi đã đăng liền 4 bài phê phán Hồ Phong của Diêu Văn Nguyên thế là Diêu Văn Nguyên đã “quay giáo đánh lại” trở thành “anh hùng chống Hồ Phong”. Đây có thể coi là lần hợp tác đầu tiên của Trương, Diêu.

Hợp tác lần thứ hai của Trương, Diêu là vào mùa hè năm 1957, từ chỗ Kha Khánh Thi, Trương Xuân Kiều được biết tin là phải “phản kích phái hữu” lập tức nói lại cho Diêu Văn Nguyên biết. Diêu Văn Nguyên vội vội vàng vàng viết bài: “Ghi lại để tham khảo – cảm nhận tình cờ khi đọc báo” và được đăng trên “Văn hối báo”. Bài viết này trở thành “tác phẩm thành danh” của Diêu Văn Nguyên, vì ông ta được Mao Trạch Đông tán thưởng, đồng thời ra lệnh cho “Nhân dân nhật báo” đăng lại toàn văn trên trang đầu, còn có bài xã luận phối hợp “Phương hướng tư sản của “Văn hối báo” trong một thời gian”. Bài viết này đã làm cho Diêu Văn Nguyên được Mao Trạch Đông chú ý, theo ông ta thì phải cảm ơn Trương Xuân Kiều. Từ đó Diêu Văn Nguyên đối với Trương Xuân Kiều chỉ bảo sao nghe vậy, trở thành tay sai đắc lực của Trương Xuân Kiều. Trương Xuân Kiều đã giúp đỡ cho “cái gậy” này, Trương Xuân Kiều muốn viết bài phê phán gì, chỉ cần mở miệng là Diêu Văn Nguyên viết ngay.

Ngày 1 tháng 7 năm 1958, “Giải phóng” ra hai tuần một số, được xuất bản ở Thượng Hải nhờ Trương Xuân Kiều dẫn dắt. Diêu Văn Nguyên được điều về Tạp chí lý luận của Thành ủy Thượng Hải này và được đảm nhiệm chức tổ trưởng tổ Văn giáo của Ban biên tập, Diêu Văn Nguyên càng điên cuồng múa may cây gậy, công kích một loạt nhà văn nổi tiếng. Trong một thời gian, uy danh của ông ta chấn động cả văn đàn Trung Quốc. Trương Xuân Kiều đảm nhận làm đạo diễn sau sân khấu, bày mưu đặt kế, để Diêu Văn Nguyên chiến đấu xông pha, xuất đầu lộ diện. Nói theo lời của Trương Xuân Kiều là: “Trên báo chí Diêu Văn Nguyên ra mặt thì tiện hơn chúng ta”. Sau khi “Giải phóng” đình bản, Trương Xuân Kiều xếp Diêu Văn Nguyên làm Biên ủy kiêm Trưởng ban Văn nghệ của tờ “Giải phóng nhật báo”. Vậy là Diêu Văn Nguyên không ngừng làm theo ý chỉ của Trương Xuân Kiều, đăng bài trên “Giải phóng nhật báo” và “Văn hối báo”. Ở trên Trương Xuân Kiều có chỗ dựa là Kha Thánh Thi, dưới có Diêu Văn Nguyên làm đồ đệ, ông ta vênh vang ra vẻ ta đây, hầu như đã xưng bá trong giới văn nghệ Thượng Hải.

Khi Trương Xuân Kiều đang đắc ý thì lại gặp ngay một địch thủ, Phó ban thường trực Ban Tuyên truyền thành ủy Thượng Hải, Trần Kỳ Ngũ. Trần Kỳ Ngũ là một người có uy tín rất cao trong giới tuyên truyền, giáo dục, chính quyền và các giới văn nghệ. Kiến giải chính trị của ông hoàn toàn khác với Trương Xuân Kiều. Trương Xuân Kiều đã coi ông là một kẻ kình địch của mình. Trương Xuân Kiều đã nghiến răng nghiến lợi tức giận nói rằng: “Chỉnh người phải có dịp, Trần Kỳ Ngũ, mi hãy đợi đấy, không cho mi biết tay không được!”.

Trong Hội nghị Trung ương 10 khóa 8, Mao Trạch Đông đã nêu ra lời kêu gọi nổi tiếng “Nhất thiết không được quên đấu tranh giai cấp”. Trương Xuân Kiều cho rằng cơ hội nhổ cái đinh trong mắt, cái gai trong thịt cuối cùng đã đến. Ông ta tập kích bất ngờ Trần Kỳ Ngũ, Trần Kỳ Ngũ trở thành tấm bia “đấu tranh giai cấp” của Thượng Hải, ông bị trúng tên ngã ngựa, bị tước bỏ chức vụ và khai trừ khỏi Đảng, bị trục xuất ra khỏi Thượng Hải đến Dương Châu tỉnh Giang Tô. Trương Xuân Kiều giành thắng lợi và thay thế, trở thành Trưởng ban Tuyên truyền Thành ủy Thượng Hải, độc chiếm quyền lãnh đạo về tư tưởng và văn hóa ở Thương Hải, ít lâu sau Trương Xuân Kiều được thăng chức lên làm Bí thư Dự khuyết Thành ủy Thượng Hải.

Đến năm 1965, Trương Xuân Kiều được đề bạt làm Bí thư Ban bí thư Thành ủy Thượng Hải, trở thành nhân vật tai to mặt lớn, có ảnh hưởng quan trọng ở Thượng Hải.

Trương Xuân Kiều đã bắt tay với Giang Thanh, kết bạn và bắt đầu “hợp tác”. Ông ta ngồi một bên chăm chú lắng nghe Kha Khánh Thi và Giang Thanh nói chuyện, qua quan sát tỉ mỉ, ông ta đã quy những kiến giải của Giang Thanh thành ba điểm:

Thứ nhất, bà ta muốn “phá” cũng có nghĩa là phê phán. Bà ta muốn phê “Hải Thụy bãi quan” muốn phê “Lý Tuệ Nương”, muốn phê “Đế vương khanh tướng, tài tử giai nhân, đầu lâu mặt ngựa”. Thứ hai, bà ta muốn “xây” cũng có nghĩa là đề xướng kịch hiện đại. Lần này bà ta xem vở Hộ kịch “Chiếc đèn đỏ” cảm thấy rất hay. Chỉ có điều là tính địa phương của Hộ kịch quá mạnh, lượng khán giả hạn hẹp, bà ta muốn sửa thành Kinh kịch, mở rộng diện ra cả nước. Thứ ba, Thượng Hải hay hơn Bắc Kinh rất nhiều. Thượng Hải có Kha Thánh Thi làm thống soái, nên có thể trở thành “căn cứ” của bà ta. Từ nay về sau, bà ta sẽ thường xuyên đến Thượng Hải, không phải đến để khám bệnh mà là đến để xây dựng “căn cứ”.

Gặp mặt Giang Thanh lần này, đối với Trương Xuân Kiều mà nói là cực kỳ quan trọng, có tính lịch sử. Ông ta đã để lại cho Giang Thanh ấn tượng sâu sắc. Trương Xuân Kiều đã gặp vận may lớn. Ông ta phát hiện, hễ được Giang Thanh coi trọng, thì việc lên chức sẽ rất nhanh chóng. Bà ta là chiếc thang tốt hơn Kha Khánh Thi. Ông ta biết Giang Thanh muốn làm “cách mạng Kinh kịch” muốn nắm được “Kinh kịch hiện đại”, theo bà ta chắc là hay, ở Thượng Hải nắm chắc “Kinh kịch hiện đại” thì rõ ràng sẽ là con đường hay nhất để tiếp cận bà ta.

Trương Xuân Kiều nóng lòng muốn ra sức phục vụ Giang Thanh. Ông ta nói với Giang Thanh: “Thượng Hải không chỉ có “phá”- cũng có thể “xây” được! Thưa đồng chí Giang Thanh, hãy giao nhiệm vụ cho Thượng Hải đi, tôi nhất định sẽ tổ chức tốt giới Kinh kịch Thượng Hải”.

Cuối cùng Trương Xuân Kiều đã nhận được nhiệm vụ do Giang Thanh giao. Giang Thanh lại “long trọng thăm Thượng Hải”, từ ngày 25 tháng 12 năm 1963 đến ngày 22 tháng 1 năm 1964. Thượng Hải tổ chức Hội diễn kịch nói Khu vực Hoa Đông. Hội diễn lần này nếu nói theo ngôn từ tuyên truyền lúc bấy giờ là được tiến hành dưới sự lãnh đạo của Kha Khánh Thi và sự quan tâm của đồng chí Giang Thanh. Trong Hội diễn lần này, Trương Xuân Kiều đã nắm chắc cơ hội, theo sát Giang Thanh, ông ta mời Giang Thanh đến Viện Kinh kịch “chỉ đạo dựng” vở “Dùng mưu chiếm Uy Hổ Sơn”. Thế là “Dùng mưu chiếm Uy Hổ Sơn” trở thành vở kịch mẫu cách mạng đầu tiên do “đồng chí Giang Thanh đích thân bồi dưỡng”. Thượng Hải cuối cùng đã có kịch mẫu, mục đích tạm thời của Trương Xuân Kiều đã đạt được, ông ta rất vui. Tiếp liền sau đó là nhiệm vụ thứ hai được giao, mùa đông năm 1964, Giang Thanh xem vở Hoài kịch “Buổi sớm trên hải cảng” ở Thượng Hải, bà ta rất hứng thú nói với Trương Xuân Kiều: ““Buổi sớm trên hải cảng” cũng có thể biến thành Kinh kịch đấy!”.

Trương Xuân Kiều tuân theo “chỉ thị” của Giang thanh, cố công dồn sức nắm cho được “Dùng mưu chiếm Uy Hổ Sơn” nắm “Hải cảng” dựng lên hai vở kịch mẫu “Giang ký” ở Thượng Hải. Từ đó Trương Xuân Kiều được “tặng” một cái tên kỳ lạ: “Bí thư hai vở kịch”! Trương Xuân Kiều dựa vào con đường “nắm Kinh kịch hiện đại” nhanh chóng dựa được vào “đệ nhất phu nhân” từ đó mà lên nhanh như diều.

Ngày 9 tháng 4 năm 1965, Kha Khánh Thi ốm chết. Đối với Trương Xuân Kiều mà nói buồn vui lẫn lộn. Buồn vì cái chết của Kha Khánh Thi đã làm Trương Xuân Kiều mất đi một cái cột trụ phía sau, vui vì chính là do mất Kha Khánh Thi, việc “xây dựng căn cứ” của Giang Thanh ở Thượng Hải sẽ phải dựa vào Trương Xuân Kiều. Thế là Trương Xuân Kiều thay thế Kha Khánh Thi, cho tới sau này nhờ vào “cuộc cách mạng tháng Giêng” mà trở thành “một kẻ cầm đầu” ở Thượng Hải.

Từ sau khi Kha Khánh Thi chết, Giang Thanh đến Thượng Hải liên tục. Mỗi lần xe lửa còn chưa tới ga Thương Hải, Trương Xuân Kiều đã đứng nghiêm chỉnh chờ đợi ở sân ga từ lâu, cung kính đón chờ Giang Thanh đến thăm. Trương Xuân Kiều bây giờ đã thành “Bí thư bốn vở kịch”. Giang Thanh lại giao nhiệm vụ làm hai vở vũ ba-lê “Bạch Mao nữ” và vở Kinh kịch “Kỳ tập Bạch Hổ đoàn”. Trương Xuân Kiều cảm thấy gánh nặng trên vai đè nặng. Ông ta muốn tìm kiếm một người trong nghề “trung thực” để gánh đỡ ông ta. Ông ta đã tìm được Vu Hội Vinh, con người Vu Hội Vinh “trung thực với Giang Thanh, tinh thông “việc nịnh bợ” đối với loài kịch mẫu cũng là người trong nghề. Trương, Giang rất mến mộ anh ta”.

Vu Hội Vinh được Trương, Giang nâng đỡ, đã trở thành “kẻ mới phát trong chính trị”. Trương Xuân Kiều đã có kẻ thân cận đắc lực: Thông qua Vu Hội Vinh nắm “kịch mẫu cách mạng”, thông qua Diêu Văn Nguyên nắm một nhiệm vụ tuyệt mật khác - Giang Thanh giao cho việc phê phán “Hải Thụy bãi quan”.

2. “Kế chàng trai trẻ” múa “gậy vàng” gánh trọng trách.

Lý ra, ông Trưởng ban Tuyên truyền này, hoàn toàn có thể một mình đảm đương nhiệm vụ nặng nề do Giang Thanh giao phó. Có điều, tâm địa Trương Xuân Kiều có nhiều, không như Du Minh Hoàng đến đấy đi đấy. Trương Xuân Kiều biết lần giao nhiệm vụ này có lý do không nhỏ, liên quan rất rộng rất sâu, thà ông ta lui về sau để chỉ huy còn hơn, nên ông ta đã giới thiệu với Giang Thanh một nhà “bình luận văn nghệ trẻ” ở Thượng Hải.

Người này là Diêu Văn Nguyên. Theo hồi ức của Nhậm Bách Tôn, Giám đốc khách sạn Cẩm Giang, Thượng Hảì, Giang Thanh đã triệu kiến Diêu Văn Nguyên lần đầu tiên ở câu lạc bộ Cẩm Giang. Nhậm Bách Tôn nhìn thấy Diêu Văn Nguyên đi một chiếc xe đạp cũ đến dự. Diêu Văn Nguyên mới 34 tuổi, mặc một bộ quần áo màu xanh lam kiểu Trung Sơn, một đôi giày ba-ta màu cỏ úa, với một đôi mắt cá vàng. Cha của anh ta là Diêu Liên Tử, cũng có thể coi là một “danh nhân”. Trong cuốn “Từ điển Danh từ mới” do Hồ Tế Đào chủ biên và do Xuân Minh Thư điếm Thượng Hải xuất bản vào tháng 9 năm 1949. Trong “phần nhân vật” có mục từ “Diêu Liên Tử”, toàn văn như sau:

[Diêu Liên Tử] Người Gia Ký tỉnh Chiết Giang, là xuất bản gia, là một trong những thành viên của Liên minh các nhà văn cánh tả. Từng chủ biên “Đời sống văn nghệ” đã cùng Chu Khởi Ứng (người dẫn chú: tức Chu Dương) sáng lập tờ “Văn nghệ nguyệt báo”. Thời kỳ kháng chiến đã lập Thư phòng Nhà văn ở Trùng Khánh là một trong những ủy viên Hội Liên hiệp Văn học toàn qốc, cùng Lão Xá biên soạn chung “Văn nghệ kháng chiến”. Hiện nay thư phòng Nhà văn đã dời về Thượng Hải. Đã viết các tác phẩm”Tập cắt ảnh” và “Tranh phù thế”.

Trong mục từ này có viết là: Diêu Liên Tử gia nhập Đảng Cộng sản Trung Quốc vào cuối năm 1927. Tháng 12 năm 1933 bị bắt, ít lâu sau thì phản bội, ngày 14 tháng 5 năm 1934 đã công bản tuyên ngôn từ bỏ Đảng Cộng sản của Diêu Liên Tử” in trong “Trung ương nhật báo”.

Diêu Văn Nguyên ra đi từ một gia đình văn hóa, từ thời Phổ thông trung học, vẫn luôn mơ tưởng làm một nhà văn, anh ta ngưỡng mộ Hồ Phong vì thế anh ta được người cha chỉ bảo để viết “Bàn về tư tưởng văn nghệ Hồ Phong”.

Khi bài này viết xong, đúng vào năm 1954 có phong trào “Phê phán Hồ Phong”. Diêu Văn Nguyên lúc này đã kế thừa bản lĩnh di truyền của người cha là Diêu Liên Tử - một thương nhân đầu cơ văn hóa lập tức chuyển hướng “quay giáo đánh lại”, lần đầu tiên để lộ bộ mặt “phái tả” đích thực trên văn đàn Thượng Hải.

Cũng chính trong phong trào này, Trương Xuân Kiều với tư cách là Giám đốc kiêm Tổng biên tập tờ “Giải phóng nhật báo” đã tìm ra Diêu Văn Nguyên. Được Trương Xuân Kiều ủng hộ Diêu Văn Nguyên lần lượt cho đăng 13 bài phê phán Hồ Phong, “cái gậy” của anh ta lần đầu tiên đã tạo nên uy lực.

Ngày 10 tháng 6 năm 1957 là bước ngoặt trong cuộc đời của Diêu Văn Nguyên.

Hôm ấy, Mao Trạch Đông mở tờ “Văn hối báo” phát hiện một bài ngắn “Ghi lại để tham khảo – Cảm nhận tình cờ khi đọc báo”. Tên tác giả là Diêu Văn Nguyên.

Bài “Cảm nhận tình cờ” là bản tin điện của Tân Hoa xã dẫn vào ngày 25 tháng 5, bản tin này đã đưa tin về bài nói chuyện của Mao Trạch Đông khi tiếp kiến Đại hội Đại biểu toàn quốc lần thứ 3 Đoàn thanh niên Dân chủ mới Trung quốc tại Bắc Kinh ngày 25 tháng 5.

Từ việc sắp xếp đưa tin này của các báo, Diêu Văn Nguyên đã thấy “cửa”. Vô cùng xúc động đã viết “Ghi lại để tham khảo”. Mao Trạch Đong xem xong rất khen ngợi, ông lập tức thông báo cho “Nhân dân nhật báo” phải đăng lại. Mao Trạch Đông còn ra lệnh phải lấy danh nghĩa của Ban biên tập viết bài “Phương hướng tư sản trong một thời kỳ của “Văn hối báo” đăng cùng với bài của Diêu Văn Nguyên trên trang nhất “Nhân dân nhật báo” ngày 14 tháng 6 năm 1957. Báo chí các nơi trong cả nước đã đăng lại hai bài này. Đài phát thanh Nhân dân Trung ương đã trích đọc trong bản tin thời sự.

Bài của Ban biên tập “Nhân dân nhật báo” lần đầu tiên công khai nêu tên “Văn hối báo” và “Quang Minh nhật báo” khen ngợi bài của Diêu Văn Nguyên, cả nước đều chú ý.

Thế là, Diêu Văn Nguyên với tư cách là một “ngôi sao” mới trên văn đàn vang bóng một thời trên cả nước, anh ta một bước trở thành thành viên của tổ chức Đảng của Hỏi liên hiệp nhà văn Thượng Hải, thành viên của nhóm lãnh đạo chống phái hữu.

Về sau, Diêu Văn Nguyên theo Trương Xuân Kiều nã pháo vào “Văn hối báo”, “Tân quan sát”, “đánh” Vương Nhược Vọng, Thi Trập Tôn, Lưu Sa Hà, Lò Mãng, Từ Trung Ngọc, Từ Mậu Dung, Phùng Tuyết Phong, Ngải Thanh, Ba Kim, Đinh Linh...

Năm 26 tuổi Diêu Văn Nguyên đã trở thành tên ác ôn chính cống trên văn đàn.

Nếu nói, khi chống Hồ Phong, Diêu Văn Nguyên chẳng qua chỉ là một chiếc gậy nhỏ và lúc chống phái hữu đã là chiếc gậy đồng, còn trong phê “Hải Thụy bãi quan” của Ngô Hàm thì anh ta đã là chiếc gậy vàng trong tay của Giang Thanh.

Có sự ủng hộ của Trương Xuân Kiều, Giang Thanh coi Thượng Hải là “căn cứ”. Để đạt được mục đích đen tối của mình, bà ta thường xuyên đi đi lại lại giữa Thượng Hải và Bắc Kinh.

Năm 1963, Giang Thanh nhờ Kha Khánh Thi giúp đỡ, đã bác lại “thuyết có ma vô hại” của Liêu Mạt Sa, nổ phát súng đầu tiên mở màn cuộc “đại phê phán”.

Phát súng thứ hai nhằm vào Ngô Hàm. Nhưng ở Bắc Kinh, Giang Thanh không được ủng hộ. Thế là đến năm 1965, Giang Thanh lại xuống phía Nam một lần nữa, bà ta muốn tìm kiếm “một cây bút” để phê phán “Hải Thuỷ bãi quan” của Ngô Hàm. Diêu Văn Nguyên lại được lựa chọn để làm “cây bút” này.

Việc sáng tác của Diêu Văn Nguyên ở trong trạng thái tuyệt mật. Vì anh ta chỉ tốt nghiệp phổ thông trung học, không hiểu biết gì về lịch sử nhà Minh, anh ta bèn cho người đi tìm tư liệu về nhà nhờ bố. Ông ta mạo hiểm phê “Hải Thụy bãi quan”.

Vậy là với Giang Thanh làm chủ soái, Trương Xuân Kiều làm quân sư, Diêu Văn Nguyên làm “cây bút” thực hiện “ba kết hợp” bí mật viết bài bình về “Hải Thụy bãi quan”. Trên thì giấu Ban Tuyên truyền Trung ương, Bộ Chính trị, dưới thì giấu Thành uỷ Thượng Hải, Cục Hoa Đông. Đến ngày 10 tháng 12 năm 1965, bài viết dài: “Bình vở kịch lịch sử mới “Hải Thụy bãi quan”” ký tên “Diêu Văn Nguyên” đăng trên tờ “Văn hối báo” Thượng Hải. Phê phán “Hải Thụy bãi quan” là việc lớn trong cả đời của Trương Xuân Kiều, cũng là thời cơ để Giang Thanh, Trương Xuân Kiều, Diêu Văn Nguyên kết bè kéo cánh.

Ngày 28 tháng 3 năm 1966, Khang Sinh ngầm tố cáo Bành Chân với Mao Trạch Đông (tức là tổ 5 người đã khởi thảo “Đề cương tháng Hai” ra sao). Mao Trạch Đông đem tình hình mà Khang Sinh nói, kể lại cho Giang Thanh biết. Giang Thanh lập tức gọi điện cho Trương Xuân Kiều đến nhà. Khi Trương Xuân Kiều nắm bàn tay to và rắn chắc của Mao Trạch Đông, ông ta “cảm thấy như có một luồng hơi ấm áp hạnh phúc chảy khắp cơ thể”.

Trương Xuân Kiều quả là đã tăng tiến nhanh chóng. “Địch Khắc” tên ác ôn nhãi ranh trên bãi Thượng Hải thuở xưa, nay nghiễm nhiên có thể ngồi trên xa-lông bên cạnh lãnh tụ vĩ đại. Ông ta nhờ việc làm “kịch mẫu cách mạng” mà tiếp cận được “đệ nhất phu nhân”, lại nhờ việc phê phán “Hải Thụy bãi quan” mà tiếp cận được vĩ nhân. Trước mặt Mao Trạch Đông, Trương Xuân Kiều không nhiều lời, chỉ chăm chú ghi chép với dáng vẻ của một tín đồ ngoan đạo. Ông ta dự cảm tới việc sẽ bước lên tầng cao nhất trong chính giới Trung Quốc.

Trên con đường làm quan, Trương Xuân Kiều đã nhảy một bước có tính chất then chốt, nhận chức tổ phó Tổ cách mạng văn hóa Trung ương, đây trở thành bước nhảy từ Thượng Hải lên Trung ương của ông ta, trở thành bàn đạp để ông ta bước vào Bộ Chính trị Trung ương Đảng Cộng sản Trung Quốc.

Ông ta trở thành một trong hai ông thiện và ông ác ở cửa chùa của Giang Thanh.

3. Đối với “Hải Thụy bãi quan” phải nhằm vào hướng nào để nổ súng?

Bài thứ hai “Phê bình có phân lượng” của Giang Thanh nhằm bắn vào hướng nào?

Mục tiêu ấy, bà ta đã xác định từ ngày 6 tháng 7 năm 1963. Hôm ấy bà ta xem vở Kinh kịch lịch sử mới “Hải Thụy bãi quan” do Ngô Hàm viết, đã nói “vở kịch này tồn tại sai lầm nghiêm trọng về chính trị, phải kiên quyết cấm diễn vở này”.

Hình như Giang Thanh có con mắt và cái mũi khác với mọi người, đã nhìn ra và ngửi thấy cái “cỏ độc” của “Hải Thụy bãi quan”. Có điều là, chỉ mình Giang Thanh kêu ầm là “cỏ độc” thì không ăn thua. Nhà sử học Lê Chú đã từng có một lời bình đối với Giang Thanh như sau:

“Địa vị của Giang Thanh những năm ấy, thực ra là cái máy thăm dò. “Thanh cung bí sử”, “Truyện Vũ Huấn”, “Nghiên cứu về Hồng Lâu mộng”, “Hải Thụy bãi quan” đều do bà ta ra mặt, bà ta cho là phải phê phán, nhưng mọi người từ xưa đến nay đều không cho bà ta là giỏi giang, nên nghe xong cũng chỉ để đấy. Sau đó bà ta về báo cáo: “Họ không nghe lời của Chủ tịch!”.

“Cái máy thăm dò” Giang Thanh, thực sự cần “quay về báo cáo”. Giang Thanh nắm được “Thượng phương bảo kiếm” thì Giang Thanh không còn là Giang Thanh giản đơn nữa.

Mới đầu, Mao Trạch Đông không để ý đến những báo cáo của “cái máy thăm dò”. Vì học tập “tinh thần Hải Thụy” là do chính Mao Trạch Đông nêu ra.

Đó là vào tháng 4 năm 1959, trong cuộc họp Toàn thể Ban Chấp hành Trung ương Đảng lần thứ 7 khóa 8, tổ chức ở khách sạn Cẩm Giang, Thượng Hải. Trong thời gian họp đã tổ chức khiêu vũ. Mao Trạch Đông đã nhảy với một nữ giáo sư đại học, vừa nhảy vừa trò chuyện. Lời đáp của nữ giáo sư làm cho Mao Trạch Đông phải suy nghĩ rất kỹ. Mao Trạch Đông đã kể lại như thế này:

“Tôi cùng nhảy với một đồng chí nữ, hỏi cô ấy công tác ở Thượng Hải thế nào. Cô ta đáp, tôi là giáo sư đại học nên không thể nói. Tôi nói, cô không để ý tới chính trị à? Cô ấy đáp: “Không phải là không để ý, mà là không dám để ý”. Tôi hỏi Kha Khánh Thi ra sao? Cô ấy nói: Càng không dám kể. Tôi lại hỏi: Tôi thế nào? Cô ấy nói: Chủ tịch sáng suốt vĩ đại. Xem ra sự tín nhiệm của vị giáo sư này đối với chúng ta là rất có hạn”.

Lời của vị giáo sư này làm cho Mao Trạch Đông nghĩ tới: “Thiếu Kỳ v.v... là bạn chiến đấu bao nhiêu năm bên cạnh mình, trước mặt mình cũng không dám nói!”

Cũng đúng lúc hội nghị, biết Mao Trạch Đông thích xem Tương kịch, nên đã bố trí để Mao Trạch Đông đi xem Tương kịch “Sinh tử bài”, hình tượng cương trực không a tòng theo đuôi của Hải Thụy trong “Sinh tử bài” đã làm cho Mao Trạch Đông rất cảm động.

Thế là sau đó, Mao Trạch Đông đã mượn cuốn “Minh sử” xem “Truyện Hải Thụy” và rất cảm khái.

Vậy là vào sáng ngày 4 tháng 4, Mao Trạch Đông đã nói đến Hải Thụy trong hội nghị, mong mọi người giống như Hải Thuỵ, đã phê bình gay gắt Hoàng đế Gia Tĩnh.

Thư ký của Mao Trạch Đông là Hồ Kiều Mộc, đã để lộ nội dung bài nói chuyện của Mao Trạch Đông với Ngô Hàm, khuyến khích ông viết nhiều bài tuyên truyền “tinh thần Hải Thụy”.

Sự khuyến khích như vậy đã làm cho Ngô Hàm thấy cần tích cực hưởng ứng. Trước tiên là trên “Nhân dân nhật báo” đăng bài: “Hải Thụy mắng Hoàng đế”, “Bàn về Hải Thụy”. Tiếp đó theo lời hẹn với Mã Liên Nương diễn viên Kinh kịch nổi tiếng, viết kịch bản Kinh kịch “Hải Thụy bãi quan”.

Cái “máy thăm dò” Giang Thanh xem Kinh kịch “Hải T'hụy bãi quan” lại khăng khăng nói bừa rằng hoàng đế trong kịch là ám chỉ Mao Trạch Đông, Hải Thụy là Bành Đức Hoài. Và cứ thế bà ta “tìm chuyện bí mật” nói đóng sống rằng “Hải Thụy bãi quan” có “sai lầm chính trị nghiêm trọng”, là “cây cỏ độc lớn”.

Có điều là, vào tháng 7 năm 1962, lá bài “tìm chuyện bí mật” mà Giang Thanh làm vẫn chưa được sự ủng hộ của Mao Trạch Đông.

Thời gian trôi qua, sợi dây “đấu tranh giai cấp” càng bện càng săn, càng ngày càng có lợi cho Giang Thanh.

Ba tháng sau, trong Hội nghị Trung ương lần thứ 10 khóa 8, Khang Sinh lại dùng cách “tìm chuyện bí mật” nói tiểu thuyết “Lưu Chí Đan” là tiểu thuyết chống Đảng. Mao Trạch Đông thì nói “lợi dụng tiểu thuyết để tiến hành hoạt động chống Đảng là một phát minh lớn”, điều này chắc chắn đã làm cho Giang Thanh tin tưởng bội phần về việc phê phán “Hải Thụy bãi quan”.

Trước tiên Giang Thanh chọn “Lý Tuệ Nương” của Mạnh Siêu và “Thuyết có ma vô hại” của Liêu Mạt Sa làm tấm bia cho cuộc “đại phê phán”.

Tháng 6 năm 1964, trong cuộc nói chuyện về việc “Nhân dân nhật báo” đã ủng hộ việc phê phán “Thuyết có ma vô hại”. Mao Trạch Đông nói:

“Năm 1961, “Nhân dân nhật báo” đã tuyên truyền “Thuyết có ma vô hại”, sau đó vẫn không thấy thú nhận về việc này. Sau Hội nghị Trung ương lần thứ 10 khóa 8 năm 1962, toàn Đảng đều nắm đấu tranh giai cấp, nhưng “Nhân dân nhật báo” vẫn chưa phê phán “Thuyết có ma vô hại”. Về phương diện văn học nghệ thuật, công tác của “Nhân dân nhật báo” làm không tốt. “Nhân dân nhật báo” trong một thời gian dài đã không nắm công tác lý luận. Từ khi “Nhân dân nhật báo” ra đời đến nay, tôi đã phê bình khuyết điểm này, nhưng vẫn không cải tiến, cho đến gần đây mới bắt đầu coi trọng công tác này.

Biết được bối cảnh bài viết của “Lương Bích Huy” (bút danh của tác giả bài “Thuyết có ma vô hại” tức Trưởng ban Tuyên truyền cục Hoa Đông thuộc Trung ương Đảng là Du Minh Hoàng biết được sự phê bình của Mao Trạch Đông, “Phồn Tinh (tức Liêu Mạt Sa) không thể không viết bài “Thuyết có ma vô hại” của tôi là sai lầm đăng trên “Bắc Kinh nhật báo” ngày 18 tháng 2 năm 1965.

Ngày 12 tháng 12 năm 1963, Mao Trạch Đông phê vào báo cáo của Kha Khánh Thi, phê bình giới văn nghệ: “Rất nhiều ngành đến nay vẫn là “người chết” thống trị”, cải tạo xã hội chủ nghĩa “đến nay hiệu quả thu được rất ít ỏi”. Ngày 27 tháng 6 năm 1964, lại phê vào “Báo cáo về tình hình chỉnh phong của Hội liên hiệp Văn học và các hiệp hội trực thuộc trong toàn quốc”, phê bình những hiệp hội này “mấy năm gần đây đã ngã xuống bên bờ của chủ nghĩa xét lại”. Đây chính là hai “lời phê” nổi tiếng của Mao Trạch Đông đối với giới văn nghệ.

Tháng 8 năm 1964, Mao Trạch Đông phê vào “Báo cáo thỉnh thị của Ban Tuyên truyền Trung ương về việc công khai chiếu và phê phán hai bộ phim “Bắc quốc Giang Nam” và “Tháng Hai xuân sớm”… Phải đưa những tài liệu xét lại này ra trước công chúng. Có thể không phải chỉ có hai bộ phim này, mà còn một số nữa cần phải phê phán”.

Vậy là cả nước đã xuất hiện cao trào phê phán.

4. Giang Thanh cầm “Thượng phương bảo kiếm” thì không phải là Giang Thanh đơn giản nữa...

Khang Sinh ủng hộ Giang Thanh, thế là, Mao Trạch Đông cũng đồng ý phê phán vở kịch lịch sử mới viết “Hải Thụy bãi quan”. Giang Thanh cầm “Thượng phương bảo kiếm”, đến Thượng Hải bí mật tổ chức viết bài.

Ngày 12 tháng 4 năm 1967, khi Giang Thanh nói chuyện tại Hội nghị Quân ủy mở rộng với tựa đề là “Vì nhân dân lập công mới”, đã phun ra điều thầm kín về việc bà ta đi Thượng Hải để tổ chức phê phán “Hải Thụy bãi quan”:

Phê phán “Hải Thụy bãi quan” cũng là do đồng chí Kha Khánh Thi ủng hộ. Đồng chí Trương Xuân Kiều, đồng chí Diêu Văn Nguyên phải chịu nguy hiểm lớn, vẫn phải giữ bí mật. Trước Hội diễn Kinh kịch hiện đại cách mạng, tôi đã điều tra nghiên cứu, còn tham gia vào thực tiễn nghệ thuật, cảm thấy phê bình văn nghệ cũng có vấn đề. Tôi có một số tài liệu, vì sợ Chủ tịch quá mệt, nên không đưa cho Chủ tịch xem. Có một hôm, một đồng chí đã đưa “Truyện Chu Nguyên Chương” (người lập ra triều đại nhà Minh - N.D) do Ngô Hàm viết cho Chủ tịch xem, tôi bảo: Đừng, Chủ tịch rất mệt, chẳng qua ông ta muốn có tiền nhuận bút, muốn có danh, cứ để cho ông ta xuất bản, sau khi xuất bản sẽ phê bình. Tôi còn phải phê bình “Hải Thụy bãi quan” của ông ta đã! Lúc ấy Bành Chân ra sức bảo vệ Ngô Hàm, trong lòng Chủ tịch rất rõ, nhưng không nói ra. Vì Chủ tịch cho phép tôi mới dám đi tổ chức bản thảo này, giữ bí mật đối với bên ngoài, đến bảy tám tháng, sửa không biết bao nhiêu lần. Mỗi lần đồng chí Xuân Kiều đến Bắc Kinh là có người dò la, có một tên phản cách mạng phán đoán rằng, nhất định có liên quan đến việc phê phán Ngô Hàm. Đấy là có chút quan hệ, nhưng cũng là làm kịch, nghe băng ghi âm, sửa chữa âm nhạc. Nhưng lại ngầm giấu bài bình “Hải Thụy bãi quan” này. Vì hễ để bọn biết thì họ sẽ bóp chết ngay.

Trong lúc Giang Thanh cùng Trương Xuân Kiều, Diêu Văn Nguyên mmật mưu ở “căn cứ Thượng Hải” thì từ Thành Đô truyền đến một tin làm họ đau lòng. Ngày 9 tháng 4 năm 1965, Kha Khánh Thi đã bị chết tại đây!

Từ đó, Giang Thanh đã mất đi một người ủng hộ mạnh mẽ ở Thượng Hải. May thay nhờ có Kha Khánh Thi giới thiệu, bà ta đã xây dựng được mối liên hệ mật thiết với Trương Xuân Kiều và Diêu Văn Nguyên, lúc ấy vẫn chỉ là biên ủy kiêm Trưởng ban biên tập Văn nghệ tờ “Giải phóng nhật báo” quyền lực trong tay có hạn. Trương Xuân Kiều thay Kha Khánh Thi trở thành người ủng hộ tin cậy của Giang Thanh ở Thượng Hải.

Ngày 10 tháng 12 năm 1965, Trương Xuân Kiều tổ chức cuộc toạ đàm về “Hải Thụy bãi quan” ở Thượng Hải, cũng đã từng để lộ một số điều bí mật trong nội bộ. Có điều là lúc ấy vẫn chưa thực đưa ra con “chủ bài” Giang Thanh, Trương Xuân Kiều cố uốn bút nói rằng tự đọc “Tập Hải Thụy” mà cảm thấy có vấn đề nghiêm trọng”:

Cuộc luận chiến bắt đầu từ kịch (chú: kịch chỉ Kinh kịch “Hải Thụy bãi quan”). Vở kịch này, tôi chưa xem. Nghe được bàn luận đã là năm 1964. Có người nói là cỏ độc, có người bảo là không thể đề cao như thế. Tháng 2 năm nay, đồng chí Diêu Văn Nguyên bắt đầu nghiên cứu vấn đề này. Đồng chí ấy đã bàn với tôi, làm cách nào? Đồng chí ấy không phải là nhà sử học, tôi cũng chưa đọc lịch sử nhà Minh, còn đối thủ lại là chuyên gia, là quyền uy, trận này không dễ đánh. Chúng tôi xác định: không đánh trận khi không có chuẩn bị, không đánh trận khi không nắm chắc, nghiêm chỉnh học tập, miệt mài đọc sách, nắm lấy tài liệu, quyết không làm rùm beng, để tránh bài chưa viết ra, tin đồn đã ầm ỹ. Cứ như vậy đã viết đến lần thứ sáu, đã mời bốn năm đồng chí tham gia thảo luận, đã sửa đi sửa lại đến cuối tháng 8 mới có được bản thảo đầu tiên, gửi đến mười mấy đồng chí để trưng cầu ý kiến. Lúc đưa đăng đã hơn tám tháng, là bản viết lại lần thứ 10. Quá trình như vậy, cũng là quá trình nhận thức đối với vở kịch này, một quá trình học tập, bắt đầu là xem kịch bản, các bài bình luận và giới thiệu, đọc “Tập Hải Thụy” (người dẫn chú: do Ngô Hàm viết) cảm thấy vấn đề nghiêm trọng, không phê bình không được. Nhưng, luận điểm của chúng tôi có đứng vững không, phân tích có đầy đủ không, liều lượng có thích đáng không v.v… là điều rất đau đầu rất khó khăn. Ví dụ có liên hệ tới tình hình năm 1951-1956 không? Có liên hệ đến chuyện “làm ăn riêng lẻ”, “xử lại án cũ” không? Chúng tôi đã suy nghĩ nhiều.

Tuy nói úp úp mở mở, nhưng xét cho cùng thì Trương Xuân Kiều vẫn nói ra một số chuyện bên trong.

Thứ nhất, ông ta và Diêu Văn Nguyên đầu chưa xem qua Kinh kịch “Hải Thụy bãi quan”. Mà chỉ là nghe “có người nói là cỏ độc”, mới bắt tay vào phê phán. Cái “có người này” đương nhiên là chỉ Giang Thanh.

Thứ hai, thừa nhận ông ta và Diêu Văn Nguyên chưa đọc lịch sử nhà Minh, vì để phê “Hải Thụy bãi quan” nên không thể không bắt tay “miệt mài đọc sách”.

Thứ ba, công tác chuẩn bị viết bài, bắt đầu vào tháng 2 năm 1965, trong 8 tháng, sửa 10 lần.

Thứ tư, đến bản thân tác giả cũng cảm thấy rất khó khăn, khi liên hệ “Hải Thụy bãi quan” với việc “làm ăn riêng lẻ” và “xử lại án cũ”.

Thứ năm, sự bí mật mà Giang Thanh nói, thực ra quá nửa là do lần phê phán này chỉ là một sự vu cáo chính trị cả vú lấp miệng em, cho nên không dám làm rùm beng.

Dưới cái màu đen dày đặc bao phủ, Giang, Trương, Diêu đã thảo luận hết lần này đến lần khác, sửa đi sửa lại, cuối cùng đã nặn ra được “bài văn lớn” này.

Báo chí Trung Quốc năm 1965 nồng nặc mùi thuốc súng.

Tháng giêng, “Dương Thành vãn báo” (Báo Dương Thành buổi chiều - N.D.) “Nam Phương nhật báo” bắt đầu phê phán tiểu thuyết lịch sử “Liễu Tông Nguyên bị cách chức” - Liễu Tông Nguyên bị cách chức được người “tìm chuyện bí ẩn” coi là Bành Đức Hoài bị “cách chức”. “Văn nghệ báo” bắt đầu phê phán Khang Trạc.

Tháng 2, “Điện ảnh văn học” phê bình kịch bản điện ảnh “Người thân” là tán phát những độc tố tư tưởng hòa bình tư sản. “Văn nghệ báo” thì phê bình tiểu thuyết lịch sử “Đào Uyên Minh viết “Bài ca đưa đám”” của Trần Tường Hạc, tựa đề bài viết là câu chất vấn với giọng điệu gay gắt: “Viết bài ca đưa đám ai?” Tháng 3, “Nhân dân nhật báo” đăng bài “Lại bàn về “Lý Tuệ Nương”” do Mạnh Siêu mới viết. Lời tòa soạn không một chút mập mờ nói “Lý Tuệ Nương” là một cây cỏ độc chống Đảng chống chủ nghĩa xã hội.

Tháng 5, “Quang Minh nhật báo” đăng bài “Phim “Cửa hàng họ Lâm” do đồng chí Hạ Diễn cải biên cần phải phê phán”.

Tháng 6, “Công nhân nhật báo” đăng bài ““Thành phố không có đêm” cần phê phán triệt để”.

…

Chính trong làn sóng âm thanh “cần phải phê phán”, “phê phán triệt để” ấy, ngày 7 tháng 4, Trung ương Đảng “Trả lời về vấn đề điều chỉnh lãnh đạo của Bộ Văn hóa, miễn chức vụ lãnh đạo Bộ Văn hóa của Tề Yến Minh và Hạ Diễn. Giới điện ảnh bắt đầu phê phán cái gọi là “Đường lối Hạ, Trần” cũng tức là đường lối Hạ Diễn và Trần Hoang Môi.

Chính trong làn sóng âm thanh “cần phải phê phán” “phê phán triệt để” ấy, ngày 10 tháng 11, trên “Văn hối báo” của Thượng Hải đã xuất hiện bài phê phán dài với tựa đề “Bình vở kịch mới biên soạn “Hải Thụy bãi quan”” tác giả là Diêu Văn Nguyên.

“Bài văn lớn” này chính là do Giang Thanh qua lại Bắc Kinh - Thượng Hải “giữ bí mật bảy tám tháng trời, phải sửa không biết bao nhiêu lần” cuối cùng đã lộ diện.

Tuy ký tên “Diêu Văn Nguyên nhưng trên thực tế tác giả phải là “Giang Thanh, Trương Xuân Kiều, Diêu Văn Nguyên”.

Giang Thanh là “tác giả thứ nhất” của bài viết này, là lẽ tất nhiên. Người nhìn thấy trước nhất “Hải Thụy bãi quan” có “sai lầm chính trị nghiêm trọng” chính là bà ta.

Miệng Trương Xuân Kiều vốn rất kín. Có điều là như hồi ức của Lý Hiểu Minh biên kịch vở “Hải cảng” thì Trương Xuân Kiều có một hồi rất đắc ý đã từng nói với ông rằng: “Bình vở kịch lịch sử mới viết “Hải Thụy bãi quan” lấy danh nghĩa Kiều Văn Nguyên để công bố nhưng có khá nhiều nội dung do tôi viết.

Vậy là một quả “đạn pháo hạng nặng” đã bắn trúng vào “Văn hối báo” của Thượng Hải, vì lần trước “Thuyết có ma vô hại” cũng được công bố trên báo này. Hai tờ báo lớn của Thượng Hải là “Giải phóng nhật báo” và “Văn hối báo”, “Giải phóng nhật báo” lúc ấy là báo của cơ quan Thành ủy Thượng Hải, thuộc “báo Đảng”, nếu đăng trên “Giải phóng nhật báo” thì dễ bị coi là đại biểu cho Thành ủy Thượng Hải, còn “Văn hối báo” từ xưa đến nay có “thân phận” là “báo chí dân gian” tiện cho việc “triển khai thảo luận” - “câu cá” mà.

Còn việc ký tên Diêu Văn Nguyên là vì Diêu Văn Nguyên còn chưa nổi danh, bất quá chỉ là “Nhà bình luận văn nghệ trẻ tuổi”, tiện cho những người có ý kiến khác nhau “thảo luận” với anh ta. Lúc ấy Trương Xuân Kiều đã trở thành Bí thư Ban bí thư Thành ủy Thượng Hải, ký tên ông ta: thì màu “văn chương quan phương” sẽ quá đậm.

Trước ngày bài viết của Diêu Văn Nguyên được công bố, ngày 2 tháng 11, Giang Thanh xuất hiện tại Nhà hát Thủ Đô ở Bắc Kinh, thẩm tra vở “Đá đỏ” của Đoàn Kinh kịch Bắc Kinh. Sự công khai lộ mặt của bà ta, người không hiểu nội tình sẽ cho rằng, bài viết của Diêu Văn Nguyên đăng ở Thượng Hải hơn một tuần sau đó, không liên quan gì đến bà ta. (Ít ngày trước đó, ngày 13 tháng 10, bà ta đã phát biểu ý kiến về phân cảnh kịch bản với nhóm làm phim “Trường thành Nam Hải tại Trung Nam Hải”).

Bài viết của Diêu Văn Nguyên được đăng ở Thượng Hải, nhưng mũi dùi công kích lại chỉ về Bắc Kinh, chỉ vào Thành ủy Bắc Kinh. Giang Thanh biết trước khi bài viết của Diêu Văn Nguyên được công bố, trong Hội nghị Thường vụ Bộ Chính trị có những người phụ trách các khu lớn tham gia, Mao Trạch Đông đã hỏi Bí thư thứ nhất kiêm Thị trưởng Bắc Kinh Bành Chân (từ năm 1949, Bành Chân vẫn giữ chức vụ này): “Có thể phê phán Ngô Hàm không?” Ngô Hàm là Phó Thị trưởng Bắc Kinh. Hiển nhiên là Bành Chân phải bảo vệ Ngô Hàm, nên đã nói mập mờ: “Ngô Hàm có một số vấn đề có thể phê phán”.

Ngay hôm bài của Diêu Văn Nguyên được đăng báo, Bành Chân được biết chiều hướng khác thường đã xảy ra ở Thượng Hải, lập tức ra lệnh cho thư ký nghĩ cách để có được tờ “Văn hối báo” ra ngày 10 tháng 11 với tốc độ nhanh nhất. Lúc ấy tờ “Văn hối báo” của Thượng Hải vẫn chưa phát hành bản hàng không ở Bắc Kinh.

Giang Thanh theo dõi chặt chẽ phản ứng của Thành ủy Bắc Kinh. Trụ sở phóng viên “Văn hối báo” thường trú tại Bắc Kinh ở vào giờ phút bận rộn nhất, phóng viên hoạt động ở khắp Bắc Kinh, thu thập tin tức “phản hồi” đối với bài viết của Diêu Văn Nguyên. Những tin này được đăng trong tập san nội bộ “Tình hình Văn hối”. Chu Ân Lai đã phát hiện “tình hình” không bình thường trong “Tình hình Văn hối”. Trương Xuân Kiều vội vã đổi thành “Ký giả giản báo” (tin vắn phóng viên) không ghi số, mỗi kỳ chỉ in 12 bản, né tránh được Chu Ân Lai. Giang Thanh đã nắm được chiều hướng các nơi qua “Ký giả giản báo”.

Từ ngày 12 đến ngày 26 tháng 11, các báo “Giải phóng nhật báo” của Thượng Hải, “Chiết Giang nhật báo” của tỉnh Chiết Giang, “Đại chúng nhật báo” của tỉnh Sơn Đông, “Tân Hoa nhật báo” của tỉnh Giang Tô, “Phúc Kiến nhật báo” của tỉnh Phúc Kiến, “An Huy nhật báo” của tỉnh An Huy, “Giang Tây nhật báo” của tỉnh Giang Tây, lần lượt đăng lại bài của Diêu Văn Nguyên, điều đó chứng tỏ 6 tỉnh và 1 thành phố thuộc Hoa Đông có cùng bước đi, ủng hộ bài viết của Diêu Văn Nguyên.

5. Đạn đại bác của Thượng Hải nổ ở Bắc Kinh

Bắc Kinh chịu một áp lực lớn.

Giám đốc “Bắc Kinh nhật báo”, chính là Phạm Cẩn, nguyên trước đây là vợ của Hoàng Kính. Từ tháng 8 năm 1952, Hoàng Kính giữ chức Bộ trưởng Bộ Cơ giới Công nghiệp I, tháng 9 năm 1956, được bầu làm ủy viên Trung ương Đảng. Tháng 4 năm 1957, lại kiêm nhiệm Chủ nhiệm Ủy ban khoa học kỹ thuật Nhà nước. Ở đại học ông chỉ học một năm toán học, một năm vật lý học, để có thể đảm nhiệm công tác lãnh đạo về phương diện kỹ thuật, đêm nào ông cũng tự học và ông đã làm toàn bộ các đề toán tập trong bốn cuốn “Vật lý học phổ thông”! Từ ngày 11 đến ngày 22 tháng 1 năm 1958, Trung ương Đảng triệu tập cuộc họp có một bộ phận cán bộ lãnh đạo trung ương và một bộ phận cán bộ lãnh đạo địa phương tham gia, đó là “Hội nghị Nam Ninh” nổi tiếng. Hội nghị do Mao Trạch Đông chủ trì. Hoàng Kính cũng tham gia hội nghị. Trong hội nghị Mao Trạch Đông đã phê bình gay gắt việc chống làm bừa vào năm 1956, ông nói rằng chống làm bừa đã làm cho 600 triệu nhân dân mất tinh thần, không khí Hội nghị căng thẳng gay gắt. Sau khi tham gia hội nghị này, Hoàng Kính đáp máy bay đi từ Nam Ninh đến Quảng Châu. Trên máy bay, Hoàng Kính đột nhiên tái phát bệnh cũ. Mùa đông năm 1944, vì bị bệnh tâm thần nên ông đã phải nghỉ dưỡng bệnh, lúc này bệnh lại tái phát, trên máy bay, ông rời khỏi ghế ngồi nói lung tung một cách xúc động. Khi máy bay đến Quảng Châu, Đào Chú nghe tin, đã cho người đến đón Hoàng Kính đi khám bệnh. Ngày 10 tháng 2 năm 1958, cách tết âm lịch có 8 ngày, Hoàng Kính đột ngột qua đời ở Quảng Châu, lúc 46 tuổi! Bạc Nhất Ba chủ trì lễ truy điệu Hoàng Kính và đọc điếu văn ca ngợi Hoàng Kính là “đảng viên ưu tú của Đảng ta”, trong việc “Hưởng ứng lời kêu gọi vừa hồng vừa chuyên của Trung ương Đảng và Mao Chủ tịch, trong các ủy viên Trung ương chúng ta, đồng chí là một người đi sâu nghiên cứu khá tốt”.

Sau khi Hoàng Kính mất, Phạm Cẩn tái hôn, bà đảm nhiệm Phó ban Tuyên truyền Thành ủy Bắc Kinh kiêm Giám đốc “Bắc Kinh nhật báo”. Đương nhiên là bà quan tâm đến “Tác phẩm lớn” của Diêu Văn Nguyên, đã hai lần gọi điện cho người quen ở “Văn hối báo” thăm dò bối cảnh của bài viết này. Bà cũng hai lần gọi điện cho Bành Chân, thỉnh thị có nên đăng bài này trên “Bắc Kinh nhật báo” hay không. Bành Chân nói: “Bắc Kinh nhật báo” không cần phải đăng lại ngoài việc đăng lại những bài xã luận quan trọng của “Nhân dân nhật báo” ra thì những bài khác trên “Văn hối báo” không cần phải đăng lại.

Áp lực ngày càng tăng. Như Giang Thanh sau này nói: “Sau khi bài viết do chúng tôi tổ chức đăng ở Thượng Hải, mà Bắc Kinh qua 19 ngày không đăng. Về sau Chủ tịch đã nổi nóng, bảo là in bài viết thành sách. Sau khi sách ra, Bắc Kinh cũng không cho phát hành. Lúc ấy tôi cảm thấy mới lạ lùng làm sao, chỉ có một Ngô Hàm thì hoàn toàn có thể đưa ra phê phán chứ sao, có quan hệ gì đâu! Sau này mới biết, sau khi bới ra được một Ngô Hàm thì là cả đống! Đủ thấy sự khó khăn của nó!”

Biết Mao Trạch Đông đã nổi nóng và biết “Giải phóng quân báo” chuẩn bị đăng lại bài của Diêu Văn Nguyên, Bành Chân không thể không gọi điện cho Phạm Cẩn, chỉ thị đăng lại bài của Diêu Văn Nguyên. Vậy là ngày 29 tháng 11, khi “Giải phóng quân báo” đăng lại bài của Diêu Văn Nguyên, thì “Bắc Kinh nhật báo” cũng đăng lại. Ngày hôm sau “Nhân dân nhật báo” đăng lại bài của Diêu Văn Nguyên. Qua một ngày sau “Quang Minh nhật báo” cũng đăng lại. Như vậy “trái đạn pháo hạng nặng” mà Giang Thanh bắn trên “Văn hối báo” ở Thượng Hải đã nở hoa toàn diện tại Bắc Kinh.

Giang Thanh không ngừng thông qua Trương Xuân Kiều, ra chỉ thị cho “Văn hối báo” ở Thượng Hải để mở rộng chiến quả:

“Sau khi bài của Diêu Văn Nguyên công bố, ý kiến rất nhiều, nhưng đều ngấm ngầm, phải đưa nó lên mặt”

“Phải dùng biện pháp “dụ kẻ địch vào sâu”, phải làm cho kẻ địch cảm thấy anh “không chịu nổi một đòn” như vậy hắn sẽ “đánh trả” và ra sân. Làm đi làm lại thì họ không lên ngựa không được”.

“Thời kỳ trước “Hải Thụy bãi quan” hơi quá một chút, nên kẻ địch không ra mặt”.

“Tóm lại phải điều động binh lực của địch”

“Dùng chiến thuật “bao vây mà không tiêu diệt, vây chung quanh để mở rộng chiến trường”.

Theo nguyên Tổng biên tập Trần Ngu Tôn và Chủ nhiệm văn phòng Tổng biên tập Toàn Nhất Mao của “Văn hối báo” Thượng Hải nói với người viết sách này rằng, lúc ấy Trương Xuân Kiều rõ ràng đã trở thành “Thái thượng hoàng” của “Văn hối báo”. Trương Xuân Kiều năm lần bảy lượt triệu kiến Trần Ngu Tôn, đưa cho ông ta nhiều “chỉ thị” trong đó có không ít là của Giang Thanh, nhưng lại không cho ghi chép. Trần Ngu Tôn đành phải dùng trí nhớ, rời khỏi chỗ Trương Xuân Kiều là về ngay tòa soạn, kể lại cho Toàn Nhất Mao, để Toàn Nhất Mao ghi lại thành văn bản để quán triệt chấp hành...

“Giương chiêu bài “trăm nhà đua tiếng” “Văn hối báo” đăng các bài chống lại bài viết của Diêu Văn Nguyên, để “dụ rắn ra khỏi hang”, “dụ địch vào sâu”.

Thế là “Hướng Dương Sinh” ra tay. Hướng Dương Sinh cũng tức là Bí thư Văn hóa Giáo dục của Thành ủy Bắc Kinh.

Thế là “Phương Cầu” ra tay. Phương Cầu, trong tổ biên soạn do Phó ban Tuyên truyền Trung ương Đảng Chu Dương chủ trì.

Một hòn đá làm nổi lên hàng trăm ngàn lớp sóng; bài viết của Diêu Văn Nguyên đã dẫn đến cuộc đại luận chiến với quy mô chưa từng có. Cuộc luận chiến này trở thành màn giáo đầu của Đại Cách mạng văn hóa.

Trong màn chướng khí mây đen mù mịt ấy, lũ ôn thần quỷ sứ đều vội vã nhảy ra khỏi lồng.

3

Nam có hai tướng Thiện, Ác, Bắc có Quan, Lâm, Vương, Thích,

Giang Thanh được cưng chiều, “nghìn thu công nghiệp” chép vào “sử xanh”

Nam Bắc đối đầu, Mao Trạch Đông rời Bắc Kinh xuống phía Nam. Ngày thứ 4 sau khi công bố bài của Diêu Văn Nguyên tức ngày 13 tháng 10, chuyến tàu chuyên dụng đưa Mao Trạch Đông xuống phía Nam. Ông đến Sơn Đông trước, rồi đi An Huy, Giang Tô, đến ngày 19 tháng 11 tới Thượng Hải. Suốt dọc đường Mao Trạch Đông quan sát, suốt dọc đường ông nhắc nhở mọi người cảnh giác với chủ nghĩa xét lại.

Từ ngày 8 đến ngày 15 tháng 12, Mao Trạch Đông chủ trì hội nghị Thường vụ Bộ Chính trị Trung ương Đảng mở rộng. Trong Hội nghị, Lâm Bưu vu cáo hãm hại Tổng Tham mưu trưởng Giải phóng quân nhân dân Trung Quốc La Thụy Khanh là “tiếm quyền quân đội chống Đảng”. Thế là vị đại tướng có thân thể cao to thường được gọi là “La Trưởng tử” bị bãi quan, Dương Thành Vũ đảm nhiệm chức Quyền Tổng Tham mưu trưởng.

Sau đó, Mao Trạch Đông lại xuống Hàng Châu.

Sáng ngày 21 tháng 12 Mao Trạch Đông triệu kiến Trần Bá Đạt, Ngải Tư Kỳ, Hồ Thằng, Quan Phong, Điền Gia Anh bàn chuyện rất lâu tại Hàng Châu.

Trong cuộc nói chuyện đã đề cập tới bài của Thích Bản Vũ phê phán Tiễn Bá Tán và Ngô Hàm trên Tạp chí “Hồng kỳ” có tựa đề “Nghiên cứu lịch sử vì cách mạng” (có điều là trong bài viết không chỉ tên Tiễn Bá Tán và Ngô Hàm), nhưng cũng đã nói tới bài viết của Diêu Văn Nguyên.

Mao Trạch Đông nói nguyên văn như sau: “Bài viết của Thích Bản Vũ rất hay, tôi đã đọc ba lần, khuyết điểm là không chỉ đích danh. Bài của Diêu Văn Nguyên cũng rất hay, đã chỉ đích danh, đã gây chấn động rất lớn đối với giới kịch, giới sử học và giới triết học, nhưng vẫn chưa đánh trúng chỗ hiểm. Chỗ hiểm là “bãi quan”. Hoàng đế Gia Tĩnh đã khóc quan Hải Thụy, năm 1959, tôi đã bãi quan Bành Đức Hoài. Bành Đức Hoài cũng là “Hải Thụy”. Họp Hội nghị Lư Sơn là để thảo luận công tác, vốn dĩ định họp nửa tháng, nhưng khi Hội nghị sắp kết thúc thì Bành Đức Hoài nhảy ra. Ông ta nói: “Ở Diên An các người đã chửi mẹ tôi 40 mươi ngày, tôi chửi mẹ các người 20 ngày lại không được ư? Người ta thích chửi mẹ nhau”

Giang Thanh biết được những lời khẳng định về bài viết của Diêu Văn Nguyên rất vui mừng, phấn khởi, ra lệnh chỉnh lý bản ghi những lời nói của Mao Trạch Đông.

Nghe nói Mao Trạch Đông bảo bài viết của Diêu Văn Nguyên “chưa đánh trúng chỗ hiểm”. Vương Nhược Thủy vội vàng viết bài: “Tiếp nhận sự khiêu chiến của đồng chí Ngô Hàm”, ký bút danh là “Tư Đồng” đăng trên “Nhân dân nhật báo” số ra ngày 13 tháng 1 năm 1966. Trong bài viết này lần đầu tiên công khai đề cập đến chỗ hiểm của “Hải Thụy bãi quan” là “bãi quan”, đề cập đến Hội nghị Lư Sơn.

Thích Bản Vũ nghe được lời khen của Mao Trạch Đông không kìm nổi sự phấn chấn nên đã gia nhập hàng ngũ những người phê phán “Hải Thụy bãi quan”. Ngày 15 tháng 1 năm 1966, vội vàng viết bài “Thực chất phản động của “Hải Thụy chửi Hoàng đế” và “Hải Thụy bãi quan”” cùng với Diêu Văn Nguyên hình thành nên thế Nam hô Bắc ứng. Thế là ở Bắc Kinh, Giang Thanh cũng đã có “người cầm bút”.

Gần như đồng thời với Thích Bản Vũ, Quan Phong cũng viết bài “Hải Thụy chửi Hoàng đế” và “Hải Thụy bãi quan” là cây có độc lớn chống Đảng và chống chủ nghĩa xã hội.

Cái mà Thích Bản Vũ gọi là “đánh vào chỗ hiểm” chính là gắn “Hải Thụy bãi quan” với Bành Đức Hoài, chứng minh “Hải Thụy chính là Bành Đức Hoài”.

Bài viết của Thích Bản Vũ có lô-gích rất kỳ diệu: ông ta dẫn lời của Lê-nin, “đặc điểm của người trí thức là mẫn cảm”, từ đó chứng minh: “thời gian biểu” của Ngô Hàm rất khớp với sự “mẫn cảm” của ông ta. Thích Bản Vũ cho rằng, chính là dựa vào “tính mẫn cảm giai cấp đặc biệt của mình” mà “biết trước” có Hội nghị Lư Sơn, nên đã viết “trước” “Hải Thụy chửi hoàng đế”. Cũng chính vì biết trước “xu hướng làm ăn riêng lẻ” và “xu hướng xử lại án” nên đã viết trước “Hải Thụy bãi quan” để xử... lại án” cho Bành Đức Hoài.

Thích Bản Vũ viết:

“Trong việc miêu tả chiến tranh thời cổ có một câu: “Dưới núi có ba hồi trống để trợ giúp cho anh”. Điều muốn nói là trước khi tướng đánh nhau, để nâng cao ý chí chiến đấu của võ tướng của mình thì cần phải đánh trống trợ uy. “Hải Thụy chửi Hoàng đế” mà Ngô Hàm công bố trước khi có hội nghị Trung ương Đảng ở Lư Sơn, thực chất là có tác dụng đánh trống trợ uy cho những phần tử cơ hội hữu khuynh tiến công Đảng. Sở dĩ “thời gian biểu” của Ngô Hàm sắp xếp khớp như thế chính là vì “thời gian biểu” này đã nói rõ “Hải Thụy chửi Hoàng đế” của Ngô Hàm dù không phải là cao trào của một màn kịch, nhưng lại là tiếng trống chiêng không thể thiếu được trong cao trào của vở kịch lúc mở màn”.

Cả vú lấp miệng em, gán ghép khiên cưỡng đến mức độ này là nét đặc sắc của bút pháp phái “tả” hồi ấy.

Phương ngôn có câu: “Tú tài gặp lính, có lý mà không nói rõ được”. Thực ra gặp những tú tài phái “tả” như Diêu Văn Nguyên, Thích Bản Vũ, mới là “có lý mà không nói rõ được”!

Mấy ngày sau khi Thích Bản Vũ đăng bài viết, ngày 5 tháng 4. Tạp chí “Hồng kỳ” đăng bài “Đánh vào chỗ hiểm” của Quan Phong và Lâm Kiệt, có tựa đề “Hải Thụy chửi Hoàng đế” và “Hải Thụy bãi quan”' là hai cây cỏ độc lớn chống Đảng chống chủ nghĩa xã hội”. Việc phát biểu bài viết “đánh vào chỗ hiểm” của Thích Bản Vũ và Quan Phong lại chính là “dưới núi đánh ba hồi trống trợ uy” cho Giang Thanh, Trương Xuân Kiều và Diêu Văn Nguyên!

4

Giang Thanh bước sang tuổi già với những lời đường mật

Mao Trạch Đông xế bóng sống lại với lòng yêu thương

1. Cuộc tọa đàm kỳ lạ

Tháng 2 năm 1966, trong một hội trường nhỏ của khách sạn Cẩm Giang, Giang Thanh triệu tập một cuộc tọa đàm đặc biệt, những người tham dự gồm cả bà ta cũng không quá 5 người. Tuy có tên là “Cuộc tọa đàm”, nhưng lải nhải không ngớt cũng chỉ có một mình bà ta. So với việc bà ta nắm “kịch mẫu” và tổ chức viết hai bài phê bình có trọng lượng, thì trọng lượng của cuộc tọa đàm nho nhỏ này hình như nặng hơn nhiều. Hơn hai tháng sau, ngày 10 tháng 4 năm 1966, khi cái “kỷ yếu” của cuộc tọa đàm này trở thành văn kiện của Trung ương Đảng Cộng sản Trung Quốc in phát cho toàn Đảng thì nó đã gây nên sự chấn động dữ dội tại Trung Quốc. Cuộc tọa đàm nho nhỏ ấy, chính là “cuộc tọa đàm mà đồng chí Lâm Bưu nhờ đồng chí Giang Thanh triệu tập để thảo luận về công tác văn nghệ trong bộ đội”.

Mùa xuân năm 1966, một mùa xuân đặc biệt, tháng 2, Mao Trạch Đông ở Vũ Xương. Sau đó ngồi trấn ở Hàng Châu. Lâm Bưu thì ở Tô Châu, còn Giang Thanh thì trú ngụ ở “căn cứ Thượng Hải”.

Ngày 21 tháng 1, là ngày mồng 1 tháng Giêng năm Bính Ngọ, chiếc xe con của Giang Thanh xuất hiện ở Tô Châu. Bà ta từ Thượng Hải đến đây, cất công đến nhà Lâm Bưu chúc tết.

Lâm Bưu nhân vật đang thăng tiến theo đường thẳng: Trong Hội nghị toàn thể Ban Chấp hành Trung ương lần thứ 5 khóa 8 họp ngày 25 tháng 5 năm 1958, Lâm Bưu được bầu làm Phó Chủ tịch Đảng, Thường vụ Bộ Chính trị, bước vào vị trí lãnh đạo chủ chốt. Tiếp theo đó cùng với việc Bành Đức Hoài bị phê phán ở Hội nghị Lư Sơn, Lâm Bưu đã thay thế ông, giữ chức Bộ trưởng Quốc phòng. Ít lâu sau, lại được cử làm Phó Chủ tịch Quân ủy Trung ương, chủ trì công tác Thường vụ Quân ủy. Từ ngày 8 đến ngày 15 tháng 12 năm 1965, sau Hội nghị Thường vụ Bộ Chính trị Trung ương Đảng mở rộng phê phán La Thụy Khanh, trong quân đội, Lâm Bưu nói sao là vậy.

Sự thăng tiến theo đường thẳng của Lâm Bưu, là do ông ta luôn tán tụng Mao Trạch Đông. Ông ta đề xuất “Tư tưởng Mao Trạch Đông là đỉnh cao của chủ nghĩa Mác - Lê-nin hiện nay”, “Học tập trước tác của Mao Chủ tịch là con đường tắt để học tập chủ nghĩa Mác - Lê-nin”. Đề xuất “Học linh hoạt dùng linh hoạt, học dùng kết hợp, dùng gấp thì học trước, thấy ngay kết quả”...

Giang Thanh đang muốn làm một “ngôi sao mới” mọc 1ên trên vũ đài chính trị Trung Quốc. Bà ta muốn mượn lực đỡ của Lâm Bưu. Tất nhiên, Lâm Bưu cũng hiểu rõ cái “phân lượng” của “Đệ nhất phu nhân”, việc mượn sức của bà ta để thăng tiến thêm nữa cũng rất quan trọng. Và thế là, xuất phát từ đòi hỏi chính trị của đôi bên, thông qua lần chúc tết này, Giang Thanh và Lâm Bưu bắt tay nhau.

2. “Ngôi sao mới” xuống phía nam mời “Tôn thần”

Nói theo lời của Giang Thanh, cuộc đi đến Tô Châu của bà ta là để đi tới việc mời “Tôn thần”. Câu này có lai lịch của nó: “Tạp chí “Nghệ thuật điện ảnh” số 3 năm 1962 đăng bài của Cù Bạch Âm có tựa đề “Độc thoại về vấn đề sáng tạo cái mới trong điện ảnh”. Cù Bạch Âm hô hào xóa bỏ những quy định cũ, phá bỏ “Ông thần về chủ đề”, “Ông thần về kết cấu”, “Ông thần về xung đột”. Ông nói “các vị thần này đã tỏ thần uy vãi tung khắp trời đất các thứ bùa chú: nên như thế nào, không nên như thế nào. Với sự hợp lực tấn công của các thần, các nhà nghệ thuật đành phải trói chân trói tay, ôm đầu mò mẫm”. Giang Thanh đã đưa bài viết của vị Phó Cục trưởng Cục Điện ảnh Thượng Hải này vào kế hoạch của cuộc “Đại phê phán”. Có điều là, từ đó bà ta lại thấy hứng thú với “vị thần”, bà ta nói là phải nhờ cậy vào “vị thần” Giải phóng quân.

Giang Thanh rời khỏi Tô Châu không lâu, thì tại một cái ngõ có cái tên quái đản người đi lại rất thưa thớt ở phía đông thành Bắc Kinh, ngõ Quái Bổng có một tứ hợp viện vang lên tiếng chuông điện thoại, đó là nơi ở của Trung tướng Lưu Chí Kiên, Phó Chủ nhiệm thứ nhất Tổng cục Chính trị Quân giải phóng, điện thoại từ “Văn phòng Lâm Bưu” ở Tô Châu gọi đến giọng nữ quen thuộc vừa nghe đã nhận ra, đó là Diệp Quần vợ Lâm Bưu...

Lưu Chí Kiên là người Bình Giang, tỉnh Hồ Nam, năm 1928 tham gia khởi nghĩa Bình Giang, năm 1931 gia nhập Đảng Cộng sản Trung Quốc, ít lâu sau giữ chức Chủ nhiệm cục Chính trị quân đoàn Hồng quân thứ 4. Ông đã tham gia trường chinh. Sau giải phóng ông giữ chức Cục trưởng Cục Tình báo Quân ủy Trung ương, Cục trưởng Cục Tuyên truyền Tổng cục Chính trị. Khi ông giữ chức Phó Chủ nhiệm Tổng cục Chính trị, thì chủ nhiệm là Thượng tướng Tiêu Hoa. Tiêu Hoa, 12 tuổi vào Đoàn, 14 tuổi vào Đảng, 18 tuổi làm “Chính ủy Sư đoàn Quốc tế Cộng sản thiếu niên”. Có điều là sức khỏe ông yếu, nên công việc hằng ngày của Tổng cục Chính trị đều do Lưu Chí Kiên phụ trách. Chính vì thế, điện thoại của Diệp Quần đã gọi đến chỗ Lưu Chí Kiên.

Diệp Quần chuyển lời của Lâm Bưu: “Đồng chí Giang Thanh muốn tìm mấy đồng chí làm công tác văn nghệ quản lý công tác văn nghệ để bàn về vấn đề công tác văn nghệ trong bộ đội. Người tham gia không nên nhiều quá. Chỉ cần bốn năm người, những người như thế nào thì đồng chí bàn với Tiêu Hoa, báo tên chỗ “Văn phòng Lâm Bưu”, tốt nhất là Tiêu Hoa đến. Có thể sẽ nghiên cứu sáng tác về ba chiến dịch lớn, chuẩn bị đi”

Từ trước đến nay Giang Thanh và quân đội chẳng có quan hệ gì, sao bây giờ lại bỗng nhiên muốn bàn vấn đề công tác văn nghệ của bộ đội nhỉ?

Từ khi còn ở Diện An, Lưu Chí Kiên đã quen Giang Thanh. Chỉ không quen nhìn bà ta đi “chân đào tường” (chân vòng kiềng - N. D.). Ấn tượng về bà ta không hay nên không giao thiệp nhiều.

Trước đó không lâu ngày 26 tháng 12 năm 1965, Chu Ân Lai và La Thụy Khanh tiếp kiến những người có công trong cuộc chiến đấu trên biển Sùng Vũ ở Thượng Hải. Cuộc hải chiến Sùng Vũ xảy ra vào buổi sáng ngày 14 tháng này, bộ đội hạm tàu của Hạm đội Đông Hải đã bắn chìm pháo hạm “Vĩnh Xương” bắn bị thương tàu săn tàu ngầm “Vĩnh Thái” trên địa phận Đông Hải, thuộc Sùng Vũ tỉnh Phúc Kiến. Giang Thanh đang ở Thượng Hải tìm La Thụy Khanh hỏi: “Bài phê phán “Hải Thụy bãi quan” ở Bắc Kinh không đăng, vì sao “Giải phóng quân báo” cũng không đăng?” Thế là La Thụy Khanh gọi điện cho Lưu Chí Kiên nói lại ý kiến của Giang Thanh. Lưu Chí Kiên tuân lệnh chỉ thị cho “Giải phóng quân báo” đăng lại bài của Diêu Văn Nguyên vào ngày 29 tháng 11. Đây có thể coi là lần đầu tiên có sự liên hệ công tác gián tiếp giữa Lưu Chí Kiên và Giang Thanh từ nhiều năm nay. “Giải phóng quân báo” đăng bài của Diêu Văn Nguyên được hơn một tuần thì La Thụy Khanh bị phê phán tại Hội nghị Thường vụ Bộ Chính trị Trung ương Đảng mở rộng và bị cách chức Tổng Tham mưu trưởng...

Lưu Chí Kiên nhận được điện thoại từ “Văn phòng Lâm Bưu”, báo cáo ngay với Tiêu Hoa. Tiêu Hoa nói: “Tôi nhiều việc, sức khỏe lại không tốt, tình hình về mặt văn nghệ lại hiểu biết không nhiều, anh chủ quản tuyên truyền văn hóa, hiểu tình hình, anh nên đi thì hơn!” Tuy bảo “Văn phòng Lâm Bưu” chỉ đích danh Tích Hoa đi dự, nhưng Tiêu Hoa vẫn kiên quyết không đi. Vậy là, Lưu Chí Kiên đành phải đi.

Tiêu Hoa và Lưu Chí Kiên bước đầu bàn bạc danh sách người dự: Đã là việc về văn hóa thì tất nhiên phải cử Cục trưởng cục Văn hóa Tổng cục Chính trị Tạ Đường Trung, Phó Cục trưởng Trần Á Đinh tham gia. Ngoài ra Cục trưởng Cục tuyên truyền Lý Mạn Thôn cũng nên đi.

Danh sách này được Đảng ủy Tổng cục Chính trị thảo luận đồng ý và chốt lại. Ngoài bốn đại biểu chính thức ra, còn cử hai nhân viên công tác, tức Thư ký Lưu Cảnh Đào cùng biên tập Lê Minh trong Ban Biên tập “Đốm lửa thiêu cháy cánh đồng” thông thạo ba chiến dịch lớn.

Trước khi đi, Tiêu Hoa hiểu rất sâu con người Giang Thanh, đã nói với 6 nhân viên đi Thượng Hải về “ba điều quy ước”:

Thứ nhất, Phương hướng của công tác văn nghệ bộ đội là đúng đắn.

Thứ hai, chỉ lắng tai ngược ít phát biểu ý kiến.

Thứ ba, nên tôn trọng Giang Thanh, không tranh luận với bà ta, có ý kiến gì thì đem về báo cáo thảo luận.

Thế là, sáng ngày 1 tháng 2, một đoàn 6 người đi đến sân bay quân sự Tây Giao Bắc Kinh, đáp máy bay “IL - 14” bay thẳng đến Thượng Hải, ở khách sạn Diên An, đó là khách sạn của bộ đội, nằm trên đường Diên An Trung Lộ, Thượng Hải, nơi đón tiếp nhân viên trong toàn quân qua lại. Mặc dù hầu hết những người ra vào nơi đây đều mặc quân phục, nhưng đoàn 6 người của Lưu Chí Kiên đều mặc thường phục, vì “cuộc tọa đàm” lại tiến hành ở khách sạn Cẩm Giang, mặc quân phục mà ra vào ở đó thì lộ liễu quá.

Sau khi đoàn của Lưu Chí Kiên đến khách sạn Diên An ở Thượng Hải, ngay chiều hôm đó, Giang Thanh cho người đưa đến “vũ khí tư tưởng” đó là văn kiện phải đọc trong cuộc tọa đàm “bức thư của Mao Trạch Đông gửi cho Viện Bình kịch sau khi xem xong “Bức lên Lương Sơn” ở Diên An năm 1944”, “Bài nói chuyện của Mao Trạch Đông với những người làm âm nhạc” và “Hai phần phê duyệt quan trọng của Mao Trạch Đông đối với giới văn nghệ”.

Văn kiện đưa đến không lâu thì “đặc sứ” của Giang Thanh đến khách sạn Diên An. Người này không phải là cán bộ bộ đội, hình như không có liên quan gì đến cuộc tọa đàm văn nghệ bộ đội, nhưng lại can thiệp vào cuộc tọa đàm này, chứng tỏ lúc này ông ta đã trở thành người bạn thân thiết của Giang Thanh.

Ông ta là Trương Xuân Kiều, Lưu Chí Kiên và Trương Xuân Kiều đã có một thời gian ngắn ngủi cùng làm việc, đó là vào năm 1963, Hội hữu nghị Trung Xô cử một đoàn đại biểu tham gia ngày kỷ niệm cách mạng Tháng Mười. Trưởng đoàn là Lưu Chí Kiên, Phó trưởng đoàn là Trương Xuân Kiều. Có điều lần ấy đi Liên Xô, chỉ là quan hệ công tác bình thường mà thôi.

Lần này, Trương Xuân Kiều được “đệ nhất phu nhân” coi trọng cử đến đón Lưu Chí Kiên, cùng đến công viên Đinh Hương vắng vẻ yên tĩnh nằm trên đường Hoa Sơn. Công viên Đinh Hương ở Thượng Hải một nơi tấc đất thước vàng, khó có được một bãi cỏ xanh và rất nhiều cây cối. Một chiêu đãi sở cao cấp của Cục Hoa Đông Trung ương Đảng Cộng sản Trung Quốc được đặt tại đây. Tổ sáng tác của Thành ủy Thượng Hải với bút danh là “Đinh Học Lôi” ở tại một ngôi lầu nhỏ ở xế bên Công viên Đinh Hương, chữ “Đinh” là lấy nghĩa từ Công viên Đinh Hương, còn “Học Lôi” là ý học tập Lôi Phong.

Lưu Chí Kiên cắp cặp, được Trương Xuân Kiều đi cùng, vào nơi ở của Giang Thanh.

“Ồ, cuối cùng đã mời được vị “Tôn thần” Giải phóng quân đến rồi!” Giang Thanh cười nói, “Tình cảnh của tôi rất khó khăn, cho nên tôi phải đến Tô Châu nhờ anh Lâm giúp. Bây giờ, anh Lâm đã giúp tôi!”.

Lưu Chí Kiên đã quen với “việc chung thì làm chung”. Ông mở cặp, chuyển bản ghi chép điện thoại truyền đạt từng câu từng chữ cho Giang Thanh nghe.

Đó là điện thoại của Diệp Quần gọi yêu cầu ông phải ghi chép ti mỉ, đó là một đoạn lời của Lâm Bưu:

“Đồng chí Giang Thanh vừa đến Tô Châu hôm qua đã nói chuyện với tôi. Về công tác văn nghệ đồng chí ấy rất mạnh về chính trị, về nghệ thuật cũng thành thạo, đồng chí ấy có rất nhiều ý kiến quý báu, các đồng chí phải nhanh chóng coi trọng đồng thời phải thực hiện nghiêm chỉnh những ý kiến của đồng chí Giang Thanh về mặt tư tưởng và về mặt tổ chức. Từ nay về sau các văn kiện về mặt văn nghệ đều phải đưa cho đồng chí ấy xem, có tin tức gì có thể liên hệ với đồng chí ấy bất cứ lúc nào, làm cho đồng chí ấy có thể hiểu được tình hình công tác văn nghệ của bộ đội, trưng cầu ý kiến của đồng chí ấy, làm cho công tác văn nghệ của bộ đội có thể cải tiến được. Công tác văn nghệ của bộ đội, dù là tính tư tưởng hay tính nghệ thuật cũng đều không thể thỏa mãn với hiện trạng, đều phải nâng cao hơn”.

Những lời này của Lâm Bưu, hiển nhiên là đã làm cho Giang Thanh vô cùng phấn khởi, Lâm Bưu không những đánh giá rất cao Giang Thanh mà còn muốn bà ta “chỉ đạo” công tác văn nghệ của bộ đội, điều này đã làm cho việc bà ta triệu tập cuộc tọa đàm về công tác văn nghệ của bộ đội thành “danh chính ngôn thuận”. Về sau cuộc tọa đàm này còn được gắn thêm: “Đồng chí Lâm Bưu nhờ đồng chí Giang Thanh triệu tập” cái “nhờ” có nguồn gốc từ đấy. Còn Giang Thanh thì ngoài việc đề nghị Lưu Chí Kiên chuyển lời cảm ơn đến “anh Lâm” ra, bà ta còn tâng bốc Lưu Chí Kiên: “Đồng chí Chí Kiên, tôi nghe Chủ tịch nói, đồng chí đã đi ra từ cảnh khổ đau, tôi phải học tập các đồng chí cũ đã vào sinh ra tử. Nghe nói đồng chí trước đây có làm thơ, viết khá nhiều tác phẩm, về mặt văn nghệ cũng rất thông thạo”.

Sau khi hai bên chào hỏi trò chuyện khách sáo, Giang Thanh đi ngay vào việc “cuộc tọa đàm” họp như thế nào: “Mời các đồng chí đến không phải là để họp hành gì đâu, chủ yếu là để xem phim, trong khi xem phim thì nói một chút ý kiến”.

3. Cuộc tọa đàm chủ yếu là xem phim

5 giờ chiều tại một phòng họp nhỏ ở khách sạn Cẩm Giang, Giang Thanh gặp mặt đoàn 6 người từ Bắc Kinh đến. Trương Xuân Kiều vẫn đi cùng.

Giang Thanh đã tuyên bố “kỷ luật” của Hội nghị. “Không được ghi chép, không được đưa tin ra ngoài”, đặc biệt là “Không được để cho Bắc Kinh biết”, thậm chí Giang Thanh còn xét hỏi mọi người có ai mang máy nghe trộm không. Xem ra cuộc hội thảo này rất bí hiểm.

Giang Thanh nói vì sao lại in và phát bức thư Mao Trạch Đông viết ngày 9 tháng 1 năm 1944 về vở Bình kịch “Bức lên Lương Sơn” vì trong thư có một đoạn:

“Lịch sử là do nhân dân sáng tạo ra, nhưng trên sân khấu kịch cũ (trong tất cả nền văn học cũ, nền nghệ thuật cũ xa rời nhân dân) nhân dân lại trở thành cặn bã, các quan lớn, mệnh phụ, cậu ấm, tiểu thư thì thống trị vũ đài, sự đảo ngược lịch sử này, ngày nay phải được chúng ta đảo ngược lại, khôi phục lại diện mạo lịch sử, từ đây kịch cũ được tạo ra gương mặt mới” cho nên đáng được chúc mừng”.

Giang Thanh dựa vào đó nói thêm, mặc dù từ năm 1944, Chủ tịch đã chỉ rõ, nhưng sau giải phóng, giới văn nghệ chúng ta chưa ra sao, vẫn do đế vương khanh tướng, tài tử giai nhân, người nước ngoài, người chết thống trị. Bây giờ là lúc chúng ta xoay chuyển triệt để sự “đảo ngược lịch sử” này!

Những lời nói ấy của Giang Thanh làm cho những quân nhân đến từ Bắc Kinh hiểu rõ “cuộc tọa đàm” muốn nói cái gì - hoàn toàn không phải là “nghiên cứu sáng tác về ba chiến dịch lớn”.

Tối hôm ấy, Trần Phi Hiển, Bí thư Thành ủy Thượng Hải đã dốc hết thịnh tình của người chủ địa phương, thết tiệc chiêu đãi Giang Thanh và Lưu Chí Kiên cùng những người khác, Trương Xuân Kiều vẫn đi cùng.

Sau đó Giang Thanh mời Lưu Chí Kiên và mọi người đến hội trường nhỏ ở khách sạn Cẩm Giang, xem phim “Nghìn dặm ngược gió”. Đây là bộ phim truyện sản xuất năm 1962 của xưởng phim Chu Giang do Chu Vạn Thành và Phương Hoàng biên kịch và do Phương Hoàng đạo diễn. Bộ phim miêu tả sư đoàn “Thiên Lý Câu” của Quốc dân Đảng bị tiêu diệt. Tống Chí Cương chính trị viên quân giải phóng và một phân đội nhỏ nhận nhiệm vụ áp giải các sĩ quan cấp tá của Quốc dân Đảng đã bị bắt đến khu vực Quân khu Liêu Đông. Trên đường đi, luôn luôn bị địch vây chặn, cả phân đội phải đi “ngược gió hàng nghìn dặm”, cuối cùng đã hoàn thành nhiệm vụ, bộ phim này do xưởng phim địa phương (đây là cách gọi theo thói quen đối với các xưởng phim không thuộc hệ thống quân đội) sản xuất nhưng lại thể hiện về bộ đội. Giang Thanh vừa xem phim vừa nói về bộ phim này là đã “tô đẹp cho kẻ địch, coi kẻ địch là nhân vật chính để miêu tả, để kẻ địch chiếm lĩnh màn ảnh của chúng ta”... Lưu Chí Kiên và mọi người đành “rửa tai để nghe”, lại không được ghi chép, không nhớ được ý kiến của bà ta thì làm sao có thể về báo cáo được...

“Cuộc tọa đàm” đã được mở màn ở Thượng Hải như vậy.

Đây là một “cuộc tọa đàm” hiếm có trên đời, trong cuộc tọa đàm chỉ có một mình Giang Thanh nói, những người còn lại chỉ dùng tai để nghe mà thôi!

“Cuộc tọa đàm” quả đúng như Giang Thanh nói, chủ yếu là xem phim, trong khi xem phim nói một vài ý kiến”. Theo Lưu Chí Kiên nhớ lại, tổng cộng đã xem hơn 30 bộ phim và 3 vở kịch. Xem phim gì đều do Giang Thanh chỉ định. Giang Thanh đến xem cùng 13 lần. Có lúc Trương Xuân Kiều cũng đến xem. “Đại tú tài” Trần Bá Đạt đến Thượng Hải cũng đã cùng xem mấy bộ phim. Giang Thanh khi xem thì nghĩ ra cái gì nói cái nấy.

4. “Tôn thần” làm máy ghi âm cho Giang Thanh

Điều làm cho Lưu Chí Kiên khó xử nhất là sau khi Giang Thanh ngủ trưa dậy, bảo thư ký gọi điện thoại muốn Lưu Chí Kiên đến nói chuyện. Lúc này, Giang Thanh nói Lưu Chí Kiên nghe, vừa không được ghi chép, lại vừa sợ bỏ sót “ý kiến quan trọng” của bà ta. Nên mỗi lần nói xong, Lưu Chí Kiên trở về vội vàng bảo Lý Mạn Thôn, Tạ Đường Trung, Trần Á Đinh nói lại, để cho Trần Á Đinh ghi chép, tránh bị quên sau này. Vậy là Lưu Chí Kiên như một chiếc “máy ghi âm”! Lưu Chí Kiên nhớ lại, những lần trao đổi cá biệt như thế giữa ông và Giang Thanh có cả thảy 8 lần. mỗi lần ngắn thì nửa tiếng, dài thì hai tiếng.

Bốn lần “tập thể tọa đàm” đúng bài ban Lưu Chí Kiên cùng 6 người đều tham gia, trong đó có một lần là buổi gặp mặt đầu tiên, lần khác là ngày 9 tháng 2 và lần nói chuyện với đoàn kịch “Trường thành Nam Hải”, vì vậy trên thực tế chỉ có hai lần.

Giữa hội nghị, ngày 9 tháng 2, Giang Thanh bảo là bận việc, “cuộc tọa đàm” tạm ngừng vài ngày. Thế là ngày 10 tháng 2, Lưu Chí Kiên và Lý Mạn Thôn bay về Bắc Kinh để báo cáo với Tiêu Hoa, ngày 16 lại đi Thượng Hải. Cái mà Giang Thanh bảo là “bận việc” là từ Thượng Hải đi Hàng Châu, đến chỗ Mao Trạch Đông. Ngày 8 tháng 2, Mao Trạch Đông nói chuyện với Bành Chân, Lục Định Nhất, Hứa Lập Quần ở Vũ Xương thì ngày hôm sau đi Hàng Châu. Giang Thanh nghe tin, nên đã từ Thượng Hải đi Hàng Châu để thăm dò chiều hướng của Bành Chân qua Mao Trạch Đông. Lúc ấy Tổ cách mạng văn hóa Trung ương gồm 5 người: Bành Chân là tổ trưởng, Lục Định Nhất là tổ phó, các tổ viên là Khang Sinh, Chu Dương và Ngô Lãnh Tây vừa viết xong “Đề cương tháng Hai”, đem đến báo cáo với Mao Trạch Đông. Giang Thanh muốn “cuộc tọa đàm” của bà ta ở Thượng Hải chọi lại “Đề cương tháng Hai” của Bành Chân.

Sau khi trải qua những ngày nghỉ giữa chừng, “cuộc tọa đàm” lại tiếp tục tiến hành vào ngày 18. Đến ngày 19, Giang Thanh nói: “Chẳng còn gì để nói nữa, tôi bận việc, tạm kết thúc một giai đoạn, các đồng chí có thể về”. Vậy là, cuối cùng đã kết thúc “cuộc tọa đàm” “một người nói” kỳ lạ này.

Lưu Chí Kiên như vừa trút được gánh nặng, thở phào, nhưng lại gặp chuyện gay go. Trong “cuộc tọa đàm” chỉ có “một người nói” không liên tục, rời rạc, chuyện đông chuyện tây, ngược ngược xuôi xuôi này làm thế nào để có thể báo cáo với Tổng cục Chính trị'? Làm thế nào để báo cáo với Lâm Bưu.

May mà sau mỗi lần “một người nói” còn có bản ghi chép do Trần Á Đinh ghi theo hồi ức của Lưu Chí Kiên. Thế là Lưu Chí Kiên cùng Lý Mạn Thôn, Tạ Đường Trung cùng bàn bạc, tham khảo ghi chép của Trần Á Đinh, do Lê Minh chép lại, Trần Á Đinh sửa chữa chỉnh lý thành một “Đề cương báo cáo”, khoảng hơn ba ngàn chữ, dùng để báo cáo lên trên.

Tối ngày 20, “Đề cương báo cáo” này được Khu Cảnh bị Thượng Hải đánh máy thành 30 bản.

Lúc này Lưu Chí Kiên lại thấy lưỡng lự: có nên đưa “Đề cương báo cáo” cho Giang Thanh xem không?

Lưu Chí Kiên đã từng kể về tâm lý mâu thuẫn của mình lúc ấy: “Không đưa cho bà ta xem, sau này bà ta biết thì chắc chắn sẽ bực tức sẽ trách cứ là vì sao lại làm giấu bà ta. Không nói với bà ta ư? Nếu đưa cho bà ta một bản mà lại không nói trước với bà ta, hơn nữa bản ghi chép này chỉ dùng để báo cáo thì chưa chắc bà ta đã vừa lòng”.

Bốn người thảo luận đi thảo luận lại, cho rằng cứ gửi một bản “Đề cương báo cáo” cho Giang thanh là phải. Vì sớm muộn thì Giang Thanh cũng biết việc này. Thế là, ngày 21, Lưu Chí Kiên đưa một bản “Đề cương báo cáo” cho Giang Thanh.

Ngày 22, Lưu Chí Kiên cùng đoàn rời Thượng Hải bay đến Tế Nam, để báo cáo với Lâm Bưu hiện đang ở đây, đồng thời đưa một bản “Đề cương báo cáo”. Lâm Bưu đã nghe báo cáo tỏ ra hài lòng: “Tài liệt này làm rất tốt, là một thành quả quan trọng, cuộc tọa đàm này do đồng chí Giang Trang chủ trì có phương hướng đúng, đường lối chính xác, sau khi về phải nhanh chóng truyền đạt, học cho tốt và quán triệt nghiêm chỉnh”.

Lâm Bưu nói như vậy, Lưu Chí Kiên cho là lần này có thể “báo cáo kết quả nhiệm vụ” được rồi.

Thế là, sáng ngày 23, Lưu Chí Kiên với tâm trạng thanh thản, cùng 5 người đáp máy bay từ Tế Nam về Bắc Kinh, “dẹp đường về phủ”.

Máy bay dừng trên sân băng, Lưu Chí Kiên vừa xuống máy bay, nhân viên sân bay đã thông báo cho ông có điện thoại đường dài từ Thượng Hải gọi tới, chờ đồng chí đến nhận!”

Trong chiến tranh, Lưu Chí Kiên đã từng bị thương chân đi không được nhanh nhẹn, lúc này vẫn phải đi nhanh đến chỗ điện thoại. Đó là thư ký của Giang Thanh gọi từ Thượng Hải đến, đã dội một gáo nước lạnh vào Lưu Chí Kiên: “Đồng chí Giang Thanh đã xem tài liệu mà các đồng chí chỉnh lý, cho rằng căn bản không được, đã xuyên tạc chủ ý và không có khả năng phản ánh ý kiến của đồng chí ấy, đã gây tai họa lớn cho đồng chí ấy! Trước mắt không được truyền đạt, không được triển khai!”.

Thư ký của Giang Thanh còn nói, Giang Thanh đã báo cáo việc này với Chủ tịch, Chủ tịch muốn Trần Bá Đạt, Trương Xuân Kiều, Diêu Văn Nguyên tham gia sửa chữa. Ngoài ra, đề nghị đồng chí Lưu Chí Kiên lập tức cử người đến Thượng Hải cùng tham gia sửa chữa. Sự thay đổi đột ngột này, làm cho Lưu Chí Kiên và mọi người cảm thấy bất ngờ. Ông lập tức gọi điện cho Tiêu Hoa. Chiều hôm ấy, Lưu Chí Kiên cùng đoàn báo cáo với Tiêu Hoa. Tiêu Hoa quyết định cử Trần Á Đinh đi Thượng Hải, vì những ghi chép qua hồi ức của từng lần nói chuyện đều do anh ta chỉnh lý, để anh ta đi là hợp lý.

Tiêu Hoa nhắc: “Giang Thanh muốn sửa thế nào, thì đồng chí sửa như thế. Có vấn đề gì thì lúc về hãy hay”.

Vậy là Trần Á Đinh chỉ ở lại Bắc Kinh có một đêm, ngày hôm sau đã vội vội vàng vàng bay đi Thượng Hải, trong một tháng 3 lần bay đi Thượng Hải.

Trần Á Đinh đến Thượng Hải, gặp Giang Thanh, mới rõ đầu đuôi trong đó: Bản “Đề cương báo cáo” quá giản đơn, quá sơ sài, phải chỉnh lý lại, phải viết thành một bản “Kỷ yếu cuộc tọa đàm về công tác văn nghệ của bộ đội do đồng chí Giang Thanh triệu tập”.

Hai vị “đại tú tài” Trần Bá Đạt và Trương Xuân Kiều, tham gia công tác sửa chữa Trần Bá Đạt cũng chỉ là “diễn viên phụ động”, cùng xem mấy bộ phim. Trương Xuân Kiều tham gia tương đối nhiều, nhưng cũng không tham gia cả quá trình. Nói toạc ra, việc hai vị “đại tú tài” này tham gia sửa chữa cũng chính là nâng cao những lời nói vụn vặt của Giang Thanh lên thành “lý luận”.

Trần Bá Đạt xứng đáng là “nhà lý luận” đã nói hai ý kiến rất có “trình độ”:

Thứ nhất: “Vấn đề 17 năm sợi chỉ đen văn nghệ chuyên chính (chú: 17 năm là chỉ năm 1949 đến năm 1966 bấy giờ), điều này rất quan trọng, nhưng chỉ nêu như vậy là không đầu không đuôi. Phải nói cho rõ, nguồn gốc của sợi chỉ đen văn nghệ này. Nó là sự tiếp tục chấp hành đường lối cơ hội hữu khuynh khi Đảng còn hoạt động bí mật ở Thượng Hải vào những năm 30 (chú: Vào những năm 30, Vương Minh đã thực hiện ở Thượng Hải đường lối cơ hội “tả” khuynh, đến thời kỳ kháng Nhật thì chuyển sang đường lối cơ hội hữu khuynh ở đây không biết vì sao, “nhà lý luận” lại nói Vương Minh là cơ hội hữu khuynh). Nói rõ vấn đề này mới có thể nhận thức rõ hơn sợi chỉ đen trong văn nghệ từ 17 năm sau giải phóng đến nay, sợi chỉ đến này là bắt đầu từ thời kỳ ấy”.

Thứ hai, phải kể đến thành tích về mặt văn nghệ trong giai đoạn trước. Đồng chí Giang Thanh đã đích thân lãnh đạo cuộc cách mạng về kịch, đã có những tác phẩm như “Sa Gia Bang”, “Đèn đỏ”, “Dùng mưu chiếm Uy Hổ Sơn”, vở ba-lê “Hồng sắc nương tử quân”, nhạc giao hưởng “Sa Gia Bang” v.v… Đây thực sự là tài sản của giai cấp vô sản chúng ta. Tất cả những cái đó đều phải ghi lại. Như vậy, phá cái gì, xây cái gì sẽ rõ ràng”.

Giang Thanh rất vui mừng về những ý kiến của Trần Bá Đạt: “Ý của Bá Đạt rất hay, đã giúp chúng ta nâng cao hơn đánh trúng chỗ hiểm, rất lợi hại!”

Hai vị “đại tú tài” đã cầm dao giúp Giang Thanh, trước sau sửa chữa 8 lần, nội dung từ 3 nghìn chữ lúc đầu tăng lên 1 vạn chữ.

5. Mao Trạch Đông sửa “Kỷ yếu” cho Giang Thanh

Giang Thanh đưa “Kỷ yếu” cho Mạo Trạch Đông đọc duyệt. Mao Trạch Đông rất coi trọng đích thân sửa đổi 11 chỗ. Sửa đổi quan trọng nhất là sau câu nguyên văn: “Chúng ta nhất định phải căn cứ vào chỉ thị của Trung ương Đảng, kiên quyết tiến hành cuộc đại cách mạng xã hội chủ nghĩa trên chiến tuyến văn hóa, triệt để phá bỏ sợi chỉ đen này”, Mao Trạch Đông đã thêm một câu:

“Sau khi xóa bỏ sợi chỉ đen này, sẽ còn có sợi chỉ đen trong tương lai, còn phải đấu tranh nữa”.

Ngày 10 tháng 3, theo thông báo của Giang Thanh, Lưu Chí Kiên lại cùng Trần Á Đinh một lần nữa đến Thượng Hải. Giang Thanh lại đưa cho Lưu Chí Kiên xem bản “Kỷ yếu” đã được Mao Trạch Đông sửa chữa. Thế là Giang Thanh, Trần Bá Đạt, Trương Xuân Kiều, Lưu Chí Kiên, Trần Á Đinh lại cùng nhau tiến hành sửa chữa “Kỷ yếu”. Ngày 14, ngày 17 tháng 3, Mao Trạch Đông lại sửa chữa bản “Kỷ yếu” hai lần nữa. Mao Trạch Đông đã phê duyệt: “Kỷ yếu này đã xem hai lần, cảm thấy... được rồi” vào ngày 17.

Mao Trạch Đông đã “cảm thấy được rồi”, thì “Kỷ yếu” cũng có thể coi là xong. Lúc này, trên tiêu đề đã ghi thêm mấy chữ: “Đồng chí Lâm Bưu ủy thác” đã biến thành “Kỷ yếu cuộc tọa đàm về công tác văn nghệ của bộ đội do đồng chí Lâm Bưu ủy thác cho đồng chí Giang Thanh triệu tập”. Việc viết thêm 6 chữ vô cùng quan trọng, làm cho Giang Thanh trở thành “có cớ xuất quân” và “danh chính ngôn thuận”, đó là do “đồng chí Lâm Bưu ủy thác” mà “triệu tập cuộc tọa đàm về công tác văn nghệ của bộ đội”, đồng thời cũng nâng cao giá trị của Giang Thanh, nâng cao địa vị của “cuộc toạ đàm” “một người nói”.

Đã do “đồng chí Lâm Bưu ủy thác” thì “Kỷ yếu” cần phải được đồng chí Lâm Bưu đồng ý. Thế là Giang Thanh yêu cầu Trần Á Đinh khởi thảo bức thư gửi cho Lâm Bưu, toàn văn như sau:

Đồng chí Lâm Bưu:

Dựa vào sự ủy thác của đồng chí, từ ngày 2 đến ngày 20 tháng 2, tôi đã mời đồng chí Lưu Chí Kiên cùng bốn đồng chí tiến hành tọa đàm về vấn đề công tác văn nghệ của bộ đội. Sau khi tọa đàm, họ đã chỉnh lý kỷ yếu tọa đàm gửi đến đồng chí và các đồng chí lãnh đạo khác trong Quân ủy, và cũng gửi cho tôi một bản. Tôi đã xem, cảm thấy việc chỉnh lý kỷ yếu tọa đàm chưa hoàn chỉnh và chính xác lắm. Vì vậy, tôi đã mời hai đồng chí Xuân Kiều và Á Đinh sửa chữa lại kỷ yếu, sau đó đã đưa Chủ tịch đọc duyệt. Chủ tịch rất coi trọng, đã đích thân sửa chữa kỷ yếu, đồng thời chỉ thị mời đồng chí Bá Đạt tham gia, lại bổ sung và sửa chữa. Từ ngày 10 đến ngày 15 tháng 3, sau khi mời bốn đồng chí Bá Đạt, Chí Kiên, Xuân Kiều, Á Đinh cùng thảo luận và sửa chữa lại đưa Chủ tịch đọc duyệt, Chủu tịch lại sửa chữa lần nữa và ngày 17 đã phê duyệt: “Kỷ yếu này đã xem hai lần, cảm thấy được rồi”. Tôi lại sửa một chút, đề nghị các đồng chí suy nghĩ. Kỷ yếu này kiến nghị dùng danh nghĩa của Quân ủy, gửi đến một số đồng chí phụ trách của trung ương trưng cầu ý kiến, đề nghị họ chỉ ra sai lầm, để tiện sửa chữa. Tất nhiên trước tiên là phải trưng cầu ý kiến các đồng chí trong Quân ủy... Ngày 19, tôi lại mời các đồng chí Chí Kiên, Xuân Kiều, Đường Chung, Mạn Thôn, Á Đinh cùng tọa đàm, mọi người đều nhân trí đồng ý kỷ yếu này. Nay gửi kỷ yếu tọa đàm này lên để đồng chí đọc duyệt.

Xin gửi lời chào trân trọng

Giang Thanh

Ngày 19 tháng 3 năm 1966.

Lâm Bưu lúc ấy đang ở Thượng Hải. Ông ta nhận được thư và bản “Kỷ yếu” in cỡ chữ lớn do Giang Thanh cho người đưa đến, biết Mao Trạch Đông đích thân đọc duyệt, tất nhiên là ông ta giơ cả hai tay tán thành. Ông ta không sửa một chữ nào, phê chuyển cho các Thường vụ Quân ủy. Lâm Bưu cho mời Lưu Chí Kiên và Trần Á Đinh đến để khởi thảo một bức thư cho các ủy viên Thường vụ Quân ủy Trung ương là Hạ Long và một số người khác.

Lúc ấy, Chủ tịch quân ủy Trung ương là Mao Trạch Đông, Phó Chủ tịch chủ trì công tác hằng ngày của Quân ủy là Lâm Bưu, ngoài ra còn có Phó Chủ tịch Hạ Long, Nhiếp Vinh Trăn, Trần Nghị, Lưu Bá Thừa, Từ Hướng Tiền, Diệp Kiếm Anh. Thường vụ ngoài chủ tịch, các phó chủ tịch có Chu Đức, Đặng Tiểu Bình, Đàm Chính, La Thụy Khanh. Thư của Lâm Bưu, toàn văn như sau:

Các đồng chí Thường vụ:

Gửi bản kỷ yếu của cuộc tọa đàm về công tác văn nghệ của bộ đội do đồng chí Giang Thanh triệu tập, đề nghị đọc. Kỷ yếu này, đã được các đồng chí tham gia tọa đàm nghiên cứu nhiều lần, lại được Chủ tịch ba lần đích thân đọc duyệt và sửa chữa, là một văn kiện rất hay, đã dùng tư tưởng Mao Trạch Đông trả lời rất nhiều vấn đề trọng đại của cuộc cách mạng văn hóa trong thời kỳ xã hội chủ nghĩa, không những có ý nghĩa thực hiện cực kỳ to lớn mà còn có ý nghĩa lịch sử sâu xa.

16 năm qua, trên trận tuyến văn nghệ tồn tại cuộc đấu tranh giai cấp gay gắt, vấn đề ai thắng ai vẫn chưa được giải quyết. Trận địa văn nghệ, giai cấp vô sản không chiếm lĩnh thì giai cấp tư sản tất nhiên sẽ chiếm lĩnh, việc đấu tranh là không thể tránh khỏi. Đây là cuộc cách mạng xã hội chủ nghĩa cực kỳ rộng lớn và sâu sắc trong lĩnh vực hình thái ý thức, làm không tốt sẽ xuất hiện chủ nghĩa xét lại. Chúng ta cần phải giương cao ngọn cờ vĩ đại của tư tưởng Mao Trạch Đông, kiên định không thay đổi tiến hành đến cùng cuộc cách mạng này.

Những vấn đề và ý kiến nêu ra trong kỷ yếu, hoàn toàn phù hợp với tình hình thực tế của công tác văn nghệ của bộ đội, cần phải kiên quyết quán triệt chấp hành làm cho công tác văn nghệ của bộ đội có tác dụng quan trọng theo phương hướng cách mạng hóa làm nổi bật chính trị, thúc đẩy con người.

Có ý kiến gì đối với kỷ yếu mong cho biết để tiện báo cáo với Trung ương phê duyệt.

Xin gửi lời chào

Lâm Bưu

Ngày 22 tháng 3 năm 1966.

Bức thư này của Lâm Bưu, đã đánh giá cao bản “Kỷ yếu”. Trong thư ngầm thừa nhận “đồng chí Lâm Bưu ủy thác cho đồng chí Giang Thanh triệu tập”. Cuối thư nói “để tiện báo cáo với Trung ương phê duyệt”, có nghĩa là “Kỷ yếu” sẽ là văn kiện của Trung ương Đảng để in và phân phát...

6. Tổ 5 người lạnh tanh

Tháng 2 năm 1966, đêm trước của trận bão táp đột biến. Khi Giang Thanh và 5 người gồm cả Lưu Chí Kiên, “tọa đàm” ở Khách sạn Cẩm Giang Thượng Hải thì ở Điếu Ngư Đài Bắc Kinh cũng có 5 người họp.

Hội nghị 5 người ở Thượng Hải họp vào ngày 2 tháng 2 còn Hội nghị 5 người ở Bắc Kinh họp vào ngày 3 tháng 2.

“Cuộc tọa đàm” ở Thượng Hải đã viết ra “Kỷ yếu” còn Hội nghị của nhóm ở Bắc Kinh đã viết ra “Đề cương”.

“Đề cương” và “Kỷ yếu” đối chọi với nhau.

5 người ở Bắc Kinh, chính là Tổ cách mạng văn hóa 5 người. Tổ này được thành lập theo chỉ thị của Mao Trạch Đông, phụ trách chỉ đạo việc phê phán học thuật đang triển khai lúc đó. Phần trước đã nói đến, 5 người này là Bành Chân, Lục Định Nhất, Khang Sinh, Chu Dương, Ngô Lãnh Tây.

Tổ 5 người đã viết. “Đề cương báo cáo của tổ 5 người” (Cũng tức là “Đề cương tháng Hai”) có điều, sau này Khang Sinh đã “tuyên bố” là ông ta phản đối “Đề cương tháng Hai” - mặc dù đã tham gia Hội nghị, nghe nói là trong Hội nghị ông ta đã “im lặng”.

Ngày 5 tháng.2, Hội nghị Thường vụ Bộ Chính trị tại Bắc Kinh do Lưu Thiếu Kỳ chủ trì đã thảo luận và thông qua “Đề cương tháng Hai”.

Ngày 8 tháng 2, Bành Chân, Lục Định Nhất, Hứa Lập Quần đặc biệt đến Vũ Xương để báo cáo với Mao Trạch Đông về “Đề cương tháng Hai”, Mao Trạch Đông đã hỏi một số vấn đề, nhưng không nói là không đồng ý công bố.

Thế là ngày 12 tháng 2, Trung ương Đảng Cộng sản Trung Quốc in và phát bản “Đề cương tháng Hai” cho toàn Đảng.

“Đề cương tháng Hai” rõ ràng là gồm một loạt ý kiến có tính chính sách nhằm vào sự hỗn loạn trong tư tưởng do bài bình “Hải Thụy bãi quan” của Diêu Văn Nguyên dẫn đến. Phải kiên trì thực sự cầu thị và nguyên tắc trước chân lý mọi người đều bình đẳng, phải dùng lý lẽ để thuyết phục người khác, không nên vũ đoán lấy thế để áp chế người khác như học phiệt, cần đề xướng kiên trì chân lý, sửa chữa sai lầm bất kỳ lúc nào; nên dùng thái độ nghiêm túc và thân thiện với người khác, cần phải thận trọng trong việc công khai chỉ tên phê phán trọng điểm trên báo chí...

Phương hướng của “Tổ 5 người” đã làm cho Giang Thanh chú ý, chẳng trách bà ta lấy lý do “bận việc” làm gián đoạn cuộc “toạ đàm”, vội vã đến Hàng Châu nghe ngóng tin tức từ Mao Trạch Đông. Thượng tuần tháng 3, đang lúc Giang Thanh bận việc sửa chữa “Kỷ yếu” thì ở Bắc Kinh bùng nổ “Sự kiện điện thoại”.

Đó là chuyện Trương Xuân Kiều muốn làm rõ chiều hướng của Bắc Kinh, đã cử Dương Vĩnh Trực Trưởng ban Tuyên truyền Thành ủy Thượng Hải đến Bắc Kinh. Theo sự sắp xếp của Trương Xuân Kiều, Dương Vĩnh Trực sẽ nói chuyện với Hứa Lập Quần và Hồ Thằng, nêu ra một số vấn đề, đặc biệt là yêu cầu giải đáp: “học phiệt” mà “Đề cương tháng Hai” nói là chỉ ai.

Ngày 11 tháng 2 khi Dương Vĩnh Trực chuẩn bị về Thượng Hải thì Hứa Lập Quần chuyển lời đáp của Bành Chân. Đó là những vấn đề được Dương Vĩnh Trực đề xuất mà Hứa Lập Quần đã ghi lại và báo cáo với Bành Chân, ghi chép cuộc đối thoại như sau, rất tế nhị:

Hứa (Lập Quần): Dương Vĩnh Trực hỏi, học phiệt có đối thượng cụ thể hay không, chỉ ai vậy?

Bành (Chân): Học phiệt không chỉ cụ thể là ai, là A Q, ai trên đầu có sẹo là người ấy.

Hứa: Dương Vĩnh Trực hỏi, Thượng Hải muốn phê phán một loạt phim xấu, bao gồm “Nữ vận động viên nhảy cầu” được không?... vì có cặp đùi to.

Bành: Anh đi hỏi Trương Xuân Kiều, Dương Vĩnh Trực là họ đã đi bơi bao giờ chưa?

Hứa: Dương Vĩnh Trực hỏi, bài phê phán học thuật quan trọng có cần đưa cho Ban Tuyên truyền Trung ương thẩm tra không?

Bành: Trước đây Thượng Hải công bố bài của Diêu Văn Nguyên, đến một tiếng cũng không nói, tính Đảng của Thành ủy Thượng Hải để đi đâu rồi?

Hứa Lập Quần đã chuyển những câu trả lời của Bành Chân cho Dương Vĩnh Trực qua điện thoại. Sau khi Dương Vĩnh Trực về đến Thượng Hải đã lập tức báo cáo nguyên xi với Trương Xuân Kiều. Nghe xong, Trương Xuân Kiều nói: “Bây giờ thì ăn chắc rồi, cú điện thoại này chứng tỏ Ban Tuyên truyền Trung ương và Thành ủy Bắc Kinh phản đối bài viết của Diêu Văn Nguyên, mũi nhọn của “Đề cương tháng Hai” chĩa vào Diêu Văn Nguyên cũng là chĩa vào Mao Chủ tịch...”

7. Số phận bi thảm của “Đề cương tháng Hai”

Giang Thanh đã đẩy nhanh tiến độ hoàn thành “Kỷ yếu”, bà ta muốn “Kỷ yếu” đối chọi với “Đề cương tháng Hai”.

Trương Xuân Kiều thông qua Giang Thanh nhanh chóng mật báo với Mao Trạch Đông về “sự kiện điện thoại”.

Khang Sinh vốn là một thành viên của tổ 5 người giỏi quyền thuật, lựa gió chèo thuyền, lúc này trở giáo, tiến công Bành Chân, phê “Đề cương tháng Hai”.

Ngày 28, 29 tháng 3, Mao Trạch Đông nói chuyện với Khang Sinh hai lần ở Hàng Châu.

Ngày 30 tháng 3, Mao Trạch Đông nói chuyện với Khang Sinh, Triệu Nghị Mẫn, Ngụy Văn Bá, Giang Thanh, Trương Xuân Kiều ở Hàng Châu.

Ba lần nói chuyện, Mao Trạch Đông đều phê bình gay gắt Thành ủy Bắc Kinh và Ban Tuyên truyền Trung ương (Tổ trưởng và tổ phó là Bành Chân và Lục Định Nhất là Bí thư thứ nhất Thành ủy Bắc Kinh và Trưởng ban Tuyên truyền Trung ương) bảo họ bao che cho kẻ xấu không ủng hộ phái tả, rằng “đề cương báo cáo của tổ 5 người là xáo trộn giới hạn giai cấp, không phân phải trái, là sai lầm; Ban tuyên truyền Trung ương là “Điện Diêm vương”, phải đánh đổ Diêm vương giải phóng bọn tiểu yêu... Rằng Ngô Hàm và Tiễn Bá Tán là học phiệt, bên trên còn đại đảng phiệt (chỉ Bành Chân) bao che cho chúng, đồng thời chỉ đích danh phải phê phán “Bút ký Thôn ba nhà” do ba người là Đặng Thác, Ngô Hàm, Liêu Mạt Sa viết và “Truyện đêm ở Yến Sơn” do Đặng Thác viết là “chống Đảng và chống chủ nghĩa xã hội”.

Những lời nói ấy của Mao Trạch Đông, đã phê phán “Đề cương tháng Hai”, làm cho sự sụp đổ của Bành Chân và Lục Định Nhất là không thể tránh khỏi.

Ngày Mao Trạch Đông nói chuyện với Khang Sinh, Triệu Nghị Mẫn, Ngụy Văn Bá, Giang Thanh, Trương Xuân Kiều ở Hàng Châu, ngày 30 tháng 3, thì Lưu Chí Kiên và Trần Á Đinh thực hiện những thủ tục cuối cùng để thông qua “Kỷ yếu” ở Bắc Kinh. Vì “Kỷ yếu” đã được Thường vụ Quân ủy Trung ương quay vòng đọc duyệt và thông qua, Lưu Chí Kiên và Trần Á Đinh khởi tháo báo cáo thỉnh thị của Quân ủy gửi Trung ương và Mao Trạch Đông.

Trung ương, Chủ tịch:

Các đồng chí trong Thường vụ Quân ủy nhất trí đồng ý với “Kỷ yếu cuộc tọa đàm về công tác văn nghệ của bộ đội do đồng chí Lâm Bưu ủy thác cho đồng chí Giang Thanh triệu tập”, cho rằng đây là một văn kiện rất hệ thống, rất hoàn thiện để giương cao ngọn cờ vĩ đại tư tưởng Mao Trạch Đông về công tác văn nghệ, bộ đội cần phải kiên quyết quán triệt chấp hành. Nay gửi kèm theo bản kỷ yếu này và hai bức thư của đồng chí Lâm Bưu và Giang Thanh (Người dẫn chú: chỉ bức thư Giang Thanh gửi Lâm Bưu ngày 19 tháng 3 và bức thư của Lâm Bưu gửi Hạ Long và những người trong Thường vụ Quân ủy), đề nghị đọc duyệt.

Quân ủy

Ngày 20 tháng 3 năm 1966

Mao Trạch Đông không ở Bắc Kinh, bản báo cáo này đáng lý ra phải đưa cho Đặng Tiểu Bình Tổng bí thư Trung ương Đảng. Nhưng Đặng Tiểu Bình cũng không ở Bắc Kinh. Thế là lại được đưa tới tay Bành Chân - lúc ấy Bành Chân là Bí thư thường trực Ban Bí thư Trung ương Đảng.

Bành Chân đọc xong “Kỷ yếu” vô cùng kinh ngạc. Nhưng biết bản “Kỷ yếu” này đã được Mao Trạch Đông ba lần đích thân sửa chữa, lại do “đồng chí Lâm Bưu ủy thác”, chuyện không nhỏ, nên đành phải làm công việc chung. Ngày hôm sau 31 tháng 3, Văn phòng của Bành Chân thông báo cho Lưu Chí Kiên khởi thảo phê duyệt của Trung ương Đảng, để lấy danh nghĩa Trung ương Đảng phê chuyển “Kỷ yếu”. Bành Chân nói một vài ý đại khái cho lời phê duyệt, chỉ là mấy lời làm việc công theo lệ thường. Lưu Chí Kiên cấp tốc gọi Lý Mạn Thôn, Tạ Đường Trung, Trần Á Đinh khởi thảo lời phê duyệt. Và cũng chính ngày hôm ấy, Khang Sinh đã truyền đạt nội dung cuộc nói chuyện của Mao Trạch Đông ở Hàng Châu đến Chu Ân Lai và Bành Chân.

Ngày 1 tháng 4, Bành Chân chuyển các bản “Kỷ yếu” và lời phê duyệt của Trung ương dưới dạng thông báo đến tháng Mao Trạch Đông, Chu Ân Lai, Chu Đức, Đặng Tiểu Bình v.v... cùng các đồng chí phụ trách trong Trung ương Đảng. Không gửi đến Lưu Thiếu Kỳ, vì từ ngày 26 tháng 3 đến ngày 19 tháng 4, Lưu Thiếu Kỳ cùng phu nhân Vương Quang Mỹ đi thăm Pa-kít-xtan, Áp-ga-ni-stan và ngay ngày hôm ấy, 1 tháng 4 ở Hàng Châu, Mao Trạch Đông phê vào “Kỷ yếu”: Đã duyệt.

Ngày 10 tháng 4, “Kỷ yếu” được coi là văn kiện “có đầu đề đỏ” của Trung ương Đảng được in và phát cho toàn Đảng. Lúc này, lời phê duyệt của Trung ương Đảng đã được đổi thành lời phê duyệt khác do Lưu Chí Kiên khởi thảo vào ngày 3 tháng 4, lời phê duyệt mới đã đánh giá cao “Kỷ yếu”. Thế là, “Kỷ yếu” nhanh chóng được đưa xuống các Trung ương cục, các tỉnh thành, Đảng ủy Khu tự trị, Đảng ủy các ban ngành Trung ương, các Đảng ủy, tổ chức Đảng các cơ quan nhà nước và đoàn thể nhân dân. “Trong quân đội phát đến Đảng ủy Trung đoàn, địa phương phát đến các huyện ủy, Đảng ủy các cơ quan văn hóa”.

Đối với Giang Thanh mà nói, ngày 10 tháng 4 năm 1966 là ngày “lịch sử” với tiêu đề “Kỷ yếu cuộc tọa đàm về công tác văn nghệ của bộ đội đo đồng chí Lâm Bưu ủy thác cho đồng chí Giang Thanh triệu tập”, được in nổi bật trên văn kiện Trung ương Đảng. Đây là sự biểu thị rõ ràng về sự nổi dậy của Giang Thanh. Văn kiện này đã nêu rõ quan điểm văn nghệ của Giang Thanh, đồng thời yêu cầu các nơi quán triệt chấp hành ý kiến của Giang Thanh về công tác văn nghệ, vì đây là văn kiện của Trung ương Đảng, mà không phải là một bài viết trên báo.

Điều quan trọng nhất lại ở chỗ văn kiện đã nói rõ là “Kỷ yếu” đã được Mao Trạch Đông “đích thân sửa chữa ba lần” là do “đồng chí Lâm Bưu ủy thác” chứng tỏ một cách đầy đủ “hậu đài” của Giang Thanh cứng biết chừng nào.

Việc tổ chức công bố bài của Diêu Văn Nguyên ở Thượng Hải, rốt cuộc thì Giang Thanh cũng chỉ là người thao túng ở đằng sau. Thúc đẩy “cuộc cách mạng Kinh kịch”, nắm vở kịch mẫu, bài “Bàn về cách mạng Kinh kịch” của Giang Thanh cũng mãi đến ngày 20 tháng 5 năm 1967 mới được phát biểu công khai. Lần này thì, Giang Thanh với dáng vẻ của “ngôi sao mới về chính trị” đã toả sáng trong toàn Đảng.

Lời phê duyệt của Trung ương Đảng đã đánh giá cao “Kỷ yếu”: “Cuộc tọa đàm về công tác văn nghệ bộ đội do đồng chí Lâm Bưu ủy thác cho đồng chí Giang Thanh triệu tập lần này là một cuộc tọa đàm giương cao ngọn cờ vĩ đại tư tưởng Mao Trạch Đông. Bản Kỷ yếu tọa đàm đã được Mao Chủ tịch ba lần đích thân sửa chữa, đã phân tích một cách đúng đắn rất nhiều vấn đề cơ bản của cuộc đấu tranh giai cấp trên mặt trận văn nghệ hiện nay, đã nêu ra những phương châm chính sách đúng đắn, là một văn kiện rấl tốt rất quan trọng. Trung ương hoàn toàn đồng ý với văn kiện này. Nó không chỉ thích hợp với quân đội, cũng thích hợp với các nơi, thích hợp với toàn bộ trận tuyến văn nghệ. Các cấp Đảng ủy nên liên hệ với tình hình thực tế của khu vực mình và công tác văn nghệ của ngành mình, thảo luận nghiêm túc, nghiên cứu nghiêm túc, quán triệt chấp hành”.

“Kỷ yếu” đã chuẩn bị dư luận cho việc phát động cuộc đại cách mạng văn hóa, đã nói rõ mặt “văn hóa không thể không có cuộc cách mạng lớn”. Cốt lõi của “Kỷ yếu” là đoạn như sau:

Từ khi dựng nước đến nay, giới văn nghệ đã bị một sợi chỉ đem chống Đảng chống chủ nghĩa xã hội đối lập với tư tưởng Mao Trạch Đông chuyên chính. Sợi chỉ đen này chính là sự kết hợp giữa tư tưởng văn nghệ tư sản, tư tưởng văn nghệ của chủ nghĩa xét lại hiện đại và cái gọi là văn nghệ những năm 30. Lý thuyết “viết chân thực”, lý thuyết “con đường rộng rãi của chủ nghĩa hiện thực”, lý thuyết “đi sâu vào chủ nghĩa hiện thực”, lý thuyết “đề tài quyết định”, lý thuyết “nhân vật trung gian”, lý thuyết chống “mùi thuốc đạn”, lý thuyết “hội tụ tinh thần thời đại” v.v… là những luận điểm tiêu biểu của họ, mà những luận điểm này đại để đều đã bị Mao Chủ tịch phê phán từ lâu trong “Bài nói chuyện trong cuộc tọa đàm văn nghệ Diên An”. Giới điện ảnh còn có người nêu ra cái gọi là lý thuyết “ly kinh phản đạo” chính là rời bỏ kinh sách chủ nghĩa Mác – Lê-nin tư tưởng Mao Trạch Đông, phản lại con đường chiến tranh cách mạng nhân dân. Do sự ảnh hưởng hoặc khống chế của dòng ngược của tư tưởng văn nghệ tư sản và chủ nghĩa xét lại hiện đại, mười mấy năm nay những tác phẩm tốt hoặc cơ bản tốt thật sự ca ngợi những nhân vật anh hùng công nhân, nông dân, phục vụ công nông binh cũng có nhưng không nhiều; không ít là tác phẩm ở trạng thái trung gian; còn có một loạt những cỏ độc chống Đảng chống chủ nghĩa xã hội. Chúng ta nhất định phải dựa vào chỉ thị của Trung ương Đảng kiên quyết tiến hành cuộc đại cách mạng xã hội chủ nghĩa trên mặt trận văn hóa, xóa bỏ triệt để sợi chỉ đen này…

Căn cứ vào sự đánh giá “tả” của “Kỷ yếu” đối với giới văn nghệ cả nước thì một cuộc “đại cách mạng văn hóa xã hội chủ nghĩa” xuất hiện là điều không thể tránh khỏi. Cuộc “đại cách mạng văn hóa xã hội chủ nghĩa này, sau này được đổi gọi là đại cách mạng văn hóa vô sản”. Tuy nói sau này là “đại cách mạng văn hóa vô sản”, nhưng lại vượt xa phạm trù “văn hóa” nhưng mới đầu chính là từ “Kỷ yếu”. Cái gọi là “cách mạng văn hóa” tức là bắt đầu từ “kiên quyết tiến hành cuộc đại cách mạng xã hội chủ nghĩa trên mặt trận văn hóa mà “kỷ yếu” đã nêu ra.

Giang Thanh cho rằng, trước đây việc phê phán phim “Truyện Vũ Huấn” và “Nghiên cứu Hồng Lâu mộng” cho đến việc phê phán “Hải Thụy bãi quan” chỉ là nắm “một số vấn đề cá biệt”. Lần này phải “nắm một cách hệ thống và toàn diện!”

“Kỷ yếu” trở thành tuyên ngôn lên nắm quyền của Giang Thanh. Tuy nói trong “Kỷ yếu” Giang Thanh vẫn chưa có bất cứ một hàm phẩm gì, chỉ là “đồng chí Giang Thanh” thôi, chỉ với tư cách là một “đảng viên cộng sản, vì sự nghiệp của Đảng”, cùng các đồng chí bộ đội “tiến hành trao đổi một cách bình đẳng” nhưng việc truyền đạt bản “Kỷ yếu” xuống dưới... chứng tỏ Giang Thanh muốn “xuống núi”, sắp đảm nhiệm chức vụ quan trọng!

5

“Thông báo “16 tháng 5”” trời quang sét nổ

Sử vô tiền lệ động trời phách lạc hồn xiêu

Từ ngày lễ dựng nước 1 tháng 10 năm 1949 đến nay. Vào các ngày lễ “1 tháng 5”, “1 tháng 10” có tổ chức mít tinh tại Quảng trường Thiên An Môn, Bắc Kinh thì chủ trì buổi lễ trên lễ đài Thiên An Môn, đều là Thị trưởng thành phố Bắc Kinh Bành Chân.

Nhưng ngày 1 tháng 5 năm 1966, cái “lệ thường” ấy đã bị xóa bỏ, trên lễ đài Thiên An Môn chẳng thấy bóng dáng Bành Chân ở đâu! Điều đó có nghĩa là Bành Chân đã gặp “rắc rối”.

Quả thực, Bành Chân đã gặp “rắc rối”. Từ cuối tháng 3, sau khi Mao Trạch Đông liên tục ba lần phê bình Bành Chân, phê bình “Đề cương tháng Hai” tại Hàng Châu, ngày 1 tháng 4, Trương Xuân Kiều đã nhanh chóng viết “Mấy ý kiến đối với (Đề cương báo cáo về cuộc thảo luận học tập hiện nay của Tổ cách mạng văn hóa 5 người)” đã liệt kê ra ba tội trạng của “Đề cương” và nã pháo vào Bành Chân.

Ngày 2 và 5 tháng 4, hai bài viết phê phán “chỗ hiểm” của “Hải Thụy bãi quan” và “bị Bành Chân chèn ép hai tháng rưỡi” của Thích Bản Vũ cùng Quan Phong và Làm Kiệt, công khai lên mặt báo làm cho áp lực đối với Thành ủy Bắc Kinh đột ngột tăng lên.

Khang Sinh từ Bắc Kinh gọi điện thoại đường dài cho Đặng Tiểu Bình đang ở Thiểm Tây: “Chủ tịch yêu cầu đồng chí về ngay Bắc Kinh, chủ trì Hội nghị Bộ Chính trị truyền đạt thông tư hủy bỏ “Đề cương tháng Hai”.

Đặng Tiểu Bình đáp máy bay về Bắc Kinh, triệu tập Hội nghị Bộ Chính trị. Trong cuộc họp, Khang Sinh truyền đạt nội dung ba lần nói chuyện của Mao Trạch Đông với ông ta ở Hàng Châu vào cuối tháng 3. Đã là ý kiến của Mao Trạch Đông thì Đặng Tiểu Bình phải làm theo, bảo Vương Lực cùng tham dự Hội nghị khởi thảo một bản thông báo.

Ở Trung Quốc có hai Vương Lực cùng họ cùng tên. Trong đó có một Vương Lực là Giáo sư Đại học Bắc Kinh, nhà Ngôn ngữ nổi tiếng. Còn Vương Lực này lại khác, Vương lực này vốn có tên là Vương Quang Tân, vào Đảng năm 1939. Khi hoạt động bí mật, đổi tên là “Vương Lê”. Năm 1943, khi in tiểu thuyết “Trời hửng” thì ký tên là “Vương Lực” từ đồng âm với “Vương Lê”.

Vì nét bút của chữ “Lực” đơn giản nên từ đó ông lấy tên là “Vương Lực”. Ngày 1 tháng 6 năm 1958, khi Tạp chí “Hồng kỳ” ra số đầu tiên, Vương Lực giữ chức biên ủy, từ đó bước vào “nhóm tú tài” của Trung ương Đảng. Bắt đầu từ năm 1960, Vương Lực được tham gia Hội nghị của Ban Bí thư Trung ương Đảng. Năm 1963, giữ chức Phó Ban liên lạc đối ngoại Trung ương.

Theo Vương Lực nhớ lại, “Thông báo” do ông khởi thảo, mới đầu chỉ có một câu: “Đề cương báo cáo về cuộc thảo luận học tập hiện nay của “Tổ cách mạng văn hóa 5 người” mà ngày 12 tháng 2 Trung ương đã truyền đạt nay hủy bỏ”.

Hội nghị Bộ Chính trị Trung ương Đảng Cộng sản Trung Quốc đã thông qua “Thông báo” này, rồi đưa cho Mao Trạch Đông phê duyệt. Mao Trạch Đông xem, không vui, nói: “Đây không hề nói rõ bất cứ điều gì, không nói vì sao huy bỏ. Phải khởi thảo lại”.

Mao Trạch Đông chỉ định Trần Bá Đạt phụ trách khởi thảo. Trần Bá Đạt muốn cùng Vương Lực viết. Vậy là hai người Trần Bá Đạt và Vương Lực đã viết bản “Thông báo” thứ hai. Bộ Chính trị lại họp để thảo luận, Bành Chân cũng có mặt. Khang Sinh đề xuất: “Phải thêm một câu: “Đề cương tháng Hai” là một văn kiện xét lại trăm phần trăm!” Bành Chân nghe thấy vậy cười nhạt: “Được thôi, hãy nói cho nó đã đi!”

“Thông báo” sau khi sửa chữa, lại gửi đi Hàng Châu. Mao Trạch Đông xem vẫn thấy không vừa ý, cho rằng quá giản đơn. Mao Trạch Đông đề nghị, tổ chức tổ khởi thảo văn kiện, lại khởi thảo lần nữa ở Thượng Hải. Mao Trạch Đông nêu đích danh Trần Bá Đạt làm tổ trưởng, tổ gồm 10 thành viên: Khang Sinh, Giang Thanh, Trương Xuân Kiều, Vương Lực, Quan Phong, Thích Bản Vũ, Ngô Lãnh Tây, Doãn Đạt, Mục Hân, Trần Á Đinh.

Ngày 16 tháng 4. Mao Trạch Đông triệu tập Hội nghị Thường vụ Bộ Chính trị mở rộng ở Hàng Châu thảo luận vấn đề của Bành Chân, quyết định giải tán “Tổ Cách mạng văn hóa 5 người”. Thành lập lại tổ cách mạng văn hóa.

Cũng đúng hôm đó, tại Thượng Hải, thành viên tổ khởi thảo tề tựu ở khách sạn Cẩm Giang. Tổ trưởng Trần Bá Đạt và tổ viên Khang Sinh đi họp ở Hàng Châu, tổ do Giang Thanh chủ trì.

Văn kiện do tổ này khỏi thảo cũng chính là “Thông báo”, đây không phải là “Thông báo” nói chung, mà là văn kiện quan trọng của Trung ương Đảng - “Thông báo 16 tháng 5”.

Giang Thanh vừa hoàn thành xong “Kỷ yếu”, lúc này ở vào địa vị nổi bật khác thường.

Mỗi khi tổ hoàn thành một bản, thì Trương Xuân Kiều lập tức cho người đem đến Hàng Châu đưa thẳng cho Mao Trạch Đông. Mao Trạch Đông đích thân sửa chữa. Sửa xong cho người đưa thẳng cho Trương Xuân Kiều. Lúc này, Trương Xuân Kiều đã trở thành nhân vật có quyền thế, mọi người cười gọi ông ta là “Tổng thư ký”.

Khi tổ soạn thảo họp hội nghị lần cuối cùng, Trần Bá Đạt và Khang Sinh từ Hàng Châu trở về. Theo Vương Lực nhớ lại, hai vị “đại tú tài” này đã không hay biết những chỗ mà “Chủ tịch đã sửa”! Ngày 24 tháng 4, Hội nghị Thường vụ Bộ Chính trị mở rộng đã cơ bản thông qua dự thảo “Thông báo” quyết định giao cho Hội nghị Bộ Chính trị mở rộng thảo luận.

Ngày 4 tháng 5, Hội nghị Bộ Chính trị mở rộng được triệu tập ở Bắc Kinh. Tham gia Hội nghị có các thành viên Bộ Chính trị cùng những người phụ trách hữu quan gồm 76 người, Giang Thanh đã xuất hiện tại Hội nghị cao cấp chủ chốt của Đảng Cộng sản Trung Quốc mặc dù đến chức ủy viên Trung ương bà ta cũng không phải! Ngoài Giang Thanh ra, Trương Xuân Kiều, Quan Phong, Thích Bản Vũ cũng không phải là ủy viên Trung ương. Những người thuộc phái đại “tả” khuynh này, với tư cách là thành viên của nhóm khởi thảo văn kiện tham gia hội nghị. Giang Thanh bước vào Hội trường với vẻ vênh vang tự đắc vì 28 năm trước đã có “quy ước ba chương” vậy mà giờ đây, bà ta đã có thể tham gia Hội nghị Bộ Chính trị mở rộng, không thể không nói đó là thắng lợi vô cùng to lớn của bà ta. Chủ tịch Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Trung Quốc lại không có mặt trong hội trường. Ông vẫn ở Hàng Châu. Ông đã sửa đi sửa lại “Thông báo”, giao cho Hội nghị thông qua là được chẳng cần phải tham gia Hội nghị, chủ trì Hội nghị là Lưu Thiếu Kỳ, ông mới đi thăm nước ngoài về được nửa tháng, hơi có chút ngỡ ngàng đối với sự thay đổi gấp gáp trong cục diện chính trị ở Trung Quốc.

Trong Hội nghị có hai vai hát chính: một là Khang Sinh, truyền đạt nội dung ba lần nói chuyện của Mao Trạch Đông với ông ta ở Hàng Châu, phê phán Bành Chân, Lục Định Nhất, người thứ hai là ngôi sao mới Trương Xuân Kiều, ngày 6 tháng 5, đã phát biểu một bài dài, giới thiệu một cách hệ thống tình hình Bành Chân, Lục Định Nhất và những người khác sau Hội nghị Trung ương lần thứ 10 khóa 8 đã “chống lại đường lối cách mạng văn hóa”.

Bành Chân, Lục Định Nhất trở thành mục tiêu chủ yếu để hội nghị công kích. Thêm vào đó là La Thụy Khanh đã bị phê phán, còn có Dương Thượng Côn người bị hàm oan trong cái gọi là “sự kiện máy nghe trộm” biến thành “Tập đoàn phán đảng Bành, La, Lục, Dương” bị đánh tới tấp.

Trong hội nghị, hỏa lực đan chéo.

Ngày 9 tháng 5, “Giải phóng quân báo” đăng bài viết của Giang Thanh ký tên là “Cao Cự” với tiêu đề: “Nổ súng vào sợi chỉ đen chống Đảng chống chủ nghĩa xã hội” đồng thời “Quang Minh nhật báo” đăng bài của Quan Phong, ký tên là “Hà Minh” với tiêu đề “Lau mắt cho sáng, nhận rõ thật giả”.

Ngày 10 tháng 5, “Giải phóng quân báo” và “Văn hối báo” ở Thượng Hải, đồng thời đăng bài viết dài của Diêu Văn Nguyên có tựa đề “Bình “Thôn ba nhà””. Điều khác lớn nhất so với bài viết bình “Hải Thụy bãi quan” nửa năm trước là ngày hôm sau các báo chí trong cả nước (bao gồm báo các tỉnh) đều đăng lại bài “Bình “Thôn ba nhà””.

Ngày 11 tháng 5, Tạp chí “Hồng kỳ” đăng bài “bình lập trường tư sản của báo “Tiền tuyến” và “Bắc Kinh nhật báo”” của Thích Bản Vũ.

Ngày 14 tháng 5, “Nhân dân nhật báo” đăng bài “Vạch trần bộ mặt chống Đảng chống chủ nghĩa xã hội của Đặng Thác”.

Bánh xe lịch sử, cuối cùng đã cuốn vào ngày hôm ấy, 16 tháng 5, Hội nghị Bộ Chính trị mở rộng của Đảng Cộng sản Trung Quốc đã thông qua “Thông báo”. Vì được thông qua vào ngày 16 tháng 5, nên mọi người gọi là “Thông báo 16 tháng 5”.

“Thông báo 16 tháng 5” là tuyên ngôn của “cách mạng văn hóa”, là cương lĩnh để tiến hành “cách mạng văn hóa”. Các nhà sử học đã coi ngày thông qua thông báo ngày 16 tháng 5 năm 1966, là ngày bắt đầu “cách mạng văn hóa”.

Lưu Thiếu Kỳ người chủ trì Hội nghị, đã không hề biết rằng “những nhân vật Khơ-rút-sốp đang ngủ bên cạnh chúng ta” mà trong “Thông báo” nói tới ấy, chính là chỉ ông!

Một đoạn trong “Thông báo” đã khái quát mục tiêu tiến hành “cách mạng văn hóa”.

“Giương cao ngọn cờ vĩ đại của cách mạng văn hóa vô sản, vạch trần triệt để lập trường phản động tư sản của cái gọi là “quyền uy học thuật” chống Đảng chống chủ nghĩa xã hội, phê phán triệt để tư tưởng phản động tư sản của giới học thuật, giới giáo dục, giới báo chí, giới văn nghệ, giới xuất bản, giành lại quyền lãnh đạo trong các lĩnh vực văn hóa này. Nhưng muốn làm được điều này thì phải đồng thời phê phán những nhân vật đại biểu của giai cấp tư sản đã trà trộn trong Đảng, trong chính quyền, trong quân đội và trong các giới thuộc lĩnh vực văn hóa, gạt sạch những người này và cần phải thay đổi chức vụ của một số người.

“Những nhân vật đại biểu của giai cấp tư sản trà trộn trong Đảng, trong chính quyền, trong quân đội và trong các giới văn hóa, là bọn xét lại phản cách mạng, hễ thời cơ chín muồi, là chúng sẽ cướp chính quyền, từ chuyên chính vô sản biến thành chuyên chính tư sản. Những nhân vật này, có một số đã bị chúng ta nhận ra, có một số vẫn chưa nhận ra, có một số đang được chúng ta tin dùng, được bồi dưỡng làm người kế tục của chũng ta, chính là những nhân vật Khơ-rút-sốp đang ngủ bên cạnh chúng ta, Đảng ủy các cấp cần phải chủ ý đầy đủ điều này”.

Do “Thông báo 16 tháng 5” gọi là “Đại Cách mạng văn hóa vô sản” nên từ đó cụm từ “Đại Cách mạng văn hóa xã hội chủ nghĩa” cũng biến mất trên tất cả các báo chí.

“Cách mạng văn hóa” đã tạo cơ hội tốt nhất cho sự trỗi dậy của Giang Thanh trong chính trị. Một lần nữa bà ta trở thành diễn viên hoạt động mạnh mẽ, chỉ có điều là bây giờ bà ta hoạt động mạnh trên vũ đài chính trị của Trung Quốc...

Trong “Thông báo 16 tháng 5” có một đoạn như thế này: “Bãi bỏ “Tổ cách mạng văn hóa 5 người” và các cơ quan làm việc của nó, thiết lập lại tổ cách mạng văn hóa, chịu sự quản lý của Thường vụ Bộ Chính trị”.

“Tổ cách mạng văn hóa” mới này, Mao Trạch Đông chỉ định Trần Bá Đạt làm tổ trưởng và yêu cầu Trần Bá Đạt tổ chức lấy người vào nhóm này.

Trần Bá Đạt biết vai trò quan trọng của “đệ nhất phu nhân” liền bàn với Giang Thanh về danh sách của tổ, quyết định lấy nguyên tổ khởi thảo “Thông báo 16 tháng 5” làm cơ sở, sau đó thêm bớt. Tổ khởi thảo, ngoài Trần Bá Đạt là tổ trưởng ra, tổ viên gồm 10 người: Khang Sinh, GiangThanh, Trương Xuân Kiều, Vương Lực, Quan Phong, Thích Bản Vũ, Ngô Lãnh Tây, Doãn Đạt, Mục Hân, Trần Á Đinh.

Trong đó Trần Á Đinh được thay bằng Tạ Hoàng Trung, vì Trần Á Đinh là Phó Cục trưởng Cục Văn hóa Tổng cục Chính trị còn Tạ Hoàng Trung là Cục trưởng, đưa Trần Á Đinh vào mà không đưa Tạ Hoàng Trung sẽ không thích hợp. Nếu để hai người thì Tổng cục Chính trị nhiều quá. Vì vậy đã thay Trần Á Đinh bằng Tạ Hoàng Trung.

Trong số tổ viên cử Khang Sinh làm cố vấn, Giang Thanh và Trương Xuân Kiều làm tổ phó. Ngô Lãnh Tây bị xóa tên.

Ngoài ra, tăng thêm Vương Nhậm Trọng và Lưu Chí Kiên làm tổ phó. Tăng thêm Lưu Chí Kiên vì ông đã tham gia việc khởi thảo “Kỷ yếu”. Tăng thêm Vương Nhậm Trọng là Bí thư Tỉnh ủy Hồ Bắc, ngoài nguyên nhân Vương Nhậm Trọng là “tú tài” trong số các Bí thư tỉnh ủy, đã viết khá nhiều tạp văn (thường được công bố dưới cái tên “Cung Đồng Văn”), hơn nữa do bài phát biểu của ông ta trong Thường vụ Tỉnh ủy Hồ Bắc ngày 24 tháng 1 năm 1966 về chính trị đi đầu, nên rất được Mao Trạch Đông coi trọng và đến ngày 10 tháng 4 năm 1966 đã được Trung ương Đảng phê duyệt và công bố trong toàn Đảng.

Ánh mắt của Giang Thanh, thận trọng lướt nhìn bản danh sách, phát hiện thiếu một tướng “tả” quan trọng Diêu Văn Nguyên.

Tuy Trần Bá Đạt không coi Diêu Văn Nguyên ra gì, nói bố của ông ta Diêu Liên Tử là kẻ phản bội, có điều phải nể mặt Giang Thanh, nên vẫn phải đưa Diêu Văn Nguyên vào danh sách ở ghế cuối cùng. Theo cấp bậc và quá trình công tác thì Diêu Văn Nguyên là người thấp nhất, mỏng nhất.

Danh sách này đã được Thường vụ Bộ Chính trị thảo luận và đồng ý đưa trình Mao Trạch Đông phê chuẩn.

Ngày 28 tháng 5 năm 1966, Trung ương Đảng đã gửi “Thông báo danh sách tổ Cách mạng văn hóa Trung ương”, toàn văn như sau:

Trung ương quyết định thành lập Tổ cách mạng văn hóa Trung ương dưới sự lãnh đạo của Thường vụ Bộ Chính trị. Nay thông báo danh sách Tổ cách mạng văn hóa Trung ương để các đồng chí biết:

Tổ trưởng: Trần Bá Đạt

Cố vấn: Khang Sinh.

Tổ phó: Giang Thanh, Vương Nhậm Trọng, Lưu Chí Kiên, Trương Xuân Kiều.

Tổ viên: Tạ Hoàng Trung, Doãn Đạt, Vương Lực, Quan Phong, Thích Bản Vũ, Mộc Hân, Diêu Văn Nguyên.

Các thành viên (4 người) của 4 khu lớn Hoa Bắc, Đông Bắc, Tây Bắc, Tây Nam, sau khi xác định sẽ thông báo sau.

Từ đó, Giang Thanh đã có chức vụ thực sự: Tổ phó Tổ cách mạng văn hóa Trung ương. Tổ này, thường được mọi người gọi là “Trung ương văn cách” (Cách mạng văn hóa Trung ương).

Trong 4 tổ phó thì Giang Thanh đứng thứ nhất. Cuối cùng Giang Thanh đã thỏa mãn nguyện vọng coi như đã đứng vào tuyến đầu của chính đàn.

Năm 1966 là năm đắc ý nhất của Giang Thanh trên đường đời. Trong năm này bà ta đã có chức vị trong quân đội, càng làm cho bà ta có lý do để tự quảng cáo mình là chiến sĩ. Bà ta sắp trở thành vị thống soái của đại quân trên mặt trận văn nghệ. Vậy là phút chốc bà ta đã bước vào con đường đi tới quyền lực chính trị.

Chương IV

BA NƯỚC CỜ TRONG CÁCH MẠNG VĂN HÓA

CỦA MAO TRẠCH ĐÔNG

1

Một bức tranh thần bí khiến Mao Trạch Đông hoảng hốt không yên

1. Những nhận định sai lầm của Mao Trạch Đông

Cách mạng văn hóa xảy ra trước hết bắt đầu từ những nhận định sai lầm của Mao Trạch Đông đối với mâu thuẫn chủ yếu trong nước. Vì vào năm 1956, trước khi hoàn thành cơ bản ba cuộc cải tạo lớn về chế độ tư hữu tư liệu sản xuất, Trung Quốc là một xã hội có giai cấp. Lúc ấy trong Đảng nảy sinh sai lầm “tả” khuynh, chủ yếu là đã coi bạn là thù, mở rộng diện đả kích, thu nhỏ quân đồng minh; trong đấu tranh đã dùng những sách lược và thủ đoạn không thỏa đáng v.v... Nhưng sau khi ba cuộc cải tạo lớn đã cơ bản hoàn thành thì tình hình khách quan và mâu thuẫn chủ yếu trong xã hội Trung Quốc đã có những thay đổi có tính chất căn bản. Vì vậy nhiệm vụ của Đảng cũng nảy sinh những thay đổi có tính chất căn bản mà chủ yếu là “phá bỏ thế giới cũ chuyển sang xây dựng thế giới mới”. Cho nên “tả” sau năm 1957, chủ yếu biểu hiện ở các vấn đề đấu tranh giai cấp xã hội xã hội chủ nghĩa v.v.. Lý luận và thực tiễn của “tả” khuynh lúc này vừa có mối liên hệ về các mặt nguồn gốc nhận thức và nguồn gốc lịch sử v.v... với “tả” trước đây, lại vừa có sự khác biệt lớn về điều kiện xã hội khách quan và nội dung thực tế lý luận. Làm rõ sự khác biệt này, có một ý nghĩa quan trọng đối với việc làm rõ sự phát triển ác tính về lý luận và thực tiễn “tả” khuynh nào để cuối cùng dẫn tới cuộc đại cách mạng văn hóa. Đó là điều đầu tiên cần phải nói rõ.

Từ tiến trình lịch sử khách quan mà xét, sau năm 1957, sự phát triển của trào lưu “tả” khuynh trong Đảng Cộng sản Trung Quốc đã được xác định là bắt đầu từ đánh giá không thỏa đáng đối với tình hình giai cấp trong nước và nhận định sai lầm về mâu thuẫn chủ yếu trong nước.

Đáng lẽ, sau khi hoàn thành cơ bản cuộc cải tạo xã hội chủ nghĩa đối với chế độ tư liệu sản xuất ở đại lục Trung Quốc, Đảng Cộng sản Trung Quốc phải đưa ra những quyết nghị đúng đắn đúng lúc để nêu ra những quyết sách trọng đại về sự chuyển hóa mâu thuẫn chủ yếu và sự thay đổi trọng tâm công tác. Đại hội 8 Đảng Cộng sản Trung Quốc họp năm 1956, trong Nghị quyết về báo cáo chính trị đã chỉ rõ: “Mâu thuẫn chủ yếu ở nước ta, đã là mâu thuẫn giữa yêu cầu của nhân dân đối với việc xây dựng một nước công nghiệp tiên tiến với hiện thực là một nước nông nghiệp lạc hậu, đã là mâu thuẫn giữa nhu cầu của nhân dân đối với sự phát triển nhanh chóng nền kinh tế văn hóa với tình trạng nền kinh tế văn hóa trước mắt không thể thỏa mãn như cầu của nhân dân. Thực chất của mâu thuẫn này trong tình hình chế độ xã hội chủ nghĩa ở nước ta đã được xây dựng cũng chính là mâu thuẫn giữa chế độ xã hội chủ nghĩa tiên tiến với lực lượng sản xuất lạc hậu”. Việc trình bày này đối với mâu thuẫn chủ yếu trong nước về chữ nghĩa có chỗ chưa đủ chính xác.

Nghị quyết về báo cáo chính trị của Đại hội 8 có giống sự tuyên truyền trong thời kỳ đại cách mạng văn hóa hay không, rằng “do Lưu Thiếu Kỳ lén lút làm sau lưng Mao Chủ tịch”, “là món hàng xét lại tuyên truyền cho lý thuyết đấu tranh giai cấp đã chấm dứt”? Không phải! Sự thực là Lưu Thiếu Kỳ trong quá trình khởi thảo Báo cáo chính trị Đại hội 8, đã cùng Mao Trạch Đông bàn đi tính lại nhiều lần, đồng thời dựa vào ý kiến của Mao Trạch Đông đã sửa chữa một cách nghiêm túc. Mao Trạch Đông cho rằng Lưu Thiếu Kỳ sửa chữa rất tốt, đồng thời trên trang bìa giả của bản thảo đã đích thân viết đề mục: “Báo cáo chính trị của Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Trung Quốc tại Đại hội đại biểu toàn quốc dân thứ 8”, dưới lại đề ba chữ “Lưu Thiếu Kỳ”. Trong Hội nghị toàn thể Ban Chấp hành Trung ương lần thứ 1 khóa 8, Mao Trạch Đông còn ca ngợi: “Là một đề cương rất tốt”. Đủ thấy đối với Báo cáo chính trị, Mao Trạch Đông đa đích thân sửa chữa và tán thành.

2. Sự kiện Hung-ga-ri đã làm nhận định sai lầm sâu sắc thêm

Sau Đại hồi 8, đã nổ ra sự kiện Hung-ga-ri làm chấn động toàn thế giới.

Ngày 23 tháng 10 năm 1956, lại thủ đô Pu-đa-pét của Hung-ga-ri đã nổ ra cuộc biểu tình lớn của hai mười vạn người, đòi xóa bỏ hậu quả do sai lầm của người lãnh đạo trước đó là Ra-cô-xi, đồng thời yêu cầu khôi phục lại chức vụ cho Chủ tịch Hội đồng Bộ trưởng Nát-giơ. Khi biểu tình... xảy ra sự kiện đổ máu tấn công Đài phát thanh, Cục bưu điện và kho vũ khí, tình hình lại có những sự phát triển nghiêm trọng mới. Một số nhà lãnh đạo Đảng và Nhà nước do Ia-nốt Ca-đa đứng đầu đã lập ra chính phủ cách mạng công nông, mời Liên Xô đưa quân vào trấn áp, ngày 4 tháng 11, quân đội Liên Xô vào Bu-đa-pét dập tắt cuộc phiến loạn.

Các nước Phương Tây thừa cơ dấy lên cao trào chống cộng sản sau báo cáo bí mật của Khơ-rút-sốp. Trước trận cuồng phong to lớn ấy, Đảng Cộng sản Trung Quốc bình tĩnh, lặng lẽ. Xét trên tổng thể, trong một thời gian, Mao Trạch Đông không hề thay đổi những nhận định cơ bản của Đại hội 8 với mâu thuẫn chủ yếu trong nước và tình hình đấu tranh giai cấp. Nhưng do Mao Trạch Đông đã tổng kết ra một bài học cơ bản nhất từ sự kiện Hung-ga-ri là: “Vấn đề cơ bản của một số nước Đông Âu chính là chưa làm tốt đấu tranh giai cấp”. Điều đó đã không thể tránh khỏi ánh hưởng đến sự phân tích và nhận định của ông đối với những mâu thuẫn và những sự kiện xẩy ra trong nước sau này.

Sự kiện Hung-ga-ri xảy ra đã thúc đẩy Mao Trạch Đông tập trung tất cả tinh lực cho việc tìm hiểu vấn đề giải quyết đúng đắn mâu thuẫn trong nội bộ nhân dân.

Cho đến đầu năm 1957, ý kiến của Mao Trạch Đông đối với mâu thuẫn chủ yếu trong nước là nhất trí với Nghị quyết của Đại hội 8.

3. Cuộc đấu tranh chống phái hữu làm mâu thuẫn trầm trọng thêm

Chỉ vài ba tháng sau, cuộc đấu tranh chống phái hữu đã bùng nổ. Cuộc đấu tranh này được coi là “một cuộc đấu tranh giai cấp có quy mô lớn và có tính quần chúng”. Trên thực tế, cuộc đấu tranh giai cấp này chủ yếu là do con người gây nên. Cuộc đấu tranh chống phái hữu không những đã quy kết sai hàng loạt trí thức, nhân sĩ dân chủ yêu nước và cán bộ trong Đảng là “phần tử phái hữu” làm cho họ và gia đình họ gặp phải những nỗi bất hạnh rất lớn, mà còn làm cho sự phát triển văn hóa khoa học của Trung Quốc bị trì trệ, khuyến khích sự bành trướng của trào lưu tư tưởng “tả” khuynh, đều có ảnh hưởng nặng nề đến tiến trình lịch sử xã hội Trung Quốc và cả đến sự bùng nổ của “đại cách mạng văn hóa”. Ngày 2 tháng 5, “Nhân dân nhật báo” đăng bài xã luận “Vì sao phải chỉnh phong” kêu gọi động viên đông đảo quần chúng giúp Đảng Cộng sản chỉnh phong. Lúc ấy, toàn quốc đã xuất hiện phong trào rầm rộ của đông đảo quần chúng tích cực phê hình và kiến nghị với Đảng. Tuyệt đại đa số là có thiện ý. Nhưng cũng không thể phủ nhận ở một số địa phương và đơn vị nào đó thực sự có rất ít phần tử thù địch với sự lãnh đạo của Đảng và chế độ xã hội chủ nghĩa, chúng được sự cổ vũ của cao trào chống cộng quốc tế sau sự kiện Hung-ga-ri, nhân cơ hội Đảng Cộng sản Trung Quốc chỉnh phong, làm mưa làm gió, mưu đồ lật đổ địa vị lãnh đạo của Đảng. Một bộ phận quần chúng trong việc giúp đỡ Đảng chỉnh phong hoặc do thiếu kinh nghiệm xã hội hoặc do tư tưởng quá khích, đã phát biểu những lời lẽ gay gắt, không hoàn toàn phù hợp với thực tế, đã tiến hành những hoạt động đưa yêu sách, biểu tình v.v... đã gây ra hỗn loạn trong một thời gian. Đối với tình hình lúc đó, mới đầu Mao Trạch Đông đánh giá là “gió mới nổi, làm gợn lên những lớp sóng lăn tăn trong hồ nước xuân”, coi là không nghiêm trọng lắm, thậm chí còn thông qua các con đường và tuyên truyền trong dư luận, khuyến khích mọi người mạnh dạn nói rõ. Về sau, ông thay đổi cách nhìn đối với tình hình, cho rằng đã thành “mây đen phủ kín thành làm thành sắp đổ” rồi, nếu không phản kích thì một số tỏ chức Đảng sẽ sụp đổ. Thế là lại động viên toàn đảng phản kích, triển khai cuộc đấu tranh mang tính chất quần chúng với quy mô lớn, từ đó tạo nên cục diện cuộc đấu tranh chống phái hữu mở rộng một cách nghiêm trọng.

Cuộc đấu tranh chống phái hữu mở rộng một cách nghiêm trọng đã đưa lại cho Đảng và Nhà nước rất nhiều hậu quả bất hạnh, trong đó vấn đề trực tiếp nhất có tính chất toàn cục, là sự đánh giá tình hình chính trị trong nước không đúng và sự thay đổi đột ngột nhận định mâu thuẫn chủ yếu trong nước. Trong thời kỳ đấu tranh chống phái hữu, Mao Trạch Đông đã liên tiếp viết rất nhiều chỉ thị, bài văn và xã luận có những nhận định quá nghiêm trọng đối với vấn đề đấu tranh giai cấp.

Sự thay đổi nhận định đối với mâu thuẫn chủ yếu trong nước, trong hội nghị tổ trưởng của Hội nghị toàn thể Ban Chấp hành Trung ương lần thứ 3 khóa 8, Mao Trạch Đông đã từng giải thích “trong văn kiện Đại hội 8 nói là cuộc đấu tranh giai cấp trên quy mô lớn cơ bản đã kết thúc, vì lúc đó giai cấp tư sản khua chiếng dóng trống, phục tùng nghe theo, vấn đề chưa bộc lộ đầy đủ. Vấn đề trí thức tư sản, vấn đề tư tưởng của tầng lớp trung nông giàu có, vấn đề thế lực chính trị và hình thái ý thức của giai cấp tư sản cũng như vấn đề trong kiến trúc thượng tầng, lúc đó nhìn rất không rõ ràng. Qua tự do lên tiếng, tự do phát biểu lần này, giai cấp tư sản muốn làm phản, vấn đề mới được nhìn rõ. Vì thế phải nói rằng, mâu thuẫn giữa giai cấp tư sản và giai cấp vô sản là mâu thuẫn chủ yếu”. Từ lời giải thích này có thể thấy rõ, sai lầm cửa Hội nghị Trung ương lần thứ 3 khóa 8 đối với việc nhận định về mâu thuẫn chủ yếu, là sự phản ánh về lý luận trong việc mở rộng nghiêm trọng cuộc đấu tranh chống phái hữu. Do có những phán đoán sai lầm đối với mâu thuẫn chủ yếu, nên trong quan điểm lý luận giai cấp và đấu tranh giai cấp trong xã hội xã hội chủ nghĩa tất nhiên sẽ phát sinh ra một loạt phán đoán sai lầm.

Trước tiên, phải xác định mâu thuẫn giữa giai cấp vô sản và giai cấp tư sản là mâu thuẫn chủ yếu trong xã hội xã hội chủ nghĩa, thì cần phải khẳng định trong điều kiện xã hội chủ nghĩa vẫn tồn tại một giai cấp tư sản với ý nghĩa hoàn chỉnh.

Nhận định là đại lục Trung Quốc đã bước vào xã hội chủ nghĩa vẫn tồn tại giai cấp bóc lột, về lý luận tất nhiên sẽ gặp những khó khăn không dễ khắc phục.

4. Hậu quả xấu do sự biến ở Lư Sơn

Khi Hội nghị Lư Sơn họp, hậu quả xấu do “đại nhảy vọt” tạo nên đã bộc lộ rõ ràng. Hội nghị họp là để sửa chữa sai lầm “tả” trong công tác thực tế. Nội dung bức thư mà ủy viên Bộ Chính trị Trung ương Đảng, Bộ trưởng Quốc phòng Bành Đức Hoài gửi cho Mao Trạch Đông trong thời gian đang họp quy kết lại chẳng qua cũng chỉ là Bành Đức Hoài cho rằng ngoài việc sửa chữa một số sai lầm “tả” trong công tác thực tế ra, còn phải giải quyết những vấn đề “tả” về mặt chỉ đạo tư tưởng. Bức thư này dù là về nội dung hay về phương thức biểu đạt, lịch sử đã có kết luận là đều đúng đắn. Nhưng, bức thư này đã bị coi là “Cương lĩnh cơ hội hữu khuynh”, trở thành cái cớ để áp chế đả kích những người có hoài nghi đối với “ba ngọn cờ hồng” ở trong và ngoài Đảng và phát động phong trào có tính chất toàn quốc “đánh lui cuộc tiến công điên cuồng của chủ nghĩa cơ hội hữu khuynh”.

Thực tiễn sai lầm trong việc phê phán Bành Đức Hoài, lại thúc đẩy Mao Trạch Đông có những khái quát mới trong lý luận. Trong một chỉ thị ông viết: “Cuộc đấu tranh xuất hiện ở Lư Sơn là một cuộc đấu tranh giai cấp, là sự tiếp tục cuộc đấu tranh sinh tử giữa hai giai cấp đối kháng: giai cấp tư sản và giai cấp vô sản trong cuộc cách mạng xã hội chủ nghĩa mười năm qua”. Điều này đã đưa đến nhận định sai lầm coi cuộc tranh luận những ý kiến khác nhau trong Đảng là đấu tranh giai cấp, từ đó trực tiếp đưa cuộc đấu tranh giai cấp vào trong Đảng Cộng sản.

Trải qua ba năm khó khăn kinh tế nghiêm trọng, đầu óc mọi người mới dần dần bình tĩnh lại, suy nghĩ tương đối nghiêm chỉnh về “ba ngọn cờ hồng”. Đầu năm 1962, Trung ương Đảng triệu tập Hội nghị công tác mở rộng ở Bắc Kinh (còn gọi là Đại hội bảy ngàn người). Khi thảo luận về những bài học kinh nghiệm trong công tác từ năm 1958 đến nay, cán bộ phụ trách các địa phương: các cấp trong phát biểu của mình đều đề cập đến một số vấn đề do “ba ngọn cờ hồng” gây nên và đều tỏ thái độ bất mãn. Tuy Mao Trạch Đông với thái độ khoan dung đã đề nghị để mọi người “ngày thì nghỉ ngơi, tối thì xem kịch”, đồng thời trong phát biểu ý kiến, trên nguyên tắc đã bày tỏ phải gánh vác trách nhiệm đối với một số sai lầm nào đó. Nhưng theo Giang Thanh đã để lộ qua bài nói chuyện trong đại cách mạng văn hóa, thì đối với đại hội ấy “trong bụng Mao Trạch Đông đầy căng nỗi bực tức” và chỉ có lời phát biểu của Lâm Bưu (Phó Chủ tịch Đảng, sau Hội nghị Lư Sơn năm 1959, thay Bành Đức Hoài làm Bộ trưởng Quốc phòng) là làm ông cảm kích”.

Trong phát biểu tại “Đại hội bảy ngàn người”, Lâm Bưu đã nói, nảy sinh những khó khăn này “chính là do không làm theo chỉ thị của Mao Chủ tịch, lời cảnh báo của Mao Chủ tịch và tư tưởng của Mao Chủ tịch”. “Khi công tác của chúng ta làm tốt là lúc tư tưởng của Mao Chủ tịch được quán triệt thuận lợi, là lúc tư tưởng của Mao Chủ tịch không bị cản trở. Khi ý kiến của Mao Chủ tịch không được tôn trọng hoặc khi bị cản trở lớn thì sự việc sẽ mắc lỗi lầm”. Những lời có ý a dua nịnh hót đi ngược lại thực tế khách quan một cách nghiêm trọng như thế lại được Mao Trạch Đông yêu thích.

5. Bó đuốc trong lĩnh vực hình thái ý thức

Sai lầm trong mở rộng và tuyệt đối hóa đấu tranh giai cấp sẽ không thể tránh khỏi việc mở rộng đến lĩnh vực hình thái ý thức. Tháng 5 năm 1963, “Văn hối báo” Thượng Hải đã đăng bài do Bí thư Thứ nhất Thành ủy Thượng Hải lúc đó là Kha Khánh Thi và phu nhân của Mao Trạch Đông tổ chức người viết để phê phán chính trị đối với vở Côn kịch “Lý Tuệ Nương” của Mạnh Siêu mới viết và “Thuyết có ma vô hại” của (Trưởng ban Mặt trận của Thành ủy Bắc Kinh lúc đó là Liêu Mạt Sa) với bút danh là Phồn Tinh, nói bừa rằng những bài viết và tác phẩm này đều là biểu hiện nghiêm trọng của cuộc đấu tranh giai cấp trong lĩnh vực hình thái ý thức.

Cuối năm 1963 và giữa năm 1964, Mao Trạch Đông lần lượt viết hai chỉ thị về công tác văn học nghệ thuật đã phê bình gay gắt: Bộ Văn hóa là “Bộ đế vương khanh tướng”, “Bộ tài tử giai nhân”, “Bộ người chết ở nước ngoài”. Ông cho rằng: “Các hình thức nghệ thuật - hí kịch, khúc nghệ, âm nhạc, mỹ thuật, múa, điện ảnh, thơ và văn học v.v... vấn đề không ít, số người rất nhiều, cuộc cải tạo xã hội chủ nghĩa trong rất nhiều ngành đến nay hiệu quả thu được rất ít. Nếu không cải tạo nghiêm chỉnh, thể tất sẽ có một ngày nào đó trong tương lai sẽ biến thành đoàn thể kiểu câu lạc bộ Pê-tô-phi ở Hung-ga-ri”. Mao Trạch Đông phê bình gay gắt như thế đối với công tác văn học nghệ thuật rõ ràng là không công bằng, nói quá sự thực.

Bắt đầu từ mùa hè năm 1964, việc phê bình này mở rộng tới các lĩnh vực học thuật như triết học, kinh tế học, sử học, giáo dục học v.v... giới triết học đã phê phán lý thuyết “gộp hai làm một” của Dương Hiến Trân, Hiệu phó Trường Đảng Trung ương; giới kinh tế học phê phán tư tưởng kinh tế của Tôn Dã Phương, Viện trưởng Viện Kinh tế Viện Hàn lâm Khoa học Trung Quốc; giới Sử học phê phán cái gọi là “quan điểm phi giai cấp” và lý thuyết “chính sách nhượng bộ” của Tiễn Bá Tán, nhà sử học nổi tiếng và Ngô Hàm v.v...

6. Một bức tranh đáng sợ trong mắt của Mao Trạch Đông

Dưới tác dụng qua lại giữa lý luận và thực tiễn của việc mở rộng và tuyệt đối hóa đấu tranh giai cấp, đến năm 1965, Trung ương Đảng Cộng sản Trung Quốc và Mao Trạch Đông đã có những đánh giá trái với thực tế đối với tình hình trong nước, mô tả thành một tình cảnh đáng sợ.

Chính quyền ở nông thôn có đến một phần ba không ở trong tay chúng ta, đại đa số nhà máy xí nghiệp, quyền lãnh đạo không ở trong tay nhưng người mác-xít và quần chúng công nhân;

Trường học là nhất thống thiên hạ do các trí thức tư sản độc chiếm;

Đại đa số giới văn học nghệ thuật đã ở bên bờ xét lại.

Trung Quốc tồn tại một “giai cấp quan liêu” “hút máu công nhân”, trong Đảng tồn tại “giới cầm quyền đi con đường tư bản chủ nghĩa”;

Trong Đảng, trong chính quyền, trong quân đội đã trà trộn một loạt nhân vật đại biểu của giai cấp tư sản và những phần tử xét lại phản cách mạng.

Do sự đánh giá tình hình nghiêm trọng như vậy, nên trong mắt Mao Trạch Đông việc “Đảng biến thành xét lại, đất nước đổi màu” đã trở thành mối nguy hiểm thực tế. Vì thế trong các trường hợp khác nhau, nhiều lần ông đã nêu ra vấn đề “Trung ương có chủ nghĩa xét lại thì làm thế nào?”. Ngày 10 tháng 10 năm 1965, khi nói chuyện với Bí thư thứ nhất các đại khu và tư lệnh các đại quân khu, Mao Trạch Đông đã nói: Trung ương có chủ nghĩa xét lại, các đồng chí sẽ làm thế nào? Nếu trung ương có chủ nghĩa xét lại các đồng chí sẽ làm phản. Còn bản thân Mao Trạch Đông sẽ suy nghĩ như thế nào để xoay chuyển cục thế này? Ông cho rằng, trước đây tổ chức đấu tranh ở nhà máy, tổ chức đấu tranh ở nông thôn, tổ chức đấu tranh trong giới văn hóa, tổ chức phong trào giáo dục xã hội chủ nghĩa, đều không giải quyết vấn đề, vì đó chỉ là sự chắp vá mà không coi là toàn bộ cuộc đấu tranh giai cấp. Vì thế ông cho rằng phải thông qua một hình thức phát động hàng trăm triệu quần chúng vạch trần từ trên xuống dưới cái mặt u tối của chúng ta. Các phong trào quần chúng có thể giải quyết triệt để mọi vấn đề ở trong đầu óc ông sau này được gọi là “đại cách mạng văn hóa”.

Tác dụng qua lại giữa lý luận “tả” khuynh và thực tiễn “tả” khuynh là nguyên nhân căn bản gây nên đại cách mạng văn hóa. Nguyên nhân căn bản không phải là nguyên nhân duy nhất. Không có sự thâm nhập lẫn nhau, ảnh hưởng lẫn nhau của các nguyên nhân khác thì chưa chắc đã xẩy ra cuộc đại cách mạng văn hóa.

7. Tự coi mình là trung tâm của Mao Trạch Đông

Tác dụng qua lại của sự lộng quyền độc đoán và sự sùng bái cá nhân, đã ấp ủ thành tấn bi kịch lịch sử đại cách mạng văn hóa. Quyền lực tập trung quá đáng vào một cá nhân, Đảng đã mất đi năng lực ràng buộc lãnh tụ của mình, sự thiếu sót về phương diện chế độ tổ chức này là một nguyên nhân quan trọng khác làm nổ ra cuộc đại cách mạng văn hóa. Vì nếu chỉ là sự sai sót về lý luận và sự nhận định sai lầm đối với tình thế, dựa vào việc phát huy trí tuệ tập thể, tập trung dân chủ thì không phải là không thể sửa chữa được. Sai lầm trong lý luận chính trị, lại thêm sự thiếu sót của chế độ tổ chức sẽ làm cho sai lầm của lãnh tụ rất khó có thể bị ràng buộc và sửa chữa.

Vấn đề nảy ra ở đâu? Đặng Tiểu Bình đã từng trả lời như sau: “Chúng ta nói, chế độ là nhân tố quyết định, chế độ lúc ấy là như thế. Lúc ấy mọi người đều đem mọi công lao gán cho một người. Có một số vấn đề quả thật chúng ta cũng chưa từng phản đối, vì thế cũng phải gánh một phần trách nhiệm. Tất nhiên trong điều kiện ấy, tình hình thực tế là khó phản đối”. Cái “chế độ lúc ấy” nói ở đâu rõ ràng là chỉ quyền lực tập trung quá mức và sùng bái cá nhân, mà không phải là chỉ chế độ tổ chức đúng đắn của Đảng. Vậy thì sự tập trung cao độ quyền lực và sự sùng bái cá nhân cuồng nhiệt này đã hình thành như thế nào, đã có tác dụng gì đối với việc phát động cuộc đại cách mạng văn hóa? Cần phải tiến hành một số khảo sát lịch sử.

Mọi người đều biết, nguyên tắc tổ chức căn bản của Đảng Cộng sản Trung Quốc là chế độ tập trung dân chủ.

Đảng Cộng sản Trung Quốc do ở trong hoàn cảnh đặc biệt đấu tranh vũ trang, muốn thích ứng với đòi hỏi của cuộc chiến tranh cách mạng tàn khốc cần phải tập trung thống nhất cao độ. Đến thời kỳ chiến tranh chống Nhật, Đảng Cộng sản Trung Quốc thấy rằng, cuộc đấu tranh với địch gay gắt, căn cứ địa phân tán, tố chất của cán bộ không đồng đều, đã tồn tại một số hiện tượng phối hợp không nhịp nhàng, nên vào tháng 9 năm 1942 đã thông qua “Quyết định về việc thống nhất lãnh đạo của Đảng ở các căn cứ địa chống Nhật và điều chỉnh quan hệ giữa các tổ chức”, chính thức xác định nguyên tắc lãnh đạo nhất nguyên hóa của Đảng. Quyết định này chỉ rõ: “Đảng là đội tiên phong của giai cấp vô sản và là hình thức cao nhất của tổ chức giai cấp vô sản, nó phải lãnh đạo tất cả các tổ chức khác, như quân đội, chính quyền và đoàn thể dân chúng. Sự thống nhất và nhất nguyên hóa trong lãnh đạo căn cứ địa, cần biểu hiện ở mỗi căn cứ địa có một ủy ban của Đảng thống nhất lãnh đạo tất cả”. Những quy định này trên nguyên tắc là đúng đắn, đối với hoàn cảnh chiến tranh, phải phối hợp nhịp nhàng, trong quan hệ giữa Đảng, chính quyền, quân đội và các tổ chức dân chúng, tập trung lực lượng, thống nhất chỉ huy, đã có tác dụng quan trọng trong việc bảo đảm sự thắng lợi của chiến tranh cách mạng. Nhưng, trong quá trình thực hiện, sự lãnh đạo nhất nguyên hóa của Đảng thường thường biến thành việc Đảng quyết định tất cả cho đến Đảng quản lý tất cả ở những mức độ khác nhau. Tuy Trung ương Đảng nhiều lần nhấn mạnh rõ ràng rằng sự lãnh đạo của Đảng là sự lãnh đạo về tư tưởng và về chính trị và thực hiện qua tác dụng gương mẫu của đảng viên, nhưng trong những năm chiến tranh đã không và cũng không thể chế định ra các điều lệ rõ ràng, làm cho các mặt công tác đâu vào đấy.

Sau khi cuộc cải tạo xã hội chủ nghĩa hoàn thành cơ bản, Trung ương Đảng bắt đầu chú ý đến thể chế quyền lực tập trung quá mức, không thích hợp trong hoàn cảnh xây dựng hòa bình, cần phải có sự phân quyền một cách tương đối và thích đáng. Mao Trạch Đông đã nêu: “Nên trên tiền đề củng cố sự lãnh đạo thống nhất của Trung ương mở rộng một chút quyền lực của địa phương, cho địa phương được độc lập nhiều hơn, để địa phương làm nhiều việc hơn”. Các quyết sách quan trọng được Đại hội 8 thông qua vừa mới bắt đầu quán triệt thì bị phong trào chống phái hữu làm ngắt quãng. Theo đà phát triển của tư tưởng “tả” khuynh lấy mở rộng và tuyệt đối hóa đấu tranh giai cấp làm đặc trưng, tình trạng quyền lực tập trung quá mức không những không dịu đi, trái lại từng bước từng bước mạnh lên. Trong quá trình này, trong “đại nhảy vọt” năm 1958, Mao Trạch Đông đã từng nêu ra rằng Bí thư Thứ nhất Đảng ủy phải là “Mác cộng với Tần Thủy Hoàng”. Cách đặt vấn đề không thỏa đáng này đã khái quát rõ ràng hơn, khẳng định hơn nguyên tắc lãnh đạo nhất nguyên hóa của Đảng thành “Đảng lãnh đạo tất cả”, hơn nữa trong. việc thực hiện đã biến thành Đảng quyết định tất cả, Đảng quản lý tất cả.

Lấy bề ngoài tập thể lãnh đạo để che giấu thực chất cá nhân độc đoán.

Đối với tình hình công tác lãnh đạo của Mao Trạch Đông, Đặng Tiểu Bình đã đánh giá một cách thực sự cầu thị rằng: “Nói tóm lại, trước năm 1957, sự lãnh đạo của đồng chí Mao Trạch Đông là đúng đắn, từ sau cuộc đấu tranh chống phái hữu năm 1957 thì sai lầm càng ngày càng nhiều”.

8. Quyền lực tập trung đã tạo nên tấn thảm kịch lịch sử

Quyền lực tập trung quá mức, lại thêm sùng bái cá nhân, điều này đã hình thành sự tác dụng qua lại: Quyền lực tập trung quá mức khuyến khích sùng bái cá nhân, sùng bái cá nhân tăng cường cho độc đoán cá nhân, cuối cùng dần dần tạo nên bi kịch lịch sử. Trong sự tác dụng qua lại này, sùng bái cá nhân là chất kích thích, từ khảo sát lịch sử có thể thấy rõ điều này.

Dưới tác dụng qua lại của độc đoán cá nhân và sùng bái cá nhân, quần chúng đảng viên cho đến tổ chức Đảng đã mất đi tác dụng giám sát đôn đốc và chế ước đối với lãnh tụ; nguyên tắc lãnh đạo tập thể và chế độ tập trung dân chủ chỉ là hữu danh vô thực, cá nhân hoàn toàn vượt lên trên tập thể và tổ chức.

Trong Hội nghị Lư Sơn năm 1959, sau khi Mao Trạch Đông quyết định phê phán Bành Đức Hoài, trong một cuộc phê phán ở phạm vi hẹp Chu Đức, Phó Chủ tịch Đảng đã phê bình Bành Đức Hoài là tính tình thô bạo, khăng khăng cho mình là đúng. Mao Trạch Đông cho rằng đó là “Gãi ngứa ngoài giày”, cắt ngang lời phát biểu của Chu Đức. Trong “chống phái hữu” sau Hội nghị Lư Sơn, Chu Đức lại bị phê phán một cách vô cớ. Điều đó nói lên rằng giữa các ủy viên Thường vụ Bộ Chính trị đã không còn là quan hệ bình đẳng nữa. Tháng 12 năm 1964, trong Hội nghị công tác toàn quốc do Bộ Chính trị triệu tập, Mao Trạch Đông đã phê bình, Ban Bí thư Trung ương Đảng do Đặng Tiểu Bình chủ trì và Ủy ban Kế hoạch Nhà nước do Lý Phú Xuân chủ trì là “hai vương quốc độc lập”. Cá nhân chỉ trích một cách vô căn cứ đối với một cơ cấu lãnh đạo quan trọng của Trung ương, cũng đã phản ánh sự không bình thường trong quan hệ lãnh đạo. Khi thảo luận “Hai mươi ba điều” đối với vấn đề tính chất của phong trào cũng như “phái theo con đường tư bản chủ nghĩa” v.v.. Ý kiến của Mao Trạch Đông và Lưu Thiếu Kỳ có sự bất đồng trong Hội nghị đã hình thành nên ai nói ý của người ấy. Thảo luận vấn đề có ý kiến khác nhau, điều đó vốn là hiện tượng bình thường, nhưng lại bị coi là đại bất kính đối với Mao Trạch Đông; vì việc này, Lưu Thiếu Kỳ phải thân chinh đến xin lỗi Mao Trạch Đông. Tình trạng giống như trên đã nêu chứng tỏ các nhà lãnh đạo Trung ương có những ý kiến khác nhau trên một số vấn đề trọng đại. Nhưng sự bất đồng này chưa bao giờ công khai, hơn nữa còn được bảo vệ bởi đó là cơ mật tối cao. Về phương diện này đã nói lên rằng, những người lãnh đạo Trung ương đều lấy sự đoàn kết của Đảng làm trọng, lấy lợi ích của Đảng và Nhà nước làm trọng, đó là truyền thống tốt đẹp của Đảng Cộng sản Trung Quốc và cũng là nguồn gốc sức mạnh của Đảng. Mặt khác, những người lãnh đạo khác ép dạ cầu toàn thuận theo cách làm của Mao Trạch Đông cũng gây nên một số tác dụng tiêu cực nào đó, đã làm tổn hại đến sinh hoạt dân chủ và sự lãnh đạo tập thể của Trung ương Đảng, đã khuyến khích tính độc đoán cá nhân của Mao Trạch Đông.

9. Sự lúng túng của tập thể bù nhìn

Khi Mao Trạch Đông kiên trì một chủ trương thì thường không nghe thấy những tiếng nói khác, mọi người chỉ có thể cố gắng “để lĩnh hội tinh thần”, “tích cực quán triệt”. “Điều lý giải được thì phải chấp hành, điều không lý giải được cũng phải chấp hành” như Lâm Bưu đã tuyên truyền vốn là lý thuyết dốt nát phủ định độc lập suy nghĩ, đề xướng việc phục tùng mù quáng, nhưng lại có thể được khá nhiều người tán thành hoặc coi là nguyên tắc hành động, cũng là do hoàn cảnh khách quan này. Đối với hiện tượng này không thể giản đơn oán trách những người lãnh đạo Trung ương khác là “ngu trung”, “không có dũng khí” chỉ mong “giữ được cái mũ ô sa” v.v... Những người lãnh đạo Trung ương trước đại cách mạng văn hóa ngoài một số rất ít kẻ có dã tâm như Lâm Bưu, Khang Sinh, Trần Bá Đạt v.v... ra đều chủ yếu xuất phát từ việc bảo vệ sự đoàn kết của Đảng và uy tín của Mao Trạch Đông. Hơn nữa trong tình trạng cá nhân độc đoán, thái độ đối với lãnh tụ như thế nào, thường được coi là kỷ luật cao nhất. Nếu ai kiên trì phản đối một chủ trương nào đó mà Mao Trạch Đông đã hạ quyết tâm, không những Mao Trạch Đông không dung thứ, mà còn không được sự lý giải và ủng hộ của tập thể lãnh đạo.

Chỉ qua mấy sự kiện khi phát động đại cách mạng văn hóa sẽ có thể thấy rất rõ hiện tượng này.

Sự phê phán đối với kịch bản “Hải Thụy bãi quan” là sự “mở màn” của cuộc đại cách mạng văn hóa. Đây là một việc lớn phải phát động toàn Đảng toàn quốc tiến hành cái gọi là đại phê phán, hơn nữa mũi dùi mà các bài viết công kích là trực tiếp chĩa vào Thành ủy Bắc Kinh, đằng sau còn liên quan đến nhiều người lãnh đạo ở Trung ương khác. Vì thế, những bài viết này tuyệt không phải chỉ là một bài phê phán thông thường, mà là việc lớn có ý nghĩa chính trị quan trọng. Nhưng từ khi bài viết được khởi thảo đến khi công bố, lại được giữ bí mật với Trung ương Đảng lâu đến 8 tháng, các đồng chí trong Bộ Chính trị và Ban Bí thư đều không hay biết, người phụ trách Ban Tuyên truyền Trung ương cũng không biết, đều là do cá nhân Mao Trạch Đông quyết định. Đây là một ví dụ về cá nhân độc đoán quyết định việc lớn có tính toàn cục. Tháng 12 năm 1965, việc phê phán đối với Bí thư Trung ương Đảng, Phó Thủ tướng Quốc vụ viện Tổng Tham mưu trưởng Quân giải phóng nhân dân Trung Quốc La Thụy Khanh là do Mao Trạch Đông nhẹ dạ tin theo lời vu cáo hãm hại của Lâm Bưu, tạm thời quyết định triệu tập Hội nghị Bộ Chính trị mở rộng ở Thượng Hải để tiến hành. Lúc ấy, Phó Chủ tịch Đảng Lưu Thiếu Kỳ đang chủ trì công tác hàng ngày của Trung ương Đảng tại Bắc Kinh, nhận được thông báo họp nhưng lại không biết nội dung cuộc họp ra sao, nên đã đi hỏi Nguyên soái Hạ Long, ủy viên Bộ Chính trị chủ trì công việc hàng ngày của Quân ủy. Hạ Long đáp: “Lạ thật, anh không biết, thì làm sao tôi có thể biết được”. Các đồng chí dự hội nghị trước đó cũng không rõ đầu đuôi chỉ có thể đứng trước sự đã rồi. Đây là một ví dụ sau cá nhân độc đoán thì đem gán cho tập thể.

Năm 1966 “Đề cương báo cáo về cuộc thảo luận học thuật trước mắt của Tổ cách mạng văn hóa 5 người” (tức “Đề cương tháng Hai”) do Bành Chân chủ trì lập ra và đã được Thường vụ Trung ương tại Bắc Kinh thảo luận đồng ý, đồng thời sau khi thân chinh đến nơi nghỉ của Mao để báo cáo với Mao Trạch Đông (lúc ấy Mao không hề tỏ ra phản đối) và được coi là văn kiện Trung ương để thông báo xuống các cấp. Không lâu sau, cá nhân Mao Trạch Đông quyết định hủy bỏ và phê phán “Đề cương tháng Hai”. Đó là ví dụ về cá nhân phủ định quyết định của tập thể. Tháng 5 năm 1966, Hội nghị Bộ Chính trị mở rộng, là cái mốc đánh dấu cuộc đại cách mạng văn hóa chính thức được phát động. Nói dung của hội nghị này như phê phán Bành Chân, La Thụy Khanh, Lục Định Nhất, Dương Thượng Côn, đồng thời gọi là “tập đoàn phản Đảng”, thông qua “Thông báo 16 tháng 5” v.v... đều là do Mao Trạch Đông chủ trì quyết định trước khi họp. Nhưng khi chính thức họp, Mao Trạch Đông lại ở nơi khác không về Bắc Kinh. Hội nghị do Lưu Thiếu Kỳ chủ trì. Đây là một ví dụ về thông qua tập thể trên hình thức để quán triệt quyết định cá nhân.

2

Khơ-rút-sốp nằm bên đàn tế làm sao trừ bỏ,

Mao Trạch Đông tốn sức đắn đo

1. Bóng đen trong lòng Mao Trạch Đông

Quốc tế chống xét lại, làm cho Mao Trạch Đông lo lắng thêm và sự nghi ngờ cũng tăng lên.

Liên Xô là nước xã hội chủ nghĩa thứ nhất trên thế giới, là “người anh cả” hùng cường nhất trong phe xã hội chủ nghĩa lúc đó, có uy tín rất lớn trong Đảng Cộng sản Trung Quốc và nhân dân các dân tộc Trung Quốc sau khi cách mạng thắng lợi. Lúc ấy, “Ngày nay của Liên Xô là ngày mai của chúng ta” trở thành khẩu hiệu tuyên truyền ai ai cũng biết, thực sự cũng là niềm mong mỏi và lý tưởng của rất nhiều người. Nhưng năm 1953, sau khi Sta-lin tạ thế, tình hình dần dần thay đổi. Còn quan hệ Trung Xô có sự thay đổi lớn có tính chất bước ngoặt, bắt đầu từ tháng 2 năm 1956 khi Đại hội đại biểu toàn quốc Đảng Cộng sản Liên Xô lần thứ 20 họp.

Bí thư Thứ nhất Đảng Cộng sản Liên Xô Khơ-rút-sốp đọc báo cáo bí mật trong Đại hội công kích thậm tệ và phủ nhận hoàn toàn lãnh tụ của Đảng Sta-lin, đồng thời cũng từ đó dẫn đến một cuộc bão táp lớn về chính trị gây tổn thất to lớn cho phong trào cộng sản quốc tế là một trong những nguyên nhân quan trọng làm cho Mao Trạch Đông cảnh giác và thay đổi phương hướng nhận thức theo “tả”, đồng thời đề xuất một cách rõ ràng khẩu hiệu chống chủ nghĩa xét lại.

Đặc biệt là sau khi xảy ra sự kiện Ba Lan ngày 6 tháng 10 năm 1956 và sự kiện Hung-ga-ri vào hạ tuần tháng 10 đến tháng 11 cùng năm, thì cách nhìn của Mao Trạch Đông đối với Đại hội lần thứ 20 của Đảng Cộng sản Liên Xô đã có những thay đổi rõ rệt, điểm mốc là trong bài phát biểu “Về vấn đề giải quyết đúng đắn mâu thuẫn trong nội bộ nhăn dân” tháng 2 năm 1957, đã đề xuất vấn đề chống chủ nghĩa xét lại một cách rõ ràng.

Có điều lúc ấy nêu ra “chống xét lại” chỉ là một trong những nhiệm vụ quan trọng trên mặt trận tư tưởng khác rất xa với thời kỳ đại cách mạng văn hóa coi “chống xét lại và phòng xét lại” là nhiệm vụ hàng đầu bao trùm tất cả trên mặt trận tư tưửng và mật trận chính trị. Giữa khoảng thời gian đó đã trải qua quá trình phát triển quanh co với sự thay đổi tình hình khách quan và nhận thức chủ quan theo chiều hướng “tả” ngày càng sâu sắc hơn.

2. Bị đả kích hết lần này đến lần khác trong chuyến đi Liên Xô

Mùa đông năm 1957, Mao Trạch Đông đích thân dẫn đầu đoàn đại biểu Đảng Cộng sản Trung Quốc đi Mạc Tư Khoa, tham gia lễ kỷ niệm 40 năm Cách mạng Tháng Mười Nga, đồng thời dự Hội nghị Đại biểu các Đảng Cộng sản và Đảng Công nhân các nước xã hội chủ nghĩa trong việc điều hòa quan hệ hai đ~lng Trung - Xô đã có sự tiến triển tích cực. Trong Tuyên ngôn của Hội nghị đã tiếp thu rất nhiều ý kiến của Đoàn đại biểu Đảng Trung Quốc, đồng thời cũng có chung nhận thức đối với một số quy luật chủ yếu chung mà các nước cần phải tuân theo khi đi vào con đường xã hội chủ nghĩa. Trong Hội nghị này, Khơ-rút-sốp đề xuất, sau 15 năm về mặt sản lượng sản phẩm công nông nghiệp quan trọng nhất của Liên Xô sẽ đuổi kịp và vượt Mỹ, Mao Thạch Đông thì đề xuất trong cùng thời gian này, về mặt sản lượng gang thép và các sản phẩm công nghiệp quan trọng khác, Trung Quốc sẽ đuổi kịp và vượt nước Anh. Điều này đã trở thành thời cơ để phát động “đại nhảy vọt” năm 1958. Thành quả tích cực của Hội nghị này đã làm cho Mao Trạch Đông được cổ vũ sâu sắc, khiến ông đã tuyên bố, trong so sánh lực lượng chính trị trên thế giới, gió đông đã thổi bạt gió tây, tức “chủ nghĩa xã hội đang phát triển lên còn chủ nghĩa đế quốc thì đang suy thoái”.

Nhưng, cùng với sự chăm biếm mỉa mai của Khơ-rút-sốp đối với “đại nhảy vọt” và phong trào công xã nhân dân năm 1958 của Trung Quốc, chỉ trích việc pháo kích Kim Môn và nêu ra yêu cầu vô lý thành lập hạm đội liên hợp Trung - Xô, thiết lập đài sóng dài do Liên Xô quản lý ở Trung Quốc nhằm khống chế hải quân Trung Quốc, đã bị Mao Trạch Đông cự tuyệt gay gắt v.v... nên quan hệ giữa hai đảng Trung - Xô lại xấu đi nhanh chóng. Đặc biệt là trước và sau Hội nghị Lư Sơn năm 1959, Mao Trạch Đông cho rằng: “Thời gian gần đây chủ nghĩa cơ hội hữu khuynh tấn công điên cuồng, nói là sự nghiệp của nhân dân chỗ này không tốt, chỗ kia không tốt. Bọn chống Trung Quốc chống cộng trên toàn thế giới cùng với những phần tử tư sản, tiểu tư sản trước đây trà trộn vào nội bộ giai cấp vô sản, vào nội bộ Đảng ta nội công ngoại kích cùng tấn công điên cuồng”. Trong đó bao gồm rất nhiều nhóm chống đối và nhóm hoài nghi trong các đồng chí Liên Xô. Vì thế, ông đề xuất: “Ba điều một là trăm hoa đua nở, một là công xã nhân dân, một là đại nhảy vọt, đều bị bọn Khơ-rút-sốp phản đối, hoặc hoài nghi... Ba điều này phải chiến đấu với toàn thế giới, bao gồm cả việc đại phê phán phái chống đối và phái hoài nghi trong Đảng”. Mao Trạch Đông còn chỉ thị cho Ngô Lãnh Tây, Trần Bá Đạt, Hồ Kiều Mộc v.v… viết một cuốn sách về công xã nhân dân, đồng thời tuyên bố: “Tôi đang chuẩn bị viết một lời tựa dài 1 vạn chữ bác bỏ mạnh mẽ phái chống đối trên toàn thế giới”. Cuốn sách này tuy về sau không hoàn thành được, cũng không được thấy lời tựa dài của Mao Trạch Đông, nhưng sự căm ghét đối với “bọn Khơ-rút-sốp” thì đã ngập tràn trong lời nói và thái độ. Lúc này Mao Trạch Đông đã coi chủ nghĩa xét lại cùng chủ nghĩa đế quốc phản động, chủ nghĩa dân tộc “là kẻ thù, là bọn dối trá, là hàng đen”. Nhưng cho mãi đến cuối năm 1959, khi triệu tập Lưu Thiếu Kỳ, Chu Ân Lai, Bành Chân, Lâm Bưu, Trần Nghị, Khang Sinh, Vương Gia Tường, Hạ Long, Đàm Chính, Trần Bá Đạt v.v... đến Hàng Châu thảo luận tình hình quốc tế và vấn đề đối sách, còn yêu cầu mọi người nghiên cứu: “Chủ nghĩa xét lại có phải đã thành hệ thống hay không, có phải cứ kiên quyết làm tiếp như thế hay không?” Ông vẫn cho rằng: “Lợi ích căn bản của Trung Quốc và Liên Xô quyết định hai nước lớn luôn phải đoàn kết. Một số cái không đoàn kết nào đó, chỉ là hiện tượng tạm thời, vẫn là quan hệ mười đầu ngón tay có ngón dài ngón ngắn”. “Bọn Khơ-rút-sốp rất ấu trĩ. Chúng không hiểu chủ nghĩa Mác - Lê-nin, dễ bị chủ nghĩa đế quốc lừa gạt”. Vẫn hy vọng “bọn Khơ-rút-sốp” cải tà quy chính mà không đi đến tan vỡ.

Nhưng sự phát triển của tình hình khách quan không thay đổi theo ý muốn chủ quan của con người. Khơ-rút-sốp không thể khoan nhượng mọi việc làm của Đảng Cộng sản Trung Quốc, rắp tâm công kích Đảng Cộng sản Trung Quốc. Từ ngày 24 đến ngày 26 tháng 6 năm 1960, trong Hội nghị đại biểu Đảng Cộng sản và Đảng Công nhân được tiến hành tại Bu-ca-rét thủ đô Ru-ma-ni đã trở thành bước ngoặt trong quan hệ giữa hai đảng. Trước Hội nghị, Đoàn Đại biểu Đảng Cộng sản Liên Xô do Khơ-rút-sốp dẫn đầu đã đột ngột gửi cho đoàn đại biểu các nước “Thư thông báo của Đảng Cộng sản Liên Xô gửi Trung ương Đảng Cộng sản Trung Quốc ngày 21 tháng 6. Trong Hội nghị, Khơ-rút-sốp lại cầm đầu bao vây công kích Đảng Cộng sản Trung Quốc vu cáo Đảng Cộng sản Trung Quốc là “kẻ điên”, “muốn phát động chiến tranh”, sự tự vệ và kháng nghị đối với việc Ấn Độ xâm chiếm lãnh thổ nước ta là “chủ nghĩa dân tộc thuần túy”, thái độ đối xử với Đảng Cộng sản Liên Xô là “phương thức Tơ-rốt-sky” v.v... và v.v...

Đoàn đại biểu Đảng Cộng sản Trung Quốc do Bành Chân làm trưởng đoàn tuân theo nguyên tắc kiên trì do Trung ương Đảng đã định. Kiên trì phương châm đoàn kết, dựa vào lý lẽ để đấu tranh một cách nghiêm túc, đồng thời tán phát tuyên bố bằng văn bản trong hội nghị chỉ trích cách làm xấu tập kích bất ngờ trong hội nghị lần này của Khơ-rút-sốp; mặt khác, để chiếu cố đến tình hình chung, vẫn ký vào bản Thông cáo chung của hội nghị. Những người lãnh đạo Liên Xô thấy không thể áp chế được Đảng Cộng sản Trung Quốc trong hội nghị liền gây sức ép sau hội nghị, mở rộng sự bất đồng về tư tưởng giữa hai đảng Trung Quốc và Liên Xô thành quan hệ giữa hai Nhà nước.

Ngày 16 tháng 7 năm 1960, chính phủ Liên Xô đột ngột gửi công hàm cho chính phủ Trung Quốc đơn phương quyết định triệu hồi toàn bộ chuyên gia Liên Xô đang làm tại Trung Quốc về nước. Từ ngày 28 tháng 7 đến ngày 1 tháng 9, đã rút về 1390 chuyên gia ở Trung Quốc, chấm dứt cử hơn 900 chuyên gia mới. Đồng thời, xé bỏ 343 bản hợp đồng chuyên gia và bản bổ sung hợp đồng, xóa bỏ 257 hạng mục hợp tác khoa học kỹ thuật.

Tháng 11 năm 1960, Lưu Thiếu Kỳ dẫn đầu đoàn đại biểu Đảng Cộng sản Trung Quốc đến Mạc Tư Khoa, tham gia Kỷ niệm 43 năm Cách mạng Tháng Mười Nga, đồng thời tham gia Hội nghị đại biểu 81 Đảng Cộng sản và Đảng Công nhân. Đảng Cộng sản Liên Xô lại giở ngón cũ như ở Hội nghị Bu-ca-rét, bất chấp hiệp nghị đã nhiều lần trao đổi bàn bạc trong Ủy ban khởi thảo 26 nước, trước ngày hội nghị đã tán phát một bức thư dài đến 6 vạn chữ công kích thô bạo Đảng Cộng sản Trung Quốc đến đoàn đại biểu các nước, hội nghị lại tổ chức bao vây công kích Đảng Cộng sản Trung Quốc; đã làm cho hội nghị gần đi đến chỗ tan vỡ. Do đại đa số các đảng anh em đòi hỏi phải đoàn kết, phản đối chia rẽ, đoàn đại biểu Đảng Cộng sản Trung Quốc đứng đầu là Lưu Thiếu Kỳ đã có những nỗ lực tích cực. Hai đảng Trung Quốc và Liên Xô mỗi bên đều có một số nhượng bộ, cuối cùng hội nghị vẫn thông qua và công bố “Tuyên bố chung của Hội nghị đại biểu Đảng Cộng sản và Đảng Công nhân các nước trên thế giới”. Nhưng quan hệ giữa hai Đảng và hai Nhà nước Trung Quốc và Liên Xô lại không thể cứu vãn mà tiếp tục xấu đi.

Tháng 10 năm 1961, Đảng Cộng sản Liên Xô tiến hành Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ 22, Đảng Cộng sản Trung Quốc cử Đoàn đại biểu do Chu Ân Lai dẫn đầu đến tham dự. Nhưng khi Khơ-rút-sốp công kích công khai Sta-lin trong hội nghị, Chu Ân Lai đã rời khỏi hội trường trước để bày tỏ sự phản đối, đồng thời đến mộ Sta-lin đặt ở bên tường Hồng trường đặt vòng hoa. Sau này trong sự kiện biên giới Trung - Ấn xảy ra, Liên Xô công khai ra tuyên bố chỉ trích Trung Quốc, trong cuộc khủng hoảng tên lửa đạn đạo ở Cuba, Khơ-rút-sốp đã thỏa hiệp nhượng bộ với Mỹ. Những sự kiện đó đã làm sâu sắc thêm nhận thức của Mao Trạch Đông và Trung ương Đảng Trung Quốc đối với tính chất nguy hiểm của chủ nghĩa xét lại. Việc công khai cắt đứt đối với chủ nghĩa xét lại Khơ-rút-sốp đã là điều không thể tránh khỏi.

Chính những ảnh hưởng của hoàn cảnh quốc tế như vậy và cuộc chống “chủ nghĩa cơ hội hữu khuynh” năm 1959 ở trong nước đã làm cho nhận thức của Mao Trạch Đông đối với chủ nghĩa xét lại Liên Xô không ngừng tăng lên.

Đến Hội nghị Trung ương lần thứ 10 khóa 8, Mao Trạch Đông đã quy chủ nghĩa cơ hội hữu khuynh ở trong nước và chủ nghĩa xét lại ở nước ngoài vào thành một loại. Ông nói: “Chủ nghĩa cơ hội hữu khuynh Trung Quốc, xem ra đổi cái tên mà hay, gọi là chủ nghĩa xét lại Trung Quốc”.

Đối với tình trạng này, các học giả nước ngoài cũng nhận thấy rất rõ, một giáo sư người Mỹ đã viết như sau: “Trước đó Mao vẫn cho rằng Khơ-rút-sốp chỉ là một đồng chí phạm sai lầm, lãng tử có thể quay đầu. Từ đó về sau, Khơ-rút-sốp đã là một tên phản bội hết phương cứu chữa”.

3. Liên Xô khích Mao Trạch Đông đi tới cực đoan

Năm 1964, Khơ-rút-sốp sụp đổ, về khách quan đã tạo nên một khả năng chuyển biến trong việc cải thiện quan hệ giữa hai đảng Trung Quốc và Liên Xô. Trung ương Đảng Trung Quốc rất coi trọng điều này. Vì thế, lợi dụng dịp kỷ niệm 47 năm Cách mạng Tháng Mười trong tình hình không phải là ngày kỷ niệm chẵn 5 năm hay 10 năm, nhưng đã cử một đoàn đại biểu Đảng và chính phủ của Trung Quốc tầm cỡ rất cao do Chu Ân Lai dẫn đầu đi Mạc T'ư Khoa. Nhưng hội đàm chính thức giữa hai Đảng Trung-Xô còn chưa bất đầu thì đã bị một hành động xằng bậy nghiêm trọng của một viên tướng cao cấp của quân đội Liên Xô phá hoại. Trong buổi chiêu đãi do chính phủ Liên Xô tổ chức vào tối ngày 7 tháng 11, khi Hạ Long đang nói chuyện với Nguyên soái Liên Xô Giu-kốp và một số người khác, thì Bộ trưởng Quốc phòng Liên Xô Ma-li-nôp-xki đã nói với Hạ Long rằng: “Bây giờ chúng tôi đã lật đổ Khơ-rút-sốp rồi, các anh cũng nên theo gương của chúng tôi lật đổ Mao Thạch Đông đi. Như vậy chúng ta sẽ có thể hòa hảo”. Hạ Long đã đập lại ngay tại chỗ sự kích động ác ý của đối phương, đồng thời lập tức báo cáo với Chu Ân Lai, Chu Ân Lai đã chất vấn ngay các nhà lãnh đạo Liên Xô như Brê-giơ-nhép v.v... Để che giấu Brê-giơ-nhép đã nói là Ma-li-nốp-sky lỡ lời sau khi uống rượu. Chu Ân Lai lập tức chỉ rõ, đây không phải là “lỡ lời sau khi uống rượu” mà là “lời nói thật sau khi uống rượu”. Khi hai đoàn đại biểu hội đàm được tiến hành sau đó, Chu Ân Lai lại nêu ra lời kháng nghị nghiêm trọng với phía Liên Xô, Brê-giơ-nhép không thể không xin lỗi. Từ việc này liên hệ tới những tình hình khác, khiến cho Trung ương Đảng rút ra kết luận là Brê-giơ-nhép đã “thực hiện chủ nghĩa Khơ-rút-sốp không có Khơ-rút-sốp”. Sau đó, quan hệ Trung - Xô không những không hòa hoãn, trái lại ngày càng căng thẳng, Liên Xô tăng quân số ở biên giới Xô - Trung lên tới một triệu người, đồng thời đưa quân vào nước Cộng hòa Nhân dân Mông Cổ, hình thành thế đại quân áp sát biên giới đối với Trung Quốc.

Liên Xô quen với việc tìm nội ứng ở trong các nước và trong Đảng khác, đồng thời gây ảnh hưởng và gây sức ép, tiến hành lật đổ từ bên trong, để thay đổi người lãnh đạo không theo gậy chỉ huy của họ, điều này đã không còn là bí mật nữa. Mao Trạch Đông với tư cách là nhà chính trị và nhà quân sự, tất nhiên là phải hiểu sâu sắc cái đạo lý: lô cốt phá dễ nhất là từ bên trong. Ông không thể không ra sức đề phòng. Từ đó, ánh mắt của ông, tập trung ngày càng nhiều vào việc soi xét vấn đề “Khơ-rút-sốp ngủ bên mình”, điều này không có gì là khó hiểu. Điều không may là trong vấn đề chính trị trọng đại ảnh hưởng đến vạn mệnh của Đảng và Nhà nước này, Mao Trạch Đông đã không giữ vững quan điểm lập trường của chủ nghĩa duy vật biện chứng mà đã đi tới mặt trái của nó.

Tháng 5 năm 1963, Mao Trạch Đông đã phê duyệt bảy tài liệu của cán bộ tỉnh Chiết Giang tham gia lao động. Ông cho rằng cán bộ tham gia lao động là một biện pháp hay để “đề phòng xét lại”, hơn nữa đã cảnh cáo toàn Đảng, nếu buông lỏng đấu tranh giai cấp thì chẳng cần rất nhiều thời gian, “ít thì vài năm mươi năm, nhiều thì vài chục năm, sẽ xuất hiện việc bọn phản động ngóc đầu dậy mang tính chất toàn quốc là điều không thể tránh khỏi, đảng Mác - Lê-nin nhất định sẽ biến thành đảng xét lại, biến thành đảng phát xít, cả Trung Quốc sẽ đổi màu”. Trong Hội nghị Hàng Châu triệu tập lúc ấy, Mao Trạch Đông nhấn mạnh, chúng ta tiến hành cách mạng xã hội chủ nghĩa, ở thành thị tiến hành “ngũ phản” (năm chống), ở nông thôn tiến hành “tứ thanh” (bốn rõ ràng) chính là đào rễ của chủ nghĩa xét lại.

Khi Mao Trạch Đông có những đánh giá không hoàn toàn phù hợp với thực tế đối với tình hình chính trị đối với Đảng và Nhà nước cũng như quan hệ giai cấp của xã hội, chưa có sự lý giải chính xác về chủ nghĩa xét lại là gì, hơn nữa đã dùng những phương pháp sai lầm, tất yếu sẽ hình thành nên sự xa rời nghiêm trọng với những nguyện ước ban đầu và kết quả về sau. Đó chính là nguyên nhân của tấn bi kịch của Mao Trạch Đông.

Chính do sự đánh giá quá mức nghiêm trọng tình hình chính trị trong Đảng Cộng sản Trung Quốc và trong nước, nên Mao Trạch Đông đã dần dần chuyển trọng điểm chú ý của mình từ đề phòng xét lại sang chống xét lại, còn trọng điểm chống xét lại lại từ hạ tầng chuyển lên thượng tầng, cho đến những người lãnh đạo chủ yếu hàng đầu trong Trung ương Đảng.

Ngày 5 tháng 12 năm 1964, trong báo cáo điểm để rút kinh nghiệm của Tạ Phú Trị, Ủy viên Trung ương Đảng, Bộ trưởng Bộ Công an lúc ấy có tựa đề m”Mm mống của phương pháp quản lý kinh doanh tư bản chủ nghĩa ở Xưởng luyện thép Thẩm Dương”; Mao Trạch Đông đã phê duyệt: “Trong ngành công nghiệp của chúng ta, về mặt quản lý kinh doanh rốt cuộc là có bao nhiêu đã tư bán hóa, một phần ba, một phần hai hay còn nhiều hơn phải thanh tra cải tạo từng cái một mới biết được”. Trong lời phê duyệt còn nói “căn nguyên chủ yếu” của việc quản lý kinh doanh tư bản chủ nghĩa này là từ trên xuống. Ở đây đã đặt ra vấn đề “thanh tra cải tạo” xí nghiệp quốc doanh ở Trung Quốc.

Mùa thu năm 1965, Mao Trạch Đông đã nêu rõ ràng vấn đề nếu Trung Quốc có xét lại thì làm thế nào. Trong Hội nghị công tác Trung ương triệu tập từ tháng 9 đến tháng 10 năm 1965, Mao Trạch Đông đã hỏi: “Nếu Trung ương có xét lại, các đồng chí sẽ làm thế nào?” Hơn nữa còn cho rằng: “Rất có thể có, đó là điều nguy hiểm nhất”. Ngày 10 tháng 10, trong cuộc nói chuyện với Bí thư thứ nhất các đại khu, Mao Trạch Đông lại nói: Trung ương có xét lại, các đồng chí làm thế nào? Nếu Trung ương có chủ nghĩa xét lại thì các đồng chí sẽ làm phản, các tỉnh có ba tuyến nhỏ thì có thể làm phản. Điều đó thể hiện một cách rõ ràng, Mao Trạch Đông đã coi việc Đảng biến thành xét lại, đất nước đổi màu là mối nguy hiểm hiện thực cấp bách, hơn nữa đã chuyển trọng điểm “đề phòng xét lại” ở trong nước sang “chống xét lại” và đặt nó vào vị trí hàng đầu trong sắp đặt công tác của mình.

Phàm những cái kẻ địch phản đối thì chúng ta phải ủng hộ; Phàm những cái kẻ địch ủng hộ thì chúng ta phải phản đối. Câu này của Mao Trạch Đông bị tuyệt đối hóa, trở thành một định thức tư duy chiếm địa vị thống trị. Bất kỳ ai hơi có biểu thị quan điểm bất đồng dù là những ý kiến rất hợp lý cũng bị coi là trái với giáo lý chính thống, bị kỳ thị, phê phán và đả kích, thậm chí bị chụp cho cái mũ xét lại và bị hành hạ tàn khốc.

3

Chính biến phản cách mạng một chiều một sớm

Nhanh chân đi trước khắc tinh giáng trần

1. Cuộc cách mạng văn hóa mà Mao Trạch Đông tưởng tượng

Lý luận “tả” khuynh và thực tiễn “tả” khuynh, sùng bái cá nhân và độc đoán cá nhân, quốc tế chống xét lại và trong nước chống xét lại. Tác dụng qua lại của ba cặp đó đã kết hợp chặt chẽ với nhau trong đời sống hiện thực Trung Quốc vào những năm 50 và 60, là điều kiện của nhau và thúc đẩy lẫn nhau, hình thành nên một trào lưu to lớn khó có thể kháng cự. Mao Trạch Đông vừa là người thúc đẩy vừa là người chỉ đạo của trào lưu này, đồng thời suy nghĩ và hành động của con người ông lại chịu sự thôi thúc của trào lưu này, mà không ngừng đi tới cực độ của “tả”.

Nhận định sai lầm nghiêm trọng của Mao Trạch Đông đối với tình hình chính trị Trung Quốc thậm chí đã khiến ông lo lắng sẽ xảy ra “chính biến phản cách mạng” tại thủ đô Bắc Kinh, hơn nữa vì việc này mà triển khai việc phòng bị trước trên thực tế. Trong Hội nghị Bộ Chính trị mở rộng vào tháng 5 năm 1965, Lâm Bưu đã để lộ tin của người trong cuộc. Lâm Bưu nói: “Mấy tháng gần đây Mao Chủ tịch chú ý đặc biệt đến việc phòng ngừa chính biến phản cách mạng, đã dùng rất nhiều biện pháp. Sau khi vấn đề La Thụy Khanh xảy ra, đã nói đến vấn đề này. Sau khi vấn đề Bành Chân xẩy ra, Mao Chủ tịch lại gặp mọi người nói vấn đề này. Điều binh khiển tướng phòng ngừa chính biến phản cách mạng, phòng ngừa chúng chiếm những vị trí quan trọng của chúng ta, điện đài, đài phát thanh. Hệ thống quân đội và công an đều đã bố trí. Mấy tháng nay Mao Chủ tịch đã làm bài văn này”. Bài nói của Lâm Bưu, sau này được Mao Trạch Đông phê duyệt làm văn kiện của Trung ương Đảng in và phân phát. Mao Trạch Đông không hề cắt bỏ đoạn văn này, chứng tỏ là đã ngầm thừa nhận những điều Lâm Bưu nói.

Lâm Bưu là kẻ giỏi nhất trong việc phỏng đoán tâm trạng của Mao Trạch Đông, trong hội nghị này đã lớn tiếng hò hét: “Mao Chủ tịch sống đến ngày chín mươi tuổi, hơn một trăm tuổi, đều là lãnh tụ tối cao của chúng ta, lời của Người đều là nguyên tắc hành động của chúng ta. Kẻ nào chống lại Người, toàn Đảng sẽ cùng tiêu diệt kẻ đó, cả nước sẽ cùng tiêu diệt kẻ đó, phía sau Người nếu có kẻ nào làm báo cáo bí mật như Khơ-rút-sốp nhất định là kẻ có dã tâm, nhất định là tên đại khốn nạn, toàn Đảng sẽ cùng tiêu diệt kẻ đó, cả nước sẽ cùng tiêu diệt kẻ đó”. Những lời nói ấy đã lọt tận đáy lòng Mao Trạch Đông. Chỉ ba tháng sau Lâm Bưu đã được Mao Trạch Đông chỉ định làm người nối nghiệp, bài phát biểu này có thể là một nấc thang quan trọng mà ông ta đã dựng lên cho mình. Mao Trạch Đông là một nhà cách mạng suốt đời phấn đấu để thực hiện lý tưởng cách mạng với tính cách quật cường không bao giờ khuất phục. Chỉ cần ông xác định sự việc đó là đúng thì dù có nhiều người phản đối hơn thế nữa, ông cũng sẽ kiên trì đến cùng.

Trong suốt cuộc đời, rất ít việc ông chịu thua. Đây cũng là tinh thần “phản trào lưu” mà ông đề xướng. Tâm trạng này đã được ông biểu lộ rất rõ trong bức thư gửi Giang Thanh ngày 8 tháng 7 năm 1966. Ông nói: “Cả thế giới có hơn một trăm Đảng, đại đa số Đảng không tin chủ nghĩa Mác - Lê, Mác, Lê-nin cũng bị người ta đập vỡ tan tành rồi, huống hồ chúng ta?” Trong thư Mao Trạch Đông còn nói, những phần tử chống Đảng ở Trung Quốc “họ muốn đánh đổ toàn bộ Đảng ta và bản thân ta”.

Nhìn tình hình nghiêm trọng đến như vậy, hoàn toàn xuất phát từ sự đoán định chủ quan. Dựa trên sự phán đoán này, ông cảm thấy phải đứng ra kiên trì nguyên tắc “phản trào lưu”, từ trong những làn sóng điên cuồng của chủ nghĩa xét lại, cứu vãn chủ nghĩa Mác - Lê-nin, cứu vãn sự nghiệp cách mạng của Trung Quốc và thế giới. Vì việc đó, dù bản thân ông có bị đánh “tan nát”, cũng không tiếc. Đứng trước tình hình thế lực “xét lại” Trung Quốc đã rễ sâu gốc vững cành lá xúm xuê như ông đánh giá, Mao Trạch Đông cho rằng chỉ có phát động quần chúng, dựa vào sức mạnh của quần chúng mới có khả năng thắng lợi. Vì vậy, ông hạ quyết tâm, phát động hàng trăm triệu quần chúng, triển khai cuộc đấu tranh giai cấp toàn diện trong cả nước, tạo nên thế thiên hạ đại loạn, để mong quét sạch triệt để tất cả bọn đầu trâu mặt ngựa, để cuối cùng đạt được thiên hạ đại trị. Đây cũng là cuộc đại cách mạng văn hóa vô sản mà Mao Trạch Đông chủ quan tưởng tượng ra.

2. Định đoạt cuối cùng về người nối nghiệp

Do nghi ngờ “Khơ-rút-sốp” ở bên mình. Mao Trạch Đông suy nghĩ lại vấn đề người nối nghiệp.

Vấn đề người nối nghiệp, nội dung bao gồm hai phương diện: một là phiếm chỉ tức là thế hệ trẻ kế tục thế hệ cách mạng già, hai là chỉ riêng, tức là nối nghiệp bản thân Mao Trạch Đông, lãnh tụ của Đảng. Đối với tình hình giáo dục lúc ấy, Mao Trạch Đông rất không bằng lòng. Khi tiếp kiến khách nước ngoài vào tháng 8 năm 1965, ông đã nói: trước đây chúng tôi không có giáo sư đại học, giáo viên trung học, giáo viên tiểu học của mình, chúng tôi thu nhận tất cả những người mà Quốc dân Đảng để lại, từng bước cải tạo, có một bộ phận đã cải tạo tốt, một bộ phận khác vẫn làm theo kiểu cũ của họ. Sau đó, trong một cuộc hội nghị ông lại nói, hiện nay đại bộ phận các trường đại học, trung học, tiểu học đều bị những phần tử trí thức xuất thân từ giai cấp tư sản, tiểu tư sản, giai chấp địa chủ phú nông lũng đoạn. Ông cho rằng trường học là thiên hạ do các phần tử trí thức tư sản độc chiếm. Đối với tình hình giáo dục của nước ta sau 17 năm dựng nước mà đánh giá như thế, rõ ràng là không phù hợp với thực tế. Xuất phát từ thái độ không tín nhiệm trí thức, ông đề xuất cần những người kiên định ít tuổi, học vấn ít, lập trường vững, có kinh nghiệm chính trị để nối nghiệp.

Mao Trạch Đông chú ý đến một số bài diễn thuyết và bài viết của Đu-lơ-xơ từng là Quốc vụ khanh của nước Mỹ, chủ trương Mỹ và các nước đồng minh phương Tây thực hiện chiến lược “diễn biến hoà bình” đối với các nước xã hội chủ nghĩa. Mao Trạch Đông nói, các nhà tiên đoán của bọn đế quốc căn cứ vào sự thay đổi xảy ra ở Liên Xô, đặt hy vọng “diễn biến hòa bình” vào thế hệ thứ ba hoặc thứ tư của Trung Quốc. Chúng ta nhất định phải làm cho những lời tiên đoán ấy của bọn đế quốc phải phá sản triệt để. Trong thời gian này ông đã quan tâm đặc biệt đến vấn đề giáo dục thanh niên, vấn đề người nối nghiệp sự nghiệp cách mạng.

Tháng 6 năm 1964, ông đưa ra 5 điều kiện của người nối nghiệp. Ông muốn làm cho toàn Đảng, đặc biệt là thế hệ trẻ được rèn luyện trong cuộc đấu tranh giai cấp chống kẻ thù ngóc đầu dậy. Vì việc này ông đã không quản mạo hiểm tạo nên “thiên hạ đại loạn”, đích thân phát động và lãnh đạo trận bão táp lớn đấu tranh giai cấp để thế hệ thanh niên xông pha mưa gió từng trải cuộc đời.

Nhưng lúc ấy, theo Mao Trạch Đông, vấn đề cấp bách hơn là vấn đề người nối nghiệp Mao Trạch Đông lãnh tụ của Đảng. Ông muốn tự mình bắt tay chọn lại cho mình một người nối nghiệp vừa ý đáng tin cậy. Mao Trạch Đông cho rằng Liên Xô có Khơ-rút-sốp là do Sta-lin không chọn được người nối nghiệp mình là một nguyên nhân quan trọng. Mao Trạch Đông rất quan tâm chú ý đến việc lựa chọn và bồi dưỡng người nối nghiệp mình. Sau năm 1962, ông càng ngày càng cảm thấy rằng Lưu Thiếu Kỳ không phải là người được lựa chọn đáng tin cậy, cần phải suy nghĩ lại.

Tháng 6 năm 1966, trong một cuộc nói chuyện với khách nước ngoài ông nói: chúng tôi đều đã là những người ngoài bảy mươi cả rồi, thế nào cũng có ngày sẽ được Mác mời đi thôi. Người nối nghiệp rốt cuộc sẽ là ai, là Bec-xtanh, Kau-xky hay Khơ-rút-sốp, không thể biết được. Phải chuẩn bị, còn kịp. Điều này nói lên rằng, sự suy nghĩ về việc người kế nghiệp là rất cấp bách, thực sự là một trong những nguyên nhân khiến Mao Trạch Đông hạ quyết tâm phát động cuộc đại cách mạng văn hóa.

Một điều khác ảnh hưởng đến phân tích và phán đoán tình hình của Mao Trạch Đông là quan điểm phiến diện về mối quan hệ giữa “phá” và “xây”. Mao Trạch Đông phát động cuộc đại cách mạng văn hóa bao hàm hai ý đồ “phá” và “xây”. Nhưng trong tư tưởng triết học của ông về quan hệ giữa “phá” và “xây” là “không phá thì không thể xây được”, “chữ phá ở phía trước, lập cũng ở trong đó”, “thiên hạ đại loạn” sẽ đạt đến “thiên hạ đại trị” v.v... phải luôn đặt chữ “phá” lên đầu.

3. Về mục tiêu xã hội của cách mạng văn hóa, bản thân Mao Trạch Đông cũng không biết

Vậy thì, xã hội lý tưởng mà Mao Trạch Đông theo đuổi là xã hội gì? Bán thân ông chưa bao giờ nói một cách rõ ràng cả.

Mục tiêu xã hội mà Mao Trạch Đông phát động cuộc đại cách mạng văn hóa để đạt được là gì? Cũng có nghĩa là bản sơ đồ về “thiên hạ đại trị” mà ông theo đuổi là gì? Hai văn kiện có tính cương lĩnh của đại cách mạng văn hóa cũng không hề đề cập đến. “Thông báo 16 tháng 5” chỉ nói phái “cướp” cái gì, “phê phán” cái gì, “thanh trừng” cái gì, những điều nói ở đây hoàn toàn là “phá” còn phải xây dựng cái gì, thì không hề nói. “16 điều” thì lại nêu ra việc xây “bốn cái mới” (tư tưởng mới, văn hóa mới, phong tục mới, tập quán mới), nhưng nội dung cụ thể của “bốn cái mới” ấy là gì thì chẳng ai nói rõ cả, chỉ là một mớ khẩu hiệu trừu tượng. Cho nên nói một cách nghiêm khắc đại cách mạng văn hóa không có cương lĩnh hoàn chỉnh. Vì một cương lĩnh cách mạng luôn phải quy định mục tiêu xã hội có tính xây dựng mà nó theo đuổi. Đến mục tiêu cũng lơ mơ không rõ ràng thì ít nhất cũng không thể coi là cương lĩnh hoàn chỉnh. Mục tiêu xã hội mà Mao Trạch Đông theo đuổi khi phát động cuộc đại cách mạng văn hóa chỉ có thể tìm ở những tư liệu khác.

Khi đại cách mạng văn hóa vừa mới bắt đầu, ngày 7 tháng 5 năm 1966, Mao Trạch Đông viết cho Lâm Bưu một bức thư, sau này được gọi là “Chỉ thị 5 tháng 7”. Trong thư này, Mao Trạch Đông đã phác họa nên hình dáng của một xã hội lý tưởng mà ông hằng mong muốn. Tức là công nhân, nông dân, học sinh, quân đội, thương nghiệp các ngành phục vụ, nhân viên công tác trong cơ quan Đảng và chính quyền đều có một nghề chính và học thêm những cái khác. Học văn, học công, học nông, học quân nhưng đều phải tham gia phê phán giai cấp tư sản, biến cả nước thành một trường đại học lớn.

Mao Trạch Đông trước sau chưa hoàn thành được thiết kế tổng thể của lâu đài xã hội chủ nghĩa mà ông muốn xây dựng. Ông không để lại bản vẽ hoàn chỉnh. Chúng ta chỉ có thể từ một số bài nói chuyện, bài viết của ông lúc ấy nhìn ra bóng dáng không rõ ràng về cái xã hội lý tưởng mà ông mong muốn.

Trong cái xã hội ấy, phân phối phải là bình quân trên đại thể, thực hiện chế độ cung cấp là một hình thức tương đối tốt, từng bước thực hiện ăn cơm không trả tiền, mặc quần áo cũng không trả tiền. Có một điều thú vị là, theo Lý Ngân Kiều vệ sĩ trưởng của Mao Trạch Đông nhớ lại: “Mao Trạch Đông rất ghét tiền. Mao Trạch Đông đã từng bắt tay Tưởng Giới Thạch nhưng chưa bao giờ Mao Trạch Đông sờ đến tiền. Mao Trạch Đông ở Diên An không sờ đến tiền, khi chuyển đến đánh Thiểm Bắc cũng không sờ đến tiền, sau khi vào thành phố càng không sờ đến tiền”. Mao Trạch Đông nói: “ả, ấy à, quả thật là thứ rất đáng ghét, nhưng tôi chẳng thể có cách nào không cầm nó!”.

Khi nói đến cuộc sống ở căn cứ địa cách mạng những năm chiến tranh, luôn tràn đầy những hoài niệm đẹp đẽ. Ông ca ngợi chế độ cung cấp, ghét chế độ tiền lương. Ông nói: “Sau giải phóng, hết thảy đều thực hiện chế độ tiền lương, đã bình xét bậc thì vấn đề sẽ nảy sinh nhiều, có một số người tranh cãi nhau vì nâng bậc, phải làm rất nhiều công tác thuyết phục”. Ông vặn hỏi: “Chẳng lẽ hai vạn năm ngàn dặm trường chinh, cải cách ruộng đất, chiến tranh giải phóng đều dựa vào phát tiền lương mới có được hay sao?”.

Một số nhận định của Mao Trạch Đông nảy sinh trong khi tìm tòi con đường xã hội chủ nghĩa của Trung Quốc, do thất bại của “đại nhảy vọt” nên chưa thể tiếp tục phát triển, đồng thời hình thành hệ thống. Nhưng ông vẫn chưa từ bỏ những suy nghĩ ấy. Ông cho rằng từng bước thực hiện những suy nghĩ ấy chính là cách mạng không ngừng. Những người không tán thành quan điểm của ông, theo ông, đều là muốn đi con đường tư bản chủ nghĩa, muốn xét lại. Trước khi qua đời không lâu, Mao Trạch Đông còn phẫn nộ nói rằng: “Một số đồng chí, chủ yếu là các đồng chí cũ, tư tưởng vẫn dừng lại ở giai đoạn cách mạng dân chủ tư sản, đối với cách mạng xã hội chủ nghĩa không hiểu rõ, có mâu thuẫn, thậm chí phản đối”. Ông cho rằng: “Vì sao như vậy? Vì làm quan to rồi, phải bảo vệ lợi ích của các vị quan to. Họ có nhà đẹp, có xe hơi, lương cao, có người phục vụ, còn ghê gớm hơn cả chủ tư bản”. Từ đó, ông đã đưa ra những nhận định sai lầm khác thường: giai cấp tư sản đang ở trong Đảng Cộng sản. Có thể thấy, đánh đổ phái cầm quyền đi con đường tư bản chủ nghĩa, xóa bỏ những trở ngại để thực hiện chủ nghĩa xã hội trong sạch nhất, hoàn mỹ nhất ở Trung Quốc, là một ý niệm chủ quan mạnh mẽ thúc đẩy Mao Trạch Đông phát động cuộc đại cách mạng văn hóa.

4. “Đại cách mạng văn hóa” không chỉ là vì cướp quyền, mà là vì “hoàn toàn vô địch”

Đây chính là ý kiến nói Đại cách mạng văn hóa là cuộc đấu tranh quyền lực ở tầng lớp lãnh đạo cao nhất trong Đảng Cộng sản Trung Quốc mà trong và ngoài nước đều có người tuyên truyền, rằng đây là “tổng bùng nổ của cuộc đấu tranh quyền lực” trong Đảng Cộng sản, cũng có người nói Mao Trạch Đông phát động cuộc đại cách mạng văn hóa chính là để đánh đổ Lưu Thiếu Kỳ v.v…và v.v... Đây là một sự hiểu lầm do thiếu hiểu biết sâu sắc đối với tình hình chính trị Trung Quốc. Không thể phủ nhận rằng, cuộc đại cách mạng văn hóa vừa bắt đầu đã chỉ rõ phải cướp quyền, toàn bộ quá trình của cuộc đại cách mạng văn hóa cũng quán xuyến vấn đề cướp quyền, hơn nữa, những kẻ có dã tâm như Lâm Bưu, Giang Thanh cũng thực sự muốn thừa cơ cướp quyền. Nhưng, đối với Mao Trạch Đông mà nói, nếu mục đích mà ông muốn đạt được chỉ là gạt bỏ một số đồng chí nào đó trong lãnh đạo Trung ương, thì dựa vào địa vị và quyền uy trong Đảng của ông lúc ấy, chẳng cần đến việc phải làm to chuyện, phải phát động cuộc đại cách mạng văn hóa. Bành Chân, Lục Định Nhất, La Thụy Khanh, Dương Thượng Côn, những Ủy viên Bộ Chính trị Trung ương Đảng, Ủy viên Dự khuyết Bộ Chính trị, Bí thư Ban Bí thư Trung ương, Bí thư Dự khuyết... chẳng phải là chỉ cần vài cuộc họp nhỏ cũng đã có thể “gạt bỏ” được hay sao? Chủ tịch nước, Phó Chủ tịch Đảng Lưu Thiếu Kỳ, Tổng Bí thư Trung ương Đảng Đặng Tiểu Bình, chẳng phải là chỉ dùng chiếc bút máy viết 203 chữ lên một trang báo cũ (tức “Nã pháo vào Bộ tư lệnh” - Một bài báo chữ to của tôi) đã gạt bỏ được hay sao? Hơn nữa, sau khi Lưu Thiếu Kỳ, Đặng Tiểu Bình bị gạt bỏ, đại cách mạng văn hóa vẫn tiến hành 10 năm, điều này phải giải thích như thế nào? Đối với Mao Trạch Đông người có quyền uy vô thượng lúc ấy mà nói, muốn thay đổi vài người lãnh đạo Trung ương, luôn có thể tìm ra lý do và theo thủ tục “pháp định” để thực hiện mà không nhất thiết phải phát động cuộc đại cách mạng văn hóa. Rõ ràng, Mao Trạch Đông phát động cuộc đại cách mạng văn hóa là muốn phá bỏ đường lối chính trị xét lại, đường lối tổ chức xét lại đang mù mịt trên đất nước Trung Hoa bao la mà ông đã nhìn thấy bằng con mắt “tả” và kỳ vọng sẽ “quét sạch bọn sâu mọt hại người, để hoàn toàn vô địch”. Cho nên ông chủ trương cuộc đấu tranh có tính chất quần chúng như đại cách mạng văn hóa, “phải tiến hành nhiều lần”, “qua bảy tám năm sẽ làm lại một lần”.

Huống hồ sau khi dựng nước, uy tín của Mao Trạch Đông trong toàn Đảng, toàn quân, trong nhân dân cả nước như mặt trời giữa không trung, lại thêm việc sùng bái cá nhân ngày càng thịnh hành, không có một người nào có đầu óc bình thường lại dám nằm mơ “thay thế người ấy”. Nguyên tắc tổ chức theo chế độ tập trung dân chủ và trình tự nảy sinh người lãnh đạo của Đảng Cộng sản Trung Quốc cũng không thể làm cho một người nào đó có thể đi ngược lại ý kiến chung của mọi người, cướp lấy địa vị lãnh tụ của Mao Trạch Đông. Sau khi dựng nước cũng đã xẩy ra sự kiện Cao Cương, Nhiêu Thấu Thạch mưu đồ cướp quyền lãnh đạo Đảng và Nhà nước, kết quả chẳng phải là đã bị “gạt bỏ” khi còn đang đi “du thuyết” đó sao? Hơn nữa họ cũng quyết không dám công khai bàn mưu cướp địa vị lãnh tụ của Mao Trạch Đông.

Có người lấy lời của Mao Trạch Đông khi nói chuyện với Sơ-nâu trong cuộc hội kiến năm 1970: “Quyền của Đảng lúc ấy, quyền của công tác tuyên truyền, quyền của Đảng ở các tỉnh, quyền của các địa phương, ví dụ quyền của thành ủy Bắc Kinh, tôi cũng không quản được”, để chứng minh “quyền lớn” của Mao Trạch Đông đã “rơi vào tay người khác”, ông phát động đại cách mạng văn hóa, chính là giành lại quyền đã mất. Đối với những lời nói ấy của Mao Trạch Đông quả thực là có chỗ để bàn cãi, vì lời nói là rõ ràng. Nhưng đó là nói với phóng viên nước ngoài, là để giải thích vì sao phải sùng bái cá nhân, vì sao phải đánh đổ Lưu Thiếu Kỳ. Hai vấn đề này hình như rất khó có sự giải thích khác. Nhưng chỉ cần xem xét kỹ một chút về giai đoạn lịch sử trước đại cách mạng văn hóa sẽ dễ dàng lý giải chân tướng sự thật không phải như thế. Vẫn có thể hỏi lại một câu rằng: nếu như quyền hành lớn của Mao Trạch Đông rơi vào tay người khác thật thì ông có thể ra sức biện bạch để phát động cuộc đại cách mạng văn hóa không? Nói rằng, đại cách mạng văn hóa là sản phẩm của đấu tranh quyền lực, cũng là công cụ của đấu tranh quyền lực gì đó thì chẳng qua chỉ là nắm một số hiện tượng bên ngoài nào đó, mà dùng quy luật thông thường của cuộc đấu tranh của chính đảng tư sản để giải thích mà thôi.

5. Một ngòi lửa hiếm thấy trên lịch sử ở trong và ngoài nước

Đại cách mạng văn hóa là một hiện tượng lịch sử phức tạp, đối với nguyên nhân phát sinh của nó cần phải khảo sát và nghiên cứu sâu hơn, tỉ mỉ hơn trên nhiều mặt. Ở đây chỉ khảo sát khái quát từ sự phát triển lịch sử 10 năm trước khi nổ ra đại cách mạng văn hóa.

Sự kết hợp của ba tác dụng qua lại chuyển động, sự nguy hiểm tăng lên, cuối cùng đã đẩy đại lục Thần Châu vào vực thẳm loạn lạc lớn toàn diện, đây là một đầu mối do các nhà sử học ngày nay gỡ ra từ quá trình lịch sử phức tạp rối rắm. Nhưng trong một thời gian khá dài, đối với tuyệt đại đa số những người đã từng trải qua cuộc đại cách mạng văn hóa mà nói, đều cảm thấy trận bão táp chính trị này ập đến rất đột ngột. Một mặt lấy đấu tranh giai cấp làm rường cột, để tạo ra ngọn lửa đấu tranh giai cấp đã cháy càng ngày càng to; mặt khác, tuyệt đại đa số đảng viên, cán bộ quần chúng lại hồn nhiên không biết vận đen khủng khiếp đang sắp giáng xuống đầu.

Còn cơn cuồng phong chính trị đem đến tai họa lớn cho nhân dân các dân tộc trong cả nước và cũng làm chấn động toàn thế giới ấy lại do một ngòi lửa là một bài viết của một nhân vật không phải là lớn phê bình một vở kịch đăng trên một tờ báo địa phương, đây quả thực là một hiện tượng đặc biệt, vô cùng kỳ dị rất hiếm thấy trên lịch sử trong và ngoài nước. Bài văn này chính là “Bình vở kịch lịch sử mới “Hải Thụy bãi quan”” được đăng trên “Văn hối báo” ngày 10 tháng 11 năm 1965, tác giả ký tên là Diêu Văn Nguyên.

Sau khi bài viết ngang ngược vô lý, chỉ tên phê phán, cắt xén câu chữ, tùy tiện quy chụp, được in đã dẫn đến sự trao đổi bàn bạc phỏng đoán trong dư luận. Giới lý luận học thuật đều bất mãn, rất nhiều người gửi thư đến tòa báo bày tỏ sự không đồng tình với bài viết của Diêu Văn Nguyên. Lúc ấy không có ai yêu cầu báo chí cả nước đăng lại. Trừ Giang Thanh và vài người khác ra, cũng không ai biết bài viết đã được Mao Trạch Đông đọc duyệt đồng thời phê chuẩn cho in. Vì bài viết của Diêu Văn Nguyên ngang ngược vô lý, hơn nữa còn công khai phê phản đích danh các học giả nổi tiếng những cán bộ cao cấp, cho nên ngoài báo chí ở các tỉnh và thành phố thuộc khu Hoa Đông nhanh chóng đăng lại ra, trong hơn 10 ngày báo chí ở Bắc Kinh và các tỉnh thành phố khác đều không đăng lại. Ban Bí thư Trung ương Đảng với thái độ thận trọng, sau khi hiểu đại thể bối cảnh của bài văn được công bố, 18 ngày sau các báo ở Bắc Kinh mới lần lượt đăng lại bài viết này. Điều đó đã làm cho Mao Trạch Đông đang ở Thượng Hải lúc ấy bất bình, từ đó ông càng xác định Thành ủy Bắc Kinh là “vương quốc độc lập” với cái gọi là “kim đâm không thủng, nước dội không thấm”.

Dưới ảnh hưởng tư tưởng đó mà Mao Trạch Đông nói: “Trung ương có xét lại thì làm thế nào”, sự mơ hồ sai lầm về mở rộng đấu tranh giai cấp đã thâm nhập sâu hơn vào nội bộ Trung ương Đảng, liên tiếp xảy ra những sự kiện chấn động toàn Đảng.

Ngày 10 tháng 11 năm 1965, tức là cùng ngày với bài viết “Hải Thụy bãi quan” của Diêu Văn Nguyên được công bố. Bí thư dự khuyết Ban Bí thư Trung ương Đảng, Chánh văn phòng Trung ương Dương Thượng Côn bị bãi miễn chức vụ ở Trung ương. Trên danh nghĩa là được điều đến làm Bí thư Tỉnh ủy Quảng Đông nhưng thực tế là bị thẩm tra. Tội danh của ông là “giấu Trung ương tự đặt máy nghe trộm”, “tự tiện đem khối lượng lớn văn kiện cơ mật và tài liệu lưu trữ cho người khác sao chép” v.v... Những tội danh này đều do Khang Sinh, Giang Thanh v.v... vu cáo hãm hại, là một án oan. Sau Hội nghị toàn thể Ban Chấp hành Trung ương lần thứ 3 khóa 11, đã phúc tra án oan của Văn phòng Trung ương và Dương Thượng Côn, Văn phòng Trung ương Đảng đã viết báo cáo phúc tra, được Ban Bí thư phê chuẩn sửa lại án sai một cách triệt để.

Báo cáo phúc tra nêu rõ: Trong công tác ghi âm ở phòng cơ yếu thuộc Văn phòng Trung ương, đồng chí Dương Thượng Côn chưa bao giờ có mưu toan hoạt động gì. Cái gọi là sai lầm có liên quan đến đồng chí Dương Thượng Côn ở vấn đề này mà trước đây đã công bố trong và ngoài Đảng là không tồn tại. Cái gọi là vấn đề sao chép tài liệu lưu trữ là do nhu cầu viết lịch sử Đảng, lịch sử quân đội và lịch sử chiến tranh, là sự sử dụng bình thường đối với các tài liệu lưu trữ. Trước đó đều phải trải qua thủ tục thẩm tra và phê chuẩn nghiêm ngặt, đồng thời không tồn tại vấn đề “tiết lộ bí mật”. Hoàn toàn là tội danh áp đặt.

Lâm Bưu vốn giỏi nghe ngóng chiều hướng, lập tức lợi dụng cơ hội này để hành động. Ngày 30 tháng 10 năm 1965, Lâm Bưu gửi cho Mao Trạch Đông một bức thư viết tay, đồng thời cho Diệp Quần đem mấy tài liệu vu cáo hãm hại. Tổng thư ký Quân ủy Trung ương, Tổng Tham mưu trưởng Quân giải phóng Trung Quốc, Bí thư Trung ương Đảng, Phó Thủ tướng Quốc vụ viện La Thụy Khanh do vợ chồng Lâm Bưu sai khiến người khác viết đến Hàng Châu gặp Mao Trạch Đông vu cáo La Thụy Khanh là phản đối việc “đề cao chính trị”, muốn cướp quyền quân đội. Sự vu cáo nay đã khiến Mao Trạch Đông tin, đồng thời còn ủng hộ và phê chuẩn. Ngày 2 tháng 12 Mao Trạch Đông phê duyệt: “Những người không tin vào việc đề cao chính trị, đối với việc đề cao chính trị trước mặt phục tùng, sau lưng chống lại, còn bản thân mình thì gieo rắc khắp nơi chủ nghĩa chiết trung (tức chủ nghĩa cơ hội) thì mọi người cần phải cảnh giác”.

Chỉ thị này đã khẳng định rõ ràng cái trò “đề cao chính trị” của Lâm Bưu, còn cho ông ta vũ khí để đánh người. Nếu ai phản đối việc “đề cao chính trị” của Lâm Bưu, người ấy là “chiết trung chủ nghĩa”, mà “chủ nghĩa chiết trung” chính là chủ nghĩa cơ hội, chủ nghĩa xét lại. La Thụy Khanh đã bị chụp cái mũ chính trị như vậy. Tuy lúc ấy, có đồng chí lãnh đạo Trung ương không đồng ý với kiểu tập kích bất ngờ phê phán vô lý ấy nhưng cũng phải bó tay.

6. Sự kiện La Thụy Khanh chỉ là một tín hiệu đáng sợ

Từ ngày 8 đến ngày 15 tháng 12, Mao Trạch Đông chủ trì Hội nghị Thường vụ Bộ Chính trị mở rộng họp tại Thượng Hải, tiến hành cái gọi là tố giác lưng dựa lưng đối với La Thụy Khanh. Trong Hội nghị đã in và phân phát thư của Lâm Bưu gửi Mao Trạch Đông và những tài liệu vu cáo hãm hại. Ngày 10 tháng 12, dùng chuyên cơ đón La Thụy Khanh lúc ấy đang thị sát bộ đội ở Côn Minh về Thượng Hải, đồng thời lập tức cách ly thẩm tra, tước đoạt quyền lợi chính đáng được bào chữa cho mình của ông. Tháng 4 năm 1966, Trung ương Đảng phê chuẩn kết luận thẩm tra đối với La Thụy Khanh.

Trong kết luận có một đoạn văn rất sinh động, rất có thể giúp mọi người hiểu được trong sự bao trùm của sùng bái cá nhân, đã đảo lộn phải trái hãm hại buộc tội người khác như thế nào. Điều đầu tiên kết luận liệt kê những “sai lầm chủ yếu” của La Thụy Khanh: “Đồng chí La Thụy Khanh hết sức thù địch với tư tưởng Mao Trạch Đông”. Đồng chí Lâm Bưu đề xuất “phải coi sách của Chủ tịch là chỉ thị tối cao trong các công tác của toàn quân chúng ta”, đồng chí La Thụy Khanh lại nói bừa rằng: Điều này “không phù hợp với thể chế của Nhà nước chúng ta”. Đồng chí Lâm Bưu đề xuất “Tư tưởng Mao Trạch Đông là chủ nghĩa Mác - Lê-nin cao nhất sống động nhất hiện nay”, đồng chí La Thụy Khanh lại nói bừa rằng “không thể nói như vậy, nếu cao nhất chẳng lẽ còn có cái cao thứ hai hay sao? Sống động nhất, chẳng lẽ còn có cái sống động thứ hai hay sao?” “Cao nhất, sống động nhất khó lý giải, người nước ngoài cũng khó dịch!” Đồng chí Lâm Bưu chỉ rõ: “Tư tưởng Mao Trạch Đông là đỉnh cao nhất của chủ nghĩa Mác - Lê-nin hiện nay”. Đồng chí La Thụy Khanh lại nói bừa rằng: “Câu này cũng không nên nói như thế, ảnh hưởng không tốt đối với người nước ngoài”. Đồng chí La Thụy Khanh còn không cho phép nói sự hình thành tư tưởng Mao Trạch Đông bao gồm có nhân tố “thiên tài cá nhân”, nói rằng: “Bây giờ không có ai dám dùng thiên tài cá nhân nữa!”. Đồng chí lâm Bưu đề xuất, “đọc sách của Mao Chủ tịch, nghe lời Mao Chủ tịch, làm theo chỉ thị của Mao Chủ tịch, làm chiến sĩ tốt của Mao Chủ tịch”. Đồng chí La Thụy Khanh lại phản đối việc tuyên truyền và giới thiệu bốn câu này ra nước ngoài. Đồng chí Lâm Bưu chỉ thị “Giải phóng quân báo” phải thường xuyên đăng trích lời Mao Chủ tịch, đồng chí La Thụy Khanh lại ghét làm nhiều.

Đoạn này bây giờ xem ra là sự so sánh ngôn luận không rõ ràng, nhưng lúc ấy lại trở thành căn cứ đề định tội La Thụy Khanh. Đây quả thực là bi kịch thời đại. Một nhà cách mạng lão thành có chiến công lớn, sự nghiệp hiển hách, người phụ trách quan trọng của Đảng, chính quyền, quân đội, đã bị quật đổ xuống đất như thế đó. Sự phê phán và xử lý đối với sai lầm của La Thụy Khanh đã làm tăng thêm không khí căng thẳng của cuộc đấu tranh trong Đảng.

Tiếp đó người bị phê phán là Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Trung ương Đảng, Bí thư thứ nhất kiêm Thị trưởng Bắc Kinh Bành Chân. Bành Chân do tình hình không biết bài viết phê phán “Hải Thụy bãi quan” của Diêu Văn nguyên là do Mao Trạch Đông ủng hộ nên đã từng tẩy chay trong một thời gian và đã dẫn tới sự phẫn nộ của Mao Trạch Đông. Khi phê phán La Thụy Khanh, Bành Chân lại nói mấy câu đúng mực, nên bị coi là “bao che”, “bảo vệ”. Cuối tháng 3 năm 1963, khi Mao Trạch Đông nói chuyện với Giang Thanh, Khang Sinh và Trương Xuân Kiều v.v... ở Thượng Hải, Khang kinh đã gièm pha với Mao Trạch Đông rằng Bành Chân vặn vẹo hỏi công bố bài của Diêu Văn Nguyên vì sao không cho biết đây là “chính Chủ tịch”. Mao Trạch Đông lập tức chỉ trích: Vì sao Ngô Hàm viết rất nhiều bài văn phản động như thế Ban Tuyên truyền Trung ương lại không muốn cho biết, còn công bố bài của Diêu Văn Nguyên thì lại khăng khăng đòi phải cho Ban Tuyên truyền Trung ương biết? Hơn nữa còn nói, “Đề cương tháng Hai” đã lẫn lộn ranh giới giai cấp, không phân phải trái, là sai lầm. Ban Tuyền truyền Trung ương là điện Diêm vương, phải đánh đổ Diêm vương, giải phóng tiểu yêu! Ban Tuyên truyền Trung ương và Thành ủy Bắc Kinh bao che người xấu, áp chế phái tả, không cho cách mạng. Nếu còn bao che người xấu nữa, thì Ban Tuyên truyền Trung ương phải giải tán. Mao Trạch Đông nói: Xưa nay tôi chủ trương, phàm cơ quan Trung ương làm việc xấu, tôi sẽ kêu gọi địa phương làm phản, sẽ tấn công Trung ương. Ông đề xuất phải ủng hộ phái tả, xây dựng đội ngũ, tiến hành đại cách mạng văn hóa.

Bành Chân, La Thụy Khanh, Lục Định Nhất, Dương Thượng Côn bốn người vốn có tình hình và vấn đề khác nhau, bị phê phán không giống nhau, nhưng sau này lại bị gộp lại với nhau, quy là “tập đoàn phản Đảng”. Những đồng chí cũ giữ các trọng trách ở Trung ương Đảng, giữ các nhiệm vụ rất quan trọng về công việc của Đảng, của quân đội, tuyên truyền, cơ yếu, công việc ở thủ đô v.v... có uy tín rất lớn đều được toàn Đảng tín nhiệm, vậy mà đột nhiên biến thành những “phần tử xét lại”, “tập đoàn chống đảng”, bị tố giác và phê phán trong Đảng. Điều đó không thể không dẫn đến sự chấn động và sửng sốt trong toàn Đảng, sinh hoạt trong Đảng đã vô cùng căng thẳng, lại tăng thêm nhân tố căng thẳng mới, hơn nữa lại đổ thêm dầu vào ngọn lửa phê phán đã được đốt cháy..

7. “Đại cách mạng văn hóa” ra sân khấu là một bộ mặt xấu xa.

Trong thời gian này cái đà “đại phê phán cách mạng” ngày càng mạnh. Việc phê phán đối với Ngô Hàm liên luỵ đến Đặng Thác, Bí thư Thành ủy Bắc Kinh, người đã cùng Ngô Hàm viết bài trong chuyên mục “Thôn ba nhà” và Trưởng ban Mặt trận của Thành ủy Bắc Kinh Liêu Mạt Sa. Tiếp đó lại liên luỵ đến tạp chí “Tiền tuyến” và “Bắc Kinh nhật báo” của Thành ủy Bắc Kinh đã đăng “Bút ký Thôn ba nhà”. Ngày 8 tháng 5, “Giải phóng quân báo” đã đăng bài viết ký tên là Cao Cự trong nhóm viết của Giang Thanh có tựa đề “Nổ súng vào sợi chỉ đen chống Đảng chống chủ nghĩa xã hội” ở vị trí nổi bật. Cùng ngày “Quang Minh nhật báo” đăng bài của thành viên Quan Phong trong tổ khởi thảo văn kiện đại cách mạng văn hóa ký tên là Hà Minh, có tựa đề “Lau sáng mắt để phân biệt thật giả”. Bài văn này với khí thế sôi sục chất vấn tạp chí “Tiền tuyến” và “Bắc Kinh nhật báo”: “Rốt cuộc, các người là trận địa của giai cấp vô sản hay là trận địa của giai cấp tư sản? Các người là công cụ chuyên chính của giai cấp vô sản hay là công cụ tuyên truyền khôi phục chủ nghĩa tư bản? Rốt cuộc các người sẽ đi đến đâu?” Hai bài viết này chỉ thẳng vào Thành ủy Bắc Kinh sát khí đằng đằng, thức giả đều biết “cái ngọn nguồn của nó rất lớn”, bão táp đang còn ở phía sau.

Chỉ cách hai ngày sau, “Văn hối báo”, “Giải phóng quân báo” đồng thời tung ra bài viết dài “Bình “Thôn ba nhà”” của Diêu Văn Nguyên, tuyên bố: “Tiền tuyến”, “Bắc Kinh nhật báo” và “Bắc Kinh vãn báo” (báo Bắc Kinh buổi chiều) “đã điên cuồng chấp hành một đường lối cơ hội hữu khuynh tức là đường lối xét lại chống Đảng chống chủ nghĩa xã hội, gánh trách nhiệm người phát ngôn của giai cấp phản động và các phần tử cơ hội hữu khuynh tiến công Đảng”, phải đào tận gốc “Thôn ba nhà”, quét sạch những nọc độc của “Thôn ba nhà”.

Tất cả những sự việc đó hiển nhiên là hành động có tổ chức, có kế hoạch của Giang Thanh, Trương Xuân Kiều v.v… Lâm Bưu trong Báo cáo chính trị tại Đại hội đảng 9 nói: “Mao Chủ tịch lại phát động cuộc phê phán những cây cỏ độc lớn như “Hải Thụy bãi quan” v.v... hướng của mũi nhọn là chỉ thẳng vào sào huyệt của tập đoàn xét lại “vương quốc độc lập” kim đâm không thủng, nước dội không thấm, tức là Thành ủy Bắc Kinh do Lưu Thiếu Kỳ khống chế!”. Nhận định này tuy sai lầm, nhưng từ đó cũng phản ánh khá chân thực về một số ý đồ chủ quan nào đó của người phát động cuộc phê phán “Hải Thụy bãi quan” về tình hình phát triển lịch sử trong giai đoạn này.

Lấy việc phán đối “Hải Thụy bãi quan” làm đột phá khẩu, nhanh chóng phát triển phê phán đối với “Đề cương tháng Hai”, Thành ủy Bắc Kinh và Ban Tuyên truyền Trung ương động chạm tới rất nhiều cán bộ cao cấp của Đảng, mũi nhọn đấu tranh càng ngày càng chĩa vào nội bộ Trung ương Đảng, sai lầm “tả” khuynh phát triển đến mức vô cùng nghiêm trọng như đạn đã lên nòng.

Sau khi Hội nghị nghe giới thiệu tình hình tố giác và phê phán Bành Chân, La Thụy Khanh, Lục Định Nhất, Dương Thượng Côn trong nửa năm qua, đã triển khai phê phán đối với bốn đồng chí này. Cuộc phê phán này trên thực tế chẳng qua chỉ là đem việc phê phán một cách sai lầm đối với họ trước hội nghị đưa vào Hội nghị Trung ương có phạm vi lớn hơn, đồng thời cao giọng thêu diệt tội lỗi, quy chụp bừa bãi mà thôi. La Thụy Khanh và Dương Thượng Côn bị tước quyền tham gia hội nghị. Bành Chân và Lục Định Nhất tuy có mặt tại hội nghị nhưng chỉ có thể tham gia một bộ phận nghị trình, cũng không có quyền bào chữa, hoàn toàn rơi vào địa vị bị phê phán thẩm tra.

Phát biểu trong đại hội, Lâm Bưu đã liên kết bốn người lại một cách vô căn cứ, nêu ra cái gọi là tập đoàn âm mưu chống Đảng của Bành Chân, La Thụy Khanh, Lục Định Nhất, Dương Thượng Côn, vu cáo họ muốn làm chính biến phản cách mạng. Hội nghị đã quyết định đình chỉ chức vụ Bí thư Trung ương Đảng của Bành Chân, Lục Định Nhất, La Thụy Khanh, đình chỉ chức vụ Bí thư Dự khuyết Ban Bí thư của Dương Thượng Côn, sau đó đệ trình Hội nghị toàn thể Ban Chấp hành Trung ương truy nhận và quyết định. Chức vụ Bí thư thứ nhất Thành ủy và Thị trưởng Bắc Kinh của Bành Chân và chức vụ Trưởng ban Tuyên truyền Trung ương của Lục Định Nhất bị bãi bỏ. Việc phê phán một cách sai lầm và xử lý tổ chức mà Hội nghị đã tiến hành đối với một số người lãnh đạo Trung ương đang giữ những trách nhiệm nặng nề, đồng thời quyết định lập chuyên án điều tra, hình như đã chứng minh được rằng quả đúng là Trung ương đã “có xét lại”, từ đó đã làm cho toàn Đảng nảy sinh hiểu lầm nghiêm trọng về mối nguy hiểm kẻ địch đang ngóc đầu dậy là rất bức bách.

Sự đánh giá sai lầm của “Thông báo 16 tháng 5” đối với tình hình chính trị trong nước và trong Đảng, nêu ra đối tượng đấu tranh một cách sai lầm, việc chế định một loạt phương châm chính sách “tả” và tuyên truyền rộng rãi những quan điểm sai lầm “tả” khuynh, không thể không nảy sinh những ảnh hưởng xấu nghiêm trọng đối với sự phát triển phong trào những ngày sau đó.

Trong Hội nghị lần này người báo cáo chính là Lâm Bưu người được xếp cuối cùng trong năm vị phó Chủ tịch Đảng Cộng sản Trung Quốc (5 Phó Chủ tịch được xếp theo thứ tự Lưu Thiếu Kỳ, Chu Ân Lai, Chu Đức, Trần Vân, Lâm Bưu - N.D.). Ngày 18 tháng 5, ông ta đã phát biểu một bài dài trong hội nghị. Bài nói này khác với mọi người, trước tiên ông ta niệm “chính biến kinh”. Khoác lác về những cuộc chính biến cổ kim đông tây, bịa ra chuyện trong nội bộ Trung ương Đảng có người muốn làm chính biến và lật đổ. Ông ta nói cứ như thật rằng: “Có thể xảy ra chính biến phản cách mạng, muốn giết người, muốn cướp chính quyền, muốn cho giai cấp tư sản ngóc đầu dậy, muốn cho chủ nghĩa xã hội bị xóa bỏ”. “Mấy tháng gần đây, Mao Chủ tịch đặc biệt chú ý phòng ngừa chính biến phản cách mạng đã sử dụng rất nhiều biện pháp. Nguy hiểm là ở thượng tầng”. Ông ta nói: “Các đồng chí đã trải qua việc chống La Thụy Khanh, chống Bành Chân, chống Lục Định Nhất và vợ ông ta, chống Dương Thượng Côn nên đã có thể ngửi thấy một chút mùi ấy, mùi thuốc súng. Nhân vật đại biểu của giai cấp tư sản, đã trà trộn vào trong Đảng ta, trà trộn vào cơ quan lãnh đạo của Đảng, trở thành phái cầm quyền nắm bộ máy nhà nước, nắm chính quyền, nắm quân quyền, nắm bộ tư lệnh trên mặt trận tư tưởng, chúng liên hợp lại để lật đổ, làm rối loạn”, “phối hợp văn võ, nắm dư luận, lại nắm súng đạn, chúng sẽ có thể làm chính biến phản cách mạng”. Ông ta gào thét kích động: “Có một lũ khốn nạn, chúng muốn mạo hiểm, chúng đang đợi thời cơ để hành động. Chúng muốn giết chúng ta, chúng ta phải trấn áp chúng!”. Những lời nói kích động giật gân này của Lâm Bưu, tạo nên không khí ai cũng cảm thấy vô cùng nguy cấp vô cùng đáng sợ trong nội bộ Trung ương.

Trong bài nói của mình, Lâm Bưu còn ra sức tán tụng sùng bái cá nhân, ca ngợi thiên tài cá nhân của Mao Trạch Đông: “Thiên tài của thế kỷ 19 là Mác, Ăng-ghen, thiên tài của thế kỷ 20 là Lê-nin và đồng chí Mao Trạch Đông”. “Mao Chủ tịch đã kế thừa, bảo vệ và phát triển một cách thiên tài, sáng tạo và toàn diện chủ nghĩa Mác - Lê-nin, đã đưa chủ nghĩa Mác - Lê-nin lên một giai đoạn mới”. “Có một số người không thừa nhận thiên tài, đó không phải là người mác-xít”. Ông ta tuyên bố: “Lời của Mao Chủ tịch câu nào cũng là chân lý, một câu vượt quá một vạn câu của chúng ta”. “Lời của Người là nguyên tắc để chúng ta hành động. Kẻ nào phản đối Người, toàn Đảng sẽ cùng tiêu diệt kẻ ấy, cả nước sẽ cùng đánh dẹp kẻ ấy”. Những lời của Lâm Btnl đã phá hoại một cách thô bạo nguyên tắc tổ chức của Đảng, tâng bốc tán tụng, sùng bái cá nhân đến đỉnh cao nhất, có ảnh hưởng rất xấu đến hội nghị. Có một điều mang ý nghĩa châm biếm là, về sau âm mưu làm chính biến chống đối cho đến việc âm mưu giết hại Mao Trạch Đông lại chính là bọn Lâm Bưu.

Nhưng từ đó về sau nước cờ của Mao Trạch Đông đối với cách mạng văn hóa đi như thế này: Để đánh đổ Lưu Thiếu Kỳ và Đặng Tiểu Bình, Mao Trạch Đông đã dùng Lâm Bưu, nhưng thế lực của Lâm Bưu lại tăng lên như quả cầu tuyết càng lăn càng lớn, Mao Trạch Đông không yên tâm là Giang Thanh và Khang Sinh v.v... có thể chống chọi với Lâm Bưu, bởi xét cho cùng thì họ cũng chỉ là bọn văn nhân, không có ảnh hưởng trong quân đội, ông cần có thế lực thứ ba, mà bản thân ông và “tam lão tứ soái” chính là thuộc thế lực thứ ba này, ông đang tìm sự sinh tồn và phát triển trong mâu thuẫn.

Hết tập 1!

Cách mạng văn hóa liệt truyện

Tập 2

Chương I

OAN HỒN CỦA CÔNG THẦN

1

Tiếng súng đầu tiên của cách mạng văn hóa vừa nổ

Bành Đại tướng quân cũng gục đổ theo ngay

1. Án của người khác có thể sửa lại, còn án của Bành Đức Hoài thì không thể sửa được

Trong Hội nghị Lưu Sơn, vì một bức “Vạn ngôn thư” đã làm Bành Đức Hoài thua sạch. Bị giam lỏng ở vườn hoa Ngô Gia. Sau này khi Mao Trạch Đông đã nhận ra sai lầm của đại nhảy vọt, thái độ đối với Bành Đức Hoài có phần thay đổi. Nhưng vở kịch Hải Thụy mở màn cách mạng văn hóa lại đẩy Bành Đức Hoài vào vực sâu tai họa, một Bành Đại tướng quân dọc ngang yên ngựa năm xưa bị tiếng pháo đầu tiên của cách mạng văn hóa bắn gục.

Ngô Hàm viết kịch Hải Thụy, Mao Trạch Đông biết, Hồ Kiều Mộc đã nói với ông, ông còn bảo Hồ Kiều Mộc cố gắng động viên Ngô Hàm, để Ngô Hàm nói cho được tinh thần cùng dân đồng cam cộng khổ của Hải Thụy. Nhưng hôm nay, sau khi xem xong “Hải Thụy bãi quan”, Mao Trạch Đông lại có chút không vui. Cái chữ “bãi quan” quá nhức mắt, ngoài ra sao lại viết vào kịch bản sự việc “về vườn”, ở đây có chút mùi vị của “tam tự nhất bao” (câu nói tắt của “Tự chịu lỗ lãi, thị trường tự do, đất phần trăm và khoán sản phẩm đến hộ - Tự phụ doanh khuynh, tự do thị trường, tự lưu địa hòa bao sản đáo hộ - N.D). Cái án của Bành Đức Hoài do có vở kịch “Hải Thụy bãi quan” nên tính chất càng nghiêm trọng. Trong thời gian Hội nghị Bắc Đới Hà họp, vì phải chủ trì viết bài luận chiến giữa hai đảng Trung Xô nên Khang Sinh đã mấy lần đến gặp Mao Trạch Đông, trong khi trò chuyện cũng đã nhắc đến “Hải Thụy bãi quan”, Khang Sinh đề nghị tổ chức viết bài phê phán vở kịch này, Mao Trạch Đông lắc đầu một cách sâu xa khó hiểu. Khang Sinh lo lắng hỏi: “Tôi thấy có tình hình là một số người không bằng lòng với việc chống phái hữu ở Hội nghị Lư Sơn, muốn xử lại án Lư Sơn, hiện nay cơn gió xử lại án, cơn gió làm ăn riêng lẻ thổi rất gấp. Trước khi Đặng Tử Khôi đến Bắc Đới Hà, đã đến Trường Đảng Trung ương giảng một hồi, rõ ràng là đã chửi Đảng không có một chỗ nào đúng, cơn gió này có quan hệ với Bành Đức Hoài”. Mao Trạch Đông gật gật đầu nói: “Án của Bành Đức Hoài không thể sửa lại được, chống phái hữu không thể như cơn gió thoảng qua, chủ nghĩa cơ hội hữu khuynh ở Trung Quốc cứ đổi cái tên mà hay, gọi là Chủ nghĩa xét lại Trung Quốc”.

Mao Trạch Đông nói, án của người khác có thể sửa lại, nhưng án của Bành Đức Hoài thì không được. Trên thực tế Bành Đức Hoài đã trở thành tù nhân, liên tục bị “phái tạo phản” đánh đập, đày đọa, bức cung, phê phán đấu tố, đồng thời bị giam trong nhà lao, ngăn cách hẳn với bên ngoài. Mao Trạch Đông đã từng nói vấn đề của Bành Đức Hoài “hãy để cho lịch sử kết luận”. Cuối năm 1965, Bành Đức Hoài đã kết thúc, cuộc sống bị giam lỏng 6 năm ở công viên Ngô Gia đến Tứ Xuyên chủ trì công việc xây dựng ba tuyến, ông muốn làm một chút công việc cho nhân dân trong những năm còn lại của cuộc đời. Nhưng không lâu sau, cơn sóng dữ “đại cách mạng văn hóa” phút chốc đã nhấn chìm ông vào vực sâu tai họa.

3 giờ sáng ngày 24 tháng 12 năm 1966, cơn gió lạnh buốt xương ào ào thổi trên đường phố Thành Đô, một đám khách không mời mà đến ngồi trên chiếc xe gíp bỗng phanh két, dừng trước cổng số nhà 7 ngõ Vĩnh Hưng.

Đám khách không mời mà đến này từ Bắc Kinh tới. Chúng cãi nhau với vệ binh ở cổng, khăng khăng đòi xông vào cổng. Thư ký Kỳ Khôi Anh nghe tiếng, khoác áo đi ra, nhưng không ngăn nổi đám hồng vệ binh ngang ngược vô lý, trái lại còn bị đấm đá túi bụi.

Một ông lão gày gò từ trong nhà đi ra, vẫn còn chưa hỏi rõ có chuyện gì, thì đã bị đám hồng vệ binh Bắc Kinh vây kín. Chúng từ ngàn dặm xa xôi kéo đến Thành Đô chính là để bắt ông già này - Bành Đức Hoài!

Từ sau Hội nghị Lư Sơn năm 1959, Bành Đức Hoài mai danh ẩn tích, gần như bị mọi người quên bẵng. Bài viết dài “Bình “Hải Thụy bãi quan”” của Diêu Văn Nguyên nói: “Bành Đức Hoài chính là Hải Thụy”, phút chốc đẩy Bành Đức Hoài vào dòng xoáy của cuộc đấu tranh!

Giang Thanh không những muốn phê “Hải Thụy bãi quan” của Ngô Hàm, mà còn muốn đấu “Hải Thụy” sống - Bành Đức Hoài tả tơi tan tác!

Ngày 28 tháng 12 năm 1966, tại doanh trại của một đơn vị ở Ngũ Khỏa Tùng thuộc ngoại ô phía tây Bắc Kinh. Xe hơi chạy đến cửa một gian phòng trong doanh trại. Từ trên xe bước xuống một người mặc áo khoác dài màu xanh xám, ông đi vào trong phòng cởi áo khoác ôm đầu ngủ ngay.

Chợt từ trong túi áo khoác rơi ra một cuốn “sách quý màu đỏ”, chiến sĩ cảnh vệ rón rén nhặt quyển sách, mở ra xem, trên trang bìa giả ghi ba chữ quen thuộc hiện rõ trước mắt - Bành Đức Hoài.

Chiến sĩ cảnh vệ mỗi lần lấy cơm cho ông, nếu cơm có độn ngô khoai thì ông chỉ ăn ngô, khoai, sắn còn để lại cơm. Ăn còn thừa, ông đều đổ vào chiếc ca sắt tráng men đã bị sứt mẻ, bữa sau đun nóng lại để ăn. Chiếc ca sắt vừa dùng để múc nước súc miệng, uống nước, vừa dùng để làm nồi cơm. Ông thường cầm nó và nói với các chiến sĩ: “Bữa nay tôi có cơm rồi, không phải lấy nữa”.

Một chậu nước nóng, ông thường dùng mấy lần, trước tiên là rửa mặt, sau đó rửa chân, rồi giặt vạt chiếc áo vừa cởi ra.

Các chiến sĩ hỏi ông: “Vì sao ông chỉ ăn phần độn ngô, khoai?”. “Tôi không làm việc gì, ăn chỗ độn ngô khoai là tốt lắm rồi”, ông đáp.

Một hôm, một chiến sĩ cắt tóc cho ông, đã hỏi: “Này ông già (họ gọi Bành Đức Hoài như vậy), nghe nói trước đây ông to như Lâm Phó Chủ tịch, phải không?”

Ông đáp: “Ồ, không không, tôi không so được với ông ấy. Ông ấy giỏi hơn tôi nhiều”.

“Ông vẫn rất khiêm tốn, nói thì nói chứ làm sao ông ấy giỏi bằng ông được?”

“Ông ấy hơn tôi vì biết hô muôn năm!”

Mùa hè năm 1967, Bành Đức Hoài viết cho Lôi Văn, kế toán của Văn phòng xây dựng ba tuyến ở Tứ Xuyên, nơi ông đã từng công tác: “Đồng chí kế toán, mỗi tháng 18 đồng sinh hoạt phí vừa đủ nộp tiền ăn. Số độ kính mắt của tôi không đủ nữa, đọc sách không được, cần phải thay mắt kính khác, tôi cũng cần một chút xà phòng thuốc đánh răng, liệu có thể được tăng cho tôi mỗi tháng mấy đồng?”

Lôi Văn chợt thấy cay cay ở sống mũi. Nhưng chị lại không thể giúp gì được ông. Chị chỉ là một kế toán, không có cách gì thay đổi được những quy định có liên quan từ cấp trên. Cho đến bây giờ chị vẫn thấy áy náy và đau khổ vì điều này.

Bành Đức Hoài đành phải đi nhờ người khác giúp đỡ ông xin người cảnh vệ cũ của mình là Cành Hy Trân gửi sách cho ông. Cảnh Hy Trân đã gửi sách, nhưng sách lại không đến tay Bành Đức Hoài. Cháu gái của Bành Đức Hoài là Bành Mai Khôi cũng nhận được thư nhờ giúp đỡ của ông. Chị đã gửi cho ông một bó sách to và một chiếc máy thu thanh nhưng những thứ ấy có đi mà không có đến, bặt vô âm tín.

2. “Ngày mai phải lên bàn mổ. Hôm nay tôi muốn đi gặp Mao Chủ tịch!”

Mùa hè năm 1967, đại biểu cách mạng văn hóa Trung ương muốn đến thẩm vấn Bành Đức Hoài. Bành Đức Hoài nghe tin, vô cùng phấn khởi, ông sửa sang lại quần áo của mình ngay ngắn, rồi ngồi nghiêm chỉnh đợi đại biểu Trung ương đến. “Đại biểu” Trung ương mà ông mong trên thực tế là Vương Đại Tân tên cầm đầu phái tạo phản (một trong năm lãnh tụ lớn của Hồng vệ binh Bắc Kinh).

Đại biểu được Trung ương cử tới ào ào kéo đến, đẩy ngã Bành Đức Hoài vào góc tường đấm đá túi bụi. Sau khi đánh một trận, lại ra lệnh buộc ông trong một thời hạn phái thú nhận những vấn đề sau:

1. Quan hệ với Lưu Thiếu Kỳ, Đặng Tiểu Bình, Hạ Long.

2. Ở chiến trường Triều Tiên đã phản đối phương châm chiến lược của Mao Chủ tịch.

3. Mao Ngạn Anh rốt cuộc đã chết như thế nào?...

Bành Đức Hoài bị Hồng vệ binh “bắt” đưa từ vùng Tây Nam về Bắc Kinh, bị nhốt trong một doanh trại quân đội ở ngoại ô phía tây Bắc Kinh.

Chẳng có ai bầu bạn, ông là một tù nhân, có bệnh không được chữa, khắp người vừa bẩn vừa hôi, một chiếc quần lót mặc đến gần 3 tháng.

Sau khi tết Dương lịch năm 1972 qua đi, đột nhiên Bành Đức Hoài lặng lẽ, không nói không cười, cũng chẳng mắng chửi ai. Sắc mặt ông xanh vàng, mỗi ngày đi ngoài bốn năm lần, trước khi đi ngoài ông luôn lặp lại một câu: “Bụng không tốt phải nhanh”.

Về sau chuyển đến Trường Cán bộ Hành chính pháp luật, theo chỉ thị của Chu Ân Lai, ngày 16 tháng 3 năm 1972, các bác sĩ từ các bệnh viện lớn đã đến khám kiểm tra toàn diện cho “án phạm”, Bành Đức Hoài từ chối không khám, ông nói: “Tôi không khám, bây giờ tôi không còn làm việc nữa, là phản cách mạng, là giai cấp tư sản, là phần tử xét lại, khám bệnh làm gì!”. Càng nói càng xúc động.

Ngày hôm sau, bác sĩ đến phòng số 5, thuyết phục ông cho lấy máu, xét nghiệm máu kết quả bình thường. Trên thực tế tế bào ung thư đã và đang gặm nhấm dần sinh mạng của ông.

Ít lâu sau, tay phải ông bị đau dữ dội, mọc lên một cái u nhỏ; ông đi ngoài phân nhão, mất ngủ ngày càng nặng, hằng ngày một hai giờ sáng đã tỉnh và cứ mở mắt thức cho đến sáng ngày hôm sau.

Sau đó ông thường xuyên đi ngoài ra máu, bị ngất hai lần.

16 gờ ngày 10 tháng 4 năm 1973, Bành Đức Hoài đi ngoài một lần ra khoảng từ 800 đến 1000 cc máu, qua bác sĩ giám hộ kiểm tra, phát hiện ông bị bệnh trĩ ngoại, sau đó được xử lý cầm máu. Tổ chuyên án nghĩ đến chỉ thị của Chu Ân Lai về việc án phạm có bệnh có thể được nằm viện chữa trị, đã báo cáo lên trên về bệnh tình của Bành Đức Hoài, đề nghị đưa Bành Đức Hoài đến bệnh viện khám.

Tối hôm ấy, Bành Đức Hoài lại đi ngoài ra máu. Giám hộ liên hệ với bệnh viện Phụ Ngoại, bệnh viện không nhận. Liên hệ với bệnh viện Nhất Sư khu Vệ Thú lại bị từ chối. Cho mãi đến tối ngày thứ bảy khi ra nhiều máu, Bành Đức Hoài mới được đưa đến khám tại phòng khám số 9 của Bệnh viện Giải phóng quân tức Bệnh viện 301. Qua khám ở khoa nội và khoa ngoại xác định là ông bị ung thư trực tràng, đã ở giai đoạn cuối.

Con đường vật lộn với khổ đau đang sắp kết thúc, người tù vĩ đại sắp hạ tấm màn của cuộc đời!

Trong giờ phút ấy, ai dám đến để quan tâm tới số phận của ông, đem đến cho ông niềm an ủi cuối cùng?

6 năm trước, tháng 6 năm 1967, người cháu gái gọi Bành Đức Hoài bằng bác, Bành Mai Khôi đã từng được phép đưa quần áo thức ăn cho Bành Đức Hoài, nhưng ít lâu sau, lại bắt đầu cuộc đại phê phán Bành Đức Hoài trong cả nước. Bành Mai Khôi và các em trai em gái của chị trong những bài hồi ký đã viết, lúc ấy “anh chị em chúng tôi hầu như ai cũng bị thẩm tra, bị phê phán đấu tố”, “chúng tôi tiếp tục gửi đồ đạc cho ông, một lần, lại một lần... 3 năm, 5 năm đã qua rồi, mà chúng tôi vẫn không nhận được một tin tức gì của ông”, “Trong tình cảnh không còn cách nào nữa, chúng tôi đã nghĩ đến Thủ tướng Chu Ân Lai”.

Cuối năm 1972, Bành Mai Khôi lấy hết dũng khí và can đảm viết cho Chu Ân Lai một bức thư, hỏi thăm tung tích của bác.

Thư rơi vào tay ban chuyên án. Tổ chuyên án báo cáo lên trên: Bành Đức Hoài “qua nhiều năm được Đảng giáo dục” nhưng đến nay vẫn không nhận tội,... tạm thời chưa cho gặp người thân.

Ngày 17 tháng 4 năm 1973, Bành Đức Hoài được xác nhận là bị bệnh ung thư trực tràng ở giai đoạn cuối. Ngay tối hôm ấy, tổ chuyên án trong báo cáo gửi Trung ương về tình hình bệnh tật của Bành Đức Hoài mới nói: “Theo giấy chẩn đoán bệnh tình của Bành Đức Hoài thì nguyên nhân của đi ngoài ra máu là do khối u ung thư bị vỡ, khối u ở vách sau bên trái trực tràng, cách hậu môn 6-7 cm, khối u khoảng 5 cm, ở trung tâm có một vết loét, khối u khá lớn, đã ở vào giai đoạn cuối”.

Đêm ấy, trăng sắp lặn, mờ mờ ảo ảo, sắc mặt Bành Đức Hoài bạc phếch, ông nói với người chiến sĩ ngày đêm giám sát ông: “Tạm biệt”. Từ đó, ông kết thúc cuộc sống tù tội dài tới 6 năm 3 tháng lẻ 23 ngày, ra khỏi nơi tường cao song sắt, bước vào đoạn đường cuối cùng của cuộc đời.

Ngày hôm sau, Bành Đức Hoài nằm trên chiếc giường số 5, bệnh phòng 14, Bệnh viện 301. Đây là bệnh phòng một người. Tường vôi màu trắng, ga giường màu trắng, chỉ có cửa sổ từ trên xuống dưới đều dán giấy báo kín mít, u ám, sầu não. Cửa bệnh phòng trong và ngoài đều có lính gác. Theo chỉ thị của Chu Ân Lai thì đối với Bành Đức Hoài chỉ “bảo vệ ở ngoài để ở trong chữa bệnh”, nhưng không được tuân theo.

Sáng sớm ngày 21, y tá đến quét dọn, mở cánh cửa sổ, bệnh phòng chợt bừng sáng. Bành Đức Hoài nói với y tá: “Giúp tôi bóc hết giấy dán trên cửa sổ đi”. Y tá đáp: “Ông nói với chiến sĩ cảnh vệ”. Bành Đức Hoài bỗng nổi nóng đập bàn: “Tôi không phải là “145” (để giữ bí mật trong bệnh viện, không gọi tên là Bành Đức Hoài mà dùng số bệnh phòng và số giường, giống như đối với phạm nhân vậy), mà là Bành Đức Hoài ở Lư Sơn ấy! Đã vào nằm viện rồi, các người vẫn không yên tâm sao!? Tôi không ở cái phòng nguyệt bà này (ý chỉ phòng sản phụ che kín không để gió và ánh sáng)! Tôi muốn về ở nhà tù!”. Người lính gác nói, sau này có việc gì thì nói với tổ chuyên án. Bành Đức Hoài tức giận đập bàn càng mạnh hơn. Ông nhận ra, ông vẫn là kẻ tù tội, đã vào ở một phòng giam mới.

Tối ngày 22, Bệnh viện thông báo cho ông biết, theo bệnh tình thì cần phải mổ. Bành Đức Hoài đề xuất là muốn cấp trên cử người đến nói chuyện với ông và gặp mặt người cháu gái là Bành Mai Khôi.

Chiều hôm sau, hai người trong tổ chuyên án dẫn Bành Mai Khôi vào bệnh phòng. Bành Mai Khôi nhìn thấy bác chia ly đã 7 năm, và phải sống 6 năm ở trong tù bị đày đọa đau ốm nằm trên giường bệnh, trong lòng dâng trào nỗi chua sót, miệng há ra mà không sao nói được một tiếng nào. Bành Đức Hoài chìa tay run rẩy, nắm chặt lấy Bành Mai Khôi. Vì người của tổ chuyên án đứng ngay bên cạnh, Bành Mai Khôi không thể hỏi nhiều nói nhiều. Một lúc sau, với sự thúc giục của nhân viên tổ chuyên án, Bành Mai Khôi gạt lệ từ biệt bác. Bành Đức Hoài dặn: “Cháu về đi, sau này đừng đến thăm bác nữa, kẻo lại cản trở công tác”. Bành Mai Khôi đến thăm người bệnh mà như đến thăm người tù, Bành Đức Hoài sợ liên lụy đến cháu gái.

Chu Ân Lai được biết Bành Đức Hoài bị ung thư trực tràng ở giai đoạn cuối, vô cùng sốt ruột, đã chỉ thị cho Biện Tự Cường Chủ nhiệm phòng khám ở Trung Nam Hải đem chỉ thị của ông đến Bệnh viện 301 tìm hiểu bệnh tình của Bành Đức Hoài, hỏi xem: Vì sao đi ngoài ra máu đã hơn một năm mà không phát hiện ra? Trong thời gian hơn một năm đã khám bệnh bao nhiêu lần? Bác sĩ nào khám? Đồng thời hỏi Bành Đức Hoài có đồng ý mổ không?

Ngày 24, Bệnh viện họp trước khi mổ quyết định ngày 26 sẽ mổ. Buổi tối, Bành Đức Hoài từ chối mổ. Ngày 25, người của tổ chuyên án vội vàng đi tìm BànhMai Khôi, bảo chị đến động viên Bành Đức Hoài phẫu thuật. Bành Mai Khôi vừa hay bệnh tình trầm trọng của bác, nội tạng đều suy yếu. Đến bệnh phòng, thì thấy bác đang ngồi trên giường bệnh, hai môi mím chặt nhìn chăm chú vào tường nhà. Bành Mai Khôi nức nở: “Bác ơi!” Bành Đức Hoài lúc đầu nín thinh, chầm chậm nhìn quanh một lượt mới nói: “Bác không mổ đâu”. Bành Mai Khôi vừa định khuyên, Bành Đức Hoài quay đầu nói to với người của tổ chuyên án: “Trước khi mổ tôi yêu cầu được đi gặp Mao Chủ tịch! Tôi có việc muốn gặp Mao Chủ tịch! Ngày mai mổ, hôm nay tôi muốn đi gặp Mao Chủ tịch! Tôi muốn nói rõ ý kiến của tôi đối với các vấn đề...” càng nói càng xúc động, từ giường bước xuống xỏ giày đi ra cửa. Bác sĩ khuyên: “Không nên nóng nảy, chúng ta sẽ bàn dần dần”. Bành Đức Hoài phẩy tay: “Tôi sẽ đi, đi ngay bây giờ!” “Vấn đề làm rõ rồi sẽ mổ!” “Một đời cõng chảo đen, chịu cái tội không đâu, chết cũng không cam lòng!”.

Bành Đức Hoài đề xuất muốn gặp lãnh đạo bệnh viện, Phó Giám đốc bệnh viện và Phó Chính ủy Bệnh viện 301 cùng đến. Bành Đức Hoài trịnh trọng đề xuất: “1) Lùi ngày mổ, tôi có một tài liệu cần viết về xây dựng ba tuyến và vấn đề phương châm phòng ngự chiến lược, tôi muốn nhân lúc đầu óc còn tỉnh táo trước khi mổ để viết; 2) Tối nay các anh gọi điện thoại liên hệ để Chủ tịch và Thủ tướng tiếp kiến tôi”. Những người lãnh đạo bệnh viện đồng ý thay ông phản ánh yêu cầu và kiên trì việc mổ, sau đó cùng nhân viên chuyên án cố ý ra ngoài, để lại một mình Bành Mai Khôi.

Bành Mai Khôi dắt bác ngồi vào ghế tựa, Bành Đức Hoài hỏi cô cháu gái làm bác sĩ: “Mai Khôi, bệnh của bác chỉ có thể mổ thôi ư?” “Vâng, mổ là biện pháp tốt nhất”. Bành Mai Khôi lại nói ý kiến của mình: “Bác có thể đi gặp Mao Chủ tịch được không? Bây giờ bác phải cùng với các bác sĩ, tranh thủ sống thêm ít năm nữa, chẳng có một chút gì xấu cả, bác cứ làm như vậy đi”. Bành Đức Hoài nín lặng, nghe Bành Mai Khôi nói: “Bác ạ, bác bình tĩnh lại một chút, việc gì cũng không thể giải quyết ngay trong một lúc, bệnh của bác không thể để lâu, mổ sớm sẽ có lợi!”.

Bành Đức Hoài im lặng, một lúc sau ông nhìn Bành Mai Khôi: “Vậy thì bác sẽ mổ”.

7 giờ 15 phút ngày 26, ca mổ bắt đầu. Bác sĩ Lục Duy Thiện Chủ nhiệm khoa ngoại bệnh viện 301 mổ chính. Chụp cắt lớp xác định là u ác phải cắt bỏ hoàn toàn, đồng thời kết tràng tạo lỗ sông.

1 giờ 40 chiều, ca mổ hoàn tất.

Bành Đức Hoài tỉnh dậy trên giường bệnh, câu nói đầu tiên thật thê thảm: “Tôi thành một người tàn phế rồi!”.

3. Kết thúc cuộc đời trong tiếng gào

Do suy nhược sau khi mổ, tâm trọng tồi tệ, cố gắng của các bác sĩ không ngăn được tế bào ung thư nhanh chóng lan rộng.

Tổ chuyên án nói Bành Đức Hoài “thường phóng độc”, nên không cho cháu gái thăm nom thường xuyên. Sự chăm sóc của y tá đối với Bành Đức Hoài không thể bằng các bệnh nhân khác. Bành Đức Hoài nằm trên giường bệnh đọc sách, để chống lại sự giày vò về tinh thần và thể xác.

Từ năm 1973, dọn đến Trường Cán bộ Hành chính pháp luật, “án phạm” được phép nhờ giám hộ mua giúp một chút thực phẩm, sách báo và đồ dùng. Trong số 25 người bị tù, ông là người mua đồ ăn ít nhất và mua sách báo nhiều nhất. Ông nói nếu có sách mới thì mua cho tôi. Ông đọc “Mác - Ăng-ghen tuyển tập”, đọc “Sử ký”, đọc hết “Sử ký”, lại muốn đọc “Tùy thư”, “Đường thư”, muốn mua cả Nhị Thập tứ sử về để đọc.

Đọc sách cũng không thể làm dịu yên được sự phẫn nộ trong lòng. Một lần, mua về một cuốn sách nhỏ “Chúng ta đang tiến lên”. Trong sách đã gọi tên chỉ họ mắng Bành Đức Hoài. Bành Đức Hoài lật giở xem, rồi gấp lại, bực tức nói: “Bất chấp sự thật, không điều tra viết bừa”.

Nửa năm trôi qua, vết thương của ông vẫn tấy đỏ. Ngày 24 tháng 10, chụp phim kiểm tra tế bào ung thư đã lan rộng đến phổi. Ngày 19 tháng 11, bắt đầu trị liệu bằng hóa học.

Trị liệu hóa học được hơn một tháng, phản ứng ngày càng nghiêm trọng, nôn mửa, ra mồ hôi, đi ngoài từ nhão thành nước, Bành Đức Hoài đứng ngồi không yên, tâm trạng rối loạn. Bác sĩ quyết định ngừng truyền dịch, Bành Đức Hoài bảo: “Cứ truyền đi, có thể rút ra bài học kinh nghiệm”.

Tết Dương lịch năm 1974, Bành Đức Hoài nằm trên giường bệnh. Không một người đến thăm, ông lẩm bẩm một mình: “Lại một năm nữa trôi qua”. “Đây là năm cuối cùng rồi!” Ông dự cảm rằng năm nay sẽ là điểm cuối cùng của cuộc đời ông.

“Nhân dân nhật báo” số tết đưa đến tay ông, ông cầm đọc, lời chúc tết Dương lịch lại là “đại phê phán”, lại chỉ đích danh Bành Đức Hoài. Ông vứt tờ báo, tức giận thở gấp.

Tế bào ung thư nhanh chóng lan rộng ra khắp người, nên phải trị liệu hóa học lần thứ hai, Bành Đức Hoài liệt nửa người, sinh hoạt không thể tự làm được nữa. Tổ chuyên án cho phép các cháu trai cháu gái của Bành Đức Hoài được đến thăm vào ngày chủ nhật. Bành Mai Khôi, Bành Chính Tường, Bành Khang Bạch và Bành Cương, trong bài “Hồi ức đẫm nước mắt” đã viết: khi chúng tôi đến thăm ông, ông dùng hết sức lực mà cũng không ngồi dậy được, ông nằm trên giường kêu lên một cách đau đớn: “Làm sao đây? Tôi bị liệt rồi, tự mình không lo liệu được cho mình nữa rồi, nhưng án của tôi vẫn chưa được làm rõ ràng!” Bành Đức Hoài dặn dò các cháu: “Sau khi bác chết, hãy chôn tro xương của bác xuống đất, bên trên trồng một cây ăn quả, tro xương có thể làm phân bón”. Ông mãi mãi không bao giờ quên nhân dân, những người đã nuôi dưỡng ông.

Theo yêu cầu của bác sĩ, giấy dán trên cửa sổ bệnh phòng được bóc đi một nửa, Bành Đức Hoài có thể nhìn thấy ánh sáng mặt trời. Theo yêu cầu của bác sĩ, họ cho phép ông ra phơi nắng, nhưng phải trong thời gian chỉ định, đến ngồi ban công nào cũng được chỉ định, ra vào vẫn phải tránh gặp mặt những bệnh nhân khác. Tóm lại, buộc ông phải cách biệt với thế gian.

Bệnh phòng 14 là bệnh phòng cán bộ cao cấp của Bệnh viện 301. Mấy vị tướng cũ nằm viện ở đây phát hiện thấy anh Bành nằm trong bệnh phòng số 5 bị canh gác phong tỏa nghiêm ngặt, trong lòng họ thấy xúc động vô cùng: Anh Bành ở đây! Anh ấy ra sao? Có đến thăm anh ấy được không? Có người từ dưới lầu lén nhìn khi ông ra ban công phơi nắng; Thượng tướng Lý Tụ Khuê đã từng cùng ông tham gia cuộc khởi nghĩa Bình Giang đã giả vờ đi nhầm chỗ xông vào phòng để được nhìn thấy ông, để được an ủi và chào ông bằng ánh mắt.

Tháng 2 năm 1974, ngón tay bên phải của Bành Đức Hoài lại bắt đầu đau nhức, tiếp đó là vết mổ bị đau rồi vai phải cũng đau, sự đau đớn dữ dội giày vò, ông lăn lộn trên giường mồ hôi vã ra như tắm.

Bị đau đớn dữ dội giày vò, đến tháng 6 năm 1974, ông gầy tọp hẳn đi, bắt đầu mê sảng. “Buổi tối không hửng sáng, ban ngày không sẩm tối”, người lính gác ghi lại, ông nói câu ấy hết lần này đến làn khác. Ông muốn bắt tay y tá, nhưng y tá không chìa tay, ông muốn bắt tay chiến sĩ, nhưng chiến sĩ cũng không chìa tay, ông nói: “Xin từ biệt!”.

Ông không còn bất cứ một ràng buộc nào nữa, trên giường bệnh ông lấy tất cả sức lực toàn thân bật ra tiếng kêu: “Tôi không thông đồng với nước ngoài!” “Hãy đem bức thư của tôi viết ra mà xem, rốt cuộc có phải là công kích hay không?”

Tháng 10 năm 1974, Bành Đức Hoài ở trong tình trạng thường xuyên bị hôn mê, chỉ dựa vào truyền dịch để duy trì sự sống.

Một hôm, ông tỉnh lại, ông nói rành rọt với Bành Mai Khôi: “Sau khi bác chết, đưa tro xương của bác về quê, đừng nói với người ta, đừng làm phiền người ta, các cháu đem chôn nó đi, trên mặt trồng một cây táo, để bác báo đáp mảnh đất quê hương lần cuối cùng, báo đáp bà con thân thuộc”. Ông chỉ vào cửa sổ bị dán kín bằng giấy đen, huơ huơ cánh tay khẳng khiu như cành củi khô gào lên: “Xé đi! Xé đi!” Nhân viên chuyên án không thèm để ý đến yêu cầu cuối cùng ấy của ông, ông thét lên giận dữ: “TM... TM...”.

Ông không giãy nổi nữa, vì toàn thân ông đã bị liệt, ông đành phải dùng hàm răng của ông cắn chặt vào góc chăn, dùng bàn tay vẫn còn hoạt động được xé chiếc chăn cho đến nát, xé đến khi hàm răng ông tóe máu, đôi môi rách toạc, xé cho đến khi tinh lực trong ông khô kiệt mới thôi.

8 năm trời, ông đơn thương độc mã chiến đấu trên một chiến trường đặc biệt, giữ vững chân lý, giữ vững diện mạo vốn có của lịch sử, với tinh thần dũng cảm không sợ hãi dám nói, dám tức giận, dám chửi, chính khí lẫm liệt, xem cái chết như không. Cá tính rõ rệt của ông đã để lại một sắc màu nồng đậm trên tấn bi kịch chính trị trong lịch sử hiện đại Trung Quốc, lịch sử sẽ mãi mãi còn vang vọng tiếng thét cuối cùng của ông!

2

Vì nhờ vả Lâm Bưu, Mao Trạch Đông nhẫn tâm biến La cao thành thấp

Bịa ra cuộc “Binh biến Tháng Hai”, Khang Sinh từ phía sau đâm chết “Thần Long”

1. Lâm Bưu gãi vào chỗ đau của Mao Trạch Đông

Từ trước khi “đại cách mạng văn hóa” bùng nổ, Lâm Bưu đã không bằng lòng với La Thụy Khanh: ông không hành sự theo màu mắt của Lâm Bưu, nhưng lại thường được Mao Trạch Đông khen ngợi. Từ cuối năm 1965, Lâm Bưu đã bí mật mưu tính với Diệp Quần và Ngô Pháp Hiến, tạo ra các loại tài liệu giả, muốn đưa La Thụy Khanh vào chỗ chết.

Bây giờ Mao Trạch Đông đã bắt đầu phát động “cuộc đại cách mạng văn hóa” nói theo lời của ông ta: “Chính trị trong giờ phút then chốt, phải dựa vào thực lực quân sự để nói chuyện”. Chính “giờ phút then chốt” ấy, Mao Trạch Đông phải nhờ vả Lâm Bưu, ngoài việc tỏ rõ lòng trung thành và quyết tâm ra, Lâm Bưu không để lỡ thời cơ nêu ra “khó khăn”.

“La Thụy Khanh, con người này...” Lâm Bưu đã suy nghĩ trù tính từ lâu, mưu kế đã vạch sẵn, nhưng lại vẫn làm ra vẻ do dự, ấm ức, “không thể bảo đảm con người này nghe lời”. Ông ta luôn muốn cướp quyền của tôi, trong quân đội làm riêng một kiểu, người mà tôi không yên tâm nhất là ông ta”.

“Ờ?” Mao Trạch Đông sau sự ngạc nhiên không tỏ thái độ ngay...

Mao Trạch Đông lim dim cặp mắt, ánh mắt mơ màng dần dần đọng lại thành một điểm, lướt qua những chữ nhỏ phía sau bài viết, đó là bài bình “Phu xe” của Phùng Mộng Long:

Từ xưa đến nay các nước cát cứ, như Lý Trì, Vương Kiến, Mạnh Tri Tường đều thừa dịp nó không làm gì được, lấy trộm miệng thịt mà ăn.

Lâm Bưu không phải là không muốn lấy trộm miếng thịt sao? Ông ta nói rất có mức độ và giới hạn, không nói La Thụy Khanh muốn cướp quyền của Mao Trạch Đông cũng không nói là Mao Trạch Đông không yên tâm về La Thụy Khanh, ông ta chỉ nói La Thụy Khanh muốn cướp quyền của ông ta, đã làm cho ông ta không yên tâm nhất.

Điều này có nghĩa là hỏi Mao Trạch Đông: Có thể vì tôi mà chịu đau cắt bỏ hay không?

Đối với Mao Trạch Đông mà nói, nếu nói ông không tin La Thụy Khanh, thì trong toàn Đảng sẽ chẳng còn một ai đáng tin nữa. Nói về quan hệ cá nhân, ông tin sự trung thành của La Thụy Khanh hơn tin Lâm Bưu, thậm chí hơn cả tin Giang Thanh; nhưng là lực lượng chính trị và quân sự đảm bảo cho “đại cách mạng văn hóa” giành thắng lợi thì ông tin Lâm Bưu hơn tin La Thụy Khanh.

“Sói tự cắn mông”. Lâm Bưu ghê gớm hơn, cái mà ông ta muốn là thịt ở trong lòng.

Phút chốc, Mao Trạch Đông đã nghĩ ngay đến “Hàn Tín”, đôi chân trần lộ ra khỏi chăn nhẹ nhàng cựa quậy, rồi như bị ai đá một cái vội rút vào trong chăn.

Lưu Bang liên tục thua trận và bị vây hãm, Hàn Tín không động binh, bảo đất Tề chưa yên bình, muốn giả danh hiệu của Tề vương để thu phục nhân tâm. Lưu Bang chửi bới, bị Trương Lương đá vào chân, phút chốc hiểu ra, nhân đó đổi giọng: Đã làm thì làm Tề vương thật, làm Tề vương giả làm gì?

Để đánh bại Hạng Vũ, Lưu Bang đã thực phong cho Hàn Tín làm Tề vương.

Ba mươi lăm năm trước Lâm Bưu đã từng được là “Hàn Tín”, lúc ấy vì mưu lược của ông ta hơn người, đánh trận rất hay, nay thực sự thành “Hàn Tín”, ông ta không giống như La Thụy Khanh ở chỗ sự cố gắng và trung thành của La Thụy Khanh không kể tiền bạc, còn sự trung thành và cố gắng của ông ta đều cần có thù lao. Nửa đời “trên lưng ngựa giành thiên hạ”, Mao Trạch Đông là thống soái thưởng phạt nghiêm minh. Lâm Bưu có công lao rất lớn, Mao Trạch Đông thưởng cho ông ta cũng khác thường. Lâm Bưu bị thương nặng ở trận Bình Hình Quan, Mao Trạch Đông cưỡi ngựa đi hơn ba mươi dặm đến thăm; Lâm Bưu từ Liên Xô chữa bệnh trở về, Mao Trạch Đông đi xa mười dặm để đón, lại tổ chức mít tinh long trọng chào đón ở lễ đường Trung ương, cho Lâm Bưu được nhận “sự đón tiếp của nhiều người đứng ở hai bên đường”. Thời Tam Quốc, Ngô vương Tôn quyền đã từng cởi áo bào trên người khoác lên người Chu Thái vì có công bảo vệ xa giá, đây là sự khen thưởng cao nhất của quân vương đối với thần tử từ xưa tới nay. Mao Trạch Đông trong Đại hội Đảng khóa 8, đã bỏ phiếu bầu chủ tịch Đảng vốn thuộc về mình cho Lâm Bưu, cử chỉ này còn hơn cả Tôn Quyền cởi long bào. Sau khi Lâm Bưu chủ trì công tác của Quân uỷ Trung ương, Mao Trạch Đông đã viết thư riêng cho Hạ Long chỉ rõ: “Công tác chính trị tư tưởng và công tác quân sự của quân giải phóng, sau khi thông qua việc đồng chí Lâm Bưu đề xuất bốn nhất, tác phong Tam Bát (ba kỷ luật lớn và tám điều chú ý - N.D), so với trước đây đã có tiến bộ rất lớn, cụ thể hóa hơn và lý luận hóa hơn. “Không còn nghi ngờ gì nữa chính là bảo với Hạ Long rằng: Lâm Bưu có mặt hay vắng mặt, công tác của Quân ủy đều không thể xa rời khuôn mẫu của Lâm Bưu. Cùng lúc viết thư cho Hạ Long, Mao Trạch Đông cũng viết thư cho Lâm Bưu, quan tâm tới ông ta, nhắc ông ta cần “có hướng dưỡng bệnh”, đồng thời viết tặng “Quy Tuy Thọ” của Tào Tháo: “Con ngựa hay tuy đã già nằm bên máng cỏ nhưng chí vẫn ở ngoài ngàn dặm, tráng sĩ về già chí khí vẫn không một chút phôi phai...”

Những niềm vinh dự đặc biệt như vậy, còn chưa nói tới việc mời Lâm Bưu tham gia Bộ Chính trị, đích thân nêu tên chọn ông ta làm Phó Chủ tịch Đảng, Phó Chủ tịch thứ nhất Quân ủy Trung ương, bổ nhiệm làm Bộ trưởng Quốc phòng... Nhưng, Lâm Bưu vẫn chưa thỏa mãn, còn muốn “cắn mông của nó”. Không, ông ta muốn Mao Trạch Đông phải cắt khúc ruột mình!

2. Vì muốn trừ ma phải mượn uy Chung Quỳ

Trên thực tế, chính vào năm 1965, khi Lâm Bưu bắt đầu nhanh chóng leo lên đến đỉnh cao nhất của quyền lực chính trị Trung Quốc, ông ta đã để lại trong lòng Mao Trạch Đông một bóng đen dài khiến người ta không rét mà run. Lâm Bưu lên càng cao, thì bóng đen ấy càng dài càng đậm. Năm 1966, sau khi xem bài nói chuyện ngày 16 tháng 5 xong, Mao Trạch Đông đã viết thư cho Giang Thanh gọi Lâm Bưu là “vì muốn trừ ma, phải mượn Chung Quỳ”, bày tỏ sự “bất an, bất ổn” ẩn kín trong lòng. Năm 1967, Mao Trạch Đông lại đi thị sát ở vùng Nam Bắc Trường Giang, ông đã chỉ vào “Bốn cái vĩ đại” hỏi: “Ai phong cho tôi bốn cái chức quan này?”. Còn nói với Dương Thành Vũ quyền Tổng Tham mưu trưởng và một số người rằng: “Khỏe mạnh mãi mãi cái gì, lẽ nào lại có người không chết?” Còn “khoẻ mạnh mãi mãi” chính là món hàng chuyên dụng của Lâm Bưu.

Có rất nhiều sự thực chứng tỏ Mao Trạch Đông không vừa lòng, lo ngại và cảnh giác đề phòng đối với Lâm Bưu chính là bắt đầu từ việc Lâm Bưu yêu cầu hạ bệ La Thụy Khanh, mà không phải là Hội nghị toàn thể Ban chấp hành Trung ương lần thứ 2 khóa 9 họp ở Lư Sơn, Lâm Bưu muốn làm Chủ tịch Nhà nước.

Nhưng, trong vấn đề La Thụy Khanh, Mao Trạch Đông giống như Lưu Bang phải đối mặt với việc Hàn Tín xin phong làm Tề vương, không thể không làm trái với lòng mình để Lâm Bưu được vừa ý. Những người chịu khó đọc sách sử có thể phát hiện. Sức mạnh có thể buộc Mao Trạch Đông phải làm trái với lòng mình hết lần này đến lần khác không nhiều, một là “tình thế”, hai là Lâm Bưu. Hồi ấy, giây phút mà người vệ sĩ nhìn thấy mắt Mao Trạch Đông nhắm lại giận dữ vứt cuốn “Liêu trai chí dị”, làm anh ta sợ giật nảy mình. Do tâm trạng hoang mang, Mao Trạch Đông đã dùng lực rất mạnh, cuốn sách nảy lên rồi rơi xuống giường. Vệ sĩ vội nhảy một bước tới đỡ được.

Chính giờ phút ấy, số phận của La Thụy Khanh, rồi sau này đến số phận của Hạ Long đã được quyết định mà không sao cứu văn nổi... Sự vu cáo, bịa đặt và gièm pha nghiêm trọng như những chậu nước bẩn đổ vào vị tướng quân đã từng thập tử nhất sinh, thương tích đầy người trong vô số cuộc chiến đấu để sáng lập nên nước Cộng hòa. Có miệng mà khó cãi, sự oan khuất và đau đớn vì bị hãm hại ngầm mà không có cách gì đánh trả đã làm cho tướng quân khó tự kiềm chế. Trong Hội nghị Thượng Hải, Lâm Bưu đã đánh đổ được La Thụy Khanh, trong lòng rất đắc ý.

Mưu kế của Ngô Pháp Hiến là đẩy La Thụy Khanh vào cái xã hội mà đấu tố bắt bớ đã thành nếp muốn lợi dụng nếp xấu này để đầy đọa hành hạ La Thụy Khanh cho đến chết. Cứ như vậy phê đấu luân phiên, xỉ nhục về nhân cách, đày đọa về thể xác, một sự đối xử mà con người không thể nào chịu nổi.

Mưa to gió lớn, càng làm cho La Thụy Khanh kiên định lòng tin đấu tranh dẻo dai với kẻ thù mang những cuốn sổ đỏ. “Phải sống” mới có thể làm cho nhân dân “hiểu được lòng ta”, mới có thể nhìn thấy mặt trời sau khi xua tan những “đám mây che phủ bầu trời”. Đã có kẻ chờ mong ông chết nhanh, La Thụy Khanh càng phát hiện ra rằng sinh mệnh của ông có ý nghĩa.

Vì mục đích này, tháng 6 năm 1968, La Thụy Khanh yêu cầu mổ đùi. Ngày 3 tháng 8, tổ chuyên án La Thụy Khanh đã báo cáo yêu cầu này lên 5 người. Giang Thanh, Diệp Quần, Trần Bá Đạt, Hoàng Vĩnh Thắng, Ngô Pháp Hiến. Từng cái vòng tròn được khuyên lại, nhưng đến Diệp Quần thì tình hình đột biến. Buổi sáng ngày 4 tháng 8, Diệp Quần gọi điện thoại cho Ngô Pháp Hiến, truyền đạt bằng giọng nói hung ác: “Vấn đề mổ của La Thụy Khanh, Lâm Bưu không đồng ý, phải trì hoãn việc tiến hành. Lâm Bưu bảo, hiện nay chưa tìm ra tài liệu gì ở La Thụy Khanh nên phải nắm chắc việc thẩm vấn và đấu tranh, tìm cho ra tài liệu... Nếu sau khi phẫu thuật không tốt thì tài liệu gì cũng không thể viết ra được. Lúc nào phẫu thuật sẽ tính sau”.

Sự kêu gào của vợ chồng Lâm Bưu, Diệp Quần chứng minh La Thụy Khanh không chịu nhượng bộ bọn gian tặc một chút nào. “Chưa tìm ra tài liệu gì” trở thành nỗi lo âu của chúng.

Diệp Quần đã chuyển tới Hoàng Vĩnh Thắng, Ngô Pháp Hiến tâm trạng bức bách của Lâm Bưu, Lâm Bưu nói là: “Phải nắm chắc tội trạng chủ yếu của phần tử phản cách mạng với tội ác tày trời La Thụy Khanh, muốn tổ chuyên án La Thụy Khanh nắm chắc tội trạng này để tiến hành đấu tranh thẩm vấn La Thụy Khanh. Phải chú ý La Thụy Khanh là một phần tử vô cùng xảo quyệt mấy năm qua vẫn không nhận sai, không bộc lộ tài liệu gì, cực kỳ hiểm ác. Vấn đề La Thụy Khanh yêu cầu phẫu thuật, không thể phê chuẩn, phải trì hoãn, sau này sẽ tính”.

Lâm Bưu đã nghiến răng nói những lời ấy. Không đánh đổ La Thụy Khanh thì ngôi báu của Lâm Bưu không thể không bị uy hiếp nghiêm trọng.

Thật đáng quý! Xương sát hồn trung! Trước mặt Lâm Bưu và đồng bọn, La Thụy Khanh “vẫn không nhận sai”. Tướng quân là một khúc xương cứng, chúng không gặm nổi.

Chủ nghĩa phát xít nắm chính quyền, chủ nghĩa nhân đạo không còn gì. Trì hoãn mổ là một sự đày đọa, cũng là một sự uy hiếp.

Vết thương bên chân trái của ông mưng mủ không khỏi: “Mi nói đi, mi tiếm đoạt quân đội, chống Đảng, mi tổ chức tập đoàn chống Đảng, mi câu kết với đặc vụ, nói rồi, sẽ cho ngươi chữa chân, sẽ cho ngươi dễ chịu”.

La Thụy Khanh dùng im lặng thay cho trả lời.

Một ngày 24 tiếng, lôi ông ra, kéo ông vào luân xa chiến (nhiều người thay nhau đánh - N.D), tinh thần chiến (đánh bằng tinh thần - ND) đều dùng cả. Sức khỏe ngày càng suy giảm, sốt cao, nửa đêm ông kéo lê đôi chân lần theo tường vách đi đại tiện, người trông coi bực mình vì động tác chậm chạp lại đẩy ông ngã lăn trên đống bùn làm xương đùi bị gãy.

Không thể không mổ, trên bàn mổ, xương đùi vốn có thể nối được nhưng lại bị cắt đi, thế là chân trái của La Thụy Khanh mất đi khả năng lắp chân giả. Lũ ma qủy sợ hãi ông đứng lên với tư thế của người khổng lồ biết dường nào!

Cuối năm 1973, Mao Trạch Đông đã nói một câu ngụ ý sâu xa rằng, vấn đề La Thụy Khanh, tôi đã nghe một phía ở Lâm Bưu, đã làm sai, phải xử lại án này. Về sau, án đã được xử lại, vì lịch sử luôn công bằng. Nhưng từ đó La Thụy Khanh không đứng lên được nữa. La Thụy Khanh mãi mãi chỉ có thể ngồi trên chiếc xe lăn để hoạt động.

Ngày 9 tháng 9 năm 1976, khi tin Mao Trạch Đông qua đời truyền đi, La Thụy Khanh đã khóc nức nở. Ông bất chấp mọi ngăn cản và trở ngại, vội vàng về Bắc Kinh, dùng đôi chân gãy đang còn chảy máu chảy mủ đỡ tấm thân bệnh tật, đứng nghiêm hơn một tiếng đồng hồ trước di thể của Mao Trạch Đông, khóc nức nở như đứa trẻ, khiến ma quỷ cũng phải đau buồn...

3. Nhìn chòng chọc vào miếng “thịt rồng”

Từ cuối năm 1965 đến tháng 5 năm 1966, Mao Trạch Đông đặc biệt chú ý đến việc phòng ngừa chính biến phản cách mạng, đã dùng rất nhiều biện pháp. Sau khi vấn đề La Thụy Khanh xảy ra, Mao Trạch Đông đã nói đến vấn đề này, rồi sau khi Bành Chân đưa ra đề cương báo cáo tháng hai, Mao Trạch Đông lại tìm người để bàn vấn đề điều binh khiển tướng, phòng ngừa chính biến phản cách mạng, tiến hành bố trí lực lượng ở các trạm điện đài đài phát thanh, hệ thống quân đội, công an. Mao Trạch Đông đã tìm ai để bàn vấn đề phòng ngừa chính biến, Lâm Bưu không nói. Nhưng muốn điều binh khiển tướng, thì không thể thiếu Lâm Bưu, Lâm Bưu cũng vui mừng nhân cơ hội này, cài nhưng thân tín của mình vào các ngành quan trọng.

Để tạo nên nỗi hoảng sợ về một cuộc chính biến đang đến gần, nhằm tiến đến việc cướp quyền trong lúc loạn lạc, trong bài nói chuyện lần này, Lâm Bưu đã lần lượt điểm lại một số cuộc chính biến, nào là “Chính biến ở cửa Huyền Vũ”, “Loạn bát vương”, “Chính biến ở cầu Ngự Hà”, “Ung Chính mưu đoạt ngôi vua” v.v... và v.v…, giống hệt một kẻ theo chủ nghĩa chính biến, ý của Lâm Bưu chẳng qua là dùng chính biến để dọa Mao Trạch Đông, để ông giao nhiều quyền hơn về quân sự cho mình, đánh đổ sáu nguyên soái: Trần Nghị, Lưu Bá Thừa, Từ Hướng Tiền, Nhiếp Vinh Trăn, Hạ Long, Diệp Kiếm Anh.

Quỷ kế của Lâm Bưu không đến nỗi mất công không. La Thụy Khanh, Dương Thượng Côn, Lục Định Nhất, Bành Chân vì chia nắm quyền lớn ở bốn ngành quan trọng Bộ Tổng tham mưu. Văn phòng Trung ương, Ban Tuyên truyền Trung ương Đảng và Thủ đô đã bị đánh đổ. Quỷ kế của Lâm Bưu bước đầu đạt mục đích, tiếp sau đó liền thò tay vào chỗ sáu vị nguyên soái trong Quân ủy. Nhưng sáu người này đều là khai quốc công thần, chức cao công lắm, Lâm Bưu khó có thể ra tay.

Nhưng ngày ấy, cuối cùng đã đến, đó là do Lâm Bưu sắp đặt, Diệp Quần vận dụng cụ thể những thủ đoạn độc ác, có thể nói là đã tạo nên một chương sử đặc biệt hãm hại kẻ trung thần.

Trung tuần tháng 8 năm 1966, Lâm Bưu ngồi ở phòng Chiết Giang trong Đại lễ đường Nhân dân. Buổi sáng hôm ấy, ông ta gọi Ngô Pháp Hiến đến nói chuyện về tình hình Hội nghị toàn thể Đảng ủy Không quân, mở đầu ông ta đã chấn chỉnh: “Hội nghị này của các anh, Hạ Long đã nhúng tay rồi. Chỗ nào Hạ Long cũng nhúng tay, Bộ Tổng Tham mưu, Hải Quân, Không quân, Học viện Chính trị đều nhúng tay”. Còn nói: “Không quân là một miếng thịt béo bở, ai cũng muốn ăn. Hạ Long cử người đến muốn đoạt quyền của anh, anh phải cảnh giác và đề phòng”.

Từ 1966 đến 1969, Lâm Bưu, Diệp Quần, Ngô Pháp Hiến, Lý Tác Bằng phối hợp với nhau, chụp cho Hạ Long vô số mũ, còn tội danh thì kể không hết. “Đại thổ phỉ”, “Đại quân phiệt”, “Đầu hàng địch”, “Tay trong của những hoạt động cướp quyền quân sự”, “không biết đã giết trao nhiêu người”, “sợi chỉ đen do Hạ Long cầm đầu”, “bom hẹn giờ”, “thông đồng với nước ngoài”, “làm chính biến phản cách mạng”, “theo dõi Mao Chủ tịch ở Thượng Hải” v.v... và v.v... Quả là đã tìm hết cách.

4. Mượn dao giết người

Diệp Quần núp trong góc gối chờ đợi thời cơ và phương pháp đánh đổ Hạ Long. Bà ta quyết định dùng “kế mượn dao giết người”.

Một hôm, Diệp Quần ra khỏi phòng thư ký, mắt chợt sáng lên. Bà ta nhìn thấy một người cao lớn từ sau tấm bình phong vẽ hình “chim công khai bình” đi ra.

“Anh Tống, vẫn chưa về à?” Diệp Quần niềm nở bước tới: “Anh vất vả quá, Anh làm việc như vậy rất có trách nhiệm, đồng chí Lâm Bưu và tôi rất cảm ơn anh...”.

Người đến là Trưởng phòng Cảnh vệ Văn phòng Quân ủy Tống Trị Quốc. Anh ta với tư cách là Trưởng phòng cảnh vệ, có trách nhiệm trực tiếp về sự an toàn của các thủ trưởng, đặc biệt là đối với Lâm Bưu, cho nên thường đến nơi ở của các thủ trưởng thuộc Quân ủy để xem xét, kiểm tra công tác cảnh vệ, cũng thường đến Đại lễ đường Nhân dân (Hội trường Quốc hội - N.D.) và đến trò chuyện với các cảnh vệ ở các phòng phía Tây.

Diệp Quần quả là có tài, có thể làm cho người ta sợ, cũng có thể làm cho người ta yêu, đặc biệt là cùng với những người không có quan hệ lợi hại, nhưng lại thường có sự qua lại. Bà ta có thể niềm nở sởi lởi, làm cho anh cảm động, cam lòng tận lực vì bà ta. Ví dụ như Tống Trị Quốc, mỗi lần gặp, bà ta đều niềm nở chào hỏi, có lúc còn “quan tâm” vồn vã hỏi han, làm Trưởng phòng Tống Trị Quốc rất cảm động.

Diệp Quần hiểu, “kẻ sĩ sẽ chết vì người tri kỷ”. Trong lịch sử chính trị ở Trung Quốc, ví dụ nhiều không kể xiết. Rất nhiều người là thủ trưởng nhưng rất “keo kiệt”, ngay vẻ mặt tươi cười, mấy tiếng chào hỏi cũng không chịu ban cho người dưới.

Sau sự quan tâm hỏi han ân cần, nét cười biến mất, thay vào đó là sắc mặt nghiêm nghị. Theo khuôn mẫu trò chuyện ở thời đại ấy, là nói về tình hình đấu tranh giai cấp, trước tiên là quốc tế sau đến trong nước rồi liên hệ thực tế, chuyển sang chuyện trước mắt, gợi ý Tống Trị Quốc là phải xóa bỏ sự sùng bái, nắm chắc chiều hướng mới trong đấu tranh giai cấp.

“Tư tưởng Mao Trạch Đông là kính hiển vi, chỉ cần dùng quan điểm giai cấp để quan sát xã hội, quan sát thế giới, quan sát chung quanh chúng ta thì sẽ thấy được cặn kẽ, thông qua hiện tượng bên ngoài để nắm bản chất của sự vật”. Diệp Quần nghiêm nghị nói: “Anh Tống Trị Quốc ạ, hiện nay đấu tranh giai cấp ở Thượng tầng rất gay gắt và rất phức tạp, hằng ngày anh hay đến nơi ở của các vị nguyên soái, anh có phát hiện thấy chiều hướng nào không?”. Tống Trị Quốc nghiêm trang, thậm chí có chút căng thẳng, anh ta ngẫm nghĩ nghiêm túc rồi hỏi một cách không chắc chắn: “Chủ nhiệm nói nhà ai?”.

“Nhà Hạ Long”. Diệp Quần nhìn chằm chằm vào mặt Tống Trị Quốc thốt ra ba tiếng.

Tống Trị Quốc rùng mình một chút nhưng không ai nhận ra, tất nhiên anh ta đã hiểu được tầm quan trọng của cuộc nói chuyện hôm nay. Phút chốc ngập ngừng đáp: “Không có chuyện gì...”.

“Anh cứ nghĩ kỹ đi”, Diệp Quần dùng khẩu khí không cho phép nghi ngờ, “Không có chuyện gì thì tôi đã không hỏi anh. Hạ Long hoạt động khắp nơi, ở Bộ Tổng Tham mưu lôi kéo Vương Thượng Vinh, nổ súng vào lãnh đạo Tổng Tham mưu, đó là muốn xử lại án La Thụy Khanh, muốn cướp quyền của thủ trưởng, cũng có nghĩa là thò tay tới Mao Chủ tịch”...

“Ồ, nhớ ra rồi”. Tống Trị Quốc có lẽ đã tin sự phức tạp và quyết liệt của cuộc đấu tranh giai cấp thật, cũng có thể là có sự tính toán cá nhân trong sự lợi hại được mất, với vẻ mặt có chút thay đổi: “Nhà Hạ Long, người vào người ra quả thật là rất nhiều, chủ yếu là người thuộc Phương diện quân thứ 2. Mấy hôm trước Hoàng Lập Thanh và Phó Truyền Tác ở Không quân còn đến nhà ông ấy, mang cả trà, còn co co kéo kéo...”.

“Vậy sao anh không báo cáo? Bây giờ là tình hình gì, là giờ phút then chốt của cuộc đại cách mạng văn hóa, phải cảnh giác với kẻ địch của giai cấp, những kẻ có dã tâm của giai cấp tư sản, chó cùng dứt giậu, giãy giụa trước khi chết”.

Tống Trị Quốc gật đầu với vẻ sợ sệt: “Đúng rồi Hạ Long có một khẩu súng lục nhỏ của nước ngoài, buổi tối đi ngủ thường để dưới gối, ra ngoài thì đem theo bên mình, đặc biệt là gần đây, mỗi lần đi đâu đều đem theo...”. Diệp Quần run lẩy bẩy một cách vô thức, tình hình quan trọng này quả là lúc đầu không nghĩ tới. Bà ta vốn chỉ dọa Tống Trị Quốc để cung cấp những chứng cớ về Hạ Long, khuôn mặt sinh ra đã trắng giờ trắng bệch hơn, hốt hoảng trong chốc lát mới nói: “Tình hình mà anh cung cấp rất quan trọng, viết ngay thành tài liệu, nhanh chóng đưa cho tôi”.

Tống Trị Quốc mất hai đêm bận rộn, nhét hai bản tài liệu vào hai phong bì rồi dán kín, trực tiếp giao cho Diệp Quần.

Ngày 28 tháng 8 năm 1966, không khí nóng bức lui dần, buổi sáng ở Bắc Kinh đã có phần mát dịu.

Lâm Bưu còn chưa về Mao Gia Loan, vẫn ở Đại lễ đường Nhân dân, dọn về ở phòng Chiết Giang còn hoạt động thì ở đại sảnh phía tây.

Ông ta bước những bước không thay đổi đi vòng quanh hai tấm bình phong lớn của đại sảnh phía tây, hết vòng này đến vòng khác, chính trong những bước đi chậm rãi đó, một ý nghĩ dần dần chín muồi trong đầu sắp sửa bật ra. Đã đến lúc rồi, cần giải quyết cái tên “Long Râu” này... thư vu cáo hãm hại mà Diệp Quần mượn tay Tống Trị Quốc viết nay đã được thu giữ. Ngày nay đọc những bức thư này, có một số thư thuần túy là bịa đặt, có một số thư rất hoang đường đến mức buồn cười, để dùng làm đối chứng sau này, xin ghi lại đây mấy điều, để cùng tham khảo:

1. “Trên bàn làm việc tại nhà của La Thụy Khanh, dưới tấm kính bàn có ép một tấm ảnh chụp chung 4 người, trong đó có Hạ (Long), Tiết Minh, La (Thụy Khanh), Hách Trị Bình, ngày nào cũng xem. Nhưng không đặt ảnh của Chủ tịch”.

2. “Tôi cảm thấy Hạ (Long) và La (Thụy Khanh), Bành (Chân), Dương Thượng Côn, những phần tử chống Đảng qua lại rất mật thiết. Họ thường xuyên bí mật trò chuyện”, “thái độ của những người thường đến nhà ông ta (Hạ Long) không bình thường”.

3. “Trong phòng riêng của bản thân Hạ Long, ông ta đích thân giữ một khẩu súng ngắn rất tinh xảo, loại súng nhập khẩu, đêm đi ngủ thường để dưới gối, khi ra ngoài thì mang theo, không hiểu vì sao?”.

4. “Việc giáo dục của ông ta đối với cảnh vệ và nhân viên phục vụ không phải là chính trị hàng đầu, mà là nghiệp vụ hàng đầu. Như dạy mọi người phải luyện tay súng giỏi như thế nào, đồng thời yêu cầu mỗi cảnh vệ phải luyện tập sao cho trăm phát trăm trúng”.

5. “Nghe nói Ủy ban Thể dục đã tự động tiêu hủy 120 bộ điện đài, việc này rất khả nghi”.

6. “Nghe nói trong nhà Hạ Long đã từng gắn một máy nghe trộm điện thoại”. v.v... và v.v...

Đã mượn dao giết người lại không muốn để lại dấu vết, Diệp Quần còn dày công đạo diễn một chuyện. Tống Trị Quốc theo lời của Diệp Quần, sau khi viết xong lá thư vu cáo, liền đến chỗ Diệp Quần. Trước mắt ba thư ký trong văn phòng của Lâm Bưu, Diệp Quần giả vờ hỏi Tống Trị quốc: “Những tài liệu mà anh viết đây có phải đều là sự thật hay không? Phải thì tôi đưa mà không phải thì tôi không đưa”.

Tống Trị Quốc đáp: “Hoàn toàn là sự thực. Tôi hoàn toàn chịu trách nhiệm”. Hai bè đã hát xong, Diệp Quần thấy chưa đủ lại bảo ba thư ký của “Văn phòng Lâm Bưu” viết một tờ giấy “xác nhận về tình hình Tống Trị Quốc viết tài liệu”, chẳng qua chỉ là chứng minh việc này không có liên quan đến Diệp Quần, là do Tống Trị Quốc chủ động tố giác.

5. Mao Trạch Đông đích thân thẩm vấn

Thư được đưa đến tay Mao Trạch Đông, Mao Trạch Đông gọi Hạ Long đến.

“Ngồi xuống”. Mao Trạch Đông không rời chỗ, phẩy tay ra hiệu, rồi ngồi xuống trước. Thấy Hạ Long ngồi xuống, thong thả nói: “Chẳng có chuyện gì lớn, chỉ có một bức thư, anh xem đi”.

Mao Trạch Đông cầm một bức thư, đưa cho Hạ Long: “Thư của Ngô Pháp Hiến, anh xem đi”.

Hạ Long cầm lấy thư, nheo mắt, rồi đặt thư xuống thò tay vào túi lấy kính, nói khẽ: “Ôi trời, tôi quên đem kính”.

Hạ Long mặc quần áo rất ngay ngắn, trong những năm chiến tranh ông vẫn mặc rất nghiêm chỉnh lịch sự, vừa khít, khỏe khoắn. Bình thường đến chỗ nào, mặc cái gì đều có quy luật. Quần áo ông mặc nói chung có sáu túi, áo có hai túi trên hai túi dưới, quần có hai túi mỗi túi đựng cái gì đều cố định chủ yếu là đựng xì gà, diêm, giấy tay, mùi xoa và kính. Lần này nhận được điện thoại vội vã đi ngay nên quên mất kính.

“Đừng sốt ruột”, Mao Trạch Đông thuận tay cầm kính của mình nhưng lại đặt xuống: “Kính của tôi anh đeo không hợp...”.

“Không sao”, Hạ Long đã cầm bức thư, ông hỏi sốt ruột, muốn biết ngay Ngô Pháp Hiến tố cáo “âm mưu” gì. Ông vừa nheo mắt vừa nói: “Tôi xem chầm chậm, có thể xem được”.

Trong chốc lát im lặng, Mao Trạch Đông hút hai hơi thuốc, uống một hợp nước trà, thấy Hạ Long đọc một cách khó khăn, liền nói với một giọng thoải mái: “Thôi, cũng chẳng có chuyện gì lớn, ngày mai tôi sẽ đưa cho anh một bản sao, anh sẽ xem sau”.

Hạ Long vẫn cầm bức thư, sắc mặt có một chút khó chịu, bức thư bịa đặt.

“Chủ yếu là Hoàng Lập Thanh và Phó Truyền Tác đến nhà anh, về đơn vị Không quân gây chuyện, Ngô Pháp Hiến có ý kiến...” Mao Trạch Đông nói nội dung trong thư.

“Hai người đi họp ở trại một chiêu đãi sở gần nhà tôi. Tôi cũng chỉ gặp họ một lần. Trước đó cũng không biết, họ đi dạo chơi vào buổi tối, thuận đường rẽ vào thăm tôi, cũng chẳng nói chuyện gì, chỉ nói là Hội nghị hoãn chưa họp, nên không yên tâm đối với bộ đội ở đơn vị”. Hạ Long chau mày giải thích. “Tôi có cần đến nói chuyện với Ngô Pháp Hiến không?”.

“Có cái gì mà nói?” Mao Trạch Đông chậm rãi phẩy tay, “Thôi, chẳng có chuyện gì lớn cả”.

“Nhưng những chuyện này từ đâu tới? Tôi chưa bao giờ mang súng theo người, đây chẳng phải là bịa đặt hay sao?”. Mặt Hạ Long có vẻ giận, thò tày vào túi áo lấy xì-gà, diêm, rồi cầm bao diêm giơ lên, “Tay tôi không còn linh hoạt nữa, đến máy lửa còn không dùng nổi, chỉ có thể dùng diêm. Hằng ngày mặc quần, buộc dây giày cũng phải nhờ cảnh vệ giúp. Cậu ấy biết rõ nhất có thể hỏi cậu ấy, lúc nào trên người tôi có mang súng?”

“Anh đừng sợ, tôi làm phái bảo hoàng của anh”. Mao Trạch Đông cười an ủi, vốn dĩ đối với việc mang theo súng ông cũng nửa tin nửa ngờ, nhưng sau khi gặp mặt, ông nhanh chóng nhận ra là chuyện không đâu. Huống hồ, trong thời gian không đến 10 ngày, phút chốc ấy đã nhận được mười mấy bức thư tố cáo Hạ Long, trong lòng đã hiểu rõ đôi phần. Đằng sau nếu không có người bố trí và chỉ huy thì không thể trong phút chốc tập trung nhiều thư như vậy, hơn nữa lại là hành động thống nhất từ mười mấy đơn vị. Nghĩ đến đây, ông an ủi: “Con người anh trước đây rất không dễ dàng, từ nhỏ đã giết kẻ giàu giúp người nghèo khổ, bảo vệ đất nước bảo vệ pháp luật. Danh tướng thời kỳ Bắc phạt, với hai con dao đứng lên làm cách mạng, phát triển thành một quân đoàn, dễ dàng sao? Đến cuộc khởi nghĩa Vũ Xương “Ngày 1 tháng 8”, khi cách mạng ở vào lúc thoái trào thì vào Đảng Cộng sản, không dễ dàng. Một người làrn việc tốt, nhân dân không thể quên; làm việc xấu, nhân dân cũng không thể tha. Thôi không xem nữa, không có chuyện gì đâu, ngày mai tôi sẽ gửi cho anh một bản sao”.

“Chủ tịch, Chủ tịch là người hiểu Hạ Long tôi...”

“Tôi hiểu anh”, Mao Trạch Đông gật gật đầu.

“Tôi đối với anh vẫn là ba điều trước đây: Trung thành với Đảng, trung thành với nhân dân, đấu tranh quyết liệt với kẻ thù, có liên hệ với quần chúng”.

Tiếp đó, hai người đã nói chuyện Tôn Trung Sơn làm cách mạng, cùng một số chuyện đấu tranh bảo vệ đất nước, bảo vệ pháp luật, cho đến gần trưa mới thôi.

“Chủ tịch đã có thái độ rõ ràng”, Diệp Quần nói với Lâm Bưu, khẩu khí có phần chán nản, “đối với Hạ Long vẫn phải bảo vệ, có sai lầm có thể phê bình, một là phê bình hai là bảo vệ, vẫn phải bảo vệ, Chủ tịch đã nói với Thủ tướng và Đào Chú như vậy”.

“Đã báo cho tôi biết”, Lăm Bưu gật đầu.

“Làm thế nào, oán đã kết lại rồi...”

“Làm theo như Chủ tịch nói”. Lâm Bưu không chần chừ nói ngay. Có hai triển vọng, một là giữ được, một là không giữ được. Thiên hạ đại loạn, loạn là loạn kẻ địch, nhất định bọn này sẽ nhảy ra. Vương Thượng Vinh ở Bộ Tổng Tham mưu, Hoàng Lập Thanh, Phó Truyền Tác ở Không quân, chẳng phải là đã nhảy ra rồi hay sao? Đàm Hữu Lâm ở Bộ đội công trình, Hoàng Tân Đình ở Tứ Xuyên, sẽ liên tục có người nhảy ra. Chơi cờ vây có “đánh cướp”, “cướp” của ai nhiều, so hơi, hơi của ai dài thì người ấy sống, hơi không đủ thì tất cả đều chết, cho nên có hai tiền đồ là vậy”.

“Còn Ủy ban Thể dục”. Diệp Quần đã hiểu ra.

“Quần chúng ở đó sẽ tự đứng lên. Hiện nay còn xa mới loạn đủ, đại loạn sẽ đạt tới đại trị, vấn đề sớm muộn cũng sẽ bộc lộ ra, phải hướng dẫn xu hướng phát triển”.

6. “Binh biến tháng Hai”, một nhát dao chí mạng

Ngày 8 tháng 9 năm 1966, ngày thứ 3 sau khi Mao Trạch Đông nói chuyện với Hạ Long..

Chính hôm ấy, sau khi Lâm Bưu và Diệp Quần gặp nhau, tiếp đó lại mở một cuộc họp thông báo nhỏ. Trong cuộc họp, Lâm Bưu bắt đầu nói từ Vương Thượng Vinh ở Bộ Tổng Tham mưu, nhắc đến mấy đơn vị quân sự, sau đó nói: “Tôi tuân theo chỉ thị của Chủ tịch, báo cho mọi người biết, có chứng cứ chứng tỏ Hạ Long có dã tâm, muốn thò tay cướp quyền quân sự. Bài đại tự báo của Vương Thượng Vinh đã nói rõ vấn đề này, một loạt sự kiện “nổ súng” xảy ra ở một số cơ quan quân sự, đều có liên quan đến Hạ Long. Đối với vấn đề này, mọi người đều phải cánh giác...”.

Trong cuộc họp thông báo này, các ủy viên Thường vụ Quân ủy đều tham gia, chỉ duy có Hạ Long là không được gọi đến họp, kinh nghiệm bảo cho họ về cách làm “hỏi tội vắng mặt” này sẽ đi kèm ngay theo đó là một tai nạn... Một kế không thành, lại nảy ra kế khác. Diệp Quần lại mời tay trong chuyên môn làm những trò vu cáo hãm hại là Khang Sinh đến. Khang Sinh vắt óc suy nghĩ, đã tạo ra một sự kiện “Binh biến tháng Hai”, một dạo đã làm Bắc Kinh chìm trong giông bão, đâm một nhát dao vào lưng Hạ Long.

Thiên hạ vốn vô sự, ở đâu ra cái chuyện binh biến.

Cái gọi là “Binh biến tháng Hai”, nguồn gốc từ một bài đại tự báo ở Trường Đại học Bắc Kinh.

Tháng 2 năm 1966, một trung đoàn mới được thành lập ở khu Vệ Thú Bắc Kinh không có doanh trại, nghe Phòng Vũ trang khu Hải Điện giới thiệu, có một số sinh viên đại học xuống nông thôn thực hiện tứ thanh, cho nên có nhiều phòng bỏ trống, do đó họ đã đến Đại học Bắc Kinh và Đại học Nhân Dân liên hệ mượn phòng, về sau Tư lệnh khu Vệ Thú Bắc Kinh là Phó Sùng Bích cho rằng quân đội đóng quân trong trường là không thích hợp, nên đã không ở trong trường, mà đóng tại sân tập bắn ở khu ngoại ô Nam Uyển.

Một việc rất bình thường, nhưng đã bị những học sinh có thần kinh quá mẫn cảm dùng kính phóng đại đấu tranh giai cấp chiếu vào, và đã tìm ra ngay “cuộc binh biến tháng Hai, trông thấy mà sợ”. Đại tự báo tuyên bố khu Vệ Thú Bắc Kinh muốn đóng một bộ phận quân đội ở Đại học Bắc Kinh và Đại học Nhân Dân là sự chuẩn bị mưu đồ làm binh biến của Bành Chân và Lưu Nhân. Khang Sinh căn cứ vào tờ đại tự báo này, ngay lập tức tuyên bố trong một hội nghị quần chúng: “Vào cuối tháng 2 đầu tháng 3 năm nay, Bành Chân và đồng bọn mưu tính làm chính biến mưu tính lật đổ chuyên chính vô sản, biến thành chuyên chính tư sản của họ... Một trong những kế hoạch của họ là đóng quân ở Đại học Bắc Kinh và Đại học Nhân Dân, mỗi trường một tiểu đoàn: Lục Bình (Hiệu trưởng Đại học Bắc Kinh - N.D.) và Quách Ảnh Thu (Hiệu trưởng Đại học Nhân Dân – N.D.) giúp họ xây nhà, việc này chứa đựng một âm mưu cực lớn, sự việc này là hoàn toàn có thật!”.

Thế là, “Binh biến tháng Hai” đã trở thành cái gọi là sự thực. Phát triển đến cuối năm, “Binh biến tháng Hai” dần dần được móc vào Hạ Long,... Khang Sinh lập tức nắm lấy một bài đại tự báo vồ bóng bắt gió, không qua bất cứ một sự điều tra nào, phao tin nhảm trong Tổ cách mạng văn hóa Trung ương rằng: “Hạ Long tự điều động quân đội để làm “Binh biến tháng Hai”, xây lô cốt ở ngoại ô Bắc Kinh”.

Đây là chuyện nói xằng nói bậy của Khang Sinh vào mùa hè năm 1966. Đến ngày 27 tháng 4 năm 1968, nhà bịa chuyện đang giữ chức vụ quan trọng còn nói với tổ chuyên án: “Ủy ban Thể dục là địa điểm quan trọng của Hạ Long trong hoạt động phản cách mạng hiện hành. Ông ta đã phát súng, đại bác cho Ủy ban Thể dục, pháo đặt ở Thập Sa Hải, miệng súng nhằm đúng Trung Nam Hải”.

Cái gọi là “nhằm đúng Trung Nam Hải”, chính là để hãm hại Mao Trạch Đông. Khang Sinh ngậm máu phun người, như vậy là đã dựng đứng tội danh tiến hành “binh biến” “mưu hại Mao Chủ tịch” để gán cho Hạ Long.

Phái tạo phản bao vây trước cổng, tay cầm loa chĩa vào nhà quát tháo kêu gào, cãi cọ lộn xộn. Hạ Long dùng chăn bịt kín tai như quyết tranh hơn kém với phái tạo phản để tiếp tục ngủ.

Chu Ân Lai biết Lâm Bưu, Khang Sinh có mưu đồ xấu xa, đề phòng bất trắc, đã dứt khoát đón Hạ Long đến ở phòng Tây Hoa.

Vợ chồng Hạ Long đang ăn cơm, thì Chu Ân Lai vào, hai người đứng dậy, Chu Ân Lai vội bảo họ ngồi xuống, quan tâm thăm hỏi: “Ở đây thế nào?” Hạ Long lo lắng nói: “Tốt thì tốt, nhưng chỉ sợ liên lụy đến anh”. Chu Ân Lai lắc đầu: “Ôi anh Long Râu (cách gọi thân mật vì Hạ Long để râu - N.D.), sao anh lại khách sáo với tôi như vậy”. Hai người đang trò chuyện thì thư ký đẩy cửa vội vàng vào báo cáo: “Thưa Thủ tướng, tình hình xấu rồi, việc đồng chí Hạ Long ở đây không hiểu sao bọn họ đã biết, văn phòng của Lâm Bưu gọi điện đến truy hỏi”. Hạ Long vừa nghe thấy vậy liền đứng phắt dậy: “Thủ tướng, tôi không thể ở đây với Thủ tướng, Hạ Long tôi dù có hy sinh cũng không sao, Thủ tướng, anh không thể ngã xuống được. Chỉ cần anh vẫn làm Thủ tướng thì Trung Quốc sẽ còn có hy vọng!” Chu Ân Lai, nghiêm giọng ra lệnh cho Hạ Long ngồi xuống: “Hốt hoảng cái gì, anh cứ ở đây đã. Tôi sẽ sắp xếp cho anh. Sắp xếp xong rồi đi”. Hạ Long nghe xong ngoan ngoãn ngồi xuống ghế.

Việc Hạ Long chuyển nhà, ngay lập tức Lâm Bưu đã biết, ông ta hạ lệnh bắt ngay Hạ Long và lập tổ chuyên án điều tra.

7. Giữ lại cái đầu người để nói chuyện

Ở phòng Phúc Kiến trong Đại lễ đường Nhân dân, Chu Ân Lai liên tục đi đi lại lại. Ông là người giỏi xử lý các mâu thuẫn phức tạp được cả thế giới công nhận, nhưng giờ phút này, ông lại cảm nhận một cách sâu sắc rằng mình đã rơi vào sự lúng túng khó xử.

Lâm Bưu đã hai lần nói chuyện với ông về vấn đề Hạ Long. Giang Thanh và Khang Sinh cùng một số người trong Tổ cách mạng văn hóa Trung ương cũng nhiều lần lấy vấn đề Hạ Long để vặn hỏi trong các cuộc hội ý. Trong tình hình hiện nay mà nói, suy đi xét lại, ông cảm thấy trước mắt vẫn chưa thể ngả ván bài cuối cùng với Lâm Bưu và Tổ cách mạng văn hóa Trung ương trong vấn đề Hạ Long, càng không thể công khai đối lập gây chuyện rắc rối.

Hạ Long và tình hình của Trần Nghị không hoàn toàn giống nhau. Trong Quốc vụ viện (Chính phủ - N.D) quan hệ giữa Chu Ân Lai với hai Phó Thủ tướng Trần Nghị và Hạ Long có gần gũi mật thiết hơn, đã từng lặng lẽ ra cửa hàng ngoài phố ăn cơm, đã từng đi dạo phố, bình thường qua lại cũng thân thiết. Đối với Trần Nghị ông có thể kiên quyết bày tỏ thái độ. Các anh muốn bắt Trần Nghị chỉ có bước lên người tôi mà đi. Nhưng đối với Hạ Long, ông đã suy đi xét lại mà không có thái độ ấy.

Đối với Hạ Long, Lâm Bưu thấy phải trừ cho được mới yên lòng. Ông ta muốn đánh đổ Hạ Long, hơn nữa đã tổ chức được một lực lượng tương đối, đã đưa ra rất nhiều “tội chứng”, trong tình trạng hỗn loạn, trong chốc lát khó có thể điều tra làm rõ cũng không dễ phản bác. Còn Lâm Bưu lại là Phó Chủ tịch Đảng Cộng sản, là người nối nghiệp Mao, từ quan niệm tổ chức mà xét thì Chu Ân Lai không thể không nghe theo ý kiến của ông ta. Công khai bảo vệ Trần Nghị sẽ không phải chơi ván bài ngửa với Lâm Bưu; nhưng nếu công khai bảo vệ Hạ Long thì phải chơi ván bài ngửa với Lâm Bưu.

Sự hăng hái muốn đánh đổ Hạ Long của những người trong Tổ cách mạng văn hóa Trung ương như Giang Thanh, Trương Xuân Kiều cũng mạnh hơn rất nhiều sự hăng hái đánh đổ Trần Nghị. Huống hồ, Mao Trạch Đông và Trần Nghị còn qua lại làm thơ làm từ, sự trao đổi thơ và từ giữa các văn nhân có thể phát triển đến độ vượt qua tình thân mật riêng tư của quan hệ đồng chí. Những người lãnh đạo cao cấp của Đảng Cộng sản đều biết, trong Đảng, Mao Trạch Đông rất ít có tình thân mật riêng và quan hệ bạn bè, ông chỉ giữ và phát triển quan hệ bạn bè và tình thân mật riêng với các nhân sĩ dân chủ ngoài Đảng. Trong Đảng Cộng sản, có thể coi quan hệ với Trần Nghị gần như là một ngoại lệ duy nhất. Tất nhiên, điều đó cũng không phải là không có quan hệ với tính cách của Trần Nghị. Chính vì nguyên nhân này mà những người muốn đánh đổ Trần Nghị cũng chỉ có thể một vừa hai phải.

Tình hình của Hạ Long thì không như thế. Chu Ân Lai quan sát, đắn đo nhiều lần thậm chí còn trực tiếp thỉnh thị xin ý kiến, ông có cảm giác là Mao Trạch Đông bảo vệ Hạ Long. Về căn bản mà xét, không nên đánh đổ Hạ Long, nguyên nhân ấy trước tiên là chính trị chứ không phải tình cảm. Xem xét ảnh hưởng của Hạ Long, công lao của Hạ Long, Hạ Long với tư cách là một ngọn cờ của Phương diện quân thứ 2, có vị trí rất quan trọng trong lịch sử...

Nhưng sự xem xét về mặt chính trị, mãi mãi tồn tại một sự “cân bằng” và “lấy hay bỏ”. Khi mâu thuẫn giữa Lâm Bưu và Hạ Long không thể điều hòa một cách đơn giản thì vấn đề sẽ rắc rối ngay. Huống hồ, Lâm Bưu lại đưa ra nhiều “tội chứng” như thế. Trong tình hình khó có thể điều tra làm rõ ràng, Mao Trạch Đông cũng không tránh khỏi có sự nghi ngờ, đã nghi ngờ thì sẽ đồng ý để thẩm tra.

Trong thời kỳ bất thường, tình thế bất thường, thẩm tra là một việc làm nguy hiểm. Sự lựa chọn tốt nhất là “che chở”, gọi là “giữ lại cái đầu người để dễ nói chuyện”. Tạm thời chưa làm rõ, thì trước tiên là hạ bệ, gạt ra một bên để bảo vệ, khi thời cơ chín muồi sẽ tính sau. Cái sự “bảo vệ” ấy, không phải là ở chỗ nói mấy lời đồng tình, hoặc rơi mấy giọt nước mắt thông cảm, hoặc công khai hô hào một cách khảng khái hùng hồn. Quan trọng chỉ có một điều: giữ lại cái đầu.

Có thể làm tổn thương đến thân thể, quá lắm cũng chỉ là mượn tay quần chúng, nhưng hễ “giao cho quần chúng” “phê phán đấu tố” thì chẳng còn chút an toàn nào đáng nói nữa. Đó là điều gốc trong mọi suy nghĩ của Chu Ân Lai. Để bảo đảm cho điều này thì không thể bộc lộ “cái nhân từ của người đàn bà”, cần phải cứng rắn thì phải cứng rắn, không thể sợ người ngoài bàn luận, người đời sau hiểu lầm và người thân đau xót…

Đang chìm đắm trong suy nghĩ thì có tiếng gõ cửa, nhân viên công tác đưa quyền Tổng Tham mưu trưởng Dương Thành Vũ vào.

“Chào Thủ tướng”, Dương Thành Vũ chào, “Tôi đã đến”. Chu Ân Lai gật gật đầu, lấy tay ra hiệu rồi ngồi xuống cách Dương Thành Vũ mấy chiếc ghế.

“Có một việc muốn bàn với đồng chí một chút”, Chu Ân Lai hoàn toàn nói với khẩu khí bàn công việc, đồng chí Hạ Long hiện này đang ở nhà tôi, ở đây đã được ba bốn ngày. Tiếp tục ở đây không phải là cách hay. Ở lâu người ta sẽ nói. Trở về thì không được, số quần chúng ấy làm ghê gớm lắm. Mời đồng chí đến suy nghĩ giúp tôi, tìm một nơi, vừa kín đáo lại vừa an toàn, sắp xếp cho Hạ Long, bảo vệ cho đồng chí ấy”.

Dương Thành Vũ trầm ngâm một chút, nêu ý kiến “Tây Sơn có được không ạ? Là cơ quan Quân ủy, không ai có thể truy đuổi”.

Chu Ân Lai ngẫm nghĩ, hỏi: “Bây giờ ai ở đấy?”

“Nguyên soái Diệp (Kiếm Anh), Nguyên soái Nhiếp (Vinh Trăn), Nguyên soái Từ (Hướng Tiền)”.

“Thế thì không được”. Chu Ân Lai lắc đầu, “mấy vị nguyên soái ở một nơi, với tình hình Hạ Long hiện nay, người ta sẽ bàn tán, cuối cùng vẫn không bảo vệ được”.

“Núi Ngọc Tuyền thì sao ạ?” Dương Thành Vũ lại đề nghị.

“Càng không được” Chu Ân Lai lại lắc đầu, “Núi Ngọc Tuyền là nơi ở của Thường vụ Trung ương, sẽ càng phiền phức hơn”.

Dương Thành Vũ bóp cằm rất lâu không nói.

“Tôi không nghĩ ra nơi nào cả”. Dương Thành Vũ ngẫm nghĩ rồi nói: “Chỉ có Tượng Tỵ Tử Câu (Khe vòi voi - N.D), đó là nơi chuẩn bị chiến tranh của Quốc vụ viện. Nơi này và Tây Sơn đều là nơi tôi phụ trách làm hồi trước chỗ Quân ủy ở Tây Sơn thì dùng số lẻ còn Tượng Tỵ Tử Câu thì dùng số chẵn, chỉ có hai nơi này là tôi thuộc một chút”.

Chu Ân Lai hỏi: “Tượng Tỵ Tử Câu có ai ở đó?”

“Không có ai ở”. Dương Thành Vũ đáp.

“Được, Chu Ân Lai quyết định. “Vậy thì ở Tượng Tỵ Tử Câu. Anh chọn một phòng ở gần hầm trú ẩn nhất, dù thế nào cũng không được để rơi vào tay Hồng vệ binh hoặc một tổ chức quần chúng nào đó”.

8. Con rồng sống bị hãm chết trên bãi cát

Trong ánh sáng ban mai lóe lên một ngôi sao, đang nhấp nháy trước chiếc xe gíp, dần dần nhìn rõ một ngọn đèn, lẻ loi treo trên nóc một ngôi nhà có diện tích rất lớn.

Tiếng phanh xe rít lên, chiếc xe đột ngột dừng lại, lái xe ném ra một câu chẳng vui vẻ gì: “Đến rồi, xuống xe!”.

Hạ Long và Tiết Minh nhổm người về phía trước theo quán tính, chưa đợi ngồi yên chỗ, cửa xe đã bật mở.

Tiết Minh vội xuống xe, để Hạ Long vịn vai chui ra khỏi xe, trước sau họ đã có hai viên sĩ quan đứng đó không có quân hàm, qua dáng điệu phỏng đoán là cán bộ cấp tiểu đoàn hoặc trung đoàn.

“Thủ trưởng đến chỗ chúng tôi nghỉ, chúng tôi hoan nghênh”. Một viên sĩ quan lạnh nhạt nói. Không bắt tay, quay người đi trước vào cửa ngôi nhà lớn. Hạ Long và Tiết Minh theo sau anh ta, từng bậc từng bậc đi lên một thềm rộng. Thềm rộng cao cách mặt đất khoảng 3 mét, đi qua thềm đến trước cửa nhà. Cửa mở hai bên, gồm bốn cánh cửa kính, viên sĩ quan chỉ biết đi vào một mình. Tiết Minh đi liền phía sau phải đẩy cửa, nhưng lò so rất chặt, Tiết Minh phải dùng hết sức mới đẩy được, sau đó đỡ Hạ Long đi vào. Một mùi ẩm mốc bốc lên xộc vào mũi, Tiết Minh hít mấy hơi theo tiềm thức, không thấy một chút hơi người. Rõ ràng là nhiều năm nay không có ai ở đây, lớp xi măng láng trên mặt đã phủ một lớp bụi dày, bước chân đi qua để lại từng vết rất rõ ràng.

Hạ Long hơi nhíu lông mày, đi dọc theo hành lang rộng, vừa nhìn những cửa ra vào có hai cánh, vừa hồi tưởng lại cái gì đó.

Hai viên sĩ quan người trước người sau dẫn họ qua một phòng khách lớn, đi vào một phòng tiêu chuẩn, trong phòng chỗ nào cũng bụi, góc phòng chăng đầy mạng nhện, mùi mốc nồng nặc xộc lên mũi làm Tiết Minh liên tục hắt hơi. Hạ Long cũng dùng mùi xoa xì mũi. Không chờ họ thích ứng với mùi vị trong phòng, viên sĩ quan lạnh nhạt tuyên bố: “Các vị nghỉ ở đây”.

Trong nháy mắt, hai viên sĩ quan đã mất hút.

Hạ Long và Tiết Minh đứng ngây giữa phòng, bốn mắt nhìn nhau. Họ đã “hoan nghênh” thu trưởng đến “nghỉ” như thế hay sao?

Trong phòng trơ trọi một chiếc bàn viết rộng, bụi phủ kín mặt bàn, làm cho nó không còn nguyên màu nữa; bốn chung quanh trống không, không có bất cứ đồ gia dụng nào, bình nước, cốc chén cũng chẳng thấy.

Rồng bị vây khốn ở bãi cát, hổ lạc giữa đồng bằng, Hạ Long than thở về lời gièm pha ám hại, họa của Đảng khởi tự gian thần; Lâm Bưu bảo: Mọi sự việc trên thế giới chẳng ai nói rõ được.

Hút thuốc nhiều, nói chuyện ít, Hạ Long đi đi lại lại trong phòng giam ở Tượng Tỵ Tử Câu, chiếc gậy khua làm tường kêu, đất kêu cả núi cũng kêu. Viết thư không người đưa, điện thoại không gọi được, những ngày lẻ loi như nung như nấu ấy lại dành cho “con rồng sống” có tính tình nóng như lửa và thói quen nói to, làm sao có thể trôi qua được đây?

Sẩm tối, Hạ Long vẫn nhìn bầu trời ngoài cửa sổ trầm ngâm không nói. Tiết Minh nằm then giường lặng im. Người phụ nữ Trung Quốc được trời phú cho một đức hạnh tốt là sự kiên nhẫn như bàn thạch. Họ có thể lặng lẽ nhẫn chịu nỗi cực khổ mà ngươi đàn ông không sao chịu đựng nổi. Để giữ cho Hạ Long lượng nước uống tối thiểu, có khi bà phải mím môi lặng im suốt ngày, vì nói nhiều một câu cũng sẽ mất đi một lượng nước. Nhìn thấy sức khỏe và hình dáng của Hạ Long ngày một suy yếu, tiềm năng trong người Tiết Minh càng dồi dào lạ thường, có khi cả ngày chỉ uống nửa ca nước, nhưng lại có thể làm mọi công việc để chăm sóc Hạ Long.

Sự đau khổ vì bị mất nước nghiêm trọng đã làm cho bà suốt ngày thiêm thiếp nhưng lại không sao ngủ được đang lúc phải chịu đựng trong sự nung nấu, thì bên tài bỗng vang lên tiếng nói của Hạ Long.

“Này, còn nước không?”

“Còn một chút”.

“Rót hết ra, chúng mình sẽ uống cho đã”.

“Không được”. Tiết Minh nói rất kiên quyết. Bà vất vả trở dậy lấy bình nước và ca men, chín mười giờ ngày mai mới có nước, phải để lại một ít. Tôi rót cho ông một ít, ông chịu khó nhịn, uống ít thôi. Tôi không uống”. Tiết Minh chỉ rót một hớp đưa cho Hạ Long, Hạ Long không cầm, chỉ vào chiếc phích. Rót ra, rót hết ra, tôi bảo bà rót thì cứ rót...”.

Tiết Minh nhìn Hạ Long, đôi mắt Hạ Long lấp lánh, trong đôi mắt lộ ra một tình cảm thật là phức tạp, vừa êm dịu, vừa buồn thương lại vừa vững vàng không chút nghi ngờ. Tiết Minh cảm thấy có một sức mạnh không thể chống lại đang cổ vũ mình, bà thở dài rồi rót tất cả nước ra ca, được nửa ca nước.

Đối với người bệnh tiểu đường đã 71 tuổi, trong một ngày nóng bức chỉ cho một bình nước. Không rửa mặt, không súc miệng thật khó mà chịu nổi. Hạ Long phải hứng nước mưa để cứu cấp. Một lần mưa to, ông đã ngã ở ngoài ban công, bị đau lưng, 18 ngày phải nằm không động đậy.

Thức ăn mà Hạ Long thường xuyên ăn là rau cải thìa luộc, củ cải luộc. Có một lần, người đưa cơm đã đổ tất cả xuống đất. Tiết Minh nhìn khuôn mặt xanh gầy của Hạ Long, hỏi ông: “Ông đói rồi phải không?”. Vị nguyên soái đau buồn nhếch mép cười: “Phải, coi như bà nói đúng”.

9. “Chủ nghĩa nhân đạo” của thời đại điên rồ

Một bác sĩ được cử đến chữa bệnh, đã được tổ chuyên án “thẩm tra chính trị” tới 6 lần, quả thật là đã dày công lựa chọn. Anh ta tịch thu hết mọi thứ thuốc cần dùng mà Hạ Long đã chuẩn bị cho mình, nên bệnh tình của Hạ Long ngày càng xấu đi. Ngày 27 tháng 3 năm 1968, đột nhiên Hạ Long không nói ra tiếng, mồm bị méo, đau đầu dữ dội, nên được đưa đến bệnh viện. Theo chỉ thị “Điều trị để phục vụ chuyên án” của Khâu Hội Tác, trên giấy chẩn đoán đã viết: “Vờ ốm”, biện pháp trị liệu là “Mời các vị chúa tể của quân y có liên quan”. Đường đường là một Ủy viên Bộ Chính trị Trung ương Đảng Cộng sản Trung quốc, Phó Chủ tịch Quân ủy Trung ương, phó Thủ tướng Quốc vụ viện, Nguyên soái Hạ Long, mà trên bệnh án họ tên lại viết thành: Vương Ngọc.

Hạ Long phát hiện thấy sự quỷ quyệt của họ, nói với vợ: “Họ nhất quyết muốn kéo dài cái chết của tôi, giết người không thấy máu đây!”.

Sáng sớm ngày 8 tháng 6 năm 1969, Hạ Long nghiêng đầu nhắm mắt, thẳng lưng ngồi trên chiếc ghế nghe xong buổi phát thanh thời sự có các đài phát thanh địa phương tiếp âm.

Tiết Minh vừa tắt máy thu thanh bán dẫn, Hạ Long bỗng há miệng, đầu vươn ra rồi “oẹ” một tiếng, nôn ra một bãi nước vàng, chưa kịp thở đã lại liên tục nôn oẹ, như trong dạ dày đột ngột trào nước ra, kéo dài mấy phút, rồi mới dịu dần.

Tiết Minh vừa dùng hộp nhựa hứng nước nôn, vừa lấy tay vuốt lưng cho Hạ Long, cho đến khi ngớt đi mới giúp ông lau miệng, rót nước để ông súc miệng.

Vừa súc miệng xong, lại như thủy triều lúc lên lúc xuống, Hạ Long lại “oẹ”, nôn ra nước vàng. Ông nôn oẹ rất ghê, cổ bạnh ra căng cứng, không thở được, như muốn nôn ra mọi thứ dịch trong dạ dày, cứ như là nôn ra cả lục phủ ngũ tạng vậy.

Kéo dài mãi đến 12 giờ trưa, bác sĩ Vương do “cấp trên cử đến” mới trở về, nghe Tiết Minh kể xong bệnh tình, không có ý kiến gì, chỉ nói: “Biết rồi, biết rồi”.

3 giờ chiều, Hạ Long vẫn nôn oẹ không dứt, bác sĩ Vương tiêm cho ông một mũi “giảm nôn”. Đây là một “biện pháp điều trị” duy nhất sau 8 tiếng đồng hồ Hạ Long bị trúng độc nặng.

Sau khi tiêm thuốc giảm nôn, thì bệnh viện đưa đến một bát canh dưa chuột, trên bát canh vẫn nổi lều bều những hạt dưa như những bữa trước, đưa đũa khoắng chỉ có vải miếng vỏ dưa. Hạ Long vừa nói một câu: “Bà xem canh này...” thì một cơn nôn dữ dội lại ập đến.

5 giờ chiều, huyết áp Hạ Long tụt xuống, bụng trên đau thắt dữ dội. Vì phải đợi “chỉ thị của cấp trên”, nên vẫn chưa có bác sĩ thật sự đến, cũng chẳng thực hiện bất cứ một biện pháp chữa trị nào.

Lại qua 4 tiếng đồng hồ, cuối cùng có hai bác sĩ ở Bệnh viện 267 đến, cầm giá tiếp nước và bình nước đến phòng của Hạ Long. Chẳng thèm nghe kể bệnh tình cũng chẳng có bất cứ sự kiểm tra nào, cứ thẳng thừng tiếp nước cho Hạ Long. Trong phòng ánh sáng điện mờ mờ, Tiết Minh lo lắng hỏi: “Bệnh gì, các bác sĩ cũng không khám ư?” Bác sĩ lạnh lùng đáp: “Dù là bệnh gì, thì cứ tiếp nước đã rồi tính sau”.

Tiết Minh nhìn nhãn của hai bình nước, một bình là dung dịch Gơ-lu-cô, một bình là nước muối đẳng trương. Tiết Minh biết người bị bệnh tiểu đường không thể tùy tiện dùng huyết thanh có nồng độ cao, như vậy sẽ tăng thêm ngộ độc a-xít của bệnh tiểu đường, vội vàng nói: “Bác sĩ, các anh nên nhanh chóng kiểm tra xem bệnh gì đã, nếu không sẽ làm bệnh nặng thêm. Ông ấy bị bệnh tiểu đường đã lâu, nếu bị ngộ độc a-xít của bệnh tiểu đường thì các anh nên dùng thuốc đặc hiệu In-su-lin của bệnh tiểu đường. Nếu các anh cho là xét nghiệm máu chậm, thì xét nghiệm nước tiểu trước”.

Hai bác sĩ phớt lờ đáp: “Bà ngồi đây trông nom ông ấy, để chúng tôi đi nghiên cứu cái đã”.

Nói đoạn, hai bác sĩ ra khỏi phòng. Bên ngoài phòng có rất nhiều người, bao gồm cả nhân viên tổ chuyên án, họ không hề nghiên cứu bệnh tình, mà lại nghiên cứu “xu thế mới của đấu tranh giai cấp”, muốn thẩm tra rõ có phải vì Hạ Long sợ tội mà tự sát “hay không?”.

Đó chính là nét đặc sắc căn bản của thời đại điên rồ ấy.

Một lát sau, hai bác sĩ vào phòng, Tiết Minh vội chạy lại cầu khẩn: “Bác sĩ, trị bệnh cứu người là chức trách của các anh, kéo dài đã hơn 13 tiếng đồng hồ rồi, xin các anh nhanh nhanh kiểm tra lại, xét nghiệm nước tiểu trước”.

“Được, được, được” bác sĩ trả lời rất sảng khoái. “Xét nghiệm nước tiểu nhưng phải xem ông ta có tiểu tiện được hay không?”.

Hạ Long đã nôn một ngày, muốn có nước tiểu rất khó, Tiết Minh đã tìm được một cái ca, mãi lâu sau mới được một vài giọt nước tiểu. Bác sĩ Vương do “cấp trên cử tới” đứng bên đợi cầm lấy ca rồi chạy biến mất.

Tiết Minh thở phào, bà cho là anh ta cầm đi kiểm tra tiểu đường, nào ngờ, bác sĩ Vương đem ca nước tiểu đến sở xét nghiệm thuốc ở Bình Đài, để xem có phải Hạ Long “vì sợ tội mà uống thuốc độc tự sát” hay không.

Khi các nhân viên chuyên án đang bện cho Hạ Long chiếc mũ “sợ tội mà tự sát” thì từng giọt từng giọt nước đường Gơ-lu-cô nồng độ cao mà đối với người bị tiểu đường không thể dùng tùy tiện đang chảy vào huyết quản của Hạ Long. Bệnh tình của Hạ Long xấu đi nhanh chóng. Tiết Minh sốt ruột ngồi túc trực bên ông, chờ kết quả xét nghiệm. Bà thấy môi Hạ Long trắng bệch, vội cúi người hỏi: “Có khát không?”.

“Khát”. Tâm trí Hạ Long vẫn tinh táo.

Tiết Minh tìm bác sĩ: “Ông ấy muốn uống nước có được không?”

“Chúng tôi không biết”. Bác sĩ lạnh lùng đáp, uống rồi nôn, bà chịu trách nhiệm”.

Tiết Minh cầm ca nước đến đỡ Hạ Long ngồi nghiêng uống nước, nước uống không vào, rớt ra ngoài. Hạ Long “ầy” một tiếng, Tiết Minh vội nâng đầu Hạ Long cao hơn. Hạ Long uống ừng ực mấy ngụm liền.

“Còn khát không?”

“Nghỉ một tí rồi lại uống”. Hạ Long hổn hển nói.

Một lúc sau, Tiết Minh lại cho Hạ Long uống nửa ca nước. “Được”, Hạ Long hít thở mấy hơi: “Dễ chịu một chút rồi”.

Trong lòng Tiết Minh cũng thấy “dễ chịu một chút”. Bà lại gặp mấy bác sĩ lạnh lùng: “Bác sĩ, các anh đo giúp cho huyết áp đi?”

Bác sĩ ngồi yên. Sau khi đến, từ đầu đến cuối, họ không làm một chút công việc kiểm tra thông thường đơn giản nhất nào cả.

“Tôi tự đo lấy”. Tiết Minh cố nén nỗi tức giận trong lòng, đo huyết áp cho Hạ Long: “170/100”.

“Bà chớ có lạc quan”. Bác sĩ cười một cách độc ác: “Lúc nữa thôi huyết áp của ông ta sẽ tụt, thở một lúc là xong”.

Tiết Minh giận đến run người: “Các anh có phải là thầy thuốc không? Việc các anh nên làm là cứu người sắp chết, giúp người bị thương, vậy mà bây giờ các anh làm cái gì? Sớm muộn gì các anh cũng sẽ có ngày cảm thấy xấu hổ về những việc làm của mình...”

“Những điều chúng tôi nói là thật”. Bác sĩ vẫn lạnh lùng: “Không tin, bà cứ chờ một lúc mà xem”.

Cho mãi đến 5 giờ sáng ngày 9 tháng 6 năm 1969, bác sĩ của Bệnh viện 301 mới đến Tây Sơn, đặt Hạ Long lên cáng rồi khiêng đi. Hạ Long bỗng mở mắt: “Tôi không ở, đấy không phải là bệnh viện, thật như nhà tù!”.

8 giờ 55 phút vào nằm Bệnh viện 301, do người phụ trách bệnh viện làm việc theo mệnh lệnh của Khâu Hội Tác, không có bất cứ một sự chuẩn bị cấp cứu nào, cho nên kéo dài đến 10 giờ 25 phút mới bắt đầu điều trị.

Khi hội chẩn, không có bất cứ một bác sĩ nào nhìn thấy Hạ Long, họ chỉ có thể căn cứ vào “báo cáo tình hình” của bác sĩ điều trị để tiến hành “hội chẩn”. Hội chẩn kết thúc không lâu, vị Nguyên soái của nước Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa, một trong những người sáng lập ra Quân Giải phóng Nhân dân Trung Quốc, vị nguyên huân khai quốc đã khiến tất cả mọi kẻ thù nghe tiếng phải sợ đã ngậm hờn từ giã thế gian.

Đó là lúc 15 giờ lẻ 4 phút ngày 9 tháng 6 năm 1969 Công nguyên.

3

Nước Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa án oan số một

Lưu Thiếu Kỳ chết thảm trên đất phủ Khai Phong

1. Lưu Thiếu Kỳ gây thù hằn với Mao Trạch Đông

Từ lâu Mao Trạch Đông đã không bằng lòng với Lưu Thiếu Kỳ.

Ngày 6 tháng 8 năm 1962, hội nghị Bắc Đới Hà của Bộ Chính trị Trung ương Đảng Cộng sản Trung Quốc được triệu tập, Mao Trạch Đông phát biểu đầu tiên trong Hội nghị: “Tôi chuẩn bị nói ba vấn đề, một là, Nhà nước Xã hội chủ nghĩa có tồn tại giai cấp và đấu tranh giai cấp hay không; hai là, vấn đề tình hình quốc tế và trong nước; ba là, vấn đề mâu thuẫn trong xã hội xã hội chủ nghĩa. Nhà nước Xã hội chủ nghĩa có mâu thuẫn hay không, theo tôi sự tồn tại giai cấp trong nước sẽ lâu dài, không phải là mấy chục năm mà là mấy trăm năm. Có tồn tại giai cấp thì sẽ tồn tại mâu thuẫn giai cấp. Trong Đảng, cuộc đấu tranh này biểu hiện ở sự đấu tranh giữa chúng ta với chủ nghĩa cơ hội hữu khuynh, chủ nghĩa cơ hội hữu khuynh cũng là chủ nghĩa xét lại. Hiện nay xu hướng làm ăn riêng lẻ, xu hướng đòi xử lại án, xu hướng đen tối đang ào đến rất gấp…”

Mao Trạch Đông nói về đấu tranh rất hấp dẫn mọi người, luận cổ bàn kim, rõ ràng mạch lạc. Rất nhiều người tham gia Hội nghị lại thấy căng thẳng, vừa có thể được ăn bữa cơm no thì lại dấy lên phong trào, không biết lần này sẽ là ai gặp xúi quẩy đây.

Mao Trạch Đông đang nói say sưa thì không ngờ Lưu Thiếu Kỳ lại nói xen vào, bỗng chốc cắt ngang câu chuyện của ông. Trước đây trong cuộc họp, chỉ có Mao Trạch Đông mới nói xen vào lời phát biểu của người khác, còn chẳng có ai dám nói xen vào lời phát biểu của Mao Trạch Đông. Lần này Lưu Thiếu Kỳ không những nói xen vào, hơn nữa lại nói rất lâu, rõ ràng là giọng khách át giọng chủ. Trong đó có một câu đã làm Mao Trạch Đông tức giận, là trong lời nói xen của Lưu Thiếu Kỳ đã nhấn mạnh: “Phải phòng ngừa vấn đề gì cũng liên hệ với đấu tranh giai cấp”. Mao Trạch Đông đã nhạy bén phát hiện ra rằng, đây là việc Lưu Thiếu Kỳ lấy danh nghĩa nói xen để phê phán lời phát biểu của mình vừa rồi.

Sau khi tan họp hôm ấy, Mao Trạch Đông rất cáu, liên tục hút thuốc lá, uống nước trà. Giang Thanh đến bên nói như đổ thêm dầu vào lửa: “Chủ tịch, xem Lưu Thiếu Kỳ viết những gì ở đây”, Mao Trạch Đông cầm lấy cuốn tạp chí mà Giang Thanh đưa, hóa ra là cuốn tạp chí “Hồng kỳ” xuất bản ngày 1 tháng 8. Tạp chí số này đã đăng toàn văn tác phẩm của Lưu Thiếu Kỳ “Bàn về sự tu dưỡng của người đảng viên cộng sản”. Cuốn sách này là bài nói chuyện của Lưu Thiếu Kỳ lúc còn ở Diên An, sau này được Trung ương in thành sách riêng lưu hành trong nội bộ Đảng. Lần in này coi như là tái bản. Mao Trạch Đông giở đến những chỗ mà Giang Thanh gấp trang để đánh dấu, một đoạn văn đập ngay vào mắt: “Những người này căn bản không hiểu chủ nghĩa Mác - Lê-nin, mà chỉ là nhắm mắt nói bừa một số thuật ngữ của chủ nghĩa Mác - Lê-nin, tự cho là Mác, Lê-nin của Trung Quốc, làm ra vẻ Mác, Lê-nin xuất hiện trong Đảng... Hơn nữa không một chút hổ thẹn yêu cầu đảng viên chúng ta tôn trọng anh ta như tôn trọng Mác Lê-nin, ủng hộ anh ta làm “lãnh tụ”, lấy sự trung thành và nhiệt tình để báo đáp anh ta”.

Mao Trạch Đông biết, đoạn văn này của Lưu Thiếu Kỳ là phê bình Vương Minh (người theo đường lối “tả” khuynh sau Lý Lập Tam - N.D), nhưng Vương Minh đã bị sụp đổ từ lâu, đã đến cư trú ở Liên Xô. Vậy bây giờ công bố lại đoạn văn này là nhằm vào ai đây?” Ai là lãnh tụ của Đảng Cộng sản? Nghe nói trước khi in “Bàn về sự tu dưỡng của người đảng viên cộng sản”, Lưu Thiếu Kỳ đã sửa chữa rất nhiều, nếu như ông ta vẫn còn trung thành với mình như thời kỳ ở Diên An, thì trước khi tái bản ông ta còn có thể để nguyên xi đoạn văn này hay không? Xem ra đây không phải là sự sơ suất nhất thời, Mao Trạch Đông nghĩ đến đây, tức giận vứt cuốn tạp chí xuống đất. Giang Thanh nhặt cuốn tạp chí lên, cười nhạt: “Chuyện đã rõ rồi, họ đối với Chủ tịch là kính nhi viễn chi, coi Chủ tịch như một vị Bồ Tát để lễ, cúi đầu lễ xong, coi như hoàn thành nhiệm vụ. Tôi đi một số nơi, bây giờ các chư hầu chẳng ai nghe lời của Chủ tịch nữa, tôi nói cái gì họ càng chẳng thèm để ý, nhưng đối với những lời của Lưu Thiếu Kỳ thì họ coi như thánh chỉ?” Mao Trạch Đông đột nhiên nổi khùng quát lớn: “Cô cút đi, cút đi”. Giang Thanh khóc gào lên: “Chẳng phải là tôi chỉ muốn điều tốt cho ông hay sao?” Rồi chạy ra ngoài.

Sau khi Giang Thanh đi, Mao Trạch Đông chìm trong sự trầm tư, xem ra bây giờ phải chuẩn bị phản kích. Ông gọi điện thoại cho Lâm Bưu, bảo ông ta đến. Từ sau khi Lâm Bưu được bầu vào Thường vụ Bộ Chính trị, Văn phòng Trung ương Đảng theo yêu cầu của ông ta, đã xây riêng cho ông ta một ngôi nhà ở Bắc Đới Hà, đánh số là 96. Nhà này không giống các nhà khác, cửa sổ tầng trên và tầng dưới đều dùng ván gỗ sơn dầu trầu đóng kín, để Lâm Bưu, người hay sợ ánh sáng, sợ nước, sợ gió ở. Sau khi nhận được điện thoại của Mao Trạch Đông, Lâm Bưu liền đến ngay chỗ ở của Mao Trạch Đông, và rất muộn mới ra về.

Tiếp đó, Mao Trạch Đông lại đề nghị trong Hội nghị Thường vụ, đưa Khang Sinh từ ủy viên Dự khuyết Bộ Chính trị lên ủy viên Bộ Chính trị, đồng thời là Bí thư Ban bí thư, tháng sau, trong Hội nghị toàn thể Ban chấp hành Trung ương lần thứ 10 khóa 8 họp tại Bắc Kinh sẽ thông qua. Trong bụng Khang Sinh rất vui, nhưng bề ngoài không để lộ chút gì.

Tháng 12 năm 1964, Hội nghị lần thứ nhất Đại hội đại biểu Nhân dân toàn quốc khóa 3 họp tại Bắc Kinh, cùng lúc đó Hội nghị công tác của Bộ Chính trị cũng họp tại Bắc Kinh. Nhiệm vụ chủ yếu của Hội nghị công tác lần này là giải quyết những vấn đề xuất hiện trong phong trào “tứ thanh” ở giai đoạn trước. Hội nghị thảo luận trước tiên mấy vấn đề của phong trào “tứ thanh” đang tiến hành ở nông thôn và phong trào “ngũ phản” (sau này cũng được sửa gọi là “tứ thanh”) đang tiến hành ở thành thị do Lưu Thiếu Kỳ nêu ra ngày 15 tháng 12, sau đó khởi thảo văn kiện được gọi là “Mười bảy điều”.

Trong Hội nghị này giữa Mao Trạch Đông và Lưu Thiếu Kỳ đã xảy ra bất đồng và tranh luận nghiêm trọng về tính chất của phong trào “tứ thanh”.

Trong Hội nghị Bộ Chính trị mở rộng ngày 20 tháng 12 Lưu Thiếu Kỳ đã tranh luận với Mao Trạch Đông, Lưu Thiếu Kỳ hỏi Mao Trạch Đông: Đồng chí Đào Chú nêu rằng, mâu thuẫn chủ yếu ở nông thôn hiện nay là mâu thuẫn giữa giai tầng nông dân sung túc với đông đảo quần chúng bần nông và trung nông lớp dưới, nêu như vậy hay là nêu mâu thuẫn giữa bọn địa chủ, phú nông, phản động, bọn xấu vốn có, kết hợp cùng những cán bộ xấu thoái hóa biến chất và có sai lầm nghiêm trọng với quần chúng? Mao Trạch Đông trả lời: Địa chủ, phú nông, phản động, bọn xấu là bọn chủ đứng sau, những cán bộ có bốn điểm không rõ ràng là phái cầm quyền. Bọn địa chủ phú nông phản động và bọn xấu đã bị đánh tan tác một lần rồi, cho nên không cần quản hạ tầng, mà là phải phát động quần chúng chỉnh đốn đảng của chúng ta, đánh bọn sài lang trước, đánh lũ chồn cáo sau, đó là vấn đề phải nắm chắc. Lưu Thiếu Kỳ tranh luận lại: Mâu thuẫn chủ yếu chính là mâu thuẫn giữa bốn điều rõ và bốn điều không rõ. Mao Trạch Đông nhấn mạnh: Đó là điều không thay đổi theo ý muốn của con người, thơ của Đỗ Phủ viết rất hay: “Kéo dây cung phải kéo thật mạnh, dùng mũi tên phải là tên dài, bắn người, trước tiên phải bắn ngựa, bắt giặc phải bắt kẻ cầm đầu”. Điều đó nói lên rằng phải đánh kẻ lớn, kẻ lớn đã đổ thì lũ chồn cáo sẽ dần dần biến sạch, quần chúng sợ không đánh được kẻ lớn. Lưu Thiếu Kỳ vẫn kiên trì quan điểm của mình như cũ: Mâu thuẫn giữa bốn điều rõ và bốn điều không rõ là mâu thuẫn chủ yếu, tính chất của phong trào là mâu thuẫn trong nội bộ nhân dân và mâu thuẫn địch ta đan xen với nhau. Mao Trạch Đông nghe xong hỏi lại Lưu Thiếu Kỳ: Tính chất gì? Chống chủ nghĩa xã hội là được rồi, còn có tính chất gì? Sau khi cuộc tranh luận này qua đi, thì đến ngày 26 tháng 12, Mao Trạch Đông mời Lưu Thiếu Kỳ, Chu Ân Lai, Đặng Tiểu Bình, Đào Chú, Lý Tỉnh Tuyền, Lý Tuyết Phong, Lưu Lan Đào, Tống Nhậm Cùng, Hồ Diệu Bang, Tiền Học Sâm, Trần Vĩnh Quý, Đổng Gia Canh, cùng những người lãnh đạo Trung ương khác và bí thư các khu, anh hùng lao động đến Đại lễ đường Nhân dân ăn cơm, mừng sinh nhật. Không khí bữa cơm này căng thẳng lạ thường, từ đầu đến cuối đều chỉ một mình Mao Trạch Đông nói: “Hôm nay là sinh nhật của tôi, sang năm là 71 tuổi, tôi đã già rồi, có lẽ không lâu nữa sẽ đi gặp Mác, cho nên hôm nay mời mọi người đến ăn bữa cơm”

Ai cũng có thể thấy được, trong khẩu khí của Mao Trạch Đông có những cảm xúc tức giận. Lúc này Mao Trạch Đông cao giọng: “Hôm nay Lý Mẫn không đến, cháu nó không xuống nông thôn, nhưng nó không có tư cách đến đây, Lý Nạp(*) vẫn chưa về, xuống nông thôn rồi”. Ông giễu cợt và bực tức nói: “Từ chối xuống nông thôn, ở thành phố sống dễ chịu mà không có xét lại mới lạ. Nếu gả con gái cho một cán bộ thì muốn có cái gì sẽ có cái nấy. Những người này chính là bọn xét lại, tôi còn lo Trung ương Đảng có xét lại”.

Nói đến đây, Mao Trạch Đông lớn tiếng hỏi Lý Phú Xuân một cách không khách sáo: “Phú Xuân này, có chuyện gì các anh cũng không cho tôi biết? Chẳng nói với tôi. Bây giờ chuyện gì tôi cũng không biết, các anh định lập một vương quốc độc lập à!”

Lý Phú Xuân biết, vì quan hệ giữa mình với Mao Trạch Đông rất sâu sắc, nên khi phê bình một người nào đó, Mao Trạch Đông thường lấy ông ra làm đối tượng của câu chuyện, người mà Mao Trạch Đông nói là mình, nhưng người bị phê bình lại là người khác. Mao Trạch Đông nói mình một cách không kiêng nể gì cả càng thể hiện rõ tình nghĩa giữa hai người khác thường. Cho nên khi nghe Mao Trạch Đông nói, Lý Phú Xuân chỉ cười cười mà không nói gì.

Lưu Thiếu Kỳ, Chu Ân Lai, Đặng Tiểu Bình lại thấy tâm trạng nặng nề, họ biết, Mao Trạch Đông đã nói “các anh” thì đó không phải là một mình Lý Phú Xuân, vậy còn ai nữa?

Ngày 28 tháng 12, Mao Trạch Đông cầm trong tay “Điều lệ Đảng” và “Hiến pháp” tham gia Hội nghị Bộ Chính trị mở rộng, ông huơ huơ hai bản văn kiện, nói một cách tức giận: “Xin mời các anh về tìm “Điều lệ Đảng” và “Hiến pháp” mà đọc, ở đây có nói tới tự do dân chủ. Không nên phạm pháp, bản thân mình đã thông qua nhưng lại không tuân thủ. Mọi người chúng ta ở đây có còn là công dân của nước Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa nữa hay không? Nếu còn, thì có tự do ngôn luận nữa hay không? Có cho phép chúng tôi nói với các anh mấy câu không?” Lại một từ “các anh” nữa.

Trần Bá Đạt thấy Mao Trạch Đông không bằng lòng với Lưu Thiếu Kỳ, liền đổ thêm dầu vào lửa, làm cho sự bất đồng giữa hai người tăng thêm.

Hội nghị Bộ Chính trị mở rộng lần này đã họp qua Tết Dương lịch năm 1965. Tối ngày 3 tháng 1, trong một cuộc họp nhỏ Mao Trạch Đông đã phê bình nhưng không chỉ đích danh Lưu Thiếu Kỳ. “Mười bảy điều” bị đình chỉ không chuyển xuống cấp dưới. Hội nghị đã định lại một văn bản mới: “Một số vấn đề được nêu ra hiện nay trong phong trào giáo dục xã hội chủ nghĩa ở nông thôn” (tức: “Hai mươi ba điều”). Một phần của văn kiện này đã sửa chữa một số cách làm quá tải xảy ra ở các nơi do ảnh hưởng của công tác trong phong trào “tứ thanh” mà Lưu Thiếu Kỳ chủ trì hồi nửa cuối năm 1964, nhưng lại chữa mũi nhọn đấu tranh vào những người lãnh đạo các cấp của Đảng, từ đó làm cho đường lối “tả” mở rộng đấu tranh giai cấp ngóc đầu dậy.

Hai vị Chủ tịch công khai tranh cãi trong hội nghị, làm những người dự họp sợ rợn tóc gáy. Kha Khánh Thi, Khang Sinh tranh nhau bảy tỏ thái độ: ý kiến của Chủ tịch phù hợp với chủ nghĩa Mác - Lê-nin, trọng điểm của giáo dục xã hội chủ nghĩa phải là phái cầm quyền đi con đường tư bản chủ nghĩa. Chu Ân Lai cũng cảm thấy tiếp tục gây chuyện thế này sẽ không hay, liền đề nghị: “Nói Trung ương có người đứng sau thì vấn đề sẽ nghiêm trọng quá. Nhưng có thể ở một số ngành thuộc Trung ương có người đứng sau họ, liệu có thể sửa thành “thậm chí có một số người chống việc xây dựng chủ nghĩa xã hội ở tỉnh và ngành thuộc Trung ương” không?” Những người khác cũng cho rằng sửa như thế sẽ hay hơn.

Sau khi Hội nghị giải tán, Mao Trạch Đông lại gọi thư ký đến viết thêm một đoạn vào phần trên phê phán một cách mạnh mẽ quan điểm về tính chất của phong trào mà Lưu Thiếu Kỳ nói là mâu thuẫn giữa bốn điều rõ và bốn điều không rõ, sự đan xen giữa mâu thuẫn trong và ngoài Đảng hoặc sự đan xen giữa mâu thuẫn địch ta và mâu thuẫn trong nội bộ nhân dân, chỉ ra rằng những quan điểm này đều không phải là chủ nghĩa Mác - Lê-nin.

“Hai mươi ba điều” đã được thông qua, nhưng Mao Trạch Đông rất không thích thú, phải uống thêm một viên thuốc ngủ mới dần dần ngủ được.

Kha Khánh Thi nghĩ tới cuộc tranh cãi giữa Mao Trạch Đông và Lưu Thiếu Kỳ trong Hội nghị công tác lần ấy, liền quan tâm hỏi: “Hội nghị lần ấy, Lưu Thiếu Kỳ đã làm Chủ tịch bực mình, gần đây Chủ tịch có khỏe không ạ?” Giang Thanh nhìn chung quanh, vờ như không biết nói nhỏ với Kha Khánh Thi: “Chủ tịch rất hối hận, nói là mình rút vào tuyến hai, để Lưu Thiếu Kỳ chủ trì công việc ở tuyến một là đã nhìn lầm người, bây giờ cần phải quay trở lại tuyến một để chủ trì công việc”.

2. Cử tổ công tác, oán cũ thêm thù mới

Sáng ngày 1 tháng 6 năm 1966, mọi người mở tờ “Nhân dân nhật báo” mới đưa tới, chợt thấy một bài xã luận với đầu đề chói mắt: “Quét sạch tất cả bọn đầu trâu mặt ngựa”. Xã luận kêu gọi: “Quét sạch bọn đầu trâu mặt ngựa đang chiếm cứ trên trận địa tư tưởng văn hóa”, “đánh cho tan tác cái gọi là “chuyên gia”, “học giả”, “quyền uy”, “tổ sư” của giai cấp tư sản, làm cho chúng mất hết uy phong”.

Chẳng đợi mọi người suy nghĩ về ý nghĩa của bài xã luận thì buổi tối đúng vào thời gian vàng, trong tiết mục chuyển tiếp cả nước của Đài truyền hình Trung ương, lại được nghe bài đại tự báo do bảy người là Nhiếp Nguyên Tử v.v... ở Đại học Bắc Kinh viết có tựa đề: “Tống Thạc, Lục Bình, Bành Bội Vân rốt cuộc đã làm gì trong cách mạng văn hóa?”.

Bài đại tự báo với giọng điệu hùng hùng hổ hổ: “Khi quần chúng ầm ầm nổi dậy hưởng ứng lời kêu gọi của Trung ương Đảng và Mao Chủ tịch kiên quyết đập lại tổ chức phản động chống đảng chống chủ nghĩa xã hội thì các người hò hét: “Tăng cường lãnh đạo, giữ vững cương vị”. Cái cương vị mà các người muốn giữ vững là “cương vị” gì, giữ vững “cương vị” cho ai, các người là bọn người nào, định làm trò gì, chẳng phải là rất rõ ràng hay sao? Cho đến hôm nay các người vẫn muốn ngoan cố chống lại, các người vẫn muốn “giữ vững cương vị” để phá hoại cách mạng văn hóa. Bảo cho các người biết, bọ ngựa không thể ngăn nổi bánh xe, kiến càng không thể lay nổi cây to. Đấy là nằm mơ giữa ban ngày!” “Đập tan mọi sự khống chế và mọi âm mưu quỷ kế của bọn xét lại, tiêu diệt một cách kiên quyết, triệt để, sạch gọn, toàn bộ bọn đầu trâu mặt ngựa, tất cả bọn xét lại phản cách mạng kiểu Khơ-rút-sốp, tiến hành đến cùng cuộc cách mạng xã hội chủ nghĩa”.

Hai bài viết này đột ngột được đưa ra trong một ngày, không những làm cho hàng trăm triệu người dân Trung Quốc ngạc nhiên mà còn khiến Lưu Thiếu Kỳ, Chu Ân Lai, Đặng Tiểu Bình v.v... những Ủy viên Thường vụ Bộ Chính trị Trung ương Đảng Cộng sản Trung Quốc đang chủ trì công tác ở tuyến một cũng cảm thấy bất ngờ.

Xã luận của “Nhân dân nhật báo” là do Trần Bá Đạt sau khi dẫn tổ công tác vào đóng trong tòa soạn Nhân dân nhật báo ngày 31 tháng 5, viết suốt đêm để in, hơn nữa không thông qua sự thẩm tra của Trung ương Đảng mà in ngay. Bài đại tự báo của Nhiếp Nguyên Tử và một số người là do Khang Sinh tự đưa đến cho Mao Trạch Đông, Mao Trạch Đông quyết định phát thanh ra khắp cả nước, trước đó cũng không bàn bạc với các ủy viên thường vụ Bộ Chính trị khác.

Sự việc vừa mới bắt đầu.

Ngày 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8,... những bài xã luận bài viết cổ động cho đại cách mạng văn hóa hết bài này đến bài khác được đăng trên trang nhất “Nhân dân nhật báo”, tất cả bộ máy tuyên truyền đều khởi động. Các báo chí, đài phát thành trong cả nước, dây cà dây muống công bố những khẩu hiệu, xã luận và tin tức có tính chất kích động.

Ngày 3 tháng 6, Lưu Thiếu Kỳ triệu tập khân cấp Hội nghị Thường vụ Bộ Chính trị mở rộng, nghiện cứu những vấn đề xuất hiện trong phong trào. Lưu Thiếu Kỳ nói: “Cách mạng văn hóa xã hội chủ nghĩa đã trở thành cao trào, phải làm cho các thường đại học và trung học ở Bắc Kinh có trật tự tốt, phải nhanh chóng tổ chức học sinh, đi vào quỹ đạo”.

Tinh thần Hội nghị nhanh chóng được quán triệt, Thành ủy Bắc Kinh bắt đầu cử các tổ công tác đến một số trường đại học và trung học. Thành viên của tổ công tác ở các trường đại học do Ban Tổ chức Trung ương điều động, thành viên của tổ công tác ở các trường trung học do Trung ương Đoàn điều động, sau đó do Thành ủy Bắc Kinh thống nhất giới thiệu đến các trường. Tổ công tác đầu tiên trong đại cách mạng văn hóa là tổ công tác đóng ở tòa soạn Nhân dân nhật báo do Trần Bá Đạt cầm đầu, ngày 3 tháng 5 đến tòa soạn Nhân dân nhật báo. Tổ công tác thứ hai là tổ công tác đến Đại học Bắc Kinh do Trương Thừa Tiên làm tổ trưởng, tối ngày 1 tháng 5 đến Đại học Bắc Kinh. Trương Thừa Tiên là Bí thư Ban Bí thư Tỉnh ủy Hà Bắc, đã chuẩn bị giữ chức thứ trưởng Bộ Cao đẳng Giáo dục thuộc Quốc vụ viện, vẫn chưa nhậm chức thì được cử đến Đại học Bắc Kinh. Hai tổ công tác được cử đi sớm nhất này do Lưu Thiếu Kỳ, Chu Ân Lai, Đặng Tiểu Bình là ba vị trong Thường vụ Bộ Chính trị bàn bạc với các đồng chí phụ trách hữu quan quyết định, đồng thời được Mao Trạch Đông đồng ý.

Từ sau khi tin tức về việc cử tổ công tác đến Đại học Bắc Kinh được công bố trên báo, thầy trò của rất nhiều trường đại học và trung học ở Bắc Kinh tổ chức thành lập từng đoàn đổ về các cơ quan Trung ương Đảng, Quốc vụ viện, Thành ủy Bắc Kinh, kiên quyết yêu cầu cử các đội công tác đến trường. Đại đa số những người lãnh đạo đảng và chính quyền ở các trường bị thanh niên học sinh tấn công rất dữ, thực sự cũng không thể nào thực hiện được chức năng lãnh đạo. Để làm cho tình hình không đi tới chỗ không khống chế nổi, Thành ủy Bắc Kinh sau khi thỉnh thị và được Trung ương đồng ý, từ ngày 5 tháng 6 đã đẩy nhanh việc cử các tổ công tác, Đại bộ phận các tỉnh thành trong cả nước và một số bộ, ủy ban ở Trung ương cũng sôi nổi học theo cách làm của Thành ủy Bắc Kinh, lần lượt cử các tổ công tác đến một số đơn vị trong địa phương và hệ thống của mình. Tiêu Vọng Đông (nguyên là Chính ủy thứ hai quân khu Nam Kinh) mới được điều đến, nhậm chức Thứ trưởng thường trực Bộ Văn hóa, vẫn chủ trì một tổ công tác do cán bộ quân đội tổ chức thành, đến các đơn vị thuộc hệ thống văn hóa của Quốc vụ viện, Lâm Bưu đã đích thân phê chuẩn 300 cán bộ được điều từ Tổng cục Chính trị quân giải phóng tham gia các tổ công tác này. Ngày 9 tháng 6, ba ủy viên Thường vụ Bộ Chính trị và những người từ Bắc Kinh đi họp, đáp máy bay đi Thượng Hải, rồi lại từ Thượng Hải đáp xe hơi đi Hàng Châu báo cáo xin ý kiến Mao Trạch Đông.

Vấn đề tổ công tác được đề cập đến, nhưng không hình thành ý kiến rõ ràng. Mao Trạch Đông chỉ tiện thể nói một câu: “Cử tổ công tác nhanh quá thì không hay, không có chuẩn bị. Chi bàng cứ để cho loạn một thời gian, hỗn chiến một trận, tình hình rõ ràng rồi hãy cử đi”.

Các ủy viên Thường vụ Bộ Chính trị về đến Bắc Kinh, bắt đầu quán triệt tinh thần Hội nghị Hàng Châu. Vì ngày 15 tháng 6, Chu Ân Lai sẽ đi thăm Ru-ma-ni, An-ba-ni, trách nhiệm chỉ đạo phong trào hiện tại rơi vào hai người là Lưu Thiếu Kỳ và Đặng Tiểu Bình.

Ngày hôm sau, Lưu Thiếu Kỳ, Đặng Tiểu Bình triệu tập Hội nghị Thường vụ Bộ Chính trị mở rộng, truyền đạt tinh thần của Hội nghị Hàng Châu.

Để tăng thêm nhận thức cảm tính, lợi dụng đêm khuya vắng người, Lưu Thiếu Kỳ đã đến sân trường Đại học Bắc Kinh xem những bài đại tự báo đã được dán. Cách một ngày sau lại đến Đại học Thanh Hoa xem.

Đại tự báo của hai trường quả xứng đáng là phủ kín trời đất, không những dán đầy trên các tấm chiếu cói được dựng lên để chuyên dán các bài đại tự báo mà ngay đến những bức tường nhà có vị trí thích hợp cũng được dán kín ngang dọc những biểu ngữ lớn. Dưới ánh đèn trắng bệch, các bài đại tự báo đỏ có, vàng có, trắng có, bài viết có, tranh biếm họa có dán liền thành từng mảng lớn, bị gió thổi phành phạch, tạo nên một cảnh quan kỳ lạ.

Hơn nữa, xu thế phê phán bừa, đấu bừa tăng lên không ngớt. Rất nhiều giáo sư, chuyên gia bị coi là kẻ xấu bị bắt bêu ra trước công chúng. Người xuất thân không tốt bị gọi là “chó con”, bị kỳ thị một cách độc ác, bị làm nhục. Khám nhà, đánh người, phê phán, đấu tố xảy ra như cơm bữa. Tình hình đánh chết người, tự sát có lúc đã xảy ra. Số ít học sinh đã đối lập với tổ công tác, hơn nữa ngày càng có xu hướng nghiêm trọng.

Hôm ấy, con gái Lưu Thiếu Kỳ là Bình Bình về nhà, nói với bố, ở trường trung học thuộc Trường Đại học sư phạm Bắc Kinh mà cô học đã có người chống lại tổ công tác, đang viết đại tự báo.

Mọi hiện tượng chứng tỏ, Tổ cách mạng văn hóa Trung ương ủng hộ số ít học sinh chống lại tổ công tác. Số học sinh này lại đi khắp nơi xâu chuỗi, chuẩn bị hành động dữ dội hơn.

Lưu Thiếu Kỳ cảm thấy tình thế nghiêm trọng. Ông nói với mọi người trong nhà: “Đây là sự bắt đầu của cuộc chia rẽ lớn trong cả nước, không thể coi thường. Đằng sau có thể có cán bộ cao cấp”.

Nếu để mặc cho việc mới chớm nở này tiếp tục phát triển, thì tình hình sẽ không thể sửa chữa được, nên Lưu Thiếu Kỳ đã quyết định dùng biện pháp. Ngày hôm sau, 21 tháng 6, Lưu Thiếu Kỳ, Đặng Tiểu Bình lại triệu tập Hội nghị Thường vụ Bộ Chính trị mở rộng, để sắp xếp sự lãnh đạo đối với phong trào.

Nhưng cuộc tranh luận chung quanh tổ công tác càng ngày càng lớn.

Lưu Thiếu Kỳ, Đặng Tiểu Bình mặc dù đại biểu cho ý kiến của đại đa số đồng chí, nhưng những biện pháp nhằm ổn định tình hình mà họ sử dụng lại khác xa một trời một vực với sự tưởng tượng “Thiên hạ đại loạn sẽ đạt tới Thiên hạ đại trị” của Mao Trạch Đông.

3. Quả bom hạng nặng

Cuối cùng Mao Trạch Đông đã tỏ thái độ. Ngày 24, 25 tháng 7, ông đã liên tục hai lần triệu tập các ủy viên Thường vụ Bộ Chính trị, những người phụ trách Tổ cách mạng văn hóa Trung ương và các Bí thư Trung ương cục của các đại khu đang họp ở Bắc Kinh đến để nói chuyện.

Tổ công tác một là không biết đấu tố, hai là không biết cải tạo, chỉ có tác dụng gây cản trở phong trào. Rất nhiều tổ công tác, bao gồm cả tổ công tác của Trương Thừa Tiên đều cản trở phong trào, đều phải xóa bỏ đi.

Tổ công tác bị xóa bỏ, nhưng Mao Trạch Đông vẫn chưa bằng lòng với tình hình của phong trào. Ông cho rằng giai đoạn trước của phong trào đã đi vòng, cuộc đại cách mạng văn hóa vừa mới dấy lên đã bị đè xuống, để gạt bỏ trở ngại, cần phải phát động lại một lần nữa. Ngày 1 tháng 8, Mao Trạch Đông triệu tập Hội nghị toàn thể Ban chấp hành Trung ương lần thứ 11 khóa 8.

Chiều ngày 4 tháng 8, trong cuộc Hội nghị Thường vụ Bộ Chính trị mở rộng lần này, Mao Trạch Đông chỉ trích gay gắt việc cử tổ công tác là “trấn áp phong trào học sinh”, là “sai lầm về đường lối”.

Lưu Thiếu Kỳ chủ động đứng ra nhận trách nhiệm: “Thời gian này, chủ tịch không ở nhà, tôi ở Bắc Kinh chủ trì công việc, tôi chịu trách nhiệm chủ yếu”.

Mao Trạch đông tiếp lời ngay: “Đồng chí ở Bắc Kinh để chuyên chính mà, chuyên khá lắm!”.

Khi Diệp Kiếm Anh nói đến việc chúng ta có mấy triệu quân đội, không sợ gì bọn đầu trâu mặt ngựa, tiếng nói của Mao Trạch Đông đầy vẻ gay gắt: “Đầu trâu mặt ngựa có ở trong số người ngồi ở đây”.

Ngày hôm sau, Mao Trạch Đông đã dùng biện pháp gay gắt hơn, viết một bài khác thường.

NÃ PHÁO VÀO BỘ TƯ LỆNH - MỘT BÀI ĐẠI TỰ BÁO CỦA TÔI

Bài đại tự báo mác-xít – lê-nin-nít đầu tiên trong cả nước và bài bình luận của bình luận viên Nhân dân nhật báo, viết hay biết chừng nào! Xin mời các đồng chí hãy đọc lại lần nữa bài đại tự báo và bài bình luận này. Nhưng trong hơn 50 ngày, một số đồng chí lãnh đạo nào đó từ Trung ương đến địa phương lại đi ngược lại con đường đó, đứng trên lập trường tư sản phản động, dập tắt phong trào đại cách mạng văn hóa đang sôi động của giai cấp vô sản, đảo lộn phải trái, đánh lận trắng đen, vây quét phái cách mạng, áp chế những ý kiến bất đồng, thực hiện khủng bố trắng, tự cho là đắc ý, khuyến khích uy phong của giai cấp tư sản, diệt chí khí của giai cấp vô sản, độc ác biết chừng nào! Liên hé đến những khuynh hướng sai lầm hữu khuynh năm 1962 và bề ngoài là “tả” nhưng thực chất là hữu năm 1964, lại không thể làm cho người ta tỉnh ra hay sao?

Giống như hòn đá khổng lồ ném xuống mặt nước nó trào lên từng lớp từng lớp sóng.

Hội nghị Toàn thể Ban chấp hành Trung ương Đảng lần thứ 11 khóa 8, vốn định họp trong 5 ngày bây giờ dù thế nào cũng không thể kết thúc như dự kiến. Bắt đầu từ chiều ngày 8 tháng 8, Hội nghị chuyển sang thảo luận bài “đại tự báo” của Mao Trạch Đông, phê bình Lưu Thiếu Kỳ và Đặng Tiểu Bình. Cùng lúc Hội nghị chia tổ thảo luận, Bộ Chính trị đã mấy lần sinh hoạt phê bình Lưu Thiếu Kỳ và Đặng Tiểu Bình.

Giang Thanh không phải là Ủy viên Bộ Chính trị, nhưng lại trở thành vai diễn sôi nổi trong cuộc sinh hoạt. Bà ta kích động một số người đi đầu “nổ súng” vào Lưu Thiếu Kỳ và Đặng Tiểu Bình. Nhưng không hoàn toàn như ý, Đào Chú là người đầu tiên từ chối bà ta. Kết quả, Tạ Phú Trị là người “nổ súng” đầu tiên.

Bầu cử lại 11 ủy viên Thường vụ Bộ Chính trị, có hai thay đổi lớn nhất: Một là, Lâm Bưu nguyên ở vị trí thứ 6 trước đây nhảy lên vị trí thứ 2; hai là Lưu Thiếu Kỳ từ vị trí thứ 2 trước đây tụt xuống vị trí thứ 8.

Sau khi Hội nghị toàn thể Ban chấp hành Trung ương lần thứ 11 khóa 8, kết thúc, Lưu Thiếu Kỳ và Đặng Tiểu Bình vì phạm “sai lầm về đường lối” trong vấn đề tổ công tác, nên bây giờ phải đóng cửa để suy nghĩ, không còn tham gia công tác hằng ngày của Trung ương nữa.

Tháng 9, triệu tập Hội nghị các cán bộ lãnh đạo tổ công tác ở Bắc Kinh đã yêu cầu Lưu Thiếu Kỳ và Đặng Tiểu Bình phải kiểm điểm trong Hội nghị.

Ngày 23 tháng 10, Lưu Thiếu Kỳ, Đặng Tiểu Bình lần lượt đọc bản kiểm thảo của mình trong Hội nghị toàn thể Ban chấp hành Trung ương.

Khoảng 2 giờ chiều ngày 18 tháng 12, trong phòng Thường trực ở cửa phía tây Trung Nam Hải, có hai người đeo kính đang đóng chặt cửa bàn chuyện bí mật. Đây là hai nhân vật khét tiếng từ khi đại cách mạng văn hóa nổ ra: một người là Tổ phó Tổ cách mạng Văn hóa Trung ương Trương Xuân Kiều, một người khác là Khoái Đại Phú người cầm đầu phái tạo phản ở Đại học Thanh Hoa, người ta thường gọi là “Tư lệnh Khoái”.

Từ đó các động tác lớn động tác nhỏ muôn hình vạn trạng chĩa vào Lưu Thiếu Kỳ như những cơn gió buốt xương thổi từ Si-bia tới hết trận này đến trận khác.

Ngày 24 tháng 12, Thích Bản Vũ tổ viên Tổ cách mạng văn hóa Trung ương đã công khai tuyên bố tại Học viện Công nghiệp Khoáng sản Bắc Kinh rằng: “Lưu, Đặng là phái cầm quyền đi theo con đường tư bản chủ nghĩa lớn nhất trong Đảng”.

Ngày 25 tháng 12, Khoái Đại Phú dựa trên những gợi ý trong cuộc bàn bí mật với Trương Xuân Kiều ngày 18 tháng 12, đã phát động đợt hành động đánh đổ Lưu Thiếu Kỳ và Đặng Tiểu Bình. Anh ta dẫn hơn 5000 người đến Quảng trường Thiên An Môn, tổ chức một cuộc “mít tinh đánh đổ triệt để đường lối phản động tư sản mà Lưu, Đặng là đại biểu” ầm ĩ rùm beng. Sau khi mít tinh đám người này chia làm 5 ngả từ Thiên An Môn tỏa ra các phố sầm uất Vương Phủ Tỉnh, Tây Đơn, Ga xe lửa Bắc Kinh, Thái Thị Khẩu v.v.. trên đường đi họ hô khẩu hiệu, diễn thuyết, dán biểu ngữ, rải truyền đơn. “Cuộc Đại hành động” này có khẩu hiệu chủ yếu là “Đánh đổ Lưu Thiếu Kỳ”, “Đánh đổ Đặng Tiểu Bình”, “Triệt để đập tan sự phục hồi điên cuồng của đường lối phản động tư sản Lưu Đặng”. Hô suốt dọc đường, còn viết biểu ngữ lớn nổi bật treo trên tường thành Thiên An Môn. Hoạt động này đã kéo dài nhiều ngày.

Từ ngày 1 tháng 1 năm 1967, phái tạo phản ở Trung Nam Hai bắt đầu thường xuyên đến nơi ở của Lưu Hiếu Kỳ quấy nhiễu, ngày 3 tháng 1, lần đầu tiên mặt đối mặt bao vây tấn công phê phán đấu tố Lưu Thiếu Kỳ và Vương Quang Mỹ.

Đêm khuya ngày 13 tháng 1, một chiếc xe con nhãn hiệu Vác-sa-va xuyên qua giá lạnh tiến vào trước sân Phúc Lộc Cư. Từ trên xe bước xuống là Từ Nghiệp Phu, thư ký của Mao Trạch Đông. Anh ta theo lệnh của Mao Trạch Đông đón Lưu Thiếu Kỳ đến Đại lễ đường Nhân dân nói chuyện.

Mao Trạch Đông nhiệt tình thân mật tiếp đãi Lưu Thiếu Kỳ, hai người bạn chiến đấu cũ đã cùng hợp tác mấy chục năm trời gặp mặt, nhưng lần này họ không hề bàn đến chuyện công việc. Lưu Thiếu Kỳ nói là mình đã phạm sai lầm, tiếp đó ông trịnh trọng đề xuất yêu cầu đã được suy xét cân nhắc kỹ càng của mình với Mao Trạch Đông: “1) Trách nhiệm trong sai lầm về đường lối lần này là ở tôi, đông đảo cán bộ là tốt đặc biệt là rất nhiều cán bộ cũ là tài sản quý báu của Đảng, trách nhiệm chủ yếu do tôi gánh vác, nhanh chóng giải phóng số đông cán bộ ấy, để cho Đảng bớt bị tổn thất. 2) Từ chức Chủ tịch nước, ủy viên Thường vụ Bộ Chính trị và Chủ nhiệm ủy ban biên tập “Mao Trạch Đông tuyển tập” cùng vợ và các con đi Diên An hoặc về quê làm ruộng, nhằm nhanh chóng kết thúc cuộc đại cách mạng văn hóa, để đất nước đỡ bị tổn thất”. Mao Trạch Đông trầm ngâm không nói, chỉ hút thuốc liên tục.

Cuộc nói chuyện kết thúc, Mao Trạch Đông đứng dậy đưa tiễn Lưu Thiếu Kỳ ra đến tận cửa phòng Bắc Kinh (Đại lễ đường Nhân dân - Nhà Quốc hội của Trung Quốc có thiết kế các phòng cho các đoàn Quốc hội các tỉnh, thành nên đặt tên phòng theo tên tỉnh ví dụ phòng Phúc Kiến, phòng Bắc Kinh - N.D). Lúc chia tay, Mao Trạch Đông nói một cách thân ái: “Sau khi về cố gắng đọc sách học tập, giữ gìn sức khỏe”.

Lưu Thiếu Kỳ bình tĩnh lên đường trở về. Về đến nhà, ông nói với mọi người đang sốt ruột chờ ông. “Chủ tịch không phê bình sai lầm của tôi mà rất khách sáo, dặn dò tối chăm chỉ học tập, giữ gìn sức khỏe”.

Nhưng tình hình thực tế lại không cho phép lạc quan. Đến tháng 3 năm 1967, theo đà phát triển nguy hiểm của đại cách mạng văn hóa, vấn đề Lưu Thiếu Kỳ leo thang rõ rệt, hình như Mao Trạch Đông cũng đã thay đổi thái độ vốn có.

Ngày 9 tháng 4 năm 1967, Lưu Thiếu Kỳ được tin, phái tạo phản của Đại học Thanh Hoa, hôm sau sẽ tổ chức một cuộc mít tinh gồm 30 vạn người tham dự, phê phán đấu tố Vương Quang Mỹ, còn có 300 người cùng bị đấu như Bành Chân, Bạc Nhất Ba, Lục Định Nhất, Tưởng Nam Tường v.v... Ông hiểu ra đây là một bước đi nghiêm trọng chĩa mũi nhọn vào ông, trong lòng hết sức ấm ức, nên không thể không tính đến nước xấu nhất.

Ngày 10 tháng 4 năm 1967, tại Đại học Thanh Hoa quả nhiên đã có cuộc mít tinh 30 vạn người để phê phán đấu tố. Dưới sự thao túng của Giang Thanh và Trần Bá Đạt, một bọn xông vào đánh đá cưỡng bức Vương Quang Mỹ phải mặc áo dài của phụ nữ Trung Quốc, đeo chuỗi hạt xâu bằng những quả bóng bàn. Vương Quang Mỹ giữ vững nguyên tắc, không khuất phục trước uy lực.

Năm 1967, xuân qua hè tới mặt trời nóng như lửa, Mao Trạch Đông rời Bắc Kinh đi thị sát vùng Nam Bắc sông Trường Giang.

Chính lúc này Giang Thanh, Lâm Bưu và đồng bọn đã thò bàn tay độc ác ra. Họ lừa gạt và kích động những Hồng vệ binh ngây thơ đơn giản “bao vây tấn công Trung Nam Hải, bắt Lưu Thiếu Kỳ”. Phút chốc, ngoài tường Trung Nam Hải, lều bạt mọc lên như nấm, xe cộ như nước, vây chặt đến mức nước cũng không lọt ra được, xem ra thì quả là mâu thuẫn: Họ nắm quyền lớn, có thể chẳng cần phí một tý hơi sức nào đã có thể đưa Lưu Thiếu Kỳ vào chỗ chết, nhưng họ lại muốn lừa đời để lấy tiếng, lừa dối quần chúng, lấy danh nghĩa “phong trào quần chúng” để trừng trị kẻ ác cứu dân lành, mượn dao giết người, làm cho đôi tay của mình không dính một chút máu.

Sự thật rất rõ ràng, họ vây chặt Trung Nam Hải, là để đạt mục tiêu một mũi tên trúng hai đích: Đuổi Chu Ân Lai đi và bắt Lưu Thiếu Kỳ. Họ càng đi càng xa.

4. Bắt Lưu Thiếu Kỳ ra khỏi Trung Nam Hải

Lưu Thiếu Kỳ ở trong Trung Nam Hải, vẫn như thường lệ, kiên trì hằng ngày xem đại tự báo. Lưu Bình Bình, Lưu Nguyên Nguyên kể lại tình hình mà các cô nhìn thấy khi đi xâu chuỗi ở các tỉnh Vân Nam, Hồ Nam, Hồ Bắc, Thiểm Tây, Sơn Tây, Tứ Xuyên, Thanh Hải, Thiên Tân cho Lưu Thiếu Kỳ và Vương Quang Mỹ nghe. Khi thấy các con nói đến những cuộc đẩu tố bằng bạo lực trên quy mô lớn bắt đầu xảy ra ở các nơi như Trường Sa, Vũ Hán, Thành Đô, Thiên Tân v.v... Lưu Thiếu Kỳ chăm chú lắng nghe và trở nên lặng lẽ trầm tư, ông rất ít nói chuyện. Thực ra, chỉ trong bài “Thủ trưởng nói chuyện” đăng trên một tờ báo nhỏ, Lưu Thiếu Kỳ đã biết cả nước đã rơi vào tình cảnh như thế nào, Đảng đã bị phá hoại đến mức như thế nào, Đảng bị phá tan, đất nước bị nạn, quần chúng bị tai ương, mà tất cả vẫn chưa nhìn thấy đâu là điểm cuối cùng. Đang lúc ông lo lắng như lửa đốt, ăn không ngon ngủ không yên, thì một tổ chức quần chúng của Học viện Kiến trúc Công trình đột ngột yêu cầu Lưu Thiếu Kỳ viết kiểm thảo. Lưu Thiếu Kỳ đã mệt mỏi cả về thể xác lẫn tinh thần, không làm sao mà viết được, đành phải nhờ Vương Quang Mỹ viết hộ. Sau khi đưa đi, Lưu Thiếu Kỳ lại lấy lại, viết thêm một câu: “Đây là do Trung ương Đảng và Mao Chủ tịch giao cho tôi chủ trì công tác của Trung ương”. Chính vì thêm mấy chữ ấy mà mấy trăm chiếc loa mở hết cỡ chĩa vào Trung Nam Hải hò hét như điên cả ngày lẫn đêm.

Hách Miêu, người đầu bếp đã làm việc bên cạnh Lưu Thiếu Kỳ 18 năm, đột ngột bị bọn Lâm Bưu, Giang Thanh vu cho là “gián điệp” nên bị bắt, điều đó đã gây áp lực rất lớn cho những nhân viên làm việc bên cạnh Lưu Thiếu Kỳ, họ càng không dám gần gũi với Lưu Thiếu Kỳ nữa.

Những cuộc đả kích liên tiếp làm cho tinh thần và sức khỏe của Lưu Thiếu Kỳ ngày càng sụt giảm. Ngày 4 tháng 7, Văn phòng Trung ương Đảng thông báo cho Lưu Thiếu Kỳ rằng, ý kiến của Trung ương là yêu cầu Lưu Thiếu Kỳ viết một bản kiểm điểm gửi cho “Trung đoàn chiến đấu Bát Nhất mới” của Học viện Kiến trúc Công trình Bắc Kinh. Quả thực là Lưu Thiếu Kỳ không thể viết ra được điều gì mới, đành phải dựa vào nội dung của bản kiểm thảo mà ông đã đọc trong Hội nghị công tác của Trung ương để sửa chữa và viết lại. Nhất là bản kiểm điểm lại thêm câu này, nên đã bị phái tạo phản chỉ trích là “bằng chứng thép và bản tuyên ngôn nhận tội giả, quay lại phản công thật”. Do sự kích động của Tổ cách mạng văn hóa Trung ương, hàng ngàn phái tạo phản ở Bắc Kinh và các nơi khác tổ chức thành lập “mặt trận bắt Lưu”, tụ tập hàng vạn người đóng trại ở bốn chung quanh, bao vây Trung Nam Hải, rêu rao đòi lôi Lưu Thiếu Kỳ ra khỏi Trung Nam Hải.

Buổi sáng ngày 18 tháng 7, Lưu Thiếu Kỳ và Vương Quang Mỹ nhận được tin tối hôm đó sẽ mở cuộc mít tinh phê phán đấu tố họ. Lưu Thiếu Kỳ dự cảm thấy hôm nay có lẽ sẽ là ngày sinh ly tử biệt. Lưu Thiếu Kỳ nói với Vương Quang Mỹ: “Cái hay là ở chỗ lịch sử do nhân dân viết”.

Sáng sớm các con của Lưu Thiếu Kỳ đến nhà ăn của cán bộ công nhân viên trong Trung Nam Hải ăn cơm, bên cạnh bàn ăn mà họ vẫn thường ngồi treo một tờ đại tự báo, trên đó nói: Theo “Chỉ thị” của Giang Thanh và Thích Bản Vũ, tối nay sẽ tổ chức cuộc mít tinh để phê phán và đấu tố Lưu Thiếu Kỳ. Về đến nhà, họ nói lại cho Lưu Thiếu Kỳ biết. Lưu Thiếu Kỳ ý thức được rằng cuộc vật lộn sống chết đã cấp bách lắm rồi. Buổi trưa, ông lấy hai bản văn kiện từ trong túi áo ra đưa cho các con xem, một bản là toàn văn lời bình của Mao Trạch Đông khẳng định bản kiểm điểm của Lưu Thiếu Kỳ, một bản là toàn văn lời phê duyệt của Mao Trạch Đông ca ngợi và mở rộng “kinh nghiệm Đào Viên”. Đây là lần đầu tiên Lưu Thiếu Kỳ cho các con xem văn kiện của Trung ương và cũng là một lần duy nhất. Trước đây, ngay đến bàn làm việc của mình ông cũng không cho con cái bén mảng tới. Bây giờ đã đến bước cuối cùng, ông cho rằng không thể để cho trong lòng con cái lưu lại một bóng mờ nào, Lưu Thiếu Kỳ nhìn các con với ánh mắt mong đợi: “Các con đều đã xem cả rồi, điều đó chứng tỏ cha mẹ chưa bao giờ lừa dối các con”.

Buổi tối, một đám tạo phản xông vào sân trước nhà Phúc Lộc Cư, tay năm tay mười bắt Lưu Thiếu Kỳ lần lượt áp giải đến hai nơi Nhà ăn đại táo phía tây TrungNam Hải và phòng lớn ở Tây Lâu. Cuộc phê phán và đấu tố kéo dài hơn 2 tiếng đồng hồ, không cho Lưu Thiếu Kỳ nói một câu, nhưng lại cưỡng ép buộc ông phải đứng cúi đầu suốt từ đầu đến cuối. Ông định rút khăn lau mồ hôi, thì bị phái tạo phản dùng tay đập rơi xuống đất.

Lưu Thiếu Kỳ hiểu rằng, ông đã rơi vào tay của bọn người xấu, tất cả mọi sự tranh luận đều vô ích. Từ đó ông không bao giờ viết thư hoặc trình bày nữa, nói chuyện cũng ngày càng ít, cuối cùng đến một câu cũng dứt khoát không nói, dùng im lặng để biểu thị sự kháng cự không lời.

5. Nước Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa. Án oan số một

Để có thể thu được những “tài liệu tội chứng” của Lưu Thiếu Kỳ, Giang Thanh, Khang Sinh, Tạ Phú Trị v.v… thực sự đã không tiếc mọi sự trả giá, không từ một thủ đoạn nào, đem hết sức lực trong người ra để thực hiện. Họ lập ra một “tổ chuyên án Lưu Thiếu Kỳ” khổng lồ, dùng khối lượng lớn nhân lực vật lực để sục sạo tài liệu trong phạm vi cả nước.

Tháng 9 năm 1968, do sự thúc ép liên tục của Giang Thanh và Khang Sinh, “tổ chuyên án Lưu Thiếu Kỳ” do Tạ Phú Trị chỉ huy đã ngày đêm hăng hái chiến đấu, cuối cùng đã chỉnh lý được ba tập của cái gọi là “tài liệu tội chứng” lần lượt đưa đến tay Giang Thanh ở lầu 11 Điếu Ngư Đài.

Sau khi đọc duyệt, Giang Thanh đã dùng thứ ngôn ngữ cực đoan để xác định tính chất của vấn đề Lưu Thiếu Kỳ. Ngày 16 tháng 9, bà ta phê duyệt với giọng khoa trương thanh thế: “Tôi phẫn nộ! Tôi căm giận! Nhất định phải tiến hành cuộc đại cách mạng văn hóa vô sản đến cùng! Lưu Thiếu Kỳ là tên đại phản bội, đại nội gian, đại công tặc, đại đặc vụ, đại phản cách mạng, có thể nói là kẻ thù giai cấp nham hiểm nhất, hung ác nhất, xảo quyệt nhất, độc ác nhất với đủ năm cái độc”. Lâm Bưu, Khang Sinh, Trần Bá Đạt cũng đều ghi ý kiến, Lâm Bưu còn đặc biệt ghi rõ: “Xin gửi lời chào tới đồng chí Giang Thanh, người đã chỉ đạo một cách xuất sắc tổ chuyên án và đã đạt được những thành tựu to lớn!”.

Từ ngày 13 đến ngày 31 tháng 10 năm 1968, Hội nghị toàn thể Ban chấp hành Trung ương mở rộng lần thứ 12 khóa 8 đã được triệu tập trong cao trào đại cách mạng Văn hóa. Cuộc hội nghị này rất không bình thường. Trong 195 ủy viên trung ương đảng, ủy viên dự khuyết trung ương đảng có 52,7% số người bị quy là “phản bội”, “đặc vụ”, “thông đồng với nước ngoài”, “phần tử chống đảng”, đã tước mất quyền tham dự Hội nghị của họ. Trong số 97 ủy viên trung ương, ngoài 10 người qua đời từ hội nghị toàn thể lần trước đến nay ra, cho phép tham dự hội nghị này chỉ có 40 người. Khi họp, phải bầu bổ sung 10 người từ ủy viên dự khuyết trung ương thành ủy viên trung ương, mới miễn cưỡng đạt số quá bán. Cho phép ủy viên dự khuyết trung ương tham gia hội nghị chỉ có 9 người. Còn mở rộng cho các nhân viên của Tổ cách mạng văn hóa Trung ương, tổ làm việc của Quân ủy Trung ương và những người mới được đề bạt từ đại cách mạng văn hóa đến nay có tới 74 người, quá nửa tổng số người tham gia.

Giang Thanh, Khang Sinh, Tạ Phú Trị ngồi lì trong Điếu Ngư Đài khẩn trương xếp đặt, tổng hợp 3 “tài liệu tội chứng” do bức cung mà có được để viết lại thành “Báo cáo thẩm tra về tội lỗi của tên phản bội, nội gian, công tặc Lưu Thiếu Kỳ”, sau khi được Trương Xuân Kiều sửa chữa đã giao cho Hội nghị toàn thể Trung ương lần thứ 12 khóa 8. Trong báo cáo đã đề xuất “Xóa bỏ tất cả mọi chức vụ trong và ngoài đảng của Lưu Thiếu Kỳ, khai trừ đảng tịch vĩnh viễn, đồng thời tiếp tục thanh toán tội lỗi phản bội Đảng, phản bội đất nước của Lưu Thiếu Kỳ và đồng bọn”.

Dưới áp lực chính trị mạnh mẽ và tình hình rất không bình thường, Hội nghị toàn thể đã phê chuẩn “Báo cáo thẩm tra” được viết nên bởi những chứng cứ giả vào ngày cuối cùng, từ đó đã dựng lên một cái án oan lớn nhất trong lịch sử Đảng Cộng sản Trung Quốc. Nhưng chính trong cái không khí căng thẳng đến nghẹt thở này, ủy viên Trung ương Đảng Trần Thiếu Mẫn vẫn không sợ sức ép mạnh mẽ, khi thảo luận “Báo cáo thẩm tra” đã từ chối không biểu thị đồng ý, khi Hội nghị Toàn thể biểu quyết thông qua đã kiên quyết không giơ tay.

Lúc này tại Phúc Lộc Cư trong Trung Nam Hải, Lưu Thiếu Kỳ đã ốm nặng, ông không hề hay biết về Hội nghị toàn thể Trung ương lần thứ 12 khóa 8 và mọi tình hình về chuyên án. Trong toàn bộ quá trình lập án, thẩm tra, định án đối với ông, không có ai để lộ cho ông biết tin tức có liên quan đến chuyên án, càng không có ai đến nghe ông trình bày bất cứ điều gì. Để bảo vệ sinh mệnh chính trị của mình. Ông đã từng năm lần bảy lượt tranh luận bằng lời, viết trên giấy, nhưng tất cả chỉ như hòn đá ném xuống ao bèo, bặt vô âm tín.

Người nhà Lưu Thiếu Kỳ đã không thể đến thăm ông, chăm sóc ông. Lúc này, vợ ông là Vương Quang Mỹ đang bị giam ở một phòng giam tối tăm ẩm mốc ở nhà tù Tân Thành; con trai cả Lưu Doãn Bân làm Phó Tổng công trình sư tại một công xưởng quốc phòng nọ ở Bao Đầu, đã lao vào đường tàu tự vẫn sau khi bị đấu tố vào cuối năm 1967; con gái lớn Lưu Ửi Cầm công tác ở Ủy ban Kế hoạch Khu tự trị Nội Mông, đang bị giam trong “chuồng bò”, không được về nhà; con trai thứ là Lưu Doãn Nhược làm kỹ thuật viên ở Viện 1 thuộc Bộ Cơ khí số 7, năm 1967, sau khi bị Giang Thanh chỉ tên đã bị bắt giam. Bốn người con vị thành niên vốn vẫn sống cùng với Lưu Thiếu Kỳ và Vương Quang Mỹ cũng đã bị đuổi ra khỏi nhà từ lâu, phiêu bạt khắp nơi; Bình Bình 19 tuổi bị giam trong phòng giam một người; Nguyên Nguyên 17 tuổi chạy trốn khắp nơi, tháng 12 năm 1968 lại bị bắt vào trại tạm giam; Đình Đình 15 tuổi sống một mình ở trong trường, luôn luôn bị kiểm tra; Tiểu Tiểu mới chỉ 7 tuổi, cũng phải chịu ức hiếp, kỳ thị.

Sự đả kích nặng nề về tinh thần và mức sống giảm sút quá mức đã làm cho sức khoẻ của Lưu Thiếu Kỳ suy sụp nhanh chóng. Sau tháng 3 năm 1968, bệnh tình của ông nặng lên rõ rệt. Ngày 12 tháng 4, trong báo cáo “Phản ánh tình hình của Lưu Thiếu Kỳ” do Cục Cảnh vệ Trung ương chỉnh lý đã viết: “Theo bác sĩ kiểm tra: tinh thần và trí tuệ của Lưu không minh mẫn, biểu hiện định hướng phân biệt không rõ ràng, biểu hiện tình cảm không hoạt bát, hai chân di chuyển khó nhọc, đi bộ không bước chân được. Khi mặc áo, lắp răng giả, mấy lần phát hiện thấy mặc ngược và lắp ngược, khi người khác nói cho biết chỗ sai, vẫn không biết sửa”.

Ngày 9 tháng 7, khí quản nhánh của ông bị viêm cấp tính, chuyển thành khí quản nhánh phế quản viêm, sinh mạng vô cùng nguy cấp.

Từ đó về sau, Lưu Thiếu Kỳ chỉ có thể nằm trên giường suốt ngày, đau khổ vì bị bệnh nặng giày vò. Ông đã mất khả năng tự lo liệu cuộc sống cho mình, nhưng không có được sự chăm sóc đáng có. Bên cạnh ông không có ai là người thân, ông không biết vợ con mình hiện nay đang ở nơi nào, cảnh ngộ ra sao? Chỉ có giám thị nghiêm ngặt vẫn như cái bóng theo ông từ sáng đến tối.

Sau ngày 11 tháng 10 năm 1968, ông không thể ăn bằng mồm được nữa, nhân viên bác sĩ y tá đành cho ông ăn bằng ống xông qua mũi. Phương thức duy trì cuộc sống này, kéo dài mãi cho đến khi ông qua đời.

Tối ngày 17 tháng 10, một chiếc máy bay kiểu IL-14, đã đỗ từ rất sớm để đợi lệnh tại sân bay quân sự Tây Giao. 19 giờ 23 phút, Lưu Thiếu Kỳ nằm trên chiếc cáng, được đưa lên máy bay một cách vội vã, dưới sự giám sát của hai nhân viên tổ chuyên án.

Lúc máy bay hạ cánh xuống sân bay Khai Phong tỉnh Hà Nam đã là 21 giờ 30 phút. Lưu Thiếu Kỳ bị khiêng xuống máy bay và đưa thẳng tới địa điểm giám hộ, một thiên tỉnh nhỏ của nhà số 1, cơ quan ủy ban Cách mạng thành phố Khai Phong.

Đến Khai Phong chưa được vài ngày, bệnh tình của Lưu Thiếu Kỳ đã ba lần phát nặng. Lần thứ ba là vào ngày 10 tháng 11, Lưu Thiếu Kỳ bị sốt cao mà không giảm.

6 giờ 45 phút ngày 12 tháng 11 năm 1969, vị Chủ tịch nước Cộng hòa Nhân dân Trung Hoá đã chết một cách thảm thương trong ngục Khai Phong.

Đêm khuya hôm ấy, di thể của ông được khiêng lên một chiếc xe gíp, đưa đến nơi thiêu xác, chân ông thò cả ra ngoài xe!

Nhân viên chuyên án đã điền vào tờ giấy thiêu xác như sau:

“Họ tên: Lưu Vệ Hoàng; nghề nghiệp: Vô nghề nghiệp, nguyên nhân chết: Chết bệnh...”

Thế là, di thể của Lưu Thiếu Kỳ được đưa vào lò hỏa thiêu một cách im hơi lặng tiếng.

Đông đảo người dân Trung Quốc không hề hay biết gì về cái chết của Lưu Thiếu Kỳ!

Cuộc đại cách mạng văn hóa chưa từng có trong lịch sử vẫn tiến hành bừng bừng như lửa.

4

Thâm nhập vào địa ngục, Chu Ân Lai trộn bùn nhão

Để bảo vệ Lưu Đặng, nhân vật thứ tư chết mắt vẫn mở trừng trừng

1. Cuộc điều đình gian nan ở Hoài Nhân Đường

Bắt đầu từ năm 1967, Chu Ân Lai đã dốc sức cho việc ổn định tình hình. Thượng tuần tháng 1, sau khi Thượng Hải cướp quyền, tổ chức tạo phản ở các tỉnh, thành phố, khu, cũng sôi nổi cướp quyền, cơ cấu Đảng, chính quyền ở các nơi đã tê liệt, dẫn đến tình hình ngày càng hỗn loạn hơn.

Cơ cấu Đảng và chính quyền đã bị tê liệt, lại không thừa nhận “phái tạo phản” đã cướp quyền, vậy Chu Ân Lai phải dựa vào lực lượng nào đây? Được Mao Trạch Đông đồng ý, ông cùng Phó Chủ tịch Quân ủy Trung ương, kiêm Tổng thư ký Diệp Kiếm Anh phối hợp chặt chẽ, dùng biện pháp quân quản.

Tiếp đó lại xảy ra cái gọi là “dòng nước ngược tháng Hai”, do rất nhiều nhà cách mạng cũ trong tầng lớp lãnh đạo của đảng đã chống lại Lâm Bưu, Giang Thanh và đồng bọn. Tiêu điểm của cuộc chống đối này là có cần ổn định quân đội hay không, có cần đảng lãnh đạo hay không, trên thực tế là sự phê bình mạnh mẽ đối với cách làm sai lầm của “đại cách mạng văn hóa”.

Ngày 13 tháng 2, Chu Ân Lai triệu tập và chủ trì một cuộc hội ý của Bộ Chính trị (có Trương Xuân Kiều, Vương Lực, Diêu Văn Nguyên tham dự) tại Hoài Nhân Đường, trong cuộc họp này lại triển khai tranh luận. Ngày 16 lại họp, đấu tranh đi tới mức quyết liệt.

Chiều hôm ấy, phòng họp Hoài Nhân Đường trong Trung Nam Hải, một trận kịch chiến đã bắt đầu. Đây chính là cái gọi là sự kiện “đại náo Hoài Nhân Đường” mà sau này vẫn lưu truyền rộng rãi. Trong phòng hợp, trận tuyến hai bên rõ ràng. Chu Ân Lai ngồi giữa bàn hội nghị, bên phải là Trần Nghị, Diệp Kiếm Anh, Từ Hướng Tiền, Lý Phú Xuân, Lý Tiên Niệm, Đàm Chấn Lâm. Đây là những người tượng trưng cho “phái hữu”, còn có Dư Thu Lý và Cốc Mục.

Ngồi bên trái có: Khang Sinh, Trần Bá Đạt, Trương Xuân Kiều, Diêu Văn Nguyên, Tạ Phí Trị. Giang Thanh bận việc vắng mặt, Vương Lực đến tham dự, những người này tượng trưng cho “phái tả”.

Hai bên trợn mắt nhìn nhau, đám mây chiến tranh bao phủ, chỉ chạm vào là bùng nổ, hai bên đều đang suy tính làm sao để đánh trúng điểm yếu của đối phương.

Đồng chí Trần Phi Hiển đã tham gia cách mạng từ nhỏ, là “chú nhóc đỏ” rốt cuộc đồng chí ấy có vấn đề gì mà các anh bắt giữ không thả? Đàm Chấn Lâm một con người có tính cách thẳng thắn, trong lòng không một chút tà tâm nịnh bợ, đã nổ phát súng đầu tiên, ông dùng đôi mắt sắc lạnh tức giận nhìn thẳng vào mặt Trương Xuân Kiều, lớn tiếng chất vấn: “Bí thư của mấy đại khu, rất nhiều Bí thư tỉnh ủy có vấn đề gì? Vì sao không để họ đến Bắc Kinh?”

Đàm Chấn Lâm nêu ra vấn đề lãnh đạo các đại khu và tỉnh đến Bắc Kinh, là vì sau khi một số Bí thư Tỉnh ủy, Thành uỷ bị đấu tố diễu đi ngoài đường, nên Mao Trạch Đông đã ba lần liên tục trong các trường hợp khác nhau đã chỉ thị rằng phải đưa các Bí thư Tỉnh ủy, Thành ủy lên Bắc Kinh để bảo vệ họ. Chu Ân Lai đã gạt bỏ mọi ngăn trở trên nhiều phương diện đưa một bộ phận Bí thư Tỉnh ủy đến Bắc Kinh, nhưng có một bộ phận vẫn bị giam giữ ở địa phương, Trần Phi Hiển là một người trong số đó. Trước khi vào phòng họp, Đàm Chấn Lâm đã gặp Trương Xuân Kiều, kẻ đã thao túng cơn gió đen “cướp quyền tháng Hai” ở Thượng Hải. Đàm Chấn Lâm hỏi ông ta: “Đồng chí Trần Phi Hiển đến chưa?” Trương Xuân Kiều đáp một cách xảo quyệt: “Quần chúng không bằng lòng!” Lúc này, Trương Xuân Kiều thấy Đàm Chấn Lâm lại đưa ra chất vấn, để chọc tức ông, Trương Xuân Kiều cố ý nói mát: “Những việc này đều phải bàn với quần chúng, chúng ta đều phải tôn trọng ý kiến của quần chúng mà!” Nói rồi liền dùng ánh mắt khiêu khích liếc nhìn Đàm Chấn Lâm.

“Quần chúng cái gì?” Đàm Chấn Lâm nổi giận đùng đùng, cắt ngang lời ngụy biện vô trách nhiệm của Trương Xuân Kiều, hỏi vặn một cách thẳng thắn không sợ hãi gì: “Lúc nào cũng quần chúng, quần chúng, có cần Đảng lãnh đạo nữa không?” Tay ông chỉ vào mấy người trong Tổ cách mạng văn hóa Trung ương: “Mục đích của các người chính là muốn đánh đổ tất cả các cán bộ cũ. Những cán bộ cũ 40 năm trước bây giờ rơi vào cảnh nhà tan cửa nát, vợ con chia lìa!” Ông càng nói càng tức, đập tay xuống bàn, quát lớn: “Khoái Đại Phú là cái gì? Chẳng phải là tay chân ác ôn của các người hay sao! Hắn là một tên phản cách mạng! Đã tạo ra bức tranh một trăm thằng xấu. Lần này là lần tàn khốc nhất trong lịch sử, vượt qua bất cứ lần nào trong lịch sử”. Ông tức giận từ trong lòng, căm ghét từ trong gan, đâm lao thì phải theo lao, chẳng cần gì cả, cái gì cũng đưa ra hết! “Cứ như thế này, thì các anh làm, tôi không làm nữa, không theo nữa! Chặt đầu, ngồi nhà lao, khai trừ đảng tịch, tôi cũng phải đấu với các anh đến cùng!” Giọng ông tăng cao đến tám độ: “Đời tôi đã phạm ba cái sai, thứ nhất, tôi không nên sống đến hôm nay; thứ hai, không nên cùng Mao Trạch Đông làm cách mạng; thứ ba, không nên gia nhập Đảng Cộng sản Trung Quốc”.

Nói xong, ông cầm áo, cắp cặp đi ra ngoài.

“Không được đi, phải ở lại đây để đấu với họ!” Trần Nghị đầy tức giận quát lên.

Đàm Chấn Lâm giận quá mất khôn, như đang mê tỉnh lại, đi làm gì? là lùi bước, là tháo chạy khi lâm trận, phải ở lại đây đấu với họ, đấu đến cùng. Ông lại quay về chỗ cũ ngồi xuống ghế.

Trần Nghị tiếp tục phát biểu. Ông chĩa thẳng mũi dùi vào Lâm Bưu và đồng bọn đang núp dưới lá cờ của Mao Trạch Đông, để tiến hành hoạt động hai mặt phản cách mạng, lên án: “Trong phong trào chỉnh phong ở Diên An, chỉnh cán bộ cũ rất dữ, phong trào cấp cứu ở Diên An đã xử sai bao nhiêu người! Bây giờ có người còn phải mang gánh nặng, đến Thủ tướng Chu cũng bị chỉnh”. Ông trừng mắt nhìn lướt qua Khang Sinh đang cố ra vẻ bình tĩnh ngồi chếch ở phía đối diện, có ý như chỉ ông ta nói: “Ngoài chỉnh người, còn có thể làm gì? Chính nhờ dựa vào chỉnh người để dựng cơ đồ!”.

Phút chốc, mặt Khang Sinh trắng bệch, nhưng ông ta đã từng được Trần Nghị dạy cho bài học, quả thật nếu đánh trực diện một chọi một, thì vị tất đã là đối thủ của Trần Nghị, ông ta lại nhìn mấy vị nguyên soái và Phó Thủ tướng ngồi đối diện, ai cũng trừng mắt nhìn, không, ông ta ngầm quyết định chủ kiến, lúc này mà ra đấu, nếu không hợp lực thì không thể nào phản công được; ông ta lại nhìn thế trận phía mình, Trần Bá Đạt thì ầm à ầm ừ, ba người không chọi nổi một. Trước tiên phải nuốt cơn giận này, cái nhỏ mà không nhẫn chịu thì mưu lớn sẽ hỏng, nhưng lời của Trần Nghị lại đâm trúng vào chỗ đau của ông ta. Ông ta xen vào một câu đánh trống lấp với khẩu khí là lạ: “Chính tôi là kẻ chỉnh người mà!”.

“Bài học lịch sử này không thể quên”. Trần Nghị lại nhìn Khang Sinh, nói một cách xúc động. “Lịch sử chẳng phải đã chứng minh, rốt cuộc ai là người đã chống lại Mao Chủ tịch hay sao? Sau này còn phải xét, còn phải chứng minh”.

“Cán bộ cũ là tài sản của Đảng và Nhà nước”, Diệp Kiếm Anh phối hợp, “đối với cán bộ phạm sai lầm vì sao lại phủ định tất cả? Phải trị bệnh cứu người chứ, không thể động một tí là đánh đổ! Cứ tiếp tục như thế này, thì sự an toàn về thân thể làm sao còn có thể đảm bảo? Làm sao còn có thể làm việc?”.

“Rất nhiều cán bộ bị lôi ra để đấu tố”. Dư Thu Lý người đã từng chịu đau khổ, tức run cả người phẫn nộ đập bàn nói: “Đối xử tàn bạo với cán bộ như thế, cứ tiếp tục như thế, lần sau còn bắt nữa tôi sẽ không đi, các anh làm thế nào thì làm!”.

Lý Tiên Niệm nói tiếp: “Xã luận của tạp chí “Hồng kỳ” số 13, kêu gọi tấn công mạnh mẽ vào đường lối phản động tư sản, cả nước sẽ loạn”.

“Xã luận của tạp chí “Hồng kỳ” số 13, đồng chí đã xem chưa?” Chu Ân Lai đưa ánh mắt nghiêm khắc nhìn Khang Sinh hỏi.

Khang Sinh với bộ mặt quen nói dối không bao giờ đỏ, lắc đầu. “Tôi chưa xem”.

“Một việc lớn như vậy”, Chu Ân Lai tức giận “Vì sao không đưa cho chúng tôi xem?”

“Dùng biện pháp giam cầm đối với con em cán bộ không phải là giáo dục mà là trừng phạt”, Nhiếp Vinh Trăn tiếp lời. “Mao chủ tịch đã đặc biệt thêm một điều vào trong mệnh lệnh 8 điều của Quân ủy, cán bộ các cấp đặc biệt là cán bộ cao cấp đều phải nghiêm khắc giáo dục quản lý con cái. Nếu cha mẹ không giáo dục, thì trách nhiệm thuộc về bố mẹ. Không thể vì đánh đổ cán bộ cũ mà lôi con cái ra đấu tố, liên lụy đến gia đình thân thích, bây giờ bức hại cán bộ cũ như vậy, chính là người rơi xuống giếng kẻ ném đá theo, không yên lòng được!”.

Nghĩ đến rất nhiều cán bộ cũ bị đấu tố lăng nhục một cách tàn nhẫn, Đàm Chấn Lâm nói: “Tôi chưa bao giờ khóc, hiện nay tôi đã khóc ba lần, khóc nhưng không có chỗ để mà khóc, phía sau phía trước là thư ký, là con cái, chỉ còn có cách khóc vụng!”.

“Không nên xuất phát từ tình cảm cá nhân!” Tạ Phú Trị, người phụ trách công tác kiểm tra, sau này được chứng minh là đã ngả theo Lâm Bưu và “bọn bốn tên” từ lâu, đối đáp lại, “Phải nhìn toàn cục chứ!”.

“Tôi khóc không phải là vì cá nhân, mà là vì toàn Đảng!” Đàm Chấn Lâm chọi lại Tạ Phú Trị.

Hội nghị giải tán trong không khí buồn tẻ.

2. Mao Trạch Đông tức giận: “Ai chống lại Tổ cách mạng văn hóa Trung ương, tôi sẽ kiên quyết chống lại người ấy!”

Tối ngày 18 tháng 2, Mao Trạch Đông đã triệu tập Hội nghị Bộ Chính trị. Lý Phú Xuân, Đàm Chấn Lâm, Lý Tiên Niệm, Trần Nghị, Diệp Kiếm Anh, Từ Hướng Tiền, Nhiếp Vinh Trăn, vốn được gọi là “tam lão tứ soái” (ba vị lão thành bốn ông nguyên soái - N.D), vừa vào cửa đã được Mao Trạch Đông tiếp đón bằng vẻ mặt không vui. Những vị nguyên soái đã cùng chung hoạn nạn với Mao Trạch Đông mấy chục năm, không ai không ngẩn người vì thái độ lạnh nhạt như vậy của Mao Trạch Đông hôm nay, trong lòng họ đều hiểu rõ, nhất định có kẻ xấu đã kể tội của họ trước, hẳn là Giang Thanh đã tâu trước với Mao Trạch Đông rồi.

Hội nghị do Chu Ân Lai chủ trì. Chu Ân Lai đã sớm có dự kiến trước, vừa thấy thái độ tức giận của Mao Trạch Đông lộ ra trên nét mặt, ông đã biết là Mao Trạch Đông sẽ đích thân ra tay. Ông đã sớm suy xét, hội nghị hôm nay, sẽ gay gắt kịch liệt hơn Hội nghị bài ngửa ở Hoài Nhân Đường lần trước. Quan điểm của “tam lão tứ soái” hoàn toàn giống như mình. Việc phát biểu của họ trong Hội nghị bài ngửa ở Hoài Nhân Đường mình đã ủng hộ họ. Nhưng, hôm nay lại để mình chủ trì hội nghị phê phán “tam lão tứ soái”, đây không phải là đã đặt mình vào thế khó xử hay sao? Hơn nữa, “tam lão tứ soái” cũng là chịu tội thay mình! Mình chủ trì hội nghị, giương mắt nhìn chiến hữu của mình bị phê phán, đây là thứ mùi vị gì, cảnh ngộ gì? Mình đang diễn vai gì, điều này còn đau đớn hơn là bản thân mình bị phê bình.

Cuối cùng ông quyết định cho mình một biện pháp, phải cố gắng với tất cả sức lực của mình để gỡ tội, giải vây phụ họa, dù thế nào cũng không thể để cho họ trúng tên ngã ngựa tất cả, nếu quả đúng là “tam lão tứ soái” đều bị đánh đổ, thì đây không còn là vấn đề bất hạnh của mấy người mà là sự bất hạnh của nhân dân cả nước, sự bất hạnh của toàn Đảng. Mình có trách nhiệm và cũng có nghĩa vụ phải ngầm ủng hộ họ, không chỉ có thế, ngay trong hội nghị cũng phải khéo léo tiếp ứng cho họ. Đây là một cuộc đọ sức giữa chính nghĩa và gian tà, giữa ánh sáng và bóng tối, không thể vì bảo vệ mình mà hy sinh chiến hữu, họ vì Đảng, vì nhân dân, cũng là vì mình mà chiến đấu xông pha! Bây giờ họ đang rơi vào vòng vây, mình có thể khoanh tay ngồi nhìn hay sao?

Mặc dù tâm trạng nặng nề, nhưng Chu Ân Lai vẫn phải làm ra vẻ thản nhiên để chủ trì hội nghị. Ông diễn vai này quá khó khăn, vừa phải bảo vệ chiến hữu lại vừa phải theo Mao Trạch Đông, có lúc còn phải thay cho đối thủ của mình là Tổ cách mạng văn hóa, phụ họa theo vài câu.

Người nổ phát súng đầu tiên là Mao Trạch Đông. Nếu là lúc bình thường, thì thái độ của Mao Trạch Đông luôn luôn điềm đạm nhã nhặn, thậm chí nói nói cười cười, nhưng hôm nay lại rất khác thường, vừa vào họp, đã cho “tam lão tứ soái” biết tay ngay, ông muốn dùng thủ đoạn uy hiếp để trấn áp mấy người muốn ngăn cản đại cách mạng văn hóa, ông nói với vẻ mặt tức giận giọng điệu gay gắt: “Các anh đã liên kết với nhau trong hội nghị Hoài Nhân Đường làm cái chuyện tập kích bất ngờ, chống lại Tổ cách mạng văn hóa Trung ương, chống lại Trung ương, rốt cuộc thì các anh muốn làm gì? Đây chẳng qua chỉ là muốn làm cuộc chính biến cung đình, muốn để Lưu Thiếu Kỳ nắm lại chính quyền. Hội nghị Toàn thể Trung ương lần thứ 11 các anh đều đã giơ tay. Vì sao mới chỉ có mấy ngày, các anh lại phản đối quyết định của Hội nghị Trung ương lần thứ 11? Vì sao trước mặt phục tùng, sau lưng chống lại, vì sao nay thế này mai thế khác? Khi thảo luận quyết định tiến hành đại cách mạng văn hóa, các anh cũng tán thành, tôi không thấy có ai trong các anh bỏ phiếu phản đối, nhưng vì sao sau khi cuộc đại cách mạng văn hóa phát động lên thật thì các anh lại phản đối nó?

Mấy vị nguyên soái và mấy vị phó thủ tướng đều ngạc nhiên nhìn Mao Trạch Đông trong vẻ mặt đầy giận dữ.

Đàm Chấn Lâm trong lòng không một chút tà tâm nịnh bợ, không khiếp sợ, không chùn bước trước cơn thịnh nộ của Mao Trạch Đông, ông không còn nín nhịn được nữa nói xen vào: “Tôi cho rằng những lời phát biểu của tôi trong hội nghị không sai gì cả, nó phù hợp với tinh thần của Hội nghị Trung ương lần thứ 11 khóa 8. Lẽ nào lại nói đại cách mạng văn hóa có thể không cần sự lãnh đạo của Đảng? Có thể không cần ổn định quân đội? Có thể đánh đổ tất cả cán bộ cũ?”

Trần Nghị cũng ngay thẳng thật thà từ một khía cạnh phối hợp với Đàm Chấn Lâm, ông nói: “Tôi có ý kiến đối với Tổ cách mạng văn hóa Trung ương, rất nhiều cách làm của họ là sai lầm. Thiên hạ đã bị họ làm cho rối loạn, công nhân không làm việc, học sinh không đi học, cán bộ cơ quan không đi làm, tương lai...”.

“Tổ cách mạng văn hóa chấp hành tinh thần của Hội nghị Trung ương lần thứ 11”. Mao Trạch Đông giật nảy người, các phó thủ tướng và các vị nguyên soái xưa nay vẫn ngoan ngoãn nghe theo lời của mình, sao bây giờ lại khác thường như vậy, đối chọi quyết liệt như vậy đây là sự thách thức đối với quyền uy của mình! Ông không còn nhẫn nại được nữa, liền cắt ngang lời của họ một cách thô bạo: “Tổ cách mạng văn hóa chấp hành tinh thần của Hội nghị Trung ương lần thứ 11. Sai lầm chỉ một, hai, ba phần trăm, còn chín mươi bảy phần trăm là đúng đắn. Ai chống lại Tổ cách mạng văn hóa Trung ương, tôi sẽ kiên quyết chống lại người ấy!” Mao Trạch Đông dùng đôi mắt căm phẫn, dữ tợn nhìn lướt qua “tam lão tứ soái”.

Đàm Chấn Lâm vẫn một lòng, vừa thấy Mao Trạch Đông nói như vậy, ông đã đâm lao thì phải theo lao, không đếm xỉa gì hết, tức giận cãi lại: “Tôi không nên sớm vào Đảng 40 năm, không nên theo đồng chí làm cách mạng, cũng không nên sống đến 65 tuổi!”.

Bao nhiêu năm nay, Mao Trạch Đông được tâng bốc như những đám sao làm tôn lên cho vầng trăng thêm tỏ, quyền uy tuyệt đối chí cao vô thượng với “muôn năm, muôn muôn năm, vạn thọ vô cương!” mà ông đã nghe quen, đến hôm nay, lại có người công khai trực diện cãi lại ông, làm ông bị bẽ mặt, làm sao ông có thể chịu được!

Cuộc giao chiến này hoàn toàn nằm ngoài dự đoán của Chu Ân Lai. Mao Trạch Đông nổi giận, điều này nằm trong dự đoán của ông nhưng Đàm Chấn Lâm dám đụng chạm, đối chọi quyết liệt mỉa mai lại như vậy đã vượt quá xa sự tưởng tượng của ông. Vừa bắt đầu, cuộc họp đã găng, hơn nữa còn leo thang. Mặc dù trước đó ông đã nói với từng người trong”tam lão tứ soái” là phải nhường nhịn, phải nhận sai, phải kiểm thảo. Đây là kế sách hay duy nhất để bảo toàn thực lực. Trận ác chiến ở Hoài Nhân Đường, qua việc gây chia rẽ, kích động, đổ thêm dầu vào lửa, đã làm Mao Trạch Đông tức giận, lại thêm việc mặt đối mặt đấu khẩu với ông ta, đấy chẳng phải là con thiêu thân lao vào lửa tìm lấy cái chết hay sao? Cách làm này đúng với ý muốn của Giang Thanh và đồng bọn. Không thể tiếp tục phát triển như vậy!

Chu Ân Lai vội vàng can khéo, nói một cách thành thật: “Trong Hội nghị Hoài Nhân Đường, mấy đồng chí cũ, chưa hiểu rõ đại cách mạng văn hóa, nên đã nổi cáu. Trách nhiệm chủ yếu là ở tôi. Sau Hội nghị họ cũng đã nhận thấy làm như vậy là không đúng, đã có gặp tôi để kiểm điểm, họ cũng cảm thấy đã nói một số điều không phải với Chủ tịch, cũng muốn tìm cơ hội, để kiểm điểm trước Chủ tịch”.

Trong bụng Mao Trạch Đông rất rõ, kẻ ủng hộ sau lưng của mấy vị nguyên soái và phó thủ tướng này chính là anh, Chu Ân Lai đấy, ngoài mặt thì anh phụ họa với tôi, trên thực tế anh đã gỡ tội, giải vây cho họ. Nhưng Mao Trạch Đông xưa nay vẫn giỏi lợi dụng mâu thuẫn, để tiêu diệt từng bộ phận, ông không xuất kích cả bốn mặt. Đánh đổ Lưu, Đặng, Đào đã làm cho thiên hạ đại loạn, nếu động đến Chu Ân Lai, thì cùng không thể giải quyết. Thế là, ông dùng thái độ khoan dung đối với Chu Ân Lai. Nhưng đối với “tam lão tứ soái” lại không một chút nhượng bộ, ông nổi giận đùng đùng: “Họ hoàn toàn không nhận là sai! Đồng chí Ân Lai, tôi đề nghị vấn đề này phải họp để thảo luận nghiêm chỉnh, một lần không được thì hai lần, một tháng không được thì hai tháng, Bộ Chính trị giải quyết không được, thì phát động toàn thể đảng viên giải quyết”. Nói xong, ông tức giận đứng dậy đi ra khỏi phòng họp!

Đêm đã về khuya, trong sân Tây Hoa Sảnh, bóng cây đung đưa, gió lạnh thấu xương. Từ xa vọng đến tiếng gào thét như đâm vào thần kinh con người trong chiếc loa mở hết cỡ: “Kiên quyết đập tan dòng nước ngược tháng Hai!”, “Thà chết bảo vệ Tổ cách mạng văn hóa Trung ương!” “Đả đảo Đàm Chấn Lâm kẻ ủng hộ đắc lực của “dòng nước ngược tháng Hai”.

3. Nhẫn nhục gánh trọng trách vì mai sau

Hai tay bắt chéo ôm lấy ngực, Chu Ân Lai ngẩng nhìn bầu trời đen nặng chĩu thần bí. Ông đang suy nghĩ về cuộc đọ sức khủng khiếp trong hội nghị.

Kế sách hay duy nhất để bảo tồn thực lực, chính là rút lui khỏi quan trường khi còn thuận lợi, vì Mao Trạch Đông đã trực tiếp “tham chiến”, không nhận rõ tình thế đã thay đổi này cứ cố sức mà xông lên, thì không chỉ giao chiến với Giang Thanh và đồng bọn mà còn đánh giáp lá cà với Mao Trạch Đông, như vậy cũng trúng kế của đối thủ. Không thể đi nước cờ mạo hiểm lành ít dữ nhiều này. Làm không tốt sẽ rơi vào một kết cục toàn quân bị tiêu diệt. Nếu muốn phản công thì cũng không còn khả năng nữa. Một nhà chiến lược đích thực thì trong giờ phút then chốt phải có giải pháp tình thế, có kế hoãn binh, chỉ cần có thể biến nguy hiểm thành vô sự, có lợi đối với chiến cục thì đều phải dùng.

Chu Ân Lai xem xong, lại thong thả đi đi lại lại, trầm ngâm suy nghĩ một lúc, rồi về phòng làm việc, cầm lấy máy điện thoạt: “Cần Tây Sơn,... Đồng chí là Kiếm Anh phải không? Tôi là Chu Ân Lai, tôi biết là các đồng chí đang ở đó, cùng bàn bạc một chút về hội nghị cũng hay?... Tôi chẳng có việc gì, chỉ có ba đề nghị với các đồng chí. Thứ nhất, phải bình tâm lại, ăn tốt ngủ tốt, không nên nằm bệnh viện, sẽ phối hợp với các đồng chí đến cùng; Thứ hai, phải kiên quyết giữ vững vị trí của mình, nhất thiết phải nắm chắc công việc, trận địa của mình quyết không thể rời bỏ. Rời bỏ trận địa là lùi bước, là đào ngũ; Thứ ba, cái cần kiểm điểm thì kiểm điểm, phải chú ý đến sách lược và nghệ thuật đấu tranh, các đồng chí đều là những nhà quân sự trải qua nhiều thử thách, chiến lược chiến thuật hiểu hơn tôi, không thể bộc lộ cái dũng cảm của kẻ thất phu. Làm như vậy, không phải là sợ ai. Trước đây khi giành thiên hạ, vì nhân dân, không để ý đến chuyện sống chết, bây giờ để nắm chắc quyền lực mà nhân dân giao cho, chịu đựng một chút nhục, phê phán có là cái gì đâu!”.

Diệp Kiếm Anh đặt điện thoại xuống, lại đem mấy điều Chu Ân Lai nhắc nhở nói lại nguyên xi với mấy chiến hữu cùng có mặt.

Mấy người không ai bảo ai mà cùng ngẫm nghĩ về hàm ý của những lời Chu Ân Lai nói trong điện thoại.

“Thủ tướng nghĩ sâu hơn nhìn xa hơn chúng ta!”. Diệp Kiếm Anh nói một cách ý vị sâu xa, “đây là một cuộc đọ sức mà lực lượng hai bên chênh lệch rất lớn. Đối với chúng ta mà nói, mới đầu chúng ta bị Giang Thanh và đồng bọn làm cho tức rối cả lên, hạ quyết tâm tiến hành đến cùng quyết một trận sống mái, kết quả là Mao Chủ tịch đã ra tay, chiến cuộc đã thay đổi, đã xuất hiện cục diện bất lợi cho chúng ta. Như vậy là, bày ra trước mặt chúng ta có hai cách lựa chọn: Một là bất chấp tất cả, quyết không rút quân giữa chừng, đối kháng đến cùng”. Ông lắc đầu, “Nếu không có Chủ tịch tham chiến thì Giang Thanh, Khang Sinh, Trần Bá Đạt hoàn toàn không phải là đối thủ của chúng ta, nhưng hễ Chủ tịch tham chiến thì sẽ phức tạp. Từ phía Giang Thanh mà xét, họ hy vọng chúng ta mất lý trí, không tính đến hậu quả, trực tiếp giao chiến với Chủ tịch, họ muốn mượn tay Chủ tịch để khiến toàn quân của chúng ta bị tiêu diệt, họ không tốn một chút hơi sức mà có thể trừ bỏ được một đối thủ mạnh, tôi cân nhắc thấy Thủ tướng đã hiểu thấu nước cờ hiểm này và nhắc nhở chúng ta không nên trúng kế, không nên làm việc theo tình cảm riêng, phải lý trí phải bình tĩnh”. Ông trầm ngâm suy nghĩ một lúc, “vậy sự lựa chọn thứ hai sẽ là rút lui, sự nhắc nhở của Thủ tướng chính là muốn chúng ta chỉ hạn chế sự bất bình ở Giang Thanh, ở Tổ cách mạngvăn hóa Trung ương, không phải là bất bình với Chủ tịch, lùi là để mà tiến!” Ông dừng lại một chút, rồi nói tiếp: “Thủ tướng còn dặn chúng ta, phải nghĩ xa một chút, phải có nhãn quang chiến lược, không nên dựa vào sự nông nổi tình cảm nhất thời. Đấu tranh phải chú trọng đến sách lược và nghệ thuật...”.

“Chúng ta không nên phụ ý đồ tốt đẹp của Thủ tướng”. Diệp Kiếm Anh như đã có suy nghĩ nói tiếp: “Xuất phát từ chiến lược lâu dài, chúng ta phải làm kiểm điểm, Thủ tướng đã nói đỡ cho chúng ta, làm như vậy, sẽ có lợi cho đất nước cho nhân dân. Đánh trận cũng còn phải chú trọng đến chiến thuật vu hồi đấy! Cuộc đọ sức trên vũ đài chính trị cũng giống như cuộc đọ sức trên vũ đài quân sự, có lúc cần phải có tinh thần dũng cảm tiến tới mạnh như Trương Phi, có lúc cũng phải có mưu kế như Gia Cát Lượng, đó gọi là trí dũng song toàn”.

“Tôi đã hiểu ý của Thủ tướng”. Trần Nghị mau mồm mau miệng cười ha hả nói, “Vì Đảng vì nhân dân cũng phải kiểm điểm, đây không phải là kiểm điểm với Tổ cách mạng văn hóa Trung ương, bọn chúng có là cái gì, chẳng qua cũng chỉ là mấy kẻ mới phất bởi âm sai dương trái, ma xui quỷ khiến, gặp vận may thôi! Thắng lợi trong một lúc, ở một nơi, không có nghĩa là chúng sẽ giành thắng lợi cuối cùng. Xem ai sẽ là người cười sau cùng!”.

Mấy người đều đồng thanh bàn luận về Chu Ân Lai. Vì không muốn để quyền lực rơi vào tay những kẻ có dã tâm, những kẻ có âm mưu, ông đã nhẫn nhục gánh vác trọng trách, ngày đêm vất vả đắn đo cân nhắc, mấy người chúng ta cũng nên chia vui sẻ buồn với ông, gánh vác bớt công việc cho ông, không thể để một mình ông gánh cái gánh nặng ngàn cân này.

Vì trong lòng Chu Ân Lai hiểu rõ muốn đánh đổ Lưu Thiếu Kỳ và Đặng Tiểu Bình, Mao Trạch Đông cần có sự giúp đỡ của Lâm Bưu. Nhưng thế lực của Lâm Bưu cứ như quả cầu tuyết càng lăn càng lớn nên Mao Trạch Đông rất không yên tâm về Lâm Bưu. Giang Thanh và Khang Sinh sao có thể đối chọi với Lâm Bưu rốt cuộc họ cũng chỉ là một bọn văn nhân, không có ảnh hưởng trong quân đội, ông cần có một lực lượng thứ ba, mà bản thân ông và “tam lão tứ soái” thuộc lực lượng thứ ba này. Hiện nay ông chỉ có thể lợi dụng mâu thuẫn để tồn tại và phát triển. Luôn luôn giải vây cho “tam lão tứ soái”, nâng đỡ họ, lợi dụng mọi cơ hội làm cho tinh thần của “tam lão tứ soái” phấn chấn lên nhằm hạ bớt uy phong của Lâm Bưu và Giang Thanh.

4. Đào Chú vào Kinh

Khi “tam lão tứ soái” càng ngày càng khó sống, Đào Chú được điều về Bắc Kinh. Mặc dù ông có một chỗ dựa vững chắc, nhưng vẫn bị những làn sóng hung dữ của cách mạng văn hóa nhấn chìm.

Cuối tháng 5 năm 1966, Trung ương thông báo cho Bí thư Thứ nhất cục Trung Nam là Đào Chú đến Bắc Kinh và điều động Đào Chú lên Trung ương công tác, giữ chức Trưởng ban Tuyên truyền Trung ương, còn đảm nhiệm chức Bí thư thường trực của Ban Bí thư, kiêm Chủ nhiệm Văn phòng Tổ cách mạng văn hóa Trung ương.

Việc Đào Chú đến đã làm cho Quốc Tân Quán lúc ấy không một chút yên tĩnh lại cuộn lên một dòng u ám, các thành viên trong Tổ cách mạng văn hóa, triển khai một loạt thủ đoạn lôi kéo gạ gẫm.

Ngay buổi tối hôm Đào Chú đến Bắc Kinh, trên con đường rợp bóng cây yên tĩnh ở Điếu Ngư Đài, xuất hiện hai bóng người một caơ một thấp. Nhân viên cảnh vệ thấy bóng người có thể biết ngay đấy là Khang Sinh ở nhà số 18 và Trần Bá Đạt ở nhà số 15.

Từ sau khi Văn phòng Tổ cách mạng văn hóa Trung ương chuyển đến Điếu Ngư Đài, thì hai bóng người ấy luôn luôn xuất hiện, lúc ẩn lúc hiện, giống như hai âm hồn vậy. Lúc này, họ đang kết bạn để đi thăm người hàng xóm mới của họ. Suốt dọc đường tất nhiên không thể thiếu việc “hà hơi” cho nhau biết “kiểu bạn đồng minh”.

“Đào Chú người ở Ngũ Kỳ, Hoàng Phố, có thể coi là bạn học của Lâm Bưu. Khi khởi nghĩa Vũ Xương cùng làm việc với Tiêu Khắc, là đại đội trưởng. Có điều, được trọng dụng thật sự vẫn là ở Đông Bắc, Lâm Bưu rất coi trọng ông, có thể coi ông ta là người của “Dã chiến quân thứ 4”. Khang Sinh rất nhấn mạnh vào mấy chữ “Dã chiến quân thứ 4”, với cái vẻ vênh vang của kẻ có uy quyền thở dài. Ông ta còn chìa ra một bàn tay để nhìn, giống như nắm trong bàn tay ấy đều là người, đều là những nhân vật quan trọng, không có gì không rõ như trong lòng bàn tay. Ngừng một chút, ông ta bổ sung một câu với ý nghĩa sâu xa: “Giống như quan hệ cán bộ ở Đông Bắc do Cục Phương Bắc cử đến”.

Trần Bá Đạt chỉ hơi gật đầu, không nói gì. Hôm nay ông ta chỉ chuyên xem tài liệu về Đào Chú, việc tìm hiểu về một người mới của Trung ương vừa được điều đến, tất nhiên không chỉ có thế.

5. Nỗi đau đớn của việc “tiếp tục cách mạng”

Đào Chú nhậm chức được 4 ngày, thì ngày 8 tháng 6, đáp máy bay đi Hàng Châu tham gia một hội nghị do Mao Trạch Đông triệu tập. Hội nghị chú trọng thảo luận vấn đề đại cách mạng văn hóa có cử tổ công tác hay không. Khi máy bay rời khỏi đường băng, Đào Chú tin tưởng chắc chắn không một chút nghi ngờ là lần này sẽ có được một bản “chân kinh”.

Mao Trạch Đông triệu tập hội nghị lần này ở Hàng Châu, đa số những người tham dự đều mang một tâm trạng mơ hồ không yên.

Đặc biệt là Lưu Thiếu Kỳ người chủ trì công việc, khi ông báo cáo về tình hình Bắc Kinh bất cứ ai cũng đều dễ dàng nhận thấy tâm trạng mơ hồ không yên ấy, mặc dù ông là người nổi tiếng điềm đạm, bình tĩnh.

Lưu Thiếu Kỳ báo cáo một cách nặng nề về những người lãnh đạo trong Đảng ủy ở các trường cao đẳng, đại học, chuyên nghiệp bị bắt, bị đấu tố, Đảng ủy ở vào tình trạng tê liệt hoặc nửa tê liệt. Để ổn định trật tự của trường học, đã học theo cách làm của Trung ương đưa tổ công tác xuống Đại học Bắc Kinh, từ ngày 4 tháng 6, bắt đầu cử một số ít tổ công tác thí điểm ở các trường cao đẳng, đại học và trung học chuyên nghiệp. Hiện nay học sinh ở rất nhiều trường dồn dập kéo tới trụ sở của Trung ương Đảng, Quốc vụ viện và Thành ủy Bắc Kinh yêu cầu đưa tổ công tác vào ở trong trường...

Đối với chuyện “Thiên hạ đại loạn”, Mao Trạch Đông chưa bao giờ chau mày, nhẹ nhàng phẩy tay, không một chút lo lắng: “Có thể không cử, loạn thì cứ để cho nó loạn một trận”.

Trần Bá Đạt đứng phắt ngay dậy như bật lò xo: “Tôi đã đề nghị không cử tổ công tác, tin tưởng quần chúng, đó là chủ nghĩa Mác, vẫn không nên cử đi”. Đào Chú đỏ bừng mặt. Trước mặt Mao Trạch Đông ông không “xông xáo một cách lỗ mãng”, nhưng cũng đã phát biểu ý kiến: “Tôi là người tích cực chủ trương cử tổ công tác. Những người làm công tác thực tế chúng ta đều hiểu rằng cử tổ công tác là một trong những kinh nghiệm thành công của Đảng ta trong mấy chục năm nay. Từ thời kỳ cách mạng ruộng đất đến cải cách ruộng đất trong cả nước, đến “tứ thanh”, đó là điều đã được thực tiễn chứng minh”. Mao Trạch Đông chỉ nghe hai loại ý kiến tranh luận, không tỏ thái độ rõ ràng, trên nét mặt lộ vẻ uy nghiêm như đang suy nghĩ.

Ông đang nghĩ gì? Trong lòng những người dự họp đều không biết.

Sau khi Đào Chú được điều lên Trung ương, liền can thiệp vào hoạt động của Tổ cách mạng văn hóa Trung ương.

Trước đó không lâu, ngày 8 tháng 7, Mao Trạch Đông từ miền Nam về Bắc Kinh, nghe báo cáo suốt một đêm, ngày hôm sau mới gặp Lưu Thiếu Kỳ đang chờ đợi. Mao Trạch Đông nói một cách rất nghiêm túc: “Sau khi về tới Bắc Kinh, cảm thấy rất buồn, quạnh quẽ vắng vẻ. Có một số trường đã đóng chặt cổng rồi. Thậm chí có một số trường đã trấn áp phong trào học sinh. Ai trấn áp phong trào học sinh? Chỉ có bọn quân phiệt Bắc Dương. Phàm những kẻ trấn áp phong trào học sinh đều không có kết cục tốt! Phong trào đã phạm sai lầm về phương hướng và đường lối”, Mao Trạch Đóng trả lời vừa ngừng lại, liền với giọng ra lệnh: “Nhanh chóng xoay chuyển ngay, đánh cho nát nhừ mọi khuôn sáo!”. Mao Trạch Đông khi nói đến từ “nát nhừ” thì thái độ phẫn nộ đã không gì rõ ràng hơn.

Toàn bộ mâu thuẫn và đau khổ của Đào Chú là ở chỗ: Về tư tưởng ông thống nhất với Lưu Thiếu Kỳ và Đặng Tiểu Bình; nhưng quá trình mấy chục năm cách mạng lại quyết định ông chỉ có thể theo Mao Trạch Đông “tiếp tục cách mạng”. Ông đã nhìn thấy rõ ràng cuộc “đại cách mạng văn hóa” mà Mao Trạch Đóng phát động càng ngày càng dựa vào Tổ cách mạng văn hóa Trung ương, nhưng ông vẫn để cho mình tin tưởng một cách ngoan cường rằng: Tôi chỉ theo Mao Trạch Đông làm cách mạng không pha trộn với bọn người trong Tổ cách mạng văn hóa Trung ương các anh.

Từ ngày 1 đến ngày 12 tháng 8 năm 1966, Hội nghị toàn thể Ban chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Trung Quốc lần thứ 11 khóa 8 được triệu tập.

Ngày 5 tháng 8, Mao Trạch Đông công bố bài đại tự báo “Nã pháo vào Bộ Tư lệnh”. Tuy không chỉ đích danh nhưng không gì rõ ràng hơn là chĩa vào Lưu Thiếu Kỳ và Đặng Tiểu Bình. Bài đại tự báo đã công khai nêu ra rằng ở Trung ương tồn tại quan điểm của hai Bộ Tư lệnh, hơn nữa còn liên hệ đến khuynh hướng sai lầm hữu khuynh năm 1962 và sai lầm hình thức thì “tả” nhưng thực chất là hữu năm 1964, bày tỏ quyết tâm là phải thanh toán cả món nợ mới và món nợ cũ.

Mao Trạch Đông đã đích thân “nã pháo”, Đào Chú với tư cách là một “nòng pháo” đã từng nổi tiếng trong Đảng, đã từng kiên định đứng về đường lối cách mạng của Mao Trạch Đông trong nhiều cuộc đấu tranh chính trị quan trọng, đã rơi vào tình cảnh khó khăn, rơi vào nỗi đau đớn cực lớn.

Ông uống nước trà nhiều thì ra mồ hôi nhiều, tư tưởng ông cũng quay cuồng dữ dội.

Đúng, trong lịch sử, ta đã từng ba lần nã pháo vào đồng chí Thiếu Kỳ, đó là vì có ý kiến trong công tác. Nhưng chẳng phải là đồng chí Thiếu Kỳ đã chủ động tâm sự với ta hay sao. Phê bình lẫn nhau và tự phê bình để tăng thêm hiểu biết cũng là để tăng thêm đoàn kết.

Sau khi trò chuyện, ta đã tỏ thái độ. Sự băn khoăn đã được giải tỏa, không còn ý kiến gì nữa. Như vậy, nếu bây giờ lại nêu ra những vấn đề đã được giải quyết này để tham gia bao vây tấn công, ta sẽ là loại người gì? Huống hồ, ba lần nổ súng vào Thiếu Kỳ, Thiếu Kỳ chưa bao giờ để bụng vẫn đối xử tốt với ta, cũng rất coi trọng và ủng hộ công tác ở Cục Trung Nam. Nay ông gặp nạn, nếu ta... Ôi, Đào Chú, ta làm người có một nguyên tắc: không làm cái chuyện ném đá theo người đã ngã xuống giếng. Đây là vấn đề nhân phẩm. Trước đây chưa làm, bây giờ không thể làm, tương lai cũng sẽ không làm...

Đối với đồng chí Lưu Thiếu Kỳ ta có ý kiến gì mới không? Tự hỏi lương tâm, không có!

Phải nói việc cử tổ công tác cũng như tổ công tác đã chấp hành một đường lối tư sản thì ta cũng có một phần.

6. “Nhân vật thứ tư” không đi theo Lâm Bưu

Hội nghị Trung ương lần thứ 11 khóa 8 kết thúc vào ngày 12 tháng 8, đã có thông báo. Đào Chú được bầu làm ủy viên Thường vụ Bộ Chính trị Trung ương Đảng, lại được bầu làm cố vấn cho Tổ cách mạng văn hóa Trung ương.

Tâm trạng của Đào Chú lúc ấy quả thực khó mà nói ra được.

Trong danh sách của Thường vụ Bộ Chính trị, mới đầu Đào Chú được xếp ở gần cuối. Danh sách được đưa đến chỗ Mao Trạch Đông, Mao Trạch Đông cẩn thận xem lại rồi cầm lấy chiếc bút chì xanh đỏ lớn, dùng đầu chỉ đỏ khoanh tròn tên “Đào Chú” ngoặc đưa lên sau “Chu Ân Lai”, trước “Trần Bá Đạt”.

Thế là Đào Chú trở thành “nhân vật thứ tư” của Đảng Cộng sản Trung Quốc. Vì việc này mà Đào Chú vừa xúc động, vừa cảm kích lại vừa bất an.

Ông xin gặp Mao Trạch Đông, mang trong lòng một tâm trạng phức tạp nói: “Chủ tịch, tôi mới lên, xếp hàng trên sẽ không hay, tôi cho rằng, nên xếp tôi ở sau Phú Xuân”.

Mao Trạch Đông dùng ánh mắt thân tình nhưng lại thấu hiểu nhìn Đào Chú, mỉm cười: “Chính là vì mới lên đấy!”.

Đào Chú hơi cúi đầu, thiết tha đề nghị: “Xếp đồng chí Trần Bá Đạt vào vị trí thứ tư là tương đối thích hợp, đồng chí ấy làm việc bên Chủ tịch đã lâu, lĩnh hội tư tưởng của Chủ tịch nhanh hơn tôi...”

Những lời Đào Chú nói là thành thực, mặc dù ông và Trần Bá Đạt có mắc mớ. Nhưng bất kể là vấn đề cử tổ công tác hay nã pháo vào Bộ Tư lệnh xem ra đều là Trần Bá Đạt đúng.

Mao Trạch Đông tỏ ra hiểu rõ, gật gật đầu rồi đưa cánh tay từ trong ra ngoài hất nhẹ: “Đã định rồi, không thay đổi nữa. Tôi sẽ gặp Bá Đạt nói chuyện”.

Đào Chú ngước mắt nhìn Mao Trạch Đông, đôi mắt bỗng đỏ lên, ngấn lệ.

Ông đã xúc động, ông là một người rất hay xúc động.

Mao Trạch Đông lại hơi chau mày. Mao Trạch Đông cũng là một người hay xúc động, nhưng trong vấn đề chính trị nghiêm túc, ông không thích xen vào tình cảm riêng tư. Cũng có nghĩa là, Mao Trạch Đông không thích trong chính trị có hơi hướng của tình cảm riêng.

Việc triệu tập Hội nghị Trung ương lần thứ 11 khóa 8 đánh dấu cuộc đại cách mạng văn hóa bắt đầu bước vào cao trào.

Tối hôm sau, sau khi kết thúc Hội nghị, Đào Chú cùng Chu Ân Lai đến thăm Lâm Bưu.

Thời tiết giữa mùa hè nóng nực, để tránh nóng, Lâm Bưu đã chuyển tới Đại lễ đường Nhân dân một ngôi nhà cao hơn 40m, thể tích to rộng, ở phòng Chiết Giang.

Khi Đào Chú ngồi trên chiếc xe chạy như bay theo chiếc xe dẫn đường trên đường Trường An, nghe tiếng vo vo của bánh xe quay tít, khuôn mặt gầy xanh của thủ trưởng cũ luôn luôn hiện ra trước mắt.

Đó là một khuôn mặt với sắc mặt mãi mãi không thay đổi. Bất luận là ở Mân Tây (miền Tây Phúc Kiến - N.D), Cán Nam (miền Nam Giang Tây) hay ở Diên An, bất luận là ở Đông Bắc, hay ở Bắc Kinh, ở Quảng Châu, khuôn mặt mà Đào Chú nhìn thấy một sắc mặt như đá không thay đổi.

Khi đôi mắt của ông ta sâu đến khó lường thì nói chung đều là lúc ông ta đi lại không bao giờ dừng. Khi ánh mắt của ông ta sắc nhọn hoặc thâm hiểm thì luôn nghiến răng dứt khoát. Ông ta nổi tiếng bởi “không đánh trận khi không chắc thắng”, cũng nổi tiếng bởi “dám mạo hiểm”.

Suốt đời ông ta làm bạn với câu thành ngữ “Thần tiên ma quỷ khôn lường”. Đánh trận thần tiên ma quỷ khôn lường, “chính trị” thần tiên ma quỷ khôn lường, vẻ mặt thần tiên ma quỷ khôn lường, tâm linh thần tiên ma quỷ khôn lường. Trong Đại hội Đảng khóa 9, ông ta là “thần”, đến Đại hội Đảng khóa 10 đã biến thành “quỷ”, và từ đó được đậy nắp quan tài.

Có điều là trong mùa hè như thiêu như đốt năm 1966, khi Đào Chú đến thăm Lâm Bưu ở Đại lễ đường Nhân dân, nói một cách thực lòng ông vẫn mang một tình cảm tôn kính. Lúc ấy, những người có thể nhìn thấy Lâm Bưu cuối cùng sẽ là quỷ chỉ lác đác có vài người. Cái quá trình mà mọi người dễ dàng nhìn thấy ông ta là một học sinh trường quân sự Hoàng Phố, rồi đại đội trưởng, tiểu đoàn trưởng, trung đoàn trưởng, sư đoàn trưởng... cho đến bộ trưởng quốc phòng và “phó thống soái”.

Đối với Đào Chú mà nói, còn có thể tự mình cảm nhận được cuộc sống gần giống một tín đồ Thanh giáo ở Lâm Bưu: Uống nước lọc, nhai đậu nành, thậm chí không uống một hớp chè. Đại khái là vẫn quyến luyến với cuộc đời chinh chiến đã qua chăng? Ngoài đi dạo, sự vận động của ông ta là ngồi xe cho xe chạy lắc lư, để có sự lắc lư này, khi Lâm Bưu đến Quảng Châu, người đón tiếp ông ta còn phải kiếm một chiếc xe mô-tô, lắp cố định trong phòng, lắp ống xả ra ngoài phòng, để hằng ngày ông ta được lắc lư một lần.

Đối với những sự quái gở này của Lâm Bưu, Đào Chú cũng như rất nhiều người, lúc ấy đều lý giải từ “mặt tích cực”.

Đèn ở đại sảnh phía Tây bỗng bật sáng.

Các phòng ở Đại lễ đường Nhân dân đều danh xứng với thực; là thành quả của thời kỳ “đại nhảy vọt” mười kiến trúc lớn ở Bắc Kinh quả là có sự suy xét và giá trị của “sự nghiệp trăm năm”. Đại sảnh phía Tây dài gần 50 mét rộng hơn 20 mét, hai đầu đặt hai tấm bình phong cao lớn có hai cánh, ngăn ở cửa, một tấm vẽ hình chim công, một cánh khác là bài từ “Mãn Giang hồng” bút tích của Mao Trạch Đông được phóng to, trần rất cao, làm cho người đi vào có cảm giác cao rộng; so với sự nóng bức của thế giới bên ngoài thì không khí ở đây mát rười rượi, thấm vào gan vào ruột. Trên đỉnh trần treo mấy chùm đèn lớn, nhưng chỉ thắp một chùm, những bóng đèn nhỏ trên đèn treo hợp thành một đồ án ánh đèn rất đẹp. Nền nhà phủ kín thảm len, đi lên trên không một tiếng động; vòng quanh bày mấy chục chiếc xa-lông lớn nhỏ, vết tích của con người như có như không, càng gây nên cái cảm giác trống trải buồn tẻ.

Đào Chú cùng Chu Ân Lai đi qua đại sảnh phía Tây, theo sự hướng dẫn của nhân viên phục vụ bên trong đi vào phòng Chiết Giang, Lâm Bưu đi ra cửa bắt tay chào hỏi.

Theo một số vệ sĩ, Lâm Bưu dù có gặp Mao Trạch Đông, nếu không phải nói chuyện phiếm thì trên mặt cũng rất ít có những nụ cười, ngồi ngay ngắn, mắt nhìn thẳng, với một dáng vẻ làm công việc chung nghiêm túc.

Hôm nay, gặp Chu Ân Lai và Đào Chú, ông ta lại để lộ những nụ cười nhăn nhúm. Cái cười ấy, vừa nhiệt tình, lại hàm chứa đôi nét ngượng nghịu, ở danh sách trong Đảng ông ta đã thăng lên vị trí thứ hai, chỉ kém Mao Trạch Đông, mà ông ta đã từng trong một thời gian dài là một trong số rất nhiều người phải chấp hành những quyết sách sau khi Chu Ân Lai quyết định.

Chủ yếu là Chu Ân Lai nói chuyện với Lâm Bưu, phần lớn thời gian Đào Chú chỉ ngồi chăm chú nghe, muốn cố gắng tìm ra được một điều gì trong đó. Vì nhận thức của Đào Chú đối với “đại cách mạng văn hóa” trước sau là “trừu tượng thì rõ, cụ thể thì lại mơ hồ”, “nghe thì cả thế giới đều như có việc ấy, nhưng khi làm thì lại không có chuyện như thế”.

Hạ Quang Huy, thư ký của Lý Phú Xuân, từng nhớ lại: “Lúc ấy, “đại cách mạng văn hóa” nổ ra, quả là thiên hạ đại loạn. Đào Chú và Lý Tiên Niệm thường xuyên đến nhà Lý Phú Xuân. Mấy người cùng suy nghĩ về những lời của Mao Chủ tịch có ý nghĩa gì? Cụ thể làm thế nào, đạt đến kết quả gì? Chẳng ai đoán ra cả. Họ còn giữ được dấu ấn sâu sắc của thời đại Diên An, không có cách gì, cũng không thể nào lý giải được cái gọi là “đại cách mạng văn hóa” ấy?

Theo cách nói lúc bấy giờ, Lâm Bưu là “chiến hữu thân thiết nhất” của Mao Trạch Đông. Đào Chú mang rất nhiều hy vọng có thể có được một số “Chân kinh” từ nơi Lâm Bưu.

Nhưng đã nghe hồi lâu mà không thu được những điều cần thiết. Lâm Bưu chỉ nói những câu nguyên tắc, không có những câu trả lời cụ thể hoặc biểu lộ thái độ đối với bất cứ vấn đề cụ thể nào.

Đào Chú nhìn vị thủ trưởng cũ của mình, lần đầu tiên trong lòng hiện lên một cảm giác thần bí bất an. Gian phòng Chiết Giang hình vuông rộng bằng phòng đánh cầu lông, thảm nền màu xanh nhạt, xa-lông màu xanh nhạt, rèm treo bốn chung quanh cũng màu xanh nhạt, chỉ có mấy bóng đèn sáng, ánh sáng mờ tối cũng biến thành màu xanh mờ tối như ánh sáng sao, cho đến sắc mặt trắng bệch của Lâm Bưu nay cũng biến thành màu xanh nhạt.

Nhìn thấy màu xanh có thể làm cho người ta mát mẻ dễ chịu, nhưng chìm ngập trong màu xanh sẽ sinh ra cảm giác nghẹt thở. Việc gì cũng sợ đi tới cực đoan, nhưng với sự quái gở của Lâm Bưu thì ngay đến màu sắc trong phòng cũng đi đến cực đoan.

“Anh Lâm”, cuối cùng vì không chịu nổi Đào Chú đã xen vào một câu hỏi, ông vẫn giữ cách xưng hô đã quen trước đây, “Hiện nay trong xã hội rất loạn, quần chúng phút chốc nổi lên, đã thành lập các tổ chức, rất sôi sục. Vậy tổ chức các cấp của Đảng Cộng sản chúng ta sẽ có tác dụng gì, mọi người chẳng hiểu căn nguyên”.

Lâm Bưu nhìn Đào Chú, vẫn khuôn mật thản nhiên không hề biến sắc. Tất nhiên, trong lòng Lâm Bưu vẫn luôn đặt “nhân vật thứ tư” này về phía mình. Khi khảo sát cán bộ ông ta rất coi trọng nguồn gốc lịch sử. Việc “lấy người để phân tuyến” của ông ta bây giờ cả thiên hạ đều biết, nhưng lấy người để phân tuyến quyết không chỉ là xem anh có đi theo ông ta hay không, vì có người muốn theo ông ta mà ông ta lại không cho theo đấy. Vì không tin được. Trước tiên ông ta lựa chọn những người đã “trải qua thử thách lịch sử”, đã từng được lịch sử chứng minh là người “đi theo ông ta”.

Ở Đông Bắc, Đào Chú đã đi theo Lâm Bưu.

Hồi ấy, chiến tranh giải phóng Đông Bắc đang trong những ngày khó khăn nhất, Lâm Bưu đã từng nói: “Hiện nay ở Đông Bắc chúng ta chưa có căn cứ địa, vẫn chưa có nhà... Nếu chúng ta không có nhà, không có phòng ở thì chẳng khác gì những kẻ lang thang, kẻ lông bông trôi dạt chỗ này chỗ kia, gặp bão táp mưa giông thì không có nhà để trở về, không có phòng để mà ở, và sẽ bị giông bão thổi bay, bị mưa rào nhấn chìm, gặp mùa đông rét buốt sẽ bị chết đói chết rét... chết không có đất để chôn”.

Đào Chú đã từng giữ chức Bí thư Tỉnh ủy Liêu Ninh, Bí thư Tỉnh ủy Liêu Tây, Bí thư Tỉnh ủy Liêu Cát, Bí thư Tỉnh ủy Liêu Bắc, không còn nghi ngờ gì nữa, Đào Chú đã có những đóng góp quan trọng, đã lập công lớn trong việc xây dựng căn cứ địa, xây dựng cái “nhà” này. Về sau được điều về làm Phó Chủ nhiệm Cục Chính trị Dã chiến quân thứ 4, từ Đông Bắc đến Kinh Tân (Bắc Kinh - Thiên Tân) rồi đến Trường Giang...

Vì Đào Chú ở Đông Bắc đã đi theo Lâm Bưu, cho nên Lâm Bưu cho rằng Đào Chú đang “đi theo ông ta”, thực ra ai cũng có thể thấy được là Đào Chú đang đi theo Đảng.

7. Thuật thay đầu chôn mầm tai họa

Ngày Quốc khánh, lần thứ tư Mao Trạch Đông duyệt hàng triệu đại quân Hồng vệ binh là thầy giáo và học sinh cách mạng cùng đại biểu công nông binh. Sau ngày hội lớn, các đồng chí phụ trách hữu quan của Tân Hoa xã đến chỗ Đào Chú để thỉnh thị: “Ảnh báo chí ngày quốc khánh năm nay sẽ đăng báo như thế nào?”.

Theo thường lệ, sau lễ quốc khánh hằng năm, Tân Hoa xã đều phải phát một bộ ảnh tin tức. Trước đây Trung ương có quy định. Trong đó cần phải có một bức ảnh chụp chung giữa Mao Trạch Đông và Lưu Thiếu Kỳ.

Đào Chú hơi trầm ngâm suy nghĩ và đi đến quyết định: “Làm theo quy định trước đây!”.

Đăng báo là một việc lớn. Đào Chú đã tiến hành thẩm tra cẩn thận tập ảnh đăng báo và đã phát hiện ra vấn đề:

“Sao không có ảnh của đồng chí Tiểu Bình?” Đào chú hỏi.

Các đồng chí ở Tân Hoa xã nhìn nhau. ngập ngừng nói: “Không có ảnh thích hợp”.

“Có chuyện gì vậy?” Đào Chú lập tức chỉ thị: “Nhất định phải có ảnh của đồng chí Tiểu Bình”.

“Có biện pháp gì để bổ cứu được không?” Đào Chú hỏi.

Đồng chí ở Tân Hoa xã đáp: “Có thể xử lý kỹ thuật”.

Đào Chú lại quyết định một lần nữa

“Có thể làm như thế”

Thế là, đồng chí ở Tân Hoa xã đã xóa hình Trần Nghị trên một bức ảnh rồi thay vào đó là hình đồng chí Tiểu Bình và tấm ảnh được đăng báo.

Đây chính là sự kiện “thuật thay đầu”, mà Giang Thanh đã ra sức rêu rao, làm ầm ĩ sau này.

8. Tiếng pháo mở đầu nhằm vào Giang Thanh

Giang Thanh rất tán thưởng hai người: Lư Chính Nghĩa viết bài đại tự báo đầu tiên ở Bộ Giáo dục và Ngô Truyền Khởi viết bài đại tự báo đầu tiên ở Học bộ, nên nhiều lần thúc giục Đào Chú đến Bộ Giáo dục và Học bộ, phong hai người này là “Phái tả cách mạng”.

Đào Chú nắm được rất nhiều sự thực và tài liệu đích xác, chứng minh rằng hai người này đều là những người lòng dạ khó lường có vấn đề lịch sử lớn. Vì chuyện này ông đã nhiều lần nói rõ sự thực cho Giang Thanh biết, rằng không thể phong họ là “Phái tả cách mạng”. Nhưng Giang Thanh nào có chịu nghe? Cứ ra sức thúc giục.

“Còn vấn đề lịch sử ư, có gì ghê gớm lắm đâu!”. Đôi môi Giang Thanh dẩu ra tròn như chiếc loa, hai bên cánh mũi in hằn vết chế giễu: “Anh cũng chẳng phải là Quốc dân Đảng hay sao?”.

Đào chú trừng mắt đỏ ngầu, như miệng núi lửa đã được mở. Giọng ông vốn rất lớn tiếng lúc này càng như tiếng núi lửa phun ầm ầm inh tai:

“Chị biết tôi là đảng viên Quốc dân Đảng lúc nào không? Tôi là đảng viên Quốc dân Đảng thời kỳ Quốc Cộng hợp tác lần thứ nhất, là tập thể tham gia Quốc dân Đảng trong quân đội Quốc dân đảng! Lúc ấy Mao Chủ tịch cũng là Quốc dân đảng! Thủ tướng Chu cũng là Quốc dân Đảng! Còn Chủ nhiệm Cục Chính trị Trường Quân sự Hoàng Phố, đại biểu Đảng trong Quân đoàn 1 Quốc dân Đảng! Họ đều là cấp trên trực tiếp của tôi, tôi chỉ là một lính quèn của Quốc dân Đảng. Còn muốn thế nào! Chị hãy về mà học lịch sử đã! Còn Ngô Truyền Khởi là đảng viên Quốc dân Đảng với tính chất gì? Đảng viên Quốc dân Đảng của anh ta có thể lẫn lộn làm một với đảng viên quốc dân Đảng của chúng tôi chăng?”

Đào Chú gầm lên rung động đất trời, rồi nhổ một bãi nước bọt.

Trong thời kỳ cách mạng văn hóa, Hội nghị Bộ Chính trị, họp hội ý Tổ cách mạng văn hóa, cũng như những cuộc tiếp kiến của Trung ương trong việc xử lý các vấn đề của các tỉnh, thành phố và khu tự trị đã xảy ra không ít cuộc tranh cãi, thậm chí là những cuộc “cãi vã ầm ĩ” khủng khiếp. Ví dụ sau này xảy ra cái gọi là “dòng nước ngược tháng Hai”, hoặc như việc xử lý vấn đề Thanh Hải, Vân Nam và một số tỉnh. Nhưng mặt đối mặt quát tháo ầm ĩ thật sự với Giang Thanh, theo rất nhiều nhân viên cùng công tác nói lại thì Đào Chú là người đầu tiên.

Ông không nổ phát súng đầu tiên vào Lưu, Đặng nhưng lại nổ phát súng đầu tiên vào Giang Thanh.

Mới đầu bị quát, Giang Thanh chẳng hiểu gì, mặt trắng bệch, cơ mặt ở hai má xệ xuống, đôi môi mấp máy run rẩy. Sau khi bà ta trở thành “đệ nhất phu nhân”, đâu có đảng viên cộng sản nào dám “hỗn xược” quát bà ta như vậy? Trong phút chốc, môi bà ta mím chặt, một luồng máu bốc lên đầu, khuôn mặt thậm chí cả chân tóc đều căng lên bầm tím. Mắt bà ta bốc lửa, đó là ngọn lửa oán giận thường bốc ra từ người đàn bà nhỏ nhen độc ác; hai mép bà ta hằn lên hai rãnh sâu chúc xuống với một vẻ hung hãn, nếu bạn nghe những nhân viên cùng làm việc với bà ta hình dung lại thì lập tức có thể nghĩ đến một tấm ảnh sau này khi Giang Thanh bị xét xử, chính là hình tượng của bức ảnh ấy. Chỉ khác lúc đó bà ta không dựa vào hàng rào của ghế bị cáo, mà là ngồi trên xa-lông ở phòng Hà Bắc trong Đại lễ đường Nhân dân, hơn nữa còn đập mạnh xuống thành ghế xa-lông, gào lên với cái giọng sắc lạnh: “Anh đi ngay, đi ngay đến Học bộ, đi giúp Ngô Truyền Khởi, anh không đi không được!”.

“Tôi không đi!” Tay của Giang Thanh vẫn còn để trên tay vịn xa-lông chưa kịp rút về, thì bàn tay to lớn của Đào Chú đã tiếp theo ngay đập mạnh xuống bàn trà, hơn nữa còn bật đứng dậy. Suốt một đời anh hùng, ông chưa từng gặp một người nào dám gào thét ra lệnh cho ông như thế. Thế là đầu như bị một viên đạn khoan, ông đứng thẳng một cách vững chãi: “Chị đã can thiệp quá nhiều, quản quá rộng rồi...”.

Ông cảm thấy có người kéo ông, nhưng trong cơn thịnh nộ, sao có thể nhịn được? Mắt trợn tròn tiếp tục quát: “Đây là tổ chức của Đảng Cộng sản, chuyện gì chị cũng muốn can thiệp!...”

Đào Chú bị kéo ngồi xuống, Giang Thanh ở phía bên kia thì ngây dại mở mắt thao láo nhìn, lúng túng không biết làm thế nào, há hốc mồm hồi lâu vẫn không mím lại được.

Sự việc đã ầm ĩ đến nước này, Chu Ân Lai đã sáng suốt tuyên bố giải tán. Đào Chú đứng dậy đi ra, đằng sau còn vang lên tiếng kêu khóc của Giang Thanh.

Ôi, trốn được hôm nay nhưng làm sao trốn được ngày mai. Ông biết, Giang Thanh là một con người hay thù vặt tất sẽ trả đũa.

9. Mánh khóe hạ lưu của Giang Thanh

Đại lễ đường Nhân dân ở phía Tây quảng trường Thiên An Môn, là nơi họp của Đại hội đại biểu Nhân dân toàn quốc, cũng là nơi hoạt động chính trị của Nhà nước và quần chúng nhân dân. Mái hiên lợp bằng ngói lưu ly vàng lẫn xanh, trên đỉnh cửa chính treo quốc huy, trước mặt là 12 cột đá cao 25m làm bằng đá cẩm thạch màu xám nhạt, làm cho bất cứ ai khi đi qua bên cạnh cũng đều không thể không cảm thấy trang nghiêm, hoành tráng. Huống hồ, phía sau lưng chính là bia kỷ niệm anh hùng nhân dân được ốp bằng một vạn bảy ngàn tấm đá hoa cương và đá cẩm thạch trắng, trên tu di toạ có phù điêu trên tám khối đá lớn lấy chủ đề từ Hổ Môn Tiêu Yên đến trăm vạn hùng binh vượt Giang Nam. Lúc này, bạn sải bước lên phía trước làm sao trong lòng lại không xao động trong những giai điệu hào hùng: Chân bước trên mảnh đất của tổ quốc, mang trên vai niềm kỳ vọng của nhân dân...

Mỗi khi bước vào Đại lễ đường Nhân dân, Đào Chú đều có những tình cảm như vậy.

Nhưng, khi bước gần đến phòng Hà Bắc trong Đại lễ đường Nhân dân, ông lại nghĩ đến những bộ mặt không bao giờ muốn nhìn thấy trong Tổ cách mạng văn hóa Trung ương, nghĩ đến những cuộc tranh cãi không tránh được và cũng không thể tránh trong các cuộc họp hội ý, lại nghe thấy cái giọng vênh váo sai khiến người khác của Giang Thanh lọt từ khe cửa ra, bước chân cùng với nhịp đập của tim ông càng ngày càng nặng nề. Ông dừng lại ở trước cửa, thở sâu hai lần, lấy lại bình tĩnh, cũng là để chuẩn bị cho nín thở, sau đó ông đẩy cửa. Sao mà xúi quẩy thế, người đầu tiên mà ông nhìn thấy lại là Giang Thanh. Trong đầu ông bỗng vang lên một tiếng: mụ phù thủy. Giang Thanh lại không giống Đào Chú, mặt tươi cười rạng rỡ, cứ như là chưa từng có chuyện gì xảy ra vậy, hình như cái điều không vui đã bị quên khuấy từ lâu, đến nỗi làm cho Đào Chú cũng phải sinh nghi, phải chăng mình quá hẹp hòi, bụng dạ nhỏ nhen? Ông mỉm cười gật đầu chào Giang Thanh với vẻ không được tự nhiên cho lắm.

Trong phút chốc tiếng nói the thé của Giang Thanh vang lên:

“Ồ, Đào Chú, anh bây giờ rất hăng hái phải không?”.

Đào Chú đứng đó phút chốc không hiểu đầu cua tai nheo ra sao. Nhưng tim ông bắt đầu co bóp, giọng nói của Giang Thanh có một chút gì đó không hay, mắt bà ta liếc đi liếc lại trên người Đào Chú, nhìn Vương Lực và Thích Bản Vũ dẩu môi, làm cho ông thấy khó chịu:

“Tôi thấy, anh không phải là giải phóng quân, vậy anh có tư cách gì để mặc quân phục?” Giang Thanh cười chế nhạo giống như một diễn viên: “A, anh mặc quân phục của cửa hàng nào vậy?”.

Đào Chú sầm mặt, khó chịu nói: “Sao tôi lại không phải? Tôi là Chính ủy thứ nhất của Quân khu Quảng Châu! Sao lại không đủ tư cách mặc?”. Ánh mắt ông sắc bén nhìn một lượt những thành viên trong Tổ cách mạng văn hóa đang ngồi trên xa-lông: “Các anh cũng mặc quân phục, các anh là giải phóng quân gì?”.

Diêu Văn Nguyên đỏ mặt, nói một cách gay gắt: “Giải phóng quân là do Mao Chủ tịch sáng lập ra, đứng về phía đường lối cách mạng của Mao Chủ tịch mới có tư cách mặc quân phục”.

Một tiếng hừ từ trong mũi Đào Chú bật ra, ông đáp lại ngay: “Khi tôi tham gia khởi nghĩa Nam Xương, cùng Mao Chủ tịch làm cách mạng, không biết anh còn ở chỗ nào để làm “nhân chi sơ” đấy!”.

Câu trả lời thật tuyệt vời, Diêu Văn Nguyên phút chốc câm bặt, ông ta hối hận rằng mình làm sao lại quên Đào Chú cũng là trang võ giỏi mà văn thì càng hay( * ).

“Báo cáo điều tra “Thí điểm đại dân chủ” tôi đã phê duyệt. “Tài liệu này rất hay. Vì sao anh giữ lại?” Giang Thanh bắt đầu chất vấn.

“Văn bản “Mười sáu điều” quy định rõ ràng, xí nghiệp ở nông thôn và thành thị không thực hiện tự do lên tiếng, tự do phát biểu, viết đại tự báo và tranh luận, không tiến hành xâu chuỗi, những cái đi ngược với “Mười sáu điều” làm sao có thể đưa ra để kháng nghị?”.

“Cách mạng là phải không ngừng phá bỏ các quy định cứng nhắc!”.

“Mao Chủ tịch nói, chính sách và sách lược là sinh mệnh của Đảng. “Mười sáu điều” là văn kiện có tính chính sách về “đại cách mạng văn hóa” do Thủ tướng chủ trì định ra, các anh định không cần chính sách?” Đào Chú nói thật lòng một cách gay gắt: “Nếu sản xuất bị phá hoại, khiến lương thực trong kho không còn một hạt nào thì cách mạng văn hoá sẽ làm thế nào?”. “Người áp chế quần chúng, không để cho quần chúng làm cách mạng là anh, người ra sức thực hiện chủ nghĩa kinh tế cũng là anh!” Giang Thanh quát lên một cách gay gắt: “Mục đích của anh chỉ có một, dẹp cuộc đại cách mạng văn hoá đang rầm rầm rộ rộ!”

Đào Chú hiểu nội dung mà Giang Thanh định nói, liền nói một cách thẳng thắn: “Các anh động viên các giáo viên trung học và các nhân viên văn nghệ hí kịch ở các nơi đến Bắc Kinh thăm viếng kể tội, Trung ương năm lần bảy lượt thông báo cho họ không nên đến, nhưng các anh nói đó là hành động cách mạng, nên họ vẫn cứ kéo đến hàng loạt hàng loạt, hễ đến là họ đòi tôi phải cho họ ăn họ ở, cấp sinh hoạt phí cho họ. Tôi là người làm những công việc cụ thể, tôi có phải giải quyết hay không? Không giải quyết là áp chế quần chúng, mà giải quyết thì các anh lại quay ngoắt lại chỉ trích tôi là thực hiện chủ nghĩa kinh tế, rõ là muốn đổ vấy thêm tội, đàng nào thì các anh cũng nói được!”.

“Bất kể là người nào, bất kể trước đây có công lao lớn đến đâu, nếu kiên trì đường lối sai lầm, thì tính chất mâu thuẫn giữa họ với Đảng và nhân dân sẽ thay đổi!” Trần Bá Đạt gạt bỏ vấn đề cụ thể, dùng khẩu khí tựa như là uy hiếp, cảnh cáo: “Mâu thuẫn phi đối kháng có thể biến thành mâu thuẫn có tính chất đối kháng, lúc ấy các anh sẽ trượt trên con đường chống Đảng chống chủ nghĩa xã hội!”.

Đào Chú lạnh lùng liếc nhìn, từ trong lỗ mũi bật ra một tiếng hừ: “Mao Chủ tịch vẫn còn sống đấy!”.

Đào Chú hiểu, những người này xét cho cùng là muốn ông đứng về phía Tổ cách mạng văn hóa Trung ương, đứng về phía đó thì mọi phiền phức sẽ không còn nữa. Nhưng ông hoàn toàn không thể nào đứng về phía đó. Niềm tin, đó là cái không thể gượng ép, người bình thường gượng ép không được, dưới áp lực mạnh cũng chỉ có thể khẩu phục nhưng tâm bất phục. Như Đào Chú người đã quá nửa đời phấn đấu, ngay đến “khẩu phục” cũng khó miễn cưỡng.

Đào Chú cũng có một phần tự tin. Cứ cách ba bốn ngày lại đi cùng Chu Ân Lai đến chỗ Mao Trạch Đông một lần để báo cáo tình hình. Ông không hề biết rằng báo cáo mà Mao Trạch Đông nghe còn có một đường khác là Tổ cách mạng ván hóa, ông chỉ tin những lời ông nói, Mao Trạch Đông đều lắng nghe, ông cho rằng mình rất được sự tín nhiệm và bảo vệ của Mao Trạch Đông, nên ông không coi Tổ cách mạng văn hóa Trung ương ra gì.

Tất nhiên, ông cũng không thể cãi nhau một cách triệt để với bọn họ, bất cứ ai hiểu chút ít về chính trị đều dễ dàng nhận thấy điều này. Bọn người ấy luôn mỉa mai châm chọc, kiếm chuyện, gây khó khăn cho ông. Đào Chú đã không thể gắng hết sức để chịu đựng, cuộc sống đầy uất ức đau khổ, ngột ngạt, gian nan.

Ngày 18 tháng 10, ông theo Mao Trạch Đông tiếp kiến đại quân Hồng vệ binh lần thứ 5, khi tiếp kiến, theo lệ phải giữ sự nhất trí tuyệt đại đa số, do đó cần mặc quân phục. Sau khi tiếp kiến, đúng hôm đi hội ý với Tổ cách mạng văn hóa Trung ương, để giảm bớt những việc không vui xảy ra, ông liền cởi bộ quân phục, mặc thường phục.

Nhưng khi ông mặc thường phục đi vào phòng Hà Bắc thì lại gặp phải cảnh tượng rất khó chịu đựng.

Bọn người trong Tổ cách mạng văn hóa cố ý ngắm nhìn Đào Chú từ trên xuống dưới, hơn nữa còn liếc mắt như kẻ bị lác, chụm đầu ghé tai, còn ánh mắt chỉ lướt nhanh qua người anh lại còn tủm tỉm cười, làm cho anh không dò được nông sâu, làm cho anh cảm thấy cô lập, làm cho anh biết rằng đằng sau anh là trung tâm để mọi người bàn luận, làm cho anh khó chịu như bị rận bò khắp người.

Đây là thủ đoạn độc ác nhằm giày vò về tinh thần.

Đây là mánh khoé hạ lưu hèn mạt mà bọn tiểu nhân thâm độc thích đùa giỡn. Nhưng mánh khoé này đã được đưa vào Đại lễ đường Nhân dân, đưa vào vũ đài chính trị nghiêm túc, hơn nữa đã không do dự khi sử dụng trên con người Đào Chú.

“Ai chà, Đào Chú sao lại không làm giải phóng quân nữa?”.

“Này, Đào Chú, anh đã thành dân thường từ lúc nào vậy?”

Sự châm chọc bình phẩm từ đầu đến chân đã bắt đầu như thế. Đây chính là lời giáo đầu trong cuộc hội ý của Tổ cách mạng văn hóa Trung ương. Điều này e rằng ngay đến “phái tạo phản” đang ồn ào ầm ĩ cũng không ngờ tới.

Một năm sau, Đào Chú đã kể hết tâm sự với vợ mình là Tằng Chí: “Ôi, ai mà có thể tin Đào Chú ta phải chịu sự lăng nhục như thế? Lúc ấy tôi không thể không chú ý đến toàn cục, nếu như trước đây, nói gì thì cũng không thể dung tha sự ngông cuồng như thế của họ!”.

Cái “trước đây” mà Đào Chú nói, tất nhiên là trước cách mạng văn hóa. Lúc ấy nếu gặp phải tình hình này, với tính nóng của ông, để bảo vệ sự tôn nghiêm sẽ không ngại dùng đến nắm đấm.

Bây giờ, Đào Chú không những phải nhẫn chịu, hơn nũa còn phải nghe lời trách hỏi: “Vì sao anh lại trấn áp hành động cách mạng của quần chúng trong Tổ cách mạng văn hóa Trung ương?”.

“Trong Hội nghị công tác Trung ương, đồng chí Lâm Bưu đã chỉ tên Lưu, Đặng, đường lối sai lầm của phong trào đại cách mạng văn hóa lần này chủ yếu là do Lưu, Đặng gây ra. Vì sao anh trấn áp quần chúng, không cho họ hô khẩu hiệu, không cho họ viết đại tự báo tố cáo Lưu, Đặng?”...

10. Sự lo lắng tụt hậu. Mâu thuẫn căng thẳng

Ngày 9 tháng 10 năm 1966, Mao Trạch Đông chủ trì Hội nghị công tác Trung ương triệu tập ở Bắc Kinh, chủ yếu là để gạt bỏ những “trở lực” đối với cách mạng văn hóa. Hội nghị đã họp hơn 10 ngày đến hôm nay vẫn chưa kết thúc.

Trong bài nói chuyện tại Hội nghị, Mao Trạch Đông đã chỉ rõ, phong trào đến rất mạnh, có sự chống đối là điều có thể hiểu được. Ông chủ trương “để cho nó loạn mấy tháng” “Đại tự báo phải ra phố”, “Công nông binh không nên can thiệp vào đại cách mạng văn hóa của học sinh”.

Lâm Bưu cũng đã phát biểu, chỉ đích danh Lưu Thiếu Kỳ và Đặng Tiểu Bình đã thi hành đường lối phản cách mạng, trấn áp quần chúng: “Đường lối sai lầm của phong trào đại cách mạng văn hoá lần này chủ yếu là do Lưu, Đặng gây ra”.

Trần Bá Đạt đã đọc báo cáo “Hai đường lối của cuộc đại cách mạng văn hóa vô sản”. Mũi nhọn cũng chỉ thẳng vào Lưu Thiếu Kỳ và Đặng Tiểu Bình. Trong báo cáo, ông ta tung ra một chiếc mũ “Phái chữ sợ” rất rõ ràng là muốn những người còn nghi ngại hãy “vứt bỏ chữ sợ”, tấn công vào Lưu, Đặng. Tình hình Hội nghị bị Tổ cách mạng văn hóa Trung ương cố ý tiết lộ ra ngoài, hơn 300 quần chúng của Ban Tổ chức Trung ương biết được nội tình, liền đòi được đến Trung Nam Hải để đưa quyết tâm thư cho Mao Trạch Đông và Trung ương Đảng, bày tỏ quyết tâm triệt để tố cáo phê phán và đấu tố Lưu Thiếu Kỳ cùng Đặng Tiểu Bình.

Sau khi Đào Chú biết tin, đã ngăn chặn ngay, tỏ thái độ một cách rõ ràng: “Mấy trăm người của Ban Tổ chức Trung ương đến Trung Nam Hải, hô đả đảo Lưu Thiếu Kỳ, dán đại tự báo phê phán đồng chí ấy, cách làm này tôi không tán thành”. Rõ ràng, thái độ này đã bị các thành viên của Tổ cách mạng văn hóa Trung ương biết được.

“Đồng chí Lưu Thiếu Kỳ phạm sai lầm chứ không phải là địch, không thể hô đả đảo”. Đối mặt với những chất vấn của nhóm người trong Tổ cách mạng văn hóa, Đào Chú không một chút giấu giếm nói rõ quan điểm: “Tôi không tán thành việc viết đại tự báo đả đảo Lưu Thiếu Kỳ. Ông là Chủ tịch nước, ủy viên Bộ Chính trị, phạm sai lầm nên là vấn đề đoàn kết - phê bình – đoàn kết, là vấn đề mâu thuẫn nội bộ nhân dân...”.

“Là vấn đề đấu tranh giữa hai giai cấp hai con đường hai đường lối!” Thích Bản Vũ nói một cách gay gắt.

“Học sinh viết đại tự báo đả đảo Lưu Thiếu Kỳ, nếu hỏi tôi thì tôi không đồng ý”. Trái lại Đào Chú đã bình tĩnh trở lại. Đó là vì quan điểm đã được nói rõ, ông thấy yên lòng.

“Hội nghị công tác Trung ương vẫn chưa kết thúc”. Trần Bá Đạt nhắc nhở một cách nặng nề.

Câu này rất có trọng lượng. Hội nghị chưa kết thúc. Vấn đề mới bộc lộ ra trong lúc này tất nhiên có thể thuộc vấn đề đợi giải quyết. Nếu Hội nghị, cuối cùng đưa ra kết luận trái với quan điểm của Đào Chú thì Đào Chú rất có thể sẽ không cần đánh mà tự đổ.

Vì trên thực tế ông đã tự gắn mình với Lưu, Đặng.

Vì trong cuộc mít tinh quần chúng tiếp kiến Hồng Vệ binh lần đầu tiên vào ngày 18 tháng 8, Lâm Bưu đã sớm nói rằng: “Chúng ta cần phải đánh đổ phái cầm quyền đi theo con đường tư bản chủ nghĩa, phải đánh đổ tất cả phái bảo hoàng tư sản, phải đánh đổ tất cả bọn đầu trâu mặt ngựa!”.

Như vậy, ai là “phái bảo hoàng thì kẻ ấy là tư sản, kẻ ấy thuộc vào loại bị đánh đổ như phái cầm quyền đi con đường tư bản chủ nghĩa” và “đầu trâu mặt ngựa”.

Đào Chú về nhà với tâm trạng nặng nề, lại không ngừng đi lại trong phòng.

Đối với đại cách mạng văn hóa, ông đồng cảm với Chu Ân Lai, nhận thức cũng gần gũi. Bài phát biểu của Chu Ân Lai trong Hội nghị đã dùng “trên đà đang lên, muốn dừng không được” để khái quát tình hình, hơn nữa với nỗi ngổn ngang trăm mối: “Nằm mơ cũng không nghĩ đến cục diện nó lớn đến như thế”. “Nghĩ mà run”.

Trong sự ràng buộc của điều kiện lúc ấy, trong tình hình bản chất của hiện tượng và quá trình lịch sử của cuộc đại cách mạng văn hóa vẫn chưa bộc lộ đầy đủ, thái độ của Đào Chú đối với cách mạng văn hóa cũng gần gũi với Chu Ân Lai, cũng gần gũi với đại đa số cán bộ và nhân dân, cố gắng lý giải đại cách mạng văn hoá từ tiền đồ tốt đẹp của nó, hy vọng thông qua phong trào này, có thể thật sự khắc phục và xoá bỏ những thói hư tục xấu và những mặt đen tối nào đó thực sự tồn tại trên cơ thể Đảng và Nhà nước, để bảo đảm cho Đảng và Nhà nước không đổi màu. Cho nên, Đào Chú phát biểu trong Hội nghị cũng bày tỏ rất rõ ràng: “Tiến hành đấu tranh giai cấp tôi kiên quyết, tiến hành đại cách mạng văn hoá tôi cũng kiên quyết”.

Nhưng, Đào Chú kiên trì cho rằng, trong điều kiện giai cấp vô sản đã nắm chính quyền thì một cuộc cách mạng như vậy chỉ có dưới sự lãnh đạo của đội tiền phong của giai cấp vô sản - Đảng Cộng sản, dùng phương thức có tổ chức có bước đi, với tiền đề cố gắng không ảnh hưởng đến trật tự cuộc sống bình thường, phát triển theo quỹ đạo lành mạnh, mới có thể đạt được mục đích nêu trên.

Sự thực về sau đã chứng minh, suy nghĩ của Đào Chú và suy nghĩ của Mao Trạch Đông thông qua “thiên hạ đại loạn để đạt tới thiên hạ đại trị” cách nhau quá xa.

Sự chênh lệch là mâu thuẫn. Đào Chú đã rơi vào mâu thuẫn ấy, vừa muốn theo sát Mao Trạch Đông nhưng lại luôn luôn cảm thấy “lo lắng vì tụt hậu”.

11. Đào Chú nhìn Chu Ân Lai với ánh mắt cảm kích

Tết Dương lịch đã tới gần, nhưng lại không có một chút không khí ngày tết, có chăng chỉ là những làn sóng dữ dội của tạo phản và những luồng không khí lạnh buốt từ Si-bia tràn tới.

Thành Bắc Kinh buổi sớm khoác lên chiếc áo màu xám ảm đạm, ngoài bức tường đỏ của Thiên An Môn và Trung Nam Hải, những mái nhà vô tận xa tít đến tận chân trời lộ ra một màu xám cổ xưa, những cành cây đã rụng hết lá, bụi đất và đại tự báo bay lả tả những biểu ngữ màu đen dán kín tường, càng tăng thêm cái tình điệu u ám. Gió lạnh lướt qua đường Trường An và Quảng trường trống trải như đem tới nỗi ưu tư buồn lạnh triền miên không dứt.

Bước chân của Đào Chú lúc nặng nề, lúc nhẹ bỗng. Khi ông bước lên bậc thềm, cúi đầu đi vào phòng họp, ông mang một tâm trạng phức tạp của một sự chờ đợi nào đó nhưng lại buồn lo không yên!

Lại có thể gặp Mao Chủ tịch, lại có cơ hội được phát biểu ý kiến! Nhưng, Chủ tịch sẽ đối xử thế nào với những sai lầm mà mình phạm phải đây?

Ôi, bản thân ta cũng không rõ rốt cuộc ta sai ở chỗ nào!

Che chở Lưu, Đặng ư? Chính Chủ tịch cũng đã che chở đấy thôi.

Che chở Vương Nhậm Trọng ư? Chủ tịch cũng không có ý đánh đổ đồng chí ấy cơ mà.

Nhân viên công tác đã mở cửa. Đào Chú hơi cúi đầu đi vào, ánh mắt ngước lên nhìn lướt, bỗng ông ngẩng mặt, tinh thần bỗng phấn chấn, đó là một sự xúc động không sao kìm nén được.

Ông đã nhìn thấy Mao Trạch Đông!

Giây phút ấy, trong lòng ông ngổn ngang trăm mối, đôi môi mấp máy, trăm ngàn lời phút chốc tắc nghẹn trong cổ.

Mao Trạch Đông mỉm cười nhìn ông gật đầu, nói lớn: “Đào Chú, vì sao anh không nói anh đã phạm vào một sai lầm rất khó lý giải nhỉ?”

Bờ mi Đào Chú bỗng ướt. Một lời của Mao Trạch Đông như vậy có nghĩa là che chở ông.

Ánh mắt của Mao Trạch Đông từ từ lướt qua khuôn mặt của những người dự họp, nói tiếp:

“Đào Chú sau khi lên Trung ương, công tác tích cực có tinh thần trách nhiệm, rất bận rộn, đã làm được rất nhiều việc”. Lúc này ánh mắt Mao Trạch Đông vừa lướt đến người Giang Thanh, đôi lông mày nhíu lại, ánh mắt nhanh chóng nhảy sang chỗ khác, nói tiếp: “Giang Thanh quá tùy hứng, thích làm tổn hại tới người khác. Đào Chú là ủy viên Thường vụ Bộ Chính trị, chưa qua Trung ương chính thức thảo luận đã nói đồng chí ấy phạm sai lầm phương hướng đường lối, tuỳ tiện phê phán trong hội nghị, đó là vi phạm nguyên tắc tổ chức của Đảng!”.

Các thành viên của Tổ cách mạng văn hóa Trung ương cúi đầu không có một biểu cảm gì.

Đào Chú liếc nhìn Chu Ân Lai với một ánh mắt cảm kích, ông tin rằng có chuyện này là do Chu Ân Lai báo cáo với Mao Trạch Đông.

12. Mao Trạch Đông trở mặt bảo Đào Chú không thật thà

Ngày 30 tháng 12 năm 1966, ngày thứ hai sau khi Mao Trạch Đông che chở Đào Chú.

Ăn qua loa mấy miếng cơm, Đào Chú lại bắt đầu đi đi lại lại trong phòng suy nghĩ còn có những công việc nào cần sắp xếp, bàn giao.

Mười giờ đêm, chuông điện thoại reo rất gấp, hốt hoảng như chuông báo cảnh sát. Đào Chú cầm lấy ống nghe: “Tôi là Đào Chú”. Mới nghe được mấy câu đôi lông mày rậm nhíu lại thành một góc nhọn, phút chốc, ông thốt ra năm tiếng như ánh chớp: “Đêm nay tôi sẽ đến”.

Tiếng quát như nghênh đón sự khiêu chiến. Chẳng trách sau khi sự việc xảy ra, ông đã than thở: “Ôi, cũng biết cái tính như chất đốt hễ châm lửa là bùng cháy, còn có điều chưa được cân nhắc...”

Đội tạo phản cất công từ Vũ Hán đến Quảng Châu để bắt Vương Nhậm Trọng, đã bắt Lý Nhất Thanh một bí thư của Cục Trung Nam làm con tin, đưa đến Bắc Kinh, đòi Đào Chú phải tiếp kiến. Những người này không thể “lôi” Vương Nhậm Trọng ra được (ông được sắp xếp nghỉ chữa bệnh ở một nơi) nên họ đến Bắc Kinh. Ngay hôm đến Bắc Kinh, họ lập tức thông qua Quan Phong và Lâm Kiệt ở tòa soạn tạp chí “Hồng kỳ” liên hệ chặt chẽ với Tổ cách mạng văn hóa Trung ương.

Tổ cách mạng văn hóa Trung ương phê phán Đào Chú là “khăng khăng che chở Vương Nhậm Trọng”, “đội tạo phản” này liền liên hợp với một bộ phận Hồng vệ binh ở Hồ Nam yêu cầu Đào Chú phải tiếp kiến, đồng thời yêu cầu Đào Chú phải giao nộp Vương Nhậm Trọng.

Sau khi Mao Trạch Đông che chở Đào Chú, phía Điếu Ngư Đài liền hạ quyết tâm, thế là, bọn “đội tạo phản” và Hồng vệ binh cũng thay đổi khẩu khí chuyển sang cứng rắn, quyết liệt, vội vã. Mới đầu định là ngày hôm sau Đào Chú sẽ tiếp kiến đồng thời nói chuyện với họ, bây giờ bọn này lại điên cuồng ngang ngược “ra lệnh bắt buộc” Đào Chú phải tiếp kiến ngay. Nếu ngay đêm nay không tiếp kiến thì toàn thể sẽ tuyệt thực!

Nói chung những học sinh trẻ bị một thế lực chính trị nào đó điều khiển, thì thường bị lợi dụng để “tuyệt thực”. Đào Chú hay tin liền đi ngay, cố nhiên tính nóng không cho ông né tránh sự khiêu chiến hùng hổ doạ người; một nguyên nhân khác, ông cũng không nỡ nhẫn tâm để cho sức khỏe của bọn học sinh ngây thơ khờ dại bị tổn hại vì tuyệt thực.

Đào Chú vội vã quyết định tiếp kiến, các nhân viên công tác gấp rút hành động. Thư ký Trương Hán Thanh vội vàng thông báo cho cảnh vệ Tăng Vân: “Tối nay sẽ tiếp kiến Hồng vệ binh ở Hội trường nhỏ tại Quốc vụ viện đồng chí sắp xếp ngay, Bí thư Đào sắp đi rồi”.

Tăng Vân nhanh chóng điều xe, đồng thời thông báo cho Cục Cảnh vệ.

Như một quân nhân, năm phút sau, Đào Chú đã đến Hội trường nhỏ của Quốc vụ viện.

Vừa vào hội trường, Đào Chú lập tức phát hiện thấy không khí khác thường liền có chút cảnh giác:

“Đội tạo phản”, “Hồng vệ binh” xưa nay vẫn coi Tổ cách mạng văn hóa Trung ương là “một nước”, “người một nhà”, hoặc “hậu thuẫn kiên cường”.

Cho nên, phàm khi những nhân vật hàng đầu của Tổ cách mạng văn hoá Trung ương tiếp kiến, tiếng vỗ tay và lời chào không ngớt, ít ra thì cũng mang tâm trạng sôi nổi chờ đợi và khát khao được ủng hộ.

Hôm nay Đào Chú lấy danh nghĩa của Tổ cách mạng văn hóa Trung ương mà không phải là lấy danh nghĩa của Quốc vụ viện để tiếp kiến “đội tạo phản” và Hồng vệ binh này, nhưng Hội trường có một bầu không khí thô bạo, điên cuồng quyết liệt mà chỉ trong các cuộc phê phán đấu tố “phái cầm quyền đi con đường tư bản chủ nghĩa” mới xuất hiện. Đám người náo loạn. Run rẩy, sôi sục, giống như những con vật say máu trong vườn bách thú đang nhìn những vật hy sinh do con người ném vào, giống như biển lớn sắp nghiêng ngả trước khi cơn giông tố ập đến...

Nhưng Đào Chú không lùi bước, với vẻ mặt bình thản và bước đi ung dung, ông xuyên qua giữa đám “đội tạo phản” và “Hồng vệ binh” đang mồ hôi nhễ nhại mắt đỏ ngầu, không để ý đến những nắm đấm ánh mắt và những tiếng gào hét thù hằn.

Ông không bước lên bục, mà ngồi ngay dưới bục, nơi chỉ cách gang tấc đối mặt với đám Hông vệ binh, khắp nơi bốc lên mùi tanh chua bởi chườm ướp mồ hôi và nước tiểu ở trên toa tàu hoả, mỉm cười gật đầu.

Lập tức đám người rộ lên tiếng phản đối, hướng về Đào Chú hô các khẩu hiệu: “Lôi ra kẻ đi theo con đường tư bản chủ nghĩa lớn nhất ở tỉnh Hồ Bắc, Vương Nhậm Trọng!”

“Đấu đổ đấu thối Vương Nhậm Trọng!”

“Đả đảo Vương Nhậm Trọng!”

“Đào Chú phải đứng về phía đường lối cách mạng của Mao Chủ tịch!”

“Đào Chú không cách mạng thì để cho ông ta diệt vong!”

“Đào Chú làm phái bảo hoàng thì quyết không có kết cục tốt”.

Với nét mặt không chút biểu cảm, Đào Chú ngồi như một khối đá bất động. Tổ cách mạng văn hóa Trung ương liên tiếp đưa những bản “tội trạng” của Đào Chú, từ việc kiên trì cử tổ công tác đến cái gọi là “thuật thay đầu”… 8 ngày sau, Mao Trạch Đông cân nhắc lợi hại, cuối cùng đã hạ quyết tâm. Trên tài liệu “Bão táp tháng Giêng” cướp quyền ở Thượng Hải đã phê mấy chữ: Cướp quyền là một việc tốt.

Trong Hội nghị thảo luận về “Bão táp tháng Giêng”, ông đã tỏ thái độ: Đào Chú là người do Đặng Tiểu Bình giới thiệu. Đào Chú một con người không thực thà, mà Đặng Tiểu Bình lại nói là có thể.

Tăng Chí (vợ Đào Chú) nghe thấy những lời của Mao Trạch Đông. Bà không tin là Mao Trạch Đông sẽ đánh giá Đào Chú như thế, nên đã viết cho Mao Trạch Đông một bức thư, hỏi rằng có phải đồng chí chỉnh lý tài liệu đã viết sai hay không? Đào Chú là “bất lão thực” (không thật thà) hay là “bất lão thành” (chưa từng trải).

Hai ngày sau, Mao Trạch Đông đã trả lời. Nhưng không viết một câu nào, chỉ gạch một nét ngang dưới ba chữ “bất lão thực”, trên nét ngang viết một dấu hỏi “?”.

Đào Chú nhìn rất lâu, rất lâu cái dấu hỏi ấy. Đôi môi ông mấp máy, nước mắt ông từng giọt từng giọt dâng đầy bờ mi, run rẩy, lấp lánh cuối cùng trào ra khóe mắt.

Ông đã khóc, khóc không thành tiếng.

13. Ông già bị bọn nhãi ranh đánh

Từ sau khi Mao Trạch Đông tỏ thái độ, tên của Đào Chú liền được kết hợp một cách lịch sử với Lưu Thiếu Kỳ và Đặng Tiểu Bình. Sau đó, khẩu hiệu “đả đảo Lưu, Đặng, Đào” đã trở thành mốt vang dội nhất. Lúc ấy ở Trung Quốc không ai không biết không ai không hiểu.

Vào buổi chiều một ngày tháng 8 năm 1967, đội nhiên có mười mấy người thuộc “phái tạo phản” ở Trung Nam Hải xông vào nhà, chẳng cần trình bày, bẻ quặp hai tay Đào Chú về phía sau, ấn đầu xuống rồi tiến hành phê phán đấu tố!

Mấy lần Đào Chú giãy giụa để ngẩng đầu lên, lập tức bị những cánh tay tàn bạo ấn xuống, mồ hôi từ hai thái dương, từ mũi, từ trán, từ hai má, từ mỗi lỗ chân lông trên người ông túa ra ướt đẫm, rồi nhỏ từng giọt xuống chân. Tiếng của ông vẫn rất cao rất cứng, cự tuyệt tất cả mọi sự chỉ trích, chửi rủa.

Một tên lính chuyển ngành mặc quân phục không quân, thấy Đào Chú, không nhận một tội nào, liền vung nắm đấm, nghiến răng nghiến lợi đánh từ phía sau. Đào Chú giãy mạnh để thoát ra bàn tay đang đè đầu ông, ông quay đầu lại quát: “Sao chúng mày lại dám đánh tao?”.

Tăng Vân người cảnh vệ cũ không nhịn được bước lên trước nói thẳng: “Phê phán thì phê phán, các anh không được đánh người!” “Người già, các anh có thể phê phán, nhưng không được đánh!”

“Phái tạo phản” hơi sững lại nhưng lại ấn đầu Đào Chú xuống. Tên lính chuyển ngành mặc quân phục không quân, giương hai mắt đỏ ngầu vừa giơ tay đấm uỳnh uỵch vào đầu vào trán mà chửi: “Đánh đồ chó mày thì đã sao? Đồ phản bội, đồ đặc vụ!”.

“Xì!” Đào Chú lại giãy ra một lần nữa nhổ bãi nước bọt lẫn máu vào người tên lính chuyển ngành: “Mày có tư cách gì để chửi tao? Khi tao làm cách mạng thì mày còn chưa đẻ!”

“Mẹ mày thằng đặc vụ!” Tên lính chuyển ngành lại đấm vào đuôi mắt Đào Chú. “Mẹ mày mới là đặc vụ!” Đào Chú nheo mắt bị đấm nổ đom đóm quát lên một tiếng long trời lở đất.

“Mẹ mày đồ quốc dân đảng!” Lại một quả đấm.

“Mẹ mày!” Tên lính không quân chuyển ngành thẹn quá hóa khùng, liên tục giơ tay đấm: “Xem mồm mày cứng hay nắm đấm của ông cứng...”

Đào Chú không giãy ra để phản kháng được, liên tục bị đấm, không nén nổi ông gầm lên: “Mẹ kiếp, nếu không tin chủ nghĩa cộng sản thì ông sẽ liều với mày? Chúng mày dám bỏ tay ra, ông sẽ liều với mày!”.

Trong những cán bộ lãnh đạo cao cấp của Trung Quốc bị phê phán đấu tố, dám lấy cứng chọi cứng như Đào Chú, xả thân để phản kháng quả thực là rất hiếm. Tên lính không quân chuyển ngành đã khiếp sợ, đối mặt với một ông già cứng đầu đã gần 60 tuổi bị giữ chặt, mồm vẫn lèm bèm chửi, nhưng nắm tay lại không giơ lên được, lùi dần ra phía sau, cuối cùng hắn đã lủi mất.

Hắn ta vừa lỉnh thì bọn trong “phái tạo phản” khác hoang mang cũng không phê phán tiếp nữa, hô vài khẩu hiệu rồi tan tác như lũ chim muông vỡ tổ.

Tháng 3 năm 1968, việc canh giữ Đào Chú đã leo thang ba lần. Nhân viên “cảnh vệ” tăng lên hai tiểu đội trong phòng có ba chốt gác. Một chốt ở cửa ra vào, một chốt ở cửa sau, cái chốt thứ ba như hình với bóng theo sát bên cạnh Đào Chú, lúc đi thì theo sát gót, lúc viết thì ngồi sát sau lưng, lúc ngủ thì ngồi sát đầu giường, lúc ăn cơm ngồi sát bàn ăn, đến nỗi lúc đi ngoài cũng ngồi sát ngay trước mặt.

Giang Thanh hạ lệnh: 24 giờ không cho phép không có người bên cạnh.

Nhưng Đào Chú có Tăng Chí. Sự tồn tại của người vợ làm cho thế giới bên ngoài như một bức tường thành được mở ra một ô cửa sổ để cho một làn gió xuân ùa vào. Bà bầu bạn với ông không rời một phút, với sự ôn tồn dịu dàng ung dung vốn có của người đàn bà, đã chống lại những cái nhìn lạnh ngắt, an ủi trái tim của Đào Chú.

Cuộc vật lộn không ngừng từng giây từng phút giữa cái thiện và cái ác cứ như vậy kéo dài hai năm. Tăng Chí mài mực, Đào Chú cầm bút, dưới con mắt của những người giám thị, ông viết đầy một trang giấy:

“Tự sát, có nghĩa là có chuyện xấu xa hèn hạ, không muốn làm sáng tỏ vấn đề của mình. Tất nhiên cũng có khả năng như thế này, anh sẽ đi gặp Mác, vấn đề vẫn là không được làm rõ. Điều đó cũng chẳng sao, sự thật cuối cùng vẫn là sự thật, cuối cùng vẫn có thể làm rõ. Tôi tin vào bốn câu nói của tôi: “Cái tính” thẳng đã định, Còn moi cả tim gan, Máu Trường Hoằng hóa ngọc, Đau thương rồi sẽ tan”.

14. Máu Trường Hoẵng hóa ngọc

Đào Chú đâu biết rằng khi ông đang viết bài bày tỏ chí hướng này thì Mác đã vẫy gọi ông. Tháng 8 năm 1968, tại Thiên An Môn đã có cuộc “mít tinh phê phán đấu tố Lưu, Đặng, Đào” có hàng triệu người tham gia. Để cùng phối hợp, tại và nơi ở Trung Nam Hải cùng tiến hành đấu Lưu Thiếu Kỳ, Đặng Tiểu Bình, Đào Chú. Có 300 người đấu Đào Chú, Tăng Chí cũng bị lôi ra để đấu phối hợp, bà đã tận mắt thấy sự phản kháng quyết liệt của Đào Chú, Đào Chú bị đấm đá, trên đầu bị sưng tím ba chỗ to bằng quả trứng gà, mà vẫn gầm lên phản kháng, gắng gượng hơn ba tiếng đồng hồ.

Sau đó không lâu, Đào Chú thấy chóng mặt, mắt hoa, nôn ọe. Nhưng chẳng có ai chạy chữa, kéo dài đến nửa năm sau mới được khám, bệnh viện phát hiện ông bị ung thư. Chu Ân Lai phải đích thân can dự, mới được mổ và điều trị. Nhưng đã muộn rồi, 5 tháng sau khi mổ, đó là vào tháng 9 năm 1969, Đào Chú lại cảm thấy đau từng cơn ở vùng bụng, sốt nhẹ. Bác sĩ chẩn đoán là bệnh ung thư đang... lan ra cơ thể.

Điều mà ông nhận được không phải là sự tích cực chữa trị, mà là một mệnh lệnh: “Cấp tốc sơ tán”, “Ngày mai rời Bắc Kinh”...

Ngày 18 tháng 8 năm 1969, một chiếc chuyên cơ rít lên thảm thiết hạ xuống đường băng một sân bay.

Chẳng mấy chốc, một chiếc xe con màu đen chạy từ sân bay đến dừng lại trước một “bệnh phòng bí mật”. Cửa xe mở, một người mặt đeo khẩu trang, trên khoác chiếc áo dạ dài, tay chống một chiếc gậy, chậm rãi ra khỏi xe, ông đứng yên trong gió đêm lạnh buốt, rồi từ từ nhìn bốn chung quanh. Đến lúc này, những người giám sát mới phát hiện ra ông có đôi mắt rực sáng lấp lánh, đấy không phải là đôi mắt của bệnh nhân mà là đôi mắt tràn đầy nhuệ khí riêng có của người chiến sĩ khi xung phong vào đồn giặc.

Đào Chú được “chăm sóc riêng” rất đặc biệt, thành lập một tổ canh giữ, có một tổ trưởng và hai tổ phó, bệnh phòng mỗi ngày 24 giờ đều có người giám sát hoạt động của bệnh nhân. Điều trị chỉ là “Căn cứ vào bệnh tình và điều kiện ở đây để điều trị thuốc thang”, nhưng lại không ngại viết “nhật ký động thái” của bệnh nhân. Cho nên tất cả nhân viên giám sát đều phải “giữ bí mật suốt đời” tất cả mọi sự việc đã xảy ra ở đây. “Tên các anh đều được lưu trong kho lưu trữ Trung ương, ai tiết lộ người ấy phải chịu trách nhiệm hoàn toàn!” “Biện pháp giám sát có 10 điều...”, “là để bảo tồn tội chứng”, “Nhất thiết phải quản lý nghiêm ngặt đối với ông ta!”.

Thế là Đào Chú bắt đầu cuộc sống “được chăm sóc đặc biệt” trong hoàn cảnh khép kín đến ngạt thở. Ở đây không ánh sáng mặt trời, không mây không gió, không màu xanh, nhưng có một trái tim ngoan cường đang đập, có một sinh mạng không cam chịu chết.

Ông mang máng nhớ đến năm ngoái, tháng 8 năm 1968, ông bị đánh đau trong cuộc mít tinh phê phán đấu tố Lưu, Đặng, Đào. Ít lâu sau thì bắt đầu chóng mặt, mắt hoa, buồn nôn. Ông đã kể rõ tình hình, yêu cầu được kiểm tra và điều trị, nhưng mãi đến tháng 3 năm 1969, mới được phép đi bệnh viện khám. Ông phải làm một cuộc đại phẫu thuật. Người thân và bác sĩ đều nói là phải mổ cắt gan, ông cũng nói với tất cả mọi người là phải mổ cắt gan. Nhưng, khi ông đau đớn quằn quại trên giường mồ hôi vã ra như tắm, ông còn kêu lên: “Không ngờ bệnh ung thư lại đau như thế này!...” Ông biết mình đã là người gần kề cái chết, nhưng lại phải đơn độc “sơ tán” đến Hợp Phì (thủ phủ tỉnh An Huy - N.D). Ông nghĩ đến lời ông nói với vợ: “Tôi không thể chết, đặc biệt là vào lúc này, không nên chết!...”

Thế là Đào Chú phấn chấn lên, lau mồ hôi lạnh trên trán tiếp tục những bước đi khó khăn của ông. Bước được vài bước, ông liền cảm thấy không còn đủ sức, chống tay vào tường thở hổn hển. Ông nhìn thấy một chiến sĩ nhỏ canh giữ ông. Dưới chiếc mũ bộ đội, là một khuôn mặt búp bê đường nét rõ ràng, đang dùng ánh mắt cảnh giác và hiếu kỳ không hợp với tuổi tác chăm chú nhìn người bệnh “được bảo vệ đặc biệt” này.

Một tình cảm yêu thương bỗng cháy lên trong lòng, Đào Chú quên “thân phận” của mình, hỏi một cách thân thiết như khi đi thị sát bộ đội năm xlra: “Đồng chí nhỏ, năm nay bao nhiêu tuổi...”.

Chưa dứt lời, cái khuôn mặt ngây thơ non nớt ấy bỗng thoáng một nét căng thẳng phấn khích, tiếp đó là những tiếng quát mắng gay gắt bật ra: “Ai đồng chí với mi! Mi chống Đảng, chống Mao Chủ tịch, mi là phản cách mạng!...”

Trong tiếng gào, người chiến sĩ nhỏ ấy lùi về phía sau hai bước như sợ bị nhiễm ôn dịch vậy.

Đào Chú trừng trừng nhìn người chiến sĩ, sắc mặt bỗng trở nên xanh tái, tiếp đó là một cơn đau quặn trong tim, mặt ông co giật dữ dội mấy lần, khi cơn co giật qua đi, trên khóe miệng ông còn lưu lại một nét cười mỉm thê thảm.

Ông lặng lẽ bò về giường, nhẹ nhàng nằm xuống với ánh mắt thờ ơ luôn luôn chăm chú nhìn vào một điểm nào đó trên trần nhà. Ông ngâm nga lặp đi lặp lại cái gì đó, khi y tá đưa cơm đến, mới nghe rõ đó là một bài thơ. “Cái tính thẳng đã định; Còn moi cả tim gan; Máu Trường Hoằng hóa ngọc; Đau thương rồi sẽ tan”. Y tá đứng đợi rất lâu, nhưng ông không ăn cơm, chỉ khe khẽ ngâm bài thơ này, y tá đi rồi nửa tiếng sau quay lại, ông vẫn không ăn. Bữa ăn chiều cũng như vậy. Nhưng khi y tá chuẩn bị mang cơm đi thì mới nghe thấy tiếng lẩm bẩm yếu ớt: “Để, để đấy... tôi ăn”.

Đào Chú vừa bưng bát cơm lên thì bắt đầu buồn nôn. Nhưng ông vẫn ngoan cường gắp mì sợi đưa vào mồm. Vừa nhai được mấy cái thì lại nôn ọe, không những nôn hết miếng mì sợi vừa ăn mà còn nôn cả nước vàng trong dạ dày. Nôn ọe dừng, ông thở hổn hển, nhìn bát mì như đối mặt với một thử thách của tính đảng. Ông lại gắp mì sợi đưa vào miệng, vừa nhai được mấy cái thì lại một cơn nôn ọe khác ghê gớm hơn, nôn đến tối tăm mặt mũi, mồ hôi vã ra như tắm...

Hôm ấy, chỗ bị ung thư đau tới cực điểm, thân thể Đào Chú co rúm dữ dội như bị điện giật, mỗi một thớ thịt, mỗi một đường gân, mỗi dây thần kinh, mỗi một tế bào đều đang run rẩy, cả ngôi nhà đều có nhịp điệu gấp gáp, đấy là tiếng gào thét không thành tiếng của Đào Chú! Khuôn mặt ông cuồn cuộn như giông bão, đôi mắt ông loé sáng như những tia chớp, tia sáng dọi vào người, nhưng vừa lóe lên đã tắt và trở nên sâu thẳm mờ ảo, tối đen nặng nề; trong chốc lát, lại bừng lên ngọn lửa màu xanh thép; khuôn mặt thôi co rúm, giống như có một ý chí cực mạnh chặn đứng luồng gió. Đức tin thiêng liêng và phẩm giá cao thượng vốn đã thấm sâu vào linh hồn, giờ đây đã làm cho toàn thân ông đầy ắp và nở to. Trong phút chốc ông giơ một tay lên, vung mạnh ra như một cơn lốc, hình như ông muốn quét sạch tất cả sự bàng hoàng không yên, đập tan mọi nỗi đau khổ và buồn thương...

Một tiếng “bộp”, bàn tay Đào Chú đập mạnh vào tường, như tiếng sét nổ giữa đồng không. Người giám sát cũng kinh ngạc: trên tường vôi trắng, mồ hôi tay bết dính một mảng tường, để lại vết một bàn tay rõ rành rành.

Từ đó, Đào Chú lặng im. Rất im, rất im.

22 giờ 15 phút ngày 30 tháng 11 năm 1969, ngọn lửa sống của Đào Chú nguội tắt, nhưng đôi mắt ông vẫn mở to, trong vẫn lóe sáng một ngọn lửa. Một y tá nhìn thấy, trong lòng cảm thấy đau xót, bước lên dùng tay vuốt nhẹ để đôi mắt ấy khép lại.

5

Chu Ân Lai bảo Hồng vệ binh hãy giẫm lên thân xác mình

Tướng quân thi sĩ buồn đau u uất xuống tuyền đài

1. Viết thư cho Mao Trạch Đông

Lời của Trần Nghị trong cách mạng văn hóa: “Tôi tán thành cử tổ công tác. Trách nhiệm cử tổ công tác tôi gánh chịu.

Anh hỏi tôi, tôi cũng không hiểu được sự việc ra làm sao! Nói thế nào thì làm thế nấy, quyết định do Chủ tịch nêu ra, có cách gì bây giờ!

Còn lòng dạ đâu mà chơi cờ đây!

Cứ tiếp tục loạn thế này, rồi sẽ như thế nào!

Tạo phản cũng phải chú ý đến chính sách, cuồng loạn quá kết cục sẽ không ra gì.

Tôi sẽ phải nói chuyện”.

Từ tháng 3 năm 1967, Lâm Bưu và Giang Thanh xúi giục phái tạo phản công kích Trần Nghị, hàng loạt hàng loạt đại tự báo vu cáo, nói xấu Trần Nghị dán khắp đường phố. Chỗ nào cũng có thể thấy những tấm biểu ngữ lớn “Thiêu cháy Trần Nghị”, “Đả đảo Trần Nghị”.

Cách mạng văn hóa vừa mới bắt đầu, khoảng từ tháng 7 đến tháng 9 năm 1966, Trần Nghị đã nhiều lần nói chuyện đã phê bình thẳng thắn những hiện tượng không lành mạnh xuất hiện trong phong trào, dội mấy gáo nước lạnh lên đầu những người đang chìm đắm trong sự cuồng nhiệt của cách mạng văn hóa, điều đó không tránh khỏi làm phật lòng những người trong Tổ cách mạng văn hóa Trung ương.

Họ hận đến tận xương tủy đối với những bài nói chuyện của Trần Nghị, họ ngấm ngầm xúi bẩy phái tạo phản công kích Trần Nghị. Vì thế, sau mỗi lần Trần Nghị nói chuyện đều xuất hiện rất nhiều đại tự báo, đại tự báo ra hết đợt này đến đợt khác, giọng điệu công kích không ngừng nâng cao, công kích trong lịch sử của Trần Nghị luôn luôn chống Mao Chủ tịch, chống đại cách mạng văn hóa của giai cấp vô sản, chấp hành đường lối phản động của giai cấp tư sản, bao che cho tổ công tác, trấn áp quần chúng cách mạng, đối chọi lại với Mao Chủ tịch v.v..., tội danh có thể nói là rất lớn! Vợ Trần Nghị và hai thư ký của ông luôn luôn nhắc nhở khuyên ông nói ít sẽ tốt. Rất nhiều người có lòng tốt cũng đã từng khuyên Thủ trưởng Trần Nghị không nên phát biểu nhiều nữa, để tránh... bị công kích nhiều hơn.

Một hôm, sau khi triệu tập hội nghị những người phụ trách các đơn vị ngoại vụ xuất nhập khẩu, đồng chí Phương Nghị, Chủ nhiệm ủy ban liên lạc Kinh tế với nước ngoài nói với một thư ký của Trần Nghị: “Nhờ đồng chí nói lại với anh Trần, không nên phát biểu nhiều nữa. Anh Trần không thể đổ, anh Trần mà đổ, thì các đơn vị ngoại vụ xuất nhập khẩu sẽ như lưỡi dao sắc phạt bụi hành bụi hẹ, sẽ đổ rạp hết.

Buổi sáng ngày 3 tháng 11 năm 1966, Mao Trạch Đông tiếp kiến Hồng vệ binh ở Quảng trường Thiên An Môn. Trần Nghị đứng trên lễ đài Thiên An Môn, chỉ vào tấm biểu ngữ “Đả đảo...” đảo ngược trong nước sông Ngọc Đới nói với Thứ trưởng Bộ Văn hóa Tiêu Vọng: “Anh xem, đấy chính là “đại cách mạng văn hóa!” Tiếng của Trần Nghị khi nói chuyện không to, nhưng ngưng kết lại trong lòng đầy sự phẫn nộ.

Ông lại nói thêm: “Anh đã thấy rồi chứ, “Đại cách mạng văn hóa”, nói gọn lại một câu chính là đánh đổ cán bộ cũ!”

Giữa tháng 12, Tổ cách mạng văn hóa Trung ương, dấy lên cao trào phê phán đấu tố cán bộ cũ, Bành Chân, La Thụy Khanh, Dương Thượng Côn cùng các đồng chí cũ bị phê phán, Bành Đức Hoài, Hạ Long bị bức hại. Đến ngày 4 tháng 1 năm 1967, đột nhiên Đào Chú cũng bị đánh đổ. Trần Bá Đạt, Khang Sinh, Giang Thanh v.v... khi tiếp kiến “đội tạo phản chuyên bắt Vương Nhậm Trọng” của tỉnh Hồ Bắc đã nói rằng, Đào Chú đến Trung ương nhưng không chấp hành đường lối cách mạng vô sản do Mao Chủ tịch là đại biểu, là người chấp hành trung thực đường lối của Lưu, Đặng, còn nói Đào Chú độc đoán hống hách, rất nhiều vấn đề không những đi ngược lại Tổ cách mạng văn hóa Trung ương mà còn đi ngược lại với Trung ương, chỉ trích Đào Chú là “Phái bảo hoàng lớn nhất của Trung Quốc”. Tăng Chí phu nhân của Đào Chú sau khi nghe phong thanh đã đến nhà Trần Nghị, sau khi kể lại những tin tức nghe được, hỏi: “Anh Trần, việc này là thế nào?” Trần Nghị không biết âm mưu của bọn trong Tổ cách mạng văn hóa Trung ương, khuyên Tăng Chí: “Ôi chị, chị yên tâm, cách làm như vậy của họ, không thể đánh đổ được anh Đào đâu, mấy hôm trước Chủ tịch còn che chở cho anh ấy mà!”. Trần Nghị sau một lúc trầm tư lại nói: “Trừ phi Chủ tịch thay đổi ý định!”.

Chiều hôm ấy, Trần Nghị chuẩn bị thăm Đào Chú, khi qua phòng thư ký, thư ký nói với ông. Ngoài cửa Tây Trung Nam Hải có một phái tạo phản đang kêu gào đánh đổ Đào Chú, đã dán rất nhiều biểu ngữ lớn: “Đả đảo Đào Chú”, “Lôi Đào Chú ra”, họ nói Đào Chú là “Phái bảo hoàng lớn nhất Trung Quốc” là “người chấp hành trung thực đường lối của Lưu, Đặng”. Trần Nghị thấy thư ký nói như vậy chợt lo lắng, hoài nghi: “Chắc không phải! Mấy hôm trước tôi còn cùng anh ấy tiếp kiến phái tạo phản, tuy phái tạo phản làm khó dễ cho anh ấy, nhưng Đào Chú vẫn kiên trì nguyên tắc. Hôm qua tôi còn cùng họp với anh ấy cơ mà!”

Lúc này, ngoài cửa Tây, tiếng gào thét: “Đả đảo Đào Chú” vẫn ầm ầm không ngớt, Trần Nghị ở Tứ viện Khánh Vân Đường, cách cửa Tây chỉ xa bằng tầm bắn của mũi tên, trong sân có thể nghe rõ mồn một tiếng hô khẩu hiệu ở bên ngoài.

Trần Nghị đứng trong sân lắng nghe, quả nhiên là đang hô “Đả đảo Đào Chú”. Thế là ông lập tức gọi điện thoại hỏi Lý Phú Xuân: “Đả đảo Đào Chú” có phải là quyết định của Thường vụ Bộ Chính trị hay không?” Lý Phú Xuân đáp: “Thường vụ Bộ Chính trị chưa thảo luận, tôi cũng không biết là có chuyện gì?”.

Trần Nghị gác máy, cảm thấy bối rối, phẫn nộ và khó hiểu. Ông nhíu mày, lồng ngực thở phập phồng, đứng như khúc gỗ trước cửa sổ, không nói một lời. Trương Xuyến đi tới thấy ông đứng ngây không nói năng gì, không kìm nổi hỏi: “Chẳng phải là ông muốn đi thăm đồng chí Đào Chú ư? Làm sao vẫn còn đứng ở đây?” Hình như Trần Nghị không nghe thấy, nên không có một phản ứng gì. Trương Xuyến không thể không đi tới kéo áo ông nói to: “Ông bảo là ông đi chơi, sao vẫn còn đứng ngây ra ở đây?” Trần Nghị như được đánh thức, quay đầu lại, với giọng buồn bực: “Đào Chú bị đánh đổ rồi! Bà nghe đi, ngoài cửa Tây vẫn đang hô khẩu hiệu đấy!” Trương Xuyến lắng nghe, bà ngẩn người, rồi hỏi: “Do Bộ Chính trị thảo luận quyết định phải không?”.

Trần Nghị đáp: “Bộ Chính trị chưa thảo luận vấn đề phải đánh đổ ai. Vừa rồi tôi gọi điện thoại hỏi Lý Phú Xuân, Thường vụ Bộ Chính trị cũng chưa thảo luận, rõ ràng đây là do bọn trong Tổ cách mạng văn hóa Trung ương làm!”.

“Sau khi Đào Chú về Trung ương làm việc, có thể thấy được sự bất đồng về quan điểm giữa anh ấy và bọn Tổ cách mạng văn hóa Trung ương. Trong mấy cuộc hội nghị, anh ấy không tán thành công khai phê phán Lưu, Đặng, trong một hội nghị gần đây, anh ấy cũng không chủ trương phê phán triệt để đường lối phản động tư sản, còn che chở cho một số đồng chí cũ. Mấy hôm trước, cũng tức là ngày 30 tháng 12, một bọn tạo phản từ Vũ Hán đến đòi bắt Vương Nhậm Trọng, Đào Chú đã tiếp kiến họ ở Hội trường nhỏ tại Quốc vụ viện, tỏ thái độ không đồng ý bắt, đã va chạm với nhau, phái tạo phản đã bao vây công kích Đào Chú, ngay tại chỗ có kẻ hô: “Đả đảo Đào Chú”. “Đào Chú là phái bảo hoàng lớn nhất Trung Quốc”, có kẻ bố trí định bắt Đào Chú đi. Lúc ấy tôi và Phú Xuân, Tiên Niệm, đang tiếp kiến một phái tạo phản ở một phòng họp khác, nghe thấy hội trường ở chỗ Đào Chú lộn xộn, sợ xảy ra chuyện gì, nên sau khi tiếp kiến xong không về mà ở lại để chuẩn bị bảo vệ Đào Chú. Thủ tướng cũng đặc biệt cử người báo cho mọi người biết là không nên về, cùng ở lại đợi Đào Chú. Phái tạo phản vây Đào Chú lâu đến 6 tiếng đồng hồ, mấy người bọn tôi vẫn đợi, cho đến 4 giờ 30 sáng mới về. Mấy hôm nay tôi biết tình cảnh của Đào Chú không hay nên nghĩ cách đến thăm anh ấy. Ai ngờ anh ấy đã bị đánh đổ rồi!”. Nói xong, tay phải ông đập mạnh xuống bàn, phẫn nộ: “Người thứ 4 trong Đảng, ủy viên Thường vụ Bộ Chính trị, Bí thư thường trực Ban Bí thư Trung ương Đảng, Trưởng ban Tuyên truyền Trung ương, Phó Thủ tướng Quốc vụ viện, lại là cố vấn của Tổ cách mạng văn hóa Trung ương, không thông qua tập thể Trung ương thảo luận tùy tiện nêu tên phê phán, rồi hô đánh đổ là đánh đổ, còn cái gì là kỷ luật của Đảng, luật pháp của nhà nước nữa?! Họ chỉ trích Đào Chú là chấp hành đường lối của Lưu, Đặng, thật là hoang đường. Đào Chú được điều lên làm việc sau khi Thường vụ Bộ Chính trị bầu lại, sau khi bầu lại, trên thực tế Lưu, Đặng, đã đứng ở bên lề, không có vấn đề đưa ra đường lối gì đó nữa, làm sao lại có thể nói anh ấy chấp hành đường lối của Lưu, Đặng được? Họ muốn phê phán Lưu, Đặng, Đào Chú không tán thành, liền bảo anh ấy là phái bảo hoàng, ngang nhiên gán tội, đánh đổ anh ấy. Bọn người này đang giở trò: kẻ thuận với ta thì sống, ngược với ta thì chết. Ôi,... Đảng của chúng ta! Để cho bọn mày thao túng rồi sẽ như thế nào đây!”.

Trần Nghị cư xử lòng ngay dạ thẳng, những vẫn đề xuất hiện trong phong trào, phản đối hay xây dựng chưa bao giờ giấu giếm quan điểm, luôn luôn nói rõ ràng ý kiến của mình. Ông nói trong cuộc họp của Đảng và cũng nói trong các cuộc mít tinh của quần chúng. Đối với những hành động bỉ ổi làm điều ngang trái, gây chuyện rắc rối, tăng thêm rối loạn v.v... Trần Nghị dám đấu tranh một cách vô tư dũng cảm mặt đối mặt với bọn chúng trong Hội nghị Trung ương. Sự kiện nổi tiếng nhất chính là sự đối chọi tháng Hai và “đại náo Hòa Nhân Đường”. Cuộc đối chọi này đã làm cho Trần Nghị một con người thẳng thắn cương trực bẩm sinh, kiên trì chân lý rơi vào trong cái vận đen khó thoát ra được.

Ngày 6 tháng 2 năm 1967, Đại sứ Trung Quốc tại Pa-kit-xtan Chương Văn Tấn bị điều về nước, vừa xuống máy bay tại sân bay Bắc Kinh đã bị bắt đi đấu tố treo biển, làm kiểu phản lực, các phóng viên nước ngoài đã đưa tin gây ảnh hưởng rất xấu.

Trần Nghị nghe được tin này rất tức giận, nắm chặt tay đấm xuống bàn: “Thật là liều lĩnh, làm như vậy không còn ra thể thống gì cả! Điều các đại sứ về nước tham gia đại cách mạng văn hóa, làm sao lại có thể vừa xuống máy bay đã bắt để đấu tố? Để cho phóng viên nước ngoài đưa tin, sau này bảo họ ra nước ngoài làm việc như thế nào?” Trần Nghị suy nghĩ một lúc rồi nói: “Không thể được, họ gây ra, phải đi gặp họ”.

Cuộc đối chọi tháng Hai, là chỉ vào khoảng trước sau tháng 2 năm 1967, Trần Nghị và một loạt nhà cách mạng vô sản lão thành biểu thỉ sự không đồng tình mạnh mẽ đồng thời tiến hành đấu tranh gay gắt với những cách làm sai lầm của đại cách mạng văn hóa.

Mao Trạch Đông nhẹ dạ tin theo cái gọi là báo cáo của Trương Xuân Kiều v.v..., phê bình một cách gay gắt các đồng chí cũ.

Việc này không phải là chuyện nhỏ, 10 giờ 30 phút ngày 19 tháng 2, Lý Tiên Niệm đến nhà Trần Nghị, đồng thời cũng hẹn Đàm Chấn Lâm cùng đến. Lý Tiên Niệm với tâm trạng rất nặng nề kể lại bài phát biểu của Mao Trạch Đông tại Hội nghị Bộ Chính trị cho Trần Nghị và Đàm Chấn Lâm nghe. Mọi người đều cảm thấy sự việc xảy ra rất đột ngột, khẳng định là có kẻ bên trong gây chia rẽ, nhưng tình hình không rõ ràng, chẳng ai nói gì nhiều, Lý, Đàm lần lượt cáo từ ra về.

Trần Nghị sau khi nghe tin Mao Trạch Đông phê bình gay gắt trong Hội nghị Bộ Chính trị cảm thấy vấn đề vô cùng nghiêm trọng. Ông nghĩ, bài phát biểu trong Hội nghị ngày 16 tháng 2, ông chỉ nói mấy lời về những cán bộ cũ bị chỉnh, hoàn toàn không phủ định ý nghĩa của cuộc chỉnh phong ở Diên An. Bây giờ lại quy kết thành vấn đề đấu tranh về đường lối chính trị, thành vấn đề nguyên tắc, nếu không sớm nghĩ cách làm rõ chuyện thì sẽ gay go. 11 giờ 30 phút ngày 19, Trần Nghị gặp Chu Ân Lai nói rõ tình hình. Ngày 20 lại đi gặp Lý Phú Xuân để trao đổi ý kiến.

Ngày 19, Trần Nghị viết cho Mao Trạch Đông một bức thư khẩn thiết yêu cầu được gặp mặt nói chuyện, hy vọng được nói rõ tình hình một cách trực tiếp. Từ năm 1927, Trần Nghị quen Mao Trạch Đông đến nay, tuy đã từng có hiểu lầm trong thời kỳ đầu nhưng sau sửa chữa, đã kiên định cùng Mao Trạch Đông làm cách mạng, bao nhiêu năm nay luôn luôn đối xử chân thành với nhau, sống chết không thay đổi với một tình nghĩa cách mạng sâu sắc. Trước đây, Trần Nghị có mấy lần gặp khó khăn, viết thư nhờ Mao Trạch Đông giúp, đều được Mao Trạch Đông ủng hộ. Trần Nghị và Mao Trạch Đông còn là bạn thơ, có sự thân mật riêng khá sâu, khi gặp thì trước tiên thường hay nói đến thơ và từ, rồi mới nói đến việc chính.

Lần này, giống như lần trước, Trần Nghị cố lấy dũng khí viết cho Mao Trạch Đông một bức thư, yêu cầu được gặp mặt nói chuyện, hy vọng trực tiếp làm rõ sự thực. Sau khi gửi thư đi, ông dặn hai thư ký: “Nếu có thư trả lời, thì đưa ngay cho tôi, nếu có điện thoại thì bất kỳ lúc nào lập tức gọi tôi”. Đủ thấy Trần Nghị rất khẩn thiết mong chờ có cơ hội nói chuyện trực tiếp với Mao Trạch Đông. Nhưng đợi hai ba hôm liền mà không thấy trả lời. Trần Nghị với tâm trạng sốt ruột không thể chờ đợi được, nên đã viết bức thư thứ hai. Ước chừng hai ngày sau, Mao Trạch Đông gửi lại một bức thư, Trần Nghị nhìn thấy thư trả lời của Mao Trạch Đông, rất mừng, cho rằng có khả năng được nói chuyện trực tiếp, để nói rõ tình hình. Ông mở thư ra đọc, chỉ thấy mở đầu thư là một đoạn dài nói sự khó khăn trong việc sửa chữa những sai lầm đã mắc xưa nay, cuối cùng viết 8 chữ: “Gặp mặt có hẹn, yên tâm đừng vội”.

Về sau, cho đến sau khi Lâm Bưu phản bội chạy trốn rơi máy bay chết trong “sự kiện 13 - 9” năm 1971, trong một cuộc hội nghị họp ngày 14 tháng 11 năm ấy, khi nói đến “dòng nước ngược tháng Hai”, Mao Trạch Đông đã nói: “Các vị tướng soái có tức giận, có kêu ca phàn nàn... cãi cọ một chút cũng có thể, cứ nói chuyện với tôi là được…” Nhưng sự thực là: Trần Nghị đã từng hai lần viết thư cho Mao Trạch Đông yêu cầu được nói chuyện trực tiếp, nhưng đều bị từ chối, Mao Trạch Đông không để cho ông có cơ hội nói chuyện trực tiếp!

2. Nhờ thư ký giúp đỡ

Sau khi Mao Trạch Đông gửi thư từ chối gặp mặt nói chuyện, Trần Nghị biết là trong thời gian sắp tới muốn gặp mặt nói rõ tình hình là vô vọng, thế là ông đành chuẩn bị để chịu phê phán.

Từ ngày 26 tháng 2 năm 1966, mấy ngày liền ông vùi đầu trong phòng làm việc viết kiểm điểm. Do tâm trạng không tốt, bản kiểm điểm viết rồi sửa, sửa rồi lại viết, mấy lần viết lại. Thư ký mỗi lần đưa trình công văn đều nhìn thấy trên bàn làm việc có không ít những bản thảo đã được sửa chữa.

Một buổi sáng, Trần Nghị đến phòng thư ký gặp thư ký Đỗ Dị: “Anh Đỗ này, anh đến phòng làm việc của tôi một lát!”. Đúng lúc Trương Xuyến cũng vào. Trần Nghị huơ tay bảo Trương Xuyến đi. Ông nói: “Bà đi đi bây giờ không có việc cho bà!” Trương Xuyến đáp: “Ông tin anh Đỗ, không tin tôi hử?” “Tin với không tin cái gì, bây giờ không có việc cho bà, bà đi đi, bà đi đi”. Trương Xuyến không biết làm thế nào đành về phòng mình. Có thể nhận ra rằng, Trần Nghị tạm thời không muốn để Trương Xuyến biết việc này, để bà khỏi lo cho ông.

Sau khi Trương Xuyến đi, Trần Nghị nói với Đỗ Dị: “Tôi làm hỏng việc nên phải viết kiểm điểm. Bản kiểm điểm này viết khó lắm! Viết mấy lần mà vẫn không rõ, sửa đi sửa lại, mà bản viết vẫn rất lộn xộn, anh giúp tôi chép lại, tranh thủ sớm gửi đi”. Ông nói tiếp: “Ôi, thật không ngờ, trong cuộc hội ý hôm ấy, tôi đã nói mấy câu vì những cán bộ cũ bị chỉnh, không biết họ báo cáo với Chủ tịch thế nào mà Chủ tịch bảo tôi là muốn xử lại án chỉnh phong ở Diên An, làm Chủ tịch nổi nóng, phê bình tôi gay gắt. Khi chỉnh phong ở Diên An, Khang Sinh và một số người đã chỉnh những cán bộ cũ là điều ai cũng thấy, tôi thuận miệng đưa ra mấy ví dụ, ai ngờ lại chạm vào dây thần kinh mẫn cảm của ông ta, đã gây ra chuyện tày đình như thế. Vì sao Trần Nghị tôi lại muốn xử lại án chỉnh phong ở Diên An cơ chứ? Quả thực là có mồm mà không cãi được, bịa đặt ra tội danh, khó nhất là viết kiểm điểm”.

Đỗ Dị mấy ngày liền giúp ông chép lại bản kiểm điểm, Đỗ Dị chép rõ ràng, ông sửa, Đỗ Dị lại chép lại, ông lại sửa, chữa rồi chép lại, chép lại rồi sửa, làm đi làm lại mấy lần mới gửi lên Trung ương Đảng và Mao Trạch Đông. Sau khi bản kiểm điểm đưa lên, không thấy Trung ương có phản ứng gì.

Tại cuộc họp phê bình sinh hoạt chính trị của Trung ương, Giang Thanh, Khang Sinh, Trần Bá Đạt, Tạ Phú Trị v.v... xé cờ làm da hổ, bao vây công kích, phê phán đấu tố Trần Nghị cùng mấy vị phó thủ tướng và nguyên soái. Giang Thanh, Khang Sinh, Trần Bá Đạt v.v... đã bóp méo sự thật, đảo ngược phải trái, thêu dệt tội danh, đẩy vấn đề lên đấu tranh về đường lối chính trị đến tột cùng, nói đây là sự kiện chống Đảng nghiêm trọng nhất từ Hội nghị toàn thể Trung ương lần thứ 11 đến nay; bảo họ rằng bảo vệ cán bộ cũ là bảo vệ một nhóm nhỏ phản bội, đặc vụ, phái đi theo con đường tư bản chủ nghĩa, là muốn xử lại án cho những người đã bị đánh đổ, bảo họ là chống “đại cách mạng văn hóa” của giai cấp vô sản, nã pháo vào Bộ tư lệnh của giai cấp vô sản do Mao Chủ tịch đứng đầu, muốn khôi phục chủ nghĩa tư bản từ trên xuống dưới, muốn lật đổ nền chuyên chính vô sản...

Ngày 14 tháng 3 năm 1967, khi cuộc họp phê bình sinh hoạt chính trị của Trung ương vẫn đang tiến hành, trên đường phố Bắc Kinh, 10 vạn người đã tổ chức diễu hành thị uy hô lớn khẩu hiệu phản kích lại “dòng nước ngược tháng Hai”.

Sau đó, tổ chức tạo phản được Tổ cách mạng văn hóa Trung ương giật dây dán đầy đại tự báo, biểu ngữ lớn trong thành Bắc Kinh, “Nã pháo”, “đánh đổ”, “đập nát”, “rán mỡ”, “thiêu cháy”... tên của Trần Nghị bị gạch chéo, thậm chí viết ngược.

Ngày 20 tháng 3, khi Tổ cách mạng văn hóa Trung ương duyệt phim “Mao Chủ tịch là mặt trời đỏ trong trái tim chúng ta” đã cắt bỏ cảnh có Trần Nghị, ngầm ra hiệu cho phái tạo phản đánh đổ Trần Nghị.

Ngày 1 tháng 4, một số tổ chức tạo phản hô khẩu hiệu “Đả đảo Trần Nghị, giải phóng Ngoại vụ xuất nhập khẩu”.

Ngày 13 tháng 4, Hội nghị Đại biểu Hồng vệ binh các trường Đại học chuyên nghiệp ở thủ đô, thành lập “Trạm liên lạc phê Trần”, ra tuyên ngôn, tuyên bố, phải phê phán triệt để Trần Nghị, không đạt mục đích quyết không thôi. Trung tuần tháng 4, một bộ phận phái tạo phản của Bộ Ngoại giao cũng hô khẩu hiệu “Đả đảo Trần Nghị”.

Được sự ủng hộ của Tổ cách mạng văn hóa Trung ương, khẩu hiệu mà các phái tạo phản của Ngoại vụ và xuất nhập khẩu hô ngày càng leo thang, từ “phê phán”, “thiêu cháy” vốn có phát triển thành “nã pháo”, “đánh đổ”, sau này lại phát triển thành “Thề cùng Trần Nghị huyết chiến đến cùng”, “Trần Nghị không đầu hàng thì bắt hắn phải diệt vong” v.v... gồm toàn những khẩu hiệu cực đoan như thế.

Phái tạo phản ở Bộ Ngoại giao, tìm trong lưu trữ, chép tư liệu, cắt xén lời văn, trích dẫn một số lời phát biểu, biên soạn thành “Tập tài liệu đen” gồm 70 vạn chữ, viết thành: “100 ví dụ về những lời đen tối của Trần Nghị”, “Tập ngôn luận “Ba hàng một diệt” của Trần Nghị”, “Giản lược lịch sử đen của Trần Nghị”, “Lịch sử tội ác của Trần Nghị”...

Những cuốn sách bịa đặt vu cáo, bôi xấu công kích Trần Nghị, phát tán rùm beng trong xã hội, đại tự báo, biểu ngữ lớn công kích Trần Nghị, tranh biếm hoạ bôi xấu Trần Nghị được dán khắp các đơn vị trong hệ thống ngoại vụ và còn trương lên ở các đường phố Bắc Kinh. Thậm chí còn có người giả mạo làm con trai con gái của Trần Nghị rêu rao lừa bịp khắp cả nước. Một người tự nhận là Trần Tiểu Hổ mạo xưng là con trai Trần Nghị, một người tự xưng là Trần Tiểu Anh, mạo xưng là con gái Trần Nghị, đi nhiều nơi để lừa bịp, gây ra những chuyện thị phi rắc rối. Tháng 11 năm 1966, Trương Xuyến dẫn đầu đoàn đại biểu Hội hữu nghị Trung Quốc - Căm-pu-chia sang thăm Căm-pu-chia, có người đặt chuyện Trương Xuyến chạy sang Căm-pu-chia. Tóm lại họ không từ một thủ đoạn nào để bôi đen Trần Nghị.

3. Mao Trạch Đông nói riêng với Trần Nghị: “Tôi che chở cho anh!”

Sau cuộc chống đối tháng Hai bị phê bình không lâu Trần Nghị bị tước đoạt quyền lãnh đạo phong trào, nhưng do Chu Ân Lai sắp xếp, vẫn tham gia các hoạt động ngoại vụ và các hội nghị hữu quan của Trung ương, nhưng vẫn chưa có dịp nhìn thấy Mao Trạch Đông.

Từ 3 giờ đến 5 giờ ngày 29 tháng 4 trăm 1967, Mao Trạch Đông mời Chu Ân Lai, Lý Phú Xuân, Trần Nghị, Diệp Kiếm Anh, Từ Hướng Tiền, Nhiếp Vinh Trăn, Đàm Chấn Lâm, Lý Tiên Niệm, Dư Thu Lý, Cốc Mục v.v... úên chỗ ở của ông để gặp mặt. Đây là lần gặp mặt đầu tiên giữa Mao Trạch Đông và Tràn Nghị từ tháng 2 sau khi Mao Trạch đông trả lời thư của Trần Nghị có câu “Gặp nhau có hẹn, yên tâm đừng vội” đến nay.

Lần gặp mặt này ở nhà Mao Trạch Đông. Chu Ân Lai khéo léo lợi dụng cơ hội hiếm có này, thảo ra danh sách tham gia hoạt động chào mừng Quốc tế Lao động 1 tháng 5 ở Thủ đô bao gồm các đồng chí cũ bị phê phán như Trần Nghị, Đàm Chấn Lâm v.v... đưa trình Mao Trạch Đông phê chuẩn. Lúc ấy, một số cán bộ lãnh đạo cao cấp có tham gia các hoạt động quan trọng hay không, tên tuổi có được đăng báo hay không đều có nghĩa là có vấn đề bị “đánh đổ” hay không.

Mao Trạch Đông đã phê chuẩn danh sách này, để các đồng chí cũ lên Thiên An Môn cùng nhân dân thủ đô vui ngày lễ, từ đó có thể thấy được là Mao Trạch Đông tuy đã phê bình những đồng chí cũ, nhưng không phải là muốn đánh đổ tất cả bọn họ.

Sau hơn một tháng, tức là ngày 24 tháng 6, Trần Nghị cùng Mao Trạch Đông tiếp kiến lưu học sinh Công-gô (Lê-ô-pôn-vin), trở về ông nói với Đỗ Dị: “Hôm nay sau khi tiếp kiến, Mao Chủ tịch lại kéo tôi đến cùng chụp ảnh và nói với tôi: “Tôi che chở cho anh”. Đây là lần thứ hai Mao Chủ tịch nói những lời như thế”. Đỗ Dị nói: “Chủ tịch nói với thủ trưởng người khác lại không nghe tiếng, liệu có tác dụng không?” Trần Nghị lắc đầu: “Vậy thì phải xem Chủ tịch hành động thế nào”.

Trong đại cách mạng văn hóa, đối với số lớn cán bộ cũ, Mao Trạch Đông vừa chỉnh vừa che chở, thường phải xem tình hình phát triển mà định. Tháng 10 năm 1980, Đặng Tiểu Bình trong bài khởi thảo “Về Nghị quyết một số vấn đề lịch sử từ khi dựng nước đến nay”, có một đoạn rất sâu sắc: “Trong đại cách mạng văn hóa, đồng chí Mao Trạch Đông cũng không phải là muốn chỉnh đổ hết những cán bộ cũ. Như đối với đồng chí Hạ Long, ngay lúc mới bắt đầu Lâm Bưu đã muốn chỉnh, đồng chí Mao Trạch Đông thực sự là muốn che chở. Tuy ai không nghe lời ông, thì ông muốn chỉnh cho một trận, nhưng chỉnh đến mức độ nào, thì ông vẫn có suy nghĩ. Còn về sau càng chỉnh càng ghê gớm thì không thể nói là ông không có trách nhiệm, có điều cũng không thể do một mình cá nhân ông chịu trách nhiệm. Có một số là do Lâm Bưu “bọn bốn tên” đã tạo ra thành việc đã rồi, có một số đã làm lén lút sau lưng ông. Nhưng dù thế nào, hàng loạt cán bộ bị đánh đổ, không thể không coi đó là một bi kịch lớn nhất của đồng chí Mao Trạch Đông lúc cuối đời”.

Hai lần Mao Trạch Đông nói riêng với Trần Nghị, “Tôi che chở cho anh”. Điều đó chứng tỏ sự lượng thứ của Mao Trạch Đông đối với các đồng chí cũ như Trần Nghị... Mao Trạch Đông vốn hy vọng Trần Nghị ủng hộ đại cách mạng văn hóa do ông phát động, nhưng khi Trần Nghị không hoàn toàn ủng hộ đối với phong trào thậm chí còn phê bình thì Mao Trạch Đông cho rằng Trần Nghị đã cản trở cho việc bố trí chiến lược của ông, nên không nhịn được phải chỉnh cho ông một trận, nhưng lại không tán thành chỉnh đổ ông hoàn toàn. Mao Trạch Đông bảo muốn che chở Trần Nghị, nhưng trong tình hình phong trào cần tăng nhiệt, lại không muốn công khai nói là muốn che chở, như thế sẽ làm cho tập đoàn phản cách mạng Lâm Bưu, Giang Thanh có dịp để lợi dụng, họ liền chỉnh Trần Nghị một cách trắng trợn. Họ đánh đổ Trần Nghị một cách ầm ĩ, mục đích là ở chỗ cướp toàn bộ quyền ngoại giao.

Sau lễ 1 tháng 5, tập đoàn phản cách mạng Lâm Bưu, Giang Thanh dấy lên cơn gió “bắt Trần”, phái tạo phản tuần hành thị uy trước Thiên An Môn, xông vào Bộ Ngoại giao, gây sức ép với Thủ tướng Chu Ân Lai, yêu cầu giao nộp Trần Nghị.

Đối mặt với sự tấn công của phái tạo phản, Chu Ân Lai chẳng quản đến bản thân bị công kích và bị trách móc, đã đứng ra chặn lại làn sóng điên cuồng mưu đồ đòi bắt Trần Nghị của phái tạo phản.

Chu Ân Lai và Trần Nghị từ lâu trong thời kỳ vừa học vừa làm khi lưu học tại Pháp đã là bạn tốt cùng sát cánh chiến đấu. Tháng 6 năm 1921, để phản đối việc bí mật vay tiền của chính phủ Bắc Dương bản quyền xây dựng đường sá cho nước Pháp, các ông đã cùng nhau phát động và lãnh đạo phong trào yêu nước của học sinh du học tại Pháp. Sau này trong cuộc đấu tranh cách mạng lâu dài, các ông đã xây dựng nên tình bạn sâu nặng. Trong phong trào đại cách mạng văn hóa vô sản, mỗi khi Trần Nghị bị tấn công, để duy trì công tác ngoại giao và bảo vệ Trần Nghị, Chu Ân Lai luôn luôn đứng ra kiên trì làm công tác với phái tạo phản. Chu Ân Lai đã không chỉ một lần nói với phái tạo phản: “Tôi và đồng chí Trần Nghị đã sống với nhau mấy chục năm, cùng làm ngoại giao, luôn luôn cùng báo cáo công tác với Chủ tịch, tôi hiểu đồng chí ấy, đồng chí ấy không giấu giếm quan điểm của mình, cũng không biết nói những lời dối trá. Đồng chí ấy đã nói rất nhiều với các anh, muốn các anh rút ra bài học, cũng hoàn toàn xuất phát từ ý tốt, cũng là vì muốn giúp các anh. Nhưng vì thời gian, địa điểm không thích hợp, những điều mà các anh muốn nghe không phải là những điều ấy, nên đã coi một số điều mà đồng chí ấy nói là “lời đen tối””.

Ngày 11 tháng 5, sau khi xảy ra sự kiện tuần hành “bắt Trần” ở trước Thiên An Môn, ngay tối ngày 11 rạng ngày 12, Chu Ân Lai đã tiếp kiến đại biểu của các tổ chức phái tạo phản “Trạm liên lạc phê phán Trần Nghị”, “Đoàn tạo phản cờ đỏ” của Học viện Ngoại ngữ, “16 tháng 6” và “Tỉnh Cương Sơn” v.v... phê bình gay gắt một loạt hành vi cực đoan của họ, chỉ rõ việc phái tạo phản ở Bộ Ngoại giao dẫn đầu tuần hành thị uy, muốn bắt đồng chí Trần Nghị, việc này đối với Đảng và Nhà nước đều bất lợi, tôi kiên quyết không thể đồng ý. Ông nói rõ với phái tạo phản: “Trung ương không đồng ý, khẩu hiệu “đánh đổ Trần Nghị” không thể áp đặt cho Trung ương, cũng không thể áp đặt cho tôi. Đồng chí Trần Nghị là ủy viên Bộ Chính trị Trung ương Đảng, Phó Thủ tướng, Bộ trưởng Ngoại giao, đồng chí ấy vẫn chưa bị bãi quan, vẫn đang tham gia hoạt động ngoại vụ, không thể dùng biện pháp bắt người. Có sai lầm có thể phê phán nhưng bắt người thì không được”. Đối với việc phái tạo phản chỉ trích Trần Nghị là “phần tử ba chống” (chống Đảng, chống chủ nghĩa xã hội, chống tư tưởng Mao Trạch Đông), Chu Ân Lai kiên quyết phản đối cách chụp mũ bừa này, khuyên họ không nên có thiên kiến đối với Trần Nghị, chuyên moi móc những chỗ sơ hở. Phái tạo phản yêu cầu giao Trần Nghị cho “Trạm liên lạc phê Trần”, Chu Ân Lai nghiêm khắc bác bỏ, còn về việc tổ chức mít tinh “Phê phán Trần Nghị”, Chu Ân Lai nhiều lần nói rõ điều kiện để tổ chức phê phán lúc ấy còn chưa chín muồi, còn phải chờ có thêm điều kiện, rồi sẽ sắp xếp cụ thể. Trải qua cuộc tranh luận lâu dài, Chu Ân Lai và phái tạo phản đã đi đến một thoả thuận: Thứ nhất, Hội nghị phê phán Trần Nghị phải chờ sắp xếp xong rồi sẽ tổ chức; Thứ hai, Họp hội nghị nhỏ ở Bộ Ngoại giao trước, sau đó sẽ đến Học viện Ngoại ngữ và các đơn vị khác để tiếp thu phê bình.

Năm ấy, một số phái tạo phản có sự ủng hộ của Tổ cách mạng văn hóa Trung ương, “kẻ giật dây” đằng sau nên không sợ ai, muốn làm gì thì làm. Thủ tướng Chu Ân Lai cùng với phái tạo phản đã bàn bạc đi đến thỏa thuận, nhưng họ phớt lờ. Sau hai ngày, lại có phái tạo phản xông vào Bộ Ngoại giao bắt Trần Nghị. Sáng sớm ngày 15 tháng 5, Chu Ân Lai lại khẩn cấp tiếp đại biểu phái tạo phản của Bộ Ngoại giao và hệ thống ngoại vụ, cảnh cáo họ xông vào Bộ Ngoại giao là sai lầm nghiêm trọng, đồng thời tuyên bố: Sẽ đưa bộ đội đến bảo vệ an toàn của Bộ Ngoại giao từ nay về sau, không ai được xông vào nữa, bất kể là phái nào, ai xông vào sẽ bắt giữ người đó! Do thái độ kiên quyết của Chu Ân Lai, kiên trì ý kiến phải đợi sắp xếp xong rồi mới họp mít tinh phê phán, làn sóng điên cuồng bắt đầu Trần Nghị mới được ngăn chặn lại.

Mùa hè năm ấy Lâm Bưu, Trần Bá Đạt, Giang Thanh và đồng bọn thò bàn tay đen đến hệ thống ngoại giao và ngoại vụ, đưa ra kế hoạch hành động “Tháng 7 dao động, tháng 8 đại loạn, tháng 9 cướp quyền”, chĩa mũi nhọn vào Trần Nghị, cơn gió yêu quái đánh đổ Trần Nghị thổi ngày càng dữ. Các phái tạo phản của hệ thống ngoại giao và ngoại vụ dựa vào ý đồ của một bọn trong Tổ cách mạng văn hóa Trung ương, cao giọng đòi “phê Trần”, “bắt Trần”, “đánh đổ Trần Nghị”.

4. Các anh hãy giẫm lên người tôi mà đi

Với sự xúi giục và cổ vũ của Tổ cách mạng văn hóa Trung ương, làn sóng hung dữ phê phán Trần Nghị không ngừng leo thang, đến đầu tháng 4 năm 1967, quyền lãnh đạo của Trần Nghị đối với phong trào đại cách mạng văn hóa ở hệ thống Ngoại giao và ngoại vụ đã bị tước đoạt, không để ông can dự vào phong trào của hệ thống Ngoại giao và ngoại vụ nữa.

Trần nghị không thể can dự vào những công việc của phong trào, tất nhiên cũng sẽ không có quyền phát biểu công khai. Sau khi bị phê phán trong Hội nghị sinh hoạt chính trị Trung ương, sân nhà ông vắng vẻ, xe cộ ra vào thưa thớt, chẳng có ai đến thăm nhà, mà cũng chẳng dễ dàng đi thăm ai. Trần Nghị có suy nghĩ riêng của mình về rất nhiều vấn đề xuất hiện trong phong trào, nhưng không có chỗ nào để mà nói, cho nên tâm trạng bị dồn nén. May sao được Thủ tướng Chu Ân Lai bố trí sắp xếp, ông vẫn có thể tham gia một số hoạt động của Quốc vụ viện và một số hoạt động đối ngoại, còn có dịp gặp Thủ tướng Chu Ân Lai nói ý kiến của mình. Nhưng tình cảnh của Thủ tướng Chu Ân Lai lúc ấy cũng vô cùng khó khăn, cơ hội gặp mặt nói chuyện cũng không nhiều.

Trần Nghị cảm thấy rất khó chịu vì phải nín nhịn, có lúc đến phòng trực ban của thư ký nói dăm ba câu chuyện.

Những năm tháng ấy, sự sùng bái cá nhân Mao Trạch Đông đã đạt tới đỉnh cao nhất. Trước ngực mọi người đều đeo huy hiệu Mao Chủ tịch, mọi nơi mọi lúc phải đọc thuộc những lời trích của Mao Chủ tịch, thậm chí gọi điện thoại, đi mua đồ ở cửa hàng trước tiên cũng phải đọc thuộc một câu trích lời Mao Chủ tịch, còn buổi sáng xin ý kiến, buổi chiều báo cáo, ngày nào cũng đọc và nhảy điệu chữ trung (gồm chữ trung ở trên chữ tâm ở dưới, nghĩa là trung thành và hết lòng - N. D ) v. v... và v. v... Trên đầu các tờ báo hằng ngày, cũng đều phải chọn đăng lời trích của Mao Chủ tịch. Viết bài, nói chuyện đều phải dẫn lời trích. Nhất là những cuộc mít tinh phê phán, với tư cách là người bị phê phán thường bị bức phải đọc thuộc lời trích, có lúc còn bị bức phải đọc thuộc “ba bài cũ” (tức “Lão tam thiên” gồm “Vì nhân dân phục vụ”, “Kỷ niệm Bê-tun” và “Ngu Công dời núi” - N.D).

Trần Nghị trước sau chủ trương học tập tác phẩm của Mao Trạch Đông chủ yếu là lĩnh hội thực chất tinh thần, không chủ trương học thuộc như vẹt. Lúc này, để ứng phó với cuộc phê phán, tránh lúng túng khó xử ngay tại chỗ, ở nhà ông cũng thử đọc thuộc lời trích, đọc thuộc “Lão tam thiên”. Nhưng người đã gần cổ lai hy nên không nhớ được, tuy đã đọc đi đọc lại, cũng chỉ có thể nhớ một số ít đoạn lời trích, toàn văn của “Lão tam thiên” không sao thuộc được. Trần Nghị nói với mấy nhân viên làm việc bên cạnh: “Bảo tôi nói tinh thần của bài văn thì tôi có thể nói, còn có thể phát huy nó, nếu bảo tôi đọc thuộc từng câu quả thực là không sao nhớ được, khi phê phán e rằng lại mắc thêm một tội nữa”. Có thể dễ dàng nhận thấy, trong tình hình như vậy, tâm trạng của Trần Nghị vô cùng nặng nề, do đó thường xuyên cảm thấy chóng mặt khó chịu, đã nhiều lần phải đi đến bệnh viện kiểm tra chạy chữa, theo lời dặn của bác sĩ ông phải ở nhà nghỉ ngơi.

Chiều ngày 7 tháng 8, cuộc phê phán quy mô nhỏ được tổ chức, người tham gia chỉ hạn chế trong phái tạo phản của Bộ Ngoại giao, trong Hội trường có khoảng hơn một trăm người. Họ để cho Trần Nghị ngồi nghe phê phán, cũng rót cho Trần Nghị một cốc nước trà.

Chiều ngày 11 tháng 8, tổ chức một cuộc phê phán lớn tại Đại lễ đường Nhân dân.

Sau khi phát biểu phê phán, tiếng hô khẩu hiệu “Đả đảo Trần Nghị” vang lên không ngớt, không khí vô cùng căng thẳng. Cuộc phê phán bắt đầu không lâu, mấy phần tử cực tả của “tổ chức 16 tháng 6” Học viện Ngoại ngữ ngồi ở mấy hàng đầu tầng 1, mấy lần định xông lên bục chủ tịch bắt Trần Nghị, nhưng bị các chiến sĩ cảnh vệ tay nắm tay ngồi ở hai hàng đầu ngăn lại. Một lúc sau, mấy phần tử của tổ chức 16 tháng 6 nhân lúc các chiến sĩ cảnh vệ không đề phòng, đột ngột xông lên bục túm chặt lấy cổ áo của Trần Nghị, định đánh ông. Thư ký và các chiến sĩ cảnh vệ của ông lập tức chạy lên phía trước, kéo tay bọn tạo phản, vây quanh Trần Nghị, khi các chiến sĩ bảo vệ đưa ông vào hậu trường thì phát hiện thấy một vết xước rớm máu ở cổ khi bị túm áo.

Chiều ngày 26 tháng 8, tổ chức một cuộc phê phán nhỏ đối với Trần Nghị ở Bộ Ngoại giao, Hội nghị vừa bắt đầu được mấy chục phút, nhóm tạo phản của Học viện Ngoại ngữ gồm mấy trăm người đã xông vào Bộ Ngoại giao, định bắt người. Sau khi biết tin, Chu Ân Lai lập tức thông báo cho khu Vệ Thú Bắc Kinh cử người đến bảo vệ. Đồng thời phái vệ sĩ trưởng của ông là Thành Nguyên Công đến hiện trường trợ giúp, Chu Ân Lai gọi điện thoại yêu cầu Trần Bá Đạt đứng ra ngăn chặn cuộc tấn công. Trần Bá Đạt là kẻ đầu têu, tuy bằng lòng gọi điện thoại, nhưng thực tế không muốn ngăn chặn cuộc tấn công. Chu Ân Lai đành đích thân gọi điện cho mấy người cầm đầu phái tạo phản ở Bộ Ngoại giao đòi anh ta phải chịu tránh nhiệm bảo vệ sự an toàn cho Trần Nghị và chịu trách nhiệm đưa Trần Nghị an toàn trở về Trung Nam Hải. Trần Nghị và thư ký Thạch Quốc Bảo, cảnh vệ Cung Hằng Chinh được sự yểm hộ của nhân viên công tác bảo vệ của Bộ Ngoại giao, phải trốn vào một phòng rửa mặt ở tầng 1, bị vây trong năm sáu tiếng đồng hồ. Cuối cùng được sự yểm hộ của các chiến sĩ cảnh vệ, từ cửa sau của Bộ Ngoại giao lên xe hơi của khu Vệ Thú rời Bộ Ngoại giao an toàn, 8 giờ tối mới về đến Trung Nam Hải. Phái tạo phản tìm người ở tất cả các phòng làm việc của Bộ Ngoại giao, họ tìm không thấy người nên đã đâm thủng bánh xe hơi của Trần Nghị đang đỗ trước nhà làm việc. Phái tạo phản xông bừa vào các phòng trong lầu Bộ Ngoại giao, gào thét ầm ĩ cho đến sẩm tối mới bỏ đi.

Ngay tối ngày 26, Chu Ân Lai gặp ngay đại biểu của phái tạo phản để nói chuyện, phê bình gay gắt hành động sai lầm xông vào Bộ Ngoại giao để bắt người của họ. Đại biểu của phái tạo phản Học viện Ngoại ngữ và “Trạm liên lạc tạo phản” của Bộ Ngoại giao, nêu ra những yêu cầu vô lý, yêu cầu mở lại hội nghị phê phán, phải mở rộng phạm vi phê phán. Họ dùng chiến thuật làm mệt mỏi, bao vây công kích tàn nhẫn độc ác đối với Chu Ân Lai. Sự gây rối vô lý rất lâu của phái tạo phản quấy rầy nhiều lần, đã làm cho Chu Ân Lai cảm thấy tim bị ngầm ngầm đau, sau khi bác sĩ đã cho ông uống thuốc hai lần vẫn không thấy thuyên giảm. Bác sĩ bảo vệ sức khỏe của Chu Ân Lai đã từng viết thư cho tên cầm đầu phái tạo phản về tình hình bệnh tim của Chu Ân Lai, nhưng họ phớt lờ! Làm cho Chu Ân Lai liên tục trong 18 tiếng đồng hồ không được nghỉ ngơi. Cuối cùng, Chu Ân Lai rất tức giận nói với phái tạo phản. “Các anh dùng chiến thuật luân phiên đã 18 tiếng đồng hồ làm tôi không được nghỉ ngơi một phút nào. Sức khỏe của tôi không thể chịu đựng được nữa”. Bác sĩ bảo vệ sức khỏe của Chu Ân Lai cũng không thể nhịn được, lớn tiếng cảnh cáo tên cầm đầu phái tạo phản: “Nếu hôm nay Thủ tướng xảy ra chuyện bất trắc thì các anh sẽ phải chịu trách nhiệm hoàn toàn!” Nói xong, anh ta dìu Chu Ân Lai rời khỏi hội trường. Lúc này, phái tạo phản còn rêu rao là phải chặn xe của Trần Nghị và phải xông vào Đại lễ đường Nhân dân để bắt Trần Nghị. Chu Ân Lai vô cùng phản nộ cảnh cáo: “Ai chặn đồng chí Trần Nghị trên đường, thì tôi sẽ đứng ở cửa Đại lễ đường Nhân dân, để các anh giẫm lên người tôi mà đi”.

Ngày 27 tháng 8, tổ chức cuộc phê phán lớn lần thứ hai, đây là việc được xác định sau cuộc nói chuyện trong một thời gian dài giữa Chu Ân Lại và phái tạo phản vào tối ngày 26. Khi kết thúc cuộc nói chuyện thì đã là rạng sáng ngày 27, Chu Ân Lai tính đến sự an toàn của Trần Nghị, để tránh gặp rắc rối trên đường, sau khi kết thúc cuộc nói chuyện, lập tức ông gọi điện báo cho Trần Nghị là 4 giờ 30 phút sáng ngày 27 phải đến Đại lễ đường Nhân dân để đợi họp. Suốt cả một ngày Trần Nghị sống ở Đại lễ đường Nhân dân, cho đến 11 giờ đêm mới họp. Vì hôm trước liên tục mười mấy tiếng nói chuyện với phái tạo phản căng thẳng mệt mỏi quá mức nên bệnh tim của Chu Ân Lai tái phát, không thể tham gia cuộc phê phán này. Để phòng ngừa xảy ra vấn đề, ông đặc biệt giao cho ủy viên Thường vụ Bộ Chính trị Lý Phú Xuân thay ông tham gia. Cuộc phê phán kéo dài ba tiếng, đến 2 giờ sáng ngày 28 mới kết thúc.

Ngày 3 tháng 9, tại Đại lễ đường Nhân dân có cuộc phê phán quy mô vừa. Ngày 7 tháng 9, lại có cuộc phê phán nhỏ ở Bộ Ngoại giao.

Ngày 18 tháng 9, lại có cuộc phê phán quy mô vừa ở Đại lễ đường Nhân dân. Trong hơn 40 ngày của hai tháng 8 và 9, đã có 8 cuộc phê phán, trong đó có một lần bị xua tan. Do sự sắp xếp và bảo vệ chu đáo của Chu Ân Lai, Trần Nghị tuy đã từng gặp phải “nguy hiểm” bị tấn công, bắt bớ nhưng vẫn đảm bảo được an toàn về thân thể.

Trần Nghị là người bị phê phán nhiều lần nhất trong các Phó Thủ tướng. Trong mấy cuộc phê phán lớn và vừa, Trần Nghị đều đứng nghe phê phán, mỗi lần đứng là mấy tiếng đồng hồ. Không chỉ có thế, trong hội trường tiếng hô khẩu hiệu đinh tai nhức óc hết đợt này đến đợt khác của phái tạo phản, lại luôn luôn có người hét toáng lên những lời thô lỗ, “Hãy dỏng tai của mi lên mà nghe đây”, “cúi đầu nhận tội”, sỉ nhục nhân cách đối với Trần Nghị. Ai có thể tin, xưa kia vị nguyên soái của nước Cộng hòa đã từng thống lĩnh hàng trăm vạn đại quân, xông tới chiến trường uy danh làm kẻ địch phải run sợ, vị Bộ trưởng Ngoại giao của nước Trung Hoa mới hét ra lửa, đàng hoàng chững chạc nổi tiếng trong ngoài trên vũ đài ngoại giao, đã bị lăng nhục như vậy trong cuộc đại cách mạng văn hóa, chuyện chưa từng có tiền lệ trong lịch sử này. Trần Nghị chỉ vì chiếu cố đến toàn cục, mới tuân theo sự sắp xếp của Chu Ân Lai, lấy tinh thần “làm trâu ngựa cho đứa trẻ thơ”, nhẫn nại đứng nghe sự phê phán như thế.

Mỗi một cuộc phê phán, đều làm cho Trần Nghị kiệt sức, mệt mỏi vô cùng. Trong thời gian có những cuộc phê phán, Trần Nghị bị giày vò, chà đạp đến cực độ cả về tinh thần lẫn thể xác.

Sau Hội nghị Trung ương lần thứ 12 khoá 8, cuộc đời ngoại giao của Trần Nghị bị buộc phải kết thúc. Chức vụ Bộ trưởng Ngoại giao tuy không bị bãi miễn, nhưng ông đã không còn quyền tham gia hoạt động đối ngoại. Tháng 2 năm 1969, theo đề nghị của Chu Ân Lai được Trung ương phê chuẩn, Trần Nghị được đưa đến “nằm vùng” ở xưởng Cơ giới Đầu máy toa xe Nam Khẩu.

Hội nghị Trung ương lần thứ 2 khóa 9 họp từ ngày 23 tháng 8 đến ngày 6 tháng 9 năm 1970, tại Lư Sơn, Trần Nghị đã tham gia.

Trong hội nghị lần này, Trần Nghị được phân vào tổ Hoa Bắc, vốn cho rằng không chia vào tổ Hoa Đông là để tránh bọn Khang Sinh, Trương Xuân Kiều, Diêu Văn Nguyên bới móc lỗi lầm, công kích, không ngờ rằng mây gió khôn lường, vận đen khó tránh, trong hội nghị này Trần Nghị vẫn bị phê phán.

Trong hội nghị toàn thể lần thứ 2 khóa 9, bọn Lâm Bưu, Trần Bá Đạt dùng thủ đoạn tập kích bất ngờ, dấy lên cơn bão táp với thế “Nổ tan núi Lư Sơn, làm trái đất ngừng quay”, Trần Nghị lại bị cuốn vào mà không hay biết gì, tự nhiên vô cớ bị gắn vào một tội danh “Hai người họ Trần ăn cánh”.

5. Từ không cho chữa trị đến không có cách gì chữa được

Sau Hội nghị Trung ương lần thứ 12 khoá 9, Trần Nghị về Thạch Gia Trang, vì vùng bụng ngày càng tăng những cơn đau âm ỉ, huyết áp cũng tăng, được Chu Ân Lai phê chuẩn cho về Bắc Kinh, nằm viện kiểm tra điều trị, nhưng vì một lý do nào đó nên không thể sắp xếp kịp thời vào nằm viện. Oan khuất còn khó chịu hơn là bị đánh. Trong Hội nghị Lư Sơn ông chịu nỗi oan lớn, sự đả kích về tinh thần đối với ông là khá trầm trọng, mà sự đả kích trầm trọng về tinh thần lại làm cho bệnh tình thêm nặng.

Mục đích của “bọn bốn tên” đã đạt, cuối cùng Trần Nghị bị ức chế mà thành bệnh. Bệnh được phát hiện từ sớm, vì phải đi họp Hội nghị Lư Sơn, lại bị Hoàng Vĩnh Thắng ngăn cản một cách vô lý kéo dài mãi đến ngày 20 tháng 10 năm 1970, ông mới được đưa về Bắc Kinh khám bệnh. Nhiều lần bị làm khó dễ, bị thoái thác hết lần này đến lần khác. Những năm cuối đời của Trần Nghị quả là chông gai khắp lối, số phận đầy trắc trở! Ông viết báo cáo gửi Trung ương và Thủ tướng yêu cầu được về Bắc Kinh chữa bệnh, được Thủ tướng phê chuẩn, đồng ý cho Trần Nghị về Bắc Kinh nằm viện. Nhưng Bệnh viện 301 tạm thời không còn giường trống, nên khó có thể sắp xếp vào viện, cần phải đợi mấy ngày nữa mới vào viện được. Lúc ấy không ai rõ vì sao không để Trần Nghị sớm nằm viện. Về sau mới biết, ở nhà phía Nam có 5 giường không có bệnh nhân, nhưng vì Hoàng Vĩnh Thắng đang nằm viện không muốn Trần Nghị vào viện nên Bệnh viện không dám nhận vào điều trị.

Sau khi vào viện, Trần Nghị nói với bác sĩ, gần đây bụng bị đau, chóng mặt, huyết áp cao, sút cân nhanh v.v… yêu cầu được kiểm tra toàn diện. Nhưng người phụ trách bệnh viện lại nói với bác sĩ rằng: Đối với Trần Nghị chỉ điều trị huyết áp và khám thông thường. Ngoài ra còn gây sức ép với bác sĩ, y tá, nhân viên, nhắc đi nhắc lại rằng Trần Nghị là tay tướng đen của “dòng nước ngược tháng hai”, là “hai người họ Trần ăn cánh” trong Hội nghị Lư Sơn, phải phân rõ ranh giới tư tưởng với ông ta, nhấn mạnh đó là vấn đề lập trường giai cấp. Những năm tháng lấy “đấu tranh giai cấp” làm giềng mối ấy, cứ nhắc đến vấn đề lập trường giai cấp, là làm cho người ta sợ run, bác sĩ, y tá sợ đến mức không dám tiếp xúc nhiều với Trần Nghị. Thử hỏi, bệnh nhân vào bệnh viện kiểm tra, bác sĩ không thường xuyên tiếp xúc với bệnh nhân thì làm sao có thể phát hiện bệnh trạng của bệnh nhân?

Trong thời gian Trần Nghị nằm viện, theo lệ thường tiến hành kiểm tra sức khỏe, tuy cũng có chiếu chụp, nhưng không có hội chẩn của các chuyên gia, kết quả là không tìm ra bệnh gì, nằm viện 56 ngày, bác sĩ nói với Trương Xuyến, kiểm tra sức khỏe của Trần Nghị không có vấn đề gì lớn, có thể ra viện.

Ngày 22 tháng 12, Trần Nghị ra viện. Sau khi về nhà Trần Nghị vẫn thấy đau âm ỉ ở vùng bụng, bụng trướng lên, nóng ran, đi ngoài nhiều lần nhưng phân ít. Vì thế lại phải nhiều lần đến Bệnh viện 301 khám, ông cũng đã từng đến khám tại phòng khám Trung Nam Hải, các bác sĩ đều chẩn đoán là Trần Nghị bị bệnh đường ruột, chỉ cấp một số thuốc đường ruột. Thời gian kéo dài mà bệnh không thuyên giảm. Trương Xuyến và thư ký đề nghị được hội chẩn ở Bệnh viện 301. Sau khi được Trần Nghị đồng ý, lịch hội chẩn được xác định vào sáng ngày 16 nháng 1 năm 1971.

Sáng ngày 16, Trần Nghị đến bệnh viện, ông không ngờ bệnh tình của mình lại nặng đến mức phải mổ nhưng ông vẫn lạc quan nói với các thư ký: “Các cậu chuẩn bị ăn một bữa thịt cừu”.

Ngay chiều hôm ấy, Trần Nghị được đưa vào phòng mổ, vốn cho rằng chỉ mổ ruột thừa, một phẫu thuật nhỏ, nhưng khi mổ ổ bụng mới phát hiện là bị ung thư kết tràng. Khối u kẹp chặt ruột làm chất thải không ra được tạo nên một bọc phân lớn.

Viện trưởng Ngô được sự ủy thác của Chu Ân Lai, chữa trị cho Trần Nghị cảm thấy vinh dự nhưng cũng cảm thấy trách nhiệm nặng nề, đã quyết tâm chữa cho Trần Nghị. Trước tiên ông kiểm tra bệnh án của Trần Nghị ở Bệnh viện 301, phát hiện thấy trang đầu ghi “Hai năm thể trạng giảm 20 kg”, đây là triệu chứng quan trọng về bệnh ung thư, nhưng không tìm thấy một trang nào ghi chép về các cuộc hội chẩn của chuyên gia, Viện trưởng Ngô vô cùng kinh ngạc, phẫn nộ thở dài: Bệnh của Trần Nghị đã bị chậm mất rồi! Ông nhẩm tính, chậm 81 ngày!

Viện trưởng Ngô nhẩm tính “chậm 81 ngày” là chỉ tính từ ngày 26 tháng 10, Trần Nghị vào Bệnh viện 301, nằm viện 56 ngày cộng với 26 ngày về nhà. Thực ra, việc chậm chữa trị đâu chỉ có 81 ngày.

Lúc ấy tế bào ung thư đã ăn lan rất nghiêm trọng, ngoài những nốt phồng trên da, nội tạng đã bị tổn thương nghiêm trọng, đau đớn vô cùng, nhưng ông vẫn dùng nghị lực khiến người ta không thể tưởng tượng nổi để chịu đau không một tiếng rên. Sau khi ông qua đời phẫu thuật tử thi mới biết trong ổ bụng của ông đã rữa nát và bốc lên mùi thối. Những nhân viên bệnh viện đã tham gia chăm sóc ông vô cùng xúc động, bệnh ung thư giai đoạn cuối thường có những cơn đau khủng khiếp khó mà chịu nổi, nhưng Trần Nghị có thể chịu đựng những cơn đau, chưa bao giờ kêu đau, chưa bao giờ rên rỉ, một nghị lực kiên cường như thế quả thực là hiếm.

Ngày 19 tháng 12, Nguyên soái Diệp Kiếm Anh sau khi vào Bệnh viện thăm, trở về ông viết bài thơ: “Anh Nghị bị ốm, có mấy vần thơ an ủi anh” trong đó có hai câu:

… “Vẫn tin có thể xoay trời đất,

Mà đường phía trước lắm gian nan”.

Đáng tiếc chưa xoay chuyển được trời đất thì Trần Nghị đã ra đi.

Chương II

ÔN THẦN QUỶ DỮ

1

Trần Bá Đạt theo Lâm Bưu, đầm đìa nước mắt

Đặt cọc hai thứ quý Khang Sinh là rắn hổ mang

1. Nhà lý luận hàng đầu của Trung Quốc

Lúc mới về Bắc Kinh, ngoài rất nhiều nhân viên làm việc ở bên cạnh ra, Mao Trạch Đông còn có 4 thư ký chính thức, mọi người gọi là “bốn đại thư ký”, tức Trần Bá Đạt, Hồ Kiều Mộc, Điền Gia Anh và Diệp Tử Long. Vì Học viện Mác - Lênin (sau đổi thành Trường Đảng Trung ương Đảng Cộng sản Trung Quốc) đặt ở phía Di Hòa Viên ngoại ô phía tây Bắc Kinh, Trần Bá Đạt là Phó Viện trưởng nên cũng ở đấy. Di Hòa Viên và Trung Nam Hải cách nhau rất xa, mỗi lần Mao Trạch Đông gọi điện cho Trần Bá Đạt đến thì phải nửa tiếng sau xe hơi của Trần Bá Đạt mới tới được Trung Nam Hải.

“Đồng chí dọn đến Trung Nam Hải mà ở!” Mao Trạch Đông bảo Trần Bá Đạt.

Thế là, Trần Bá Đạt dọn đến trung tâm chính trị của Trung Quốc.

Trần Bá Đạt vốn có tên là Trần Thượng Hữu, sinh năm 1905 ở huyện Huệ An, tỉnh Phúc Kiến. Từ đời cụ ông ta đến đời ông ta là bốn đời môn đệ thư hương. Trần Bá Đạt văn luôn phủ nhận sự xuất thân như vậy. Ông ta tự nhận là bần nông, gia đình phá sản. Vào khoảng năm 17 tuổi, Trần Bá Đạt giống như những người làm công bình thường hiện nay, kiếm ăn ở Huệ An, Tấn Giang, Hạ Môn và Thượng Hải. Phải nói rằng, từ thời niên thiếu ông ta đã là người có chí hướng và có dã tâm, nhưng trở thành nhân vật quan trọng trong chính trường Trung Quốc thì e rằng lúc đầu ông ta không nghĩ đến.

Từ năm 1922 đến năm 1924, Trần Bá Đạt làm biên tập tại tòa báo Giáo dục đại chúng (Thông tục giáo dục xã) ở Hạ Môn, bước đầu tỏ rõ “năng lực viết lách” của mình. Trong một dịp ngẫu nhiên, ông ta kết nghĩa anh em với Trần Văn Tổng sau này là kẻ phản cách mạng và Lâm Thiệu Bình kẻ buôn bán phát tài lớn. Mùa xuân năm 1925, gia nhập Quốc dân Đảng, cùng năm ấy đến Hạ Môn tham gia tổ chức Hội học thuật chủ nghĩa Tôn Văn. Sau đó đến học tại trường Đại học Lao Động Thượng Hải, có hứng thú với Đảng Cộng sản, xin theo học thầy Đặng Trung Hạ và Cù Thu Bạch. Từ năm 1926 đến tháng 4 năm 1927, ông ta giữ chức vụ Thư ký Đảng bộ ở thành phố Sán Đầu của Quốc dân Đảng Trung Quốc, sau theo bọn quân phiệt Trương Trinh, làm thiếu tá thư ký. Năm 1927, ông ta giấu lý lịch gia nhập Đảng Cộng sản Trung Quốc, mùa đông năm ấy, ông ta học ở Đại học Trung Sơn Mạc Tư Khoa. Trong thời gian học ở Mạc Tư Khoa, vì tham gia vào cái gọi là tổ chức của phe cánh tơ-rốt-kít, nên đến năm 1930 bị đưa về nước. Năm 1931, Trần Bá Đạt làm giáo sư trường Đại học Trung Quốc ở Bắc Bình (Bắc Kinh - N.D), giảng về triết học của Chư tử thời Tiên Tân. Ít lâu sau bị bắt ở Thiên Tân. Năm 1932, tự thú nên được ra tù. Năm sau lại tham gia cánh tơ-rốt-kít và cũng tham gia hoạt động của ủy ban hỏa tuyến của quân đồng minh chống Nhật ở Sát Tuy và trở thành một người chống Nhật.

Năm 1937, Trần Bá Đạt đến đất thánh cách mạng Diên An. Vì ông ta đã học đại học, nên trong đội ngũ cách mạng mà lực lượng chủ chốt là nông dân lúc bấy giờ, được coi là một “tú tài” thật, do đó ông ta trở thành thư ký chính trị của Mao Trạch Đông, ông ta có dịp gần gũi Mao Trạch Đông và cũng có dịp để ông ta thi thố tài năng viết lách của mình, nó cũng đặt cơ sở tốt cho việc thăng tiến của ông ta sau này. Năm 1945, trong Đại hội Đảng toàn quốc khóa 7, ông ta được bầu làm ủy viên Dự khuyết Trung ương Đảng. Trong những năm 50, công việc chủ yếu của Trần Bá Đạt là khởi thảo văn kiện cho Mao Trạch Đông, làm công việc viết văn. Tháng 5 năm 1950, ủy ban Xuất bản Tuyển tập Mao Trạch Đông của Trung ương Đảng Cộng sản Trung Quốc thành lập, Trần Bá Đạt, Điền Gia Anh, Hồ Kiều Mộc tham gia biên tập, với tư cách là thành viên chủ yếu biên tập “Tuyển tập Mao Trạch Đông”, làm cho Trần Bá Đạt có dịp đọc một cách hệ thống những trước tác của Mao Trạch Đông. Ông ta đã nắm chắc cơ hội này, nắm trong tay ngọn cờ tuyên truyền tư tưởng Mao Trạch Đông. Nước Trung Hoa mới ra đời, Mao Trạch Đông trở thành lãnh tụ của nhân dân Trung Quốc được cả thế giới công nhận. Đối với Trần Bá Đạt mà nói, việc nắm chắc ngọn cờ tuyên truyền tư tưởng Mao Trạch Đông đã khiến ông ta trở thành “nhà lý luận” có thể đếm trên đầu ngón tay của Trung Quốc.

Tháng 7 năm 1951, Nhà xuất bản Nhân dân đã xuất bản cuốn sách “Bàn về tư tưởng Mao Trạch Đông - Sự kết hợp giữa chủ nghĩa Mác - Lê-nin và cách mạng Trung Quốc”. Sau đó, Trần Bá Đạt lại công bố một số cuốn sách tuyên truyền tư tưởng Mao Trạch Đông. Việc xuất bản những tác phẩm này đã khiến cho Trần Bá Đạt nghiễm nhiên trở thành nhà lý luận hàng đầu của Trung Quốc trong ấn tượng của dân chúng cả nước.

Tháng 9 năm 1956, trong Đại hội Đảng khoá 8, Trần Bá Đạt được bầu làm ủy viên Trung ương Đảng, ủy viên Dự khuyết Bộ Chính trị, trong thứ tự xếp hàng từ vị trí thứ 47 ở khoá 7 “tiến lên” vị trí thứ 21. Nhưng công việc chủ yếu của ông ta vẫn là đảm nhiệm thư ký chính trị của Mao Trạch Đông. Ngày 25 tháng 5 năng 1958, Trần Bá Đạt, người vẫn đảm nhiệm chức “phó” cuối cùng đã được bổ nhiệm một chức vụ chính thức: Tổng biên tập tạp chí “Hồng kỳ”, cơ quan báo chí của Trung ương Đảng Cộng sản Trung Quốc. Tạp chí “Hồng kỳ” lúc mới thành lập ảnh hưởng không lớn lắm. Nhưng trong cuộc đại luận chiến giữa hai đảng Trung Quốc và Liên Xô tiếp sau đó, rất nhiều luận văn lấy danh nghĩa Ban biên tập “Nhân dân nhật báo” và Ban biên tập tạp chí “Hồng kỳ” được phát biểu, đã làm cho Tạp chí “Hồng kỳ” được trong và ngoài nước chú ý. Bước vào Cách mạng văn hóa, tạp chí “Hồng kỳ” càng trở thành người phát ngôn của Trung ương, gánh vác sứ mệnh quan trọng truyền đạt chỉ thị mới tối cao của Mao Trạch Đông, ánh hưởng sâu sắc hơn đến hai tờ báo “Nhân dân nhật báo” và “Giải phóng quân báo”.

Năm 1958 là năm tháng của “công xã nhân dân”, “đại nhảy vọt”, “đường lối chung”, “ba ngọn cờ hồng” bay lượn trên khắp đất nước Trung Quốc rộng lớn, cuộn dâng lên trào lưu dữ dội “tả”. Trần Bá Đạt luôn là người giỏi xét đoán tâm trạng của Mao Trạch Đông cũng lộ ra cái mặt “tả” của mình. Nhưng, lần này lại bị Mao Trạch Đông phê phán thậm tệ. Trong Hội nghị Trịnh Châu tháng 11 năm 1958, Mao Trạch Đông với thái độ nghiêm khắc, đã phê phán một cách sắc bén: “Đồng chí Trần Bá Đạt đã viết một bản kiến nghị, nội dung kiến nghị của đồng chí ấy là gì?” Mao Trạch Đông quen với khẩu khí vừa hỏi vừa tự trả lời: “Đồng chí ấy kiến nghị với tôi xoá bỏ sản xuất hàng hoá, xoá bỏ thương nghiệp, phủ định tác dụng của tiền tệ, xoá bỏ tiền tệ, đó là phủ định quy luật giá trị”. Lời nói của Mao Trạch Đông làm cả Hội trường xôn xao. Trần Bá Đạt vốn muốn dùng “cao kiến” của mình để giành danh vọng, kết quả bị quật lấm lưng. Lúc ấy, công cuộc xây dựng của Trung Quốc đang ở trong giai đoạn dò dẫm, những ý kiến có tính chất xây dựng không bị ai chỉ trích. Đây vốn là điều làm cho Trần Bá Đạt có thể rút ra bài học, nhưng ông ta hồ như không từ bỏ tính toán lợi dụng lý luận mà ông ta có trong tay để giành quyền lực, ông ta không muốn làm một “nhà lý luận” thuần túy. Nguyên là, số nhà lý luận trong Đảng Cộng sản Trung Quốc lúc ấy không nhiều, nếu Trần Bá Đạt chuyên tâm nghiên cứu lý luận, có lẽ sẽ có được thành tựu. Nhưng con người có dã tâm điển hình này, không quên được “Hoàng kim ốc” và “Nhan như ngọc” (Nhà bằng vàng và Mặt như ngọc) trong sách. Mục đích cuối cùng của ông ta vẫn là trông chờ vào việc mượn sách vở để tìm đường làm quan, ông ta nhiệt tâm với sự tranh giành ở chốn quan trường, từ lâu đã vượt quá hứng thú của ông ta đối với sách vở.

2. Bản lĩnh giữ nhà của một tiểu dân

Xưa nay Trần Bá Đạt luôn tỏ ra là người khiêm tốn, luôn mồm nói là “học trò nhỏ”, là “giáo viên”, không phải là “thủ trưởng”. Nhất là trước mặt Mao Trạch Đông thì thái độ cực kỳ khiêm tốn.

Đối với cấp dưới, ông ta cũng không nhe nanh múa vuốt. Nhưng ông ta như một thầy phù thủy kỳ quái, làm cho anh không biết đằng nào mà lần.

Chỉ có những người làm việc lâu năm bên cạnh mới có thể dần dần nhìn ra được sự xảo quyệt trong cư xử của ông ta.

Ví dụ, điều mà ông ta quan tâm nhất là nắm cho được động thái của Mao Trạch Đông, một câu nói, một ý kiến, một động tác, ông ta đều rất chú ý, ông ta luôn suy đoán tâm tư của Mao Trạch Đông, tìm mọi cách đón ý hùa theo Mao Trạch Đông. Nhìn hướng gió, dò khí hậu là bàn lĩnh của ông ta.

Điền Gia Anh không ưa những thói ấy của ông ta, quan hệ với ông ta căng thẳng. Diêu Lạc có qua lại với Điền Gia Anh, Trần Bá Đạt ngay lập tức rất mẫn cảm, hoài nghi Điền Gia Anh có phải là đang lén lút giở trò với ông ta hay không. Ông ta nói với Diêu Lạc: “Có người phản ánh anh đang lén lút giở trò với “Ông chủ” của anh!”

Những văn kiện mà ông ta khởi thảo cho Mao Trạch Đông, sau khi đã được quyết định, ông ta thường xé bỏ những bản có bút tích của mình. Diêu Lạc lấy làm lạ, vì những bản thảo này phải được lưu giữ, nhưng ông ta chỉ xé bỏ mà không có bất cứ giải thích gì (theo người khác giải thích, đó là do Trần Bá Đạt sợ sau này Mao Trạch Đông nhìn thấy những bản thảo này sẽ có những điều bất tiện. Vì sau giải phóng, Mao Trạch Đông bận, có một số bài viết được công bố dưới danh nghĩa của Mao Trạch Đông nhưng là do Trần Bá Đạt khởi thảo. Tâm địa của Trần Bá Đạt nhiều, chỗ nào cũng đề phòng, tránh những chuyện rắc rối thị phi).

Những người ở bên cạnh Khang Sinh, người nào cũng được Khang Sinh đề bạt, giữ các chức vụ quan trọng. Trần Bá Đạt lại không làm thế, đấy không phải là nói ông ta không nhiệt tình gây dựng thế lực của mình. Ông ta có quan điểm riêng, sợ những người ở bên cạnh mình ai cũng kéo lên địa vị cao rất dễ đập vào mắt và dễ liên lụy đến ông ta, sẽ gây phiền phức cho ông ta, điều này nhất trí với việc ông ta luôn nói mình là “giáo viên”, trong cách mạng văn hóa thì luôn rêu rao mình là “tiểu dân”. Đằng sau sự “khiêm tốn”, ông ta đã bỏ ra nhiều công sức và thời gian. Ông ta và Khang Sinh mỗi người có “bài võ” riêng.

Đại đa số người miền Bắc đều cho rằng người miền Nam giỏi và cũng thích chơi “nội tâm”. Núi sông linh hoạt kỳ ảo của miền Nam, thực sự đã nuôi dưỡng nên sự tháo vát của Trần Bá Đạt, cái lịch sử sống lâu trên “giang hồ” đã nuôi dưỡng nên cái bản lĩnh giỏi nắm vững bản thân của ông ta. Đêm trước của cuộc đại cách mạng văn hóa, Trần Bá Đạt giống như một tên thương nhân thận trọng trong từng vụ buôn bán để giữ vốn. Năm 1962, Trần Bá Đạt từ đứng ra tiến cử mình như Mao Toại (thời Chiến Quốc - N.D) chủ động giúp Lưu Thiếu Kỳ sửa chữa “Bàn về sự tu dưỡng của người đảng viên cộng sản”, sau đó trên tạp chí “Hồng kỳ” do ông ta làm chủ biên đã đăng toàn văn, đồng thời lại xuất bản thành sách, nhưng ít lâu sau, lại là ông ta đứng ra phê phán lên án cuốn sách này sai lầm về tính chất nguyên tắc chính trị.

3. Thầy đồ đưa mắt nịnh Giang Thanh

Mặc dù Trần Bá Đạt chuyển hướng nhanh, nhưng số phận của Lưu Thiếu Kỳ v.v... hết sức nguy ngập. Trần Bá Đạt lại ở vào tình cảnh rất bất lợi. Xét cho cùng ông ta là người giỏi nhìn thời cuộc và lựa theo thời cuộc. Lúc này thế lực của Giang Thanh lớn mạnh lại đem đến cho ông ta thời cơ. Ngày 10 tháng 11 năm 1965, “Văn hối báo” ở Thượng Hải đăng bài “Hải Thuỵ bãi quan” của Diêu Văn Nguyên nhưng Bắc Kinh lại im hơi lặng tiếng, điều này đã làm cho Trần Bá Đạt thấy hứng thú. Ông ta đi đi lại lại trong căn phòng đóng kín cửa, cùng với hai văn nhân mà ông ta thích là Quan Phong và Thích Bản Vũ phân tích tình hình lúc ấy. Ít lâu sau, Vương Lực một tú tài trong nhóm viết bài của Bành Chân và Đặng Thác, người viết tiểu thuyết “Trời hửng” trong thời kỳ chống Nhật cũng gia nhập hàng ngũ này. Vương Lực sang tai cho Trần Bá Đạt và một số người tin tức gần đây Bành Chân gặp Lưu Thiếu Kỳ và Đặng Tiểu Bình nghiên cứu vấn đề học thuật hiện nay. Từ đó Trần Bá Đạt đã mẫn cảm nhận thấy một cuộc đấu tranh chính trị sẽ được phát động dưới danh nghĩa học thuật sắp nổ ra. Lần này ông ta đã rút ra bài học, cân nhắc chu đáo. Sau khi nhận định chính xác không sai lầm, đã đem tình hình mà Vương Lực nói, kể lại nguyên xi với Giang Thanh.

“Hay lắm! Ông đồ! Tình hình mà ông nói quan trọng lắm... tiếp tục tìm hiểu tình hình, cho tôi biết vào bất kỳ lúc nào”, Giang Thanh đắc ý nói.

Giang Thanh đang cần những cây bút lão luyện như vậy; những người này lại không có chủ kiến gì, chỉ là bọn bồi bút. Giang Thanh cùng Trương Xuân Kiều, Diêu Văn Nguyên sắp xếp, Trần Bá Đạt vui vẻ lĩnh mệnh nhập bọn. Ngày 2 tháng 4 năm 1966, bài “Thực chất phản động của Hải Thụy chửi Hoàng đế và Hải Thụy bãi quan” do Thích Bản Vũ viết được đồng thời đăng trên hai tờ “Nhân dân nhật báo” và “Quang Minh nhật báo”, Đây là bài viết gào thét ủng hộ bài “Bình vở kịch lịch sử mới viết Hải Thuỷ bãi quan”. Trong bài viết này Trần Bá Đạt cũng tham gia sửa chữa, ông ta đã dùng khẩu khí của một bức chiến thư, sát khí đằng đằng tuyên bố: Bài viết của Diêu Văn Nguyên đã vén lên bức màn của một cuộc đại luận chiến không thể tránh khỏi.

Từ ngày 9 đến ngày 12 tháng 4 năm 1966, theo chỉ thị của Mao Trạch Đông, Ban Bí thư Trung ương Đảng đã triệu tập Hội nghị, trong hội nghị này, Mao Trạch Đông đề nghị Trần Bá Đạt và Khang Sinh phụ trách khởi thảo một “thông báo”, đó là “Thông báo của ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Trung Quốc” – “Thông báo ngày 16 tháng 5” được chính thức thông qua tại Hội nghị Bộ Chính trị mở rộng ngày 16 tháng 5. Cũng chính trong Hội nghị này. Trần Bá Đạt và Khang Sinh cùng tố cáo và phê phán cái gọi là “một loạt sai lầm” về mặt đường lối chính trị mà Bành Chân mắc phải trong thời kỳ từ cách mạng dân chủ đến cách mạng xã hội chủ nghĩa, chĩa mũi nhọn đấu tranh vào các đồng chí lãnh đạo trong Bộ Chính trị kiên trì nguyên tắc cách mạng.

Trần Bá Đạt đã đạt được mục đích của mình. Trong Hội nghị này đã chính thức bãi bỏ về mặt tổ chức đối với “Tổ đại cách mạng văn hóa 5 người” do Bành Chân đứng đầu cùng cơ cấu làm việc của nó, xác định việc lập lại Tổ cách mạng văn hóa Trung ương, trực thuộc Thường vụ Bộ Chính trị do Trần Bá Đạt làm tổ trưởng, cố vấn là Khang Sinh, tổ phó thứ nhất là Giang Thanh và tổ phó Trương Xuân Kiều v.v... Nếu nói rằng trước đó Trần Bá Đạt chỉ chuẩn bị lý luận cho đại cách mạng văn hóa, thì bây giờ ông ta đã tham gia vào thực tiễn này.

Ngày 2 tháng 6 năm 1966, “Nhân dân nhật báo” do Trần Bá Đạt nắm đã đăng bài đại tự báo của Nhiếp Nguyên Tử, đồng thời cũng đăng bài của người bình luận “Hoan hô một bài đại tự báo của Bắc Đại” do ông ta nặn ra. Tuyên bố Ban lãnh đạo của Trường Đại học Bắc Kinh kiên trì sự lãnh đạo đúng đắn lúc bấy giờ là “Tập đoàn chống Đảng”, kích động giáo viên và học sinh kiên quyết đấu tranh với họ. Trần Bá Đạt còn lợi dụng công cụ dư luận mà ông ta nắm nêu ra khẩu hiệu “Quét sạch tất cả bọn đầu trâu mặt ngựa” v.v... Kích động đông đảo cán bộ và quần chúng tiến hành bức hại và trấn áp đối với những người lãnh đạo và quần chúng kiên trì nguyên tắc cách mạng. Cả nước bắt đầu náo loạn.

Tháng 7, Trần Bá Đạt cử người đến thăm tên cầm đầu Khoái Đại Phú đang bị giam ở Đại học Thanh Hoa, bày tỏ sự ủng hộ đối với việc chống lại tổ công tác của anh ta. Sau đó lại cùng Giang Thanh lấy danh nghĩa là điều tra tình hình phong trào đại cách mạng văn hóa nhiều lần đến Đại học Bắc Kinh, Đại học Sư phạm Bắc Kinh v.v... để tổ chức các cuộc phê phán, bãi bỏ tổ công tác kêu gọi học sinh “bỏ mặc các “Bà bảo mẫu” tự mình giải phóng mình, đá bật Đảng ủy để làm cách mạng”. Ngày 18 tháng 8, Trần Bá Đạt chủ trì “Cuộc mít tinh chào mừng đại cách mạng văn hóa” có quy mô lớn ở Quảng trường Thiên An Môn. Trong lời khai mạc, ông ta đã đội cho Mao Trạch Đông ba hàm tước “Lãnh tụ vĩ đại, người thày vĩ đại, người cầm lái vĩ đại”. Tiếp đó là phát biểu của Lâm Bưu: “Cuộc đại cách mạng văn hóa vô sản này có vị tư lệnh tối cao là Mao Chủ tịch của chúng ta, Mao Chủ tịch là thống soái”. Từ đó về sau, mọi người khi nói đến Mao Trạch Đông, cần phải thêm 4 phó từ “Lãnh tụ vĩ đại, người thầy vĩ đại, thống soái vĩ đại, người cầm lái vĩ đại”. Một xu thế xấu của phong trào tạo dựng thần tượng và sùng bái cá nhân dâng cao. Trần Bá Đạt và Lâm Bưu đều có dụng tâm xấu, có thể nói là đã phối hợp ăn ý với nhau, họ có một điểm chung là đầy ắp dã tâm, sau này họ trở thành một bọn cũng không có gì là lạ.

Ngày 26 tháng 11 năm 1966, lần thứ 8 cũng là lần cuối cùng tiếp kiến Hồng vệ binh từ khắp cả nước đến. Từ cuộc tiếp kiến Hồng vệ binh tại quảng trường Thiên An Môn lần đầu tiên vào ngày 18 tháng 8 năm 1966 đến nay, trong hơn 3 tháng, Mao Trạch Đông đã tiếp kiến 11 triệu Hồng vệ binh. Giang Thanh đã đứng vững trên vũ đài chính trị Trung Quốc nhưng cũng muốn công khai làm nổi bật mình. Bà ta có thể “tiếp kiến” ai đây? Bà ta tự khoe là người cầm cờ dũng cảm của giới văn nghệ vô sản, muốn “tiếp kiến” “đại quân văn nghệ” của bà ta.

Ngày 28 tháng 11 năm 1966, giới văn nghệ thủ đô đã tổ chức một cuộc mít tinh long trọng. Giang Thanh bước lên lễ đài, Trần Bá Đạt cũng dẫn các tú tài của “Tổ cách mạng văn hóa Trung ương” tới dự.

Trong cuộc mít tinh, Giang Thanh đã phát biểu một bài diễn văn dài. Bài phát biểu này là bài thứ hai sau bài “Kỷ yếu cuộc toạ đàm về công tác văn nghệ của bộ đội do đồng chí Lâm Bưu ủy thác cho đồng chí Giang Thanh triệu tập”. Bài phát biểu này được công khai đăng trên “Nhân dân nhật báo” và tạp chí “Hồng kỳ” và trở thành “văn kiện học tập”, hơn nữa còn được thu thập vào cuốn “Tuyển những bài phát biểu của đồng chí Giang Thanh” do Nhà xuất bản Nhân dân xuất bản vào tháng 2 năm 1968.

Đây là lần đầu tiên Giang Thanh đăng đàn công khai làm nổi bật mình (những bài phát biểu cao hứng trước quần chúng trước đây của bà ta chỉ được in rô-nê-ô rồi phát theo kiểu phát truyền đơn mà thôi), bài phát biểu của bà ta được công bố trong nước và ngoài nước, cho nên sau khi “gửi lời chào cách mạng của giai cấp vô sản tới các đồng chí trong giới văn nghệ, các bạn bè, và các tiểu tướng Hồng vệ binh, bà ta liền: “Xin được nói về quá trình nhận thức của mình đối với cuộc đại cách mạng văn hoá vô sản”.

Giang Thanh kể lể từ “do bị ốm, bác sĩ kiến nghị yêu cầu tôi sống cuộc sống văn hóa”, đến việc phát hiện những vở kịch có khuynh hướng chính trị phản động nghiêm trọng trong “Hải Thụy bãi quan”, “Lý Tuệ Nương” v.v... đến giành được “quyền phê bình”.

Sau khi nói lòng vòng về “quá trình nhận thức”, Giang Thanh nói đến “cách mạng văn hóa”. Bà ta nhắc đến Trần Bá Đạt:

“Ngày 1 tháng 6, sau khi bài đại tự báo mác-xít - lê-nin-nít đầu tiên của Đại học Bắc Kinh được công bố, tôi để ra một tháng để quan sát tình hình, phân tích tình thế. Tôi cảm thấy đã xuất hiện những hiện tượng không bình thường. Một tháng nay, tôi chú ý nhiều đến trường học... Ngày 18 tháng 7, Mao Chủ tịch về đến Bắc Kinh, tôi về Bắc Kinh vào ngày 20 tháng 7. Đáng lẽ phải nghỉ mấy ngày, nhưng nghe ý kiến của đồng chí Trần Bá Đạt, đồng chí Khang Sinh và của các đồng chí trong Tổ cách mạng văn hóa Trung ương ở Bắc Kinh, nên tôi đã báo cáo với Mao Chủ tịch, cảm thấy cần phải lập tức cùng đồng chí Trần Bá Đạt và đồng chí Khang Sinh đi xem đại tự báo, lắng nghe ý kiến của các thầy giáo và học sinh cách mạng. Sự thực hoàn toàn trái ngược với những người kiên trì đường lối phản động tư sản, kiên trì cử tổ công tác đã nói, đông đảo quần chúng nhiệt liệt chào đón chúng tôi, chúng tôi mới biết được rằng cái gọi là sự kiện “ngày 18 tháng 6” ở Đại học Bắc Kinh hoàn toàn là một sự kiện cách mạng!...

Tiếp đó, Giang Thanh khoác lác mà không biết ngượng về những “thành tích vĩ đại” của “cuộc cách mạng Kinh kịch”. Bà ta nói, Mao Chủ tịch và đồng chí Lâm Bưu người bạn chiến đấu thân thiết của Người cùng đồng chí Trần Bá Đạt, đồng chí Khang Sinh và rất nhiều đồng chí khác “đều khẳng định thành tích của chúng ta, đã ủng hộ và cổ vũ to lớn cho chúng ta!”.

Trong cuộc mít tinh này, Trần Bá Đạt lại một lần nữa ủng hộ và cổ vũ mạnh mẽ cho Giang Thanh.

Trong phát biểu của mình, Trần Bá Đạt đã ca ngợi Giang Thanh là đã có những “cống hiến đặc biệt”. Nguyên lời phát biểu như sau:

Cuộc đại cách mạng văn hóa vô sản ở nước ta, lấy tư tưởng Mao Trạch Đông làm kim chỉ nam. Đồng chí Mao Trạch Đông đã phát triển một cách sáng tạo lý luận văn nghệ của chủ nghĩa Mác - Lê-nin, dùng vũ trụ quan của giai cấp vô sản, để giải quyết một cách hệ thống và triệt để các vấn đề trên mặt trận văn nghệ của chúng ta, đồng thời, mở ra cho chúng ta một con đường hoàn toàn mới của cuộc cách mạng văn hóa vô sản.

Năm 1962, trong Hội nghị Trung ương lần thứ 10 khóa 8, Mao Chủ tịch đã đề xuất phải nắm chắc cuộc đấu tranh giai cấp trong lĩnh vực hình thái ý thức. Với lời kêu gọi vĩ đại này của Mao Chủ tịch, dưới sự chỉ đạo trực tiếp của tư tưởng Mao Trạch Đông, đã dấy lên cao trào cách mạng cải cách Kinh kịch, cải cách múa ba-lê, cải cách nhạc giao hưởng v.v... với mục đích lấy xưa phục vụ nay, lấy của nước ngoài phục vụ cho Trung Quốc, bỏ cái cũ tạo ra cái mới. Dùng hình thức Kinh kịch v.v... để biểu đạt sử thi đấu tranh anh dũng của quần chúng dưới sự lãnh đạo của giai cấp vô sản Trung Quốc. Sự sáng tạo mới này đã đem lại sức sống mới cho Kinh kịch, múa ba-lê, nhạc giao hưởng v.v... Không những nội dung hoàn toàn mới, mà về hình thức cũng có những sự đổi mới rất lớn, diện mạo đã thay đổi. Kịch hiện đại cách mạng, xuất hiện trên khắp các sân khấu của chúng ta. Nền văn nghệ mới của giai cấp vô sản này đã thu hút đông đảo quần chúng. Nhưng, bọn phản động, những phần tử xét lại phản cách mạng chửi bới, căm ghét nó. Không vì cái gì khác, mà chính là vì tác dụng của nền văn nghệ mới này, sẽ tăng cường rất nhiều sự giác ngộ chính trị của quần chúng nhân dân nước ta, sẽ tăng cường hơn nữa nền chuyên chính vô sản và chế độ xã hội chủ nghĩa ở nước ta.

Phát biểu của Trần Bá Đạt, đã làm rộ lên tiếng hô khẩu hiệu “Học tập đồng chí Giang Thanh”, “Xin chào đồng chí Giang Thanh” trong một thời gian dài. Sự “tán tụng” của “nhà lý luận” đã làm rạng rỡ hình ảnh của Giang Thanh. Sau đó, Trần Bá Đạt vẫn thỉnh thoảng tâng bốc Giang Thanh. Ngày 23 tháng 5 năm 1967, trong cuộc mít tinh kỷ niệm 25 ngày công bố “Bài nói chuyện trong cuộc tọa đàm văn nghệ ở Diên An” của Mao Trạch Đông tại Thủ đô Bắc Kinh, Trần Bá Đạt đã tâng bốc Giang Thanh là người “đánh trận đầu”.

Đồng chí Giang Thanh luôn luôn kiên trì và bảo vệ đường lối cách mạng trong văn nghệ của Mao Chủ tịch. Đồng chí là người đánh trận đầu. Mấy năm nay, đồng chí đã cố gắng rất nhiều, đã tạo nên một loạt mẫu cách mạng trên các phương diện kịch, âm nhạc, múa, đã đuổi được bọn đầu trâu mặt ngựa ra khỏi vũ đài, đã dựng nên được những hình tượng anh hùng của quần chúng công nông binh. Rất nhiều người làm công tác văn nghệ, dưới sự dẫn dắt của tư tưởng Mao Trạch Đông, cùng với đồng chí Giang Thanh, trở thành những người vượt mọi chông gai trong cuộc cách mạng văn nghệ.

4. Giang Thanh và “Lưu Bồn Tử” không thành thật

Trần Bá Đạt “sốt sắng” dựng Giang Thanh, bợ đỡ Giang Thanh, lấy lòng Giang Thanh như thế, thực ra cũng chỉ là để giữ cái ghế Tổ trưởng Tổ cách mạng văn hóa Trung ương của ông ta. Giang Thanh đã nắm thực quyền, nói một là một nói hai là hai trong Tổ cách mạng văn hóa Trung ương.

Tất nhiên là Giang Thanh rất cảm ơn “lý luận gia” đã tán dương mình, có điều là trong con mắt của người đàn bà kiêu ngạo và ngang ngược thì “thầy đồ già” Trần Bá Đạt chỉ là một lão “hủ nho” mà thôi. Khang Sinh khinh thường Trần Bá Đạt, mắng ông ta là “Viện trưởng” “Viện Ô Long”, còn Giang Thanh cũng chẳng coi ai ra gì, gọi ông ta là “Lưu Bồn Tử”.

“Lưu Bồn Tử” là ai vậy? Đó là cuộc khởi nghĩa nông dân Xích My thời Đông Hán, muốn lập vua mới, nên đã chọn Lưu Bồn Tử. Lưu Bồn Tử là hoàng tộc thuộc chi xa nhà Tây Hán, là hậu duệ của Lưu Bang, mới đầu chăn bò trong quân khởi nghĩa, được gọi là “ngưu lại” (quan chăn bò - N.D). Lưu Bồn Tử do thuộc dòng dõi hoàng tộc, nên được lập làm vua vào đầu năm 25 Công nguyên, niên hiệu là Kiến Thế. Giang Thanh mắng Trần Bá Đạt là “Lưu Bồn Tử” chính là chế giễu việc Trần Bá Đạt làm tổ trưởng Tổ cách mạng văn hóa Trung ương như Lưu Bồn Tử làm vua.

Giang Thanh còn giễu Trần Bá Đạt là “Lê Nguyên Hồng”. Lê Nguyên Hồng nguyên là thống lĩnh của lữ đoàn hỗn hợp thứ 21 thuộc Tân quân Hồ Bắc. Khi khởi nghĩa Vũ Xương năm 1911 nổ ra, Lê Nguyên Hồng sợ hãi chui xuống gậm giường, nhưng quân cách mạng lại lôi ông ta từ gậm giường ra để đảm nhiệm chức đại đô đốc quân Hồ Bắc thuộc phủ Quân chính.

Giữa Giang Thanh và Trần Bá Đạt là vừa nịnh nọt vừa nói xấu, trong Tổ cách mạng văn hóa Trung ương thì tranh giành nhau. Trần Bá Đạt thường không tranh nổi vị “đệ nhất phu nhân” này. Lúc tức giận, Trần Bá Đạt cũng đã phải nói: “Ta đã trở thành L ưu Bồn Tử!”. Theo Trần Bá Đạt, Lưu Bồn Tử chẳng qua chỉ là tên bù nhìn và ông ta cũng đã trở thành bù nhìn.

Mặc dù “lý luận gia” và “đệ nhất phu nhân” hục hặc với nhau trong Tổ cách mạng văn hóa Trung ương, nhưng xét cho cùng thì họ vẫn là một bọn, họ hoàn toàn nhất trí trong thực hiện đại cách mạng văn hóa vô sản.

Trong Hội nghị Trung ương lần thứ 11 khoá 8, Trần Bá Đạt một bước nhảy lên ủy viên Thường vụ Bộ Chính trị. Trần Bá Đạt được xếp vị trí thứ 5 trong Thường vụ Bộ Chính trị gồm 11 người, xếp trước Đặng Tiểu Bình, Lưu Thiếu Kỳ, Chu Đức, cũng đẩy Khang Sinh ra phía sau. Ở tuổi 60, Trần Bá Đạt đã theo kịp thời thế, khiến ông ta đã bước vào thời kỳ cực thịnh của cuộc đời chính trị. Tuổi tác tuy cao, nhưng do được “thăng quan”, nên Trần Bá Đạt thấy phơi phới tuổi thanh xuân, làm việc năng nổ. Trong vấn đề đối phó với Lưu Thiếu Kỳ, Đặng Tiểu Bình và Bành Chân, La Thụy Khanh, Lục Định Nhất, Dương Thượng Côn, ông ta đã bắt được mạch của Giang Thanh, nên sôi nổi khác thường. Trong lúc hí hửng đắc ý, Trần Bá Đạt hình như đã quên mất ông ta đang cùng làm việc với một người đàn bà cực kỳ khó tính. Và chính là sự hất hàm sai bảo của vị “đệ nhất phu nhân” này khiến ông ta rơi vào tình cảnh khốn đốn.

Trong một lần họp vào cuối năm 1966, tổng hợp tình hình cả nước, đã nói đến sự hỗn loạn trong trật tự xã hội, khắp nơi trong cả nước đâu cũng là đánh đập, phá phách, cướp bóc, khám xét lục soát, giết chóc, tổ chức Đảng đã tan rã, chính quyền sắp sụp đổ. Trường học không có người cai quản, nhà máy rơi vào tình trạng tê liệt. Với tư cách là lãnh tụ tối cao của Trung Quốc, Mao Trạch Đông vô cùng áy náy, ông nhíu lông mày nói: “Học sinh cứ xông xáo bừa bãi, chẳng nghe lời ai vậy phải cử cán bộ quân đội đi tập luyện cho học sinh, thực hiện huấn luyện quân sự, để tăng cường kỷ luật”. Mao Trạch Đông đang nói thì bỗng nghe thấy tiếng nói to của một người đàn bà: “Tôi có ý kiến, họ luôn luôn không để cho tôi có dân chủ không để cho tôi nói”. Giang Thanh xông vào, nói gay gắt: “Vì sao không lôi Hạ Long ra?”. Mao Trạch Đông nói bây giờ không thảo luận việc này. Giang Thanh đâu có chịu lui, nghe nói là sẽ quản lý những học sinh mà bà ta đã phát động, nửa như phát điên nửa như làm nũng, bà ta lớn tiếng nói với Mao Trạch Đông: “Thưa Mao Chủ tịch, nếu Chủ tịch không để cho quần chúng nổi dậy thì tôi sẽ làm phản Chủ tịch!”

Mao Trạch Đông cúi đầu xem văn kiện, nhưng trong những người ngồi dự, Đàm Chấn Lâm thẳng thắn không a dua đã đứng lên, ông bực tức nhìn Giang Thanh: “Bà làm cái gì vậy? Mao Chủ tịch là Chủ tịch của toàn Đảng chúng ta, Chủ tịch của nhân dân cả nước, hôm nay là Chủ tịch của Hội nghị Trung ương. Trong Hội nghị trang trọng thảo luận những việc lớn của đất nước, bà có quyền gì mà gây rối”.

Đàm Chấn Lâm nổi giận đùng đùng. Lúc ngồi xuống miệng còn lẩm bẩm một câu: “Cái quái gì?”. Suốt đời Đàm Chấn Lâm rất nghiêm chỉnh, trong “Dòng nước ngược tháng Hai” vì nghiêm chỉnh mà ông bị phê phán. Lúc này, lời của ông đã đem đến cho hội nghị bầu không khí bất an cực độ. Tiếng khóc thút thít của Giang Thanh vang lên trong hội trường. Mao Trạch Đông tuyên bố giải tán, Giang Thanh khóc ầm lên. Đại đa số nhanh chóng rời khỏi hội trường, như muốn chạy trốn khỏi chốn thị phi. Nhưng hôm nay không hiểu vì tâm lý phức tạp gì đã khiến Trần Bá Đạt chen lên phía trên: “Buồn rầu quá, sẽ tổn thương đến thân thể. Kiềm chế tức giận, kiềm chế tức giận”. Ông ta đi đến trước mặt Giang Thanh, kéo dài giọng: “Hôm nay chị cũng hơi quá. Tôi cảm thấy xấu hổ thay cho chị. Đây là Hội nghị, không phải ở nhà...” Trần Bá Đạt vừa như dạy bảo khuyên răn vừa như tự nói với mình, ông ta cứ lẩm bẩm nói, mắt nhìn thẳng, mồm như treo lơ lửng ở không trung, còn Giang Thanh thì như một con dã thú điên cuồng, thể diện ư, ảnh hưởng ư chẳng kể gì hết, nhảy bổ vào túm lấy cổ áo Trần Bá Đạt ra sức kéo lại, làm cho phù hiệu trên ve cổ áo của Trần Bá Đạt đứt ra, hành động của Giang Thanh làm Trần Bá Đạt thực sự không ngờ tới. Ông ta không ngờ được rằng “đệ nhất phu nhân”, giữa hội trường rộng lớn đông người lại có thể làm như vậy. Thực ra Giang Thanh là người rất sĩ diện, Đàm Chấn Lâm là một trong những đồng chí trong Đảng đã phê bình bà ta, bà ta không dám nổi nóng trước mặt, nhưng không biết giấu mặt đi đâu. Bây giờ Trần Bá Đạt “mi dám coi trời bằng vung ra vẻ dạy dỗ bà đây. Mi là cái quái gì? Mi có ngày hôm nay, chẳng phải là do bà dắt mi đi hay sao? Mi là đồ thối tha, ta khinh mi!” Giang Thanh vừa túm cổ áo vừa chửi, rồi quay gót bỏ đi. Trần Bá Đạt lúc này mới từ cơn ác mộng tỉnh lại, chẳng còn sĩ diện, ông ta cũng chẳng chú ý gì nữa, lớn tiếng nói với theo: “Mụ cũng là cái quái gì? Đồ quạ cái!” Sau khi chửi xong, ông ta phát hiện trong hội trường trống không, chỉ còn lại một mình ông ta, ông ta đột ngột cảm thấy khí lạnh từ bốn phía ùa tới. Trong cuộc sống sau này, Trần Bá Đạt luôn cảm thấy nỗi đau buồn lạnh lẽo không tan.

5. Chó cắn chó Trần Bá Đạt bị buộc phải theo Lâm Bưu

Ông ta đang suy nghĩ Mao Trạch Đông đã ở vào tuổi cổ lai hy, quy luật tự nhiên không thay đổi theo ý muốn của con người sau khi ông trăm tuổi, thì thiên hạ của Trung Quốc sẽ rơi vào tay ai? Lâm Bưu! Đúng! Nay Giang Thanh đã bỏ rơi mình thì phải móc nối với Lâm Bưu. Ông ta biết, Đảng Cộng sản Trung Quốc phản đối nhất là “bè phái”, “tập đoàn”, chính là vì có “bè phái” và “tập đoàn” tồn tại.

Chính khi các “tú tài” dưới tay của Giang Thanh và các “võ tướng” dưới tay của Lâm Bưu hình thành hai thế lực trong Bộ Chính trị, “đại tú tài” Trần Bá Đạt đã từ “chiến hữu” của Giang Thanh ngả về Lâm Bưu, làm cho Lâm Bưu “có văn có võ”, tăng thêm sức mạnh.

Trần Bá Đạt đã từng nói với người khác, ông ta đã nhiều năm làm thư ký chính trị cho Mao Trạch Đông nên ông rất hiểu tính nết của Giang Thanh, một con người chí lớn nhưng tài mọn, ngoan cố tự phụ, thủ đoạn độc ác lòng dạ hẹp hòi. Chính vì vậy, mới đầu mọi người muốn ông ta làm tổ trưởng Tổ cách mạng văn hóa Trung ương, ông ta đã từng nhiều lần từ chối. Trần Bá Đạt nói, ông ta không muốn làm tổ trưởng, không phải là ở bản thân Tổ cách mạng văn hóa Trung ương mà là ở việc Giang Thanh làm tổ phó. Ông ta hiểu sâu sắc rằng, ông ta “lãnh đạo” không nổi Giang Thanh, không có cách gì làm tổ trưởng được. Nhưng Mao Trạch Đông đã chỉ đích danh ông ta làm tổ trưởng, ông ta không thể không tuân lệnh.

Đêm ngày 9 tháng 7 năm 1966, Chu Ân Lai gọi điện thoại cho ông ta. Chu Ân Lai nói có hai tin điện của Tân Hoa xã sẽ được đăng báo, muốn ghi chức vụ Tổ trưởng Tổ cách mạng văn hóa Trung ương của ông ta - Đây sẽ là chức vụ của ông ta lần đâu tiên được đăng báo công khai.

Ngày 9 tháng 7, Lưu Thiếu Kỳ đã tiếp kiến các đại biểu tham gia Hội nghị khẩn cấp của các nhà văn Á Phi. Đêm ấy, Chu Ân Lai, Khang Sinh, Trần Bá Đạt, Đào Chú tổ chức tiệc lớn chúc mừng Hội nghị khẩn cấp của các nhà văn Á Phi bế mạc. Tân Hoa xã đã đăng hai tin điện và cho đăng báo về việc này, trong đó nhắc tới Trần Bá Đạt: “Trần Bá Đạt, ủy viên Dự khuyết Bộ Chính trị Đảng Cộng sản Trung Quốc, Tổ trưởng Tổ cách mạng văn hóa Trung ương”. Trong điện thoại, Trần Bá Đạt, đã nhờ Chu Ân Lai nói lại với Tân Hoa xã là trong tin điện không nên viết chức vụ Tổ trưởng Tổ cách mạng văn hóa Trung ương của ông ta, vì ông ta muốn trong một dịp thích hợp ông ta sẽ xin từ bỏ chức vụ này. Chu Ân Lai không đồng ý. Ngày hôm sau, “Nhân dân nhật báo” và báo chí trong cả nước đã đăng hai tin điện này của Tân Hoa xã - Đây là chức vụ Tổ trưởng Tổ cách mạng văn hóa Trung ương mà Trần Bá Đạt đảm nhiệm lần đầu tiên công khai trên báo.

Vào thời kỳ đầu của cuộc cách mạng văn hóa Trần Bá Đạt đã từng hợp tác với Giang Thanh, ông ta cũng đã từng thổi kèn, khiêng kiệu cho Giang Thanh xuất lộ trên vũ đài chính trị Trung Quốc. Nhưng từ khi ông ta bị một trận ốm và Trung ương Đảng đăng “Thông báo về việc đồng chí Giang Thanh giữ chức quyền tổ trưởng Tổ cách mạng văn hóa Trung ương” vào ngày 30 tháng 8 năm 1966 đến nay. Thực quyền của Tổ cách mạng văn hóa Trung ương nằm trong tay Giang Thanh. Tuy vậy, xuất phát từ nhu cầu về chính trị, ông ta và Giang Thanh vẫn giữ sự “liên minh” để cùng chống lại Đào Chú, cùng đánh đổ Lưu, Đặng, nhưng mâu thuẫn giữa ông ta và Giang Thanh ngày càng sâu sắc. Đặc biệt là “dòng đích” của Giang Thanh là Trương Xuân Kiều, Diêu Văn Nguyên lên nhanh như diều gặp gió trong cách mạng văn hóa, và những người này cũng không coi ông ta ra gì. Cuối cùng, Tổ cách mạng văn hóa Trung ương chỉ còn lại 5 người Trần Bá Đạt, Khang Sinh, Giang Thanh, Trương Xuân Kiều, Diêu Văn Nguyên, Trần Bá Đạt hoàn toàn ở vào địa vị bị cô lập, bốn người này đã liên kết chống lại ông ta. Trần Bá Đạt đã dọn khỏi Điếu Ngư Đài, về ở nhà tại ngõ Mễ Lương, Bắc Kinh.

Sự xung đột trong Tổ cách mạng văn hóa Trung ương cuối cùng đã bùng nổ. Trong bản thảo viết ngày 26 tháng 9 năm 1980, Trần Bá Đạt đã nhớ lại như sau:

Trước Đại hội Đảng khóa 9, Giang Thanh và Khang Sinh đã bay mưu tính kế, lấy cớ của cái gọi là tôi “phong tỏa tiếng nói của mao Chủ tịch”, đã tổ chức một cuộc mít tinh ở phòng họp phía Đông, những người đến dự gần như đã ngồi kín trong phòng. Giang Thanh tự tuyên bố: Bà ta là chủ tịch Hội nghị, “Trần Bá Đạt kiểm điểm”. Bà ta cùng Khang Sinh “anh xướng tôi họa”. Tôi chỉ nói một câu đã bị cắt ngang. Giang Thanh nói: Trần Bá Đạt không kiểm điểm, không cho ông ta nói. Bà ta cũng không cho những người khác tham gia hội nghị phát biểu. Lúc ấy nhân viên công tác nói chung đều mặc quân phục, trong hội nghị tôi cũng mặc như thế, Giang Thanh đề xuất là phải lột bỏ quân hiệu và phù hiệu trên mũ và trên ve cổ áo của tôi. Tôi thấy, cuộc họp này mở ra là để đánh đổ tôi, chẳng có gì để biện luận, đã hô lên một tiếng: “Đại tự báo ra phố” (tức là đại tự báo tán thành đánh đổ tôi thì ra phố). Diệp Quần tham gia hội nghị đã hô lớn: “ủng hộ đồng chí Giang Thanh!”

Mâu thuẫn giữa Trần Bá Đạt với Giang Thanh và Khang Sinh gay gắt và sâu sắc như thế chứng tỏ Tổ cách mạng văn hóa Trung ương từ lâu đã có sự chia rẽ nghiêm trọng, “Tổ trưởng” chỉ còn trên danh nghĩa.

Giang Thanh gán cho Trần Bá Đạt tội danh “phong toa tiếng nói của Mao Chủ tịch”, thực ra là do sự tranh giành quyền khởi thảo Báo cáo Chính trị của Trung ương Đảng tại Đại hội khóa 9 dẫn đến.

Báo cáo chính trị của Trung ương Đảng tại Đại hội khóa 9 do Lâm Bưu đọc, được công bố dưới danh nghĩa của Lâm Bưu, nhưng báo cáo chính trị lại do các “tú tài” viết nên. Mao Trạch Đông chỉ định ba người là Trần Bá Đạt, Trương Xuân Kiều và Diêu Văn Nguyên khởi thảo. Trần Bá Đạt từ lâu đã bất đồng với Trương Xuân Kiều và Diêu Văn Nguyên, nên không muốn hợp tác với họ. Thế là Trần Bá Đạt gạt Trương và Diêu, một mình khởi thảo.

Trương Xuân Kiều và Diêu Văn Nguyên cũng không chịu kém, liên kết với Khang Sinh để khởi thảo một bản riêng.

Trần Bá Đạt đi trước một bước, viết xong bản thảo đầu tiên, đưa trình Mao Trạch Đông. Mao Trạch Đông xem xong, trao đổi ý kiến với Trần Bá Đạt, trong đó có một số ý kiến rất quan trọng. Ví dụ, Mao Trạch Đông không đồng ý với câu “Đường lối Lưu, Đặng” trong bản thảo của Trần Bá Đạt, ông nêu rõ: “Đặng Tiểu Bình đã từng đánh trận, khác với Lưu Thiếu Kỳ, trong báo cáo không nên nhắc tên đồng chí ấy”.

Những ý kiến này Trần Bá Đạt chỉ nói với Chu Ân Lai.

Sau này, qua Mao Trạch Đông, Giang Thanh được biết là Mao Trạch Đông đã từng trao đổi một số ý kiến về việc khởi thảo báo cáo chính trị với Trần Bá Đạt, nhưng Trần Bá Đạt không truyền đạt lại cho Khang Sinh, Trương Xuân Kiều và Diêu Văn Nguyên, bà ta tức điên.

Thế là, Giang Thanh liền gán cho Trần Bá Đạt cái tội “phong toả tiếng nói của Mao Chủ tịch” và triệu tập cuộc họp để đấu tranh - Nên biết là lúc ấy Trần Bá Đạt là nhân vật thứ tư chỉ đứng sau Mao Trạch Đông, Lâm Bưu, Chu Ân Lai.

Trần Bá Đạt đấu không nổi với Giang Thanh.

Giang Thanh hậu thuẫn cho Khang Sinh, Trương Xuân Kiều, Diêu Văn Nguyên, để Mao Trạch Đông nói chuyện nhiều lần với họ, gạt Trần Bá Đạt ra, bởi Trần Bá Đạt đã “phong toả tiếng nói của Mao Chủ tịch”.

Vậy là, Mao Trạch Đông đã dùng bản báo cáo chính trị do Khang Sinh, Trương Xuân Kiều, Diêu Văn Nguyên khởi thảo.

Trần Bá Đạt viết xong báo cáo chính trị, cho vào túi làm bằng giấy xi-măng dán kín, viết mấy chữ: “Trình Mao Chủ tịch”. Nhưng, túi này nhanh chóng được chuyển từ chỗ Mao Trạch Đông trả lại Trần Bá Đạt, trên có hàng chữ do Mao Trạch Đông viết: “Gửi lại đồng chí Bá Đạt. Mao Trạch Đông”. Trần Bá Đạt nhìn kỹ lại, chiếc túi giấy ấy chưa được bóc ra!

Trần Bá Đạt khóc ầm lên, vì Mao Trạch Đông đã không hề xem bản thảo của ông ta, mà gửi trả lại nguyên xi chiếc túi tài liệu chưa bóc.

Mao Trạch Đông đã dùng báo cáo chính trị do Khang Sinh, Trương Xuân Kiều, Diêu Văn Nguyên viết. Thế là phút chốc, Trần Bá Đạt với tư cách là vị “đại tú tài”, với tư cách là “lý luận gia mác-xít - lê-nin-nít” mất hết uy tín!

Trần Bá Đạt với bộ mặt lầm lũi bước vào Hội trường dự Đại hội khóa 9 của Đảng Cộng sản Trung Quốc. Ông ta cho rằng lần này thì sẽ sụp đổ hoàn toàn. Không ngờ, Mao Trạch Đông vẫn giữ “sĩ diện” cho ông ta, ông ta vẫn được bầu vào Bộ Chính trị, vẫn ngồi trên cái ghế thứ 4.

Có điều, qua cuộc đấu tranh ở hội nghị năm 1966, lại thêm một trận đấu xoay quanh quyền khởi thảo báo cáo chính trị trước Đại hội Đảng 9, Trần Bá Đạt đã cãi nhau với Giang Thanh, Khang Sinh, Trương Xuân Kiều, Diêu Văn Nguyên, quan hệ căng thẳng. Thế là ông ta đi theo “Phó Thống soái” Lâm Bưu. Trần Bá Đạt đã tỏ sự quyết tâm với Diệp Quần: “Sau này tôi sẽ làm việc theo chỉ thị của Lâm Phó Chủ tịch, từng bước tiến lên theo sát sự sắp đặt chiến lược của Lâm Phó Chủ tịch, sẽ cống hiến tất cả cuộc sống của mình cho Lâm Phó Chủ tịch!”.

Từ đó về sau, ngày nào cũng có những cuộc điện thoại nóng giữa Trần Bá Đạt và Diệp Quần, có lúc điện thoại còn gọi đến phòng vệ sinh, còn bàn những chuyện bí mật tuyệt đối, cho đến trước Hội nghị Trung ương 2 khóa 9, mọi người mới biết rõ Trần Bá Đạt là “một tớ hai chủ”.

6. Thi thố tài nghệ điên cuồng bức hại

Trần Bá Đạt vẫn luôn tự xưng là “tiểu dân”. Thực ra ông ta là một tên hung thủ điên cuồng bức hại những người lãnh đạo Đảng và Nhà nước của “một thời quyền trong tay muốn làm gì thì làm”.

Ngày 1 tháng 6 hằng năm, từ khi có ngày lễ Nhi đồng Quốc tế đến nay, ngày lễ tuổi thơ ngây của nhân loại. Nhưng ngày lễ này năm 1966 ở Trung Quốc, lại là cái ngày mà tất cả những người ngây thơ không thể tưởng tượng nổi là đã xảy ra chuyện gì. Bài viết của Người bình luận “Nhân dân nhật báo” có tựa đề “Hoan hô một bài đại tự báo của Đại học Bắc Kinh”, như một trận cuồng phong dữ dội quét trên lãnh thổ Trung quốc rộng đến 9 triệu 600 ngàn Kilômét vuông, tất cả những nơi nó tràn đến, cây trốc gốc, nhà sập đổ, xà gãy cột xiêu, tạo nên một tấn bi kịch hiếm thấy trên thế gian. Với sự “hoan hô “ của nó, những rường cột của đất nước, chỉ sau một đêm đã biến thành “phái đi theo con đường tư bản chủ nghĩa”. Rất nhiều người có công dựng nước bị tống vào tù ngục, đông đảo trí thức và các học giả chuyên gia, biến thành “lũ thối tha”, có người bị nhốt vào chuồng bò, có người bị lưu đày tha hương, các vị nguyên soái tướng lĩnh đã vào sinh ra tử trên chiến trường để dựng nên nước Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa cũng bị đày đọa giày vò tàn khốc, với sự “hoan hô” của nó, các cán bộ các cấp của Đảng và Nhà nước ta cùng vô số quần chúng vô tội phải chịu những tai nạn mà không bút mực nào ghi hết! Người viết ra bài văn này không ai khác, chính là Trần Bá Đạt “Hoan hô” đã không kể gì đến sự thực chính quyền của nền chuyên chính vô sản đã tồn tại 17 năm, cố sức thổi phồng: “Có chính quyền là có tất cả, không có chính quyền thì sẽ mất tất cả”. Muốn cướp chính quyền, Trần Bá Đạt và đồng bọn phải đánh đổ cán bộ lãnh đạo các cấp đã ngăn cản họ cướp quyền. Thế là, “Hoan hô” dựng đứng lên để công kích: “Những nhân vật đại biểu cho giai cấp tư sản, những kẻ “quyền uy học thuật” của giai cấp tư sản ở Trung Quốc hiện nay, họ đang nằm mơ để khôi phục lại giai cấp tư sản”. Nó kích động “quét sạch bọn đầu trâu mặt ngựa đang chiếm cứ trên trận địa văn hóa tư tưởng... đánh cho tan nát cái gọi là “chuyên gia”, “học giả”, “quyền uy”, “tổ sư” của giai cấp tư sản, làm cho uy phong của chúng sụp đổ”.

Trần Bá Đạt không chỉ dừng ở việc “quét sạch” trên lý luận. Ngày 26 tháng 12 năm 1967, Trần Bá Đạt đã phát biểu vu cáo hãm hại tổ chức Đảng ở Ký Đông (Miền Đông tỉnh Hà Bắc - N.D) tại Đường Sơn, rằng: “Có thể là đảng của Quốc Cộng hợp tác, trên thực tế có thể là Quốc dân Đảng đang phát huy tác dụng ở đây, bọn phản bội đang phát huy tác dụng ở đây...”. Bài phát biểu này của Trần Bá Đạt đã làm cho cán bộ và quần chúng bị vu cáo, bức hại lên tới 84 ngàn người, bị bức hại tới chết 2955 người, bị tàn phế 763 người.

Năm 1968, trong cái gọi là kẻ đứng sau vụ án truyền đơn “ủy ban bất thường Trung ương Đảng Cộng sản Trung Quốc”, Trần Bá Đạt đã cùng Tạ Phú Trị, Ngô Pháp Hiến lại nêu ra một cách vô căn cứ về cái gốc căn bản là người ở Bộ tư lệnh đen Lưu, Đặng, chỉ trích danh vu cáo một số nhà lãnh đạo Đảng và Nhà nước là kẻ giật dây gây vụ án truyền đơn này. Trên thực tế, vụ án truyền đơn ủy ban bất thường Trung ương Đảng Cộng sản Trung Quốc, xảy ra ngày 8 tháng 10 một năm trước, hôm ấy, một công nhân ở Thành phố Thiên Tân đến phố Bộ Ngoại giao ở Bắc Kinh đem hơn 80 tờ truyền đơn in rô-nê-ô, do bản thân tự viết và khắc in lần lượt bỏ vào các hòm thư quanh đó, truyền đơn ký tên “ủy ban bất thường Trung ương Đảng Cộng sản Trung Quốc”. Tháng 11 cùng năm, vụ án này đã được phá ở Thiên Tân, người gây án cung khai: “Từ đầu đến cuối, từ trước đến sau đều chỉ có một người, không có bất cứ ai tham gia”. Qua sự giám định về bút tích của bản gốc và công cụ gây án do Bộ Công an tiến hành, đã hoàn toàn chứng thực điều này. Nhưng, Trần Bá Đạt lại cho rằng đây là một vụ án phản cách mạng hiện hành lớn phải tìm ra kẻ giật dây. Tháng 4 năm 1968, trong phòng đón tiếp ở Đại Lễ đường Nhân dân, Trần Bá Đạt vừa bước tới trước, chỉ vào tấm biểu ngữ “Nên đem sức còn dư đuổi kẻ giặc cùng đường” nói với các nhân viên trong tổ chuyên án đang ngồi ở bên dưới: “Các anh nên học tập, bắt được người khắc bản ấy là điểm bắt đầu không phải là điểm cuối, điểm cuối là kẻ giật dây đứng đằng sau, kẻ giật dây không phải là người bình thường, người bình thường không làm được việc đó, không phải chỉ vẻn vẹn có một người làm mà có thể là một tổ chức”. Trong một lần tiếp những người trong tổ chuyên án khác, ông ta hùng hổ nói: “Chính là phải truy lên trên, nói tóm lại, bất kể người đó là ai, tìm thấy ai thì chính là người đó”. Trần Bá Đạt và đồng bọn “khẳng định là có rồi mới thẩm vấn”, dùng một loạt các thủ đoạn phi pháp, mớm cung, dụ dỗ nhận tội đến tiến hành bức cung, dùng cách chửi rủa, trách mắng thậm chí tra tấn cho ngồi “kiểu phản lực” để truy bức cái gọi là “kẻ giật dây”. Cuối năm ấy truy tìm ra cái án giả “Đảng Cộng sản (mác-xít - lê-nin-nít) Trung Quốc” ly kỳ khủng khiếp. Vu cáo Chu Đức là Bí thư Trung ương Đảng Cộng sản (mác-xít - lê-nin-nít) Trung Quốc, Trần Nghị là Phó Bí thư kiêm Bộ trưởng Quốc phòng, Lý Phú Xuân là Thủ tướng, những người tham gia còn có Đổng Tất Vũ, Diệp Kiếm Anh, Lý Tiên Niệm, Hạ Long, Lưu Bá Thừa, Từ Hướng Tiền, Nhiếp Vinh Trăn, Đàm Chấn Lâm, Dư Thu Lý... Vu cáo các đồng chí này là “thông đồng với nước ngoài, chuẩn bị vũ trang nổi loạn”. Đây đều là những việc do tên “tiểu dân” này làm.

Nếu nói trong vụ án “Tổ chức Đảng ở Ký Đông, Đảng Cộng sản Trung Quốc”, vụ án “Ban chấp hành bất thường Trung ương Đảng Cộng sản Trung Quốc” và vụ án “Đảng Cộng sản (mác-xít - lê-nin-nít) Trung Quốc”, Trần Bá Đạt chỉ là người ra “chỉ thị” thì việc bức hại Lục Định Nhất là do đích thân ông ta nhúng tay làm. Ông ta lợi dụng cơ hội chủ quản “Chuyên án Lục Định Nhất”. Từ tháng 10 đến tháng 12 năm 1966, bình quân 10 ngày Trần Bá Đạt lại ra một “chỉ thị” có lúc gọi điện thoại, có lúc đích thân đến tổ chuyên án, ra lệnh xích tay Lục Định Nhất, hoặc giao cho Hồng vệ binh xét xử. Đày đọa bức hại Lục Định Nhất trên nhiều mặt từ chính trị đến đời sống, từ xác thịt đến tinh thần, về sau lại đích thân ra lệnh giam Lục Định Nhất vào nhà tù.

Đối với bản lĩnh chỉnh người của Trần Bá Đạt, Lâm Bưu kẻ đang mơ tưởng “thay đổi triều đại” và đồng bọn Giang Thanh đánh giá rất cao. Giang Thanh ca ngợi ông ta là có nhiều biện pháp, Lâm Bưu và Diệp Quần lại phong ông ta làm “quân sư”. Đồng thời bản thân ông ta cũng đã đạt đến đỉnh cao chính trị. Trong Hội nghị Trung ương lần thứ 1 khóa 9, họp vào năm 1969, ông ta được xếp thứ 3 trong Ban Thường vụ Bộ Chính trị gồm 5 người, chỉ đứng sau Mao Trạch Đông, Lâm Bưu, đã đứng trước Chu Ân Lai.

7. Con cáo rốt cuộc đã bị đánh gục

Có núi cao ắt có vực thẳm. Đuôi cáo cuối cùng đã lòi ra. Trong Hội nghị Lư Sơn năm 1970, Mao Trạch Đông đã thật sự nhìn thấy “cái đuôi” của Trần Bá Đạt, đồng thời ông đã nắm chặt không buông.

Hội nghị lần này chủ yếu là thảo luận sửa đổi “Hiến pháp”, tức là có lập chủ tịch nước hay không. Trần Bá Đạt tham gia tổ khởi thảo “Hiến pháp”, lại hợp tác với Lâm Bưu làm việc lớn. Ông ta tích cực ủng hộ Lâm Bưu lập chủ tịch nước và quan điểm “Thiên tài luận”, những lý thuyết về “thiên tài” này lại là kiệt tác của Trần Bá Đạt, từ đây đã bộc lộ triệt để quan hệ không chính đáng của ông ta và Lâm Bưu. Lúc này, Mao Trạch Đông tỉnh táo lạ thường! Mao Trạch Đông nói: “Trần Ba Đạt dẫn đầu, một là kiên trì việc lập chủ tịch nước, hai là “Thiên tài luận”, cổ động một số người, lừa dối một số người gây rối, có xu thế san phẳng Lư Sơn, làm ngừng sự chuyển động của trái đất”. Lúc này Mao Trạch Đông đã hiểu ra, Trần Bá Đạt là phần tử khả nghi có mưu đồ xấu, là phần tử chống Đảng trà trộn vào Đảng. Mao Trạch Đông đã phát biểu “Một ý kiến của tôi”. Từ sự bất hợp tác trên những vấn đề lớn trong hơn 30 năm qua của Trần Bá Đạt, vạch trần việc trích lời bàn về “Thiên tài luận” mà Trần Bá Đạt làm, hồ như chẳng có mấy điều là chủ nghĩa Mác. Trong điều kiện lịch sử lúc bấy giờ, những lời của Mao Trạch Đông có tác dụng then chốt, trong Hội nghị Lư Sơn, Trần Bá Đạt đã bị phê phán gay gắt.

Trần Bá Đạt là một người có dã tâm nhưng lại vô nguyên tắc. Trên vũ đài chính trị Trung Quốc, chưa bao giờ ông ta có được một lực lượng độc lập, ông ta luôn dựa vào người khác. Sở trường của ông ta là cây bút trong tay, nhưng lại thiếu năng lực tổ chức. Tổ cách mạng văn hóa Trung ương đã cãi cọ nhau, đã tan đám, ông ta không thể không tìm người bạn mới. Lâm Bưu đang đầy dẫy dã tâm, hùng cứ trên diễn đàn chính trị Trung Quốc, ông ta đã đổi sân và đã chọn Lâm Bưu, còn Lâm Bưu, thì dưới tay toàn là “võ tướng” đang thiếu “đại tú tài”. Lợi ích chính trị của đôi bên đã quyết định việc Trần Bá Đạt ngả về Lâm Bưu - Tuy trong lịch sử, Trần Bá Đạt và Lâm Bưu không có quan hệ nguồn gốc gì.

Hai thế lực Lâm Bưu, Giang Thanh đã lợi dụng lẫn nhau và đấu tranh với nhau như thế.

Cuối cùng, Trần Bá Đạt đã từ ngôi vị thứ tư ngã nhào.

Ngày ấy cuối cùng đã đến: ngày 18 tháng 10 năm 1970.

Hôm ấy, cảnh vệ trước kia của Trần Bá Đạt bị điều đi, Bộ đội 8341 mới đến không còn là người “bảo vệ an toàn của các thủ trưởng Trung ương nữa”, mà là thực hiện việc giam giữ tại chỗ. Sau này, thời gian thụ hình của ông ta được tính từ ngày này, ông ta đã bị phạt tù 18 năm.

Ngày 18 tháng 10 năm 1970, hai thư ký của ông ta là Vương Văn Dược và Vương Bảo Xuân đã bị mất tự do. Họ đã bị giải về Học viện Hành chính Pháp luật Bắc Kinh giam cách ly.

Ngay đến người giúp việc và bảo mẫu, vốn là nữ công nhân xí nghiệp sản xuất thuốc ở Tuyền Châu tỉnh Phúc Kiến Trần Thuận Ý, cũng bị bắt hôm ấy. Trong hội nghị Trung ương lần thứ 11 khóa 8 họp tháng 8 năm 1966, ông ta được bầu làm ủy viên Thường vụ Bộ Chính trị Trung ương Đảng. Lúc ấy ông ta được xếp ở vị trí thứ 5. Đầu năm 1967, sau khi Đào Chú bị đánh đổ, ông ta trở thành “nhân vật thứ 4”, còn nay, nhân vật thứ 4 này bị xóa bỏ hoàn toàn.

Trên vũ đài chính trị Trung Quốc, gian dối xảo trá lại gục đổ một nhân vật chính.

8. “Đại danh nhân” đậy nắp quan tài mà chưa bàn được điều hay lẽ dở

Khi Trần Bá Đạt một tôi hai chủ bị tan vỡ, thì Khang Sinh vẫn ngồi vững ở Điếu Ngư Đài, ông ta không hổ với danh mưu cao chước giỏi.

Trong các cuộc đấu tranh chính trị trước đây, Khang Sinh đều dựa vào sự gian giảo điêu toa của mình lựa gió chống thuyền, liệu dòng bẻ lái, đã bảo đảm cho ông ta sống lâu dài trong cuộc đời quan trường. Một thời gian dài trong lịch sử Đảng Cộng sản Trung Quốc, Khang Sinh đã đầu cơ gây án, gây nên sự hủy hoại sâu ảnh hưởng rộng đối với sự nghiệp cách mạng, một điều rất hiếm thấy trong lịch sử phong trào cộng sản quốc tế. Một đại gian thần và tội nhân thiên cổ với tội ác tày trời, cho đến khi đậy nắp quan tài vẫn vẽ cho mình bộ mặt chính nhân quân tử. Lúc sống, ông ta đã làm cố vấn cho Tổ cách mạng văn hóa Trung ương, thăng đến ủy viên Thường vụ Bộ Chính trị, rồi Phó Chủ tịch Trung ương Đảng, trở thành “đại danh nhân” có thể hô phong hoán vũ, hiển hách một thời.

Có lý khi nói là “lịch sử vô tình”. Cái giả dối rồi sẽ lộ chân tướng. Thời gian trôi đi, cho đến năm 1980 Công nguyên, cái bộ mặt giả dối của Khang Sinh mới bị vạch trần. Ông ta tự cho là sẽ để tiếng thơm muôn đời, nhưng giờ đây lại là ô danh ngàn thuở.

Mọi người không kìm được phải hỏi rằng, ông ta một kẻ đầy mưu mô đã leo lên địa vị quyền thế khuynh đảo trong ngoài đã phát tích như thế nào?

Khang Sinh (1898 – 1975), ở Huyện Giao, tỉnh Sơn Đông (nay là Giao Nam), vốn có tên là Trương Tông Khả, tự Thiếu Khanh. Từ sớm đã vào học Trường Đại học Thượng Hải, năm 1925 gia nhập Đảng Cộng sản Trung quốc. Đã từng giữ chức Bí thư Khu ủy Hộ Đông (phía Đông Thượng Hải), Trưởng Ban tổ chức và Tổng thư ký Tỉnh ủy tỉnh Giang Tô, ủy viên Ban Kiểm tra Trung ương, Trưởng ban tổ chức trung ương v.v... Năm 1933, đi Liên Xô, về sau đã từng tích cực thi hành đường lối “tả” khuynh của Vương Minh. Năm 1937, trở về Diên An, giữ chức Trưởng ban Xã hội Trung ương Đảng, Bí thư ban bí thư Trung ương, thời gian chỉnh phong ở Diên An đã từng gây ra không ít vụ án oan. Sau giữ chức Bí thư Phân cục Sơn Đông thuộc Trung ương, Chính ủy Quân khu Sơn Đông, Chủ tịch ủy ban Nhân dân tỉnh Sơn Đông. Sau khi dựng nước, giữ chức Bí thư Ban bí thư Trung ương Đảng, Phó Chủ tịch Hội nghị Chính trị hiệp thương toàn quốc, Phó ủy viên trưởng ủy ban Thường vụ Đại biểu nhân dân toàn quốc, ủy viên Dự khuyết Bộ Chính trị Trung ương Đảng khoá 8. Trong đại cách mạng văn hóa giữ chức cố vấn Tổ cách mạng văn hóa Trung ương, Thường vụ Bộ Chính trị Trung ương Đảng, Phó Chủ tịch Trung ương Đảng. Đã từng hãm hại hàng loạt cán bộ và quần chúng. Ngày 16 tháng 12 năm 1975, chết bệnh tại Bắc Kinh. Ngày 16 tháng 10 năm 1980, bị Trung ương Đảng Cộng sản trung Quốc khai trừ khỏi Đảng, huỷ bỏ điếu văn.

Năm 1927, sau khi gia nhập Đảng Cộng sản Trung Quốc không lâu, Khang Sinh đã khoác lên chiếc áo ngoài quyền uy lý luận của chủ nghĩa Mác, đã đầu cơ luồn lọt trong Đảng tới 50 năm, mặc cho mưa gió đổi thay sắc mặt vẫn như thường, ông ta thường xuất hiện với bộ mặt cực tả cách mạng nhất, hô phong hoán vũ, hoành hành ngang ngược.

Phàm là chỉnh người ông ta không bao giờ bỏ qua. Chỉnh Bành Đức Hoài năm 1959, có phần của ông ta.

Năm 1959, ông ta được bổ nhiệm làm Phó Chủ nhiệm ủy ban biên tập “Mao Trạch Đông tuyển tập”. Thời gian Mao Trạch Đông lập tổ lý luận dưới quyền Tổ Văn giáo Trung ương, do Khang Sinh kiêm tổ trưởng, sau đó lại nâng tổ lý luận lên thành Tổ lý luận Trung ương do ông ta kiêm nhiệm Tổ trưởng, đã kiếm được thực quyền. Trung ương quyết định Khang Sinh kiêm quản công việc của Trường Đảng. Điều này cũng làm cho Khang Sinh vui mừng khôn xiết, ông ta có thể ở trên vị trí này rêu rao lừa bịp dưới chiêu bài “quyền uy lý luận” của chủ nghĩa Mác - Lê-nin đúng như nguyện vọng mà không bị ngăn trở. Trước “cuộc đại cách mạng văn hóa”, Khang Sinh đã cảm thấy được một cuộc bão táp lớn sắp tới gần, thế là ông ta liền nhanh chân chạy trước, xui nguyên giục bị gây hỗn loạn trên vũ đài chính trị. Ngay từ năm 1964, Khang Sinh đã nhiều lần nói với Mao Trạch Đông: “Hải Thụy bãi quan” của Ngô Hàm có liên quan đến Hội nghị Lư Sơn, là thay Bành Đức Hoài xử lại án”. Ông ta bất chấp sự thực lịch sử, đã “phát minh” ra “chỗ hiểm” của “Hải Thụy bãi quan”, là “bãi quan”. Khang Sinh xứng đáng là tham mưu cao cấp am hiểu sự gian giảo quỷ quyệt và là cao thủ giở thủ đoạn âm mưu. Sau khi Giang Thanh báo cáo gặp thất bại, ông ta đích thân góp ý kiến với Mao Trạch Đông nói là ông ta đã suy nghĩ hai ba năm, nhìn thấy vở kịch “Hải” (nói tắt “Hải Thụy bãi quan” - N.D) là kêu oan cho Bành Đức Hoài, muốn xử lại án cho Bành Đức Hoài. Sự miêu tả của Khang Sinh đã làm cho Mao Trạch Đông chú ý, vì ông ta có công đầu nên càng được sủng ái. Sau này trong việc bố trí toàn bộ “Bình vở kịch lịch sử mới viết “Hải Thụy bãi quan”” ông ta đã có công làm nổi bật nét chính. Sự công bố bài viết này, hoàn toàn là một âm mưu, do Giang Thanh gợi ý cho Trương Xuân Kiều và Diêu Văn Nguyên nặn ra. Từ Thường vụ Bộ Chính trị, Bộ Chính trị đến Ban Bí thư, ngoài Khang Sinh ra những người khác đều bị bịt hết, không biết nguồn gốc của bài viết.

Năm 1965, Trung ương quyết định thành lập Tổ lãnh đạo Cách mạng văn hóa 5 người, Bành Chân được ủy nhiệm làm tổ trưởng, Khang Sinh giữ chức phó. Ông ta vẫn bí mật câu kết với Giang Thanh v.v..., bày mưu tính kế cho họ, đồng thời lại đem tình hình của Tổ lãnh đạo cách mạng văn hóa tiết lộ đầu đuôi ngọn ngành cho Giang Thanh biết. Điều đó đã giúp rất nhiều cho Giang Thanh gây đại loan trong thiên hạ. Vì sao trong đại cách mạng văn hóa, Khang Sinh lại bán sức cho Giang Thanh như thế? Người có chút thường thức chính trị sẽ thấy ngay, đây là một cuộc đầu tư nhất bản vạn lợi. Khang Sinh ra sức phục vụ Giang Thanh vì Giang Thanh có chỗ có thể lợi dụng, với tư cách là phu nhân của Chủ tịch xét cho cùng thì có thể: “Cận thủy lâu đài tiên đắc nguyệt” (Sân trời gần nước sẽ thấy trăng trước). Có lúc thông qua Giang Thanh có thể có được thanh “thượng phương bảo kiếm” trừ tà ở nơi Mao Trạch Đông, ít nhất thì cũng có thể nghe ngóng được một số tình hình của cuộc đấu tranh chính trị. Sự tích lũy kinh nghiệm sinh hoạt chính trị nhiều năm làm cho Khang Sinh học được cách xu phụ kẻ có quyền thế, lựa gió dong thuyền. Ông ta giỏi lợi dụng, luồn cúi, giương chiêu bài của người khác để bán món hàng giả, thực hiện những hành vi đen tối của mình. Ông ta đã tạo cho mình quyền phát minh về vụ án “Hải Thụy bãi quan”, với sự kích động của Giang Thanh cùng Trần Bá Đạt và được sự đồng ý của Mao Trạch Đông. Về sau, Khang Sinh lại biến nó thành cái của Mao Trạch Đông, rồi ra sức truyền bá khắp nơi, lập công lớn trong việc tạo ra cuộc “đại loạn thiên hạ”.

Ngày 8 tháng 2 năm 1966, khi Mao Trạch Đông nghe báo cáo của Bành Chân và Khang Sinh, đã từng hỏi: “Hải Thụy bãi quan” có liên hệ gì với việc xét lại án Bành Đức Hoài hay không? Bành Chân lập tức dựa trên thực tế trả lời phủ định. Thế là Mao Trạch Đông nói toạc ra hết: “Chỗ hiểm trong bài viết của Ngô Hàm là bãi quan, đó là do Khang Sinh nói với tôi, là quyền phát minh của Khang Sinh”. Khang Sinh vội vàng nói xen vào: “Không, không phải là quyên phát minh của tôi, là quyền phát minh của Mao Chủ tịch”. Khang Sinh, là một tên bịp bợm chính trị giỏi giở âm mưu, từ đó về sau lại nhiều lần tuyên bố công khai rằng đồng chí Mao Trạch Đông đã khẳng định là “phát minh” của ông ta.

Khang Sinh cổ động Giang Thanh tố cáo sau lưng, tiến hành phủ định “Đề cương tháng Hai”. Sau khi Mao Trạch Đông tỏ thái độ rằng “Đề cương này là sai lầm”, Khang Sinh lại nói rõ “Đề cương tháng Hai” là một cây cỏ độc chống Đảng chống chủ nghĩa xã hội”. Trong Hội nghị Thường vụ Bộ Chính trị mở rộng, ông ta đã tuyên bố rằng bản đề cương này là do Bành Chân làm giấu giếm sau lưng ông ta, là một sản phẩm của những âm mưu. Sự “tố giác” và phê phán của Khang Sinh, khiến Trung ương quyết định giải tán Tổ cách mạng văn hóa 5 người. Hành vi cực kỳ bỉ ổi này của Khang Sinh, khiến sau này ông ta nhảy một bước tới trời, giành được chức cố vấn Tổ cách mạng văn hóa Trung ương rất lừng lẫy lúc bấy giờ, cao hơn cả Bộ Chính trị Trung ương Đảng Cộng sản Trung Quốc. Từ đó quyền của Bộ Chính trị rơi vào tay người khác. Bộ Chính trị chỉ còn là cái bóng. Sinh hoạt chính trị ở Trung Quốc bắt đầu không bình thường. Còn Khang Sinh trở thành một “danh nhân” đỏ rực một thời. Tất nhiên vị “danh nhân” này từ khi bắt đầu “cách mạng văn hóa” ông ta đã từ lâu không còn là một tên vô danh tiểu tốt, “tiếng tăm” của ông ta ngày càng lớn, có thể nói là đất nước Trung Hoa không ai không biết.

Sau khi “Đề cương tháng Hai” bị phê phán, được Mao Trạch Đông nêu tên, Khang Sinh và Trần Bá Đạt được chỉ định khởi thảo “Thông báo 16 tháng 5”. Trong quá trình khởi thảo thông báo, Khang Sinh hoạt động khắp nơi, xui nguyên giục bị. Đầu tiên ông ta khuyến khích một người làm công tác Khoa học xã hội họ Ngô, viết đại tự báo về Thành ủy Bắc Kinh, để mở đột phá khẩu tấn công Bành Chân và một số người, gây nên sự rối loạn trong phạm vi cả nước.

Sau đó, Khang Sinh lại bí mật cử vợ ông ta là Tào Dật Âu cùng bảy người giương chiêu bài “điều tra” vào Đại học Bắc Kinh xúi giục và đích thân gặp “bạn cũ” của Tào Dật Âu là Bí thư chi bộ khoa Triết Đại học Bắc Kinh Nhiếp Nguyên Tử, trực tiếp trao quyền tùy cơ ứng biến cho bà ta. Dưới sự bố trí và chỉ huy của đích thân Khang Sinh, bài đại tự báo sặc mùi thuốc súng “Trong cách mạng văn hóa, Tống Thạc, Lục Bình, Bành Bội Vân rốt cuộc đã làm những gì?” được nặn ra, ngày 25 tháng 5, bài báo vừa dán, đã như tiếng sét dẫn đến một chuỗi nổ dây chuyền, giáo viên và sinh viên Đại học Bắc Kinh rất bất mãn. Ngay tối hôm ấy, Chu Ân Lai đang chú ý theo dõi chặt chẽ sự phát triển tình hình ở các nơi, lập tức cử người đến Đại học Bắc Kinh nghiêm khắc phê bình Nhiếp Nguyên Tử và những người khác. Khang Sinh phát hiện bài đại tự báo đầu tiên do ông ta chỉ huy nặn ra sắp bị chết yểu, vô cùng hốt hoảng, liền lén lút sau lưng Lưu Thiếu Kỳ, người chủ trì công tác của Trung ương ở Bắc Kinh lúc đó, liều chết đem bản thảo của bài đại tự báo đưa cho Mao Trạch Đông đang ở ngoài Bắc Kinh, cầu mong hú họa có được sự ủng hộ. Có thể nói đây là canh bạc mà Khang Sinh đã mang sinh mệnh của mình ra đặt cọc. Đây là nước cờ mạo hiểm mà ông ta đã đi trong giờ phút then chốt. Nếu Mao Trạch Đông tỏ thái độ phản đối bài đại tự báo này thì ông ta sẽ bị trừng trị vì là người thao túng giật dây sự kiện này. Nhưng ngày 1 tháng 6, âm mưu của Khang Sinh đã được thực hiện. Mao Trạch Đông đồng ý đưa bài đại tự báo phát thanh khắp cả nước. Khang Sinh vui như mở cờ trong bụng, về sau ông ta thổi bài đại tự báo này lên tận mây xanh, rằng đây là tuyên ngôn của Công xã Bắc Kinh trong những năm 60 của thế kỷ 20.

9. Nhằm trúng thời cơ giáng đòn chí mạng

Từ khi đại cách mạng văn hóa bắt đầu đến nay, sự ham muốn khủng bố ở Khang Sinh ngày càng lớn. Ông ta hoài nghi tất cả, cũng muốn đánh đổ tất cả, việc này cần phải làm từng bước một, phải lựa chọn đối tượng, nhằm trúng thời cơ, còn phải không từ một thủ đoạn nào giáng cho họ đòn chí mạng.

Từ lâu trong Hội nghị Bộ Chính trị mở rộng vào tháng 5 năm 1966, Khang Sinh đã một mình nắm việc phát biểu trong toàn bộ hội nghị. Lúc thì chửi Bành Chân, La Thụy Khanh, lúc thì chỉ trích Lục Định Nhất, Dương Thượng Côn. Ngay đến như Chu Đức người có đức cao vọng trọng, thực thà trung hậu, ông ta cũng không tha.

Ông ta đã từng đến tổ có Chu Đức để tham gia thảo luận, công kích gay gắt Chu Đức: “Anh là Tổng tư lệnh cái quái gì? Từ lâu anh đã hai lòng. Về tổ chức thì anh vào Đảng, nhưng về tư tưởng thì vẫn chưa vào Đảng, anh còn là đảng viên cộng sản à, theo tôi anh là nhân sĩ ngoài đảng, là người nhất quán thực hiện chủ nghĩa tư bản, là người chống tư tưởng Mao Trạch Đông”.

Ngày 5 tháng 8 năm 1966, trong Hội nghị Trung ương lần thứ 11 khóa 8, Mao Trạch Đông dán bài “Nã pháo vào Bộ Tư lệnh - Một bài đại tự báo của tôi”. Các đại biểu tham gia hội nghị đều hốt hoảng lo sợ vì hành động đột ngột này. Đây là sự tỏ rõ thái độ cuối cùng thật quyết liệt. Tâm trạng của mọi người vô cùng nặng nề, tình hình quả thực rất nghiêm trọng. Nhân vật thứ nhất của Trung ương Đảng đã đích thân xuất đầu lộ diện, đã dán đại tự báo công kích nhân vật thứ hai, đây là hiện tượng hiếm thấy từ xưa đến nay trên toàn thế giới. Mặc dù trong bài đại tự báo chưa chỉ đích danh, nhưng hướng mũi nhọn thì đã rất rõ ràng. Một khi Đảng bị chia rẽ thì tiếp theo đó sẽ là vấn đề đứng về phía nào. Hoặc là đi theo Mao Trạch Đông, hoặc là đi theo Lưu Thiếu Kỳ, hai con đường tất phải chọn một.

Khang Sinh đứng trước tờ đại tự báo, thản nhiên nhưng trong lòng ông ta vô cùng đắc ý, của báu đặt cọc của ông ta đã đúng. Ông ta đã nắm được mạch của Mao Trạch Đông, việc ngả ván bài cuối cùng với Lưu Thiếu Kỳ chỉ còn là vấn đề thời gian sớm hay muộn. Đại cách mạng văn hóa là hai lực lượng đối chọi nhau, một mất một còn, có tôi thì không có anh, có anh thì không có tôi. Rốt cuộc thì ra tay với ai, ra tay như thế nào, ra tay vào lúc nào, Khang Sinh có bí quyết riêng của mình mà không thể nói với ai. Ông ta chú ý đến tầng thứ, phân chia đẳng cấp, định ra biện pháp thích hợp cho từng người, từng việc, từng lúc. Đây không chỉ là một môn nghệ thuật, mà cũng là một môn chiến lược học và sách lược học. Ví dụ, đối với bọn phàm phu tục tử nói chung, chỉ cần ngăn cản ông ta cái gì thì ông ta sẵn sàng trở mặt vô tình bất cứ lúc nào, gạt phăng ngay không một chút do dự; đối với những người có địa vị tương đương với ông ta, ông ta sẽ hơi thận trọng một chút, ông ta phải đắn đo lợi hại được mất, khi nắm trong tay đến tám mươi phần trăm thắng lợi thì ông ta mới xuất trận, cho dù có đánh hòa thì đối phương cũng chẳng làm gì được ông ta. Nhưng đối với người có địa vị cao, quyền lực lớn hơn ông ta, thì ông ta rất thận trọng. Có xuất kích hay không, xuất kích lúc nào, xuất kích bằng cách gì, ông ta đều cân nhắc kỹ lưỡng. Khi thắng bại còn khó phân định thì ông ta thường thường ẩn nấp bên trong không tùy tiện lộ mặt, nhằm để lại cho mình con đường phía sau có thể tiến có thể lùi. Sách lược của ông ta là: Trước tiên cổ động người khác xuất trận, đẩy người khác lên tuyến đầu, thông qua việc trinh sát hỏa lực hoặc khéo léo thả một quả khinh khí cầu, thăm dò hướng gió, đợi đến khi đã nắm chắc mười mươi, lúc đó ông ta sẽ xông lên một cách không do dự, mở nước rút, đến trước hái đào!

Cuộc đấu tranh giữa Mao Trạch Đông và Lưu Thiếu Kỳ là điều hiếm thấy trong lịch sử của Đảng. Trước mắt nhân vật thứ nhất đã chủ động xuất kích, xung phong hãm trận, đã đến mức một trận bối thủy (trận đánh không có đường lui). Mặc dù Lưu Thiếu Kỳ có tư cách từng trải, có danh vọng, có thực lực, nhưng xét cho cùng ông không chiếm ưu thế. Trong tình thế nắm chắc phần thắng tuyệt đối, Khang Sinh cảm thấy chẳng cần phải do dự, mà phải dũng cảm tiến tới, xông lên trước giành công đầu.

Ông ta đọc đại tự báo của Mao Trạch Đông, như một con nghiện, hút cho đã vậy, tinh thần phấn chấn, ông ta liền bắn viên đạn của mình: “Đây không chỉ là do Bộ Tư lệnh đã nảy sinh vấn đề trong cuộc đại cách mạng văn hóa này, mà còn là do trong một thời gian khá dài có một đường lối tư sản”. “Từ lâu tôi đã nhận thấy, lúc còn ở công tác ở khu trắng, Lưu Thiếu Kỳ không chủ trương tiến hành đấu tranh vũ trang, không chủ trương thực hiện chiến lược lấy nông thôn bao vây thành thị, mà là đắm đuối với thành thị, trên thực tế là chấp hành chủ nghĩa cơ hội, chủ nghĩa kinh tế, từ bỏ nền chính trị của giai cấp vô sản, từ bỏ việc đề cao chính trị của chủ nghĩa Mác - Lê-nin, từ bỏ vũ trang. Ông ta hoàn toàn không phải là đại biểu của đường lối đúng đắn ở khu trắng”.

“Trong chiến tranh chống Nhật, đúng lúc Mao Chủ tịch kêu gọi quần chúng đánh bại đế quốc, phong kiến xây dựng nước Trung Hoa mới, thì tháng 7 năm 1939, nhằm chống lại tư tưởng cách mạng và đường lối Cách mạng của Mao Chủ tịch, Lưu Thiếu Kỳ đã tung ra “Bàn về sự tu dưỡng của người đảng viên cộng sản” bàn đến triết học phong kiến tu dưỡng ý thức tư tưởng và ăn ở xử thế, muốn cho mọi người xa rời cuộc đấu tranh dân tộc và đấu tranh giai cấp gay gắt trước mắt, mà đi tu thân dưỡng tính theo chủ nghĩa cá nhân tư sản”.

“Sau chiến tranh chống Nhật thắng lợi, Lưu Thiếu Kỳ sợ chiến tranh, sợ cách mạng, ảo tưởng hòa bình, nên đã đưa ra một giai đoạn mới hoà bình dân chủ”.

“Sau khi giành được chính quyền thành lập nước Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa, để chống lại đường lối cách mạng vô sản của Mao Chủ tịch, để chống nước Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa đi theo con đường xã hội chủ nghĩa, Lưu Thiếu Kỳ đã phát biểu một loạt bài, ra sức đề cao bóc lột, cổ vũ phát triển chủ nghĩa tư bản đi con đường tư bản chủ nghĩa”.

“Trong thời gian ba năm khó khăn, Lưu Thiếu Kỳ đã phối hợp với cuộc tiến công của kẻ thù giai cấp trong và ngoài nước, ra sức công kích đường lối chung, đại nhảy vọt và công xã nhân dân, dấy lên xu hướng xử lại án, xu hướng làm ăn riêng lẻ”.

“Năm 1964, trong phong trào tiến hành giáo dục xã hội chủ nghĩa ở thành thị và nông thôn, Lưu Thiếu Kỳ đã đề ra đường lối cơ hội bề ngoài là “tả” thực chất là hữu, đối lập với đường lối đúng đắn của Mao Chủ tịch”.

“Trong đại cách mạng văn hóa, Lưu Thiếu Kỳ, Đặng Tiểu Bình lại trấn áp cách mạng, thực hiện khủng bố trắng, đối lập với đường lối đại cách mạng văn hoá vô sản của Mao Chủ tịch”.

Khang Sinh nói lia lịa, giọng điệu gay gắt, biến Lưu Thiếu Kỳ thành kẻ thù vô cùng nguy hiểm và đáng sợ, hình như không đánh đổ ông thì giang sơn xã hội chủ nghĩa đó sẽ bị hủy diệt trong chốc lát, hàng trăm triệu nhân dân lại rơi vào vòng nước sôi lửa bỏng.

Sau khi hội nghị Trung ương kết thúc, với sự cổ vũ của Khang Sinh, tất cả các công cụ tuyên truyền được mở máy, tiến hành một cuộc tuyên truyền tập thể, kịch đầu phố, kịch nói, báo bảng, tranh châm biếm, phát thanh, báo chí, tất cả ra trận. Lưu Thiếu Kỳ đã không phải là người nữa mà là một con ma mặt xanh nanh nhọn đang há miệng uống chậu máu.

10. Cấp “giấy chứng nhận đặc biệt” cho đội chiến đấu bắt phản bội

Ngày 18 tháng 8 năm 1966, nhiệt độ ở Bắc Kinh lên tới 34oC, làn sóng nóng của đại cách mạng văn hóa cũng lớp sau cao hơn lớp trước. Lại một kỳ tích làm chấn động thế giới xảy ra. Hàng trăm triệu Hồng vệ binh từ Nam Bắc Trường Giang, hai bờ Hoàng Hà, trong ngoài Trường Thành của Tổ quốc phút chốc đổ về Bắc Kinh. Nhà trọ, khách sạn, chiêu đãi sở, các phòng học của các trường đại học, trung học, tiểu học, cơ quan, cung thể dục, kho tàng... đều chật ních, đó là các vị khách do Mao Trạch Đông mời đến, chuẩn bị một cuộc duyệt lực lượng chưa từng có trong lịch sử.

Sáng sớm hôm ấy, Hồng vệ binh từ khắp các nơi đổ về đại lộ Trường An Đông và Trường An Tây. Quảng trường Thiên An Môn cờ đỏ bay phấp phới, núi người biển người, Mao Trạch Đông đeo băng Hồng vệ binh, mặc bộ quân phục màu cỏ úa, bước lên lễ đài Thiên an Môn.

Lúc này, Khang Sinh cũng đứng trên lầu thành Thiên An Môn. Ông ta từ trên cao nhìn xuống, một biển người mênh mông, cảm khái muôn phần. Ông ta hình như đang đứng giữa trung tâm của Trung Quốc rộng mênh mông, mấy triệu con người đang uốn lượn thét gào dưới chân ông ta. Giữa trời đất, ông ta thực sự cảm thấy mình là một vĩ nhân của thế giới. Vô tình ông ta nhìn thấy Lưu Thiếu Kỳ đang đứng cách ông ta không xa. Lập tức, nỗi tức giận từ trong lòng trào lên. Mi có tư cách gì để bước lên Thiên An Môn? Mi phải đóng cửa mà ngẫm nghĩ tội lỗi. Mi bệ vệ bước lên Thiên An Môn, đây là sự ra oai, để cho những người không rõ chân tướng biết rằng Lưu Thiếu Kỳ chưa bị đổ, vẫn là người lãnh đạo Đảng và Nhà nước. Sự hành xử quyền lực như thế của mi chính là để tỏ rõ quyền lực, tỏ rõ quyền lực chính là củng cố quyền lực. Mi còn muốn giãy giụa đến cùng. Nghĩ đến đây, ông ta không kìm nổi mình nữa: Không cho mi biết mặt thì mi sẽ không biết sự lợi hại của Khang Sinh ta. Phải đổ dầu vào lửa, bắn cho hắn ta một phát nữa. Ra tay thế nào đây? Tiếng hô khẩu hiệu trên Quảng trường không ngắt nổi dòng suy nghĩ của ông ta.

Ông ta nhíu mày, nghĩ kế. Chợt ông ta nhìn thấy đại biểu Hồng vệ binh của Đại học Nam Khai, cũng đứng trên lễ đài tham gia duyệt, ông ta nhanh trí: hay lắm, lực lượng này có thể lợi dụng được. Ông ta đi vào phòng nghỉ phía sau lưng, lấy bút máy, viết vào một mảnh giấy: Các đồng chí cần nhanh chóng rà soát lại những kẻ “phản bội” ở các đơn vị, các ngành.

Những tên cầm đầu Hồng vệ binh ở Đại học Nam Khai vô cùng sung sướng. Họ nhảy chân sáo. Được trực tiếp nhận chỉ thị của cố vấn Tổ cách mạng văn hóa Trung ương Khang Sinh quả là vinh hạnh vô cùng, coi như lên trời. Họ coi như thánh chỉ, lập tức triệu tập hội nghị khẩn cấp, nghiên cứu việc thực hiện chỉ thị của Khang Sinh như thế nào. Họ tranh thủ từng phút từng giây, ngày đêm phấn đấu, rất nhanh chóng tổ chức được một “đội chiến đấu bắt phản bội” khoảng bảy tám chục người. Nhưng khẩu thiệt vô bằng, lại sợ các đơn vị khác không chịu phục tùng, thế là họ lập tức đem chỉ thị của Khang Sinh in hàng loạt, phát cho mỗi thành viên trong đội.

Các đội viên của “đội chiến đấu bắt phản bội” này như cáo mượn oai hổ tay cầm chỉ thị của Khang Sinh làm “Giấy chứng nhận đặc biệt” xông bừa đến các đơn vị lục soát, đọc và sao chép hồ sơ lưu trữ, tuyên bố xóa bỏ chế độ bảo mật mà Nhà nước quy định trước đây.

Quả nhiên, Hồng vệ binh đã kiếm được tài liệu của Tập đoàn phản bội gồm 61 người đem trình tận tay Khang Sinh. Ông ta vui mừng khôn xiết, cẩm nang diệu kế do mình đặt ra đã được các tiểu tướng Hồng vệ binh thực hiện từng việc một. Chiều hôm ấy, ông ta tiếp các tiểu tướng đã xung phong hãm trận tại Phòng họp nhỏ trong Đại lễ đường Nhân dân. “Các đồng chí đã lập công lớn”. Khang Sinh giống như một người anh cả được mọi người tôn trọng vỗ vai các tiểu tướng, cười khà khà: “Đây là một tập đoàn phản bội lớn, đều là những quả bom hẹn giờ chôn giấu trong Đảng. Lôi họ ra, mới chỉ là bắt đầu, còn phải tiếp tục cố gắng”. Các tiểu tướng Hồng vệ binh nhìn nét mặt thần bí khó lường của Khang Sinh với vẻ chưa hiểu rõ lắm: “Còn ai chưa lôi ra?”

Có tài liệu này, Khang Sinh vẫn thấy chưa đủ. Bọn ở Thành ủy Bắc Kinh cũ, vẫn chưa đào sâu, chỉ vẻn vẹn ở sai lầm đường lối, còn chưa đủ để làm cho những người này mãi mãi không ngóc đầu lên được, sai lầm đường lối, có tính co dãn quá lớn, chỉ có cái vành kim cô phản bội, mới quét sạch thế lực của Lưu Thiếu Kỳ trong một mẻ lưới, đánh chìm chúng xuống 18 tầng địa ngục mãi mãi. Bộ phận Hông vệ binh nào thích hợp nhất đây? ông ta vắt óc suy nghĩ: “Ồ!” Ông ta chợt nghĩ ra: “Gần kề trước mắt mà!”.

Ông ta đi đến bàn làm việc cầm lấy bút viết “soàn soạt” lên một tờ giấy, lập tức tờ giấy được đưa tới Nhiếp Nguyên Tử với tính chất của “một văn kiện khẩn”. Nhiếp Nguyên Tử nghe thấy người của Văn phòng Khang Sinh đưa thư, đâu dám chậm chễ, mở thư ra xem, đúng là nét bút của Khang Sinh: “Đội chiến đấu Vệ Đông Đại học Nam Khai, Thiên Tân đã tổ chức một đoàn điều tra Lưu Nhân v.v... Theo kết quả điều tra sơ bộ, thấy nội bộ Thành ủy Bắc Kinh cũ đã ẩn náu rất nhiều kẻ phản bội, tôi muốn Tân Bắc Đại (“Đại học Bắc Kinh mới”, đề từ của Mao Trạch Đông sau sự kiện Nhiếp Nguyên Tử v. v... dán đại tự báo - N.D) cũng nên tổ chức điều tra một cách hệ thống những tài liệu cụ thể về lũ phản động lén lút Bành Chân, Lưu Nhân…”

Nhiếp Nguyên Tử cầm thư hỏa tốc làm thẻ lệnh, nhanh chóng họp hội nghị khẩn cấp, quyết định tổ chức đội chiến đấu thứ hai, lại gọi là “Binh đoàn bắt kẻ phản bội”, chuyên điều tra nghiên cứu vấn đề của những kẻ phản bội. Họ quy định kỷ luật nghiêm khắc, tất cả mọi hành động phải tuyệt đối bí mật. Sau đó, Nhiếp Nguyên Tử báo cáo kế hoạch hành động này lên Khang Sinh. Khang Sinh nhận được báo cáo rất vui mừng: “Các đồng chí làm tốt lắm!” Ông ta khen miệng: “Bây giờ sẽ phải điều động thiên binh vạn mã, nở hoa toàn diện, tám mặt xuất kích, làm cho chúng rơi vào trong vòng vây trùng điệp”.

Được Khang Sinh biểu dương, tinh thần của đội chiến đấu càng lên. Họ bắt kẻ phản bội, bắt đến đỏ cả mắt, chỗ nào cũng là kẻ phản bội. Nhưng họ đã nắm được ý đồ của Khang Sinh, đối với vấn đề lịch sử của cán bộ nói chung và cán bộ trung cấp, họ không thèm để ý, quá nhỏ. Phương hướng chủ công của họ là Lưu Thiếu Kỳ, Đặng Tiểu Bình, Diệp Kiếm Anh, còn có 300 chính trị phạm được cứu ra khỏi nhà tù sau khi Quốc Cộng hợp tác năm 1937.

Trận đánh giải quyết tận gốc đã thắng, cái mũ cầm đầu tập đoàn phản bội tất nhiên là sẽ đội lên đầu Lưu Thiếu Kỳ. Từ đó, tập đoàn Lưu Thiếu Kỳ sụp đổ hoàn toàn, mãi mãi không thể ngóc đầu lên được.

11. Lễ hậu biếu Lâm Bưu

Trong cuộc nổi loạn cách mạng văn hóa này, Mao Trạch Đông, đã chơi ván bài cuối cùng với Lưu Thiếu Kỳ, tình hình cả nước căng thẳng khác thường, Khang Sinh ý thức được rằng thời cơ của “thần tiên đánh trận” đã đến, nhưng ông ta một “thằng nhãi” quyết không thể vì việc đó mà để gặp phải tai ương, cần phải nắm quyền từ loạn, ai mạnh thì theo người ấy, tục ngữ có câu “có sữa là có mẹ” mà. Khang Sinh thấy rõ quyền lực của Lâm Bưu trong quân đội đang lên, “Lưu Thiếu Kỳ sụp đổ, cái ghế thứ hai đến chín phần mười là thuộc về Lâm Bưu”, thế là ông ta đã nghĩ ra mưu kế có đi có lại, Lâm Bưu đã từng kích động Trung Quốc có người làm chính biến, Khang Sinh nắm chặt lấy cơ hội lập công này, bắt bóng bắt gió, một lòng giúp Lâm Bưu gạt bỏ Hạ Long “mối hoạ từ bên trong”. Từ tài liệu “Binh biến tháng Hai”, ông ta viết một loạt bài, sẩm tối ngày 27 tháng 7, tin đồn “Bành Chân mưu tính làm chính biến” truyền đến Đại học Sư phạm Bắc Kinh, lập tức tin này bùng nổ trong cả nước, phút chốc gươm giáo sáng loà, gió mây cuồn cuộn, cứ như là tòa nhà xã hội chủ nghĩa sắp sụp đổ đến nơi. Khang Sinh nắm chắc “sự thật” về “binh biến” thậm chí thời gian “binh biến”, địa điểm và việc bố trí cụ thể đều đã điều tra “hai năm rõ mười” làm cho bài nói “ngày 18 tháng 5” vừa ăn cướp vừa la làng, của Lâm Bưu đã đúng với thực tế. “Binh biến tháng Hai” trên giấy, biến thành cái cớ của Khang Sinh và qua sự kích động của ông ta, đã làm cho hàng ngàn hàng vạn người tin là thật. Trò này của ông ta đã làm cho Lâm Bưu vui lòng. “Người hiểu ta là Khang Sinh vậy”, Lâm Bưu ngầm vui trong dạ.

Chiều hôm sau, sau khi nói chuyện ở Đại học Sư phạm Bắc Kinh, sau khi nghỉ trưa, Khang Sinh vừa ngồi bên cạnh bàn làm việc xem văn kiện, thì chuông điện thoại reo, ông ta cầm ống nghe hỏi: “Ai?”, “Tôi là Diệp Quần”, đối phương đáp, “Ồ!” Giọng của Khang Sinh lập tức dịu ngay xuống, “có việc gì không?” “Anh Khang!” Diệp Quần cười: “Tối qua anh ở Đại học Sư phạm Bắc Kinh đã làm sáng tỏ vấn đề “Binh biến tháng Hai”, và đã tuyên bố với quần chúng, Lâm Phó chủ tịch rất vui, anh ấy bảo tôi hỏi thăm anh”. “Đây cũng là làm theo chỉ thị của Lâm Phó chủ tịch” Khang Sinh khiêm tốn nói.

Trên thực tế, sự kiện “Binh biến tháng Hai” ầm ĩ cả Bắc Kinh là do Khang Sinh đích thân tạo ra. Vụ án oan giật gân chấn động cả Trung Quốc là một âm mưu lớn đã được Khang Sinh suy tính chuẩn bị. Bành Chân, La Thụy Khanh, Lục Định Nhất, Dương Thượng Côn lần lượt bị đánh đổ, Hạ Long không một chút đề phòng cũng bị vu cáo hãm hại, trong tình hình không qua bất cứ thủ tục phê chuẩn nào, đường đường một ủy viên Bộ Chính trị, Phó Chủ tịch Quân ủy Trung ương, Phó Thủ tướng Quốc vụ viện kiêm Chủ nhiệm ủy ban Thể dục quốc gia mà bị bắt vào ngục, thân bị tù đày rơi vào cảnh tuyệt vọng kêu trời không thấu gọi đất không hay, nhanh chóng bị đày đọa đến chết trong tù. Lâm Bưu đã thanh trừ được trở lực trong quân đội, còn nhân vật bàn tay sắt khống chế cơ cấu quyền lực cao nhất tổ chuyên án Trung ương Khang Sinh đã cho “nổ trái bom nghìn bảng” trên người Hạ Long. Ông ta đã sớm thấy rõ ràng báo cáo chân tướng sự thật về việc mượn Đại học Bắc Kinh, Đại học Nhân dân làm nơi đóng quân của khu Vệ Thú Bắc Kinh đề ngày 29 tháng 7, nhưng lại ngang nhiên hãm hại và vu cáo cho đến khi Hạ Long lâm vào chỗ chết. Khang Sinh xứng đáng là tên đại gian đắc chí trong cách mạng văn hóa. Ông ta tùy tiện bịa đặt ra những án kiện lớn ly kỳ quái đản, gặp thời tiết thích hợp, ông ta liền đăng đàn làm mưa làm gió, ăn không nói có, dựng nên những cái án oan khủng khiếp.

Sau khi Hạ Long hàm oan chết, Khang Sinh đầu tư thêm vào con người Lâm Bưu. Ông ta thấy quyền lực của Lâm Bưu ngày càng lớn, địa vị càng ngày càng cao, nên lại nghĩ ra chủ kiến lấy lòng Lâm Bưu. Ông ta dặn dò những người tâm phúc trong Trường Đảng Trung ương, in ra hàng mấy vạn cuốn “Lâm Bưu văn tập” bìa cứng in nhũ có quy cách cao, đồng thời cung kính mang sách mẫu đến tặng Lâm Bưu, cướp công đòi thưởng, khiến Lâm Bưu cảm thấy mình có một mưu sĩ tài ba túc trí đa mưu hiếm có. Nhưng xét cho cùng Khang Sinh là một thương nhân đầu cơ siêu đẳng trên chính trường, xảo quyệt tột đỉnh, văn tập đã in ra, nhưng không phát xuống dưới. Ông ta chuẩn bị cả hai tay, để lại đường rút lui cho mình, vì ông ta biết, cổ kim trong ngoài, người có uy quyền cái thế thường thường đều có kết cục là tấn bi kịch. Quả nhiên, sự suy tính kỹ càng của Khang Sinh đã ứng nghiệm. “Ngày 13 tháng 9” năm 1971, Lâm Bưu đánh cắp máy bay chạy trốn đã bị rơi xuống Ôn-đô-han (Ôn Đô Nhĩ Han) nước Cộng hòa Nhân dân Mông Cổ chết mất mạng. Khang Sinh sợ toát mồ hôi, ông ta lập tức hạ lệnh đem mấy vạn quyển sách “Lâm Bưu văn tập” mà thần không hay quỷ không biết cho vào máy nghiền bột giấy, xóa hết dấu tích. Đủ thấy kẻ có âm mưu lớn Khang Sinh hoàn toàn là một tên can phạm quen đầu cơ, ông ta chỉ biết làm xằng làm bậy, giở âm mưu chính trị, đổi trắng thay đen, lẫn lộn phải trái, khi chân tướng bại lộ thì ông ta ngồi im, mai danh ẩn tích.

12. “Đại ân nhân” của Giang Thanh

Suốt cuộc đời đầu cơ chính trị của Khang Sinh, do âm mưu của ông ta biến đổi khôn lường nên chưa bao giờ có một bọn sống chết theo nhau, nếu đem so sánh thì thời gian hợp tác của ông ta với Giang Thanh là lâu nhất. Trước tiên là giới thiệu Giang Thanh vào “Long Môn”, tiếp đó là việc thẩm tra cán bộ trong phong trào chỉnh phong ở Diên An, đã bao che lịch sử bị bắt của Giang Thanh, bảo vệ xa giá cho Giang Thanh qua cửa ải. Về sau lại bày mưu tính kế để Hạ Tử Trân từ Liên Xô về lìa bỏ Mao Trạch Đông mãi mãi, một lần nữa lại bảo vệ được xa giá của Giang Thanh. Trong cách mạng văn hóa, sau khi đánh đổ Lưu Thiếu Kỳ, Khang Sinh lại làm cho Giang Thanh chú ý đến Vương Quang Mỹ, người mà Giang Thanh cực kỳ ghen ghét, gán tội “đặc vụ” cho Vương Quang Mỹ, thay Giang Thanh bắn một “mũi tên phục thù”. Tất cả đều làm cho Giang Thanh rất vui lòng. Sự cảm kích của Giang Thanh chẳng phải nói, bà ta đã tôn xưng Khang Sinh là “người tài giỏi”, là “đại ân nhân”, thường xuyên thông báo tin tức cho Khang Sinh, hoặc đứng bên cạnh ca ngợi.

Sau sự kiện “13 tháng 9” năm 1971, Tập đoàn Lâm Bưu sụp đổ hoàn toàn, Khang Sinh giống như một con bạc bị thua cháy túi. Sau khi ông ta bị một đòn đau như vậy nên đã bị ốm nặng. Bản thân không thể tự ra tay, đành phải đặt cọc cả vào Giang Thanh, đem hết sức lực bảo vệ “Nữ hoàng” cố làm hết chức trách “cố vấn”, tìm một chỗ dựa mới.

Khang Sinh, một đời điêu toa, quỷ kế đa đoan, ông ta đánh bạc bao giờ cũng đặt hai nơi, hơn nữa còn đặt ở chỗ chắc ăn nhất.

Năm 1967, Khang Sinh cho rằng “tay chân” ở địa phương của Lưu Thiếu Kỳ đã giải quyết tương đối rồi nên ông ta nghĩ ra một cách mới, lo lắng trong quân đội vẫn còn “cặn bã rác rười” của Lưu Thiếu Kỳ, Đặng Tiểu Bình, thế là ông ta đưa trình Lâm Bưu một báo cáo “Bắt một nhóm người trong quân đội”.

Mao Trạch Đông về đến Bắc Kinh, nghe được tin các nơi bao vây tấn công quân đội, cảm thấy tình thế nghiêm trọng “làm loạn quân đội có nghĩa là giải quyết tận gốc”. Ông tức giận mắng Lâm Bưu, Khang Sinh và đồng bọn làm loạn quân đội để cướp quyền. Lấy bút viết: “Đây là “cỏ độc”, “Trả lại ta Trường Thành”. Đây đúng như tiếng sét ngang tai, Khang Sinh sợ cuống cuồng, hồn xiêu phách lạc. Sau đó Khang Sinh lại nghĩ ra kế “Kim thiền thoát xác” tìm kẻ chết thay. Gạt bỏ tay chân đắc lực của họ không tiếc tay, hãm hại tay chân và những người tài giỏi, tống giam Vương Lực, Quan Phong, Thích Bản Vũ. Sau đó, Khang Sinh lo sợ chuyện sau rèm bại lộ, lại bày mưu bức hại tàn khốc người bạn của Vương Lực và Quan Phong là Lý Quảng Văn, Chủ nhiệm Văn Phòng của tổ tuyên truyền thuộc Tổ cách mạng văn hóa Trung ương.

Khang Sinh chỉnh người có thể không cần bất cứ một sự thật và chứng cứ nào. Khang Sinh bắt kẻ “phản bội” như là ma. Một hôm, có người nhắc ông ta: Khi Thịnh Thế Tài làm Thái thượng hoàng ở Tân Cương, vào năm 1942 đã bắt một loạt cán bộ của Đảng Cộng sản.

Đầu năm 1967, Khang Sinh liền hạ lệnh nhất loạt thành lập tổ chuyên án điều tra đối với những nhân viên được phóng thích từ nhà tù Tân Cương năm 1946, đồng thời chỉ rõ: “Đây là một tập đoàn phản bội ẩn náu trong Đảng ta, hành vi phản bội theo địch của họ là rõ mồn một, nhưng họ lại giấu Đảng một cách có tổ chức có kế hoạch”.

Tổ chuyên án theo lệnh của Khang Sinh, trong kiểm tra ngoài xét hỏi triển khai thẩm vấn ầm ĩ, nhưng họ đã vấp phải sự chống đối ngoan cường. Có người kiên trì nguyên tắc, hoàn toàn không thừa nhận mình là kẻ phản bội. Khang Sinh nổi giận với các nhân viên tổ chuyên án, gân xanh trên cổ chằng chịt: “Chẳng lẽ đối xử với bọn phản bội này như thế nào cũng phải đợi tôi dạy các anh à? Đầu óc các anh là bã đậu hay sao?”

Nhân viên tổ chuyên án sợ chết khiếp như mơ như tỉnh, Khang Sinh nói vậy có nghĩa là ngầm bảo họ có thể dùng nhục hình. Thế là, trong 90 người, có 26 người bị đày đọa đến chết, có người may mắn sống sót thì phải ngồi tù 8 năm. Cho mãi đến năm 1975, án này được Mao Trạch Đông và Chu Ân Lai hỏi đến mới được sửa lại kết luận sai.

Năm 1968, đại cách mạng văn hóa tiến hành được hơn hai năm, nội chiến toàn diện, sục sôi hừng hực.

Sử dụng gậy gộc đánh giáp lá cà “đã không thể giải được hận trong lòng”. Thế là Giang Thanh mời Khang Sinh người đa mưu túc kế đến, trực tiếp bàn vấn đề các ủy viên Trung ương khóa 8. Khang Sinh hiểu hết mọi ý, suốt đêm cân nhắc, đến ngày 21 tháng 7, đã đích thân sắp xếp một danh sách những ủy viên Trung ương chính thức và dự khuyết khoá 8 có “vấn đề chính trị”. Trong danh sách, ông ta xác định thành “phản bội”, “đặc vụ”, “thông đồng với nước ngoài” và “có vấn đề chính trị” chiếm 72% tổng số.

Những cái mũ đáng sợ này, như vòng kim cô, chụp lên đầu những ủy viên Trung ương, ủy viên dự khuyết Trung ương, ủy viên ủy ban kiểm tra Trung ương, ủy viên thường vụ đại hội đại biểu nhân dân và Hội nghị chính trị hiệp thương toàn quốc, làm cho họ không cựa quậy gì được. Cái trò giải quyết tận gốc này, làm cho bộ máy của Đảng và Nhà nước tan nát, từ đó đã dọn sạch đường cho chúng thay đổi chế độ một cách triệt để.

Sau khi Khang Sinh và Giang Thanh vét sạch trong một mẻ lưới những người trụ cột của đất nước và những người tài giỏi của dân tộc thì họ lại ra tay với quần chúng.

Ngày 4 tháng 2 năm 1968, tại Đại lễ đường nhân dân, Khang Sinh và Giang Thanh sau khi nghe báo cáo của tổ cốt cán thuộc ủy ban cách mạng văn hóa Nội Mông đã chỉ thị: ““Đảng Nội nhân” (Đảng của người Nội Mông - N.D) đến nay vẫn còn hoạt động bí mật. Khi bắt đầu, diện bắt có thể rộng một chút. Không nên sợ, phải hạ quyết tâm tiếp tục lôi ra, phải bắt tới cùng không thể nương nhẹ!”

“Đảng Nội nhân” là do Khang Sinh dựng nên. Theo gợi ý của Khang Sinh, một cơn gió đen bắt “Đảng Nội nhân” đã thổi dữ dội trên bầu trời thảo nguyên Nội Mông. Hàng ngàn hàng vạn người vô tội trở thành những người bị hại trong vụ án oan này.

Trong vụ án “Đảng Nội nhân” do Khang Sinh bịa ra, đảng viên, cán bộ và quần chúng bị bức hại tới con số hàng ngàn hàng vạn người. Hàng ngàn người bị đánh tàn phế, có đến hơn 16.200 người bị đày đoạ đến chết.

Khang Sinh như một tên quan toà trước mặt Diêm Vương, một tay cầm cuốn “sổ sinh tử”, bất luận là ai, chỉ cần có tên trong sổ thì đừng hòng thoát chết. Trong đại cách mạng văn hóa, bị ông ta trực tiếp chỉ đích danh có 839 người.

Ông ta điểm tên ai thì không cần chứng cứ gì cả. Chỉ cần tình hình chính trị yêu cầu, ông ta có thể bắt bóng bắt gió, đẩy người ta vào chỗ chết. Vào lúc trước khi “cách mạng văn hóa” nổ ra, ông ta đã “phát hiện” ra “chỗ hiểm” của “Hải Thụy bãi quan” “tố cáo” “bí mật” của “Đề cương tháng Hai”, đồng thời “chỉ huy” việc nặn ra bài đại tự báo đầu tiên. Khang Sinh coi ba nước cờ của mình là ba tuyệt chiêu, đủ thấy tuyệt chiêu của ông ta trước hết là hại người, sau là đến đòi công, dựa vào ba tuyệt chiêu này, ông ta đã leo lên ngôi báu tày trời cố vấn Tổ cách mạng văn hóa Trung ương một cách thuận lợi.

Trong việc tạo ra vụ án oan đặc biệt lớn, vụ án bức hại Lưu Thiếu Kỳ trong lịch sử của Đảng, Khang Sinh cũng có vai trò đặc biệt. Để vu cáo hãm hại Lưu Thiếu Kỳ, Khang Sinh đã hư cấu ra cái gọi là “Đường lối phản động tư sản”, vu cáo Lưu Thiếu Kỳ đã “chống lại đường lối đúng đắn của Mao Chủ tịch”, gắn “vụ án tập đoàn phản bội 61 người” và “vụ án tập đoàn phản bội Tân Cương” với Lưu Thiếu Kỳ, chụp cho Lưu Thiếu Kỳ bốn cái mũ “phản bội”, “nội gian”, “công tặc” và “đặc vụ” v.v… Ông ta cùng Giang Thanh, Tạ Phú Trị chỉ huy “Tổ chuyên án Lưu Thiếu Kỳ Vương Quang Mỹ” thực hiện nhục hình bức cung, tạo ra chứng cứ giả, cố tình vu cáo Lưu Thiếu Kỳ, Vương Quang Mỹ là “phản cách mạng” v.v... Đã chà đạp về tinh thần, giày vò về thể xác một cách tàn nhẫn nhất, điên cuồng nhất đối với Lưu Thiếu Kỳ. Chúng khám xét nhà của Lưu Thiếu Kỳ, khi phê phán và đấu tố túm tóc Lưu Thiếu Kỳ, cưỡng bức ông ngẩng đầu để chụp ảnh. Giữa thanh thiên bạch nhật, đánh Chủ tịch nước đến mặt mày thâm tím sưng húp, lưng và tay thành tàn tật, cuối cùng đã áp giải Lưu Thiếu Kỳ trong khi có thể xảy ra chết đột ngột bất kỳ lúc nào về Khai Phong, đày đọa cho đến lúc chết.

Khang Sinh với tư cách là một “quân sư quạt mo” của tập đoàn phản cách mạng Lâm Bưu, Giang Thanh đã phạm những tội ác trong cách mạng văn hóa khiến người ta phải sởn gai ốc. Mỗi một vụ án lịch sử quan trọng, mỗi một vụ vu cáo hãm hại và tấn công những nhà cách mạng cũ thì hầu như không vụ nào không có bàn tay của Khang Sinh, thậm chí ông ta là kẻ “chủ mưu” ở vị trí nòng cốt. Ngay lúc còn hơn hai tháng nữa thì chết, ông ta đã nhân cơ hội Đặng Tiểu Bình rời Bắc Kinh, đột ngột tiến công về tinh thần, đích thân xuất trận, ôm bệnh đến chỗ Mao Trạch Đông để gièm pha nói xấu Đặng Tiểu Bình, nói Đặng Tiểu Bình “muốn xử lại án đại cách mạng văn hóa” thật đúng là “chó đen giữ mực”. Sau đó, Giang Thanh và đồng bọn với sự bày mưu tính kế sau rèm của Khang Sinh đang như “ngọn nến trước gió”, nhanh chóng dấy lên làn sóng tội ác “Phê Đặng, chống lại xu hướng xử lại án hữu khuynh” lan tràn khắp đất nước. “Bọn bốn tên” “lập tức từ thế thủ chuyển sang thế công”. Trung quốc vừa mới có một chút sức sống lại rơi vào trong sự hỗn loạn cực độ.

Khang Sinh nằm trên giường bệnh, sắp sửa về Tây Thiên, “Trải qua cuộc liều cái mạng già lần cuối cùng “bọn bốn tên” lại dần dần chiếm ưu thế, nhưng ông ta lại không thể tận mắt nhìn thấy, mối họa từ bên trong là Chu Ân Lai và Đặng Tiểu Bình v.v... “sụp đổ”... Ngày 16 tháng 12 năm 1975, với tâm trạng nửa thỏa mãn, nửa hối tiếc không cam chịu ông ta vào cõi hoàng tuyền.

2

“Máy thăm dò” sau ba mươi năm cầm “Thượng phương bảo kiếm”

Người nốí nghiệp được ghi vào Điều lệ Đảng chuyện chưa từng có xưa nay

1. Sau ba mươi năm đợi thời cơ trở lại

Dựa vào “đại phê phán” để mở đường, dựa vào những “vở kịch mẫu” để làm vốn, Giang Thanh một tay nắm Tổ cách mạng văn hóa Trung ương, một tay thao túng Tổ chuyên án Trung ương, trên vũ đài chính trị Trung Quốc đã lộ rõ mồn một, không còn bị mây mù che khuất nữa.

Cái “máy thăm dò” Giang Thanh, thực sự cần phải “trở về để báo cáo”, Giang Thanh cầm “Thượng phương bảo kiếm” thì Giang Thanh không còn là một Giang Thanh đơn giản nữa.

Cùng với việc Đào Chú bị đánh đổ vào tháng 1 năm 1967, Ban Bí thư Trung ương Đảng rơi vào tình trạng tê liệt, Tổ cách mạng văn hóa Trung ương lập tức thế chân. Tháng 2 năm 1967, cái gọi là “Dòng nước ngược tháng Hai” bị phê phán, Diệp Kiếm Anh, Trần Nghị, Đàm Chấn Lâm, Lý Phú Xuân, Lý Tiên Niệm, Từ Hướng Tiền, Nhiếp Vinh Trăn “đứng bên lề”, họ đều là ủy viên Bộ Chính trị Trung ương Đảng. Bảy ủy viên Bộ Chính trị này “đứng bên lề”, Bộ Chính trị cũng rơi vào tình trạng tê liệt. Tổ cách mạng văn hóa Trung ương cũng từng bước thay thế Bộ Chính trị!

Vào thời kỳ đầu của cách mạng văn hóa, các văn kiện Trung ương phần lớn đều ký tên của Trung ương Đảng và Quốc vụ viện để đưa xuống cấp dưới. Ngày 11 tháng 1 năm 1967, Trung ương gửi điện mừng tới các đoàn thể tạo phản cách mạng ở thành phố Thượng Hải, là do “Trung ương Đảng, Quốc vụ viện, Quân ủy Trung ương, Tổ cách mạng văn hóa Trung ương cùng ký tên”. Thế là, Tổ cách mạng văn hóa Trung ương cũng được xếp ngang hàng với Trung ương Đảng, Quốc vụ viện và Quân ủy Trung ương. Từ đó về sau, rất nhiều văn kiện Trung ương đều ký tên theo cách ký ngang hàng cả bốn cơ quan lãnh đạo. Sự bành trướng quyền lực của Tổ cách mạng văn hóa Trung ương, có nghĩa là sự bành trướng quyền lực của Giang Thanh. Bà ta là Tổ phó Tổ cách mạng văn hóa Trung ương. Nhưng trên thực tế, trong Tổ cách mạng văn hóa Trung ương, bà ta nói gì thì coi như là kết luận, Tổ trưởng Trần Bá Đạt cũng không thể không theo lệnh bà ta. Ngoài ra, cùng với những làn sóng cách mạng văn hóa liên tục tẩy rửa, các thành viên trong Tổ cách mạng văn hóa Trung ương cũng bị “tẩy” đi không ít. Đến tháng 8 năm 1967, Vương Lực, Quan Phong bị đổ, đầu năm 1968, Thích Bản Vũ bị bắt, quyền lực của Tổ cách mạng văn hóa Trung ương càng tập trung vào tay Giang Thanh.

Tháng 10 năm 1968, vào khoảng trước và sau Hội nghị toàn thể Ban chấp hành Trung ương lần thứ 12 khóa 8, Tổ cách mạng văn hóa Trung ương mở rộng thành “Cuộc hội ý của Tổ cách mạng văn hóa Trung ương”. Cuộc hội ý này, ngoài năm thành viên của Tổ cách mạng văn hóa Trung ương là Trần Bá Đạt, Khang Sinh, Giang Thanh, Trương Xuân Kiều, Diêu Văn Nguyên ra có Chu Ân Lai, Tạ Phú Trị, Hoàng Vĩnh Thắng, Ngô Pháp Hiến, Diệp Quần, Uông Đông Hưng, Ôn Ngọc Thành, gồm 12 người. Cuộc hội ý của Tổ cách mạng văn hóa Trung ương do Chu Ân Lai chủ trì. Trong điều kiện vô cùng khó khăn, ông làm việc trong sự bao vây của bọn theo phái “tả”. “Cuộc hội ý của Tổ cách mạng văn hóa Trung ương”, trên thực tế là chủ trì công việc hằng ngày của Trung ương Đảng.

Báo chí Trung Quốc rất chú trọng đến việc xếp thứ tự tên người. Đọc kỹ lại báo chí trong thời gian cách mạng văn hóa, từ thứ tự xếp tên trên các báo có thể vẽ lên một lịch trình từng bước thăng tiến về địa vị chính trị của Giang Thanh trong cách mạng văn hóa.

Mới đầu, ngày 19 tháng 8 năm 1966 “Nhân dân nhật báo” đăng tin của (Tân Hoa xã) “Mao Chủ tịch cùng hàng triệu quần chúng chúc mừng đại cách mạng văn hóa” có thể thấy, vị trí của Giang Thanh sau khi Hội nghị Trung ương lần thứ 12 khóa 8 vừa kết thúc xếp thứ 24. Bản tin ấy đã xếp thứ tự như sau: “Mao Chủ tịch, Lâm Bưu, Chu Ân Lai, Đào Chú, Đặng Tiểu Bình, Khang Sinh, Lưu Thiếu Kỳ, Chu Đức, Lý Phú Xuân, Trần Vân, Đổng Tất Vũ, Trần Nghị, Hạ Long, Lý Tiên Niệm, Đàm Chấn Lâm, Từ Hướng Tiền, Diệp Kiếm Anh, Bạc Nhất Ba, Lý Tuyết Phong, Tạ Phú Trị, Lưu Ninh Nhất, Tiêu Hoa, Dương Thành Vũ, Giang Thanh...”.

Nói thực ra, trong số bao nhiêu vị nguyên soái, bao nhiêu nhà cách mạng cũ, Giang Thanh chen được vào vị trí 24 đã có thể coi là không dễ dàng rồi. Hơn một năm sau, ngày 2 tháng 10 năm 1967, trong bản tin “Mao Chủ tịch cùng 50 vạn quân dân thủ đô chung vui ngày Quốc khánh” đăng trên “Nhân dân nhật báo”, vị trí của Giang Thanh đã tăng lên vị trí thứ 17.

“Mao Chủ tịch, Lâm Phó Chủ tịch, Chu Ân Lai, Trần Bá Đạt, Khang Sinh, Chu Đức, Lý Phú Xuân, Trần Vân, Tống Khánh Linh, Đổng Tất Vũ, Trần Nghị, Lý Tiên Niệm, Từ Hướng Tiền, Nhiếp Vinh Trăn, Diệp Kiếm Anh, Tạ Phú Trị, Giang Thanh...”.

Đến ngày 2 tháng 5 năm 1968, trong bản tin “Mao Chủ tịch, Lâm Phó Chủ tịch cùng 50 vạn quân dân thủ đô chung vui ngày Quốc tế Lao động 1-5” đăng trên “Nhân dân nhật báo”, Giang Thanh nhanh chóng leo lên vị trí thứ 9:

“Mao Chủ tịch, Lâm Phó Chủ tịch, Chu Ân Lai, Trần Bá Đạt, Khang Sinh, Chu Đức, Lý Phú Xuân, Trần Vân, Giang Thanh...”

Sau Giang Thanh là: Trương Xuân Kiều, Diêu Văn Nguyên, Đổng Tất Vũ, Trần Nghị, Lưu Bá Thừa, Lý Tiên Niệm, Từ Hướng Tiền, Nhiếp Vinh Trăn, Diệp Kiếm Anh...”. Điều này chứng tỏ rõ ràng rằng, các quý vị mới của Tổ cách mạng văn hóa Trung ương đã vượt lên trên các vị tướng soái.

Ngày 2 tháng 10 năm 1968, trong bản tin “Mao Chủ tịch cùng đại biểu công nhân cả nước và quân dân thủ đô mừng Quốc khánh” đăng trên “Nhân dân nhật báo”, địa vị của Giang Thanh nổi bật, nháy mắt nhảy lên vị trí thứ 5.

Trên thông báo Hội nghị viết như thế này:

Ủy viên Bộ Chính trị Trung ương Đảng:

Mao Trạch Đông, Lâm Bưu

(Dưới đây sắp xếp thứ tự theo nét bút)

Diệp Quần, Diệp Kiếm Anh, Lưu Bá Thừa, Giang Thanh, Chu Đức, Hứa Thế Hữu, Trần Bá Đạt, Trần Tích Liên, Lý Tiên Niệm, Lý Tác Bằng, Ngô Pháp Hiến, Trương Xuân Kiều, Khâu Hội Tác, Chu Ân Lai, Diêu Văn Nguyên, Khang Sinh, Hoàng Vĩnh Thắng, Đổng Tất Vũ, Tạ Phú Trị.

Tuy theo “tính số nét bút để sắp xếp”, nhằm né tránh thứ tự đích thực của các ủy viên Bộ Chính trị, nhưng hai lần thông báo tin tức về “Đại hội khoá 9 của Đảng (vào ngày 14 và 29 tháng 4 năm 1969) đều ghi rõ vị trí thứ 6 của Giang Thanh.

“Hôm nay Chủ tịch đoàn có: “Chu Ân Lai, Trần Bá Đạt, Khang Sinh, Giang Thanh, Trương Xuân Kiều, Diêu Văn Nguyên...”

5 người trên Giang Thanh là ủy viên Thường vụ Bộ Chính trị, tức Mao Trạch Đông, Lâm Bưu, Chu Ân Lai, Trần Bá Đạt, Khang Sinh. Trên thực tế, Giang Thanh không phải là ủy viên Thường vụ bởi vì bà ta là vợ Mao Trạch Đông, nếu bà ta vào ủy viên Thường vụ, thì quá lộ liễu. Cuối cùng, Giang Thanh đã leo lên đỉnh cao quyền lực. Bà ta là một người đàn bà đầy tham vọng quyền lực, nay đã mãn nguyện.

Điều ý vị sâu xa nhất là, tròn 30 năm trước khi bà ta thành nhân vật thứ 6 của Trung ương Đảng Cộng sản Trung Quốc, năm 1939, bà ta đã chung sống với Mao Trạch Đông.

Giấu tài, ung dung đi lên, một diễn viên hay ghen tuông, hiếu thắng, đến 30 năm sau bước vào Bộ Chính trị Trung ương Đảng Cộng sản Trung Quốc, có thể nói Giang Thanh đã tính toán chi ly, dùng hết mưu kế.

Trong Hội nghị lần thứ 1 khoá 9, năm thành viên của Tổ cách mạng văn hóa Trung ương: Trần Bá Đạt, Khang Sinh, Giang Thanh, Trương Xuân Kiều, Diêu Văn Nguyên đều vào Bộ Chính trị. Sau đó, “cái gánh hát” có Tổ cách mạng văn hóa Trung ương này, cũng theo đó mà kết thúc. Tổ cách mạng văn hóa Trung ương là bậc thang để Giang Thanh và đồng bọn leo lên Bộ Chính trị. Đã trở thành ủy viên Bộ Chính trị thì cũng chẳng cần gì đến thang nữa. Sau này, các văn kiện truyền đạt xuống cấp dưới đều lấy danh nghĩa của Trung ương Đảng, không còn thấy cái Tổ cách mạng văn hóa Trung ương lăng nhăng lít nhít nữa, tuy cách mạng văn hóa vẫn đang tiến hành.

Vào Bộ Chính trị, trở thành “nhân vật thứ 6” Giang Thanh đắc chí hí hửng.

2. Quan hệ “mờ ám” với người kế nghiệp chắc chắn như định đóng cột

Một người khác đã có đủ lông đủ cánh là Lâm Bưu. Ông ta trở thành Phó Chủ tịch duy nhất của Đảng Cộng sản Trung Quốc: Khi Đại hội khóa 8 của Đảng, lập 4 Phó Chủ tịch là Lưu Thiếu Kỳ, Chu Ân Lai, Chu Đức, Trần Vân. Tháng 5 năm 1958, Hội nghị Trung ương lần thứ 2 khóa 8 của Đảng bầu thêm Lâm Bưu làm Phó Chủ tịch, ủy viên Thường vụ Bộ Chính trị.

Sau Hội nghị Trung ương lần thứ 11 khóa 8, chức vụ Phó Chủ tịch của Lưu Thiếu Kỳ, Chu Ân Lai, Chu Đức, Trần Vân không còn nhắc đến nữa. Ở Đại hội khóa 9, Giang Thanh đã từng đề nghị lập thêm mấy Phó chủ tịch, đồng thời khoe khoang là mình “có năng lực nắm được toàn bộ sự lãnh đạo đất nước, rất nhiều người không hiểu tôi”. Ý của Giang Thanh là bà ta có thể trở thành phó chủ tịch. Mao Trạch Đông chỉ thoáng đã biết dụng ý của bà ta, bèn nói: “Lập thêm mấy phó chủ tịch thì có thể, nhưng Giang Thanh không thể làm được”. Giang Thanh không làm được phó chủ tịch thì bà ta cũng phản đối người khác làm phó chủ tịch. Kết quả cuối cùng là chỉ có một phó chủ tịch, tức là Lâm Bưu. Lâm Bưu trở thành phó chủ tịch duy nhất, ở vào vị trí “dưới một người trên vạn người”, địa vị người kế nghiệp của ông ta đã “như đinh đóng cột”.

Điều mà Lâm Bưu rất đắc ý là dưới tay ông ta có 5 “hổ tướng”: Hoàng Vĩnh Thắng, Ngô Pháp Hiến, Diệp Quần, Lý Tác Bằng, Khâu Hội Tác, tất cả đều đã vào Bộ Chính trị. Kết quả “ê kíp Lâm gia” đã hình thành.

Quan hệ của Lâm Bưu và Giang Thanh, trở nên rất tế nhị và phức tạp, thiên biến vạn hóa.

Giang Thanh và Lâm Bưu đã lợi dụng lẫn nhau:

Mới đầu Giang Thanh muốn lộ mặt trên vũ đài chính trị Trung Quốc, đã từng nhờ “đồng chí Lâm Bưu ủy thác”, triệu tập cuộc tọa đàm về công tác văn nghệ của bộ đội và tạo ra được cuốn “Kỷ yếu”.

Tháng 1 năm 1967, bổ nhiệm Giang Thanh làm cố vấn Tổ cách mạng văn hóa Quân ủy Trung ương. Tháng 9 cùng năm, lại bổ nhiệm Giang Thanh làm cố vấn công tác văn hóa của Quân giải phóng Nhân dân Trung Quốc.

Tháng 3 năm 1968, Giang Thanh muốn được đề bạt nhưng Chu Ân Lai không duyệt, ngay lập tức Lâm Bưu nâng cho bà ta từ bậc 9 lên bậc 5 hành chính.

Ngày 24 tháng 3 năm 1968, trong một cuộc mít tinh tiếp kiến cán bộ bộ đội, Lâm Bưu đã “đánh giá cao” Giang Thanh: “Đồng chí Giang Thanh là một đồng chí rất xuất sắc trong số những đồng chí nữ của Đảng ta, cũng là một cán bộ rất xuất sắc trong số những cán bộ của Đảng ta, tư tưởng của đồng chí ấy rất cách mạng, đồng chí ấy có tình cảm cách mạng rất nhiệt thành, đồng thời, lại rất có tư tưởng, rất nhạy bén đối với sự vật, rất có khả năng xem xét vấn đề, có thể phát hiện vấn đề và sử dụng các biện pháp. Trước đây nhiều năm do sức khóc của đồng chí ấy không tốt, cho nên mọi người không hiểu đồng chí ấy, trong thời gian đại cách mạng văn hóa này đã có thể thấy được tác dụng vĩ đại của đồng chí ấy. Một mặt, đồng chí ấy trung thành chấp hành chỉ thị của Mao Chủ tịch, mặt khác đồng chí ấy có sáng tạo rất lớn, có thể nhìn thấy vấn đề, phát hiện vấn đề. Trong cách mạng văn hóa đã có rất nhiều công lao to lớn. Cố nhiên là do sự lãnh đạo sáng suốt của Mao Chủ tịch và sự cố gắng của đồng chí ấy trong Tổ cách mạng văn hóa Trung ương, sự cố gắng của các đồng chí Trung ương đảng, nhưng đồng chí ấy có tác dụng đặc biệt của riêng mình, đồng chí ấy luôn luôn đứng trên tuyến đầu của phong trào này”. Lúc Lâm Bưu nói chuyện, Diệp Quần đã lãnh đạo mọi người hô: “Học tập đồng chí Giang Thanh! Gửi lời chào đồng chí Giang Thanh! Thà chết bảo vệ đồng chí Giang Thanh!”.

Lâm Bưu coi trọng Giang Thanh như vậy thực ra là coi trọng cái địa vị và tác dụng của “đệ nhất phu nhân” của bà ta. Ông ta hiểu sâu sắc rằng, làm vui lòng Giang Thanh cũng tức là làm vui lòng Mao Trạch Đông. Đối với ông ta mà nói Mao Trạch Đông mới là người quan trọng nhất.

Trong giờ phút then chốt, Giang Thanh cũng ủng hộ Lâm Bưu, đặc biệt là sau Hội nghị Lư Sơn.

Cùng với chiêu bài công khai “Phê Trần chỉnh phong”. Những đám mây mù trên núi Lư Sơn coi như đã tan đi một phần.

Nhưng mây mù không hoàn toàn tan hết. Lâm Bưu vẫn bị mây che sương lấp. Mao Trạch Đông đã từng nói ở Lư Sơn rằng: “Lần này bảo vệ Lâm Phó Chủ tịch”. Tuy nói ông biết rõ Lâm Bưu là quan thầy của Trần Bá Đạt nhưng vẫn giữ “thể diện” cho Lâm Bưu. Chiến lược từ xưa đến nay của Mao Trạch Đông là “tiêu diệt từng bộ phận”, cho nên trước tiên phải “tiêu diệt” Trần Bá Đạt, giữ lại Lâm Bưu.

Mao Trạch Đông trong bài “Một chút ý kiến của tôi”, đã nêu việc phê phán Trần Bá Đạt là: “Tôi đã trao đổi ý kiến với đồng chí Lâm Bưu, chúng tôi nhất trí cho rằng: “Làm như vậy cũng là để lôi kéo Lâm Bưu”.

Cũng chính vì vậy, trong Công báo của Hội nghị Trung ương lần thứ 2 khóa 9 công bố ngày 6 tháng 9 năm 1970, hình như ở Lư Sơn gió đã yên mây đã lặng, đã tuyên bố: “Mao Chủ tịch và bạn chiến đấu thân thiết của Người, Lâm Phó chủ tịch đã nói chuyện trong Hội nghị”. Công báo còn đưa ra khẩu hiệu vang dội: “Dưới sự lãnh đạo của Trung ương Đảng đứng đầu là Mao Chủ tịch và Lâm Phó Chủ tịch làm phó” “Đoàn kết lại, tranh thủ thắng lợi to lớn hơn!”. Mao Trạch Đông chú ý đến “có lý, có lợi, có tiết tấu”. Ở Hội nghị Lư Sơn vẫn chưa cãi nhau với Lâm Bưu, vì lúc này còn quá sớm. Đại hội Đảng khóa 9 kết thúc mới hơn một năm, một câu ghi trong điều lệ Đảng Cộng sản Trung Quốc, Lâm Bưu là người nối nghiệp còn chưa ráo mực. Nhưng đánh đổ Trần Bá Đạt, chứng tỏ một cách rõ ràng là địa vị của Lâm Bưu đã hết sức nguy ngập. Cùng với sự sụp đổ của Trần Bá Đạt, Khang Sinh dịch lên phía trước một bậc, trở thành nhân vật thứ 4 của Đảng Cộng sản Trung Quốc. Giang Thanh cũng dịch lên trước trở thành nhân vật thứ 5, tức là: Mao Trạch Đông, Lâm Bưu, Chu Ân Lai, Khang Sinh, Giang Thanh...

Phong trào “Phê Trần chỉnh phong” từng bước đi sâu đã chạm đến 5 viên “đại tướng” bộ hạ của Lâm Bưu là Hoàng Vĩnh Thắng, Ngô Pháp Hiến, Diệp Quần, Lý Tác Bằng, Khâu Hội Tác.

Lâm Bưu ngầm mài dao. Từ ngày 18 đến ngày 24 tháng 3 năm 1971, con trai Lâm Bưu là Lâm Lập Quả đã lập ra kế hoạch chính biến ở Thượng Hải, cũng tức là “Kỷ yếu công trình 571”. Cái gọi là “571” cũng đồng âm với “khởi nghĩa vũ trang”.

Cục thế Trung Quốc là gươm súng đã sẵn sàng, một cuộc chính biến đang ở trạng thái sắp bùng nổ.

Trong giờ phút cực kỳ không bình thường này đã xẩy ra một sự việc cũng cực kỳ không bình thường. Đó là ngày 31 tháng 7 năm 1971, “Nhân dân nhật báo” đăng một tin: “Tờ “Nhân dân nhất báo” số kép 7-8 và tờ “Giải phóng quân họa báo” số kép ra ngày 1-8, đã xuất bản”, nội dung tin như sau:

Hai tờ họa báo đều in một mặt ảnh của Mao Chủ tịch. In ảnh bạn chiến đấu thân thiết của Mao Chủ tịch là Phó Chủ tịch Lâm Bưu học tập trước tác của Mao Chủ tịch, bức ảnh này đã thể hiện rõ trước mắt mọi người tình cảm vô sản nồng đậm sự trung thành vô hại của Phó Chủ tịch Lâm Bưu với Mao Chủ tịch, đã khích lệ và cổ vũ rất lớn đối với mọi người chúng ta.

Bức ảnh “Phó Chủ tịch Lâm Bưu học tập trước tác của Mao Chủ tịch” là bức ảnh chưa từng có, vì Lâm Bưu thông thường đều đội mũ bộ đội, nhưng ở bức ảnh này lại không đội mũ, lộ rõ cái đầu hói nhẵn bóng. Điều này chứng tỏ nhà nhiếp ảnh này tuyệt nhiên không phải là nhà nhiếp ảnh bình thường, đã bảo được Lâm Bưu bỏ chiếc mũ mà bao nhiêu năm nay không rời khỏi đầu ông ta.

Dưới tấm ảnh ghi “Cố gắng không biết mệt mỏi” tên nhà nhiếp ảnh rất lạ lẫm: “Tuấn Lĩnh”.

“Tuấn Lĩnh” là ai nhỉ? Là Giang Thanh đấy!

Bức ảnh này là tự tay Giang Thanh chụp cho Lâm Bưu khi bà ta đến nhà Lâm Bưu vào ngày 9 tháng 6 năm 1971. Bà ta yêu cầu Lâm Bưu nâng cuốn “Tuyển tập Mao Trạch Đông” cuốn sách bìa đỏ chữ vàng, biểu thị sự trung thành của ông ta đối với Mao Trạch Đông. Nhưng trên thực tế, Lâm Bưu đang ngấm ngầm mài dao chuẩn bị ám sát Mao Trạch Đông, còn lòng dạ đâu mà đọc “Tuyển tập Mao Trạch Đông” cơ chứ?!

Cuối cùng, hơn một tháng sau khi tấm ảnh “kiệt tác” được công bố thì vào lúc 1 giờ 50 phút sáng ngày 13 tháng 9 năm 1971, Lâm Bưu, Diệp Quần, Lâm Lập Quả đã ngồi trên chiếc máy bay mang số hiệu 256 vượt qua biên giới Trung Quốc bay vào không phận của nước Cộng hòa Nhân dân Mông Cổ. 2 giờ 30 phút sáng thì chiếc máy bay rơi xuống Ôn-đu-han, 8 người đàn ông và 1 người đàn bà trên máy bay đều bị tử nạn.

Đó chính là “Sự kiện 13 tháng 9”.

Đến trước khi Lâm Bưu chạy trốn, từ Bắc Đới Hà, Diệp Quần còn gọi điện cho Giang Thanh: “Đồng chí Lâm Bưu hỏi thăm đồng chí Giang Thanh, mong đồng chí Giang Thanh hãy giữ gìn!”.

Giang Thanh đáp lại trong điện thoại: “Xin Lâm Phó Chủ tịch yên tâm!”. Diệp Quần còn cho người đem biếu Giang Thanh mấy quả dưa hấu.

Vào chiều ngày 12 tháng 9, Giang Thanh đã đem theo 4 quả dưa do Lâm Bưu tặng đi chơi Di Hòa Viên. Khi Giang Thanh cùng những người tùy tùng của bà ta ăn dưa hấu, bà ta còn trịnh trọng nói: “Những quả dưa hấu này là do Lâm Phó Chủ tịch tặng tôi, tôi lại tặng lại các anh các chị. Đây là sự quan tâm của Lâm Phó Chủ tịch đối với chúng ta, mọi người chúng ta cùng cảm ơn Lâm Phó Chủ tịch!”.

Theo một bản thống kê ghi chép điện thoại tìm thấy tại nơi ở của Giang Thanh sau khi “bọn bốn tên” bị đập tan, chỉ trong 2 năm lẻ 9 tháng từ 1969 đến 1971, điện thoại qua lại giữa Giang Thanh với Lâm Bưu và Diệp Quần đã tới 470 lần, bình quân cách hơn 2 ngày gọi 1 lần.

3. Theo sát từng bước được ghi vào Điều lệ Đảng

Trong Hội nghị Trung ương lần thứ 11 khóa 8, theo đề nghị của Mao Trạch Đông, Lâm Bưu trở thành người nối nghiệp của Mao Trạch Đông. Sở dĩ Mao Trạch Đông nhằm vào Lâm Bưu, không phải vì ông ta là người ít tuổi nhất trong số ủy viên Thường vụ Bộ Chính trị Trung ương Đảng (Năm 1966, Lâm Bửu 60 tuổi, Đặng Tiểu Bình 62 tuổi) mà là vì ông ta ủng hộ và yêu mến Mao Trạch Đông trong một thời gian dài, “chính trị nổi bật”, còn Mao Trạch Đông phát động toàn diện đại cách mạng văn hóa lại cần sự ủng hộ của quân đội.

Từ tháng 9 năm 1959, Lâm Bưu thay Bành Đức Hoài chủ trì công tác hằng ngày của Quân ủy Trung ương, nửa thật lòng nửa giả dối đón ý hùa theo ca ngợi Mao Trạch Đông. Khi Mao Trạch Đông và tuyến thứ nhất của Trung ương có sự bất đồng nghiêm trọng, ông ta kiên quyết đứng về phía Mao Trạch Đông. Ngày 1 tháng 8 năm 1959, trong Hội nghị Thường vụ Bộ Chính trị thảo luận vấn đề Bành Đức Hoài, đầu năm 1962 trong Hội nghị 7000 người có rất nhiều người hoài nghi “ba ngọn cờ hồng”, Lâm Bưu đã ủng hộ chủ trương của Mao Trạch Đông, lựa ý hùa theo Mao Trạch Đông. Trong xây dựng quân đội, ông ta xét đoán ý của Mao Trạch Đông, thực hiện đường lối “chính trị nổi bật”. Ông ta không những được Mao Trạch Đông coi là đúng đắn và trọng dụng mà còn có uy tín rất cao trong đông đảo cán bộ chỉ huy quân đội.

Trong đại cách mạng văn hóa, Lâm Bưu càng ôm chặt lấy cái tôn chỉ “theo sát” Mao Trạch Đông. Nguyên tắc để ông ta xử lý khi đọc văn kiện của Trung ương là “Chủ tịch khuyên tròn thì tôi khuyên tròn”, cũng có nghĩa là “Mao Chủ tịch đồng ý thì tôi đồng ý” (bản thân Lâm Bưu không tự khuyên tròn mà là do thư ký làm thay). Trong bài nói chuyện, ông ta ra sức suy nghĩ tìm ra các loại ngôn từ “sinh động” để ca ngợi tâng bốc Mao Trạch Đông, không chỉ là giương cao”, “theo sát”, “nổi bật” mà là rất nhiều câu “dăn dạy”, đề từ của ông ta có:

- Cách mạng nhân dân dưới sự dẫn dắt của tư tưởng Mao Trạch Đông là đầu tàu đẩy lịch sử tiến lên!

- Mao Chủ tịch lãnh tụ vĩ đại, thống soái vĩ đại, người thây vĩ đại, người cầm lái vĩ đại muôn năm! muôn muôn năm!

- Giương cao ngọn cờ đỏ vĩ đại của tư tưởng Mao Trạch Đông lập công mới trong cuộc đại cách mạng văn hóa vô sản!

- Đi trên biển lớn dựa vào người cầm lái, làm cách mạng dựa vào tư tưởng Mao Trạch Đông!

Đại hội khóa 9, thông qua Điều lệ Đảng có rất nhiều nội dụng mới, trong đó, điều khiến người ta chú ý nhất là đã ghi Lâm Bưu là người nối nghiệp của Mao Trạch Đông vào cương lĩnh chung của Điều lệ Đảng: “Đồng chí Lâm Bưu luôn luôn giương cao ngọn cờ đỏ vĩ đại của tư tưởng Mao Trạch Đông, chấp hành và bảo vệ trung thành nhất, kiên quyết nhất đường lối cách mạng vô sản của đồng chí Mao Trạch Đông. Đồng chí Lâm Bưu là bạn chiến đấu thân thiết nhất, là người nối nghiệp của đồng chí Mao Trạch Đông”. Nhìn chung về lịch sử các Đảng Cộng sản thế giới thì chưa có đảng nào lại ghi tên người nối nghiệp vào Điều lệ Đảng của mình, thật là hoang đường tột độ. Báo cáo chính trị và Điều lệ Đảng đã thông qua, việc còn lại là bầu ủy viên Trung ương, đó là cao trào của Đại hội 9, Lâm Bưu và đồng bọn Hoàng Vĩnh Thắng, Ngô Pháp Hiến, Diệp Quần, Lý Tác Bằng, Khâu Hội Tác; Giang Thanh và đồng bọn Trần Bá Đạt, Khang Sinh, Trương Xuân Kiều, Diêu Văn Nguyên, Tạ Phú Trị bắt đầu cuộc giao tranh căng thẳng. Đại cách mạng văn hóa đã gần ba năm, bây giờ đã đến lúc phân phối lại quyền lực, hai bên đều cố hết sức. Mới đầu các vị “tú tài” của Tổ cách mạng văn hóa Trung ương khi chỉnh lý các ý kiến về việc sửa chữa Điều lệ Đảng, đã viết: “Rất nhiều đồng chí kiến nghị, Đại hội khóa 9 phải ra sức tuyên truyền Lâm Phó Chủ tịch là bạn chiến đấu thân thiết của Mao Chủ tịch, là người nối nghiệp của Mao Chủ tịch, đồng thời ghi vào Báo cáo và Nghị quyết của Đại hội 9, đề cao hơn nữa tiếng tăm cao cả của Lâm Phó Chủ tịch”.

“Rất nhiều đồng chí” ở đây, vốn dĩ chỉ là một số “chiến sĩ phái tạo phản”. Họ cũng chỉ kiến nghị viết vào Báo cáo và Nghị quyết của Đại hội 9 rằng Lâm Bưu là người nối nghiệp của Mao Trạch Đông.

Ngày 27 tháng 10 năm 1968, khi Hội nghị Trung ương lần thứ 12 khóa 8 thảo luận về Điều lệ Đảng, Giang Thanh kiên trì đòi ghi điều Lâm Bưu với tư cách là người kế nghiệp của Mao Trạch Đông vào Điều lệ Đảng. Giang Thanh nói, Lâm bưu “rất có phong độ của nhà cách mạng vô sản, đồng chí ấy khiêm tốn, thì phải ghi vào điều lệ Đảng”.

Tháng 4 năm 1969, trước ngày họp Đại hội 9 của Đảng Cộng sản Trung Quốc, trong Hội nghị Trung ương thảo luận Điều lệ Đảng, Giang Thanh lại nói: “Tên của Phó Chủ tịch Lâm Bưu vẫn phải ghi vào, ghi vào rồi, có thể làm cho người khác không sinh lòng thèm muốn”.

Trương Xuân Kiều phụ họa: tên của Lâm Bưu “được viết vào Điều lệ Đảng, như vậy là sẽ yên tâm”.

Khang Sinh cũng giữ ý kiến này, hòa một giọng với Giang Thanh. Trong Hội nghị Trung ương 12 khóa 8, Khang Sinh đã nói: “Hội nghị Trung ương lần thứ 11 khóa 8 đã xác định đồng chí Lâm Bưu là người kế nghiệp của Mao Chủ tịch, đây là kế lớn trăm năm, là việc lớn quan hệ đến vận mệnh từ nay về sau của Đảng và Nhà nước ta, quan hệ đến cách mạng nước ta và cách mạng thế giới. Đồng chí Lâm Bưu rất khiêm tốn, đồng chí đã yêu cầu lược bỏ đoạn nói tới đồng chí ấy trong Dự thảo Điều lệ Đảng. Ý kiến của chúng tôi là đoạn này cần phải giữ lại. Đồng chí Lâm Bưu là người kế nghiệp của Mao Chủ tịch, điều này đã được Hội nghị công nhận, đó là điều xứng đáng.

Thế là trong hàng loạt tiếng tán thành của các “tú tài” của Tổ cách mạng văn hóa Trung ương, Lâm Bưu với tư cách là người nối nghiệp của Mao Trạch Đông được ghi vào Điều lệ Đảng Cộng sản Trung Quốc.

4. Giang Thanh trở giáo đánh lại

Sau Đại hội 9, giữa Lâm Bưu người đã cảm thấy đủ lông đủ cánh với Giang Thanh thỉnh thoảng cũng xảy ra mâu thuẫn, nhưng lại đầu mày cuối mắt, anh lợi dụng tôi, tôi lợi dụng anh...

Vào năm 1970 và đầu năm 1971, quan hệ giữa Lâm Bưu và Giang Thanh giảm hẳn nhiệt độ, nhưng ở rất nhiều mặt họ vẫn giúp đỡ nhau, hơn nữa vẫn luôn luôn hợp tác chặt chẽ, nhằm chống lại “phái đi theo con đường tư bản chủ nghĩa” khơi lại đống tro tàn trong cách mạng văn hóa tiến hành uy hiếp “trả thù” đối với đám quần chúng ô hợp.

Từ sau khi Lâm Bưu tan xác ở nước ngoài, bà ta liền “trở giáo đánh lại”: “Lâm Bưu không những muốn làm hoàng đế, mà còn tìm mọi thủ đoạn để bức hại bà ta! Ông ta đã bỏ thuốc độc vào thức ăn của bà ta, trong tất cả những người có âm mưu chống lại Mao Chủ tịch, trên thực tế Lâm Bưu là kẻ gian hiểm nhất, dã man nhất”.

Mặc dù sau “Sự kiện 13 tháng 9”, Giang Thanh vội vã lựa gió chống thuyền đánh lại Lâm Bưu, mọi người cũng có nhiều ý kiến phê bình úp mở đối với Giang Thanh, giúp rất nhiều cho Giang Thanh, đó là bức thư Mao Trạch Đông viết cho bà ta vào ngày 8 tháng 7 năm 1966.

Đây là một bức thư không bình thường. Tính chất quan trọng của nó không kém “Thông báo ngày 16 tháng 5”. Nó là một trước tác có nội hàm khá rộng lớn mà lại sâu sắc, là một tác phẩm quan trọng về cách mạng văn hóa. Nhưng nó lại không giống như những tác phẩm khác của ông dễ dàng làm cho người ta lý giải, đọc hiểu. Đại thể là vì nội dung có rất nhiều suy nghĩ còn chưa thể công khai với mọi người, thậm chí vẫn chưa thể nói rõ cho các ủy viên trong Bộ Chính trị, còn ông lại cho rằng kết quả của sự trầm tư trong suy nghĩ ở Động Trích Thủy cần phải ghi lại, bảo tồn lại. Suy nghĩ nhiều lần, thấy hình thức thích hợp nhất chính là hình thức viết thư cho vợ để bảy tỏ. Đây là một bức thư có tính chất “Di chúc chính trị”.

Xét văn kiện này vô cùng quan trọng, lại rất ít thấy trên sách báo, nên xin chép lại toàn văn như sau:

Giang Thanh em:

Đã nhận được thư đề ngày 29 tháng 6, em cứ theo ý kiến của hai đồng chí Ngụy, Trần (chỉ Ngụy Văn Bá, Trần Phi Hiển - Người dẫn chú) ở lại đấy (chỉ Thượng Hải – Người dẫn chú) ít lâu sẽ tốt. Tháng này anh có hai cuộc tiếp khách nước ngoài (chỉ Thái tử Vương quốc Nê-pan và các đại biểu quan sát viên dự Hội nghị khẩn cấp Nhà văn Á Phi – Người dẫn chú), sau khi tiếp kiến, đi hay ở sẽ tin cho em biết sau. Từ ngày 15 tháng 6, sau khi rời Vũ Lâm (chỉ Hàng Châu – Người dẫn chú), sẽ ở trong một sơn động tại Tây Phương (chỉ Động Trích Thủy, Thiều Sơn ở phía Tây Hàng Châu nên gọi là “Tây Phương” – Người dẫn chú), thư từ về sẽ không được thuận tiện cho lắm. Ngày 28 đến Bạch Vân Hạc (chỉ Vũ Hán - Người dẫn chú), đã 10 ngày rồi. Ngày nào cũng xem tài liệu, đều rất thú vị. Thiên hạ đại loạn sẽ tới Thiên hạ đại trị. Qua bảy tám năm lại có một lần. Bọn đầu trâu mặt ngựa sẽ nhảy cả ra. Vì bản tính giai cấp của họ quyết định, không nhảy ra không được. Những lời phát biểu của bạn anh (Bài phát biểu dài trong Hội nghị Bộ Chính trị mở rộng ngày 18 tháng 5 của Lâm Bưu, ra sức niệm “Chính biến kinh”, nêu các loại chính biến cổ kim trong ngoài, lại ca ngợi “thiên tài” cá nhân của Mao Trạch Đông, nói rằng lời của Mao Trạch Đông “câu nào cũng là chân lý, một câu vượt quá một vạn câu của chúng ta” v.v… và v.v... – Người dẫn chú). Trung ương giục phải công bố, anh dự định đồng ý công bố, anh ta chuyên nói về vấn đề chính biến. Vấn đề này, cách trình bày của anh ta trước đây chưa từng có. Một số cách đặt vấn đề của anh ta, anh luôn cảm thấy không yên lòng. Xưa nay anh không tin, mấy cuốn sách nhỏ của anh (chỉ “Tuyển tập Mao Trạch Đông” - Người dẫn chú) lại có sự thần thông quảng đại đến thế. Bây giờ được anh ta thổi lên, toàn Đảng toàn quốc đều đã thổi lên rồi, thật đúng là bà già bán dưa, vừa bán vừa khen (mèo khen mèo dài đuôi). Anh đã bị họ bức lên Lương Sơn, xem ra không đồng ý với họ không xong. Trên những vấn đề trọng đại, phải làm trái với lòng mình để đồng ý với người khác, đây là lần đầu tiên trong đời anh. Thế gọi là không thay đổi theo ý muốn chủ quan của con người. Nguyễn Tịch người thời Tấn chống Lưu Bang, ông ta đi từ Lạc Dương đến Thành Cao, than rằng: Trên đời không có anh hùng đã khiến đứa trẻ nhỏ thành danh. Lỗ Tấn cũng đã từng nói những lời như thế đối với tạp văn của mình, lòng anh và Lỗ Tấn tương thông với nhau. Anh thích sự thẳng thắn của ông ta. Ông ta nói, mổ xẻ mình thường phải nghiêm hơn mổ xẻ người khác. Sau khi vấp ngã mấy lần, anh vẫn thường như thế. Nhưng các đồng chí thường không tin. Anh tự tin nhưng lại hơi không tự tin. Lúc còn nhỏ anh đã từng nói: Người tự tin sống hai trăm năm, chịu được nước xối ba ngàn năm. Đủ thấy thần khí rất dồi dào. Nhưng lại không tự tin lắm, luôn cảm thấy trong rừng không có hổ, khỉ sẽ xưng đại vương và anh đã biến thành đại vương như thế. Nhưng cũng không phải là chiết trung chủ nghĩa, ở con người anh có một chút của con hổ, là chủ yếu, nhưng cũng có tính khỉ của con khỉ, nhưng là thứ yếu.

Anh đã từng lấy Lý Cố người thời Hậu Hán, viết mấy câu trong thư gửi Hoàng Quỳnh, người kiêu căng để gặp trắc trở, người trong sáng dễ bị bôi bẩn. Với những tác phẩm cao xa, nhiều người khen sẽ bớt sự nhạt nhẽo, dưới sự nổi tiếng thực rất khó phù hợp. Hai câu sau, chính là chỉ anh. Anh đã từng đọc mấy câu này trong Hội nghị Thường vị Bộ Chính trị. Con người ta quý là ở sự sáng suốt tự biết mình. Trong Hội nghị Hàng Châu tháng 4 năm nay, anh đã bày tỏ ý kiến không đồng tình của mình về cách đặt vấn đề như thế của bạn bè. Nhưng nào có ích gì! Trong Hội nghị tháng 5 Bắc Kinh, anh ta vẫn cứ nói như thế (Hội nghị tháng 5 là chỉ Hội nghị Bộ Chính trị mở rộng - Người dẫn chú). Trên báo chí càng nói rất dữ, cứ như là thần kỳ lắm. Như vậy thì anh chỉ có cách là lên Lương Sơn thôi. Anh đoán bản ý của họ là để trừ ma nên phải nhờ Chung Quỳ. Vậy là ở những năm 60 của thế kỷ 20 anh đã làm Chung Quỳ của Đảng Cộng sản. Sự vật rồi sẽ đi tới mặt đối lập, thổi lên càng cao, thì ngã sẽ càng đau, anh đang chuẩn bị để ngã một cú tan nát thịt xương. Điều ấy cũng chẳng có gì quan trọng, vật chất không mất đi, chẳng qua chỉ thành cát bụi mà thôi. Hơn một trăm Đảng trên toàn thế giới (chỉ các Đảng Cộng sản - Người dẫn chú), đại đa số Đảng không tin chủ nghĩa Mác - Lê-nin. Mác và Lê-nin cũng bị người ta đánh cho tan nát rồi, huống hồ chúng ta? Anh khuyên em nên chú ý đến vấn đề này, không nên để thắng lợi làm say mê lú lẫn, phải thường xuyên nghĩ đến nhược điểm, khuyết điểm và sai lầm của mình. Vấn đề này anh đã nói với em không biết bao nhiêu lần rồi, em còn nhớ chứ, tháng 4 ở Thượng Hải cũng vẫn nói. Những điều vừa nói ở trên, có phần khá bí mật, có một số phần tử chống Đảng, chẳng phải đã nói như thế hay sao? Nhưng họ muốn đánh đổ tất cả đảng ta và cả bản thân anh, anh chỉ nói về tác dụng mà anh đã tạo nên, cảm thấy có một số vấn đề nêu không được thỏa đáng, đó là điều khác biệt giữa anh và bọn phản động. Việc này bây giờ không thể công khai, tất cả phái tả và đông đảo quần chúng đều nói như vậy, nếu công khai sẽ dội gáo nước lạnh vào họ, giúp cho phái hữu, mà nhiệm vụ hiện nay là phải đánh đổ phái hữu trên cơ bản (không thể là toàn bộ) trong toàn đảng và toàn quốc, vả lại sau bảy tám năm nữa, lại phải có một phong trào để càn quét bọn đầu trâu mặt ngựa, rồi còn phải có nhiều lần càn quét nữa, cho nên tất cả những điều anh nói ở đây đều phải giữ kín, bây giờ không thể công khai, bao giờ công khai thì chưa biết được vì phái tả và đông đảo quần chúng không hoan nghênh anh nói như thế. Có lẽ vào một dịp nào đó sau khi anh chết, khi phái hữu nắm quyền, để họ đưa ra công khai. Họ sẽ lợi dụng những điều anh nói để mưu đồ giương cao ngọn cờ đen mãi mãi, nhưng làm như vậy thì họ sẽ không gặp may. Ở Trung Quốc, từ sau khi hoàng đế bị đánh đổ vào năm 1911 bọn cầm quyền phản động thường không thể tồn tại lâu dài. Lâu nhất bất quá chỉ hai mươi năm (Tưởng Giới Thạch), hễ nhân dân làm phản, nó sẽ đổ. Tưởng Giới Thạch lợi dụng sự tín nhiệm của Tôn Trung Sơn đối với hắn, đã mở ra một trường Hoàng Phố, thu nhận một loạt bọn phản động, từ đó mà lập nghiệp. Hắn chống cộng thì gần như toàn bộ giai cấp địa chủ tư sản ủng hộ hắn, lúc ấy đảng Cộng sản chưa có kinh nghiệm, nên hắn đã tạm thời vui mừng vì được thế. Nhưng trong hai mươi năm, nó chưa bao giờ thống nhất, cuộc chiến tranh giữa hai đảng Quốc, Cộng, cuộc chiến tranh giữa Quốc dân đảng và các phái quân phiệt, cuộc chiến tranh chống Nhật, cuốí cùng là cuộc nội chiến lớn trong vòng bốn năm, hắn đã phải cuốn gói cút ra mấy hòn đảo. Nếu Trung Quốc xảy ra cuộc chính biến phái hữu chống cộng, thì anh khẳng định là chúng cũng sẽ không được yên, rất có thể sẽ đoản mệnh, vì tất cả những người cách mạng đại diện cho lợi ích của hơn chín mươi phần trăm nhân dân sẽ không dung tha. Lúc ấy phái hữu có thể lợi dụng lời của anh mà đắc thế nhất thời, phái tả nhất định sẽ lợi dụng những lời nói khác của anh để tổ chức lại, đánh đổ phái hữu. Cuộc đại cách mạng văn hóa này chính là một cuộc diễn tập nghiêm chỉnh. Có một số nơi (ví dụ thành phố Bắc Kinh) đã thâm căn cố đế, sẽ sớm diệt vong. Một số cơ quan ví dụ Bắc Đại (Đại học Bắc Kinh - N.D), Thanh Hoa(Đại học Thanh Hoa - N.D) gốc rễ dọc ngang cành la xum xuê mà đã sụp đổ trong khoảnh khắc. Phàm những nơi phái hữu càng hung hăng thì thất bại của chúng càng thảm hại, phái tả càng mạnh mẽ. Đây là một cuộc diễn tập có tính chất toàn quốc, đều sẽ thu được những bài học riêng của mình. Kết luận: Tiền đồ là rất tươi sáng, nhưng đường đi sẽ quanh co khúc khuỷu, vẫn là hai câu cũ rích ấy.

Lâu không viết thư, nên hễ viết là rất dài, lần sau sẽ nói tiếp nhé!

Mao Trạch Đông

Ngày 8 tháng 7

5. Khang Sinh làm cho Giang Thanh trở thành nhân vật thứ ba

“Tam giác sắt” chính trị ở Bắc Kinh không còn tồn tại nữa, Mao Gia Loan của Lâm Bưu biến mất, chỉ còn lại Trung Nam Hải của Mao Trạch Đông, Chu Ân Lai và Điếu Ngư Đài của Khang Sinh, Giang Thanh, Trương Xuân Kiều, Diêu Văn Nguyên.

Đột nhiên, không thấy Khang Sinh ở Điếu Ngư Đài. Tuy vậy, nhà số 8 ở đấy vẫn giữ nguyên phòng ở của Khang Sinh, nhưng, ông ta đã dọn về nhà, nhà ông ta ở ngõ Tiểu Thạch Kiều, phía Tây đại lộ Cựu Cổ Lâu, Bắc Kinh.

Vì sao Khang Sinh rời khỏi Điếu Ngư Đài?

Con người này vốn vẫn được gọi là gian giảo xảo quyệt. Từ sự sụp đổ của Lâm Bưu, Trần Bá Đạt, ông ta đã nhìn thấy bóng dáng của mình. Ông ta đã là nhân vật thứ ba chỉ sau Mao Trạch Đông và Chu Ân Lai, nhưng lại tự biết “ở nơi cao không chịu nổi rét”, chưa biết chừng sẽ trở thành Lâm Bưu, Trần Bá Đạt, trong cuộc đấu tranh trong nội bộ Đảng lần sau. Huống hồ, Giang Thanh đang từng bước đi lên, sớm muộn gì cũng sẽ căm ghét ông ta làm vướng chân vướng tay. Khang Sinh, người đã từng trải qua bao cuộc đấu tranh trong Đảng, hiểu một cách sâu sắc sự huyền bí ở trong đó. Ông ta cáo bệnh ở nhà, quả là ông ta cũng có một số bệnh thật.

Khang Sinh co lại, còn Giang Thanh thì tiến lên cùng với việc in ấn và truyền đạt bức thư mà Mao Trạch Đông gửi cho bà ta cảm thấy càng “tốt đẹp” thêm, huống hồ cá tính của bà ta vốn xưa nay là hiếu thắng thích hơn người. Do Khang Sinh cáo bệnh, trên thực tế bà ta đã bước lên vị trí của nhân vật thứ ba chỉ dưới Mao Trạch Đông và Chu Ân Lai!

Tin đồn ầm ĩ ở Bắc Kinh: “Giang Thanh sẽ làm Phó Chủ tịch!”.

Giang Thanh đã tự tay “bồi dưỡng” Trương Xuân Kiều và Diêu Văn Nguyên, lúc này đã trở thành lực lượng “chính” quan trọng nhất về chính trị của bà ta. Trong Trung ương Đảng, Trương Xuân Kiều và Diêu Văn Nguyên là “quý nhân mới của cách mạng văn hóa”. Họ nhờ cách mạng văn hóa mà phất lên, một bước tới trời, đã leo lên đỉnh cao quyền lực.

Trương Xuân Kiều tự cảm thấy cũng rất “tốt đẹp”. Ở Lư Sơn, trong Hội nghị Trung ương lần thứ 2 khóa 9, Trương Xuân Kiều trở thành mục tiêu tập trung công kích của Lâm Bưu và Trần Bá Đạt. Bây giờ bọn Lâm Bưu và Trần Bá Đạt đã trở thành tập đoàn phản cách mạng, Trương Xuân Kiều bị họ công kích trở thành cái vốn chính trị khó có thể được nhiều hơn. Trương Xuân Kiều thường đánh giá tiền đồ chính trị của mình rằng: Hoặc là trở thành Phó Chủ tịch Đảng, hoặc là thành Phó Thủ tướng Quốc vụ viện.

Từ sau khi Trần Bá Đạt sụp đổ, Diêu Văn Nguyên đã thế chân, trở thành người “Tổng quản dư luận” của Trung Quốc. Vị “tú tài” bỗng chốc nổi danh bởi bài bình “Hải Thụy bãi quan”, đối với Giang Thanh thì bảo sao nghe vậy. Ông ta hiểu rõ sức mạnh của “đệ nhất phu nhân”. Năm xưa ông ta còn cưỡi chiếc xe đạp đến câu lạc bộ Cẩm Giang, được gặp vị “đệ nhất phu nhân” này nên mới được lên trời xanh như bây giờ.

Ba vị “quý nhân mới của cách mạng văn hóa” đang rung đùi vuốt râu. Nhất là Mao Trạch Đông và Chu Ân Lai đã ngày một già yếu đi một cách rõ rệt, họ càng thêm vui mừng phấn khởi vì “ưu thế tuổi tác” của mình. Không nói cũng rõ, quyền hành trong tương lai của Trung Quốc nhất định sẽ rơi vào tay họ...

Từ trước Đại hội Đảng khóa 9, Giang Thanh đã tuyên bố mình có năng lực nắm quyền lãnh đạo toàn bộ đất nước, “chỉ vì nhiều người chưa hiểu tôi”, lúc này Giang Thanh càng muốn “nắm quyền lãnh đạo toàn bộ đất nước”.

Trước đây Giang Thanh chẳng thèm để ý đến lịch sử Trung Quốc, bây giờ bỗng nhiên trở thành một học sinh say sưa học tập Võ Tắc Thiên và tất cả lịch sử cuộc đời của những người đàn bà gần cận với ngôi báu vương quyền khác. Giang Thanh luôn nói với các quan chức trợ lý của mình rằng: “Đàn bà có thể làm hoàng đế, cho dù ở thời đại Cộng sản chủ nghĩa cũng có thể có một người thống trị là đàn bà”. Mới đầu với khẩu khí tán thưởng, bà ta nhắc đến một vị hoàng thái hậu trong lịch sử: Lã Trĩ. Bà ta rất hứng thú với quan niệm và mánh khoé của Từ Hy Thái hậu, nói trắng ra là Giang Thanh muốn làm “Nữ hoàng”.

3

Thảm thương không nỡ nhìn “bốn đại kim cương” gia hình tàn khốc

Giở đủ mọi trò tinh quái “bọn bốn tên” muốn được Mao yêu

1. Công lao của Diệp Quần

Lâm Bưu vừa lên nắm chính quyền, liền tổ chức ngay ê kíp họ Lâm của mình. Năm hổ tướng dưới tay của ông ta được sắp xếp thành ê kíp họ Lâm. Năm người ấy, văn có Trần Bá Đạt, võ có “bốn đại kim cương”.

Nói đến “bốn đại kim cương” thì phải bắt đầu từ một người đàn bà đó là Diệp Quần.

Diệp Quần lá một người tliích hoạt động, thích ồn ào, thích hư vinh, không chịu nổi sự tĩnh mịch, hoàn toàn khác với Lâm Bưu. Lâm Bưu đối với bà ta tuy không vừa lòng cho lắm, ghét bà ta nói năng lộn xộn, lảm nhảm dài dòng, tức giận đối với việc bà ta thường lấy danh nghĩa của ông ta làm một số việc ở bên ngoài mà ông ta không biết, thậm chí có một lần bà ta bị ông ta đánh vì đã vượt quyền hành sự, nhưng vì sức khỏe của Lâm Bưu không tốt, rất nhiều việc cần Diệp Quần đứng ra làm, Lâm Bưu rất cần nghe được những tin tức từ Điếu Ngư Đài v.v... từ chỗ bà ta (những tin tức này không thể đọc trên báo chí và văn kiện) có lúc bà ta quanh quẩn với Giang Thanh, Trần Bá Đạt, Ngô Pháp Hiến... đối với Lâm Bưu cũng có rất nhiều điều bổ ích, cho nên Lâm Bưu không thể xa rời Diệp Quần.

Còn bốn tướng võ, là cái nền chủ yếu của vương triều họ Lâm: “Một người thịnh vượng thì tất cả đều thịnh vượng, một người thiệt hại thì tất cả đều thiệt hại”, họ là chân tay đắc lực của Lâm Bưu.

Trải qua Đại hội 9, Đại hội 10, “bốn đại kim cương” đã nắm được một phần thực quyền tương đối lớn trong Đảng, chính quyền, quân đội, chức vụ như sau:

Hoàng Vĩnh Thắng, ủy viên Bộ Chính trị Trung ương Đảng, Tổng Tham mưu trưởng Quân giải phóng Nhân dân Trung Quốc, Tổ trưởng Văn phòng Quân ủy.

Ngô Pháp Hiến, ủy viên Bộ Chính trị Trung ương Đảng, Phó Tổng Tham mưu trưởng kiêm Tư lệnh Không quân Quân giải phóng Nhân dân Trung Quốc, thành viên Tổ văn phòng Quân ủy.

Lý Tác Bằng, ủy viên Bộ Chính trị Trung ương Đảng, Phó Tổng Tham mưu trưởng kiêm Chính ủy thứ nhất Hải quân Quân giải phóng Nhân dân Trung Quốc, thành viên Tổ văn phòng Quân ủy.

Khâu Hội Tác, ủy viên Bộ Chính trị Trung ương Đảng, Phó Tổng Tham mưu trưởng, Chủ nhiệm Tổng cục Hậu cần Quân giải phóng Nhân dân Trung Quốc.

Nhưng, ai ngờ được rằng người dẫn dắt cho “bốn đại kim cương” bước lên thuyền giặc của Lâm Bưu chẳng phải ai khác đó chính là Diệp Quần.

Ai biết được rằng, người chỉ huy tuyến trước chỉ huy “bốn đại kim cương” xung phong hãm trận cho vương triều họ Lâm cũng là Diệp Quần.

Ai tin được rằng nhà mưu lược khống chế “bốn đại kim cương” ngoan ngoãn tuân theo, bảo sao nghe vậy vẫn là Diệp Quần.

Diệp Quần và “bốn đại kim cương” kẻ buông câu, người lên thuyền, từ đó kết thành lịch sử bí mật của những kẻ sống chết có nhau, khiến cho những người không hiểu rõ chân tướng kinh hãi, khiến cho những tín đồ lương thiện trố mắt sững sờ không nói gì được, thậm chí làm cho đá cũng phải than thở.

Đây là một màn kịch cực kỳ tuyệt vời trong vở kịch sống về âm mưu hiện đại, là sự bộc lộ không sót một tí gì về một linh hồn xấu xa nhơ bẩn. Trước hết bắt đầu từ việc lên thuyền giặc của Ngô Pháp Hiến.

Sau khi cách mạng văn hóa bắt đầu, cuộc đấu tranh trong nội bộ Không quân gay gắt, một cuộc tố cáo phê phán Ngô Pháp Hiến nổi lên, kéo dài đến một tháng rưỡi, Tư lệnh Không quân Ngô Pháp Hiến cảm thấy địa vị của mình không chắc chắn, không biết làm thế nào cho phải, cuống cuồng như kiến bò miệng chảo nóng. Đặc biệt là Bộ trưởng Quốc phòng Lâm Bưu người chủ trì công tác hàng ngày của Quân ủy Trung ương trước sau vẫn giữ thái độ im lặng càng làm cho Ngô Pháp Hiến đứng ngồi không yên, đêm khó chợp mắt. Ngô Pháp Hiến được bổ nhiệm Tư lệnh Không quân là do Lâm Bưu đề nghị. Ngày 9 tháng 5 năm 1965, hai ngày sau khi nguyên Tư lệnh Không quân Lưu Á Lâu qua đời, Lâm Bưu gọi Ngô Pháp Hiến đến bảo: “Không quân là một miếng thịt mỡ, rất nhiều người muốn nhúng tay vào, tôi đề nghị anh đổi sang làm Tư lệnh Không quân. Anh không nên nói ra, vì vẫn chưa báo cáo Mao Chủ tịch phê chuẩn”. Ngô Pháp Hiến xúc động quá đáp: “Tôi nhất định sẽ không phụ sự kỳ vọng của Lâm Phó Chủ tịch đối với tôi”. Nhưng lúc ấy, Lâm Bưu và Diệp Quần đối với việc Ngô Pháp Hiến có tận trung hết mức hay không thì còn phải xem xét.

Có một việc, đã làm cho Diệp Quần nhận ra Ngô Pháp Hiến là đối tượng có thể buông câu được. Sau khi Lưu Á Lâu qua đời khi thanh lý những di vật của ông, đã phát hiện một bức thư của Lâm Bưu gửi cho Lưu Á Lâu khi ông ta ở Hàng Châu năm 1953, có nội dung: “Đồng chí Á Lâu, những lời mà tôi bảo đồng chí chuyển tới đồng chí Cao Cương. Xin đừng nói lại với Cao Cương nữa...”. Đầu óc Ngô Pháp Hiến không được linh hoạt cho lắm, trong chốc lát còn chưa hiểu ý gì, liền gọi điện cho Diệp Quần: “Lưu Á Lâu đã giữ lại một bức thư như thế...”. Diệp Quần nghe thấy vậy, liền bảo Ngô Pháp Hiến đưa bức thư cho bà ta ngay hơn nữa còn dặn không được để lộ cho bất cứ ai. Ngô Pháp Hiến lập tức làm theo, đem thư dán kín gửi cho Diệp Quần. Sau khi Diệp Quần nhận được thư gọi điện cho Ngô Pháp Hiến: “Lâm Bưu rất cảm ơn đồng chí đã phát hiện bức thư này, Lâm Bưu nói đồng chí rất trung hậu”. Ở đây cần phải có một chút chú giải, vào năm 1953, vốn dĩ Lâm Bưu đã từng tham gia vào hoạt động của Cao Cương mật mưu cướp đoạt quyền lực cao nhất của Trung ương, bức thư này là một chứng cứ thép, nhưng sau này Lâm Bưu biết âm mưu của Cao Cương đã bị bại lộ nên lập tức ỉm đi.

Hành vi “trung hậu” này của Ngô Pháp Hiến đã được đền đáp. Mùa xuân năm 1966, Diệp Quần lại thả ra một miếng mồi, gọi điện thoại thông báo cho Ngô Pháp Hiến” “Lâm Bưu đã quyết định nâng bậc cho anh từ bậc 6 lên bậc 5. Để nâng bậc cho anh Lâm Bưu cũng đã nâng bậc cho một đồng chí khác, đó là vì để cho anh không nổi trội”.

Từ đó, Ngô Pháp Hiến mang ân mang huệ với Lâm Bưu và Diệp Quần và thề sẽ trung thành với họ. Nhưng trong cuộc đại cách mạng văn hóa này, xu thế rất mạnh và ác độc liệu Lâm Bưu có còn bảo vệ ông ta nữa hay không? Trong lòng Ngô Pháp Hiến hồi hộp thấp thỏm.

Một buổi sáng đầu tháng 8 năm 1966, Ngô Pháp Hiến đang lo ngay ngáy thì đột nhiên nhận được điện thoại của Diệp Quần từ Đại Liên gọi đến, không biết lành hay dữ, bối rối đến mức cầm ngược máy điện thoại, nghe một lúc mới biết cầm ngược máy.

Diệp Quần vẫn ôn tồn bình tĩnh: “Ngô Tư lệnh, tôi là Diệp Quần, Lâm Phó Chủ tịch hỏi thăm anh”.

Ngô Pháp Hiến nghe được câu ấy như trút được gánh nặng, nước mắt trào ra quanh bờ mi. “Quyết tâm của Lâm Bưu là bảo vệ anh, nhưng vì sao không cho anh biết điều ấy? Đó là để cho những người phản đối anh biểu diễn cho hết, bộc lộ cho hết. Hiện nay Lâm Phó Chủ tịch đã chính thức tỏ thái độ, chỉ thị của anh ấy đã truyền đạt đến Quân chủng Không quân, tuyên bố anh là người giương cao ngọn cờ hồng vĩ đại tư tưởng Mao Trạch Đông trong Không quân. Định là qua mấy hôm nữa, đợi sau khi chúng tôi về Bắc Kinh sẽ xử lý, nhưng sợ anh không trụ được, xảy ra vấn đề, cho nên ở Đại Liên chúng tôi đã tỏ thái độ, Lâm Phó Chủ tịch còn báo cáo với Quân ủy Trung ương”.

Diệp Quần nói đến đây thì Ngô Pháp Hiến, một người đàn ông đã ngoài 50 tuổi đã khóc hu hu, rồi gào lên trong máy nói: “Chúc Lâm Phó Chủ tịch vạn thọ vô cương!”.

Sau khi Lâm Bưu chết, Ngô Pháp Hiến vào tù, trong bản cung của viên Tư lệnh Không quân đã nói thật rằng: “Tất cả mọi thứ của tôi đều do Lâm Bưu đề bạt, cho nên, trong đầu tôi chỉ có một mình Lâm Bưu, Lâm Bưu bảo tôi làm thế nào tôi làm thế ấy”, “Tôi là một con chó săn của Lâm Bưu”.

Sau khi con chó săn ấy lên thuyền giặc, đối với chủ bảo sao nghe vậy, ra sức tâng bốc, a dua làm theo, ông ta nói, Lâm Bưu là “thiên tài, thiên tài trời sinh”, “Thiên tài Mao Chủ tịch là do thiên tài Lâm Bưu phát hiện”, “Không có Lâm Bưu thì không có quân đội ta, sẽ không có đất nước này của chúng ta”.

Có điều rất vô lý là đối với Lâm Lập Quả, con trai Lâm Bưu, Ngô Pháp Hiến cũng cúi đầu lắng nghe, quả thật là một con chó săn đích thực.

Tháng 3 năm 1967, Lâm Lập Quả tròn 23 tuổi, Lâm Bưu và Diệp Quần giao Lập Quả cho Ngô Pháp Hiến, cài vào Không quân. Đây là đứa con trai của Lâm Bưu không phải đảng viên, nhưng lập tức được bổ nhiệm làm thư ký Văn phòng Đảng ủy Không quân. Mấy tháng sau, Ngô Pháp Hiến và Chu Vũ Trì (một tên thủ phạm chính trong tập đoàn Lâm Bưu, nguyên Phó Chủ nhiệm Văn phòng Bộ Tư lệnh Không quân - Người dẫn chú) đã đám nhận giới thiệu Lâm Lập Quả vào Đảng.

Lâm Lập Quả luôn luôn được Lâm Bưu coi là “con ngươi” của ông ta, Lâm Bưu đem “con ngươi” đặt vào Không quân chỗ giàu tính chất cơ động nhất là có ý đồ khác.

Ngày 2 tháng 10 năm 1969, Lâm Bưu triệu kiến Ngô Pháp Hiến ở nhà mình tại Mao Gia Loan. Trong phòng bí mật, Lâm Bưu đã thổ lộ chân tình:

Lâm Bưu: “Lập Quả, công tác ở chỗ anh tốt chứ!”

Ngô Pháp Hiến: “Rất tốt, Lâm Lập Quả ở Không quân, nên chúng tôi có thể thường xuyên nghe được chỉ thị của đồng chí!”

Lâm Bưu: “Trong đầu tôi luôn luôn nghĩ đến vấn đề Không quân, đặc biệt là vấn đề huấn luyện tác chiến của Không quân. Tôi dựa vào Lập Quả để tìm hiểu tình hình, báo cáo các vấn đề. Ý kiến của tôi là muốn Lập Qủa kiêm nhiệm Phó ban tác chiến Không quân. Anh cứ yên tâm, con trai tôi ở Không quân là để nâng đỡ anh, không đào móng tường anh đâu”.

Lâm Bưu cho con trai Lâm Lập Quả vào Không quân đương nhiên không phải là để đào “móng tường” của Ngô Pháp Hiến mà có mưu tính khác. Ngô Pháp Hiến hiểu rõ điều đó.

Ông ta ra chỉ thị: “Tất cả Không quân đều báo cáo với đồng chí Lập Quả, tất cả Không quân đều có thể do đồng chí Lập Quả điều động và chỉ huy (gọi tắt là “hai tất cả”).

Thế là, trong Không quân Ngô Pháp Hiến làm Tư lệnh, các việc quái gở xuất hiện liên tục. Các ủy viên chính trị trong Không quân gặp Lâm Lập Quả một cán bộ cấp dưới đều phải đứng nghiêm chào. Lâm Lập Quả đi chơi Trường Thành, Ngô Pháp Hiến cùng các lão tướng Không quân đã phải đỡ nách cho một thanh niên mới hơn hai mươi tuổi đi lên Bát Đạt Lĩnh... ( Khu du lịch Trường Thành - N.D).

Một điều quái đản ly kỳ hơn là dưới sự chỉ huy của Ngô Pháp Hiến đã tuyên bố mở ra phong trào tâng bốc “thiên tài” xoay quanh Lâm Lập Quả.

Một ngày vào hạ tuần tháng 6 năm 1970, Ngô Pháp Hiến bảo vợ ông ta kiêm chủ nhiệm Văn phòng Ngô Pháp Hiến Trần Tuy Kỳ gọi điện thoại bảo Vương Huy Cầu một mình đến khu Tây Sơn. Ngô Pháp Hiến, người cầm đầu Quân chủng Không quân này, muốn bàn việc gì với Chính ủy Không quân? Ai có thể ngờ được rằng, Ngô Pháp Hiến đã tự hạ thấp mình, một cán bộ bậc 5 đã từng tham gia trường chinh, đã thổi phồng tâng bốc Lâm Lập Quả mới vào bộ đội Không quân được hơn hai năm, rằng: Lâm Lập Quả không đơn giản... Lâm Lập Quả có thể chỉ huy tất cả Không quân, điều động tất cả Không quân. Một Tư lệnh như tôi, đồng chí có biết không? Không ra làm sao! Phải dựa vào Lâm Lập Quả. Lâm Lập Quả có thiên tài như vậy, sẽ phải dựa vào đồng chí ấy. Chúng ta phải nghe Lâm Lập Quả”.

Ngày 6 tháng 7 năm 1970, trong Hội nghị Văn phòng Thường vụ Đảng ủy Quân chủng Không quân, vợ Ngô Pháp Hiến là Trần Tuy Kỳ, gây dư luận đầu tiên “Phải học tập đồng chí Lâm Lập Quả, đồng chí Lâm Lập Quả sống bên cạnh Lâm Phó Chủ tịch, Chủ nhiệm Diệp (chỉ Diệp Quần - Người dẫn chú) lĩnh hội được chỉ thị của Lâm Phó Chủ tịch một cách sâu sắc, chủ yếu vẫn là thiên tài của đồng chí Lập Quả xét về các mặt đều là thầy của chúng ta”.

Sau đấy, những lời a dua tâng bốc Lâm Lập Quả ngày một nhiều. Chẳng hạn: “Chỉ thị của đồng chí Lập Quả phải kịp thời truyền đạt, làm theo, kiên quyết làm theo”, “thái độ đối với đồng chí Lập Quả và thái độ đối với Mao Chủ tịch là nhất trí”. Luận điệu quái gở không thiếu điều gì. Đảng ủy Cục Chính trị Quân chủng Không quân do tay chân thân tín của Lâm Bưu nắm giữ đã thông qua nghị quyết tuyên bố để quán triệt “hai cái tất cả” cần “thường xuyên nghĩ tới”, “mọi việc phải xin ý kiến”, “mọi chỗ đều phải bảo vệ” Lâm Lập Quả, nào là “phải thành thật phục tùng sự điều động của đồng chí ấy”, nào là “phải ngoan ngoãn tuân theo sự chỉ huy của đồng chí ấy”, Lâm Lập Quả “yêu cầu cái gì thì làm cái đó” v.v... và v.v...

Ngày 31 tháng 7 năm 1970, vai chính siêu “thiên tài” ra sân khấu. Trong cuộc mít tinh của cán bộ Bộ Tư lệnh Không quân, Lâm Lập Quả đã đọc một bản về cái gọi là “Báo cáo nói và dùng” với nội dung học một cách sống động dùng một cách sống động tư tưởng Mao Trạch Đông. Hôm ấy, Ngô Pháp Hiến và Trần Tuy Kỳ đều ở Tây Sơn, trước khi sắp bắt đầu cuộc “nói và dùng”, họ vẫn chưa ngủ dậy. Ngô Pháp Hiến vừa nghe thấy chuyện này, bảo ngay Trần Tuy Kỳ đích thân đến ngay hội trường. Lâm Lập Quả nói dòng dã một ngày đầy rẫy những lời vô bổ, lời nói suông và những lời nói dối. Thậm chí còn nịnh nọt xằng bậy rằng những người bị bệnh tâm thần và người bị điên, chỉ cần đọc những lời trích của Mao Chủ tịch, người bệnh liền “nước mắt rưng rưng”, đột nhiên bệnh khỏi hoàn toàn, v.v… và v.v... Những bùa chú hiện đại được giải thích là tràn đầy tư tưởng Mao Trạch Đông, tràn đầy “phép biện chứng duy vật”, đã “chỉ rõ phương hướng” cho Không quân. Còn Trần Tuy Kỳ sau khi Lâm Lập Quả kết thúc “Báo cáo nói và dùng” đã dẫn đầu giơ tay hô “Học tập đồng chí Lâm Lập Quả” không dưới mười mấy lần, đúng là con hát mẹ khen hay.

Ngô Pháp Hiến cũng đích thân xuất trận, khoác lác rằng “Báo cáo nói và dùng” của Lâm Lập Quả là đã phóng “một vệ tinh chính trị”, Lâm Lập Quả là “toàn tài, chỉ huy tài, tài hơn người” là “lãnh tụ tốt nhất của quần chúng”, “nhà chính trị kiệt xuất”, “nhà quân sự ưu tú”, “nhà tư tưởng lỗi lạc”, “nhà lý luận thiên tài”, “nhà khoa học xuất sắc”, “ngọn đèn sáng trong đêm đen”, “ngôi sao lớn của vũ trụ”, “thủ lĩnh của giai cấp vô sản”, “mặt trời hồng của thập niên 70”, “người nối nghiệp thế hệ thứ ba”. “Báo cáo nói và dùng” của Lâm Lập Quả đã in ra tới hơn 700 ngàn bản, phân phát rộng rãi.

Một nhân sĩ am hiểu tình hình nói với tác giả sách này rằng: “Mọi lời nói và việc làm sau khi lên đò theo giặc của Ngô Pháp Hiến, có thể dùng 6 chữ để khái quát đó là: đáng ghét, đáng cười, đáng nhục!”.

Khâu Hội Tác lên đò theo giặc, trong những lần biểu diễn lại có một kiểu riêng.

Tháng 10 năm 1965, Khâu Hội Tác với tư cách là Chủ nhiệm Tổng cục Hậu cần Quân chủng Không quân, vì gian dâm với một cô nhân viên phục vụ bị bại lộ, ở trong tình trạng rất cùng quẫn, có xu thế bị đổ. Khâu Hội Tác đành đến khóc lóc với Lâm Bưu và Diệp Quần.

Diệp Quần đã nhìn thấy một cơ hội khống chế người tuyệt hảo đã đến.

Bà ta liền triệu kiến Khâu Hội Tác và vợ ông ta là Hồ Mẫn: “Tôi đã bàn với Lâm Phó Chủ tịch, 101 (chỉ lâm Bưu - Người dẫn chú) nói: Anh sai lầm ở chi tiết nhỏ, đây là chuyện vì cái nhỏ mà mất cái lớn. Nhưng anh là người giương cao ngọn cờ hồng vĩ đại tư tưởng Mao Trạch Đông, nổi bật chính trị, đã thay đổi được sai sót lớn nhất của Tổng cục Hậu cần trước đây chỉ thấy vật chất mà không thấy con người...

Họ muốn họp phê bình anh thì anh cứ đi họp, anh tự mình đối phó với họ, nhưng phương châm do chúng ta nắm. Ít lâu sau, Lâm Bưu bèn ra một chỉ thị đặc biệt đối với công tác hậu cần trong Quân Giải phóng, khẳng định thành tích công tác của Tổng cục Hậu cần, bảo vệ cho Khâu Hội Tác vượt qua bước khó khăn.

Tháng 1 năm 1967, phong trào đại cách mạng văn hóa của cơ quan Tổng cục Hậu cần đã ập xuống đầu Khâu Hội Tác. Ngày nào Khâu Hội Tác cũng bị đấu tố, cuộc sống khó có thể duy trì. Khâu Hội Tác bảo vợ ông ta gọi điện cầu cứu Diệp Quần. Diệp Quần thấy thời cơ đã đến, nếu cứ tiếp tục đốt thì Khâu Hội Tác sẽ cháy thui, liền trả lời: “Đang nghĩ cách, hãy cố kiên trì một chút”. Vào đêm khuya ngày 24 tháng 1, Diệp Quần mặc quân phục Quân Giải phóng, đi xe đến Tổng cục Hậu cần, đem lệnh viết tay do Lâm Bưu và Trần Bá Đạt ký ngày 24 tháng 1, trong đó ghi rõ ràng: “Lập lức thả Khâu Hội Tác, không được tự do giam giữ. Lâm Bưu, Trần Bá Đạt, 10 giờ ngày 24 tháng 1 năm 1967”.

Lệnh viết tay của Phó Thống soái và Tổ trưởng Tổ cách mạng văn hóa Trung ương thì ai dám chống lại, Diệp Quần đón Khâu Hội Tác đã hết sức mệt mỏi, tinh thần uể oải lên xe của mình, đi thẳng đến Tây Sơn để bảo vệ.

Ở Tây Sơn, Khâu Hội Tác trấn tĩnh lại, nghĩ lại tình cảnh bị phê phán đấu tố, bị đeo biển, “bị” ngồi kiểu “phản lực”, nhìn lệnh viết tay của Lâm Bưu, Trần Bá Đạt để trên bàn, cũng như những lời của Diệp Quần trước lúc đi: “Lâm Phó Chủ tịch tin anh, dựa vào anh”, liền viết một bài tỏ lòng trung thành với tựa đề: “Không giờ được cứu”.

Không giờ được cứu

10 giờ 40 phút ngày 24 tháng 1 năm 1967, là lúc tôi mới sinh ra, là giờ phút mà suốt cả đời tôi, suốt cả đời vợ tôi, con trai con gái tôi không thể nào quên được.

Tôi nghe nói “Văn phòng của Phó Chủ tịch Lâm cử người đến bảo anh đi”, thì tôi biết là mình đã được cứu, sụ cảm động không sao kìm nén được, như một trái bom nổ tung từ trái tim. Lúc ấy tim tôi đau nhói, sau khi tôi uống một viên thuốc, tôi cũng chẳng quản gì nó nữa. Nhưng tôi đã dùng sự nhẫn nại lớn nhất để không rơi nước mắt, vì tôi đã thề.

Cuối cùng đồng chí ấy (chỉ Diệp Quần - Người dẫn chú) nói: “Anh Lâm ra lệnh cho tôi phải giải quyết việc này trong vòng 6 tiếng, nếu không anh Lâm sẽ đích thân đến cơ quan tìm gặp anh. Anh biết tính của anh ấy, đến giờ không thấy tôi về, anh ấy sẽ đi, thì gay go”.

Anh Lâm đích thân ra tay, đồng thời cử phu nhân đi đón một người, theo tôi được biết đây là lần đầu tiên, viết đến đây không thể không cảm động, không thể không làm cho người ta phải rơi những giọt nước mắt ấm nóng.

Khâu Hội Tác

Ngày 25 tháng 1

Nguyên chú: Ngày 25 tháng 1 năm 1967, Lâm Phó Chủ tịch cử đồng chí Diệp Quần đến nhà cứu tôi. Từ 8 giờ đến 12 giờ, Lâm Phó Chủ tịch đã mấy lần gọi điện thoại đến hỏi thăm tình hình, xe hơi của đồng chí ấy đã nổ máy ba lần chuẩn bị đích thân đến chỗ tôi.

Từ đó về sau, cứ mỗi lần đến ngày 24 tháng 1, Khâu Hội Tác đều viết thư cho Diệp Quần, bày tỏ lòng trung thành.

Ngày 24 tháng 1, tròn một năm, Khâu Hội Tác đã viết thư bày tỏ lòng trung thành, áng kỳ văn ấy như sau:

Đồng chí Diệp Quần:

Hôm nay là ngày mà suối đời tôi không thể nào quên.

Ngày này năm ngoái, là giờ phút tôi ở vào trong tình cảnh vô cùng nguy hiểm. Với sự quan tâm vô cùng thân thiết của Lâm Phó Chủ tịch, đồng chí đã dũng cảm đến cơ quan tôi, cứu tôi ra, đã cứu vãn được sinh mệnh của tôi. Ngày này đã qua được một năm, hồi tưởng lại tình cảnh lúc ấy, lòng tôi có bao điều muốn nói với đồng chí, nhưng dù có bao nhiêu lời...

Đồng chí Diệp Quần, đồng chí là người học trò tốt nhất của Lâm Phó Chủ tịch. Từ xưa đến nay luôn quan tâm đến tôi, quan tâm đến sự tiến bộ về chính trị của tôi, quan tâm đến công tác của tôi, quan tâm đến sức khỏe của tôi, đặc biệt là trong giờ phút then chốt của cuộc vật lộn giai cấp trong đại cách mạng văn hóa vô sản, đồng chí càng thể hiện tình hữu ái giai cấp nồng nàn đối với tôi, tôi mãi mãi không bao giờ quên! Đồng chí là cô giáo hiền của tôi, tôi xin học tập đồng chí! Xin kính chào đồng chí! Tôi cũng sẽ giống như đồng chí suối đời theo Lâm Phó Chủ tịch làm cách mạng, dù cho sông cạn đá mòn cũng không thay lòng đổi dạ!

Cả gia đình tôi với tấm lòng vô cùng cảm kích hồi tưởng lại ngày này năm ngoái, đó là ngày mà cả gia đình tôi mãi mãi không thể quên được! Cả gia đình tôi học tập đồng chí, Xin kính chào đồng chí! Xin gửi đến đồng chí lời cảm ơn chân thành.

Khâu Hội Tác

Ngày 24 tháng 1 năm 1968

Diệp Quần đọc bức thư tỏ lòng trung thành của Khâu Hội Tác, cười hiểu ý. Bà ta hiểu một cách chuẩn xác Khâu Hội Tác đã lên đò một cách thực lòng thực dạ.

Diệp Quần lại đọc bức thư của Hồ Mẫn vợ của Khâu Hội Tác gửi cho bà ta. Trong thư nói:

Đêm ngày 24 tháng 1 năm 1967 làm chúng tôi đời đời không sao quên được, đồng chí đã theo lệnh của Lâm Phó Chủ tịch, xông vào nơi nguy hiểm và khó khăn, cứu sống tính mạng của Khâu Hội Tác, cả nhà chúng tôi già trẻ đều cảm kích suốt đêm không ngủ, cảm kích đến trào nước mắt thấm ướt cả gối, nóng lòng mong có điều kiện để cả nhà cùng đến khấu đầu tạ ơn đồng chí và Lâm Phó Chủ tịch... Bệnh của Khâu Hội Tác đã được Chủ nhiệm Diệp chữa trị nhiều về chính trị, hiệu quả còn hơn các thứ thuốc hóa học...

Khâu Hội Tác đã coi Lâm Bưu và Diệp Quần như cha mẹ sinh ra ông ta lần nữa thì có chuyện gì mà ông ta không làm. Bây giờ chỉ xin nêu một ví dụ nho nhỏ. Tháng 9 năm 1970, con trai Khâu Hội Tác tổ chức lễ cưới, vợ Khâu Hội Tác là Hồ Mẫn đã đưa con trai và con dâu đến Mao Gia Loan nơi ở của Lâm Bưu xin cầu kiến. Vừa thấy Lâm Bưu, Hồ Mẫn đã nói với con dâu: “Hãy nhanh cúi đầu chào bác Lâm đi!” Cô con dâu vội quỳ xuống cúi đầu lễ Lâm Bưu. Lâm Bưu kẻ hát to nhất bài “chấn hưng vô sản tiêu diệt tư sản” mặt mày tươi rói, rất thích thú với cái lễ tiết phong kiến này. Diệp Quần đứng bên vội nói: “Nhanh đứng dậy đi. Bây giờ không nên làm việc ấy”. Lâm Bưu lại đáp cái cúi lạy ấy bằng một lời “Chúc các cháu bách niên giai lão!”. Khâu Hội Tác không thể ngày nào cũng đến khấu đầu tạ ơn, vẫn luôn muốn biếu một lễ vật tinh xảo lịch sử gì đó để hằng ngày Lâm Bưu có thể nhìn thấy, chọn ngọc thạch, mã não, ngà voi, kính quang học nhưng chẳng có cái nào vừa ý, cuối cùng đích thân chọn được một chiếc ngà voi và một cái bình bằng thủy tỉnh hữu cơ biếu Lâm Bưu, nói là những lễ vật này có giá trị bảo tồn mãi mãi.

Diệp Quần thấy Khâu Hội Tác trung thành rấl mực liền viết một bài thơ có tựa đề “Vịnh Cúc” để tặng Khâu Hội Tác.

Khâu Hội Tác đón nhận bài thơ với niềm vui khôn tả, liền thuê người khắc bài thơ lên nghiên mực, rồi tặng lại Diệp Quần.

Việc lên đò giặc của Hoàng Vĩnh Thắng, Lý Tác Bằng cũng đại đồng tiểu dị, cũng do một tay Diệp Quần sắp đặt.

Dưới sự chỉ huy của Diệp Quần, Hoàng Vĩnh Thắng, Ngô Pháp Hiến, Lý Tác Bằng, Khâu Hội Tác “bốn đại kim cương” đã kết thành một bọn sống chết có nhau với Lâm Bưu. Họ thường xuyên tụ họp bí mật, mời ăn biếu lễ, thăm thú chơi bời du ngoạn, đề thơ tặng nhau, chụp ảnh lưu niệm. Thảo nào Diệp Quần đã từng dùng một câu: “Quan văn quan võ cùng nổi dậy bảo vệ ngọn cơ hồng” để bày tỏ sự phấn chấn khi tổ chức được cái bè đảng của Lâm Bưu này. Bà ta tự giải thích câu thơ này rằng: “Đây là một câu cảnh tỉnh, chúng ta có quan văn cũng có quan võ, văn võ đều có đủ. Quan văn là Trần Bá Đạt, quan võ là Hoàng Vĩnh Thắng, Ngô Pháp Hiến, Lý Tác Bằng, Khâu Hội Tác. Bây giờ quan võ quan văn phải cùng nổi dậy bảo vệ ngọn cờ đỏ của Lâm Phó Chủ tịch”. Diệp Quần thường xuyên nói với bốn tướng võ Hoàng, Ngô, Lý, Khâu rằng: “Quyền lực của quân đội đã tập trung trong tay mấy người các anh, không nên giao quyền cho người khác”.

Trên vách tại nơi ở của Hoàng Vĩnh Thắng đã treo một bức đại tự do tự tay Diệp Quần viết “Không tin ngày nay không có tôi hiền” để bộc bạch tấm lòng của viên võ tướng cam lòng làm tôi hiền của vương triều họ Lâm.

Lý Tác Bằng cũng nhờ có công sức của Lâm Bưu và Diệp Quần bảo vệ mà một tay nắm được Hải quân. Cảm cái ân ấy, Lý Tác Bằng đã thề: “Cùng sống và làm việc với Lâm Phó Chủ tịch, sống cùng sống với Lâm Phó chủ tịch, chết cùng chết với Lâm Phó chủ tịch”.

Chính vì vậy, Diệp quần rung đùi hả hê, đắc ý nói rằng: “Sáu người chúng tôi (chỉ Lâm, Diệp, Hoàng, Ngô, Lý, Khâu) có quan hệ mà bom nguyên tử cũng không phá nổi. Sự thực có phải như thế hay không, chỉ có Thượng đế mới biết.

Sau khi “bốn đại kim cương” lên con đò của họ Lâm, nhe nanh múa vuốt trong cách mạng văn hóa, hãm hại vô số người trung thành, lương thiện, vô số những vị công thần, leo lên cái thang máu được xếp bằng những cái xác người thẳng tới nơi vàng đỏ nhọ lòng son, dốc túi đánh canh bạc cuối cùng mưu sát Mao Trạch Đông, nhưng đã thất bại. Từng tên đổ nhào trở thành những tên tội phạm dưới thềm.

2. Ngô Pháp Hiến bất chấp đạo trời phép nước

Ngô Pháp Hiến đã bước lên con đò của Lâm Bưu thì không còn tự chủ được nữa. Để theo sát Lâm Bưu, leo lên trong đại cách mạng văn hóa, ông ta đi theo Lâm Bưu bức hại người vô tội, gạt bỏ những người không ăn cánh, gây nhiều tội ác.

Ông ta không những trực tiếp tham gia vào việc vu cáo bức hại La Thụy Khanh, hơn nữa sau khi chân trái của La Thụy Khanh bị thương gãy xương đùi, ông ta đã cố ý kéo dài thời gian phẫu thuật, dẫn đến việc La Thụy Khanh bị tàn tật suốt đời.

Ông ta tích cực tham gia hoạt động vu cáo, bức hại nguyên soái Hạ Long, đồng thời sau khi Hạ Long bị bức hại đến chết, lại ra lệnh dùng máy bay đưa phu nhân Hạ Long đến một nông trường hẻo lánh ở Quý Châu để giam giữ. Từ tháng 4 năm 1968, Ngô Pháp Hiến đã cùng Trần Bá Đạt, Tạ Phú Trị lợi dụng cái gọi là vụ án truyền đơn, “Ban chấp hành bất thường Trung ương Đảng Cộng sản Trung Quốc” lấy danh nghĩa là truy tìm kẻ đứng đằng sau, âm mưu hãm hại những người lãnh đạo Đảng và Nhà nước, chĩa mũi nhọn vào Đặng Tiểu Bình.

Tháng 11 năm 1968, trong buổi nói chuyện tại cuộc mít tinh của cán bộ không quân đóng tại Bắc Kinh, Ngô Pháp Hiến đã tùy tiện công kích, mắng nhiếc Nguyên soái Chu Đức, vu cáo Chu Đức là “luôn luôn chống lại Mao Chủ tịch”, bảo “ủy viên trưởng (Chủ tịch quốc hội) Chu Đức là quân phiệt, mấy chục năm không cải tạo tốt”.

Ngô Pháp Hiến còn tham gia vào “tổ chuyên án Lục Định Nhất”, dựa vào những tội trạng được bịa ra, vu cáo Trưởng ban Tuyên truyền Trung ương Đảng là “đặc vụ”, là “kẻ phản bội”, đồng thời ra lệnh bắt Lục Định Nhất.

Ngô Pháp Hiến còn đả kích bức hại hàng loạt cán bộ quần chúng trong quân chủng Không quân. Tháng 12 năm 1980, tại Tòa án đặc biệt xử tội ông ta, ông ta đã cung khai “Đánh đổ một loạt cán bộ và chinh phục một loạt cán bộ. Diệp Quần đã bảo tôi, đánh gục tất cả các cán bộ chống lại anh. Lâm Bưu cũng nói, anh không đánh đổ họ, thì cái chức Tư lệnh Không quân của anh sẽ không vững đâu. Vì thế, tôi đã làm trái với lương tâm vu cáo hãm hại Trương Đình Phát và một loạt cán bộ”.

Trong một bản danh sách báo cáo lên trên về Bộ Tư lệnh Không quân do Ngô Pháp Hiến phê chuẩn vào tháng 3 năm 1969, có 64 người bị đặt vào mâu thuẫn địch ta, trong đó bao gồm những cán bộ cao cấp như Phó Tư lệnh Không quân Thành Quân, Lưu Chấn, Trương Đình Phát, Phó Tham mưu trưởng Hà Đình Nhất... Ngô Pháp Hiến còn trực tiếp chỉ huy vu cáo bức hại Cố Tiền Tham mưu trưởng Không quân Quân khu Nam Kinh và Lưu Thiện Bản Phó ban Giáo dục Học viện Không quân, đồng thời đích thân phê chuẩn việc phê phán đấu tố và bắt giam hai người này. Trong thời gian giam giữ, đã dùng các thủ đoạn tàn khốc đày đọa đến chết Cố Tiền và Lưu Thiện Bản.

Lâm Bưu muốn mượn đại cách mạng văn hóa để trừ bỏ những người chống lại mình, nhưng lại trái với ý muốn của ông ta, trong quân đội có rất nhiều người bất mãn, để tăng cường việc khống chế quân đội, thanh trừ những người bất hợp tác, tháng 3 năm 1968, Lâm Bưu cấu kết với Giang Thanh tạo nên sự kiện Dương (Thành Vũ.), Dư (Lập Kim) và Phó (Sùng Bích). Ngô Pháp Hiến cũng tham dự vào âm mưu này. Sau La Thụy Khanh, Dương Thành Vũ đảm nhận chức Tổng Tham mưu trưởng, do có thái độ bảo vệ các vị tướng soái cũ trong quân đội, vì vậy Lâm Bưu từ lâu đã có ý đồ gạt bỏ Dương Thành Vũ. Dư Lập Kim là một trong ba người “Dương, Dư, Phó”, là chính ủy Quân chủng Không quân, vốn là người cộng sự của Phương diện quân thứ 2 của Hồng quân, có ý kiến khác trong việc thẩm tra Hạ Long, đồng thời đã từng cùng Dương Thành Vũ tháp tùng Mao Trạch Đông đi thị sát miền Nam, nhưng không thông báo tình hình với Lâm Bưu và Diệp Quần. Trong một số việc khác, cũng không làm việc theo ý chỉ của Lâm Bưu, nên Lâm Bưu không thể dung tha. Ngô Pháp Hiến thì vâng theo ý chỉ của Lâm Bưu và Diệp Quần, bắt đầu ra tay trước tiên trừ Dư Lập Kim, tìm cớ bắt thư ký của Dư Lập Kim. Sau khi Dương Thành Vũ biết việc này, đã yêu cầu Ngô Pháp Hiến tiến hành kiểm tra soát xét lại. Ngô Pháp Hiến không những không chấp hành, trái lại còn tố cáo với Lâm Bưu, vu cáo Dương Thành Vũ và Dư Lập Kim câu kết giành quyền ở Không quân. Lâm Bưu lập tức lấy cớ này, liền cùng Giang Thanh bày mưu tạo ra “Sự kiện Dương, Dư, Phó”.

Tối ngày 22 tháng 3, Ngô Pháp Hiến gọi điện thoại cho Dư Lập Kim, thông báo cho Dư Lập Kim đến nhà Ngô Pháp Hiến họp. Dư Lập Kim vừa vào cửa lập tức bị bắt, đồng thời bị tra tấn. 1 giờ sáng ngày 23, Dương Thành Vũ cũng bị bắt tại nhà và đưa đi. Tối hôm ấy, Ngô Pháp Hiến dẫn Vương Phi, Chu Vũ Trì và một số người đến lục soát văn phòng của Dương Thành Vũ, đem những bản ghi chép, ảnh và thư từ viết tay tìm được nộp cho Giang Thanh và Diệp Quần. Ngô Pháp Hiến còn tâng công: “Tối nay, tôi chẳng kể nếp tẻ gì đã bắt ngay hai ba mươi người bọn họ!”.

Cho đến sau khi tập đoàn phản cách mạng Lâm Bưu sụp đổ, Dương Thành Vũ và Dư Lập Kim mới được minh oan sửa sai.

Sau “Sự kiện Dương, Dư, Phó”, Ngô Pháp Hiến được đề bạt làm Phó Tổng Tham mưu trưởng kiêm Tổ phó Văn phòng Quân ủy. Tháng 4 năm 1969, Đại hội khóa 9 của Đảng họp, Ngô Pháp Hiến với những “chiến tích” bức hại những người vô tội leo lên địa vị ủy viên Bộ Chính trị.

3. Chiếc thang máu của Hoàng Vĩnh Thắng

Lúc Hoàng Vĩnh Thắng theo Lâm Bưu, cũng là lúc ông ta ra sức bức hại những người trung thành lương thiện. Ông ta đã dùng vô số thi thể và máu của những người vô tội rải lên con đường đi tới quyền lực của mình.

Tháng 5 năm 1967, Lâm Bưu và đồng bọn nêu ra việc “Phải điều tra vấn đề Đảng bí mật ở Quảng Đông”, vu cáo tổ chức Đảng ở Quảng Đông không trong sạch. Thực tế là chĩa mũi dùi vào Chu Ân Lai và Diệp Kiếm Anh là người đã từng lãnh đạo công tác Cục Phương Năm hồi ấy. Lúc này Hoàng Vĩnh Thắng chủ trì công việc ở Quảng Đông đã đích thân phê chuẩn phải thành lập cái gọi là tổ chuyên án truy xét Đảng bí mật ở Quảng Đông. Sau đó, thành lập Tổ chuyên án “Thẩm tra vấn đề Đảng bí mật ở Quảng Đông”. Tháng 3 năm 1968, Hoàng Vĩnh Thắng lại trực tiếp phụ trách việc này, ra tay tạo dựng vụ án oan Đảng bí mật ở Quảng Đông. Người lãnh đạo Đảng ở khu Hoa Nam hồi ấy là Phương Phương bị bức hại đến chết, nguyên Trưởng ban tuyên truyền tỉnh ủy Quảng Đông của Đảng bí mật, Trưởng ban Mặt trận thống nhất tỉnh ủy Việt Bắc (Bắc Quảng Đông) Nhiêu Chương Phong cũng bị bức hại thảm khốc và bị chết trong nhà tù. Mẹ, con trai, cháu, em trai của Bành Bái lãnh tụ của phong trào nông dân thời kỳ đầu của Đảng đều bị bức hại đày đoạ đến chết. Lâm Thương Vân, ủy viên thường vụ Đại hội đại biểu Nhân dân toàn quốc, nguyên Phó Tỉnh trưởng tỉnh Quảng Đông, là đảng viên lão thành vào Đảng năm 1927, năm ấy đã 76 tuổi, bị gán cho tội danh “phản bội đầu hàng định”, bị tra tấn bức cung đến chết một cách bi thảm. Trong vụ án này có hơn 7100 người bị bắt giam phê phán, đấu tranh phi pháp, trong đó 12 người lãnh đạo cấp quân đoàn, cấp sư đoàn có đến mấy trăm người, bị liên lụy có gần 1 vạn người.

Hoàng Vĩnh Thắng còn tích cực tham dự vào việc bức hại Hạ Long. Ông ta hạ lệnh giữ lại 8 bức thư khiếu nại minh oan do Hạ Long viết, đồng thời trong cuộc nói chuyện với các nhân viên trong tổ chuyên án đã tuyên bố: “Vụ án Hạ Long rất lớn, đó là tên đại thổ phỉ, đại quân phiệt, đại âm mưu. Vụ này rất lớn, diện rất rộng, có rất nhiều người. Phải trên cơ sở này mà tiếp tục cố gắng. Bản thân việc thụ lý án là một cuộc đấu tranh giai cấp, phải đào cho được quả bom nổ chậm chôn bên mình Mao Chủ tịch, phải đánh mạnh truy mạnh, phải đoàn kết nhất trí, cùng chống kẻ địch...”. Do sự bức hại, đày đọa, ngày 9 tháng 6 năm 1969, Nguyên soái Hạ Long đã phải hàm oan qua đời.

Trong việc tổ chức các vụ âm mưu hãm hại các nhà cách mạng lão thành khác, Hoàng Vĩnh Thắng cũng đã sắm một vai quan trọng. Tháng 6 năm 1968, do Hoàng Vĩnh Thắng mớm lời, dựa vào thủ đoạn bức cung, dựng lên một tài liệu giả vu cáo Diệp Kiếm Anh, cùng Dương Thành Vũ, Tiêu Hoa v.v... đã “họp bàn bí mật”, bày mưu bí mật làm chính biến, để cướp quyền lãnh đạo của Đảng và Nhà nước. Ngày 3 tháng 11 năm 1970, Hoàng Vĩnh Thắng còn đích thân phê chuẩn báo cáo “Hủy bỏ mọi chức vụ, khai trừ vĩnh viễn đảng tịch, xử tù vô thời hạn, tước mọi quyền lợi công dân của Bành Đức Hoài”, do Tổ chuyên án Bành Đức Hoài đề xuất. Nguyên soái Bành Đức Hoài công lao có một không hai, sau khi bị các hành vi đày đọa phi nhân tính, đã ôm hận qua đời năm 1974. Nguyên soái Nhiếp Vinh Trăn, là thủ trưởng cũ của Hoàng Vĩnh Thắng. Từ năm 1933 đến năm 1944, ông ta đều làm việc dưới sự lãnh đạo trực tiếp của Nguyên soái Nhiếp Vinh Trăn. Nhưng trong một lần nói chuyện vào tháng 11 năm 1968, Hoàng Vĩnh Thắng đã tuyên bố: “Cả đời Nhiếp Vinh Trăn chưa làm được việc gì tốt”. Trong các cuộc họp báo cáo ở Bộ Tổng Tham mưu, sáu binh chủng và Học viện Chính trị, Hoàng Vĩnh Thắng đã công khai vu cáo, nói xấu những nhà cách mạng cũ như Nhiếp Vinh Trăn v.v...: “... Trong “Tin vắn” của các đồng chí có nói: “Công lớn, thanh danh lớn, địa vị cao”. Có một số người, họ có bao nhiêu công? Công phản cách mạng thì có đấy. Trần Nghị, Chu Đức, Nhiếp Vinh Trăn có công lao gì? Có một số kẻ phất cờ đỏ để chống lại cờ đỏ, như Lưu Thiếu Kỳ, Chu Đức v.v..., phải lột mặt nạ của chúng”. Sau khi Hoàng Vĩnh Thắng nhậm thức Tổng Tham mưu trưởng, lập tức tuyên bố: “Bộ Tổng Tham mưu đã có không ít kẻ xấu”, nên đã thanh trừng bức hại đông đảo cán bộ quần chúng trong Bộ Tổng Tham mưu. Dưới sự chỉ huy trực tiếp của Lâm Bưu và Hoàng Vĩnh Thắng, Bộ Tổng Tham mưu có tới 792 án oan, án giả, án sai, có 839 người bị hại, trong đó cấp quân đoàn trở lên có 52 người. Trong đại cách mạng văn hóa, Bộ Tổng Tham mưu có 51 người bị bức hại đến chết.

4. Phương châm “ba mạnh” của Khâu Hội Tác

Nếu nói Khâu Hội Tác xu phụ Lâm Bưu từng ly từng tý thì việc làm hại những người vô tội lại vô cùng độc ác. Trong những thành viên chủ yếu của tập đoàn phản cách mạng Lâm Bưu thì Khâu Hội Tác trực tiếp tham gia gây nên những tội ác nhiều nhất và cũng khủng khiếp nhất.

Thời kỳ đầu cách mạng văn hóa, Khâu Hội Tác cũng đã từng bị công kích, đã từng nếm nỗi khổ bất chấp đạo trời phép nước của phái tạo phản. Nhưng, sau khi được Lâm Bưu giúp đỡ vững chân rồi thì lại trả thù điên cuồng bất kể trời đất đối với những người phản đối.

Ngày 27 tháng 2 năm 1968, Khâu Hội Tác đã tự tay viết bản quy định phương châm “ba mạnh” trong việc thụ lý các án ở Tổng cục Hậu cần: “… Chỉ nói lý thôi thì không đủ, cần phải chuyên chính với kẻ địch. Đối với những kẻ từ chối không thú nhận chẳng lẽ không có cách nào hay sao? Cần phải có biện pháp... Cần phải đấu tố mạnh (kiên quyết tấn công vào thái độ phản cách mạng của hắn), phải thẩm vấn mạnh (có thể tiến hành thẩm vấn nhiều ngày liền), phải chuyên chính mạnh (kẻ địch từ chối không thú nhận thì phải chỉnh hắn)”.

Ngày 18 tháng 3 năm 1968, trong hội nghị chuyên án của Tổng cục Hậu cần, Khâu Hội Tác đã chỉ thị: “... phải tàn bạo, đối với kẻ thù phải tàn khốc, thủ đoạn đấu tranh là chuyên chính, đối với kẻ địch phải liên tục thẩm vấn, làm liền mấy ngày đêm, khi cần thiết thì cùm chân cùm tay... theo tôi đấu bốn, đấu năm, đấu sáu đều được, có chết không đấu hắn cũng chết; không chết thì có đấu hắn cũng không chết, 16 điều không có điều nào quy định phải đền mạng mà!”.

Từ năm 1967 đến năm 1971, Khâu Hội Tác đã lập trại giam, tra tấn bức cung, trực tiếp bức hại 462 cán bộ quần chúng ở Tổng cục Hậu cần, trong đó có 8 người gồm Thanh Bình, Chu Trường Canh, Trương Thụ Sâm... bị bức hại đến chết.

Theo phương châm “đấu tố mạnh, thẩm vấn mạnh, chuyên chính mạnh” của Khâu Hội Tác, đã đày đọa vô nhân đạo những người bị giam giữ, những hình phạt đày đọa thân xác đã có tới hơn 50 kiểu “xa luân chiến” (ngày đêm luân phiên thẩm vấn), từ ghế cao thấp, “đánh phản cốt” (dùng gậy đánh vào xương sau gáy, đánh vào mồm), “ăn Nguyên tiêu” (tập thể cùng đánh), dùng tẩu thuốc đốt mắt cá chân, bức tự đánh mình, úp bát vào đầu, dùng tẩu thuốc làm bỏng mồm, hạn chế uống nước, bức phải uống nước bẩn, thậm chí uống nước tiểu, đá hỏng bộ phận sinh dục của những người bị giam giữ, tra tấn bằng điện v.v... và v.v... vô nhân đạo đến mức không ai có thể tưởng tượng nổi.

Lương Băng nguyên là Cục phó Cục Quân giới thuộc Tổng cục Hậu Cần vì phản đối Khâu Hội Tác nên đã bị giam giữ. Trong thời gian bị giam giữ, đã bị dùng tới 23 kiểu cực hình. Trong “xa luân chiến”, một lần liên tục thẩm vấn dài nhất là 17 ngày đêm, thậm chí còn bị bức ăn bánh bao có dính phân, bị đày đọa tàn khốc, làm cho thân thể Lương Băng bị suy kiệt, cuối cùng bị liệt nửa người. Nhìn những cảnh tàn ác bất nhân ấy không ai tin được là nó đã xảy ra tại Trung quốc vào những năm 60 của thế kỷ 20 này.

Trong việc hãm hại đối với những người lãnh đạo quân đội cũ, Khâu Hội Tác cũng không chịu thua kém.

Trước cách mạng văn hóa, Khâu Hội Tác đã tham dự vào việc hãm hại Đại tướng La Thụy Khanh. Đại cách mạng văn hóa bắt đầu, Khâu Hội Tác vẫn không tha La Thụy Khanh. Trong thời gian La Thụy Khanh bị thương ở đùi phải nằm viện, ông ta vẫn báo cáo lên trên yêu cầu đấu La Thụy Khanh. Tháng 1 năm 1967, đã tổ chức cuộc mít tinh 1 vạn người đấu tố Bành Chân, La Thụy Khanh, Lục Định Nhất, Dương Thượng Côn và một số cán bộ cấp cao khác. Lúc ấy xương đùi trái của La Thụy Khanh bị gãy, vết thương chưa lành, vẫn phải quấn băng trắng, cổ đeo một tấm biển rộng khoảng 1 mét vuông, rồi dùng một cái sọt lớn khiêng ông đến hội trường để đấu tố.

Nguyên soái Diệp Kiếm Anh là Phó Chủ tịch Quân ủy, cũng là cấp trên cũ của Khâu Hội Tác. Thời kỳ trường chinh, Khâu Hội Tác làm việc bên cạnh Diệp Kiếm Anh. Vào thập niên 50, khi Diệp Kiếm Anh đảm nhận Tư lệnh Quân khu Hoa Nam, Khâu Hội Tác làm Chủ nhiệm Chính trị Quân khu. Lúc mới cách mạng văn hóa khi Khâu Hội Tác bị công kích, Diệp Kiếm Anh đã từng bảo vệ ông ta. Khi ông ta ẩn náu ở Tây Sơn, có hôm Diệp Kiếm Anh đến thăm ông ta tới 3 lần.

Nhưng, để nương nhờ Lâm Bưu hơn nữa, Khâu Hội Tác đã bất chấp tín nghĩa, lương tâm, đã chĩa mũi nhọn vào Diệp Kiếm Anh. Tháng 3 năm 1968, Hoàng Vĩnh Thắng tổ chức chỉnh lý tài liệu về Diệp Kiếm Anh, đồng thời thành lập tổ tài liệu chuyên nghiệp, Khâu Hội Tác chịu trách nhiệm triệu tập cuộc họp Tổ tài liệu, trực tiếp phê chuẩn những tài liệu bí mật về Diệp Kiếm Anh do Tổ tư liệu chỉnh lý. Nhưng Khâu Hội Tác vẫn ngờ là chưa đủ, nên lại sai Trần Bàng, Vương Hy Khắc và một số người tổ chức một nhóm ở Tổng cục Hậu cần, chỉnh lý lại cái gọi là tội lỗi của Diệp Kiếm Anh, mưu đồ tìm cớ hãm hại Diệp Kiếm Anh.

Tháng 10 năm 1967, Khâu Hội Tác lại sai thân tín của mình ở Tổng cục Hậu cần viết tài liệu tố cáo Hạ Long, đồng thời đưa tài liệu cho tổ chuyên án, để hãm hại Hạ Long.

Trong Hội nghị Trung ương lần thứ 12 khóa 8, Khâu Hội Tác đã trực diện công kích Nguyên soái Từ Hướng Tiền. Đối với Đại tướng Từ Hải Đông người có công lao to lớn lại bị ốm lâu ngày, Khâu Hội Tác cũng không tha, ông ta đã lợi dụng quyền hành có trong tay, đã bức hại Từ Hải Đông bằng cách không cho chữa chạy thuốc thang, làm cho bệnh của Từ Hải Đông ngày một nặng, và đã qua đời vào tháng 3 năm 1970.

Tổng cục Chính trị Quân giải phóng là cơ quan lãnh đạo cao nhất về công tác chính trị tư tưởng của Quân đội. Đối với cách làm “tả” do Lâm Bưu thực hiện trong quân đội, lãnh đạo Tổng cục Chính trị luôn luôn tẩy chay, vì thế bị Lâm Bưu cho rằng đó là nơi không tuân theo ông ta. Ngày 25 tháng 7 năm 1967, Lâm Bưu hạ lệnh: “Các đồng chí phải chiến đấu, phải đột kích, phải đập tan hoàn toàn diện Diêm vương” ở Tổng cục Chính trị.

Khâu Hội Tác, Hoàng Vĩnh Thắng nghe thấy thế vội vác giáo xông ra, bắt đầu những hành động đập nát Tổng cục Chính trị. Khâu Hội Tác sắp xếp việc thành lập “Tổ phê phán đấu tố cán bộ lãnh đạo Tổng cục Chính trị”, bắt bớ giam cầm những người lãnh đạo của Tổng cục Chính trị. Đồng thời, Khâu Hội Tác còn sai “Văn phòng cách mạng văn hóa” của Tổng cục Hậu cần biên soạn và in tài liệu dài tới 17 vạn chữ để vu cáo cán bộ Tổng cục Chính trị và phân phát khắp mọi nơi.

5. Dã tâm của Lý Tác Bằng

Việc hãm hại Đại tướng Tổng Tham mưu trưởng La Thụy Khanh do Lâm Bưu sắp xếp vào năm 1965, đã trở thành sự kiện mở đầu của cuộc câu kết Lâm Bưu, Lý Tác Bằng. Khoảng giữa hè thu năm 1965, Lâm Bưu bảo Diệp Quần gọi điện cho Lý Tác Bằng nói là La Thụy Khanh “có dã tâm muốn làm Bộ trưởng Quốc phòng, lôi kéo người tổ chức thành một ê kíp, vừa thăng cấp lại vừa thăng chức”, Lý Tác Bằng trả lời ngay: “Quyết không bao giờ làm việc gì không phải với Lâm phó Chủ tịch”.

Ngày 27 tháng 11 năm 1965, Lâm Bưu khẩu truyền điện thoại, bảo thư ký nói với Lý Tác Bằng là Phó Tư lệnh Hải quân lúc ấy, trực tiếp gợi ý cho ông ta từ góc độ Hải quân tiến hành vu cáo La Thụy Khanh. Thậm chí Lâm Bưu còn dạy ông ta cụ thể từ bốn phương diện để viết rõ: “Biểu hiện của La Thụy Khanh trên từng vấn đề, ngoài những điều ấy ra còn vấn đề gì?” Lý Tác Bằng lập tức hợp mưu với Vương Hồng Khôn, Trương Tú Xuyên, nặn ra một tài liệu dài 7000 chữ, vu cho La Thụy Khanh là “mấy năm gần đây đối với vấn đề lãnh đạo Hải quân, đã tồn tại những sai làm nghiêm trọng, đồng thời có âm mưu lớn”, “muốn chiếm lĩnh trận địa Hải quân”.

Việc hãm hại La Thụy Khanh trên thực tế là một “cuộc thi” đặc biệt để Lâm Bưu chọn thân tín, Lý Tác Bằng, Ngô Pháp Hiến, Khâu Hội Tác, Hoàng Vĩnh Thắng... đã lấy việc hãm hại La Thụy Khanh để bảy tỏ “lòng trung” của họ đối với Lâm Bưu, từ đó thông qua cuộc thi này, trở thành bè đảng của Lâm Bưu. Một âm mưu hội tụ một loạt kẻ có âm mưu. Tập đoàn phản cách mạng Lâm Bưu bắt đầu hình thành như thế.

Từ việc bảo vệ quyền lợi, tranh giành quyền lợi mà tìm chỗ dựa đến việc làm vui lòng chỗ dựa mà cam tâm làm tay sai, hãm hại người khác, cuối cùng kéo cánh âm mưu tiếm đoạt quyền lực cao nhất. Lý Tác Bằng đã bắt đầu đi vào con đường hủy diệt của một kẻ có dã tâm như thế.

6. Trương Xuân Kiều tiến quân vào Bắc Kinh

“Bốn đại kim cương” bên này của Lâm Bưu ra sức lạm dụng uy quyền vẫn chưa gặt hái được gì, còn “bọn bốn tên” ở bên kia thì mài dao xoèn xoẹt, sát khí đằng đằng.

Ngày 11 tháng 11 năm 1966, Tổ cách mạng văn hóa Trung ương cử Trương Xuân Kiều đáp chuyên cơ quân dụng trở về Thượng Hải, hội kiến với những người cầm đầu “Tổng hội công nhân”, lần này Trương Xuân Kiều đã quen Vương Hồng Văn. Vì làm “kịch mẫu cách mạng” mà Giang (Thanh), Trương (Xuân Kiều) bắt tay nhau; vì phê “Hải Thụy bãi quan” mà Giang, Trương, Diêu (Văn Nguyên) kết nghĩa, nay lại vì “sự kiện An Đình” mà thêm một đồng bọn Vương Hồng Văn. Trương Xuân Kiều muốn mượn Vương Hồng Văn để đánh tan Thành ủy Thượng Hải, vì thế ông ta rất thoải mái ủng hộ “Tổng hội công nhân”, lần hợp tác đầu tiên Trương, Vương rất thành công, Mao Trạch Đông lại không phản đối việc này, trong Hội nghị Bộ Chính trị ngày 16 ông nói: “Có thể tiền trảm hậu tấu, luôn luôn là thực tiễn có trước khái niệm có sau”. Trương Xuân Kiều nghe tin này, biết là mình “đã lập công lớn”.

Trương Xuân Kiều có dã tâm rất lớn, ông ta cho rằng tranh giành địa vị ở Trung ương quan trọng hơn so với Thượng Hải, ông ta phải “tiến quân về Bắc Kinh”.

Trương Xuân Kiều với đầy dã tâm, nắm được quyền Đảng và chính quyền ở Thượng Hải, ánh mắt của ông ta hướng về Bắc Kinh, mong muốn có được quyền hành về Đảng và chính quyền ở Trung ương.

Ngày 18 tháng 2 năm 1967, Chu Ân Lai triệu tập cuộc hội ý Bộ Chính trị và Tổ cách mạng văn hóa Trung ương tại Hoài Nhân Đường, Đàm Chấn Lâm, Diệp Kiếm Anh, Trần Nghị v.v... cùng với Trương Xuân Kiều, Khang Sinh, Trần Bá Đạt v.v... đã triển khai một cuộc “luận chiến lớn”, Đàm Chấn Lâm phẫn nộ lên án bọn vô lại: “Mục đích của các người chính là đánh đổ những cán bộ cũ. Các người đánh đổ từng cán bộ cũ. Bao nhiêu cán bộ cách mạng đã 40 năm phải nhà tan cửa nát, vợ chồng con cái chia lìa...”. Diêu Văn Nguyên, Vương Lực ngồi bên cạnh Trương Xuân Kiều như những thư ký ghi lại từng viên “đạn pháo” từ phía đối diện bắn tới. Còn Trương Xuân Kiều thì mặt lạnh như băng, không nói một lời, ông ta cố hết sức ghi lại trong đầu từng câu nói của đối phương, ông ta không “đánh trả” ngay, sách lược xưa nay của ông ta là “áp đảo đối phương sau”. Lần này cũng vậy. Ngay đêm ấy, Trương Xuân Kiều, Diêu Văn Nguyên, Vương Lực đối chiếu sổ ghi chép, Vương Lực chấp bút viết “Biên bản cuộc hội ý của Trung ương”, ngày hôm sau ông ta cầm biên bản đến chỗ Mao Trạch Đông kể tội các vị tướng soái. “Cuộc đối chọi tháng Hai” của các vị nguyên soái, tướng lĩnh và cán bộ cũ được bọn Trương Xuân Kiều nhào nặn thành “Dòng nước ngược tháng Hai”.

Trương Xuân Kiều đắc ý, ngày 24 tháng 2, Diêu Văn Nguyên xuất hiện ở Thượng Hải. Trương Xuân Kiều lúc này gần như là “Khâm sai đại thần”, ông ta mượn uy danh của Mao Trạch Đông. Trong thời kỳ lịch sử đặc biệt ấy, Tổ cách mạng văn hoá Trung ương đã thay thế Bộ Chính trị, Ban Bí thư. Quyền hành lớn của Tổ cách mạng văn hóa Trung ương một thời nằm trong tay Trương Xuân Kiều.

Tổ phó Tổ cách mạng văn hóa Trung ương là Trương Xuân Kiều dựa vào con át chủ bài trong cách mạng văn hóa để lập nghiệp. Nhưng rốt cuộc vị tổ phó của cái tiểu tổ này là một chức vụ ông chẳng ra ông thằng chẳng ra thằng. Ông ta đứng vững ở Trung ương bắt đầu từ Đại hội 9. Nhảy một bước lên ủy viên Bộ Chính trị Trung ương Đảng, trở thành nhân vật thứ bảy của Trung ương. Trong thông báo tin tức Hội nghị, tên của Trương Xuân Kiều đã xuất hiện: “Mao Trạch Đông, Lâm Bưu, Chu Ân Lai, Trần Bá Đạt, Khang Sinh, Giang Thanh Trương Xuân Kiều. Diêu Văn Nguyên v.v...”.

Trương Xuân Kiều không muốn yên vị ở chức ủy viên Bộ Chính trị, Lâm Bưu bị rơi máy bay chết, Trần Bá Đạt bị sụp đổ, làm cho Trương Xuân Kiều từ nhân vật thứ 7 nhảy lên nhân vật thứ 5. Ông ta nhăm nhe cái vị trí Phó Chủ tịch. Nhưng sự việc lại trái với ý muốn, ngày 30 tháng 8 năm 1973, Hội nghị Trung ương lần thứ 1 khóa 10 đã công bố kết quả bầu trung ương khóa 10: Chủ tịch Đảng Mao Trạch Đông, Phó Chủ tịch Đảng Chu Ân Lai, Vương Hồng Văn, Khang Sinh, Diệp Kiếm Anh, Lý Đức Sinh. Còn Trương Xuân Kiều thì sao? Tâm trạng của ông ta vô cùng chán nản: chỉ trúng vào ủy viên Thường vụ Bộ Chính trị. Điều làm cho ông ta càng tức giận hơn là sự sụp đổ của Lâm Bưu lại dẫn đến việc sửa lại án xử sai về “Dòng nước ngược tháng Hai”, các vị tướng soái lần lượt được khôi phục danh dự, tại Đại hội Đảng khóa 10, Đặng Tiểu Bình đã trở thành thành viên của Chủ tịch đoàn. Trương Xuân Kiều đã hiểu được rằng, một cuộc đấu tranh quyết liệt mới sẽ lại bắt đầu. Tháng 4 năm 1974, Thủ tướng Chu Ân Lai, bị bệnh ung thư, bệnh tình ngày một nặng, đành phải vào nằm tại Bệnh viện Bắc Kinh. Trương Xuân Kiều và Đặng Tiểu Bình cùng là Phó Thủ tướng ngang hàng, hai người như nước với lửa, đối lập nhau gay gắt. Đặng Tiểu Bình là chướng ngại lớn nhất ảnh hưởng đến giấc mộng làm thủ tướng của ông ta. Về sự từng trải, về năng lực, về trí tuệ, về kinh nghiệm, Trương Xuân Kiều có là cái gì đâu, chẳng qua chỉ là một con tốt đen dựa vào việc “đánh đổ phái đi theo con đường tư bản chủ nghĩa” mà làm nên, ông ta không phải là đối thủ của Đặng Tiểu Bình. Điều làm cho Trương Xuân Kiều không yên là Mao Trạch Đông và Chu Ân Lai ủng hộ Đặng Tiểu Bình. Đơn độc khó chống chọi, bốn người kết bè để cùng chống lại Chu Ân Lai và Đặng Tiểu Bình, Vương (Hồng Văn), Trương (Xuân Kiều), Giang (Thanh), Diêu (Văn Nguyên) đã liên kết thành “Đồng minh thần thánh” – “Bọn bốn tên”. Trong “bọn bốn tên”, Trương Xuân Kiều là “quân sư”, Giang Thanh là “ngọn cờ”, Trương Xuân Kiều là “điểm”, Diêu Văn Nguyên là “cái gậy”, Vương Hồng Văn là cãi nhãn hiệu Phó Chủ tịch, họ là “tứ hợp nhất” kết thành bè đảng. Hạt nhân của “bọn bốn tên” là Trương Xuân Kiều.

Sau khi hy vọng làm Phó Chủ tịch Đảng tan vỡ, hai mắt Trương Xuân Kiều cứ chằm chằm nhìn vào vị trí Thủ tướng. Hiển nhiên là chỉ cần Chu Ân Lai còn khỏe một ngày thì Chu Ân Lai sẽ là Thủ tướng, trước mắt cái mà Trương Xuân Kiều có thể tranh được là “Phó Thủ tướng thứ nhất”. Vì “Phó thủ tướng thứ nhất” có hai ý nghĩa: Thứ nhất, hiện nay Thủ tướng đang ốm nặng, “phó thủ tướng thứ nhất” có nghĩa là sẽ chủ trì công việc hằng ngày của Quốc vụ viện; Thứ hai, hễ Chu Ân Lai qua đời thì “phó thủ tướng thứ nhất” sẽ đương nhiên trở thành thủ tướng.

Từ thư ký cơ yếu của Mao Trạch Đông đưa đến một tin: “Ai làm Phó thủ tướng thứ nhất? Đặng”. Điều đó đã làm cho Trương Xuân Kiều đứng ngồi không yên, ông ta cần phải tranh trước Đặng Tiểu Bình, ra sức thay đổi chủ ý của Mao Trạch Đông. Thế là ông ta nảy ra một ý, bảo Vương Hồng Văn đến Trường Sa kể tội Đặng Tiểu Bình. Nhưng, Trương Xuân Kiều là một “quân sư quạt mo” hoàn toàn tính sai, Mao Trạch Đông quyết định “Đề nghị bổ nhiệm Đặng Tiểu Bình làm Phó Chủ tịch Đảng, Phó Thủ tướng thứ nhất, Phó Chủ tịch Quân ủy Trung ương, kiêm Tổng Tham mưu trưởng”. Từ ngày 5 tháng 1 đến ngày 18 tháng 1 năm 1975, trong 13 ngày ngắn ngủi, Mao Trạch Đông và Chu Ân Lai đã giao quyền Đảng, Chính phủ, quân đội cho Đặng Tiểu Bình. Trương Xuân Kiều thất bại thảm hại, giấc mộng làm thủ tướng tan tành mây khói.

Nhưng Trương Xuân Kiều không cam tâm, “mộng thủ tướng không hề tiêu tan”. Có người tố cáo tội của Đặng Tiểu Bình với Mao Trạch Đông rằng “Đặng Tiểu Bình phủ định đại cách mạng văn hóa, Đặng Tiểu Bình muốn xử lại án!” Trương Xuân Kiều rất vui mừng, “bọn bốn tên” từ trong khủng hoảng chính trị được giải thoát. Chính trong giờ phút then chốt này, người ủng hộ mạnh nhất Đặng Tiểu Bình là Chu Ân Lai lại qua đời ngày 8 tháng 1 năm 1976! Theo Trương Xuân Kiều, thủ tướng mới của Trung Quốc, không ai khác ngoài ông ta, Đặng Tiểu Bình vốn dĩ phải thay Chu Ân Lai trở thành thủ tướng, sắp bị cuộc phản kích xu hướng xử lại án hữu khuynh đẩy xuống vũ đài, “mộng Thủ tướng” của Trương Xuân Kiều có thể thực hiện.

Nhưng Trương Xuân Kiều không ngờ được rằng, thủ tướng mới không phải là ông ta mà là Hoa Quốc Phong. Trương Xuân Kiều mất bao nhiêu tâm sức mới đánh đổ được Đặng Tiểu Bình, vậy mà Mao Trạch Đông lại đem quyền lực giao cho Hoa Quốc Phong. Trương Xuân Kiều chán nản và phẫn uất, ông ta phải trả thù! Ông ta lại bắt đầu mưu tính làm sao để hạ bệ được Hoa Quốc Phong.

3

Thảm thương không nỡ nhìn “bốn đại kim cương” gia hình tàn khốc

Giở đủ mọi trò tinh quái “bọn bốn tên” muốn được Mao yêu

1. Công lao của Diệp Quần

Lâm Bưu vừa lên nắm chính quyền, liền tổ chức ngay ê kíp họ Lâm của mình. Năm hổ tướng dưới tay của ông ta được sắp xếp thành ê kíp họ Lâm. Năm người ấy, văn có Trần Bá Đạt, võ có “bốn đại kim cương”.

Nói đến “bốn đại kim cương” thì phải bắt đầu từ một người đàn bà đó là Diệp Quần.

Diệp Quần lá một người tliích hoạt động, thích ồn ào, thích hư vinh, không chịu nổi sự tĩnh mịch, hoàn toàn khác với Lâm Bưu. Lâm Bưu đối với bà ta tuy không vừa lòng cho lắm, ghét bà ta nói năng lộn xộn, lảm nhảm dài dòng, tức giận đối với việc bà ta thường lấy danh nghĩa của ông ta làm một số việc ở bên ngoài mà ông ta không biết, thậm chí có một lần bà ta bị ông ta đánh vì đã vượt quyền hành sự, nhưng vì sức khỏe của Lâm Bưu không tốt, rất nhiều việc cần Diệp Quần đứng ra làm, Lâm Bưu rất cần nghe được những tin tức từ Điếu Ngư Đài v.v... từ chỗ bà ta (những tin tức này không thể đọc trên báo chí và văn kiện) có lúc bà ta quanh quẩn với Giang Thanh, Trần Bá Đạt, Ngô Pháp Hiến... đối với Lâm Bưu cũng có rất nhiều điều bổ ích, cho nên Lâm Bưu không thể xa rời Diệp Quần.

Còn bốn tướng võ, là cái nền chủ yếu của vương triều họ Lâm: “Một người thịnh vượng thì tất cả đều thịnh vượng, một người thiệt hại thì tất cả đều thiệt hại”, họ là chân tay đắc lực của Lâm Bưu.

Trải qua Đại hội 9, Đại hội 10, “bốn đại kim cương” đã nắm được một phần thực quyền tương đối lớn trong Đảng, chính quyền, quân đội, chức vụ như sau:

Hoàng Vĩnh Thắng, ủy viên Bộ Chính trị Trung ương Đảng, Tổng Tham mưu trưởng Quân giải phóng Nhân dân Trung Quốc, Tổ trưởng Văn phòng Quân ủy.

Ngô Pháp Hiến, ủy viên Bộ Chính trị Trung ương Đảng, Phó Tổng Tham mưu trưởng kiêm Tư lệnh Không quân Quân giải phóng Nhân dân Trung Quốc, thành viên Tổ văn phòng Quân ủy.

Lý Tác Bằng, ủy viên Bộ Chính trị Trung ương Đảng, Phó Tổng Tham mưu trưởng kiêm Chính ủy thứ nhất Hải quân Quân giải phóng Nhân dân Trung Quốc, thành viên Tổ văn phòng Quân ủy.

Khâu Hội Tác, ủy viên Bộ Chính trị Trung ương Đảng, Phó Tổng Tham mưu trưởng, Chủ nhiệm Tổng cục Hậu cần Quân giải phóng Nhân dân Trung Quốc.

Nhưng, ai ngờ được rằng người dẫn dắt cho “bốn đại kim cương” bước lên thuyền giặc của Lâm Bưu chẳng phải ai khác đó chính là Diệp Quần.

Ai biết được rằng, người chỉ huy tuyến trước chỉ huy “bốn đại kim cương” xung phong hãm trận cho vương triều họ Lâm cũng là Diệp Quần.

Ai tin được rằng nhà mưu lược khống chế “bốn đại kim cương” ngoan ngoãn tuân theo, bảo sao nghe vậy vẫn là Diệp Quần.

Diệp Quần và “bốn đại kim cương” kẻ buông câu, người lên thuyền, từ đó kết thành lịch sử bí mật của những kẻ sống chết có nhau, khiến cho những người không hiểu rõ chân tướng kinh hãi, khiến cho những tín đồ lương thiện trố mắt sững sờ không nói gì được, thậm chí làm cho đá cũng phải than thở.

Đây là một màn kịch cực kỳ tuyệt vời trong vở kịch sống về âm mưu hiện đại, là sự bộc lộ không sót một tí gì về một linh hồn xấu xa nhơ bẩn. Trước hết bắt đầu từ việc lên thuyền giặc của Ngô Pháp Hiến.

Sau khi cách mạng văn hóa bắt đầu, cuộc đấu tranh trong nội bộ Không quân gay gắt, một cuộc tố cáo phê phán Ngô Pháp Hiến nổi lên, kéo dài đến một tháng rưỡi, Tư lệnh Không quân Ngô Pháp Hiến cảm thấy địa vị của mình không chắc chắn, không biết làm thế nào cho phải, cuống cuồng như kiến bò miệng chảo nóng. Đặc biệt là Bộ trưởng Quốc phòng Lâm Bưu người chủ trì công tác hàng ngày của Quân ủy Trung ương trước sau vẫn giữ thái độ im lặng càng làm cho Ngô Pháp Hiến đứng ngồi không yên, đêm khó chợp mắt. Ngô Pháp Hiến được bổ nhiệm Tư lệnh Không quân là do Lâm Bưu đề nghị. Ngày 9 tháng 5 năm 1965, hai ngày sau khi nguyên Tư lệnh Không quân Lưu Á Lâu qua đời, Lâm Bưu gọi Ngô Pháp Hiến đến bảo: “Không quân là một miếng thịt mỡ, rất nhiều người muốn nhúng tay vào, tôi đề nghị anh đổi sang làm Tư lệnh Không quân. Anh không nên nói ra, vì vẫn chưa báo cáo Mao Chủ tịch phê chuẩn”. Ngô Pháp Hiến xúc động quá đáp: “Tôi nhất định sẽ không phụ sự kỳ vọng của Lâm Phó Chủ tịch đối với tôi”. Nhưng lúc ấy, Lâm Bưu và Diệp Quần đối với việc Ngô Pháp Hiến có tận trung hết mức hay không thì còn phải xem xét.

Có một việc, đã làm cho Diệp Quần nhận ra Ngô Pháp Hiến là đối tượng có thể buông câu được. Sau khi Lưu Á Lâu qua đời khi thanh lý những di vật của ông, đã phát hiện một bức thư của Lâm Bưu gửi cho Lưu Á Lâu khi ông ta ở Hàng Châu năm 1953, có nội dung: “Đồng chí Á Lâu, những lời mà tôi bảo đồng chí chuyển tới đồng chí Cao Cương. Xin đừng nói lại với Cao Cương nữa...”. Đầu óc Ngô Pháp Hiến không được linh hoạt cho lắm, trong chốc lát còn chưa hiểu ý gì, liền gọi điện cho Diệp Quần: “Lưu Á Lâu đã giữ lại một bức thư như thế...”. Diệp Quần nghe thấy vậy, liền bảo Ngô Pháp Hiến đưa bức thư cho bà ta ngay hơn nữa còn dặn không được để lộ cho bất cứ ai. Ngô Pháp Hiến lập tức làm theo, đem thư dán kín gửi cho Diệp Quần. Sau khi Diệp Quần nhận được thư gọi điện cho Ngô Pháp Hiến: “Lâm Bưu rất cảm ơn đồng chí đã phát hiện bức thư này, Lâm Bưu nói đồng chí rất trung hậu”. Ở đây cần phải có một chút chú giải, vào năm 1953, vốn dĩ Lâm Bưu đã từng tham gia vào hoạt động của Cao Cương mật mưu cướp đoạt quyền lực cao nhất của Trung ương, bức thư này là một chứng cứ thép, nhưng sau này Lâm Bưu biết âm mưu của Cao Cương đã bị bại lộ nên lập tức ỉm đi.

Hành vi “trung hậu” này của Ngô Pháp Hiến đã được đền đáp. Mùa xuân năm 1966, Diệp Quần lại thả ra một miếng mồi, gọi điện thoại thông báo cho Ngô Pháp Hiến” “Lâm Bưu đã quyết định nâng bậc cho anh từ bậc 6 lên bậc 5. Để nâng bậc cho anh Lâm Bưu cũng đã nâng bậc cho một đồng chí khác, đó là vì để cho anh không nổi trội”.

Từ đó, Ngô Pháp Hiến mang ân mang huệ với Lâm Bưu và Diệp Quần và thề sẽ trung thành với họ. Nhưng trong cuộc đại cách mạng văn hóa này, xu thế rất mạnh và ác độc liệu Lâm Bưu có còn bảo vệ ông ta nữa hay không? Trong lòng Ngô Pháp Hiến hồi hộp thấp thỏm.

Một buổi sáng đầu tháng 8 năm 1966, Ngô Pháp Hiến đang lo ngay ngáy thì đột nhiên nhận được điện thoại của Diệp Quần từ Đại Liên gọi đến, không biết lành hay dữ, bối rối đến mức cầm ngược máy điện thoại, nghe một lúc mới biết cầm ngược máy.

Diệp Quần vẫn ôn tồn bình tĩnh: “Ngô Tư lệnh, tôi là Diệp Quần, Lâm Phó Chủ tịch hỏi thăm anh”.

Ngô Pháp Hiến nghe được câu ấy như trút được gánh nặng, nước mắt trào ra quanh bờ mi. “Quyết tâm của Lâm Bưu là bảo vệ anh, nhưng vì sao không cho anh biết điều ấy? Đó là để cho những người phản đối anh biểu diễn cho hết, bộc lộ cho hết. Hiện nay Lâm Phó Chủ tịch đã chính thức tỏ thái độ, chỉ thị của anh ấy đã truyền đạt đến Quân chủng Không quân, tuyên bố anh là người giương cao ngọn cờ hồng vĩ đại tư tưởng Mao Trạch Đông trong Không quân. Định là qua mấy hôm nữa, đợi sau khi chúng tôi về Bắc Kinh sẽ xử lý, nhưng sợ anh không trụ được, xảy ra vấn đề, cho nên ở Đại Liên chúng tôi đã tỏ thái độ, Lâm Phó Chủ tịch còn báo cáo với Quân ủy Trung ương”.

Diệp Quần nói đến đây thì Ngô Pháp Hiến, một người đàn ông đã ngoài 50 tuổi đã khóc hu hu, rồi gào lên trong máy nói: “Chúc Lâm Phó Chủ tịch vạn thọ vô cương!”.

Sau khi Lâm Bưu chết, Ngô Pháp Hiến vào tù, trong bản cung của viên Tư lệnh Không quân đã nói thật rằng: “Tất cả mọi thứ của tôi đều do Lâm Bưu đề bạt, cho nên, trong đầu tôi chỉ có một mình Lâm Bưu, Lâm Bưu bảo tôi làm thế nào tôi làm thế ấy”, “Tôi là một con chó săn của Lâm Bưu”.

Sau khi con chó săn ấy lên thuyền giặc, đối với chủ bảo sao nghe vậy, ra sức tâng bốc, a dua làm theo, ông ta nói, Lâm Bưu là “thiên tài, thiên tài trời sinh”, “Thiên tài Mao Chủ tịch là do thiên tài Lâm Bưu phát hiện”, “Không có Lâm Bưu thì không có quân đội ta, sẽ không có đất nước này của chúng ta”.

Có điều rất vô lý là đối với Lâm Lập Quả, con trai Lâm Bưu, Ngô Pháp Hiến cũng cúi đầu lắng nghe, quả thật là một con chó săn đích thực.

Tháng 3 năm 1967, Lâm Lập Quả tròn 23 tuổi, Lâm Bưu và Diệp Quần giao Lập Quả cho Ngô Pháp Hiến, cài vào Không quân. Đây là đứa con trai của Lâm Bưu không phải đảng viên, nhưng lập tức được bổ nhiệm làm thư ký Văn phòng Đảng ủy Không quân. Mấy tháng sau, Ngô Pháp Hiến và Chu Vũ Trì (một tên thủ phạm chính trong tập đoàn Lâm Bưu, nguyên Phó Chủ nhiệm Văn phòng Bộ Tư lệnh Không quân - Người dẫn chú) đã đám nhận giới thiệu Lâm Lập Quả vào Đảng.

Lâm Lập Quả luôn luôn được Lâm Bưu coi là “con ngươi” của ông ta, Lâm Bưu đem “con ngươi” đặt vào Không quân chỗ giàu tính chất cơ động nhất là có ý đồ khác.

Ngày 2 tháng 10 năm 1969, Lâm Bưu triệu kiến Ngô Pháp Hiến ở nhà mình tại Mao Gia Loan. Trong phòng bí mật, Lâm Bưu đã thổ lộ chân tình:

Lâm Bưu: “Lập Quả, công tác ở chỗ anh tốt chứ!”

Ngô Pháp Hiến: “Rất tốt, Lâm Lập Quả ở Không quân, nên chúng tôi có thể thường xuyên nghe được chỉ thị của đồng chí!”

Lâm Bưu: “Trong đầu tôi luôn luôn nghĩ đến vấn đề Không quân, đặc biệt là vấn đề huấn luyện tác chiến của Không quân. Tôi dựa vào Lập Quả để tìm hiểu tình hình, báo cáo các vấn đề. Ý kiến của tôi là muốn Lập Qủa kiêm nhiệm Phó ban tác chiến Không quân. Anh cứ yên tâm, con trai tôi ở Không quân là để nâng đỡ anh, không đào móng tường anh đâu”.

Lâm Bưu cho con trai Lâm Lập Quả vào Không quân đương nhiên không phải là để đào “móng tường” của Ngô Pháp Hiến mà có mưu tính khác. Ngô Pháp Hiến hiểu rõ điều đó.

Ông ta ra chỉ thị: “Tất cả Không quân đều báo cáo với đồng chí Lập Quả, tất cả Không quân đều có thể do đồng chí Lập Quả điều động và chỉ huy (gọi tắt là “hai tất cả”).

Thế là, trong Không quân Ngô Pháp Hiến làm Tư lệnh, các việc quái gở xuất hiện liên tục. Các ủy viên chính trị trong Không quân gặp Lâm Lập Quả một cán bộ cấp dưới đều phải đứng nghiêm chào. Lâm Lập Quả đi chơi Trường Thành, Ngô Pháp Hiến cùng các lão tướng Không quân đã phải đỡ nách cho một thanh niên mới hơn hai mươi tuổi đi lên Bát Đạt Lĩnh... ( Khu du lịch Trường Thành - N.D).

Một điều quái đản ly kỳ hơn là dưới sự chỉ huy của Ngô Pháp Hiến đã tuyên bố mở ra phong trào tâng bốc “thiên tài” xoay quanh Lâm Lập Quả.

Một ngày vào hạ tuần tháng 6 năm 1970, Ngô Pháp Hiến bảo vợ ông ta kiêm chủ nhiệm Văn phòng Ngô Pháp Hiến Trần Tuy Kỳ gọi điện thoại bảo Vương Huy Cầu một mình đến khu Tây Sơn. Ngô Pháp Hiến, người cầm đầu Quân chủng Không quân này, muốn bàn việc gì với Chính ủy Không quân? Ai có thể ngờ được rằng, Ngô Pháp Hiến đã tự hạ thấp mình, một cán bộ bậc 5 đã từng tham gia trường chinh, đã thổi phồng tâng bốc Lâm Lập Quả mới vào bộ đội Không quân được hơn hai năm, rằng: Lâm Lập Quả không đơn giản... Lâm Lập Quả có thể chỉ huy tất cả Không quân, điều động tất cả Không quân. Một Tư lệnh như tôi, đồng chí có biết không? Không ra làm sao! Phải dựa vào Lâm Lập Quả. Lâm Lập Quả có thiên tài như vậy, sẽ phải dựa vào đồng chí ấy. Chúng ta phải nghe Lâm Lập Quả”.

Ngày 6 tháng 7 năm 1970, trong Hội nghị Văn phòng Thường vụ Đảng ủy Quân chủng Không quân, vợ Ngô Pháp Hiến là Trần Tuy Kỳ, gây dư luận đầu tiên “Phải học tập đồng chí Lâm Lập Quả, đồng chí Lâm Lập Quả sống bên cạnh Lâm Phó Chủ tịch, Chủ nhiệm Diệp (chỉ Diệp Quần - Người dẫn chú) lĩnh hội được chỉ thị của Lâm Phó Chủ tịch một cách sâu sắc, chủ yếu vẫn là thiên tài của đồng chí Lập Quả xét về các mặt đều là thầy của chúng ta”.

Sau đấy, những lời a dua tâng bốc Lâm Lập Quả ngày một nhiều. Chẳng hạn: “Chỉ thị của đồng chí Lập Quả phải kịp thời truyền đạt, làm theo, kiên quyết làm theo”, “thái độ đối với đồng chí Lập Quả và thái độ đối với Mao Chủ tịch là nhất trí”. Luận điệu quái gở không thiếu điều gì. Đảng ủy Cục Chính trị Quân chủng Không quân do tay chân thân tín của Lâm Bưu nắm giữ đã thông qua nghị quyết tuyên bố để quán triệt “hai cái tất cả” cần “thường xuyên nghĩ tới”, “mọi việc phải xin ý kiến”, “mọi chỗ đều phải bảo vệ” Lâm Lập Quả, nào là “phải thành thật phục tùng sự điều động của đồng chí ấy”, nào là “phải ngoan ngoãn tuân theo sự chỉ huy của đồng chí ấy”, Lâm Lập Quả “yêu cầu cái gì thì làm cái đó” v.v... và v.v...

Ngày 31 tháng 7 năm 1970, vai chính siêu “thiên tài” ra sân khấu. Trong cuộc mít tinh của cán bộ Bộ Tư lệnh Không quân, Lâm Lập Quả đã đọc một bản về cái gọi là “Báo cáo nói và dùng” với nội dung học một cách sống động dùng một cách sống động tư tưởng Mao Trạch Đông. Hôm ấy, Ngô Pháp Hiến và Trần Tuy Kỳ đều ở Tây Sơn, trước khi sắp bắt đầu cuộc “nói và dùng”, họ vẫn chưa ngủ dậy. Ngô Pháp Hiến vừa nghe thấy chuyện này, bảo ngay Trần Tuy Kỳ đích thân đến ngay hội trường. Lâm Lập Quả nói dòng dã một ngày đầy rẫy những lời vô bổ, lời nói suông và những lời nói dối. Thậm chí còn nịnh nọt xằng bậy rằng những người bị bệnh tâm thần và người bị điên, chỉ cần đọc những lời trích của Mao Chủ tịch, người bệnh liền “nước mắt rưng rưng”, đột nhiên bệnh khỏi hoàn toàn, v.v… và v.v... Những bùa chú hiện đại được giải thích là tràn đầy tư tưởng Mao Trạch Đông, tràn đầy “phép biện chứng duy vật”, đã “chỉ rõ phương hướng” cho Không quân. Còn Trần Tuy Kỳ sau khi Lâm Lập Quả kết thúc “Báo cáo nói và dùng” đã dẫn đầu giơ tay hô “Học tập đồng chí Lâm Lập Quả” không dưới mười mấy lần, đúng là con hát mẹ khen hay.

Ngô Pháp Hiến cũng đích thân xuất trận, khoác lác rằng “Báo cáo nói và dùng” của Lâm Lập Quả là đã phóng “một vệ tinh chính trị”, Lâm Lập Quả là “toàn tài, chỉ huy tài, tài hơn người” là “lãnh tụ tốt nhất của quần chúng”, “nhà chính trị kiệt xuất”, “nhà quân sự ưu tú”, “nhà tư tưởng lỗi lạc”, “nhà lý luận thiên tài”, “nhà khoa học xuất sắc”, “ngọn đèn sáng trong đêm đen”, “ngôi sao lớn của vũ trụ”, “thủ lĩnh của giai cấp vô sản”, “mặt trời hồng của thập niên 70”, “người nối nghiệp thế hệ thứ ba”. “Báo cáo nói và dùng” của Lâm Lập Quả đã in ra tới hơn 700 ngàn bản, phân phát rộng rãi.

Một nhân sĩ am hiểu tình hình nói với tác giả sách này rằng: “Mọi lời nói và việc làm sau khi lên đò theo giặc của Ngô Pháp Hiến, có thể dùng 6 chữ để khái quát đó là: đáng ghét, đáng cười, đáng nhục!”.

Khâu Hội Tác lên đò theo giặc, trong những lần biểu diễn lại có một kiểu riêng.

Tháng 10 năm 1965, Khâu Hội Tác với tư cách là Chủ nhiệm Tổng cục Hậu cần Quân chủng Không quân, vì gian dâm với một cô nhân viên phục vụ bị bại lộ, ở trong tình trạng rất cùng quẫn, có xu thế bị đổ. Khâu Hội Tác đành đến khóc lóc với Lâm Bưu và Diệp Quần.

Diệp Quần đã nhìn thấy một cơ hội khống chế người tuyệt hảo đã đến.

Bà ta liền triệu kiến Khâu Hội Tác và vợ ông ta là Hồ Mẫn: “Tôi đã bàn với Lâm Phó Chủ tịch, 101 (chỉ lâm Bưu - Người dẫn chú) nói: Anh sai lầm ở chi tiết nhỏ, đây là chuyện vì cái nhỏ mà mất cái lớn. Nhưng anh là người giương cao ngọn cờ hồng vĩ đại tư tưởng Mao Trạch Đông, nổi bật chính trị, đã thay đổi được sai sót lớn nhất của Tổng cục Hậu cần trước đây chỉ thấy vật chất mà không thấy con người...

Họ muốn họp phê bình anh thì anh cứ đi họp, anh tự mình đối phó với họ, nhưng phương châm do chúng ta nắm. Ít lâu sau, Lâm Bưu bèn ra một chỉ thị đặc biệt đối với công tác hậu cần trong Quân Giải phóng, khẳng định thành tích công tác của Tổng cục Hậu cần, bảo vệ cho Khâu Hội Tác vượt qua bước khó khăn.

Tháng 1 năm 1967, phong trào đại cách mạng văn hóa của cơ quan Tổng cục Hậu cần đã ập xuống đầu Khâu Hội Tác. Ngày nào Khâu Hội Tác cũng bị đấu tố, cuộc sống khó có thể duy trì. Khâu Hội Tác bảo vợ ông ta gọi điện cầu cứu Diệp Quần. Diệp Quần thấy thời cơ đã đến, nếu cứ tiếp tục đốt thì Khâu Hội Tác sẽ cháy thui, liền trả lời: “Đang nghĩ cách, hãy cố kiên trì một chút”. Vào đêm khuya ngày 24 tháng 1, Diệp Quần mặc quân phục Quân Giải phóng, đi xe đến Tổng cục Hậu cần, đem lệnh viết tay do Lâm Bưu và Trần Bá Đạt ký ngày 24 tháng 1, trong đó ghi rõ ràng: “Lập lức thả Khâu Hội Tác, không được tự do giam giữ. Lâm Bưu, Trần Bá Đạt, 10 giờ ngày 24 tháng 1 năm 1967”.

Lệnh viết tay của Phó Thống soái và Tổ trưởng Tổ cách mạng văn hóa Trung ương thì ai dám chống lại, Diệp Quần đón Khâu Hội Tác đã hết sức mệt mỏi, tinh thần uể oải lên xe của mình, đi thẳng đến Tây Sơn để bảo vệ.

Ở Tây Sơn, Khâu Hội Tác trấn tĩnh lại, nghĩ lại tình cảnh bị phê phán đấu tố, bị đeo biển, “bị” ngồi kiểu “phản lực”, nhìn lệnh viết tay của Lâm Bưu, Trần Bá Đạt để trên bàn, cũng như những lời của Diệp Quần trước lúc đi: “Lâm Phó Chủ tịch tin anh, dựa vào anh”, liền viết một bài tỏ lòng trung thành với tựa đề: “Không giờ được cứu”.

Không giờ được cứu

10 giờ 40 phút ngày 24 tháng 1 năm 1967, là lúc tôi mới sinh ra, là giờ phút mà suốt cả đời tôi, suốt cả đời vợ tôi, con trai con gái tôi không thể nào quên được.

Tôi nghe nói “Văn phòng của Phó Chủ tịch Lâm cử người đến bảo anh đi”, thì tôi biết là mình đã được cứu, sụ cảm động không sao kìm nén được, như một trái bom nổ tung từ trái tim. Lúc ấy tim tôi đau nhói, sau khi tôi uống một viên thuốc, tôi cũng chẳng quản gì nó nữa. Nhưng tôi đã dùng sự nhẫn nại lớn nhất để không rơi nước mắt, vì tôi đã thề.

Cuối cùng đồng chí ấy (chỉ Diệp Quần - Người dẫn chú) nói: “Anh Lâm ra lệnh cho tôi phải giải quyết việc này trong vòng 6 tiếng, nếu không anh Lâm sẽ đích thân đến cơ quan tìm gặp anh. Anh biết tính của anh ấy, đến giờ không thấy tôi về, anh ấy sẽ đi, thì gay go”.

Anh Lâm đích thân ra tay, đồng thời cử phu nhân đi đón một người, theo tôi được biết đây là lần đầu tiên, viết đến đây không thể không cảm động, không thể không làm cho người ta phải rơi những giọt nước mắt ấm nóng.

Khâu Hội Tác

Ngày 25 tháng 1

Nguyên chú: Ngày 25 tháng 1 năm 1967, Lâm Phó Chủ tịch cử đồng chí Diệp Quần đến nhà cứu tôi. Từ 8 giờ đến 12 giờ, Lâm Phó Chủ tịch đã mấy lần gọi điện thoại đến hỏi thăm tình hình, xe hơi của đồng chí ấy đã nổ máy ba lần chuẩn bị đích thân đến chỗ tôi.

Từ đó về sau, cứ mỗi lần đến ngày 24 tháng 1, Khâu Hội Tác đều viết thư cho Diệp Quần, bày tỏ lòng trung thành.

Ngày 24 tháng 1, tròn một năm, Khâu Hội Tác đã viết thư bày tỏ lòng trung thành, áng kỳ văn ấy như sau:

Đồng chí Diệp Quần:

Hôm nay là ngày mà suối đời tôi không thể nào quên.

Ngày này năm ngoái, là giờ phút tôi ở vào trong tình cảnh vô cùng nguy hiểm. Với sự quan tâm vô cùng thân thiết của Lâm Phó Chủ tịch, đồng chí đã dũng cảm đến cơ quan tôi, cứu tôi ra, đã cứu vãn được sinh mệnh của tôi. Ngày này đã qua được một năm, hồi tưởng lại tình cảnh lúc ấy, lòng tôi có bao điều muốn nói với đồng chí, nhưng dù có bao nhiêu lời...

Đồng chí Diệp Quần, đồng chí là người học trò tốt nhất của Lâm Phó Chủ tịch. Từ xưa đến nay luôn quan tâm đến tôi, quan tâm đến sự tiến bộ về chính trị của tôi, quan tâm đến công tác của tôi, quan tâm đến sức khỏe của tôi, đặc biệt là trong giờ phút then chốt của cuộc vật lộn giai cấp trong đại cách mạng văn hóa vô sản, đồng chí càng thể hiện tình hữu ái giai cấp nồng nàn đối với tôi, tôi mãi mãi không bao giờ quên! Đồng chí là cô giáo hiền của tôi, tôi xin học tập đồng chí! Xin kính chào đồng chí! Tôi cũng sẽ giống như đồng chí suối đời theo Lâm Phó Chủ tịch làm cách mạng, dù cho sông cạn đá mòn cũng không thay lòng đổi dạ!

Cả gia đình tôi với tấm lòng vô cùng cảm kích hồi tưởng lại ngày này năm ngoái, đó là ngày mà cả gia đình tôi mãi mãi không thể quên được! Cả gia đình tôi học tập đồng chí, Xin kính chào đồng chí! Xin gửi đến đồng chí lời cảm ơn chân thành.

Khâu Hội Tác

Ngày 24 tháng 1 năm 1968

Diệp Quần đọc bức thư tỏ lòng trung thành của Khâu Hội Tác, cười hiểu ý. Bà ta hiểu một cách chuẩn xác Khâu Hội Tác đã lên đò một cách thực lòng thực dạ.

Diệp Quần lại đọc bức thư của Hồ Mẫn vợ của Khâu Hội Tác gửi cho bà ta. Trong thư nói:

Đêm ngày 24 tháng 1 năm 1967 làm chúng tôi đời đời không sao quên được, đồng chí đã theo lệnh của Lâm Phó Chủ tịch, xông vào nơi nguy hiểm và khó khăn, cứu sống tính mạng của Khâu Hội Tác, cả nhà chúng tôi già trẻ đều cảm kích suốt đêm không ngủ, cảm kích đến trào nước mắt thấm ướt cả gối, nóng lòng mong có điều kiện để cả nhà cùng đến khấu đầu tạ ơn đồng chí và Lâm Phó Chủ tịch... Bệnh của Khâu Hội Tác đã được Chủ nhiệm Diệp chữa trị nhiều về chính trị, hiệu quả còn hơn các thứ thuốc hóa học...

Khâu Hội Tác đã coi Lâm Bưu và Diệp Quần như cha mẹ sinh ra ông ta lần nữa thì có chuyện gì mà ông ta không làm. Bây giờ chỉ xin nêu một ví dụ nho nhỏ. Tháng 9 năm 1970, con trai Khâu Hội Tác tổ chức lễ cưới, vợ Khâu Hội Tác là Hồ Mẫn đã đưa con trai và con dâu đến Mao Gia Loan nơi ở của Lâm Bưu xin cầu kiến. Vừa thấy Lâm Bưu, Hồ Mẫn đã nói với con dâu: “Hãy nhanh cúi đầu chào bác Lâm đi!” Cô con dâu vội quỳ xuống cúi đầu lễ Lâm Bưu. Lâm Bưu kẻ hát to nhất bài “chấn hưng vô sản tiêu diệt tư sản” mặt mày tươi rói, rất thích thú với cái lễ tiết phong kiến này. Diệp Quần đứng bên vội nói: “Nhanh đứng dậy đi. Bây giờ không nên làm việc ấy”. Lâm Bưu lại đáp cái cúi lạy ấy bằng một lời “Chúc các cháu bách niên giai lão!”. Khâu Hội Tác không thể ngày nào cũng đến khấu đầu tạ ơn, vẫn luôn muốn biếu một lễ vật tinh xảo lịch sử gì đó để hằng ngày Lâm Bưu có thể nhìn thấy, chọn ngọc thạch, mã não, ngà voi, kính quang học nhưng chẳng có cái nào vừa ý, cuối cùng đích thân chọn được một chiếc ngà voi và một cái bình bằng thủy tỉnh hữu cơ biếu Lâm Bưu, nói là những lễ vật này có giá trị bảo tồn mãi mãi.

Diệp Quần thấy Khâu Hội Tác trung thành rấl mực liền viết một bài thơ có tựa đề “Vịnh Cúc” để tặng Khâu Hội Tác.

Khâu Hội Tác đón nhận bài thơ với niềm vui khôn tả, liền thuê người khắc bài thơ lên nghiên mực, rồi tặng lại Diệp Quần.

Việc lên đò giặc của Hoàng Vĩnh Thắng, Lý Tác Bằng cũng đại đồng tiểu dị, cũng do một tay Diệp Quần sắp đặt.

Dưới sự chỉ huy của Diệp Quần, Hoàng Vĩnh Thắng, Ngô Pháp Hiến, Lý Tác Bằng, Khâu Hội Tác “bốn đại kim cương” đã kết thành một bọn sống chết có nhau với Lâm Bưu. Họ thường xuyên tụ họp bí mật, mời ăn biếu lễ, thăm thú chơi bời du ngoạn, đề thơ tặng nhau, chụp ảnh lưu niệm. Thảo nào Diệp Quần đã từng dùng một câu: “Quan văn quan võ cùng nổi dậy bảo vệ ngọn cơ hồng” để bày tỏ sự phấn chấn khi tổ chức được cái bè đảng của Lâm Bưu này. Bà ta tự giải thích câu thơ này rằng: “Đây là một câu cảnh tỉnh, chúng ta có quan văn cũng có quan võ, văn võ đều có đủ. Quan văn là Trần Bá Đạt, quan võ là Hoàng Vĩnh Thắng, Ngô Pháp Hiến, Lý Tác Bằng, Khâu Hội Tác. Bây giờ quan võ quan văn phải cùng nổi dậy bảo vệ ngọn cờ đỏ của Lâm Phó Chủ tịch”. Diệp Quần thường xuyên nói với bốn tướng võ Hoàng, Ngô, Lý, Khâu rằng: “Quyền lực của quân đội đã tập trung trong tay mấy người các anh, không nên giao quyền cho người khác”.

Trên vách tại nơi ở của Hoàng Vĩnh Thắng đã treo một bức đại tự do tự tay Diệp Quần viết “Không tin ngày nay không có tôi hiền” để bộc bạch tấm lòng của viên võ tướng cam lòng làm tôi hiền của vương triều họ Lâm.

Lý Tác Bằng cũng nhờ có công sức của Lâm Bưu và Diệp Quần bảo vệ mà một tay nắm được Hải quân. Cảm cái ân ấy, Lý Tác Bằng đã thề: “Cùng sống và làm việc với Lâm Phó Chủ tịch, sống cùng sống với Lâm Phó chủ tịch, chết cùng chết với Lâm Phó chủ tịch”.

Chính vì vậy, Diệp quần rung đùi hả hê, đắc ý nói rằng: “Sáu người chúng tôi (chỉ Lâm, Diệp, Hoàng, Ngô, Lý, Khâu) có quan hệ mà bom nguyên tử cũng không phá nổi. Sự thực có phải như thế hay không, chỉ có Thượng đế mới biết.

Sau khi “bốn đại kim cương” lên con đò của họ Lâm, nhe nanh múa vuốt trong cách mạng văn hóa, hãm hại vô số người trung thành, lương thiện, vô số những vị công thần, leo lên cái thang máu được xếp bằng những cái xác người thẳng tới nơi vàng đỏ nhọ lòng son, dốc túi đánh canh bạc cuối cùng mưu sát Mao Trạch Đông, nhưng đã thất bại. Từng tên đổ nhào trở thành những tên tội phạm dưới thềm.

2. Ngô Pháp Hiến bất chấp đạo trời phép nước

Ngô Pháp Hiến đã bước lên con đò của Lâm Bưu thì không còn tự chủ được nữa. Để theo sát Lâm Bưu, leo lên trong đại cách mạng văn hóa, ông ta đi theo Lâm Bưu bức hại người vô tội, gạt bỏ những người không ăn cánh, gây nhiều tội ác.

Ông ta không những trực tiếp tham gia vào việc vu cáo bức hại La Thụy Khanh, hơn nữa sau khi chân trái của La Thụy Khanh bị thương gãy xương đùi, ông ta đã cố ý kéo dài thời gian phẫu thuật, dẫn đến việc La Thụy Khanh bị tàn tật suốt đời.

Ông ta tích cực tham gia hoạt động vu cáo, bức hại nguyên soái Hạ Long, đồng thời sau khi Hạ Long bị bức hại đến chết, lại ra lệnh dùng máy bay đưa phu nhân Hạ Long đến một nông trường hẻo lánh ở Quý Châu để giam giữ. Từ tháng 4 năm 1968, Ngô Pháp Hiến đã cùng Trần Bá Đạt, Tạ Phú Trị lợi dụng cái gọi là vụ án truyền đơn, “Ban chấp hành bất thường Trung ương Đảng Cộng sản Trung Quốc” lấy danh nghĩa là truy tìm kẻ đứng đằng sau, âm mưu hãm hại những người lãnh đạo Đảng và Nhà nước, chĩa mũi nhọn vào Đặng Tiểu Bình.

Tháng 11 năm 1968, trong buổi nói chuyện tại cuộc mít tinh của cán bộ không quân đóng tại Bắc Kinh, Ngô Pháp Hiến đã tùy tiện công kích, mắng nhiếc Nguyên soái Chu Đức, vu cáo Chu Đức là “luôn luôn chống lại Mao Chủ tịch”, bảo “ủy viên trưởng (Chủ tịch quốc hội) Chu Đức là quân phiệt, mấy chục năm không cải tạo tốt”.

Ngô Pháp Hiến còn tham gia vào “tổ chuyên án Lục Định Nhất”, dựa vào những tội trạng được bịa ra, vu cáo Trưởng ban Tuyên truyền Trung ương Đảng là “đặc vụ”, là “kẻ phản bội”, đồng thời ra lệnh bắt Lục Định Nhất.

Ngô Pháp Hiến còn đả kích bức hại hàng loạt cán bộ quần chúng trong quân chủng Không quân. Tháng 12 năm 1980, tại Tòa án đặc biệt xử tội ông ta, ông ta đã cung khai “Đánh đổ một loạt cán bộ và chinh phục một loạt cán bộ. Diệp Quần đã bảo tôi, đánh gục tất cả các cán bộ chống lại anh. Lâm Bưu cũng nói, anh không đánh đổ họ, thì cái chức Tư lệnh Không quân của anh sẽ không vững đâu. Vì thế, tôi đã làm trái với lương tâm vu cáo hãm hại Trương Đình Phát và một loạt cán bộ”.

Trong một bản danh sách báo cáo lên trên về Bộ Tư lệnh Không quân do Ngô Pháp Hiến phê chuẩn vào tháng 3 năm 1969, có 64 người bị đặt vào mâu thuẫn địch ta, trong đó bao gồm những cán bộ cao cấp như Phó Tư lệnh Không quân Thành Quân, Lưu Chấn, Trương Đình Phát, Phó Tham mưu trưởng Hà Đình Nhất... Ngô Pháp Hiến còn trực tiếp chỉ huy vu cáo bức hại Cố Tiền Tham mưu trưởng Không quân Quân khu Nam Kinh và Lưu Thiện Bản Phó ban Giáo dục Học viện Không quân, đồng thời đích thân phê chuẩn việc phê phán đấu tố và bắt giam hai người này. Trong thời gian giam giữ, đã dùng các thủ đoạn tàn khốc đày đọa đến chết Cố Tiền và Lưu Thiện Bản.

Lâm Bưu muốn mượn đại cách mạng văn hóa để trừ bỏ những người chống lại mình, nhưng lại trái với ý muốn của ông ta, trong quân đội có rất nhiều người bất mãn, để tăng cường việc khống chế quân đội, thanh trừ những người bất hợp tác, tháng 3 năm 1968, Lâm Bưu cấu kết với Giang Thanh tạo nên sự kiện Dương (Thành Vũ.), Dư (Lập Kim) và Phó (Sùng Bích). Ngô Pháp Hiến cũng tham dự vào âm mưu này. Sau La Thụy Khanh, Dương Thành Vũ đảm nhận chức Tổng Tham mưu trưởng, do có thái độ bảo vệ các vị tướng soái cũ trong quân đội, vì vậy Lâm Bưu từ lâu đã có ý đồ gạt bỏ Dương Thành Vũ. Dư Lập Kim là một trong ba người “Dương, Dư, Phó”, là chính ủy Quân chủng Không quân, vốn là người cộng sự của Phương diện quân thứ 2 của Hồng quân, có ý kiến khác trong việc thẩm tra Hạ Long, đồng thời đã từng cùng Dương Thành Vũ tháp tùng Mao Trạch Đông đi thị sát miền Nam, nhưng không thông báo tình hình với Lâm Bưu và Diệp Quần. Trong một số việc khác, cũng không làm việc theo ý chỉ của Lâm Bưu, nên Lâm Bưu không thể dung tha. Ngô Pháp Hiến thì vâng theo ý chỉ của Lâm Bưu và Diệp Quần, bắt đầu ra tay trước tiên trừ Dư Lập Kim, tìm cớ bắt thư ký của Dư Lập Kim. Sau khi Dương Thành Vũ biết việc này, đã yêu cầu Ngô Pháp Hiến tiến hành kiểm tra soát xét lại. Ngô Pháp Hiến không những không chấp hành, trái lại còn tố cáo với Lâm Bưu, vu cáo Dương Thành Vũ và Dư Lập Kim câu kết giành quyền ở Không quân. Lâm Bưu lập tức lấy cớ này, liền cùng Giang Thanh bày mưu tạo ra “Sự kiện Dương, Dư, Phó”.

Tối ngày 22 tháng 3, Ngô Pháp Hiến gọi điện thoại cho Dư Lập Kim, thông báo cho Dư Lập Kim đến nhà Ngô Pháp Hiến họp. Dư Lập Kim vừa vào cửa lập tức bị bắt, đồng thời bị tra tấn. 1 giờ sáng ngày 23, Dương Thành Vũ cũng bị bắt tại nhà và đưa đi. Tối hôm ấy, Ngô Pháp Hiến dẫn Vương Phi, Chu Vũ Trì và một số người đến lục soát văn phòng của Dương Thành Vũ, đem những bản ghi chép, ảnh và thư từ viết tay tìm được nộp cho Giang Thanh và Diệp Quần. Ngô Pháp Hiến còn tâng công: “Tối nay, tôi chẳng kể nếp tẻ gì đã bắt ngay hai ba mươi người bọn họ!”.

Cho đến sau khi tập đoàn phản cách mạng Lâm Bưu sụp đổ, Dương Thành Vũ và Dư Lập Kim mới được minh oan sửa sai.

Sau “Sự kiện Dương, Dư, Phó”, Ngô Pháp Hiến được đề bạt làm Phó Tổng Tham mưu trưởng kiêm Tổ phó Văn phòng Quân ủy. Tháng 4 năm 1969, Đại hội khóa 9 của Đảng họp, Ngô Pháp Hiến với những “chiến tích” bức hại những người vô tội leo lên địa vị ủy viên Bộ Chính trị.

3. Chiếc thang máu của Hoàng Vĩnh Thắng

Lúc Hoàng Vĩnh Thắng theo Lâm Bưu, cũng là lúc ông ta ra sức bức hại những người trung thành lương thiện. Ông ta đã dùng vô số thi thể và máu của những người vô tội rải lên con đường đi tới quyền lực của mình.

Tháng 5 năm 1967, Lâm Bưu và đồng bọn nêu ra việc “Phải điều tra vấn đề Đảng bí mật ở Quảng Đông”, vu cáo tổ chức Đảng ở Quảng Đông không trong sạch. Thực tế là chĩa mũi dùi vào Chu Ân Lai và Diệp Kiếm Anh là người đã từng lãnh đạo công tác Cục Phương Năm hồi ấy. Lúc này Hoàng Vĩnh Thắng chủ trì công việc ở Quảng Đông đã đích thân phê chuẩn phải thành lập cái gọi là tổ chuyên án truy xét Đảng bí mật ở Quảng Đông. Sau đó, thành lập Tổ chuyên án “Thẩm tra vấn đề Đảng bí mật ở Quảng Đông”. Tháng 3 năm 1968, Hoàng Vĩnh Thắng lại trực tiếp phụ trách việc này, ra tay tạo dựng vụ án oan Đảng bí mật ở Quảng Đông. Người lãnh đạo Đảng ở khu Hoa Nam hồi ấy là Phương Phương bị bức hại đến chết, nguyên Trưởng ban tuyên truyền tỉnh ủy Quảng Đông của Đảng bí mật, Trưởng ban Mặt trận thống nhất tỉnh ủy Việt Bắc (Bắc Quảng Đông) Nhiêu Chương Phong cũng bị bức hại thảm khốc và bị chết trong nhà tù. Mẹ, con trai, cháu, em trai của Bành Bái lãnh tụ của phong trào nông dân thời kỳ đầu của Đảng đều bị bức hại đày đoạ đến chết. Lâm Thương Vân, ủy viên thường vụ Đại hội đại biểu Nhân dân toàn quốc, nguyên Phó Tỉnh trưởng tỉnh Quảng Đông, là đảng viên lão thành vào Đảng năm 1927, năm ấy đã 76 tuổi, bị gán cho tội danh “phản bội đầu hàng định”, bị tra tấn bức cung đến chết một cách bi thảm. Trong vụ án này có hơn 7100 người bị bắt giam phê phán, đấu tranh phi pháp, trong đó 12 người lãnh đạo cấp quân đoàn, cấp sư đoàn có đến mấy trăm người, bị liên lụy có gần 1 vạn người.

Hoàng Vĩnh Thắng còn tích cực tham dự vào việc bức hại Hạ Long. Ông ta hạ lệnh giữ lại 8 bức thư khiếu nại minh oan do Hạ Long viết, đồng thời trong cuộc nói chuyện với các nhân viên trong tổ chuyên án đã tuyên bố: “Vụ án Hạ Long rất lớn, đó là tên đại thổ phỉ, đại quân phiệt, đại âm mưu. Vụ này rất lớn, diện rất rộng, có rất nhiều người. Phải trên cơ sở này mà tiếp tục cố gắng. Bản thân việc thụ lý án là một cuộc đấu tranh giai cấp, phải đào cho được quả bom nổ chậm chôn bên mình Mao Chủ tịch, phải đánh mạnh truy mạnh, phải đoàn kết nhất trí, cùng chống kẻ địch...”. Do sự bức hại, đày đọa, ngày 9 tháng 6 năm 1969, Nguyên soái Hạ Long đã phải hàm oan qua đời.

Trong việc tổ chức các vụ âm mưu hãm hại các nhà cách mạng lão thành khác, Hoàng Vĩnh Thắng cũng đã sắm một vai quan trọng. Tháng 6 năm 1968, do Hoàng Vĩnh Thắng mớm lời, dựa vào thủ đoạn bức cung, dựng lên một tài liệu giả vu cáo Diệp Kiếm Anh, cùng Dương Thành Vũ, Tiêu Hoa v.v... đã “họp bàn bí mật”, bày mưu bí mật làm chính biến, để cướp quyền lãnh đạo của Đảng và Nhà nước. Ngày 3 tháng 11 năm 1970, Hoàng Vĩnh Thắng còn đích thân phê chuẩn báo cáo “Hủy bỏ mọi chức vụ, khai trừ vĩnh viễn đảng tịch, xử tù vô thời hạn, tước mọi quyền lợi công dân của Bành Đức Hoài”, do Tổ chuyên án Bành Đức Hoài đề xuất. Nguyên soái Bành Đức Hoài công lao có một không hai, sau khi bị các hành vi đày đọa phi nhân tính, đã ôm hận qua đời năm 1974. Nguyên soái Nhiếp Vinh Trăn, là thủ trưởng cũ của Hoàng Vĩnh Thắng. Từ năm 1933 đến năm 1944, ông ta đều làm việc dưới sự lãnh đạo trực tiếp của Nguyên soái Nhiếp Vinh Trăn. Nhưng trong một lần nói chuyện vào tháng 11 năm 1968, Hoàng Vĩnh Thắng đã tuyên bố: “Cả đời Nhiếp Vinh Trăn chưa làm được việc gì tốt”. Trong các cuộc họp báo cáo ở Bộ Tổng Tham mưu, sáu binh chủng và Học viện Chính trị, Hoàng Vĩnh Thắng đã công khai vu cáo, nói xấu những nhà cách mạng cũ như Nhiếp Vinh Trăn v.v...: “... Trong “Tin vắn” của các đồng chí có nói: “Công lớn, thanh danh lớn, địa vị cao”. Có một số người, họ có bao nhiêu công? Công phản cách mạng thì có đấy. Trần Nghị, Chu Đức, Nhiếp Vinh Trăn có công lao gì? Có một số kẻ phất cờ đỏ để chống lại cờ đỏ, như Lưu Thiếu Kỳ, Chu Đức v.v..., phải lột mặt nạ của chúng”. Sau khi Hoàng Vĩnh Thắng nhậm thức Tổng Tham mưu trưởng, lập tức tuyên bố: “Bộ Tổng Tham mưu đã có không ít kẻ xấu”, nên đã thanh trừng bức hại đông đảo cán bộ quần chúng trong Bộ Tổng Tham mưu. Dưới sự chỉ huy trực tiếp của Lâm Bưu và Hoàng Vĩnh Thắng, Bộ Tổng Tham mưu có tới 792 án oan, án giả, án sai, có 839 người bị hại, trong đó cấp quân đoàn trở lên có 52 người. Trong đại cách mạng văn hóa, Bộ Tổng Tham mưu có 51 người bị bức hại đến chết.

4. Phương châm “ba mạnh” của Khâu Hội Tác

Nếu nói Khâu Hội Tác xu phụ Lâm Bưu từng ly từng tý thì việc làm hại những người vô tội lại vô cùng độc ác. Trong những thành viên chủ yếu của tập đoàn phản cách mạng Lâm Bưu thì Khâu Hội Tác trực tiếp tham gia gây nên những tội ác nhiều nhất và cũng khủng khiếp nhất.

Thời kỳ đầu cách mạng văn hóa, Khâu Hội Tác cũng đã từng bị công kích, đã từng nếm nỗi khổ bất chấp đạo trời phép nước của phái tạo phản. Nhưng, sau khi được Lâm Bưu giúp đỡ vững chân rồi thì lại trả thù điên cuồng bất kể trời đất đối với những người phản đối.

Ngày 27 tháng 2 năm 1968, Khâu Hội Tác đã tự tay viết bản quy định phương châm “ba mạnh” trong việc thụ lý các án ở Tổng cục Hậu cần: “… Chỉ nói lý thôi thì không đủ, cần phải chuyên chính với kẻ địch. Đối với những kẻ từ chối không thú nhận chẳng lẽ không có cách nào hay sao? Cần phải có biện pháp... Cần phải đấu tố mạnh (kiên quyết tấn công vào thái độ phản cách mạng của hắn), phải thẩm vấn mạnh (có thể tiến hành thẩm vấn nhiều ngày liền), phải chuyên chính mạnh (kẻ địch từ chối không thú nhận thì phải chỉnh hắn)”.

Ngày 18 tháng 3 năm 1968, trong hội nghị chuyên án của Tổng cục Hậu cần, Khâu Hội Tác đã chỉ thị: “... phải tàn bạo, đối với kẻ thù phải tàn khốc, thủ đoạn đấu tranh là chuyên chính, đối với kẻ địch phải liên tục thẩm vấn, làm liền mấy ngày đêm, khi cần thiết thì cùm chân cùm tay... theo tôi đấu bốn, đấu năm, đấu sáu đều được, có chết không đấu hắn cũng chết; không chết thì có đấu hắn cũng không chết, 16 điều không có điều nào quy định phải đền mạng mà!”.

Từ năm 1967 đến năm 1971, Khâu Hội Tác đã lập trại giam, tra tấn bức cung, trực tiếp bức hại 462 cán bộ quần chúng ở Tổng cục Hậu cần, trong đó có 8 người gồm Thanh Bình, Chu Trường Canh, Trương Thụ Sâm... bị bức hại đến chết.

Theo phương châm “đấu tố mạnh, thẩm vấn mạnh, chuyên chính mạnh” của Khâu Hội Tác, đã đày đọa vô nhân đạo những người bị giam giữ, những hình phạt đày đọa thân xác đã có tới hơn 50 kiểu “xa luân chiến” (ngày đêm luân phiên thẩm vấn), từ ghế cao thấp, “đánh phản cốt” (dùng gậy đánh vào xương sau gáy, đánh vào mồm), “ăn Nguyên tiêu” (tập thể cùng đánh), dùng tẩu thuốc đốt mắt cá chân, bức tự đánh mình, úp bát vào đầu, dùng tẩu thuốc làm bỏng mồm, hạn chế uống nước, bức phải uống nước bẩn, thậm chí uống nước tiểu, đá hỏng bộ phận sinh dục của những người bị giam giữ, tra tấn bằng điện v.v... và v.v... vô nhân đạo đến mức không ai có thể tưởng tượng nổi.

Lương Băng nguyên là Cục phó Cục Quân giới thuộc Tổng cục Hậu Cần vì phản đối Khâu Hội Tác nên đã bị giam giữ. Trong thời gian bị giam giữ, đã bị dùng tới 23 kiểu cực hình. Trong “xa luân chiến”, một lần liên tục thẩm vấn dài nhất là 17 ngày đêm, thậm chí còn bị bức ăn bánh bao có dính phân, bị đày đọa tàn khốc, làm cho thân thể Lương Băng bị suy kiệt, cuối cùng bị liệt nửa người. Nhìn những cảnh tàn ác bất nhân ấy không ai tin được là nó đã xảy ra tại Trung quốc vào những năm 60 của thế kỷ 20 này.

Trong việc hãm hại đối với những người lãnh đạo quân đội cũ, Khâu Hội Tác cũng không chịu thua kém.

Trước cách mạng văn hóa, Khâu Hội Tác đã tham dự vào việc hãm hại Đại tướng La Thụy Khanh. Đại cách mạng văn hóa bắt đầu, Khâu Hội Tác vẫn không tha La Thụy Khanh. Trong thời gian La Thụy Khanh bị thương ở đùi phải nằm viện, ông ta vẫn báo cáo lên trên yêu cầu đấu La Thụy Khanh. Tháng 1 năm 1967, đã tổ chức cuộc mít tinh 1 vạn người đấu tố Bành Chân, La Thụy Khanh, Lục Định Nhất, Dương Thượng Côn và một số cán bộ cấp cao khác. Lúc ấy xương đùi trái của La Thụy Khanh bị gãy, vết thương chưa lành, vẫn phải quấn băng trắng, cổ đeo một tấm biển rộng khoảng 1 mét vuông, rồi dùng một cái sọt lớn khiêng ông đến hội trường để đấu tố.

Nguyên soái Diệp Kiếm Anh là Phó Chủ tịch Quân ủy, cũng là cấp trên cũ của Khâu Hội Tác. Thời kỳ trường chinh, Khâu Hội Tác làm việc bên cạnh Diệp Kiếm Anh. Vào thập niên 50, khi Diệp Kiếm Anh đảm nhận Tư lệnh Quân khu Hoa Nam, Khâu Hội Tác làm Chủ nhiệm Chính trị Quân khu. Lúc mới cách mạng văn hóa khi Khâu Hội Tác bị công kích, Diệp Kiếm Anh đã từng bảo vệ ông ta. Khi ông ta ẩn náu ở Tây Sơn, có hôm Diệp Kiếm Anh đến thăm ông ta tới 3 lần.

Nhưng, để nương nhờ Lâm Bưu hơn nữa, Khâu Hội Tác đã bất chấp tín nghĩa, lương tâm, đã chĩa mũi nhọn vào Diệp Kiếm Anh. Tháng 3 năm 1968, Hoàng Vĩnh Thắng tổ chức chỉnh lý tài liệu về Diệp Kiếm Anh, đồng thời thành lập tổ tài liệu chuyên nghiệp, Khâu Hội Tác chịu trách nhiệm triệu tập cuộc họp Tổ tài liệu, trực tiếp phê chuẩn những tài liệu bí mật về Diệp Kiếm Anh do Tổ tư liệu chỉnh lý. Nhưng Khâu Hội Tác vẫn ngờ là chưa đủ, nên lại sai Trần Bàng, Vương Hy Khắc và một số người tổ chức một nhóm ở Tổng cục Hậu cần, chỉnh lý lại cái gọi là tội lỗi của Diệp Kiếm Anh, mưu đồ tìm cớ hãm hại Diệp Kiếm Anh.

Tháng 10 năm 1967, Khâu Hội Tác lại sai thân tín của mình ở Tổng cục Hậu cần viết tài liệu tố cáo Hạ Long, đồng thời đưa tài liệu cho tổ chuyên án, để hãm hại Hạ Long.

Trong Hội nghị Trung ương lần thứ 12 khóa 8, Khâu Hội Tác đã trực diện công kích Nguyên soái Từ Hướng Tiền. Đối với Đại tướng Từ Hải Đông người có công lao to lớn lại bị ốm lâu ngày, Khâu Hội Tác cũng không tha, ông ta đã lợi dụng quyền hành có trong tay, đã bức hại Từ Hải Đông bằng cách không cho chữa chạy thuốc thang, làm cho bệnh của Từ Hải Đông ngày một nặng, và đã qua đời vào tháng 3 năm 1970.

Tổng cục Chính trị Quân giải phóng là cơ quan lãnh đạo cao nhất về công tác chính trị tư tưởng của Quân đội. Đối với cách làm “tả” do Lâm Bưu thực hiện trong quân đội, lãnh đạo Tổng cục Chính trị luôn luôn tẩy chay, vì thế bị Lâm Bưu cho rằng đó là nơi không tuân theo ông ta. Ngày 25 tháng 7 năm 1967, Lâm Bưu hạ lệnh: “Các đồng chí phải chiến đấu, phải đột kích, phải đập tan hoàn toàn diện Diêm vương” ở Tổng cục Chính trị.

Khâu Hội Tác, Hoàng Vĩnh Thắng nghe thấy thế vội vác giáo xông ra, bắt đầu những hành động đập nát Tổng cục Chính trị. Khâu Hội Tác sắp xếp việc thành lập “Tổ phê phán đấu tố cán bộ lãnh đạo Tổng cục Chính trị”, bắt bớ giam cầm những người lãnh đạo của Tổng cục Chính trị. Đồng thời, Khâu Hội Tác còn sai “Văn phòng cách mạng văn hóa” của Tổng cục Hậu cần biên soạn và in tài liệu dài tới 17 vạn chữ để vu cáo cán bộ Tổng cục Chính trị và phân phát khắp mọi nơi.

5. Dã tâm của Lý Tác Bằng

Việc hãm hại Đại tướng Tổng Tham mưu trưởng La Thụy Khanh do Lâm Bưu sắp xếp vào năm 1965, đã trở thành sự kiện mở đầu của cuộc câu kết Lâm Bưu, Lý Tác Bằng. Khoảng giữa hè thu năm 1965, Lâm Bưu bảo Diệp Quần gọi điện cho Lý Tác Bằng nói là La Thụy Khanh “có dã tâm muốn làm Bộ trưởng Quốc phòng, lôi kéo người tổ chức thành một ê kíp, vừa thăng cấp lại vừa thăng chức”, Lý Tác Bằng trả lời ngay: “Quyết không bao giờ làm việc gì không phải với Lâm phó Chủ tịch”.

Ngày 27 tháng 11 năm 1965, Lâm Bưu khẩu truyền điện thoại, bảo thư ký nói với Lý Tác Bằng là Phó Tư lệnh Hải quân lúc ấy, trực tiếp gợi ý cho ông ta từ góc độ Hải quân tiến hành vu cáo La Thụy Khanh. Thậm chí Lâm Bưu còn dạy ông ta cụ thể từ bốn phương diện để viết rõ: “Biểu hiện của La Thụy Khanh trên từng vấn đề, ngoài những điều ấy ra còn vấn đề gì?” Lý Tác Bằng lập tức hợp mưu với Vương Hồng Khôn, Trương Tú Xuyên, nặn ra một tài liệu dài 7000 chữ, vu cho La Thụy Khanh là “mấy năm gần đây đối với vấn đề lãnh đạo Hải quân, đã tồn tại những sai làm nghiêm trọng, đồng thời có âm mưu lớn”, “muốn chiếm lĩnh trận địa Hải quân”.

Việc hãm hại La Thụy Khanh trên thực tế là một “cuộc thi” đặc biệt để Lâm Bưu chọn thân tín, Lý Tác Bằng, Ngô Pháp Hiến, Khâu Hội Tác, Hoàng Vĩnh Thắng... đã lấy việc hãm hại La Thụy Khanh để bảy tỏ “lòng trung” của họ đối với Lâm Bưu, từ đó thông qua cuộc thi này, trở thành bè đảng của Lâm Bưu. Một âm mưu hội tụ một loạt kẻ có âm mưu. Tập đoàn phản cách mạng Lâm Bưu bắt đầu hình thành như thế.

Từ việc bảo vệ quyền lợi, tranh giành quyền lợi mà tìm chỗ dựa đến việc làm vui lòng chỗ dựa mà cam tâm làm tay sai, hãm hại người khác, cuối cùng kéo cánh âm mưu tiếm đoạt quyền lực cao nhất. Lý Tác Bằng đã bắt đầu đi vào con đường hủy diệt của một kẻ có dã tâm như thế.

6. Trương Xuân Kiều tiến quân vào Bắc Kinh

“Bốn đại kim cương” bên này của Lâm Bưu ra sức lạm dụng uy quyền vẫn chưa gặt hái được gì, còn “bọn bốn tên” ở bên kia thì mài dao xoèn xoẹt, sát khí đằng đằng.

Ngày 11 tháng 11 năm 1966, Tổ cách mạng văn hóa Trung ương cử Trương Xuân Kiều đáp chuyên cơ quân dụng trở về Thượng Hải, hội kiến với những người cầm đầu “Tổng hội công nhân”, lần này Trương Xuân Kiều đã quen Vương Hồng Văn. Vì làm “kịch mẫu cách mạng” mà Giang (Thanh), Trương (Xuân Kiều) bắt tay nhau; vì phê “Hải Thụy bãi quan” mà Giang, Trương, Diêu (Văn Nguyên) kết nghĩa, nay lại vì “sự kiện An Đình” mà thêm một đồng bọn Vương Hồng Văn. Trương Xuân Kiều muốn mượn Vương Hồng Văn để đánh tan Thành ủy Thượng Hải, vì thế ông ta rất thoải mái ủng hộ “Tổng hội công nhân”, lần hợp tác đầu tiên Trương, Vương rất thành công, Mao Trạch Đông lại không phản đối việc này, trong Hội nghị Bộ Chính trị ngày 16 ông nói: “Có thể tiền trảm hậu tấu, luôn luôn là thực tiễn có trước khái niệm có sau”. Trương Xuân Kiều nghe tin này, biết là mình “đã lập công lớn”.

Trương Xuân Kiều có dã tâm rất lớn, ông ta cho rằng tranh giành địa vị ở Trung ương quan trọng hơn so với Thượng Hải, ông ta phải “tiến quân về Bắc Kinh”.

Trương Xuân Kiều với đầy dã tâm, nắm được quyền Đảng và chính quyền ở Thượng Hải, ánh mắt của ông ta hướng về Bắc Kinh, mong muốn có được quyền hành về Đảng và chính quyền ở Trung ương.

Ngày 18 tháng 2 năm 1967, Chu Ân Lai triệu tập cuộc hội ý Bộ Chính trị và Tổ cách mạng văn hóa Trung ương tại Hoài Nhân Đường, Đàm Chấn Lâm, Diệp Kiếm Anh, Trần Nghị v.v... cùng với Trương Xuân Kiều, Khang Sinh, Trần Bá Đạt v.v... đã triển khai một cuộc “luận chiến lớn”, Đàm Chấn Lâm phẫn nộ lên án bọn vô lại: “Mục đích của các người chính là đánh đổ những cán bộ cũ. Các người đánh đổ từng cán bộ cũ. Bao nhiêu cán bộ cách mạng đã 40 năm phải nhà tan cửa nát, vợ chồng con cái chia lìa...”. Diêu Văn Nguyên, Vương Lực ngồi bên cạnh Trương Xuân Kiều như những thư ký ghi lại từng viên “đạn pháo” từ phía đối diện bắn tới. Còn Trương Xuân Kiều thì mặt lạnh như băng, không nói một lời, ông ta cố hết sức ghi lại trong đầu từng câu nói của đối phương, ông ta không “đánh trả” ngay, sách lược xưa nay của ông ta là “áp đảo đối phương sau”. Lần này cũng vậy. Ngay đêm ấy, Trương Xuân Kiều, Diêu Văn Nguyên, Vương Lực đối chiếu sổ ghi chép, Vương Lực chấp bút viết “Biên bản cuộc hội ý của Trung ương”, ngày hôm sau ông ta cầm biên bản đến chỗ Mao Trạch Đông kể tội các vị tướng soái. “Cuộc đối chọi tháng Hai” của các vị nguyên soái, tướng lĩnh và cán bộ cũ được bọn Trương Xuân Kiều nhào nặn thành “Dòng nước ngược tháng Hai”.

Trương Xuân Kiều đắc ý, ngày 24 tháng 2, Diêu Văn Nguyên xuất hiện ở Thượng Hải. Trương Xuân Kiều lúc này gần như là “Khâm sai đại thần”, ông ta mượn uy danh của Mao Trạch Đông. Trong thời kỳ lịch sử đặc biệt ấy, Tổ cách mạng văn hoá Trung ương đã thay thế Bộ Chính trị, Ban Bí thư. Quyền hành lớn của Tổ cách mạng văn hóa Trung ương một thời nằm trong tay Trương Xuân Kiều.

Tổ phó Tổ cách mạng văn hóa Trung ương là Trương Xuân Kiều dựa vào con át chủ bài trong cách mạng văn hóa để lập nghiệp. Nhưng rốt cuộc vị tổ phó của cái tiểu tổ này là một chức vụ ông chẳng ra ông thằng chẳng ra thằng. Ông ta đứng vững ở Trung ương bắt đầu từ Đại hội 9. Nhảy một bước lên ủy viên Bộ Chính trị Trung ương Đảng, trở thành nhân vật thứ bảy của Trung ương. Trong thông báo tin tức Hội nghị, tên của Trương Xuân Kiều đã xuất hiện: “Mao Trạch Đông, Lâm Bưu, Chu Ân Lai, Trần Bá Đạt, Khang Sinh, Giang Thanh Trương Xuân Kiều. Diêu Văn Nguyên v.v...”.

Trương Xuân Kiều không muốn yên vị ở chức ủy viên Bộ Chính trị, Lâm Bưu bị rơi máy bay chết, Trần Bá Đạt bị sụp đổ, làm cho Trương Xuân Kiều từ nhân vật thứ 7 nhảy lên nhân vật thứ 5. Ông ta nhăm nhe cái vị trí Phó Chủ tịch. Nhưng sự việc lại trái với ý muốn, ngày 30 tháng 8 năm 1973, Hội nghị Trung ương lần thứ 1 khóa 10 đã công bố kết quả bầu trung ương khóa 10: Chủ tịch Đảng Mao Trạch Đông, Phó Chủ tịch Đảng Chu Ân Lai, Vương Hồng Văn, Khang Sinh, Diệp Kiếm Anh, Lý Đức Sinh. Còn Trương Xuân Kiều thì sao? Tâm trạng của ông ta vô cùng chán nản: chỉ trúng vào ủy viên Thường vụ Bộ Chính trị. Điều làm cho ông ta càng tức giận hơn là sự sụp đổ của Lâm Bưu lại dẫn đến việc sửa lại án xử sai về “Dòng nước ngược tháng Hai”, các vị tướng soái lần lượt được khôi phục danh dự, tại Đại hội Đảng khóa 10, Đặng Tiểu Bình đã trở thành thành viên của Chủ tịch đoàn. Trương Xuân Kiều đã hiểu được rằng, một cuộc đấu tranh quyết liệt mới sẽ lại bắt đầu. Tháng 4 năm 1974, Thủ tướng Chu Ân Lai, bị bệnh ung thư, bệnh tình ngày một nặng, đành phải vào nằm tại Bệnh viện Bắc Kinh. Trương Xuân Kiều và Đặng Tiểu Bình cùng là Phó Thủ tướng ngang hàng, hai người như nước với lửa, đối lập nhau gay gắt. Đặng Tiểu Bình là chướng ngại lớn nhất ảnh hưởng đến giấc mộng làm thủ tướng của ông ta. Về sự từng trải, về năng lực, về trí tuệ, về kinh nghiệm, Trương Xuân Kiều có là cái gì đâu, chẳng qua chỉ là một con tốt đen dựa vào việc “đánh đổ phái đi theo con đường tư bản chủ nghĩa” mà làm nên, ông ta không phải là đối thủ của Đặng Tiểu Bình. Điều làm cho Trương Xuân Kiều không yên là Mao Trạch Đông và Chu Ân Lai ủng hộ Đặng Tiểu Bình. Đơn độc khó chống chọi, bốn người kết bè để cùng chống lại Chu Ân Lai và Đặng Tiểu Bình, Vương (Hồng Văn), Trương (Xuân Kiều), Giang (Thanh), Diêu (Văn Nguyên) đã liên kết thành “Đồng minh thần thánh” – “Bọn bốn tên”. Trong “bọn bốn tên”, Trương Xuân Kiều là “quân sư”, Giang Thanh là “ngọn cờ”, Trương Xuân Kiều là “điểm”, Diêu Văn Nguyên là “cái gậy”, Vương Hồng Văn là cãi nhãn hiệu Phó Chủ tịch, họ là “tứ hợp nhất” kết thành bè đảng. Hạt nhân của “bọn bốn tên” là Trương Xuân Kiều.

Sau khi hy vọng làm Phó Chủ tịch Đảng tan vỡ, hai mắt Trương Xuân Kiều cứ chằm chằm nhìn vào vị trí Thủ tướng. Hiển nhiên là chỉ cần Chu Ân Lai còn khỏe một ngày thì Chu Ân Lai sẽ là Thủ tướng, trước mắt cái mà Trương Xuân Kiều có thể tranh được là “Phó Thủ tướng thứ nhất”. Vì “Phó thủ tướng thứ nhất” có hai ý nghĩa: Thứ nhất, hiện nay Thủ tướng đang ốm nặng, “phó thủ tướng thứ nhất” có nghĩa là sẽ chủ trì công việc hằng ngày của Quốc vụ viện; Thứ hai, hễ Chu Ân Lai qua đời thì “phó thủ tướng thứ nhất” sẽ đương nhiên trở thành thủ tướng.

Từ thư ký cơ yếu của Mao Trạch Đông đưa đến một tin: “Ai làm Phó thủ tướng thứ nhất? Đặng”. Điều đó đã làm cho Trương Xuân Kiều đứng ngồi không yên, ông ta cần phải tranh trước Đặng Tiểu Bình, ra sức thay đổi chủ ý của Mao Trạch Đông. Thế là ông ta nảy ra một ý, bảo Vương Hồng Văn đến Trường Sa kể tội Đặng Tiểu Bình. Nhưng, Trương Xuân Kiều là một “quân sư quạt mo” hoàn toàn tính sai, Mao Trạch Đông quyết định “Đề nghị bổ nhiệm Đặng Tiểu Bình làm Phó Chủ tịch Đảng, Phó Thủ tướng thứ nhất, Phó Chủ tịch Quân ủy Trung ương, kiêm Tổng Tham mưu trưởng”. Từ ngày 5 tháng 1 đến ngày 18 tháng 1 năm 1975, trong 13 ngày ngắn ngủi, Mao Trạch Đông và Chu Ân Lai đã giao quyền Đảng, Chính phủ, quân đội cho Đặng Tiểu Bình. Trương Xuân Kiều thất bại thảm hại, giấc mộng làm thủ tướng tan tành mây khói.

Nhưng Trương Xuân Kiều không cam tâm, “mộng thủ tướng không hề tiêu tan”. Có người tố cáo tội của Đặng Tiểu Bình với Mao Trạch Đông rằng “Đặng Tiểu Bình phủ định đại cách mạng văn hóa, Đặng Tiểu Bình muốn xử lại án!” Trương Xuân Kiều rất vui mừng, “bọn bốn tên” từ trong khủng hoảng chính trị được giải thoát. Chính trong giờ phút then chốt này, người ủng hộ mạnh nhất Đặng Tiểu Bình là Chu Ân Lai lại qua đời ngày 8 tháng 1 năm 1976! Theo Trương Xuân Kiều, thủ tướng mới của Trung Quốc, không ai khác ngoài ông ta, Đặng Tiểu Bình vốn dĩ phải thay Chu Ân Lai trở thành thủ tướng, sắp bị cuộc phản kích xu hướng xử lại án hữu khuynh đẩy xuống vũ đài, “mộng Thủ tướng” của Trương Xuân Kiều có thể thực hiện.

Nhưng Trương Xuân Kiều không ngờ được rằng, thủ tướng mới không phải là ông ta mà là Hoa Quốc Phong. Trương Xuân Kiều mất bao nhiêu tâm sức mới đánh đổ được Đặng Tiểu Bình, vậy mà Mao Trạch Đông lại đem quyền lực giao cho Hoa Quốc Phong. Trương Xuân Kiều chán nản và phẫn uất, ông ta phải trả thù! Ông ta lại bắt đầu mưu tính làm sao để hạ bệ được Hoa Quốc Phong.

7. Cây bút cùn đi đến đâu ở đấy nước mắt tràn trề, máu đỏ thấm đẫm

Diêu Văn Nguyên bạn sống chết có nhau của Trương Xuân Kiều cũng là một tên đồ tể giết người không ghê tay.

Mã Liên Lương diễn vai chính trong “Hải Thụy bãi quan” bị cây bút cùn đánh dẹp, chiêng trống của cách mạng văn hóa vừa gióng lên đã nuốt hận qua đời.

“Hải Thụy dâng sớ” bị liên lụy. “Hải Thụy dâng sớ” và “Hải Thụy bãi quan” bị vu là một “chửi mắng” một “cách chức”, Nam hô Bắc ứng, diễn viên chính “Hải Thụy dâng sớ” là người sáng lập “Kỳ phái”, nhà biểu diễn Kinh kịch nổi tiếng, đảng viên Cộng sản Chu Tín Phương bị coi là phản cách mạng, bị lăng nhục phải chết oan trong đêm tối.

Một “Mã” một “Kỳ” đều là tinh hoa của Kinh kịch Trung Quốc đều bị cây bút cùn Diêu Văn Nguyên sổ toẹt!

Do phản bác lại luận điệu hoang đường của Diêu Văn Nguyên, nên ba học giả nổi tiếng của Thượng Hải là Lý Bình Tâm, Chu Cốc Thành, Chu Dư Đồng đều bị coi là “Thôn ba nhà của Thượng Hải”.

Giáo sư Lý Bình Tâm nhà sử học nổi tiếng giảng dạy tại Khoa Sử Đại học Sư phạm Hoa Đông, Thượng Hải bị Diêu Văn Nguyên vu cho là “giáo viên phản diện tự nhảy ra”, là “chống Đảng chống chủ nghĩa xã hội”. Năm 1966, ông bị bức hại đến chết lúc mới 53 tuổi. Trước khi qua đời, ông vẫn nối sang sảng: “Có mấy vấn đề trước khi sự việc xảy ra tôi không ngờ tới: thứ nhất, nhân vật lịch sử bị phủ định tất cả; Thứ hai, phủ định tất cả các quan lại thanh liêm, bất luận thế nào cũng không hợp lô-gic; Thứ ba, bây giờ đột nhiên từ thảo luận học thuật hoàn toàn chuyển sang đấu tranh chính trị. Vấn đề bây giờ rất khó nói, rất có thể người không có vấn đề hôm nay, ngày mai đã có vấn đề. (Ngô Hàm) sao lại có thể phất cờ đỏ để chống cờ đỏ được? Bây giờ dù thế nào cũng là một chiếc mũ chụp lên đầu…”.

Nhà sử học Tiễn Bá Tán, Giáo sư Ông Độc Kiện, Tưởng Tinh Dục tác giả của “Nam Bao Công - Hải Thụy”, Hứa Ân Ngôn nhà biên kịch “Hải Thụy dâng sớ”… lần lượt bị đưa ra phê phán đấu tố.

Sự liên lụy dẫn đến do Diêu Văn Nguyên phê phán “Hải Thụy bãi quan”, đã sáng tạo nên một “kỳ tích” trong lịch sử Trung Quốc, khiến người ta nhìn thấy phải rùng mình!

Ngày 5 tháng 8 năm (1966,) Mao Trạch Đông viết “Nã pháo vào Bộ Tư lệnh - bài đại tự báo của tôi”, được coi là Bộ Tư lệnh Lưu, Đặng “người đứng sau bí mật” của “Bành, La, Lục, Dương” bị pháo kích, làm cho cách mạng văn hóa đạt tới cao trào thứ nhất.

Giang Thanh náo nức khôn cùng, trong bài phát biểu có tựa đề “Vì nhân dân lập công mới”, bà ta đã đánh giá “công tích lịch sử” của Diêu Văn Nguyên phê phán “Hải Thụy bãi quan” như sau: “Sau khi bới ra được một Ngô Hàm là cả một đống!”. Từ chỗ bới ra được Ngô Hàm, tiến tới “bới” được “Thôn ba nhà”, “bới” được “Thành ủy Bắc Kinh”, “bới” được “Bành, La, Lục, Dương”, “bới” được “Bộ Tư lệnh Lưu Đặng”, Diêu Văn Nguyên đã lập “công đầu” trong cách mạng văn hóa.

Một năm sau khi bài “Bình vở kịch lịch sử” mới biên soạn “Hải Thụy bãi quan” ở Thượng Hải đã xảy ra “Sự kiện An Đình” chấn động cả nước, Trương Xuân Kiều, Diêu Văn Nguyên bay về Thượng Hải để xử lý “Sự kiện An Đình”, Trương Xuân Kiều liên minh với “Tư lệnh” của “Bộ Tư lệnh tạo phản cách mạng công nhân Thượng Hải” Vương Hồng Văn, thế là “bọn ba tên” trở thành “bọn bốn tên”.

Tháng 4 năm 1969, Đại hội Đảng khóa 9 họp, Diêu Văn Nguyên nhảy lên ủy viên Bộ Chính trị, trở thành một trong hai mươi bốn nhân vật hàng đầu của Trung Quốc trẻ tuổi nhất - mới 38 tuổi.

Diêu Văn Nguyên khởi động bộ máy dư luận và trở thành Tổng giám đốc “Công ty mũ Trung Quốc” (là chụp mũ, gán tội - N.D) và “Công ty tin vịt Trung Quốc”.

8. Thành viên quan trọng nòng cốt trong bốn người.

Ngày 10 tháng 3 năm 1973, Chu Ân Lai căn cứ vào lời phê duyệt trong thư đối với Đặng Tiểu Bình của Mao Trạch Đông, đã chủ trì Hội nghị Bộ Chính trị. Hội nghị đã ra “Quyết định về việc khôi phục sinh hoạt tổ chức Đảng, chức vụ Phó Thủ tướng Quốc vụ viện của đồng chí Đặng Tiểu Bình”. Quyết định này có nghĩa là Đặng Tiểu Bình chính thức xuất hiện trở lại.

Ngày 12 tháng 4, trong Đại lễ đường Nhân dân Bắc Kinh, các nhà lãnh đạo Trung Quốc thết tiệc nguyên thủ quốc gia Căm-pu-chia Hoàng thân Nô-rô-đôm Xi-ha-núc. Đặng Tiểu Bình đã xuất hiện! Đó là sau khi ông bị đánh đổ lần đầu tiên xuất hiện công khai với tư cách Phó Thủ tướng Quốc vụ viện.

Tối hôm ấy tiệc chưa tan nhưng những người đổ xô ra cầu thang không phải là các quan chức ngoại giao mà là phóng viên báo chí các nước. Họ đi thẳng đến Tổng cục Bưu điện nơi gần nhất để đưa một tin quan trọng ra toàn thế giới: Đặng Tiểu Bình đã xuất hiện trở lại!

Có điều trong bốn người Đặng Tiểu Bình, Vương Hồng Văn, Hoa Quốc Phong, Lý Đức Sinh mới đầu được Mao Trạch Đông chú ý nhất là vẫn là Vương Hồng Văn.

Từ ngày 20 đến ngày 31 tháng 5 năm 1973, Trung ương Đảng đã triệu tập Hội nghị công tác tại Bắc Kinh, thảo luận các vấn đề có liên quan về việc triệu tập Đại hội Đảng khóa 10. Theo đè nghị của Mao Trạch Đông, quyết định ba người Vương Hồng Văn, Hoa Quốc Phong, Ngô Đức tham dự Hội nghị Bộ Chính trị Trung ương Đảng và tham gia công tác của Bộ Chính trị.

Theo đề nghị của Mao Trạch Đông, Hội nghị còn đưa ra một quyết định “giật gân”: thành lập ủy ban trù bị Đại hội khóa 10, do Vương Hồng Văn làm chủ nhiệm, Chu Ân Lai, Khang Sinh, Diệp Kiếm Anh, Giang Thanh, Trương Xuân Kiều, Lý Đức Sinh làm phó chủ nhiệm.

Vương Hồng Văn phút chốc được đưa lên vị trí nổi bật như thế, có nghĩa là anh ta đã trở thành nối nghiệp, được Mao Trạch Đông tuyển chọn lần thứ ba!

Địa vị trong Đảng của Giang Thanh thì thụt lùi, Diệp Kiếm Anh ngồi trước mặt bà ta.

Từ ngày 24 đến ngày 28 tháng 8 năm 1973, Đại hội Đảng khóa 10 được triệu tập tại Bắc Kinh. Mao Trạch Đông là Chủ tịch Đoàn Chủ tịch, Chu Ân Lai, Vương Hồng Văn, Khang Sinh, Diệp Kiếm Anh, Lý Đức Sinh là Phó Chủ tịch Đoàn chủ tịch. Điều đó chứng tỏ Đảng Cộng sản Trung Quốc đã tổ chức một ê-kíp lãnh đạo mới. Trong Đại hội, Chu Ân Lai đọc Báo cáo chính trị, Vương Hồng Văn đọc Báo cáo sửa đổi Điều lệ Đảng. Giang Thanh vốn trước đây rất muốn trở thành nhân vật thứ ba, nhưng nay đã bị Vương Hồng Văn thay thế. Vậy là, địa vị của Giang Thanh đã tụt xuống rất nhiều! Bà ta vốn là nhân vật thứ 4 chỉ sau Mao Trạch Đông, Chu Ân Lai, Khang Sinh, bây giờ chỉ là một trong hai mươi mốt ủy viên Bộ Chính trị.

Có điều tuy Giang Thanh có bị “hạ chức”, nhưng Vương Hồng Văn lại được “nâng lên”. Vương Hồng Văn là người được Trương Xuân Kiều và Diêu Văn Nguyên nâng đỡ, cũng giống như Trương Xuân Kiều và Diêu Văn Nguyên được bà ta nâng đỡ vậy. Vương Hồng Văn trở thành cư dân mới của Điếu Ngư Đài, trở thành người bạn mới của Giang Thanh.

Thế là, “ba người nòng cốt” Giang Thanh, Trương Xuân Kiều, Diêu Văn Nguyên đã tăng thêm một thành viên quan trọng: Vương Hồng Văn.

Giang Thanh, Trương Xuân Kiều, Diêu Văn Nguyên, Vương Hồng Văn đã kết thành một “liên minh”, đã hình thành nên một thế lực không nhỏ trong Bộ Chính trị.

Mục tiêu công kích của Giang Thanh, chẳng nói cũng rõ, đó là Chu Ân Lai!

4

Đoàn tàu hỏa ầm ầm một mạch hướng về Bắc Kinh chạy tới

Vợ chồng Lâm Bưu không kịp khóc trong hai mươi bốn tiếng cuối cùng

1. “Hạm đội liên hợp”

Trong Hội nghị Lư Sơn, đối với Lâm Bưu, Mao Trạch Đông công khai thì bảo vệ, nhưng ngầm ngầm thì đánh đổ, thế lực của Giang Thanh ngày càng mạnh, làm cho Lâm Bưu hốt hoảng không thể không chọn đường hành động trước.

Trước khi Lâm Lập Quả đảm nhận Phó Chủ nhiệm Văn phòng Bộ Tư lệnh Không quân kiêm Phó ban Tác chiến, đã được Ngô Pháp Hiến phê chuẩn thành lập “Tổ điều tra nghiên cứu” do Lâm Lập Quả làm tổ trưởng tại Văn phòng Bộ Tư lệnh, thành viên có Chu Vũ Trì, Vương Phi, Lưu Bái Phong, Lưu Thế Anh (nguyên Phó Chủ nhiệm Văn phòng Bộ Tư lệnh Không quân). Trên danh nghĩa, nhiệm vụ của “tổ điều tra nghiên cứu” là nêu vấn đề, đưa kiến nghị cho Đảng ủy Không quân; nhưng trên thực tế, nó đã trở thành công cụ thu thập tình báo, bí mật liên hệ v.v... tiến hành âm mưu hoạt động của tập đoàn phản cách mạng Lâm Bưu.

Đến mùa thu năm nay, Lâm Lập Quả sau khi xem hai bộ phim Nhật Bản “Sơn Bản 56” và “A, Hải quân” liền đặt tên cho tổ chức phản cách mạng này là “Hạm đội liên hợp”.

Tập đoàn phản cách mạng Lâm Bưu không những thành lập “Hạm đội liên hợp” ở cơ quan Không quân, mà còn xây dựng tổ chức phản cách mạng của chúng ở các nơi như Thượng Hải, Quảng Châu v.v...

Giang Đằng Giao dựa vào gợi ý của Lâm Bưu và Diệp Quần, đã sai Vương Duy Quốc nguyên Chính ủy bộ đội 7341 thành lập một “tổ tìm người” thay Lâm Lập Quả tuyển chọn “phi tần”. Tháng 3 năm 1970, Lâm Lập Quả đến Thượng Hải, đổi “tổ tìm người” thành “tổ Thượng Hải” để hoạt động phản cách mạng. Ngày 3 tháng 4, Lâm Lập Quả phát súng cho các thành viên của “tiểu tổ”.

Tất cả những điều đó chứng tỏ, Lâm Bưu và đồng bọn nguy hiểm đến thế nào, nhưng về bản chất thì lại yếu ớt. Họ sợ nhân dân, sợ quần chúng. Mặc dù trong nội bộ tổ chức phản cách mạng của chúng, cũng không thể không dùng những thủ đoạn lừa bịp và sự thống trị phát xít để khống chế những thanh niên dốt nát bị chúng lợi dụng do mắc lừa.

Lưu Thiếu Kỳ đã bị đánh đổ, Lâm Bưu đã được Điều lệ Đảng ở Đại hội Đảng khóa 9 quy định rõ ràng là “người kế nghiệp”, muốn nhân dịp Đại hội Đại biểu Nhân dân toàn quốc họp lên làm “Chủ tịch nước”, vội vã mưu tính chiếm quyền lực cao nhất. Mao Trạch Đông ngày càng mất đi sự tín nhiệm đối với Lâm Bưu, đã nhìn rõ dã tâm lang sói của Lâm Bưu và đồng bọn, đã nhiều lần thẳng thừng nêu ra việc không lập Chủ tịch nước, đồng thời bắt đầu phòng bị từng bước một, hạn chế âm mưu tiếm quyền của Lâm Bưu.

Tháng 8 năm 1970, âm mưu cướp quyền của Lâm Bưu và đồng bọn ở Lư Sơn bị bại lộ. Trần Bá Đạt một thành viên chủ yếu của tập đoàn phản cách mạng Lâm Bưu và Giang Thanh bị tố giác, Hoàng Vĩnh Thắng, Ngô Pháp Hiến, Diệp Quần, Lý Tác Bằng, Khâu Hội Tác bị Mao Trạch Đông phê bình. Trung tuần tháng 10 năm 1970, Mao Trạch Đông lần lượt phê duyệt bản kiểm thảo của Ngô Pháp Hiến và Diệp Quần. Trung tuần tháng 11, Mao Trạch Đông phê phán nghiêm khắc Hoàng Vĩnh Thắng, toàn Đảng toàn quân triển khai phong trào “Phê Trần (Bá Đạt) chỉnh phong”. Ngày 20 tháng 12, Hội nghị Hoa Bắc bắt đầu. Ngày 24 tháng 1 năm 1971, Chu Ân Lai nói chuyện tại Hội nghị Hoa Bắc, đã vạch trần một cách hệ thống tội ác của Trần Bá Đạt…

Một loạt tình hình xảy ra làm cho tập đoàn phản cách mạng Lâm Bưu hốt hoảng, một mặt họ thiêu hủy tài liệu, ký kết đồng minh tiến công và phòng thủ, giả vờ kiểm thảo, mưu đồ che giấu chân tướng sự thực nhằm thoát khỏi cơn nguy hiểm. Mặt khác, bắt đầu sắp xếp kế hoạch âm mưu hoạt động vũ trang chính biến phản cách mạng.

Sau “sự kiện 13 tháng 9”, từ nơi ở của Lâm Lập Quả đã phát hiện bản ghi chép về những điểm chính của bài phát biểu sau Hội nghị Lư Sơn. Những điểm chính của bài nói chuyện này, phản ánh sự đánh giá của Lâm Bưu và đồng bọn đối với Hội nghị Lư Sơn, bộc lộ một cách trắng trợn dã tâm chính trị và âm mưu phản cách mạng của chúng.

Nói với Tiêm 7, W,C

Đây là một lần Tổng diễn tập của cuộc đấu tranh trong tương lai.

Trận thế của hai bên đều đã rõ ràng, Trần là người anh hùng trong đấu tranh, Ngô là con gấu chó.

Lần này, phía ta trên dưới đều tốt, nhưng ở giữa không ăn khớp, ba là không có một tham mưu trưởng tốt.

Trình độ chính trị của những người này thấp, thường ngày không học tập, đến lúc cần thì trong đầu không có dự định gì, không có một ý niệm toàn diện, chỉ huy chiến dịch quân sự còn có thể nhưng chỉ huy chiến dịch chính trị thì không được. Nói cho rõ một chút là cuộc đấu tranh chính trị sau này không thể dựa vào họ để lãnh đạo, quyền lãnh đạo thực sự phải nắm trong tay chúng ta.

(“Tiêm 7” là biệt hiệu của Giang Đằng Giao, “W” là biệt hiệu của Vương Duy Quốc, “C” là biệt hiệu của Trần Lệ Vân, nguyên ủy viên chính trị của bộ đội 7350, Trần là chỉ Trần Bá Đạt, Ngô là chỉ Ngô Pháp Hiến - Người dẫn chú).

Chính trong tình hình này, Lâm Bưu đã đưa “Hạm đội liên hợp” phản cách mạng do Lâm Lập Quả cầm đầu bước vào tuyến thứ nhất, càng đẩy mạnh những âm mưu hoạt động phản cách mạng của chúng hơn nữa.

Tháng 10 năm 1970, sau khi Lâm Lập Quả đặt tên cho tổ chức phản cách mạng của họ là “Hạm đội liên hợp”, đã quyết định mở rộng phạm vi điều tra và tăng thêm “nhân viên điều tra”.

Tháng 11, Lâm Bưu nói với Lâm Lập Quả: “Phải gặp mặt các cán bộ cấp quân đoàn trở lên, không gặp mặt thì sẽ không có quyền chỉ huy”.

Ngày 1 tháng 12, Lâm Lập Quả bố trí chỉnh đốn “đội ngũ cốt cán” của cơ quan Không quân. Lâm Lập Quả nói: “Người ta tiến hành làm trong sạch đội ngũ và chỉnh đốn Đảng còn chúng ta thì thanh lý đội ngũ cốt cán. Muốn làm trong sạch đội ngũ, phải tìm khâu yếu kém, có hay không có phái giả, nội gian. Không để cho kẻ xấu trà trộn vào”. Trong sổ ghi chép của Lưu Bái Phong ghi ngày 2 tháng 12 năm 1970 thu giữ được có chép những ý kiến bước đầu về “chỉnh đốn” đội ngũ cốt cán của cơ quan.

Chiều ngày 8 tháng 2 năm 1971, “Hạm đội liên hợp” triệu tập “Hội nghị Hạm đội” bố trí thu thập tình báo, Chu Vũ Trì đã nói về tính chất quan trọng của tình báo trong hội nghị này; so sánh bên trên và bên dưới thì bên trên quan trọng hơn; so sánh tình hình chết và tình hình sống thì tình hình sống quan trọng; tình trạng chờ đợi và tình trạng chủ động thu thập tư liệu phải chủ động khai thác tình hình mới, đồng thời yêu cầu mỗi người mỗi thời kỳ phải liên tục nắm cho được một hai vấn đề.

Ngày 12 tháng 2, Lâm Bưu, Diệp Quần, Lâm Lập Quả đã đến Tô Châu. Ngày 21, Lâm Bưu sai Lâm Lập Quả đến Hàng Châu, tiến hành xâu chuỗi phản cách mạng, Lâm Lập Quả và Vu Tân Dã nhiều lần bí mật bàn với Trần Lệ Vân nguyên ủy viên Chính trị đơn vị bộ đội 7350.

Lâm Bưu, Diệp Quần, Lâm Lập Quả trải qua những hoạt động khẩn trương Lâm Lập Quả ra mặt, tập hợp những thành viên chủ yếu của “Hạm đội liên hợp” gồm Chu Vũ Trì... định ra kế hoạch vũ trang đảo chính phản cách mạng.

2. Kế hoạch tội ác “Kỷ yếu “công trình 571””

Giang Nam vào tháng 3, đúng vào mùa cây cỏ xanh tươi, ong bướm chim muông bay lượn. Nhưng tổ quốc của chúng ta lại đang phải chịu tai họa lớn do tập đoàn phản cách mạng Lâm Bưu và Giang Thanh gây nên. Một nhúm kẻ có dã tâm và âm mưu phản cách mạng đã sai lầm cho rằng: ý nguyện của nhân dân có thể đè nén lâu dài, chân tay họ có thể bị trói mãi mãi. Vì thế chúng đã dám đùa giỡn với vận mệnh của đất nước và dân tộc trên bàn tay mình.

Ngày 18 tháng 3 năm 1971, Lâm Lập Quả đã đưa Vu Tân Dã và Hứa Tú Tự (nguyên Trưởng phòng Phòng kỹ thuật binh chủng ra-đa thuộc Bộ Tư lệnh Không quân và là thành viên “Hạm đội liên hợp”) từ Hàng Châu đến Thượng Hải. Tối hôm ấy, đồng thời thông báo cho Chu Vũ Trì đang ở Bắc Kinh đến ngay Thượng Hải và giao hẹn với người tiếp đón họ là Lý Vĩ Tín (nguyên là Phó Trưởng phòng Ban thư ký Cục Chính trị đơn vị bộ đội 7341 và là thành viên quan trọng của “Hạm đội liên hợp”). “Tử tước hiệu” (biệt danh của Diệp Quần) nói, “ở Thượng Hải cần phải ẩn nấp, an toàn”.

Ngày 20 tháng 3, Chu Vũ Trì đến Thượng Hải. Ngày hôm sau, Lâm Lập Quả bèn triệu tập Chu Vũ Trì, Vu Tân Dã, Lý Vĩ Tín đến họp bàn bí mật, chúng “phân tích” tình hình. “Hiện nay thực lực và quyền thế của thủ trưởng (chỉ Lâm Bưu - dưới đây đều gọi như thế) đều chiếm ưu thế, nhưng hiện nay đang có thay đổi”. Chúng nghiên cứu vấn đề “nối nghiệp của Lâm Bưu”, cho rằng có thể có ba khả năng:

Một là, Lâm Bưu “nối nghiệp một cách hòa bình”. Chu Vũ Trì nói, năm sáu năm nữa là chuyện thường, có thể sẽ ngắn hơn. Lâm Lập Quả nói, năm sáu năm nữa vẫn chưa chắc đã thay thế được, cho dù là năm sáu năm thì tình hình cũng sẽ thay đổi rất lớn, rất khó nói là địa vị của thủ trưởng có thể giữ được.

Hai là, Lâm Bưu “bị người khác tranh chỗ”. Chu Vũ Trì cho rằng, ngay bây giờ thì không được. Lâm Lập Quả cho rằng, uy tín của Mao Trạch Đông cao, chỉ cần Mao Trạch Đông nói một câu là Lâm Bưu có thể bị đổ bất cứ lúc nào, do đó hắn điên cuồng đòi sắp xếp bố trí cuộc đảo chính vũ trang phản cách mạng.

Ba là Lâm Bưu “cướp ghế trước”. Cũng có nghĩa là trực tiếp hãm hại Mao Trạch Đông. Nhưng chúng lại sợ làm không nổi vì Mao Trạch Đông có ảnh hưởng lớn, uy tín cao. Chu Vũ Trì tỏ ra hiểm ác hơn: “Tất nhiên, nhất định phải làm như thế thì cũng có thể nghĩ ra cách, như: giam lỏng Mao Trạch Đông để đàm phán, cũng có thể giết Mao Trạch Đông rồi đổ tội cho người khác”. Ông ta nói một cách thâm hiểm: “Dù thế nào thì lúc ấy thủ trưởng đã nắm quyền có thể do thủ trưởng đứng ra nói chuyện”. Cuối cùng chúng đi đến kết luận tranh thủ “quá độ hòa bình”, chuẩn bị tốt “khởi nghĩa vũ trang”. Chúng nghiên cứu những điểm quan trọng trong việc thực hiện cuộc đảo chính vũ trang phản cách mạng này, sắp xếp thành lập tổ chức vũ trang “đội hướng dẫn” v.v… Cuối cùng, Lâm Lập Quả dựa vào từ đồng âm của “Vũ trang khởi nghĩa”, đặt cho kế hoạch tội ác này là “Kỷ yếu “công trình 571””. Lâm Lập Quả nói với Vu Tân Dã. “Căn cứ vào tình hình trước mắt, thủ trưởng bảo trước tiên phải đặt kế hoạch. Theo tôi, kế hoạch này sẽ theo cái khung chung đã được bàn ở Hàng Châu, rồi anh sẽ viết. Tôi đã nói tình hình bàn bạc của chúng ta ở Hàng Châu cho Tử tước hiệu nghe rồi”.

Từ ngày 22 đến ngày 24 tháng 3, chúng đã viết xong kế hoạch.

Sau “sự kiện 13 tháng 9”, từ một cứ điểm bí mật trong Học viện Không quân của chúng, đã tìm ra một bản “Kỷ yếu “công trình 571”” do Vu Tân Dã viết. Toàn văn chia làm 9 phần: (1) Tính khả năng; (2) Tính tất yếu; (3) Điều kiện cơ bản; (4) Thời cơ; (5) Lực lượng; (6) Khẩu hiệu và cương lĩnh; (7) Những điểm quan trọng trong thực thi; (Chính sách và sách lược; (9) Bảo mật và kỷ luật. “Kỷ yếu” đã vu cáo chính quyền chuyên chính vô sản của nước ta là vương triều phong kiến treo biển xã hội chủ nghĩa, lấy “Đánh đổ Tần Thủy Hoàng hiện đại B-52” (B-52 là cách gọi bêu xấu của họ đối với Mao Trạch Đông), “Lật đổ vương triều phong kiến treo chiêu bài xã hội chủ nghĩa” làm khẩu hiệu và cương lĩnh, nêu ra việc phải hành động trước để kiềm chế đối phương về quân sự”, âm mưu lợi dụng họp tầng lớp lãnh đạo để “vét gọn một mẻ lưới” hoặc dùng thủ đoạn đặc biệt “như ném bom, gây tai nạn xe cộ, ám sát, bắt, dùng các phân đội nhỏ du kích ở thành phố v.v... để phát động cuộc đảo chính vũ trang phản cách mạng, giết hại Mao Trạch Đông, nhằm “cướp chính quyền trong cả nước”, hoặc tạo nên “cục diện cát cứ”, xây dựng vương triều họ Lâm. “Kỷ yếu” còn nêu rất rõ chính sách và sách lược như sau: “Phất lá cờ B- 52 để đánh lực lượng của B-52”.

Theo kế hoạch phản cách mạng này, Lâm Bưu lập tức hành động.

3. Đoàn tàu chạy suốt không dừng

Đứng trước một hồ nước đục, Mao Trạch Đông đã chuẩn bị rải phèn chua.

Mùa hè năm 1971 trôi qua.

Tập đoàn phản cách mạng Lâm Bưu khẩn trương chuẩn bị cuộc đảo chính vũ trang, mang trong lòng nỗi lo lắng không yên chờ đón mùa thu thứ hai sau Hội nghị Lư Sơn.

Trung tuần tháng 8 năm 1971, Mao Trạch Đông rời Bắc Kinh đi miền Nam thị sát. Tại Vũ Hán, Trường Sa và Nam Xương, lần lượt nói chuyện nhiều lần với những người phụ trách Đảng, chính quyền, quân đội của các tỉnh và khu: Hồ Bắc, Hà Nam, Hồ Nam, Quảng Đông, Quảng Tây, Giang Tây, Giang Tô, Phúc Kiến. Trong các buổi họp này, Mao Trạch Đông không chỉ phê bình Trần Bá Đạt, Hoàng Vĩnh Thắng, Ngô Pháp Hiến, Diệp Quần, Lý Tác Bằng, Khâu Hội Tác v.v... mà còn nhiều lần phê bình Lâm Bưu khi nói đến cuộc đấu tranh trong Hội nghị Lư Sơn, ông nói: “Có người vội muốn làm chủ tịch nước, muốn chia rẽ Đảng, vội cướp quyền”. “Sự việc ở Lư Sơn vẫn chưa xong, vẫn chưa giải quyết”. Đồng thời chỉ rõ: Lâm Bưu “tất nhiên phải chịu một phần trách nhiệm”.

Mao Trạch Đông nói: “Tôi không tin là quân đội của chúng ta lại làm phản, tôi không tin Hoàng Vĩnh Thắng có thể chỉ huy giải phóng quân làm phản! Dưới quân đoàn còn có sư đoàn, trung đoàn, còn có các cơ quan cục, chính trị, hậu cần, anh điều động quân đội làm việc xấu liệu họ có nghe anh không?”. Mao Trạch Đông tuy không nói đến tên nhưng nói đến kẻ cầm đầu “Hạm đội liên hợp” là Lâm Lập Quả: “Một người mới hai mươi mấy tuổi đầu mà tâng bốc là “siêu thiên tài”, điều đó chẳng có lợi gì”.

Trên đường đi, Mao Trạch Đông nhiều lần dẫn đầu những người được tiếp kiến hát “Quốc tế ca” và “Ba kỷ luật lớn và tám điều chú ý”, giảng giải ca từ của hai bài hát này. Mao Trạch Đông bảo: “Không những phải hát mà còn phải giải thích, còn phải theo đó mà làm”.

Cuộc nói chuyện trên đường thị sát ở miền Nam của Mao Trạch Đông đã đẩy nhanh việc bố trí đảo chính của Lâm Bưu và Diệp Quần. “Kỷ yếu “công trình 571”” đã sớm có sự tính toán và đối sách: “Về chiến lược có hai thời cơ: Một là lúc chúng ta chuẩn bị xong có thể nuốt chửng họ. Hai là, lúc phát hiện thấy kẻ địch há miệng muốn nuốt chửng chúng ta. Khi chúng ta bị nguy hiểm nghiêm trọng thì lúc này dù đã chuẩn bị hay chưa chuẩn bị tốt, cũng phải “quyết làm đến cùng”.

Lâm Bưu, Diệp Quần đã tính đến tình hình mới của việc Mao Trạch Đông đi thị sát miền Nam. Đã quyết tâm “làm đến cùng”.

Ngày 7 tháng 9, Lâm Lập Quả ra lệnh bước vào chuẩn bị chiến đấu cấp 1 cho “Hạm đội liên hợp”.

Buổi chiều cùng ngày, Chu Vũ Trì ở Bắc Đới Hà nhận chỉ thị của Lâm Bưu và Diệp Quần, đáp máy bay trực thăng về Bắc Kinh. Ông ta lập tức gặp Tổng chỉ huy đảo chính là Giang Đằng Giao. Cho ông ta xem bản ghi chép bài nói chuyện của Mao Trạch Đông nhằm vào Lâm Bưu khi đi thị sát miền Nam, sau đó buồn bã nói: “Bây giờ xem ra họ sẽ ra tay đối với bọn ta rồi. Theo tôi chúng ta phải ra tay trước thì hơn. Mao hiện đang ở Hàng Châu, sẽ rất nhanh chóng về Bắc Kinh để dự lễ Quốc khánh. Lúc đi qua Thượng Hải ta có thể bắt tay thực hiện”.

Giang Đằng Giao trầm tư một lát, nói: “Vậy phải bảo Vương Duy Quốc”.

Chu Vũ Trì nói ngay: “Không được, Vương Duy Quốc quá thô thiển”. Giang Đằng Giao không phụ sự chăm sóc của Lâm Bưu, đứng ra nói: “Vậy thì chỉ có tôi đi được thôi!”.

Chu Vũ Trì sốt ruột: “Nếu đi thì đi nhanh lên”

Giang Đằng Giao thong thả nói: “Hàng Châu bây giờ là lúc thời tiết đẹp nhất, Mao sẽ không thể về trước ngày 25 tháng 9 đâu”.

9 giờ 40 phút tối ngày 8 tháng 9, Lâm Lập Quả đáp chuyên cơ E-bớt từ Bắc Đới Hà xuống sân bay quân sự Tây Giao, Bắc Kinh. Hơn 10 giờ đêm hôm ấy, Lâm Lập Quả họp với Giang Đằng Giao, Lý Vĩ Tín ở “phòng chữ H”, một cứ điểm bí mật tại sân bay Tây Giao.

Giang Đằng Giao vừa vào, Lâm Lập Quả đã nói: “Chính ủy, trước tiên hãy xem cái này đã”. Giang Đằng Giao chìa tay cầm tờ giấy, đó là tờ giấy khổ 19×27cm, có chữ do Lâm Bưu viết bằng bút chì đỏ:

“Mong làm theo mệnh lệnh do Lập Quả và đồng chí Vũ Trì truyền đạt.

Lâm Bưu, ngày 8 tháng 9”

Lâm Lập Quả hỏi: “Thế nào?”

Giang Đằng Giao đáp: “Làm thôi!”

Lâm Lập Quả đưa ra phương án: “Tình hình bây giờ rất khẩn cấp, quyết định ra tay ở Thượng Hải. Chúng ta đã nghiên cứu ba biện pháp. Một là dùng súng phun lửa, hỏa tiễn B.40 bắn vào xe lửa của B-52 (chỉ Mao Trạch Đông); Hai là, dùng pháo 100 ly cải trang thành pháo cao xạ bắn thẳng vào xe lửa; Ba là, để cho Vương Duy Quốc đem theo súng lục, sẽ bắn hạ khi B-52 tiếp kiến”. Lại nói với Giang Đằng Giao: “Anh sẽ đến Thượng Hải chỉ huy thống nhất! Chỉ có anh mới đảm nhiệm được. Đợi sau khi tiếng súng ở Thượng Hải nổ, thì ở Bắc Kinh, Vương Phi chỉ huy tiểu đoàn cảnh vệ trực thăng của Không quân sẽ tấn công Điếu Ngư Đài”.

Để cướp công của người khác, Giang Đằng Giao lại đề ra một phương án: “Đốt kho xăng ở gần đó, lấy danh nghĩa là cứu hỏa, nhân lúc hỗn loạn để ra tay”. Ông ta vẽ ngay nơi đỗ của đoàn tàu chuyên dụng của Mao Trạch Đông và vị trí kho xăng, nói: “Làm cho tốt, dòng xăng sẽ chảy đến đoàn tàu hỏa, cả người lẫn xe đều đi tong”.

Để động viên tinh thần, Lâm Lập Quả nói: lần này sẽ thưởng theo công lao. Thủ trưởng đã nói là ai hoàn thành nhiệm vụ này sẽ là người lập công dựng nước”.

Chu Vũ Trì nói thêm với Giang Đằng Giao: “Nếu anh hoàn thành được nhiệm vụ thì chức Phó Thủ tướng và Ủy viên Bộ Chính trị do anh chọn”.

Lâm Lập Quả lại hỏi: “Anh xem mấy biện pháp này có được không? Có chắc ăn không?”

Giang Đằng Giao làm ra vẻ là Tổng Chỉ huy mặt trận: “Nếu dùng được cả thì có thể nắm chắc được sáu bảy phần”.

Chu Vũ Trì đẩy bàn đứng dậy: “Nắm chắc được bảy phần thì làm. Đánh trận thì bảy phần chắc ăn và ba phần mạo hiểm”.

Giang Đằng Giao nghĩ đến mật hiệu liên lạc liền nói: “Nếu B-52 đến Thượng Hải mà “nổ súng” thì gọi “Vương Duy Quốc ốm nặng”, “nếu đánh thành công” thì gọi là “Vương Duy Quốc đã khỏi bệnh”. “Đánh hỏng” thì gọi là “Vương Duy Quốc nguy kịch”.

Đến sáng ngày 9 tháng 9, Lâm Lập Quả suốt đêm không ngủ, lại chạy đến Học viện Không quân, triệu tập các thành viên của “Hạm đội liên hợp” họp, gồm Lưu Bái Phong, Lưu Thế Anh, Lý Vĩ Tín, Trình Hồng Trân. Lâm Lập Quả bước vào phòng họp, vứt mũ và quân phục lên xa-lông, lộ ra khẩu súng lục giắt ở lưng, quát lên: “Đóng cửa sổ lại!”.

Mọi người lặng im, chỉ nghe tiếng của Lâm Lập Quả: “Hiện nay có người chống lại Lâm Phó Chủ tịch. Chúng ta thề chết để bảo vệ? Nuôi quân ngàn ngày chỉ dùng trong một buổi. Chúng ta phải đem hết sức, một người phải bằng mấy người, mười mấy người”. Nói xong, lấy mệnh lệnh viết tay truyền cho mọi người xem.

Lâm Lập Quả lại đưa ra thủ đoạn thưởng theo công trạng: “Trong cuộc khởi nghĩa vũ trang này, Giang Đằng Giao là Tổng Chỉ huy mặt trận. Thành công, Vương Phi sẽ là Tư lệnh Không quân, Lưu Thế Anh sẽ là Phó tư lệnh, Lý Vĩ Tín có thể làm Bộ trưởng Ngoại thương. Những người khác sẽ được trọng dụng, thành bại là ở lúc này”.

Trịnh Hồng Trân nói xen vào: “Được làm vua thua làm giặc!”.

Lâm Lập Quả nói thêm: “Thua cũng không phải là giặc. Thành công thì mọi việc sẽ tốt, thất bại thì sẽ đánh du kích”.

“Tổng chỉ huy mặt trận” sau rèm thực sự là Diệp Quần ở Bắc Đới Hà. Bà ta đã tổng hợp quyết sách của Lâm Bưu và cơ mưu của bà ta để tạo nên những cuộc nói chuyện bằng điện thoại dài hết lần này đến lần khác.

Theo điều lệ quy định, các cuộc nói chuyện bảo mật quân dụng, thì các cuộc nói chuyện giữa Diệp Quần và Hoàng Vĩnh Thắng, Ngô Pháp Hiến và những người lãnh đạo cao cấp là cơ mật tuyệt đối, không ai được và cũng không có cách gì để nghe trộm. Chỉ một ngày 9 tháng 9, các cuộc nói chuyện giữa Diệp Quần và “bốn đại kim cương” ở Bắc Kinh bằng điện thoại đều là cơ mật cao cấp hầu như không có sự gián đoạn, đến nỗi trực ban tiếp dây tại Tổng đài ở trong tình trạng rất khó xoay xở. Vì hôm ấy Hoàng Vĩnh Thắng đã cầm máy nói chuyện với Diệp Quần liên tục một tiếng rưỡi đồng hồ, làm cho Ngô Pháp Hiến đợi đến mức không chịu nổi. Điều đảng tiếc là các cuộc nói chuyện này không được ghi âm, nên khó có thể kiểm tra, trở thành sự đáng tiếc trong lịch sử.

Ngày 10 tháng 9, Diệp Quần đã nói chuyện bằng đường điện thoại bảo mật với Hoàng Vĩnh Thắng đến 5 lần, trong đó có một lần dài tới hai tiếng mười lăm phút.

Ngày 11 tháng 9, Diệp Quần bắt đầu “ra roi” yêu cầu “Hạm đội liên hợp” phải hành động nhanh chóng.

Sáng hôm ấy, Lâm Lập Quả gọi điện thoại cho Vương Phi: “Chủ nhiệm Diệp vừa gọi điện thoại thúc giục chúng ta, bà còn đích thân gọi điện thoại cho anh, thế hiện nay buộc phải hành động, không thể do dự được nữa. Biệt danh của anh là “A Phi”, biệt danh của Chu Vũ Trì là “Đồng Linh”.

Điện thoại của Lâm Lập Quả vừa dứt thì điện thoại của Diệp Quần từ Bắc Đới Hà gọi tới. Vương Phi là nhân vật chỉ huy thực sự của Bộ Tư lệnh Không quân, Diệp Quần phải nắm chặt ông ta.

Diệp Quần: Lâm Phó Chủ tịch rất tín nhiệm anh, việc giao cho anh làm cần khẩn trương nắm chắc. Tính mệnh của cả gia đình tôi đều trông cậy vào các anh. Nghe nói anh có nhiều lo ngại, luôn muốn “rút thang”. Sợ cái gì? Dù có chết cũng là liệt sĩ mà!”.

Vương Phi vội vàng biện bạch: “Không phải là sợ. Khi tôi tham gia cách mạng cũng không nghĩ tới là mình có thể sống tới 50 tuổi! Chỉ sợ là làm không tốt, sẽ liên lụy đến anh chị”.

Diệp Quần nghe được sự lo lắng từ đáy lòng của Vương Phi như “đi trên lớp băng mỏng”, như đứng trên bờ vực thẳm, bèn nói: “Lâm Phó Chủ tịch xưa nay nói thế nào là như thế nấy, không tính toán đến sự chín muồi thì không bao giờ bảo các anh làm. Làm xong sẽ không đối xử bạc với các anh. Vấn đề gì cũng sẽ dễ dàng. Tương lai các anh đều có chữ “thường” làm biệt hiệu”. Sau khi dụ dỗ là sự uy hiếp mập mờ: “Bây giờ không làm cũng không được nữa rồi. Người ta cũng sẽ không tha cho các anh. Các anh cũng không chạy được. Bây giờ một sợi dây đã buộc chặt vận mệnh của chúng ta vào với nhau rồi, muốn thoát ra cũng không được. Chỉ có cùng sống cùng chết, chung số phận!”.

Giọng nói đượm một chút buồn, Vương Phi vội nói: “Đó là tôi nghĩ nhiều đến khó khăn thôi”.

Diệp Quần tiếp lời: “Có khó khăn thì nghĩ cách khắc phục! Có việc nào không có khó khăn đâu? Ở chỗ Giang Đằng Giao là thời cơ tốt ngàn năm có một, ông ta (chỉ Mao Trạch Đông) đã đến căn cứ địa của chúng ta, không nên để lỡ thời cơ tốt, phải quyết đoán ngay”.

Diệp Quần lại ra vẻ quan tâm săn sóc: “Gia đình anh có khó khăn gì không? Tiền có đủ chi không? Con cái anh nhiều, nếu không đưa đến được thì tôi sẽ giúp anh”.

Sau khi Vương Phi bị Diệp Quần “ra roi”, liền đến sân bay Tây Giao, để bàn bạc với Lâm Lập Quả, Chu Vũ Trì và Giang Đằng Giao, quyết định bảo Quan Quang Liệt, Chính uỷ một sư đoàn ở Vũ Hán điều súng phun lửa đến Thượng Hải, để Giang Đăng Giao sử dụng. Buổi tối, họ gọi Lỗ Mân, Trưởng ban tác chiến Không quân đến, yêu cầu ông ta lái máy bay đến Thạch Phóng ở gần Thượng Hải để ném bom vào đoàn tàu chuyên dụng của Mao Trạch Đông.

Lâm Lập Quả nói như mê như say: “Các anh đến Thượng Hải thực hiện thành công, tôi sẽ tổ chức cuộc mít tinh một trăm ngàn người hoan nghênh các anh, đến lúc ấy, các anh sẽ là trụ cột của đất nước, đều là những công thần. Tư lệnh Quân khu Bắc Kinh, không phải là anh (Giang Đằng Giao) làm thì tôi không thể nào yên tâm được”.

Giang Đằng Giao cũng hơi có chút bốc đồng: “Tôi làm Chính ủy, Lỗ Mân làm tư lệnh”.

Theo họ, tất cả mọi chuyện đều như ý, hồ như chẳng có một chút sai sót nào. Nhưng họ đã gặp phải một đối thủ mà họ chưa từng gặp bao giờ. Đúng buổi tối mà họ hết sức phấn khởi, mua chuộc lẫn nhau bằng danh lợi, cũng tức là tối ngày 11 tháng 9, một tin ngắn được đưa từ Thượng Hải đến, làm sững sờ “Hạm đội liên hợp”. Đoàn tàu chuyên dụng của Mao Trạch Đông vừa dừng ở Thượng Hải, đã nhanh chóng rời đây đi về phía Bắc.

Theo người mục kích ở biệt thự Liên Hoa Thạch tại Bắc Đới Hà kể lại, khi tin này truyền đến Bắc Đới Hà, Diệp Quần và Lâm Bưu đã ôm đầu khóc nức nở.

Theo bản cung khai viết trong tù của Lý Vĩ Tín, người tham dự vụ này ở cứ điểm bí mật tại sân bay Tây Giao Bắc Kinh, sự miêu tả khó có được về thái độ và cử chỉ của Lâm Lập Quả và những người có mặt ở đó sau khi nghe tin này:

“Tôi phát hiện thấy cửa phòng mà họ đang họp mở toang, đi đến cửa nhìn thì Lỗ Mân đã đi không biết từ lúc nào, bên trong chỉ còn bốn người: Lâm Lập Quả, Chu Vũ Trì, Lưu Bái Phong, Vu Tân Dã, không khí trong phòng khác thường, cái không khí ngạo mạn vừa xong đã bị vẻ mặt ngơ ngác thay thế, ánh mắt mọi người đờ đẫn, cúi đầu lặng im, té ra Mao Trạch Đông đã đi lên phía Bắc, trở về Bắc Kinh. Lâm Lập Quả rơi nước mắt, “nhiệm vụ mà thủ trưởng giao cho, tôi đã không hoàn thành. Thủ trưởng đã giao tính mạng cho tôi. Tôi biết lấy gì để đến gặp thủ trưởng”. Chu Vũ Trì, cũng điên cuồng nói: “Bây giờ buồn phỏng có ích gì, chỉ có đợi đến ngày Quốc khánh, Thủ trưởng lấy cớ bị ốm không đến, tôi sẽ lái máy bay trực thăng đâm vào Thiên An Môn!” Nói xong nhìn xung quanh nói tiếp: “Máy bay trực thăng cần hai người, trong các anh ai sẽ cùng đi với tôi?”. Lúc ấy, không có ai nói gì. Mưu kế thần tình của Mao Trạch Đông như vậy, là dựa vào tin tức nào mà không dừng lại lâu tại Thượng Hải, cũng chẳng có ai biết. Nhưng xem việc đi đứng của Mao Trạch Đông ở Hàng Châu và Thượng Hải thì khiến cho người ta thấy rất thích thú.

Vào nửa đêm ngày 8 tháng 9, tại Hàng Châu các nhân viên công tác trên đoàn tàu chuyên dụng vừa ăn xong cơm, Mao Trạch Đông đột ngột ra lệnh, lập tức chuyển đoàn tàu chiến đang đỗ theo hướng đi sân bay Kiến Kiều, Hàng Châu sang hướng Thiệu Hưng ngay trong đêm. Khoảng 3 giờ chiều ngày 10, Mao Trạch Đông không thông báo trước, quyết định đoàn tàu chuyên dụng lập tức rời Hàng Châu: “Bây giờ điều xe quay lại, chúng ta sẽ đi ngay, không thông báo cho ai biết cả”. Trước khi đoàn tàu khởi động, Trần Lệ Vân nghe tin vội vàng chạy đến, trong tâm trạng bất an, ông ta không đi lên phía trước, như mọi khi bắt tay từ biệt Mao Trạch Đông.

Sẩm tối ngày 10 tháng 9, đoàn tàu chuyên dụng đến Thượng Hải, dừng lại ở Vườn hoa Ngô Gia gần sân bay Hồng Kiệu. Mao Trạch Đông không xuống xe lửa, ông bảo thư ký riêng gọi điện thoại cho Nam Kinh, báo cho Hứa Thế Hữu đến Thượng Hải ngay lập tức. Hứa Thế Hữu đi máy bay đến Thượng Hải ngay, vừa xuống máy bay, đã lên xe đến thẳng đoàn tàu chuyên dụng của Mao Trạch Đông. Sáng ngày 11, Mao Trạch Đông tiếp kiến những người phụ trách ở Thượng Hải ngay trên toa xe lửa. Vương Duy Quốc, người phục trách ra tay hạ sát Mao Trạch Đông ở Thượng Hải bị ngăn lại ở ngoài, không được phép vào trong xe. Anh ta thở dài, rồi ngồi phịch xuống xa-lông trong phòng đợi tàu.

Chiều hôm ấy, đoàn tàu chuyên dụng của Mao Trạch Đông đột ngột rời Thượng Hải, lao vun vút trên cánh đồng mênh mông ở miền Nam. Tối hôm ấy, đoàn tàu chuyên dụng bình yên vượt qua chiếc cầu đường sắt Thạch Phóng nơi mà Lâm Lập Quả và Giang Đằng Giao… âm mưu đánh sập.

“Thưa Chủ tịch, phía trước là Bang Phụ, có dừng không ạ?” Một người ngồi bên cạnh Mao Trạch Đông hỏi.

“Không dừng”.

“Tế Nam sắp đến rồi; có dừng không ạ?”

“Không dừng”

“Sắp đến Thiên Tân rồi, có dừng không ạ?”

“Không dừng”.

Đoàn tàu chuyên dụng chạy với tốc độ cao, suốt dọc đường không dừng ở đâu cả, chạy thẳng tới Bắc Kinh. Sắp đến Phong Đài, Mao Trạch Đông đột ngột hạ lệnh dừng tàu lại Phong Đài, đồng thời triệu tập những người phụ trách cửa bộ đội Bắc Kinh và thành phố Bắc Kinh lên tàu nói chuyện hơn hai tiếng đồng hồ.

Đoàn tàu chuyên dụng của Mao Trạch Đông cuối cùng dừng lại ở Ga Bắc Kinh vào lúc hoàng hôn ngày 12 tháng 9.

4. Ngày cuối cùng của Lâm Bưu

Từ nửa đêm ngày 11 tháng 9 đến nửa đêm ngày 12 tháng 9 năm 1971, là 24 tiếng cuối cùng ở Bắc Đới Hà của Lâm Bưu và Diệp Quần, một ngày một đêm này cũng là giờ phút lâm chung trước khi bị sụp đổ của Vương triều họ Lâm. “Thượng đế muốn ai diệt vong thì trước tiên làm cho người ấy điên cuồng”. Câu ngạn ngữ ấy của phương Tây đã ứng nghiệm. 24 tiếng đồng hồ cuối cùng này, Lâm Bưu, Diệp Quần và Lâm Lập Quả thật giống như những kẻ điên cuồng. Nửa đêm ngày 11 tháng 9, đối với Lâm Bưu và Diệp Quần mà nói thì đó đúng là tiếng chuông báo tang. Đoàn tàu chuyên dụng của Mao Trạch Đông bình yên qua Thượng Hải chạy với tốc độ cao nhất về phía Bắc, tin này truyền đến ngôi biệt thự số 96 ở Liên Hoa Thạch tại Bắc Đới Hà, làm cho Diệp Quần tê dại ngã vật trên xa-lông, rất lâu không động đậy được gì. Diệp Quần ôm lấy Lâm Bưu nức nở khóc như ngày tận cùng của thế giới đã đến vậy.

Diệp Quần khóc, nhưng không hề mất đi sức phán đoán. Bà ta đã dự đoán một cách dứt khoát rằng, thời gian không còn bao nhiêu nữa.

Diệp Quần vội vàng thu dọn hành trang, hành trang của bà ta đặc biệt, khác với mọi người.

Bà ta đặc biệt mang theo một cuốn “Từ điển Nga Hoa” và một cuốn “Từ điển Anh Hoa” và hai tập hội thoại Nga Hoa và Anh Hoa. Sự suy nghĩ chu đáo tỉ mỉ biết nhường nào. Nếu chạy đến Hương Cảng thì có thể dùng tiếng Anh, bà ta cũng đã học được mấy câu, dựa vào cuốn từ điển và hội thoại, có thể ứng phó được. Nếu chạy lên miền Bắc, đến thủ đô nước Nga, thì đây là trở lại chốn xưa, vào thập niên 50, bà ta đã cùng với Lâm Bưu đến Liên Xô dưỡng bệnh, cũng đã mời giáo viên người Nga dạy tiếng Nga, sau này cũng dịch được một số thứ, chưa biết chừng trong lúc khẩn cấp vẫn có thể tỏ rõ được tài năng ngôn ngữ của mình!

Chạy lên phía Bắc theo Liên Xô, phải đi qua Mông Cổ. Ở quốc gia hoang mạc này, Diệp Quần không biết nhiều. Bà ta đã kiếm được tám bản đồ địa hình vẽ bản đồ hành chính của Mông Cổ. Bà ta dùng ngón tay run run lần điểm mấy thành phố lác đác trên bản đồ: U-lan-ba-to, Sa-in-san-đơ, Cô-bu-đô-xai... Bà ta gọi tham mưu đến, hỏi thăm: “Các quân khu của Liên Xô đóng ở đâu?”

Diệp Quần là thành viên của Tổ văn phòng Quân ủy, lại là chủ nhiệm Văn phòng của Lâm Bưu, bà ta biết tình hình phòng thủ không phận của đất nước, nhưng lại không yên tâm, liền hạ lệnh đem bản đồ bố trí ra-đa ở các khu Đông Bắc, Hoa Bắc, Tây Bắc đến để bà ta sử dụng.

Các bảng tần số của Đài phát thanh của các nước lân cận có thể dùng vào việc dẫn đường hàng không, Diệp Quần cũng yêu cầu đem đến để chuẩn bị dùng. Có lẽ muốn tập hợp một chính phủ ngụy nên Diệp Quần còn bảo thư ký đem tập danh sách cán bộ từ cấp phó quân đoàn trở lên trong toàn quân của Quân Giải phóng Nhân dân Trung Quốc và bản đăng ký tình hình bố trí lực lượng đến.

Sẩm tối ngày 12 tháng 9, Diệp Quần gọi Lâm Đậu Đậu đến, Lâm Đậu Đậu bước vào phòng của bà ta, thấy Diệp Quần đang chỉnh lý những tờ phiếu, thu dọn văn kiện. Lưu Bái Phong ngồi bên cạnh, hai mắt đỏ ngầu nhìn chằm chằm vào Lâm Đậu Đậu đang đi vào.

Lâm Đậu Đậu gọi “mẹ”, Diệp Quần như từ trong cơn mê chợt tỉnh, ngẩng đầu, lạnh lùng nói: “Sáng sớm mai, bố và mẹ sẽ đưa các con đi Đại Liên. Con bảo Chương Khải Lâm thu dọn đi”.

Lâm Đậu Đậu hỏi: “Sáng mai mấy giờ đi ạ?”

Diệp Quần khó chịu: “Sao con lắm chuyện thế! Mẹ cũng không biết mấy giờ đi! Dù sao thì hôm nay các con cũng nên đi ngủ sớm. Ngày mai mẹ cho người đến gọi các con. Con đi đi!”

Lâm Đậu Đậu bị đuổi đi. Cô cảm thấy rõ ràng một không khí khác thường. Đi qua hành lang, cô va phải Lâm Lập Quả đang chạy như một con ruồi mất đầu. Lâm Lập Quả hốt hoảng nói: “Ngày mai sẽ đi, đến Quảng Châu, quân phiệt cát cứ”. Nói xong liền chạy xộc vào phòng ngủ của Lâm Bưu.

Không ngờ, lại một đợt sóng xung kích rất mạnh ập đến ngôi biệt thự số 96 ở Liên Hoa Thạch, đó là tin Thủ tướng Chu Ân Lai đang truy xét chiếc chuyên cơ E-bớt của Lâm Bưu.

Lâm Bưu, Diệp Quần, Lâm Lập Quả đóng chặt cửa phòng, bàn bạc vội vã. Trong lòng họ hốt hoảng sợ rằng nếu chậm trễ, Bắc Kinh sẽ hạ lệnh bắt. Rõ ràng kế hoạch bay về phía Nam không thực hiện được, làm sao bây giờ?

“Ngồi chờ chết, chi bằng đi một bước mạo hiểm”. Đó là tín điều xưa nay của Diệp Quần. Ba người trong gia đình họ Lâm hấp tấp quyết định: “Đổi hướng bay về hướng Nam bằng bay về hướng Bắc, sẽ bay ngay đến Iếc-cút-skơ ở Liên Xô”. Thời gian lúc này là đúng 11 giờ đêm ngày 12 tháng 9.

Trong giờ phút cuối cùng này, để ngăn chặn khá năng bị truy đuổi, bà ta tự ra tay, dùng kế lừa dối trong tam thập lục kế.

11 giờ 22 phút đêm, Diệp Quần dùng điện thoại bảo mật gọi điện cho Chu Ân Lai ở Bắc Kinh.

Diệp Quần cố nén tâm trạng rối bời, chậm rãi nói: “Báo cáo Thủ tướng, Lâm Phó Chủ tịch muốn di chuyển một chút”.

“Di chuyển ở trên không hay di chuyển ở dưới đất?” Chu Ân Lai cũng bình tĩnh đáp, không tỏ vè gì khác thường.

“Di chuyển trên không”, Diệp Quàn đáp.

“Ở đấy có máy bay không?” Chu Ân Lai ướm hỏi.

“Không có”.

Vừa thử đã lộ rõ chân tướng, rõ ràng là chiếc chuyên cơ số 256 của Lâm Bưu đang đỗ tại sân bay Sơn Hải Quan, hơn nữa mấy hôm trước họ còn điều đến một máy bay IL-14, vì sao Diệp Quần vẫn nói dối là không có máy bay? Sân bay Sơn Hải quan lúc ấy thuộc Hải quân quản lý, Chu Ân Lai lập tức gọi điện cho Lý Tác Bằng: “Chiếc chuyên cơ số 256 đang đỗ ở Sơn Hải Quan không được bay. Nếu muốn bay phải có lệnh của bốn người là tôi, Hoàng Vĩnh Thắng Ngô Pháp Hiến và đồng chí cùng ký mới được cất cánh”.

Nhưng Lý Tác Bằng truyền đạt mệnh lệnh đến sân bay Sơn Hải Quan của Hải quân lại cố ý thay đổi chỉ thị của Chu Ân Lai rằng một thủ trưởng trong bốn thủ trưởng chỉ thị cho bay mới được bay.

Đêm hôm ấy, điện thoại báo cáo tình hình từ Bắc Đới Hà truyền về Bắc Kinh hết lần này đến lần khác. Tiếng chuông điện thoại ở Văn phòng ở Đại sảnh phía đông Đại lễ đường Nhân dân réo liên tục, Chu Ân Lai ra ra vào vào không biết bao nhiêu lượt, cuộc họp ở phòng Phúc Kiến trên thực tế ở trong tình trạng ngừng trệ.

11 giờ 40 phút đêm, Diệp Quần gọi thư ký Lý đến phòng khách của Lâm Bưu. Lâm Bưu ngồi trên xa-lông, làm ra vẻ: “Đêm nay làm thế nào cũng không ngủ được. Đồng chí chuẩn bị đồ đạc, đợi máy bay của Ngô Pháp Hiến đến sẽ đi”. Diệp Quần xem đồng hồ đeo tay, nói xen vào: “Chúng tôi đi trước, đến sân bay Sơn Hải Quan, đợi Ngô Pháp Hiến ở phòng chờ”.

Thư ký Lý nói là sẽ đi điều động xe ô tô ngay, rồi đi ra khỏi phòng khách của Lâm Bưu. Diệp Quần theo sát ngay, nói khẽ với thư ký Lý: “Bảo ngay lái xe, thủ trưởng sẽ đi ngay”.

Liếc nhìn chung quanh không có người, Diệp Quần bèn nắm cánh tay thư ký Lý lôi vào phòng rửa mặt, vội vã nói nhỏ: “Nhanh lên nhé! Khẩn cấp lắm rồi, không thể mang bất cứ đồ đạc gì, có người muốn đến bắt thủ trưởng, nếu chần chừ thì sẽ không đi được nữa! Anh đi điều xe nhanh lên”.

Lâm Lập Quả đang gọi điện thoại cho Chu Vũ Trì ở Bắc Kinh trong phòng ngủ của Diệp Quần: “Thủ trưởng sẽ đi ngay, các anh càng nhanh càng tốt”. Đã không còn thời gian để nói thêm nửa câu nữa rồi.

Thư ký Lý đem đến cho hai chiếc túi du lịch lớn để Lâm Bưu đựng đồ đạc, xe hơi của Lâm Bưu đã đến đỗ trước phòng khách của Lâm Bưu. Thư ký Lý hỏi lái xe riêng của Lâm Bưu tên là Dương: “Xe có trục trặc gì không?” Lái xe đáp: “Không. Đi đâu?”.

Đang nói thì Lâm Bưu, đầu trọc để trần không đội mũ, không khoác áo dài, được Diệp Quần, Lâm Lập Quả và Lưu Bái Phong hộ vệ đi ra khỏi phòng khách, chui ngay vào xe. Thư ký Lý cũng lên xe.

Vừa lên xe, Diệp Quần đã ra lệnh: “Đến sân bay Sơn Hải Quan”. Lại lấy lòng: “Anh Dương và thư ký Lý có tình cảm giai cấp sâu nặng với thủ trưởng”

Xe hơi vừa chuyển động, Lâm Bưu hỏi con trai: “Đến Iếc-cút-skơ bao xa, thời gian bay là bao nhiêu?”.

Lâm Lập Quả đáp: “Không xa, nhanh thôi”.

Khi xe chạy đến trước ngôi nhà số 58, biệt thự Liên Hoa Thạch, Đại đội trưởng Thương thuộc bộ đội cảnh vệ đứng bên đường giơ tay, ra hiệu dừng xe. Diệp Quần nói một cách dữ dằn: “Bộ đội 8341 không trung thành với thủ trưởng, cứ xông lên!”.

Xe hơi vượt qua nhà số 58 rất nhanh.

Lúc này xảy ra một khúc nhạc nhỏ.

Trong lòng thư ký Lý thấy hồi hộp thấp thỏm. Nếu bay đi Liên Xô, đối với anh quả là một việc lớn khó có thể tưởng tượng được, anh ta còn nghĩ đến vợ đến con.

Đột nhiên, thư ký Lý quát lên: “Dừng xc!”

Lái xe không biết xảy ra chuyện gì, liền đạp phanh gấp. Trong nháy mắt thư ký Lý mở cửa xe nhảy xuống đất.

Diệp Quần tức tối quát: “Thư ký Lý, anh muốn làm gì?”

Thư ký Lý đáp: “Làm kẻ phản bội, tôi không đi?”

Lâm Lập Quả không chần chứ rút súng nhằm vào thư ký Lý bóp cò, cánh tay Lý bị trúng đạn máu cháy ròng ròng. Thư ký Lý cũng rút súng bắn lại, viên đạn đập vào tấm kính chắn đạn ở chỗ ngồi của Lâm Bưu. Chiếc xe Hồng Kỳ cao cấp của Lâm Bưu chạy như bay trong màn đêm dày đặc trên con đường ven biển Bắc Đới Hà.

Mấy tiếng súng, phá tan bầu không khí yên tĩnh của khu nghỉ mát, làm kinh động các nhân viên công tác và các chiến sĩ cảnh vệ ở biệt thự Liên Hoa Thạch. Lâm Đậu Đậu nhìn chiếc xe hơi chạy xa dần, biết sự việc xấu nhất không thể tránh khỏi đã xảy ra.

Trên xe, Làm Lập Quả bất ngờ quát: “Nhanh, Nhanh lên. Tốc độ xe Hồng Kỳ mỗi giờ là 80 - 100 cây số cơ mà”.

0 giờ 20 phút ngày 13 tháng 9, xe hơi của Lâm Bưu xông vào sân bay Sơn Hải quan, nhanh chóng dừng lại bên cạnh máy bay. Máy bay số 256 vẫn chưa khởi động. Người phụ trách sân bay Sơn Hải Quan, gọi điện thoại xin ý kiến Lý Tác Bằng, máy bay bị ép buộc phải cất cánh thì làm thế nào? Lý Tác Bằng không dùng bất cứ biện pháp gì để ngăn cản máy bay cất cánh, mà lại thoái thác: “Có thể trực tiếp báo cáo với Thủ tướng”.

0 giờ 22 phút ngày 13, Lâm Bưu, Diệp Quần, Lâm Lập Quả, Lưu Bái Phong hấp tấp lên máy bay. Họ không những không kịp thông báo cho Trình Hồng Trân và “phi tử” Lệ Đế chỉ ở cách gang tấc trong sân bay. Đến nhân viên tổ lái cũng không đủ, đã ra lệnh cho máy bay khởi động ra đường băng. Lúc này, người phụ trách sân bay báo cáo với Lý Tác Bằng: “Máy bay đã bị ép buộc chạy ra đường băng”. Lý Tác Bằng hỏi: “Máy bay đến đâu rồi”. Đáp: “Sắp đến đường băng rồi”. Lý Tác Bằng nói: “Cứ như vậy”. Cứ như vậy, máy bay số 256, vọt lên bầu trời đen kịt bay đi.

Chiếc máy bay E-bớt số 256 của Lâm Bưu sau khi cất cánh từ sân bay Sơn Hải quan, bay theo hướng Tây về miền Tây Nội Mông Cổ.

“Lâm Bưu đáp máy bay chạy rồi!” Trưởng ban cảnh vệ Bắc Đới Hà báo cáo với Bắc Kinh. Đó là lúc 0 giờ 32 phút ngày 13 tháng 9.

“Máy bay của Lâm Bưu bay về hướng Bắc!” Phòng chỉ huy điều độ Bộ Tư lệnh Không quân báo cáo với Chu Ân Lai.

Chu Ân Lai quyết đoán ra lệnh:

Mệnh lệnh: Lập tức đóng cửa các sân bay trong cả nước, tất cả các máy bay ngừng bay. Mở toàn bộ hệ thống ra đa giám sát bầu trời. Chu Ân Lai.

Ra-đa của Phòng chỉ huy điều độ Bộ Tư lệnh Không quân theo dõi chặt chẽ dấu vết máy bay của Lâm Bưu thường xuyên báo cáo với Chu Ân Lai về phương vị và góc độ máy bay.

“Dùng vô tuyến điện gọi máy bay 256, họ có nghe thấy không?” Chu Ân Lai hỏi.

“Có thể nghe thấy”. Nhân viên điều độ đáp.

“Tôi muốn nói chuyện với Phan Cảnh Dần (người lái máy bay). Đề nghị tiếp cho tôi”. Chu Ân Lai nói.

“Anh ta lái máy bay, nhưng không trả lời”.

“Vậy đề nghị đồng chí gọi cho máy bay 256, mong họ bay trở về, hạ cánh ở sân bay Đông Giao hay sân bay Tây Giao Bắc Kinh cũng được, tôi Chu Ân Lai sẽ đến sân bay đón”.

Chu Ân Lai thực hiện những cố gắng cuối cùng.

“Anh ta không trả lời”. Nhân viên điều độ báo cáo với Chu Ân Lai.

Máy bay có một động tác rất quỷ quyệt, trên bầu trời phía Tây Nội Mông Cổ đột ngột đổi hướng bay thẳng về hướng Bắc.

“Máy bay đã vượt biên giới, tiến vào Mông Cổ, và biến mất trên màn huỳnh quang”. Nhân viên điều độ báo cáo, đó là lúc 1 giờ 50 phút sáng ngày 13 tháng 9.

Chu Ân Lai lập tức lên xe hơi đến nơi ở của Mao Trạch Đông ở Trung Nam Hải.

“Bộ đội Không quân thỉnh thị là có chặn chuyên cơ của Lâm Bưu không?”

Mao Trạch Đông đi lại trong phòng, chậm rãi nói: “Không thể ngăn chặn: Trời sắp mưa, cô dâu sắp cưới, chẳng có cách nào đâu”.

3 giờ 15 phút sáng, Phòng chỉ huy điều độ Bộ Tư lệnh Không quân báo cáo với Chu Ân Lai: “Ra-đa đã sục sạo, phát hiện thấy một máy bay trực thăng cất cánh từ ngoại ô phía tây Bắc Kinh!”.

Chu Ân Lai lập tức hạ lệnh, cho máy bay chiến đấu chặn ở biên giới, không để cho chiếc máy bay này vượt biên giới!

Thư ký của ông cầm điện thoại bảo mật, gọi cho Tư lệnh Không quân Bắc Kinh: “Tôi là thư ký của Bộ Chính trị, truyền đạt mệnh lệnh của Chu Thủ tướng cho đồng chí, một chiếc máy bay trực thăng cất cánh từ Sa Hà, Không quân Bắc Kinh nhất định phải chặn cho được chiếc máy bay này, không để cho nó chạy thoát. Có tình hình gì phải lập tức báo cáo ngay cho Trung ương”.

Trong phút chốc, máy bay tiêm kích của Không quân Bắc Kinh đã cất cánh bay vút vào không trung, phong tỏa toàn bộ biên giới Trung Quốc - Mông Cổ, máy trực thăng có tốc độ chậm nhất định không thể nào chạy thoát được.

Trên chiếc máy bay trực thăng này có ba người là thân tín của Lâm Bưu, Chu Vũ Trì, Vu Tân Dã và Lý Vĩ Tín. 1 giờ sáng ngày 13 tháng 9, Chu Vũ Trì nhận được thông báo Lâm Lập Quả đã hốt hoảng bỏ chạy, liền báo cho đồng bọn là Giang Đằng Giao, Vương Phi, Lỗ Mân... thiêu hủy ngay danh sách những người chạy về phía Nam và biên bản Hội nghị. Bản thân Giang đăng Giao cùng Vu Tân Dã và Lý Vĩ Tín lấy cớ là có nhiệm vụ đặc biệt, chui vào sân bay Sa Hà ở Bắc Kinh, cướp một chiếc máy bay trực thăng “Trực - 5” số 3685, đem theo rất nhiều văn kiện cơ mật và đô-la Mỹ mà Lâm Bưu và đồng bọn đánh cắp được, cất cánh bay về phía Bắc lúc 3 giờ 15 phút. Chu Vũ Trì chĩa súng vào người lái máy bay Trần Tu Văn cưỡng bức anh phải bay đến U-lan-ba-to. Trần Tu Văn phát hiện thấy âm mưu phản quốc chạy trốn của chúng, lợi dụng tình hình chúng hốt hoảng không hiểu địa hình, anh đã cho máy bay lượn vòng, cuối cùng lại cho máy bay bay về ngoại ô Bắc Kinh, đến 6 giờ 47 phút sáng, máy bay hạ cánh xuống địa phận huyện Hoài Nhu Bắc Kinh. Chu Vũ Trì cảm thấy ngày tàn đã đến liền rút súng giết hại Trần Tu Văn. Chu Vũ Trì, Vu Tân Dã và Lý Vĩ Tín trèo ra khỏi khoang máy bay, chẳng phân biệt đông tây tháo chạy bạt mạng. Các chiến sĩ giải phóng quân và dân quân, xã viên dồn chúng vào một mảnh ruộng. Chu Vũ Trì nói một cách tuyệt vọng: “Xem ra không thể đi được nữa rồi, hôm nay chúng ta sẽ chết ở đây thôi”. Anh ta nói với đồng bọn đã hết hồn hết vía: “Có hai cách chết, nếu các anh sợ, thì tôi sẽ bắn các anh chết trước, rồi tôi sẽ tự bắn mình. Nếu các anh không sợ, thì chúng ta cùng tự chết”. Về sau ba người bàn định, Chu Vũ Trì sẽ hô một tiếng rồi cùng tự sát. Thế là ba kẻ chạy trốn nằm xuống đất, tự cầm súng dí vào huyệt thái dương của mình. Chu Vũ Trì hô: “Một, hai, ba!” Pằng, pằng, hai tiếng súng nổ Chu Vũ Trì và Vu Tân Dã đã chết ngay. Lý Vĩ Tín sợ chết, ở phút chót miệng súng đã chếch lên trời nổ một tiếng. Anh ta bị bắt, cũng vì thế mà đã có thêm một nhân chứng sống.

Ở Đại sảnh phía đông Đại lễ đường Nhân dân, Chu Ân Lai đã một ngày một đêm không nghỉ ngơi. Nhân viên phục vụ trực ban và thư ký khuyên ông tạm nghỉ một chút, Nhưng Chu Ân Lai nói: “Bây giờ làm sao mà nghỉ được?”.

Ngày 13, ngay từ sáng sớm cho đến ba bốn giờ chiều, Chu Ân Lai đích thân gọi điện thoại đến từng người phụ trách chủ yếu ở các Đại quân khu và 29 tỉnh, khu tự trị, thành phố trực thuộc trong cả nước thăm hỏi và bố trí nhiệm vụ và thường xuyên báo cáo tình hình với Mao Trạch Đông.

Để đề phòng khả năng bất trắc, Chu Ân Lai khuyên Mao Trạch Đông rời Trung Nam Hải đến Đại lễ đường Nhân dân, Mao Trạch Đông không bằng lòng lắm, nhưng cuối cùng vẫn nghe lời khuyên của mọi người chuyển đến ở phòng Bắc Kinh trong Đại lễ đường Nhân dân.

Sau khi Lâm Bưu đáp máy bay vượt qua biên giới đã xảy ra chuyện gì. Sẽ hạ cánh ở đâu. Đây là một dấu hỏi lớn bao hàm rất nhiều nhân tố chưa biết.

Các ủy viên trong Bộ Chính trị Trung ương Đảng Cộng sản Trung Quốc nhận được thông báo khẩn cấp, đã dồn dập đến Đại lễ đường Nhân dân dự họp. Chu Ân Lai chủ trì cuộc họp, đầu tiên ông tuyên bố Mao Trạch Đông đã về đến Bắc Kinh vào chiều ngày 12. Tiếp đó, ông kể lại sự biến đột ngột xảy ra trong đêm: Lâm Bưu, Diệp Quần, Lâm Lập Quả, đã đáp máy bay E-bớt hốt hoảng bỏ chạy, nay đã ra khỏi biên giới, bay về hướng Bắc. Ông cũng thông báo đã dùng một loạt biện pháp và chuẩn bị ứng biến để đảm bảo sự an toàn của đất nước.

“Bốn đại kim cương” Hoàng Vĩnh Thắng, Ngô Pháp Hiến, Lý Tác bằng, Khâu Hội Tác nghe tin này như tiếng sét đánh trên đầu, mồ hôi vã ra như tắm, mặt cắt không một giọt máu.

Chuyên cơ của Lâm Bưu đã hạ cánh ở đâu? Nào ai biết được.

Trưa ngày 14 tháng 9, sau hơn 50 tiếng đồng hồ tập trung hết tinh lực để sắp xếp và xử lý các sự vụ của “sự kiện 13 tháng 9”, Chu Ân Lai mới được nằm nghỉ. “Chẳng kể sóng gió dữ dằn, mà vẫn như dạo bước an nhàn trong sân”. Chu Ân Lai, một con người túc trí đa mưu, trải qua biết bao nhiêu thử thách gay go mà lần nào cũng vượt qua được những bãi đá ngầm để đi tới bến bờ thắng lợi, lúc này mới được chợp mắt.

2 giờ chiều, tiếng chuông điện thoại lại reo “Tôi ở Bộ Ngoại giao, chúng tôi vừa nhận được một bức điện của Đại sứ quán Trung Quốc tại Mông Cổ, phải đưa đến Thủ tướng ngay”. Khi Bộ Ngoại giao đưa bức điện báo đến, thư ký trù trừ: “Khó khăn lắm Thủ tướng mới nghỉ được một lúc, sao nỡ nhẫn tâm gọi ông dậy được. Nếu không gọi thì có thể lỡ mất việc lớn”. Anh ta quanh quẩn bên giường Chu Ân Lai, cuối cùng anh ta đành nhẹ nhàng đến bên giường gọi ông. Chu Ân Lai nghe nói có điện báo của Đại sứ quán nước ta tại Mông Cổ gửi về, vội vàng ngồi dậy bảo thư ký đọc ngay cho ông nghe. Khi Chu Ân Lai nghe tin chiếc máy E-bớt số 256 của Lâm Bưu đã rơi xuống gần Ôn-đô-han thuộc tỉnh Chen-ty, nước Mông Cổ (cách U-lan-ba-to khoảng 300 km về phía đông - N.D), trên máy bay có 8 nam 1 nữ đều đã chết vào lúc 2 giờ 30, ông đã thốt lên mấy tiếng: “A! Ngã chết, ngã chết rồi!”.

Chu Ân Lai cầm tờ điện báo, đến báo cáo với Mao Trạch Đông, đồng thời ra chỉ thị cho Đại sứ quán Trung Quốc tại Mông Cổ.

Phải kể rõ thêm về tình hình ở thủ đô và hiện trường Ôn-đô-han ở Mông Cổ.

8 giờ rưỡi ngày 14 tháng 9 năm 1971, Thứ trưởng Ngoại giao nước Cộng hòa Nhân dân Mông Cổ hẹn gặp khẩn cấp Đại sứ Trung Quốc tại Mông Cổ. Thứ trưởng Ngoại giao Mông Cổ thông báo thẳng thừng cho phía Trung Quốc rằng: “Vào 2 giờ sáng ngày 13 tháng 9, cách phía Nam khu mỏ Bai-ha thuộc tỉnh Chen-ty khoảng 10 km, một chiếc máy bay phản lực của Trung Quốc đã bị rơi, có 9 người đi trên máy bay trong đó có một phụ nữ, tất cả đều đã chết”, đồng thời đưa ra kháng nghị miệng về việc máy bay Trung Quốc xâm nhập không phận của Mông Cổ.

Ngày hôm sau, nhân viên Đại sứ quán 'Trung Quốc tại Mông Cổ đã đến hiện trường máy bay rơi. Giữa khe của hai ngọn núi nhỏ Nam Bắc, trên một mảnh đất bằng phẳng dài khoảng ba ngàn mét, một chiếc máy bay E-bớt rơi vỡ tan tành. Trên đuôi máy còn tương đối hoàn chỉnh có in quốc kỳ Trung Quốc và ba chữ đỏ 256, mặt Bắc của xác máy bay có 9 xác người được đặt thành hàng mặt ngửa lên trời, đầu bị cháy đen, mặt mũi nham nhở không còn rõ nét, quần áo cháy trụi. Một đôi giày cao gót, cùng với 6 khẩu súng lục K.59, một khẩu AK.47 cũng rơi tản mát chung quanh xác máy bay. Các nhân viên công tác của Đại sứ quán đã chụp ảnh toàn bộ những cánh này.

Những người Trung Quốc, người Mông Cổ có mặt tại hiện trường và những người nước ngoài lúc đó không có mặt tại hiện trường, đã chú ý đến sự kiện máy bay bị rơi này đều không ngờ được rằng 9 cái xác này là những vai diễn chủ yếu của một sự kiện lớn trong lịch sử hiện đại Trung Quốc, là nhân vật lớn đã từng hiển hách một thời trên vũ đài chính trị Trung Quốc mà ai ai cũng biết. Bởi thế với đầy đủ tính tất yếu lịch sử, cần phải liệt kê danh sách những người này để cho hậu thế tra cứu.

Lâm Bưu, Diệp Quần, Lâm Lập Quả, Lưu Bái Phong, Phan Cảnh Dần, Dương Chấn Cương, kỹ sư cơ giới máy bay, kỹ sư cơ giới hậu cần Không quân, kỹ sư cơ giới thiết bị đặc biệt.

11 giờ ngày 16 tháng 9, sau gần 80 tiếng đồng hồ, 9 cái xác nằm phơi ngoài nội cỏ, được mai táng qua loa ở phía đông đồi Vô Danh, cách nơi máy bay rơi chừng 1 cây số. Những người chết được lần lượt đặt vào những quan tài bằng gỗ xếp thành một hàng dưới một cái huyệt chung sâu chừng 1 mét rưỡi. Không có nhạc tang, không cố cuốn sách nhỏ bìa đỏ, không có bất cứ một thứ trang sức kỷ niệm nào.

5

Giang Thanh giương chiêu bài phê Lâm phê Khổng

Chu Khắc Chu, lấy Chu này hạ gục Chu kia

1. Mao Trạch Đông nêu rõ: Không phải là ông ta vội vã mà là bà ta vội vã

Đại hội Đảng khóa 10 vừa kết thúc, trong Bộ Chính trị mới, Giang Thanh bắt đầu công kích Chu Ân Lai,

Đó là việc Quốc vụ khanh Hoa Kỳ kiêm cố vấn an ninh quốc gia của Tổng thống Mỹ, Hen-ri Kít-sin-gơ lại đến thăm Trung Quốc từ ngày 10 đến ngày 14 tháng 11 năm 1973.

Chu Ân Lai tuy đã bị ốm, nhưng vẫn làm việc bình thường. Ông hội đàm với Kít-sin-gơ trong một thời gian dài. Tiến sĩ Kít-sin-gơ đeo chiếc kính gọng đen rất mẫn cảm, sau này trong cuốn sách “Những năm tháng biến động” đã hồi ức như thế này:

“Thứ hai ngày 12 tháng 11 năm 1973, chúng tôi bắt đầu hiểu ra, trong lần thăm Trung Quốc này, người quy định đường lối quan phương của chính sách ngoại giao của Trung Quốc không phải là Chu Ân Lai. Sau buổi trưa khá muộn ngày hôm ấy, chúng tôi được mời đi gặp Chủ tịch Mao Trạch Đông, mọi tình hình đều giống như những lần gặp gỡ trước cuộc triệu kiến này của ông mang hình thức mệnh lệnh, lúc nhận được lời mời là lúc chúng tôi đang tiến hành một cuộc họp thường lệ để nghiên cứu tình hình, Tôi và Chu Ân Lai cùng ngồi trên một chiếc xe con đi theo con đường mà nay đã quen, đến nơi ở giản dị của Mao Trạch Đông trong hoàng thành. Thư phòng gần cửa bày một chiếc bàn bóng bàn và vòng quanh tường kê những kệ bày đầy sách, ở giữa là bộ xa-lông được bày theo nửa vòng tròn, nơi mà chúng tôi đã khá quen thuộc. Nhưng, trước mặt một con người là hóa thân của sức mạnh ý chí có nụ cười mỉm, đặc biệt mang chút giễu cợt mà lại có chút làm cho người ta sờ sợ, mọi người mãi mãi không thể quen rồi cho là thường...”

Kít-sin-gơ cảm thấy “người quy định đường lối quan phương về chính sách ngoại giao của Trung Quốc không phải là Chu Ân Lai” mà là Mao Trạch Đông. Vốn dĩ sự thực là như vậy, nhưng cảm giác này của Kít-sin-gơ có chỗ đặc biệt của nó.

Sự việc là do phiên dịch của cuộc hội đàm giữa Chu Ân Lai và Kít-sin-gơ dẫn đến. Trước khi Mao Trạch Đông gặp Kít-sin-gơ, ông đã cho gọi người phiên dịch đến báo cáo tình hình hội đàm. Người phiên dịch khi báo cáo ý kiến của Chu Ân Lai đối với một số vấn đề đã không thỉnh thị không báo cáo Chủ tịch, ông ta đã bị bom nguyên tử của Mỹ làm cho mất mật.

Mao Trạch Đông đã nghe theo một chiều ý kiến không đúng sự thực của người phiên dịch. Nên khi hội đàm với Kit-sin-gơ, ông đã có thái độ cứng rắn khác thường, cho nên đến Kít-sin-gơ cũng cảm thấy một cách rõ rệt người định ra chính sách ngoại giao của Trung quốc là Mao Trạch Đông chứ không phải Chu Ân Lai.

Ngày 14 tháng 11, hai bên Trung Mỹ ra “Thông cáo chung”, Chu Ân Lai đưa tiễn Kít-sin-gơ về nước, Mao Trạch Đông liền yêu cầu họp Bộ Chính trị, phê bình Chu Ân Lai đã phạm “sai lầm hữu khuynh” trong hội đàm với Kít-sin-gơ. Lúc ấy, Mao Trạch Đông đã ít tham gia hội nghị Bộ Chính trị. Thông thường hội nghị do Chu Ân Lai chủ trì.

Giang Thanh biết Mao Trạch Đông phê bình Chu Ân Lai nên mừng ra mặt. Trọng hội nghị Bộ Chính trị, Giang Thanh tỏ ra xúc động lạ thường, nói ra hết những điều bất mãn đối với Chu Ân Lai đã tích góp bấy lâu trong lòng.

Giang Thanh nói một cách gay gắt: “Đây là cuộc đấu tranh đường lối lần thứ 11!”.

“Đại tú tài” Diêu Văn nguyên lập tức phụ họa ngay cái kiến giải mới này của Giang Thanh.

Cái gọi là cuộc đấu tranh đường lối lần thứ 11, đó là cách gọi lưu hành lúc bấy giờ. Trong Đảng Cộng sản Trung Quốc đã có 10 cuộc đấu tranh đường lối, nhân vật tiêu biểu của các cuộc đấu tranh đó là: Trần Độc Tú, Cù Thu Bạch, Lý Lập Tam, La Chương Long, Vương Minh, Trương Quốc Đào, Cao Cương, Bành Đức Hoài, Lưu Thiếu Kỳ, Lâm Bưu. Ý của Giang Thanh là, cuộc đấu tranh được tiến hành hiện nay là “cuộc đấu tranh đường lối lần thứ 11”, nhân vật tiêu biểu chính là Chu Ân Lai!

Giang Thanh còn nói thẳng vào mặt Chu Ân Lai rằng, ông “vội vã muốn thay thế Mao Chủ tịch”!

“Cái lưỡi như dao” của Giang Thanh quả thật là sắc!

Chu Ân Lai một con người rất có khả năng kiềm chế tình cảm, ông ngồi lặng yên. Ông đã tiếp xúc với Giang Thanh bao nhiêu năm nay, ông hiểu rất sâu về con người này.

Mao Trạch Đông nghe báo cáo về tình hình cuộc họp Bộ Chính trị, cảm thấy những điều Giang Thanh nói là quá đáng.

Ngày 25 tháng 11, Mao Trạch Đông nhận được một bức thư ký tên “một đảng viên cộng sản bình thường”, trong thư phê bình Giang Thanh “tác phong dân chủ tương đối kém”, đã nhấn mạnh văn nghệ quá mức, trong công tác văn nghệ không chấp hành phương châm “song bách” (tức là “bách hoa tề phóng, bách gia tranh minh”: Trăm hoa đua nở, trăm nhà đua tiếng – N.D.) v.v... Bức thư cho rằng, khẩu hiệu tất cả nhường đường cho những vở kịch mẫu là không thỏa đáng. Gọi Giang Thanh là người cầm cờ anh dũng của Đại cách mạng văn hóa cũng không thỏa đáng.

Giả sử bức thư này lọt vào tay Giang Thanh thì không thể không truy xét người đảng viên cộng sản bình thường ấy, không thể không coi là kẻ “phản cách mạng hiện hành”. Mao Trạch Đông lại phê một đoạn lên bức thư này:

“In phát cho các đồng chí trong Bộ Chính trị. Có một số ý kiến hay, phải cho phép phê bình”.

Trên thực tế, Mao Trạch Đông đã mượn bức thư của “một đảng viên cộng sản bình thường” để phê bình Giang Thanh.

Sau nửa tháng, ngày 9 tháng 12, sau khi Mao Trạch Đông tiếp Quốc vương Nêpan Bi-ran-đơ-ra và hoàng hậu Ai-sơ-oa, đã bảo Chu Ân Lai, Vương Hồng Văn, cùng Vương Hải Dung và Đường Văn Sinh cùng tham gia tiếp kiến ở lại. Mao Trạch Đông vào những năm cuối đời hầu như không tham gia hội nghị, gặp ông rất khó. Sau khi tiếp kiến khách nước ngoài, bảo những người cùng tiếp kiến ngồi lại nói vài câu chuyện, trở thành cách gặp đặc biệt các nhà lãnh đạo chủ yếu trong Đảng của Mao Trạch Đông.

Hôm ấy, Mao Trạch Đông nói trước: “Cuộc họp này họp tốt, rất tốt”. Cái “cuộc họp này” mà ông nói chính là cuộc họp Bộ Chính trị phê bình Chu Ân Lai.

Mao Trạch Đông lại nói tiếp: “Chính là do có người nói hai câu không đúng. Một câu là cuộc đấu tranh đường lối lần thứ 11, không nên nói như vậy, trên thực tế cũng không phải. Một câu là Thủ tướng vội vã. Ông ta (chỉ Chu Ân Lai) không vội vã, mà bản thân bà ta (chỉ Giang Thanh.) mới vội vã”. Lời của Mao Trạch Đông đã làm thất bại cuộc công kích Chu Ân Lai do Giang Thanh gây ra. Mao Trạch Đông chỉ rõ, Giang Thanh “mới là người vội vã” muốn làm chủ tịch, có thể nói là đã nói đúng tim đen.

Lớp sóng trước chưa tan, lớp sóng sau lại nổi lên.

2. “Đông Phương bạch” làm hại ông già Quách đã hơn 80 tuổi, nói xa nói gần chẳng qua là nhầm vào Chu Ân Lai

Hiệp 1, Giang Thanh bị Mao Trạch Đông phê bình, nên không thắng được. Bà ta cố tình tấn công Chu Ân Lai một lần nữa.

Bão táp chính trị thay đổi khôn lường. Hiệp này Quách Mạt Nhược tuổi đã 82, đã lặng tiếng nhiều năm (Quách Mạt Nhược nhiều hơn Mao Thạch Đông một tuổi) bỗng trở thành “nhân vật nóng” trên vũ đài chính trị Trung Quốc. Quách Mạt Nhược một nhân vật khổng lồ trên văn đàn Trung Quốc, ông là học giả, là nhà thơ, nhà viết kịch, nhà tư tưởng, nhà hoạt động xã hội, vốn là nhân vật sôi nổi trong giới văn nghệ Trung Quốc, Cách mạng văn hóa vừa nổ ra, Quách Mạt Nhược đã bị một đòn. Sự phê phán một cách hoang đường trong những năm tháng hoang đường, ngày nay đã trở thành trò cười.

Quách Mạt Nhược đã viết một bài từ “Mãn Giang hồng” (Đầy sông màu đỏ - N. D), trong đó có một câu “Nghe gà gáy khắp cả bầu trời, phương đông bừng sáng” (Thính hùng kê nhất xướng biến hoàn trung, Đông phương bạch), cái từ “Đông phương bạch” đã bị nhiều người trách cứ, lý do là mọi người đều hát: “Đông phương trồng, mặt trời lên, Trung Hoa chúng ta có Mao Trạch Đông” (Đông phương hồng, thái dương thăng, Trung Quốc xuất liễu cá Mao Trạch Đông), ở đây ông lại nói là “Đông phương bạch”, chẳng phải là đã trắng trợn “chống lại Mao Chủ tịch” ư?!

“Hải Thụy bãi quan” của Ngô Hàm, nghe nói là “muốn xử lại án của Bành Đức Hoài”. Nhưng Quách Mạt Nhược lại từng viết rất nhiều luận văn xử lại án của Tào Tháo. Việc “xử lại án” chính là sự cấm kỵ lớn nhất trên chính trường Trung Quốc lúc bấy giờ, Quách Mạt Nhược bị chỉ trích là người đã “ra sức thổi cơn gió xử lại án”...

Ngày 4 tháng 4 năm 1966, đứng trước sự truy hỏi chất vấn, Quách Mạt Nhược vì bị kích thích rất mạnh, nên đã nói: “Tất cả những bài viết của tôi trước đây, nghiêm khắc mà nói, nên đem đốt đi tất cả, nó chẳng có một chút giá trị gì!”

Qua thông báo nội bộ, Khang Sinh đọc được “những lời khảng khái” của Quách Mạt Nhược, ngay lập tức ra lệnh cho “Quang minh nhật báo” số ra ngày 28 tháng 4, đăng công khai, đã làm cho Quách Mạt Nhược lúng túng khó xử!

Rất may Quách Mạt Nhược có quan hệ rất thân thiết với Mao Trạch Đông và Chu Ân Lai, nên được xếp vào danh sách những “người quan trọng được bảo vệ” trong cách mạng văn hóa, tránh được những cuộc phê phán và đấu tố “kiểu phản lực”.

Quách Mạt Nhược lặng lẽ sống những ngày tháng cuối cùng.

Ngày 25 tháng 1 năm 1975, Quách Mạt Nhược bỗng bị gọi đến cuộc mít tinh một vạn người “phê Lâm phê Khổng” (phê phán Lâm Bưu và Khổng tử), nhiều lần bị phê phán đích danh. Mỗi lần nhắc đến tên, có một tiếng quát: “Quách Mạt Nhược đứng lên!”, Quách Mạt Nhược đã ở tuổi 80 không thể không chậm chạp đứng lên.

Trong cuộc mít tinh, Giang Thanh đã đọc “Báo cáo động viên”, bà ta nói: “Thái độ của Quách Mạt Nhược đối với Tần Thủy Hoàng đối với Khổng Tử như vậy, chẳng khác gì Lâm Bưu”.

Ngay đêm ấy, Chu Ân Lai vội cho người đến nơi ở của Quách Mạt Nhược, truyền đạt chỉ thị của ông: “Quách Mạt Nhược đã già ngoại 80 tuổi, phải bảo vệ ông cho tốt, phải đảm bảo an toàn cho ông”.

Chu Ân Lai còn đặt ra bốn quy định cụ thể:

1. Bên cạnh ông phải có người túc trực trong 24 giờ, phải sắp xếp ca trực ngày và đêm.

2. Chuyển phòng ngủ với diện tích hơn 10 m2 đến một phòng rộng hơn (lý do là phòng nhỏ, ít dưỡng khí không có lợi cho sức khỏe của người già).

3. Nơi sinh hoạt của Quách Mạt Nhược phải trải thảm len và thảm nhựa để tránh trơn ngã.

4. Công việc cụ thể do Vương Đình Phương tổ chức chấp hành, có vấn đề gì, anh ta phải chịu trách nhiệm.

Nghe xong chỉ thị của Chu Ân Lai, Quách Mạt Nhược vội nói: “Cảm ơn Thủ tướng, cảm ơn Thủ tướng!”.

Nhưng, Quách Mạt Nhược đâu có được yên. Mấy hôm sau, Trương Xuân Kiều lại xông vào nhà ông.

Trương Xuân Kiều buộc ông phải công khai thừa nhận những kịch bản và luận văn ông viết trong thời kỳ chiến tranh chống Nhật là sản phẩm của đường lối Vương Minh, là chống Mao Trạch Đông.

Trương Xuân Kiều còn muốn ông viết bài: “Chửi quan Tể tướng của Tần Thủy Hoàng”.

Tất nhiên là Quách Mạt Nhược đã từ chối Trương Xuân Kiều.

Chu Ân Lai biết được chuyện này, đã hai lần đến nơi ở của Quách Mạt Nhược thăm ông.

Ngày 10 tháng 2, Giang Thanh đột ngột đến nhà Quách Mạt Nhược quấy rầy, ngồi ba tiếng đồng hồ buộc Quách Mạt Nhược dù thế nào cũng phải làm kiểm điểm.

Ngay đêm ấy, Quách Mạt Nhược bị ốm, phải đưa vào bệnh viện.

Việc này đã làm rầy đến Mao Trạch Đông, ông cử người đến bệnh viện hỏi thăm, còn Chu Ân Lai thì cho bác sĩ riêng đến khám bệnh cho Quách Mạt Nhược...

Trong một thời gian, Quách Mạt Nhược ở vào tiêu điểm của cuộc đấu tranh chính trị, chuyện có nguyên do, bởi đó là trận công kích thứ hai của Giang Thanh vào Chu Ân Lai.

Làn sóng của phong trào chính trị “Phê Lâm phê Khổng” “gắn” Lâm Bưu vào phê phán Khổng Tử, hình thành một phong trào “phê Lâm phê Khổng” cuốn hút toàn Trung quốc, làm cho mọi người rất khó hiểu.

Nguyên nhân của sự việc, mới đầu là sau “sự kiện 13 tháng 9”, khám xét và thu được những bức đại tự ghi những câu cách ngôn của Khổng Tử và Mạnh Tử ở trong nhà Lâm Bưu và Diệp Quần tại Mao Gia Loan như “Khắc kỷ phục lễ” (Tự kiềm chế mình để khôi phục lại lễ), “Quân tử thản đãng đãng, tiểu nhân thường thích thích” (Quân tử thì trong sạch rộng rãi, tiểu nhân thì chỉ buồn lo) v.v... Thế là, khi phê phán Lâm Bưu bèn gọi ông ta là “tín đồ Khổng Mạnh”. Có điều chỉ dựa vào mấy bức đại tự ở nhà Lâm Bưu thì chưa thể có cách nào dấy lên một phong trào “phê Lâm phê Khổng” được.

Ngày 4 tháng 7 năm 1973, Mao Trạch Đông triệu kiến Trương Xuân Kiều và Vương Hồng Văn vốn là để bàn về Báo cáo chính trị và sửa đổi Điều lệ Đảng của Đại hội Đảng khóa 10.

Nhưng Mao Trạch Đông lại đột ngột nói đến bản thông báo tóm tắt gần đây của Bộ Ngoại giao. Ông không đồng ý với sự phân tích về quan hệ Xô Mỹ trong bản thông báo này.

Mao Trạch Đông bảo: “Các anh còn ít tuổi, tốt nhất là nên học một chút ngoại giao, để tránh khỏi mắc lừa mấy ông ấy, bị họ lừa rồi có thể dẫn đến đi theo họ”.

Mao Trạch Đông lại lại đến ý kiến của Bộ Ngoại giao:

““Ngọn đèn sáng” được viết dưới danh nghĩa của tôi, tôi không xem, phàm những loại văn kiện này, theo lệ tôi không xem. Bài nói chuyện của Thủ tướng cũng vậy, vì không thể nào xem hết”

“Ngọn đèn sáng” mà Mao Trạch Đông nói đến là chỉ “Điện mừng Đại hội Đại biểu lần thứ 5 của Đảng Lao động An-ba-ni” được phát đi dưới danh nghĩa của Mao Trạch Đông vào ngày 25 tháng 10 năm 1966, trong đó có đoạn: “Nước An-ba-ni nhân dân anh hùng trở thành ngọn đèn sáng xã hội chủ nghĩa ở Châu Âu”.

Mao Trạch Đông còn phê bình Bộ Ngoại giao:

“Bộ Ngoại giao là cái cơ quan gì vậy lại nói Ta-na-ca không thể lên cầm quyền mà có lên cầm quyền thì cũng không thể cải thiện quan hệ Trung - Nhật. Chó chê mèo lắm lông, cùng vứt vũ khí tháo chạy, mà kẻ chạy sau lại cười thằng chạy trước. Đó là nói về số lượng. Nếu nói về chất lượng, thì đều là lính đào ngũ, anh hãy giở sách “Mạnh Tử” mà xem”.

Mao Trạch Đông dùng điển cố “Mạnh Tử” để phê bình Bộ Ngoại giao là “cơ quan gì” mà lại phân tích một cách sai lầm cục diện chính trị Nhật Bản và quan hệ Trung - Nhật như vậy.

Từ đó ông nói đến chuyện đọc sách:

“Cho nên tôi chính thức khuyên các đồng chí đọc một chút sách để tránh bị các phần tử trí thức lừa. Cuộc tranh luận loại như ông Quách, ông Phạm (chỉ Quách Mạt Nhược, Phạm Văn Lan - hai nhà sử học - N.D.), Nhiệm Kế Dũ, Dương Liễu Kiều. Ông Quách lại nói Khổng Tử là thánh nhân của chủ nghĩa nô lệ (ông Quách trong “Thập phê phán thư” tự xưng là chủ nghĩa nhân bản, tức chủ nghĩa nhân dân bản vị.). Khổng Phu Tử cũng là chủ nghĩa nhân bản giống như ông ta. Ông Quách không những tôn trọng Khổng Tử mà còn chống lại pháp chế. Quốc dân Đảng cũng như vậy! Và Lâm Bưu cũng thế! Tôi tán thành cách phân kỳ lịch sử của ông Quách, chế độ nô lệ lấy mốc là Xuân Thu Chiến Quốc. Nhưng không thể ra sức chửi Tần Thủy Hoàng”.

Trương Xuân Kiều, Vương Hồng Văn rất chăm chú lắng nghe những ý kiến này của Mao Trạch Đông, vì đoạn này không chỉ phê bình Quách Mạt Nhược mà còn liên hệ sự “tôn kính Khổng Tử” chống lại pháp chế với Lâm Bưu và Quốc dân Đảng.

Mao Trạch Đông nói đến Tần Thủy Hoàng.

“Sách giáo khoa quốc văn của Trung Quốc trước đây mấy chục năm đã nói tốt về Tần Thuỷ Hoàng, xa đồng quỹ sách đồng văn, thống nhất đo lường. Ngay Lý Bạch khi nói về Tần Thủy Hoàng, mở đầu đã có một đoạn dài cũng nói tới sự tài giỏi của ông ta. “Tần vương diệt sáu nước, thật xứng đáng anh hùng! Vung kiếm tan phù vân, Chư hầu phục trước sân”. Nhưng hai câu sau thì lại nói: “Nhưng nhìn dưới suối vàng, Quan tài chôn tro lạnh”, có nghĩa là nói ông ta vẫn phải chết. Còn Lý Bạch thì sao? Rất muốn làm quan! Rồi cuối cùng đến Quý Châu làm lính. Đi đến thành Bạch Đế, thì có lệnh miễn xá khắp nơi, thế là, lại từ giã Bạch Đế. Thực ra, ông ta rất muốn làm quan. Trong bài “Lương Phổ ngâm” có nói bây giờ không được, nhưng sau này sẽ có hy vọng. “Người chẳng thấy kẻ nghiện rượu ở Cao Dương đang khởi thảo”, “chỉ huy Sở Hán dễ như chơi”. Lúc ấy ông ta thật khí thế. Nhưng tôi muốn thêm vào mấy câu cho nó tương đối hoàn chỉnh: “Không ngờ Hàn Tín không nghe lời, đem mười vạn quân đến thành Lịch, Tề vương nổi nóng ngút tận trời, Tóm tên say rượu vứt vào vạc”, cuối cùng đã vứt ông ta vào vạc dầu”.

Mao Trạch Đông rất thích thú, bàn chuyện xưa nói chuyện nay, cuối cùng lại nói đến cuộc đấu tranh trong nội bộ Đảng Cộng sản:

“Ví dụ nói đường lối của Vương Minh, các căn cứ địa, các khu trắng, quyền lãnh đạo chủ yếu đều bỏ hết, chưa đầy bốn năm đã đi đời nhà ma!... Một cơn gió đến thế là lựa theo chiều gió. Nhiều đấy, không phải ít người đâu. Dám đương đầu chặn lại chỉ có số ít. May Đằng Đại Viễn vẫn chưa chết, ông ta có thể chứng minh cách thức đấu tranh như thế nào của đường lối Lý Lập Tam, chỉ còn lại một phiếu của kẻ hèn này. Chính là không sợ cô lập, vì sao lại phải phụ họa theo đuôi?”.

Chuyện của Mao Trạch Đông cuối cùng lại quay về Bộ Ngoại giao:

“Kết luận có 4 câu: Việc lớn không bàn bạc, Chuyện nhỏ luôn luôn đưa, Kiểu này không sửa chữa, Tất sẽ xét lại thôi. Sau này có chủ nghĩa xét lại thì đừng có trách tôi không nói trước”.

Công tác ngoại giao lúc ấy, do Chu Ân Lai trực tiếp lãnh đạo. Lời của Mao Trạch Đông, ẩn chứa sự phê bình đối với Chu Ân Lai.

Trương Xuân Kiều, Vương Hồng Văn nói lại với Giang Thanh những điều mà Mao Trạch Đông đã nói. Giang Thanh như vớ được của quý. Dựa vào sức mạnh và uy tín của Mao Trạch Đông, vốn là “pháp bảo” của bà ta từ xưa đến nay. Mao Trạch Đông đã phê bình Chu Ân Lai, Quách Mạt Nhược, phê Khổng Tử và tôn thờ pháp luật, đó chính là dịp bà ta có thể dựa vào đó để viết bài. Bà ta ra lệnh cho “Tổ viết lách” dưới quyền của bà ta “viết bài ngay”.

Ngày 5 tháng 8, Giang Thanh gặp Mao Trạch Đông, lại nhắc đến Quách Mạt Nhược. Mao Trạch Đông liền đọc cho bà ta nghe bài thơ có tựa đề “Đọc “Bàn về phong kiến - Gửi ông Quách””. Khuyên ông hãy bớt chửi Tần Thủy Hoàng; Việc đốt sách chôn nhà nho cần phải bàn lại; Con rồng thủy tổ tuy đã chết nhưng Tần vẫn còn; Học thuyết của Khổng Tử có danh vọng cao nhưng thực còn nhiều rác rưởi; Trăm ngàn đời sau đều thi hành chính pháp của nhà Tần; “Thập phê phán thư” không phải là một bài viết tốt; Hãy đọc cho thuộc “Bàn về phong kiến” của người Đường; chớ nên từ Tử Hậu mà quay lại với Văn Vương”.

Mao Trạch Đông nói, “Thập phê phán thư” của ông Quách cần phải phê phán. Ông lại đọc một bài thơ khác của mình: “Ông Quách từ đã lùi sau ông Liễu; Nhưng lại không bằng Liễu Tông Nguyên; Mang danh là Đảng Cộng sản; Nhưng lại sùng bái Khổng nhị hiền”.

Mao Trạch Đông nói với Giang Thanh: “Những chính trị gia các đời, có thành tựu, gây dựng được trước xã hội phong kiến đều là pháp gia. Những người này đều chủ trương pháp trị (cai trị bằng pháp luật - N.D), đã phạm pháp là phải chặt đầu, coi trọng cái hiện tại, coi nhẹ cái cổ xưa. Nhà nho luôn mồm nói nhân nghĩa đạo đức, nhưng trong bụng thì đầy rẫy “trai thì trộm cướp gái thì đĩ điếm”, đều chủ trương coi trọng cái cổ xưa coi nhẹ cái hiện tại.

Giáo sư Dương Vinh Quốc, Khoa Lịch sử Trường Đại học Trung Sơn Quảng Đông giành “công đầu”, “Nhân dân nhật báo” số ra ngày 7 tháng 8 đã đăng bài nổi bật của ông ta với tựa đề “Khổng Tử - Nhà tư tưởng ngoan cố duy trì chế độ nô lệ”.

Ngày hôm sau, trong Hội nghị Bộ Chính trị, Giang Thanh đã đề xuất phải ghi nội dung cuộc nói chuyện của Mao Trạch Đông về cuộc đấu tranh giữa Nho gia và Pháp gia trong lịch sử Trung quốc vào Báo cáo chính trị của Đại hội Đảng khóa 10. Chu Ân Lai lấy lý do “cần có một thời gian để hiểu và tiêu hóa, đã khéo léo từ chối”, cho rằng không nên ghi vào Báo cáo chính trị. Ngày 23 tháng 11, khi Mao Trạch Đông tiếp Phó Tổng thống Ai Cập Sa-phi, lại nói đến Tần Thủy Hoàng:

“Tần Thủy Hoàng là vị hoàng đế nổi tiếng đầu tiên của xã hội phong kiến Trung Quốc, tôi cũng là Tần Thủy Hoàng, Lâm Bưu chửi tôi là Tần Thủy Hoàng. Từ xưa đến nay Trung Quốc luôn chia làm hai phái, một phái nói Tần Thuỷ Hoàng tốt, một phái nói Tần Thủy Hoàng xấu. Tôi tán thành Tần Thủy Hoàng không tán thành Khổng Phu Tử.

Những ý kiến này của Mao Trạch Đông lại trở thành đề mục hay để Giang Thanh “viết bài”.

3. “Phê Lâm phê Khổng” là cuộc đại cách mạng văn hóa lần thứ hai.

Thủ hạ của Giang Thanh, có một bọn “tú tài”, nói về viết bài thì tay nào cũng có nghề. Trương Xuân Kiều và Diêu Văn Nguyên là hai “đại tú tài” dưới quyền, nắm quyền điều khiển dư luận.

Do Giang Thanh, Trương Xuân Kiều, Diêu Văn Nguyên trực tiếp khống chế có “bốn tổ” viết bài “bồi bút” lớn (còn gọi là “Tổ đại phê phán”).

Một là, tổ đại phê phán Đại học Bắc Kinh và Đại học Thanh Hoa, bút danh là “Lương Hiệu” (từ đồng âm của “lưỡng hiệu” nghĩa là “hai trường”) nổi tiếng cả nước, một thời đã có tiếng đồn là “báo nhỏ xem báo to, báo to xem Lương Hiệu”, đủ thấy uy phong của “Lương Hiệu”.

“Lương Hiệu” được thành lập vào tháng 10 năm 1973, mới đầu gọi là “Tiểu tổ nghiên cứu phê Lâm phê Khổng Đại học Bắc Kinh và Đại học Thanh Hoa”, do người phụ trách đội tuyên truyền quân đội của hai trường lúc ấy là Trì Quần và Tạ Tĩnh Nghi chủ trì. Họ chiếm lĩnh một ngôi lầu nhỏ yên tĩnh ở vườn Lãng Nhuận trong Đại học Bắc Kinh, tổ viên gồm hơn 30 người. Những “tú tái” này dựa vào chỉ thị của Điếu Ngư Đài đã nặn ra hơn hai trăm bài, trong đó có hơn 30 bài là “bài trọng điểm”, trở thành “văn kiện học tập” lúc ấy. Bài viết của họ, liên tục đăng trên tạp chí “Hồng kỳ” “Nhân dân nhật báo”, mang “tính quyền uy”. Ngoài bút danh “Lương Hiệu” thường dùng ra, còn dùng các bút danh: Bách Thanh, Cao Lộ, Cảnh Hoa, An Kiệt, Tần Hoài Văn, Quách Bình, Thi Quân, Kim Qua, Vạn Hồng Sơn, Chúc Tiểu Chương, Lương Tiểu Chương v.v...

Hai là, tổ viết bài của Thành ủy Thượng Hải, lấy bút danh là “La Tư Đỉnh” nổi tiếng (lấy nghĩa từ danh ngôn của Lôi Phong “làm một chiếc đinh ốc không bao giờ gỉ”, (“La tư đỉnh” là đồng âm của “Loa ty đinh”), thành lập tháng 7 năm 1971, trực thuộc Trương Xuân Kiều và Diêu Văn Nguyên. Ngoài bút danh thường dùng là La Tư Đỉnh ra, còn dùng Thạch Luân, Khang Lập, Địch Thanh, Tề Vĩnh Hồng, Thạch Nhất Ca, Sử Phong, Sử Thượng Huy, Tao Tư Phong, Lương Lăng Ích, Thích Thừa Lâu, Cận Qua, Phương Nham Lương v.v…

Ba là, tổ viết bài của Trường Đảng Trung ương, bút danh là “Đường Hiểu Văn” (đồng âm của “Đảng hiệu văn”), thành lập tháng 9 năm 1973.

Bốn là, tổ viết bài của Bộ Văn hóa, bút danh là “Sơ Lan”, lấy nghĩa từ “thanh xuất vu Lam” (nghĩ là màu xanh có từ màu lam) “Thanh” tức là Giang Thanh. Lam tức là Lam Bình, “Sơ Lan” là đồng âm của “xuất Lam”.

Các tổ viết bài bồi bút thủ hạ của Giang Thanh, như một tràng pháo nổ đì đùng, bài viết được đăng trên các báo chí tạp chí lớn nhỏ của Trung Quốc, phê phán Khổng Tử, phê phán Nho gia. Một thời kỳ, các bài viết “đại phê phán” in hẳn cả một trang, tình hình như những năm nổi lên cuộc phê phán “Hải Thụy bãi quan”.

Ngày 4 tháng 9, bài “Nho gia và tư tưởng phản động của Nho gia” của “Lương Hiệu” đăng trên “Bắc Kinh nhật báo”.

Ngày 15 tháng 9, bài “Bàn về tôn Nho chống pháp trị” của “Thạch Luân” đăng trên “Học tập và phê phán” ở Thượng Hải, “Hồng kỳ”số 10 đăng lại toàn văn.

Ngày 27 tháng 9, bài “Khổng Tử có phải là “Nhà giáo dục toàn dân” không?” đăng trên “Nhân dân nhật báo”.

Tiếp đó là bài “Phân biệt “đốt sách và chôn nhà Nho”” “Cuộc đấu tranh phục hồi và chống phục hồi trong quá trình xây dựng vương triều Tần, kiêm bàn về cơ sở xã hội, của cuộc tranh luận Nho - Pháp”, “Chủ nghĩa cơ hội hữu khuynh và tư tưởng Khổng Tử”, “Giai cấp tư sản và cuộc đấu tranh Nho - Pháp”... một loạt bài viết do các tổ viết bài nặn ra.

“Công trình trọng điểm” của Giang Thanh là ra lệnh cho Tổ đại phê phán của Đại học Bắc Kinh và Đại học Thanh Hoa viết cuốn “Con đường của Lâm Bưu và Khổng Manh”.

Ngày 12 tháng 1 năm 1974, Vương Hồng Văn, Giang Thanh gửi thư cho Mao Trạch Đông gửi kèm sách “Con đường của Lâm Bưu và Khổng Mạnh”, kiến nghị lấy danh nghĩa của Trung ương Đảng để phát cho toàn Đảng, nhằm dấy lên phong trào “phê Lâm phê Khổng”.

Mao Trạch Đông phê: “Đồng ý chuyển phát”.

Thế là ngày 18 tháng 1 năm 1974, Trung ương Đảng chuyển giao phát hành sách “Con đường của Lâm Bưu và Khổng Mạnh” (Tài liệu 1) đồng thời ra “thông báo”.

“Thông báo” viết “Tên có dã tâm tư sản, tên có âm mưu, tên hai mặt, tên phản bội, tên bán nước Lâm Bưu là một tín đồ của lão Khổng chính cống.. Hắn giống như bọn phản động của các thời đại sẽ bị diệt vong, tôn sùng Khổng Tử, chống lại pháp trị, công kích Tần Thủy Hoàng, lấy con đường của Khổng Mạnh làm vũ khí tư tưởng phản động âm mưu cướp quyền của Đảng, phục hồi chủ nghĩa tư bản”.

“Con đường của Lâm Bưu và Khổng Mạnh” (tài liệu 1) chia làm 8 phần:

1. Làm theo Khổng Tử “Khắc kỷ phục lễ” mưu đồ khôi phục chủ nghĩa tư bản;

2. Tuyên truyền lý thuyết về thiên tài “sinh ra đã biết”, âm mưu cướp quyền của Đảng;

3. Truyền bá quan điểm lịch sử duy tâm “trên giỏi dưới ngu”, vu cáo một cách ác độc nhân dân lao động;

4. Truyền bá “đức”, “nhân nghĩa”, “trung thành”, “khoan dung”, công kích chuyên chính vô sản;

5. Buôn bán “con đường trung dung”, chống lại triết học đấu tranh của chủ nghĩa Mác;

6. Dùng triết học xử thế phản động của Khổng Mạnh kết bè kết đảng ra sức thực hiện âm mưu quỷ kế.

7. Tuyên truyền tư tưởng của giai cấp bóc lột: “Người lao tâm (lao động trí óc - N.D) thì cai trị người; người lao lực (lao động chân tay - N.D) thì bị người khác cai trị”, công kích đường lối “5-7” (Chỉ thị của Mao Trạch Đông đưa cán bộ xuống cơ sở lao động ngày 7 tháng 5 - N.D).

8. Dạy con tôn Khổng Tử, đọc kinh sách, mơ tưởng xây dựng vương triều thế tập họ Lâm.

Giang Thanh dựa vào việc Trung ương Đảng đưa cuốn sách “Con đường của Lâm Bưu và Khổng Mạnh” ra toàn Đảng, đã ra sức dấy lên làn sóng “phê Lâm phê Khổng”.

Ngày 24 tháng 1 năm 1974, tại Bắc Kinh, Giang Thanh và một số người đã tổ chức cuộc mít tinh “Phê Lâm phê Khổng” của bộ đội đóng ở Bắc Kinh.

Ngày hôm sau, Giang Thanh và một số người đã tổ chức một cuộc mít tinh động viên các cơ quan trực thuộc Trung ương và cơ quan nhà nước tại Bắc Kinh để “phê Lâm phê Khổng” ở Cung thể dục Công nhân Bắc Kinh. Quách Mạt Nhược đã bị nêu tên trong cuộc mít tinh này, bị buộc phải đứng dậy trước hàng vạn cặp mắt...

4. Chu khắc Chu, lấy Chu này hạ gục Chu kia

“Phê Lâm” cũng vậy mà “phê Khổng” cũng vậy, liên hệ “phê Lâm” với “phê Khổng” cũng thế thôi, dù sao thì Khổng Tử cũng đã chết từ bao nhiêu năm nay rồi còn Lâm Bưu thì đã vùi thây ở đất khách quê người. Vậy thì vì sao Giang Thanh lại bỏ ra nhiều sức lực đến thế để phê phán Khổng Tử và Lâm Bưu những người đã từ lâu không còn trên thế giới này nữa?

Lời của Vương Hồng Văn đã tiết lộ “thiên cơ” của Giang Thanh:

“Phong trào phê Lâm phê Khổng là đại cách mạng văn hóa lần thứ hai, cuộc đấu tranh đường lối lần thứ 11 đã bắt đầu!”.

Tình thế ấy quả thật có chút giống việc phát động cuộc đại cách mạng văn hóa lần thứ hai. Vậy “cuộc đấu tranh đường lối lần thứ 11” sẽ đấu tranh với ai đây?

Chỉ cần chú ý một chút đến một lô bài viết do “nhóm viết bài Giang ký” tung ra, là có thể thấy rõ qua các hàng chữ!

Ngày 4 tháng 1 năm 1974, “Nhân dân nhật báo” đăng bài “Khổng Tử giết Thiếu Chính Mão nói lên điều gì” của Đường Hiểu Văn, đã đặc biệt nêu rõ: “Khổng Khâu, đảm nhiệm chức tư khấu quản lý tư pháp và hình ngục của nước Lỗ, đồng thời còn thay chức vụ tể tướng”. Anh ta đã viết Khổng Tử là “Nho Tể tướng”.

Những năm trước khi bọn Giang Thanh phê phán “Hải Thụy bãi quan” bảo Ngô Hàm là “mượn xưa để chế nhạo nay”. Vậy mà bây giờ bọn Giang Thanh lại chơi trò mượn xưa để chế nhạo nay thật!

“Nho tể tướng” chỉ ai? Chẳng phải là ám chỉ Chu Ân Lai sao! Thủ tướng Quốc vụ viện, nghe nói là “tương đương” với “tể tướng” mà! Cái màn kịch chính trị mà bọn Giang Thanh giở ra, chính là “phê Lâm, phê Khổng phê “Chu Công” vậy”!

Bài viết “Con người Khổng Khâu” ký tên “Tổ đại phê phán Đại học Bắc Kinh, Đại học Thanh Hoa” đăng trên tạp chí “Hồng kỳ” số 4 năm 1974. Có một đoạn miêu tả “hình tượng hóa” đối với Khổng Tử như sau:

“71 tuổi, bệnh nặng nằm trên giường”, “vẫn cố giãy giụa bò dậy”, “lảo đảo” đi đến cầu kiến Lỗ quân, chẳng phải là đã ám chỉ một cách rõ ràng đối với Chu Ân Lai ư!

Bài văn chửi bới Khổng Tử là “điên cuồng phục hồi chiếc xe đổ lịch sử”, “tên lừa đảo chính trị xảo quyệt giả dối”, “đại ác bá hung hãn tàn bạo”, “một ký sinh trùng dốt nát kém cỏi”, “con chó mất chủ đâu đâu cũng bị thất bại” thực chất đều là ám chỉ Chu Ân Lai.

Ngày 17 tháng 5 năm 1974, “Bắc Kinh nhật báo” đăng bài “Từ thiên “Hương đảng” nhận rõ lão Khổng” của Bách Thanh, đặc biệt miêu tả Khổng Tử “nâng cánh tay”, càng ám chỉ rõ ràng Chu Ân Lai. Trong bài viết đã chửi bóng chửi gió đối với Chu Ân Lai:

“Con người này cực kỳ gian trá giả dối, là một tên lừa đảo chính trị độc ác... Bạn đã thấy ông ta lừa dối để có được cái tiếng “chính nhân quân tử”, trước đông đảo bàn dân thiên hạ đã làm ra vẻ như thế nào”.

“Ông ta vừa nghe thấy quốc quân (vua) triệu gọi, là vội đến chẳng kịp chuẩn bị xe, đã đi ngay... trước mặt quốc quân, không chút lơ là, cảm thấy hồi hộp không yên, cử chỉ khúm núm. Lão Khổng biểu diễn cái trò “vua vua tôi tôi”, quả là xấu xa cực độ, khiến người ta phải buồn nôn”.

Với áp lực chính trị to lớn, nhất là khi biết MaoTrạch Đông viết hai bài thơ phê phán ông, Quách Mạt Nhược có phần nào không chịu đựng nổi, không biết làm thế nào, nhà văn cự phách, nhà sử học lừng danh đã không thể không viết một bài thơ bày tỏ lòng mình.

Đây rõ ràng là một bài “thơ sám hối”! Quách Mạt Nhược đã so sánh phong trào “phê Lâm phê Khổng” với “Tiếng sấm mùa xuân kinh động đất trời”!

Chu Ân Lai đang bị chứng bệnh ung thư, gánh vác công việc nặng nề, lại thêm gánh nặng “phê Lâm phê Khổng” “phê “Chu Công”, nên bệnh tình càng nặng thêm.

Ngày 31 tháng 3 năm 1974, Chu Ân Lai bị bệnh nặng, phải nằm viện để kiểm tra bệnh tình, chiều ngày 15, bệnh tình có đỡ hơn, Chu Ân Lai liền ra viện. Ngay tối hôm đó về đến nhà ông đã phải phê duyệt cả một đống văn kiện để ở đầu giường, kéo dài đến 4 tiếng đồng hồ.

Giang Thanh được tin Chu Ân Lai ốm, mừng lắm, vội xin gặp Mao Trạch Đông, muốn mời Mao Trạch Đông cho chỉ thị về phong trào “phê Lâm phê Khổng”, để làm cho tiếng tăm lớn hơn.

Không ngờ ngày 20 tháng 3, Mao Trạch Đông gửi thư cho Giang Thanh từ chối không tiếp và đưa ra lời cảnh cáo nghiêm khắc, toàn văn bức thư như sau:

Giang Thanh,

Không gặp thì hay hơn. Nhiều năm trước tôi đã nói với cô, có một số điều cô không chấp hành, gặp nhiều phỏng có ích gì? Có sách Mác - Lê, có sách của tôi, nhưng cô không nghiên cứu. Tôi bị ốm nặng, đã 81 tuổi rồi, cũng không châm chước. Cô có đặc quyền, tôi chết rồi, xem cô làm thế nào? Cô cũng là người mà việc lớn không thảo luận, việc nhỏ ngày nào cũng đưa đến. Mong cỏ suy nghĩ.

Mao Trạch Đông

Ngày 20 tháng 3 năm 74

Mao Trạch Đông đã tỏ thái độ một cách rõ ràng, “phê Lâm phê Khổng” thì ông tán thành nhưng “phê Chu Công” thì ông phản đối, Giang Thanh vẫn làm theo ý mình, vì Chu Ân Lai là “trở ngại quyền lực” lớn nhất của bà ta, không đánh đổ không được.

Bệnh tình của Chu Ân lai ngày càng nặng.

Ngày 28 tháng 4, bị thiếu dưỡng khí.

Ngày 19, 23, 25 tháng 5, liên tiếp ba lần bị chứng bệnh thiếu dưỡng khí. Nhưng, công việc của ông vẫn bận rộn như vậy. Trong 3 tháng ông đã phải đích thân tiếp và hội đàm với các khách nước ngoài: Tổng thống Tan-gia-ni-a, Phó Thủ tướng kiêm Bộ trưởng Quốc phòng Cam-pu-chia, Tổng thống Xê-nê-gan, Tổng thống Pa-kít-stan, Tổng thống Xa-prớt, Thủ tướng Anh, Thủ tướng Ma-lai-xia...

Theo thống kê của nhân viên công tác bên cạnh Chu Ân Lai, từ tháng 1 đến ngày 1 tháng 6 năm 1974, ngoài những lần bị bệnh nặng phải nằm trên giường ra, ngày làm việc của ông đã đạt tới 139 ngày, có 9 ngày làm việc từ 12 đến 14 tiếng, có 74 ngày làm việc từ 14 đến 18 tiếng, có 38 ngày làm việc vượt quá 18 tiếng, có 5 ngày làm việc khoảng 24 tiếng, liên tục làm việc trong 30 tiếng có một lần!

Chu Ân Lai bị bệnh nặng lại phải làm việc với cường độ lớn như vậy, lại còn bị Giang Thanh công kích hết lần này đến lần khác.

Cuối cùng vào ngày, 1 tháng 6 năm 1974, sức khỏe Chu Ân Lai suy kiệt, phải vào Bệnh viện 305 Quân giải phóng ở Bắc Kinh.

Từ đó Chu Ân Lai làm việc trên giường bệnh, sống những ngày tháng cuối cùng của cuộc đời...

Giang Thanh biết Chu Ân Lai phải nằm viện càng đắc ý. Ngày 22 tháng 6, Giang Thanh đến thôn Tiểu Cận ở Thiên Tân, khi nói chuyện với một người phụ nữ họ Chu, bà ta muốn người phụ nữ này đổi tên là “Chu Khắc Chu”. Giang Thanh bảo: “Chị lấy tên là Chu Khắc Chu đi, dùng cái “Chu” của chúng ta để đánh thắng cái “Chu” của ông ta!”

Cái “Chu” của ông ta là ai? Là Chu Ân Lai!

Hết tập 2!

Cách mạng văn hóa liệt truyện

Tập 3

Chương I

ĐẶNG TIỂU BÌNH VÀO TRUNG NAM HẢI LẦN THỨ HAI

1

Bức thư Đặng Tiểu Bình gửi từ ngoài ngàn dặm

Những người dự quốc yến trố mắt ngạc nhiên

1. Lựa chọn người nối nghiệp

Gọi Giang Thanh là “Hồng đô nữ hoàng” (Nữ hoàng của kinh đô đỏ - N.D), thật không có gì xác đáng hơn.

“Mộng Nữ hoàng” của bà ta, đến năm 1972 càng ngày càng đẹp. Tháng 1 năm 1972, Mao Trạch Đông đột ngột bị sốc, chứng tỏ những năm cuối đời của Mao Trạch Đông chỉ còn đếm trên đầu ngón tay; ông nói: “Tôi đã nhận được giấy mời của Thượng đế rồi”.

Không lâu sau khi Mao Trạch Đông bị sốc, vào tháng 4 năm 1972, trong lần kiểm tra sức khỏe định kỳ, đã phát hiện Chu Ân Lai bị ung thư giai đoạn đầu! Điều đó chứng tỏ những năm cuối đời của Chu Ân Lai cũng không còn nhiều!

Như vây là ba người đứng hàng trước Giang Thanh là Mao Trạch Đông, Chu Ân Lai và Khang Sinh đều đang bị bệnh, Giang Thanh “nhân vật thứ 4” tràn đầy tin tưởng, hình như Chủ tịch Đảng trong tương lai không ai khác ngoài bà ta!

Mao Trạch Đông suy nghĩ, đắn đo, lần thứ ba lựa chọn người nối nghiệp mình...

Từ sớm, Mao Trạch Đông đã chú ý đến vấn đề người nối nghiệp. Năm 1961, khi Nguyên soái nước Anh là Mông-gơ-ma-li thăm Trung Quốc, Mao Trạch Đông đã nói chuyện với ông ta về vấn đề này.

Mao Trạch Đông đã chú ý đến việc Sta-lin đã không giải quyết tốt vấn đề người nối nghiệp. Ông nói: “Sta-lin là lãnh tụ có uy quyền nhất, nhưng thiếu nhìn xa thấy rộng, không giải quyết vấn đề người kế thừa, làm ba chiếc xe ngựa, nhưng chỉ biết dùng giày da gõ vào bàn”.

Mao Trạch Đông lại nói: “Không phải là ba chiếc xe ngựa mà là ba ngựa kéo một xe, lại không có người cầm cương, không loạn mới lạ! Khơ-rút-sốp tháo giày da gõ vào bàn, là phái hai mặt. Lúc Sta-lin còn sống và sau khi chết, hoàn toàn là hai bộ mặt”.

Mông-gơ-ma-li hỏi: “Tương lai ai là người nối nghiệp Mao Trạch Đông? Ông phải có những “quan sát chiến lược” về việc này”.

Mao Trạch Đông đáp: “Ai sẽ làm Chủ tịch? Trong mấy vị Phó Chủ tịch thì Lưu Thiếu Kỳ là người thứ nhất. Năm kia họp được bầu làm Chủ tịch nước. Vốn trước đây hai Chủ tịch đều họ Mao (Người dẫn chú: Chỉ Chủ tịch Đảng Cộng sản Trung Quốc và Chủ tịch nước Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa) bây giờ một người họ Mao, một người họ Lưu. Vài năm nữa hai chủ tịch sẽ đều là họ Lưu. Ai là người nối nghiệp tôi, cần gì phải có quan sát chiến lược?”

Lời của Mao Trạch Đông đã nói rõ ràng không sai, người mà ông chọn để nối nghiệp là Lưu Thiếu Kỳ.

Về sau Mao Trạch Đông dần dần không bằng lòng với Lưu Thiếu Kỳ, trong cách mạng văn hóa đã đánh đổ Lưu Thiếu Kỳ.

Thế là, Lâm Bưu được Mao Trạch Đông chọn và trở thành người nối nghiệp thứ hai.

“Sự kiện 13 tháng 9” xảy ra, Lâm Bưu thịt nát xương tan, lần thứ hai Mao Trạch Đông chọn người nối nghiệp thất bại.

Trước mắt, Mao Trạch Đông không thể không suy nghĩ một cách nghiêm túc lựa chọn người nối nghiệp lần thứ ba.

Tuy Giang Thanh tự cho là người nối nghiệp thứ ba, và không ai khác ngoài bà ta, nhưng trong tầm mắt của Mao Trạch Đông không có bà ta. Từ trước Đại hội Đảng khóa 9, khi Giang Thanh muốn làm Phó Chủ tịch Đảng, Mao Trạch Đông đã nói rõ: “Giang Thanh không thể làm Phó Chủ tịch!”.

Cũng chính vì vậy, sau này khi Lưu Tùng Lâm hỏi đến việc Giang Thanh có trở thành Chủ tịch Đảng hay không, Mao Trạch Đông đã phủ định ngay: “Không được, bà ấy không làm được!”. Vì thế, mặc dù Giang Thanh nổi giận đùng đùng, bắt Lưu Tùng Lâm giam vào ngục, nhưng Mao Trạch Đông vẫn không thay đổi.

Mao Trạch Đông hiểu một cách sâu sắc rằng, dù là về trình độ lý luận, năng lực lãnh đạo, quá trình cách mạng, phẩm cách cá nhân, Giang Thanh đều không đủ để làm lãnh tụ của Đảng Cộng sản Trung Quốc. Chính vì vậy, khi Mao Trạch Đông chọn người nối nghiệp lần thứ ba, hoàn toàn không nghĩ đến Giang Thanh. Huống hồ Giang Thanh là vợ ông, ngay đến việc có người đề nghị Giang Thanh đảm nhiệm chức vụ ủy viên Bộ Chính trị, Mao Trạch Đông cũng chưa đồng ý.

Tất nhiên, ngoài Giang Thanh ra, Trương Xuân Kiều cũng là nhân vật rất có khả năng được chọn. Vị trí trong Đảng của ông ta kề sát ngay sau Giang Thanh, hơn nữa trong Hội nghị Trung ương lần thứ 2 khóa 9, ông ta đã lập được “công lớn”. Nhưng có lẽ vì quan hệ của ông ta với Giang Thanh quá thân mật, nên Mao Trạch Đông cũng không nghĩ đến việc cho Trương Xuân Kiều nối nghiệp.

Mao Trạch Đông lại suy nghĩ đắn đo. Trước đây, khi ông ta chọn người nối nghiệp lần thứ nhất, xác định không ai ngoài Lưu Thiếu Kỳ; khi ông chọn người nối nghiệp lần thứ hai, vị trí của Lâm Bưu cũng đã rõ ràng. Nhưng, giờ đây chọn người nối nghiệp lần thứ ba lại không dễ dàng như thế, không có một người nào thật nổi bật!

Mao Trạch Đông bắt tay vào tiến hành các công việc điều chỉnh. Sau khi Lâm Bưu sụp đổ, công tác của Quân ủy do Diệp Kiếm Anh, Phó Chủ tịch Quân ủy chủ trì.

Ngày 24 tháng 4 năm 1972, “Nhân dân nhật báo” đăng bài “Ngăn trước ngừa sau, trị bệnh cứu người”, nhấn mạnh những cán bộ cũ đã trải qua rèn luyện trong cuộc đấu tranh cách mạng lâu dài là tài sản quý báu của Đảng”, “Không những phải thấy được từng lúc từng việc của cán bộ, mà còn phải thấy toàn bộ lịch sử và toàn bộ công tác của cán bộ”. Thế là, ngày 1 tháng 8 năm 1972, trong cuộc chiêu đãi kỷ niệm 45 năm ngày thành lập Quân đội do Bộ Quốc phòng tổ chức, Trần Vân, Vương Chấn đã xuất hiện một cách nổi bật. Họ phải “hạ phóng” (xuống địa phương làm việc - N.D.) xuống Giang Tây, đã hơn ba năm chưa xuất hiện.

Cũng chính vào ngày thứ tư sau khi Trần Vân và Vương Chấn xuất hiện, Mao Trạch Đông nhận được một bức thư từ Giang Tây gửi đến. Bức thư này đã làm cho mắt Mao Trạch Đông bừng sáng...

Một buổi sáng tháng 11 năm 1971, ở một vùng “giám sát và quản lý”, gần Nam Xương tỉnh Giang Tây, hai người thợ nguội Đặng Tiểu Bình và Trác Lâm đã hết giờ làm việc. Thời gian về nhà ăn cơm, cũng có nhân viên giám sát đi kèm, nhưng Trác Lâm không sao kiềm chế nổi tâm trạng xúc động trong lòng mình. Khi thu dọn bát đĩa, Trác Lâm kéo con gái vào bếp, dùng ngón tay trỏ viết lên tay mấy chữ: “Lâm Bưu đã chết”. Sau khi nhân viên giám sát đi xa, bà mới kể lại sự việc một cách ngắn gọn, “Lâm Bưu muốn lật đổ Mao Trạch Đông, làm đảo chính”. Lúc này Đặng Tiểu Bình ngồi bên bàn không nói một lời, một lúc lâu sau, ông chỉ nói một câu: “Lâm Bưu không chết, lẽ trời không dung”.

Không lâu sau đó, trên bàn của Mao Trạch Đông có một bức thư, khi thấy nét bút quen thuộc của người bạn cũ, Mao Trạch Đông có phần xúc động, bức thư này viết gửi Trung ương Đảng và Mao Trạch Đông.

Tôi không hiểu kỹ Lâm Bưu cho lắm, nhưng mặc dù vậy, tôi sẵn sàng tham gia phong trào phê phán ông ta. Trước đây tôi cũng có thực hiện đường lối xét lại, tường phạm sai lầm... Bây giờ, tôi đã khỏe mạnh, mong Đảng giao cho tôi một chức vụ bình thường, để tôi có thể phục vụ Đảng và nhân dân những năm còn sức lực.

Sau khi xem xong bức thư ký tên “Đặng Tiểu Bình” này, Mao Trạch Đông cầm bút viết:

Đề nghị Thủ tướng sau khi đọc xong, giao cho chủ nhiệm Uông in và phát cho các đồng chí. Những sai lầm mà đồng chí Đặng Tiểu Bình mắc phải là nghiêm trọng. Nhưng cần phân biệt với Lưu Thiếu Kỳ: 1) Khu Xô viết Trung ương đồng chí ấy đã bị phê phán, tức là một trong bốn tội nhân Đặng, Mao, Tạ, Cổ, là người cầm đầu của cái gọi là phe Mao. Tài liệu phê phán đồng chí ấy thấy có hai đường lối, từ Đại hội khóa 6 đến nay có hai cuốn sách, người đứng ra phê phán đồng chí ấy là Trương Văn Thiên; 2) Đồng chí ấy không có vấn đề lịch sử. Tức là chưa đầu hàng địch; 3) Đồng chí ấy đã hiệp trợ đắc lực cho đồng chí Lưu Bá Thừa đánh địch, có chiến công. Ngoài cái đó ra, sau khi vào thành, cũng không làm một việc gì xấu, ví dụ dẫn đầu đoàn đại biểu đến Mạc Tư Khoa đàm phán, đồng chí ấy đã không khuất phục xét lại Liên Xô. Những việc này trước đây tôi đã nói nhiều lần, bây giờ nhắc lại lần nữa.

Mao Trạch Đông

Ngày 14 tháng 8 năm 72

Thực ra, chẳng cần Mao Trạch Đông phải nói bao nhiêu lần, chỉ cần đưa ra quyết định, bằng một câu là có thể giải quyết được vấn đề. Trong những năm tháng bất thường ấy, Mao Trạch Đông có đủ quyền uy để quyết định tiền đồ chính trị của những người lãnh đạo cao cấp chung quanh ông. Một đoạn chưa đầy 200 chữ đã có sự đánh giá khẳng định đối với Đặng Tiểu Bình, mặc dù sự khẳng định này lấy tiền đề của cái gọi là “những sai lầm mà Đặng mắc phải là nghiêm trọng”, hơn nữa, quả thực còn xa mới có thể nói là sự khẳng định đầy đủ, nhưng xét cho cùng nó đã “giải phóng” cho vị Tổng Bí thư trước của Đảng, Phó Thủ tướng Quốc vụ viện và “nhân vật số 2 của Trung Quốc đi theo con đường tư bản chủ nghĩa”. Đây là một quyết đoán quan trọng mà Mao Trạch Đông đưa ra sau sự kiện Lâm Bưu.

2. Sự trông chờ lặng lẽ

Ngày 20 tháng 2 năm 1973, Đặng Tiểu Bình kết thúc cuộc đời làm thợ nguội ở Giang Tây, lại trở về Trung Nam Hải, lại làm cái nghề của nhà cách mạng, mặc dù hai nhiệm vụ đều đảm nhiệm được, nhưng rốt cuộc thì công việc sau đã làm ông say sưa hơn. Lần này ông không dọn nhà vào ở Trung Nam Hải.

Ngay đêm khuya hôm quay trở về Bắc Kinh, Đặng Tiểu Bình rất lâu không ngủ được, chuyện đã qua cứ hiện lại trước mắt ông như một cuộn phim...

Mùa đông năm 1952, Đặng Tiểu Bình rời quê hương Tứ Xuyên, cả gia đình ông đến ở trong một ngôi nhà rộng rãi tại Trung Nam Hải. Sau đó không lâu, ông trở thành Tổng Bí thư của Đảng Cộng sản Trung Quốc. Vào thập kỷ 80 của thế kỷ 20, Đảng Cộng sản Trung Quốc hủy bỏ vị trí Chủ tịch Đảng, Tổng Bí thư trở thành người lãnh đạo cao nhất của Đảng. Nhưng lúc đó vẫn không phải như vậy, lúc ấy Đặng Tiểu Bình xếp hàng thứ 6 trong những người lãnh đạo cao cấp của Trung Quốc. Khi ông còn chưa có quyền phát ngôn, ông luôn luôn rất khéo léo giữ sự im lặng, cho mãi đến năm 74 tuổi ông mới tỏ rõ tài năng.

Nhà văn viết truyện ký của Đức là U-li Phơ-ran-sơ nói: “Dù là Phương Đông hay Phương Tây, tôi không biết trong thế kỷ này có một nhà chính trị nào có thể giống như Đặng đã đi qua một quá trình rắc rối phức tạp, quanh co, gập ghềnh, nhưng lại có những thành tích tuyệt vời hay không”.

Có người lấy làm lạ, vì sao Đặng Tiểu Bình lại bền gan vững chí như thế, không kìm được đã về tận quê Đặng Tiểu Bình để tìm câu trả lời.

Từ Thành Đô đi xe hơi qua Toại Ninh, Nam Sung, hành trình dài hơn 400 cây số, đến huyện Quảng An ở miền Đông Bắc tỉnh Tứ Xuyên, đó là quê hương Đặng Tiểu Bình.

Huyện Quảng An nằm ở vùng đồi gò đoạn giữa dãy Hoa Oanh, sông Cừ Giang chảy qua địa phận của huyện, đường xe lửa Tương Du chạy xuyên qua miền đông. Đặng Tiểu Bình ra đời ở thôn Bài Phường cách huyện lỵ 3,5 cây số. Nghe nói, tổ tiên của Đặng Tiểu Bình đã từng có người làm thầy giáo cho Hoàng đế Càn Long, vì vậy Hoàng đế Càn Long đã ban cho họ Đặng một thẻ Hàn lâm bài, “Thôn Bài Phường” được đặt tên từ đó. Tên thôn cùng với sự chìm nổi của Đặng Tiểu Bình mà đã từng mấy lần đổi tên. Trong cách mạng văn hóa đổi là đại đội sản xuất “Phản tu” (chống xét lại - N.D.) năm 1977, mới khôi phục lại tên cũ.

Khu nhà nơi Đặng Tiểu Bình ra đời, dân địa phương gọi là “Đặng gia lão viện tử” (Khu nhà cũ họ Đặng - N.D.). Nhà ở cũ là kiểu tam hợp viện (kiểu kiến trúc Trung Quốc ba phía là nhà, giữa là sân, một phía là tường có cổng ra vào - N.D.), có kết cấu gỗ thông thường, thường thấy ở nông thôn vùng Đông Bắc Tứ Xuyên, lợp ngói màu xám, tường đắp bằng đất bùn, nổi bật trong rừng trúc. Nghe nói, ba ngôi nhà lần lượt do ba đời cụ ông và bố của Đặng Tiểu Bình xây nên, khu sân là một mảnh đất bằng nhỏ khoảng hơn 200 mét vuông, chủ yếu dùng để phơi lương thực. Tổ tiên của Đặng Tiểu Bình cũng giống như rất nhiều người Tứ Xuyên khác là từ ngoài di cư vào. Khoảng năm Hồng Vũ thời nhà Minh, dân di cư từ các tỉnh Hồ Bắc, Hồ Nam, Giang Tây, Quảng Đông đến đây, nghe nói, họ Đặng là người Khách Gia, từ Ma Thành tỉnh Hồ Bắc di cư đến, mấy trăm năm nay, họ Đặng luôn luôn là một họ thịnh vượng.

Ngày 22 tháng 8 năm 1904, Đặng Tiểu Bình đã ra đời ở cái làng có phong cảnh tươi đẹp này. Đến nay tại gian phòng ông ra đời vẫn còn giữ được chiếc giường gỗ chạm hoa lúc mẹ ông sinh ra ông. Bấm đốt ngón tay, chiếc giường đã có lịch sử hơn 90 năm.

Phụ thân Đặng Tiểu Bình là Đặng Văn Minh, cuối đời nhà Thanh đã từng học ở Trường Pháp chính Thành Đô, ông cương nghị hơn người, đã từng làm Cục trưởng, cục Đoàn luyện ở huyện; sau đó mưu sự ở bên ngoài khá lâu. Mẹ ông họ Đàm, qua đời từ sớm, mẹ kế họ Hạ là con gái phu thuyền ở sông Gia Lăng. Đặng Tiểu Bình là con trai trưởng, ông còn ba người em trai, một chị gái và hai em gái.

Thời niên thiếu, Đặng Tiểu Bình có tên là Đặng Tiên Thánh, tên chính thức khi đi học là Đặng Hy Hiền, 5 tuổi vào học trường Tư thục Phát Mông, 7 tuổi vào học Trường Tiểu học Tân Thức, ông đã sống 15 năm tuổi thơ ấu và tuổi niên thiếu trong ngôi nhà này. Theo một số cụ già nhớ lại lúc nhỏ ông rất thông minh, đọc sách ba lượt là có thể thuộc lòng.

Nơi ở cũ của Đặng Tiểu Bình là ngôi nhà nông dân miền Nam điển hình, ba dãy nhà tạo thành hình chữ U, bốn chung quanh là những bụi trúc xanh tươi. Hiện nay trong ngôi nhà này, ngoài ngôi nhà chính giữa treo mấy chục bức ảnh về các thời kỳ lịch sử của ông, các nhà khác vẫn nguyên như cũ. Vùng này khá hẻo lánh, giao thông không thuận tiện, nhưng hằng ngày có rất nhiều người đến tham quan, chiêm ngưỡng. Họ lặng lẽ ngắm nhìn, lặng lẽ suy nghĩ, trong cuốn sổ ghi cảm tưởng rất dày có hai điều:

Vĩ đại sinh ra từ bình thường. Nhân dân sẽ mãi mãi ghi nhớ những kết quả thiết thực mà ông mang lại.

Năm 1920, Đặng Tiểu Bình 16 tuổi, rời khỏi quê hương thuận theo dòng Trường Giang xuôi về phía Đông, mang tư tưởng “công nghiệp cứu quốc” sang Pháp vừa học vừa làm, bắt đầu cuộc đời cách mạng. Hơn 70 năm đã qua, Đặng Tiểu Bình không quay trở về quê hương nữa, nhưng mọi người ở quê không thể quên ông, họ coi hai cây vạn tuế ở Quảng An Môn bình thường rất hiếm nở hoa, nhưng từ năm 1979 lại liên tục 9 năm liền nở hoa là tượng trưng vận nước bắt đầu hưng thịnh từ sau khi Đặng Tiểu Bình lên cầm quyền, cho rằng đối diện với nơi ở cũ của Đặng Tiểu Bình có dãy núi Bút Giá (giống giá để bút lông - N.D.) có ba ngọn nhấp nhô là báo trước ba lần nổi lên và ba lần chìm xuống trong cuộc đời của Đặng Tiểu Bình. Và cái thế của ngọn núi cuối cùng là cao nhất, chứng tỏ thời kỳ huy hoàng nhất trong cuộc đời Đặng Tiểu Bình. Mọi người theo thói quen truyền thống đã tạo nên màu sắc thần thoại đẹp cho lãnh tụ mà họ yêu mến.

Xưởng cơ khí nông nghiệp của huyện Tân Kiến là một xưởng nhỏ không nói gì là toàn quốc mà ngay trong tỉnh Giang Tây cũng không có gì nổi trội nhưng ở đây đã lưu truyền một truyền thuyết về người thợ nguội già thần bí.

Đó là một buổi sáng mùa hè, nóng nực trùm khắp đất trời, những người dân Trung Quốc chịu thương chịu khó húp xong bát cháo với mấy miếng ca la thầu vào buổi sáng vội vã đến xưởng làm việc. Đây là một công xưởng rất bình thường, nhà xưởng làm bằng gạch xanh, lớn và rộng nhưng thiết bị là nhà máy của Liên Xô vào những năm 50, công nhân chỉ vùi đầu vào làm việc bên máy, còn việc tiêu thụ sản phẩm là việc công nhân không quản lý được và cũng không muốn quản lý.

Tiểu Vương một công nhân học việc là một thanh niên rất hoạt bát, thích hát những vở kịch mẫu, buổi tối thường thích viết bài biểu dương người tốt việc tốt trong phân xưởng và gửi đến phòng tuyên truyền của Đảng ủy xí nghiệp, hơn một năm trôi qua, phòng tuyên truyền của Đảng ủy xí nghiệp đã sử dụng 15 bài viết của anh ta, hôm qua lại sử dụng một bài, bây giờ khỏi phải nói anh ta mừng biết nhường nào.

Anh ta vừa khẽ hát kịch mẫu, vừa làm việc, bỗng cảm thấy có cái gì đó hơi khác thường, đến bên anh ta có hai công nhân già, một nam một nữ. Nhìn mặt thì người đàn ông sắp 70, còn người đàn bà thì đã hơn 60, chẳng phải là nam 60, nữ 55 thì có thể nghỉ hưu rồi hay sao? Hai vị này định diễn vở kịch gì đây. Nhìn kỹ lại, dáng người đàn ông không cao, nhưng vai lại rất rộng, cổ hơi ngắn, trên khuôn mặt là ánh mắt bình thản, khuôn mặt trông quen quen, tim Tiểu Vương bất ngờ đập rộn lên, ông ta, ông ta chẳng phải là nhân vật thứ hai trong Bộ Tư lệnh tư sản Lưu, Đặng, tên khốn kiếp Đặng Tiểu Hình ư?

Anh ta không thể nào bình tĩnh để làm việc được nữa, anh ta cứ luôn nhìn trộm “người bạn” mới đến ở bên cạnh; anh ta phát hiện thấy ông Tổng Bí thư trước của Đảng Cộng sản này đứng bên chiếc máy tiện ren, làm rất thành thạo, tỏ ra rất giống một công nhân già, còn người đàn bà ở bên cạnh người công nhân già - rõ ràng là Trác Lâm vợ của Đặng Tiểu Bình cũng đang tháo rửa và lắp ráp. Thánh thật! Trong lòng Tiểu Vương rất thán phục, không biết là anh ta thán phục một “nhân vật lớn” như vậy đã từ trên trời giáng xuống bên cạnh anh ta hay thán phục ông già này là một thợ nguội xứng với chức vụ, anh ta không biết rằng Đặng Tiểu Bình đã từng học làm thợ nguội từ rất sớm ở Cơ-lô-xô và ở Rê-nô. Bản thân Tiểu Bình cũng không ngờ rằng tay nghề mà ông học được khi sang Pháp vừa học vừa làm xưa kia đến lúc trên dưới 70 tuổi lại có chỗ để dùng. Đời người ta quả là phong phú và phức tạp.

Năm 1920, mang trong lòng niềm mong ước thiết tha, “vừa làm thuê vừa đi học, học để có chút năng lực trở về nước”, Đặng Tiểu Bình cùng tám chín mươi anh chị em trai trẻ đã ngồi trong khoang chở hàng của chiếc tàu thủy “Ăng-đrê-pen” sau 40 ngày lênh đênh trên biển đã đến cảng Mác-xây của Pháp.

Lúc ấy Đặng Tiểu Bình vừa đầy 16 tuổi, là người trẻ nhất trong những thanh niên Trung Quốc đi chuyến tàu ấy.

Sau khi đến nước Pháp, tình hình thực tế ở đây trái ngược với nguyện vọng của ông, phần lớn thời gian chỉ có thể dùng vào việc đi tìm việc làm, kiếm tiền nuôi miệng, hơn nữa những công việc làm đều là những việc lao động nặng nhọc chẳng học được bao nhiêu kỹ thuật. Đầu tiên ông vào làm việc lặt vặt ở nhà máy gang thép Cơ-lô-xô, về sau vào làm thợ nguội ở nhà máy Biêng-cô-rây-nô ở Pa-ri; còn đến làm ở cửa hàng ăn và công nhân đốt lò đầu máy xe lửa; thu nhập cực kỳ ít ỏi. Ông chỉ có ít thời gian vào trường ngôn ngữ ở vùng này để học.

Lúc này Đại chiến thứ nhất vừa kết thúc, nền kinh tế nước Pháp đang ở thời kỳ tiêu điều, việc làm vô cùng khó khăn. Người Trung Quốc dù có đến làm ở một số nhà máy lớn tương đối tốt thì tiền công cũng chỉ bằng nửa tiền công của công nhân Pháp. Gia đình Đặng Tiểu Bình cũng không còn đủ lực để gửi tiền cho ông nữa. Do vậy cuộc sống hằng ngày rất khó khăn.

Sau hơn 60 năm, ông hồi tưởng lại: “(Thời kỳ ấy) mỗi khi mua được một mẩu bánh mì to bằng cái sừng dê và một cốc sữa, tôi luôn cảm thấy rất vui”.

Hiện thực tàn khốc làm cho nguyện vọng ra nước ngoài học tập trước đây của Đặng Tiểu Bình trở thành bong bóng.

Nhưng, một lý tưởng mới càng ngày càng thu hút mạnh mẽ người thanh niên này. Ở nước Pháp lúc ấy, phong trào công nhân rầm rộ khắp nơi, chủ nghĩa Mác và các trào lưu tư tưởng xã hội chủ nghĩa khác lưu hành rộng rãi, một lớp lưu học sinh Trung Quốc tiên tiến lần lượt tiếp thu chủ nghĩa Mác mà đi vào con đường cách mạng.

Những ngày sống đồng cam cộng khổ với công nhân các nước khác, đã làm cho Đặng Tiểu Bình hiểu một cách sâu sắc giai cấp vô sản; do ảnh hưởng của các nhà cách mạng lớn tuổi hơn của Trung Quốc như Triệu Thế Viêm, Chu Ân Lai v.v... Ông tích cực học tập chủ nghĩa Mác, bắt đầu các hoạt động tuyên truyền chính trị của chủ nghĩa cộng sản.

Năm 1922, Đặng Tiểu Bình tham gia Đảng Cộng sản thiếu niên Trung Quốc du học ở châu Âu (sau đổi thành chi bộ du học ở châu Âu của Đoàn thanh niên xã hội chủ nghĩa Trung Quốc). Hai năm sau, ông lại chuyển thành đảng viên cộng sản, ít lâu sau ông được ủy nhiệm trọng trách lãnh đạo công tác Đảng đoàn và phong trào công nhân người Hoa ở Ly-ông.

Từ năm 16 tuổi đến năm 21 tuổi, Đặng Tiểu Bình sống ở Pháp hơn 5 năm, từ một thanh niên yêu nước, trở thành người mác-xít, từ một lưu học sinh trở thành một nhà cách mạng chuyên nghiệp. Một điều làm người ta cười ra nước mắt là hơn 50 năm sau, Đặng Tiểu Bình lại từ một nhà cách mạng chuyên nghiệp trở thành một người công nhân già khi đã quá tuổi về hưu từ lâu.

Đó là vào mùa hè năm 1970, Đặng Tiểu Bình đã rời khỏi Trung Nam Hải chưa đầy một năm rưỡi. Khi ngọn lửa “đại cách mạng văn hóa” bùng cháy khắp Trung Quốc, Đặng Tiểu Bình với tư cách là kẻ thù thứ hai của nhân dân cả nước chỉ sau Lưu Thiếu Kỳ, và cũng như Lưu Thiếu Kỳ phải cách ly với gia đình vợ con, giam lỏng tại nơi ở của ông trong Trung Nam Hải.

Khác với Lưu Thiếu Kỳ, Đặng Tiểu Bình yên ổn vượt qua tình cảnh khó khăn này, sức khỏe không bị hao tổn chút nào, cho đến 10 năm sau, qua ti-vi, Giang Thanh bị giam trong ngục Tần Thành khi nhìn thấy Đặng Tiểu Bình với tư cách là người lãnh đạo cao nhất của quân đội Trung Quốc duyệt binh đã ngạc nhiên kêu lên: “Ông ta trẻ thế!”.

Ngày 2 tháng 3 năm 1969, Liên Xô nổ súng khiêu khích vào bộ đội biên phòng của ta ở đảo Trân Bảo trên sông U-xu-ri (Ô Tô Lý) dẫn đến sự đối địch giữa hai bên Trung - Xô. Theo Cục tình báo Trung ương Mỹ sau này xác nhận, Liên Xô muốn dùng vũ khí hạt nhân chiến thuật và vũ khí hạt nhân dự trữ có mức độ để tấn công xâm lược Trung Quốc. Lúc ấy với tư cách là nhân vật thứ hai của Đảng Cộng sản và quân đội Trung Quốc, Lâm Bưu đã ra lệnh cho quân Giải phóng nhân dân bước vào tình trạng chuẩn bị chiến đấu cấp 1, trong kế hoạch khẩn cấp của ông ta còn bao gồm, đầu não của Đảng, nội trong 24 giờ phải rời khỏi Bắc Kinh, Lưu Thiếu Kỳ bị giam tại nơi ở đang thở thoi thóp đã phải nằm trên cáng bay đến Khai Phong, “Cha đẻ của Hồng quân” Chu Đức đã đi Quảng Đông, Nguyên soái Diệp Kiếm Anh đi Trường Sa, Đặng Tiểu Bình và Trác Lâm cùng một đội cảnh vệ vũ trang lên máy bay đi Nam Xương, tỉnh Giang Tây. Vừa đến Nam Xương, Đặng Tiểu Bình đã hiểu ngay rằng, đây là nơi thế lực của Lâm Bưu mạnh nhất. “Phó Chủ tịch Lâm” muốn ông giống như Lưu Thiếu Kỳ sẽ ốm đau, sầu muộn mà chết, tự sinh tự diệt.

“Quyết không thể để cho âm mưu của họ được thực hiện”, Đặng Tiểu Bình nghĩ thầm, “Trung Quốc vẫn cần mình, mình phải sống, cần phải bền bỉ đợi chờ!”.

Và thế là, do sự bức hại của Lâm Bưu và “bọn bốn tên”, Đặng Tiểu Bình và Trác Lâm phải rời đến ở một căn nhà đơn độc tại ngoại ô Nam Xương. Chung quanh ngôi nhà là hàng rào tre cao hơn đầu người, khuôn viên hoạt động rất hẹp. Đặng Tiểu Bình không chịu ngồi yên, ngôi nhà hai tầng mà họ ở nước máy không lên được tầng hai, đã hơn 60 tuổi nhưng Đặng Tiểu Bình vẫn thường tự xách nước lên lầu. Ngoài việc hằng ngày đi bộ 40 vòng trong sân, ông còn cùng Trác Lâm cuốc một mảnh đất trồng rau, nuôi một đàn gà. Đặng Tiểu Bình múc nước, xách thùng, tưới phân việc gì cũng làm. Lao động cần cù đã tạo nên những luống rau xanh, rau cải, rau chân vịt, hành tây, tỏi v.v... trông thật mát mắt.

Thời kỳ ở vùng ngoại ô Nam Xương, cấp trên quy định là hằng ngày Đặng Tiểu Bình phải đến lao động tại một xí nghiệp gần đó. Lộ trình khoảng nửa tiếng. Ông kiên trì đi bộ. Mới đầu, ông làm một số việc nhẹ, nhưng ông lại chủ động đề xuất được làm việc nặng. Về sau, ông đảm nhiệm giũa đinh ốc, hơn nữa tự mình còn định mức lao động hằng ngày.

3. Gia đình Đặng Tiểu Bình

Sau khi trở lại làm việc, gia đình Đặng Tiểu đình lại được đoàn tụ, nhưng mỗi người đều mang những vết thương do đại cách mạng văn hoá để lại.

Ông sinh được hai trai ba gái, con trai cả là Phác Phương, con trai thứ là Chất Phương, ba cô con gái là Lâm, Nam, Dung.

Con trai cả sinh trong doanh trại quân đội của Lưu (Bá Thừa) Đặng (Tiểu Bình). Đặng Tiểu Bình khiêm tốn mời Lưu Bá Thùa đặt tên cho con. Lưu Bá Thừa cũng không khiêm nhượng nói, Trung Quốc có một câu nói tốt lành là “Thuần phác phương chính”, vậy gọi là “Phác Phương” có được không? Đặng Tiểu Bình đồng ý. Đã đặt tên Phác Phương mở đầu, sau khi đứa con thứ hai ra đời, Đặng Tiểu Bình liền lấy “chất phác” để sánh đôi, cũng không nhờ ai, tự đặt cho con là “Chất Phương”.

Đặng Tiểu Bình chú ý đến nam nữ bình đẳng, con trai đã do mình đặt tên, thì con gái sẽ do Trác Lâm vợ ông đặt tên.

Nói chung tất cả các danh nhân thì đều được mọi người chú ý. Con gái lớn của Đặng Tiểu Bình gọi là Đặng Lâm. Có nhà khảo cứu khẳng định tên này có trong “Sơn Hải kinh”, vì trong “Khen cha từng ngày” có câu “Đi đường khát mà chết, bò chiếc gậy của mình, rồi hóa thành rừng Đặng”. Nhưng Trác Lâm nói, bà chưa từng đọc “Sơn Hải kinh”. Cháu gái này lại sinh đúng vào thời kỳ khó khăn của cuộc kháng chiến, sau khi sinh Trác Lâm chỉ nuôi được con có 7 ngày, rồi giao cho bà con ở khu căn cứ nuôi nấng, tạm thời không nghĩ ra tên gì khác, nên dùng chữ Lâm của tên mình đặt cho con, cũng là để tiện sau này tìm con cho dễ. Ai dè Đặng Lâm ghét cái chữ Lâm viết nhiều nét, nên đã bỏ chữ “ngọc” ở trước chữ “lâm” là “ngọc đẹp” thành chữ “lâm” là “rừng”. Về sau sinh thêm hai cô con gái, Trác Lâm liền đặt tên có chữ “mộc” mà không dùng chữ “ngọc” một cô tên là “Nam”, một cô tên là “Dung”. Nam (là cây lim), Dung (là cây đa) hai loại cây thường thấy ở rừng trên khắp đất nước Trung Hoa, nếu đoán nghĩa của nó, có thể là mong muốn con cái thành tài.

Trong lần đoàn tụ này, con trai cả Đặng Phác Phương đã trở thành người tàn phế bị liệt hai chân, không thể tự lo liệu sinh hoạt cho bản thân. Còn cô con gái thứ hai Đặng Nam thì đã “gả” cho người con trai học đại học của Trương Tịnh một nông dân ở Giang Tô.

Ở vùng Thái Châu, Giang Tô lưu truyền rộng rãi câu chuyện hôn nhân có ý nghĩa sâu xa này.

Ở ngoài thành Thái Châu tỉnh Giang Tô, có một thôn nhỏ rất bình thường, gọi là thôn Kỳ Lâm. Ở đây có một gia đình “đặc biệt”. Chủ hộ chính là thông gia của Đặng Tiểu Bình! Mọi người nhìn ông già Trương Tịnh gày gò nhưng luôn luôn nhã nhặn nói toàn giọng địa phương Thái Châu trong lòng tự hỏi: ông ấy là thông gia của Đặng Tiểu Bình ư? Đúng thế, con gái Đặng Tiểu Bình là Đặng Nam đã lấy Trương Hồng con trai thứ hai của ông.

Trương Tịnh là một ông già bình thường, ông không phải vì là thông gia của Đặng Tiểu Bình mà trở nên có giá, ông vẫn sống không có tiếng tăm gì giữa bà con thôn xóm.

Nhà tuy nghèo, nhưng Trương Tịnh hiểu được ý nghĩa của học vấn, nên luôn luôn thúc giục con cái chăm chỉ học hành. Con trai cả thi đỗ vào Đại học Thiên Tân, nhưng vì sức khỏe yếu, nên anh không được học, người con trai thứ hai thi đỗ vào Đại học Bắc Kinh.

Trương Hồng đỗ vào khoa Vật lý, cùng lớp với Đặng Nam. Lúc đó, Trương Hồng là ủy viên Ban chấp hành chi đoàn lớp, còn Đặng Nam là Bí thư chi đoàn. Không biết có phải do mối liên hệ trong công tác hay sự bàn luận trong học tập đã khiến cho Đặng Nam một cô gái được “cưng chiều” nhiều như vậy lại vừa ý Trương Hồng, một “chàng trai quê mùa” hay không? Ông già Trương Tịnh tiết lộ hai điều: một là lúc ấy ở trong lớp, Trương Hồng nói tiếng Thái Châu, các bạn học không hiểu được, duy chỉ có Đặng Nam có thể nghe được, thế là cô trở thành “phiên dịch nghĩa vụ” của Trương Hồng, hai là, Trương Hồng học tập chăm chỉ, thành tích cũng nổi trội, nhưng không có tiền mua sách, Đặng Nam thường xuyên mua sách cho Trương Hồng “mượn”...

Một ngày sau khi trở lại học tập để làm cách mạng “trong thời kỳ cách mạng văn hóa”, Đặng Nam chính thức đưa Trương Hồng về nhà giới thiệu với mọi người. Quan hệ của họ đã được xác định. Khi tốt nghiệp hai người được phân công về thôn Cao Trại, một thôn ở vùng núi, huyện Lâm Cường, tỉnh Thiểm Tây. Lúc ấy Đặng Tiểu Bình bị giam lỏng ở xưởng cơ khí nông nghiệp thuộc Nam Xương, tỉnh Giang Tây. Một năm sau Trương Hồng và Đặng Nam được chuyển đến ở với Đặng Tiểu Bình. Họ tổ chức đám cưới đơn giản, không cỗ bàn. Lúc đó họ đã 26 tuổi. Nghe nói đôi vợ chồng mới cưới về quê để hưởng tuần trăng mật, Trương Tịnh và vợ buồn lắm: nhà tranh, phản gỗ, cơm rau… liệu có đáng để đón cô con dâu tôn quý không? Lúc mới gặp mặt, bà mẹ chồng thấy Đặng Nam xách lễ mễ một bọc to tướng, vội chạy đến xách giúp. Đặng Nam nói với mẹ: “Chúng con đã được rèn luyện ở vùng núi rồi, gánh hàng trăm cân (1 cân bằng 0,5 kg - N.D.) vượt đồi vượt núi quen rồi mẹ ạ! Con khỏe lắm!”

Vào đến cửa, bà mẹ chồng ngượng ngùng nói: “Bố mẹ ở nhà quê, ngôi nhà tranh này sẽ làm con khó chịu không biết là con có quen không...”. “Mẹ ạ, còn tốt hơn nhiều vùng nông thôn chúng con đến lao động”.

Mẹ chồng nấu cơm thì Đặng Nam đi nhóm bếp, ăn xong lại tranh đi rửa bát, giặt quần áo. Trên con người cô không tìm thấy một chút “đặc biệt” nào. Cuối năm 1971, Đặng Nam sắp đến ngày sinh nở, cô chuẩn bị đến Giang Tây với bố mẹ đẻ, muốn mẹ chồng cùng đi. Vừa nghe con dâu nói, bà cụ đã đắn đo phân vân: “Chỉ lo mẹ là một bà già nhà quê, chữ nghĩa chẳng biết, đến nhà con...” Đặng Nam thấy mẹ chồng nói vậy, cô ấm ức muốn khóc: “Bây giờ đã là người trong một nhà rồi, mẹ còn phân vân nhà mẹ nhà con làm gì?...” Bà mẹ chồng rất cảm động nên mới quyết định đi cùng. Hồi tưởng lại những này sống không bình thường ấy, bà vợ ông Trương thường hay nhắc đến mấy việc. Lúc gặp Đặng Tiểu Bình, tôi thấy ông ấy rất điềm đạm, ôn tồn, ông ấy nói với tôi: “Chúng ta là gia đình cách mạng, không có khuôn phép gì, bà cứ tự nhiên, muốn ăn gì thì xin cứ tùy ý làm...”.

Một lần tôi nấu hai con cá, Đặng Tiểu Bình ăn xong khen ngon, còn nói làm ngon hơn Trác Lâm và bảo sau này vẫn mời tôi nấu”... Bây giờ, ông bà Trương Tịnh đã dọn đến một khu dân cư bình thường ở Thái Châu một căn hộ 30 mét vuông đã cũ. Ông Trương Tịnh đã nghỉ hưu, nhưng vẫn đi làm ở một cửa hàng bách hóa, một tháng được 30 đồng thù lao. Bà vợ ông không có việc làm, Trương Hồng mỗi tháng gửi về cho mẹ 50 đồng tiền ăn.

Bốn người con của Trương Tịnh, ngoài Trương Hồng là Phó chủ nhiệm Phòng kỹ thuật Vật lý, ủy viên Học bộ Viện Hàn lâm Khoa học Trung Quốc ra, Trương Hòa người con trai cả dạy học tại trường Phổ thông trung học ở nông thôn. Con trai nhỏ Trương Lương hộ khẩu ở nông thôn, nhưng làm công nhân hợp đồng ở xưởng dệt Thái Châu. Con gái là Trương Trân hiện đang công tác ở Trường Y tế Thái Châu.

Có lẽ vì có một gia đình thông gia như vậy, nên vận mệnh của Đặng Tiểu Bình và nhân dân Trung Quốc càng gắn bó chặt chẽ hơn.

4. Cảnh tượng kịch tính

Ngày 12 tháng 4 năm 1973, sau khi Đặng Tiểu Bình trở lại chính trường, lần đầu tiên xuất hiện công khai trong một trường hợp quan trọng.

Hôm ấy, tại Đại lễ đường Nhân dân, các nhà lãnh đạo Trung Quốc tổ chức chiêu đãi trọng thể Hoàng thân Nô-rô-đôm Xi-ha-núc Nguyên thủ Nhà nước Cam-pu- chia.

Bữa tiệc chưa chính thức bắt đầu, những người đến dự tiệc còn chưa ngồi vào chỗ, mọi người còn đang đợi Hoàng thân Xi-ha-núc vui vẻ ngồi vào chỗ, thì lúc này Đặng Tiểu Bình xuất hiện. Một người Hung-ga-ri tên là Pa-ra-xi Đa-nây-si đến dự tiệc đã chú ý đến cảnh tượng kịch tính xảy ra trước mắt. Với ánh mắt nhạy cảm nghề nghiệp riêng, ông ta đã nhanh chóng thu vào trí nhớ mình hình ảnh quan trọng này. Sau 14 năm cuốn sách “Đặng Tiểu Bình” ra đời. (Bản Trung văn do Nhà xuất bản Quân Giải phóng xuất bản năm 1988). Có một đoạn như sau:

Ông (chỉ Đặng Tiểu Bình) đơn độc đứng giữa gian phòng lớn. Vóc dáng ông rõ ràng là nhỏ thấp, nhưng đôi vai rộng, tỏ rõ sự cương nghị mạnh mẽ. Trên người mặc bộ quần áo đại cán màu sẫm, nhưng đi tất màu trắng. Lúc này, tất nhiên ông biết, từ xa bên rất nhiều bàn tiệc hình tròn, trong phòng lớn tại Đại lễ đường Nhân dân có mấy trăm cặp mắt hiếu kỳ đang chăm chú nhìn ông, vì từ sau khi ông mất hút, lại từ cái góc bị lãng quên đột ngột xuất hiện trước mắt mọi người. Trong những người mà 7 năm về trước đã bị cơn động đất chính trị “đại cách mạng văn hóa” vô sản vĩ đại đè rạp xuống đất, sau này, trong những người được khôi phục danh sự xuất hiện trở lại chính trường thì ông là một người có địa vị cao nhất.

Trong buổi chiêu đãi làm người ta khó quên ấy, những nhà lãnh đạo Trung Quốc đang chờ bữa tiệc bắt đầu, đang túm năm tụm ba hàn huyên trò chuyện thì ông lại chỉ đơn độc một mình lặng lẽ không nói. Nhưng đôi mắt to gần giống mắt người châu Âu, đang nhìn lướt tất cả mọi người có mặt trong phòng, hình như sự đơn độc không một chút nào làm ông cảm thấy hổ thẹn băn khoăn, trái lại, ông đang quan sát địa thế, ngắm nghía bạn bè, chuẩn bị đón nhiệm vụ và cuộc đấu tranh mới. Cạnh tượng trước mắt là: đứng bên kia là một số anh hùng của “đại cách mạng văn hóa”, không lâu trước đấy họ đã tước mất tất cả quyền lực của ông; còn bên này là những người hy sinh chính trị, nhưng bây giờ ông lại đứng trong phòng lớn quyền lực, là một trong các phó thủ tướng. Trong giờ phút này họ có thể xét nét những điều gì về nhau.

Đúng, “bên này” là kẻ đi theo con đường tư bản chủ nghĩa số 2 đã từng bị đánh nhào xuống đất, và “bên kia” là những anh hùng của “đại cách mạng văn hóa” giờ phút này họ có thể xét đoán những điều gì về nhau. Pa-ra-xi Đa-nây-si không suy đoán quá sâu. Có lẽ trong trường hợp long trọng thanh cao như thế, không có ai lại thất thố nhìn chằm chằm vào đối phương để thăm dò - Đặng Tiểu Bình nhất định rất bình thản, ông không nghĩ đến những rắc rối mới sau này; tức là ông dự cảm tới cuộc đọ sức mới sau khi được khôi phục lại là không thể tránh khỏi. Cho dù biết cuộc đời chính trị không bằng phẳng của mình còn phải trải qua thêm một đoạn khúc khuỷu nữa, ông cũng sẽ không run sợ và bối rối, ông là “công ty gang thép”.

Sau khi được khôi phục sinh hoạt tổ chức 5 tháng, Đặng Tiểu Bình được cử làm ủy viên Trung ương. Ông được bầu làm ủy viên Trung ương trong Đại hội Đảng khóa 10, triệu tập vào tháng 8 năm 1973. Từ “kẻ thứ hai đi theo con đường tư bản chủ nghĩa” lại trở thành Phó Thủ tướng Quốc vụ viện, ủy viên Trung ương Đảng, đây là một bước ngoặt khá lớn, thậm chí có thể nói là không thể nghĩ tới. Nhưng sự việc không dừng ở đây. Mao Trạch Đông còn phải giao trách nhiệm nặng nề hơn cho Đặng Tiểu Bình.

2

Tấm thảm đỏ, Chu Ân Lai dụng tâm vất vả

Không được gặp, Giang Thanh căm giận “cái gai”

1. Chu Ân Lai thứ hai

Giữa lúc Chu Ân Lai đang bị bệnh nặng, Đặng Tiểu Bình lại đứng dậy, chia gánh nặng với Chu Ân Lai, trở thành “Chu Ân Lai thứ hai”, trở thành kẻ thù chính trị thứ hai của Giang Thanh.

Ngày 10 tháng 3 năm 1973, Đặng Tiểu Bình đã được khôi phục chức vụ Phó Thủ tướng, bắt đầu trở thành phó của Chu Ân Lai.

Hiềm vì do được phục hồi không lâu, trong Đại hội Đảng khóa 9 Đặng Tiểu Bình chỉ là ủy viên Trung ương Đảng, trong hội nghị Trung ương lần thứ 1, khóa 10, Đặng Tiểu Bình “không thể vào Bộ Chính trị”.

Đại hội Đảng khóa 10 kết thúc mới được hơn 3 tháng, vào ngày 12 tháng 12 năm 1973, Mao Trạch Đông đã phê bình: “Bộ Chính trị không bàn chính trị, Quân ủy không bàn quân sự, không bàn chính trị!”.

Mao Trạch Đông đề xuất: Đặng Tiểu Bình giữ chức ủy viên Quân ủy, ủy viên Bộ Chính trị. Mao Trạch Đông nói: “Đặng Tiểu Bình trở lại Bộ Chính trị - Đồng chí ấy vốn là ủy viên Bộ Chính trị. Lần này, Bộ Chính trị mời đồng chí ấy về chứ không phải là một mình tôi mời đồng chí ấy về”.

Đó là vì Mao Trạch Đông đã bàn trước với Chu Ân Lai v.v... và được sự đồng ý của đại đa số ủy viên Bộ Chính trị đồng ý, ủng hộ. Thế là ngày ngày 22 tháng 12, Trung ương Đảng ra thông báo: “Theo đề nghị của Chủ tịch Mao Trạch Đông, Trung ương quyết định: Đặng Tiểu Bình làm ủy viên Bộ Chính trị, tham gia công tác lãnh đạo của Trung ương, đợi Hội nghị Trung ương lần thứ 2 khóa 10 họp sẽ truy nhận; Đặng Tiểu Bình là ủy viên Quân ủy Trung ương, tham gia công tác lãnh đạo Quân ủy.

Vậy là, sau khi Đặng Tiểu Bình xuất hiện trở lại, đã bước lên bậc thứ 2; từ Phó Thủ tướng Quốc vụ viện đến ủy viên Bộ Chính trị, ủy viên Quân ủy Trung ương, kiêm Tổng Tham mưu trưởng. Cả ba mặt Đảng, chính quyền, quân đội Đặng Tiểu Bình đều đảm nhiệm những chức vụ quan trọng.

Tháng 3 năm 1974, nước ta nhận được thông báo, Đại hội đồng Liên hợp quốc sẽ họp hội nghị đặc biệt lần thứ 6, yêu cầu Trung Quốc với tư cách là nước ủy viên Thường trực Liên hợp quốc, cử đoàn đại biểu tham gia, đồng thời phát biểu trong Đại hội. Sau khi Trung Quốc nhận được yêu cầu này, Chu Ân Lai đã bàn bạc với Mao Trạch Đông, cử ai dẫn đầu đoàn đại biểu này. Chu Ân Lai đang bị ốm nặng, không thể đi được. Trong các Phó Thủ tướng, Đặng Tiểu Bình được phân công phụ trách công tác đối ngoại, tư cách, tài năng của ông đều thích hợp với việc thay mặt Trung Quốc dẫn đầu đoàn. Mao Trạch Đông quyết định Đặng Tiểu Bình dẫn đầu đoàn đại biểu đi dự. Vậy là, Chu Ân Lai theo gợi ý của Mao Trạch Đông chính thức viết báo cáo gửi Trung ương nêu rõ việc Đại hội đồng Liên hợp quốc họp hội nghị đặc biệt vào tháng 4, nước ta sẽ do Phó Thủ tướng Đặng Tiểu Bình làm trưởng đoàn dẫn đoàn đi dự. Chu Ân Lai chủ trì Hội nghị Bộ Chính trị, thảo luận báo cáo này của Bộ Ngoại giao, cho rằng Đặng Tiều Bình đảm nhận trưởng đoàn là thích hợp.

Trong Hội nghị, Giang Thanh phản đối không đồng ý Đặng Tiểu Bình làm trưởng đoàn dẫn đoàn đi, lấy cớ là công việc trong nước bận, Đặng Tiểu Bình không đi được.

Tình hình được phản ánh đến Mao Trạch Đông, ngày 25 tháng 3, Mao Trạch Đông nói với Chu Ân Lai: “Đặng Tiểu Bình tham gia dự họp Đại hội đồng Liên hợp quốc là ý của tôi, nếu các đồng chí trong Bộ Chính trị đều không đồng ý thì thôi”.

Ngay lập tức Chu Ân Lai hoàn toàn đồng ý ý kiến của Mao Trạch Đông.

Thế là, Chu Ân Lai lại triệu tập Hội nghị Bộ Chính trị một lần nữa. Trong Hội nghị ông nói: “Về việc cử Đoàn đại biểu đi dự Đại hội đồng Liên hợp quốc, Mao Chủ tịch nói, đồng chí Tiểu Bình đi dự Đại hội Liên hợp quốc là ý kiến của Chủ tịch, nếu các đồng chí trong Bộ Chính trị đều không đồng ý thì thôi. Tuy Hội nghị lần trước, đa số các đồng chí trong Bộ Chính trị đều không có ý kiến, bây giờ Chủ tịch đã nói là ý kiến của Chủ tịch, vậy chúng ta đồng ý ý kiến của Chủ tịch”.

Trong Hội nghị, mọi người đồng ý ý kiến của Mao Trạch Đông, Vương Hồng Văn, Trương Xuân Kiều, Diêu Văn Nguyên cũng không dám nói gì nữa, chỉ có Giang Thanh kiên trì phản đối.

Ngày 27 tháng 3, Mao Trạch Đông viết một bức thư cho Giang Thanh.

“Giang Thanh, đồng chí Đặng Tiểu Bình ra nước ngoài là ý kiến của tôi, cô không nên phản đối mới phải. Nên chú ý cẩn thận, không nên phản đối đề nghị của tôi”.

Vậy là, cuối cùng đã xác định Đặng Tiểu Bình dẫn đoàn đi dự họp Hội nghị đặc biệt Liên hợp quốc. Bài phát biểu của Đặng Tiểu Bình trong Hội nghị đặc biệt được Bộ Chính trị thảo luận thông qua, đồng thời được Mao Trạch Đông đọc duyệt và tán thành.

Ngày 10 tháng 4, bài phát biểu của Đặng Tiểu Bình trong Hội nghị đặc biệt Liên hợp quốc khóa 6, đã trình bày toàn diện “Ba thế giới” tồn tại trên thế giới do Mao Trạch Đông nêu ra, đồng thời nêu rõ chính sách đối ngoại của Trung Quốc. Phát biểu của ông nhận được sự phản ứng rất tốt.

Vì sao Giang Thanh và phe lũ lại phản đối Đặng Tiểu Bình đi dự hội nghị đặc biệt Đại hội đồng Liên hợp quốc? Tất nhiên không phải là do quan tâm đến sức khỏe của ông cũng không phải vì công việc của ông bận, mà là lo lắng địa vị chính trị của Đặng Tiểu Bình lại tăng cao hơn nữa, ảnh hưởng sẽ mở rộng ra trong và ngoài nước, sẽ ảnh hưởng đến việc cướp quyền nối nghiệp của họ sau khi đánh đổ được Chu Ân Lai.

2. Tấm thảm đỏ - Dụng tâm vất vả của Chu Ân Lai

Chu Ân Lai và mọi người kiên trì để Đặng Tiểu Bình dẫn đoàn đại biểu đi, một là do nhu cầu công tác, hai là danh phận thích hợp, ba là thực sự muốn làm cho Đặng Tiểu Bình sau khi được khôi phục có ảnh hưởng rộng rãi hơn ở trong và ngoài nước, nhằm bước tiếp theo sẽ đảm nhiệm công tác quan trọng hơn, cách làm này đã được Mao Trạch Đông ủng hộ.

Lúc này, bệnh ung thư của Chu Ân Lai đã tái phát. Theo yêu cầu của bệnh viện cần phải vào nằm viện điều trị sớm. Nhưng thấy rằng Đặng Tiểu Bình phải đi Liên hợp quốc họp, cần chuẩn bị tốt vì vậy phải giảm bớt công việc trong nước của Đặng Tiểu Bình, do đó Chu Ân Lai phải làm nhiều việc hơn, mặt khác, Chu Ân Lai phải đề phòng Giang Thanh và đồng bọn sẽ giở trò gì đó trong thời gian Đặng Tiểu Bình ở nước ngoài, nên ông không thể rời công việc. Có lúc ban ngày làm việc, ban đêm chữa bệnh; có lúc dựa vào việc tiếp máu hoặc các biện pháp khác để duy trì, nhưng không vào nằm viện. Ông phải đợi Đặng Tiểu Bình an toàn quay về, rồi mới vào viện điều trị.

Sau khi quyết định Đặng Tiểu Bình đi dự Đại hội đặc biệt Liên hợp quốc, Chu Ân Lai triệu tập người phụ trách Bộ Ngoại giao họp, nghiên cứu công tác chuẩn bị trước cuộc họp, chỉ rõ nhất định phải mở thông đường để đồng chí Tiểu Bình hoàn thành nhiệm vụ trọn vẹn và vẻ vang. Còn quyết định nghi thức tiễn khi Đặng Tiểu Bình ra nước ngoài, phải tiến hành lễ tiễn long trọng. Chu Ân Lai chỉ thị phải trải thảm đỏ. Trải thảm đỏ là quy cách cao nhất trong lễ nghi. Chu Ân Lai còn nói, nghi thức đón lúc về nước cũng phải long trọng như vậy.

Ngoài ra, các mặt phải tăng cường bố trí, để bảo đảm sự an toàn cho Đặng Tiểu Bình ra nước ngoài.

Đối với người phụ trách ngành hàng không, Chu Ân Lai cũng mời đến họp riêng. Để đảm bảo đường bay thông suốt, Chu Ân Lai yêu cầu tổ bay hàng không dân dụng bay thử, hơn nữa bay thử phải sắp xếp hai tuyến bay đông tây. Đúng giờ nếu một tuyến gặp sự cố không bay được thì có thể bay theo tuyến khác.

Chu Ân Lai tiến hành sắp xếp chu đáo, không để sai sót một chút nào.

Sau khi Đặng Tiểu Bình đi họp Liên hợp quốc thắng lợi trở về, Chu Ân Lai mới vào Bệnh viện 305 Giải phóng quân điều trị.

Sau khi Đặng Tiểu Bình trở về, trên vũ đài chính trị Trung Quốc càng sục sôi. Ông theo Chu Ân Lai tiếp đón hết vị nguyên thủ nước ngoài này đến vị nguyên thủ nước ngoài khác đến thăm Trung Quốc. Mao Trạch Đông tiếp kiến khách nước ngoài, Đặng Tiểu Bình cũng thường ngồi bên cạnh.

Sau khi Chu Ân Lai nằm viện, công việc hằng ngày của Bộ Chính trị do Vương Hồng Văn chủ trì, công việc của Quốc vụ viện do Đặng Tiểu Bình chủ trì, công việc của Quân ủy do Diệp Kiếm Anh chủ trì, hình thành nên cục diện của thế “chân vạc” mới Đảng, chính quyền, quân đội.

Có điều Vương Hồng Văn tuy là Phó Chủ tịch Đảng, chức vụ cao hơn Đặng Tiểu Bình, nhưng nói về kinh nghiệm chính trị, năng lực công tác, trình độ lý luận thì anh ta làm sao có thể so được với Đặng Tiểu Bìn?

Ngoài ra, cá tính của Đặng Tiểu Bình khác hẳn Chu Ân Lai, Phóng viên Hung-ga-ri Pa-ra-xi Đa-nây-si đã đánh giá Đặng Tiểu Bình: “Dám phát biểu ý kiến, bất cứ lúc nào cũng không chạy theo mốt khẩu hiệu”. “Đặng Tiểu Bình không phải là Chu Ân Lai, tác phong của ông khác Chu Ân Lai, Chu Ân Lai chú ý sách lược, làm cho mình có thể dừng trên mặt nước, nhưng không thể thay đổi phương hướng chủ yếu của dòng nước chảy xiết. Đặng Tiểu Bình lại không thuận theo dòng nước xiết, mà là lập tức đắp đập ngăn dòng nước ấy lại”. Chu Ân Lai vô cùng tin tưởng Đặng Tiểu Bình. Hồi ấy, khi đang vừa học vừa làm, Chu Ân Lai quen Đặng Tiểu Bình ở Pa-ri. Nửa thế kỷ quen thân, hai người thân thiết gắn bó. Chính vì vậy, tháng 8 năm 1980 khi trả lời phỏng vấn của nhà báo nữ nổi tiếng của Italia Ô rin-ai-na Phơ-ra-si, Đặng Tiểu Bình đã nói: “Thủ tướng Chu Ân Lai là một người suốt đời làm việc cần cù chăm chỉ, không từ khó nhọc... Đối với tôi ông luôn luôn là một người anh”.

Tuy Chu Ân Lai buộc phải nằm viện, nhưng Đặng Tiểu Bình lại trở thành “Chu Ân Lai” mới; hơn nữa ông không thuận theo “dòng nước xiết” ấy của Giang Thanh. Thế là trong Bộ Chính trị lại tạo nên cuộc xung đột mới. Một bên là Đặng Tiểu Bình, một bên là Giang Thanh. Giang Thanh liên kết với Vương Hồng Văn, Trương Xuân Kiều, Diêu Văn Nguyên...

3. Vương Hồng Văn làm trò cười cho thiên hạ, Giang Thanh không nhổ được “cái gai”

Sau khi Đặng Tiểu Bình xuất hiện trở lại, Giang Thanh, Trương Xuân Kiều, Diêu Văn Nguyên rất buồn chán, thất vọng. Chu Ân Lai bị bệnh nan y, Giang Thanh và đồng bọn vốn dĩ muốn đợi khi ông vào nằm viện, lúc ấy quyền lực của chính phủ không thuộc về tay họ thì về tay ai. Ai ngờ Chu Ân Lai vẫn chưa đi thì Đặng Tiểu Bình đã đến. Không hiểu vì sao, Giang Thanh không sợ Chu Ân Lai, mà lại sợ Đặng Tiểu Bình. Vào những năm 50, nhiều lần bà ta được nghe Mao Trạch Đông nói: “Cái anh chàng bé nhỏ ấy, bên ngoài thì mềm mỏng mà bên trong thì rất cứng rắn, tiền đồ sẽ vô cùng”. Đặng Tiểu Bình vào Quốc vụ viện, vẫn chưa nói một câu nào, mà Giang Thanh đã hoang mang lo sợ.

Ngày 24 tháng 8 năm 1973, Đại hội Đảng khóa 10 của Trung Quốc họp tại Đại lễ đường Nhân dân. Điều làm cho các đại biểu ngạc nhiên là, khác với bất cứ Đại hội nào trước đây, Mao Trạch Đông đã không xuất hiện cùng với tiếng nhạc Đông Phương hồng, mà ông đã ngồi trên ghế Chủ tịch đoàn từ lâu. Sau khi Đại hội kết thúc, các đại biểu ra khỏi hội trường trước, sau đó y tá đỡ Mao Trạch Đông đứng dậy đi ra - vốn dĩ Mao Trạch Đông bị bệnh đã không thể đứng dậy được nữa, lại không muốn các đại biểu biết ông bị ốm, nên đành phải vào ngồi trước và ra về cuối cùng.

Trong Đại hội Đảng khóa 10 này, điều làm Mao Trạch Đông vừa ý nhất là đã chọn được người nối nghiệp. Ông gập ngón tay nói với các ủy viên Bộ Chính trị: “Vương Hồng Văn xuất thân là nông dân, lại tham gia quân đội, cuối cùng lại làm công nhân trong nhà máy, công nông binh đều trải qua, là một chiến sĩ có kinh nghiệm thực tiễn!”. Mao Trạch Đông có thể không biết Vương Hồng Văn xuất thân là nông dân, mà không biết làm ruộng cấy trồng. Còn hai năm đi bộ đội vì quậy phá nên phải phục viên; có làm việc mấy năm trong nhà máy nhưng là Phó phòng bảo vệ, đã từng cưỡng hiếp mấy nữ công nhân dệt. Con người này giỏi phá phách, còn trong đầu thì chẳng có chữ nào, được cái là Mao Trạch Đông cũng không yêu cầu. Thế là, phần tử xấu này do có công phá hoại, nên 38 tuổi đã được làm Phó Chủ tịch thứ hai Trung ương Đảng, trong 5 Phó Chủ tịch do Đại hội khóa 10 bầu ra, anh ta đứng sau Chu Ân Lai và đứng trên những người khác.

Mao Trạch Đông cũng thật sự chú ý bồi dưỡng người nối nghiệp này, thường xuyên kéo anh ta tham gia các cuộc tiếp kiến khách nước ngoài, để anh ta tăng thêm kiến thức. Tháng 9 năm ngoái Thủ tướng Nhật Bản Ta-na-ca đã đến thăm Trung Quốc, thực hiện việc bình thường hóa quan hệ bang giao Trung - Nhật. Sau đó đến Thủ tướng Tây Đức Bô-ran-đơ đến thăm, Trung Quốc và Tây Đức thiết lập quan hệ ngoại giao cấp đại sứ, những sự việc trọng đại này Vương Hồng Văn chưa kịp tham gia. May vào dịp dòng sông băng của quan hệ Trung - Mỹ được khai thông, nguyên thủ, những người đứng đầu chính phủ các nước đến thăm không ngớt, đã cho Vương Hồng Văn không ít dịp thực tập. Hiềm một nỗi cậu học sinh này thật không xứng đáng, lần nào thực tập cũng nộp giấy trắng.

Mao Trạch Đông rất vừa lòng về người nối nghiệp trẻ trung mà ông mới lựa chọn. Đại hội Đảng khóa 10 vừa kết thúc. Tổng thống Pháp Pông-pi-đu đến thăm Trung Quốc, Mao Trạch Đông chỉ vào Vương Hồng Văn nói: “Ngài hãy nhìn anh ta, rất có tiền đồ”. Không ngờ Pông-pi-đu chẳng thèm để ý đến Vương Hồng Văn. Vương Hồng Văn rất bực bội, quyết tâm sẽ thể hiện thật tốt khi tiếp khách nước ngoài ở lần sau.

Cuối cùng cơ hội đã đến, tháng 11 năm 1973, Thủ tướng Ôt-xtrây-lia Hu-tơ-ra-mu đến thăm Trung Quốc, Chu Ân Lai tiếp ông ta tại Đại lễ đường Nhân dân. Hai Thủ tướng nói chuyện được một lúc, một quan chức ngoại giao Trung Quốc đến bên cạnh Chu Ân Lai đưa cho ông một mảnh giấy. Chu Ân Lai hỏi Hu-tơ-ra-mu: “Chúng ta có thể nói mấy câu chuyện riêng được không?” Hu-tơ-ra-mu dự đoán là sẽ đi gặp Mao Trạch Đông. Quả nhiên, Chu Ân Lai đã cùng ông ta lên xe Hồng Kỳ đi tới Trung Nam Hải.

Trương Ngọc Phượng đỡ Mao Trạch Đông bắt tay Hu-tơ-ra-mu, miệng phàn nàn: “Chân tôi đi lại khó khăn, tai nghe cũng không thính lắm”. Hu-tơ-ra-mu chú ý đến Vương Hồng Văn còn trẻ đứng bên cạnh Mao Trạch Đông. Anh ta đứng đó, chân tay không biết để ở đâu, cứ lúng túng mất tự nhiên, như một cậu học trò nhỏ luôn thi không đạt trung bình vào phòng thầy giáo.

Nói chung những người nước ngoài đến thăm rất ít hỏi đến việc của Bộ Chính trị Trung ương Đảng Cộng sản Trung Quốc. Nhưng Hu-tơ-ra-mu lại khác, ông ta hỏi nhiều đến tình hình Đại hội Đảng khóa 10 vừa kết thúc, trong đó liên quan rất nhiều đến tư liệu. Phàm khi có liên quan đến những vấn đề này, đều do Chu Ân Lai trả lời thay. Vương Hồng Văn cũng muốn nói, nhưng không xen vào được.

Đột nhiên Hu-tơ-ra-mu hỏi về Vương Hồng Văn: “Thưa Chủ tịch, sự thăng tiến nhảy vọt của Vương sau đại hội khóa 10, đã nổi tiếng thế giới, ngài đã phát hiện anh ta ở đâu?” Mọi người nhất loạt quay đầu về phía Mao Trạch Đông, xem ông trả lời như thế nào. Mao Trạch Đông không vui về câu hỏi này, hất đầu trả lời một cách gượng ép: “Không biết”. Hu-tơ-ra-mu nói vui: “Khi ngài và ông Chu đi trường chinh, theo tôi biết, thì anh Vương chưa đẻ”. Vương Hồng Văn mấp máy đôi môi như muốn nói gì đó, lập tức Chu Ân Lai nói xen ngắt lời của ông ta.

Vương Hồng Văn muốn biểu hiện mình, nhưng chưa có dịp nào. Khi hội đàm sắp kết thúc, khó khăn làm anh ta mới tìm được chỗ trống để nói xen vào, nói mấy lời khiến người đời không sao nhịn được cười: “Đúng là tôi sinh ra vào lúc trường chinh, năm ấy tôi 1 tuổi, nhưng cũng giống như Mao Chủ tịch và Chu Thủ tướng, đã bắt đầu làm cách mạng rồi”. Sự thổ lộ của anh ta như vậy, khiến những người tham dự ngớ người. Sắc mặt Mao Trạch Đông bỗng thay đổi. Sau khi Đường Văn Sinh dịch xong câu này, Hu-tơ-ra-mu tỏ ra ngạc nhiên và buồn cười, những người phiên dịch đều bĩu môi. Tay Vương Hồng Văn này quả đã đi lên từ tạo phản, nói những lời như thế mà không thấy ngượng mồm, đến đứa trẻ lên 5 cũng hiểu được rằng một đứa trẻ sơ sinh 1 tuổi e rằng đến từ “cách mạng” cũng còn chưa biết nói là khác.

Mao Trạch Đông thấy Vương Hồng Văn chẳng ra sao như vậy, trong lòng rất buồn. Hu-tơ-ra-mu muốn làm cho không khí nhộn nhịp lên một chút nên nói sang vấn đề tiền đồ của cách mạng Trung Quốc, Mao Trạch Đông thì không còn lòng dạ nào để mà bàn, thẳng thắn nói: “Tôi và Chu đều không sống được đến ngày cách mạng kết thúc, tôi đã bị bệnh, tôi đã báo cho Mác biết rồi”.

Chu Ân Lai nhìn đồng hồ, ra hiệu cho khách biết là cuộc nói chuyện nên kết thúc. Mao Trạch Đông chỉ Vương Hải Dung nói đùa: “Cô ấy quản lý tôi rất chặt, không bao giờ cho tôi nói nhiều”. Sau khi cuộc tiếp kiến kết thúc, Mao Trạch Đông cảm thấy sự nông cạn của Vương Hồng Văn, liền cử anh ta cùng Đặng Tiểu Bình đến các nơi trong toàn quốc điều tra nghiên cứu. Trình độ của Vương Hồng Văn rất thấp, lại không muốn vất vả, nào có chịu cố gắng điều tra nghiên cứu đâu, anh ta coi cơ hội học tập hiếm có này là một lần du sơn ngoạn thủy thoái mái, đến chỗ nào cũng ăn chơi cho đã, thưởng thức những loài hoa nổi tiếng. Còn Đặng Tiểu Bình thì ngày nào cũng tiếp những người phụ trách các địa phương, bàn công việc, giải quyết các vấn đề, tìm hiểu tình hình cơ sở.

Cuộc chu du toàn quốc kết thúc, Đặng Tiểu Bình và Vương Hồng Vãn phải báo cáo với Mao Trạch Đông và Chu Ân Lai những thu hoạch về cuộc điều tra nghiên cứu. Vương Hồng Văn chẳng có gì để nói, chỉ nói mấy câu báo cáo kết quả hoàn thành nhiệm vụ sáo rỗng. Đặng Tiểu Bình thì lại nói rất nhiều vấn đề, nêu ra biện pháp giải quyết và kiến nghị tiến hành điều chỉnh toàn quốc. Khi họ báo cáo, Mao Trạch Đông rất ít nói, báo cáo xong, Mao Trạch Đông đã nêu ra một vấn đề mà chẳng ai ngờ tời: “Sau khi tôi chết Trung Quốc sẽ như thế nào?”. Mao Trạch Đông chỉ vào Vương Hồng Văn: “Đồng chí nói trước đi”.

Vương Hồng Văn chẳng cần nghĩ ngợi đáp: “Nhân dân cả nước sẽ theo sát đường lối cách mạng Mao Trạch Đông, đoàn kết nhất trí tiến hành cách mạng đến cùng”.

Trong lòng Mao Trạch Đông chợt bật ra tiếng “hừ”, đây là một câu nói mà các học sinh tiểu học thuộc lòng. Ông quay lại hỏi Đặng Tiểu Bình: “Đồng chí nói sao? Sau khi tôi chết rồi thì tình hình Trung Quốc sẽ như thế nào?” Đặng Tiểu Bình nói một cách gay gắt: “Một cuộc nội chiến sẽ bùng nổ, cả nước sẽ hỗn loạn”.

Lời của Đặng Tiều Bình làm những người có mặt rất sững sờ, sắc mặt Mao Trạch Đông chuyển sang màu trắng bệch, Chu Ân Lai mím chặt môi, Vương Hồng Văn thì tỏ vẻ tức giận, còn Đặng Tiểu Bình thì không có thay đổi gì, thái độ rất ung dung.

Vương Hồng Văn rất đắc ý, cho rằng Đặng Tiểu Bình nhất định sẽ bị Mao Trạch Đông quở trách nghiêm khắc, ông ta dám miêu tả Trung Quốc sau khi Mao Trạch Đông qua đời đáng sợ như vậy. Không ngờ Mao Trạch Đông đã châm một điếu thuốc lá nhãn hiệu Gấu Mèo thong thả hút, sau khi hút mấy hơi liền mới gật đầu nói với Đặng Tiểu Bình: “Tiểu Bình, đồng chí nói đúng đấy. Sau khi tôi chết, khẳng định là Trung Quốc sẽ xảy ra nội chiến. Ôi, nhân tài hiếm thấy!”.

Vương Hồng Văn bị gạt sang một bên, Mao Trạch Đông không để ý nhiều đến anh ta; xem ra con người này phá thì có thể nhưng xây thì không được; làm việc vặt thì có thể, việc nghiêm túc đứng đắn thì không thể làm được. Sự nông cạn của Vương Hồng Văn đã làm Mao Trạch Đông cụt hứng, đã đánh vào mặt Mao Trạch Đông. Chu Ân Lai sợ Vương Hồng Văn bẽ mặt không có chỗ lui, bèn khuyên anh ta: “Sau này nên cố gắng học tập. Làm Phó Chủ tịch trách nhiệm rất lớn, không như trước đây...”. Vương Hồng Văn tiu nghỉu, không nói một câu nào.

4. Một câu nói của Đặng Tiểu Bình Tư lệnh của tám Đại quân khu thay đổi vị trí

Từ đó về sau, Mao Trạch Đông càng ngày càng coi trọng Đặng Tiểu Bình, đối với Vương Hồng Văn ngày càng lạnh nhạt. Vương Hồng Văn thấy địa vị của mình nguy hiểm nên ra sức dựa vào Giang Thanh, Trương Xuân Kiều và Diêu Văn Nguyên, bốn người hình thành nên một bọn, một số văn kiện vốn phải báo cáo lên Mao Trạch Đông và Chu Ân Lai thì bốn người bọn họ phê duyệt rồi đưa xuống dưới. Mao Trạch Đông luôn nghĩ đến câu nói của Đặng Tiểu Bình, thực ra từ lâu ông đã lo lắng đến vấn đề này, sau khi Đặng Tiểu Bình đã nói đúng tâm sự của ông, càng làm ông lo lắng sốt ruột, làm thế nào để tránh được viễn cảnh đáng sợ ấy? Biện pháp duy nhất là chuyển đổi lẫn nhau giữa các tư lệnh đại quân khu, trọng dụng các tướng lĩnh cao cấp của quân đội mà trước đây đã giáng chức họ và để Đặng Tiểu Bình tham gia công tác lãnh đạo của Trung ương và Quân ủy Trung ương.

Ở đây nếu muốn hiểu vì sao Mao Trạch Đông lại làm như vậy thì trước tiên phải xem cơ cấu tổ chức của quân đội Trung Quốc. Quân Giải phóng nhân dân Trung Quốc trong thời kỳ chiến tranh, vẫn chia bộ đội thành Dã chiến quân và bộ đội địa phương. Như vậy có 5 đạo quân dã chiến gồm Dã chiến quân thứ 1, thứ 2, thứ 3, thứ 4 và Hoa dã. Sau khi dựng nước, các Dã chiến quân giải phóng nhân dân Trung Quốc, chủ yếu chia thành 8 đại quân khu, 8 đại quân khu này đều lấy thành phố nơi đại quân khu đóng quân để đặt tên, đó là: Quân khu Bắc Kinh, Quân khu Thẩm Dương, Quân khu Nam Kinh, Quân khu Quảng Châu, Quân khu Vũ Hán, Quân khu Tế Nam, Quân khu Phúc Châu, Quân khu Lan Châu. Trong đại cách mạng văn hóa, tư lệnh các quân khu bị điều động liên tục. Nhưng có mấy tư lệnh của quân khu vẫn không thay đổi, các tư lệnh quân khu được điều động cũng đã yên vị được mấy năm. Mao Trạch Đông cảm thấy họ quá quen thuộc đối với bộ đội trong quân khu của mình, còn đối với bộ đội các quân khu khác thì không quen thuộc lắm, không có lợi cho việc chuẩn bị chiến tranh, thế là ông đề nghị với Bộ Chính trị đưa ra việc chuyển đổi lẫn nhau giữa các tư lệnh quân khu. Qua thảo luận, dĩ nhiên là Bộ Chính trị đã đồng ý.

Tư lệnh của 8 quân khu được tập trung ở Bắc Kinh, mệnh lệnh chuyển đổi do Mao Trạch Đông trực tiếp tuyên bố. Lúc này Vương Hồng Văn cũng được cử làm công tác lãnh đạo Quân ủy, Mao Trạch Đông muốn tạo dựng uy tín cho Vương Hồng Văn trước mặt các tướng soái, liền ủy nhiệm cho Vương Hồng Văn điểm danh. Vương Hồng Văn chẳng biết nếp tẻ, cũng cao giọng điểm danh.

“Hứa Thế Hữu!”

Không có ai đáp lại. Vương Hồng Văn nhìn hội trường, sắc mặt Hứa Thế Hữu tím bầm, mắt nhìn lên trần nhà, chẳng để ý đến anh ta. Vương Hồng Văn khi còn ở Thượng Hải sợ nhất là phải giáp mặt với vị Tư lệnh Quân khu Nam Kinh sát gần Thượng Hải này. Vương Hồng Văn đánh bạo, đọc lại một lần nữa: “Hứa Thế Hữu!”. Bỗng mọi người nghe thấy một tiếng “thình”, té ra là Hứa Thế Hữu đã dàn mạnh chén nước trà xuống bàn, nên phát ra tiếng động đó. Vương Hồng Văn ngước mắt nhìn, không chỉ có Hứa Thế Hữu mà còn các vị lão tướng khác như Dương Đắc Chí, Bì Định Quân đều nhìn anh ta bằng con mắt khinh thường. Vương Hồng Văn sợ hãi, ngoái đầu nhìn Mao Trạch Đông như cầu xin trợ giúp. Mặt Mao Trạch Đông tím bầm, không nói một lời. Bây giờ Vương Hồng Văn mới được nếm sự ghê gớm của quân đội.

Chu Ân Lai bắt đầu ra tay cứu giúp. Ông cầm lấy bản danh sách nhưng không xem, mà đọc tên từ các vị tư lệnh khác: Lý Đức Sinh, Trần Tích Liên, Hứa Thế Hữu... các vị tướng này vừa nãy còn rất ngạo mau, bây giờ rất ngoan ngoãn, từng người đáp vang. Điểm danh xong Chu Ân Lai tuyên bố: “Bây giờ xin mời Chủ tịch tuyên bố mệnh lệnh chuyển đổi các tư lệnh của 8 đại quân khu”.

8 tư lệnh được chuyển đổi như sau: Lý Đức Sinh ở Quân khu Bắc Kinh được điều đến Quân khu Thẩm Dương; Trần Tích Liên ở Quân khu Thẩm Dương được điều đến Quân khu Bắc Kinh; Hứa Thế Hữu ở Quân khu Nam Kinh được điều đến Quân khu Quảng Châu; Đinh Thịnh ở Quân khu Quảng Châu được điều đến Quân khu Nam Kinh; Tằng Tư Ngọc ở Quân khu Vũ Hán được điều đến Quân khu Tế Nam; Dương Đắc Chí ở Quân khu Tế Nam được điều đến Quân khu Vũ Hán; Hàn Tiên Sở ở Quân khu Phúc Châu được điều đến Quân khu Lan Châu; Bì Định Quân ở Quân khu Lan Châu được điều đến Quân khu Phúc Châu. Sau khi mệnh lệnh ban bố, hạn trong 10 ngày, tư lệnh các quân khu đem theo một số ít thư ký và chiến sĩ cảnh vệ đến cương vị tư lệnh mới. Tư lệnh quân khu đã chuyển đổi cho nhau, họ đến đơn vị bộ đội không quen thuộc làm việc, muốn hiểu nhau phải có một quá trình tương đối dài. Làm như vậy có lợi cho việc chuẩn bị chiến tranh hay không thực sự là một vấn đề. Thời kỳ Bắc Tống, Chính phủ trung ương tăng cường tập quyền trung ương, làm suy yếu thế lực địa phương, thường xuyên điều động quan chỉ huy đến làm việc với những đơn vị quân đội mới, tạo nên cục diện lính không biết tướng, tướng không biết lính, kết quả là chỉ huy không hiệu nghiệm, tướng sĩ nghi kỵ nhau, đánh trận nào thua trận ấy.

Sau khi mệnh lệnh chuyển đổi lẫn nhau được công bố, Mao Trạch Đông lại nói chuyện xưa và nay, nội dung không ngoài việc thuyết phục các tướng lĩnh phục tùng mệnh lệnh, nói mãi, nói mãi, chợt Mao Trạch Đông nói đến Hạ Long: “Về Hạ Long xem ra đã làm sai rồi, đó là do Lâm Bưu gây nên, tôi chịu trách nhiệm khôi phục danh dự cho đồng chí ấy, đối với La Thụy Khanh, Lâm Bưu cũng thực hiện cái trò tập kích bất ngờ, Lâm Bưu bảo là La Thụy Khanh định tập kích bất ngờ, tôi đã nghe lời của Lâm Bưu, chỉnh La Thụy Khanh, tôi đã phạm sai lầm. Đều phải xét lại án đối với Dương, Dư, Phó, vấn đề của các đồng chí này đều do Lâm Bưu gây ra, có rất nhiều vấn đề chỉ nghe một phía, như vậy là không hay, tôi xin tự phê bình trước các đồng chí”.

Ngừng một lát, Mao Trạch Đông lại nói tiếp: “Từ nay trở đi, Đặng Tiểu Bình tham gia công tác lãnh đạo Quân ủy, giữ chức Tổng Tham mưu trưởng”.

Lời của Mao Trạch Đông là một điều an ủi lớn đối với các tư lệnh quân khu. Năm tướng soái được sửa lại án sai là sự khẳng định thành tích của họ cũng là của quân đội. Đặng Tiểu Bình làm Tổng Tham mưu trưởng càng làm cho họ tin phục và phấn khởi. Nên biết là trong 8 tư lệnh đại Quân khu, có một nửa vốn thuộc các Dã chiến quân thứ 2 và thứ 3, trong chiến dịch Hoài Hải, chiến dịch vượt Trường Giang tiến về phía Nam, Đặng Tiểu Bình là Bí thư Đảng ủy của Tổng Chỉ huy mặt trận, trực tiếp dẫn dắt và chỉ huy Dã chiến quân thứ 2 và thứ 3, Đặng Tiểu Bình là cấp trên trực tiếp của họ.

Đáng tiếc là, việc sửa lại án sai của Mao Trạch Đông hơi muộn, Hạ Long đã qua đời trong trại giam từ năm 1969, Dương, Dư, Phó, La Thụy Khanh coi như là còn sống và được ngẩng đầu, họ được Quân uỷ Trung ương đón về Bắc Kinh. Ngày 30 tháng 9 năm 1974. Dương, Dư, Phó, đã tham gia buổi chiêu đãi nhân ngày Quốc khánh lần thứ 25, họ gặp nhau trong ánh đèn rực rỡ của Đại lễ đường Nhân dân.

Giang Thanh, Trương Xuân Kiều, Diêu Văn Nguyên, Vương Hồng Văn nhìn thấy Dương, Dư, Phó, nhưng họ không đến chào hỏi. Sau khi về Điếu Ngư Đài, Trương Xuân Kiều lo lắng nói: “Quân đội khó làm nhất”. Diêu Văn Nguyên cũng nói: “Quân đội nguy hiểm nhất”. Giang Thanh nghiến răng nói: “Tôi rất mong có được con dao giết người”. Trương Xuân Kiều gập ngón tay tính: “Trong 8 đại quân khu ngoài Đinh Thịnh ra, họ đều không nghe theo chúng ta. Cái chức Tư lệnh Quân khu Nam Kinh của Đinh Thịnh cũng như không, chỉ huy các đơn vị ở Quân khu Nam Kinh đối với Đinh Thịnh chỉ là ứng phó, có việc gì đều đi hỏi Hứa Thế Hữu ở Quảng Châu. Đặc biệt là Quân đoàn 62 ở tuyến Vô Tích, Tô Châu, là chủ lực của Quân khu Nam Kinh, trang bị đầy đủ vũ khí cực tốt, quân đoàn trưởng và chính ủy đều là cảnh vệ và thư ký cơ yếu của Hứa Thế Hữu, hoàn toàn không để ý gì đến Đinh Thịnh, uy hiếp Thượng Hải rất mạnh”. Diêu Văn Nguyên nghĩ một lúc rồi nói: “Hồng Văn bây giờ tham gia lãnh đạo Quân ủy, để anh ấy nghĩ cách xem thế nào?” Trương Xuân Kiều với vẻ mặt đầy coi khinh: “Anh ta ư? Gây ra cái sự kiện An Đình thì được, ở Quân ủy thì chỉ có thể là anh điếc, nghe theo sự xếp đặt. Ở Quân ủy vốn đã có lão Diệp, bây giờ lại thêm Đặng Tiểu Bình, một người là Phó Chủ tịch Quân ủy trung ương chủ trì công tác Quân ủy, một người là Tổng Tham mưu trưởng nắm thực quyền. Nói thực đến tư cách dự thính của Hồng Văn cũng chẳng có”.

3

Mao Trạch Đông ốm nặng bảo với Giang Thanh:

“Kẻ cầm đầu tập đoàn phản cách mạng là tôi”

Chu Ân Lai nhân thời cơ cứu sống nhiều người

1. Cấp cứu Mao Trạch Đông

Con người ta rồi cũng phải già, vất vả quá độ, sinh hoạt không có quy luật, ăn uống tùy tiện, tất cả những cái đó làm cho Mao Trạch Đông ngày càng già yếu.

Năm 1965, một nhà văn nước ngoài An-đơ-rê Ma-rô sau khi được Mao Trạch Đông tiếp kiến đã rất lạnh lùng viết rằng:

Từ khi bắt đầu nói chuyện, Mao chỉ đưa điếu thuốc lá vào miệng hoặc để trên chiếc gạt tàn, ngoài ra không có một động tác gì khác. Đợi đến khi cuộc nói chuyện kết thúc, Mao uể oải phẩy tay, rồi hai tay vịn vào tay vịn của chiếc ghế đứng dậy. Thân thể ông ta thẳng hơn tất cả chúng ta, giống như một khối đá lớn. Theo sau ông ta là một nữ y tá, đi từng bước từng bước, cứng đờ như không có khớp gối.

Đây không phải là bệnh tật, mà là sự già yếu và còn khó chịu hơn cả bệnh tật.

Năm 1972, Mao Trạch Đông bị ốm nặng, vào trước ngày Tổng thống Ních-xơn đến thăm Trung Quốc, một ngày tháng giêng. Do vất vả quá mức, Mao Trạch Đông đã bị bệnh. Vì bị ốm đột ngột, các nhân viên công tác, bác sĩ, y tá bên cạnh ông đều không ngờ tới. Do bệnh phế tâm thiếu dưỡng khí nghiêm trọng, nên Mao Trạch Đông bị sốc. Sau khi Ngô Húc Quân đang trực ban phát hiện, lập tức mở toang cửa kính vốn vẫn đóng kín, gọi thất thanh: “Nhanh lại đây!”.

Lúc này, nữ thư ký Trương Ngọc Phượng đang ở phòng trực ban của cán bộ cảnh vệ, nghe thấy tiếng gọi, mấy người cùng chạy đến phòng khách của Mao Trạch Đông (lúc ấy đã trở thành phòng ngủ và phòng chữa trị) bác sĩ cũng đến ngay để khám bệnh cho Mao Trạch Đông.

Mao Trạch Đông nằm nghiêng trên giường như “đang ngủ say”, Ngô Húc Quân vội xem mạch cho Mao Trạch Đông. Cũng không rõ là vì nóng ruột hay vì căng thẳng nên Ngô Húc Quân nói với bác sĩ có mặt trong phòng rằng “không sờ thấy mạch”.

Đây là lần đầu tiên trong đời Trương Ngọc Phượng nhìn thấy người bị bệnh nặng phải được cấp cứu. Bác sĩ chữa chính lập tức thực hiện biện pháp cấp cứu, nói những thứ thuốc tiêm và dược liệu ứng dụng. Y tá trưởng Ngô nhắc lại tên các dược liệu rồi vào phòng tiêm lấy thuốc, tiêm cho Mao Trạch Đông hết lần này đến lần khác.

Lúc này, Mao Trạch Đông đã hoàn toàn hôn mê, không khí căng thẳng trong phòng, ông không hề hay biết tí gì. Khi cấp cứu, Ngô Húc Quân chuyên gia tim mạch đỡ Mao Trạch Đông dậy, đấm vào lưng ông theo từng nhịp và liên tục gọi: “Mao Chủ tịch, Mao Chủ tịch”. Trương Ngọc Phượng cũng gọi: “Chủ tịch, Chủ tịch”...

Sức sống của Mao Trạch Đông quả là ngoan cường, qua cấp cứu căng thẳng, ông từ từ mở hai mắt. Nhìn thấy tất cả, ông hơi ngạc nhiên và khó hiểu như muốn hỏi: Các anh đang làm gì vậy? Bởi việc vừa xảy ra. Ông không hay biết một tí gì.

Những người có mặt trong phòng lúc ấy vô cùng vui mừng vì Mao Trạch Đông đã yên ổn tỉnh lại. Mọi người đều có ý thức tỏ rõ sự nhẹ nhõm, sợ ông căng thẳng. Khi Mao Trạch Đông biết vừa rồi ông bị sốc, với dáng vẻ khoan thai ông nói: “Hình như tồi vừa ngủ một giấc”.

Mao Thạch Đông bị ốm nặng, hơn ai hết Chu Ân Lai thấy nặng nề, sốt ruột. Sau này cảnh vệ kể lại, khi Chu Ân Lai biết tin Mao Trạch Đông bị nguy kịch, ngồi trên xe từ Tây Hoa Sảnh nơi ở của ông đến Du Vịnh Trì, rất lâu ông không xuống được xe. Khi ông đến phòng cấp cứu, mọi người đều có thể thấy tình cảm của ông, cái gánh nặng mà ông phải gánh...

Sau lần Mao Trạch Đông bị bệnh nặng, Trung ương quyết định bốn vị lãnh đạo là Chu Ân Lai, Vương Hồng Văn, Trương Xuân Kiều, Uông Đông Hưng phụ trách công tác điều trị của Mao Trạch Đông. Nhưng, Giang Thanh lại không bằng lòng với kết quả cấp cứu, chụp mũ cho những bác sĩ hội chẩn là tập đoàn đặc vụ phản cách mạng, đồng thời đưa ra ví dụ “Âm mưu áo choàng trắng” ở Liên Xô để đe doạ, vụ án này đã đăng trên tờ “Sự Thật” ngày 13 tháng 1 năm 1953:

Trước đây không lâu, ngành An ninh quốc gia đã phát hiện một tập đoàn khủng bố do các bác sĩ tổ chức thành, họ thông qua cách chữa trị có hại để đạt tới mục đích rút ngắn sinh mệnh của một số nhà lãnh đạo Liên Xô nào đó.

Lúc ấy có 5 bác sĩ bị bắt.

Lúc này, Giang Thanh người vợ đã không sống chung Mao Trạch Đông nhiều năm đã là “nhân vật lớn” đứng trên đỉnh cao quyền lực lãnh đạo chính trị của Nhà nước, nên câu nói này của bà ta đủ để cho các bác sĩ rơi đầu.

May mà Mao Trạch Đông biết việc này, ông yếu ớt cựa mình, chỉ vào Giang Thanh hỏi: “Cô nói những bác sĩ này là tập đoàn đặc vụ phản cách mạng à? Cô có biết tên cầm đầu cái tập đoàn ấy là ai không?”

Giang Thanh há hốc mồm, không dám trả lời:

“Tôi biết”. Mao Trạch Đông bỗng chỉ vào mũi mình, “Chính là tôi!”.

Một câu nói đã cứu mạng các bác sĩ hội chẩn, làm cho bi kịch của các bác sĩ Liên Xô không diễn lại ở Trung Quốc.

2. Mao Trạch Đông nói: Án Hạ Long là giả

Bắc Kinh đã biến đổi, tháng 12 năm 1972, thanh tra lại tập đoàn Lâm Bưu, đã sửa lại những án oan, án giả, án sai do “cách mạng văn hóa” gây nên trong thời kỳ đầu, công tác thực hiện chính sách cán bộ cuối cùng đã được đưa vào chương trình nghị sự.

Trong thư phòng của Mao Trạch Đông ở Trung Nam Hải, một cuộc nói chuyện có liên quan đến vận mệnh của hàng chục triệu người đang tiến hành.

Mao Trạch Đông đập bàn đứng dậy: “Xem ra án của đồng chí Hạ Long là giả. Làm sao lại đánh đổ nhiều cán bộ như thế? Tôi cũng vô tình đánh đổ họ!”

Chu Ân Lai nắm chắc thời cơ kiến nghị với Mao Trạch Đông: “Xem ra có một vấn đề là phải thực hiện chính sách cán bộ”.

Mao Trạch Đông gật gù, hạ quyết tâm: “Đúng vấn đề này do đồng chí tổ chức thực hiện thôi!”

Chu Ân Lai tuyên bố, thực hiện công tác chính sách cán bộ, Trung ương do Ban Tổ chức Trung ương phụ trách, thực hiện chính sách cán bộ từ Thường vụ Tỉnh ủy trở lên, Quốc vụ viện do Văn phòng Thủ tướng phụ trách thực hiện chính sách cán bộ từ thứ trưởng trở lên. Quân đội do Tổng cục Chính trị phụ trách, thực hiện chính sách cán bộ từ cấp quân đoàn chính quy trở lên.

Chu Ân Lai còn quy định “báo cáo thẩm tra cán bộ giải phóng” đều phải gửi lên Bộ Chính trị thảo luận quyết định cuối cùng.

Hồi đầu “cách mạng văn hóa” trong quân đội có mấy trăm cán bộ từ cấp quân đoàn trở lên bị đánh đổ và bị giam cầm. Cấp bậc cao nhất là hai Nguyên soái Bành Đức Hoài và Hạ Long. Tổng cục Chính trị suy xét đến lời của Mao Trạch Đông là án của đồng chí Hạ Long là giả. Thế là cử Cục trưởng Cục bảo vệ Tưởng Nhuận Quan cầm thư giới thiệu đến Văn phòng 1 Tổ chuyên án Trung ương lấy hồ sơ của Nguyên soái Hạ Long.

Người phụ trách Văn phòng 1 của tổ chuyên án đáp: “Đồng chí Hạ Long phải được sửa lại án sai. Nhưng Mao Chủ tịch và Chu Thủ tướng không nói đến án của đồng chí Hạ Long để Tổng cục Chính trị các anh sửa lại án sai”.

Tưởng Nhuận Quan giải thích: “Chúng tôi cân nhắc đồng chí Hạ Long là Nguyên soái, Phó Chủ tịch Quân ủy nên việc của Nguyên soái Hạ Long, Tổng cục Chính trị chúng tôi phải làm”.

Người phụ trách kia lại nói: “Đồng chí Hạ Long không chỉ là Nguyên soái, đồng chí ấy còn là một ủy viên Bộ Chính trị, Phó Thủ tướng Quốc vụ viện. Trung ương không nói đến án của Hạ Long để cho các anh sửa lại án sai, nên tài liệu không thể giao cho các anh”.

Cục trưởng Cục bảo vệ lúc đi thì cao hứng nhưng lúc về lại thất vọng. Thực hiện chính sách cán bộ bắt đầu từ chỗ nào đây?

Đúng lúc này, Chu Ân Lai đã đích thân chọn đột phá khẩu cho họ. Một ngày đầu năm 1973, Phó Chủ nhiệm Tổng cục Chính trị Điền Duy Tân đang tham gia một cuộc họp ở khách sạn Kinh Tây, nhận được điện thoại của Văn phòng Thủ tướng Chu Ân Lai nói là Thủ tướng có việc muốn gặp. Điền Duy Tân vội vã đến Đại lễ đường Nhân dân.

Chu Ân Lai lại nói: “Hôm nay tôi mời đồng chí đến để bàn về vấn đề cán bộ, chỉ nói với một mình đồng chí thôi thì không hay, đồng chí tìm thêm một đồng chí nữa thì tốt”.

Ngay lúc ấy, Điền Duy Tân lập tức dùng điện báo gọi Cục trưởng Cục cán bộ Tổng cục Chính trị Nguỵ Bá Đình đến ngay.

Chu Ân Lai nói với họ: “Mời các đồng chí đến để bàn vấn đề của đồng chí Trần Tái Đạo và đồng chí Chung Hán Hoa”.

Thượng tướng Trần Tái Đạo và Trung tướng Chung Hán Hoa đã từng giữ chức tư lệnh và chính ủy thứ 2 của Quân khu Vũ Hán, bị đánh đổ bởi cái gọi là “sự kiện 720” vào năm 1967, đã phải hàm oan 6 năm.

Dựa vào tinh thần cuộc nói chuyện với Chu Ân Lai, sau khi Điền Duy Tân và Ngụy Bá Đình trở về Tổng cục Chính trị, qua điều tra xem xét, đã viết báo cáo, đưa Bộ Chính trị thảo luận. Khi thảo luận, tranh luận rất gay gắt, tuy Giang Thanh và đồng bọn chụp một đống mũ, nhưng lại không có một căn cứ xác thực nào.

Sau khi Thượng tướng Trần Tái Đạo được “giải phóng” nếu lại quay về làm Tư lệnh quân khu Vũ Hán thì sẽ tương đối khó khăn. Cân nhắc sắp xếp cho ông một chức vị tương đương với cấp cũ, nhưng lúc ấy chức trưởng loại một ở các đại quân khu đã có người, vậy là gặp khó khăn. Điền Duy Tân liền thỉnh thị Chu Ân Lai, cuối cùng kết luận: Đành phải để Trần Tái Đạo đi đường vòng, sắp xếp vào chức vụ Phó Tư lệnh một quân khu.

Tướng Điền Duy Tân gọi điện thoại cho một tư lệnh đại quân khu, xem xét để Trần Tái Đạo đến làm Phó Tư lệnh Quân khu ấy. Tư lệnh đáp: “Đồng chí ấy là cấp trên cũ của tôi đấy!”. Tuy chỉ có một câu, nhưng ý thì rất rõ ràng. Để một cấp trên cũ làm phó thì việc triển khai công tác sẽ không tốt lắm. Nhưng, chỗ khác cũng khó sắp xếp. Điền Duy Tân lại gọi điện cho vị Tư lệnh này, vị Tư lệnh này nói một cách dứt khoát: “Đồng chí Điền ạ, dù sao cũng không nên đưa đồng chí ấy về đây”. Thế là, tìm đi tìm lại cuối cùng tìm được Tư lệnh Quân khu Phúc Châu Hàn Tiên Sở.

Lúc ấy Hàn Tiên Sở là Phó Tổng Tham mưu trưởng Quân giải phóng kiêm Tư lệnh Quân khu Phúc Châu, Bí thư thứ nhất Tỉnh ủy tỉnh Phúc Kiến. Ít thấy thái độ trong sáng ở ông: “Hoan nghênh Trần Tái Đạo đến Phúc Châu. Vậy mới coi là giải quyết được một vấn đề khó”.

Sau này Trần Tái Đạo còn đảm nhiệm cố vấn của Quân ủy Trung ương. Tư lệnh bộ đội Đường sắt.

Chung Hán Hoa sau khi được “giải phóng” lần lượt đảm nhiệm các chức vụ Phó Chính ủy Quân khu Quảng Châu, Chính ủy Binh chủng Tăng thiết giáp và Chính ủy Quân khu Thành Đô.

Năm 1955, khi Quân Giải phóng nhân dân Trung Quốc phong quân hàm, có 57 vị tướng được phong quân hàm Thượng tướng. Thượng tướng là quân hàm cấp thứ ba sau 10 nguyên soái và 10 đại tướng. Những vị tướng có thể tiến lên hàng thượng tướng đều là những tướng tài đứng đầu ba quân, có thể một mình đảm đương một mặt công tác.

Đầu những năm 70, đã có mấy vị trung tướng đảm nhận Tư lệnh Đại Quân khu. Nhưng Quân khu Phúc Châu lại tập hợp đến 4 thượng tướng. Quân khu Phúc Châu quả là một mảnh đất thần tiên.

Số là sau khi Thượng tướng Trần Tái Đạo đến nhậm chức Phó Tư lệnh Quân khu Phúc Châu không lâu, thì Thượng tướng Vương Kiến An cũng được “giải phóng”, và cũng phải đối mặt với vấn đề sắp xếp công tác. Cũng giống như Tướng Trần Tái Đạo, tư cách của Vương Kiến An cũng là bậc lão tướng. Ông là Phó Tư lệnh Quân khu Tế Nam, bị đánh đổ vì cái gọi là “thực hiện chủ nghĩa xét lại”. Tư lệnh các Quân khu đương nhiệm rất nhiều người là cấp dưới của ông. Gặp phải vấn đề khó như vậy, Điền Duy Tân lại phải xin ý kiến của Chu Ân Lai. Chu Ân Lai bảo: “Đồng chí hãy nói chuyện với Hàn Tiên Sở một lần nữa”.

Điền Duy Tân lại nói chuyện với Hàn Tiên Sở “ở đây tôi đã có một đồng chí cũ rồi, cũng có thể sắp xếp vào các quân khu khác mà”.

Lại gặp trắc trở, Điền Duy Tân nửa nói đùa: “Đồng chí Hàn ạ, tôi trưng cầu ý kiến đồng chí, nhưng đây là Thủ tướng bảo tôi trưng cầu ý kiến đồng chí đấy”.

Hàn Tiên Sở vẫn không bằng lòng.

Điền Duy Tân cảm thấy rất gay go, lại báo cáo tình hình với Chu Ân Lai. Chu Ân Lai trầm ngâm một lúc: “Vẫn cứ xếp vào chỗ Hàn Tiên Sở, khi họp tôi sẽ nóichuyện với đồng chí ấy”.

Mấy ngày sau Hàn Tiên Sở được lệnh về Bắc Kinh. Điền Duy Tân trông thấy Hàn Tiên Sở liền vẫy gọi “Đồng chí Hàn, lần này Thủ tướng nói chuyện với đồng chí, đồng chí có thể không nể mặt Thủ tướng chăng?”

“Gặp thủ tướng, tôi vẫn cứ có khó khăn”. Hàn Tiên Sở nói: “Vương Kiến An là cấp trên cũ của tôi! Các đồng chí cũ nhiều, tôi cũng sẽ khó làm việc”.

Điều mà Hàn Tiên Sở nói là thực lòng. Thời kỳ Hồng quân, Vương Kiến An là Chính ủy quân đoàn, còn Hàn Tiên Sở lúc ấy là Sư đoàn trưởng. Ai ngờ sau khi gặp Chu Ân Lai nói chuyện, Hàn Tiên Sở đã vui vẻ đồng ý. Thế là Quân khu Phúc Châu lại thêm một Thượng tướng Phó Tư lệnh.

Thượng tướng Lý Chí Dân giữ chức Chủ nhiệm Cục chính trị thời kỳ Hồng quân, sau khi được trở lại công tác, cũng đến Quân khu Phúc Châu làm Chính ủy Quân khu.

Bốn vị Thượng tướng đã cùng đến với nhau là như vậy.

3. Chu Ân Lai khéo léo điểm tên các tướng lĩnh.

Lúc ấy, trong tình hình chính trị tế nhị, công tác “giải phóng” các tướng lĩnh cao cấp trong quân đội trên cơ bản là Chu Ân Lai điểm tên người nào thì giải quyết người ấy. Cách điểm của Chu Ân Lai luôn rất khéo léo.

Một lần, Bộ Chính trị họp, Chu Ân Lai đột ngột hỏi Lý Đức Sinh và Điền Duy Tân một vấn đề: “Dương Dũng và Liêu Hán Sinh bị đánh đổ như thế nào?”

Lý Đức Sinh và Điền Duy Tân đưa mắt nhìn nhau, hai người cũng chẳng hiểu đầu đuôi ra sao, đành phải thú thật: “Không biết”.

“Các đồng chí đi điều tra đi”. Chu Ân Lai bảo. Đó là nghệ thuật lãnh đạo của Chu Ân Lai, điểm tên đó nhưng không bao giờ vạch ra khuôn mẫu, kết luận do các đồng chí làm công tác cụ thể thông qua điều tra nghiên cứu đưa ra.

Tổng cục Chính trị lập tức cử người đi điều tra.

Thượng tướng Dương Dũng và Trung tướng Liêu Hán Sinh đang giữ chức tư lệnh và chính ủy Quân khu Bắc Kinh, đầu thời kỳ cách mạng văn hoá không hiểu vì sao lại bị đánh đổ. Được Chu Ân Lai điểm tên, công việc “giải phóng” hai vị tướng này tuy có vấp váp nhưng cuối cùng cũng được giải quyết.

Sau khi Liêu Hán Sinh được phục hồi lần lượt đảm nhiệm Chính ủy Viện Khoa học Quân sự, Chính ủy thứ nhất Quân khu Nam Kinh, Chính ủy thứ nhất Quân khu Thẩm Dương, còn đảm nhiệm Phó ủy viên trưởng Đại hội đại biểu nhân dân toàn quốc (Phó chủ tịch Quốc hội - N.D.)

Tướng Dương Dũng sau khi được phục hồi, cũng đảm nhiệm chức vụ lãnh đạo Quân khu. Do sự rộng lượng của ông, làm cho kết luận về ông phải lật đi lật lại, nhưng từ đó cũng thể hiện tấm lòng yêu quý cán bộ của Chu Ân Lai.

Khi tướng Dương Dũng bị đánh đổ, Lâm Bưu và đồng bọn thổi phồng thành vấn đề đường lối chính trị, thậm chí lấy cả những chuyện của tham mưu, trưởng phòng, những người dưới quyền của Dương Dũng gắn vào tội của Dương Dũng.

Sau khi kết luận về việc thẩm tra Dương Dũng của Tổng cục Chính trị đưa ra, Chu Ân Lai đã phê: “Đề nghị đồng chí Điền Duy Tân nói chuyện với đồng chí Dương Dũng, trưng cầu ý kiến của bản thân đồng chí Dương Dũng đối với những kết luận này”.

Điền Duy Tân đích thân đến nơi ở của Dương Dũng, trưng cầu ý kiến của Dương Dũng đối với các kết luận. Dương Dũng nói một cách rất độ lượng: “Kết luận của Tổng cục Chính trị, tôi không có ý kiến”. Điền Duy Tân nói: “Kết luận là do chúng tôi nêu ra, nhưng chúng tôi không hiểu rõ lắm về tình hình của anh, nên Thủ tướng bảo tôi trao đối với anh, anh có ý kiến gì, Thủ tướng sẽ rất coi trọng!” Dương Dũng vẫn nói: “Kết luận của Tổng cục Chính trị tôi không có ý kiến”.

Sau khi đưa ra kết luận, Dương Dũng phải đợi nửa năm, mới được điều đến làm Phó Tư lệnh Quân khu Thẩm Dương. Ít lâu sau, Trung ương lại điều Dương Dũng đến làm Tư lệnh Quân khu Tân Cương. Sau khi Dương Dũng nhậm chức, trên kết luận đối với Dương Dũng, Chu Ân Lai một lần nữa lại ghi: “Đồng chí Điền Duy Tân, kết luận của chúng ta đối với Dương Dũng hình như hơi nghiêm quá, đề nghị đồng chí trưng cầu ý kiến đồng chí Dương Dũng một lần nữa”.

Mặc dù lời phê của Chu Ân Lai rất êm dịu nhưng Điền Duy Tân cảm thấy rất rõ trọng lượng của nó. Một lần nữa ông lại cùng một trưởng phòng của Tổng cục Chính trị đến thăm Dương Dũng ở khách sạn Kinh Tây. Không ngờ Dương Dũng vẫn nói là không có ý kiến gì. Điền Duy Tân lại phải thuyết phục hồi lâu, Dương Dũng mới nói, trong kết luận có nói đến một vấn đề, là một trưởng phòng làm nhưng mình là người có trách nhiệm lãnh đạo. “Viết sự việc này lên đầu tôi cũng được”.

Trung tướng Ngô Khắc Hoa là chiến sĩ hồng quân cũ tham gia cách mạng từ năm 1929. Vào đầu thời kỳ cách mạng văn hóa, ông bị đánh đổ khi đang là Tư lệnh Pháo binh và mất tích.

“Ngô Khắc Hoa đi đâu rồi?” Chu Ân Lai hỏi, khi Bộ Chính trị thảo luận về việc thực hiện chính sách cán bộ.

Tổng cục Chính trị căn cứ vào chỉ thị của Chu Ân Lai, lập tức triển khai điều tra. Nhưng cán bộ của Bộ Tư lệnh Pháo binh và một số nhóm tạo phản đều nói là không biết. Về sau có một trợ lý nói: “Ngô Khắc Hoa bị giam bí mật dưới một hầm ngầm”.

Biết được manh mối, nhưng lại có một vấn đề khó được đặt ra, làm thế nào để đón Ngô Khắc Hoa an toàn? Vì Tổng cục Chính trị không nắm được chứng cứ trực tiếp. Nhỡ bọn giam giữ Ngô Khắc Hoa biết tin sẽ từ chối không giao hoặc chuyển chỗ giam, như vậy sẽ làm cho vấn đề trở nên phức tạp.

Lý Đức Sinh nghe báo cáo xong, bỗng nảy ra sáng kiến, ông viết ngay một mệnh lệnh: “Đưa ra xét hỏi Ngô Khắc Hoa” và ra lệnh cho cục Bảo vệ Tổng cục Chính trị ngay đêm ấy phải đi đưa Ngô Khắc Hoa về. Bọn giam giữ Ngô Khắc Hoa, vừa thấy lệnh viết tay của Lý Đức Sinh, cho là Tổng cục Chính trị có cùng quan điểm với họ, thoải mái dẫn Ngô Khắc Hoa ra giao cho chiến sĩ bảo vệ.

Người đã được đưa đến, nhưng lại có chuyện hiểu lầm.

Chiến sĩ bảo vệ đưa Ngô Khắc Hoa đến một phòng khách ở khách sạn Kinh Tây, báo với Chủ nhiệm Lý Đức Sinh và Phó Chủ nhiệm Điền Duy Tân đang ngồi trên ghế xa lông: “Báo cáo thủ trưởng, Ngô Khắc Hoa đã được dẫn tới”.

Lý Đức Sinh khoát tay ra hiệu: “Biết rồi!” Chiến sĩ bảo vệ liền đi ra. Lý Đức Sinh nhổm người ra xa-lông: “Đồng chí Ngô Khắc Hoa mời ngồi”.

Tướng Ngô Khắc Hoa nghe nói lại phải “đưa ra xét xử” cho là mình lại bị hỏi cung, ông không hề nhận ra sự thay đổi trong khẩu khí và sử dụng từ của Lý Đức Sinh nên không dám ngồi.

Lý Đức Sinh biết Ngô Khắc Hoa hiểu lầm, liền giải thích: “Đồng chí Ngô Khắc Hoa, chúng tôi theo lệnh của Thủ tướng Chu Ân Lai đến tìm đồng chí nói chuyện”.

Ngô Khắc Hoa vẫn không dám tin sự thay đổi to lớn đầy kịch tính này. Từ “đưa ra xét hỏi” bỗng biến thành cuộc nói chuyện giữa các đồng chí. Mấy năm cách mạng văn hóa bị phê phán bị đấu tố, bị lừa quá nhiều, nên nhất thời ông phản ứng không kịp.

Thấy đêm đã khuya, lại thấy Ngô Khắc Hoa rõ ràng là chưa thể thích ứng với sự biến đổi đột ngột trái ngược hẳn nhau trong một thời gian ngắn. Lý Đức Sinh đành phải chờ đợi, ông mời Ngô Khắc Hoa ăn cơm tối, rồi nghỉ ngơi, sau đó sẽ nói chuyện... Trải qua mấy lần trắc trở, cuối cùng Ngô Khắc Hoa đã được “giải phóng”. Sau khi được phục hồi, ông đã lần lượt nhận chức Tư lệnh bộ đội Đường sắt, Tư lệnh Quân khu Thành Đô, Tư lệnh Quân khu U-rum-xi (Ô Lỗ Mộc Tề - N.D.) và Tư lệnh Quân khu Quảng Châu.

Lại có cuộc họp của Bộ Chính trị, Chu Ân Lai hỏi: “Tần Cơ Vĩ, Lý Thành Phương đi đâu rồi?”.

Tần Cơ Vĩ và Lý Thành Phương đều là chiến sĩ cũ của Phương diện quân thứ 4, đều đã đảm nhiệm chức vụ Quân đoàn trưởng của Đại quân Lưu (Bá Thừa) Đặng (Tiểu Bình) và bộ đội chí nguyện quân, đều được phong quân hàm Trung tướng năm 1955. Thời kỳ đầu cách mạng văn hóa Tần Cơ Vĩ là Tư lệnh Quân khu Côn Minh, Lý Thành Phương là Chính ủy.

Sau khi Nguyên soái Hạ Long bị hãm hại, Tần Cơ ẫi và Lý Thành Phương lập tức bị bắt giam.

Tần Cơ Vĩ là một dũng tướng, chiến công hiển hách, chiến dịch Thượng Cam Lĩnh trong thời kỳ kháng Mỹ viện Triều là do ông chỉ huy.

Để đánh đổ dũng tướng Tần Cơ Vĩ, Lâm Bưu và đồng bọn rêu rao khắp nơi rằng Tần Cơ Vĩ là người của Hạ Long.

Nếu cố lôi ra một quan hệ gì đó giữa Nguyên soái Hạ Long và Tướng Tần Cơ Vĩ thì đó là sau khi chí nguyện quân về nước, Tần Cơ Vĩ lần lượt nhậm chức Phó Tư lệnh Quân khu Vân Nam, Phó Tư lệnh Quân khu Côn Minh, Tư lệnh Quân khu Côn Minh, mà quân khu Côn Minh là một trong hai quân khu sau khi xóa bỏ Quân khu Tây Nam vào thời kỳ đầu mới dựng nước để xây dựng thành hai quân khu (một quân khu khác là Quân khu Thành Đô) do Nguyên soái Hạ Long làm Tư lệnh Quân khu Tây Nam.

Điền Duy Tân báo cáo tình hình điều tra với Chu Ân Lai khi nói đến tình hình Tần Cơ Vĩ và Lý Thành Phương bị đánh đổ, Chu Ân Lai chỉ rõ: “Vậy là cả một nồi, Quân khu có 6 người lãnh đạo chủ yếu đều bị cách chức”.

Điền Duy Tân báo cáo: “Theo tình hình điều tra mà chúng tôi nắm được thì Tân Cơ Vĩ bị giam ở Hồ Nam, do Quân khu Quảng Châu phụ trách. Tình hình cụ thể vẫn chưa rõ lắm”.

Chu Ân Lai chỉ thị ngay: “Điều đồng chí ấy về!”.

Sau khi Tần Cơ Vĩ về tới Bắc Kinh, ở trong chiêu đãi sở thứ nhất của kho vận tải biển Kinh Đông. Lúc ấy lầu phía sau chiêu đãi sở này trở thành nơi ở của các tướng lĩnh vừa được “giải phóng”. Các tướng lĩnh đã được trả lại tự do, có thể đi chơi đây đó, thăm người thân, bè bạn.

Một hôm, Chu Ân Lai thông báo cho Điền Duy Tân biết, ông muốn gặp Tần Cơ Vĩ. Lúc này Tổng cục Chính trị chưa có kết luận về Tần Cơ Vĩ, việc sắp xếp công tác cho Tần Cơ Vĩ vẫn chưa định. Trong ấn tượng của Điền Duy Tân, Chu Ân Lai hẹn gặp một vị tướng vẫn chưa có kết luận thì chỉ có một mình Tần Cơ Vĩ.

Sau khi nhận được chỉ thị của Chu Ân Lai, Điền Duy Tân lập tức gọi điện thoại đến chiêu đãi sở, nhân viên phục vụ ở lầu phía sau đáp là Tần Cơ Vĩ đi dạo. Điền Duy Tân bảo nhân viên phục vụ: “Đồng chí đi tìm ngay Tư lệnh Tần bảo đồng chí ấy gọi điện thoại ngay cho tôi, Thủ tướng muốn gặp đồng chí ấy”.

Một lúc sau, điện thoại của Tần Cơ Vĩ gọi đến. Ông nghe nói Thủ tướng Chu Ân Lai muốn gặp ông, nên rất xúc động, nói trong điện thoại: “Thủ tướng muốn gặp tôi, tôi mặc quần áo gì?” Điền Duy Tân đáp: “Mặc quân phục”. Tần Cơ Vĩ hỏi: “Vậy tôi có đeo phù hiệu không?” Điền Duy Tân đáp: “Tất nhiên là đeo”.

Quân trang và nhất là phù hiệu là tiêu chí của một quân nhân. Nhưng Tần Cơ Vĩ bị bức hại 7 năm trong cách mạng văn hóa bị tước mất quyền đeo phù hiệu 7 năm. Lúc này ông vừa mới được khôi phục tự do nhưng vẫn chưa được khôi phục công tác. Vì vậy ông không thể không hỏi việc này.

Điền Duy Tân sau khi đưa Tần Cơ Vĩ vào văn phòng của Chu Ân Lai liền đi ngay. Chu Ân Lai và Tần Cơ Vĩ nói chuyện riêng rất lâu.

Sau khi thực hiện chính sách, Lý Thành Phương được bổ nhiệm làm Bộ trưởng Bộ Công nghiệp cơ giới thứ 5. Tần Cơ Vĩ lần lượt giữ chức Tư lệnh Quân khu Thành Đô, Chính ủy thứ hai, Chính ủy thứ nhất rồi Tư lệnh Quân khu Bắc Kinh, sau này là Bộ trưởng Quốc phòng.

4. “Bọn bốn tên” chống lại

Việc “giải phóng” các tướng soái cũ, trên đại thể có một trình tự làm việc.

Bước thứ nhất, do Tổng cục Chính trị thẩm tra phân biệt các kết luận mà trước đây đã làm khi đánh đổ các tướng lĩnh cũ, xác nhận những điều gì là bịa đặt, điều gì là đảo lộn trắng đen, điều gì là quy chụp chính trị.

Sau đó, Tổng cục Chính trị đưa ra kết luận thẩm tra, còn phải được ý kiến nhất trí trên đại thể của đơn vị cũ nơi vị tướng ấy bị đánh đổ.

Khâu khó nhất là Bộ Chính trị, theo quy định, mỗi một tướng lĩnh được “giải phóng” cuối cùng đều phải được Bộ Chính trị thảo luận thông qua.

Hội nghị Bộ Chính trị thường họp từ 7 giờ rưỡi tối, mỗi lần họp thông thường thảo luận kết luận thẩm tra về 4 tướng lĩnh. Mỗi một vị tướng đều có một tập hồ sơ bao gồm quá trình của bản thân, tình hình bị đánh đổ, xem xét giám định tốt xấu, kết luận thẩm tra của Tổng cục Chính trị. Cá biệt còn phụ thêm tài liệu chứng minh cần thiết. Những tài liệu này đều phân phát cho mỗi ủy viên Bộ Chính trị đến dự hội nghị một bản, trước khi thảo luận phải đọc trước một lượt. Cho nên mỗi lần Bộ Chính trị thảo luận về việc “giải phóng” các tướng lĩnh cũ, Điền Duy Tân đều phải xách một gói lớn đem vào hội trường.

Hồi ấy, các cuộc họp Bộ Chính trị đều do Chu Ân Lai chủ trì. Sau khi tài liệu phát xong, Chu Ân Lai tuyên bố: “Mọi người đọc trước tài liệu”.

Khi Điền Duy Tân nói về các tài liệu, những người chống lại đều là “bọn bốn tên”, ghê gớm nhất là Giang Thanh và Trương Xuân Kiều.

Thế là, Hội nghị bắt đầu họp từ 7 giờ rưỡi tối, thường thường đến 12 giờ đêm cũng không kết thúc được, thường sau bữa ăn đêm thảo luận mãi cho đến 3 giờ sáng mới kết thúc.

Điền Duy Tân nhớ lại: “Trong Hội nghị Bộ Chính trị thảo luận vấn đề giải phóng các tướng lĩnh cũ tranh luận rất gay gắt, thời gian dài dằng dặc, quả thật là đã làm cho người ta khó mà chịu đựng. Về sau tranh luận với Giang Thanh nhiều lần rồi cũng quen, không sợ nữa, chẳng qua cũng chỉ thêm mấy cái mũ thôi”.

Trong ký ức của các vị tướng lĩnh cũ, Chu Ân Lai chủ trì Hội nghị Bộ Chính trị như vậy, nói rất ít, chỉ nói một hai câu ở chỗ then chốt. Có điều chỉ với một hai câu ông nói ra, Giang Thanh và đồng bọn không thể cãi lại được, sự việc đã được định đoạt. Chu Ân Lai tuy nói không nhiều, nhưng thái độ đối với từng người rõ như mười đầu ngón tay. Một vấn đề nào đó, ông cảm thấy cần ai ủng hộ, liền kịp thời điểm tên “Kiếm Anh ý đồng chí thế nào?”

Chu Ân Lai chưa bao giờ công khai tranh luận với Giang Thanh trong hội nghị. Nhưng nếu Giang Thanh vu cáo quá mức, mũ chụp quá nhiều thì Chu Ân Lai kịp thời đứng ra nói. Ông thường dùng lời lẽ ngắn gọn sáng sủa, nói lại đầu đuôi ngọn ngành của sự việc một lượt, sau đó hỏi lại một câu: “Việc này có thể chụp cái mũ này được không?” Mỗi khi Chu Ân Lai hỏi lại, Giang Thanh thường ngậm tăm không nói.

Nếu gặp một cán bộ nào được “giải phóng” mà thực sự có khuyết điểm sai lầm, thì Giang Thanh và đồng bọn, nhân cơ hội để quy chụp. Lúc này Chu Ân Lai thường nói mấy câu: “Đây không thể coi là sai lầm được, đây là vấn đề trong công tác, ai cũng sẽ có vấn đề như vậy”. Vài câu nhẹ nhàng, đem những chiếc mũ lớn của Giang Thanh và đồng bọn ung dung hất trả lại bọn chúng.

Đến khi ý kiến của mọi người đã phát biểu hòm hòm, Chu Ân Lai còn hỏi thêm một câu: “Các đồng chí còn ý kiến gì không?” Nếu không có người phát biểu ý kiến Chu Ân Lai mới tuyên bố: “Việc này sẽ như thế”. Sau đó lại chuyển sang thảo luận vấn đề “giải phóng” của vị tướng tiếp sau.

Do sự chống đối của Giang Thanh và đồng bọn, việc “giải phóng” cho 175 vị tướng khi thảo luận trong Bộ Chính trị chẳng có mấy người được thuận lợi. Trong ký ức của Điền Duy Tân, tướng Nhan Kim Sinh là một người tương đối thuận lợi, nhưng cũng phải vượt qua ba cửa ải do Giang Thanh dựng lên.

Thiếu tướng Nhan Kim Sinh là người huyện Trà Lăng tỉnh Hồ Nam, năm 1932 tham gia Hồng quân công nông Trung Quốc. Sau khi thành lập nước, đã lần lượt đảm nhiệm chức vụ Tư lệnh kiêm Chính ủy Pháo binh của Quân khu Tây Bắc, Chính ủy Quân đoàn Quân chí nguyện nhân dân Trung Quốc, Chủ nhiệm Cục Chính trị Quân khu Vũ Hán, không lâu trước khi cách mạng văn hóa bắt đầu, ông chuyển ngành làm Thứ trưởng Bộ Văn hóa Quốc vụ viện.

Thứ trưởng Bộ Văn hóa sao lại do Tổng cục Chính trị thẩm tra để “giải phóng”.

Điền Duy Tân giới thiệu trong Hội nghị Bộ Chính trị: “Nhan Kim Sinh là cán bộ quân đội chuyển ngành, thời gian công tác ở Bộ Văn hóa không nhiều, không có sai lầm gì”.

Lý do chỉ có một câu, thời gian đến công tác ở Bộ Văn hoá không nhiều. Thực ra, hệ thống Bộ Văn hóa lúc ấy, bị khống chế trong tay Giang Thanh và đồng bọn. Điều Nhan Kim Sinh ra khỏi hệ thống Bộ Văn hóa, do quân đội sắp xếp như vậy là thoát khỏi nanh vuốt của Giang Thanh và đồng bọn. Đây là một nước cờ tuyệt vời trong việc “giải phóng” các tướng lĩnh của Chu Ân Lai.

Giang Thanh vừa nghe thấy đã chống lại: “Nhan Kim Sinh có sai lầm, ông ta đã thực hiện đường lối văn nghệ tư sản”.

Điền Duy Tân nói: “Nhan Kim Sinh là cán bộ công nông, chữ biết không nhiều, không thể đưa ra một đường lối văn nghệ gì được”. Câu nói ấy có căn cứ. Trên tài liệu phát cho các ủy viên Bộ Chính trị viết rõ ràng: Nhan Kim Sinh, sinh năm 1918, năm 1932, 14 tuổi gia nhập Quân đội Nhân dân, ông ta có thể học được mấy năm?!

Nguyên soái Chu Đức vừa nghe thấy Giang Thanh gây sự một cách vô lý, nói một cách từ tốn: “Nhan Kim Sinh chẳng biết mấy chữ to đâu”. Tổng tư lệnh nói vài câu cho tướng lĩnh, một lời bằng chín đỉnh, Giang Thanh bỗng câm bặt.

Có thể thấy là cửa này đã qua, Điền Duy Tân lại giới thiệu: “Chuẩn bị cử đồng chí Nhan Kim Sinh đến Thiểm Tây...”

Chưa dứt lời, Giang Thanh đã phản đối: “Đồng chí để cho Nhan Kim Sinh đến Thiểm Tây thuộc Phương diện quân thứ 2, để kết bè kéo cánh hẳn. Không nên cử ông ta đến Tây Nam, nên cử ông ta đến Đông Nam”.

Bản thân Giang Thanh kết bè kéo cánh, nên đã lấy việc “kết bè kéo cánh” để đánh giá người khác.

Để đối phó với lòng dạ đố kỵ đó, Điền Duy Tân nói: “Tư lệnh Quân khu Thiểm Tây, Hoàng Kinh Dược là Phó tư lệnh Quân khu tỉnh Hắc Long Giang được điều đến đây”.

Lý Đức Sinh nói: “Hiện nay tình hình đã có sự thay đổi rất lớn, các đồng chí thuộc Phương diện quân thứ 2 ở Thiểm Tây đã không còn nhiều”.

Trải qua một hồi giải thích như vậy, việc đi Tây Bắc của Nhan Kim Sinh mới được thông qua.

Giang Thanh lại phản đối một lần nữa: “Ông ta phạm sai lầm lớn như vậy, giữ chức trưởng là không thích hợp”. Đây là lần thứ ba Giang Thanh chống đối.

Điền Duy Tân nói: “Quân khu Thiểm Tây vốn có một chính ủy. Cử đồng chí Nhan Kim Sinh đến Thiểm Tây là tính đến việc cử đồng chí ấy quan lý các xí nghiệp quân sự. Hiện nay đang chuẩn bị đối phó với chiến tranh. Xí nghiệp quốc phòng ở Quân khu Thiểm Tây rất nhiều”.

Nguyên soái Diệp Kiếm Anh cũng phát biểu: “Hiện nay phải chuẩn bị đối phó với chiến tranh, đạn, pháo đều rất thiếu, cần phải khẩn trương nắm thật tốt”.

Cuối cùng Chu Ân Lai tỏ thái độ: “Tôi thấy việc điều đồng chí Nhan Kim Sinh rút khỏi Bộ Văn hóa đến Thiểm Tây làm Chính ủy quản công nghiệp quân sự là thích hợp”.

Có tiếng nói quyết định của Chu Ân Lai, nên việc của Nhan Kim Sinh coi như trót lọt.

Trải qua hơn một năm làm việc gian nan căng thẳng, 175 vị tướng lĩnh cao cấp bị đánh đổ trong toàn quân cuối cùng đã được “giải phóng” toàn bộ, lại trở lại cương vị lãnh đạo. Chu Ân Lai đã dốc hết tâm huyết vào việc này.

5. Tôi đã mời các vị lãnh dạo cấp trên của các đồng chí trở về

Ngày 12 tháng 12 năm 1973, Mao Trạch Đông chủ trì cuộc hội nghị Bộ Chính trị. Hội nghị họp tại thư phòng kiêm phòng khách của Mao Thạch Đông.

Mao Trạch Đông đề nghị các ủy viên Bộ Chính trị có mặt hát “Ba điều kỷ luật, tám điểm chú ý”.

Thế là, các ủy viên Bộ Chính trị cùng hát: “Mỗi một quân nhân đều phải nhớ kỹ, ba điều kỷ luật tám điểm chú ý, thứ nhất, tất cả mọi hành động phải nghe chỉ huy, hành động nhất trí mới có thể thắng lợi...”

Sau Hội nghị Trung ương lần thứ 2 khóa 9, khi họp hoặc tiếp kiến cấp dưới, Mao Trạch Đông không chỉ một lần, cùng những người lãnh đạo Trung ương và địa phương hát bài này. Mao Trạch Đông hy vọng toàn Đảng hành động nhất trí, trước tiên là Bộ Chính trị phải nhất trí. Thực ra ở thời kỳ rối loạn ấy, đừng nói đến toàn Đảng hành động nhất trí mà hành động của Bộ Chính trị cũng khó mà nhất trí mặc dù trước mặt Mao Trạch Đông cùng hát, nhưng chỉ nhất trí trên ca từ mà thôi.

Hát xong, Mao Trạch Đông lại nói: “Trâu bò mọc sừng để làm gì? Chẳng qua là để húc nhau!”. Mao Trạch Đông chủ trương đấu tranh triết học.

“Một người làm việc lâu ở một nơi thì không được. Làm lâu rồi sẽ ranh mãnh!” Đó là nói về Tư lệnh của Đại quân khu. Ông cho rằng một người ngồi trấn lâu ở một chỗ, đến 20 năm, sẽ xuất hiện nhân tố tiêu cực.

Dừng lại trong chốc lát, Mao Trạch Đông tuyên bố quyết định quan trọng. Ông chỉ vào Đặng Tiểu Bình vừa mới được phục hồi. “Bây giờ, mời một quân sư, tên là Đặng Tiểu Bình. Ra một thông báo làm ủy viên Bộ Chính trị, ủy viên Quân ủy, Bộ Chính trị quản lý tất cả Đảng, chính quyền, quân đội, dân chúng, học sinh, Đông Nam Tây Bắc giữa. Tôi muốn Bộ Chính trị thêm một Tổng thư ký, đồng chí không cần danh nghĩa này, vậy thì làm Tham mưu trưởng vậy”.

Các ủy viên Bộ Chính trị lặng lẽ ngồi nghe, từ nét mặt của họ, hình như không thấy có biểu hiện gì khác nhau về quyết định mà Mao Trạch Đông vừa công bố, nhưng trong lòng họ thì có người vỗ tay thích thú, có người lại giậm chân tức giận.

“Bây giờ chúng ta mời một Tham mưu trưởng. Về đồng chí này, có một số người sợ đồng chí ấy, nhưng đồng chí ấy làm việc tương đối quyết đoán. Cuộc đời của đồng chí ấy đại khái là ba chìm bảy nổi. Là cấp trên của các đồng chí, tôi đã mời về. Bộ Chính trị đã mời về, không phải là một mình tôi mời về”.

Mao Trạch Đông lại quay người nói với Đặng Tiểu Bình: “Đồng chí thế nào, người ta hơi sợ đồng chí, tôi tặng đồng chí hai câu, trong nhu có cương, trong tơ mềm phải có kim nhọn, bề ngoài mềm mỏng một chút, bên trong là công ty gang thép. Khuyết điểm trước đây sửa chữa dần dần”.

Câu này chẳng thà nói là phê bình còn hơn nói là ca ngợi.

Mao Trạch Đông nói chuyện thường là mạn đàm, đề tài câu chuyện rất rộng, nhưng luôn luôn quán xuyến quan điểm và tư tưởng mà ông muốn nói rõ. Bây giờ ông lại đổi sang đề tài khác.

“Bây giờ nhiều người coi thường đoàn nhi đồng, tôi cũng từ đoàn nhi đồng đến, các đồng chí cũng thế”. Mao Trạch Đông vừa nói vừa nhìn khắp lượt những người có mặt, “thời kỳ thanh niên ấy của các đồng chí mười mấy tuổi, hai mươi mấy tuổi đã tài giỏi như thế, tôi thì không tin”. Ông nhấn mạnh không nên coi thường lớp trẻ.

Căn cứ vào quyết định của Bộ Chính trị, Trung ương triệu tập Hội nghị tư lệnh 8 đại quân khu chuyển đổi lẫn nhau. Ngày 20 tháng 12 năm 1973, Mao Trạch Đông đã tiếp kiến toàn thể tướng lĩnh cao cấp tham gia hội nghị.

Mao Trạch Đông ngồi giữa thư phòng, ngồi bên trái là Tổng Tư lệnh Chu Đức, ngồi bên phải là Đặng Tiểu Bình vừa tham gia công tác quân ủy, Chu Ân Lai, Giang Thanh, v.v... và mấy ủy viên Bộ Chính trị lần lượt đứng sau phía bên phải Mao Trạch Đông. Vương Hải Dung đứng phía sau bên trái làm “phiên dịch” cho Mao Trạch Đông, dịch những câu phương ngôn ra tiếng phổ thông.

Cuộc tiếp kiến bắt đầu, Mao Trạch Đông vỗ vai Chu Đức: “Đây là vị Tư lệnh giỏi, đây là vị Tư lệnh đỏ của chúng ta, không phải là Tư lệnh đen”.

Sau khi Mao Trạch Đông nói mấy câu ngắn gọn, liền nắm tay trò chuyện với bốn vị tướng lĩnh cao cấp Tiêu Kình Quang, Trần Sĩ Củ, Điền Duy Tân và Mã Ninh.

Người thứ nhất là Đại tướng Tiêu Kình Quang, Tư lệnh Hải quân, Mao Trạch Đông bắt tay Tiêu Kình Quang hỏi: “Khỏe không?”

Khi bắt tay Thượng tướng Trần Sĩ Củ, Mao Trạch Đông hỏi: “Sức khỏe thế nào”. Trần Sĩ Củ đứng nghiêm đáp: “Nhờ phúc của Chủ tịch, sức khỏe vẫn tốt”.

“Những người từ tỉnh Cương Sơn về không còn nhiều nữa”. Mao Trạch Đông cảm thán.

Người thứ ba Mao Trạch Đông bắt tay là Thiếu tướng Điền Duy Tân Phó Chủ nhiệm Tổng cục Chính trị.

Mao Trạch Đông hỏi: “Đồng chí Điền Duy Tân, đồng chí là người ở đâu?”

“Người Đông A, Sơn Đông”. Điền Duy Tân đáp.

“Tào Thực chôn ở chỗ nào?” Mao Trạch Đông lại hỏi.

“Ngư Sơn ạ!” Điền Duy Tân vừa trả lời, vừa nghĩ Chủ tịch có chuẩn bị!

Mao Trạch Đông lại hỏi: “Bên trái có cái hồ, là hồ gì?”

Điền Duy Tân ngẫm nghĩ đáp: “A, nói đến hồ, thì cách Ngư Sơn còn xa, là hồ Đông Bình ạ!”

“Ồ, vậy thì đúng rồi!” Mao Trạch Đông hỏi thử xong, lại chuyển sang ý khác: “Tổng cục Chính trị sẽ giao cho đồng chí phụ trách!”.

Nghe Mao Trạch Đông nói, Điền Duy Tân không có một chút chuẩn bị nào, cảm thấy rất đột ngột. Có điều ông vẫn nhanh chóng có phản ứng: “Đồng chí Đức Sinh đi rồi, Tổng cục Chính trị chỉ còn một mình tôi là Phó Chủ nhiệm, để tôi tiếp tục ở lại công tác ở Tổng cục Chính trị là cần thiết. Xin Chủ tịch cử chủ nhiệm”. “Không, đồng chí sẽ phụ trách!” Mao Trạch Đông nói với một giọng rất rõ ràng.

Điền Duy Tân nói: “Quá trình công tác và kinh nghiệm của tôi đều không đủ, vẫn mong Chủ tịch cử một chủ nhiệm!”.

Mao Trạch Đông không trả lời nữa, bắt đầu bắt tay và nói chuyện với vị tướng thứ tư, Tư lệnh Không quân Mã Ninh.

Sau khi nói chuyện một cách dí dỏm với Mã Ninh, Mao Trạch Đông lại một lần nữa bắt đầu nói chuyện với mọi người. Ông hỏi Hứa Thế Hữu ngồi ở hàng đầu: “Tôi bảo đồng chí đọc “Hồng Lâu mộng”, đồng chí đã đọc chưa?”

“Đọc rồi ạ!” - Hứa Thế Hữu trả lời rất dứt khoát.

“Đọc mấy lần rồi?”

“Đọc một lần ạ!”

“Một lần chưa đủ, phải đọc ba lần”. Mao Trạch Đông thuận miệng đọc một đoạn dài trong Chương thứ nhất của “Hồng Lâu mộng”.

Từ khi khi Mao Trạch Đông yêu cầu Hứa Thế Hữu đọc “Hồng Lâu mộng”, hầu như các tướng lĩnh có mặt đều đã đọc bộ tiểu thuyết cổ điển nổi tiếng này. Nhưng, bất kể là người công tác quân sự, hay người công tác chính trị, chẳng có ai có thể đọc một đoạn dài trong “Hồng Lâu mộng”. Vậy mà Mao Trạch Đông đã 80 tuổi vẫn đọc thuộc một đoạn dài trong “Hồng Lâu mộng”, làm cho các tướng lĩnh ai ai cũng phải thán phục.

Đọc xong “Hồng Lâu mộng” Mao Trạch Đông còn bảo Hứa Thế Hữu học Chu Bột. Chu Bột là một danh tướng dưới quyền của Lưu Bang trong những năm đầu thời Tây Hán là cột trụ diệt Lữ Hậu giữ yến cho họ Lưu sau khi Lưu Bang chết.

Sáng hôm sau, hội nghị chia tổ thảo luận.

Điền Duy Tân được chia vào tổ có Chu Ân Lai. Tham gia thảo luận ở tổ này có Kỷ Đăng Khuê cùng Tư lệnh và Chính ủy ba đại quân khu Bắc Kinh, Nam Kinh, Thẩm Dương cùng với Đường Văn Sinh, Vương Hải Dung và Mao Viễn Tân v. v...

Khi thảo luận kết thúc, Kỷ Đăng Khuê ủy viên Bộ Chính trị chủ quản công tác tổ chức lúc ấy hỏi Chu Ân Lai: “Mệnh lệnh viết thế nào?” Chu Ân Lai chỉ vào Điền Duy Tân: “Đồng chí hỏi Điền Duy Tân”. Nói xong đi ngay.

Điền Duy Tân bảo: “Tôi cũng chưa trải qua việc chuyển đổi tư lệnh các đại quân khu”.

“Vậy sáng mai hội ý ở phòng Hà Bắc”. Kỷ Đăng Khuê nói.

Sáng hôm sau, Kỷ Đăng Khuê, Quách Ngọc Phong (Trưởng ban Tổ chức Trung ương Đảng), Điền Duy Tân v.v… đến phòng Hà Bắc tại Đại lễ đường Nhân dân khởi thảo mệnh lệnh chuyển đổi các tư lệnh 8 đại quân khu.

Buổi chiều hôm ấy, Bộ Chính trị họp thảo luận việc bổ nhiệm và miễn nhiệm. Mặc dù trước đó Mao Trạch Đông đã tỏ thái độ. Chu Ân Lai chủ trì công việc hằng ngày của Bộ Chính trị và Diệp Kiếm Anh chủ trì công tác Quân ủy Trung ương đều đã ủng hộ Điền Duy Tân giữ chức Chủ nhiệm Tổng cục Chính trị tại hội nghị. Nhưng Giang Thanh và đồng bọn kiên quyết phản đối, đồng thời đề cử Trương Xuân Kiều là ủy viên Thường vụ Bộ Chính trị làm Chủ nhiệm Tổng cục Chính trị. Ngày 5 tháng 1 năm 1975, Văn kiện số 1 (1975) của “Trung ương Đảng bổ nhiệm Đặng Tiểu Bình làm Phó Chủ tịch Quân ủy Trung ương kiêm Tổng Tham mưu trưởng, bổ nhiệm Trương Xuân Kiều làm Chủ nhiệm Tổng cục Chính trị.

Chương II

CUỘC CHIẾN SỐNG MÁI

1

Chu Ân Lai biến mất, Mao Trạch Đông trở mặt

Cuộc gặp đặc biệt làm Trương, Vương hớn hở vui mừng

1. Thủ tướng đột ngột biến mất

Mặt trời lặng lẽ chiếu những tia nắng ấm áp vào khu nhà Tây Hoa Sảnh yên tĩnh và cũ kỹ trong Trung Nam Hải. Gió đã ngừng từ lâu, mây cũng ngừng trôi. Tựa hồ như vạn vật không sinh mệnh đều có linh tính lo ngại cho chủ nhân Tây Hoa Sảnh chưa bao giờ biết mệt mỏi nhưng đã rất mệt mỏi ấy.

Ông đã già, gày gò, hốc hác. Tóc mai của ông đã bạc, trên mặt, trên tay đã sinh ra rất nhiều chấm đồi mồi của người già. Cuộc “đại cách mạng văn hóa” dây dưa mãi không xong đã làm ông cạn kiệt hết tâm sức, làm tâm lực ông mệt nhọc quá độ. Giai điệu của cuộc đời ông đã gần đến phần cuối. Ông bị bệnh ung thư.

Đầu năm 1972, có lẽ là còn sớm hơn một chút, Chu Ân Lai đi ngoài ra máu. Từ đó, Chu Ân Lai càng ra sức làm việc ngày đêm. Mỗi ngày ngủ nhiều thì ba bốn tiếng, ít thì hai ba tiếng, thậm chí mấy chục tiếng đồng hồ không chợp mắt.

Bác sĩ khuyên ông đi kiểm tra toàn diện, nhưng ông không nghe. Ông nhìn bác sĩ với ánh mắt buồn rầu lặng lẽ, mang chút đăm chiêu và nỗi buồn man mác khẽ cầu khẩn: “Các đồng chí chớ vội, hãy để cho tôi qua thời gian bận bịu này đã. Hơn nữa, tìm ra bệnh ung thư thì cũng có cách gì chữa đâu. Tuổi tôi đã cao rồi, có thể làm việc được thêm ít ngày, giải quyết thêm được một số việc là được rồi”.

“Hãy để cho tôi qua thời gian bận bịu này đã”.

Thế nào là “hết bận bịu” thế nào là “một thời gian”...

Hôm ấy, Chu Ân Lai đã hơn 30 tiếng đồng hồ chưa được chợp mắt. Rốt cuộc đã xử lý được bao nhiêu văn kiện, tiếp được bao nhiêu người? E rằng thư ký cũng không rõ. Hơn 1 giờ đêm, hình như ông muốn nghỉ một chút, thư ký xem đồng hồ nhắc: “Thưa Thủ tướng, còn 14 phút nữa”.

“Ô, các đồng chí chuẩn bị, tôi đi cạo râu”. Thân thể ông hơi động đậy, rồi nhanh chóng hồi phục lại với những bước đi nhanh nhẹn vốn có. Một vệ sĩ khi mới đến làm nhiệm vụ ở bên cạnh Chu Ân Lai, Đặng Dĩnh Siêu luôn dặn một câu: “Ân Lai đi nhanh, các đồng chí nên chú ý, đừng rớt lại sau nhé”. Đúng như vậy, ông đi bộ thường làm cho người ta liên tưởng đến hành động quân sự khẩn cấp. Trước hết là vì sự sắp xếp hoạt động của ông hằng ngày đều rất chặt chẽ xít xao, thời gian tính từng giây từng phút. Khi một việc bị lỡ, sẽ liên quan tới mấy việc thậm chí mười mấy việc. Bây giờ Chu Ân Lai cạo râu, chứng tỏ có hoạt động ngoại vụ ông chú ý dáng vẻ gọn gàng sạch sẽ. Ông coi đó là sự lễ phép. Thời gian còn lại không nhiều, xem ra không kịp ăn cơm. Nhân viên công tác liền gọi điện thoại cho Lý Duy Tín người phụ trách công tác chiêu đãi.

Trước đây, hễ Chu Ân Lai không kịp ăn cơm, nhân viên công tác thường gọi điện cho Lý Duy Tín đề nghị anh ta chuẩn bị một cốc cháo bột ngô hoặc mấy chiếc bánh bao chay để ăn trên đường đi. Lần này do tình hình sức khỏe của Chu Ân Lai, họ đề nghị Lý Duy Tín làm một bát mì sợi. Tất nhiên, Chu Ân Lai ăn cơm uống trà ở bên ngoài đều trả tiền. Sau khi thành lập nước, những người lãnh đạo trung ương và các nhân viên công tác bên cạnh họ ở Trung Nam Hải đều đã từng nhiều lần kiểm điểm về các vấn đề này, nhưng Chu Ân Lai và những nhân viên công tác bên ông đều không có bất cứ một hiện tượng vi phạm nào.

Gọi xong điện thoại trở về, phòng ngoài phòng trong rối tung: Thủ tướng Chu đã “mất tích!”, mọi người khẩn trương tìm kiếm, bỗng có người nói: “Ôi giời, chẳng phải là Thủ tướng bảo phải cạo râu ư?”

Mọi người lập tức vào phòng rửa mặt, vừa mở cửa mọi người đều sững lại: Tay trái ông buông thõng, còn cầm chiếc khăn mặt, tay phải hơi khuỳnh, trong tay vẫn cầm hờ chiếc chổi bôi xà phòng và bàn cạo râu; ông không nói cũng không động đậy, hình như đã ngừng thở, ông đã ngủ nghiêng bên chiếc gương!

Khuôn mặt khôi ngô của ông đã từng làm cho mọi người Trung Quốc tự hào, bây giờ gày hóp vàng xạm, đôi môi vẫn lộ ra sự hiền lành nhân ái, nhưng hai mắt ông đã trũng sâu...

Đừng lên tiếng, mọi người đưa mắt nhìn nhau ra hiệu. Nhưng máu trong người họ cuộn trào, dâng lên tắc nghẹn nơi cổ họng. Họ chỉ có thể để cho những giọt nước mắt lăn trên gò má.

Phút chốc, đôi vai Chu Ân Lai động đậy, đôi mi nhấp nháy miệng bật ra một tiếng “Ôi chà!”, Chu Ân Lai đứng thẳng dậy sờ mặt rồi đi vội ra ngoài, vừa giơ tay xem đồng hồ, vừa lẩm bẩm: “Hỏng rồi, sao tôi lại ngủ được nhỉ, đến muộn mất rồi, đến muộn rồi, lần này là do tôi...”

“Thưa Thủ tướng!” Vệ sĩ vừa gọi vừa đuổi theo, nhưng không dám đến trước mặt mà chỉ theo sau, vì nước mắt anh đang chảy.

Đến Tân Lục Sở nơi tiếp khách, khuôn mặt vàng xạm của Chu Ân Lai đã như một kỳ tích biến thành hồng hào tươi vui của tuổi thanh xuân. Các nhân viên công tác từ lâu đã phát hiện ra một điều bí mật: chỉ có công việc mới làm cho Chu Ân Lai trẻ trung. Cuộc hội đàm bắt đầu. Đó là cuộc hội đàm với Thủ tướng Việt Nam Phạm Văn Đồng từ 2 giờ sáng đến lúc mặt trời mọc...

Như vậy là, với tâm trạng cực kỳ bình tĩnh đón cái chết đến gần. Thực ra, có lẽ cái chết đối với ông là một sự giải thoát. Mấy chục năm làm việc không ngừng, trong sự rối loạn hết năm này qua năm khác, phải sống trong tình cảnh hiểm nguy phức tạp không có lấy một chút thư giãn con người, sự đả kích ngấm ngầm và công khai ở bên trong tầng lớp lãnh đạo cao nhất và lời phê bình không phải là ác ý nhưng lại làm cho người ta khó tiếp thu của người lãnh đạo cao nhất. Áp lực nặng nề về tinh thần chỉ có thể nhẫn nhục gánh chịu mà không có chỗ nào có thể thổ lộ tâm trạng đau khổ của mình... Tất cả những cái đó, đều sẽ theo chiếc thuyền của cuộc sống đi đến bờ bên kia và biến đi tất cả, đến lúc ấy ông có thể nghỉ ngơi yên tĩnh. Ông quá cần được nghỉ ngơi. Ông đã nợ sinh mạng mình quá nhiều, quá nhiều sự nghỉ ngơi. Nhưng ông lại yêu quý quyến luyến vô hạn đất nước và nhân dân mình, ông không sao có thể rời xa. Điều làm cho ông không thể yên tâm mà ra đi với nỗi lo lắng như thiêu như đốt là đất nước đang từng bước đi tới sự sụp đổ. Ông cố hết sức chống đỡ thân thể mình, chống đỡ đất nước đang rối loạn. Điều làm ông cảm thấy thư thái là Mao Trạch Đông đã dùng lại Đặng Tiểu Bình, đồng thời có ý dùng Đặng Tiểu Bình để thay thế ông. Ông gửi hy vọng vào Đặng Tiểu Bình. Nhưng sự phát triển của tình hình sau này đã không giản đơn như ông dự đoán.

2. Không tìm Ân Lai mà tìm Trương, Vương

Tập đoàn chính trị Lâm Bưu tuy đã biến mất khỏi vũ đài chính trị Trung Quốc, nhưng Mao Trạch Đông vẫn tiến hành “đại cách mạng văn hoá” lại thêm những hành động ngang ngược của tập đoàn Giang Thanh, tình hình cả nước căn bản không có gì sáng sủa.

Ngày 4 tháng 7 năm 1973, tại nơi ở trong Trung Nam Hải, Mao Trạch Đông đã triệu kiến Vương Hồng Văn và Trương Xuân Kiều. Hơn nửa năm trước, Vương Hồng Văn được chuyển từ Thượng Hải lên Trung ương. Trong hội nghị công tác Trung ương họp vào tháng 5, Mao Trạch Đông chỉ thị Hoa Quốc Phong và Vương Hồng Văn cùng tham gia hội nghị Bộ Chính trị đồng thời tham gia công tác Bộ Chính trị. Theo đề nghị của Mao Trạch Đông, Trung ương giao cho Trương Xuân Kiều, Diêu Văn Nguyên, Vương Hồng Văn phụ trách chuẩn bị văn kiện cho Đại hội đại biểu toàn quốc khóa 10 của Đảng Cộng sản Trung quốc.

Vương Hồng Văn, Trương Xuân Kiều cung kính ngồi bên cạnh Mao Trạch Đông.

Năm ấy Vương Hồng Văn 39 tuổi, là Phó Chủ nhiệm ủy ban Cách mạng Thượng Hải, sau Đại hội Đảng khóa 10 họp vào tháng 8 được bầu làm Phó Chủ tịch Đảng Cộng sản Trung Quốc. Vương Hồng Văn trẻ, mặt mũi cũng khá, sau khi đến Trung ương công tác, càng chú ý làm dáng, nhìn thì có dáng vẻ chững chạc uy nghi, rất có phong độ. Trương Xuân Kiều lớn hơn Vương Hồng Văn 17 tuổi, trên sống mũi lại có cặp kính cận dày cộp, hình như tinh thần không đủ nhưng trên thực tế ông ta là một con người giỏi suy nghĩ, túc kế đa mưu. Trương là Tổ phó Tổ cách mạng văn hóa Trung ương, ủy viên Bộ Chính trị. Sau Đại hội khóa 10, ông ta được bầu làm ủy viên Thường vụ Bộ Chính trị.

“Hai người các anh phụ trách làm báo cáo và Điều lệ Đảng. Hôm nay gọi các anh đến để nói mấy việc. Gần đây Bộ Ngoại giao có một số vấn đề không làm cho người ta vừa lòng lắm, đại khái là các anh cũng đã biết”.

Việc không bằng lòng với công tác ngoại giao, không gặp Chu Ân Lai mà lại gặp Trương, Vương, hàm ý trong đó là rất rõ ràng. Mao Trạch Đông bàn luận rất thú vị.

Ông lại nói chuyện tới vấn đề nước Mỹ.

“Hai cô từ Liên hợp quốc trở về đều nói là thịt và thức ăn của nước Mỹ ăn không ngon. Bản thân Ních-xơn cũng thừa nhận thịt kẹp ở giữa, có ba miếng khó xơi: Trung Quốc, châu Âu và Nhật Bản. Đây không nói đến cái khác, Thế giới thứ ba”.

Hai cô mà Mao Trạch Đông nhắc đến là chỉ hai người đang có mặt Vương Hải Dung và Đường Văn Sinh.

Tiếp đó ông lại nói tới cuộc đấu tranh đường lối trong lịch sử của Đảng, rằng xưa nay cứ có một cơn gió thổi tới là theo ngay, “Ví dụ như đường lối của Vương Minh ở các căn cứ địa, các khu trắng, quyền lãnh đạo chủ yếu họ đều giữ cả. Chưa đầy 4 năm đã đi tong... Một cơn gió tới, là xoay theo ngay, nhiều đấy, không phải ít đâu. Giơ đầu ra mà chống lại, là thiểu số. May mà Đằng Đại Viễn vẫn chưa chết, chỉ còn một phiếu của kẻ hèn này. Đã sợ bị cô lập vì sao lại xoay theo chiều gió?”

Mao Trạch Đông lại nói đến vấn đề sách lược cách mạng, nói cách mạng không thể không có thỏa hiệp, đồng thời lấy việc Lê-nin ký hòa ước Bơ-rét Sli-tốp làm ví dụ, nói đến việc Lê-nin chủ trương hoàn toàn chiến bại, chủ trương quân đội Nga đánh nhau với Trung Quốc và Nhật Bản, hoàn toàn bị thất bại, càng triệt để càng tốt, như vậy cách mạng sẽ nổi lên.

“Những ví dụ như thế nhiều lắm, bao gồm Đại chiến thế giới thứ hai, Uy-liêm thứ mấy của nước Đức nhỉ?”

“Uy-liêm thứ 2”. Có người nói xen vào, “tạm thời gọi Uy-liêm thứ x đã, oai phong lẫm liệt, sát khí đằng đằng, đánh đông đánh tây, kết quả hoàng đế cũng không biết đi đằng nào. Bị giết, bị chết, chạy trốn, tôi không tra cứu rõ được toàn bộ quân đội bị tiêu diệt”.

“Đại chiến thế giới thứ hai, Hít-le càng hung hãn, càng hung hãn càng tốt, anh có tin không? Càng giết người thì càng phải cách mạng. Biện pháp của nó rất giản đơn, anh giết được người thì sao tôi không giết được người? Lỗ Tấn viết trong “AQ chính truyện”: “Hòa thượng động được, sao tôi không động được?””

Những lời nói của Mao Trạch Đông có thể nói là sự phát huy cao hứng, đầu đề câu chuyện rất rộng, có một số không có quan hệ trực tiếp đến việc phê bình Bộ Ngoại giao. Cuối cùng, ông quay trở lại chuyện chính.

“Kết luận có 4 câu: Việc lớn thì không báo cáo, việc nhỏ ngày nào cũng đưa, chuyện này mà không sửa chữa, có xét lại là tất nhiên. Tương lai có chủ nghĩa xét lại, thì chớ bảo tôi không nói trước...”

Khi Vương Hồng Văn và Trương Xuân Kiều từ nơi ở của Mao Trạch Đông đi ra thì bầu trời đã đây sao. Xe Hồng Kỳ của họ rời khỏi nơi ở của Mao Trạch Đông chầm chậm men theo con đường đất quanh hồ Trung Nam Hải đi ra.

Người mà Mao Trạch Đông phê bình là Chu Ân Lai, điều đó không còn gì rõ ràng hơn. Bốn câu Mao Trạch Đông nói cuối cùng là kết luận của cuộc nói chuyện, cũng là chỗ quan trọng nhất. Việc phê bình tất nhiên là khá quan trọng.

Thực ra, đối với Chu Ân Lai không thể nói là Mao Trạch Đông không tín nhiệm và nhờ cậy, nhưng một số điều nào đó không bằng lòng của Mao đối với Chu thực sự là đã có từ lâu, sự không bằng lòng này, về khách quan là do Vương Hồng Văn, Trương Xuân Kiều, Giang Thanh, Diêu Văn Nguyên liên tục tấn công Chu Ân Lai tạo đủ dũng khí cho ông.

Mặt hồ Trung Nam Hải sóng gợn lấp lánh, những cành dương liễu ven hồ đung đưa nhè nhẹ.

Trương Xuân Kiều, Vương Hồng Văn rất đắc ý. Hy vọng sắp biến thành hiện thực, cách mạng có thể thay đổi tất cả.

3. Một tấm lòng không thể bình yên

Tháng 11 năm 1973, Bộ Chính trị họp phê bình Chu Ân Lai. Cuộc họp này được triệu tập theo đề nghị của Mao Trạch Đông. Mao Trạch Đông cho rằng, trong cuộc hội đàm với Kít-xin-gơ, Quốc vụ khanh của Hoa Kỳ, Chu Ân Lai đã phạm sai lầm hữu khuynh.

Cuộc hội đàm giữa Chu Ân Lai và Diệp Kiếm Anh với Kít-xin-gơ kết thúc không lâu. Phiên dịch lập tức báo cáo tình hình hội đàm với Mao Trạch Đông, trong đó có nói đến Thủ tướng Chu Ân Lai có vấn đề không báo cáo với Chủ tịch, không xin ý kiến Chủ tịch, Chu và Diệp đã bị bom nguyên tử của Mỹ làm cho khiếp đảm.

Mao Trạch Đông tin lời của phiên dịch; cho rằng Chu và Diệp đã hữu khuynh đầu hàng Mỹ.

Đứng trước vấn đề này, ngày 17 tháng 11, Mao Trạch Đông nói với một số ít người rằng: “Nói vấn đề Đài Loan có hai khả năng là sai, phải đánh. Khi ở Thiểm Bắc, đến một khu nhỏ tí xíu, không đánh nó cũng không chịu đầu hàng”.

“Nói trước mặt các đồng chí, Bộ Chính trị họp, các đồng chí có thể đến, đặt một hàng ghế ở phía sau. Ai định thực hiện chủ nghĩa xét lại thì phải phê phán. Các đồng chí phải có dũng khí, chẳng qua chỉ là xóa bỏ chức vụ của mình”.

Trong hội nghị Bộ Chính trị họp tháng 11, Giang Thanh tỏ ra rất sốt sắng phấn khích.

“Đây là cuộc đấu tranh đường lối lần thứ 11!”

Diêu Văn Nguyên cũng nói theo như vậy.

Giang Thanh còn công khai chỉ trích Chu Ân Lai, là “vội vã muốn thay thế Mao Chủ tịch!”. Bà ta biết phải dùng lời lẽ như thế nào để có thể làm tổn thương nhiều nhất đến Chu Ân Lai. Bà ta biết Chu Ân Lài đang ốm nặng.

Chu Ân Lai thản nhiên, ông bình tĩnh ngồi trên ghế lắng nghe Giang Thanh phát biểu.

Nhưng trong lòng Chu Ân Lai thấy băn khoăn.

Cuộc hội đàm với Kít-xin-gơ là hoàn toàn làm theo ý đồ của Mao Trạch Đông, lẽ nào lại hiểu sai ý đồ của Mao Trạch Đông? Lẽ nào đã xuất hiện sự sai lệch hữu khuynh trong hội đàm? Nói không xin ý kiến, không báo cáo, thì đó không phải là sự thật. Trong vấn đề xin ý kiến và báo cáo, Chu Ân Lai thường xuyên rất chú ý, rất thận trọng, không cho phép sơ suất một chút. “Việc lớn thì không thảo luận, việc nhỏ ngày nào cũng đưa”. Có những việc lớn nào cần thảo luận (“thảo luận” ở đây nên hiểu là “báo cáo”) mà không thảo luận (báo cáo)? Những việc nào nhỏ không nên quấy rầy Chủ tịch mà ngày nào cũng đưa đến để quấy rầy? Phiên dịch có thể trực tiếp báo cáo tình hình với Chủ tịch trước và nói ý kiến cá nhân, trong hoàn cảnh này rốt cuộc công việc sẽ phải tiến hành như thế nào?

Chu Ân Lai cầm tách trà, chậm rãi uống một hớp.

Nước trà đắng!

Có điều, Giang Thanh không được Mao Trạch Đông ủng hộ vô điều kiện.

Ngày 9 tháng 12 năm 1973, Mao Trạch Đông tiếp kiến quốc vương Nê-pan Pi-ran-đơ-ra và hoàng hậu. Cuộc tiếp kiến kết thúc, Mao Trạch Đông đưa tiễn Quốc vương và hoàng hậu đến từ sườn núi Hy-ma-lay-a, lần lượt nói chuyện với ba tốp: Chu Ân Lai, Vương Hồng Văn, Vương Hải Dung và Đường Văn Sinh.

Mao Trạch Đông nói với Vương Hải Dung và Đường Văn Sinh: “Cuộc họp này rất tốt, rất tốt”. Đó là chỉ cuộc họp của Bộ Chính trị phê bình Chu Ân Lai vào tháng 11.

Ý kiến này của Mao Trạch Đông cũng được nhắc lại khi nói chuyện với Chu Ân Lai và Vương Hồng Văn.

Ở một số mặt nào đó Mao Trạch Đông không vừa ý với Chu Ân Lai nhưng ông không cho rằng Chu sẽ “vội vã”. Mao Trạch Đông hiểu Chu Ân Lai và cũng hiểu Giang Thanh chỉ có Giang Thanh mới “vội vã”.

Lần công kích này đối với Chu Ân Lai tạm thời lắng xuống. Tất nhiên, sự việc không và cũng không thể kết thúc ở đây.

2

Giang Thanh thiêu quân đội cũng thiêu luôn cả bọn

Mao Trạch Đông đánh phe cánh Thượng Hải, đánh vào chỗ hiểm của “bọn bốn tên”

1. Xây dựng lực lượng vũ trang thứ hai

Quân đội là một lực lượng hùng mạnh có ảnh hưởng lớn, nó đứng ở bên nào, bên ấy sẽ chiếm ưu thế tuyệt đối. Đối với trận quyết chiến trong tương lai, trong lòng Giang Thanh đầy mâu thuẫn. Bà ta thấy sức khỏe của Chu Ân Lai mỗi ngày mỗi khác, thân thể ngày càng gầy yếu, không đủ hơi để nói. Theo thông tin của bác sĩ, bệnh của ông khá nghiêm trọng. “Hay!” Bà ta vui sướng vỗ tay vào đùi. “Hay tuyệt, sẽ dùng ba mũi tiến công Chu Ân Lai: một là, về tinh thần, sẽ tìm mọi cách đày đọa ông ta; hai là, tăng nặng công việc hằng ngày làm cho ông ta sức cùng lực kiệt; ba là, tăng thêm bệnh”. Mấy mũi giáp công này sẽ đủ để làm cho Chu Ân Lai sớm đi chầu ông bà ông vải. Đến lúc ấy, Quốc vụ viện, cơ quan quyền lực hành chính cao nhất này, tự nhiên sẽ rơi vào tay bà ta. Công lớn hoàn thành, giành được thiên hạ, bà ta đang mơ giấc mơ nữ hoàng nay mai.

Bà ta tìm mọi cách nắm quyền quân sự. Để xây dựng lực lượng vũ trang của mình hầu như đã hao tổn hết tâm huyết. Hôm ấy, bà ta mời Trương Xuân Kiều, Vương Hồng Văn, Diêu Văn Nguyên đến để thổ lộ tâm tư của mình với mấy người tâm phúc.

“Trên danh nghĩa tôi tuy là Chủ nhiệm Tổng cục chính trị, nắm quyền nhân sự của toàn quân”. Trương Xuân Kiều nhíu lông mày nói, “nhưng trong việc bổ nhiệm cán bộ lãnh đạo quan trọng thì tôi không có một chút quyền hành nào. Hễ Thường vụ Quân ủy họp thì họ chiếm đa số, họ lại quen nhau, đằng sau còn có sự khống chế của Chu Ân Lai, tôi chỉ là một Tư lệnh đơn thương độc mã, không thể nào chống lại được bọn họ”. Ông ta lo lắng sốt ruột: “Quyền quân sự không ở trong tay, đó là nhược điểm chí mạng của chúng ta. Chúng ta tuy có trong tay hàng ngàn hàng vạn phái tạo phản, nhưng lại phân tán, tạo phản thì còn được, nhưng khi đụng đến gươm súng thật thì họ đâu có là đối thủ của quân đội?!”

“Bây giờ chúng ta làm thế nào để nắm được quân đội?” Giang Thanh bắt chéo hai tay, chậm rãi bước, nói: “Đây là một nước cờ then chốt quyết định thắng bại, bây giờ mới nắm có phần hơi muộn”.

Bà ta phấn khích vung nắm tay: “Người ta không thể nào để bí đái mà chết, chúng ta phải tổ chức lực lượng vũ trang thứ hai thôi. Phái tạo phản vẫn nghe theo chúng ta. Tổ chức lại dân binh, phát súng đạn, tiến hành huấn luyện quân sự, đến giờ phút then chốt, đưa đội ngũ này ra, sẽ có thể đọ cao thấp với họ”. Nói đến đây, bà ta nhìn Vương Hồng Văn: “Lực lượng vũ trang thứ hai, anh sẽ tổ chức trước ở Thượng Hải, đó là căn cứ địa của anh, quen người quen đất và có cơ sở quần chúng”.

“Đúng”, Vương Hồng Văn hiểu ý gật gật đầu, “giao vũ khí cho dân binh, phải hiện đại hóa, súng máy, pháo, thậm chí cả tên lửa, đều phải chuẩn bị đủ, khi quyết chiến thật sự, hạ lệnh một tiếng, có thể đưa ra ngay quyết một trận tử chiến với quân chính quy của Diệp Kiếm Anh!”. Vương Hồng Văn nghiễm nhiên trở thành Tổng Tư lệnh chỉ huy thiên binh vạn mã.

“Chúng ta sẽ tiến công theo hai đường”. Giang Thanh nói tiếp: “Tôi cũng không thể để cho Diệp Kiếm Anh yên, phải phóng hỏa khai hoang, cổ vũ phái tạo phản trong quân đội nổi lên, gây rắc rối cho Diệp Kiếm Anh, cũng hay!” Bà ta nhìn Trương Xuân Kiều nói: “Anh lợi dụng địa vị Chủ nhiệm Tổng cục Chính trị, cũng phải tìm hiểu một số người của chúng ta, trọng thưởng một chút, tất sẽ có người dũng cảm. Tôi không tin không có người theo chúng ta! Không cần nhiều, ở khu vực gần Bắc Kinh, có binh lực khoảng một hai sư đoàn đứng ở bên chúng ta thì đủ để có thể giành được cả thiên hạ...”

Vương Hồng Văn về Thượng Hải ăn chơi lu bù, ra sức hưởng lạc, bọn kết nghĩa anh em của anh ta bám theo sau.

“Đồng chí Hồng Văn!” Vương Tú Trân hôm ấy ngồi bên cạnh anh ta vội vã hỏi: “Hãy cho biết trước một số tin đã!”

“Tin tức ư!” Vương Hồng Văn làm ra vẻ chau mày nói: “Căn cứ tình hình sức khỏe của Chủ tịch và Thủ tướng thì trong bố trí chiến lược, chúng ta phải bắt tay vào chuẩn bị sớm. Người ta không tính xa thì tất sẽ có mối lo gần. Tình hình sức khỏe của Chủ tịch và Thủ tướng đều không được tốt. Qua 8 năm đọ sức, khi Chủ tịch còn sống rất khó đánh đổ được Chu Ân Lai, Chủ tịch không phải là không muốn đánh đổ Chu Ân Lai, nhưng có một lần ông thổ lộ: “Chống Chu tất sẽ loạn”. Ông sợ lật đổ Chu Ân Lai sẽ dẫn đến thiên hạ đại loạn, đây là điều sâu xa khiến chậm trễ không dám ra tay đối với Chu Ân Lai nhưng họ đều đã quá tuổi cổ lai hy rồi, Chủ tịch đã 81 tuổi, Chu Ân Lai cũng 76, 77 tuổi. Theo báo cáo chính xác của bác sĩ, thời gian mà họ quản lý triều chính sẽ không còn dài nữa”.

“Căn cứ tình hình này”, Vương Hồng Văn cố ý dừng lại làm ra vẻ: “Nếu Chủ tịch qua đời trước, chúng ta sẽ có một cuộc đọ sức giáp lá cà với Chu Ân Lai, nếu cá không chết thì lưới sẽ rách, có họ thì không có chúng ta. Có chúng ta thì không có họ. Đó là mâu thuẫn một mất một còn, nói một cách khẳng định, khả năng thay ca trong hòa bình là rất ít, còn khả năng cực lớn là dùng vũ lực để thay ca. Trừ phi khi Chủ tịch vẫn chưa qua đời, để cho chúng ta thay ca trước, bãi bỏ hết mọi chức vụ của Chu Ân Lai. Xem ra bây giờ khả năng này rất ít. Quyền lực, phải khẳng định là không thể do người khác ban cho, mà phải dựa vào bản thân chúng ta để giành lấy. Không thể dựa vào thần thánh và hoàng đế”. Anh ta nhìn lũ bạn, với hàm ý sâu xa “dựa vào tài năng của chúng ta”.

Nói đến đây, anh ta trầm ngâm suy nghĩ, rồi lại tiếp tục: “Nếu Chu Ân Lai đi trước, Chủ tịch qua đời sau Chu Ân Lai, thì việc thay ca sẽ có hai khả năng, trực tiếp giao quyền Đảng, chính quyền và quân sự cho chúng ta, như vậy có thể tiếp quản hòa bình. Một khả năng khác, đem quyền lực giao cho người khác, tạo nên mặt đối lập cho chúng ta, thì đó sẽ là một cuộc chiến sống mái. Cho dù xuất hiện tình hình gì, chúng ta cũng cần có lực lượng vũ trang của mình. Lần này tôi về đây là vì việc này”.

“Sự bố trí chiến lược này, suy tính thật chu đáo, kịp thời, chính xác”. Từ Cảnh Hiền trầm ngâm một lúc rồi nói: “Phải đề phòng trước thì không lo việc bất trắc, nếu không đến lúc quyết chiến thật sự, chúng ta sẽ tay không, sẽ như trứng chọi với đá, ngồi chờ chết!”.

“Thượng Hải là nơi bắt nguồn của đại cách mạng văn hóa, Vương Tú Trân mặt đã hơi đỏ vì rượu xúc động nói: “Chúng ta đều xách đầu mình đi làm đại cách mạng văn hóa, cũng đều là con chim sẻ của hồ Động Đình, đã thấy sóng to gió lớn”. Nói đến đây, cô ta vỗ vào ngực, giơ tờ cam đoan, nói thánh nói tướng: “Đồng chí yên tâm. Thượng Hải sẽ chuẩn bị lực lượng vũ trang thứ hai trước, chúng ta có hàng triệu công nhân, tổ chức những công nhân trung thành với chúng ta lại, tiến hành huấn luyện quân sự, phát cho họ vũ khí hiện đại, đó là một lực lượng xoay chuyển càn khôn đấy”. Cô ta vung nắm tay, thề: “Chúng ta thề chết bảo vệ Tổ cách mạng văn hóa Trung ương do đồng chí Giang Thanh đứng đầu dù phải vào nơi nước sôi lửa bỏng, dù chết cũng không chối từ”. Chúng ta phải tìm lý do để có danh chính ngôn thuận khi tổ chức lực lượng vũ trang thứ hai. Từ Cảnh Hiền rất có tính toán, nói một cách chừng mực: “Phải tuyệt đối giữ bí mật, đừng để tin tức lọt ra ngoài không thể rút dây động rừng, chúng ta phải ngầm cố gắng”.

Vương Hồng Văn ngồi trấn ở Thượng Hải, trong tình hình cực kỳ bí hiểm, lấy danh nghĩa tăng cường quốc phòng ven biển, bắt đầu tổ chức dân binh, tăng cường huấn luyện quân sự, đồng thời phát vũ khí từng đợt và từng thời kỳ.

2. Thái độ của Mao Trạch Đông với Giang Thanh

Đối với những việc làm của Giang Thanh, không phải Mao Trạch Đông không quản một tí gì. Từ cuối năm 1973 đến nay, sự không bằng lòng của ông đối với Giang Thanh ngày càng nhiều, đã từng nhiều lần phê bình Giang Thanh.

Ngày 25 tháng 11 năm 1973, Mao Trạch Đông đã phê vào một bức thư gửi để phê bình Giang Thanh như sau:

In và phát cho các đồng chí trong Bộ Chính trị. Có một số ý kiến tốt, phải cho phép phê bình.

Mao Trạch Đông

25-11-1973

Cuộc hôn nhân giữa Mao Trạch Đông và Giang Thanh, dù là từ lợi ích cá nhân hay lợi ích của Đảng mà nói, đều là một cuộc hôn nhân bất hạnh. Hẹp hòi, ghen ghét, điên cuồng, độc ác, những tính cách đó Giang Thanh đều có đủ, hơn nữa bà ta còn có tham vọng quyền lực rất lớn. Cái mà bà ta thiếu nhất là sự lương thiện và tình cảm đối với mọi người. Mao Trạch Đông và Giang Thanh đã ở riêng từ nhiều năm nay. Mấy năm cuối khi Mao Trạch Đông còn sống, hai người ít gặp nhau, Giang Thanh biết, không thể để mất cái lá cờ Mao Trạch Đông. Phàm những lúc có việc hoặc Giang Thanh cho rằng cần gặp Mao Trạch Đông, bà ta đều phải xin phép người phụ trách Văn phòng Trung ương trước và được Mao Trạch Đông cho phép mới được gặp.

Lần xin gặp này không được. Mao Trạch Đông không muốn gặp bà ta nhiều.

Có một số việc đã làm Mao Trạch Đông rất đau lòng. Ví dụ một năm trước, Mao Trạch Đông cho phép Giang Thanh đến gặp ông, ai ngờ bà ta đến xin tiền. Mao Trạch Đông cho bà ta 30 ngàn đồng. “Bà ta thấy sức khỏe của tôi xấu đi, nên đã tính đường lui, muốn cướp tiền nhuận bút là di sản của tôi”. Sau khi Giang Thanh đi, Mao Trạch Đông đã rơi nước mắt.

Giang Thanh biết Mao Trạch Đông sẽ không cắt đứt triệt để với bà ta. Hơn nữa cũng không thể nói là Mao Trạch Đông không có một chút tình cảm nào với Giang Thanh, cùng ở trong một cái hang, cùng ngồi trên lưng một con ngựa, quá trình cùng ở bên Diên Hà đến Trung Nam Hải, làm sao có thể xóa bỏ tất cả? Nhưng điều chủ yếu hơn là bà ta có cái vốn chính trị. Tên của Giang Thanh gắn chặt với đại cách mạng văn hoá. Mao Trạch Đông cho là Giang Thanh có công phê phán Lưu Thiếu Kỳ và Lâm. Bưu, chỉ cần Mao Trạch Đông không phủ định đại cách mạng văn hóa thì sẽ không dễ dàng phủ định Giang Thanh.

Giang Thanh dựa vào tư cách đặc biệt và “cống hiến” đặc biệt, thường chẳng kiêng nể gì ai cả. Buổi đầu cách mạng văn hóa thì chẳng cần phải nói; năm 1974 “phê Lâm, phê Khổng” bà ta lấy danh nghĩa cá nhân viết thư cho Quân ủy và toàn quân, đưa tư liệu cử liên lạc viên đến Tổng cục Chính trị quân giải phóng để “phóng lửa khai hoang”, kích động đánh đổ Phó Chủ tịch Trung ương Đảng khóa 10 Lý Đức Sinh, tiếp sau đó lấy danh nghĩa phê phán Lâm Bưu và Khổng Khâu chĩa mũi nhọn vào Chu Ân Lai.

Giang Thanh đã phấn chấn, trở về với uy phong khét tiếng một vùng trong buổi đầu đại cách mạng văn hóa.

Cục diện chính trị sau “sự kiện 13 tháng 9” đã hơi ổn định, lại bắt đầu hỗn loạn, nền kinh tế quốc dân lại bắt đầu hạ thấp.

Mao Trạch Đông đã tức giận, ông không để cho Giang Thanh muốn làm gì thì làm.

Ngày 17 tháng 7 năm 1974, trời nóng như lửa, buổi chiều, trong phòng họp ở Tử Quang Các trong Trung Nam Hải, đang có cuộc họp. Đây là Hội nghị Bộ Chính trị do Mao Trạch Đông chủ trì. Các uỷ viên Bộ Chính trị đều có mặt.

“Việc “phê Lâm, phê Khổng” không đi sâu, không phải chúng ta không có cái để phê, mà có Nho, các đơn vị đều có và còn có cả đại Nho nữa”. Giang Thanh khảng khái hùng hồn, thao thao bất tuyệt nói bóng nói gió, “bọn Nho lớn bé không phê phán cho nó đổ cho nó thối ra thì đại cách mạng văn hóa không thể nào đi sâu hơn được. Chúng ta phải dấy lên một cao trào nữa”.

“Tôi đồng ý ý kiến của đồng chí Giang Thanh”. Vương Hồng Văn tiếp ứng ngay, “Việc phê Lâm phê Khổng lần này, vì sao không đi sâu được?” Anh ta tự hỏi tự đáp, “chính là vì tầng nào cũng có trở ngại, mà trở ngại lớn nhất lại không phải là hạ tầng mà là thượng tầng, ở cơ quan lãnh đạo, đã vấp phải một số người lãnh đạo cao cấp nào đó”.

“Một số người lãnh đạo cao cấp nào đó của chúng ta”, Diêu Văn Nguyên đưa ánh mắt lạnh như băng nhìn Chu Ân Lai đang ngồi thản nhiên: “Từ khi đại cách mạng văn hóa bắt đầu, đó là chướng ngại vật, đã hơn 8 năm, trên đường luôn không theo kịp, ngăn cản đại cách mạng văn hóa tiến hành thuận lợi, còn bản thân ông ta vẫn không tự giác, cũng chưa bao giờ kiểm thảo một cách nghiêm chỉnh”.

“Cũng không thể nói loại người này không tích cực đối với đại cách mạng văn hóa”, Trương Xuân Kiều trợ sức, mỉa mai, chế giễu, “ông ta cũng tích cực, hơn nữa còn rất ngoan cường, tính tích cực và tính ngoan cường của ông ta không phải là ủng hộ đại cách mạng văn hóa như thế nào, mà là tìm mọi cách phá hoại đại cách mạng văn hóa, cản trở đại cách mạng văn hóa!”.

Giang Thanh xung phong, ba người còn lại tiếp ứng, đánh phối hợp, từ các mặt khác nhau cùng tiến công.

“Đồng chí Giang Thanh”, một vị uỷ viên Bộ Chính trị từ lâu đã nghe không lọt tai, đây lại là một cuộc bao vây công kích có tổ chức, có kế hoạch, có mục đích, phương hướng chủ công là Chu Ân Lai. Vị ủy viên Bộ Chính trị này đã sớm tính đến việc sớm muộn sẽ xảy ra trận giao tranh, giáp lá cà mặt đối mặt này, thời gian gần đây, báo chí sặc sụa mùi thuốc súng, sát khí đằngđằng đòi lôi ra tên “đại Nho”. Ông không thể kìm chế nổi nữa, hỏi một cách đanh thép: “Đồng chí Giang Thanh, xin đồng chí hãy nói cho rõ ra, rốt cuộc trong chúng tôi những người ngồi đây ai là đại Nho? Tất nhiên sẽ không phải mấy vị các người và tất nhiên phải là người ngoài mấy vị các người, hà tất phải nói cạnh nói khoé, phỉ báng hại người? Rốt cuộc thì ai là đại Nho, đặt lên bàn chẳng phải là càng tốt hơn hay sao? Nếu ai đó quả là đã phạm những sai lầm như mấy vị đã phê bình, đáng phải kiểm thảo thì kiểm thảo, đáng phải phê phán thì phê phán”.

“Ai là đại Nho thì trong lòng người ấy biết rõ, phải tự biết mình, cần gì phải ai nói! Lẽ nào đến một chút tự giác cũng không có hay sao?” Giang Thanh tức tối mặt tím bầm, tiếng nói cũng to hơn, định gây ra cuộc cãi lộn long trời lở đất.

“Tôi cho rằng ý kiến của đồng chí Giang Thanh là đúng đắn, là rất dũng cảm, mình có sai lầm thì nên thành thật mà nhận, đừng có làm ra vẻ ngây ngô nữa!” Phái trai trẻ Vương Hồng Văn đã không còn là tiếp ứng nữa mà là từ phía sau xông lên phía trước. ““Phê Lâm phê Khổng”, là do lãnh tụ vĩ đại Mao Chủ tịch đích thân quyết định”, Diêu Văn Nguyên dùng ánh mắt xun xoe bợ đỡ liếc nhìn Mao Trạch Đông đang ngồi đối diện nói. “Đối với chỉ thị của Mao Chủ tịch có người chậm trễ án binh bất động. Đó không phải là sai lầm bình thường, mà là vấn đề thái độ đối với lãnh tụ vĩ đại Mao Chủ tịch”.

Mao Trạch Đông chau mày, hút những hơi thuốc lá dài, đây là kiểu rót nước vào đĩa nông, người có một chút đầu óc tỉnh táo thì chỉ nhìn qua đã thấy đáy, đây không chỉ làm cho Chu Ân Lai bị bao vây tấn công lúng túng, mà cũng làm cho Mao Trạch Đông lâm vào thế bí. Giang Thanh cứ quấy rầy, điêu toa thô bỉ, như vậy thì chẳng phải là bôi tro trát trấu lên mặt ông hay sao? Một cuộc hội nghị nghiêm chỉnh, nghiên cứu một số việc lớn của đất nước, lại bị Giang Thanh và mấy người quấy rối đến mức không họp được! Mặt ông biến sắc, ông đã nổi giận.

“Đồng chí Giang Thanh, đồng chí phải chú ý! Người khác cũng có ý kiến với đồng chí đấy, nói trước mặt đồng chí thì không tiện, đồng chí cũng không biết sao”.

Bị Mao Trạch Đông phê bình trực diện công khai, Giang Thanh rất không thoải mái, mặc dù tỏ ra dè dặt nhưng không còn vẻ cao ngạo và khí thế của vai chính nữa.

Mao Trạch Đông lại nói: “Không nên xây hai nhà máy, một cái gọi là nhà máy gang thép, một cái gọi là nhà máy làm mũ, động một tí là chụp cho người ta cái mũ to tướng, không hay đâu! Cái công xưởng ấy của đồng chí không cần nữa”.

“Không cần nữa, thì xin tặng nhà máy gang thép cho đồng chí Tiểu Bình vậy!” Giang Thanh nói. Có thể hiểu, Giang Thanh nói câu này là rất không cam chịu, hơn nữa còn bao hàm một sự bất mãn, không chỉ đối với Mao mà còn đối với Đặng.

Về con người Đặng Tiểu Bình, bề ngoài ít nói, nhưng rất cứng rắn, trước mặt bà ta rất ít nhượng bộ. Chả trách Mao Trạch Đông bảo ông ta “bên trong là công ty gang thép”. Mao Trạch Đông đã ca ngợi ông ta như vậy, thì tặng nó cho Đặng Tiểu Bình.

“Nói trước mặt mọi người!” Mao Trạch Đông hỏi đế ngay một câu.

“Đúng là như thế!” Giang Thanh cũng trả miếng ngay.

“Khổng Lão nhị nói, nói thì tất phải tin, làm thì tất phải có kết quả”. Mao Trạch Đông nói đến đây liền quay lại nói với các ủy viên Bộ Chính trị có mặt: “Nghe rõ chưa, đồng chí ấy không đại biểu cho tôi, đồng chí ấy đại biểu cho bản thân mình. Đối với đồng chi ấy thì phải là một chia thành hai, một phần thì tốt, một phần thì không tốt lắm!”

Giang Thanh: “Không tốt lắm thì phải sửa”.

Mao Trạch Đông: “Đồng chí cũng khó sửa”.

Giang Thanh: “Bây giờ nhà máy gang thép của tôi không mở nữa”.

Mao Trạch Đông: “Không mở nữa thì tốt”.

Hai vợ chồng đối đáp nhau chan chát.

Nhà máy gang thép không mở nữa, còn cửa hàng mũ, Giang Thanh nói: “Đúng là có một bộ phim mang tên “Trung Quốc”, cực xấu, nhưng cái mũ Hán gian vẫn chưa chụp, vì vẫn chưa biết rõ ai làm”. Thực ra, Giang Thanh biết rõ bộ phim này là do một người I-ta-lia tên là An-đôn-ni-ô-ni quay và Chu Ân Lai là người cho phép nhà quay phim này vào Trung Quốc. Dụng ý đích thực của Giang Thanh không phải là phê người nước ngoài này mà là đả kích Chu Ân Lai. Bây giờ bà ta nêu vấn đề này với Mao Trạch Đông rất rõ ràng: một là mách với Mao Trạch Đông, hai là nói cho Chu Ân Lai có mặt tại đây nghe.

“Tôi nhất định sẽ chú ý đặc biệt, xin Chủ tịch yên tâm”. Giang Thanh lại nói tiếp một câu.

Những người khác không ai nói gì.

“Các đồng chí ấy không nói gì”. Mao Trạch Đông nhìn vào mặt Giang Thanh nói.

Chu Ân Lai tiếp lời, có một số việc ông cũng phải chịu trách nhiệm. Ông đã nói về tình hình của cuộc mít tinh ngày 25 tháng 1.

“Người này chạm vào là nhảy dựng lên”. Người mà Mao Trạch Đông nói đến là Giang Thanh.

“Tôi không nhảy dựng lên. Tôi vốn không muốn đi, về sau Thủ tướng bảo mọi người đều phải đi, tôi không có cách gì khác, nên mới đi”. Cuộc mít tinh “25 tháng 1” rõ ràng là tác phẩm đắc ý của Giang Thanh, là một cuộc tập kích bất ngờ đối với Chu Ân Lai. Ở đây Giang Thanh đã hoàn toàn đổi trắng thay đen.

“Tôi nói tính nết của đồng chí”. Mao Trạch Đông nói với Giang Thanh, sau đó quay mặt nói với mọi người: “Nói tóm lại, đồng chí ấy đại biểu cho bản thân mình”.

Mọi người vẫn im lặng không nói năng gì.

Cuối cùng, Mao Trạch Đông nói với mọi người:

“Đồng chí ấy được coi là bọn Thượng Hải! Các đồng chí phải chú ý, không nên tụ tập thành bè phái nhỏ bốn người”.

Trương Xuân Kiều, Diêu Văn Nguyên, Vương Hồng Văn đều từ Thượng Hải đến. “Bọn Thượng Hải” mà Mao Trạch Đông nói là từ đây mà ra.

“Bây giờ Đăng Khuê cũng dọn vào đấy”. Giang Thanh nói. Ý của bà ta là những người trong nhóm họ không phải đều từ Thượng Hải đến, hơn nữa số người cũng không ít, không phải là một bè phái nhỏ.

“Đồng chí ở đấy phải cẩn thận, không nên biến thành 5 người”. Mao Trạch Đông nói.

Sau khi Hột nghị kết thúc, các ủy viên Bộ Chính trị từ nơi ở của Mao Trạch Đông đi ra, có mấy người sắc mặt rất xấu, họ là Giang Thanh, Trương Xuân Kiều, Diêu Văn Nguyên, Vương Hồng Văn. “Bọn Thượng Hải”, hôm nay lần đầu tiên Mao Trạch Đông sử dụng khái niệm như vậy đối với mấy người này.

3. Mồi lửa thứ nhất đốt cháy giáo dục

Giang Thanh cảm thấy sức mình có hạn nên lại nghĩ đến quân đội. Giang Thanh hung tợn kêu gào: “Phóng lửa đốt, quân đội là bãi hoang vẫn chưa từng phóng lửa, phải phóng lửa để khai hoang”. Trương Xuân Kiều gật gật đầu: “Đúng, bây giờ là cơ hội tốt, tôi sẽ bảo các đồng chí”.

Vì sao Trương Xuân Kiều nói bây giờ là cơ hội tốt? Có nguyên nhân của nó. Vốn là vào năm ngoái, tức là tháng 5 năm 1973, Mao Trạch Đông gặp Giang Thanh đã đọc một bài thơ cho Giang Thanh nghe, trong đó có hai câu: ... “Danh nghĩa là Đảng Cộng sản, mà lại sùng bái Khổng Khâu”. Đề ra việc phê phán Lâm Bưu thì phải phê phán Khổng Tử.

Hai tháng sau, Mao Trạch Đông lại gặp Vương Hồng Văn và Trương Xuân Kiều để nói chuyện, lần này lại... trực tiếp phê phán Chu Ân Lai, ông lại đọc cho Vương Hồng Văn, Trương Xuân Kiều nghe một bài thơ phê bình Bộ Ngoại giao do ông viết. Giang Thanh ghi lại bài thơ này, cho rằng có thể lợi dụng thời cơ đem về đưa cho Trương Xuân Kiều, Diêu Văn Nguyên, Vương Hồng Văn, ba người lập tức bàn bạc kế hoạch hành động.

Thực ra, trước đó một tháng, Giang Thanh và một số người đã bắt đầu phê trở lại. Để bảo vệ “sự nghiệp đốt (sách) và chôn (nhà nho)”, phủ định công tác khôi phục trật tự giáo dục do Chu Ân Lai lãnh đạo. Họ tìm được một hòn đá ở Đông Bắc, ném vào Chu Ân Lai, hòn đá này là sự kiện nộp bài thi để trắng nổi tiếng cả nước. Mua xuân năm ấy, tỉnh Liêu Ninh tiến hành kiểm tra văn hóa để vào các trường Đại học và Cao đẳng. Có một thanh niên tên là Trương Thiết Sinh, thành tích kiểm tra văn hóa rất kém: Vật lý: 0 điểm, Hóa học: 6 điểm, Ngữ văn: 38 điểm, Toán: 60 điểm. Trương Thiết Sinh biết trước là trình độ của mình quá thấp, không thể vào trường được, nên trên mặt sau bài thi đã viết một bức thư, chửi bới những thí sinh khác là chỉ mê đại học, thổi phồng mình chẳng khác một con bò già, cầu xin trường đại học nhận anh ta. Bức thư này đã được chuẩn bị trước, để vào một tấm bìa ni lông của một quyển vở, giở sách ra là có thể chép ngay được.

Lúc này Bí thư Tỉnh ủy tỉnh Liêu Ninh là Mao Viễn Tân, bố anh ta là Mao Trạch Dân em ruột Mao Trạch Đông. Mao Trạch Dân hy sinh ở Tân Cương thời kỳ kháng chiến. Sau khi thành lập nước, Mao Viễn Tân vẫn sống với Mao Trạch Đông, sau thi đỗ vào Học viện Công trình quân sự Cáp Nhĩ Tân. Trường này do Đại tướng Trần Canh lập ra, có điều khi Mao Viễn Tân vào học thì Trần Canh đã bị bệnh qua đời rồi.

Cách mạng văn hóa vừa bắt đầu, Mao Viễn Tân vẫn đang học thì được lệnh làm phản, được Mao Trạch Đông gợi ý, nên trình độ làm phản của anh ta tất nhiên là rất cao. Ít lâu sau, Mao Viễn Tân tốt nghiệp, bắt đầu bước lên cương vị lãnh đạo, chỉ trong vài năm ngắn ngủi, một đứa nhãi ranh hai mươi mấy tuổi đã được thăng lên chức Bí Thư tỉnh ủy Liêu Ninh, Chính ủy Quân khu Thẩm Dương.

Mao Viễn Tân từ sớm đã được chỉ thị bí mật của “bọn bốn tên”, lúc này nhận được bức thư của Trương Thiết Sinh, đã công bố ngay lên “Liêu Ninh nhật báo” ngày 19 tháng 7. “Lời Tòa soạn” viết Trương Thiết Sinh hình như đã nộp bài thi trắng, nhưng đối với toàn bộ vấn đề đường lối chiêu sinh đại học thì lại nộp một bài thi rất có kiến giải, làm cho người ta phải tỉnh ngộ sâu sắc, lên án việc thi văn hóa là cổ vũ thanh niên trí thức đóng cửa đọc sách. “Bọn bốn tên” như vớ được vàng. lập tức thêm ngay “Lời tòa soạn” đăng trên “Nhân dân nhật báo”, nói bức thư này đã nêu ra một vấn đề lớn về hai đường lối, hai cuộc đấu tranh tư tưởng trên mặt trận giáo dục.

Sau đó, “bọn bốn tên” lại công bố trên báo nhật ký của một học sinh tiểu học. Học sinh tiểu học này có tên là Hoàng Súy, vì bị thầy giáo phê bình, viết nhật ký bày tỏ sự bất mãn, điều này cũng khó mà trách học sinh này. Ai dè việc này đã bị Tạ Tĩnh Nghi một cốt cán của “bọn bốn tên” phát hiện, hắn lập tức chữa nhật ký của em học sinh này, công bố trên “Bắc Kinh nhật báo” ra sức phê phán sự tôn nghiêm của đạo làm thầy... Rồi không biết vì sao “bọn bốn tên” lại biết “Sự kiện Mã Chấn Phù” ở tỉnh Hà Nam, bọn chúng lập tức thổi bùng lên.

“Bọn bốn tên” ca ngợi Trương Thiết Sinh là anh hùng nộp bài thi trắng, bài thi trắng có thể làm anh hùng thì học hành tất nhiên là vô dụng. Sau khi nhật ký của em học sinh tiểu học được công bố đã làm trật tự giảng dạy ở Trường Tiểu học số 1 Trung Quan Thôn Bắc Kinh nơi em học sinh tiểu học học tập rối loạn, học sinh tiểu học cả nước cũng ầm ầm mô phỏng theo, chẳng thể nói gì đến giảng dạy nữa. Nhưng những việc này vẫn chưa trực tiếp làm nguy hiểm đến sự an toàn thân thể của các thầy giáo. Sự kiện Mã Chấn Phù được “bọn bốn tên” tuyên truyền rất rùm beng, mọi thầy giáo đều thấy nguy hiểm.

Huyện Đường Hà tỉnh Hà Nam có một công xã là Mã Chấn Phù. Công xã có một Trường Trung học, trong trường có một nữ sinh cấp 2 tên là Trương Ngọc Cẩn. Trong thi tiếng Anh, Trương Ngọc Cẩn không trả lời được, nên cũng viết vào mặt sau bài thi một số cảm nhận của mình. Những điều cô ta viết không phải là thư mà là một bài vè: “Tôi là người Trung quốc, Hà tất phải học tiếng nước ngoài, không biết a, b, c vẫn làm được cách mạng”. Thầy giáo thấy bài vè liền phê bình cô ta mấy câu. Cô học sinh này bị thầy phê bình nên không vui, lại thêm một số nguyên nhân khác nên đã nhảy xuống nước tự tử, những tay chân đắc lực của “bọn bốn tên” là Trì Quần và Tạ Tĩnh Nghi thao túng ở Đại học Thanh Hoa vội vàng báo cáo với Giang Thanh. Giang Thanh bèn viết bài nói đây là sự phản công trả đũa điên cuồng vào giai cấp vô sản. Trung ương thông báo tình hình sơ lược đến mọi nơi trong cả nước, yêu cầu Tỉnh ủy Hà Nam nghiêm túc soát xét lại, nghiêm khắc xử lý hậu quả nghiêm trọng về việc phục hồi đường lối giáo dục xét lại. Vương Hồng Văn đích thân gọi điện thoại yêu cầu phải xử nặng hiệu trưởng và thầy giáo. Kết quả Hiệu trưởng Trường Trung học thuộc Công xã Mã Chấn Phù và thầy giáo chủ nhiệm lớp của Trương Ngọc Cần bị xử hình phạt nặng.

Vụ án này được đưa ra, cả nước xôn xao, thầy giáo, hiệu trưởng đều lâm nguy. Có hiệu trưởng nào thầy giáo nào không gánh vác trách nhiệm dạy dỗ hướng dẫn? Đã dạy dỗ hướng dẫn thì tất nhiên phải nói, vì dạy dỗ học sinh mà bị xử phạt nặng thì chẳng phải là tất cả các hiệu trưởng thầy giáo đều phải vào tù hay sao? Xem ra, “sự nghiệp đốt sách giết thầy” phải bàn rồi. May mà sau này số lượng thầy giáo vào tù có hạn, nhưng việc giảng dạy trong trường không sao thực hiện được. Số thầy giáo bị phê phán bị đấu tố đến chết hoặc tàn phế không biết là bao nhiêu.

4. Mồi lửa thứ hai đốt cháy quân đội

“Bọn bốn tên” dùng mấy mồi lửa lớn này thiêu trụi những mầm mống của sự nghiệp giáo dục đang sắp được phục hồi.

Tháng 12 năm 1973, Mao Trạch Đông lại phê bình “Bộ Chính trị không bàn luận về chính trị, Quân ủy không bàn về quân sự” trong Hội nghị Bộ Chính trị. Lần phê bình này gồm cả Diệp Kiếm Anh, vì Bộ Chính trị do Chu Ân Lai chủ trì, còn Quân ủy thì do Diệp Kiếm Anh chủ trì.

Chính lúc Mao Trạch Đông liên tiếp phê bình Chu Ân Lai, thì Chu Ân Lai phải đi kiểm tra và đã phát hiện ung thư vùng gan, phải vào nằm tại Bệnh viện 301, Giang Thanh và đồng bọn sướng đến phát điên, viết bài đăng trên các báo phê Lâm, phê Khổng, phê Chu Công.

Trương Xuân Kiều phân tích tình hình trong giai đoạn này, Giang Thanh, Diêu Văn Nguyên đều cảm thất tình hình rất tốt, mấy mồi lửa đã thiêu trụi sự phục hưng của nền giáo dục, bây giờ cần thiêu cháy quân đội. Họ đều biết quyền quân sự là quyền trong quyền. Không có quyền quân sự, ngộ nhỡ Thái Sơn sụp đổ, trong tay không tấc sắt, thì không biết sẽ ra sao. Mấy người bàn nhau một hồi, lại gọi điện cho Vương Hồng Văn và bắt đầu hành động. Tháng 1 năm 1974, đúng vào những ngày rét sau tiết Đông chí, thời tiết lạnh một cách khác thường. “Bọn bốn tên” gọi Lỗ Anh và mấy người khác ở “Nhân dân nhật báo” đến họp. Sau khi mọi người tề tựu, Giang Thanh hỏi Lỗ Anh: “Bài viết mà “Giải phóng quân báo” đăng đồng chí đã xem chưa?” Lỗ Anh ngây ra không hiểu đầu của tai nheo ra sao, hỏi: “Bài viết nào ạ?” Giang Thanh giận quá, hổn hển nói: “Chẳng trách người ta bảo anh là “đồ ăn hại”, đọc một bản thảo cũng không nên hồn, việc lớn như vậy mà anh không hay biết”. Bà ta lấy ra tờ “Giải phóng quân báo” ném cho Lỗ Anh: “Anh xem đi!”, Lỗ Anh cầm lấy xem, đó là một tờ “Giải phóng quân báo” ra ngày 17 tháng 1 năm 1974 trong chuyên mục “Sinh hoạt Đảng” trên trang 3 đăng một bài viết ngắn chưa đầy một ngàn rưởi chữ với tựa đề “Vừa phải phê bình vừa phải thông cảm”. Bài viết đã giới thiệu kinh nghiệm làm công tác đoàn kết của Đảng ủy Không quân theo tinh thần có liên quan trong tác phẩm của Mao Trạch Đông có tựa đề “Phương pháp công tác của Đảng ủy” và tinh thần bài nói chuyện của Thủ tướng Chu Ân Lai và phó Chủ tịch Quân ủy Trung ương Diệp Kiếm Anh năm ngoái, tại Hội nghị Đảng ủy Không quân năm 1973. Lỗ Anh xem xong nhưng cũng không nhận ra là có vấn đề gì. Giang Thanh tức giận: “Bài viết này đã xuyên tạc sự dạy bảo của Mao Chủ tịch, ra sức nói thông cảm. Trông bề ngoài là toàn diện, nhưng trên thực tế là tuyên truyền chủ nghĩa chiết trung và con đường trung dung. Khi cả nước đang triển khai đấu tranh phê Lâm phê Khổng mà tuyên truyền sai lầm như vậy, chẳng phải là muốn thủ tiêu cuộc đấu tranh chính trị nghiêm trọng này hay sao?” Trương Xuân Kiều phê bình Lỗ Anh: “Khướu giác chính trị của anh kém đến thế hay sao? Anh xem bài viết phê phán Khổng Tử của Lương Hiệu hay biết chừng nào, Khổng Tử đến lúc già bị bệnh nặng, nâng cánh tay phải chạy đi chạy lại, chỗ nào cũng bị thất bại”. Nói xong ông ta đứng dậy, nâng cánh tay phải lên đi đi lại lại trong phòng, bắt chước giọng Hoài An (quê Chu Ân Lai - N.D.) nói to: “Chào các đồng chí”. Giang Thanh và Diêu Văn Nguyên đều cười. Giang Thanh chỉ vào Lỗ Anh: “Hiểu chưa, ông ta sợ rồi nên nói phải thông cảm”. Bây giờ Lỗ Anh mới hiểu nguồn gốc của việc Giang Thanh phê Lâm phê Khổng, vội vàng đáp: “Thủ trưởng yên tâm, tôi biết phải làm thế nào”.

Sau khi Lỗ Anh về Tòa soạn Nhân dân nhật báo, tìm mấy phóng viên tâm phúc, nói với họ: “Bài viết của “Giải phóng quân báo” nói đến sự thông cảm là có vấn đề, Hồng Văn chỉ thị phải viết bài phê phán, Xuân Kiều chỉ thị bài viết này rất kỳ quái. Các anh đến đơn vị tổ chức tọa đàm, để các chiến sĩ đứng ra phát biểu. Bây giờ tôi truyền đạt cho các anh biết ý kiến phê phán của đồng chí Giang Thanh đối với bài viết này…”

Các phóng viên vâng lệnh đến Đại đội 6 của một đơn vị thuộc khu Vệ Thú Bắc Kinh, triệu tập 4 chiến sĩ, truyền đạt ý kiến phê bình của Giang Thanh đối với “Giải phóng quân báo” cho họ, yêu cầu họ học tập chỉ thị của Giang Thanh, viết thư phê bình báo quân đội. Các chiến sĩ không biết đầu đuôi, nhưng đã là nhiệm vụ của cấp trên giao cho thì họ viết. Thư phê bình được gửi đến chỗ Diêu Văn nguyên, Diêu Văn Nguyên cảm thấy hỏa lực chưa đủ nên sau khi bàn với Trương Xuân Kiều và Giang Thanh, liền tự tay sửa chữa phần lớn, “bọn bốn tên” cũng chẳng thèm đưa cho các chiến sĩ đã viết thư xem lại, liền phê duyệt vào bức thư. Giang Thanh vừa phê vừa nói với Trương và Diêu: “Tôi biến bài viết này thành con dao găm sắc nhọn”. Diêu Văn Nguyên đề nghị: “Yêu cầu báo quân đội phải viết lời tòa soạn để công bố bức thư này”. Bức thư có lời phê được gửi cho Vương Hồng Văn. Vương Hồng Văn liền ra lệnh cho báo quân đội: “Tòa soạn phải thảo luận một cách nghiêm chỉnh bức thư này, yêu cầu quần chúng “mở cái nắp” của cuộc đấu tranh giai cấp tại báo quân đội”.

Sau khi đã chuẩn bị xong xuôi, Lỗ Anh gọi điện thoại cho lãnh đạo Tòa soạn báo Quân giải phóng: “Bài viết “Vừa phê bình vừa thông cảm” ra ngày 11 tháng 1 của các đồng chí, sau khi xem xong đã có mấy chiến sĩ nêu ý kiến của mình gửi cho các đồng chí. Các đồng chí lãnh đạo xem xong, cho rằng mấy chiến sĩ này dũng cảm và đúng. Đề nghị báo quân đội viết lời tòa soạn tự phê bình và phát biểu trên “Giải phóng quân báo”. Đó là chỉ thị của Giang Thanh, Xuân Kiều, Văn Nguyên, đó là sự yêu mến và chăm sóc đối với báo quân đội”.

Dưới sức ép rất mạnh từ trên xuống “Giải phóng quân báo” buộc phải viết lời nói đầu, “bọn bốn tên” lại ra sức sửa chữa, coi như là viết lại lời tòa soạn, chỉ định là phải đăng trên trang nhất với cỡ chữ lớn nổi bật. “Giải phóng quân báo” không biết làm thế nào, đành phải đăng lời tòa soạn và thư phê bình vào ngày 15 tháng 2.

Thư vừa đăng, Vương Hồng Văn và Trương Xuân Kiều nhận được thông báo đến Trung Nam Hải tham gia Hội nghị Thường vụ Bộ Chính trị. Cuộc họp bắt đầu rất muộn, Giang Thanh, Diêu Văn Nguyên biết có sự biến động quan trọng, nên không ngủ, đợi Trương Xuân Kiều về. Có điều lạ là Vương Hồng Văn cũng đến cùng. Giang Thanh và Diêu Văn nguyên vội chạy ra đón, Giang Thanh sốt ruột hỏi Vương Hồng Văn: “Họp muộn thế, đã bàn bạc những vấn đề gì?” Vương Hồng Văn hớn hở nói: “Tin tốt lành, chúng ta thắng lợi rồi. Trung ương đã bãi miễn chức vụ Chủ nhiệm Tổng cục Chính trị của Lý Đức Sinh, Xuân Kiều đảm nhiệm chức Chủ nhiệm Tổng cục Chính trị”. Trương Xuân Kiều cười: “Không phải là bãi miễn mà là Trung ương phê chuẩn đề nghị từ chức của đồng chí Lý Đức Sinh, yêu cầu tôi lấp chỗ trống”. Vương Hồng Văn khoát tay: “Như nhau cả, như nhau cả”. Giang Thanh thở hồng hộc, nghiến răng nghiến lợi: “Hay, bây giờ chúng ta có thể phóng lửa khai hoang rồi”. Vương Hồng Văn nói: “Bây giờ chúng ta đã giành được Tổng cục Chính trị, bước sau chúng ta phải giành cho được Bộ Tổng Tham mưu”. Diêu Văn Nguyên lo lắng: “Ở Bộ Tổng Tham mưu chúng ta không có người!”. Trương Xuân Kiều mách nước: “Điều Tôn Ngọc Quốc về, trong trận ở đảo Trân Bảo, anh ta đã từ một đại đội trưởng trở thành Phó Tư lệnh Quân khu Thẩm Dương. Chẳng phải là do đồng chí Giang Thanh tiến cử ư, bây giờ nên đến lượt anh ta ra tay rồi”. Vương Hồng Văn khoát tay: “Đúng, điều Tôn Ngọc Quốc về Bộ Tổng Tham mưu, để anh ta đập vỡ nắp”.

Ngày 5 tháng 3, Giang Thanh gọi Vu Hội Vinh, Lưu Khánh Đường cùng với Trần Á Đinh và mấy người trong quân đội đến, để giao trọng trách. Trần Á Đinh vốn là Cục phó Cục Văn hóa Tổng cục Chính trị, lúc này ông ta không có chức vụ gì trong quân đội, Trần Á Đinh vừa đến, Giang Thanh đã đon đả bắt tay thân thiết: “Tôi đánh bạo, không dám làm mất lòng quân đội, hôm nay tôi mời đồng chí Trần Á Đinh đến đây, để cùng bàn việc chỉnh đốn lại quân đội”.

Sau khi cuộc báo cáo bắt đầu, Giang Thanh giận dữ nói: “Vấn đề của quân đội nghiêm trọng nhất, nguy hiểm nhất, họ hoàn toàn không nghe lời tôi, quân đội chấp hành không phải là đường lối văn nghệ của Mao Trạch Đông, họ không phổ cập những vở kịch mẫu, chỉ xem những phim đã cất vào kho, là rất nghiêm trọng”. Tiếp đó bà ta chửi từ lãnh đạo quân ủy đến tư lệnh quân khu, cuối cùng kết luận: “Bọn người này toàn làm việc xấu!”

Nói đến đây, Giang Thanh quay đầu lại nói với Trần Á Đinh: “Á Đinh, anh hãy đi giành lại quyền, nắm cho được công tác văn nghệ của quân đội”. Trần Á Đinh vội vàng đồng ý: “Tôi nhất định sẽ truyền đạt lời của Thủ trưởng xuống dưới”. Giang Thanh vừa lòng gật gật đầu nói với mọi người: “Xem ra không cướp quyền không được, phải cướp quyền. Các đồng chí phải phóng lửa khai hoang, phải phóng lửa. Bây giờ tôi phải nắm quân đội, tôi có quân tịch mà, tôi đã đi lĩnh quân trang rồi”. Sau khi tan họp, Trần Á Đinh đi gặp mấy người, truyền đạt những lời của Giang Thanh trong ngày 5 tháng 3, yêu cầu họ phóng lửa khai hoang. Thế là những lời nói này được truyền đi trong cả nước và toàn quân một cách rất nhanh chóng. Một số người làm công tác văn nghệ trong quân đội bắt đầu dán đại tự báo phê phán lãnh đạo các quân khu và các binh chủng, trong quân đội bắt đầu hỗn loạn.

Trương Xuân Kiều và Vương Hồng Văn cũng không có lúc nào rỗi rãi.

Tối ngày 5 tháng 3, sau khi cùng Giang Thanh đến nói chuyện, Trương Xuân Kiều ra sức mò mẫm đi chỉnh báo quân đội. Lúc này ông ta đã là Chủ nhiệm Tổng cục Chính trị, ông ta sai người xuống các đại đội để kích động, yêu cầu các chiến sĩ chú ý theo dõi báo quân đội, có một số chiến sĩ theo sự giật dây của họ, hôm nào cũng đến dán đại tự báo ở Tòa soạn báo quân đội, Trương Xuân Kiều nắm chắc sự kiện này, phê đi phê lại. Ngày 31 tháng 3, Trương Xuân Kiều thấy thời cơ đã chín muồi, ra lệnh cho “Giải phóng quân báo” đình chỉ đăng các bài viết của mình, nhất loạt đăng các tin điện của Tân Hoa xã, bỗng chốc cắt đứt con đường chỉ đạo công tác toàn quân thông qua báo quân đội của lãnh đạo quân ủy.

Còn Vương Hồng Văn thì sao? Ngày hôm thứ hai sau khi Giang Thanh nói chuyện liền tới Bộ Tổng Tham mưu để kích động làm loạn, triệu tập cán bộ Bộ Tổng Tham mưu họp, yêu cầu mọi người “mở nắp đậy”, không mở được thì đập, nếu đập không được thì cho “nổ bom”. Lúc này Tôn Ngọc Quốc tham gia học tập lớp đọc sách của Trung ương, lớp này đều là những tướng lĩnh trẻ, được mệnh danh là “lớp học hổ”, Vương Hồng Văn đích thân quản lý. Anh ta đưa các tướng trẻ trong “lớp học hổ” về Bộ Tổng Tham mưu, bảo họ dùng bom đánh tan Bộ Tổng Tham mưu. Các tướng lĩnh trẻ này biết là nếu đập tan Bộ Tổng Tham mưu, họ sẽ có thể thay thế, nên ai cũng xắn tay áo xoa tay, cố sức đập tan Bộ Tổng Tham mưu.

5. Mồi lửa thứ ba đốt mông mình

“Bọn bốn tên” có những động tác lớn như vậy, tất nhiên là không giấu nổi Mao Trạch Đông. Lúc này MaoTrạch Đông không những không đứng lên nổi, mà mắt còn bị bệnh đục thuỷ tinh thể, không nhìn thấy gì cả. Sau khi nghe Quân ủy báo cáo, cảm thấy chẳng ra sao cả. Bản thân ông đã là người già, đã 80 tuổi rồi, lại bị ốm nặng. Giang Thanh cũng chẳng thông cảm cứ gây rắc rối. Hai tháng trước, Giang Thanh đã đem đến cho Mao Trạch Đông một rắc rối lớn, ngày 15 tháng 1 bà ta đột ngột tổ chức một cuộc mít tinh hàng vạn người, xúi giục Trì Quần, Tạ Tĩnh Nghi, nói lung tung trong cuộc mít tinh. Bản thân Giang Thanh thỉnh thoảng cũng nã pháo, ba mũi tên cùng bắn vào lãnh đạo quân đội. Diệp Kiếm Anh lập tức viết thư ngay cho Mao Trạch Đông kể tội, Mao Trạch Đông lúc ấy đã mắng cho Giang Thanh một trận, giữ băng ghi âm bài phát biểu của Giang Thanh. Sao bây giờ cô ta có thể làm càn như thế được nhỉ?

Ý kiến phê Lâm phê Khổng của Mao Trạch Đông là để ngăn ngừa việc phục hồi, ngăn ngừa việc phủ định cách mạng văn hóa, không hề muốn gây một cuộc đại loạn trong cả nước nữa, ông đã nói đi nói lại, cách mạng văn hóa đã tiến hành 8 năm rồi, nên kết thúc thôi, nhưng Giang Thanh không nghe. Bây giờ bà ta lại làm càn trong quân đội, thực sự là muốn tìm đến cái chết. Điều mà Đặng Tiểu Bình nói là sau khi ông chết sẽ có loạn, nhưng bây giờ bản thân ông đã bị bệnh như thế này, nếu Giang Thanh làm quân đội tan rã, e rằng lời của Đặng Tiểu Bình sẽ ứng nghiệm trước thời hạn. Nghĩ đến đây, Mao Trạch Đông tức giận nói: “Nói chuyện cái gì? Nói láo!”. Trương Ngọc Phượng hỏi: “Thưa Chủ tịch, Chủ tịch nói gì ạ?” Mao Trạch Đông đáp: “Bài nói chuyện của Giang Thanh phải thu lại, thẩm tra lại sự kiện này”. Trương Ngọc Phượng nói: “Thủ tướng đã nằm bệnh viện rồi ạ, lời của Chủ tịch truyền cho ai?”. Mao Trạch Đông đáp: “Đặng Tiểu Bình, từ bây giờ trở đi, Đặng Tiểu Bình sẽ giúp đỡ Thủ tướng làm việc”.

Dưới sự chủ trì của Đặng Tiểu Bình, Trung ương bắt đầu truy xét sự kiện phóng lửa khai hoang. Giang Thanh cuống quýt, vẫn là Trương Xuân Kiều lắm mưu nhiều kế, ông ta nói với Giang Thanh: “Giải quyết tận gốc”. Giang Thanh ngẫm nghĩ và đã hiểu ra, gọi ngay Trần Á Đinh, Vu Hội Vinh đến rồi cùng với Trương Xuân Kiều và Vương Hồng Văn làm công tác tư tưởng với họ. Trương Xuân Kiều nói: “Trần Á Đinh, lúc ấy đồng chí Giang Thanh có nói những điều ấy đâu, tất cả đều do anh nói linh tinh, hiểu không?”. Trần Á Đinh đã sớm biết hôm nay đến đây để chuẩn bị nói cho khớp, nên vội vã gật đầu thừa nhận: “Vâng, tôi đã truyền đạt sai là do tôi nói lung tung”. Trương Xuân Kiều an ủi: “Anh chỉ phải cái hay nói lung lung, nhưng thực ra là một đồng chí tốt, tôi và Giang Thanh đều hiểu anh”.

Ngày 21 tháng 3, Vương Hồng Văn và Trương Xuân Kiều, dẫn Vu Hội Vinh và Trần Á Đinh đến Di Niên Đường trong Trung Nam Hải, một số uỷ viên Bộ Chính trị đã đợi sẵn ở đây. Trương Xuân Kiều vừa vào đã nói: “Hôm nay tôi đưa những người có mặt hôm ấy đến đây, mọi người có thể hỏi họ. Thực ra, tối ngày 5 tháng 3, đồng chí Giang Thanh không nói những điều ấy, cũng không thể nói như vậy, có một số điều cũng không phải như sau này đồn đại”. Nói đến đây Trương Xuân Kiều chỉ vào Vu Hội Vinh: “Tôi có mặt, họ cũng có mặt, tôi không nghe thấy, các anh có nghe thấy không?” Vu Hội Vinh vội vàng nói: “Không nghe thấy, không nghe thấy”. Lưu Khánh Đường cũng nói: “Chúng tôi đều không nghe thấy”.

Vương Hồng Văn nói: “Đồng chí Giang Thanh đã không nói, làm sao sau này lại đồn đại như vậy?” Trần Á Đinh cúi đầu nói: “Đấy đều là do tôi nói, trong khi truyền đạt tôi đã nói những suy nghĩ của mình”. Vương Hồng Văn cố ý tỏ ra tức giận: “Đây là anh bịa đặt?”, Trần Á Đinh gật đầu lia lịa: “Tôi bịa đặt, tôi đáng chết”. Trương Xuân Kiều ngăn lại: “Thôi được, bây giờ anh hãy nhanh chóng đi xóa bỏ ảnh hưởng của nó”. Trần Á Đinh vâng dạ liên hồi. Những người trong Bộ Chính trị biết họ đang đóng “kịch” nhưng cũng không biết nói gì. Nhưng Mao Trạch Đông không bằng lòng, nhất định phải truy xét vấn đề cho rõ ràng. “Bọn bốn tên” không biết làm thế nào, đành gợi ý cho Trần Á Đinh viết một bản cải chính gồm 6 điểm. Sau khi “bọn bốn tên” thẩm tra, giao cho Trung ương cho xong chuyện.

Trần Á Đinh gánh tội để bảo vệ cho Giang Thanh, Giang Thanh cũng không muốn để anh ta chịu tội. Sau khi giao bản cải chính 6 điều cho Trung ương, ngày hôm sau, Giang Thanh đến Nhà hát Thiên Kiều ở phía nam Tiền Môn tham gia một cuộc mít tinh, đã bảo riêng Trần Á Đinh cùng đi. Tại nhà hát Thiên Kiều, sau khi nói một chặp về phê Lâm, phê Khổng, Giang Thanh lại nói đến sự kiện phóng lửa khai hoang. “Thực ra, lúc ấy tôi không nói như thế, những điều ấy tôi hoàn toàn không nói, cũng không thể nói như thế. Sau này làm sao lại có thể có sự đồn đại sai lệch như thế được? Bây giờ Trung ương đã thẩm tra rõ ràng, là do đồng chí Trần Á Đinh truyền đạt sai. Đồng chí Trần Á Đinh là một đồng chí tốt, chỉ tội không giữ mồm giữ miệng. Á Đinh đã đến chưa?”

Trần Á Đinh đứng ở dưới sân khấu để chờ câu nói ấy, đứng ngay dậy đáp: “Đến rồi ạ!” Giang Thanh gọi một cách thân mật. “Đồng chí lên đây!”. Trần Á Đinh bước lên lễ đài, Giang Thanh nắm tay anh ta hỏi: “Á Đinh? Đồng chí còn nói linh tinh nữa hay không?” Trần Á Đinh vội vàng đáp: “Không nói linh tinh nữa ạ!” Giang Thanh nói: “Bản kiểm điểm của đồng chí tôi đã xem, được rồi, sau này đừng bao giờ nói linh tinh như thế nữa, hãy phấn khởi lên mà làm cho tốt”.

Sau khi Giang Thanh trở về Điếu Ngư Đài, vừa tức vừa sợ. Tức vì bị Mao Trạch Đông phê bình, sợ vì phóng lửa khai hoang không được, còn bị lửa đốt vào mông.

3

Vương Hồng Văn hấp tập đến Trường Sa kể tội

Mao Trạch Đông chậm chạp sắp “rơi mất” quyền hành

1. Mao Trạch Đông bắt đầu thay đổi chiều hướng

“Đặng Tiểu Bình không phải là Chu Ân Lai, tác phong của ông không giống. Chu Ân Lai chú ý sách lược, làm cho mình có thể đứng trên mặt nước, nhưng không thể thay đổi phương hướng chủ yếu của dòng nước xiết. Đặng Tiểu Bình lại không thuận theo dòng nước xiết ấy, mà lập tức đắp đập ngăn lại”.

Đây là quan điểm của Pa-ra-xi Đa-nây-si.

Thực sự là như vậy, Đặng Tiểu Bình bắt đầu đắp đập, định ngăn dòng nước hung dữ.

Ngày 4 tháng 10 năm 1974, Mao Trạch Đông đề nghị Đặng Tiểu Bình giữ chức Phó Thủ tướng thứ nhất Quốc vụ viện. Rõ ràng đây là việc sắp xếp người được lựa chọn làm Thủ tướng Quốc vụ viện sau Chu Ân Lai.

Ngày 11 tháng 10, Trung ương Đảng ra thông báo: Trong thời gian sắp tới sẽ họp Đại hội Đại biểu nhân dân toàn quốc khóa 4. Thông báo còn truyền đạt chỉ thị của Mao Trạch Đông: Đại cách mạng văn hoá vô sản đã được 8 năm. Hiện nay, giữ yên ổn là tốt. Toàn Đảng toàn quân phải đoàn kết.

Đại loạn đại trị, chỉ có đại loạn mới có thể đại trị. Đây là quan điểm của Mao Trạch Đông. Đại cách mạng văn hóa đã làm loạn 8 năm, nhưng không đạt được mục đích đại trị. 8 năm trước, sắc mặt hồng hào, hân hoan phấn khởi, hả hê bơi trên dòng Trường Giang, bơi giữa dòng sông thuyền bay rẽ sóng, rảo bước lên lễ đài Thiên An Môn, vẫy tay chào trăm vạn Hồng vệ binh, trời long đất lở. Mà nay, bước đi tập tễnh, ủ rũ về già. Không thể loạn thêm nữa, phải ổn định đoàn kết. Trị quốc yên dân, Trương Xuân Kiều, Diêu Văn Nguyên, Vương Hồng Văn, cả bọn đều chẳng ra sao, Giang Thanh càng không được. Vẫn cứ phải dựa vào Chu, Đặng. Hội nghị Đại biểu nhân dân toàn quốc đã ngừng họp 7 năm, không thể kéo dài hơn nữa. Phải họp Đại hội Đại biểu nhân dân toàn quốc tổ chức lại “nội các”. Đất nước phải đi vào quỹ đạo đúng đắn.

Dòng suy nghĩ của Mao Trạch Đông phát triển theo hướng có lợi cho Chu và Đặng. So sánh lực lượng hai bên, tất nhiên đang phát triển theo chiều hướng bất lợi cho Giang Thanh và đồng bọn.

Đại hội Đại biểu nhân dân khóa 4 là một hiệp rất then chốt. Nếu sau Đại hội Đại biểu nhân dân toàn quốc, Quốc vụ viện hình thành thể chế của Chu, Đặng, thì tình hình sẽ rất không hay. Điều này, Giang Thanh và đồng bọn hiểu rất rõ. Hiệp này không thể thua. Phải tiến công, chỉ có tiến công mới nắm được chủ động. Quyết không thể để Đặng Tiểu Bình giữ chức Phó Thủ tướng thứ nhất.

Tháng 6 năm 1974, Chu Ân Lai bắt đầu nằm viện, Giang Thanh và đồng bọn tăng cường hoạt động cướp quyền. Biện pháp mà họ dùng vẫn là biện pháp cũ: Trước tiên là gây dư luận. Tạp chí “Hồng kỳ” số tháng 10 năm 1974, công bố bài “Nghiên cứu kinh nghiệm lịch sử của cuộc đấu tranh giữa Nho gia và Pháp gia” do Diêu Văn Nguyên sắp đạt và sửa chữa. Ngày 5 tháng 6, Diêu Vãn Nguyên bố trí viết bài này đến ngày 1 tháng 10 thì phát hành, kéo dài gần 4 tháng. Ban biên tập tạp chí “Hồng kỳ” quán triệt ý đồ của Diêu Văn Nguyên nói rằng chủ đề của bài viết phải đặt ở việc nghiên cứu ý nghĩa của cuộc đấu tranh giữa Nho gia và Pháp gia đối với cách mạng và chuyên chính vô sản, mục đích của bài viết là vì cuộc đấu tranh giai cấp thực tại, cho nên phải “nhằm thẳng vào vấn đề chủ yếu trước mắt để viết”, phải chú trọng viết những “bài học kinh nghiệm” của việc “phục hồi và chống phục hồi”.

Ngày 5 tháng 8, Diêu Văn Nguyên nói: “Dứt khoát đó là ý nghĩa của cuộc đấu tranh giữa Nho gia và Pháp gia đối với hôm nay”. Bài viết lấy danh nghĩa nghiên cứu kinh nghiệm lịch sử của cuộc đấu tranh giữa Nho gia và Pháp gia thời Tây Hán, mượn xưa để nói nay. Bài viết nêu: “Giai cấp địa chủ mới xuất hiện, có thể giữ được chính quyền hay không mấu chốt là ở chỗ có thể bảo đảm tiếp tục chấp hành đường lối của Pháp gia hay không”. Còn nói: “Khi Tần Thủy Hoàng đang say sưa với cảnh tượng thái bình. Dân chúng yên ổn, chẳng cần binh đao” thì nhân vật đại biểu cho thế lực phục hồi của chủ nô là Triệu Cao đã khoác áo Pháp gia chui vào tim của vương triều Tần, tiến hành “cuộc chiến moi ruột” đối với chính quyền của giai cấp địa chủ. Tần Thủy Hoàng vừa chết, Triệu Cao liền phát động cuộc chính biến phản cách mạng Sa Khâu. Dùng đường lối Nho gia “thu nạp và tiến cử những dân chúng còn lại làm cho người hèn mọn được tôn quý, người nghèo thì làm cho giàu có, người ở xa thì làm cho gần lại”, thay cho đường lối Pháp gia của Tần Thủy Hoàng, tiến hành cuộc trả thù đẫm máu đối với những đại biểu chính trị của giai cấp địa chủ. Bài viết nói: “Thời kỳ đầu và giữa vương triều Tây Hán sở dĩ có thể giành thắng lợi trong cuộc đấu tranh chống phục hồi, chính là vì sau khi Hán Cao Tổ chết, đường lối của Pháp gia đã được giữ vững trên căn bản qua 6 đời vua Lữ Hậu, Hán Văn Đế, Hán Cảnh Đế, Hán Vũ Đế, Hán Chiêu Đế, Hán Tuyên Đế”. “Do ở trung ương có một tập đoàn lãnh đạo Pháp gia tương đối liên tục và xuyên suốt nên mới bảo đảm được đường lối của Pháp gia”. Còn sách lược của “Thanh Quân Trắc” là muốn thông qua việc làm “sụp đổ tập đoàn lãnh đạo Pháp gia Trung ương” để thay đổi đường lối Pháp gia. Bài viết còn đi sâu nêu rõ bản ý: “Trong điều kiện chuyên chính vô sản, những nhân vật tiêu biểu của giai cấp tư sản chui vào Đảng cũng thường dùng sách lược phản cách mạng của thanh Quân Trắc” này để “đả kích lực lượng cách mạng kiên trì đường lối đúng đắn của Mao Chủ tịch”.

Dụng ý của họ là làm toát lên hai điều: một là ám chỉ công kích Chu Ân Lai, Đặng Tiểu Bình v.v... là Triệu Cao, Lưu Tỵ đã chui vào nội bộ Đảng; hai là, tán tụng họ là “tập đoàn lãnh đạo Pháp gia Trung ương” kiên trì đường lối cách mạng của Mao Chủ tịch phải để cho những nhân vật của Pháp gia “chủ trì công tác ở Trung ương”. Từ đó về sau, rất nhiều bài viết của nhóm sáng tác ở Thành phố Thượng Hải và hai trường đã tâng bốc cho cái gọi là “tập đoàn lãnh đạo Pháp gia Trung ương”. Những bài viết này vừa là để cho dân chúng xem và càng là để cho Mao Trạch Đông xem. Họ góp ý kiến với Mao Trạch Đông: Chỉ có đề cho “tập đoàn lãnh đạo Pháp gia Trung ương” chủ trì chính sự, mới có thể giữ vững đường lối cách mạng của Mao Chủ tịch. Trong lòng đã có dự kiến trước, Mao Trạch Đông biết Giang Thanh đã “tích oán quá nhiều” nên ông chẳng hề để ý đến điều này.

2. Đặng Tiểu Bình giận dữ bỏ đi

Ngày 12 tháng 10 năm 1974, “Văn hối báo” và “Giải phóng nhật báo” đã đăng trên trang đầu bài của người bình luận, mượn đề tài chiếc tàu thủy 1 vạn tấn mang tên “Phong Khánh” do Trung Quốc đóng sau chuyến viễn dương trở về, công kích bóng gió Chu Ân Lai và các đồng chí lãnh đạo hữu quan.

Sự kiện tàu “Phong Khánh” đại khái như sau:

Năm 1974, Trưởng phòng Tổ chức Lý Quốc Đường và cán sự tuyên truyền Cố Quảng Văn của Tổng Công ty vận tải Viễn dương Trung quốc, được cử đến giúp đỡ tàu “Phong Khánh” lần đầu tiên đến châu Âu, Lý làm chính ủy, còn Cố làm cán sự chính trị. Sau khi tàu “Phong Khánh” nhổ neo, có một số người muốn Lý và Cố phê phán cái gọi là “sùng bái nước ngoài” và “chủ nghĩa bán nước” trong vấn đề đóng tàu và mua tàu. Lý và Cố đã từ chối đồng thời nêu rõ: Quốc vụ viện và Bộ Giao thông luôn luôn ủng hộ ngành công nghiệp đóng tàu trong nước, nhưng trong điều kiện hiện nay, ngành công nghiệp đóng tàu trong nước còn chưa thể thỏa mãn việc vận tải viễn dương, việc tận dụng một số điều kiện có lợi, mua một số “tàu thuyền của nước ngoài một cách thỏa đáng” là hoàn toàn cần thiết. Điều đó có lợi cho việc đẩy nhanh tốc độ phát triển các đội tàu viễn dương độc lập của nước ta, cũng có thể nhanh chóng thay đổi tình hình do tàu thuyền không đủ dẫn đến việc phải dùng số lớn ngoại tệ thuê tàu nước ngoài. Một số luận điệu hoang đường về vấn đề này là chĩa mũi nhọn vào Chu Ân Lai và những người lãnh đạo khác của Quốc vụ viện. Họ còn bàn luận về những vở “kịch mẫu” trong các thủy thủ. Lũ thân tín của “bọn bốn tên” dựa vào đó đã viết một bức thư dài hơn một vạn chữ, vu cáo Lý, Cố là “bọn giặc Tây giả”, tiêu biểu cho một đường lối xét lại. Ở lời phê của Giang Thanh trong bức thư đã công kích Bộ Giao thông là “sùng hàng ngoại”, là “sự chuyên chính của giai cấp tư sản mại bản”. Trương Xuân Kiều và Diêu Văn Nguyên cũng vu cáo Lý Quốc Đường là đại biểu của “giai cấp tư sản mại bản”. Vương Hồng Văn phê: “Trước tiên giữ Lý Quốc Đường ở lại Thượng Hải, phát động thuyền viên trên tàu “Phong Khánh” tiến hành tố cáo phê phán một cách triệt để”. “Bộ Giao thông cần phải xử lý nghiêm khắc Lý Quốc Đường, đồng thời báo cáo tình hình xử lý lên Trung ương”. Trước ngày Quốc khánh sau khi tàu “Phong Khánh” trở về Thượng Hải. Lý và Cố bị bắt giữ và đấu tố tại Thượng Hải. “Sự kiện Lý, Cố” được gọi là “sự kiện chính trị phản động”. Bài viết của người bình luận “Văn hối bá” và “Giải phóng quân báo” nói nào là: “Lịch sử phát triển của ngành công nghiệp đóng tàu thời kỳ cận đại ở nước ta là một bộ lịch sử đầy những cuộc đấu tranh tôn vinh Nho gia, sùng bái nước ngoài và yêu nước chống Khổng Tứ”, nào là “Giở lại lịch sử phát triển ngành công nghiệp đóng tàu của Trung Quốc có thể thấy rất rõ kẻ cầm đầu phái tôn vinh Khổng Tử đều trực tiếp nhúng tay vào ngành công nghiệp đóng tàu”. Bài viết còn nói: “Tăng Quốc Phan, Lý Hồng Chương, Viên Thế Khải, Tưởng Giới Thạch, Lưu Thiếu Kỳ v. v... đều theo triết học nô lệ phương Tây: “Đóng tàu không bằng mua tàu, mua tàu không bằng thuê tàu”, thi hành đường lối bán nước chủ nghĩa”. Còn nói: “Kinh nghiệm lịch sử thật đáng chú ý”.

Không những thế, Giang Thanh và đồng bọn còn gây nên cuộc tranh cãi trong Bộ Chính trị. Ngày 1 tháng 6, sau khi Chu Ân Lai phải nằm viện vì ốm, Giang Thanh, Trương Xuân Kiều, Diêu Văn Nguyên, Vương Hồng Văn bày sẵn mưu kế khiêu khích Đặng Tiểu Bình nhiều lần trong Bộ Chính trị. Ngày 4 tháng 10, Mao Trạch Đông đề nghị Đặng Tiểu Bình giữ chức Phó Thủ tướng thứ nhất Quốc vụ viện, trên thực tế là chủ trì công việc của Quốc vụ viện. “Bọn bốn tên” càng tăng cường công kích Đặng Tiểu Bình. Tối ngày 17 tháng 10, “bọn bốn tên” chuẩn bị trước, đưa cái gọi là vấn đề “sùng bài nước ngoài” trong sự kiện tàu “Phong Khánh” ra Hội nghị Bộ Chính trị, muốn Đặng Tiểu Bình phải lập tức tỏ thái độ để tập kích bất ngờ đối với Đặng Tiểu Bình. Giang Thanh hỏi Đặng Tiểu Bình một cách khiêu khích: “Đồng chí có thái độ thế nào đối với vấn đề này?” Đặng Tiểu Bình trả lời Giang Thanh một cách nghiêm túc: “Tôi phải điều tra”. Giang Thanh và đồng bọn làm ầm ĩ. Đặng Tiểu Bình nói: “Bộ Chính trị thảo luận vấn đề phải bình đẳng chứ không thể dùng thái độ đó để đối xử với người khác”. Giang Thanh và cả bọn cùng gào lên: “Sớm biết là đồng chí sẽ nhảy ra, quả nhiên hôm nay đồng chí đã nhảy ra rồi”. Đặng Tiểu Bình khinh bỉ nhìn họ, tức giận bỏ hội nghị đi ra.

3. Hai ống cùng một lúc thổi gió vào hai tai Mao Trạch Đông

Giang Thanh, Trương Xuân Kiều, Diêu Văn Nguyên, Vương Hồng Văn như trong không khí căng thẳng, nghiêm trọng của một cuộc quyết chiến sắp đến, đã nghiên cứu phương án hành động của bước tiếp theo. Địa điểm tại lầu số 17 Điếu Ngư Đài.

Bốn người nhất trí cho rằng, cần phải tranh thủ sự ủng hộ của Mao Trạch Đông. Vương Hồng Văn nhanh chóng về Trường Sa, báo cáo tình hình với Mao Trạch Đông. Ngày hôm sau, tức ngày 18 tháng 10, Vương Hồng Văn đáp chuyên cơ đến Trường Sa. Ngay tối hôm ấy Mao Trạch Đông đã tiếp kiến anh ta.

Khi báo cáo tình hình trù bị Đại hội Đại biểu nhân dân toàn quốc khóa 4, Vương Hồng Văn đã báo cáo với Mao Trạch Đông:

“Thủ tướng tuy bị bệnh nằm viện, nhưng vẫn bận rộn gọi người đến nói chuyện tới nửa đêm. Hầu như ngày nào cũng có người đến. Thường xuyên đến chỗ Thủ tướng có các đồng chí Tiểu Bình, Kiếm Anh, Tiên Niệm v. v...”

Mao Trạch Đông lặng lẽ lắng nghe. Vương Hồng Văn nói tiếp: “Các đồng chí này qua lại trao đổi với nhau liên tục lúc này có liên quan đến nhân sự của Đại hội Đại biểu nhân dân toàn quốc khóa 4”

Mao Trạch Đông vẫn im lặng không nói.

“Bắc Kinh hiện nay rất đậm mùi vị của Hội nghị Lư Sơn!”

Câu nói này của Vương Hồng Văn là nét bút điểm nhãn. Nếu Mao Trạch Đông coi trọng đồng thời ủng hộ báo cáo của anh ta, liên hệ sự kiện với Hội nghị Lư Sơn tức Hội nghị Trung ương Đảng lần thứ 2 khóa 9, thì tính chất vấn đề sẽ rất rõ ràng.

Vương Hồng Văn chờ đợi sự ủng hộ của Mao Trạch Đông. Nhưng sự hy vọng của anh ta tan vỡ.

Cùng ngày hôm đó, tại nhà số 10 ở Điếu Ngư Đài, Bắc Kinh, Giang Thanh gọi Vương Hải Dung và Đường Văn Sinh đến nói chuyện.

Vương, Đường như hai chị em gái, quần áo, trang điểm đến vóc dáng đều na ná như nhau luôn mặc quần áo giản dị, đi giày vải mũi vuông, tóc cắt ngắn đến tai, đeo kính, hình tượng của những trí thức điển hình. Hai người một người là cháu gái họ gọi Mao Trạch Đông bằng ông, một người là con gái của Đường Minh Chiếu một quan chức của Bộ Ngoại giao. Chức vụ của họ là phiên dịch của Bộ Ngoại giao, nhưng có địa vị đặc biệt trong tầng lớp lãnh đạo cao cấp của Đảng. Họ không chỉ làm phiên dịch khi Mao Trạch Đông tiếp khách nước ngoài, mà còn là khách thường xuyên trong nhà Chủ tịch Đảng. Vào những năm cuối đời của Mao Trạch Đông, nhất là giai đoạn cuối của đại cách mạng văn hóa, khách trong nhà ông không nhiều. Các nhà lãnh đạo khác có lúc hàng nửa năm hoặc vài tháng cũng khó được gặp mặt Mao một lần, chỉ khi ông triệu tập Bộ Chính trị hoặc tiếp khách nước ngoài mới gặp mặt các ủy viên Bộ Chính trị hoặc những người lãnh đạo khác. Mao Trạch Đông rất tín nhiệm Vương và Đường, muốn hai cô gái trẻ này tham gia Hội nghị Bộ Chính trị sau đó trực tiếp nghe báo cáo của hai người về tình hình trong nội bộ của Bộ Chính trị cùng những phản ánh tình hình các mặt trong nước. Có một số văn kiện phát cho ủy viên Bộ Chính trị đọc đã ghi cả tên của hai người. Mao Trạch Đông biết nội bộ Bộ Chính trị chia làm hai trận tuyến, tình hình mà hai phía báo cáo ông không dễ dàng tin ngay, ông cần tình hình mà ông cho là chân thực. Trong điều kiện đặc biệt này, Vương và Đường trở thành cầu nối đặc biệt giữa Mao Trạch Đông và các ủy viên Bộ Chính trị khác. Mao Trạch Đông không chỉ có được những tình hình mà ông muốn tìm hiểu qua hai cô gái trẻ này, mà chỉ thị của ông có lúc phải thông qua hai người này truyền đạt đến Bộ Chính trị hoặc những người lãnh đạo khác trong Trung ương và Quốc vụ viện.

Hôm nay, Giang Thanh mời hai cô này đến, là muốn họ tâu với Mao Trạch Đông về Chu và Đặng.

Giang Thanh đã nói với Vương và Đường những ý sau:

Mao Trạch Đông sắp tiếp kiến khách nước ngoài ở Trường Sa, có một tình hình quan trọng nhờ các cô khi đi cùng khách nước ngoài thì báo cáo với Chủ tịch. Tối ngày 17 tháng 10, Bộ Chính trị họp thảo luận vấn đề “tàu Phong Khánh”, Tiểu Bình và tôi đã tranh cãi với nhau, sau đó ông ta khinh khỉnh bỏ đi, làm cho Hội nghị của Bộ Chính trị không tiếp tục họp được. Các đồng chí lãnh đạo của Quốc vụ viện thường xuyên lấy cớ bàn công việc để xâu chuỗi. Thủ tướng đang nằm viện cũng rất bận, không hoàn toàn là dưỡng bệnh. Tiểu Bình và Thủ tướng, Nguyên soái Diệp Kiếm Anh thường xuyên ở bên nhau. Thủ tướng là kẻ ủng hộ sau lưng.

“Việc này tôi nói không thật rõ ràng, đợi đến tối tôi mời Hồng Văn, Xuân Kiều, Văn Nguyên cùng tới, sẽ giới thiệu thêm tình hình”. Giang Thanh nói.

Bà ta còn tiết lộ, Vương Hồng Văn sẽ báo cáo việc này với Mao Trạch Đông.

Ngay tối hôm ấy khi Vương Hải Dung, Đường Văn Sinh đến ngôi nhà số 17 Điếu Ngư Đài theo sự sắp xếp của Giang Thanh, thì Giang Thanh, Trương Xuân Kiều, Diêu Văn Nguyên đã đợi họ ở đó rồi. Trước tiên Giang Thanh để Trương Xuân Kiều “giới thiệu tình hình trong nước hiện nay”.

Trước hết Trương Xuân Kiều nói về vấn đề thu chi tài chính trong nước và việc xuất hiện nhập siêu trong ngoại thương, rằng đó là do Quốc vụ viện “sùng bái phương Tây” gây nên.

“Trong vấn đề “tàu Phong Khánh”, Tiểu Bình nhảy ra không phải là ngẫu nhiên, trước đại cách mạng văn hóa ông ta đã chủ trương “đóng tàu không bằng mua tàu, mua tàu không bằng thuê tàu”. Trương Xuân Kiều nói.

Ý kiến về tính chất của vấn đề, Trương Xuân Kiều so sánh Hội nghị Bộ Chính trị họp vào tối ngày 17 tháng 10 với “dòng nước ngược tháng Hai”.

Ngày hôm sau, Vương Hải Dung và Đường Văn Sinh đi bệnh viện, báo cáo tình hình việc Giang Thanh, Trương Xuân Kiều, Diêu Văn Nguyên nói chuyện với họ cho Chu Ân Lai biết.

Chu Ân Lai nghe xong báo cáo, trầm ngâm một lúc, nói: “Tôi đã biết vấn đề của Hội nghị Bộ Chính trị. Những tình hình mà tôi được biết, không giống những gì Giang Thanh đã nói, mà là bốn người họ đã sắp sẵn kế hoạch để chỉnh Tiểu Bình, họ đã nhiều lần làm như thế với Tiểu Bình, Tiểu Bình đã nhịn họ rất lâu rồi”. Chu Ân Lai biết rõ sự việc rắc rối trong Hội nghị Bộ Chính trị ngày 17 tháng 10, đã làm cho cuộc đấu tranh rõ ràng hơn, tiêu điểm của cuộc tranh luận là việc sắp xếp nhân sự trong Đại hội đại biểu nhân dân toàn quốc khóa 4. Vấn đề đã được đưa đến chỗ Mao Trạch Đông, giải quyết thế nào phải xem thái độ của Mao Trạch Đông.

Cuối cùng, Chu Ân Lai nói với Vương và Đường: “Tôi đang làm việc, định tìm hiểu tình hình thêm nữa, rồi giải quyết vấn đề dần dần”. Ngày 20 tháng 10, Vương Hải Dung và Đường Văn Sinh đến Trường Sa báo cáo với Mao Trạch Đông tình hình xảy ra mấy ngày nay ở Bắc Kinh, đồng thời đã bày tỏ sự bất mãn đối với Giang Thanh và mấy người... Vương và Đường đi theo Thủ tướng Đan Mạch Ha-đơ-lin sang thăm Trung Quốc đến Trường Sa.

Mao Trạch Đông đã chỉ thị cho Vương Hải Dung và Đường Văn Sinh như sau: Vì Thủ tướng vẫn là Thủ tướng, vấn đề công tác trù bị và sắp xếp nhân sự của Đại hội Đại biểu nhân dân toàn quốc khoá 4 phải do Thủ tướng và Vương Hồng Văn cùng giải quyết, đề nghị Đặng Tiểu Bình giữ chức Phó Chủ tịch Đảng, Phó Thủ tướng thứ nhất, Phó Chủ tịch Quân ủy kiêm Tổng Tham mưu trưởng, chuyển lời tới Vương Hồng Văn, Trương Xuân Kiều, Diêu Văn Nguyên bảo họ không nên theo sau Giang Thanh để phê duyệt.

Thái độ của Mao Trạch Đông đã làm cho đợt tấn công này do Giang I'hanh và đồng bọn gây ra bị thất bại nghiêm trọng.

4. Công ty gang thép chọi với công ty gang thép

Một chiếc máy bay phản lực sơn dấu hiệu máy bay quân dụng của Trung Quốc cất cánh từ sân bay quân sự Tây Giao Bắc Kinh, loáng một cái đã mất hút trong những đám mây trắng đang bồng bềnh trôi trên nền trời xanh.

Đặng Tiểu Bình đến Trường Sa gặp Mao Trạch Đông.

Ngày 12 tháng 11 năm 1974, Mao Trạch Đông tiếp kiến Đặng Tiểu Bình tại Trường Sa, cuộc nói chuyện trong bầu không khí cực kỳ thân mật. Vương Hải Dung và Đường Văn Sinh cùng có mặt trong buổi tiếp kiến.

“Đồng chí cũng biết ạ?” Đặng Tiểu Bình nói. Ông biết rằng, điều mà Mao Trạch Đông nói là sự đối đầu giữa hai bên trong hội nghị Bộ Chính trị họp ngày 17 tháng 10.

“Tốt!” Mao Trạch Đông tỏ ra rất vui.

“Quả thực là tôi không nhịn nổi! Không chỉ một lần!”

“Tôi tán thành đồng chí!”

“Trong Bộ Chính trị đồng chí ấy gây ra bảy tám lần rồi”.

“Áp đặt cho người khác, tôi cũng không vui”.

Mao Trạch Đông chỉ vào Vương và Đường: “Các cô ấy cũng không vui”.

“Chủ yếu là tôi cảm thấy sinh hoạt của Bộ Chính trị không bình thường, cuối cùng tôi đã đến chỗ đồng chí ấy. Công ty gang thép chọi với công ty gang thép” Đặng Tiểu Bình nói.

“Điều đó tốt”. Mao Trạch Đông rất vui.

Đặng Tiểu Bình lại nói đến vấn đề công tác của mình, ông bày tỏ với Mao Trạch Đông:

“Về quyết định công tác của tôi gần đây, Chủ tịch đã nói rồi, không nên nêu ý kiến gì nữa, nhưng xem ra trách nhiệm có phần quá nặng”. Phó Chủ tịch Đảng, Phó Thủ tướng thứ nhất, Phó Chủ tịch Quân ủy kiêm Tổng Tham mưu trưởng, trách nhiệm quả thực là nặng nề.

“Chẳng có cách nào khác đâu, đành phải gánh vác thôi”, Mao Trạch Đông nói.

Cùng ngày, trong một bức thư Giang Thanh gửi cho ông, Mao Trạch Đông phê như sau;

“Đừng lộ mặt nhiều; không nên phê văn kiện; cô không nên tổ chức nội các (làm đầu sỏ giấu mặt). Cô tích oán quá nhiều, phải đoàn kết với đa số. Lời dặn chí tình.

Con người quý nhất là tự mình hiểu lấy.

Mao Trạch Đông

Ngày 12 tháng 11”

Giang Thanh không thỏa mãn với cái chức vụ chỉ là ủy viên Bộ Chính trị của mình. Bà ta muốn thò tay vào Quốc vụ viện. Việc sắp xếp nhân sự của Đại hội Đại biểu nhân dân toàn quốc khóa 4, bà ta cũng can dự. Trong bức thư gửi Mao Trạch Đông, bà ta nêu: “Để Tạ Tĩnh Nghi làm Phó ủy viên trưởng, Trì Quần làm Bộ trưởng Giáo dục, Kiều Quán Hoa làm Phó Thủ tướng, Mao Viễn Tân, Trì Quần, Tạ Tĩnh Nghi, Kim Tổ Mẫn cùng vào Bộ Chính trị để bồi dưỡng làm “người nối nghiệp”. Kim Tổ Mẫn là nữ công nhân dệt ở Thành phố Thanh Đảo. Trong thời gian họp Đại hội Đảng khóa 10, đột ngột dùng máy bay đón cô ta lên Bắc kinh, vì trúng cử ủy viên Dự khuyết Trung ương Đảng.

8 ngày sau, Mao Trạch Đông viết cho Giang Thanh một bức thư:

Giang Thanh:

Có thể đọc thư của Lý Cố gửi cho Hoàng Quỳnh. Về tư tưởng và tài văn chương mà nói, đều là một bài văn hay. Chức vụ của cô chính là nghiên cứu động thái trong và ngoài nước, đây đã là nhiệm vụ lớn rồi. Việc này tôi đã nói với cô nhiều lần, không nên nói là không có công việc. Dặn như vậy.

Mao Trạch Đông

Ngày 20 tháng 11 năm 1974

Lý Cố và Hoàng Quỳnh là người thời Đông Hán. Lý Cố vốn vẫn ngưỡng mộ Hoàng Quỳnh, đã từng khuyến khích ông ta ra làm quan. Vào năm Thủy Kiến thứ 2 đời Hán Thuận Đế, Hoàng Quỳnh được triệu vào kinh, giữa đường bị ốm nên không chịu đi, được triều đình thúc giục mới tiếp tục đến kinh thành. Khi HoàngQuỳnh đến gần ngoại ô Lạc Dương, Lý Cố viết cho ông ta một bức thư tức là “bức thư của Lý Cố gửi Hoàng Quỳnh” mà Mao Trạch Đông nói tới. Bức thư này đã gợi ý và khuyên Hoàng Quỳnh hai mặt, một là phê phán sự cô độc và kiêu ngạo của các danh sĩ lúc ấy, mặt khác nhằm vào khuyết điểm của các danh sĩ lúc ấy chỉ dựa vào danh tiếng, mà thực ra là không phù hợp nên dẫn đến việc dễ bị người ta công kích. Mao Trạch Đông rất thích bài viết này của Lý Cố. Giang Thanh viết thư cho Mao Trạch Đông nói là: “Từ sau Đại hội Đảng khóa 9 hoàn toàn là một người nhàn rỗi”, hy vọng Mao Trạch Đông giao việc cho bà ta, tức là cho bà ta thực quyền chỉ huy. Thư của Mao Trạch Đông trên thực tế đã phủ định yêu cầu này của bà ta.

5. Lần gặp mặt quan trọng

Hạ tuần tháng 12 năm 1974, bước vào những ngày mùa đông lạnh giá, gió lạnh buốt thấu xương từ bình nguyên Hoa Bắc ù ù thổi trên bầu trời. Chu Ân Lai đi Trường Sa gặp Mao Trạch Đông. Diệp Kiếm Anh biết tin Chu Ân Lai sẽ đi Trường Sa vừa mừng lại vừa lo, mừng vì có Chu Ân Lai đích thân đứng ra kiến nghị với Mao Trạch Đông, thì sẽ có hy vọng giành thắng lợi trong việc đánh bại âm mưu “lật đổ nội các” của Giang Thanh. Lo là sức khỏe của Chu Ân Lai có chịu nổi hay không? Theo bác sĩ nói với ông: “Tình trạng sức khỏe của Thủ tướng rất không tốt, phải đáp máy bay đi Trường Sa, sợ...”, bác sĩ nói không hết câu, Diệp KiếmAnh liền nói một cách quả quyết: “Các đồng chí phải dùng tất cả các biện pháp bảo đảm an toàn cho Thủ tướng, đó là nhiệm vụ chính trị”.

Đi cùng với Chu Ân Lai còn có Vương Hồng Văn vì Mao Trạch Đông bảo ông ta cùng Chu Ân Lai phụ trách công tác trù bị Đại hội Đại biểu nhân dân toàn quốc khóa 4.

Trường Sa, tình cảm của Mao Trạch Đông đối với nơi này cực kỳ sâu nặng, đó là tỉnh lỵ của tỉnh Hồ Nam quê ông. Thời trai trẻ, ông đã học tập ở đây, đã trải qua thời gian khó quên... Mao Trạch Đông đến Trường Sa lần này đã lưu lại khá lâu.

Chu Ân Lai, Vương Hồng Văn đến Trường Sa nghỉ ngơi chút ít, liền đến gặp Mao Trạch Đông.

“Không nên tụ tập thành “bọn bốn tên”. Đoàn kết lại, bốn nglrời tụ tập lại sẽ không hay!” Mao Trạch Đông vừa vung tay vừa nói với Vương Hồng Văn.

“Sau này không tụ tập nữa ạ”. Vương Hồng Văn đỏ mặt, đỏ một cách rất rõ ràng.

Khi Mao Trạch Đông tiếp kiến Chu Ân Lai và Vương Hồng Văn, Vương Hải Dung và Đường Văn Sinh đều có mặt.

“Bắt đầu từ tháng 1 sang năm, tôi không tiếp khách nước ngoài nữa. Có muốn gặp, tôi cũng không gặp. Tôi ăn và ngủ không tốt, bơi 5 lần. Chỉ nói chuyện, phổi, chân”. Mao Trạch Đông kể tình hình sức khỏe của mình cho Chu và Vương nghe.

Đề tài nói chuyện chuyển sang Đặng Tiểu Bình.

“Tư tưởng chính trị của đồng chí ấy khá”. Mao Trạch Đông dùng ngón tay chỉ vào đầu.

“Polities khá hơn đồng chí ấy”, Mao Trạch Đông chỉ vào Vương Hồng Văn.

Polities, tiếng Anh là “chính trị”. Tất nhiên Chu Ân Lai hiểu. “Đồng chí ấy không khá bằng Đặng Tiểu Bình”. Mao Trạch Đông vừa nói vừa viết chữ “khá” lên giấy.

Vương Hồng Văn rất ngượng và cũng rất căng thẳng.

Tiếp đó Chu Ân Lai báo cáo với Mao Trạch Đông về việc sắp xếp nhân sự Đại hội Đại biểu nhân dân toàn quốc khóa 4, khi nói đến Diệp Kiếm Anh làm Phó Chủ tịch Quân ủy kiêm Bộ trưởng Quốc phòng, Đặng Tiểu Bình làm Phó Thủ tướng thứ nhất kiêm Tổng Tham mưu trưởng, Mao Trạch Đông cắt ngang lời Chu Ân Lai, nói rõ từng chữ từng câu: “Tôi thấy Đặng Tiểu Bình làm được Phó Chủ tịch Quân ủy. Phó Chủ tịch Quân ủy, Phó Thủ tướng thứ nhất kiêm Tổng Tham mưu trưởng”.

Mao Trạch Đông lai cầm lấy bút viết ba chữ lên giấy: “Nhân tài khó1”.

Chu Ân Lai nói: “Nhân tài khó kiếm”.

Mao Trạch Đông đặt bút xuống.

Chu Ân Lai báo cáo danh sách Phó Thủ tướng đọc: “Đặng, Trương, Lý...” tức Đặng Tiểu Bình, Trương Xuân Kiều, Lý Tiên Niệm.

Mao Trạch Đông lại cắt ngang lời Chu Ân Lai nói một chữ “Trần”, tức Trần Tích Liên.

…

Ngày 28 tháng 12, Chu Ân Lai, Vương Hồng Văn rời Trường Sa trở về Bắc Kinh. Máy bay bay ổn định. Bên trên là bầu trời xanh vô tận, bên dưới là đồng bằng mênh mông. Thế giới và vũ trụ rộng lớn sâu thẳm biết nhường nào.

Tâm trạng của hai người lúc này thật khác nhau. Tâm trạng của Vương Hồng Văn không vui, còn Chu Ân Lai lại thấy vui vẻ thư thái.

Chủ đề mà Mao Trạch Đông nói với họ rất rõ ràng, phê bình Giang Thanh và “bọn bốn tên” của họ, khen ngợi Đặng Tiểu Bình đồng thời giao cho Tiểu Bình trách nhiệm nặng nề hơn.

Lần này đến Trường Sa, trong các ngày 23, 24, 25, 27 tháng 12, Mao Trạch Đông đã bốn lần nói chuyện với Chu Ân Lai và Vương Hồng Văn.

Ngày 23, Mao Trạch Đông muốn Chu Ân Lai và Vương Hồng Văn ở lại Trường Sa ba ngày để nói chuyện. Ngày 24 lại bảo họ ở lại nói chuyện, còn công việc ở Bắc Kinh do Tiểu Bình chủ trì. Ngày 25 lại bảo họ ở lại hai ngày. Đến ngày 27 nói, bây giờ chẳng còn gì để nói nữa.

Trong 4 lần nói chuyện Mao Trạch Đông chủ yếu nói về mấy vấn đề. Không nên lập “bọn bốn tên”. Trung ương có nhiều người như vậy nên phải đoàn kết. Giang Thanh và một số người đã lập công trong phong trào phê Lâm, phê Khổng, nhưng không nên lập bè phái, lập bè phái sẽ bị ngã, có thể bò dậy được thì tốt. Đồng thời kể ra những ví dụ trong lịch sử đấu tranh của Đảng.

Vấn đề đánh giá và việc đảm nhiệm chức vụ mới đối với Đặng Tiểu Bình, cũng như người được lựa chọn làm Phó Thủ tướng là nội dung chủ yếu của cuộc nói chuyện ngày 23.

Việc phê bình đối với Giang Thanh, Mao Trạch Đông nói là ông đang làm công tác tư tưởng với Giang Thanh, khuyên bà ta ba điều không nên: một là không nên phê phán lung tung, hai là không nên xuất đầu lộ diện khoe khoang, ba là không nên tham gia tổ chức chính phủ (nội các). Giang Thanh nói không có công việc để làm, Mao Trạch Đông bảo đọc tư liệu, nghiên cứu vấn đề quốc tế và trong nước, sau đó nêu ý kiến, bản thân ông nhiều năm nay cũng làm như vậy. Mao Trạch Đông nói, đối với Giang Thanh tất nhiên có thể một chia làm hai, trong vấn đề phê Lưu (Thiếu Kỳ), Lâm là đúng nhưng nói sai lầm của Thủ tướng là cuộc đấu tranh đường lối thứ 11 là không đúng. Lúc ấy Chu Ân Lai báo cáo với Mao Trạch Đông, điều nay chỉ nói trong Thường vụ Bộ Chính trị, không nêu ở Bộ Chính trị nữa.

Phê Lâm phê Khổng, phê phán đi cửa sau trở thành 3 chủ đề, đã làm loạn lên. Mao Trạch Đông nói, làm loạn lên rồi, cũng không bảo cho ông biết. Chu Ân Lai nói vào khoảng tháng 1, tháng 2, Giang Thanh đưa chỉ thị ấy xuống, họp các cuộc mít tinh như vậy, các đồng chí ấy cũng có trách nhiệm. Bộ Chính trị cũng không thảo luận nghiêm túc, cho nên trước khi Chủ tịch rời Bắc Kinh hẹn nói chuyện với các đồng chí trong Bộ Chính trị, tôi đã nói, có một số việc do chúng ta sợ hãi. Mao Trạch Đông nói, phê Lâm thì dễ nhưng phê Khổng thì khó. Bây giờ Tứ thư Ngũ kinh cũng phê cả, Khổng Phu Tử là Văn thánh đã bị đánh đổ, Quan Vân Trường là Võ thánh cũng bị đánh đổ. Nói phê Lâm phê Khổng là đại cách mạng văn hóa lần thứ hai là không đúng.

Nói về tình hình quốc tế, Mao Trạch Đông cho rằng càng nói hoà hoãn thì càng chuẩn bị chiến tranh, bây giờ có thể không nêu khuynh hướng chủ yếu của thế giới hiện nay là cách mạng, mà phải nhấn mạnh sự căng thẳng của việc chuẩn bị chiến tranh, nhân dân các nước phải có sự chuẩn bị đối với việc này. Mao Trạch Đông cho rằng phải hiểu rõ ý đồ thật sự đối với việc Liên Xô thăm dò nước ta. Mao Trạch Đông hỏi, nếu Brê-giơ-nhép muốn đến nói chuyện thì nên như thế nào? Chu Ân Lai nói, nếu ông ta thực sự muốn đến nói chuyện, thì có thể xem xét, nhưng chúng ta không thể đi mời ông ta. Mao Trạch Đông gật đầu.

Chu Ân Lai sắp xếp chỉnh lý nội dung của mấy lần nói chuyện thành một đề cương, chuẩn bị sau khi về Bắc Kinh sẽ lập tức truyền đạt lại cho Thường vụ Bộ Chính trị.

Chu Ân Lai mỉm cười. Thái độ của Mao Trạch Đông đã làm cho lần tấn công này của Giang Thanh và đồng bọn bị thất bại nghiêm trọng. Cuộc đọ sức xoay quanh việc sắp xếp nhân sự trước Đại hội Đại biểu nhân dân toàn quốc khóa 4, đã có kết quả làm cho mọi người được khích lệ: Địa vị của Đặng Tiểu Bình trong Đảng được nâng cao thêm một bước, có kẻ nhúng tay để “tổ chức nội các” nhưng không thành công. Nếu tình hình cứ tiếp tục phát triển như vậy thì có thể tương đối yên tâm.

Máy bay bắt đầu hạ dần độ cao. Đã tới Bắc Kinh!

Chu Ân Lai vừa lên đường đi Trường Sa, Giang Thanh đã luống cuống, bà ta rất mẫn cảm: “Đây là cuộc du thuyết Chủ tịch, đi “tổ chức nội các”. Trước khi ông ta chết còn đọ sức với chúng ta, có đến tám chín phần mười Chủ tịch chấp thuận ý kiến của ông ta”. Trương Xuân Kiều càng ý thức được rằng đây là một tín hiệu nguy hiểm.

Quả thực không ngoài dự đoán, ngày 5 tháng 1 năm 1975, Trung ương Đảng công bố văn kiện số 1: Trung ương quyết định bổ nhiệm Đặng Tiểu Bình làm Phó Chủ tịch Quân ủy Trung ương kiêm Tổng Tham mưu trưởng Quân giải phóng, bổ nhiệm Trương Xuân Kiều làm Chủ nhiệm Tổng cục Chính trị Quân giải phóng.

Từ ngày 8 đến ngày 10 tháng 1, Hội nghị Trung ương lần thứ 2 khóa 10 họp tại Bắc Kinh. Hội nghị đã nghiên cứu công tác chuẩn bị Đại hội Đại biểu nhân dân toàn quốc khóa 4 đưa “Dự thảo sửa đổi Hiến pháp nước Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa”, “Về Báo cáo sửa đổi Hiến pháp”, “Báo cáo công tác của Chính phủ” và danh sách ứng cử ủy viên thường vụ Đại hội Đại biểu nhân dân toàn quốc là thành viên Quốc vụ viện để trình Đại hội Đại biểu nhân dân toàn quốc thảo luận.

Trong Hội nghị này đã bầu Đặng Tiểu Bình làm Phó Chủ tịch Đảng, ủy viên Thường vụ Bộ Chính trị, phê chuẩn đơn xin từ chức của Phó Chủ tịch Đảng và ủy viên Thường vụ Bộ Chính trị của Lý Đức Sinh.

Từ ngày 13 đến ngày 17 tháng 1, Hội nghị Đại hội Đại biểu nhân dân toàn quốc khóa 4 được cử hành tại Bắc Kinh. Từ khóa 3 đến khóa 4 đã phải trải qua tròn 10 năm. Đại hội Đại biểu nhân dân toàn quốc, tượng trưng của chính quyền Nhà nước, cơ cấu quyền lực cao nhất về pháp luật, đã bị xóa bỏ trên thực tế 8 năm rưỡi.

4

“Bọn bốn tên” hạ độc thủ giương lên cạm bẫy

Đặng Tiểu Bình khéo lập ra chỉ thị ba điều

1. “Bọn bốn tên” đột nhiên cung kính đối với Chu Ân Lai

Vương Hồng Văn đi Trường Sa kể tội, bị Mao Trạch Đông phê bình. Đến cuối năm, Vương Hồng Văn lại cùng Chu Ân Lai đến Trường Sa báo cáo với Mao Trạch Đông. Vì ngủ quên đến chậm lại bị Mao Trạch Đông phê bình. Sau khi Mao Trạch Đông nghe xong báo cáo của Chu Ân Lai. Ngay tại chỗ phê chuẩn Chu Ân Lai làm Thủ tướng nội các, giấc mơ của “bọn bốn tên” mưu toan để Giang Thanh tổ chức nội các hoàn toàn tan vỡ.

Bị đả kích như vậy, nhưng Vương Hồng Văn không những không suy nghĩ hối cải, trái lại trong lòng lại nảy ra một kế, chuẩn bị hạ độc thủ đối với Chu Ân Lai. Sau khi về đến Bắc Kinh, anh ta lập tức đến ngay Điếu Ngư Đài, báo cáo với Giang Thanh, Trương Xuân Kiều, Diêu Văn Nguyên về chuyến đi Trường Sa. Giang Thanh và đồng bọn nghe thấy Đại hội Đại biểu nhân dân toàn quốc khóa 4 còn do Chu Ân Lai tổ chức nội các, Đặng Tiểu Bình chính thức làm Phó Thủ tướng thứ nhất, Phó Chủ tịch Quân ủy Trung ương kiêm Tổng Tham mưu trưởng. Quốc vụ viện ngoài Trương Xuân Kiều làm Phó Thủ tướng ra, Giang Thanh, Diêu Văn Nguyên và Vương Hồng Văn đều không có liên quan, không nén được đã nhảy dựng lên. Vương Hồng Văn nói một cách bí hiểm: “Chúng ta nên tôn trọng quyết định của Chủ tịch, tích cực ủng hộ công tác của Thủ tướng. Ở Trường Sa lần này, Chủ tịch đã nói, muốn chúng ta không nên theo Giang Thanh phê gì cả. Vậy chúng ta không phê nữa, xin mời Thủ tướng phê, như vậy là được”. Trương Xuân Kiều cười, gật gật đầu nói: “Rất hay, theo tôi Hồng Văn phải đến chỗ Thủ tướng để thỉnh thị cho nhiều, bất kể việc to việc nhỏ đều phải xin ý kiến. Còn tôi theo chỉ thị của Chủ tịch lần này sẽ học lý luận về chuyên chính vô sản. Văn Nguyên thì nắm việc phê phán chủ nghĩa kinh nghiệm”. Giang Thanh vỗ tay ca ngợi: “Xuân Kiều nhiều mưu kế thật, anh chính là Tiêu Hà và Trần Bình của tôi”. Cả bốn người cùng cười ha hả, họ chia nhau thực hiện...

Sau khi Chu Ân Lai từ Trường Sa trở về, chủ trì việc triệu tập Đại hội Đại biểu nhân dân toàn quốc khóa 4, lúc này đã là tháng 1 năm 1975. Ngày 13 tháng 1, Đại hội Đại biểu nhân dân toàn quốc khóa 4 khai mạc và bế mạc vào ngày 17 tháng 1. Chu Ân Lai thay mặt Quốc vụ viện đọc “Báo cáo công tác của Chính phủ”, Trương Xuân Kiều đọc “Báo cáo sửa đổi Hiến pháp”. Đại hội bầu Chu Đức làm ủy viên trưởng ủy ban thường vụ khóa 4, thông qua danh sách đề cử vào Quốc vụ viện, bổ nhiệm Chu Ân Lai làm Thủ tướng. Phó Thủ tướng và đại bộ phận Bộ trưởng đều do các đồng chí cũ đảm nhiệm, “bọn bốn tên” vào Quốc vụ viện chỉ có một mình Trương Xuân Kiều (phó Thủ tướng). Ngoài ra có thân tín của Giang Thanh là Vu Hội Vmh giữ chức Bộ trưởng Văn hóa chỉ có vậy mà thôi. Một bộ có tính chất then chốt là Bộ Quốc phòng thì do Diệp Kiếm Anh đảm nhiệm, ngoài ra có bộ quan trọng là Bộ Công an, thì do nguyên Bí thư Tỉnh ủy Hồ Nam, ủy viên Bộ Chính trị khóa 10 mới được điều lên Trung ương là Hoa Quốc Phong làm Bộ trưởng, đồng thời Hoa Quốc Phong còn đảm nhiệm chức Phó Thủ tướng Quốc vụ viện.

Trong báo cáo công tác của Chính phủ, Chu Ân Lai trịnh trọng tuyên bố đến cuối thế kỷ đất nước phải thực hiện 4 hiện đại hóa: Công nghiệp, nông nghiệp, khoa học Kỹ thuật và quốc phòng! Các đại biểu vỗ tay nhiệt liệt biểu thị ý nguyện của 8 trăm triệu nhân dân Trung Quốc.

Có lẽ vì mệt, gần đây Chu Ân Lai luôn luôn cảm thấy tiêu hóa không tốt, đại tiện khó khăn. Sau khi Đại hội Đại biểu nhân dân toàn quốc khóa 4 kết thúc, ông lại vào Viện 301, bác sĩ cho kiểm tra có chuẩn bị, các bộ phận khác không có gì khác thường, nhưng trong đại tràng gần vị trí của gan phát hiện một khối u bằng quả hạch đào. Nếu khối u này phát triển sẽ chèn đường tiêu hóa.

Sau khi kiểm tra kết thúc, Chu Ân Lai hỏi bác sĩ: “Các đồng chí phát hiện được cái gì?”. Bác sĩ cúi đầu không dám trả lời. Chu Ân Lai sốt ruột nói: “Các đồng chí phải nói thật với tôi, tôi phải sắp xếp công việc, các đồng chí cứ giấu tôi thì sẽ lỡ việc”. Bác sĩ không biết làm thế nào, đành phải nói thật với ông. Chu Ân Lai chợt hiểu ra, vị trí này chính là vị trí ông bị bệnh sưng gan khi vượt thảo nguyên trong cuộc trường chinh 40 năm về trước. Hồi ấy bệnh này đã khỏi, không ngờ 40 năm sau chính nơi này lại mọc ra khối u. Nguyên nhân là do công việc quá bận rộn, không có thời gian chữa trị tận gốc, lại thêm tức giận và mệt mỏi mà dẫn đến.

Biết nguyên nhân bị bệnh nên các bác sĩ đã quyết định mổ, nhưng sau hai lần mổ, Chu Ân Lai rất yếu, trước tiên phải truyền dịch nếu không sẽ không chịu nổi cuộc mổ.

Các bác sĩ chuẩn bị mổ, nhưng đầu giường của Chu Ân Lai chất đầy văn kiện, Diêu Văn Nguyên đưa đến những bài viết đầy chữ sai, nội dung chẳng đâu ra đâu cũng đưa đến cho ông sửa chữa. Chu Ân Lai ra lệnh cho thư ký: “Nói với họ rằng, từ nay về sau văn kiện đều đưa đến chỗ Tiểu Bình, bây giờ Tiểu Bình đã gánh vác trách nhiệm rồi”.

Chu Ân Lai đã có ý kiến nên “bọn bốn tên” không dám đưa văn kiện đến chỗ Chu Ân Lai nữa, nhưng họ lại sợ Đặng Tiểu Bình thấp lùn khỏe mạnh và thâm trầm, không dám làm khó dễ đối với ông, Vương Hồng Văn muốn lợi dụng việc Chu Ân Lai bị ốm nặng thực hiện âm mưu nhưng đã đổ bể.

Nhưng Vương Hồng Văn không chịu cam tâm, sau khi bàn bạc với Giang Thanh động một tí là gọi điện thoại đến bệnh viện, yêu cầu Chu Ân Lai đích thân chủ trì Hội nghị. Chu Ân Lai biết là họ cố ý gây rối, nhưng ông muốn trước khi chết giải quyết một số vấn đề, để cho Đặng Tiểu Bình làm việc dễ dàng hơn, nên đã rút kim truyền dịch đi dự hội nghị.

Hôm ấy, Vương Hồng Văn lại gọi điện thoại đến yêu cầu Chu Ân Lai lậptlức tham gia một cuộc họp do Giang Thanh chủ trì, các bác sĩ trả lời, Thủ tướng đang truyền dịch, Vương Hồng Văn ngang ngược hạ lệnh: “Truyền dịch cũng phải đến?” Chu Ân Lai kiên quyết rút kim truyền nói với thư ký: “Chuẩn bị xe”.

Đến phòng họp, chỉ thấy '“bọn bốn tên” cười cười nói nói, chẳng có việc gì để bàn, Chu Ân Lai quay đầu đi ra. Giang Thanh hỏi với theo: “Thủ tướng, chúng tôi đã phê Lâm phê Khổng hồi lâu rồi, thái độ của đồng chí sao vậy?” Chu Ân Lai lạnh lùng đáp: “Thời kỳ Phong trào Ngũ Tứ chúng tôi đã nêu ra khẩu hiệu đánh đổ cửa hiệu Khổng Gia rồi!”.

Một câu thôi đã làm Giang Thanh tắc nghẹn không nói được câu nào. Sau khi Đặng Tiểu Bình biết chuyện, lập tức báo cáo với Mao Trạch Đông những hoạt động của “bọn bốn tên”, đồng thời hạ lệnh ủy viên Bộ Chính trị không được gây rối việc dưỡng bệnh của Chu Ân Lai nữa, cần họp gì thì sẽ do ông thông báo cho Chu Ân Lai. Giang Thanh sợ Đặng Tiểu Bình nên cũng không dám tùy tiện đến chỗ Chu Ân Lai gây rối nữa.

Giang Thanh bị Chu Ân Lai đốp cho một câu, muốn ăn vạ, nhưng Chu Ân Lai đã lên xe đi. Bà ta liền diễn lại trò cũ, kêu khóc ầm ĩ, Diêu Văn Nguyên ngạc nhiên nói: “Trước đây ông ta đều cúi đầu nhẫn nhục, rất ít đốp chát người khác sao hôm nay lại ghê gớm thế?” Vương Hồng Văn hí hửng: “Các anh không biết đấy thôi, đã phát hiện khối u ở vùng gan của ông ta, các bác sĩ nói là còn độ một năm nữa”. Diêu Văn Nguyên chợt hiểu ra: “Chẳng trách, nổi giận đùng đùng”. Giang Thanh lại gầm lên “73, 84 rồi mà Diêm vương còn không mời họ đi”. Trương Xuân Kiều xem đồng hồ, cười: “Trong “bọn bốn tên” chúng ta, tôi phải rút khỏi cuộc họp này thôi, để đến giảng cho các cán bộ Cục Chính trị của các đơn vị lớn trong toàn quân về vấn đề chuyên chính toàn diện của giai cấp vô sản”. Giang Thanh dặn: “Xuân Kiều, anh nên nói kỹ, không áp đảo thì chúng không biết sự lợi hại của bà già này đâu”. Trương Xuân Kiều cầm cặp da nói: “Nhiệm vụ này tôi đảm bảo rồi. Văn Nguyên, việc phê phán chủ nghĩa kinh nghiệm của anh nên nhanh chóng bắt đầu đi!”. Giang Thanh oang oang: “Đúng, bắt đầu nhanh lên, Thủ tướng là đại biểu của chủ nghĩa kinh nghiệm”.

2. Sự chỉnh đốn toàn diện của Đặng Tiểu Bình

Sở dĩ “bọn bốn tên” tức tối, gây khó dễ khắp nơi, hạ độc thủ là do sự phát triển của tình hình quá bất lợi đối với họ.

Việc triệu tập Đại hội Đại biểu nhân dân toàn quốc khóa 4 chứng tỏ sự nỗ lực của thế lực đúng đắn trong Đảng, muốn làm cho đất nước đi đúng đường đã có kết quả bước đầu.

Ê kíp lãnh đạo trong Quốc vụ viện được sản sinh ra từ Đại hội Đại biểu nhân dân toàn quốc khóa 4 được sắp xếp: Thủ tướng vẫn là Chu Ân Lai, Phó Thủ tướng: Đặng Tiểu Bình, Trương Xuân Kiều, Lý Tiên Niệm, Trần Tích Liên, Kỷ Đăng Khuê, Hoa Quốc Phong, Trần Vĩnh Quý, Ngô Quế Hiền, Vương Chấn, Dư Thu Lý, Cốc Mục, Tôn Kiện. Từ kết cấu này, có thể thấy, cuộc đọ sức trong việc tổ chức nội các, âm mưu cướp quyền của “bọn bốn tên” đã thất bại.

Từ đó về sau, Chu Ân Lai bệnh nặng, Đặng Tiểu Bình làm Quyền Thủ tướng chủ trì công tác của Quốc vụ viện, đồng thời trên thực tế chủ trì công việc hằng ngày của Trung ương Đảng.

Mao Mao (Đặng Dung) con gái của Đặng Tiểu Bình trong cuốn sách “Những ngày ở Giang Tây” đã nói: “Trong thời gian ở Giang Tây, cha tôi có một thói quen, mỗi ngày trước buổi hoàng hôn, luôn luôn đi bộ chung quanh mảnh sân nhỏ bé trong nhà chúng tôi rất có quy luật ông trầm ngâm suy nghĩ không nói năng gì, bước đi rất nhanh... chính trong mỗi bước đi ấy, tư tưởng của ông, niềm tin của ông, ý chí của ông càng ngày càng được xác định rõ, càng kiên định vững vàng hơn theo từng bước, sự hàm súc và đi tới chín muồi của những tư tưởng này có phải là đã chuẩn bị đầy đủ nhất cho cuộc đấu tranh gay gắt hơn sau này hay không?”. Mao Trạch Đông biết đáp án là khẳng định.

Từ tháng 1 năm 1975, Đặng Tiểu Bình biết rõ là núi có hổ, nhưng ông lại đi vào nơi có hổ ấy. Với một khí thế anh hùng không biết sợ, ông nắm chắc công tác chấn chỉnh toàn diện một cách kiên định theo từng bước. Năm ấy nền kinh tế quốc dân từ đình trệ giảm sút nhanh chóng chuyển hướng đi lên. Tổng sản lượng công nông nghiệp cả năm là 450,4 tỷ Nhân dân tệ, so với năm trước (ở dưới cũng vậy) tăng trưởng 11,9%. Trong đó Tổng sản lượng công nghiệp chiếm 321,9 tỷ Nhân dân tệ, tăng trưởng 15,1%, Tổng sản lượng nông nghiệp 128,5 tỷ Nhân dân tệ, tăng trưởng 4,6%. Sản lượng sản phẩm công nông nghiệp: lương thực 284,5 triệu tấn, tăng trưởng 3,4%, bông 2,381 triệu tấn, giảm 3,4%; thép 23,09 triệu tấn, tăng trưởng 13,2%, than thô 482 triệu tấn, tăng trưởng 16,7%; dầu thô 77,06 triệu tấn, tăng trưởng 18,8%, lượng điện 195,8 tỷ kw/h tăng trưởng 16%. Tổng số đầu tư xây dựng cơ bản 40,932 tỷ Nhân dân tệ, tăng trưởng 17,7%, lượng vận tải đường sắt 867 triệu tấn, tăng trưởng 12,9%. Tổng số bán lẻ của hàng hóa xã hội 127,11 tỷ Nhân dân tệ, tăng trưởng 12,9%. Tổng thu nhập tài chính quốc gia 81,56 tỷ nhân dân tệ, tổng chi là 82,09 tỷ Nhân dân tệ, thâm hụt 530 triệu Nhân dân tệ.

Điều quan trọng hơn là, chấn chỉnh toàn diện là một cuộc đấu tranh quan trọng của Đảng và nhân dân chống lại sai lầm “tả” khuynh và “bọn bốn tên”, đã thức tỉnh sự giác ngộ chưa từng có trong nhân dân cả nước đã đẩy nhanh tiến trình đi tới diệt vong của “bọn bốn tên”. Về một ý nghĩa nào đó mà nói, nếu không có sự chấn chỉnh toàn diện năm 1975 thì sẽ không có “Phong trào ngày 5 tháng 4” vĩ đại năm 1976. Chấn chỉnh toàn diện lại là người dẫn đường cho cuộc đấu tranh vĩ đại dẹp loạn ổn định trật tự mà Đảng tiến hành sau này, là sự chuẩn bị quan trọng về các mặt tư tưởng và tổ chức v. v...

Dưới sự chủ trì của Đặng Tiểu Bình, từ ngày 10 tháng 2, Quốc vụ viện lần lượt triệu tập một loạt hội nghị như Hội nghị Bí thư công nghiệp giải quyết vấn đề đường sắt trong cả nước. Tọa đàm công nghiệp gang thép, Hội nghị các xí nghiệp trọng điểm của công nghiệp quốc phòng, Hội nghị Bí thư Tỉnh ủy 22 tỉnh miền Nam và Hội nghị Bí thư một số địa khu (đơn vị hành chính lớn hơn huyện nhỏ hơn tỉnh - địa khu thường gồm một số huyện - N.D.) v. v... trong các bài phát biểu hội nghị này, Đặng Tiểu Bình đã đề ra tư tưởng chấn chỉnh toàn diện, với các điểm chính là:

1) Phải đưa nền kinh tế quốc dân đi lên. “… Tính từ hôm nay còn 25 năm nữa, phải xây dựng nước ta thành một nước xã hội chủ nghĩa có nông nghiệp hiện đại, công nghiệp hiện đại, quốc phòng hiện đại và khoa học kỹ thuật hiện đại. Toàn Đảng toàn dân đều phải phấn đấu để thực hiện mục tiêu vĩ đại này. Đó chính là toàn cục. “Trong nước có rất nhiều việc phải làm, đặc biệt là phải đưa nền kinh tế quốc dân đi lên”.

2) Các mặt trong cả nước tồn tại vấn đề chấn chỉnh. Công nghiệp, nông nghiệp, thương nghiệp, tài chính mậu dịch, văn hóa giáo dục, khoa học kỹ thuật đều phải chấn chỉnh, cốt lõi của việc chấn chỉnh là việc chấn chỉnh Đảng, mấu chốt là ban lãnh đạo. Vấn đề hiện nay là có một số ban lãnh đạo “mềm”, “lười”, “rời rạc”. Qua chấn chỉnh phải xây dựng một ban lãnh đạo vững mạnh đặt chữ “dám” lên hàng đầu.

3) Phải ổn định đoàn kết. Phải kiên quyết đấu tranh chống bè phái. Những người gây bè phái ít nhiều đều có dã tâm. Tranh quyền đoạt lợi, giở âm mưu quỷ kế, làm cho xã hội không ổn định, phải giành từng tấc đất, không nhường một bước đối với bè phái, đối với người gây bè phái, cần điều đi thì điều đi, cần phê bình thì phê bình, cần đấu tranh thì đấu tranh.

4) Trong chấn chỉnh phải thực hiện chính sách giải phóng nhanh và sử dụng các cán bộ cũ, phát huy tác dụng của cán bộ cũ. Cán bộ trung niên có khá nhiều kinh nghiệm, phải phát huy tác dụng của họ. Đề bạt cán bộ thanh niên phải theo từng bậc một, nếu không thì không phải là chăm sóc họ. Đối với những người gương mẫu lao động, công nhân cũ phải chú ý thực hiện chính sách. Phải phát huy tác dụng của trí thức, không nên gọi họ là bọn xấu xa.

5) Phải nắm chế độ quy tắc. Đó là điều cần thiết để bảo đảm chất lượng sản phẩm, không thể chỉ quản, chặn, ép. Sau khi chấn chỉnh công nghiệp, lợi nhuận vẫn phải nắm. Vừa phải nắm chính trị, vừa phải nắm lợi nhuận.

6) Phải coi trọng giáo dục. Giáo dục nhà trường phải luôn yêu cầu lấy học là chính, trung tâm là giáo dục, không thể hạ thấp toàn bộ trình độ giáo dục hiện đại hóa. Phải nâng cao địa vị của người thầy.

7) Phải phát triển tốt khoa học kỹ thuật. Khoa học kỹ thuật là lực lượng sản xuất, khoa học lạc hậu sẽ kéo lùi toàn bộ nền kinh tế quốc dân.

Tăng cường sự lãnh đạo của Đảng, phát huy tác phong tốt đẹp của Đảng. “Thực hiện tốt việc ổn định đoàn kết, phát triển nền kinh tế xã hội chủ nghĩa, cần phải tăng cường sự lãnh đạo của Đảng, phải phát huy tác phong tốt đẹp của đảng ta và giữ vững mãi mãi. Đó là một vấn đề vô cùng quan trọng. “Không có sự lãnh đạo của Đảng sao được? Đảng nói mà không kết quả sao được?”.

9) Học tập trước tác Mao Trạch Đông phải học thực chất tinh thần. Phải chống lại cách làm sai lầm của Lâm Bưu dung tục hóa tư tưởng Mao Trạch Đông, cắt rời tư tưởng Mao Trạch Đông. “E rằng trong khá nhiều lĩnh vực tồn tại vấn đề làm thế nào để học tập, tuyên truyền, quán triệt một cách toàn diện tư tưởng Mao Trạch Đông... chúng ta nhất định phải học tập, tuyên truyền và thực hiện một cách toàn diện”.

Trên đây là tư tưởng chỉ đạo và phương châm chính sách đúng đắn để chấn chỉnh toàn diện.

3. Vận tải dường sắt và 3 phương châm

Việc chấn chỉnh toàn diện lấy chấn chỉnh vận tải đường sắt làm điểm khởi đầu. Lúc ấy Đặng Tiểu Bình đề xuất: “Làm thế nào mới có thể đẩy nền kinh tế quốc dân đi lên? Kết quả phân tích, khâu yếu nhất hiện nay là đường sắt. Vấn đề vận tải đường sắt không giải quyết thì việc sắp xếp sản xuất đều bị rối loạn, toàn bộ kế hoạch sẽ đổ vỡ. Nên Trung ương hạ quyết tâm giải quyết vấn đề này”.

Từ ngày 15 tháng 2 đến ngày 8 tháng 3, Trung ương triệu tập Hội nghị Bí thư Công nghiệp toàn quốc tại Bắc Kinh. Dựa vào tình hình do Hội nghị phản ánh và ý kiến thảo luận, ngày 5 tháng 3, Trung ương đã ra quyết định về tăng cường công tác đường sắt” (Văn kiện số 9 của Trung ương). Quyết định nêu rõ: tất cả các đơn vị đường sắt trong cả nước, đều cần phải kiên quyết quán triệt chấp hành phương châm “ổn định đoàn kết tốt” do Mao Chủ tịch đề ra, phải cải tiến thể chế quản lý đường sắt, “Đường sắt trong cả nước phải do Bộ Đường sắt thống nhất quản lý, vận tải đường sắt phải do Bộ Đường sắt tập trung chỉ huy. Công nhân viên chức đường sắt phải do Bộ Đường sắt thống nhất điều phối; công tác chính trị và công tác chỉ huy vận chuyển của đường sắt phải được thống nhất”; “xây dựng và kiện toàn quy tắc chế độ cần thiết”, “trước tiên là phải xây dựng và kiện toàn chế độ trách nhiệm theo cương vị, quy trình thao tác kỹ thuật, chế độ kiểm nghiệm chất lượng, chế độ quản lý và duy tu thiết bị v.v… tăng cường tính tổ chức kỷ luật, bảo đảm chắc chắn vận chuyển an toàn đúng giờ”.

“Đối với số ít người lãnh đạo và người đứng đầu bè phái tư sản nghiêm trọng, qua phê bình giáo dục vẫn không sửa chữa, phải kịp thời điều đi nơi khác. Không nên kéo dài không giải quyết, tránh gây cản trở toàn cục. Đối với những người vi phạm pháp luật làm loạn kỷ cương phải thi hành kỷ luật; phải đấu tranh với những hành vi phá hoại, “bất kỳ ai cũng không được lấy bất cứ cớ gì để cản trở công tác bình thường của các nhân viên công tác đang tiến hành chỉ huy, điều độ và các loại phục vụ”. Ngăn chặn tàu, làm gián đoạn vận chuyển, làm tổn hại đến đoàn tàu và các thiết bị cơ sở đường sắt, đều là phạm pháp, cần phải kiên quyết chặn đứng. Tình tiết nghiêm trọng, phải xử lý nghiêm khắc. Đối với số ít công nhân viên chức, lợi dụng chức quyền, câu kết trong ngoài, thực hiện những hành vi tư bản chủ nghĩa, phải kiên quyết phản đối, nghiêm khắc phê bình, đối với những phần tử phản cách mạng và phần tử xấu hiện hành, gây ra sự cố, giết người cướp của, kích động đình công ngừng sản xuất, kích động lừa đảo trộm cướp vật tư, trộm cắp khí tài đường sắt, phải kiên quyết đánh trả, trừng trị theo pháp luật”.

Nói chuyện với Hội nghị Bí thư Công nghiệp toàn quốc họp ngày 5 tháng 3, Đặng Tiểu Bình đã chú trọng nhấn mạnh phải kiên trì tăng cường lãnh đạo tập trung thống nhất, xây dựng và kiện toàn ba phương châm, chế độ quy tắc và tăng cường tính tổ chức kỷ luật, kiên quyết chống bè phái. Ông còn chỉ rõ: “Kinh nghiệm giải quyết vấn đề đường sắt, sẽ giúp cho các ngành công nghiệp khác”. Sau hội nghị, Bộ trưởng Bộ Đường sắt Vạn Lý đã dẫn đầu đoàn công tác lần lượt đi các nơi Từ Châu, Thái Nguyên, Trịnh Châu, Trường Sa v.v… tiến hành chấn chỉnh trọng điểm đối với các Cục đường sắt có vấn đề nghiêm trọng. Tổ chức những cuộc mít tinh mấy ngàn người, mấy vạn người, mười mấy vạn người tuyên truyền nhiều lần tinh thần Văn kiện 9 của Trung ương, phát động quần chúng phê phán bè phái, thực hiện chính sách cửa Đảng, kêu gọi đông đảo cán bộ công nhân viên chức chú ý đến toàn cục, chú ý đến tính Đảng, chú ý đến đoàn kết, chú ý đến kỷ luật. Tập trung giải quyết vấn đề ban lãnh đạo, đối với cán bộ lãnh đạo, bè phái đặc biệt nghiêm trọng tiến hành phê phán nghiêm khắc định thời hạn sửa chữa, đến hạn không sửa thì dùng biện pháp tổ chức cương quyết cách chức hoặc điều khỏi đơn vị cũ, sắp xếp lại ban lãnh đạo. Đối với những kẻ xấu rất cá biệt kích động gây bè phái, đánh nhau, đình công, ngừng sản xuất thì kiên quyết tấn công bắt giữ. Chú ý phân biệt nghiêm khắc và xử lý đúng đắn hai loại mâu thuẫn có tính chất khác nhau, ngăn ngừa diện đánh quá rộng. Những biện pháp này rất được lòng người.

Trải qua một hai tháng chấn chỉnh, tình hình vận chuyển đường sắt đã thay đổi toàn diện. Đến tháng 4, những đoạn đường sắt bị tắc nghẽn nghiêm trọng đã được giải tỏa thông suốt toàn bộ, 20 cục đường sắt trong cả nước trừ Nam Xương ra đều hoàn thành vượt mức kế hoạch Nhà nước, số lượng tàu được bốc xếp hàng hóa bình quân ngày của đường sắt trong cả nước đã sáng tạo nên trình độ cao nhất trong lịch sử, tỷ lệ tàu đúng giờ cũng được nâng cao rất nhanh. Phân cục đường sắt Từ Châu có vấn đề nghiêm trọng nhất, 21 tháng không hoàn thành kế hoạch Nhà nước, nhưng đến tháng 4 đã hoàn thành kế hoạch Nhà nước trước thời hạn 3 ngày. Sự chấn chỉnh đối với đường sắt đã có kết quả trông thấy, được quần chúng nhân dân nhiệt liệt hoan nghênh, có ảnh hưởng quan trọng đối với mặt trận giao thông công nghiệp trong cả nước.

4. Việc làm quan trọng để giải phóng cán bộ

Đồng thời với những công việc trên, về phương diện thực hiện chính sách giải phóng cán bộ, Trung ương đã có những bước đi quan trọng. Dựa vào ý kiến của Mao Trạch Đông về việc nhanh chóng kết thúc việc thẩm tra các chuyên án, thả những người bị bắt. Được Chu Ân Lai và Đặng Tiểu Bình thúc giục vào cuối tháng 4, Trung ương đã ra quyết định; Ngoài những đối tượng thẩm tra có liên quan đến tập đoàn Lâm Bưu và một số rất ít người khác ra, phóng thích tuyệt đại đa số người bị bắt giữ bị thẩm tra, trong đó thuộc mâu thuẫn địch ta: người có năng lực lao động thì phân phối công tác hoặc lao động, người mất sức lao động thì phải nuôi dưỡng, người có bệnh phải sắp xếp vào các bệnh viện để chữa chạy. Thuộc mâu thuẫn trong nội bộ nhân dân thì sắp xếp ổn thỏa, phát tiền lương bổ sung, phân phối công tác thích hợp, đảng viên thì khôi phục sinh hoạt trong tổ chức. Làm sai thì sửa sai. Đối với những người còn chưa thể có kết luận, thì để treo vấn đề trong nội bộ, do các cơ quan hữu quan của Ban Tổ chức Trung ương hoặc Tổng cục Chính trị xem xét kết luận. Đợi sau khi kết thúc công việc, tổ chuyên án Trung ương sẽ tự bãi bỏ.

Dựa vào quyết định trên, hơn 300 cán bộ cao cấp bị bắt giam trong một thời gian dài được giải phóng, trong đó có một số người được phân công công tác. Đây là một việc làm quan trọng thực hiện chính sách cán bộ, “giải phóng cán bộ” trong đại cách mạng văn hoá. Việc thực hiện chính sách cán bộ này rất không triệt để, nhưng rốt cuộc thì đã thả được người, đã thúc đẩy tình hình tiếp tục phát triển theo chiều hướng tương đối có lợi, có tác dụng tích cực. Đặng Tiểu Bình lại đem bức thư của con gái Hạ Thành viết cho ông yêu cầu phân công công tác cho cha cô đưa cho Mao Trạch Đông đồng thời sắp xếp công việc cho Hạ Thành. Ngày 17 tháng 5, trong báo cáo của Quân ủy về việc nhậm chức của Hạ Thành, Mao Trạch Đông đã phê duyệt: “Hạ Thành vô tội, cần phân phối công tác, tất cả những lời cáo buộc sai trái đều phải hủy bỏ”. Phó Liên Chương đã bị hại chết “phải rửa sạch nỗi oan. Hạ Thành may còn sống, Phó thì đã phải vùi trong đất. Thật đáng thương!” Mao Trạch Đông cũng rất đau lòng. Sự phê duyệt này lại thúc đẩy việc thực hiện công tác chính sách cán bộ.

5. Cứu sinh mạng của những người trí thức

Đứng trước tình cảnh tiêu điều của văn nghệ trong đại cách mạng văn hóa, Mao Trạch Đông đề xuất phải điều chỉnh chính sách cán bộ và chính sách trí thức.

Ngày 3 tháng 5, trong bài phát biểu tại Hội nghị Bộ Chính trị, ông nêu rõ: “Giới giáo dục, giới khoa học, giới văn nghệ, giới báo chí, giới y tế, những nơi đông trí thức, trong đó cũng có người tốt, những người mác-xít - Lê-nin-nít”. Trước việc đại cách mạng văn hóa coi trí thức là “bọn xấu xa”, ông nêu rõ: “Những người ấy không thể để họ đi”. Ngày 2 tháng 7, trong lời phê duyệt bức thư của Lâm Mặc Hàm chỉ rõ: “Án của Chu Dương, có thể xử lý nới tay hơn, phân phối công tác, người ốm thì nuôi dưỡng chữa bệnh”. Đầu tháng 7, khi nói chuyện với Đặng Tiểu Bình, Mao Trạch Đông chỉ rõ: “Kịch mẫu quá ít, hơn nữa hơi có một chút sai sót là bị phê phán. Trăm hoa đua nở không còn nữa. Người khác không được phê bình là không tốt”. Ngày 14 tháng 7, Mao Trạch Đông nói chuyện bằng văn bản về vấn đề văn nghệ, nêu rõ: “Chính sách văn nghệ của Đảng nên điều chỉnh lại, một năm, hai năm, ba năm, từng bước từng bước mở rộng tiết mục văn nghệ. Thiếu thơ ca, thiếu tiểu thuyết, thiếu tản văn, thiếu bình luận văn nghệ”. “Đối với nhà văn phải ngăn trước ngừa sau trị bệnh cứu người. Nếu không phải là những phần tử phản cách mạng có hành vi phản cách mạng nghiêm trọng giấu mặt, thì phải giúp đỡ”. “Nếu Lỗ Tấn còn sống thì sẽ không tán thành giam giữ bọn Chu Dương lâu như vậy. Xa rời quần chúng”. Ông còn nói: “Thi hành kỷ luật ai thì phải chú ý, hơi một tí là cách chức, hơi một tý là bắt giam biểu hiện đó là thần kinh suy nhược. Lâm Bưu không chạy thì chúng ta cũng sẽ không giết ông ta, nhưng phê thì phải phê”.

Tháng 2 Giang Thanh, Trương Xuân Kiều, Diêu Văn Nguyên ra sức chỉ trích bộ phim “Sáng nghiệp” phản ánh sự sáng tạo sự nghiệp một cách gian khổ của công nhân Đại Khánh, đòi Bộ Văn hóa phải có báo cáo vào ngày 10 tháng 3, quy cho phim “Sáng nghiệp” 10 tội về “chính trị, nghệ thuật, cũng có những sai lầm nghiêm trọng v.v... hơn nữa còn cấm chiếu trong cả nước và tổ chức phê phán”. Ngày 18 tháng 7, tác giả phim “Sáng nghiệp” là Trương Thiên Dân viết thư cho Mao Trạch Đông và Đặng Tiểu Bình đưa ra những ý kiến khác đối với việc Giang Thanh và tổ cốt cán của Bộ Văn hóa trong phê phán “Sáng nghiệp” đồng thời đề nghị cho chiếu tiếp. Ngày 24 tháng 7, trong bức thư của Trương Thiên Dân, Mao Trạch Đông chỉ thị: “Phim này không có sai lớn, kiến nghị cho phát hành, không nên cầu toàn trách bị, hơn nữa tội danh quy tới mười điều là quá đáng, không có lợi cho việc điều chỉnh chính sách văn nghệ của Đảng”.

Những lời phát biểu, lời phê duyệt không phải điều nào cũng hoàn toàn chính xác (như vụ án Chu Dương là án sai, chứ không có vấn đề “xử lý nới tay”); nhưng từ đó có thể thấy, ở một số vấn đề cụ thể, Mao Trạch Đông có thể sửa chữa sai lầm.

Từ ngày 8 đến ngày 29 tháng 5, Trung ương đã lần lượt tổ chức cuộc tọa đàm về công nghiệp gang thép, gồm 17 tỉnh, thành, khu tự trị và 11 xí nghiệp gang thép lớn với người phụ trách các cơ quan hữu quan của Quốc vụ viện. Trong cuộc họp, Vạn Lý đã giới thiệu những kinh nghiệm của việc chấn chỉnh ngành đường sắt. Ngày 21 tháng 5, trong cuộc họp của Quốc vụ viện, Đặng Tiểu Bình đã phát biểu những ý kiến quan trọng về việc chấn chỉnh ngành gang thép. Ngày 29 tháng 5, Đặng Tiểu Bình, Diệp Kiếm Anh, Lý Tiên Niệm đều có những phát biểu quan trọng trong cuộc tọa đàm. Dựa vào những kinh nghiệm chấn chỉnh của ngành đường sắt và những vấn đề nghiêm trọng còn tồn tại trong sản xuất gang thép, trong hai lần nói chuyện, Đặng Tiểu Bình đã nêu ra 4 biện pháp để chấn chỉnh ngành công nghiệp gang thép:

Xây dựng ban lãnh đạo kiên cường, kiên quyết chống bè cánh, thực hiện chính sách, xây dựng chế độ quy tắc cần thiết, xây dựng cơ cấu chỉ huy sản xuất độc lập mạnh mẽ.

Trong lời phát biểu ngày 29 tháng 5, lần đầu tiên Đặng Tiểu Bình nêu: “Lấy ba chỉ thị làm cương lĩnh” một khẩu hiệu nổi tiếng để đấu tranh với sai lầm “tả” khuynh và “bọn bốn tên”. Ông nói: “Ba chỉ thị quan trọng của Mao Chủ tịch gần đây, một chỉ thị quan trọng về vấn đề lý luận phải chống xét lại và phòng ngừa xét lại một chỉ thị là ổn định đoàn kết và một điều nữa là đẩy nền kinh tế quốc dân đi lên, đây là cương lĩnh công tác từ nay về sau của chúng ta. Ba chỉ thị quan trọng này có liên quan với nhau, không thể tách rời, không được quên một điều nào”.

Xét về mặt lịch sử, lúc ấy không nêu chỉ thị về vấn đề lý luận là tuyệt đối không thể được. Trên thực tế là Đặng Tiểu Bình lấy việc đẩy nền kinh tế quốc dân đi lên làm cương lĩnh.

Chương III

ĐẨY NGÃ ĐẶNG TIỂU BÌNH

1

Trước lúc lìa đời Khang Sinh phun nọc độc

Đặng Tiểu Bình bị lật đổ lần thứ ba

1. Giang Thanh lại giở nghề cũ: ám chỉ sử học

Cơ hội để Giang Thanh nhổ cái “gai trong mắt” cuối cùng đã đến! Sự việc xảy ra rất ngẫu nhiên:

Đó là ngày 26 tháng 5 năm 1975, một nữ giảng sư 44 tuổi, được gọi vào Trung Nam Hải, làm việc bên cạnh Mao Trạch Đông.

Chị ta tên là Lô Địch. Nguyên tên là Lư Tố Cầm, sinh năm 1931 ở Liêu Dương, Đông Bắc, đã từng học ở khoa Trung văn Trường Đại học Bắc Kinh. Về sau vào khu giải phóng, đổi tên thành Lô Địch. Năm 1954, giảng dạy tại trường Đại học Nhân dân, trong thời kỳ cách mạng văn hóa được điều về Khoa Trung văn Trường Đại học Bắc Kinh.

Từ khi Mao Trạch Đông bị đau mắt, tuy có Trương Ngọc Phượng đọc văn kiện và thư từ cho ông. Nhưng ông vẫn là người rất yêu văn sử, tay không rời sách, bảo Trương Ngọc Phượng đọc sách cổ thì sẽ làm cho cô ấy gặp khó khăn. Vì vậy, Mao Trạch Đông yêu cầu Văn phòng Trung ương chọn cho ông một giáo viên đại học giỏi văn học cổ điển, để đọc sách văn học cổ cho ông nghe. Văn phòng Trung ương Đảng đến Đại học Bắc Kinh chọn ở khoa Trung văn bốn giáo viên trong đó có Lô Địch. Sau khi nghe giới thiệu sơ lược lý lịch bốn giáo viên này, Mao Trạch Đông đã chọn Lô Địch. Nguyên nhân là Mao Trạch Đông đã từng đọc cuốn sách “Tuyển tập Văn học các đời”, do Nhà xuất bản Thanh niên xuất bản năm 1963. Lô Địch là một trong những người tham gia tuyển chọn, nên ông đã nhớ tên chị.

Do một cơ hội và duyên phận cực kỳ ngẫu nhiên được vào Trung Nam Hải. Đến đêm, chị đọc cho Mao Trạch Đông nghe. Đọc xong Mao Trạch Đông thường bàn bạc với chị về văn học cổ điển, có lúc kéo dài đến hai ba tiếng đồng hồ. Những năm cuối đời của Mao Trạch Đông, rất ít người có thể nói chuyện lâu một cách thường xuyên với Mao Trạch Đông như vậy.

Hai giờ sáng ngày 14 tháng 8 năm 1975, Lô Địch nhận được điện thoại của Mao Trạch Đông bảo chị đến đọc cho ông nghe. Chị lập tức đạp xe từ nơi trọ cách đó không xa đến chỗ Mao Trạch Đông. Hôm ấy, Mao Trạch Đông nói về “Hồng Lâu mộng”, rồi “Tam Quốc diễn nghĩa” cuối cùng đến “Thủy Hử”.

Mao Trạch Đông nói: “Bộ sách “Thủy Hử” hay là hay ở chỗ đầu hàng, là một giáo trình phản diện, làm cho nhân dân đều biết phái đầu hàng”.

““Thủy Hử” chỉ chống tham quan, không chống hoàng đế. Gạt bỏ Tiều Cái ra ngoài 108 người. Tống Giang đầu hàng, thực hiện chủ nghĩa xét lại, đổi Trụ Nghĩa Đình của Tiều Cái thành Trung Nghĩa Đường, cho mọi người chiêu an...”.

Khi Mao Trạch Đông nói chuyện, theo thói quen, Lô Địch ghi vào sổ của mình.

Vốn đây chỉ là cuộc nói chuyện của Mao Trạch Đông với Lô Địch. Do trong nói chuyện, Mao Trạch Đông đã nói tới “Thủy Hử” mà nay mai sẽ xuất bản và sẽ in lời bình của Lỗ Tấn về “Thủy Hử” ở đầu sách.

Trương Ngọc Phượng nghe thấy, vì xuất phát từ suy nghĩ về chức trách của một thư ký cơ mật, cô phải chấp hành chỉ thị này của Mao Trạch Đông. Cô muốn Lô Địch chỉnh lý lại những ghi chép cuộc nói chuyện của Mao Trạch Đông về “Thủy Hử” để cho ngành xuất bản chấp hành. Tất cả những việc này đều tiến hành theo trình tự thông thường.

Diêu Văn Nguyên vừa thấy bản ghi chép cuộc nói chuyện về “Thủy Hử” của Mao Trạch Đông, ngay tức khắc đề xuất “in và phát cho các đồng chí Bộ Chính trị có mặt ở Bắc Kinh và phát cho Cục Xuất bản, Nhân dân nhật báo; Hồng Kỳ, Quang Minh nhật báo, cùng đồng chí Tạ Tĩnh Nghi ở Tổ phê phán Đại học Bắc Kinh và tổ viết bài của Thành ủy Thượng Hải, đồng thời “tổ chức hoặc đăng lại bài viết”. Mao Trạch Đông phê duyệt: “Đồng ý”.

Thế là, Giang Thanh và đồng bọn của bà ta nắm lấy cơ hội này, lợi dụng ưu thế của họ về mặt tuyên truyền, phát động một phong trào mới gọi là: “Bình “Thủy Hử”“!

Ngày 28 tháng 8, tạp chí “Hồng kỳ” số 9 đã phát biểu bài “Coi trọng việc bình luận đối với “Thủy Hử”“. Ngày 4 tháng 9, “Nhân dân nhật báo” phát biểu bài “Triển khai việc bình luận đối với “Thủy Hừ”“.

“Thủy Hử” là một trong bốn bộ tiểu thuyết cổ điển nổi tiếng của Trung Quốc, việc bình luận đối với bộ tiểu thuyết này đã được phát biểu không ít. Sao lại phải do tạp chí “Hồng kỳ” và “Nhân dân nhật báo” đứng ra “kêu gọi”? Bài viết nêu rõ: “Bình luận “Thủy Hử” lại là một cuộc đấu tranh trên mặt trận chính trị tư tưởng ở nước ta, là bộ phận hợp thành của việc quán triệt chấp hành chỉ thị của Mao Chủ tịch về học tập lý luận, chống xét lại và phòng xét lại”. Những lời nói ấy khiến rất nhiều độc giả cảm thấy khó hiểu.

Giang Thanh nói chuyện hết lần này đến lần khác, đã nói rõ những điều bí ẩn trong đó.

Cuối tháng 8, Giang Thanh triệu tập Vu Hội Vinh cùng một số người họp. Bà ta nói thẳng ra rằng:

“Việc phê duyệt của Chủ tịch đối với “Thủy Hử” có ý nghĩa hiện thực. Bình luận chỗ quan trọng của “Thủy Hử” là bề ngoài tôn sùng bên trong vô hiệu hóa Tiều Cái, hiện nay có một số người trong Bộ Chính trị cũng bề ngoài tôn sùng bên trong vô hiệu hóa đối với Chủ tịch”.

Hóa ra cũng giống như “cuộc phê phán Khổng Tử”, thủ đoạn mà Giang Thanh quen dùng vẫn là “ám chỉ sử học”.

Ngày 17 tháng 9, khi nói chuyện với hơn một trăm người thuộc các đơn vị xưởng phim Bắc Kinh, xưởng phim Trường Xuân, Tân Hoa xã, Nhân dân nhật báo, Tổ chú thích trước tác Pháp gia, tổ viết bài Đại học Bắc Kinh và Đại học Thanh Hoa ở Đại Trại, Giang Thanh càng đắc ý:

“Bình “Thủy Hử” chính là có chủ ý. Tống Giang đã cho Tiều Cái “đi máy bay”. Bây giờ có ai bề ngoài tôn sùng bên trong vô hiệu hóa Chủ tịch hay không? Theo tôi có đấy!”

Giang Thanh còn nói việc phê bình của Bộ Chính trị đối với bà ta hết lần này đến lần khác là “bức hại” bà ta.

Giang Thanh muốn mượn việc bình “Thủy Hử” để phản kích lại Đặng Tiểu Bình.

Bà ta yêu cầu “Hội nghị Nông nghiệp học tập Đại Trại trong cả nước” khai mạc tại Đại Trại, phải in và phát bài nói của bà ta, phát băng ghi âm bài nói của bà ta.

Hoa Quốc Phong chủ trì hội nghị chưa dám định đoạt, vội vàng đến xin ý kiến Mao Trạch Đông.

Mao Trạch đông quở mắng bài nói của Giang Thanh là “vớ vẩn, văn chương không ăn nhập với nội dung”!

Mao Trạch Đông dặn: “Bài viết không công bố, băng ghi âm không phát, bài nói chuyện không in”.

2. Giang Thanh cử liên lạc viên đến bên cạnh Mao Trạch Đông

Chính lúc Giang Thanh hăng hái dấy lên làn sóng “Bình “Thủy Hử”“ thì bệnh của Chu Ân Lai không thể cứu được nữa.

Ngày 7 tháng 9 năm 1975, tại bệnh viện, Chu Ân Lai tiếp Bí thư Trung ương Đảng Ru-ma-ni I-li-na Vê-đê sơ. Đây là lần cuối cùng trong đời ông tiếp khách nước ngoài.

Chu Ân Lai nói: “Giấy mời của Mác, tôi đã nhận được rồi. Điều đó không sao cả, đó là quy luật tự nhiên không thay đổi theo ý muốn của con người”.

Chu Ân Lai rất cảm khái nhớ lại năm xưa. “Thời gian trôi đi nhanh thật, 10 năm trước, khi tham gia tang lễ Giooc-giơ Đô-che tại Bu-ca-rét không mặc pan-tô, tối đã đi bộ hơn bốn tiếng đồng hồ. Bây giờ tôi có thể nói với đồng chí là chỉ bốn phút tôi cũng không đi nổi!”.

Sau lần hội kiến này, bệnh tình Chu Ân Lai nguy cấp, ngày 20 tháng 9, phải phẫu thuật lần thứ tư, đây là lần đại phẫu thuật. Nếu xảy ra bất ngờ thì ông sẽ nằm trên bàn mổ mãi mãi không bao giờ dậy được nữa. Ông đã ý thức được điều này, cũng ý thức được rằng Giang Thanh đang dùng hổ dọa người. Để đề phòng hậu hoạn, trước khi vào phòng mổ, ông bảo thư ký đem bản thảo được chỉnh lý từ băng ghi âm bài nói chuyện về chuyên đề sự kiện Ngũ Hào ngày 23 tháng 6 năm 1972 đến cho ông, ông dùng bàn tay run run ký vào trang đầu của bản thảo và còn viết thêm: “Khi vào phòng mổ, ngày 20 tháng 9 năm 1975”. Vì bị bệnh nặng ông đã viết sót một chữ “trước” trong câu: “Trước khi vào phòng mổ”. Trong những giờ phút như vậy, ông vẫn không quên bản thảo cuộc nói chuyện ấy, chứng tỏ ông vô cùng lo lắng đối với Giang Thanh. Ông biết, Giang Thanh sẽ gây chuyện sẽ bôi nhọ ông khi tung ra sự kiện Ngũ Hào.

Khi bệnh tình của Chu Ân Lai xấu đi thì bệnh của Mao Trạch Đông cũng nặng thêm. Một mắt của Mao Trạch Đông do Đường Do Chi một bác sĩ trạc tuổi trung niên ở Khoa Mắt Bệnh viện Quảng An Môn Bắc Kinh tiến hành phẫu thuật. Thời gian mổ, theo hồi ức của Trương Ngọc Phượng vào trung tuần tháng 8 năm 1975, còn Lô Địch thì nói với tác giả sách này là ngày 29 tháng 7 - phải nói là hồi ức của Lô Địch chính xác hơn.

Phẫu thuật ngay tại nơi ở của Mao Trạch Đông. Khi mổ, Chu Ân Lai bất chấp bệnh tật đã cùng Đặng Tiểu Bình ngồi chờ ở bên ngoài. Mổ rất thuận lợi. Ít lâu sau, mắt của Mao Trạch Đông sáng trở lại.

Nhưng bệnh phế khí của Mao Trạch Đông lại chuyển thành bệnh phế tâm và ngày càng nghiêm trọng. Việc nói năng của ông trở nên khó khăn, phát âm không rõ. Có lúc, Trương Ngọc Phượng phải dựa vào hình dáng của đôi môi và biểu cảm để đoán rồi nói ý của ông. Nếu ông gật đầu, chứng tỏ là đã đoán đúng, và cái ý đoán ấy liền trở thành “chỉ thị tối cao”.

Vào lúc này, tháng 9 năm 1975, bên cạnh Mao Trạch Đông có thêm một người đàn ông khoảng hơn 30 tuổi thân thể khoẻ mạnh. Anh ta thường xuyên đến thăm Mao Trạch Đông. Ít lâu sau, anh ta biến thành một “liên lạc viên” đặc biệt. Anh ta làm liên lạc cho Mao Trạch Đông và Bộ Chính trị.

Người ấy là Mao Viễn Tân, cháu của Mao Trạch Đông.

Mao Viễn Tân học hết trung học, thi đỗ vào Học viện Công trình Quân sự Cáp Nhĩ Tân. Mao Viễn Tân khỏe mạnh, đẹp trai, dáng cao lớn.

Kỳ nghỉ hè năm 1964, Mao Viễn Tân ở tại Trung Nam Hải. Mao Trạch Đông đối với anh ta như cha với con. Mao Viễn Tân thì sùng bái Mao Trạch Đông như một ông thần thật sự. Ngày 5 tháng 7, Mao Trạch Đông nói chuyện với Mao Viễn Tân. Sau đó, Mao Viễn Tân ghi lại cuộc nói chuyện này. Ngày 9 tháng 11 năm 1964, Bộ Giáo dục cao đẳng đã chuyển đăng “Kỷ yếu cuộc nói chuyện của Mao Chủ tịch với Mao Viễn Tân”, từ đó Mao Viễn Tân nổi tiếng khắp cả nước. Trong “Kỷ yếu cuộc nói chuyện” có ý kiến của Mao Trạch Đông về vấn đề giáo dục.

“Đấu tranh giai cấp là một môn học chính của các cháu. Trường của các cháu nên đến nông thôn để thực hiện “tứ thanh”, đến nhà máy để thực hiện “ngũ phản”. Đấu tranh giai cấp mà không biết thì sao có thể coi là tốt nghiệp đại học? Chống lại cách dạy học kiểu nhồi nhét, ngay cả những nhà giáo dục tư sản cũng đã từ lâu nêu ra trong phong trào “Ngũ Tứ”. Vì sao chúng ta lại không chống lại. Vấn đề cải cách giáo dục chủ yếu là vấn đề giáo viên”.

Năm 1965, Mao Viễn Tân tốt nghiệp. Theo tinh thần cuộc nói chuyện với Mao Trạch Đông anh ta xuống đơn vị làm lính. Ít lâu sau, cách mạng văn hóa bắt đầu. Lúc ấy quy định là những sinh viên tốt nghiệp năm 1965 có thể về trường tham gia phong trào, Mao Viễn Tân cũng trở lại trường.

Trong cách mạng văn hóa, “Kỷ yếu cuộc nói chuyện của Mao Chủ tịch với Mao Viễn Tân” được Hồng vệ binh in thành truyền đơn phân phát khắp nơi, thân phận đặc biệt Mao Viễn Tân cũng được nhiều người biết đến.

Mao Viễn Tân tham gia Đoàn tạo phản đỏ của Học viện Công trình Quân sự Cáp Nhĩ Tân và trở thành thủ lĩnh.

Năm 1968, ủy ban cách mạng tỉnh Liêu Ninh thành lập, Mao Viễn Tân được bổ nhiệm làm Phó Chủ nhiệm. Ít lâu sau anh ta lại đảm nhiệm chức Phó Chủ nhiệm Chính trị Quân khu rồi Chính ủy Quân khu.

Quan hệ giữa Mao Viễn Tân và Giang Thanh rất thắm thiết, anh ta coi Giang Thanh như mẹ đẻ và gọi Giang Thanh là mẹ. Coi bà ta là thần hộ mệnh của mình. Giang Thanh thì coi anh ta như con trai. Mao Viễn Tân theo sát Giang Thanh về chính trị.

Ở Liêu Ninh, Mao Viễn Tân đã gây nên hai sự kiện chấn động cả nước:

Một là, vào năm 1973, khi các Trường đại học khôi phục lại việc chiêu sinh, Trương Thiết Sinh nộp bài thi trắng lại được Mao Viễn Tân phong cho làm “anh hùng chống lại trào lưu”, khiến Giang Thanh rất tán thưởng.

Hai là, sáng tạo ra “Kinh nghiệm Triêu Nông” “Triêu Nông” tức là Học viên Nông nghiệp Triêu Dương (tiền thân của Học viên Nông nghiệp Thẩm Dương), thực hiện “mở cửa dạy học”. Năm 1974, được dựng thành “Điển hình tiên tiến” của “cuộc cách mạng giáo dục” trong cả nước.

Tháng 9 năm 1975, bệnh tình Mao Trạch Đông thêm trầm trọng, nói năng không rõ ràng, Giang Thanh bố trí cho Mao Viễn Tân làm “liên lạc viên”, phút chốc nắm được quyền công bố “chỉ thị tối cao”.

Mấy lần đến Bắc Kinh, Mao Viễn Tân được bác trai, bác gái chăm sóc, nên đã tự cho mình là “Đông cung Thái tử”, kiêu ngạo ngang ngược, tưởng như là nhất thiên hạ. Anh ta ngồi trấn ở Liêu Ninh, sau đó điều khiển từ xa hai tỉnh Cát Lâm và Hắc Long Giang, trên thực tế là “vương” của ba tỉnh Đông Bắc. Có người phong cho anh ta là “Thái Thượng hoàng ở Đông Bắc”. Anh ta cũng dần dần biết lợi dụng chức quyền ở trong tay và chỉ huy người khác. Trong sinh hoạt anh ta học Giang Thanh, từ tàu bè nước ngoài ở cảng Đại Liên đã nhập khẩu thuốc lá ngoại, phim, băng hình ngoại, Giang Thanh thấy đứa cháu trai đã khôn lớn như vậy, mà mừng thầm. Từ khi bà ta không ở chung với Mao Trạch Đông, luôn luôn lo lắng không có cách gì để tiếp cận và thao túng Mao Trạch Đông đang bị bệnh, để lấp “chỗ trống” bà ta đã có được Mao Viễn Tân. Cũng là để cách ly những người con của vợ trước của chồng tiếp cận với Mao Trạch Đông, tất nhiên là vì nhu cầu chính trị dối trên lừa dưới, thao túng tình thế, bà ta đã cùng ba “Nam thần” dày công bày mưu tính kế, nên đến tháng 9 năm 1975, đã đưa được Mao Viễn Tân đến nơi ở của Mao Trạch Đông làm “liên lạc viên” đặc biệt. Mao Trạch Đông lúc ấy đã 83 tuổi, bệnh tình ngày một nặng, dáng vẻ già nua, đừng nói đến việc tuần du Đại Giang Nam Bắc hay lên lầu thành Thiên An Môn “vẫy cánh tay to lớn” mà ngay cả việc nói năng, đi lại ăn uống cũng ngày một khó khăn. Tham gia hội nghị, tiếp khách nước ngoài cũng càng ngày càng ít. Thực sự cần có một liên lạc viên. Thế là Mao Viễn Tân trở thành người được lựa chọn tốt nhất.

3. Mao Viễn Tân tiết lộ

Võ Tắc Thiên nữ hoàng thời Đường đầy dã tâm đã từng coi cháu trai Võ Tam Tư như Thái tử. Giang Thanh “nữ hoàng” của thập kỷ 70 trong thế kỷ 20, cũng phỏng theo Vũ Hậu, coi cháu trai mới xuất đầu lộ diện Mao Viễn Tân như “Thái tử” của mình. Mao Viễn Tân được yêu chiều mà sợ, hoàn toàn cúi gập dưới chân của “mẹ”, bảo sao nghe vậy, trở thành trợ thủ đắc lực của bà ta và là cốt cán của lũ phản động lén lút. Sau khi Mao Viễn Tân vào Trung Nam Hải, trong phòng của Mao Trạch Đông đã lắp thêm một máy điện thoại, thuộc máy chuyên dụng của “liên lạc viên”, một đầu là Mao Trạch Đông một đầu là Bộ Chính trị. Phàm mọi việc đều do anh ta truyền đạt.

Đối với việc Mao Viễn Tân vào Trung Nam Hải và công tác bên cạnh Mao Trạch Đông, lúc ấy có rất nhiều ủy viên Bộ Chính trị không đồng ý. Tình trạng không bình thường trong sinh hoạt nội bộ Đảng này chưa từng có. Nhưng lại không thể ngăn chặn được. Đúng như Diệp Kiếm Anh sau này nói, sau khi Mao Trạch Đông ốm nặng, ngoài “bọn bốn tên” ra, lại có một Mao Viễn Tân “liên lạc viên”. Tình hình Bộ Chính trị do anh ta chuyển lên, chỉ thị của Mao Trạch Đông do anh ta chuyển xuống. Lúc ấy các đồng chí trong Bộ Chính trị đã phải dùng thái độ kiềm chế đối với tình hình không bình thường này vì chiếu cố đến toàn cục, đến sức khoẻ của Mao Trạch Đông.

Tháng 11, Bắc Kinh đã bước sang mùa đông, chân tay lạnh cóng. Trong phòng ngủ của Mao Trạch Đông bên cạnh hồ bơi Trung Nam Hải đã được cung cấp hơi nóng để sưởi, nhưng chủ nhân của ngôi nhà già nua lắm bệnh vẫn cảm thấy thân thể không thích nghi, không thể ra ngoài hoạt động.

Sáng ngày 2, sau khi Mao Viễn Tân đến không lâu, Mao Trạch Đông tỉnh giấc, nghe thấy tiếng gió thổi từng cơn bên ngoài, hơi động đậy thân thể, ho khan mấy tiếng.

Ở đây chăm sóc Mao Trạch Đông có nữ thư ký, bác sĩ, y tá và nhân viên phục vụ. Nhưng người thân thì ngoài Mao Viễn Tân ra không còn ai khác nữa. Con trai, con gái và con rể, cháu nội đều ở rất xa chỉ qua “phê chuẩn” mới được đến thăm. Người vợ đã ở riêng từ lâu, từ lâu đã hưởng phúc riêng ở Điếu Ngư Đài. Dù có đến Trung Nam Hải thì cũng có nơi ở riêng, hơn nữa cũng “không qua” phê chuẩn thì “không được đến”, tất nhiên nếu không vì để vòi tiền và gây sự, thì bà ta cũng chẳng bao giờ đến.

“Bên ngoài lạnh lắm phải không?... Lại nổi gió rồi à?” Tiếng nói rất nhỏ, rất chậm hơn nữa âm không rõ ràng. Mao Viễn Tân nghe quen, nên cũng hiểu ra, nhưng anh ta không muốn nói nhiều đến thời tiết tự nhiên, mà nghĩ đến việc tuân theo lời của “bà mẹ” đã dặn dò anh ta nhiều lần là phải nói đến thời tiết chính trị.

“Thưa Chủ tịch, hôm nay gió ở bên ngoài không to, nhưng người ta cảm thấy có một cơn gió khác”.

“Gió gì?”

Mặc dù sức nghe đã giảm, nhưng cái đầu quen suy nghĩ của Mao Trạch Đông vẫn rất tỉnh táo, rất mẫn cảm. Ông lập tức ngửi thấy ngay đây có thể là một chiều hướng chính trị mới.

“Cơn gió này, khi cháu đang công tác ở tỉnh đã cảm thấy rồi, chủ yếu là phủ định đại cách mạng văn hóa”.

Mao Trạch Đông vừa nghe thấy nói đến đại cách mạng văn hóa lập tức cảnh giác. Đây là việc lớn cuối cùng trong hai việc lớn mà ông đã làm trong đời, hơn nữa đây là “tác phẩm đắc ý” cuối đời của ông. Tuy ông đã phát hiện ra một số vấn đề, nhưng xét cho cùng thì công lớn hơn tội, vẫn có thể xem là biện pháp thành công để “chống xét lại và ngăn ngừa xét lại” long trời lở đất “chưa từng có trong lịch sử”. Cho dù có sai thì cũng phải do ông tự thừa nhận, không cho phép người khác chỉ trích, càng không cho phép người khác sửa chữa! Ông cựa quậy thân mình, nửa nằm nửa ngồi, chăm chú nghe Mao Viễn Tân kể tiếp những chi tiết. “Liên lạc viên” đã có được một cơ hội hiếm hoi, thế là đem ngay “tờ kể tội trạng” đã được chuẩn bị từ lâu, từng điều kể ra bằng hết.

Thứ nhất, đánh giá như thế nào về cách mạng văn hóa? Xu hướng chính, xu hướng phụ, 10 ngón tay, ba bảy hay đảo ngược là bảy ba, khẳng định hay là phủ định?

Thứ hai, đánh giá như thế nào về phong trào phê Lâm phê Khổng? Xu hướng chính, xu hướng phụ, hình như do những lời nói sai đi cửa sau mà Trì Quần, Tiểu Tạ đã nói làm nhiễu loạn, không nói đến thành tích phê Lâm phê Khổng. Ngoài miệng thì cũng nói đôi câu, nhưng bên trong thì nói xấu đủ điều.

Thứ ba, việc phê phán đường lối Lưu Thiếu Kỳ và Lâm Bưu có cần tiếp tục nữa hay không. Đường lối Lưu Thiếu Kỳ hình như cũng không nói đến nhiều nữa.

Thứ tư, hiện đại hóa công nghiệp chủ yếu là nhấn mạnh và tăng cường quản lý xí nghiệp chế độ quy tắc, nhưng mâu thuẫn chủ yếu của mặt trận công nghiệp và giao thông là gì?

Thứ năm, mặt trận nông nghiệp, tài chính mậu dịch cũng có những vấn đề tương tự, xu hướng chính của cách mạng giáo dục và thành tích là gì?... Xu hướng chính, xu hướng phụ của cách mạng văn nghệ v.v... và v.v… Tóm lại, đường lối phê phán Lưu Thiếu Kỳ, Lâm Bưu trong đại cách mạng văn hóa, phê phán đường lối xét lại trên các mặt trận trong 17 năm qua có nên kiên trì nữa hay không? Mao Trạch Đông nghe đến đây, đã cảm thấy sự nghiêm trọng của vấn đề, nhưng thói quen phân tích vấn đề đã được bồi dưỡng nhiều năm nay, ông vẫn muốn tìm hiểu nguồn gốc của cơn gió cũng như quy mô lớn đến đâu.

“Cơn gió này thổi có ghê gớm không?”

“Cơn gió này hình như còn dữ dội hơn cuộc phê cực tả năm 1972”. Tất nhiên Mao Trạch Đông hiểu rõ cơn gió năm 1972 là chỉ Chu Ân Lai. Ông nghe nói nó dữ hơn lần ấy, liền nhíu đôi mày theo thói quen, hai mắt chăm chú, bảo Mao Viễn Tân tiếp tục nói.

“Cháu rất chú ý lời phát biểu của đồng chí Tiểu Bình”. Mao Viễn Tân hạ thấp giọng, với vẻ căng thẳng nói ra lời then chốt: “Cháu cảm thấy có một vấn đề, đồng chí ấy rất ít nói đến thành tích của đại cách mạng văn hoá, rất ít nhắc đến đường lối xét lại Lưu Thiếu Kỳ”.

“Ba chỉ thị mà Chủ tịch nói”, Mao Viễn Tân ngừng lại một chút rồi nói tiếp, “thực ra chỉ còn một chỉ thị, tức là đẩy sản xuất lên thôi”. Cuối cùng, anh ta nói đến sự lo lắng của mình: “Bên ngoài lo Trung ương sẽ xảy ra sự thay đổi”.

Tim Mao Trạch Đông đập nhanh hơn, mặt xị ra, bắt đầu thở mạnh. Ông không thể dung thứ việc xuyên tạc ba “chỉ thị tối cao” của ông. Phải học tập lý luận, hiểu rõ chủ nghĩa Mác - Lê-nin, chống xét lại, đề phòng xét lại; phải ổn định đoàn kết, phải đưa nền kinh tế quốc dân đi lên. Làm sao Đặng Tiểu Bình lại có thể nắm sản xuất mà không nắm những cái khác, đó là không cần đấu tranh giai cấp, thực chất vẫn là phủ định đại cách mạng văn hóa. Vấn đề này, từ lâu ông đã nhận ra, trước đây không lâu, Giang Thanh đã nhờ Khang Sinh đang bị bệnh đến “kể tội”, đã nói Đặng Tiểu Bình “phủ định đại cách mạng văn hóa” là “xử lại án hữu khuynh”. Sau đó ông ta lại liên tục tiết lộ, cung cấp “tình báo”... Người khác nói ông còn có chút hoài nghi, nhưng “anh Khang” bệnh đã trầm trọng lại đến “khuyến cáo thẳng thắn” thì không thể không suy nghĩ. Vì việc này, gần đây Mao Trạch Đông đã nói chuyện với Đặng Tiểu Bình hai lần. Đặng Tiểu Bình có ý kiến riêng của mình, là một con người trong ngoài nhất trí, là “công ty gang thép” chưa bao giờ giấu giếm quan điểm của mình. Mao Trạch Đông tin những tình hình mà cháu mình đã kể. Có một số điều đúng. Có điều, đối với Đặng Tiểu Bình ông vẫn ôm một tia hy vọng, hy vọng ông ta thay đổi ý nghĩ trở lại “đường lối đúng đắn”, vì việc này mà tối qua ông lại gọi ông ta đến nói chuyện không biết thái độ có thay đổi gì không?...

Mao Trạch Đông nghĩ đến đây, lẩm bẩm một mình: “Có hai thái độ, một là không bằng lòng đối với cách mạng văn hóa, hai là muốn trả thù, tính nợ với đại cách mạng văn hóa. Rốt cuộc là thái độ nào?”. Ông còn phải xem.

Mao Trạch Đông nói với Mao Viễn Tân bằng giọng ra lệnh:

“Cháu gặp Đặng Tiểu Bình, Uông Đông Hưng, Trần Tích Liên nói chuyện, nói rằng Bác bảo cháu gặp họ. Nói trực diện, đừng ấp úng, nói toạc móng heo. Nói tất cả những ý kiến này!” Sau khi nói xong, ông lại ngẫm nghĩ, rồi nói tiếp: “Cứ như vậy, cháu gặp Tiểu Bình, Tích Liên, Đông Hưng họp một cuộc họp nhỏ trước, nói tất cả những ý kiến của cháu, nói xong thì đến đây”.

Vừa qua 11 giờ, Mao Viễn Tân từ nơi ở của Mao Trạch Đông đi ra. Anh ta vội vội vàng vàng, vẻ mặt tỏ ra xúc động, nghiêm nghị, đồng thời cũng lại lộ ra vẻ phấn khởi không kìm nén được.

“Liên lạc viên” mang “chỉ thị tối cao” thực hiện ngay. Không ngờ, trong cuộc hội nghị tối hôm ấy, Đặng Tiểu Bình vẫn kiên trì quan điểm của mình, không hề nhận sai. Mao Viễn Tân họp xong, lại thêm dấm thêm ớt đến báo cáo với Mao Trạch Đông.

4. Nọc độc cuối cùng của Khang Sinh

Mỗi vụ án lịch sử quan trọng trong đại cách mạng văn hóa hầu như Khang Sinh đều nhúng tay vào, thậm chí là kẻ chủ mưu với tác dụng nòng cốt. Trước khi ông ta chết, nhìn thấy “cơ nghiệp” mà ông ta dựng nên đang ngày càng tàn lụi, rất không cam lòng. Khi chỉ còn hơn hai tháng trước khi xuôi tay, ông ta đã lợi dụng dịp Đặng Tiểu Bình rời Bắc Kinh, đột nhiên gắng gượng tinh thần tự mình xuất trận, lò dò đến nơi ở của Mao Trạch Đông để gièm pha nói xấu Đặng Tiểu Bình rằng Đặng Tiểu Bình muốn “xử lại án đại cách mạng văn hóa” quả đúng là lòng gian không chừa. Sau đó, do sự bày mưu tính kế của Khang Sinh đang trong tình trạng ngọn đèn leo lét trước gió, Giang Thanh và đồng bọn đã nhanh chóng dấy lên cơn sóng hung dữ. “Phê Đặng, chống lại xu hướng xử lại án hữu khuynh”, ngay lập tức lan khắp cả nước.

Qua hai ngày sau (tối ngày 4 tháng 11), Mao Trạch Đông lại gọi Mao Viễn Tân đến, bảo bố trí họp Bộ Chính trị, xác định ngay rằng: Đối với đại cách mạng văn hóa, ý kiến chung là: trận cơ bản là đúng đắn, nhưng có chỗ chưa đủ, điều đáng nghiên cứu hiện nay là mặt chưa đủ, ý kiến chưa hẳn đã nhất trí”.

Mao Viễn Tân lĩnh hội ý định, nhắc lại: “Ở hội nghị này sẽ tranh thủ nhận thức thống nhất bước đầu đối với vấn đề cách mạng văn hóa và có lợi cho đoàn kết. Mục đích là thông qua thảo luận, đoàn kết lại, làm tốt công tác. Như vậy phải không ạ?” Mao Trạch Đông gật đầu: “Đúng!” Sau đó dặn riêng: “Điều này không nên nói với Giang Thanh, không nói gì cả”.

Nhưng Mao Viễn Tân lại hỏa tốc đem “chỉ thị mới nhất” tiết lộ cho Giang Thanh và đồng bọn. “Bọn bốn tên” như chết đuối vớ được cọc, vui mừng vì mình lại được cứu thoát khỏi nguy cơ chính trị. Thế là Điếu Ngư Đài họp ngày họp đêm, bàn bạc làm thế nào “giẫm một chân” nữa lên thân Đặng Tiểu Bình, làm cho hắn ta sụp đổ hoàn toàn, “suốt đời không ngóc đầu lên được!”.

Bộ Chính trị căn cứ vào chỉ thị của Mao Trạch Đông do “liên lạc viên” truyền đạt, triệu tập Hội nghị khẩn cấp tiến hành phê bình một cách sai lầm đối với Đặng Tiểu Bình.

“Bọn bốn tên” thoắt đổi lốt, nhảy lên cao vót thành kẻ tiền phong trong phê phán Đặng Tiểu Bình.

5. Người trong Đào Hoa Nguyên không phục tùng Mao Trạch Đông

Theo ý của Mao Trạch Đông, vẫn hy vọng có thể thống nhất nhận thức trên vấn đề đại cách mạng văn hóa để có cái “ba bảy” (nghĩa là bảy phần thành tích, ba phần sai lầm). Mao Trạch Đông đề xuất Đặng Tiểu Bình sẽ chủ trì đưa ra một quyết nghị, khẳng định thành tích của đại cách mạng văn hóa. Trên vấn đề nguyên tắc Đặng Tiểu Bình không chịu nhượng bộ. Ông nói, tôi là người trong Đào Hoa Nguyên, “không biết có Hán, không bàn Ngụy Tấn”, bày tỏ rằng ông viết quyết định này là không thích hợp, khéo léo từ chối.

Do sự công kích của “bọn bốn tên”, Bộ Chính trị đã quyết định đình chỉ công tác của Đặng Tiểu Bình.

Gần như đồng thời, từ Đại học Thanh Hoa bắt đầu lan ra cả nước, dấy lên một trận cuồng phong chính trị to lớn hơn. Đầu tháng 11, với sự thúc đẩy và thao túng của bọn Giang Thanh, Đảng ủy Đại học Thanh Hoa triệu tập Hội nghị Thường vụ Đảng ủy mở rộng truyền đạt lời phê duyệt của Mao Trạch Đông đối với bức thư của Lưu Băng cùng 4 người khác... dùng bút chì viết trên văn kiện phê duyệt như sau: “Lưu Băng và một số người ở Đại học Thanh Hoa gửi thư tố cáo Trì Quần và Tiểu Tạ. Mũi nhọn trong thư của họ chĩa vào tôi”. Sau này Mao Trạch Đông lại phê bình: “Tôi ở Bắc Kinh, viết thư sao không trực tiếp gửi cho tôi, mà lại nhờ Tiểu Bình chuyển. Tiểu Bình bênh vực Lưu Băng”.

Vấn đề Đại học Thanh Hoa đề cập đến không phải là riêng rẽ mà là sự phản ánh cuộc đấu tranh giữa hai đường lối hiện nay. “Bọn bốn tên” như vớ được vàng, vui mừng như điên, nắm ngay lấy “chiếc lông gà làm thẻ lệnh”, lấy việc truyền đạt lời phê duyệt này làm khởi điểm, bắt đầu cái gọi là “phản kích lại xu hướng xử lại án hữu khuynh” và cái gọi là “cuộc đại biện luận về cách mạng giáo dục”. Người phụ trách thành ủy Bắc Kinh đích thân ra trận chỉ huy, Phó Thủ tướng Trương Xuân Kiều phụ trách về công tác giáo dục giao trách nhiệm cho Chu Vinh Hâm phải kiểm thảo. Đại học Thanh Hoa tổ chức cuộc Hội nghị Đảng ủy mở rộng và cuộc mít tinh toàn trường gồm hơn 1300 người phê phán Chu Vinh Hâm và Lưu Băng v.v… chĩa mũi nhọn vào Đặng Tiểu Bình. Công khai chỉ trích: “Đặng Tiểu Bình là Tổng đạo diễn của Lưu Băng, Lưu Băng là người đại diện của Đặng Tiểu Bình ở Thanh Hoa”. Trong phút chốc sóng dữ cuồn cuộn, đại tự báo “phản kích xu hướng đòi xử lại án hữu khuynh”, rợp trời rợp đất. Thanh Hoa Viên xinh đẹp phút chốc trở thành chiến trường “phê Đặng”. “Bọn bốn tên” nhanh chóng tổ chức cán bộ và quần chúng đi tham quan.

Hạ tuần tháng 11 năm 1975, theo chỉ thị của Mao Trạch Đông, Bộ Chính trị triệu tập Hội nghị thông báo tin gồm hơn 130 đồng chí cũ phụ trách các cơ quan Đảng, chính quyền, quân đội tham gia tại Bắc Kinh, tuyên đọc “những điểm chính của bài nói chuyện thông báo tin” do Mao Viễn Tân chỉnh lý và Mao Trạch Đông phê chuẩn. Những điểm chính của bài nói chuyện đã truyền đạt bài nói chuyện nêu trên của Mao Trạch Đông về bức thư của Lưu Băng, hơn nữa nêu rõ: “Đây là một xu hướng xử lại án hữu khuynh”. Có một số người tỏ ra không bằng lòng đối với đại cách mạng văn hoá, luôn muốn tính sổ đối với cách mạng văn hóa, luôn luôn muốn xử lại án. Tiếp đó Trung ương Đảng, công bố “Thông báo về việc chuyển phát những điểm chính của bài nói chuyện thông báo tin” cho Bí thư Thứ nhất các tỉnh, thành, khu tự trị, Bí thư thứ nhất Đảng ủy các đại quân khu, những người phụ trách Đảng ủy các bộ thuộc cơ quan Trung ương và Nhà nước, Bí thư thứ nhất Đảng ủy các Tổng cục thuộc Quân ủy và các quân binh chủng, yêu cầu truyền đạt và thảo luận trong Thường vụ Đảng ủy.

Thế là “thông báo tin” trở thành thuật ngữ chính trị lưu hành phổ biến nhất.

2

Mao Trạch Đông nói một lời Thiên An Môn tắm máu

Hoa Quốc Phong hềnh hệch cười, “bọn bốn tên” ngơ ngác đứng trông

1. Ngôi sao lớn đã rơi

6 giờ 30 phút ngày 9 tháng 1 năm 1976 Đài phát thanh Nhân dân Trung ương truyền đi bản nhạc tang làm mọi người sợ hãi, phát thanh viên dùng âm điệu trầm thấp đọc từng câu từng chữ trong cáo phó:

Phó Chủ tịch Trung ương Đảng, Thủ tướng Quốc vụ viện nước Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa, đồng chí Chu Ân Lai vì bị bệnh được điều trị nhưng vô hiệu, đã qua đời lúc 9 giờ 57 phút sáng ngày 8 tháng 1 năm 1976. Thọ 78 tuổi.

Mọi người kinh hãi. Những người đang ùn ùn đi trên đường đều dừng bước, những người đang bận bịu công việc đều dừng tay, những người còn đang ngủ say chợt tỉnh giấc; hầu như tất cả mọi người đều không tin ở đôi tai của mình, lẽ nào đó là sự thật? Cây cột đá chống trời đã đổ, đất nước đang lung lay trong phong ba bão táp, dân tộc Trung Hoa đắm chìm trong tai họa sẽ làm sao đây! Cây cột trụ của đất nước Đặng Tiểu Bình sắp có nguy cơ bị trúng tên ngã ngựa. Giang Thanh, Trương Xuân Kiều, Vương Hồng Văn, Diêu Văn Nguyên một bọn bốn người đang nhìn chòng chọc, súng gươm sẵn sàng, âm mưu tiếp quản thiên hạ. Đất nước họa vô đơn chí này đang ở trong giờ phút nguy nan ngàn cân treo sợi tóc, ông từ biệt cuộc đời quả là không phải lúc...

Điều làm mọi người nhớ nhất là sau giải phóng, đặc biệt là trong những năm tháng đen tối của đại cách mạng văn hóa, bọn gian thần ngang nhiên làm điều ác, trung thần bị cảnh tai ương, ông đã nhẫn nhục gánh vác trách nhiệm nặng nề, vất vả chống đỡ cho ngôi nhà sắp đổ nghiêng. Tất cả đều hiện ra trước mắt.

Ngày 6 tháng 12 năm 1975, Chu Ân Lai lại mổ lần nữa. Đến đây, Chu Ân Lai đã trải qua 13 lần mổ lớn nhỏ. “13” là con số dữ. Sau khi phẫu thuật này, bác sĩ đã phát hiện ra rằng không thể nào cứu vãn được nữa.

Diệp Kiếm Anh ngày đêm giữ mối liên hệ với bác sĩ Ngô Giai Bình, luôn luôn chỉ thị: “Phải nghĩ cách, có thể kéo dài được một ngày thì kéo dài một ngày, cho dù chỉ kéo dài được một giờ một phút. Chỉ cần có thể thì phải đem tất cả mọi cố gắng và trách nhiệm để chữa trị!”.

Trước đấy, từ sau khi Chu Ân Lai ốm nặng, đặc biệt là từ nửa cuối năm 1975, sau khi Chu Ân Lai phải nằm liệt giường, Diệp Kiếm Anh hầu như ngày nào cũng đến, đặc biệt là trước và sau khi phải xử lý những vấn đề lớn lao, đều phải đến để xin ý kiến và báo cáo.

Mới đầu, ông thường nói chuyện với Chu Ân Lai đến 3 tiếng đồng hồ.

Sau vài tháng, chuyện trò giảm xuống còn độ 2 tiếng.

Lần cuối cùng họ nói chuyện với nhau, Diệp Kiếm Anh bảo nhân viên công tác ra ngoài hết, dù là đưa nước hay đưa thuốc, không bấm chuông thì không được vào. Ông báo cáo với Chu Ân Lai về các vấn đề có liên quan đến Trung ương, liên quan đến Đặng Tiểu Bình, liên quan đến “bọn bốn tên” cùng các mặt quân sự. Sau khi Diệp Kiếm Anh ra khỏi bệnh phòng, gọi các nhân viên công tác đến bên cạnh rất nhẹ nhàng, nghiêm túc dặn dò: “Các đồng chí chuẩn bị giấy bút, 24 giờ phải ở bên cạnh Thủ tướng, không được một phút nào vắng người. Tính nguyên tắc của Thủ tướng rất cao, rất nhiều việc, rất nhiều điều uẩn khúc, còn giữ trong lòng không nói ra, đặc biệt là đối với một số người trong Trung ương, trong giờ phút cuối cùng Thủ tướng có điều gì muốn thổ lộ, thì các đồng chí nhất định phải ghi lại...”

Diệp Kiếm Anh không thể ngày nào cũng ở bên cạnh Chu Ân Lai, nhân viên công tác thay phiên nhau trực, lúc nào cũng chuẩn bị bút giấy để ghi chép, nhưng môi Chu Ân Lai vẫn mím chặt. Mấy ngày cuối cùng, vẫn rứt khoát mím chặt môi, tuyệt nhiên không nói tới chính trị, cho đến khi ngừng thở.

Sau khi ông qua đời, nhân viên công tác mang những tờ giấy trắng đến giao cho Diệp Kiếm Anh, nhìn tờ giấy trắng tinh khiết, nước mắt ông trào ra, lẩm bẩm: “Suốt cả đời ông luôn vì toàn cục”...

Người ta đều nói cơn đau ung thư là sự đau đớn ghê gớm lâu dài hơn bất cứ nhục hình nào. Trong cuộc sống thực tế và miêu tả văn học, chúng ta đã từng thấy rất nhiều người quằn quại trong cơn đau đớn.

Có người kêu rên, tiếng kêu thảm thiết xé lòng, quằn quại lăn lộn trên giường. Có người nghiến răng đến vỡ cả hàm, cắn đứt cả đầu lưỡi, để cho nước mắt trào ra, mà không kêu rên một tiếng. Có người mở to đôi mắt đã bị cơn đau giày vò biến dạng đến hung dữ, kêu gào gầm thét cầu xin người khác cho mình được kết thúc cuộc đời một cách thoải mái...

Chu Ân Lai không như thế, từ đầu đến cuối ông chỉ nằm yên trên giường, toàn bộ thời gian đau bệnh, không có một tiếng rên, không chảy một giọt nước mắt, nếu anh cứ luôn nhìn vào ông, thì khi cơn đau đến thậm chí ông không chịu co quắp thân thể.

Nhưng, cơn đau ập đến, mà hoàn toàn không có phản ứng là điều không thể. Không biết bao nhiêu lần, nhân viên y tế dự cảm thấy cơn đau ghê gớm ập đến, nhưng chỉ thấy sắc mặt Chu Ân Lai bỗng biến đổi trở nên u ám xám ngắt, rồi lại chuyển sang màu xám đỏ, mồ hôi vã ra ướt đẫm, để tránh nhìn các đồng chí chung quanh, ông nhìn lên trần nhà. Mỗi lần hít thở hai cánh mũi ông lại nở to, đôi môi cũng chỉ hơi khẽ mở để cho mọi người khỏi chú ý, thở gấp mấy hơi rồi lại ngừng, ông đã dùng nghị lực siêu nhân để chịu đựng những cơn đau ghê gớm kéo dài...

Vì sao ông không kêu rên, không chảy nước mắt, dù là co dãn khuôn mặt hay nhếch mép? Ông không muốn lộ ra sự đau đớn có lẽ là vì muốn giữ lại cái hình tượng đẹp đẽ vốn có?

Cuối tháng 12, sau khi Chu Ân Lai biết tin bác Chu người thợ cắt tóc ở khách sạn Bắc Kinh đã từng cắt cho ông 20 năm qua muốn đến cắt tóc cho ông, liền dặn nhân viên công tác: “Bác Chu đã cắt tóc cho tôi 20 năm nay, nhìn thấy tôi ốm đau như thế này, chắc bác ấy sẽ buồn, cảm ơn bác ấy và đừng để bác ấy đến”.

Các đồng chí lãnh đạo Trung ương: Chu Đức, Đặng Tiểu Bình, Lý Tiên Niệm đều đến thăm Chu Ân Lai. Lúc ấy Trung ương quy định, chỉ có các đồng chí lãnh đạo từ Bộ Chính trị trở lên mới được đến thăm, nhưng rất nhiều đồng chí đã từng công tác bên cạnh ông đều năn nỉ yêu cầu được đến thăm Thủ tướng. Về sau Đặng Dĩnh Siêu đã đồng ý, nhưng chỉ cho phép mọi người nhìn Thủ tướng mà không để Thủ tướng nhìn thấy mọi người và một quy định được đặt ra chỉ khi Chu Ân Lai hôn mê mọi người mới được vào thăm và tuyệt đối không được khóc...

Hôm ấy khi Chu Ân Lai tỉnh lại sau hôn mê ông mấp máy miệng hỏi thăm tình hình sức khỏe của Mao Trạch Đông.

“Bác sĩ, Bác sĩ Ngô, tiêm, tiêm một mũi...” Chu Ân Lai cất lên tiếng cầu khẩn làm mọi người ngạt thở. Mỗi lần ông không còn đủ sức để giữ vẻ bình thường khi cơn đau ập tới, ông bèn cầu khẩn như thế.

Ông không muốn để bất cứ ai chia sẻ cơn đau của mình.

Cuộc hôn nhân giữa Đặng Dĩnh Siêu và Chu Ân Lai là một mẫu mực nhân thế. Đặng Dĩnh Siêu nói với bác sĩ Biện bằng một giọng run run: “Đau đớn như vậy, khó chịu lắm, anh ấy khó chịu lắm...” Bác sĩ rưng rưng nước mắt: “Chị ơi, Thủ tướng quan trọng lắm, sống thêm một ngày là có lợi cho Đảng, cho đất nước, cho toàn thể nhân dân cả nước một ngày, dù là một phút một giây cũng có ý nghĩa quan trọng...

Diệp Kiếm Anh cũng nói như vậy.

11 giờ đêm ngày 7 tháng 1, khi bác sĩ đến bên giường, đúng lúc Chu Ân Lai vừa tỉnh lại sau cơn hôn mê, ông khe khẽ mở đôi mắt, nhìn một lúc, nhận ra bác sĩ Ngô Giai Bình trong số đó, ông nói bằng một giọng yếu ớt: “Tôi ở đây không có việc gì nữa đâu, các đồng chí hãy đi chăm sóc cho các đồng chí bị bệnh khác, ở đấy cần các đồng chí”.

Đó là câu nói cuối cùng của Chu Ân Lai.

9 giờ 57 phút sáng ngày 8 tháng 1 năm 1976, Chu Ân Lai đã từ biệt thế gian.

2. Mao Trạch Đông bảo: Tôi cũng không đi dược nữa rồi

Khi bệnh tình của Chu Ân Lai ngày một trầm trọng, thì tình hình sức khỏe của Mao Trạch Đông cũng khiến mọi người lo lắng. Ông nói năng khó khăn, chỉ có thể nói ra một số câu chữ không rõ ràng từ họng. Do công tác lâu dài bên cạnh Mao Trạch Đông, nên thư ký Trương Ngọc Phượng vẫn có thể nghe hiểu được lời của Mao Trạch Đông. Mỗi khi Mao Trạch Đông nói chuyện với các đồng chí lãnh đạo khác, chị đều phải có mặt, để nói lại lời của Mao Trạch Đông. Nhưng đến khi ông nói và phát âm không rõ ràng thì chị chỉ có thể nhìn miệng và biểu cảm để đoán và nếu được ông gật đầu là được. Khi trở ngại ngôn ngữ của Mao Trạch Đông đến bước nghiêm trọng nhất thì ông đành dùng bút viết lên giấy những điều ông suy nghĩ. Sau này, việc đi đứng của Mao Trạch Đông đã rất khó khăn, nếu không có người đỡ thì cũng không thể đi nổi một bước. Trong mười mấy tiếng đồng hồ trước khi tim Chu Ân Lai ngừng đập, báo cáo về bệnh tình của ông không ngừng được đưa tới chỗ Mao Trạch Đông. Mao Trạch Đông lặng lẽ xem hết báo cáo về bệnh tình nguy cấp đến các phương án chữa trị và phương án cấp cứu.

Nhân viên công tác bên cạnh Mao Trạch Đông là Trương Diệu Từ được biết tin Chu Ân Lai qua đời liền đến ngay phòng của Mao Trạch Đông, báo cho Tiểu Vu y tá trực ban ở bên ngoài. Tiểu Vu cầm bút chì viết lên giấy trắng tin buồn này rồi để tờ giấy lên bàn.

Y tá Mạnh Cẩm Vân lúc này đang trực ban ở phòng của Mao Trạch Đông. Mao Trạch Đông đang nằm trên giường xem Tuyển tập Lỗ Tấn. Tiểu Mạnh nghe có tiếng chân người đến, biết là có người đến đưa đồ, cô rón rén đi ra ngoài, nhìn thấy tờ giấy, một hàng chữ rõ ràng hiện ra trước mắt. Tiểu Mạnh gấp tờ giấy lại rồi bỏ vào túi quay lại phòng của Mao Trạch Đông, như không có chuyện gì xảy ra.

Khoảng hơn 3 giờ chiều, Bộ Chính trị cử người đến đưa bản in thử Cáo phó Chu Ân Lai tạ thế cho Mao Trạch Đông. Tiểu Mạnh thấy Mao Trạch Đông tỉnh lại, tinh thần tạm được, liền quyết định tìm cơ hội báo tin cho ông biết việc Chu Ân Lai tạ thế.

Theo thói quen, lúc này Tiểu Mạnh phải đọc báo, văn kiện cho Mao Trạch Đông. Cô đọc một số nội dung khác rồi hơi ngừng lại một chút, liền cầm lấy bản in thử “cáo phó”, đọc với một giọng trầm trầm, chậm rãi: “Đồng chí Chu Ân Lai nhà cách mạng vô sản vĩ đại, người chiến sĩ cộng sản kiệt xuất của nhân dân Trung Hoa, vì bị bệnh ung thư, chữa trị không kết quả, đã mất vào…” Mao Trạch Đông đang nghe, chậm rãi khép đôi mắt, đôi mày nhíu lại, một loáng sau từ đôi mắt nhắm nghiền trào ra những giọt nước mắt. Tiểu Mạnh cũng thổn thức nhưng vẫn tiếp tục đọc hết cáo phó. Mao Trạch Đông không nói một câu nào, chỉ để cho nước mắt chảy lặng lẽ, nước mắt lăn trên má, chảy xuống khóe miệng rồi chảy xuống cổ, nhưng từ đầu đến cuối vẫn không nói một lời.

Mấy hôm sau, Trung ương dự thảo bản quy định có liên quan đến lễ truy điệu của Chu Ân Lai, số người gồm Bộ Chính trị cùng những người phụ trách Đảng, chính quyền, quân đội tham gia lễ truy điệu và điếu văn để Mao Trạch Đông đọc duyệt.

Trung ương cân nhắc bệnh tình của Mao Trạch Đông, nên không bố trí ông tham gia tất cả mọi hoạt động có liên quan sau khi Chu Ân Lai mất.

Khi Mao Trạch Đông đọc duyệt báo cáo, Trương Ngọc Phượng luôn đứng ở bên cạnh. Không biết vì sao trong lòng chị, một người bình thường luôn tồn tại một tia hy vọng, có lẽ sẽ có một quyết định đột ngột giống như lần tham gia lễ truy điệu Trần Nghị như 4 năm về trước, có lẽ cũng có thể tham gia lễ truy điệu của Chu Ân Lai. Một câu nói vẫn giữ kín trong lòng rất lâu bất giác bật ra khỏi miệng, như một đứa trẻ cô mạo muội hỏi Mao Trạch Đông: “Có tham gia lễ truy điệu Thủ tướng không ạ?” Mao Trạch Đông vẫn đang buồn rầu, một tay cầm văn kiện vẫn chưa kịp đặt xuống, tay kia vỗ vào cái chân hơi co, đau đớn và mệt nhọc nói với chị: “Tôi không đi được nữa rồi”.

Từ sau Đại hội khóa 10, nhiều lần Mao Trạch Đông đã tỏ ý né tránh không muốn để cho mọi người nhìn thấy tình trạng già nua của mình làm cho Trương Ngọc Phượng hiểu được rằng ông không đồng ý, cũng không nỡ để mọi người nhìn thấy tâm trạng đau khổ và bệnh trạng trong những năm cuối đời của ông.

Tiếp đó Mao Trạch Đông nói như xin lỗi: “Lễ truy điệu của mấy người ấy, tôi cũng không thể đi được”. Mấy người ấy, Trương Ngọc Phượng sau này khi nhớ lại đã phân tích có thể là chỉ Đổng Tất Vũ, người đã cùng ông tham gia Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ nhất, đã qua đời tháng 4 năm 1975, cùng lễ truy điệu của mấy đồng chí lão thành khác.

Một ngày trước lễ truy điệu, cũng tức là chiều ngày 14 tháng 1 lại là thời gian Mạnh Cẩm Vân đọc báo cho Mao Trạch Đông. Chị đã đọc bản in thử lời điếu do Đặng Tiểu Bình đọc trong lễ truy điệu. Mao Trạch Đông lắng nghe, ông không còn im lặng nữa mà nước mắt giàn giụa, khóc thất thanh. Ông vẫn như mọi khi không nói một lời.

Một thời gian rất lâu sau khi Chu Ân Lai mất, tâm trạng của Mao Trạch Đông đều bao trùm một nỗi thương cảm. Trên mặt ông gần như đã không còn nét vui tươi, thường lặng lẽ.

3. “Bọn bốn tên” hành động điên cuồng rồ dại

“Bọn bốn tên” lợi dụng công cụ dư luận và sức mạnh chính quyền mà chúng nắm trong tay, ra sức quấy rối, phá hoại hoạt động tưởng nhớ ở thủ đô và khắp nơi trong cả nước. Đến bản tin của Tân Hoa xã phát ngày 11 tháng 1 năm 1976 về việc nhân dân thủ đô từ biệt di thể của Chu Ân Lai cũng bị cắt xén và ỉm đi. Trong đó có một đoạn ghi lại cảnh nhân dân thủ đô gồm già trẻ gái trai, ngay buổi chiều hôm ấy đổ ra Trường An, khóc lóc tiễn đưa linh xa của Chu Ân Lai, đã bị cắt hết không để lại một chữ! Để tái hiện cảnh bi tráng này hồi ấy, xin chép lại đoạn văn đầy máu và nước mắt này:

Buổi chiều, thi hài của Chu Ân Lai được đưa đến Bát Bảo Sơn để hỏa thiêu, khoảng không xám ngắt bị che phủ bởi những đám mây âm u, cả thành Bắc Kinh lặng lẽ trang nghiêm và kính cẩn. Từ bệnh viện Bắc Kinh đến Bát Bảo Sơn, mọi người đứng rất lâu hai bên đường dài đến mấy chục dặm, bất chấp giá buốt đứng đợi hết giờ này đến giờ khác... Sẩm tối, tiếng nhạc tang bi tráng đã đưa xe tang của Chu Ân Lại đến. Nhân dân không kìm được nỗi đau, khóc nức nở trong gió lạnh, từ đáy lòng cùng cất lên tiếng nói: “Chu Thủ tướng, chúng tôi không thể xa Người!” Chiếc xe tang chầm chậm đi trong hàng người nước mắt như mưa. Ôi xe tang, hãy dừng lại một chút, để chúng tôi có thể ngắm nhìn khuôn mặt hiền từ thân thiện của Chu Thủ tướng lần nữa. Đồng chí lái xe hãy hãm phanh lại, để chúng tôi bày tỏ nỗi đau với Chu Thủ tướng. Đêm đã về khuya, gió càng thổi mạnh, xe tang của Thủ tướng đã đi qua mấy tiếng đồng hồ, nhưng đám đông vẫn đứng nguyên hai bên đường dài mấy chục dặm, vẫn lặng lẽ đứng đợi, đợi xe tang quay trở lại. Nhưng chỉ thấy xe tang lại mà không thấy Thủ tướng về. Những dòng nước mắt nóng hổi lại ròng ròng rơi ướt mấy chục dặm đường... Đây là cảnh tượng đưa tang mà cổ kim đông tây chưa từng thấy!

Không chỉ có thế, ngay những tấm ảnh chụp cảnh đưa tang của hàng triệu người suốt dọc đường cũng không được đăng! Chỉ trong một ngày 13 tháng 1, Diêu Văn Nguyên đã ba lần gọi điện đến Tân Hoa xã để chỉ thị, ngăn cản việc tổ chức tang lễ và tuyên truyền công lao to lớn của Chu Ân Lai.

“Bọn bốn tên” điên cuồng rồ dại, biết trước trận cuồng phong tưởng niệm sẽ đến, nên ngày 14 tháng 1 đã tranh trước công bố bài viết dài trên đầu trang nhất “Nhân dân nhật báo”: “Biện luận lớn đưa đến thay đổi lớn”. Bọn phản động giấu mặt muốn dựng con đập này để ngăn biển nước mắt. Nó đã làm mọi người nổi giận, họ xé tan tờ báo, hết cú điện thoại này đến cú điện thoại khác, tới tấp gọi đến Tòa báo. Tất cả mọi người nổi giận không thể nào nhẫn chịu sự được sự phỉ báng độc ác đối với Thủ tướng Chu Ân Lai kính yêu được nữa, cũng không thể cho phép sự cản trở ngang ngược đối với việc tưởng niệm Thủ tướng Chu Ân Lai. Họ lau khô nước mắt, thét lên: “Chống Chu thì dân sẽ chống lại, phê Đặng dân không theo”.

3 giờ chiều ngày 15 tháng 1, tại Đại lễ đường Nhân dân đã tổ chức truy điệu có hơn 5 ngàn người dự. Mít tinh do Vương Hồng Văn chủ trì, Đặng Tiểu Bình thay mặt Trung ương Đảng đọc lời điếu.

Để viết được lời điếu, còn có một cuộc đấu tranh nhỏ, một cuộc tranh luận trong Hội nghị Bộ Chính trị. “Bọn bốn tên” sợ Đặng Tiểu Bình nổi bật, khi gặp đông đảo cán bộ và quần chúng, nên đã đưa ra rất nhiều lý do “bịa đặt dựng đứng” cố sức gạt bỏ Đặng Tiểu Bình. Giang Thanh chủ trương để Vương Hồng Văn hoặc Trương Xuân Kiều đọc lời điếu. Trương Xuân Kiều tự biết mình chưa đủ tư cách, Vương Hồng Văn lại quá non, liền đẩy cho Diệp Kiếm Anh. “Hiện nay cả nước đang phản kích lại xu hướng xử lại án hữu khuynh, Đặng Tiểu Bình đọc lời điếu là không thích hợp, để Nguyên soái Diệp Kiếm Anh đọc!” Diệp Kiếm Anh hiểu rõ dụng tâm của ông ta, nên nói như đanh đóng cột “Tôi không thấy có điều gì là không thích hợp! Đồng chí ấy đường đường chính chính là một Phó Chủ tịch Trung ương Đảng, lại là Phó Thủ tướng thứ nhất Quốc vụ viện thay Thủ tướng chủ trì công tác, lẽ đương nhiên là đồng chí ấy phải đọc lời điếu. Hơn nữa tâm trạng của tôi quá buồn, cũng không đọc nổi”. Trương Xuân Kiều bị tẽn tò, nên đành phải thôi. Như vậy là, Diệp Kiếm Anh đã suy nghĩ đến hoàn cảnh khó khăn của Đặng Tiểu Bình lúc ấy nên đã cố sức chủ trương để Đặng Tiểu Bình đọc lời điếu, nhân cơ hội này để Đặng Tiểu Bình được gặp mặt với đông đảo quần chúng nhân dân. Trong giờ phút then chốt phải ủng hộ rất mạnh đồng chí ấy về mặt chính trị. Quả nhiên, khi mọi người nhìn thấy Đặng Tiểu Bình xuất hiện trên màn hình ti vi, thì hàng ngàn hàng vạn tấm lòng căm ghét việc “phê Đặng” lo lắng cho vận mệnh của Đặng Tiểu Bình phút chốc lắng xuống.

Hôm nay, với tâm trạng cực kỳ đau đớn, tưởng niệm đồng chí Chu Ân Lai, người đảng viên ưu tú của Đảng Cộng sản Trung Quốc, nhà cách mạng vô sản vĩ đại, chiến sĩ cách mạng kiệt xuất, người lãnh đạo Đảng và Nhà nước xuất sắc từng trải của nhân dân Trung Quốc...

Biểu cảm nghiêm túc, giọng nói đau xót, truyền cảm đến đông đảo quần chúng nhân dân trong và ngoài hội trường. Rất nhiều cán bộ cũ hồi lâu đứng đó như mọi người dân, nước mắt giàn giụa như mưa. Họ hy vọng biết nhường nào từ nay Đặng Tiểu Bình sẽ thay thế Chu Ân Lai, lãnh đạo đất nước!

Nhưng nguyện vọng lành hiền của mọi người thường bị kẻ xấu khiêu khích. Quần chúng nhân dân càng yêu quý Đặng Tiểu Bình thì “bọn bốn tên” càng sợ hãi, càng cố sống cố chết kéo ông xuống. Vậy là đồng thời với việc ngăn cản thô bạo những hoạt động của quần chúng nhân dân tưởng niệm Chu Ân Lai, “bọn bốn tên” càng vu cáo hãm hại Đặng Tiểu Bình ghê gớm hơn. Một ngày cũng không thể để Đặng Tiểu Bình thay Chu Ân Lai chủ trì công tác hằng ngày của Trung ương, điều hành chính sự. Khi đả kích Đặng Tiểu Bình không một phút nào quên Diệp Kiếm Anh, người vẫn đang chủ trì công tác hằng ngày của Quân ủy, người nắm giữ binh quyền. Hai người này là trở ngại lớn nhất ngăn cản họ cướp Đảng giành quyền từ sau khi Chu Ân Lai qua đời, bị họ coi là “cái gai trong mắt”, “cái xương trong họng” phải trừ bỏ cho bằng được.

Với sự điều khiển của “bọn bốn tên” các nơi như Thượng Hải, Liêu Ninh đã tổ chức các cuộc họp kích động chống lại “xu hướng xấu xử lại án hữu khuynh”. Đồng thời Trung ương tích cực mở cuộc “họp thông báo phê Đặng”. Vương Hồng Văn tự tiện chuẩn bị một bán báo cáo dài “chống lại xu hướng xử án hữu khuynh” để đọc trong hội nghị, để lộ rằng Đặng Tiểu Bình là đoàn trưởng Hoàn Hương đoàn, còn Hoa Quốc Phong, Diệp Kiếm Anh, Lý Tiên Niệm v. v... là phân đội trưởng của Hoàn Hương đoàn...

Diêu Văn Nguyên đã đích thân đọc duyệt văn kiện tham khảo nội bộ của Tân Hoa xã, công nhiên chỉ tên công kích Diệp Kiếm Anh. Để tranh giành “ngôi báu” Thủ tướng, “bọn bốn tên” đã cổ vũ tay chân ở Thượng Hải, dựng lên cái gọi là: “tư tưởng Trương Xuân Kiều”, thổi phồng nó là “phát hiện mới”, “quan điểm mới”, “vượt qua” chủ nghĩa Lê-nin, đã “phát triển” tư tưởng Mao Trạch Đông, đó là “cột mốc thứ tư”, cùng sổng chuồng còn có “tư tưởng văn nghệ Giang Thanh”, “Con đường Diêu Văn Nguyên”, “Đại sự ký Vương Hồng Văn”.

Thành ủy Thượng Hải nổi chiêng trống rùm beng nào là họp, nào là tọa đàm, nào là “Báo cáo tình hình”, gây dư luận, đòi để Trương Xuân Kiều làm thủ tướng. Vương Hồng Văn cũng không kém, trong một số khác của “Báo cáo tình hình” đã phản ánh “tiếng lòng” của nhân dân Thượng Hải: “Trương Xuân Kiều làm thủ tướng chúng tôi một trăm lần yên tâm, Vương Hồng Văn làm thủ tướng chúng tôi càng yên tâm”. “Người nối nghiệp” mơ làm thủ tướng, nắm lại việc chủ trì công tác hằng ngày của Trung ương, phút chốc trở nên bận bịu, thu gom cần câu và súng săn, từ bỏ khiêu vũ và rong chơi, chuyên tâm chí thú chuẩn bị “cương lĩnh thực thi chính quyền” của mình. Anh ta bảo thư ký và “bọn tú tài” chuẩn bị diễn văn cho mình. Từ ngày 23 tháng 1 đến ngày 3 tháng 2, lần lượt in ba lần bản sửa chữa để đợi một ngày in toàn văn trên “Nhân dân nhật báo”!

4. Cuộc đối thoại giữa hai ông già. Mây đen trùm kín, giông bão nổi lên

Đúng giờ phút nghiêm trọng ở không gian tầng cao của Trung Quốc, tình hình Bộ Chính trị nảy sinh đột biến. Trong một ngôi nhà ở đại lộ phía đông Địa An Môn, Bắc Kinh có hai ông già lặng lẽ ngồi trên xa-lông đối diện với nhau.

Lúc này, rõ ràng họ vẫn còn chìm đắm trong nỗi đau đớn vô bờ, sự qua đời của Chu Ân Lai, tạo nên vết thương lớn trong tâm linh họ. Họ có cái cảm giác mất mát không gì bù đắp được, như mất đi chỗ dựa chính, trong phút chốc, trong lòng cảm thấy trống rỗng.

Hai người lúc thì nói chuyện đôi câu, lúc thì đứng lên đi ra ngoài cửa, vừa đi vừa trò chuyện. Khu nhà tứ hợp viện rộng rãi, cũng trống không. Bức tường màu xám vây quanh và chiếc cổng màu xanh ngăn tầm nhìn của họ, đường phố bên ngoài gọi là “đường rộng” nhưng thực tế không rộng, trên con đường đi thẳng đến Địa An Môn, luôn luôn có tiếng ồn ào vọng tới, càng làm cho ruột gan họ rối bời.

Im lặng; im lặng, im lặng hồi lâu, trong im lặng ấp ủ những đóa hoa lửa của trí tuệ.

“Anh thấy tình hình hiện nay thế nào?” Cả hai gần như cùng một lúc nêu ra cùng một vấn đề.

Hai ông già với những kinh nghiệm đấu tranh phong phú và với sức nhìn thấu suốt, dự cảm thấy một trận bão táp chính trị lớn hơn sắp sửa ập tới và đều đang suy xét đến kết cục và sách lược ứng phó khẩn cấp đối với trận bão táp ấy.

Hai ông già ấy không phải ai khác mà chính là hai nhà cách mạng tiền bối Đặng Tiểu Bình và Diệp Kiếm Anh. Đây là hai người bạn chiến đấu cũ với sự tín nhiệm sâu sắc được xây dựng và trải qua những thử thách sống chết trong những năm tháng của cuộc cách mạng lâu dài của Trung Quốc. Từ nhiều năm nay Đặng Tiểu Bình rất yêu quý Diệp Kiếm Anh, nhất là trong giờ phút nguy nan, Chu Ân Lai qua đời, “bọn bốn tên” cố sức cướp quyền lãnh đạo cao nhất của Đảng và Nhà nước, càng cảm thấy cần phải dựa vào vị Nguyên soái già luôn trung thành với Đảng và tài trí hơn người này. Diệp Kiếm Anh tuy lớn hơn Đặng Tiểu Bình 7 tuổi, gần bát tuần, nhưng ông hiểu tính cách và tài năng của Đặng Tiểu Bình, rất tôn trọng người lãnh đạo xuất sắc của Đảng và Nhà nước đã mấy lần nổi mấy lần chìm này.

Hai nhà cách mạng lão thành nhìn tình hình xấu đi nhanh chóng mà cảm thấy quá đột ngột, thật không sao hiểu nổi. Diệp Kiếm Anh nhìn Đặng Tiểu Bình tức giận nói: “Bọn này bắt nạt người quá đáng, từng bước lấn tới, chúng lợi dụng lúc Thủ tướng qua đời, Chủ tịch ốm nặng, càng làm càng dữ, tiếp theo không biết chúng còn định giở trò ma gì nữa đây, chúng ta phải nhanh chóng đưa ra đối sách!”.

“Chẳng có gì đáng sợ cả? Từ lâu tôi đã có sự chuẩn bị tư tưởng rồi, chẳng qua là bị đánh đổ lần thứ hai. Điều đáng tiếc là còn rất nhiều việc chưa làm xong, kinh tế chưa có chuyển biến tốt, rất nhiều đồng chí cũ chưa được giải phóng”. Đặng Tiểu Bình nói một cách tiếc rẻ.

“Vấn đề lớn nhất hiện nay là Chủ tịch không nghe được ý kiến của chúng ta. Bọn Giang Thanh xúi Mao Viễn Tân ngầm kể tội với ông”.

“Đúng. Nhưng cũng không hoàn toàn đúng. Cuối năm ngoái, mấy lần tôi đến chỗ Chủ tịch nói chuyện riêng vào một buổi tối, tôi còn hỏi riêng Chủ tịch, phương châm chính sách công tác trong giai đoạn này như thế nào? Chủ tịch vẫn khẳng định. Sau đó Chủ tịch bảo Mao Viễn Tân gặp tôi nói chuyện, nói là tôi xử lại án đại cách mạng văn hóa. Tôi nêu ý kiến của mình, nhiều lần giải thích nhưng không có tác dụng gì!”.

Những điều này, nếu được nói ra từ miệng người khác có lẽ Diệp Kiếm Anh không tin. Gần hai năm nay, không phải chỉ một lần, ông nghe thấy Mao Trạch Đông nói về Đặng Tiểu Bình “nhân tài hiếm có”, “tư tưởng chính trị vững”, yêu cầu ông làm Phó Chủ tịch Quân ủy, Phó Thủ tướng thứ nhất kiêm Tổng Tham mưu trưởng. Hơn nữa từ khi Đặng Tiểu Bình trở lại chủ trì công tác đến nay, mọi việc đều xin ý kiến Mao Trạch Đông, đồng ý mới làm, thành tích nổi bật, rất được lòng người, đó là chuyện mọi người đều thấy. Làm sao trong phút chốc lại quay ngoắt một trăm tám mươi độ được? Xem ra, vấn đề căn bản là việc đánh giá đối với đại cách mạng văn hóa. Đặng Tiểu Bình đã tỏ thái độ rõ ràng, trên vấn đề căn bản này không có đất cho sự dàn xếp. Điều mà Diệp Kiếm Anh lo nhất là Đặng Tiểu Bình xuống dẫn đến việc “bọn bốn tên” thừa cơ cướp quyền Quốc vụ viện.

“Làm thế nào đây?” Diệp Kiếm Anh bàn: “Chúng ta có nên đi gặp Chủ tịch lần nữa không?”

“Đã gặp rồi, chẳng ăn thua gì”. Đặng Tiểu Bình đã có sự chuẩn bị tư tưởng, vì lợi ích của Đảng và Nhà nước, phải kiên trì đấu tranh với “bọn bốn tên” vì nghĩa không thể rút lui. Ông trả lời một cách kiên định: “Tính tình ở con người tôi chắc anh biết, quyết không nhượng bộ trên vấn đề nguyên tắc!”.

“Chỉ cần còn một tia hy vọng, thì chúng ta phải cố mà giành lấy”.

“Bộ Chính trị trên thực tế đã đình chỉ công tác của tôi, tôi dự đoán, Chủ tịch đã hạ quyết tâm, sẽ “thay ngựa!””

Tâm trạng Diệp Kiếm Anh trở nên nặng nề, nếu cục diện ấy xuất hiện thật thì làm thế nào? Ông hy vọng biết bao, trách nhiệm mà Chu Ân Lai để lại sẽ do Đặng Tiểu Bình gánh vác!

“Tôi nghĩ rằng “thay ngựa” cũng không phải là chuyện dễ, nếu muốn thay, chỉ có hai khả năng: Một là rút lui có trật tự, hai là “một là phê hai là bảo vệ”, chí ít vẫn tiếp tục dùng một thời gian nữa, vì có một số sự việc, Chủ tịch sẽ không hoàn toàn giao cho họ, ông sẽ không yên tâm!”.

Đặng Tiểu Bình đồng ý với nhận định đó: “Tôi đã chuẩn bị khả năng xấu nhất, nhưng tôi tin, sự nghiệp của chúng ta sẽ có người kế tục. Đảng của chúng ta có hy vọng”. Ông ngừng lại, trầm ngâm một lúc, nói một cách nghiêm túc: “Tôi không giữ cương vị lãnh đạo nữa, cũng không sao, chỉ cần anh, vị nguyên soái già còn, và có các đồng chí cũ khác còn thì chẳng sợ gì bọn nhãi nhép gây sự cả!”

Diệp Kiếm Anh nghe thấy những lời gửi gắm nặng tình nặng nghĩa, trong người bỗng cảm thấy như tăng thêm gánh nặng ngàn cân, lập tức bày tỏ: “Thấy sự phát triển của tình hình, có thể tôi cũng không giữ được. Nhưng dù thế nào, chỉ cần tôi còn một chút hơi thở, cũng sẽ tiếp tục đấu với chúng!”.

Đặng Tiểu Bình thấy vị Nguyên soái già kiên cường như vậy, tự đáy lòng cảm thấy rất vui, lại nhắc: “Có điều phải chú ý phương pháp đấu tranh, đây là lời dặn dò của Thủ tướng trước lúc lâm chung”.

Hai nhà cách mạng lão thành lại rơi vào tâm trạng thương nhớ Chu Ân Lai.

5. Người mà “phái thực tế” và phái cấp tiến đều có thể chấp nhận ra sân khấu

Sự việc quả không ngoài dự đoán, Mao Trạch Đông trong lúc bị bệnh cũng đang rất đau đầu vì việc lựa chọn người làm Thủ tướng Quốc vụ viện. Qua quan sát cân nhắc nhiều lần, ông vừa không bằng lòng với Đặng Tiểu Bình người đã cùng ông chiến đấu nhiều năm và được ông coi trọng, càng không yên tâm với “bọn bốn tên” đã từng bị ông phê bình là có dã tâm. Cuối cùng người thầy của biện chứng pháp giỏi giải quyết mâu thuẫn đã chọn được một người khác ngoài dự kiến của mọi người.

Người ấy là Hoa Quốc Phong. Ngày 21 tháng 1 năm 1976, Mao Viễn Tân báo cáo với Mao Trạch Đông, nói đến Hoa Quốc Phong, Kỷ Đăng Khuê v.v… nêu ra việc Quốc vụ viện đề nghị Chủ tịch xác định một đồng chí phụ trách chủ yếu dẫn đầu để họ làm công tác cụ thể. Mao Trạch Đông trả lời: “Đề nghị Hoa Quốc Phong dẫn đầu. Anh ta tự nhận là người có trình độ chính trị không cao. Tiểu Bình chuyên quản lý công việc ngoại vụ”. Chí ít, từ nay về sau, Hoa Quốc Phong đã bắt đầu chủ trì công tác của Quốc vụ viện.

Ngày 2 tháng 2, Trung ương đưa ra “Văn kiện số 1” thông báo toàn Đảng:

Theo đề nghị của lãnh tụ vĩ đại Mao Chủ tịch, Bộ Chính trị Trung ương Đảng nhất trí thông qua Hoa Quốc Phong giữ chức Quyền Thủ tướng Quốc vụ viện.

Đối với bối cảnh chính trị của quyết định này, lúc ấy một nhà văn viết truyện ký nước ngoài đã viết:

“Bọn bốn tên” mưu toan thao túng Mao Trạch Đông đang bị ốm nặng, tất nhiên không phải là muốn mở đường cho Hoa Quốc Phong một chính trị gia “tỉnh lẻ” không quen thuộc lắm với mọi người nắm quyền hành. Nhưng họ điên cuồng chống Đặng Tiểu Bình không còn nghi ngờ gì nữa đã có lợi cho việc thăng chức của Hoa Quốc Phong. Tinh thần thực tế kiên định không thay đổi của Đặng Tiểu Bình làm cho Mao Trạch Đông không yên tâm, vì vậy, từ mùa thu năm 1975 lại một lần nữa chĩa mũi nhọn vào Đặng Tiểu Bình. Nhưng ông đã hiểu rõ phu nhân của mình cũng như những người ủng hộ về hình thái, ý thức ở Thượng Hải đang âm mưu hoạt động ở hậu trường, đồng thời có dã tâm chính trị. Bản ngữ lục công bố sau khi “bọn bốn tên” sụp đổ đã chứng thực điều đó. Trong tình hình này, điều kiện có lợi của Hoa Quốc Phong chính là ở chỗ không tham gia một phái nào, mà là trung thành lâu dài với Mao Trạch Đông.

Nhà văn này sau khi nêu ra thân thế và chức vụ của Hoa Quốc Phong, đã đặc biệt đề cập đến:

Điều quan trọng là, ông ta là người mà phái thực tế và phái cấp tiến đều có thể chấp nhận. Vì vậy, vào khoảng tháng 4, Chủ tịch Đảng đã nhờ ông ta phụ trách thẩm tra “vụ án Đặng Tiểu Bình”.

Người nước ngoài bàn luận về chính trị hiện đại ở Trung Quốc luôn thích phân thành “phái thực tế”, “phái cấp tiến” gì đó. Đây là quan điểm và thói quen của họ, tạm không bình luận nhiều về chuyện đó, nhưng gọi “bọn bốn tên” là “phái cấp tiến” rõ ràng là không thỏa đáng.

Phép biện chứng của lịch sử là lớp sóng sau đẩy lớp sóng trước, người mới vượt người cũ. Nhưng sự “vượt trội” ấy thường thường có hai tình huống: “Một là sự vượt trội thông thường. Người mới đức tài đều đủ, trai tráng khỏe mạnh, khiêm tốn thận trọng, là những người nối nghiệp ưu tú đáng tin cậy, làm cho người giao phó yên tâm, thậm chí thấy ngượng vì không bằng. Đúng như Diệp Kiếm Anh đã nói trong một bài thơ: “Một thời anh hùng muôn đời sự nghiệp, Ai dám nói tiền hiền kém hậu sinh”. Một tình huống khác hoàn toàn trái với tình huống trên.

Mọi người trông mong có nhiều người nối nghiệp như loại trên biết chừng nào!

Về thân thế của Hoa Quốc Phong, ở Trung Quốc cho đến hôm nay vẫn chưa có một cuốn sách nào giới thiệu chính thức được xuất bản. Nhưng người nước ngoài lại có không ít sách và bài viết ra mắt bạn đọc. Như cuốn “Hoa Chủ tịch” do Nhà xuất bản Hơ-stơ ở Luân Đôn xuất bản năm 1980, “Hoa Quốc Phong trước đại cách mạng văn hóa (1949- 1966) ở Hồ Nam, sự trưởng thành của một tài năng chính trị” của Ô-cơ-lin-pô-kơ và Dương Trại Cường. Ngoài ra còn có “Truyện Hoa Quốc Phong” xuất bản ở Hương Cảng, cùng “Cuộc hội đàm của Hoa Quốc Phong với Phơ-ri-cớt Cô-lin” v. v… và v. v… Những tác phẩm này có khen có chê, tin đồn nhảm rất nhiều.

Hoa Quốc Phong đã giội bom đạn trong cuộc chiến tranh chống Nhật để đi vào con đường cách mạng. Khi quê hương huyện Giao Thành tỉnh Sơn Tây bị quân Nhật giày xéo, ông vác súng kíp lên rừng đánh du kích, vẫn là một thanh niên tràn đầy nhiệt huyết 17 tuổi đời chưa rõ thế sự, lần đầu tiên nghe thấy tên của những người lãnh đạo Đảng và các tướng lĩnh kháng Nhật như Mao Trạch Đông, Chu Đức, Chu Ân Lai, Đặng Tiểu Bình, Diệp Kiếm Anh v.v... lòng ông tràn đầy một niềm sùng kính. Nằm mơ cũng không ngờ tới có ngày mình lại có thể vinh dự bước vào hàng ngũ những nhân vật lãnh tụ của Đảng Cộng sản Trung Quốc, để ngồi ngang hàng với những “nhân vật lớn” này. “Người cùng lứa” với Đảng Cộng sản Trung Quốc mãi đến năm 1940 mới đến với Đảng. Vận mệnh của một con người, tự mình rất khó nắm được, mà thường thường do những nhân tố mang tính ngẫu nhiên sắp đặt. Trước khi nước Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa thành lập, Trung ương Đảng ra lệnh cho tỉnh Sơn Tây rút một bộ phận cán bộ và quân nhân ở địa phương xuống phía nam. Lúc ấy Hoa Quốc Phong đang đảm nhiệm chức vụ Bí thư huyện ủy huyện Giao Thành kiêm nhiệm chính ủy của Đại đội vũ trang là người ghi tên đầu tiên, đầu tiên đến huyện Tương Âm tỉnh Hồ Nam, sau giữ chức Bí thư huyện ủy Tương Đàm. “Hoa Chính ủy” nổi danh từ đó. Năm 1954 lên giữ chức Bí thư huyện ủy Tương Đàm. Trung Quốc có câu danh ngôn “nhân kiệt địa linh” hoặc “địa linh nhân kiệt”. Tương Đàm cái “địa linh” quê hương Mao Trạch Đông đã bồi dưỡng nên một loạt “nhân kiệt”, trong đó có Hoa Quốc Phong. Trải qua mấy năm xây dựng chủ nghĩa xã hội, trải qua những năm đại nhảy vọt rồi lại qua đại cách mạng văn hóa tên tuổi Hoa Quốc Phong đi song song với cái tên quê hương Mao Trạch Đông và ngày càng nổi bật cùng với tiếng tăm của vị lãnh tụ vĩ đại.

Hoa Quốc Phong ít nói, suy nghĩ thâm trầm, giỏi nắm bắt ý đồ của Mao Trạch Đông, thường có dịp đến Bắc Kinh để báo cáo và xin ý kiến Mao Trạch Đông. Nhiệt tình “ba trung thành” chất phác, tác phong làm việc tỉ mỉ chắc chắn vẻ thực thà khiêm tốn của ông đã để lại cho Mao Trạch Đông ấn tượng hoàn toàn có thể tin cậy. Vì thế sau khi “người nối nghiệp” Lâm Bưu phản bội và bị tan xác năm 1971, cùng với việc điều động Vương Hồng Văn từ Thượng Hải là điều động Hoa Quốc Phong từ Trường Sa về Trung ương. Sau Đại hội Đảng khóa 10, Vương Hồng Văn trở thành Phó Chủ tịch Đảng, Hoa Quốc Phong trở thành ủy viên Bộ Chính trị. Lúc ấy ông đã thay thế Tạ Phú Trị vừa bị bệnh qua đời giữ chức Bộ trưởng Công an. Ít lâu sau đảm nhiệm chức Phó Thủ tướng Quốc vụ viện cho đến cuối cùng mấy lần đảm nhiệm quyền Thủ tướng Quốc vụ viện.

6. “Bọn bốn tên” tạm thời bị mất một quân cờ, nhưng rồi lại ăn được hai quân

Việc bổ nhiệm Hoa Quốc Phong là một đòn giáng vào đầu “bọn bốn tên”. Vương Hồng Văn chẳng thèm giở lại xem bản đề cương (sửa lần thứ ba) nói chuyện đã chuẩn bị từ lâu của mình và vứt vào ngăn kéo, về sau trở thành một trong những tội trạng của y. Trương Xuân Kiều kẻ đã tự cho là đã nắm chắc “ngôi báu” thủ tướng oán hận cùng cực đã viết những điều bực bội trong “Cảm xúc về ngày 2 tháng 3”:

Lại là một văn kiện thứ nhất.

Năm ngoái đã ra một văn kiện thứ nhất.

Thật là đắc chí càng hung hăng.

Đến thật nhanh, đến rất dữ mà tan cũng rất nhanh.

Đường lối sai lầm sẽ không sao thực hiện được, có thể một thời đắc ý, tựa hồ như thiên hạ là của ông ta, phải bắt đầu một thời đại mới gì đó thôi. Họ luôn đánh giá quá cao sức mạnh của mình.

Nhân dân là nhân tố quyết định.

Đại diện cho lợi ích của nhân dân, mưu lợi cho đại đa số, trong bất kỳ tình huống nào, đều đứng về phía quần chúng nhân dân, đứng về phía những phần tử tiên tiến thì sẽ thắng lợi. Làm ngược lại tất nhiên sẽ thất bại. Đúng là:

Muôn nhà vạn hộ trông ngày ấy,

Sẽ đổi bùa xưa lấy đào hoa”.

Trương Xuân Kiều là kẻ giỏi tính toán. Trong bài “Hữu cảm” ông ta nói đến “Văn kiện thứ nhất” năm ngoái là chỉ cái gì. Đó là “Văn kiện thứ nhất” của Trung ương năm 1975. Chính là văn kiện đã bổ nhiệm Đặng Tiểu Bình làm Phó Chủ tịch Quân ủy Trung ương kiêm Tổng Tham mưu trưởng quân Giải phóng nhân dân Trung Quốc. Ở đây Trương Xuân Kiều đã “bắn một mũi tên trúng hai đích”. Tức là nhằm vào Hoa Quốc Phong nhưng lại gắn thêm Đặng Tiểu Bình. Ông ta muốn có một cuộc thanh toán chung để thực hiện dã tâm phản cách mạng “thay đổi triều đại” của ông ta.

Đúng lúc này, trên đường phố Thượng Hải xuất hiện một biểu ngữ lớn “Kiên quyết yêu cầu Trương Xuân Kiều làm thủ tướng”, chống đối với Trung ương, Trương Xuân Kiều có tật giật mình. “Đây chẳng phải là giúp chẳng bõ phiền hay sao?” Nên ông ta đã lập tức ra lệnh che đi! Còn truyền đi một câu chuyện cười, có người đã lặng lẽ xé ba chữ “Trương Xuân Kiều” dán lên đầu biểu ngữ thế là biểu ngữ biến thành “Trương Xuân Kiều kiên quyết yêu cầu làm thủ tướng!”

Trong ván cờ tranh giành vị trí thủ tướng, “bọn bốn tên” tạm thời bị mất một quân, nhưng ở một ván cờ khác họ lại ăn được hai quân, một quân là chặn được con đường Đặng Tiểu Bình làm thủ tướng, một quân khác là lôi được Diệp Kiếm Anh xuống ngựa.

Trong “Văn kiện thứ nhất” của Trung ương này có một điều thông báo quan trọng khác.

“Trong thời gian đồng chí Diệp Kiếm Anh bị bệnh, thì đồng chí Trần Tích Liên phụ trách chủ trì công tác của Quân ủy Trung ương”.

Lấy hình thức văn kiện Trung ương để thông báo cho toàn đảng việc treo chức vị nguyên soái của nước Cộng hòa vì “bị bệnh” thì đây quả là lần đầu tiên chưa từng có bao giờ, nó đến rất đột ngột. Nhưng Diệp Kiếm Anh đã có sự chuẩn bị tư tưởng. Đối với sự vinh nhục thăng giáng của cá nhân từ lâu ông đã gạt ra ngoài, điều mà ông lo lắng là vận mệnh của đất nước và quân đội. Ông nghĩ, Mao Trạch Đông rút cuộc đã không trao quyền cho “bọn bốn tên” mà lại giao cho Hoa Quốc Phong, dù thế nào cũng là một việc tốt, có thể an ủi linh hồn của Chu Ân Lai ở nơi chín suối.

Đối với việc “treo chức” của Diệp Kiếm Anh, “bọn bốn tên” tung mũ reo vui cười khẩy. Còn tất cả mọi người lương thiện, chính trực đều lo lắng vô cùng. Rất nhiều đồng chí quan tâm đến quốc gia đại sự, yêu quý Diệp Kiếm Anh đều tới tấp gọi điện viết thư đến Văn phòng Diệp Kiếm Anh thăm hỏi bệnh tình. “Diệp soái mắc bệnh gì?” “Sức khỏe có yếu lắm không?” Các đồng chí ở văn phòng đành lặng lẽ kể lại sự thực: Vẫn khỏe như xưa và rất khỏe. Nhưng mọi người vẫn bán tín bán nghi.

Ngày 5 tháng 2, Trung ương thông báo là sẽ truyền đạt rộng “Những điểm chính của bản thông báo” cho quần chúng trong và ngoài Đảng. Ngày 6 tháng 2, Trung ương phê chuẩn và chuyển cho Quân ủy Trung ương về việc ngừng học tập và quán triệt chấp hành báo cáo tại cuộc Hội nghị “Quân ủy mở rộng” của Đặng Tiểu Bình và Diệp Kiếm Anh tháng 7 năm 1975. Ngày 25 tháng 2, Trung ương triệu tập hội nghị những người phụ trách các tỉnh, thành phố, khu tự trị và các đại quân khu trong hội nghị đã truyền đạt “Chỉ thị quan trọng của Mao Chủ tịch”, tức là những lời nói chuyện của Mao Trạch Đông trong nhiều lần từ tháng 10 năm 1975 đến tháng 1 năm 1976 về “Phê Đặng và phản kích lại xu hướng xử lại án hữu khuynh” do Mao Viễn Tân chỉnh lý. “Chỉ thị quan trọng của Mao Chủ tịch” được Mao Trạch Đông đọc duyệt và phê chuẩn. Trích lục như sau:

“Xã hội xã hội chủ nghĩa có đấu tranh giai cấp hay không? “Lấy ba chỉ thị làm cương lĩnh” là gì? Ổn định đoàn kết không phải là không cần đấu tranh giai cấp. Đấu tranh giai cấp là cương, điều còn lại là mục. Trên vấn đề này Sta-lin đã mắc sai lầm lớn. Lê-nin không như vậy, ông nói sản xuất nhỏ hằng ngày hằng giờ nảy sinh ra chủ nghĩa tư bản. Lê-nin nói, xây dựng một nhà nước tư sản không có nhà tư bản, để đảm bảo cho pháp quyền tư sản. Chúng ta sẽ xây dựng một nhà nước như vậy, na ná như xã hội cũ, phân đẳng cấp, có 8 bậc lương, phân phối theo lao động, trao đổi ngang giá. Phải dùng tiền để mua gạo, mua than, mua mỡ, mua rau. 8 bậc lương chẳng kể anh người nhiều hay ít.

Đại cách mạng văn hóa là gì? Là đấu tranh giai cấp đấy.

Vì sao có một số người không nhận rõ vấn đề mâu thuẫn trong xã hội xã hội chủ nghĩa?... Vấn đề là bản thân họ thuộc giai cấp tiểu tư sản, tư tưởng dễ hữu. Bản thân họ đại diện cho giai cấp tư sản, nên nói không thấy rõ mâu thuẫn giai cấp.

Một số đồng chí, chủ yếu là các đồng chí cũ, tư tưởng vẫn dừng lại ở giai đoạn cách mạng dân chủ tư sản không hiểu chủ nghĩa xã hội, có sự đối lập thậm chí phản đối. Đối với đại cách mạng văn hóa có hai thái độ một là không bằng lòng, hai là muốn tính sổ, tính sổ với đại cách mạng văn hóa.

Đã làm quan to thì phải bảo vệ lợi ích của các vị quan to. Họ có nhà cao cửa rộng, có xe hơi, lương cao, còn có nhân viên phục vụ, còn ghê gớm hơn nhà tư bản. Cách mạng xã hội chủ nghĩa đến bản thân, khi hợp tác hóa, trong Đảng có người phản đối, phê phán pháp quyền tư sản, họ có phản cảm. Làm cách mạng xã hội chủ nghĩa nhưng không biết giai cấp tư sản ở đâu, nó ở ngay trong Đảng Cộng sản, phái cầm quyền đi theo con đường tư bản chủ nghĩa trong Đảng. Phái đi theo con đường tư bản chủ nghĩa vẫn đang đi.

Đối với đại cách mạng văn hóa, nhìn chung: cơ bản là đúng đắn, nhưng còn có chỗ chưa đủ. Điều phải nghiên cứu hiện nay là ớ mặt chưa đủ. Tính thành ba bảy, bảy phần thành tích, ba phần sai lầm, cách nhìn chưa chắc đã nhất trí Đại cách mạng văn hóa đã phạm hai sai lầm: một là đánh đổ tất cả; hai là nội chiến toàn quốc. Đánh đổ tất cả trong đó có một bộ phận đánh đúng, như tập đoàn Lưu, Lâm, một bộ phận đánh sai, như rất nhiều đồng chí cũ, những người này cũng có sai lầm, phê phán là được. Không có kinh nghiệm chiến tranh đã hơn 10 năm rồi, nội chiến toàn diện, cướp đoạt, đại đa số là tự phát, đánh nhau một chút cũng là một sự rèn luyện.

Tiểu Bình... đồng chí ấy không nắm đấu tranh giai cấp, xưa nay không nhắc đến cương lĩnh này. Vẫn cứ là “mèo trắng, mèo đen” chẳng kể là chủ nghĩa đế quốc hay chủ nghĩa Mác.

Tiểu Bình... đồng chí ấy vẫn là mâu thuẫn trong nội bộ nhân dân, dẫn dắt tốt có thể sẽ không đi tới mặt đối lập như Lưu, Lâm... Phê thì phải phê nhưng không nên phủ định tất cả.

“Chỉ thị quan trọng của Mao Chủ tịch” trên một loạt vấn đề đã lộn sòng phải trái. “Lấy đấu tranh giai cấp làm cương lĩnh” là không đúng đắn. Hạn chế và phê phán “pháp quyền tư sản” là không đúng đắn. “Tư tưởng của các đồng chí cũ vẫn dừng ở giai đoạn cách mạng dân chủ tư sản”, hiện tượng này nói chung không tồn tại. Đối với “các vị quan to” phải được phân tích, quyết không thể phủ định tất cả. Có “nhà cao cửa rộng” v. v... không thể rút ra kết luận “còn ghê gớm hơn... nhà tư bản”. “Đánh đổ tất cả” và “nội chiến toàn quốc” không phải là vấn đề “ba phần sai lầm”. Sai lầm nghiêm trọng nhất là đã đưa ra nhận định vấn đề đối tượng cách mạng: “giai cấp tư sán” “ở ngay trong Đảng Cộng sản”, đó là “phái cầm quyền đi theo con đường tư bản chủ nghĩa trong Đảng”. Những lời nói này của Mao Trạch Đông đã phản ánh nguyên nhân căn bản việc ông phát động “phê Đặng và phản kích xu hướng xử lại án hữu khuynh”. Ông không thể khoan dung việc Đặng Tiểu Bình đã sửa chữa một cách hệ thống những sai lầm của đại cách mạng văn hóa. “Phê Đặng” không chỉ là sự phê phán một cách sai lầm một cá nhân, mà là phủ định một cách sai lầm một chủ trương đúng đắn do Đặng Tiểu Bình đại biểu.

Lúc ấy có rất nhiều đồng chí tư tưởng không thông. Trong hội nghị, dựa vào tinh thần của những lời nói chuyện kể trên của Mao Trạch Đông, đòi tố giác, phê phán Đặng Tiểu Bình, giải quyết vấn đề “rẽ ngoặt”. Hoa Quốc Phong thay mặt Trung ương Đảng nói chuyện với hội nghị, yêu cầu mọi người sau khi trở về phải đặt lên hàng đầu việc học tập chỉ thị của Mao Trạch Đông và văn kiện của Trung ương, trên cơ sở học tập, “đi sâu tố giác phê phán sai lầm của đường lối xét lại của đồng chí Đặng Tiểu Bình”. “Trong quá trình tố giác phê phán rẽ ngoặt cho tốt”, phải “triển khai cuộc đấu tranh chống lại xu hướng xử lại án hữu khuynh”. Bài nói chuyện đã nêu ra giới hạn chính sách: “Mao Chủ tịch nói, có điều gì sai Trung ương chịu trách nhiệm. Bộ Chính trị cho rằng, chủ yếu là đồng chí Đặng Tiểu Bình phải chịu trách nhiệm”. Yêu cầu không nên bắt những người đại diện ở các nơi của Đặng Tiểu Bình, đối với những đồng chí phạm sai lầm, không nên bắt rồi không thả. Phong trào phải do đảng ủy lãnh đạo, không xâu chuỗi, không tổ chức đội chiến đấu. Ngày 3 tháng 3, Trung ương Đảng ra “Thông báo về việc học tập Chỉ thị quan trọng của Mao Chủ tịch”, truyền đạt lời nói của Mao Trạch Đông về “phê Đặng và chống lại xu hướng xử lại án hữu khuynh”, yêu cầu tổ chức học tập cho các cán bộ. Cùng ngày, Trung ương cũng truyền đạt bài nói của Hoa Quốc Phong trong Hội nghị các cán bộ phụ trách tỉnh thành, khu tự trị và các đại quân khu.

Vấn đề “phê Đặng” chính thức công khai trong Đảng.

3

Màn kịch vụng về Vương, Trương, Giang, Diêu khó rời sân khấu

Quảng trường nổi sóng Đặng Tiểu Bình khó tránh khỏi vạ gió tai bay

1. Màn kịch vụng về

Sau khi Mao Trạch Đông chọn Hoa Quốc Phong làm Quyền Thủ tướng, “bọn bốn tên” đã dựng lên một màn kịch vụng về. Lúc ấy. Mao Trạch Đông đã quyết định, Mao Viễn Tân nhanh chóng đến gặp Vương Hồng Văn, đề nghị anh ta triệu tập hội nghị Bộ Chính trị để truyền đạt chỉ thị quan trọng của Mao Trạch Đông. Vương Hồng Văn không dám chậm trễ, vội vàng mời các uỷ viên Bộ Chính trị đang có mặt ở Bắc Kinh đến. Tại Di Nên Đường, 16 vị ủy viên Bộ Chính trị ngồi ngay ngắn. Mọi người đều biết, hôm nay Mao Viễn Tân sẽ truyền đạt chỉ thị của Mao Trạch Đông về người được làm quyền thủ tướng. Ai sẽ thay Thủ tướng, sẽ có liên quan mật thiết tới tiền đồ chính trị của mỗi người. Vương Hồng Văn và Trương Xuân Kiều đều tự cho là người làm quyền thủ tướng không ai khác là mình, nên càng căng thẳng không yên.

Mao Viễn Tân mở sổ ghi, truyền đạt người được chọn làm quyền thủ tướng: “Mao Chủ tịch chỉ thị đề nghị đồng chí Hoa Quốc Phong đảm nhiệm Quyền Thủ tướng Quốc vụ viện”. Hội trường không có một tiếng động, Vương Hồng Văn, Trương Xuân Kiều, kinh ngạc há hốc mồm. Mao Viễn Tân lại đọc to một lần nữa: “Mao Chủ tịch chỉ thị đề nghị đồng chí Hoa Quốc Phong đảm nhiệm Quyền Thủ tướng Quốc vụ viện”.

Vương Hồng Văn, Trương Xuân Kiều vẫn chưa kịp phản ứng, Đặng Tiểu Bình, Lý Tiên Niệm, Trần Vân, Diệp Kiếm Anh, Trần Tích Liên dẫn đầu vỗ tay, đối với họ mà nói, đây là việc lựa chọn người lý tưởng nhất thống tình hình hiện nay.

Trương Xuân Kiều đỏ bừng mặt, lộ ra nét thất vọng. Giang Thanh vẫn không muốn tin đây là thật, hỏi Mao Viễn Tân: “Chủ tịch nói như vậy phải không?” Mao Viễn Tân cười gượng: “Ai dám đùa với vấn đề này? Tôi xin đọc lại một lần nữa chỉ thị của Chủ tịch: Mao Chú tịch chỉ thị đề - nghị - đồng - chí - Hoa - Quốc - Phong - đảm - nhiệm - Quyền - Thủ - tướng - Quốc - vụ - viện”. Giang Thanh chẳng còn điều gì để nói. Đặng Tiểu Bình tranh trước bày tỏ: “Tôi thực lòng ủng hộ quyết định sáng suốt của Chủ tịch”. Giang Thanh không biết làm thế nào cũng nói: “Tôi kiên quyết ủng hộ quyết định của Chủ tịch”. Vương HồngVăn, Trương Xuân Kiều, cũng lập cập, miễn cưỡng ủng hộ quyết định của Mao Trạch Đông.

Hội nghị quyết định lập tức gửi Văn kiện của Trung ương thông báo cho toàn Đảng và cả nước. Trung ương đã quyết định, đồng chí Hoa Quốc Phong đảm nhiệm Quyền Thủ tướng Quốc vụ viện. Trong thời gian đồng chí Diệp Kiếm Anh bị bệnh, do đồng chí Trần Tích Liên chủ trì công tác hằng ngày của Quân ủy Trung ương.

Bề ngoài Trương Xuân Kiều giơ tay tán thành quyết định của Trung ương, nhưng khi về Điếu Ngư Đài lại buồn rười rượi. Thư ký báo cáo: “Bọn anh Mã ở Thượng Hải đã đến, ở khách sạn Kinh Tây, thủ trưởng có muốn đến thăm họ không ạ?” Trương Xuân Kiều gật đầu: “Đến tối đi”. Thư ký nói: “Vâng, tôi đi chuẩn bị”.

2. Hoạt động hậu trường căng thẳng

Tối ngày 12 tháng 2, có hai người đi ra từ một ngôi nhà nhỏ trong Điếu Ngư Đài, một cao một thấp, đều mặc áo bành tô quân đội, mũ đội thấp, miệng đeo khẩu trang lớn, trong bóng tối ngoài cửa, họ bước lên chiếc xe con. Chiếc xe từ từ chạy ra cổng Điếu Ngư Đài, chạy thẳng về phía tây, sau mười mấy phút, chiếc xe dừng lại trước cổng khách sạn Kinh Tây, người gác cổng nhìn số xe, vẫy tay cho xe vào.

Chiếc xe dừng lại trước tòa nhà lớn của khách sạn, người có tầm thước trung bình nói với một người khác: “Đồng chí ở lại đây đợi, tôi lên trước một chút”. Nói xong đóng cửa xe đi lên lầu. Người gác cửa yêu cầu cho xem giấy tờ, người này nói: “Các anh gọi điện thoại cho Mã Thiên Thủy ở Thượng Hải bảo là phóng viên Tân Hoa xã đến đưa tài liệu”. Người gác cửa gọi điện cho Mã Thiên Thủy, nói vài câu, sau đó gác máy; “Xin mời vào”.

Mã Thiên Thủy, Từ Cảnh Hiền, Vương Tú Trân nhận được điện thoại của người gác cửa, ngồi đợi phóng viên vào phòng. Sau khi người phóng viên vào phòng. Mã Thiên Thủy hỏi: “Tài liệu đâu?” Người phóng viên gỡ bỏ khẩu trang, Mã Thiên Thủy kinh ngạc mừng rỡ reo lên: “A, đồng chí Xuân Kiều”.

Trương Xuân Kiều cởi bỏ áo khoác ngoài, ngồi xuống xa-lông: “Trong khách sạn có nhiều người tham gia hội nghị thông báo của Trung ương ở, người nhiều lộn xộn nên không thể không hóa trang một chút”. Tiếp đó hạ thấp giọng: “Trong cuộc họp lần này, Trung ương chuẩn bị triển khai thêm việc phê Đặng chống lại xu hướng xử lại án hữu khuynh, Đặng Tiểu Bình đã bị đình chỉ công tác để thẩm tra. Nhưng những người đồng tình với Đặng Tiểu Bình trong Trung ương còn nhiều, đấu tranh vẫn rất phức tạp, dự đoán tình hình sẽ còn có thể có những thay đổi lớn hơn, các đồng chí phải chuẩn bị tư tưởng cho tốt. Vương Tú Trân, nữ công nhân chiến sĩ thi đua của nhà máy sợi Thượng Hải, trong đại cách mạng văn hóa theo Vương Hồng Văn tạo phản mà làm nên, nay là Bí thư Thành ủy Thượng Hải bất bình thay cho Trương Xuân Kiều: “Vì sao Trung ương lại để cho Hoa Quốc Phong làm Quyền Thủ tướng? Xét về trình độ năng lực, cống hiến đều nên là đồng chí Xuân Kiều. Đồng chí Xuân Kiều làm Quyền Thủ tướng là sự mong muốn của mọi người”. Trương Xuân Kiều nghiêm nghị nói: “Không thể nói như vậy được, chúng ta đều phải phục tùng, quyết định của Trung ương”. Vương Tú Trân đập bàn, nói một cách phẫn nộ: “Dù phải chặt đầu hay ngồi tù tôi cũng chủ trương để đồng chí Trương Xuân Kiều làm Quyền Thủ tướng, tôi đã viết thư cho Trung ương, tôi sẽ còn viết”.

Trương Xuân Kiều nhân người nữ công nhân với vẻ tán thưởng, phẩy phẩy tay: “Đừng nói nữa, đừng nói nữa. Thượng Hải thế nào? Có động tĩnh gì mới không?” Từ Cảnh Hiền đáp: “Có một sự biến động nhỏ, có điều họ chẳng nên trò trống gì”. Trương Xuân Kiều nhắc anh ta: “Không thể sơ suất. Cần bắt thì bắt, cần giết thì giết, giết mấy đứa để xem kẻ nào dám ho he?” Từ Cảnh Hiền nói: “Chỉ thị của đồng chí Xuân Kiều rất quan trọng, sau khi về chúng tôi sẽ bắt”.

Sau khi Hội nghị thông báo Trung ương kết thúc, Diêu Văn Nguyên cũng đến khách sạn Kinh Tây gặp bọn Mã Thiên Thủy. Vừa vào đến phòng, Diêu Văn Nguyên với dáng vẻ căng thẳng hỏi: “Các đồng chí còn ở lại đây làm gì? Về Thượng Hải nhanh lên, về ngay đi!” Mã Thiên Thủy kinh ngạc hỏi: “Xảy ra chuyện gì rồi?” Diêu Văn Nguyên vứt mấy tập tài liệu lên bàn với vẻ nghiêm nghị: “Hiện nay tình hình đấu tranh vô cùng căng thẳng, Bắc Kinh đã phát hiện nhiều sự kiện căng biểu ngữ phản đối. Những phần tử phản cách mạng này công khai căng biểu ngữ, kêu oan cho Đặng Tiểu Bình. Tin bịa đặt chính trị ngày càng nhiều, một số thơ từ phản động lưu truyền khắp nơi. Các đồng chí xem đi, nào là ủng hộ lấy ba chỉ thị làm cương lĩnh, ủng hộ chấn chỉnh toàn diện, nào là chặt đầu cũng chẳng sao, phải ủng hộ Đặng Tiểu Bình. Kẻ đi theo chủ nghĩa tư bản lớn nhất trong đảng chết rồi, nhưng kẻ đi theo con đường tư bản chủ nghĩa chết không hối cải được ông ta nâng đỡ lên cầm quyền đang rất điên cuồng. Xu hướng này không đơn độc, Thượng Hải cũng đã có động tĩnh. Các đồng chí về nhanh, phải đón cuộc đấu tranh lớn”. Bọn Mã Thiên Thủy nghe Diêu Văn Nguyên nói, phút chốc trở nên căng thẳng, vội vã đáp máy bay về Thượng Hải.

Thượng Hải, Nam Kinh lúc này, gió núi mưa ngàn đang ập đến. Bọn Mã Thiên Thủy ở Thượng Hải ra sức áp chế nhân dân Thượng Hải tưởng niệm Chu Ân Lai. “Văn hối báo” của Thượng Hải không những không đưa tin về hoạt động tưởng niệm của nhân dân, trái lại liên tục đăng các bài viết công kích bóng gió Chu Ân Lai. Nhân dân Thượng Hải không nén nổi giận, chép truyền cho nhau những bài thơ và từ. Gửi gắm tấm lòng tiếc thương đối với Chu Ân Lai, nêu tội ác tày trời hại nước hại dân của “bọn bốn tên”. Bọn Mã Thiên Thủy về đến Thượng Hải, lập tức bố trí truy xét những tin truyền chính trị, bố trí nhiệm vụ phê Đặng, phê duyệt truy cứu ngọn nguồn. Họ muốn Thượng Hải phải chú ý ngọn nguồn của xu hướng xét lại án hữu khuynh là kẻ đi theo con đường tư bản chủ nghĩa lớn nhất vừa chết cách đó không lâu ở trong Đảng, chính là kẻ đi theo con đường tư bản chủ nghĩa được ông ta nâng đỡ đưa lên nắm quyền không chịu hối cải. Các xưởng in lớn nhỏ ở Thượng Hải chạy hết công suất in thông báo của Thành ủy Thượng Hải, một ngày một đêm in 5 triệu bản, khẩn cấp đưa đến các đơn vị.

3. Sự phẫn nộ của mọi người cuối cùng đã bùng nổ

Thông tri này đã làm nhân dân Thượng Hải phẫn nộ, bão táp cách mạng bắt đầu dấy lên từ bờ sông Hoàng Phố Thượng Hải, như một kho thuốc nổ. Sự bất mãn và phẫn nộ của nhân dân đã lên đến cực điểm, hễ châm lên là bùng nổ. Cuối cùng thì sự phẫn nộ đã bùng nổ vào ngày 5 tháng 3.

Ngày 5 tháng 3 là ngày ấm áp, ngạt ngào hương thơm trong lịch sử. Vào ngày này 13 năm trước, Mao Trạch Đông đã đề từ “Học tập đồng chí Lôi Phong” cho phong trào toàn quốc học Lôi Phong. Để kỷ niệm ngày này, Tân Hoa xã đã phát tin. Một đơn vị bộ đội Thẩm Dương Quân giải phóng nhân dân học tập lời đề từ viết về đồng chí Lôi Phong của Mao Trạch Đông và Chu Ân Lai, kiên quyết học tập sự tích tiên tiến của Lôi Phong. Thực ra, đại cách mạng văn hóa đã coi tất cả những đạo đức xã hội tốt đẹp là phong kiến, tư sản, xét lại và đánh đập, phá phách, cướp bóc trở thành thời thượng, phong trào học tập Lôi Phong đã bị phá sạch từ lâu. Sau khi Đặng Tiểu Bình được phục hồi, đã từng phê bình gay gắt sự bại hoại, nếp sống đạo đức xã hội: “Chú Lôi Phong không thấy nữa”. điều này cũng chẳng cần bàn. Vấn đề là “Văn hối báo” sau khi sao lại bản thảo của Tân Hoa xã, đã đưa ý kiến của Thành ủy Thượng Hải vào, công nhiên cắt bỏ đề từ của Chu Ân Lai và đăng trên “Văn hối báo” số ra ngày 5 tháng 3.

Đây là sự chà đạp ngang nhiên của “bọn bốn tên” và thành ủy Thượng Hải đối với tình cảm thiêng liêng của nhân dân, công nhiên công kích Chu Ân Lai. Sự việc không chỉ có thế, “Văn hối báo” còn đăng tiếp bài báo “Kẻ đi theo con đường tư bản chủ nghĩa vẫn đang đi, chúng ta phải đấu với hắn”, bài viết công nhiên chỉ thẳng: “Kẻ đi theo con đường tư bản chủ nghĩa trong Đảng ấy đã vực dậy kẻ đi theo con đường tư bản chủ nghĩa bị đánh đổ nhưng chưa chịu hối cải!”

Cuối cùng đã lộ chân tướng, dã tâm lang sói của “bọn bốn tên” đã phơi bày hết giữa thanh thiên bạch nhật. Thượng Hải và nhân dân cả nước đã khẩn trương hành động, lên án tội ác phản cách mạng của “bọn bốn tên”. Bắt đầu từ ngày 5 tháng 3, những cú điện thoại kháng nghị của nhân dân như gió táp mưa sa, làm chấn động tòa soạn “Văn hối báo” tiếng chuông điện thoại ngoại tuyến của tòa báo, ngày đêm không ngớt reo, thư, điện báo kháng nghị hợp thành một làn sóng dữ, xô ào vào Ban Biên tập “Văn hối báo”. Tiếp đó mấy vạn quần chúng đến từ Thượng Hải và các nơi trong cả nước tập trung trước tòa soạn “Văn hối báo” phẫn nộ lên án “Văn hối báo”, những khẩu biệt “Bảo vệ Chu Thủ tướng”, “Bắt bọn đứng ở hậu trường đen của “Văn hối báo””, “kẻ nào chống Chu Thủ tướng thì đánh đổ kẻ đó”, “cảnh giác với nhân vật kiểu Khơ-rút-sốp lên cầm quyền!” ầm vang đường phố, như những cơn sóng lớn của biển cả không thể ngăn cản được.

Có một sự việc thật sự khôi hài, mấy người dán một bài đại tự báo lên cổng Tòa soạn “Văn hối báo”, mọi người đổ xô đến xem, hóa ra là tờ đại tự báo đã chép lại bài xã luận của “Nhân dân nhật báo” viết năm 1957 khi chống phái hữu có tựa đề: “Về phương diện giai cấp tư sản của Văn hối báo cần phê phán”. Lời đề tựa của người chép như sau: “Cuộc đấu tranh chống phái hữu hồi ấy, “Văn hối báo” là cái lưỡi của giai cấp tư sản. Bây giờ “Văn hối báo” lại diễn lại trò cũ, đi theo vết xe đổ, lại trở thành công cụ dư luận của bọn có dã tâm của giai cấp tư sản mới nhằm cướp quyền của Đảng”.

Thành ủy Thượng Hải biết tin Tòa soạn “Văn hối báo” bị bao vây, lập tức họp hội nghị khẩn cấp bàn đối sách. Mã Thiên Thủy căng thẳng nói: “Khi ở Bắc Kinh, Văn Nguyên, Xuân Kiều đã nhắc chúng ta phải đón cuộc đấu tranh mới, bây giờ quả nhiên Thượng Hải đã xảy ra bạo loạn phản cách mạng. Mọi người xem nên làm thế nào?” Vương Tú Trân được phân công phụ trách công tác dân binh, lập tức đề nghị: “Đối với bọn phản cách mạng không thể nương tay, lập tức điều dân binh và bộ đội trấn áp”. Từ Cảnh Hiền nói: “Tôi đồng ý, có điều không nên điều động bộ đội, chỉ cần dùng dân binh là có thể giải quyết vấn đề”. Mã Thiên Thủy nói: “Được, mọi người không có ý kiến gì nữa thì cứ thế mà làm”.

Ngay hôm ấy Mã Thiên Thủy và Vương Tú Trân đã điều động mấy ngàn dân binh, đầu đội mũ sắt, tay cầm gậy lớn, xông vào đám đông quần chúng đang vây chặt Tòa soạn “Văn hối báo” đánh đập bắt bớ bừa bãi, đánh chết và đánh bị thương nhiều người, quần chúng bị bắt giam chặt nhà ngục Đề Lam Kiều.

4. Nhân dân Nam Kinh kết thành đoàn để kháng nghị.

Thảm án Thượng Hải đã làm nhân dân Giang Nam phẫn nộ. Quần chúng nhân dân Nam Kinh kết thành từng đoàn xuống đường, khiêng ảnh Chu Ân Lai và vòng hoa giương biểu ngữ lớn tuần hành. Quần chúng vừa tuần hành vừa hô khẩu hiệu: “Chúng tôi muốn dân chủ xã hội chủ nghĩa thật sự, không muốn chuyên chính phát xít”. “Nhân dân là chủ nhân không phải là nô lệ”. “Lương Hiệu, Lương hiệu chuyên bịa chuyện!” Quần chúng tuần hành thị uy ngày càng đông, cuối cùng lên tới mấy chục vạn. Đoàn người rầm rập kéo đến tập trung ở Vũ Hoa Đài (Đây là nơi Quốc dân đảng đã tàn sát các đảng viên cộng sản trước khi thành lập nước Cộng hoà Nhân dân Trung Hoa, sau khi nước Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa thành lập đã trở thành nơi mọi người đến tưởng niệm các liệt sĩ) đặt vòng hoa diễn thuyết, đọc thơ từ, tưởng niệm Chu Ân Lai, lên án bọn giặc nước.

Bí thư Tỉnh ủy Giang Tô Bành Xung nghe tin đến ngay trước nhiệt tình yêu nước của nhân dân, nước mắt lưng tròng, ông ôm chặt từng quần chúng, xúc động nói: “Các đồng chí, tấm lòng của các đồng chí tôi hoàn toàn hiểu”.

Cùng lúc ấy, mấy chục ngàn công nhân, học sinh, cán bộ cơ quan đến ga xe lửa Nam Kinh, dán những băng biểu ngữ dài trên những toa xe hành khách đang chuẩn bị khởi hành, “Lôi ra kẻ có dã tâm kiểu Khơ-rút-sốp ở Trung ương!”. “Kẻ nào chống Chu Thủ tướng thì toàn Đảng cùng tiêu diệt nó! Cả nước cùng tiêu diệt nó!” “Đồng chí Dương Khai Tuệ kính mến, chúng tôi mãi mãi tưởng nhớ đến đồng chí”, “Văn hối báo phải công khai tạ tội với nhân dân cả nước!”, “Đả đảo kẻ có dã tâm, âm mưu, kẻ xét lại mang nhãn hiệu mới XXX!”, “Lôi tên trùm hậu đài đen của “Văn hối báo” là XXX ra!”

Lúc này hành khách cũng ùa xuống sân ga, giúp dán biểu ngữ. Đột nhiên có một đoàn học sinh đi tới, dán biểu ngữ lên đoàn tàu đi Bắc Kinh. Biểu ngữ chỉ có 5 chữ: “Đả đảo Trương Xuân Kiều!” Mọi người bỗng reo vang, tài xế tàu kéo còi kính chào nhân dân anh hùng.

Bỗng, một thanh niên có dáng vẻ cán bộ chạy đến trước mặt một cán bộ công an đang trực ban trên sân ga, chỉ vào biểu ngữ, tuôn ra những lời tục tĩu: “Chúng nó dán biểu ngữ phản động, mẹ kiếp vì sao bọn bay không quản?”. Một cảnh sát trực ban rút súng, chửi lại: “Mẹ kiếp, mày dám chống lại Chu Thủ tướng, mày ở đơn vị nào?” Người thanh niên vênh váo hung hăng: “Tao là người của Thành ủy Thượng Hải, tao ra lệnh cho bọn bay bắt ngay bọn chúng!” Cán bộ cảnh sát gào lên: “Xem ra mày là phần tử xấu giả danh cán bộ Thành ủy Thượng Hải, xích nó lại!” Hai cảnh sát bước lên chẳng nói năng gì khóa tay người thanh niên dẫn đi, mọi người vỗ tay vui sướng.

5. Đoàn tàu phẫn nộ chạy thẳng tới Bắc Kinh

Tiếng còi tàu kéo một hồi dài, đoàn tàu rùng rùng chuyển bánh, đem theo tấm biểu ngữ nổi bật: “Đả đảo Trương Xuân Kiều” ra khỏi ga chạy thẳng đến Bắc Kinh. Tấm biểu ngữ này như một bó đuốc, tức khắc châm ngòi đốt lên ngọn lửa đấu tranh khắp vùng Nam Bắc Trường Giang. Ngày 1 tháng 4, 70 vạn nhân dân Nam Kinh khiêng tấm ảnh lớn của Chu Ân Lai, tổ chức cuộc tuần hành tưởng niệm rầm rộ. Bành Xung và những người lãnh đạo tỉnh Giang Tô lại một lần nữa bày tỏ thái độ: “Tưởng niệm Chu Thủ tướng hợp pháp”, “chúng tôi và nhân dân cùng đứng bên nhau”. Mấy vạn người ở Thượng Hải lại bao vây Tòa soạn “Văn hối báo”, hô to khẩu hiệu: “Nhân dân cả nước ủng hộ Đặng Tiểu Bình”. “Kiên quyết đuổi bọn Thượng Hải ra khỏi Trung ương!” Nhân dân Hàng Châu hàn một khung thép làm vòng hoa lớn tới 5 mét, làm một biểu ngữ lớn dài mấy chục mét: “Thủ tướng vĩ đại! Tiểu Bình không đổ! Nếu đánh đổ Tiểu Bình thì thiên hạ sẽ không thái bình”. Vòng hoa đặt giữa đại lộ lớn, biểu ngữ treo lên lầu Bách hóa, đội ngũ tuần hành mấy vạn người nối tiếp. Tại Vũ Hán, ở hai đầu cầu Vũ Hán bắc qua Trường Giang, nhân dân đã bày mấy vạn vòng hoa lớn chừng 4 mét. Bộ đội bảo vệ cầu cử tiêu binh đứng gác suốt ngày đêm không để kẻ xấu phá hoại. Mấy vạn quần chúng tập hợp trên cầu tổ chức lễ tưởng niệm, hô vang khẩu hiệu: “Đả đảo Trương Xuân Kiều!” “Đả đảo Diêu Văn Nguyên!”, “Đả đảo Giang Thanh!”. Đoàn tàu chạy qua địa phận 6 tỉnh đều được dán lên biểu ngữ lớn.

Đoàn tàu vẫn tiếp tục lao về phía Bắc, trước tiết Thanh minh, khi đoàn tàu ấy đến ga Bắc Kinh, thì ở Quảng trường Thiên An Môn đã là một biển hoa biển người, Trên bia tưởng niệm anh hùng nhân dân dán đầy biểu ngữ: “Kiên quyết ủng hộ hành động cách mạng của nhân dân Nam Kinh đập tan triệt để người phát ngôn của chính khách tư sản – Văn hối báo!” “Phó Thủ tướng thứ nhất yêu nhân dân, nhân dân yêu Phó Thủ tướng thứ nhất!” Xen vào những chỗ hở giữa các biểu ngữ là rất nhiều bài đại tự báo, thơ và từ chữ nhỏ: “Trái tim hồng đã kết thành quả thắng lợi; Máu đào lại nở những cánh hoa cách mạng; Vẫn còn lũ ma quỷ phun ra lửa độc; Nhưng sẽ có, có người bắt được lũ yêu ma”. “Kẻ có dã tâm hại nước hại dân, sống không bằng chết. Người cách mạng cúc cung tận tụy tuy chết nhưng lại sống mãi muôn đời”.

6. Giải phóng quân - Hãy về đi!

Đến đêm ngày 3 tháng 4, hoạt động tưởng niệm ở quảng trường Thiên An Môn đạt tới cao trào, khi đến ngày Quốc khánh, quảng trường Thiên An Môn có thể chứa mấy chục vạn người, nhưng hôm nay ít nhất có đến 1 triệu người. Một người đàn ông thấp đội chiếc mũ dạ đen, mặc chiếc áo bành tô, cổ áo dựng đứng bị xô đi xô lại trên quảng trường, dạt theo dòng người lúc sang đông lúc sang tây. Trên quảng trường chỗ nào cũng là lời diễn thuyết sôi nổi. Hai quả khí cầu lớn cố định trên khoảng không của quảng trường, trên đó treo hai biểu ngữ lớn: “Tưởng nhớ Thủ tướng”, “Tự do dân chủ”. Trên thảm cỏ và cành cây đầy những bông hoa nhỏ màu trắng. Mỗi một cột đèn, cột cờ đều treo đầy vòng hoa và lẵng hoa. Trên bia kỷ niệm anh hùng nhân dân treo một bức ảnh chân dung Chu Ân Lai cực lớn, chung quanh ảnh chất đầy vòng hoa. Từ bia kỷ niệm anh hùng nhân dân đến cột cờ ở phía nam Kim Thủy Kiều, đã dựng lên mười mấy cổng hoa, trên cổng hoa treo những biểu ngữ lớn. Trên bệ cột cờ làm bằng đá hoa cương đặt một vòng hoa lớn. Trên bệ có người đang diễn thuyết: “Vùng lên, không cam tâm làm ngựa trâu ngu dân, đem hòa xương trong máu sốt xây nên trường thành mới cho muôn dân, khốn nguy là đây tới đây lúc dân Trung Quốc nguy khốn...” (lời bài Quốc ca Trung Quốc).

Đột nhiên, từ phía Nam quảng trường truyền lại tiếng kêu khủng khiếp: “Đồng bào ơi, quân đội đến đấy, mọi người hãy đi bảo vệ vòng hoa!” Phút chốc tiếng người kêu gào như trời long đất lở: “Đi thôi, đi bảo vệ Chu Thủ tướng!”

Trên bệ bia kỷ niệm anh hùng nhân dân, đã đứng đầy binh lính tay lăm lăm súng đã giương lê, họ cầm ngang súng, thái độ căng thẳng. Một sĩ quan trẻ đứng ở phía trước, dùng loa pin nói: “Theo lệnh của Trung ương, ở đây phải sửa chữa, mời mọi người về nhà nghỉ”. Trả lời anh ta là tiếng thét theo từng nhịp của mấy chục vạn người trên quảng trường. “Giải phóng quân - Hãy về đi!”, tiếng hô vang lên như sấm mùa xuân. Tiếng kêu gào của viên sĩ quan trẻ bị chìm hoàn toàn trong tiếng gầm thét như núi lửa phun trào.

Ông già thấp nhỏ vừa đến quảng trường, không tự chủ được đã bị xô đẩy đến trước bia kỷ niệm anh hùng nhân dân. Ông tận mắt chứng kiến cảnh tượng hùng tráng, chợt nhớ đến cảnh đấu tranh của công nhân mà ông đã được nhìn thấy ở Pa-ri, nhớ lại cảnh đấu tranh của mình cùng Chu Ân Lai, Trần Nghị, Triệu Thế Viêm, Thái Hòa Sâm, Thái Xướng, Hướng Cảnh Dư, Lý Phú Xuân, Nhiếp Vinh Trăn và những biện pháp vô lý của chính phủ Pháp đuổi những học sinh vừa học vừa làm lưu học tại Pháp. Trong lòng ông cảm thán: “Nhân dân là chủ nhân của lịch sử, kẻ nào định lừa gạt nhân dân kẻ ấy sẽ bị lịch sử trừng phạt”.

Đột nhiên có một chàng trai đầu húi cua, tay cầm loa phóng thanh nhảy lên bệ, nhìn về những chiếc lưỡi lê sáng quắc và những họng súng đen ngòm, khảng khái nói với binh lính: “Hỡi các anh em binh sĩ, các anh quá vất vả, tôi tên là Hầu Ngọc Lương, là công nhân của nhà máy cơ khí hạng nặng ở Bắc Kinh, hôm nay, hàng triệu nhân dân thủ đô đến quảng trường để tưởng niệm Chu Ân Lai kính yêu, các anh là bộ đội con em của nhân dân, mũi súng của các anh nên nhằm trúng vào những tên giặc tiếm quyền lãnh đạo hại nước hại dân, sao lại có thể nhằm vào bà con anh em của các anh? Các anh hãy nghe tiếng hô của nhân dân!”

Trên quảng trường ầm vang dậy trời tiếng hô của hàng triệu người khí thế vang dội non sông:

Kính cáo những chiến sĩ quân đội con em nhân dân,

Xin các anh hãy lắng nghe,

Hôm nay nhân dân tưởng niệm Thủ tướng Chu,

Hôm nay mọi người tranh đấu cho dân chủ tự do,

Thị phi các anh nên nhìn cho rõ,

Đừng giúp kẻ khác làm điều phi nghĩa,

Xin đừng quên, lưỡi lê của các anh,

Do đôi tay của những người công nhân chế tạo!

Xin đừng quên, thân thể các anh,

Do lương thực của nông dân làm ra nuôi lớn,

Cha mẹ anh chị em của các anh đang hướng về các anh.

Hãy xông lên tranh đấu với kẻ thù,

Sao nỡ chĩa lưỡi lê sắc nhọn

Vào quảng trường thiêng liêng Thiên An Môn,

Hỡi các chiến sĩ con em công nông,

Hãy nghe tiếng thét của nhân dân

Ai muốn trấn áp nhân dân quần chúng,

Xin các anh hãy quay súng nhằm vào chúng mà bắn.

Binh lính nghe tiếng thét của hàng triệu người, cúi đầu, nhưng vẫn cầm ngang súng. Một quân nhân cũ nhảy phắt lên bệ, xé tan chiếc áo bộ đội, để lộ bộ ngực đầy vết sẹo, hướng về các binh sĩ: “Các đồng chí, xin các đồng chí hãy nhìn tôi. Những vết thương này ai gây nên, đó là bọn Nhật, là bọn Quốc dân Đảng. Ai cứu sống tôi? Đó là nhân dân, họ đã dùng máu, dùng sữa để cứu tôi, các đồng chí chẳng phải đã từng xem cuốn sách “Người chị đỏ”, tôi chính là người lính Bát lộ quân đã được Người chị đỏ dùng sữa của mình cứu sống. Tôi là sư đoàn phó Quân khu Bắc Kinh, các đồng chí không thuộc bộ đội của tôi, nhưng tôi khẩn thiết cầu xin các đồng chí, rút đi!”.

Người chỉ huy trẻ cúi đầu, lẩm bẩm: “Tôi cũng rất yêu quý Chu Thủ tướng”. Anh ta quay người ra lệnh cho bộ đội: “Tập hợp, rút!”. Quần chúng vỗ tay, nhường đường cho họ đi. Người đàn ông thấp nhỏ cũng vỗ tay. Một người quay đầu lại, bất chợt nhìn thấy, cảm thấy người này quen quen, nhưng lại không nghĩ ra là đã gặp ở đâu. Đến khi người này được hai thanh niên bảo vệ đưa đi rồi, anh ta mới vỗ đùi phấn khởi gào lên: “Đặng Tiểu Bình đến rồi!” Mọi người nhìn quanh ngạc nhiên hỏi: “Ở đâu? Ở đâu?” Người này nói: “Ở bên cạnh tôi, tôi thấy quen quen nhưng không nghĩ ra là ông, ôi!”.

7. Sóng gió khi Đặng Tiểu Bình đến quảng trường

Đặng Tiểu Bình đến quảng trường rồi! Mọi người truyền cho nhau tin vui làm phấn chấn lòng người này.

Tin Đặng Tiểu Bình đến quảng trường rất nhanh chóng đến tai Trương Xuân Kiều, ông ta nhắc nhở mọi người trong hội nghị Bộ Chính trị họp ngay tối hôm đó: “Việc gây sự trên quảng trường Thiên An Môn có hoạt động đằng sau của nhân vật lớn, các đồng chí biết không? Đặng Tiểu Bình đã đến quảng trường”. Diêu Văn Nguyên tiếp lời ngay: “Có người diễn thuyết ở quảng trường, nói là Chủ tịch muốn đuổi đồng chí Giang Thanh khỏi Bộ Chính trị, may được Chu Ân Lai giữ lại”. Giang Thanh đỏ mặt bạnh cổ cãi: “Khốn kiếp, bắt thằng phản động đó lại đem bắn”.

Hoa Quốc Phong gật đầu: “Tình hình quả thực là rất nghiêm trọng, rất ác liệt, cần phải nghĩ ra một biện pháp thỏa đáng, trước hết mời đồng chí Ngô Đức nói một số tình hình”. Ngô Đức nói: “Được, tôi giới thiệu một chút, hiện nay trước bia kỷ niệm có 2073 vòng hoa, đơn vị ghi trên vòng hoa có 1400. Hôm qua trước khi trời sáng đã dọn một đợt, đưa đến 5000 dân binh, 3000 nhân viên công an, nhân viên công an đều mặc thường phục. Số người trên quảng trường ngày hôm nay tới 1 triệu”. Giang Thanh hung hăng vênh váo chỉ vào mặt Ngô Đức răn dạy: “Bọn phản cách mạng điên cuồng như thế, vì sao không phản kích? Một Bí thư Thành ủy như anh làm cái gì? Anh phải dọn sạch toàn bộ vòng hoa ở quảng trường Thiên An Môn!”. Ngô Đức lắp bắp đáp: “Vâng, vâng”. Hoa Quốc Phong ngẫm nghĩ nói: “Hôm nay là tiết Thanh minh, làm như vậy có làm cho quần chúng bất mãn hay không? Để thêm hai ngày nữa, qua tiết Thanh minh sẽ dọn dẹp có tốt hơn không?” Trương Xuân Kiều phản đối: “Đáng ngăn không ngăn, thì sẽ loạn, cần phải hành động ngay”. Giang Thanh vỗ tay tán thành: “Đúng, nhanh chóng điều ngay số lớn bộ đội vào thành”. Trương Xuân Kiều lắc đầu: “Không được, không thể điều bộ đội, không thể nổ súng. Điều động dân binh, dựa vào dân binh để giải quyết vấn đề”. Lý Tiên Niệm lắc đầu: “Vẫn phải thận trọng một chút, cố gắng tránh xung đột với quần chúng”. Giang Thanh lập tức bác ý kiến của Lý Tiên Niệm, Lý Tiên Niệm lại bác ý kiến của Giang Thanh. Trương Xuân Kiều, Diêu Văn Nguyên bâu vào bao vây công kích Lý Tiên Niệm; Trần Vĩnh Quý, Ngô Quế Hiền thì chỉ cảm thấy hai bên đều có lý, không biết ngả về bên nào.

Hoa Quốc Phong nghe các vị ủy viên tranh cãi, cuối cùng mọi người không tranh cãi nữa, ông ta mới nói: “Theo ý kiến của mọi người: 1) Sự kiện quảng trường Thiên An Môn là một sự kiện phản cách mạng có tổ chức có mưu tính trước; 2) Sáng sớm mai sẽ dọn dẹp toàn bộ vòng hoa; 3) Bộ Công an sẽ phụ trách việc truy xét những lời bịa đặt trong cả nước; 4) Phải chuẩn bị tốt có thể tình hình sẽ mở rộng hơn, điều 5 vạn dân binh vào Công viên Trung Sơn và Cung Văn hóa Nhân dân chờ lệnh. Khu Vệ Thú ở Bắc Kinh điều thêm 5 tiểu đoàn bộ đội, dân binh và bộ đội đều đội mũ cứng hoặc mũ sắt, mỗi người đem theo một dùi cui. Quân khu Bắc Kinh phải có bộ đội cơ động chờ lệnh. Mọi người xem như vậy có được không?” Đa số ủy viên cho rằng phương án này là được. Thế là sự việc được quyết định.

Sau khi tan họp, Trần Tích Liên, Ngô Đức, Vương Hồng Văn đi điều bộ đội và dân binh, Diêu Văn Nguyên chuẩn bị đưa tin, mọi người đều chia nhau hành động.

Giang Thanh trở về Điếu Ngư Đài, vừa xuống xe đã lệnh cho Cục trưởng Cục Công an thành phố Bắc Kinh, Lưu Truyền Tân lập tức đến Điếu Ngư Đài, Lưu Truyền Tân buông điện thoại đến ngay. Giang Thanh rất nhiệt tình, mời ông ta ngồi, ra vẻ quan tâm hỏi: “Truyền Tân, đồng chí muốn lập công không?” Giang Thanh nói một cách bí hiểm: “Sáng mai, đồng chí điều động hai xe phát thanh, đến quảng trường Thiên An Môn đi vòng một lượt, hô một số khẩu hiệu: phê Đặng, chống lại xu hướng xử lại án hữu khuynh, phê Lâm phê Khổng, phê Chu Công, phê kẻ đi theo con đường tư bản chủ nghĩa trong Đảng, thế là nhiệm vụ của đồng chí đã hoàn thành”. Lưu Truyền Tân lo lắng: “Làm như thế sẽ làm cho quần chúng phẫn nộ, họ đập phá xe phát thanh thì làm thế nào?” Giang Thanh cười nhạt hai tiếng: “Chỉ sợ họ không đập thôi, họ đập thì hay. Tức nước sẽ vỡ bờ”. Lưu Truyền Tân ngẫm nghĩ chợt hiểu ra: “Tôi hiểu rồi!”.

8. Cuộc trấn áp đẫm máu bắt đầu

Đêm khuya ngày 4 tháng 4, người ở trên quảng trường Thiên An Môn phần lớn đã đi về, chỉ còn lại vài ngàn người bảo vệ những vòng hoa. Đột nhiên, từ Cung Văn hóa Nhân dân lao động, Công viên Trung Sơn, Đại lễ đường Nhân dân, Viện Bảo tàng Lịch sử Trung Quốc, Bộ Chỉ huy “Tam liên” đổ ra 2 vạn dân binh, 1 vạn cảnh sát, 500 bộ đội, họ bao vây các khu đã được chia sẵn trên quảng trường, xua tan mấy ngàn người trên quảng trường, tiếp theo là những chiếc xe tải, xe cần cẩu ầm ầm chạy vào quảng trường, dân binh và cảnh sát khiêng tất cả vòng hoa, lẵng hoa, cổng chào, biểu ngữ bao gồm cả ảnh của Chu Ân Lai vứt lên xe tải. Xe cần cẩu vươn cần trục dài nâng khung vòng hoa lớn hàn bằng thép đặt lên xe tải, thơ từ dán trên quảng trường đều bị dọn sạch. Đến 12 giờ đêm, trên quảng trường chỉ còn là bãi trống không, một cảnh tượng hoang tàn sau trận cướp phá.

Đúng lúc này, một chiếc xe con mang nhãn hiệu Hồng Kỳ, từ Trung Nam Hải từ từ đi ra, dừng lại trước tòa nhà Bộ chỉ huy “Tam liên” ở phía Đông Nam Quảng trường. Đó là một cơ cấu chuyên chính vừa được thành lập có tên là “Bộ chỉ huy liên hợp ba phương diện Dân binh, cảnh sát, quân đội”. Những người chỉ huy hành động ở đây là Ngô Trung, Tư lệnh khu Vệ Thú Bắc Kinh, Lưu Truyền Tân Cục trưởng Công an thành phố Bắc Kinh, Mã Tiểu Ngũ, Tổng chỉ huy dân binh công nhân thủ đô. Sau khi chiếc xe dừng lại, từ trong xe bước ra một thanh niên có thân hình to lớn, tướng mạo khôi ngô, đó là Vương Hồng Văn. Ngô Trung và mọi người nghe nói Vương Hồng Văn đến, vội vã đón vào nhà, báo cáo chiến quả với anh ta. Thực ra chẳng cần báo cáo, khi đi đến đây Vương Hồng Văn đã thấy cả, điều mà anh ta quan tâm không phải là những cái đó, mà là số lượng bộ đội vũ trang tập kết chung quanh quảng trường. Anh ta hỏi Ngô Trung và mọi người: “Bộ đội tập kết ở quảng trường có bao nhiêu?”. Ngô Trung đáp: “Dân binh có 2 vạn, bộ đội có 2 tiểu đoàn, cảnh sát có 1 vạn”. Vương Hồng Văn nói ngay: “Quá ít, quá ít, số người ít ỏi ấy làm sao đủ được? Điều ngay dân binh đến, ít nhất phải là 5 vạn dân binh, 5 tiểu đoàn bộ đội mới được. Ngày mai có thể có cuộc đấu tranh quyết liệt hơn”. Ngô Trung báo cáo, lệnh điều động đã đưa xuống rồi, dân binh bộ đội đang ùn ùn kéo về quảng trường, 8 vạn chiếc dùi cui đã làm xong, đang chuyển đến. Vương Hồng Văn rất hài lòng, dặn dò: “Tất cả mọi hành động phải nghe chỉ huy, hành động phải cương quyết”.

Sáng sớm hôm sau, mấy chục vạn người đổ về quảng trường, thấy toàn bộ vòng hoa đã bị dọn sạch, phút chốc nổi giận, họ kéo đến vây chặt Bộ Chỉ huy Tam liên, hô to khẩu hiệu: “Trả lại dân chủ cho chúng tôi!”, “Trả lại vòng hoa cho chúng tôi!”, “Chúng tôi cần Đặng Tiểu Bình!” Mấy trăm dân binh và cảnh sát giơ dùi cui đánh lùi đoàn người đang kéo tới.

Đột nhiên, một chiếc xe phát thanh của công an chạy vào quảng trường. “Kẻ đi theo con đường tư bản chủ nghĩa trong Đảng là lão Khổng Tử!” “Chống lại xu hướng xử lại án hữu khuynh!” “Chu Công là cái gốc chính của sự ngóc đầu dậy!” Những hành động và lời nói trắng trợn công kích Chu Ân Lai đã làm mọi người phẫn nộ, họ ào đến vây chặt lấy xe ô tô, lật đổ xe và châm lửa đốt, khói đen lửa bốc lên ngùn ngụt, lầu nhỏ ở Bộ Chỉ huy Tam Liên cũng bị đốt cháy, trên quảng trường phút chốc lửa khói bốc lên, tiếng thét của hàng triệu người kháng nghị, mấy vạn người tay nắm tay ào đến Đại lễ đường Nhân dân, đòi đối thoại với Bộ Chính trị, mấy ngàn bộ đội tay nắm tay tạo nên một bức tường người trên bậc thềm, chiếm ưu thế, chặn đám người ào đến.

9. Quân tử mồm nói tay đánh.

Trong phòng họp của Đại lễ đường Nhân dân, các ủy viên Bộ Chính trị kéo rèm cửa ngó xuống cảnh tượng hãi hùng trên quảng trường. Trương Xuân Kiều chỉ xuống quảng trường nói với Đặng Tiểu Bình: “Sự kiện quảng trường Thiên An Môn, đồng chí phải chịu trách nhiệm!”. Kỷ Đăng Khuê gầm lên: “Đó là phạm tội!” Hoa Quốc Phong gọi mọi người: “Thôi đừng xem nữa, lại đây họp”. Trương Xuân Kiều đi đến nói với Hoa Quốc Phong như dạy dỗ: “Không thể mềm tay được nữa, cần phải dùng biện pháp cương quyết”. Diêu Văn Nguyên liên tục gõ lên bàn: “Điều bộ đội, nhanh chóng điều bộ đội đến, giết một số trên quảng trường, họ sẽ phải ngoan ngoãn!”. Hoa Quốc Phong chưa có chủ định gì, Vương Hồng Văn nói: “Cứ theo phương án như tối hôm qua đã quyết định, do dân binh và bộ đội dùng dùi cui giải quyết vấn đề, tối qua tôi đã hỏi lại, dân binh bộ đội đều đã đến đủ”. Hoa Quốc Phong vẫn do dự: “Trên quảng trường có một triệu người cơ mà...” Trương Xuân Kiều kẻ lắm mưu nhiều kế, mắt đảo một vòng mưu kế bật ra ngay, ông ta nói với Hoa Quốc Phong: “Ban ngày không thể dùng vũ lực, ban đêm là hay nhất. Trước hết hãy để đồng chí Ngô Đức kêu gọi, số đông nghe lời kêu gọi sẽ rời khỏi quảng trường, số còn lại sẽ là những phần tử cốt cán, như vậy chúng ta sẽ có thể ra tay được, cũng không hại đến phụ nữ và trẻ em”. Hoa Quốc Phong thấy kế hay liền hỏi mọi người: “Cứ như vậy nhé, mọi người có ý kiến gì không?” Trần Vĩnh Quý, Ngô Quế Hiền là người đồng ý trước tiên, những người khác cũng không có ý kiến bổ sung, Hoa Quốc Phong nói lớn: “Được, quyết định như vậy, đề nghị đồng chí Viễn Tân báo cáo với Chủ tịch!”

Mao Trạch Đông nằm trên giường trong gian phòng mờ tối, Mao Viễn Tân ngồi trên một chiếc ghế nhỏ bên cạnh giường, nói với Mao Trạch Đông: “Thưa Chủ tịch ở quảng trường Thiên An Môn đã xảy ra một sự kiện nghiêm trọng, một số người lấy lý do là tưởng niệm Thủ tướng, đã dán truyền đơn phản động trên quảng trường, xúi giục hoạt động phản cách mạng, hôm nay họ đã phá một xe ô tô phát thanh của công an, đốt Bộ chỉ huy của dân binh, tụ tập hơn 1 triệu người ở quảng trường, Bộ Chính trị họp hôm nay quyết định dùng biện pháp cương quyết”.

Mao Trạch Đông với vẻ mặt không vui, sau khi Chu Ân Lai chết, dân gian tự phát tổ chức các hoạt động tưởng niệm đã làm ông rất khó chịu, ông ngầm cảm thấy trong đó bao hàm sự bất mãn và sự phản đối sâu sắc đối với đại cách mạng văn hóa do ông đích thân phát động và lãnh đạo, cũng chính là sự bất mãn và phản đối với bản thân ông. Điều đặc biệt làm ông không vui là người Trung Quốc bắt đầu không nghe lời, Trung ương biết rõ ràng, các nơi không nên tiến hành các hoạt động tưởng niệm, nhưng mọi người không nghe. Đây chẳng phải là cố ý đối lập với mình hay sao? Đối với tính chất và việc xử lý sự kiện Thiên An Môn, Mao Trạch Đông đã có một suy nghĩ cơ bản. Hôm qua ông đã ký duyệt kiến nghị điều động binh lính của Bộ Chính trị, sáng nay Giang Thanh khi đến thăm ông đã báo cáo tình hình tiến triển của sự việc, trên cơ bản ông đồng ý với kiến nghị của Giang Thanh là dùng vũ lực trấn áp sự kiện Thiên An Môn, nhưng lại phủ quyết kiến nghị của bà ta về việc khai trừ Đặng Tiểu Bình ra khỏi Đảng. Sau khi nghe Mao Viễn Tân báo cáo, Mao Trạch Đông lập tức nói một câu làm người ta đau lòng: “Quân tử mồm nói tay đánh!”.

Nhưng đối với Đặng Tiểu Bình, Mao Trạch Đông để một cửa, ông dùng bút chì đỏ viết lên giấy: “Đồng ý phải bảo lưu đảng tịch, để xem kết quả sau này”.

Sau khi Bộ Chính trị thảo luận chỉ thị của Mao Trạch Đông, nhất trí ủng hộ, lập tức mấy quân nhân đến dẫn Đặng Tiểu Bình đi cách ly thẩm tra. Trương Xuân Kiều gào lên: “Phản kích, lập tức phản kích”. Hoa Quốc Phong hạ lệnh, bộ đội, dân binh bắt đầu sửa soạn trang bị chuẩn bị xuất kích. Trương Xuân Kiều, Vương Hồng Văn, Diêu Văn Nguyên ở lại Đại lễ đường Nhân dân hiệp trợ với Hoa Quốc Phong chỉ huy, thỉnh thoảng họ lại xem đồng hồ, sốt ruột chờ đợi giờ phút ấy đến.

10. Thiên An Môn đẫm máu

6 giờ 25 phút chiều ngày 5 tháng 4 các loa phóng thanh lắp trên các cột đèn hoa đăng ở quảng trường Thiên An Môn và đại lộ Trường An vang lên, Ngô Đức không ngừng lặp đi lặp lại... “Hôm nay trên quảng trường Thiên An Môn có kẻ xấu phá hoại gây rối, tiến hành hoạt động phản cách mạng, quần chúng cách mạng nên lập tức rời khỏi quảng trường, không nên để chúng lừa bịp. Hôm nay ở quảng trường Thiên An Môn có bọn xấu tiến hành phá hoại gây rối, quần chúng cách mạng nên lập tức rời khỏi quảng trường...” Những người trên quảng trường lần lượt rời khỏi quảng trường, nhưng vẫn còn mấy ngàn người đứng lại ở chung quanh bia kỷ niệm Anh hùng nhân dân.

9 giờ 25 phút tối, đèn trên quảng trường bỗng vụt tắt 5 vạn dân binh, lính của 5 tiểu đoàn bộ đội, 3 ngàn cảnh sát tay cầm dùi cui gỗ, từ bốn phía quảng trường xông ra, một bộ phận phong tỏa quảng trường, còn phần lớn xông vào quảng trường, dùng dùi cui gỗ đánh tới tấp vào đám người tay không. Cả quảng trường Thiên An Môn chìm trong tiếng kêu thảm thiết.

Lúc bình minh, trên quảng trường Thiên An Môn ngoài dân binh, bộ đội và cảnh sát ra không còn một người nào nữa, mười mấy chiếc xe phun nước lượn vòng quanh để rửa những bãi máu, họ phải làm cho đến khi trời sáng rõ mới cơ bản rửa sạch.

Ngày hôm sau, Mao Viễn Tân, Giang Thanh, Trương Xuân Kiều, Vương Hồng Văn đều đến Du Vịnh Trì, báo cáo quá trình hành động với Mao Trạch Đông. Mao Trạch Đông khen ngợi: “Sĩ khí phấn chấn, hay! Hay! Hay!” Mao Viễn Tân nói: “Hội nghị Bộ Chính trị hôm kia, đồng chí Xuân Kiều đã nói thẳng vào mặt Đặng Tiểu Bình, anh hãy xem tình hình ở Thiên An Môn, người ta muốn anh ra để nạp thái (nghi lễ đính hôn thời xưa)”. Mao Trạch Đông gật gật đầu: “Đúng, lần này, một là thủ đô, hai là quảng trường, ba là đốt phá, ba việc ấy rất rõ, tính chất đã thay đổi rồi, dựa vào đó mà đuổi đi!” Vừa nói vừa phất mạnh tay.

Vương Hồng Văn lại nhắc tới Ngô Đức và Ngô Trung; “Đồng chí Ngô Đức và Ngô Trung lần này có tác dụng quan trọng...” Mao Trạch Đông cười nói: “Bắc Kinh có hai Ngô, Ngô Đức có đức, Ngô Trung có trung”. Câu này sau khi truyền đến dân gian đã biến thành: “Bắc Kinh có hai Ngô, Ngô Đức vô đức, Ngô Trung vô trung”. (Chữ “ngô” và chữ “vô” cùng âm đọc – N.D.). Mao Trạch Đông lại đề nghị Hoa Quốc Phong chính thức đảm nhiệm chức vụ thủ tướng, đồng thời giữ chức Phó Chủ tịch thứ nhất của Trung ương Đảng, Trương Xuân Kiều trong lòng không vui, nhưng bề ngoài lại tỏ ra rất phấn khởi, mọi người thấy việc lớn đã được định đoạt liền cáo từ Mao Trạch Đông ra về.

8 giờ tối hôm ấy, Đài phát thanh Nhân dân Trung ương chính thức công bố mấy quyết định của Trung ương Đảng: 1) Trung ương Đảng nhận định sự kiện quảng trường Thiên An Môn là sự kiện phản cách mạng; 2) Hoa Quốc Phong đảm nhiệm Phó Chủ tịch thứ nhất Trung ương Đảng, Thủ tướng Quốc vụ viện; 3) Bãi bỏ mọi chức vụ trong và ngoài Đảng của Đặng Tiểu Bình, giữ lại đảng tịch để xem xét sau này.

Ra khỏi Du Vịnh Trì, Giang Thanh phấn chấn, phất tay: “Đi, chúng ta đi ăn một bữa, chúc mừng thắng lợi!” Cả bọn cười nói vui vẻ đi theo Giang Thanh dự tiệc mừng thắng lợi. Sau khi họ đi, Du Vịnh Trì lại im phăng phắc, nhân viên chiếu phim, chiếu cho Mao Trạch Đông xem bộ phim mới “Cuộc chiến đấu không thể nào quên” do Đạt Thức Thương đóng vai chính. Mao Trạch Đông chăm chú xem nước mắt trào ra. Trên màn hình hiện ra cảnh tượng tưng bừng Giải phóng quân vào giải phóng Thượng Hải, thấy rất nhiều nữ sinh leo lên xe tăng tặng hoa cho các chiến sĩ, Mao Trạch Đông vừa khóc vừa hỏi y tá trưởng Ngô Húc Quân: “Đồng chí là người Thượng Hải, hồi ấy đồng chí có tặng hoa không?” Ngô Húc Quân đáp: “Có ạ, hồi ấy tôi trèo lên xe tăng tặng hoa cho Giải phóng quân, cảnh tượng ấy giống hệt như trên phim ạ!” Mao Trạch Đông lắng nghe, bỗng bật khóc hu hu.

Chương IV

“BỌN BỐN TÊN” CHUI VÀO CŨI

1

Đất lở trời long sáu bảy năm trời Mao Trạch Đông khó lòng sống nổi

Nắm chắc quân đội “mệnh lệnh của Diệp Kiếm Anh” được công bố lúc nguy nan

1. Trận mưa thiên thạch trên thế giới, Mao Trạch Đông thở dài: Xem ra tôi khó qua nổi năm nay

Sau sự kiện quảng trường Thiên An Môn, trong lòng Mao Trạch Đông buồn tẻ gấp bội, những người cùng ông mấy chục năm giành lại giang sơn, bây giờ hầu hết đã bị ông đánh đổ, nhưng điều đó không hề nói lên sự thắng lợi của ông, mà chỉ chứng tỏ, phần lớn các đồng chí trong Đảng và quần chúng nhân dân cả nước không chỉ nghĩ trong lòng nữa mà là đã trực tiếp dùng hành động để phủ định đại cách mạng văn hóa. Sự nhượng bộ theo tỷ lệ ba và bảy của ông đã không thể đạt được sự lượng thứ của toàn đảng và nhân dân cả nước. Mình đang sống đây, còn như thế này thì sau khi trăm tuổi, sẽ như thế nào? Nhìn khắp các ủy viên Bộ Chính trị hiện nay, có mấy người có thể gửi gắm được, vì thế khi xem “Cuộc chiến đấu không thể nào quên”, cuộc đời sáng lập sự nghiệp sôi động thuở xưa đã đưa đến niềm thương cảm trong lòng ông. Mao Trạch Đông một đời trên lưng ngựa chiến chinh, một nhà cách mạng có ý chí kiên cường như thép, đã phải khóc hu hu... bộ phim không thể tiếp tục chiếu được nữa, mọi người vừa khóc vừa khiêng Mao Trạch Đông đã ngất lịm về phòng ngủ.

Cuộc phê Đặng, phản kích xu hướng xử lại án hữu khuynh triển khai ngày càng tệ hại hơn, các đơn vị đều truy xét những người đã đến quảng trường Thiên An Môn, điều tra xem ai đã viết thơ, từ, điều tra xem ai đã nói tốt nói hay cho Chu Ân Lai. Cả nước chìm trong không khí khủng bố, trên bầu trời Trung Quốc mây đen trùm kín, khắp đất nước Trung Quốc vang lên tiếng còi xe cảnh sát. Sản xuất ngừng trệ, quốc khố trống không, hàng hóa thiếu thốn, chạy nạn xin ăn nhan nhản, cư dân thành thị ở rất nhiều tỉnh chỉ có thể dựa vào cung cấp định lượng ba lạng dầu mỡ một tháng để sống qua ngày, không ít nơi nhân viên còn có những cái tên “đẹp” như Nhị Lượng, Tam Lượng như Trần Nhị Lượng (Trần hai lạng), Lưu Nhị Lượng (Lưu hai lạng) v.v… Lòng dân oán trách sục sôi, tiếng chửi rủa đầy đường, thiên tai dồn dập đến.

Ngày thứ 17 sau khi sự kiện quảng trường Thiên An Môn qua đi, cũng tức là ngày 22 tháng 4 năm 1976, y tá Tiểu Mạnh đến đọc cho Mao Trạch Đông nghe một tin vừa công bố. Đây là bản tin của Tân Hoa xã nói về việc đột ngột xảy ra trận mưa thiên thạch ở khu vực Cát Lâm vùng Đông Bắc, Tiểu Mạnh vừa đọc một đoạn, Mao Trạch Đông cảnh giác ngồi nhỏm dậy, đây là chuyện xưa nay chưa bao giờ có, ông giục Tiểu Mạnh: “Đọc tiếp đi, tôi nghe đây”. Tiểu Mạnh lại đọc lần nữa.

Tin điện ngày 21 tháng 4 năm 1976 của Tân Hoa xã tại Trường Xuân (thủ phủ tỉnh Cát Lâm - N.D.). Gần đây tại khu vực Cát Lâm, vùng Đông Bắc nước ta, đã có một trận mưa thiên thạch hiếm thấy trong lịch sử thế giới. Chiều ngày 13 tháng 8 năm nay, trên không gian vũ trụ có một ngôi sao băng bay theo phương hướng của trái đất quay quanh mặt trời với tốc độ mỗi giây mười mấy ki-lô-mét đi vào tầng khí quyển trái đất. Vì ngôi sao băng này bị ma sát mạnh trong tầng khí quyển dày đặc, nên khi đến bầu trời vùng Cát Lâm thì bốc cháy, phát sáng, trở thành quả cầu lửa khổng lồ vào lúc 15 giờ lẻ 1 phút 59 giây ngày 8, đã phát nổ trên bầu trời công xã Kim Châu ngoại ô thành phố Cát Lâm (thuộc tỉnh Cát Lâm - N.D.). Sau khi sao băng phát nổ bắn tóe ra bốn bề theo hướng bức xạ.

Rất nhiều thiên thạch nhỏ rơi vãi khắp vùng ngoại ô thành phố Cát Lâm, ba thiên thạch lớn nhất theo hướng bay vốn có bay về hướng tây chếch nam. Cuối cùng khi một khối thiên thạch lớn nhất rơi xuống đất lúc 15 giờ 2 phút 36 giây đã phá vỡ lớp đất đông cứng dày 1,7 mét, xuyên sâu vào lòng đất 6,5 mét, tạo nên trên mặt đất một hố lớn sâu 3 mét, đường kính hơn 2 mét. Lúc ấy đã làm bật tung đất đá cao tới mấy chục mét và văng ra xa đến hàng trăm mét. Ba thiên thạch lớn nhất, mỗi viên nặng hơn 100 kg, khối lượng lớn nhất có trọng lượng 1700 kg, vượt quá trọng lượng 1078 kg của khối thiên thạch lớn nhất trên thế giới hiện đang được cất giữ tại nước Mỹ. Trận mưa thiên thạch này bất kể là về số lượng, trọng lượng và phạm vi tỏa rộng khi rơi đều hiếm thấy trên thế giới.

Tiểu Mạnh đọc xong tin này, Mao Trạch Đông lại nằm xuống giường, mở to mắt, nhìn lên trần nhà, hai giọt nước mắt trào ra từ hai mắt. Tiểu Mạnh hốt hoảng, vội vã hỏi: “Thưa Chủ tịch, Chủ tịch thấy khó chịu ở chỗ nào?” Mao Trạch Đông thở dài, “Xem ra tôi không qua nổi năm nay”. Tiểu Mạnh cảm thấy buồn, an ủi Mao Trạch Đông: “Chủ tịch chớ nghĩ nhiều, Chủ tịch sẽ sống lâu”. Mao Trạch Đông cười gượng: “Con người ta ăn ngũ cốc hoa màu, có ai không chết. Tôi hỏi cô, cô có nghe thấy dân chúng bàn luận thế nào không?” Tiểu Mạnh lắc đầu: “Không biết ạ, để ý đến cái đó làm gì?” Mao Trạch Đông lẩm bẩm một mình: “Đúng vào lúc này lại rơi những hòn đá ấy, dân chúng nhất định sẽ bàn luận”. Tiểu Mạnh nói: “Chẳng qua chỉ là một ngôi sao băng rơi xuống thôi, có gì mà Chủ tịch phải quan tâm?”. Mao Trạch Đông lắc đầu: “Cô còn nhỏ, không biết đâu”.

Mao Trạch Đông nghĩ gì? Ông nghĩ đến lịch sử, trong các sách của Trung Quốc thường ghi chép những tin về các thiên thạch rơi, đồng thời cho rằng đó là điểm báo hiệu đất nước sẽ có những sự biến to lớn xảy ra. Trong kinh điển Nho gia có một lý thuyết là “Thiên nhân cảm ứng” (cảm ứng giữa trời và người), học thuyết này cho rằng: Nhân gian có thay đổi gì, “Trời” sẽ có điềm báo tương ứng. Nếu quốc gia trăm họ yên lành thái bình thì sẽ có chim phượng hoàng bay lượn, kỳ lân nhảy múa, mưa thuận gió hòa, bảo bối xuất hiện, đó đều là điềm lành; Nếu đất nước có gian thần nắm quyền, quốc chính không sửa đổi, thì lụt lội hạn hán sẽ xảy ra liên tiếp, sự hung ác quái đản đầy rẫy, đó là điềm tai họa. Trên trời rơi xuống ngôi sao lớn, mỗi ngôi đều có nghĩa là đất nước sẽ có một nhân vật lớn qua đời. Xem trong các tiểu thuyết lịch sử như “Tam Quốc diễn nghĩa” v.v.. viết về Gia Cát Lượng, Triệu Vân, những danh tướng qua đời đều có báo trước: trên trời có những ngôi sao băng vào ban đêm. Thời thanh niên Mao Trạch Đông không tin những điều ấy, nhưng giờ đây sao ông không thể rũ được những bóng đen về trận mưa thiên thạch ấy. Ba khối đá lớn ấy, điềm ai sẽ chết đây? Lẽ nào là điềm báo về cái chết của Chu Thủ tướng, Tổng Tư lệnh và bản thân mình, Thủ tướng đã qua đời, Tổng Tư lệnh cũng đã thọ 90, sức khỏe không tốt, bệnh tình cũng ngày càng nặng. Lẽ nào Tổng Tư lệnh và mình không qua nổi năm nay?

Mao Trạch Đông ngẫm nghĩ mà lòng dạ rối bời, ông cầm lấy tờ báo xem lại lần nữa. “Rất nhiều mảnh thiên thạch nhỏ rơi xuống khu ngoại ô thành phố Cát Lâm, điều đó có ý nghĩa gì? Vì sao lại xuất hiện mưa thiên thạch? Ông nghĩ mãi mà không ra...

Có thể là một sự trùng hợp, có thể là sự ứng nghiệm của thuyết thiên nhân cảm ứng, tai nạn lớn ở Trung Quốc xảy ra hết lần này đến lần khác, sau khi Chu Ân Lai qua đời thì ủy viên trưởng Chu Đức cũng ra đi.

Sau khi Chu Ân Lai mất, Chu Đức thường ngồi khóc một mình, miệng lẩm bẩm: Ân Lai, Ân Lai”. Thường xuyên không ăn được cơm và cũng không ngủ được. Ông đã 90 tuổi, vẫn thường xuyên xem văn kiện, tiếp kiến khách nước ngoài. Phu nhân của ông là Khang Khắc Thanh khuyên ông nên giữ gìn sức khỏe, ông thở dài: “Ân Lai mất rồi, tôi phải làm thêm một chút, nếu không, bọn ấy sẽ càng điên cuồng”. Vì quá căng thẳng và mệt mỏi, bệnh phổi của Chu Đức tái phát, nhưng ông vẫn kiên trì làm việc. Ít lâu sau, do một sự sai sót trong việc sắp xếp cố ý hoặc vô ý, đã làm cho bệnh của Chu Đức nặng thêm.

Ngày 21 tháng 6 Chu Đức tiếp kiến thủ tướng liên bang Ôt-xtrây-lia Mác-cô-mơ Phơ-rây-dơ, do sai sót trong việc sắp xếp, Chu Đức phải đợi trong phòng khách rất lâu, nên đã bị cảm, sau khi vào viện, lại đồng thời phát hiện bệnh viêm dạ dày và ruột cùng bệnh thận, sốt cao không giảm. Lúc mê sảng, ông vẫn còn kêu: “Cách mạng đến cùng!”.

3 giờ chiều ngày 6 tháng 7, Chu Đức qua đời. Bắc Kinh đã tổ chức lễ truy điệu long trọng.

Ba khối thiên thạch nếu quả là điềm dữ, thì hai khối thiên thạch đã ứng nghiệm, còn điềm dữ của khối thứ ba, cũng chính là điềm dữ của khối thiên thạch lớn nhất có một không hai trên thế giới sẽ rơi vào ai đây? Trận mưa thiên thạch như trút này sẽ báo điềm gì? Dân gian đồn đại ầm ĩ, lãnh đạo trung ương vô cùng căng thẳng.

2. Một tai họa lớn lặng lẽ giáng xuống

Đúng lúc này Trương Diệu Từ, Phó Chủ nhiệm Văn phòng Trung ương đến Du Vịnh Trì, khuyên Mao Trạch Đông chuyển đến ngôi nhà mới xây số 202, đây là ngôi nhà do Mao Trạch Đông bỏ tiền nhuận bút ra xây, nhưng Mao Trạch Đông không muốn chuyển. “nhất động chẳng bằng nhất tĩnh”, ở đây rất tốt.

Vì sao Trương Diệu Từ luôn muốn Mao Trạch Đông chuyển nhà? Vốn là từ sau khi có trận động đất lớn ở Hình Đài đến nay, Trung Quốc liên tiếp xảy ra các trận động đất lớn. Ngày 4 tháng 2 năm 1975, khu vực Hải Thành lại xảy ra động đất lớn. Trung ương xem xét tới sự an toàn của Mao Trạch Đông, đã xây dựng ngôi nhà 202 ở Trung Nam Hải. Nhưng Mao Trạch Đông ở Du Vịnh Trì đã quen rồi, không muốn chuyển nhà. Trương Diệu Từ, thấy Mao Trạch Đông không muốn chuyển, nên cũng không khuyên nữa, vì theo tin tức báo chí, khoa học dự báo động đất, các nhà khoa học địa chấn công nông binh của Trung Quốc đã hoàn toàn nắm được khoa học dự báo động đất, tin là họ cũng có thể dự báo chính xác về tai nạn động đất ở Bắc Kinh.

Tin tức của các báo không phải là phịa, ngày 8 tháng 3 năm 1966, khu vực Hình Đài tỉnh Hà Bắc Trung Quốc đã xảy ra trận động đất mạnh 6,8 độ rích-te, nhà cửa sụp đổ, thương vong nặng nề. Sau khi xảy ra động đất, Chu Ân Lai đã đáp trực thăng đến thăm nhân dân vùng bị nạn, ông đã nói một cách thấm thía với các nhà khoa học địa chấn rằng: “Lần động đất này, phải trả giá rất đắt, hy vọng thế hệ các đồng chí có thể giải quyết được vấn đề dự báo động đất”.

Đây là một mục tiêu không thể nào thực hiện được. Tự cổ chí kim, nhân loại vẫn chưa nghĩ ra được biện pháp để chế ngự con quỷ dữ này. Nhưng các nhà địa chấn trẻ Trung Quốc đã ghi nhớ lời dặn dò của Chu Ân Lai, điều tra nghiên cứu những hiện tượng khác thường trong quá trình địa chấn ở Hình Đài, nhanh chóng tìm ra một hệ thống biện pháp, lúc đó đã dự đoán được một lần dư chấn lớn của trận động đất Hình Đài.

Sau hơn một năm, Đội địa chấn Bắc kinh, đã đưa ra một cảnh báo khẩn cấp cho Trung tâm Dự báo Cục Địa chấn Nhà nước vào ngày 24 tháng 7 như sau: Khu vực Đường Sơn ở vùng Bắc Kinh - Thiên Tân, có thể có trận động đất mạnh khoảng 7 độ rich-te xảy ra ngày 28 tháng 7.

Sau khi báo cáo dự báo kết thúc, người phụ trách phòng dự báo đã cử một số người đi Đường Sơn để tiến hành điều tra thêm, ở đó đã xuất hiện một số hiện tượng khác thường về sinh vật và khí hậu vùng sinh thái.

Đội viên địa chấn đi ô-tô đến Đường Sơn, trên đường đi nóng nực kinh người, oi bức khác thường. Bên đường có bán dưa hấu, họ xuống xe mua dưa ăn cho đỡ khát. Họ vừa ăn vừa nói chuyện với một lão nông, lão nông là người từng trải, nói năng dí dỏm. Mấy đội viên trong đoàn hỏi: “Gần đây có tin gì mới không ạ?” Lão nông lấy tàu lá chuối rách vừa đuổi ruồi vừa đáp: “Thời gian gần đây, chuyện mới có nhiều lắm, hôm qua chuột trong nhà tôi đều chui từ trong hang ra, ngơ ngác đứng ở giữa sân. Ở Đông Trang có một chuyện kỳ lạ hơn, có mười mấy con chồn, ở dưới cây lớn đầu thôn chạy cuống cuồng kêu liên tục, cứ như tai họa sắp đến. Giếng nước ở đầu thôn tôi cũng có yêu quái, nước giếng lúc cao lúc thấp, có thể dùng tay xách nước, lúc thấp phải dùng dây dài mấy trượng (1 trượng bằng 3,33 mét) cũng không múc được”.

Lão nông đang nói, thì bỗng có tiếng ù ù, mọi người đều nhìn lên bầu trời, vô số chuồn chuồn đang bay thành một đám rộng chừng 1 dặm, dài 2 dặm ù ù bay về phía tây mọi người ngơ ngác nhìn, lão nông lại nói một cách rất hờ hững: “Có gì lạ đâu, mấy ngày trước có một đàn bay qua đây đông hơn thế này nhiều, tôi còn nghĩ là tiếng máy bay phản lực của bọn xét lại Liên Xô bay qua đây cơ. Ầy, không biết vì sao, bây giờ nhiều chuyện kỳ quái thế. Những người đi biển về đều nói là tận mắt nhìn thấy rồng lửa, lóe lên rồi biến mất”.

Anh em trong đội địa chấn nhìn nhau, cảm thấy vấn đề nghiêm trọng, vội lên xe tăng tốc độ về thành phố Đường Sơn.

Vừa vào thành phố, họ phát hiện ra một hiện tượng khiến mọi người rất vui, thành phố Đường Sơn xưa nay thực phẩm rất hiếm, mà nay cá tươi bán ê hề, đường phố chỗ nào cũng bán cá, giá tiền cũng rất rẻ, ngư dân vừa bán cá vừa nói: “Lạ lắm mấy ngày nay cá cứ tranh nhau đâm vào lưới, đuổi không chạy, quả là kỳ lạ”. Một cụ già thở dài: “Không ai không cho là cá trốn chạy tai hoạ, mong sao đừng xảy ra chuyện gì!”.

Chuyện lạ không ngừng xảy ra, buổi tối đi ngủ các đội viên địa chấn tắt đèn nhưng đèn tuýp vẫn sáng, một đống thép sợi để ở ngoài khách sạn thỉnh thoảng lại tóe lửa sáng bừng, cả đội vì vất vả trên đường và quá mệt, họ chẳng còn hơi sức đâu để nghĩ tới những chuyện lạ, cũng như sự dự đoán, những câu chuyện mà dân gian đang kể, họ xé tờ lịch ngày 27 tháng 7 năm 1976, ngày mai sẽ là ngày 28 tháng 7, sau khi họ ghi xong mấy việc cần làm lên tờ lịch ngày 28, liền lên giường đi ngủ.

Họ đâu có biết, thiên nhiên đã phát ra lời cảnh báo đối với con người, tai họa lớn đang lặng lẽ đến gần.

Tối ngày 27 tháng 7, gà vịt trong chuồng vỗ cánh liên hồi, lừa, ngựa giằng đứt dây cương, hí vang và cuống cuồng chạy đi. Toàn bộ Đường Sơn tiếng chó kêu ầm ĩ. Cả thành phố đang trong sự náo loạn và bất an thì rạng sáng ngày 28 tháng 7 trên bầu trời âm u, màn trời xuất hiện một đám mây kỳ quái đỏ và đen. Đột nhiên bừng sáng, rồi trong chớp mắt lại tối đen.

Kim đồng hồ chỉ đúng 3 giờ 40 phút, bỗng trên bầu trời xuất hiện một luồng sáng đỏ dài, sáng bừng như ánh lửa, tiếp đó là một tiếng “xẹt” quái lạ từ trên trời lướt qua, trên mặt đất lóe lên ánh sáng điện bắn lên màn đêm. Tiếng ù ù vang dậy từ lòng đất truyền đến, cả mặt đất lắc lư chao đảo rồi phát ra tiếng nổ lớn, tiếp đó lại chao đảo rùng rùng run rẩy, cả Đường Sơn ầm ầm cuồn cuộn, lửa điện lóe sáng từng trận cuồng phong và phút chốc Đường Sơn biến thành bình địa.

3. Mao Trạch Đông dặn dò việc hậu sự

Sau trận động đất Đường Sơn, ngày nào Mao Trạch Đông cũng nghe báo cáo về tình hình động đất. Khi ông nghe thấy Đường Sơn có 24 vạn người chết trong trận động đất, òng đã không kìm được nước mắt, hỏi thư ký: “Các đồng chí có thấy dân chúng nói gì không?” Thư ký lắc đầu. Mao Trạch Đông lại hỏi: “Có phải dân chúng nói: 24 vạn người ở Đường Sơn là ứng với trận mưa thiên thạch không?” Các thư ký sợ tái mặt, vội nói: “Không biết ạ!” Mao Trạch Đông lại thở dài: “Các đồng chí không nói tôi cũng đoán ra. Thiên hạ sẽ đại loạn”.

Nói đến đây, Mao Trạch Đông thở gấp, một lúc sau lại nói: “Một chuyện khác, các đồng chí đều biết, chính là phát động đại cách mạng văn hóa. Người ủng hộ việc này không nhiều, người phản đối không ít. Hai việc này vẫn chưa xong, di sản này phải giao lại cho thế hệ sau thôi. Giao như thế nào? Sẽ là núi xương sông máu, các đồng chí như thế nào chỉ có trời mới biết”.

Trương Xuân Kiều biết đây là Mao Trạch Đông dặn dò hậu sự, sau khi trở về Điếu Ngư Đài, ông ta mời Diêu Văn Nguyên, Giang Thanh, Vương Hồng Văn, Mao Viễn Tân đến, bí mật bàn đối sách.

“Chủ tịch đã dặn dò chuyện hậu sự”. Trương Xuân Kiều ngồi xuống nói: “Chủ tịch rất không yên tâm về những chuyện sau khi ông trăm tuổi, chúng ta cũng phải có sự chuẩn bị”. Giang Thanh nói: “Đúng, phải nghĩ tới vấn đề này. Người ấy bề ngoài thì tỏ ra thật thà, trong lòng nghĩ thế nào, trên một số chuyện lớn ông ta luôn luôn chậm chạp, tôi rất lo”. Trương Xuân Kiều gật đầu: “Phải chú ý, có điều tôi lo nhất là quân đội, sau khi Chủ tịch trăm tuổi, tình hình khẳng định là sẽ có thay đổi lớn, lúc ấy quân đội sẽ có tác dụng lớn. Nhưng quân đội là lực lượng kim đâm không thủng nước đổ không thấm, sau khi Chủ tịch trăm tuổi, người nắm quyền thực sự là nhân vật lớn nắm quyền quân đội trong tay”.

Giang Thanh không biết làm thế nào lắc đầu: “Đối với quân đội tạm thời không nghĩ ra biện pháp nào hay, biện pháp duy nhất là nắm bộ đội 8341. Sau khi Sta-lin qua đời, Ma-len-cốp lên nắm quyền, chính là đã nắm được bộ đội cảnh vệ, giải quyết được Bê-ri-a, Uông Đông Hưng và tôi có quan hệ bạn bè lâu, tôi có thể nghĩ cách”.

Trương Xuân Kiều nói: “Trình độ của đồng chí Giang Thanh rất cao, đã nắm được vấn đề trọng yếu, có điều là ở bên ngoài chúng ta vẫn cần có quân đội chi viện. Hoàng đế Khang Hy qua đời, các con tranh nhau ngôi vua, người con thứ tư là Ung Chính nhiều năm sắp xếp kế hoạch và tổ chức, trong kinh thành được sự ủng hộ của Đề đốc Cửu Môn Long Khoa Đa, chế phục được những người anh em khác, nên đã giành được ngôi hoàng đế. Kinh nghiệm này chúng ta phải nghiên cứu cẩn thận”.

Vương Hồng Văn vỗ bàn, vẫn cái câu nói cũ rích: “Không nắm được quân đội thì nắm dân quân, tôi vừa từ Thượng Hải về, ở đó không có vấn đề gì cả, chúng ta hoàn toàn có thể tổ chức quân đội chính quy trên cơ sở dân binh, tiến hành xây dựng lực lượng vũ trang thứ hai”.

Diêu Vãn Nguyên không thạo lắm đối với chuyện quân đội, không nói năng gì, thấy mọi người bàn về vấn đề này đã hòm hòm, liền đề nghị: “Theo tôi việc phân công trong tương lai chúng ta nên bàn một chút, từ bây giờ nên bắt đầu chuẩn bị”. Trương Xuân Kiều nói: “Điều này dễ thôi, đồng chí Giang Thanh tất nhiên là Chủ tịch Trung ương, đồng chí Hồng Văn sẽ chủ trì công tác của Thường vụ Đại hội Đại biểu nhân dân toàn quốc, làm ủy viên trưởng. Văn Nguyên tất nhiên là Phó Chủ tịch phụ trách ngoại giao, tuyên truyền, văn hóa giáo dục. Còn Viễn Tân? Thích hợp nhất là làm Bộ trưởng Quốc phòng”. Giang Thanh ra vẻ khiêm nhường: “Theo tôi Chủ tịch Trung ương để Xuân Kiều làm sẽ tốt hơn”. Vương Hồng Văn nói: “Đồng chí Giang Thanh không nên khiêm nhường như vậy, Xuân Kiều sẽ làm Thủ tướng”. Trương Xuân Kiều gật đầu: “Theo tôi chúng ta phân công như vậy là rất tốt, dưới sự lãnh đạo của đồng chí Giang Thanh, chúng ta nhất định sẽ giành được thắng lợi”.

Sau khi “bọn bốn tên” bí mật bàn bạc, Trương Xuân Kiều và Vương Hồng Văn lại đến nhà 202 trực ban. Sau khi xảy ra động đất ở Đường Sơn, Mao Trạch Đông đã từ Du Vịnh Trì đến ngôi nhà mới 202 có thể chịu được động đất 8 độ rích-te. Các Ủy viên Bộ Chính trị trực ban ở phòng khách nhà 202.

Hạ tuần tháng 8 bệnh của Mao Trạch Đông đã bước vào giai đoạn cuối, các ủy viên Bộ Chính trị phải luân phiên đến bên giường bệnh của Mao Trạch Đông để từ biệt. Ngày 8 tháng 9, Diệp Kiếm Anh đến nhà 202. Sau sự kiện quảng trường Thiên An Môn, ông bị Mao Trạch Đông tuyên bố “bị ốm”, đình chỉ tham gia hội nghị Bộ Chính trị cho nên đến cuối cùng mới đến lượt ông tới từ biệt Mao Trạch Đông.

Diệp Kiếm Anh đi tới trước giường bệnh của Mao Trạch Đông thì dừng lại, nhìn một cách thương xót Mao Trạch Đông đang hôn mê, sắc mặt vàng bệch, hình dáng tiều tuỵ, hai mắt nhắm nghiền, miệng hơi há. Trong lòng Diệp Kiếm Anh thấy buồn, lẽ nào đây là Mao Trạch Đông kiên cường không nao núng trên đường trường chinh năm xưa, là vị thống soái tràn đầy sức sống đã chỉ huy thiên binh vạn mã giành lại giang sơn thuở trước? Tình bạn chiến đấu hơn 50 năm qua bỗng trào lên như sóng biển.

Bỗng, Mao Trạch Đông mở mắt, ánh mắt lướt trong không trung, cuối cùng dừng lại ở Diệp Kiếm Anh đang đứng bên giường, đôi mắt lờ đờ đục bỗng mở to, mồm mấp máy, như muốn nói gì đó, tiếc là đôi mắt của Diệp Kiếm Anh đã nhòa nước mắt nên không nhìn thấy sự biểu lộ tình cảm ấy của Mao Trạch Đông, ông đi ra ngoài.

Cuối cùng do đã quen với những biểu lộ của Mao Trạch Đông nên Trương Ngọc Phượng đã nhận ra là Mao Trạch Đông muốn nói chuyện với Diệp Kiếm Anh, vội chạy theo báo cáo: “Nguyên soái Diệp, Chủ tịch có lời muốn nói với đồng chí”. Lập tức Diệp Kiếm Anh quay người đi nhanh về phía giường bệnh: “Chủ tịch, có điều gì muốn nói thì nói đi”. Ông cúi người chuẩn bị nghe Mao Trạch Đông nói điều gì đó, nhưng Mao Trạch Đông đã không thể nói ra điều gì nữa, chỉ có đôi mắt tràn đầy hy vọng nhìn dán vào Diệp Kiếm Anh, như có nhiều điều gì đó muốn nói với ông. Diệp Kiếm Anh biết Mao Trạch Đông đang nghĩ gì, liền nói lớn: “Chủ tịch, hãy yên tâm, tôi nhất định sẽ giúp cho đồng chí ấy thật tốt”. Trên mặt Mao Trạch Đông chợt biểu lộ một cảm xúc vui vẻ và yên tâm, từ từ nhắm mắt lại.

Diệp Kiếm Anh vừa đi, Giang Thanh hấp tấp đi vào. Sau khi Mao Trạch Đông bị ốm nặng không nói được nữa, bà ta liền từ Điếu Ngư Đài dọn đến nhà mới 201 sát cạnh nhà 202. Hơi một tý là chạy đến hoa chân múa tay. Bây giờ bà ta nghi ngờ các y tá không lau lưng cho Mao Trạch Đông, nên đã kiên quyết bảo trở mình cho Mao Trạch Đông. Bác sĩ y tá bảo bà ta, tình hình của Mao Trạch Đông hiện nay tuyệt đối không được trở mình, hễ trở mình là xảy ra chuyện. Giang Thanh ngang ngược hạ lệnh: “Tôi mà lại nghe những lời ma quỷ của các người sao, tôi đích thân lau lưng cho Chủ tịch”. Bác sĩ y tá không biết làm thế nào, đành trở mình cho Mao Trạch Đông dưới sự giám sát của Giang Thanh. Giang Thanh cầm khăn ướt nước ấm, bắt đầu lau lưng cho Mao Trạch Đông. Ngực của Mao Trạch Đông bị ép thở gấp, sắc mặt tím tái, Giang Thanh thấy chuyện không hay, vội tìm cớ chuồn mất. Các bác sĩ y tá vội vàng cấp cứu, một lúc sau Mao Trạch Đông mới lại thở bình thường.

Mạnh Cẩm Vân đến, Trương Ngọc Phượng giao ban, rồi đi về nghỉ, ở hành lang Uông Đông Hưng đang trực ban, Trương Ngọc Phượng nói với ông: “Chủ tịch sắp đi rồi, các đồng chí cũng nên có chuẩn bị”. Uông Đông Hưng nói: “Tôi sẽ thông báo ngay cho các đồng chí ấy đến”. Trương Ngọc Phượng nói xong định đi, thì Uông Đông Hưng ngăn cô ta lại, chìa tay ra và ra lệnh: “Đưa thìa khóa cho tôi!” Trương Ngọc Phượng ngạc nhiên hỏi: “Thìa khóa gì?” Uông Đông Hưng nghiêm nghị nói: “Những chiếc chìa khóa của tủ văn kiện của Chủ tịch”. Trương Ngọc Phượng không muốn giao: “Chủ tịch còn chưa chết!” Uông Đông Hưng cười nhạt: “Đúng thế, nhưng Chủ tịch không cần làm việc nữa theo chế độ của Trung ương, những văn kiện này phải do Văn phòng Trung ương tiếp thu và xử lý!” Nói đến đây, Uông Đông Hưng lại khuyên cô ta: “Những thứ ấy sẽ dẫn đến tai hoạ, đồng chí giữ lại chỉ có hại mà chẳng có chút ích lợi gì, chi bằng sớm giao lại, tách khỏi quan hệ để tránh cái họa chết người”. Trương Ngọc Phượng ngạc nhiên hỏi: “Nghiêm trọng đến thế hay sao?” Uông Đông Hưng mỉm cười dè dặt: “Đồng chí suốt ngày ở bên Chủ tịch, lẽ nào lại quên, Chủ tịch nói trình độ của Đặng Tiểu Bình, là do đâu?” Trương Ngọc Phượng ngẫm nghĩ kể cũng phải, liền giao tất cả chùm thìa khoá, Uông Đông Hưng vỗ vai cô: “Được rồi, đồng chí về ngủ một giấc cho ngon. Sau này đồng chí làm công tác gì tôi sẽ bố trí”.

Sau khi Trương Ngọc Phượng đi, Uông Đông Hưng lập tức gọi một tiểu đội cảnh vệ và mấy cán bộ Cục Cơ yếu Văn phòng đến niêm phong tất cả các tủ văn kiện ở Du Vịnh Trì và nhà 202, khóa trái, bất kỳ ai cũng không được đụng đến.

Làm xong việc này, Uông Đông Hưng mới gọi điện thoại mời Hoa Quốc Phong, Diệp Kiếm Anh, Vương Hồng Văn, Trương Xuân Kiều, Giang Thanh v.v.. cùng các ủy viên Bộ Chính trị đến nhà 202. Sau khi họ đến, từ cửa nhìn thấy Mao Trạch Đông vẫn nằm yên trên giường, Mạnh Cẩm Vân ngồi trên chiếc ghế bên cạnh giường, chăm chú theo dõi sự thay đổi thần sắc của Mao Trạch Đông, Hoa Quốc Phong khẽ phẩy tay mọi người rón rén đi ra phòng khách ngồi đợi, lắng nghe động tĩnh trong phòng.

4. Ngày 9 tháng 9 - một ngày khó quên

Ngày 9 tháng 9 là ngày làm cho người ta khó quên. Ngày này 49 năm về trước, Mao Trạch Đông còn trẻ trung đã ra lệnh khởi sự cuộc bạo động Thu Thu (Khởi nghĩa vào Vụ thu hoạch mùa thu - N.D.), từ đó ông bước lên con đường xây dựng quân đội cách mạng vũ trang giành chính quyền và cũng từ đó ông đi tới sự huy hoàng của sự nghiệp trở thành lãnh tụ vĩ đại. 49 năm sau, lại là ngày 9 tháng 9 ông phải kết thúc con đường đã trải qua của cuộc đời. Đây là sự trùng hợp hay là sự an bài cố ý của số phận nào đó trong cõi u minh?

Mắt Mao Trạch Đông đã nhắm nghiền ba ngày ba đêm, bỗng mở ra, trong mắt lóe lên một tia lửa của sự sống, yết hầu động đậy lên xuống, miệng hơi há ra, Trương Ngọc Phượng cúi người muốn nghe xem ông nói gì, nhưng Mao Trạch Đông không nói được điều gì nữa, chỉ nắm chặt tay Trương Ngọc Phượng, nhìn cô rồi nhắm mắt lại. Đôi mắt ông đã vĩnh viễn nhắm lại!

Trương Ngọc Phượng rút khỏi bàn tay lạnh dần của Mao Trạch Đông, đi ra ngoài. Các ủy viên Bộ Chính trị đồng loạt đứng dậy, Uông Đông Hưng hỏi: “Thế nào?” Trương Ngọc Phượng không trả lời, nép vào một góc khóc nức nở. Hoa Quốc Phong, Vương Hồng Văn, Uông Đông Hưng phút chốc hiểu ra, lập tức vào phòng của Mao Trạch Đông, thấy các bác sĩ vẫn đang cố gắng cấp cứu, nhưng không đủ sức để xoay chuyển trời đất, sóng điện tâm đồ trên máy đã thành một đường màu vàng thẳng tắp, không còn một chút dao động nào nữa. Sau mấy phút, các bác sĩ ngừng cấp cứu và đưa cho Hoa Quốc Phong bản chẩn đoán tử vong, đề nghị ông ta ký. Hoa Quốc Phong xem xong nước mắt giàn giụa, miên cưỡng ký vào tờ giấy.

Hoa Quốc Phong ký xong cứ đứng ngây ra đó, khóc mấy tiếng, như một nông dân ở nông thôn miền Bắc. Vương Hồng Văn nghĩ tới Mao Trạch Đông đã đưa anh ta từ một phó phòng của một xí nghiệp không có bậc trong hệ thống hành chính phút chốc trở thành Phó Chủ tịch thứ hai Trung ương Đảng Cộng sản Trung Quốc lãnh đạo cả đất nước, nên lòng cảm kích trào dâng, anh ta quỳ xuống bên giường của Mao Trạch Đông, gào lên một tiếng: “Chủ tịch ơi!” rồi tắc nghẹn không thành tiếng. Giang Thanh ở bên cạnh, nghe tiếng khóc ầm ĩ ở nhà 202 biết là Mao Trạch Đông đã qua đời, hớt hải chạy đến, quả nhiên Mao Trạch Đông đã nằm im trên giường, các ủy viên Bộ Chính trị, nhân viên công tác, y bác sĩ đều đang khóc tức tưởi. Tình nghĩa vợ chồng mấy chục năm phút chốc trào dâng trong lòng đồng thời nỗi sợ hãi mất đi chỗ dựa chính trị vững chắc đã làm cho bà ta thương tiếc Mao Trạch Đông gấp bội, bà ta phủ phục trên thi thể của Mao Trạch Đông, đau đớn gào khóc. Dáng vẻ đau đớn của bà ta như một phụ nữ nông thôn nghèo khổ đông con mất đi người chồng là chỗ dựa chính để nuôi sống gia đình.

Các ủy viên Bộ Chính trị và ủy viên dự khuyết Bộ Chính trị đều đến phòng họp để họp.

Quyết định mấy việc: Thông qua danh sách ủy ban tang lễ Mao Trạch Đông, thông qua bản “Thông báo gửi toàn Đảng, toàn quân và nhân dân các dân tộc cả nước”; thông qua Quân ủy Trung ương ra mệnh lệnh cho quân đội trong cả nước bước vào chuẩn bị chiến đấu cấp 1; thông qua Trung ương thông báo cho các tỉnh thành, khu tự trị định thời gian công bố cáo phó, quyết định qua 16 tiếng đồng hồ, Đài phát thanh nhân dân Trung ương sẽ phát cáo phó.

5. Bước một nắm chắc quân đội

Hội nghị kết thúc, các ủy viên Bộ Chính trị phân công thực hiện như đã bàn. Sau sự kiện quảng trường Thiên An Môn, Mao Trạch Đông tuyên bố Diệp Kiếm Anh “Bị ốm” Trần Tích Liên chủ trì công tác hằng ngày của Quân ủy. Lúc này Trần Tích Liên cảm thấy cần phải mời Diệp Kiếm Anh đứng ra chủ trì công tác của Quân ủy, ông ta cũng không hỏi Hoa Quốc Phong, cũng không thỉnh thị Bộ Chính trị, mà chủ động đến nói với Diệp Kiếm Anh: “Thưa đồng chí Nguyên soái, quân đội vẫn phải do đồng chí chỉ huy mới được”. Diệp Kiếm Anh tủm tỉm cười, vui vẻ lên xe, đến khách sạn Kinh Tây. Các vị tướng soái tham dự Hội nghị Quân ủy thấy Diệp Kiếm Anh được phục hồi trông nom công việc, không ai không vui vẻ hân hoan.

Tại Hội trường khách sạn Kinh Tây những cán bộ lãnh đạo các Tổng cục của Quân ủy, các quân binh chủng, các đại quân khu đều ngồi kín, Diệp Kiếm Anh ngồi giữa bàn chủ tọa, uy nghiêm chắc chắn. Trần Tích Liên đứng dậy tuyên bố: “Thưa các đồng chí, đầu tiên xin tuyên bố với các đồng chí một tin vui, sức khỏe của Nguyên soái Diệp rất tốt. Bắt đầu từ ngày hôm nay, Nguyên soái Diệp sẽ lãnh đạo công tác quân đội của chúng ta. Bây giờ xin mời Nguyên soái Diệp nói chuyện!” Diệp Kiếm Anh đưa ánh mắt nghiêm trang nhìn khắp lượt các vị tướng soái ngồi bên dưới hội trường, chậm rãi mà nghiêm trang ra lệnh: “Các đồng chí bắt đầu từ hôm nay, công tác của Quân ủy vẫn do tôi chủ trì. Tôi ra lệnh, toàn quân lập tức bước vào tình trạng chuẩn bị chiến đấu cấp 1. Tôi ra lệnh Dương Thành Vũ giữ chức Quyền Tổng Tham mưu trưởng. Toàn quân phải đề cao cảnh giác hơn nữa, kiên quyết phục tùng sự chỉ huy của Quân ủy Trung ương, phải giữ kỷ luật nghiêm minh...” Cả hội trường vỗ tay nhiệt liệt tỏ rõ sự nhất trí với mệnh lệnh của Nguyên soái.

Tiếp đó, Trần Tích Liên truyền đạt tin Mao Trạch Đông tạ thế và quyết định của Trung ương, các vị tướng đều là những cán bộ cao cấp trong Đảng từ lâu đã biết việc Mao Trạch Đông không thể qua khỏi. Mặc dù vậy, khi họ nghe tin Mao Trạch Đông tạ thế vẫn không cầm được nước mắt. Nhưng quân nhân cuối cùng vẫn là quân nhân, họ hiểu gánh nặng mà họ đang phải gánh trên vai, biết bây giờ không phải là lúc khóc, sau khi tan họp, lần lượt từng người đến gặp Diệp Kiếm Anh để xin ý kiến về kế hoạch và sách lược toàn cục, Diệp Kiếm Anh cũng liên tục triệu tập các cuộc họp lớn nhỏ, điều chỉnh cán bộ, cải tổ cơ cấu. Nguyên soái Từ Hướng Tiền, Nguyên soái Nhiếp Vinh Trăn, cũng giúp Diệp Kiếm Anh gặp mọi người nói chuyện. Qua cuộc sắp xếp bố trí khẩn trương, được sự giúp đỡ của Từ Hướng Tiền và Nhiếp Vinh Trăn, Diệp Kiếm Anh đã nắm chắc được quyền lãnh đạo quân đội.

Thực ra Diệp Kiếm Anh vẫn nắm được quyền lãnh đạo quân đội, từ sau khi đứng ngoài rìa do “bị bệnh”, khi gặp việc gì Trần Tích Liên đều đến xin ý kiến ông, Dương Thành Vũ Quyền Tổng Tham mưu, liên tục đến Tây Sơn xin ý kiến báo cáo công việc. Các tư lệnh khu như Hứa Thế Hữu, Dương Đắc Chí, Lý Đức Sinh, Hàn Tiên Sở, cũng liên tục cử người đến Tây Sơn báo cáo tình hình công tác. Trước đó không lâu, mấy người này đã đến Bắc Kinh, Diệp Kiếm Anh đã gặp và nói chuyện với từng người. Trần Tích Liên biết các vị tướng ở các địa phương đều không phục ông ta, chi bằng chủ động mời Diệp Kiếm Anh trở lại làm việc, dù thế nào thì Mao Trạch Đông cũng đã qua đời, nên “bệnh” của Diệp Kiếm Anh đã đến lúc khỏi.

Sau khi họp, các tướng lĩnh đáp máy bay, tàu hỏa trở lại cương vị công tác của mình. Diệp Kiếm Anh mời Tư lệnh Quân khu Quảng Châu Hứa Thế Hữu lưu lại cùng nói chuyện với Nhiếp Vinh Trăn và Từ Hướng Tiền một lần nữa.

“Tiểu Hứa”, Diệp Kiếm Anh hỏi Hứa Thế Hữu, “việc điều chỉnh sắp xếp ở Quân khu Quảng Châu ra sao rồi?” Hứa Thế Hữu, gật mạnh đầu, nói như đinh đóng cột: “Không có vấn đề gì, tôi đã nắm chắc bộ đội Đinh Thịnh vốn ở đó cũng chẳng có bao nhiêu thế lực”. Diệp Kiếm Anh nhìn Nhiếp Vinh Trăn và Từ Hướng Tiền, thấy cả hai đều gật đầu. Diệp Kiếm Anh vỗ vào đầu gối: “Được rồi, tôi hỏi thêm, bộ đội ở Quân khu Nam Kinh anh có còn chỉ huy được không?”

Hứa Thế Hữu ngần ngừ một chút, vấn đề này không dễ trả lời. Nói rằng bộ đội Quân khu Nam Kinh không nghe sự chỉ huy của mình là không nói thực, nói rằng họ không nghe sự chỉ huy cửa mình, chẳng phải là có chút nghi ngờ vượt quyền ư? Ngẫm nghĩ một lúc, Hứa Thế Hữu trả lời đúng sự thực: “Quân đoàn 60, là bộ đội cơ bản của Quân khu Nam Kinh, tất nhiên là tôi có quan hệ với họ khá sâu sắc”. Diệp Kiếm Anh, Từ Hướng Tiền, Nhiếp Vinh Trăn cùng cười hiểu ý. Từ Hướng Tiền cười nói: “Quân đoàn trưởng Quân đoàn 60 là Nhiếp Phượng Chí, Chính ủy là Ngụy Kim Sơn, một người là cảnh vệ, một người là thư ký của Tiểu Hứa, tất nhiên là họ nghe theo sự chỉ huy của Tiểu Hứa”.

Diệp Kiếm Anh lại vỗ đầu gối nói: “Được, bây giờ chúng ta xem tình hình bố phòng của quân đoàn này”. Tham mưu vào, trải tấm bản đồ lên bàn, Hứa Thế Hữu chỉ vào bản đồ mới: “Quân đoàn 60 hiện nay bố phòng trên tuyến Tô Châu, Vô Tích, Nam Kinh, toàn bộ có 10 vạn người”. Nói xong chỉ vào bản đồ giới thiệu số người, trang bị và tình hình bố phòng của các sư đoàn và bộ đội trực thuộc của Quân đoàn 60.

Nghe Hứa Thế Hữu giới thiệu xong, Diệp Kiếm Anh thở phào, ngồi xuống xa-lông nghỉ một lát, đột nhiên ông ngồi nhỏm dậy nói với Hứa Thế Hữu: “Tiểu Hứa, tôi giao cho đồng chí một nhiệm vụ”. Diệp Kiếm Anh ra lệnh. “Từ hôm nay, quân đoàn 60 do đồng chí chỉ huy, lập tức ra lệnh cho Nhiếp Phượng Chí cắt đứt mọi liên hệ chỉ huy với Quân khu Nam Kinh. Nhiệm vụ của quân đoàn 60 là giám sát Thượng Hải, ngăn chặn Thượng Hải xảy ra bạo loạn, nếu Thượng Hải có bạo loạn thì lập tức dùng biện pháp cương quyết và cần thiết trấn áp nó!” Hứa Thế Hữu hiểu tầm quan trọng của nhiệm vụ này, đứng dậy đáp lễ, nói to: “Xin các vị nguyên soái yên tâm, có Hứa Thế Hữu tôi, thì mấy đứa khốn kiếp ấy đừng hòng gây sóng gió”.

Đúng lúc này, Quyền Tổng Tham mưu trưởng Dương Thành Vũ đi vào, ông đến tìm Diệp Kiếm Anh ký vào mệnh lệnh toàn quân lập tức bước vào tình trạng chuẩn bị chiến đấu cấp 1. Diệp Kiếm Anh cầm mệnh lệnh xem một lượt, ký ba chữ “Diệp Kiếm Anh” vào tờ mệnh lệnh.

6. Bước vào tình trạng chuẩn bị chiến đấu cấp 1

Trong phòng tác chiến của Bộ Tổng Tham mưu, lập tức sáng lên đèn cảnh báo, chuông điện reo vang, mệnh lệnh của Diệp Kiếm Anh được điện thoại vô tuyến, điện báo truyền đạt đến toàn quân. Việc liên lạc trong doanh trại quân đội, trên đường bộ, xe gíp, xe mô-tô đưa văn kiện mệnh lệnh không ngớt.

Lại một giờ phút then chốt của sự phát triển trong lịch sử Trung Quốc. Diệp Kiếm Anh đã quyết đoán trở lại cương vị thống soái toàn quân.

Sau khi Hội nghị Quân ủy kết thúc, Diệp Kiếm Anh nói với Từ Hướng Tiền và Nhiếp Vinh Trăn: “Tôi đến Tây Sơn, các đồng chí cũng thải cẩn thận một chút, không ngừng thay đổi chỗ ở, đừng để chúng bắt gọn cả bọn”.

Theo quyết định của Trung ương Đảng, ngày 11 tháng 9, bắt đầu cử hành lễ truy điệu. Thi hài của Mao Trạch Đông được quàn tại Đại lễ đường Nhân dân, nằm trong các vòng hoa, trên người phủ một lá cờ Đảng cỡ lớn, 8 chiến sĩ mặc lễ phục bảo vệ chung quanh thi hài. Ủy viên Bộ Chính trị chia thành các nhóm, mỗi nhóm 4 người, đứng túc trực bên linh cữu Mao Trạch Đông, số còn lại họp trong phòng họp ở gần đó.

Bây giờ phải thảo luận ai sẽ chủ trì lễ truy điệu Mao Trạch Đông, ai sẽ đọc điếu văn. Việc này có vẻ giản đơn, nhưng thực ra rất phức tạp, người đọc điếu văn phải là người lãnh đạo cao nhất của Đảng, ai đọc điếu văn thì địa vị cao nhất trong Đảng của người ấy được xác định.

Ai sẽ đọc điếu văn? Đúng ra phải là Hoa Quốc Phong, nhưng Giang Thanh, Trương Xuân Kiều, Vương Hồng Văn đều muốn đọc. Vậy nhưng một số người không dám nói, anh nhìn tôi, tôi nhìn anh, lặng im. Diệp Kiếm Anh lại có sẵn ý định, tuyệt đối không thể cho bọn Thượng Hải đọc lời điếu, đây là việc lớn có liên quan đến Đảng, Nhà nước và dân tộc. Ông đã không do dự đề nghị: “Đồng chí Quốc Phong là phó Chủ tịch thứ nhất, tất nhiên đồng chí Quốc Phong phải đọc điếu văn, đồng chí Hồng Văn sẽ chủ trì buổi lễ truy điệu”.

Vương Hồng Văn, Trương Xuân Kiều không bằng lòng, nhưng các Ủy viên Bộ Chính trị khác đã đồng thanh tán thành. Trương Xuân Kiều cười khẩy hai tiếng nhìn Hoa Quốc Phong nghĩ bụng, đừng có mừng quá sớm. Ông ta đẩy đẩy kính đeo mắt, chậm rãi hỏi: “Đồng chí Quốc Phong, đồng chí là Phó Chủ tịch thứ nhất, tôi xin hỏi đồng chí, thi hài của Chủ tịch đồng chí định như thế nào?” Hoa Quốc Phong đáp: “Chẳng phải là Trung ương đã quyết định rồi sao? Thi hài của Chủ tịch sẽ được bảo tồn vĩnh viễn, để sau này mọi người chiêm ngưỡng”.

Đôi mắt của Trương Xuân Kiều loé sáng một cách nham hiểm, hỏi vặn: “Nhưng tôi nghe chuyên gia nói, tất cả những thi thể không được xử lý chống thối rữa quá ba ngày thì không thể bảo tồn vĩnh viễn được. Đồng chí Quốc Phong chủ trì công việc, vì sao không dùng biện pháp xử lý chống thối rữa? Bác sĩ nói là thi thể của Chủ tịch đã biến chất, không có cách gì giữ được”.

Không bảo tồn được, tức là phải thiêu, Mao Chủ tịch lãnh tụ vĩ đại, sẽ mãi mãi không còn tồn tại nữa, thì hỏng to, Trần Vĩnh Quý, Ngô Quế Hiền bỗng khóc hu hu. Giang Thanh hiểu ngay ý của Trương Xuân Kiều, đứng phắt dậy chỉ vào mặt Hoa Quốc Phong mắng: “Hoa Quốc Phong, vì sao đồng chí muốn hủy thi hài của Chủ tịch, đồng chí có mưu tính gì? Việc này đồng chí phải nói rõ”. Trương Xuân Kiều căm giận đến cực điểm: “Đồng chí Quốc Phong, Chủ tịch tín nhiệm đồng chí như vậy, mà tình cảm của đồng chí đối với Chủ tịch lại nhạt nhẽo như thế. Thi hài của Chủ tịch vì đồng chí mà bị hủy hoại, Bộ Chính trị chúng ta biết giải thích thế nào với toàn Đảng và nhân dân cả nước, một sai lầm không thể tha thứ! Ngô Đức, Trần Tích Liên, Vương Hồng Văn, cũng theo nhau trách hỏi Hoa Quốc Phong, yêu cầu ông ta phải nói rõ rốt cuộc là chuyện gì.

Hoa Quốc Phong biết Trương Xuân Kiều là có ý của lão say không vì rượu, nhưng nói ra không phải dễ mà chỉ thành khẩn giải thích rằng vì bận quá mà nhất thời không nghĩ được chu đáo v.v… Vương Hồng Văn lại hỏi vặn: “Đồng chí đừng nói với chúng tôi những điều ấy, mời đồng chí hãy lên ti vi giải thích cho nhân dân cả nước”. Hoa Quốc Phong bỗng nổi giận, phút chốc bỗng nảy ra một kế, chi bằng lấy lùi để tiến. Ông ta đập bàn quát: “Trách nhiệm này tôi không đảm đương được, các đồng chí có ý kiến thì tôi sẽ từ chức”. Nói xong, ông ta đứng dậy xô ghế định bỏ đi. Diệp Kiếm Anh giơ tay ngăn ông ta lại: “Đồng chí không thể từ chức, đồng chí phải chủ trì công tác của Trung ương, đây là quyết định của Mao Chủ tịch, để tôi xem ai dám vứt bỏ quyết định của Chủ tịch?” Ông nhìn khắp lượt cử toạ, lập tức đè được Trương Xuân Kiều và đồng bọn.

Diệp Kiếm Anh nhìn Hoa Quốc Phong đang mồ hôi nhễ nhại: “Đồng chí cũng không nên căng thẳng, thi hài của Chủ tịch Hồ Chí Minh ở Việt Nam, đã qua ba ngày sau, Bộ Chính trị của Đảng Việt Nam, mới quyết định bảo tồn, bây giờ chẳng phải là rất tốt hay sao? Huống hồ thi hài của Chủ tịch còn chưa đến ba ngày”.

Trương Xuân Kiều, Giang Thanh phút chốc há mồm cứng lưỡi không nói gì được.

Diệp Kiếm Anh phải đi túc trực bên linh cữu, Hoa Quốc Phong đưa ông ra. Diệp Kiếm Anh thấy bên ngoài không có người, liền nhắc Hoa Quốc Phong: “Phải lập tức thực hiện mọi biện pháp bảo vệ thi hài Chủ tịch, bây giờ có người muốn mượn vấn đề này để gây sự”. Hoa Quốc Phong cảm động nói: “Tôi sẽ hộ tống thi hài Chủ tịch đến bệnh viện, sau này mong được đồng chí giúp đỡ nhiều”. Diệp Kiếm Anh gật gật đầu: “Đồng chí yên tâm, ngoài mấy người ấy ra, chúng tôi đều ủng hộ đồng.chí. Sau này đồng chí phải cẩn thận hơn, chú ý an toàn”.

Uông Đông Hưng đã đến, ông hộ tống Diệp Kiếm Anh đi túc trực linh cữu. Diệp Kiếm Anh dặn Uông Đông Hưng: “Đông Hưng, đồng chí chú ý bảo vệ sự an toàn cho đồng chí Quốc Phong”. Uông Đông Hưng gật đầu: “Đồng chí yên tâm, tôi bảo đảm hoàn thành nhiệm vụ”. Hoa Quốc Phong, Diệp Kiếm Anh, Uông Đông Hưng bắt tay từ biệt. Trong khoảnh khắc bắt tay làm cho họ cảm thấy trách nhiệm của mình và cũng trong phút giây ấy giữa họ đã gây dựng được sự tín nhiệm bước đầu.

2

Tranh giành “di sản” Giang Thanh quả là đáo để

Quốc Phong, Diệp soái cùng hợp mưu bắt “bọn bốn tên”

1. Cuộc sống “bình tĩnh” của Đặng Tiểu Bình

Đặng Tiểu Bình sau lần cuối cùng bị đánh đổ cho đến khi trở lại nắm quyền, ông vẫn ở tại Bắc Kinh.

Nhà cách mạng lão thành này từ tháng 4 sau khi được “vinh thăng” làm “Tổng chỉ huy hậu trường của sự kiện Thiên An Môn”, trên cơ bản bị “giam lỏng” ở trong một khu nhà cũ tại một phố rộng thuộc Bắc Kinh. Mặc dù thói quen bơi lội đã có từ lâu phải ngừng lại, nhưng ông vẫn kiên cường khỏe mạnh, hằng ngày vẫn kiên trì đi bộ, tập bài thể dục do ông tự sáng tác. Mùa hè đã đến, cây cối trong vườn mọc um tùm cao hàng thước. Ông thấy hay hay bèn bảo con gái đi mua một chiếc liềm, ngày nào cũng cắt cỏ. Cuộc sống hằng ngày của ông vẫn đầy ắp sự hứng thú, ông vẫn xem sách trước khi đi ngủ, ăn cơm xong nghe con cái nói cười, ông lạnh lùng bình tĩnh, chí khí dồi dào đã xua đi những bóng đen trong cuộc sống của cả gia đình.

Sau khi Mao Trạch Đông qua đời, Trung Quốc trải qua một cuộc chấn động về chính trị “bọn bốn tên” có lẽ vì bận với việc tranh cướp quyền lãnh đạo nên đã chĩa mũi dùi chủ yếu vào Hoa Quốc Phong; có lẽ vì cho rằng Đặng Tiểu Bình đã bị “sụp đổ, tan nát” trở thành “con hổ chết” rồi nên có phần nới lỏng đối với một người mà bọn họ vẫn sợ hãi nhất.

Hôm ấy, sau khi ăn sáng xong, Đặng Tiểu Bình vẫn đi dạo quanh sân như cũ. Đột nhiên có mấy con chim khách bay đến đậu trên cành cây hót ríu rít.

Lúc này còn hót cái gì, chắc có người đến báo tin vui?

Quả nhiên ông trời đã cho toại nguyện, nhân viên công tác thông báo, có tướng Vương Chấn đến.

Vương Chấn là bạn chiến đấu cũ của Đặng Tiểu Bình, hồi mới thành lập nước, Đặng Tiểu Bình giữ chức Bí thư Cục Tây Nam, Vương Chấn giữ chức Bí thư Cục Tân Cương, họ đã có tình bạn sâu đậm trong công tác. Vương Chấn rất khâm phục tài năng làm việc của Đặng Tiểu Bình. Năm 1969, Vương Chấn lại cùng Đặng Tiểu Bình và Trần Vân bị đưa xuống nông thôn lao động ở Giang Tây. Vương Chấn sau khi được khôi phục công tác, đã từng lợi dụng lúc báo cáo công tác, ra sức giới thiệu Đặng Tiểu Bình trước mặt Mao Trạch Đông đã góp công lao to lớn vào việc đưa Đặng Tiểu Bình trở lại nắm quyền.

Người chủ ngôi nhà lúc này đang sống cuộc sống “giam lỏng”, tin tức bị bưng bít, rất mong có một người quen đến trò chuyện, huống hồ đấy lại là người bạn cũ? Ông vui mừng ra mặt, đích thân ra tận cửa đón khách.

Theo lệ Vương Chấn cung kính cúi chào, thăm hỏi tình hình sức khỏe và đời sống của Đặng Tiểu Bình. Sau khi hàn huyên, chủ nhân lo lắng hỏi thăm tình hình “bên ngoài”, câu chuyện thay đổi, ông đột ngột hỏi thăm Diệp Kiếm Anh.

“Chỗ Diệp soái, gần đây đồng chí có đến không?”

“Thường xuyên đến”.

Đặng Tiểu Bình ngẫm nghĩ một chút rồi đưa ra một loạt câu hỏi: “Diệp soái hiện nay thường ở chỗ nào?”

“Sinh hoạt hằng ngày và hoạt động của đồng chí ấy được sắp xếp ra sao?”

“Sức khỏe thế nào?”

…

Vương Chấn cố gắng báo cáo chi tiết từng sự việc theo sự hiểu biết của mình. Ông kể lại tình hình trước và sau khi Mao Trạch Đông qua đời, Diệp Kiếm Anh đã từ Tây Sơn xuống, thường xuyên ở Tiểu Tường Phượng.

Đặng Tiểu Bình gật gật đầu, không nói gì nữa.

Còn việc vì sao Đặng Tiểu Bình lại quan tâm đến Diệp Kiếm Anh như vậy, hỏi cặn kẽ như vậy, Vương Chấn không thăm dò, nên không biết dụng ý. Nhưng sau sự việc ông được biết, ngày hôm sau Đặng Tiểu Bình không gọi điện thoại mà một mình đến thăm Diệp Kiếm Anh.

Hôm ấy, Đặng Tiểu Bình chọn thời gian tốt nhất rồi đánh tiếng là “ra thăm phố” rất mạo hiểm lặng lẽ tới Tiểu Tường Phượng nơi ở của Diệp Kiếm Anh.

Hai nhà cách mạng lão thành gặp gỡ trong tình hình nghiêm trọng như vậy quả là không dễ dàng!

Sau khi Đặng Tiểu Bình bị cách toàn bộ chức vụ trong và ngoài Đảng và bị đánh đổ một lần nữa, Diệp Kiếm Anh tuy bị tuyên bố “bị bệnh” để đình chỉ công tác, nhưng ông đã lợi dụng quyền lực và ảnh hưởng do chưa chính thức “bãi quan”, tìm hết cách bao gồm cả sự giao thiệp qua lại của con cái cùng Đặng Tiểu Bình thông tin bí mật cho nhau biết, cố gắng hết sức bảo vệ Đặng Tiểu Bình. Kiên trì phản đối và ngăn chặn âm mưu của Giang Thanh và đồng bọn định khai trừ đảng tịch để bức hại hơn nữa đối với Đặng Tiểu Bình. Chính vì vậy hôm nay Đặng Tiểu Bình mới có thể “lủi” ra ngoài để gặp mặt Diệp Kiếm Anh. Hai nhà cách mạng lão thành ngồi trong thư phòng của Diệp Kiếm Anh ở Tiểu Tường Phượng bàn bạc.

Hai ông trao đổi về sự phát triển của tình hình đấu tranh và việc giải quyết vấn đề “bọn bốn tên” như thế nào, Đặng Tiểu Bình bị Mao Trạch Đông gọi là mở “công ty gang thép” trải qua trận cuồng phong chính trị, tuy trở nên thận trọng hơn, nhưng đối với việc Diệp Kiếm Anh người có thể “giải quyết tàn cục”, ông có một kỳ vọng rất lớn.

2. “Việc đến thăm” của tam lão tứ soái

Vào một hôm sau đó ít lâu, một vị lão thành cách mạng khác là Trần Vân cũng đến Tiểu Tường Phượng, ông cũng do Vương Chấn đến “xâu chuỗi”, Diệp Kiếm Anh đã cho xe đến đón ông đến. Người có công dựng nước này cũng mấy lần lên xuống, bị Mao Trạch Đông gọi là “lão cơ” (lão già cơ hội), “lão hữu” (lão già hữu khuynh), bị xếp vào một chỗ, bỏ rất lâu không dùng. Tuy ông mang cái hàm hàng đầu trong các vị Phó ủy viên trưởng ủy ban Thường vụ Đại hội Đại biểu nhân dân toàn quốc, dưới con mắt của những kẻ bợ đỡ nịnh hót thì đã là không chức không quyền, không ai để ý. Nhưng trong lòng những người đảng viên cộng sản chân chính và nhân dân cả nước thì ông không hề bị lãng quên. Trái lại, ông càng bị đối xử lạnh nhạt, càng bị bọn Lâm Bưu và “bọn bốn tên” bức hại, mọi người càng quan tâm đến ông nhiều hơn, uy tín của ông trái lại càng cao hơn. Đây cũng là phép biện chứng của lịch sử.

Khi gặp mặt câu đầu tiên mà Trần Vân hỏi là “Tình hình này phải làm thế nào?”

Diệp Kiếm Anh luôn rất kính trọng nhà cách mạng lão thành này, coi ông là người lãnh đạo cũ. Diệp Kiếm Anh nhớ lại, trong thời gian Mao Trạch Đông bị bệnh nặng, Trần Vân đã cất công đến nhà mình trao đổi ý kiến về thời cuộc, ông cảm thấy rất bổ ích. Trước mắt, ông rất muốn nghe lại ý kiến của Trần Vân. Thế là ông trình bày tình hình đấu tranh hiện nay và những vấn đề hóc búa đang gặp phải: “Hiện nay tình hình các mặt rất phức tạp, có rất nhiều công tác phải làm, thời gian lại rất gấp, không cho phép kéo dài nữa”.

Trần Vân cũng có sự đồng cảm: “Đúng vậy! Thực sự là cuộc đấu tranh rất phức tạp, Chủ tịch vừa qua đời, bước ngoặt rất khó chuyển? Phải cố gắng tranh thủ giải quyết hợp pháp mới được. Chấn động phải nhỏ một chút”.

Làm thế nào chú ý đến tính hợp pháp của cuộc đấu tranh. Đây là vấn đề vô cùng khó khăn. Hai nhà cách mạng lão thành trao đổi ý kiến, nêu ra một số suy nghĩ. Trong tình hình các điều kiện còn chưa đầy đủ và thời cơ còn chưa chín muồi lúc ấy, thì đây cũng chỉ là những “suy nghĩ” mà thôi.

“Kiếm Anh, bây giờ chỉ có địa vị của đồng chí là “nửa hợp pháp”, rốt cuộc làm thế nào, chủ kiến lớn đều do đồng chí định đoạt, tôi tin tưởng là đóng chí sẽ giải quyết tốt”. Khi từ biệt, Trần Vân đã nói như vậy, làm cho Diệp Kiếm Anh cảm thấy gánh này càng nặng thêm...

Đặng Dĩnh Siêu cũng đến nhà Diệp Kiếm Anh.

Hôm đầu tiên, Diệp Kiếm Anh nhận được điện thoại nghe nói Đặng Dĩnh Siêu sẽ đến, lập tức ông bảo thư ký nói với Đặng Dĩnh Siêu là cứ ở nhà đợi, ông sẽ đích thân đến thăm bà. Đặng Dĩnh Siêu biết công việc của Diệp Kiếm Anh nhiều nên vẫn rời Trung Nam Hải đến Tây Sơn thăm Diệp Kiếm Anh.

Trong thời gian từ khi Chu Ân Lai mất, Đặng Dĩnh Siêu rất ít đi thăm thú, bà ở nhà một mình trong Tây Hoa Sảnh, Trung Nam Hải, đắm chìm trong nỗi đau thương to lớn kéo dài.

Diệp Kiếm Anh biết ý định đến nhà của Đặng Dĩnh Siêu, không đợi bà nói, ông đã nói tất cả ý kiến của mình về tình hình trong thời gian gần đây.

“Tương đối khó khăn là “diễn viên” ấy. Con người này rất biết diễn kịch, bà ta sẽ lợi dụng quan hệ với Chủ tịch để sắm vai. Bà ta còn biết lợi dụng tình cảm của quần chúng đối với Chủ tịch để đổ vấy, vu oan giá họa cho người khác!”, Đặng Dĩnh Siêu đã quá quen với trò diễn và kỹ thuật diễn của “diễn viên” này.

“Đúng, có điều đối phó với “ba giọt nước” này cũng không khó, muốn tháo chuông phải tìm người buộc chuông, chẳng phải là Chủ tịch đã từng nhiều lần phê bình nghiêm khắc bà ta ư? Chỉ cần công bố sự thực trước quần chúng thì màn kịch của bà ta sẽ không thể tiếp tục được nữa”. Diệp Kiếm Anh đã sẵn có mưu kế.

“Còn cái “kính” ấy, hắn lắm mưu nhiều kế, cũng rất khó đối phó”. Đặng Dĩnh Siêu lại nêu ra một thằng hề.

“Tú tài làm phản, ba năm chẳng thành”. Câu ngạn ngữ ấy phải giải thích lại. Diệp Kiếm Anh đáp: “Điều tôi lo là lực lượng vũ trang thứ 2” ở Thượng Hải, còn có Bộ chỉ huy dân binh ở Bắc Kinh. Đã biểu diễn một lần ở sự kiện Thiên An Môn. Có điều chỉ cần ba quân đứng yên không động đậy thì một chút “ngự lâm quân” sẽ chẳng làm nên trò trống gì”.

Đặng Dĩnh Siêu vô cùng khâm phục thao lược của Diệp Kiếm Anh. Có điều, bà vẫn chưa yên tâm về một việc, nên nhắc: “Diệp soái, đồng chí nói là cố tranh thủ hợp pháp, đó là thượng sách. Muốn hợp pháp thì trước tiên phải có một người đứng ra”.

Diệp Kiếm Anh biết “người” mà Đặng Dĩnh Siêu nói là ai, nên khẽ nói với bà: “Xin đồng chí cứ yên tâm, tôi đang tiến hành làm công tác với người này. Dự đoán khi tới lúc, sẽ đứng ra”.

Đặng Dĩnh Siêu cũng nói nhỏ với Diệp Kiếm Anh: “Từ hồi xảy ra động đất, lều chống động đất cùng ở trong một sân, nên tôi đã nói chuyện với ông ta rằng người ta đang quấy phá nên phải đề cao cảnh giác”.

Nói đến đây hai người bạn chiến đấu cũ nhìn nhau mỉm cười hiểu ý.

Ánh mắt của họ tập trung vào một nơi trước mắt hình như xuất hiện “bức tranh Chung Quỳ bắt ma”.

3. Tranh thủ Hoa Quốc Phong

Trải qua suy nghĩ chuẩn bị trong một thời gian dài, cùng các nhà lão thành cách mạng và các đồng chí cũ bí mật tiếp xúc và bàn bạc, Diệp Kiếm Anh đã thấy vững dạ, tăng thêm lòng tin đối với việc giải quyết “bọn bốn tên” đồng thời cũng ý thức được trách nhiệm nặng nề của mình.

Nhưng, đập tan “bọn bốn tên” không phải là hành động riêng biệt của một ai, mà là một cuộc đấu tranh trong nội bộ tổ chức cao cấp nhất của Đảng.

Diệp Kiếm Anh cho rằng trong cuộc đấu tranh này, trước tiên phải có sự ủng hộ mạnh mẽ của Hoa Quốc Phong. Đó là điều kiện tất yếu để cố gắng giải quyết hợp pháp “bọn bốn tên”. Thế là, Diệp Kiếm Anh lại gặp Hoa Quốc Phong một lần nữa, từ cuộc trao đổi ông đã phát hiện ra Hoa Quốc Phong cũng đang lúng túng khổ sở vì “bọn bốn tên”.

“Đồng chí Hoa Quốc Phong, hiện nay có mấy người đang cố đưa ra những vấn đề hóc búa, cản trở quá lớn, hội nghị của Bộ Chính trị có lúc không họp được, cứ tiếp tục như vậy thì không được, phải nghĩ cách thôi”. Diệp Kiếm Anh đặt vấn đề.

“Đúng vậy, nhưng Chủ tịch vừa qua đời, việc khắc phục hậu quả chưa làm xong”.

“Nhưng không thể đợi được nữa, chúng hoạt động càng ngày càng ghê gớm!”. Diệp Kiếm Anh nói toạc móng heo, vạch rõ thêm những âm mưu hoạt động gần đây của bọn Giang Thanh, đồng thời liên hệ đến những bài học kinh nghiệm của các cuộc đấu tranh trong Đảng và của Liên Xô sau khi Sta-lin qua đời: “Bây giờ, họ không chịu thua, gấp rút muốn cướp quyền lãnh đạo, Chủ tịch không còn nữa, đồng chí phải đứng ra, đấu với họ”.

Hoa Quốc Phong không tỏ thái độ ngay mà tiếp tục suy nghĩ.

“Gần đây tôi cứ nhắm mắt là nghĩ đến cảnh lúc Chủ tịch lâm chung...” Diệp Kiếm Anh với nỗi lòng đau đớn cùng Hoa Quốc Phong nhớ lại, khi còn sống Mao Trạch Đông đã nhiều lần phê bình “Bang Thượng Hải” và chỉ thị phải giải quyết vấn đề bọn chúng, tha thiết hy vọng Hoa Quốc Phong không phụ kỳ vọng của Mao Trạch Đông, đoàn kết mọi người đấu tranh với chúng, gánh vác trách nhiệm lãnh đạo cuộc đấu tranh này. Những lời nói của Diệp Kiếm Anh đã làm cho Hoa Quốc Phong vô cùng cảm động. Hoa Quốc Phong đã thành thực nói: “Đồng chí biết cơ sở của tôi, trước các đồng chí cũ, tôi là thế hệ sau, không phải là tôi không dám đấu tranh với mấy người ấy, nhưng chỉ lo các đồng chí cũ không ủng hộ”. Diệp Kiếm Anh nói một cách khẩn thiết: “Xin đồng chí cứ yên tâm, tôi ủng hộ đồng chí, các đồng chí cũ ủng hộ đồng chí, chỉ cần đồng chí đứng ra, mọi người sẽ đều ủng hộ đồng chí!” Hơn nữa còn khuyên Hoa Quốc Phong năng đến chơi nhà các đồng chí cũ, còn bảo với ông ta rằng muốn gặp ai thì báo trước.

Nghe những lời nói ấy, tinh thần Hoa Quốc Phong phấn chấn hẳn lên, ông ta bày tỏ, chỉ cần các đồng chí cũ ủng hộ thì sẽ dễ dàng. Cuối cùng ông ta nói: “Có điều, sự việc rất phức tạp, rốt cuộc làm thế nào, để cho ông ta nghĩ thêm chút nữa”.

4. Sự chuẩn bị tư tưởng của Uông Đông Hưng

Khướu giác của những kẻ có âm mưu thường rất thính. Để giám sát hành động của Diệp Kiếm Anh, trải qua một cuộc bày mưu tính kế bí mật ở lầu 17 tại Điếu Ngư Đài, quyết định cử Vương Hồng Văn người mới từ Thượng Hải đến Bắc Kinh, một lần nữa vào ở Tây Sơn. Vị Phó Chủ tịch Đảng này đã chọn nhà số 25 có trình độ kiến trúc hiện đại rất cao, một mặt thể hiện sự cao quý của anh ta, mặt khác, điều quan trọng nhất là gần Diệp Kiếm Anh tiện cho việc tăng cường giám sát. Nhà số 25 nằm trên lưng chừng núi Tây Sơn, ở cách ngôi nhà số 15 mà Diệp Kiếm Anh ở mấy chục mét về phía Đông Nam. Vương Hồng Văn ở đây có thể lén lút quan sát hành tung của những người qua lại lên núi và quan sát động tĩnh của nhà số 15.

Diệp Kiếm Anh hiểu rõ ý đồ đến ở của anh ta, bảo với tham mưu cảnh vệ “Mã Đầu”: “Đồng chí chú ý điểm ấy nhé!”

5. “Hội nghị Thường vụ” của Giang Thanh

Ngày 2 tháng 9, Giang Thanh gọi điện cho Hoa Quốc Phong yêu cầu triệu tập họp Thường vụ khẩn cấp, Hoa Quốc Phong bị bà ta quấy rầy quá mức, bèn hỏi bà ta: “Vì sao phải họp Thường vụ khẩn cấp?” Tiếng nói hùng hổ qua điện thoại truyền đến:

“Vì sao họp không thể nói trước”.

“Vậy Hội nghị cần thảo luận vấn đề gì?”

“Vấn đề cần thảo luận nhiều, rất phức tạp... đồng chí mới vào Trung ương không lâu, đồng chí không hiểu, cũng không thể hiểu!”...

Giang Thanh giập điện thoại, nổi giận đùng đùng đi tới Đại lễ đường Nhân dân.

Trương Xuân Kiều và Vương Hồng Văn đón bà ta như một vị “tôn thần” mời bà ta ngồi xuống ghế.

Hoa Quốc Phong mời bà ta phát biểu ý kiến.

Thế là, không phải “cuộc họp Thường vụ” của Thường vụ Bộ Chính trị Trung ương Đảng theo luật định đã bắt đầu. Giang Thanh ngang nhiên làm ra vẻ “Chủ tịch Trung ương Đảng” diễn thuyết, nói trời nói đất, chẳng ra đầu đuôi xuôi ngược gì cả, nói một hồi, mới lộ ra cái ý chính là muốn giao văn kiện và sách vở của Mao Trạch Đông cho bà ta và Mao Viễn Tân chỉnh lý kiểm kê. Lý do ư, vì bà ta là vợ kiêm thư ký của Chủ tịch, vợ chỉnh lý bảo tồn, văn kiện, sách vở, bài viết của chồng là lẽ đương nhiên, hơn nữa trên ghế giới cũng đã có tiền lệ như tài liệu bài viết của Lê-nin đều do Cơ-rúp-skai-a chỉnh lý là chính!

Uông Đông Hưng nói: “Văn kiện của Chủ tịch, chẳng phải đã nói là niêm phong bảo tồn rồi hay sao? Bây giờ việc bảo tồn di thể còn chưa giải quyết, thì thời giờ đâu mà chỉnh lý!”.

Hoa Quốc Phong thấy mụ điên này sẽ gây chuyện không biết bao giờ mới kết thúc, đành phải tuyên bố tạm thời kết thúc hội nghị: “Hội nghị hôm nay, đến đồng chí Kiếm Anh cũng không tham gia, không thể coi là hội nghị Thường vụ. Đợi lần sau đồng chí ấy đến, đủ người, sẽ thảo luận”.

Ông ta muốn dùng thanh kiếm sắc của Diệp Kiếm Anh để trừ tà, ông ta nói tiếp: “Đồng chí Uông Đông Hưng đã theo Chủ tịch mấy chục năm, đối với mọi thứ của Chủ tịch đều rất quen thuộc. Theo quyết định của Trung ương trước đây văn kiện của Chủ tịch thuộc cơ mật quốc gia, phải do Văn phòng phụ trách chỉnh lý, rồi viết báo cáo cho Trung ương. Hiện nay mọi người đều bận việc tang lễ, không kịp chỉnh lý, tạm thời vẫn do đồng chí Uông Đông Hưng niêm phong bảo tồn”.

Giang Thanh ngớ người, không ngờ Hoa Quốc Phong còn có tài nghệ này? Bà ta đang định nổi cáu thì Trương Xuân Kiều đứng dậy giơ tay ngăn lại.

Xét cho cùng thì “quân sư” vẫn lắm mưu nhiều kế. Trương Xuân Kiều với giọng như một thầy phù thủy: “Theo tôi có thể như thế này được không, chúng ta không rảnh tay được, nên để Mao Viễn Tân giúp Tiểu Trương (Ngọc Phượng) đăng ký trước”.

Giang Thanh cảm phục sâu sắc chiêu tuyệt vời của “quân sư” lập tức nói: “Tôi cũng tham gia”. Sau đó lại khoác lác: “Mao Viễn Tân là thích hợp nhất, cậu ấy hiểu tư tưởng Mao Trạch Đông nhất, thường đến chỗ tôi hỏi điều này điều nọ. Tôi tin cậu ta”.

Hoa Quốc Phong không đồng ý.

“Hội nghị” tranh cãi mãi đến bốn năm tiếng đồng hồ, cuối cùng Hoa Quốc Phong vẫn kiên trì tất cả văn kiện, tài liệu và sách vở của Mao Trạch Đông đều do Uông Đông Hưng phụ trách tạm thời niêm phong bảo tồn.

“Cuộc hội nghị” phi pháp này, tuy Diệp Kiếm Anh không tham gia, nhưng sau đó Uông Đông Hưng đã báo cáo lại với ông. Diệp Kiếm Anh cảm thấy Hoa Quốc Phong và Uông Đông Hưng đã đối chọi rất tốt, trên con đường chống lại sự quấy rầy của “bọn bốn tên” cuối cùng đã tiến thêm được một bước. Mặt khác, ông cũng thấy lo lắng và căm phẫn. “Bọn bốn tên” hung hăng, ức hiếp người khác quá đáng! Dám cưỡng bức Phó Chủ tịch thứ nhất của Đảng phải triệu tập “Hội nghị Thường vụ khẩn cấp”, dám gạt bỏ cả ông, một Phó Chủ tịch Trung ương Đảng và các ủy viên Thường vụ khác ra ngoài! Càng không thể khoan dung việc Giang Thanh còn khăng khăng đòi để bà ta và Mao Viễn Tân được tham gia “cuộc họp thường vụ” bao vây công kích Hoa Quốc Phong, bà ta đã trắng trợn coi mình cao hơn Trung ương Đảng! Như vậy đâu còn nội quy kỷ luật Đảng nữa? Diệp Kiếm Anh càng nghĩ càng thấy sự việc nghiêm trọng, nhất định phải nghĩ cách để giải quyết bọn phá hoại này.

6. Chen vai thích cánh trong cuộc “chiến tranh” cướp quyền

Tình hình vẫn đang phát triển, “cuộc đại chiến văn kiện” vẫn chưa thu quân.

Ngày 21 tháng 9, khi văn phòng Trung ương thanh tra văn kiện, phát hiện Giang Thanh và Mao Viễn Tân lấy danh nghĩa là “xem một chút” đã lừa lấy được hai văn kiện từ chỗ Trương Ngọc Phượng mà chưa trả lại. Một văn kiện là phụ bản ghi cuộc nói chuyện của Giang Thanh với một phóng viên nước ngoài, một văn kiện khác là bản ghi chép cuộc nói chuyện của Mao Trạch Đông với Dương Đắc Chí, Vương Lục Sinh ở Vũ Hán năm 1974. Đây là hai văn kiện mang tính chất cơ mật quan trọng, nhất định phải truy đòi lại.

Giang Thanh và Mao Viễn Tân ì ra không trả. Trải qua một “cuộc tranh giành”, Giang Thanh đành phải trao trả văn kiện và nói đây là một sự “hiểu lầm”, nhưng lại đưa ra một điều kiện: đòi sau khi Hoa Quốc Phong xem xong chính thức phê duyệt rồi chuyển cho Vương Hồng Văn và Trương Xuân Kiều đọc. Bà ta viết một mẩu giấy gửi cho Hoa Quốc Phong, đưa ra yêu cầu này. Hoa Quốc Phong không trả lời bà ta, giữ văn kiện lại.

Kết quả là văn kiện trả lại đã bị Giang Thanh sửa chữa be bét. Một đoạn dài ghi những lời bà ta ca ngợi mình, công kích người khác khi nói chuyện với phóng viên nước ngoài đã bị xóa bỏ; một đoạn ghi chép cuộc nói chuyện khác đã được làm giả. Trong đó đã nói: Năm 1974 Mao Trạch Đông bảo Dương Đắc Chí và Vương Lục Sinh phải “giúp đỡ Diệp Quần”, người mà 3 năm trước đã chết vì rơi máy bay ở Ôn-đu-han v. v... và v.v… chẳng phải là những lời bịp bợm hay sao?

Kẻ xảo quyệt nhất cũng là kẻ ngu xuẩn nhất. Bọn Giang Thanh vốn cho rằng lừa lấy được văn kiện trong tay thì có thể bí mật sửa chữa, mưu đồ mượn tay Mao Trạch Đông để chỉnh cán bộ lãnh đạo quân đội, sau này bị buộc phải trả lại, lại cuống chân cuống tay lấy giả làm thật, đã sửa năm 1974, Mao Trạch Đông nói chuyện thành “năm 1976”. Càng vô lý hơn là Giang Thanh đã ghi thêm chú thích vào bản ghi chép và ký tên mình.

Sự mở đầu và kết thúc cuộc “đại chiến văn kiện này”, thư ký Trương Ngọc Phượng đã tố cáo như sau:

“Giang Thanh âm mưu lừa để lấy trộm bản thảo và văn kiện của Mao Chủ tịch. Sau khi Chủ tịch mất, Giang Thanh tỏ ra khác thường, hằng ngày đấn chỗ ở của Mao Chủ tịch tìm tôi. Nhiều lần muốn xem 9 bản thảo gốc cùng bản thảo đã sửa chữa và một số bút tích của Mao Chủ tịch. Tôi cảm thấy không thỏa đáng, vì nó không hợp với thủ tục của tổ chức. Sau khi Chủ tịch mất, Trung ương vẫn chưa quyết định văn kiện sẽ làm như thế nào, tôi không thể tùy tiện đưa cho bà ta, tôi thoái thác là bản thảo gốc không có ở chỗ tôi. Giang Thanh, Mao Viễn Tân thấy không thể lấy được văn kiện ở chỗ tôi, nên đã vu cho tôi tội: “lấy cắp văn kiện”, muốn dùng “biện pháp khẩn cấp” để bức hại tôi, nhằm đạt được mục đích lừa lấy trộm văn kiện. Sau lễ truy điệu, Giang Thanh lại tìm tôi để đòi, đòi rất gấp. Tôi rất khó xử. Sau khi Giang Thanh đi, tôi lập tức gọi điện thoại cho đồng chí Uông Đông Hưng, đề nghị cần phải giải quyết như thế nào, đồng thời mời đồng chí ấy đến. Sau khi đồng chí Đông Hưng đến, tôi báo cáo việc Giang Thanh đòi văn kiện và việc Giang Thanh, Mao Viễn Tân lấy danh nghĩa xem một chút để lừa lấy hai bản ghi cuộc nói chuyện của Mao Chủ tịch và Dương Đắc Chí cùng Vương Lục Sinh. Chủ nhiệm Uông Đông Hưng chỉ thị, phải đòi lại hai văn kiện này. Đồng thời truyền đạt cho tôi biết là Bộ Chính trị đã nghiên cứu chuẩn bị niêm phong văn kiện để bảo tồn”.

Đây là tội chứng của Giang Thanh lấy cắp bản thảo viết tay và văn kiện của Mao Trạch Đông.

Cuộc “chiến tranh” cướp quyền mà “bọn bốn tên” phát động không chỉ một nơi.

Đồng thời với cái gọi là tiến hành cuộc “đại chiến văn kiện” trong “Hội nghị Thường vụ Bộ Chính trị”, về mặt bảo vệ thi hài Mao Trạch Đông họ liên tục đưa ra những vấn đề hóc búa, gây trở ngại. Tối ngày 19 tháng 9 quyết định di chuyển thi hài Mao Trạch Đông; Giang Thanh và Mao Viễn Tân vốn nói là phải tham gia nhưng sau khi họ nghe nói việc bảo tồn thi thể về thời gian và kỹ thuật đều có vấn đề, nên đã kiếm cớ nói rằng, đã không để cho họ bảo quản văn kiện thì cũng không tham gia việc bảo tồn thi hài. Vì sao lại nhiệt tình với “văn kiện” như thế, còn với “thi hài” thì lại lạnh nhạt? Đó chẳng phải là điều đáng suy nghĩ hay sao? Không phải là độc nhất vô nhị, ngày 21 tháng 9, ngày niêm phong bảo tồn văn kiện, Vương Hồng Văn đã chuyển “chiến trường” lặng lẽ trở về Thượng Hải. Anh ta lấy tư cách là Phó Chủ tịch Trung ương Đảng, đồng thời với việc cố gắng tổ chức “lực lượng vũ trang thứ 2”, còn ra sức gây dư luận, rêu rao khắp nơi: “Việc bảo vệ thi hài Mao Chủ tịch không dễ dàng. Về vấn đề này, Giang Thanh, Xuân Kiều và tôi rất có ý kiến đối với sự sơ suất của một số người”. “Một số người” mà anh ta nói là chỉ Hoa Quốc Phong và một số người. Khi mọi người quan tâm hỏi làm thế nào thì anh ta đẩy toàn bộ trách nhiệm cho “Trung ương”, rằng “bước tiếp theo các đồng chí sẽ nghe sự sắp xếp thống nhất của Trung ương”. Đồng thời mượn cớ này để kéo dài thời gian của đơn vị tiếp nhận xử lý thi hài, nhằm mục đích hễ thi hài xử lý không tốt ảnh hưởng tới việc bảo tồn sẽ đem tội danh chống Mao Trạch Đông chụp lên đầu Hoa Quốc Phong và những người lãnh đạo khác. Đây là một mũi tên độc bắn từ chiến trường Thượng Hải, cũng có thể cói là “một mũi tên trúng hai đích”.

7. Quyết sách cuối cùng trong tình trạng khẩn cấp

Sự tiến sát từng bước của “bọn bốn tên” đặc biệt là sự quấy rầy về vấn đề niêm phong bảo tồn văn kiện và xử lý thi hài v.v... một cách vô lý, liên tục chống đối, làm cho Hoa Quốc Phong ăn không ngon ngủ không yên, ông ta hiểu sâu sắc rằng sự kiêu căng ngạo mạn chống Đảng của “bọn bốn tên” ngày càng dữ, không thể nhân nhượng mãi được nữa, đã đến lúc phải chống lại rồi.

Hoa Quốc Phong, người lãnh đạo chủ yếu của Đảng và Nhà nước này đã nghiêm chỉnh suy nghĩ về những ý kiến của Diệp Kiếm Anh, suy nghĩ đi suy nghĩ lại về sách lược đối phó như thế nào với “bọn bốn tên”.

Đúng, nên đến chơi các đồng chí cũ nhiều hơn. Ông đã đến gặp một số đồng chí cũ. Đặng Dĩnh Siêu, Lý Tiên Niệm, Uông Đông Hưng, Tô Chấn Hoa, Trần Tích Liên v.v… đều đã nêu ra một số kiến nghị với ông ta, hình thành nên kế sách lớn trị quốc an bang.

Tối ngày 21 tháng 9, Hoa Quốc Phong đi xe đến nhà Lý Tiên Niệm. Hoa Quốc Phong vào trong nhà, vẫn chưa ngồi xuống ghế đã vội vội vàng vàng nói, đằng sau có người theo dõi, chỉ có thể ngồi một lúc. Ông nói khái quát về những hoạt động điên cuồng cướp quyền lãnh đạo của “bọn bốn tên” và tình cảnh khó khăn của mình: “Xem ra một cuộc đấu tranh giữa chúng ta và họ là không thể tránh khỏi!” Lý Tiên Niệm cũng đang lo lắng sâu sắc về việc này.

Hoa Quốc Phong nghĩ tới việc lúc này ông ra mặt gặp Diệp Kiếm Anh sẽ không tiện lắm, liền đề nghị Lý Tiên Niệm thay mặt ông đi gặp: “Đồng chí Tiên Niệm, có lẽ đồng chí đến Tây Sơn một chuyến, nói lại với Diệp soái về ý kiến của tôi, nhất thiết phải mời đồng chí ấy tìm biện pháp giải quyết”.

Lý Tiên Niệm đã vui vẻ nhận sứ mệnh trọng đại này.

Tục ngữ có câu: “Không có sự trùng hợp thì không thành sách”. Cái sự “trùng hợp” này quá nửa là do người viết sách viết ra. Có điều nói ở đây thì hoàn toàn là thật. Lịch sử quả có sự trùng hợp ấy.

Gần như cùng một thời gian, Hoa Quốc Phong đến gặp Lý Tiên Niệm đề nghị ông đến nói lại với Diệp Kiếm Anh, thì Nhiếp Vinh Trăn cũng gặp Dương Thành Vũ và cũng đề nghị Dương Thành Vũ nói lại với Diệp Kiếm Anh.

Từ sau khi Mao Trạch Đông bị bệnh nặng, Nhiếp Vinh Trăn đã chuyển từ Tây Sơn vào ở trong thành. Trước khi xuống núi, ông đến từ biệt Diệp Kiếm Anh hẹn với nhau có tin tức gì thì thông báo và liên hệ nhiều hơn. Với nhãn quang của nhà chiến lược chính trị luôn luôn chăm chú theo dõi sự thay đổi của cục diện chính trị Trung Quốc, càng ngày ông càng cảm thấy “mấy cái đó” giày vò quá mức. Hôm ấy ông mời Quyền Tổng Tham mưu trưởng Dương Thành Vũ đến nhà, để nói trực tiếp về những biện pháp cần thiết. Dương Thành Vũ là chiến sĩ cũ của Hồng quân Mẫn Tây (Tây Phúc Kiến), sinh ra ở nông thôn vùng Trường Giang Phúc Kiến là nhà quân sự hiện đại nổi tiếng của Trung Quốc, sau khi chiến tranh kháng Nhật bùng nổ, đã chiến đấu dưới sự lãnh đạo của Nhiếp Vinh Trăn trong một thời gian dài, đã dẫn quân bắn chết viên tướng nổi tiếng có “Danh hiệu chi hoa” của quân Nhật. Sau khi thành lập nước 1949, trong một thời gian dài đã công tác ở Quân khu Bắc Kinh và Bộ Tổng Tham mưu, không những có tình cảm đặc biệt với Nhiếp Vinh Trăn mà cũng giữ mối liên hệ mật thiết với Diệp Kiếm Anh và các vị nguyên soái khác. Sau khi Mao Trạch Đông qua đời, vì quan hệ công tác, ông thường xuyên ở Tây Sơn, nên việc tiếp xúc với hai nguyên soái Diệp Kiếm Anh và Nhiếp Vinh Trăn nhiều hơn và chặt chẽ hơn. Sau khi Nhiếp Vinh Trăn không ở Tây Sơn, rất tự nhiên ông trở thành “liên lạc viên” của hai vị nguyên soái.

“Tôi rời Tây Sơn đã rất lâu rồi, tình hình ở đấy gần đây như thế nào? Diệp Soái có khỏe không?” Vừa thấy Dương Thành Vũ, Nhiếp Vinh Trăn đã vồn vã hỏi thăm.

Dương Thành Vũ vẫn ở nhà số 5 trong khu Tây Sơn, cách nhà số 15 nơi Diệp Kiếm Anh ở cũng chỉ vài chục mét, ông thường đi đường tắt tới thăm Diệp Kiếm Anh. Dương Thành Vũ đáp: “Hôm kia tôi có tới thăm đồng chí ấy, tinh thần rất tốt”.

Nhiếp Vinh Trăn vui mừng gật gật đầu, lại hỏi tiếp: “Người ấy đã đi chưa?” Ông thấy Dương Thành Vũ ngơ ngác, nên nói thêm ba chữ với vẻ khinh bỉ: “Vương Hồng Văn”

Dương Thành Vũ vỡ lẽ liền trả lời: “Người này lúc đến lúc đi, hành tung bất định”.

Nhiếp Vinh Trăn nói: “Cần phải cảnh giác! Mấy đứa ấy đều là bọn phản cách mạng. Việc gì xấu xa chúng cũng có thể làm, đề phòng chúng ra tay trước. Nếu chúng ám hại được Tiểu Bình, giam lỏng được Diệp soái, trừ bỏ được Hoa Quốc Phong, thì sẽ rất phiền. Ông ta dùng biện pháp thông thường đấu tranh trong Đảng để giải quyết vấn đề của chúng thì chẳng ăn thua gì, chỉ có chúng ta ra tay trước, dùng biện pháp cương quyết mới có thể phòng ngừa được bất ngờ”.

Tiếp đó Nhiếp Vinh Trăn dặn Dương Thành Vũ, nhanh chóng về Tây Sơn ngay, nói lại ý đó với Diệp Kiếm Anh và dặn đi dặn lại là phải giữ bí mật: “Ý này lần trước ở Tây Sơn tôi đã bàn rồi, việc không nên trì hoãn!”

Dương Thành Vũ từ biệt Nhiếp Vinh Trăn ngay đêm ấy lên Tây Sơn đến nhà số 15, Diệp Kiếm Anh nghe có “liên lạc viên” đến chuyển lời, ông sợ tai vách mạch rừng nên dẫn Dương Thành Vũ ra vườn hoa trước nhà, sau khi nghe xong báo cáo, ông vui vẻ: “Nghe rõ rồi, nghe rõ rồi”.

Đêm Tây Sơn, lặng lẽ thanh bình.

Diệp Kiếm Anh ngồi bên bể nước trong sân, nhìn những trái táo trĩu nặng trên cành cây trước mặt, tự nghĩ: Chín rồi, chín rồi, sắp chín rồi.

Một lúc sau, ông đến gần Dương Thành Vũ, trong mắt lóe lên những tia sáng khác thường, phấn chấn nói: “Đồng chí nói với đồng chí Vinh Trăn, xin đồng chí ấy yên tâm, đồng chí ấy và tôi đã cùng chung ý nghĩ rồi, có việc gì thì thông báo bàn bạc ngay bất kỳ lúc nào”.

Chiều ngày 24 tháng 9, trời thu trong xanh cao vút, trời nắng ấm, đúng là ngày đẹp trời. Nhà cách mạng lão thành Lý Tiên Niệm lấy danh nghĩa là đi thăm Vườn thực vật Tây Sơn đi xe về phía Hương Sơn, qua Di Hòa Viên, chùa Ngọa Phật, sắp sửa đến vườn Thực vật, ông khẽ bảo lái xe rẽ ngoặt về phía bắc đi thẳng vào Tây Sơn. Xe dừng lại ở Tượng Tỵ Tử Câu. Ông dặn những người đi cùng thông báo cho nhà số 15, có việc muốn gặp Diệp soái.

Tham mưu cảnh vệ nhận điện thoại, lập tức báo cáo thủ trưởng. Diệp Kiếm Anh cảm thấy rất đột ngột. “Chó săn đang rình mò ở bên cạnh. Có nên gặp không? Vốn không muốn gặp, nhưng lại thấy không thỏa đáng. Ông do dự. Sau khi Diệp Kiếm Anh bị tuyên bố “bị ốm” không lâu, Lý Tiên Niệm cũng bị “bọn bốn tên” theo dõi giám sát cũng “nghỉ vì bị ốm”. Ông đã mạo hiểm đến thăm Diệp Kiếm Anh, khuyên ông nên “dưỡng bệnh” ở Bắc Kinh không nên đi lại tuỳ tiện. Sau khi hai nhà cách mạng lão thành bí mật bàn bạc, Diệp Kiếm Anh bảo ông, sau này không nên đến nhà, cũng không nên gọi điện thoại, để tránh rắc rối. Từ đó về sau, trong một thời gian dài hai người chẳng có liên hệ gì.

Bây giờ đã bao nhiêu lâu Lý Tiên Niệm mới lại đến nhà, lại lên núi dưới sự giám sát của Vương Hồng Văn!

“Mã Đầu” lại đến báo cáo: “Thủ trưởng, đồng chí Tiên Niệm đã đến rồi ạ!”

Diệp Kiếm Anh ra đón.

“Trời ơi, cơn gió nào đã đưa anh đến đây?” Diệp Kiếm Anh ra đến hành lang đón hóm hỉnh hỏi.

Người hỏi người đáp rồi cùng đi vào phòng.

Diệp Kiếm Anh đoán người bạn chiến đấu cũ mạo hiểm đến đây hẳn là có chuyện gì quan trọng cần bàn, bèn trịnh trọng hỏi:

“Đồng chí đến đây thăm tôi vì quan hệ cá nhân hay vì vâng lệnh mà đến”.

“Vì cả hai”. Lý Tiên Niệm nhìn chung quanh vui vẻ nói.

“A, rõ rồi”. Theo thói quen Diệp Kiếm Anh quay người bật máy thu thanh, mở tiếng khá to, “Tiếng hát” của vở kịch “Chiếc đèn đỏ” oang oang.

Lý Tiên Niệm hạ thấp giọng, truyền đạt lại ý kiến của Hoa Quốc Phong, đồng thời nhắc đi nhắc lại: “Ý của đồng chí ấy là đề nghị đồng chí cân nhắc dùng phương thức gì và thời gian nào giải quyết mới tốt”.

“Hay lắm!” Diệp Kiếm Anh không kìm được niềm xúc động trong lòng. Ông chờ mong giờ phút này đã rất lâu rồi! Đòi hỏi ông phải hạ quyết tâm cuối cùng, giờ phút quyết định đã đến. Ông bực tức nói: “Cuộc đấu tranh giữa chúng ta với chúng là cuộc đấu tranh sinh tử, không có chỗ cho dàn xếp”.

Lý Tiên Niệm cũng nói dự đoán đối với tình hình, tán thành ý kiến của Diệp Kiếm Anh. Họ bí mật bàn bạc với nhau một lúc, cảm thấy sự việc trọng đại, cần có sự xử trí thỏa đáng, sắp xếp chu đáo, quả quyết dứt khoát. Mặc dù thời gian và hoàn cảnh không cho phép họ bàn nhiều, nhưng cuộc gặp gỡ trong giờ phút then chốt này có tác dụng quan trọng đối với việc thúc đẩy Diệp Kiếm Anh đưa ra quyết sách cuối cùng và thực thi.

Đưa tiễn Lý Tiên Niệm, Diệp Kiếm Anh mang theo tâm trạng phấn chấn xuống núi đến nhà số 2. Ở đây, ông đã triệu kiến riêng các vị tướng Túc Dụ, Tống Thời Luân. Thông báo cho họ biết: “Phải tăng cường canh phòng, trong lúc này mắt phải sáng, tai phải thính, miệng phải kín!”.

Hai hôm sau, Dương Thành Vũ phải xuống núi, trước khi đi, ông đến gặp Diệp Kiếm Anh. Diệp Kiếm Anh mỉm cười nói: “Đồng chí nói lại với đồng chí Vinh Trăn là Tiên Niệm đã đến đây. Tôi đang cân nhắc ý kiến mà đồng chí Vinh Trăn nói lần trước”. Đồng thời nói thêm một cách khôi hài: “Thỏ khôn phải có nhiều chỗ ở, tôi sẽ lập tức chuyển nhà, đồng chí nói với đồng chí Vinh Trăn cũng phải chú ý an toàn!”

Nhưng, cuối cùng phải dùng biện pháp gì để giải quyết “bọn bốn tên”, Diệp Kiếm Anh chưa định được ván cờ. Ông căn nhắc đắn đo, lật đi lật lại, từng người đối với “kính mắt” ba giọt nước v.v… Dựa vào tình hình khác nhau của từng người, tính toán các biện pháp khác nhau, đã tính tới việc “giải quyết chung” và cũng tính tới việc “xử trí cá biệt”, đã tính tới việc dùng biện pháp khẩn cấp, từ “cách ly để thẩm tra” đến việc bắt giam công khai, cũng nghĩ tới biện pháp quá độ, lần lượt điều họ khỏi Trung ương đến các tỉnh, rồi xem tình hình, từ từ giải quyết. Cuối cùng vẫn nghiêng về cách “vét sạch trong một mẻ lưới”.

Ông lại cho người mời “tham mưu liên lạc”.

Vương Chấn luôn luôn có mặt ngay sau khi có lệnh của Diệp Kiếm Anh. Đã đến là rất tận tuỵ.

“Anh Râu này, nhiệm vụ của anh vẫn chưa hoàn thành”.

“Vâng, tôi sẽ đi hát “Nhị tiến Cung”!”

Diệp Kiếm Anh khẽ nói với ông chuyện Lý Tiên Niệm vừa đến đây, sự việc không thể kéo dài dược nữa. Vương Chấn tức khắc đến nhà Trần Vân để xin ý kiến.

Trần Vân trầm ngâm hồi lâu, chậm rãi nói: “Cũng đành như vậy”. Tiếp đó lại bổ sung thêm một câu: “Chỉ có thể giải quyết như vậy một lần thôi!” Và dặn đi dặn lại là Diệp Kiếm Anh phải nhanh chóng hạ quyết tâm lấy chắc chắn làm thượng sách.

8. “Bọn bốn tên” đại náo Bộ Chính trị

Cùng lúc này, “bọn bốn tên” ra sức củng cố “căn cứ địa” Thượng Hải.

Ngày 27 tháng 9, Trương Xuân Kiều đích thân xuất trận, đưa ra “chỉ thị ba điểm” cho Thượng Hải: 1) Phải cảnh giác Trung ương có chủ nghĩa xét lại; 2) Từ nay về sau Trung ương sẽ thực hiện lãnh đạo tập thể; 3) Không xuất bản “Mao tuyển” tập 5, nhưng có thể xuất bản bản in lẻ, đưa ra trước 5 điều kiện để chọn người nối nghiệp. “Lãnh đạo tập thể mà ông ta nói chính là lãnh đạo của “bọn bốn tên”, điều kiện của “người nối nghiệp” là điều kiện để “bọn bốn tên” lên cầm quyền.

Ngày 28 tháng 9, Trương Xuân Kiều không yên tâm, lại cử Tiêu Mộc nhắn miệng cho những người lãnh đạo Thành ủy Thượng Hải rằng: “Phải thường xuyên nghiên cứu tình hình đấu tranh giai cấp. Một mặt phải đề cao cảnh giác, một mặt phải nâng cao lòng tin... Tất nhiên phải nhìn thấy trắc trở, phải thấy được giai cấp tư sản vẫn còn lực lượng. Vấn đề là ai cầm đầu... Nói thực, Thượng Hải vẫn chưa trải qua thử thách nghiêm trọng thực sự, Lâm Bưu, Đặng Tiểu Bình muốn thực hiện ở Thượng Hải nhưng không thực hiện được. Nếu Lâm Bưu thực hiện được, Thượng Hải sẽ có thử thách lớn, phải giao chiến”.

Trương Xuân Kiều là một kẻ có âm mưu lớn, phù thủy ma quái, giỏi “nói lóng”. Ở đây đã mập mờ bảo Thượng Hải chuẩn bị sự “thử thách nghiêm trọng” thực sự, phải chuẩn bị “giao chiến”. Ông ta nêu rằng: “Vấn đề là ai cầm đầu?” Chính là ám chỉ vấn đề “cầm đầu”, muốn ra tay cướp quyền lãnh đạo cao nhất! “Lời nhắn miệng” này của Trương Xuân Kiều trên thực tế là tín hiệu của “bọn bốn tên” muốn dùng vũ trang cướp quyền, cũng là ra lệnh động viên cho đồng đảng ở Thượng Hải tiến hành bạo loạn vũ trang phản cách mạng.

Tối ngày 28 tháng 9, Trương Xuân Kiều lặng lẽ lủi đến nhà 201 nơi ở của Giang Thanh trong Trung Nam Hải. Trong “Tiêu Dao Cương” cao cấp, kết hợp giữa cổ sức cổ hương với thiết bị hiện đại phương Tây, một người đàn ông và một người đàn bà của bãi Thượng Hải năm xưa lại thầm thì to nhỏ, chuẩn bị phát động một “chiến dịch cướp quyền” mới.

Ngày 29 tháng 9, “chiến dịch” đã phát nổ trong sự ầm ĩ của cuộc đại náo Bộ Chính trị.

Tham dự cuộc họp này có Diệp Kiếm Anh, Lý Tiên Niệm, Uông Đông Hưng v.v... những người có mặt ở Bắc Kinh và một số ủy viên ở các nơi. Nửa đêm, đồng hồ báo giờ điểm 11 tiếng. Hội nghị vừa bắt đầu, không khí đã rất căng thẳng. Vấn đề mà người chủ trì là Hoa Quốc Phong muốn thông qua hội nghị giải quyết là việc “bọn bốn tên” ngày nào cũng cãi cọ gây rối, muốn đè bẹp sự ngang ngược của chúng. Trải qua sự chuẩn bị đầy đủ “bọn bốn tên” đại náo một trận, mưu đồ cướp cho được quyền lãnh đạo cao nhất của Đảng. Giang Thanh rất có lòng tin đối với việc này, bà ta tức giận đứng lên chống lại trước tiên, nêu thẳng thừng: “Mao Chủ tịch qua đời rồi, lãnh đạo Trung ương Đảng làm thế nào?” Công kích một cách láo xược Hoa Quốc Phong về cái gọi là “vấn đề bảo đảm ổn định” do dự không dám quyết định, không có năng lực. Vương Hồng Văn, Trương Xuân Kiều kẻ xướng người hoạ, đòi tăng cường lãnh đạo tập thể, sắp xếp công tác cho Giang Thanh. Cái mà họ gọi là “sắp xếp công tác” chính là để Giang Thanh làm Chủ tịch Đảng. Đây là vấn đề lớn đầu tiên họ suy nghĩ chuẩn bị đã lâu sốt ruột muốn giải quyết từ sau khi Mao Trạch Đông qua đời. “Bọn bốn tên” hiểu rằng chỉ có phất ngọn cờ Giang Thanh mới có thể đè bẹp được Hoa Quốc Phong.

Nhưng họ đã đánh giá sai tình hình. Trong lòng đa số các ủy viên, trước đây ngại vì “đánh chuột vỡ bình” đã quan tâm và thông cảm với Giang Thanh, nhưng bây giờ tình hình đã khác rồi, “bọn bốn tên” giương ngọn cờ Giang Thanh, gây rối một cách vô lý, lẽ tất nhiên bị Diệp Kiếm Anh và Lý Tiên Niệm cùng đa số các ủy viên phản đối và phủ quyết.

“Bọn bốn tên” thấy phát súng đầu tiên không nổ, liền phá đám bằng cách nêu ra vấn đề Mao Viễn Tân có về Liêu Ninh hay không. Đây hoàn toàn là có mưu tính trước. Trước đó họ đã bày mưu cho Mao Viễn Tân gửi cho Hoa Quốc Phong một bức thư nói về việc này, nói Mao Viễn Tân với tư cách là “liên lạc viên” của Mao Trạch Đông, nay đã không còn việc gì để làm ở lại Bắc Kinh hay về Liêu Ninh? Nếu có việc, anh ta có thể ở lại. Bức thư này là để “dò đường”. Muốn thăm dò Hoa Quốc Phong, đòi ông tỏ thái độ, ý đồ đích thực của họ là muốn Mao Viễn Tân tiếp tục ở lại Bắc Kinh. Hoa Quốc Phong đã đọc bức thư của Mao Viễn Tân trong hội nghị, đồng thời nói rõ ràng là đồng ý để Mao Viễn Tân về Liêu Ninh. Việc này đã đập tan tính toán của “bọn bốn tên” họ vừa nghe đã nhảy dựng lên, tức giận kêu la: “Mao Viên Tân cần phải ở lại!”. Giang Thanh nói: “Mao Viễn Tân ở lại còn phải xử lý hậu sự của Mao Chủ tịch!”.

Hoa Quốc Phong cũng không chịu lép: “Chẳng phải là đồng chí đã nói là việc hậu sự của Mao Chủ tịch đồng chí không tham gia và Mao Viên Tân cũng không tham gia ư? Sao bây giờ lại nói Mao Viễn Tân ở lại tham gia hậu sự?”

Giang Thanh bị đuối lý, lập tức giở giọng đàn bà đanh đá, lớn tiếng cãi chày cãi cối, phủ nhận lời mình đã nói. Nhưng Giang Thanh đã quên là khi bà ta nói điều ấy thì Uông Đông Hưng, Vương Hồng Văn và Trương Xuân Kiều cũng có mặt, nhưng bà ta vẫn cãi là bà ta không nói.

Uông Đông Hưng đã phải đứng ra làm chứng, còn Vương Hồng Văn và Trương Xuân Kiều thì ngậm tăm! Giang Thanh lập tức khóc lóc ầm ĩ vu vạ: “Các anh muốn đuổi tôi đi, tôi không đi, tôi cứ ở lại đấy!”.

Hội nghị chìm trong không khí tẻ nhạt.

Một lúc sau, Trương Xuân Kiều kẻ giỏi nịnh lại đứng lên hoà giải: “Thế này vậy, để Mao Viễn Tân tạm thời ở lại đây, đồng chí ấy quen thuộc tình hình, những điều mà Chủ tịch viết chỉ có đồng chí ấy hiểu được”.

Giang Thanh tự biết mình đuối lý, liền lau nước mắt, thôi không đối đầu nữa, nói như vẹt: “Đúng đấy! Cứ giao văn kiện, tài liệu của Mao Chủ tịch cho Mao Viễn Tân. Làm như vậy, tôi yên tâm”. Diệp Kiếm Anh nghe tận tai nhìn tận mắt, ông vẫn quan sát sự biểu diễn của “bọn bốn tên”. Ông hiểu rất rõ: Mao Viễn Tân là một người tiếp xúc nhiều nhất với Chủ tịch trong thời gian Chủ tịch bị bệnh nặng, nắm rất nhiều cơ mật quan trọng, “bọn bốn tên” muốn giữ anh ta lại, để cùng gây sự, như vậy sao được? Huống hồ khi Mao Trạch Đông còn sống đã dặn Mao Viễn Tân không nên theo Giang Thanh, nhưng anh ta cứ theo Giang Thanh! Nghĩ đến đây, ông nói như đinh đóng cột: “Tôi đồng ý ý kiến của đồng chí Quốc Phong, Mao Viễn Tân nên về Liêu Ninh, văn kiện vẫn do văn phòng Trung ương phụ trách bảo quản”. Lý Tiên Niệm và mấy đồng chí ủy viên khác cũng đều đồng ý như vậy, đều ủng hộ Hoa Quốc Phong.

“Bọn bốn tên” tiếp tục gây rối, đưa ra đủ thứ lý do, kiên quyết giữ Mao Viễn Tân ở lại.

Hội nghị căng thẳng, từ nửa đêm đến sáng hôm sau, tranh cãi kịch liệt, gây rối vô lý, làm cho mọi người mệt mỏi vô cùng. Đột nhiên, Giang Thanh điên cuồng nổi giận, vừa khóc vừa gây sự, nói ầm ĩ: “Ừ, các đồng chí không muốn thảo luận nữa! Được, ai có liên quan thì ở lại, ai không có liên quan thì đi hết!” Bà ta hoàn toàn không coi người chủ trì hội nghị ra gì, nghiễm nhiên coi mình là “nữ hoàng”, để ra lệnh.

Ai “có liên quan”? Ai “không liên quan”? Nói cho rõ, trong con mắt của Giang Thanh chỉ có mấy người bọn họ là “có liên quan” còn những người khác đều “không có liên quan” sẽ đi hết. Chỉ còn lại Hoa Quốc Phong, họ sẽ dễ “bắt nạt”!

Tiếp đó mấy tên nam thần cũng phụ họa với “nữ hoàng”.

Hoa Quốc Phong bị ép buộc, đành phải nói: “Phó Chủ tịch Diệp, tuổi đã cao, đồng chí Tiên Niệm bị bệnh, hai đồng chí có thể về trước, các đồng chí khác không nên về”.

Giang Thanh không nhượng bộ một chút nào: “Không được”.

Vương Hồng Văn cũng dùng quyền uy của Phó Chủ tịch Đảng quát: “Những người không có liên quan đều về hết!”

Diệp Kiếm Anh thấy người chủ trì hội nghị đã rơi vào cảnh khốn đốn, hơn nữa đã tuyên bố là ông rút khỏi cuộc họp, nếu kiên quyết không về sẽ ảnh hưởng đến uy tín của Hoa Quốc Phong và thế tất sẽ xung đột trực diện với bọn Giang Thanh. Hội nghị như thế này sẽ chẳng hay ho gì, nếu tiếp tục tham gia, sẽ chẳng có chút ý nghĩa nào. Xuất phát từ toàn cục ông đứng phắt dậy ra về, tiếp đó có mấy ủy viên khác cũng đứng dậy, hội trường chỉ còn lại sáu bảy người.

Hoa Quốc Phong bảo mọi người ngồi xuống tiếp tục họp.

Giang Thanh vẫn khóc ầm ĩ và giục mọi người về.

Để bảo vệ Hoa Quốc Phong, Uông Đông Hưng ngồi yên không động đậy.

Hội nghị lại trở nên căng thẳng.

Một ủy viên ngồi đợi ngoài phòng họp một lúc thấy không có kết quả, lại vào hội trường, nói sức khỏe của Hoa Quốc Phong không tốt, hội nghị họp kéo dài không lợi, đề nghị giải tán.

“Bọn bốn tên” kiên quyết không giải tán.

Giang Thanh thấy Diệp Kiếm Anh và một số người quả là đã “bị đuổi” về, càng hí hửng đắc ý. Tiếp tục nói bừa bãi, thao thao bất tuyệt, lúc nói Mao Viễn Tân không thể đi, lúc nói cần Mao Viễn Tân giúp chỉnh lý văn kiện lưu trữ, tất cả văn kiện nên để bà ta bảo quản, lúc lại nói phải triệu tập hội nghị toàn thể Ban Chấp hành Trung ương. Trương Xuân Kiều, Diêu Văn Nguyên, Vương Hồng Văn, theo giọng điệu của Giang Thanh, kẻ hô người ứng, phụ họa cho nhau. Hoa Quốc Phong, Uông Đông Hưng v.v… vừa nói xen vào đã bị bà ta cướp lời, cắt ngang. Về sau, họ ngồi yên nhìn nhau, rứt khoát ngồi nghe đối phương nói, không hé răng. Đây đâu còn là Hội nghị Bộ Chính trị Trung ương Đảng Cộng sản Trung Quốc nữa. Mà đây là hội nghị đấu tranh của “phái tạo phản” bao vây công kích “phái theo con đường tư bản chủ nghĩa” một trăm phần trăm.

Hoa Quốc Phong kiên nhẫn đợi “bọn bốn tên” nói đã mệt, không nói nữa, cuối cùng hỏi Giang Thanh: “Rốt cuộc thì đồng chí muốn làm gì?”

“Muốn thảo luận dự thảo Báo cáo chính trị của Hội nghị Ban Chấp hành Trung ương lần thứ 3” Giang Thanh đã để lộ thiên cơ.

Phó Chủ tịch Diệp Kiếm Anh và một số ủy viên không có mặt, hoàn toàn không thể thảo luận vấn đề hội nghị toàn thể Ban chấp hành Trung ương. Cuối cùng Hoa Quốc Phong nói: “Dù Hội nghị Trung ương lần thứ 3 muốn có Báo cáo chính trị, cũng phải do tôi làm, phải do tôi chuẩn bị, còn việc sắp xếp nhân sự của Trung ương, phải do Bộ Chính trị thảo luận quyết định”. Nói xong đứng dậy tuyên bố giải tán.

9. Hành động trước

Qua hội nghị này đã làm cho Hoa Quốc Phong cảm thấy hội nghị Bộ Chính trị không có cách gì giải quyết được vấn đề của “bọn bốn tên”. Vậy thì, triệu tập Hội nghị Trung ương sẽ như thế nào? Sau khi cân nhắc cẩn thận, ông đã từ bỏ ý nghĩ này. Có thể dùng biện pháp giản đơn công khai dùng vũ lực “bắt hết” có được không? Ông tìm gặp Diệp Kiếm Anh bàn bạc, cuối cùng hai người cho rằng biện pháp này cũng không thể dùng được. Rút cuộc phải làm thế nào? Diệp Kiếm Anh nghĩ đến hội nghị có liên quan mà ông đã tham gia xử trí Hoàng Vĩnh Thắng và “bốn đại kim cương”, sau khi Lâm Bưu phản bội Trung ương đã đợi 10 ngày, “bốn đại kim cương” ngoan cố chống lại đến cùng. Cuối cùng trong hội nghị đột ngột tuyên bố tội trạng của họ, kiên quyết xử trí. Đối với “bọn bốn tên” liệu có thể tham khảo kinh nghiệm đó hay không? Cuối cùng Diệp Kiếm Anh nói ý kiến của mình: “Lấy phương thức triệu tập hội nghị “mời” họ đến dự, tuyên bố thực hiện “cách ly thẩm tra” đối với họ, sau đó lập tức triệu tập Hội nghị Bộ Chính trị thảo luận quyết định.

Vậy, họp hội nghị gì? Hội nghị do ai chủ trì? Sẽ có những ai tham gia? Thời gian nào? Địa điểm ở đâu?...

Đối với một loạt vấn đề, Diệp Kiếm Anh và Hoa Quốc Phong đã nghiên cứu rất thận trọng tỉ mỉ, xác định là lấy danh nghĩa triệu tập, Hội nghị Thường vụ Bộ Chính trị, thảo luận quyển 5 “Mao Trạch Đông tuyển tập”, mời cả Diêu Văn Nguyên tham gia, đối với Giang Thanh sẽ xử trí riêng. Hoa Quốc Phong đích thân chủ trì hội nghị, Diệp Kiếm Anh ngồi chỉ huy, địa điểm tại Hoài Nhân Đường trong Trung Nam Hải. Cân nhắc tới Uông Đông Hưng là người tương đối am hiểu tình hình, lại nắm Văn phòng Trong ương và bộ đội cảnh vệ nên mọi việc có liên quan đều do Uông Đông Hưng phụ trách thực hiện, về thời gian, dự định là qua Quốc khánh chuẩn bị 10 ngày, xem tình hình sẽ quyết định sau.

10. Giai đoạn quyết chiến

Tháng 10 năm 1976, là một tháng 10 bão táp sôi động, một tháng 10 gươm súng sẵn sàng.

Trong tháng này, Bộ Chính trị Trung ương Đảng Cộng sản Trung Quốc và “bọn bốn tên” bước vào giai đoạn quyết chiến.

“Ý định cuối cùng đã lộ rõ”. “Bọn bốn tên” mài dao mài kiếm, bố trí sắp xếp tiến hành vũ trang bạo loạn đã đâu vào đó.

Cương lĩnh “giết người”. “Làm thế nào để củng cố chính quyền” do Trương Xuân Kiều nêu ra sắp được thực thi. Theo lời của ông ta: “Lịch sử và hiện thực”, “cách mạng và chuyên chính”, “phê Đặng” và “trấn áp phản cách mạng”, “giết người”, thì hàng triệu cái đầu người sẽ rơi xuống đất. Diêu Văn Nguyên đã nói: “Vì sao không xử bắn một loạt phần tử phản cách mạng nhỉ? Chuyên chính xét cho cùng không phải là thêu hoa”. Vương Hồng Văn kêu gào: “Ở Thượng Hải tìm 100 con chó thì khó, nhưng bắt 1 vạn phản cách mạng thì dễ. Thượng Hải sẽ lựa chọn kỹ 10 vạn dân binh, cấp cho mỗi người 40 viên đạn”.

“Bọn bốn tên” thông qua bốn tuyến để truyền đạt “tinh thần của họ” đến Thượng Hải, luôn luôn giữ mối liên hệ ở mức “chuẩn bị chiến tranh cấp 1” với đồng đảng ở Thượng Hải. Mấy tháng nay “liên hệ đường dây nóng” giữa đồng đảng ở Thượng Hải với Vương Hồng Văn, Trương Xuân Kiều có tới 146 lần.

“Bọn bốn tên” đã chuẩn bị thư gửi nhân dân cả nước, sau khi chính biến lập tức thông báo cho Đài phát thanh công bố ra toàn thế giới. Họ dựa vào “hậu thuẫn vững mạnh” là lực lượng vũ trang “dân binh” của Thượng Hải và Bắc Kinh, bắt đầu cuộc biểu diễn xấu xa của cuộc tranh cướp cuối cùng trên vũ đài chính trị.

Lép Tôn-xtôi đã nói: “Thượng đế muốn những kẻ nào chết thì trước hết làm cho chúng nổi cơn điên!”. “Bọn bốn tên” sắp diệt vong đã hoàn toàn điên cuồng rồ dại!

11. Chúng đã nổ phát súng đầu tiên

Ngày 1 tháng 10, ngày lễ Quốc khánh. Giang Thanh đến Đại học Thanh Hoa nói chuyện, vu cáo Đặng Tiểu Bình “bức hại Mao Chủ tịch”, hò hét đòi khai trừ đảng tịch của Đặng Tiểu Bình, đồng thời thề “nhất định phải rèn luyện thân thể” để tiếp tục “đấu” với họ, phải đề cao cảnh giác.

Ngày 4 tháng 10, “bọn bốn tên” lấy danh nghĩa “Lương Hiệu” phát biểu bài viết chống đảng trên trang đầu dòng đầu “Quang Minh nhật báo” với tựa đề “Mãi mãi làm theo phương châm đã định của Mao Chủ tịch”, công nhiên đưa ra tín hiệu cướp quyền lãnh đạo cao nhất. Đây là sự kiện phản cách mạng mà họ đã rắp tâm từ lâu. Ngày 16 tháng 9, sau khi tung ra cái gọi là “làm theo phương châm đã định” in bằng chữ đen, ngày hôm sau 17 tháng 9, trong bản tin “Tham khảo nội bộ” của Tân Hoa xã phát đi toàn quốc đã nêu: ““Làm theo phương châm đã định” là lời dặn dò của Mao Chủ tịch lúc lâm chung”.

Bắt đầu từ hôm ấy, hầu như hôm nào Diêu Văn Nguyên cũng gọi điện thoại hoặc chỉ thị miệng cho Tân Hoa xã, nhấn mạnh phải tuyên truyền nhiều lần “không sợ lặp lại”, quy định xử lý các bài viết quan trọng và việc tỏ thái độ trong lễ truy điệu ở các tỉnh thành phố: “phàm có những câu này đều phải trích đưa vào bản tin, nếu bản nào không có thì phải có những lời tương tự”. Thế là các loại báo tạp chí như súng liên thanh công bố các bài viết quảng cáo rùm beng. Tính đến ngày 30 tháng 9, theo thống kê không đầy đủ chỉ trong 6 loại báo và tạp chí đã đăng 236 bài viết các loại tuyên truyền rộng rãi “làm theo phương châm đã định” chiếm 59% toàn bộ bản tin và bài viết về lễ truy điệu Mao Trạch Đông. Rất nhiều báo đã lấy “làm theo phương châm đã định” làm đầu đề suốt các cột báo, có báo coi là “Trích lời Mao Chủ tịch” để đăng lên đầu báo, có báo đăng thành áp phích lớn... làm cho người đọc đọc không xuể, để cho người đọc dễ hiểu, báo chí còn đăng những tiêu đề nổi bật để tuyên truyền, “làm theo phương châm đã định” là “kiên trì đường lối cách mạng vô sản và các chính sách của Mao Chủ tịch” là “phải kiên trì đấu tranh với phái theo con đường tư bản chủ nghĩa”, là “phải kiên trì học tập, đi sâu phê Đặng...”. Nói gọn một câu, “làm theo phương châm đã định” là làm theo phương châm của cách mạng văn hóa, là làm theo “cương lĩnh chung” của “bọn bốn tên”.

Hoa Quốc Phong nhanh chóng nhận ra âm mưu này của “bọn bốn tên”. Vào ngày 2 tháng 10, ông ta đã phê duyệt đặc biệt trên “Bài phát biểu của trưởng đoàn dại biểu Trung Quốc tại Đại hội đồng Liên hợp quốc khóa 31” do Bộ trưởng Ngoại giao Kiều Quán Hoa trình: “Trong bài viết có dẫn lời dặn của Mao Chủ tịch, tôi đã đối chiếu có ba chữ sai so với những chữ viết tay của Mao Chủ tịch. Những chữ mà Mao Chủ tịch viết và những chữ tôi truyền đạt trong Bộ Chính trị đều là “làm theo phương châm trước đây”, để tránh truyền đạt sai sót thêm nữa, tôi đà xóa bỏ đi”. Không ngờ sự “xóa” này đã làm “bọn bốn tên” tức giận. Chúng khẩn cấp bàn mưu để Trương Xuân Kiều ra mặt ngăn cản việc truyền đạt chỉ thị của Hoa Quốc Phong, ông ta công nhiên phê trên văn kiện: “Việc phê chú của đồng chí Hoa Quốc Phong, kiến nghị không truyền đạt xuống cấp dưới để tránh gây nên sự tranh chấp không cần thiết”. Giang Thanh đích thân ra tay, bà ta gặp Trì Quân, Tạ Tĩnh Nghi, trực tiếp truyền đạt biện pháp cần thiết, tìm căn cứ trong sách kinh điển, nói bừa rằng: sau khi Mác qua đời, Ang-ghen trước sau không mệt mỏi kiên trì “phương châm đã định” của Mác. Còn sau khi Ăng-ghen mất, Lê-nin đã kiên trì “phương châm đã định” của Mác - Ăng-ghen, hài hước hơn là bà ta còn bảo người khác viết bài nói rằng sau khi Lưu Bang chết, Lữ Hậu đã kiên trì “phương châm đã định” của Lưu Bang như thế nào. Quả nhiên, ngày 4 tháng 10, bọn bồi bút “Lương Hiệu” theo ý chỉ của Trương Xuân Kiều và Giang Thanh nặn ra bài viết dài “Mãi mãi làm theo phương châm đã định của Mao Chủ tịch” đã nêu ở trên.

Diệp Kiếm Anh nhận ra “động cơ phía sau” của bài xã luận này, lộ liễu, độc ác! Đây không phải là bài “xã luận” bình thường không phải là “bài viết đen” thông thường, mà là một “bài hịch” chiến đấu mà “bọn bốn tên” đưa ra cho bọn lâu la lớn bé, cho bọn lính tráng của “lực lượng vũ trang thứ 2” và các thần dân trung thành với “nữ hoàng” một hiệu lệnh tiến quân khẩn cấp. Chúng đã nổ phát súng đầu tiên! Chúng ta phải làm thế nào?

“Bài hịch” này đã làm cho Hoa Quốc Phong kinh hãi. Ông ta đọc hết lần này đến lần khác, “Tên đầu sỏ xét lại”, mà bài đó nói là ai? Phải chuẩn bị cuộc đấu tranh đường lối hai mươi lần, ba mươi lần là đấu tranh với ai? Ông ta càng phát hiện ra rằng cuộc đấu tranh này đang xảy ra trước mắt và không thể tránh khỏi!

Mấy máy điện thoại ở nơi ở của Diệp Kiếm Anh, đỏ có, đen có, trắng có, reo vang liên tục, thư ký tham mưu, tùy viên tiếp không ngớt. Quá nửa số này là điện thoại của những nhà lãnh đạo cao cấp của Đảng và các đồng chí cũ, hầu như chỉ có một câu: “Diệp soái đã xem xã luận hôm nay chưa?”

“Thủ trưởng đã thẩm tra bài xã luận này chưa?”

“Phó Chủ tịch Diệp có ý kiến gì về bài xã luận hôm nay”.

…

Câu cuối cùng của các cú điện thoại này đều là: “Chúc Diệp soái mạnh khoẻ sống lâu!”

Bài xã luận như một cơn gió lốc u ám trời đất, thổi khắp đất nước Trung Hoa. Những người lương thiện đã phải chịu đủ kiếp nạn trong 10 năm nay lại một lần nữa bị cuộc khủng bố tập kích.

Các nhà cách mạng lão thành và những người gặp nạn đang sốt ruột lo lắng, đang trăn trở suy nghĩ chuẩn bị sách lược ứng biến. Hàng triệu hàng triệu cán bộ và quần chúng vốn có đầu óc chính trị và tu dưỡng văn hóa dự cảm về một trận giông bão lớn hơn đang đến gần.

12. Chúng ta chơi trò “Khoa phụ đuổi theo mặt trời”

Hoàng hôn, ráng chiều lay động, Diệp Kiếm Anh ngồi vào chiếc xe Hồng Kỳ, quay lại phía sau nhìn mặt trời đang xuống thấp, nói nhỏ: “Chúng ta phải chơi trò “Khoa phụ đuổi theo mặt trời!”, nhắc lái xe tăng tốc, phải chạy thi với mặt trời đang lặn, đi tắt đến khu dân cư ở ngoại ô phía đông”.

Chiếc xe con nhãn hiệu Hồng Kỳ chạy như bay. Trước khi mặt trời khuất sau núi phải đến gần mục tiêu, cố ý rẽ ngoặt mấy chỗ tiến vào khu nhà số 8.

Đó là chỗ ở mới của Hoa Quốc Phong, đã từng là nơi ở cũ sang trọng của Xi-ha-núc.

Hoa Quốc Phong đi đi lại lại trong phòng khách rộng lớn, đang nhức óc vì chuyện “bọn bốn tên” phát động cuộc truy bức sau Quốc khánh. Diệp Kiếm Anh đột ngột đến đã xua tan bầu không khí bức bối, chủ nhà phút chốc thấy phấn chấn tinh thần.

“Nhìn thấy tín hiệu mà bọn chúng phát ra chưa?”

Sau khi chủ và khách cùng ngồi, hầu như cùng một lúc cả hai đầu nêu ra vấn đề ấy.

Thế là câu chuyện được bắt đầu từ đây. Diệp Kiếm Anh kể lại toàn bộ tin tức đáng tin cậy mà chính ông nhìn thấy và nghe thấy cũng như các tin tức qua các nguồn khác.

Hoa Quốc Phong tập trung toàn bộ tinh thần lắng nghe, thinh thoảng lại gật đầu, nói xen vào và nói lại tình hình mà mình hiểu cho Diệp Kiếm Anh biết, hai bên trao đổi ý kiến.

“Đồng chí Quốc Phong, xem ra sự phát triển của tình thế, không cho phép chúng ta chờ đợi thêm nữa. Cần phải quyết định ngay!”, “Đúng, vốn theo dự định còn mấy ngày nữa, nhưng e rằng không kịp”.

“Điều mà nhà quân sự tối kỵ là lỡ thời cơ. Bây giờ phải dựa vào tình hình thay đổi sự bố trí trước đây chúng ta phải “đánh trước để áp đảo đối phương, lấy nhanh đánh chậm”! Nếu không sẽ để mất cơ hội tốt, rơi vào thế bị động”. Diệp Kiếm Anh sợ đối phương chưa nghe rõ, lại nhắc lại lần nữa: “Phải lấy nhanh đánh chậm, nhanh đánh chậm!”

Rất rõ ràng, đây là sự bố trí chiến lược mới nhằm đập tan “bọn bốn tên”. Diệp Kiếm Anh đang thúc giục người lãnh đạo chủ yếu này thì thời gian cũng trôi đi nhanh chóng.

Trên mặt Hoa Quốc Phong để lộ nét nghiêm túc, trầm ngâm chốc lát rồi nói: “Diệp soái, đồng chí xem ngày nào ra tay tốt? Xin đồng chí quyết định!”.

“Theo tình hình chuẩn bị của chúng ta, tôi nghĩ chậm nhất là vào ngày kia phải ra tay, đồng chí thấy thế nào?”

“Vậy cứ như thế”. Hoa Quốc Phong vẫn không yên tâm lắm, ông nghĩ đến tình hình cuộc nói chuyện với Uông Đông Hưng cách đây không lâu, nói: “Nhưng không biết chỗ Đông Hưng chuẩn bị ra sao, không biết có kịp không?”

Đang nói thì, thư ký vào báo cáo, Tô Chấn Hoa muốn tới gặp. Diệp Kiếm Anh nghe xong đứng dậy: “Bây giờ tôi đến chỗ Đông Hưng”.

Uông Đông Hưng báo cáo với Diệp Kiếm Anh tình hình thực hiện công tác chuẩn bị. Cuối cùng qua trao đổi khẩn cấp, xác định là hành động vào 8 giờ tối ngày 6 tháng 10, trước thời hạn dự định. “Hội nghị” được Văn phòng Trung ương thông báo trước. Chủ yếu có hai vấn đề cần bàn: 1. Nghiên cứu bản in thử “Tuyển tập Mao Trạch Đông” quyển 5; 2. Nghiên cứu phương án nhà kỷ niệm Mao Chủ tịch và việc sắp xếp nơi ở cũ của Chủ tịch Mao Trạch Đông tại Trung Nam Hải. Theo quy định, các Ủy viên Thường vụ Bộ Chính trị sẽ tham gia, chỉ có Hoa Quốc Phong, Diệp Kiếm Anh và Vương Hồng Văn, Trương Xuân Kiều, còn Diêu Văn Nguyên không phải là ủy viên thường vụ thì làm thế nào? Để cho ông ta tham gia với danh nghĩa là sửa chữa văn kiện, thông báo cho ông ta tham gia hội nghị. Diêu Văn Nguyên không ở Điếu Ngư Đài, ông ta ở trong thành thuộc phạm vi quản lý của khu Vệ Thú Bắc Kinh. Để đề phòng bất trắc, chuẩn bị cả hai tay, thông báo trước cho ông ta đến Hoài Nhân Đường họp. Đưa con cá sấu này đến Trung Nam Hải nhỡ không thành thì sẽ tạm thời thông báo cho lãnh đạo khu Vệ Thú phụ trách giải quyết tại chỗ. Đối với nhân vật đặc biệt Giang Thanh, cùng một số phần tử thuộc bè cánh của chúng, cũng đưa ra phương án xử trí đáng tin cậy.

Để chỉ huy “chiến dịch” cuối cùng giải quyết “bọn bốn tên”, để bảo đảm cho “chiến dịch” này toàn thắng, không xảy ra một sai sót nào, Diệp Kiếm Anh lại về Tây Sơn.

Ở đây, Vương Hồng Văn đang bận chụp ảnh chuẩn nên đã đi từ lâu.

Ở đây, thiết bị chuẩn bị chiến tranh ngầm dưới đất rất nghiêm ngặt và bí mật.

Ở đây đồi núi trập trùng, mây mù bao phủ, còn kín đáo hơn Ngọc Tuyền Sơn.

Ở đây Diệp Kiếm Anh đã gặp gỡ với Phó chủ nhiệm Tổng cục Chính trị Lương Tất Nghiệp, báo cho Lương Tất Nghiệp biết là gần đây ông đã bàn với Hoa Quốc Phong và một số người khác về tình thế trong nước có phần căng thẳng, cơ quan Tổng cục Chính trị phải đề cao cảnh giác, giữ vững ổn định, đồng thời phải tăng cường giáo dục quản lý bộ đội.

Lương Tất Nghiệp “thằng nhóc đỏ” từ khi còn ở khu Xô viết Trung ương đã quen với Diệp “tham tọa” trong Quân đoàn 1, nhất là trong thời gian công tác ở Cục Chính trị Dã chiến quân thứ 4, thường xuyên gặp Diệp Kiếm Anh và nghe ông chỉ thị.

Hôm nay trong giờ phút then chốt này, ông lại được nghe sự chỉ báo trực tiếp và nhận nhiệm vụ. Hiện nay trên thực tế ông là người chủ trì công tác của Tổng cục Chính trị chịu đủ những đòn kín và ức hiếp của Chủ nhiệm “danh nghĩa” Trương Xuân Kiều, nóng lòng mong muốn gạt bỏ ngay “bọn bốn tên”. Nghe Diệp Kiếm Anh nói ông đã hiểu ý đồ, cảm thấy trách nhiệm vô cùng nặng nề, ngay lập tức ông bày tỏ là sẽ đem hết sức kiên quyết quán triệt chấp hành.

Ở đây Diệp Kiếm Anh lại một lần nữa mời Dương Thành Vũ đến nói chuyện.

Vừa gặp, ông đã quan tâm hỏi thăm tình hình của Nhiếp Vinh Trăn, sau đó nói: “Đồng chí có thể nói với đồng chí Nhiếp Vinh Trăn là đã bàn bạc xong xuôi, mong đồng chí ấy cứ yên tâm”.

Dương Thành Vũ còn muốn hỏi thêm một số chi tiết nữa, nhưng chưa kịp hỏi thì Diệp Kiếm Anh đã đặt ra một loạt câu hỏi:

“Hiện nay cơ quan Tổng Tham mưu thế nào?”

“Việc chuẩn bị chiến đấu của quân đội ra sao?”

“Không có vấn đề gì”. Dương Thành Vũ trả lời một cách rất chắc chắn.

“Đồng chí nên cùng bàn bạc riêng với một số đồng chí đáng tin cậy, nắm chắc ba Tổng cục, Lục quân, Không quân và Biên phòng, nhất thiết phải thực hiện tốt việc chuẩn bị chiến đấu, dù thế nào cũng phải bảo đảm quân đội không có vấn đề”.

Như tiếp nhận mệnh lệnh chiến đấu, Dương Thành Vũ đứng dậy: “Xin Diệp soái yên tâm, quân đội mãi mãi nghe lời Đảng, nghe chỉ huy của Quân ủy!”.

Ở đây, Diệp Kiếm Anh đã cầm điện thoại đích thân nói chuyện với cấp dưới đáng tin cậy có liên quan đến công việc.

Một người lãnh đạo Không quân, đêm khuya trong phòng ngủ đột ngột nhận được điện thoại của Diệp Kiếm Anh, nghe giọng nói thân thiết của ông, đã bày tỏ một cách kiên quyết: “Đề cao cảnh giác, nghe theo mệnh lệnh, phục tùng chi huy”.

13. Ngày 6 tháng 10 ngày tận thế của Vương, Trương, Giang, Diêu

Ngày 6 tháng 10, thứ 4. Trời râm sau chuyển nhiều mây. Sức gió cấp 2 cấp 3. Nhiệt độ cao nhất 18^0C. Hướng gió bắc chuyển nam. Đây là một ngày bình thường trong cuốn lịch.

Nhưng lịch sử đã chọn cái ngày bình thường này.

Ngày hôm ấy tất cả đều bình thường.

Chủ nhân của ngôi nhà số 9 Ngọc Tuyền Sơn giống như mọi ngày, ngủ dậy ăn sáng, đi dạo, xem báo, đọc sách... tất cả đều tiến hành tuần tự.

10 giờ sáng, các thư ký lên núi lần lượt báo cáo, đưa công văn để phê duyệt. Động thái của Trung ương, của Quân ủy, của các Tổng cục, trong nước và nước ngoài và các bản tin vắn...

Diệp Kiếm Anh rất quan tâm đến động thái quân sự, chăm chú lắng nghe, phê duyệt tỉ mỉ.

Buổi trưa, đến lượt báo cáo về động thái quốc tế của “Teacher” (thầy giáo), Diệp Kiếm Anh vừa ăn cơm vừa nghe. Sau khi ăn, như mọi khi ông lại mời thầy dạy tiếng Anh.

Văn kiện đã xử lý xong, ngoại ngữ cũng đã học, hình như không còn việc gì nữa? Không, Diệp Kiếp Anh còn một việc, một việc kinh thiên động địa! Ông đang đợi điện thoại thông báo. Nhưng chiếc máy điện thoại màu đỏ trên bàn vẫn nằm im phăng phắc. Một tiếng đồng hồ trôi qua, rồi hai tiếng đồng hồ trôi qua...

3 giờ 30 phút, điện thoại đột ngột đổ chuông.

“8 giờ tối, Bộ Chính trị họp Thường vụ, mời Phó Chủ tịch Diệp đến Hoài Nhân Đường trước một tiếng”.

“Mã Đầu” nhận điện thoại, lập tức báo cáo với Diệp Kiếm Anh. “Được, chuẩn bị cho tốt!” Diệp Kiếm Anh hạ lệnh.

Cả buổi chiều, Diệp Kiếm Anh chờ đợi ở nhà số 9, tâm trạng rất không yên, nhưng lại tỏ ra rất bình tĩnh. Đó là sự bình tĩnh trước trận “quyết chiến”! Ông đã sớm nhận được báo cáo của Uông Đông Hưng tất cả đều theo sắp đặt tiến hành bình thường. Kết quả ra sao? Chỉ có thể chờ đợi. Ông nghĩ tới một câu danh ngôn của Na-pô-lê-ông: Sẽ thấy rõ trên chiến trường. Đúng, chỉ vài tiếng đồng hồ nữa sẽ thấy rõ ràng. Đó sẽ là cảnh tượng như thế nào? Kẻ phải đối phó tuy chỉ có mấy người, nhưng nó có liên quan đến hàng trăm triệu nhân dân, quan hệ đến vận mệnh của Đảng và Nhà nước! Mỗi khi nghĩ đến đây, Diệp Kiếm Anh thấy lo lắng, làm sao có thể yên lòng được?

6 giờ 15 phút tối, Diệp Kiếm Anh thay quần áo thường phục màu xám, đem theo cảnh vệ thư ký ung dung xuất phát.

Chiếc xe con nhãn hiệu Hồng Kỳ màu đen, đi ngược với phương mặt trời lặn ở phía Tây Sơn, lao thẳng về phía Trung Nam Hải.

Ráng chiều rọi khắp bầu trời, gió vàng mát rượi. Chiếc xe Hồng Kỳ lao như một mũi tên.

Trên xe, với dáng vẻ nghiêm nghị, Diệp Kiếm Anh nhắc cảnh vệ tham mưu và lái xe Triệu chuẩn bị ứng phó kịp thời. “Mã Đầu” lập tức nắm chặt súng, phát hiện ra rằng tối nay có chút gì đó khác thường, tinh thần có chút căng thẳng, nhưng không biết sẽ xảy ra chuyện gì.

“Trên đường đi, các đồng chí phải lưu tâm để ý, xem có động tĩnh gì không!”

Đôi mắt Diệp Kiếm Anh nhìn thẳng ra ngoài xe nhắc nhở cảnh vệ tham mưu và lái xe Triệu. Xe sắp đến sân bay Tây Giao (sân bay quân sự ở ngoại ô phía tây Bắc Kinh - N.D.), Diệp Kiếm Anh lại nhắc: “Mã Đầu” xem số máy bay trên sân bay có gì thay đổi không?” Lái xe Triệu cho xe chạy chậm, đến nơi, cảnh vệ và thư ký nhẩm đếm từng chiếc báo cáo: “Có 19 chiếc trên sân bay, trước đây vốn có 20 chiếc, nhưng gần đây bị rơi hỏng một chiếc”.

Xe mở hết tốc lực, đi qua Ngũ Khỏa Tùng, lại thấy Diệp Kiếm Anh hỏi: “Có thay đổi gì không? Trước mặt đến Mộc Tê Địa phải đặc biệt chú ý!”.

Vì sao phải chú ý đến Mộc Tê Địa? “Mã Đầu” và lái xe Triệu cảm thấy hơi khó hiểu.

“Không có gì khác thường”.

Diệp Kiếm Anh vươn dài cổ, hai mắt luôn nhìn về phía bắc. Đến đường tiếp giáp với Mộc Tê Địa, lại dặn: “Nhìn kỹ, phía bắc có xe đi tới không?”

“Không thấy”.

Diệp Kiếm Anh thở phào: “Được rồi, chúng ta đi tới phía trước”. Hóa ra “phía bắc” mà ông nói là Điếu Ngư Đài, điều ông quan tâm là xe của Trương Xuân Kiều và Vương Hồng Văn có đuổi kịp hoặc vượt qua mình hay không.

Chiếc xe Hồng Kỳ chạy vào đại lộ Tây Trường An, giám tốc độ chạy chầm chậm, tiếp tục quan sát không thấy gì khác thường. Đến Lục Bộ Khẩu thì theo hướng bắc đi thẳng vào cửa tây Trung Nam Hải.

““Mã Đầu” đồng chí am hiểu Hoài Nhân Đường lắm phải không? Gần đây có thay đổi gì không?”

“Mã Đầu” được điều từ Cục Cảnh vệ Trung ương tới, anh rất thuộc Hoài Nhân Đường. Trước đó ít lâu, anh đã đến đây, chẳng thấy gì mới, liền báo cáo vắn tắt cho Diệp Kiếm Anh nghe, nhưng anh vẫn không hiểu vì sao thủ trưởng lại nêu ra vấn đề này.

Đang nói chuyện thì xe đã tới Trung Nam Hải. Trời đêm rất đẹp, trời cũng thuận theo ý người. Đêm thu Trung Nam Hải còn đẹp hơn cả cảnh xuân. Vầng trăng đầu trung tuần tháng 8 xuyên qua đám mây xám soi tỏ cả nhân gian.

Trong giờ phút đẹp đẽ này, ở nơi “đất thánh” trang nghiêm sẽ xảy ra một cuộc chiến đấu đặc biệt ư? Đúng như thế! Trên chiến trường ầm ầm tiếng súng năm ấy. Diệp Kiếm Anh đã từng cùng Mao Trạch Đông, Chu Ân Lai, Chu Đức bày mưu tính kế, quyết thắng ở ngoài ngàn dặm, tối nay lại đích thân ra tiền tuyến. Có điều ông không đem theo thiên binh vạn mã, cũng không chuẩn bị để tiêu diệt đại quân của địch, mà chỉ là để xử trí mấy tên nhãi ranh, trừ hại cho dân, một lần nữa lại đến chiến trường. Đây là một chiến trường rất đặc biệt. Ở đây không có chiến hào, không có tiếng pháo, không có dàn quân của hai bên, nghiêm túc trang trọng, lặng lẽ thanh bình, điện đèn rực rỡ. Dưới ánh trăng mờ ảo chỉ có số ít nhân viên chấp hành nhiệm vụ đặc biệt, đảm nhiệm cảnh vệ. Tất cả đều hài hoà, yên tĩnh, bình thường.

7 giờ tối, chiếc xe Hồng Kỳ mà Diệp Kiếm Anh ngồi dừng trước cửa Hoài Nhân Đường.

Diệp Kiếm Anh xuống xe, nói với các nhân viên tùy tùng: “Các đồng chí không nên đi lại tùy tiện, nghe chỉ huy!”. Ông nhìn tòa Hoài Nhân Đường trang nghiêm lặng lẽ và đi nhanh vào cửa, hai sư tử đá đứng cung kính hai bên cửa vẫn oai phong lẫm liệt, rất sống động.

Nhân viên cảnh vệ đến chào Diệp Kiếm Anh, đồng thời ngăn “Mã Đầu” không cho vào trong. Lúc này các tùy tùng mới cảm thấy tình hình không bình thường. Trên mặt nước hồ lặng lẽ của “Thái Dịch Trì” hơi lăn tăn sóng. Rốt cuộc đã xảy ra chuyện gì?

Theo lệ thường, tham mưu cảnh vệ cầm cặp tài liệu, phải đưa thủ trưởng vào phòng họp rồi mới ra ngoài. Đây vừa là bảo vệ an toàn cho thủ trưởng cũng là bảo vệ an toàn cho văn kiện. “Mã Đầu” cầm cặp văn kiện màu đen, tiếp tục theo sát thủ trưởng đi vào. Trưởng phòng cảnh vệ đột ngột “ngăn lại”, nói thế nào cũng không cho vào. “Mã Đầu” không biết làm thế nào, đành vội vàng đưa cặp văn kiện cho thủ trưởng. Đang giằng co, Diệp Kiếm Anh sốt ruột, sợ trễ thời gian, buông cặp văn kiện, một mình đi vào. Trưởng phòng cảnh vệ thấy cặp văn kiện rơi xuống đất mới để cho “Mã Đầu” cầm lên, bước nhanh theo Diệp Kiếm Anh, đồng thời nói nhỏ với “Mã Đầu” đưa đến phòng chính thì lập tức ra ngay, đó là kỷ luật.

Diệp Kiếm Anh một mình đến phòng chính Hoài Nhân Đường, Hoa Quốc Phong và Uông Đông Hưng đã ở đó. Họ gặp nhau, dùng mắt ra hiệu, không nói năng gì nhiều. Phòng chính Hoài Nhân Đường, đây là bảo điện mà Từ Hy Thái hậu thời Thanh đã dùng rất nhiều bạc trắng xây dựng nên.

Từ khi nước Trung Hoa mới ra đời, đến nay trở thành nơi nghị sự quan trọng của Đảng và Nhà nước, tất cả bàn ghế trong phòng đã được dọn đi hết nên gian phòng trở nên trống trải, chỉ có hai chiếc ghế xa-lông có tựa cao đặt ở giữa gian phòng. Hoa Quốc Phong và Diệp Kiếm Anh đã ngồi ở đó. Giờ phút này Diệp Kiếm Anh nghiễm nhiên là một vị đại tướng quân ngồi chỉ huy, đã có sẵn kế hoạch trong đầu. Uông Đông Hưng và các cảnh vệ nấp phía sau bức bình phong ở giữa phòng theo dõi phía cửa, phụ trách sự an toàn của “Hội nghị”.

Trong phòng chính im phăng phắc. Kim đồng hồ chỉ hướng 8 giờ. Coi như đúng giờ, Trương Xuân Kiều cắp cặp nghênh ngang bước vào. Vừa vào cửa, hình như ông ta cảm thấy sự việc không bình thường, miệng không ngớt hỏi: “Có chuyện gì vậy?” Chỉ một mình Hoa Quốc Phong đứng dậy nghiêm nghị thay mặt Trung ương Đảng tuyên bố với ông ta: “Trương Xuân Kiều, ông đã phạm tội không thể tha thứ”. Tiếp đó đọc quyết định “cách ly để thẩm tra” đã được viết sẵn và lập tức chấp hành ngay, đôi chân Trương Xuân Kiều run rẩy như người sàng gạo, tay sờ lên kính đeo mắt, không có bất cứ một phản ứng gì, nhân viên giám hộ đưa ông ta đến nơi chờ thẩm vấn. Người đến tiếp sau là Vương Hồng Văn. Nhân vật lớn “văn võ toàn tài” này từ trên chiếc xe hơi sang trọng đậu ngoài cửa Hoài Nhân Đường bước xuống, hai tay đút túi áo, vênh váo tự đắc bước vào cửa. Ngoài dự đoán của anh ta, một người phụ trách của tổ hành động dẫn mấy vệ sĩ từ phía bên đi tới. Tên lưu manh chính trị thấy tình hình không bình thường, lập tức lên mặt Phó Chủ tịch Trung ương Đảng, nói với giọng nghiêm khắc: “Tôi đến họp, các anh muốn gì?” Tiếp đó dùng ngay sức lực toàn thân của vị tư lệnh phái tạo phản, tay đấm chân đá, liều chết chống cự, nhưng cuộc đấu võ của anh ta xem ra không phải con nhà nghề, nên nhanh chóng bị khống chế. Lần này “lực lượng vũ trang thứ 2” và bọn đàn em ở Thượng Hải không giúp được một chút gì cho “tư lệnh”, quả là đáng tiếc! Các nhân viên cảnh vệ đưa anh ta vào phòng chính. Từ chỗ cách đó mấy mét, anh ta nhìn thấy Hoa Quốc Phong, Diệp Kiếm Anh đang ngồi ở đó, dự cảm thấy ngày tận số đã đến, hai mắt anh ta bắn ra nhiều tia lửa căm hờn, như một con mãnh thú điên cuồng lao đến. Nhân viên cảnh vệ đẩy anh ta ngã xuống đất. Đợi lúc anh ta bò dậy, đại khái là đã tỉnh lại từ giấc mộng tít trời xanh, mất hết uy thế, đành ngoan ngoãn đứng đó nghe Hoa Quốc Phong tuyên bố tội trạng và quyết định “cách ly để thẩm tra”.

Đối với tên nhãi ranh vô lại, kẻ đầu cơ chính trị, Diệp Kiếm Anh chỉ có thể nhìn với con mắt khinh ghét còn biết nói gì được! Nhưng cho đến lúc này, bọn chống Đảng chống chủ nghĩa xã hội vẫn không chịu thua. Vương Hồng Văn chỉ hối hận một điều đó là đã “ra tay” muộn, nếu sớm một bước thì màn kịch ở Hoài Nhân Đường hôm nay sẽ đảo ngược lại, người đóng vai chính ở đây là chính anh ta mà không phải là người khác. Lúc anh ta bị dẫn đi chờ thẩm vấn rời khỏi phòng chính, nhân viên cảnh vệ nghe thấy anh ta khe khẽ than thở: “Không ngờ lại nhanh đến thế!”. Đáng tiếc, đến bước này thì nhanh cũng thế mà chậm cũng thế, đối với anh ta chẳng ăn thua gì nữa. Điều này chỉ có thể chứng minh ngược lại một chân lý, đó chính là dùng phương châm chiến lược “lấy nhanh đánh chậm” để đối phó với chúng là thích hợp và chính xác biết nhường nào.

Lúc đưa Trương Xuân Kiều và Vương Hồng Văn đi, kim đồng hồ đã chỉ 8 giờ 15 phút.

Vẫn chưa thấy Diêu Văn Nguyên đến. “Con cá sấu” vì sao chưa mắc câu? Những người ngồi đợi trong phòng chính thấy sốt ruột. Phải chăng khu Vệ Thú đã giải quyết rồi? Hay là các mặt khác đã xảy ra trở ngại gì? Sự việc không thể chậm trễ, tạm thời quyết định gọi điện thoại lại thông báo cho Diêu Văn Nguyên đến họp. “Mời” ông ta nhanh chóng đến Hoài Nhân Đường dự họp Thường vụ Bộ Chính trị...

Thực ra, Diêu Văn Nguyên đã sớm muốn đến họp, “vị đại bút” này của “bọn bốn tên” đã ngứa tay từ lâu rồi. Từ sau khi tung ra “kiệt tác”: “Mãi mãi làm theo phương châm đã định của Mao Chủ tịch”, ông ta dương dương tự đắc, trong một bài viết khác quan trọng hơn do ông ta sửa chữa ba lần và trên đó có ghi: In trang đầu “Nhân dân nhật báo” số ra ngày 9 tháng 10. Hôm nay là ngày 6, ông ta đương chờ đợi mọi người thưởng thức “kiệt tác” này. Hôm nay đến chậm rốt cuộc là có “trở ngại” ở chỗ nào; cũng chẳng cần truy cứu ông ta nhận được điện thoại, miệng văng tục: “Làm cái chó gì, kéo dài mãi không họp, đáng lẽ phải họp từ lâu rồi!”. Miệng thì nói như vậy nhưng trong lòng lại càng vội. Cái đầu hói của ông ta, thông thường khi ra ngoài, đều phải đội mũ, nhưng hôm nay nghe nói mời ông ta họp, vội quá nên đã quên không đội, cũng quên cả gọi cảnh vệ chỉ cắp chiếc cặp chạy ù lên xe, vội vội vàng vàng đến Trung Nam Hải.

Ơn trời ơn đất! Tự xưng là “vua không vương miện” Văn Nguyên cuối cùng đã xuất hiện ở Hoài Nhân Đường. Không biết có phải vì ông ta đến muộn mà “bị phạt” hay vì nguyên nhân gì, nên đã xử trí hạ một cấp đối với ông ta: Thứ nhất: Không để ông ta vào phòng chính mà chỉ ở phòng đợi lớn tại hành lang phía đông chờ lệnh. Thứ hai, không do Hoa Quốc Phong tuyên bố quyết định “cách ly thẩm tra” mà là qua thỉnh thị, do một Cục phó Cục Cảnh vệ Trung ương tuyên bố. Đến khi Diêu Văn Nguyên nghe “quyết định” vỡ lẽ là chuyện gì thì cái “gậy vàng” lập tức mềm nhũn, gục đổ xuống đất. Không biết làm thế nào, một người phụ trách tổ hành động đành dẫn mấy vệ sĩ vực ông ta dậy rồi đưa đến nơi phải đến.

Tên bồi bút trà trộn vào văn đàn Trung Quốc này thật xứng đáng là đứa con trai của tên phản bội, tên đặc vụ Diêu Liên Tử và là đứa con nuôi của tên đầu sỏ đặc vụ Quốc dân Đảng Từ Ân Tăng đã từng cúc cung tận tuỵ phục vụ cho hai tập đoàn phản cách mạng Lâm Bưu và Giang Thanh bao nhiêu năm nay, là kẻ nổ súng và tổ chức dư luận phản cách mạng.

Trong nhật ký của ông ta đã từng bày tỏ với Giang Thanh: dùng “cái gậy” của ông ta để “tham chiến 10 năm” quét sạch tất cả! Đây là hung thủ luôn “dùng dao mềm” để giết người. Xét cho cùng thì ông ta là một văn nhân, “cái đầu điện tử” của ông ta cũng rất linh nghiệm: đủ 10 năm kết thúc cuộc đời hai tay buông xuôi!

Đúng lúc “hội nghị” ở Hoài Nhân Đường khẩn trương, thì một tổ hành động chấp hành nhiệm vụ như vậy tới phòng 201 Vạn Tư Lang ở Trung Nam Hải. Có một điểm khác là tổ này đặc biệt được sắp xếp có hai nữ cảnh vệ.

“Vị nữ hoàng” sống trong cung điện hào hoa, mấy hôm nay chuẩn bị lễ “lên ngôi”, thực quả là quá bận, quá phấn chấn và cũng quá mệt. Lúc này bà ta mặc bộ đồ ngủ bằng lụa, dựa vào xa-lông dài bọc bằng vải mỏng, vừa xem băng ghi hình nhập ngoại vừa giở một tập “bản in thử” dày về tình hình vừa đưa đến hôm nay, dương dương tự đắc, chìm đắm trong giấc mộng nữ hoàng đẹp đẽ.

Đột nhiên, mấy vị khách không mời mà đến không xin phép, xuất hiện trong gian phòng rộng sang trọng.

“Nữ hoàng” liếc mắt ra phía cửa, dò xét mấy người khách, nói gay gắt: “Các anh làm cái gì?”

Có điều, thần uy của bà ta lúc này không hiệu nghiệm nữa. Một vị Phó Chủ nhiệm Văn phòng Trung ương phụ trách tổ hành động và một cán bộ khác dẫn mấy cảnh vệ đã vào trong phòng, đọc quyết định “cách ly để thẩm tra” cho bà ta nghe.

Chẳng đợi đọc hết, “nữ hoàng” phút chốc đã hiểu ra chuyện gì, bỗng đứng bật dậy cao giọng quát: “Các người ra ngay!” Tiếp đó gọi liên tục: “Người đâu! Người đâu! Các người ở đâu?”

Nhưng mụ cô độc cô quả, từng tác oai tác quái đã bị mọi người xa lánh, tất cả những nhân viên công tác ở 201 đã bỏ mặc bà ta. Mặt “nữ hoàng” tái mét, phút chốc nằm lăn ra đất gào khóc: “Xác Chủ tịch còn chưa lạnh”...

Quả thực nhân viên tổ hành động chẳng có lòng dạ nào để thưởng thức cái trò khôi hài: “Giấc mộng kinh hoàng trên long sàng” này nên đã mời bà ta nhanh chóng chấm dứt và thay đổi chỗ ở khác. “Nữ hoàng” không thể không rời khỏi “ngôi báu” đi theo nhân viên cảnh vệ đến nơi bà ta phải đến. Các nhân viên phục vụ hàng ngày phải chịu đựng tính khí xấu xa của “mụ yêu tinh” lúc này trừng mắt thở phào, vỗ tay thích thú, người nhổ nước bọt, người ném giấy tống tiễn ôn thần!

Đến đây, Trung ương Đảng đứng đầu là Hoa Quốc Phong và Diệp Kiếm Anh không mất một viên đạn, không đổ một giọt máu đã đập tan được “bọn bốn tên”.

3

Mười cái cũi sắt giam tù bộ mặt xấu xa lộ rõ

Lịch sử phán xét thẳng thừng tội chết vẫn còn dư

1. Trại giam Tần Thành

Ở huyện Xương Bình ngoại ô Bắc Kinh có một kiến trúc kiểu thành cổ nhỏ rất đặc biệt. Hai cánh cửa sắt nặng nề vẫn thường đóng chặt, một hàng gạch xám xây vòm cửa càng làm cho nó thêm uy nghiêm. Bốn chung quanh cảnh vệ gác nghiêm ngặt, thiết bị đề phòng đầy đủ.

Đó là trại giam Tần Thành nổi tiếng ở Trung Quốc, nổi tiếng bởi là nơi giam những phạm nhân đặc biệt nặng. Hiện nay trại giam Tần Thành là nơi giam những thủ phạm chính của hai tập đoàn phản cách mạng Lâm Bưu, Giang Thanh.

Nhưng từ năm 1967 đến năm 1971, trại giam nổi tiếng được coi là nhà ngục mẫu mực này đã trở thành nơi diễn ra những thảm kịch lịch sử. Ngô Pháp Hiến một trong những thủ phạm chính của tập đoàn Lâm Bưu từng là uỷ viên Trung ương Đảng, Tư lệnh Không quân, là người phụ trách trại giam này. Theo thống kê, trại giam này đã từng giam hơn 500 cán bộ cao cấp, trong đó có 30 người bị đánh đến chết, hơn 30 người bị hành hạ làm cho thần kinh không bình thường, còn hơn 30 người bị đánh thành thương tật.

Lịch sử quả thực có lúc làm cho người ta không thể hiểu. Ngô Pháp Hiến nằm mơ cũng không thể nghĩ là mấy năm sau mình sẽ vào nơi này.

Sau “sự kiện 13 tháng 9” năm 1971, Hoàng Vĩnh Thắng, Ngô Pháp Hiến, Lý Tác Bằng, Khâu Hội Tác bị bắt, đầu tiên họ bị giam tại một doanh trại quân đội ở huyện Thuận Nghĩa, Bắc Kinh, tháng 12 năm 1976, bị giải đến giam tại trại giam Tần Thành. Bây giờ Giang Thanh, Trương Xuân Kiều, Vương Hồng Văn, Diêu Văn Nguyên cũng bị giải đến giam ở đây. Ít lâu sau, mấy chục phạm nhân của “hai án” cũng lần lượt được đưa vào đây.

Chế độ của trại giam Tần Thành rất nghiêm khắc, mặc dù nhà giam đã được thông báo trước đưa phạm nhân ra thẩm vấn, nhưng vẫn được nghiêm khắc kiểm tra từng ly từng tý. Các sĩ quan tổ dự thẩm hai án khi bước xuống xe phải trình chứng minh thư cho phòng trực ban. Sau khi kiểm tra xác minh, mới thông báo cho cảnh vệ đưa phạm nhân ra. Tổ dự thẩm không được phép vào trong ngục, chỉ có thể đợi tại phòng thẩm vấn được thiết bị riêng. Người được dự thẩm viên đưa ra hỏi đầu tiên là Hoàng Vĩnh Thắng. Hoàng Vĩnh Thắng vẫn tỏ ra ngạo mạn không coi ai ra gì, không thèm để ý đến người sĩ quan thẩm vấn ông ta, tính cách như thầy phù thuỷ, hơn nữa còn quát tháo: “Trại giam của Đảng Cộng sản là để giam phản cách mạng, không phải là nơi giam những cán bộ cao cấp quân đội đã từng đổ máu để chiến đấu. Các anh về đưa cho Trung ương...”

Hoàng Vĩnh Thắng không những có tài năng quyết đoán quân sự nhất định, cũng là tay già đời trong chính trị... Đứng trước tổ dự thẩm hai án, nhiều lần ông ta mưu đồ quy tất cả mọi tội lỗi mà ông ta đã phạm trong cách mạng văn hóa cho vấn đề đường lối. Ông ta hiểu rất rõ, nếu chỉ là sai lầm về vấn đề “đường lối” chưa biết chừng sẽ có ngày có thời cơ trở lại!

Lý Tác Bằng không ngoan cố như Hoàng Vĩnh Thắng nhưng cũng gắng gượng một hồi rồi mới chịu nhận tội.

Ngô Pháp Hiến ở trong trại giam rất khôn khéo, vào cửa là kêu “báo cáo”, gặp ai là gọi “thủ trưởng”, trong tất cả các thành viên của tập đoàn phản cách mạng Lâm Bưu, ông ta là một kẻ có thái độ tốt nhất.

Khâu Hội Tác cũng giở trò giống như Hoàng Vĩnh Thắng, cứ nói vòng vo với dự thẩm viên, tìm mọi cách để nói tội ác của mình là phạm sai lầm. Có điều, rất nhanh chóng thực thà bộc lộ hết tội lỗi của mình, đồng thời viết rõ từng ly từng tý những việc xấu xa, kể những tội ác tàn bạo nhất mà ông ta đã làm.

Trong thành viên “Hạm đội liên hợp” của Lâm Lập Quả, Giang Đằng Giao, Lý Vĩ Tín thừa nhận mình có tội, Vương Duy Quốc, Trần Lệ Vân v. v... gồm 12 bị cáo cũng thừa nhận mình có tội, nhưng lại nhấn mạnh bị mắc mưu Lâm Bưu, hơn nữa còn khóc vì hối hận. Vương Phi khi ký vào lệnh bắt thần kinh đã bất thường, ngây ngây ngô ngô không nói được một lời.

Đến đây, toàn bộ tội ác của tập đoàn Lâm Bưu đã điều tra rõ ràng, gồm hơn 630 bản chứng cứ. Tội ác của tập đoàn phản cách mạng Giang Thanh cũng cơ bản điều tra rõ ràng.

2. Bố trí xét xử hai án

Ngày 3 tháng 9 năm 1979, Đặng Tiểu Bình rời phòng làm việc, đi đến phòng họp để họp Thường vụ Trung ương, chuẩn bị cùng các ủy viên thường vụ khác nghe tổ trưởng Tổ “hai án” Trung ương, Trưởng ban Tổ chức Trung ương Hồ Diệu Bang báo cáo về việc xét xử “hai án”.

“Hai án” tức là án của tập đoàn phản cách mạng Lâm Bưu, và án của tập đoàn phản cách mạng Giang Thanh. Hội nghị Trung ương 3 khóa 11 của Đảng Cộng sản Trung Quốc họp vào tháng 12 năm 1978 rất coi trọng việc xây dựng pháp chế, dân chủ. Tai hại lớn của cách mạng văn hóa trong 10 năm đem lại bài học đau đớn, bất chấp đạo trời phép nước, quá sâu sắc. Nhân dân Trung Quốc đã phải chịu nhiều tai họa đang đòi hỏi dân chủ và pháp chế. Hội nghị Trung ương 3 khóa 11, đã thuận theo yêu cầu của nhân dân. Tuyên bố một cách trang nghiêm: Để bảo đảm dân chủ cho nhân dân, cần phải tăng cường pháp chế xã hội chủ nghĩa, làm cho dân chủ được chế độ hóa, pháp luật hóa, làm cho uy quyền của chế độ và pháp luật này ổn định, liên tục và lớn nhất. Hội nghị Trung ương đã đề nghị tới Đại hội Đại biểu nhân dân toàn quốc và ủy ban Thường vụ Quốc hội, nên đưa công tác lập pháp vào chương trình nghị sự, hoàn thiện các bộ luật, làm cho mọi người có thể dựa vào pháp luật.

Theo tinh thần của Hội nghị Trung ương 3 khóa 11, Trung ương quyết định nghiêm khắc xét xử theo trình tự pháp luật đối với vụ án tập đoàn phản cách mạng Lâm Bưu và tập đoàn phản cách mạng Giang Thanh, kiên quyết xóa bỏ phương thức xây dựng bản án của tổ chuyên án tách rời sự giám sát của Đảng và nhân dân, tách rời trình tự pháp luật trong đại cách mạng văn hoá. Do các phạm nhân chủ yếu của “hai án” này đều từng giữ chức vụ cao cấp trong Đảng, cho nên Trung ương đã chỉ định ủy ban Kiểm tra kỷ luật Trung ương vừa được thành lập tiến hành thanh lý và thẩm tra hai án này trước. Vì thế, Trung ương thành lập riêng hai tổ xét xử hai án, Tổ trưởng do Hồ Diêu Bang, Trưởng ban Tổ chức Trung ương Đảng đảm nhiệm.

Qua 9 tháng làm việc, Hồ Diệu Bang đã có thể báo cáo tình hình xét xử hai án cho Thường vụ Bộ Chính trị Trung ương Đảng. Sau khi báo cáo xong, các ủy viên thường vụ đều nhìn về phía Đặng Tiểu Bình mời ông cho ý kiến.

Đặng Tiểu Bình vừa hút thuốc vừa nói ý kiến của mình: “Trong những người phải định hình phạt thì tội ác lớn nhất phải phạt tù chung thân, định hình phạt bao nhiêu, phạt mấy người, phải xem tội lỗi. Hoàng, Ngô, Lý, Khâu, riêng Trần Bá Đạt có thể coi là một án. Vương, Trương, Giang, Diêu làm một án. Coi nó là án của tập đoàn cướp quyền lãnh đạo của Đảng, âm mưu chính biến để xử lý; không định hình phạt cho từng người, mà theo tập đoàn, bản cáo trạng viết những tội lỗi của chúng. Lúc xét xử, tội ác của chúng định là tội ác hại nước hại dân là được, những tội ác nhỏ khác không nhất thiết phải kể chi tiết. Không có tội nhỏ mà là ở tội hại dân hại nước, âm mưu chính biến, cướp quyền của Đảng”.

Chủ tịch Đảng Hoa Quốc Phong chủ trì hội nghị lo lắng nói: “Khi xét xử, những người này có thể quấy rối. Ví dụ Giang Thanh, bà ta nói với anh là Mao Chủ tịch nói hoặc đấy là ai nói. Thậm chí có thể công kích một số đồng chí Trung ương”. Đặng Tiểu Bình nói một cách dứt khoát: “Giang Thanh cãi liều, có thể viết cụ thể là bà ta đã làm tổn hại đến Mao Chủ tịch như thế nào”.

Thường vụ Bộ Chính trị còn nghiên cứu một số vấn đề sẽ gặp phải khi xét xử, sắp xếp việc xét xử đối với hai án.

Sau hội nghị này, việc thanh lý và xét xử đối với hai án được đẩy nhanh rất nhiều. Sau khi điều tra xét hỏi kết thúc, ngày 28 tháng 9 năm 1980, Hội nghị lần thứ 16 của Đại hội Đại biểu nhân dân toàn quốc khóa 5 đã quyết định: xét xử thủ phạm chính là hai tập đoàn phản cách mạng Lâm Bưu và Giang Thanh. Hội nghị dựa vào kiến nghị của Tòa án Nhân dân tối cao và Viện Kiểm sát Nhân dân tối cao “Quyết định thành lập Cục Kiểm sát Đặc biệt thuộc Viện Kiểm sát Nhân dân tối cao và Tòa án Đặc biệt thuộc Tòa án Nhân dân tối cao xét xử tội phạm chủ yếu của tập đoàn phản cách mạng Lâm Bưu, Giang Thanh”. Bổ nhiệm Viện trưởng Viện Kiểm sát Nhân dân tối cao Hoàng Hỏa Thanh kiêm Cục trưởng Cục Kiểm sát đặc biệt; Chánh án Tòa án Nhân dân tối cao kiêm Chánh án Tòa án Đặc biệt. Quyết định Tòa án đặc biệt lập hai tòa xét xử: Bổ nhiệm Tăng Hán Chu làm Thẩm phán trưởng Tòa xét xử thứ nhất, Ngũ Tu Quyền làm Thẩm phán trưởng Tòa xét xử thứ hai. Quyết định phán quyết của Tòa án Đặc biệt là phán quyết chung thẩm.

Cuộc xét xử thủ phạm chính của tập đoàn phản cách mạng Lâm Bưu Giang Thanh bắt đầu.

3. Đội xe áp giải rầm rộ.

Chiều ngày 18 tháng 11 năm 1980, một đoàn xe gồm 16 chiếc rầm rộ chạy về hướng tây bắc thành Bắc Kinh, trên đường đi qua các ngã tư đều là đèn xanh. Cách một đoạn lại thấy cảnh vệ hoặc bộ đội vũ trang đứng bên đường.

8 giờ tối, với sự bảo vệ nghiêm ngặt, đoàn xe chạy tới một kiến trúc kiểu thành cổ nhỏ ở huyện Xương Bình.

Sau khi làm xong thủ tục, đoàn xe đi vào trại giam. Hoàng Vĩnh Thắng, Ngô Pháp Hiến, Khâu Hội Tác, Lý Tác Bằng đã ăn xong cơm tối, nhận được mệnh lệnh ra tòa họ thu dọn một số đồ dùng cá nhân và thay quần áo rồi lên xe.

Đội xe ra khỏi trại giam, chạy về hướng thành phố với tốc độ 50 km/giờ. Xe dẫn đường đi trước, xe chỉ huy ở giữa, đi cuối cùng là hai xe: một xe cơ động và một xe cấp cứu, xe của Hoàng, Ngô, Khâu, Lý ngồi đi phía trước và phía sau xe chỉ huy, mỗi tốp xe trước và sau có một xe cảnh giới.

Đội xe qua Sa Hà, Thanh Hà, Trung Quan Thôn, đi thẳng vào thành, trên đường toàn đèn xanh, dọc đường tiêu binh xếp thành hai hàng cảnh giới. Xe cảnh sát và xe quân dụng chở bộ đội vũ trang đỗ trên những đoạn đường quan trọng, bất kỳ lúc nào cũng có thể hành động. Xe tuần tra bật đèn cảnh báo, kéo còi suốt dọc đường đi. Tướng Đồ Môn chỉ huy áp giải can phạm ngồi trên xe chỉ huy, hết sức chăm chú chỉ huy đội xe hành tiến. 8 giờ 35 phút tối, đội xe đến Học viện Không quân ở Tây Giao an toàn, Tướng Đồ Môn cho điện đài báo tín hiệu “đến mực tiêu an toàn”, việc áp giải đã kết thúc thắng lợi.

Học viện Không quân nằm cách xa trung tâm thành phố, tiện cho việc cảnh giới, vì thế được chọn làm nơi mở phiên tòa xét xử thứ hai của Tòa án Đặc biệt. Tòa được mở trong lễ đường lớn của Học viện. Để bảo đảm an toàn, trước đó ba tòa nhà lễ đường, nơi giam phạm nhân và nhà ở của nhân viên công tác đã được kiểm tra tỉ mỉ nghiêm ngặt, sau đó tiêu binh vũ trang phong tỏa mấy tòa nhà này cùng toàn bộ khu doanh trại. Một đơn vị bộ đội vũ trang tinh nhuệ đi vào, nhiệm vụ của họ là bảo vệ công tác xử án, ngăn chặn việc cướp phạm nhân, đồng thời sẵn sàng chuẩn bị xử lý các sự biến bất ngờ.

Ngày hôm sau, sau khi ăn cơm chiều, Hoàng Vĩnh Thắng, Ngô Pháp Hiến, Lý Tác Bằng, Khâu Hội Tác và sau này thêm Giang Đằng Giao được đưa từ trại giam Tần Thành đến bằng hai chiếc xe con của cảnh vệ vũ trang, họ được đưa đến một ngôi nhà hẻo lánh ở trung tâm thành Bắc Kinh. Một lúc sau đội xe vũ trang cũng đưa Giang Thanh, Trương Xuân Kiều, Diêu Văn Nguyên, Vương Hồng Văn, Trần Bá Đạt cùng đến ngôi nhà này.

Sau khi 10 phạm nhân xuống xe, bị cảnh vệ vũ trang dẫn vào ngôi nhà nhỏ. Cửa ngoài của ngôi nhà có gắn số 1A phố Chính Nghĩa là một ngôi nhà của Bộ Công an Trung Quốc. Tòa án đặc biệt xét xử hai án được lập trong Hội trường của khu nhà này.

4. Trong phiên xử án lịch sử

Ngày hôm ấy, cũng là ngày 20 tháng 11 năm 1980, vào hai giờ chiều, những người tới nghe xử án giơ tấm thẻ dự thính do Tòa án Đặc biệt cấp lần lượt vào hội trường và ngồi vào ghế dự thính, lúc này họ mới có dịp chú ý nhìn hội trường được bố trí rất trang nghiêm. Chiếc phông vải trên đài chủ tọa phiên tòa treo một tấm quốc huy lớn, dưới quốc huy là các dãy bàn và ghế xếp thành bậc đủ cho 60 người ngồi. Dưới đài Chủ tịch gần nơi bố trí dàn nhạc đặt mười ô rào sắt, đây là ghế bị cáo.

Trong hội trường vang lên tiếng chuông báo giờ xử án, mọi người phút chốc im lặng. Một lúc sau lại vang lên một hồi chuông dài, hồi chuông vừa dứt thì các vị quan tòa và kiểm soát ăn mặc đồng phục bước vào đài chủ toạ, lần lượt ngồi xuống ghế, trang phục hai màu của họ làm cho đoàn chủ tọa phân làm hai: nửa bên phải là Kiểm sát, nửa bên trái là Tòa án, thư ký tòa và luật sư bào chữa ngồi ở nơi thấp hơn đoàn chủ tọa và hai bên cánh gà.

2 giờ 56 phút chiều, Chánh án Tòa án Đặc biệt Giang Hoa, trịnh trọng tuyên bố: “Phiên tòa bắt đầu”.

Lúc này, Tòa án đặc biệt im phăng phắc, nét mặt mọi người đều tỏ ra nghiêm túc trịnh trọng.

Tiếp đó Giang Hoa ra lệnh: “Đưa bị cáo Vương Hồng Văn vào tòa! Nhân viên thư ký đưa phiếu áp giải cho cảnh sát tòa án, cảnh sát tòa án lập tức đến phòng đợi ra xét xử, áp giải Vương Hồng Văn, đi dọc theo hành lang dài của những người dự thính đưa bị cáo vào một ô rào sắt, đứng đối diện với đoàn chủ tọa phiên toà, tiếp đó theo lệnh của Giang Hoa, 10 phạm nhân chủ yếu lần lượt bị đưa ra tòa đứng trên ghế bị cáo.

Mỗi khi dẫn một bị cáo vào phòng xét xử, mọi người đều ngoái đầu nhìn những can phạm bị cảnh sát tòa án giữ hai tay đưa vào. Những người này đều là những nhân vật đã từng làm mưa làm gió trên vũ đài chính trị, đã làm đủ mọi điều xấu trong cách mạng văn hoá. Hôm nay chúng bị đưa ra xét xử trước toà, là một việc rất đáng mừng. Ngoài ra, những người này đã mất hút trên đài, trên báo, trên ti vi từ lâu, mọi người đều muốn xem hôm nay họ như thế nào.

Ngoài việc không còn vẻ ngạo mạn và hơi có vẻ già đi so với trước đây, mười phạm nhân hầu như không có gì thay đổi. Họ mặc bộ quân phục ka-ki mới (tất nhiên không có quân hiệu và phù hiệu), vẻ mặt hồng hào, tóc đen nhánh, trên ghế bị cáo, vẫn thỉnh thoảng lấy tay gạt mái tóc của mình.

Có lẽ do cuộc sống quân đội mấy chục năm nên Hoàng, Ngô, Lý, Khâu đứng thẳng hơn các bị can khác. Đến khi Giang Hoa ra lệnh cho họ ngồi xuống, họ mới ngồi vào ghế của mình.

Giang Hoa lớn tiếng đọc quyết định thành lập Tòa án Đặc biệt thuộc Tòa án Nhân dân tối cao của Đại hội Đại biểu nhân dân toàn quốc họp lần thứ 16 khóa 5 về việc xét xử những can phạm chủ yếu của hai tập đoàn phản cách mạng Lâm Bưu và Giang Thanh.

Theo trình tự pháp luật Giang Hoa đọc danh sách những người tham gia xét xử và mời Cục trưởng Cục Kiểm sát đặc biệt thuộc Viện Kiểm sát Nhân dân tối cao đọc bản cáo trạng.

Bản cáo trạng gồm 48 điều. Hoàng Hỏa Thanh đọc 23 điều, tiếp đó Phó Cục trưởng Cục Kiểm sát Đặc biệt Sử Tiến Tiền đọc tiếp 25 điều còn lại. Tiếp đó, Hoàng Hỏa Thanh nhận bản cáo trạng, tuyên đọc danh sách mười bị cáo, đồng thời nói rõ những thủ phạm chính của tập đoàn phản cách mạng Lâm Bưu và Giang Thanh như Lâm Bưu, Khang Sinh, Tạ Phú Trị, Diệp Quần, Lâm Lập Quả, Chu Vũ Trì đã chết, theo “Luật tố tụng hình sự của nước Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa, điều thứ 11 mục 5 quy định”, không truy cứu trách nhiệm hình sự nữa, những can phạm khác trong án này sẽ xử lý riêng.

Sau đó Giang Hoa tuyên bố: “Đối với 10 bị cáo trong án này, do Tòa xét xử thứ nhất và Tòa xét xử thứ hai xét xử riêng. Các bị cáo trong quá trình xét xử cần nghe theo sự chỉ huy của tòa, không được làm trái quy định của tòa. Các bị cáo có quyền biện hộ và nói lời cuối cùng, đưa bị cáo ra ngoài, tòa nghỉ”.

Hoàng, Ngô, Lý, Khâu, Giang (Đàng Giao) bị đưa trở lại Học viện Không quân. Vương, Trương, Trần, Diêu bị đưa về nơi tạm giam trong thành, Giang Thanh bị đưa về trạm giam Tần Thành.

Từ ngày 20 tháng 11, Tòa án Đặc biệt được mở đến nay trải qua gần một tháng thẩm vấn, bước vào biện luận tại tòa. Thời gian này mọi người đều có thể nhìn thấy mười thủ phạm chính biểu diễn, trong đó Giang Thanh và Trương Xuân Kiều tỏ ra rất điên cuồng cãi lại trong phiên tòa. Trương Xuân Kiều nghiến răng nghiến lợi, không nói một lời, còn Giang Thanh thì kêu gào ầm ĩ trong công đường.

5. Tội ác tầy trời trúc rừng không ghi hết tội

Ngày 24 tháng 12, Tòa xét xử thứ nhất thuộc Tòa án Đặc biệt được mở vào 9 giờ sáng, tiến hành biện luận tại tòa. Chủ tịch xét xử Tăng Hán Chu chủ trì cuộc biện luận tại toà, tuyên bố phiên tòa bắt đầu và ra lệnh đưa Giang Thanh vào phòng xét xử. Mấy nữ cảnh sát tòa án và nam cảnh sát tòa án đưa Giang Thanh vào. Tăng Hán Chu tuyên bố: “Cục Kiểm sát Đặc biệt thuộc viện Kiểm sát Nhân dân tối cao đã tố cáo sự thực phạm tội của bị cáo Giang Thanh, bản Tòa vào các ngày 26 tháng 11, ngày 3, 5, 9, 12 và sáng ngày 23 tháng 12, đã lần lượt mở sáu phiên, bây giờ tiến hành biện luận tại toà”.

Kiểm sát viên Giang Văn giơ tay: “Thưa vị Chủ tịch Hội đồng xét xử, thưa các vị thẩm phán, Công tố viên xin phát biểu”. Tăng Hán Chu nói: “Công tố viên có thể phát biểu”.

Giang Văn nhìn tờ cáo trạng dài dằng dặc, một lần nữa tố cáo Giang Thanh: “Tội ác tiếm đoạt Đảng và Nhà nước lật đổ chính quyền chuyên chính vô sản mà bị cáo Giang Thanh đã phạm phải trong thời kỳ đại cách mạng văn hóa, trải qua sáu phiên tòa điều tra, đã tiến hành thẩm vấn đối với bị cáo, đã trình và tuyên đọc các chứng cứ, lời làm chứng, nghe người làm chứng trình bày tại tòa, hoàn toàn chứng thực sự tố cáo của Cục Kiểm sát Đặc biệt đối với tội phản cách mạng của Giang Thanh là đích xác không có nghi ngờ. Giang Thanh là tội phạm chính của tập đoàn phản cách mạng Lâm Bưu - Giang Thanh, là kẻ cầm đầu tập đoàn phản cách mạng “bọn bốn tên”.

Hiện nay, qua điều tra có thể xác định tội chủ yếu của bị cáo Giang Thanh là: thứ nhất, Giang Thanh cùng Khang Sinh, Tạ Phú Trị v.v... đã vu cáo hãm hại Chủ tịch nước Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa Lưu Thiếu Kỳ gây nên vụ án oan lớn nhất trong cả nước. Thứ hai, Giang Thanh cố tình chỉ tên hãm hại hàng loạt cán bộ lãnh đạo và quần chúng của Đảng, chính quyền và quân đội. Thứ ba, trong thời gian đại cách mạng văn hoá, Giang Thanh câu kết với Lâm Bưu tiến hành rất nhiều hoạt động phản cách mạng...

Trong đại cách mạng văn hóa Giang Thanh đã câu kết với Lâm Bưu, bức hại đến chết Hạ Long, Bành Đức Hoài, Trương Văn Thiên, Vương Gia Tường, Lưu Thiếu Kỳ v.v... một loạt vị nguyên lão. Nhiệm Bá Thời mất từ khi mới thành lập nước, Nguyên soái La Vinh Hoàn mất trước đại cách mạng văn hóa, nhưng gia đình họ vẫn bị Giang Thanh bức hại. Chu Ân Lai, Trần Nghị trên thực tế cũng bị Giang Thanh bức hại đến chết. Sự bức hại điên cuồng cũng đổ xuống đầu Mao Trạch Đông, sau khi Mao Ngạn Anh hy sinh, vợ Mao Ngạn Anh là Lưu Tư Tề 10 năm không lấy ai, Mao Trạch Đông luôn khuyên cô tái giá, đồng thời còn đích thân nhờ người giới thiệu đối tượng cho Tư Tề.

Lúc ấy, Phó Tư lệnh Không quân Lưu Chấn, giới thiệu với Mao Trạch Đông giáo viên Phòng Nghiên cứu máy bay cường kích thuộc Học viện Không quân là Dương Mậu Chi. Mao Trạch Đông cử người đến tìm hiểu, được biết Dương Mậu Chi xuất thân nhà nghèo, thực thà đứng đắn liền giới thiệu cho Lưu Tư Tề. Lưu Tư Tề không muốn tiếp tục để cha lo lắng vì mình, lại thêm thân thể Dương Mậu Chi cao lớn, dáng vẻ đàng hoàng, họ đã từng gặp nhau một lần ở Liên Xô, nên đã đồng ý. Tháng 2 năm 1962, hai người kết hôn, sau khi cưới, Dương Mậu Chi thường cùng Lưu Tùng Lâm (Tư Tề đổi tên) đến thăm Mao Trạch Đông, Mao Trạch Đông rất vui vì con đã có gia đình.

Trong đại cách mạng văn hóa Dương Mậu Chi và Lưu Tùng Lâm bị Giang Thanh bức hại bắt giam trong tù. Sau khi Mao Trạch Đông biết đã nổi giận, lập tức ra lệnh thả hai người.

Những người bình thường bị Giang Thanh bức hại đến chết rất nhiều, để che giấu lịch sử không trong sạch của mình ở Thượng Hái trong những năm 30, Giang Thanh đã quy tội cho các đồng chí lãnh đạo Đảng hoạt động bí mật ở Thượng Hải biết sự việc là bọn đặc vụ phản bội và bức hại đến chết, bức hại đến chết diễn viên điện ảnh nổi tiếng Thư Tú Văn và Thượng Quan Vân Châu những người biết gốc gác của Giang Thanh. Bắt giam Phó Thị trưởng thành phố Thượng Hải là Phan Hán Niên, Cục trưởng Công an Thượng Hải Dương Phàm. Vợ chồng Phan Hán Niên chết trong tù, Dương Phàm nay còn sống nhưng mắt bị mù, thần kinh không bình thường, cho mãi đến Hội nghị Trung ương 3 khóa 11 mới được sửa lại án oan. Sáng ngày 24 tháng 12 năm 1980, trong Tòa án Đặc biệt mở tại số nhà 1 đường Chính Nghĩa Bắc Kinh, Kiểm sát viên Giang Văn tiếp tục tố cáo: “Giang Thanh đã phạm vào điều 92, điều 98 và điều 144 của Luật Hình sự nước Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa, đã cấu thành tội tổ chức lãnh đạo tập đoàn phản cách mạng, tội âm mưu lật đổ chính phủ, tình tiết đặc biệt nghiêm trọng, cần dựa vào điều 103 Bộ Luật Hình sự để xử phạt nặng”.

Nói đến đây, Giang Văn đặc biệt nhắc Tòa: “Ở đây cũng cần đặc biệt chỉ rõ là khi thẩm vấn tại tòa, Giang Thanh đã không nhận tội, nhiều lần công nhiên vu cáo các nhà lãnh đạo Nhà nước, công kích và vu cáo Tòa án và nhân viên công tác của Tòa án, ngang nhiên gây rối trật tự của Tòa, đã cấu thành hành vi tiếp tục phạm tội. Xin tòa khi xét hình phạt cần xử nặng”.

Giang Văn nói xong, Tăng Hán Chu nói với bị cáo: “Bị cáo Giang Thanh, căn cứ vào quy định tại điều 118 “Bộ Luật Hình sự nước Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa” bị cáo Giang Thanh có quyền trình bày và biện hộ và có quyền nói lời cuối cùng”.

Giang Thanh gào lên: “Vậy thì theo căn cứ ấy của các ông mà định tội, tôi đang nghe các ông phán xét đây. Có giỏi các ông đưa tôi ra Quảng trường Thiên An Môn để xét xử công khai và xử bắn!”. Tăng Hán Chu nghiêm nghị nói: “Có bắn hay không, Tòa sẽ căn cứ vào tội lỗi của bị cáo và phán quyết theo pháp luật”. Giang Thanh chế giễu: “Ông đừng ra vẻ diễn kịch, không có cái đạo cụ là tôi thì ông không diễn được đâu! Ông có gan thì mời người đạo diễn sau hậu trường của ông ra, tôi muốn đối chất trực diện với ông ta”. Tăng Hán Chu nghiêm khắc: “Tòa cảnh cáo bị cáo! Không cho phép bị cáo chửi mắng lung tung”. Giang Thanh càng bừa bãi: “Tôi là Hòa thượng che ô, không có tóc, không có trời” (không có kỷ cương phép tắc,) tôi không sợ ông đâu! Lưu Thiếu Kỳ, Lâm Bưu tôi chưa bao giờ sợ thì sao tôi lại sợ ông?” Tăng Hán Chu một lần nữa cảnh cáo bà ta: “Tòa đã điều tra hàng loạt sự thật, đã cho bị cáo Giang Thanh đủ thời gian biện hộ, nhưng bị cáo đã lợi dụng tòa để tuyên truyền phản cách mạng”. Giang Thanh không những không nghe cảnh cáo trái lại đã gầm gào trong công đường, lăng nhục tòa. Tăng Hán Chu rung chuông cảnh cáo: “Nếu còn gây rối tòa sẽ hủy bỏ quyền biện hộ”. Giang Thanh đứng dậy yêu cầu: “Tôi muốn đọc “một ý kiến của tôi””. Tăng Hán Chu cho phép. Giang Thanh nói: “Đánh chó phải ngó chúa, đúng vậy, đánh chó phải ngó chúa!”... lời biện hộ này của Giang Thanh đã đảo lộn trắng đen. Đến lúc này bà ta còn mê mẩn với lý thuyết “làm phản có lý”.

Cuộc biện luận trước tòa kết thúc. Tăng Hán Chu ra lệnh: “Dẫn bị cáo ra, tòa nghỉ”.

6. Sự trừng phạt thích đáng

Ngày 23 tháng 1 năm 1981 sau hơn hai tháng xét xử, Tòa án Đặc biệt bắt đầu tuyên án. Chánh án Giang Hoa đứng dậy trang nghiêm tuyên án: “… Tuyên phạt Giang Thanh thủ phạm chính của vụ án tập đoàn phản cách mạng Lâm Bưu, Giang Thanh tử hình...” Giang Hoa nhìn Giang Thanh, Giang Thanh mặt tái nhợt, toàn thân run lẩy bẩy gào thét không ngớt, lộ vẻ sợ chết trong phiên tòa. Giang Hoa đọc tiếp: “hoãn chấp hành 2 năm”. Giang Thanh phút chốc tỏ ra vui mừng.

Tòa án Đặc biệt tuyên phạt Giang Thanh và Trương Xuân Kiều tử hình, hoãn chấp hành 2 năm, tước quyền lợi chính trị suốt đời; phạt Vượng Hồng Văn tù chung thân, tước quyền lợi chính trị suốt đời; phạt Diêu Văn Nguyên 20 năm tù, Trần Bá Đạt 18 năm tù, Hoàng Vĩnh Thắng 18 năm tù, Ngô Pháp Hiến 17 năm tù, Lý Tác Bằng 17 năm tù, Khâu Hội Tác 16 năm tù, Giang Đằng Giao 15 năm tù, tất cả bảy bị cáo trên bị tước quyền lợi chính trị 5 năm.

Tiếp đó, Tòa án ở Bắc Kinh, Thượng Hải mở phiên tòa xét xử Mao Viễn Tân, Nhiếp Nguyên Tử, Khoái Đại Phú, Hàn Ái Xương, Vương Đại Tân, Vương Tú Trân, Từ Cảnh Hiền v.v... và tuyên phạt tù có thời hạn dài ngắn khác nhau. Giang Thanh và chín tội phạm bị áp giải đến trại giam Tần Thành thụ án.

7. Cuối đời trong ngục

Giang Thanh bị giam trong tầng 1 của ngôi nhà ba tầng trong trại giam Tần Thành, ở đây chỉ giam một mình bà ta. Tuy bị tù, nhưng cuộc sống vẫn sống được, cũng chẳng có ai đến lôi bà ta ra đấu. Chỗ trống ở tầng dưới rất nhiều, khi dạo mát Giang Thanh thường đi lại ở đây. Chung quanh là tường cao mấy trượng có lắp lưới điện. Cuộc sống trong tù tất nhiên không dễ chịu chút nào, nhưng vào những năm 1966, 1967, bao nhiêu cán bộ cũ bị Hồng Vệ binh bắt đấu tố chỉ mong có được một chỗ yên tĩnh như thế này mà cũng không có. Chu Ân Lai nghĩ cách bảo khu Vệ Thú xây dựng một trại giam đặc biệt, đưa một loạt cán bộ cũ đến đây, nhưng họ cũng không tránh được thường xuyên bị phê phán đấu tố, bị thẩm vấn, bị đánh đến gãy xương sườn, có đâu được thoải mái như Giang Thanh bây giờ.

Sau khi Giang Thanh và Trương Xuân Kiều bị tuyên án và thụ án tại trại giam Tần Thành. Ngày 25 tháng 1 năm 1983, Tòa hình sự Tòa án Nhân dân tối cao xét định: Hai can phạm Giang Thanh và Trương Xuân Kiều trong thời gian kéo dài thi hành án tử hình, không có tình tiết xấu chống lại cải tạo nên giảm từ án tử hình hoãn thi hành 2 năm xuống mức phạt tù chung thân.

Tại nhà tù, Giang Thanh có thể đọc báo, đọc sách. Con gái bà ta là Lý Nạp thường đến trại giam thăm bà ta, đem cho bà ta rất nhiều sách và đồ ăn hợp khẩu vị. Cùng với thời gian, bệnh già của Giang Thanh ngày càng rõ ràng, tóc vẫn đen nhánh, sắc mặt vẫn trắng, nhưng cử động càng ngày càng khó khán. Lãnh đạo trại giam cho phép Giang Thanh được vào nằm viện. Bệnh viện chỉ cách phòng giam một bức tường, nhưng điều kiện ở đây tốt hơn nhiều so với phòng giam, cuộc sống được các y bác sĩ chăm sóc.

Nhưng Giang Thanh vẫn không quên được tòa nhà ở Trung Nam Hải, nhiều lần đòi về sống ở đó. Tháng 6 năm 1991, Giang Thanh bị bệnh ung thư, trong đau đớn và tuyệt vọng, bà ta đã dùng một sợi dây kết liễu cuộc sống của mình.

Vương Hồng Văn cũng bị ung thư chết trong tù.

Hoàng Vĩnh Thắng, Ngô Pháp Hiến, Lý Tác Bằng, Khâu Hội Tác đến năm 1983 được bảo lãnh ra nằm viện sống ở một nơi trong thành phố, cho phép vợ và một người con cùng sống.

Hoàng Vĩnh Thắng được an trí ở Thanh Đảo, ít lâu sau bị bệnh chết.

Ngô Pháp Hiến theo vợ về Tế Nam, hằng ngày viết hồi ký và cùng vợ đi chợ mua thức ăn. Quần chúng chung quanh đối với ông ta cũng tỏ ra lịch sự, nhân viên bán rau thường xuyên không để vợ chồng ông ta phải xếp hàng, được mua trước.

Lý Tác Bằng ở Thái Nguyên, mỗi tháng được 200 đồng sinh hoạt phí, ông ta ở một ngôi nhà riêng trong hai ngôi nhà do Tỉnh ủy Sơn Tây mới xây, vì làm đồ gia dụng nên đã cãi nhau với hàng xóm, hàng xóm đuổi ông ta đi, nhưng nhờ Sở Công an và Tỉnh ủy làm công tác tư tưởng mới yên được.

Khâu Hội Tác bị an trí ở Tây An, hằng ngày viết hồi ký. Vợ ông ta là Hồ Mẫn là một bác sĩ nên đã giúp ông ta trong đời sống, mỗi tháng được cấp 200 đồng sinh hoạt phí.

Hoàng, Ngô, Lý, Khâu sau khi mãn hạn tù được tha, họ đều cầm giấy phóng thích đến nơi cư trú đăng ký hộ khẩu. Giang Đằng Giao, sau khi được bảo lãnh vào viện, được an trí tại Thái Nguyên, ủy ban Thể thao tỉnh Sơn Tây đã cấp cho ông ta một ngôi nhà riêng.

Khi kết thúc công tác xét xử “hai án” đúng vào mùa xuân năm 1981. Lúc này Trung ương Đảng đang chuẩn bị họp Hội nghị Trung ương lần thứ 10 khóa 11, thảo luận “Quyết nghị về một số vấn đề lịch sử từ khi thành lập Đảng đến nay”.

Chương V

NGẪM SUY SAU KIẾP NẠN

1

Đại cách mạng văn hóa để lại hậu qủa sai lầm chồng chất

Mao Trách Đông phát động “đại cách mạng văn hóa” vốn cho rằng thông qua “thiên hạ đại loạn”, để đạt được một “thiên hạ đại trị”. Nhưng sự việc đã trái với mong muốn, 10 năm đại cách mạng văn hóa làm cho Đảng, Nhà nước và nhân dân phải chịu tổn thất nghiêm trọng kể từ khi dựng nước đến nay. “Mãi mãi không bao giờ quên đại cách mạng văn hóa! Đó là tiếng hô chung của những người đã từ từng trải qua tai họa to lớn ấy. Mọi người đều hy vọng có sự tổng kết nghiêm túc về những bài học của đại cách mạng văn hóa, khắc sâu trong lòng và truyền cho con cháu đời sau, quyết không cho phép một cuội nội loạn tương tự xảy ra một lần nữa trên đất Trung Quốc. Phơi bày đầy đủ những tổn hại mà tai họa này đưa đến, có thể làm cho mọi người rút ra bài học xương máu, khắc cốt ghi xương. Nhưng, hậu quả xấu của mười năm kiếp nạn gây nên trên nhiều mặt, nếu nói tổn thất về mặt vật chất còn chưa thể tính được thì sự tổn hại về văn hóa tinh thần, vết thương sâu thẳm nơi linh hồn, cho dù có dùng máy tính hiện đại nhất cũng không thể nào tính ra được. E rằng cần phải có sự cố gắng của các nhà kinh tế học, nhà chính trị học, nhà sử học, nhà xã hội học, nhà triết học v.v... thông qua công tác điều tra nghiên cứu khá dài mới có thể dự đoán toàn diện chính xác và thanh toán triệt để.

1. Lý luận sai lầm cùng những thực tiễn sai lầm do nó chỉ đạo, đã tạo nên sự hỗn loạn chưa từng có trong tư tưởng và sự suy yếu nghiêm trọng đến lòng tin đối với chủ nghĩa Mác – Lê-nin.

2. Tổ chức của Đảng Cộng sản Trung Quốc và cơ cấu chính quyền của nước Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa bị suy yếu nghiêm trọng.

3. Nền kinh tế quốc dân bị suy yếu cực kỳ to lớn.

4. Sự nghiệp văn hóa khoa học bị tàn phá nghiêm trọng.

5. Tư tưởng và nếp sống xã hội bị đầu độc nghiêm trọng.

2

Có ý nghĩa gì khi gỡ bỏ bức chân dung khổng lồ của Mao Trạch Đông

Giữa mùa hè năm 1980, cải cách mở cửa đã bước vào năm thứ 2, nhân dân cả nước với nhiệt tình chưa từng có, lao vào công cuộc xây dựng kinh tế xã hội chủ nghĩa, mọi người chịu khó đi sâu nghiên cứu, cần cù học tập, sáng tạo phát minh, thi nghiên cứu sinh ra nước ngoài, đang vui với niềm vui chung. Cũng cùng lúc ấy, Bắc Kinh đang lặng lẽ làm một việc.

Ngày 30 tháng 7, Bắc Kinh bận rộn và nóng bức, trước Đại lễ đường Nhân dân trước đây vẫn luôn không cho phép xe cộ dừng lại tùy tiện thì bỗng có hai chiếc xe ầm chạy đến một chiếc là xe cần cẩu lớn, một chiếc là xe tải rất dài. Tình hình khác thường này khiến mọi người qua đường phải dừng chân và cũng làm cho các nhân viên làm việc trong Đại lễ đường Nhân dân phải ngó đầu ra nhìn.

Chiếc cần cẩu không ngừng nâng cao, đưa người ngồi trong gầu xúc đến trước bức chân dung khổng lồ dựng trên Đại lễ đường Nhân dân, nhân viên công tác giơ tay dỡ bức chân dung.

Trong số người đi đường có người hét: “Chân dung của lãnh tụ vĩ đại Mao Chủ tịch không thể bỏ đi”, số đông người im lặng.

Tiếp đó, chiếc cần cẩu dùng dây thép buộc hai khẩu hiệu lớn được hàn vĩnh cửu trên Đại lễ đường Nhân dân, kéo mạnh, khẩu hiệu rơi xuống chân tường Đại lễ đường Nhân dân, lộ ra hai vết mới. Lại có những lời trách móc.

Những hành động như thế lần lượt được triển khai ở các nơi các ngành, các đơn vị trong cả nước.

Ảnh của Mao Trạch Đông được dỡ từ các mi cửa, các phòng học, tượng Mao Trạch Đông bị phá bỏ, trích lời Mao Trạch Đông rợp kín trời bị quét trùm lên, bị rửa sạch, tóm lại không còn một câu. Mười mấy năm trước, các nơi dựng những bức tượng Mao Trạch Đông rất kiên cố, bây giờ phá bỏ thật là rắc rối. Nghe nói ở Hà Nam, Hồ Nam v. v... có một số đơn vị phải dùng thuốc nổ để phá bỏ vì xây quá kiên cố.

Dư luận phương Tây bắt đầu bình luận tới tấp, có báo đã bình luận; “Thời đại Mao Trạch Đông kết thúc từ đây!”. Hương Cảng, Đài Loan kêu ầm ĩ: “Đại lục phê Mao, thế tất phải như thế”.

Những người đã chịu đủ sự đày đọa trong đại cách mạng văn hóa lại hiểu rằng, điều này chứng tỏ không thể nào chậm trễ trong việc xóa bỏ sùng bái cá nhân.

3

Kiên trì bốn nguyên tắc cơ bản

Sửa chữa sai lầm “tả” khuynh và hữu khuynh

Sau Hội nghị Trung ương 3 khóa 11, với khẩu hiệu giải phóng tư tưởng, thực sự cầu thị do Hội nghị Trung ương 3 nêu ra, đông đảo cán bộ và quần chúng được giải phóng từ xiềng xích sùng bái cá nhân và chủ nghĩa giáo điều thịnh hành trước đây, tư tưởng trong và ngoài Đảng sôi động, xuất hiện những hiện tượng sinh động cố gắng nghiên cứu tình hình mới và vấn đề mới.

Nhưng lúc này cũng nảy sinh một số hiện tượng đáng phải chú ý và cảnh giác. Một mặt, có một số cán bộ và quần chúng vẫn bị sự ràng buộc của tư tưởng “tả” khuynh, không hiểu biết đường lối và phương châm chính sách của Đảng từ Hội nghị Trung ương 3 đến nay, thậm chí có sự phản đối, mặt khác, một số ít người, xuyên tạc khẩu hiệu “giải phóng tư tưởng”, thổi phồng sai lầm của Đảng một cách cực đoan, phủ định sự lãnh đạo của Đảng, phủ định con đường xã hội chủ nghĩa mà Đảng đã chỉ ra. Điều nguy hiểm hơn là một số ít người trong Đảng không những không đấu tranh với trào lưu tư tưởng tự do hoá, trái lại hoặc trực tiếp hoặc gián tiếp ủng hộ nó. Nếu để nó tự do phát triển, sẽ phá hoại cục diện ổn định đoàn kết mà nhân dân cả nước đã đạt được một cách không dễ dàng, gây nên hậu quả nghiêm trọng.

Nhận thấy điều đó, tháng 3 năm 1979, trong Hội nghị công tác lý luận của Đảng, Đặng Tiểu Bình đã nêu một cách rõ ràng bốn nguyên tắc cơ bản: Kiên trì con đường xã hội chủ nghĩa, kiên trì chuyên chính vô sản, tức chuyên chính dân chủ nhân dân, kiên trì sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản, kiên trì chủ nghĩa Mác - Lê-nin và tư tưởng Mao Trạch Đông.

Bài phát biểu này chứng tỏ, công cuộc cải cách mở cửa mà Đảng Cộng sản Trung Quốc thực hiện khi bắt đầu đã có phương hướng xã hội chủ nghĩa rõ ràng.

Trung ương Đảng cho rằng, để sửa chữa về căn bản khuynh hướng sai lầm “tả” khuynh và hữu khuynh cần phải hiểu đúng đắn con đường lịch sử mà Đảng đã đi qua từ khi dựng nước, tổng kết một cách khoa học những kinh nghiệm lịch sử của Đảng trong thời kỳ này. Tháng 9 năm 1979, Hội nghị Trung ương lần thứ 4 khóa 11 được triệu lập, thảo luận và thông qua bài nói chuyện tại cuộc mít tinh kỷ niệm 30 thành lập nước Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa, do Diệp Kiếm Anh chuẩn bị. Bài nói chuyện này đã bước đầu tổng kết lịch sử từ sau khi dựng nước, đã khẳng định một cách đầy đủ thành tựu vĩ đại mà Đảng và Nhân dân đã giành được từ khi dựng nước đến nay, đã tự phê bình sai lầm trong công tác trước đây của Đảng, chứng minh tiền đồ xán lạn của đất nước. Tăng thêm sự thống nhất nhận thức của toàn Đảng và toàn dân.

4

Tràn đầy niềm tin vượt qua kỳ thi của Phơ-ra-si

“Nghị quyết” đã được nhóm khởi thảo đề cương tuân theo tinh thần bài nói chuyện của Đặng Tiểu Bình sửa chữa. Phút chốc đã đến cuối hè.

Hôm ấy, Đặng Tiểu Bình đang cúi mình trên bàn làm việc, thư ký đi vào báo cáo, nữ phóng viên nổi tiếng của I-ta-li-a, Ô-rin-ai-na Phơ-ra-si muốn đến phỏng vấn, hỏi Đặng Tiểu Bình có đồng ý tiếp kiến hay không. Đặng Tiểu Bình ngẫm nghĩ nói một cách dứt khoát: “Gặp, để tôi xem rốt cuộc bà ta ghê gớm đến đâu”.

Vì sao Đặng Tiểu Bình nói như vậy? Vốn dĩ Phơ-ra-si không phải là một phóng viên bình thường, mà là một phóng viên có tiếng đã đi khắp nơi trên thế giới, bà ta vốn xưa nay là người nổi tiếng hay phỏng vấn những nhân vật chìm nổi. Bà ta đặt câu hỏi rất gay gắt, phong cách năng nổ, đáo để, cái bình nào không mở thì nêu cái bình ấy, lãnh tụ chính giới nổi tiếng của các nước trên thế giới, hầu như đều đã nếm mùi ghê gớm của bà ta. Kít-xin-gơ là một nhân vật ghê gớm đến nhường nào mà cũng bị Phơ-ra-si dồn ép phải thổ lộ bí mật trong lòng, cuối cùng phải than thở: “Nhận lời phỏng vấn của Phơ-ra-si là sự việc ngu xuẩn nhất trong đời tôi”. Cho nên rất nhiều nhà lãnh đạo các nước đều coi cuộc phỏng vấn của Phơ-ra-si là một kỳ thi.

Mùa hè năm 1980, các nước trên thế giới đều chú ý sự đánh giá của Trung Quốc đối với Mao Trạch Đông, những nhân vật chìm nổi ở Trung quốc, nên bà ta đã đến phỏng vấn Đặng Tiểu Bình.

Sau khi Đặng Tiểu Bình phân tích một cách chu đáo tỉ mỉ đối với tình hình và nhiệm vụ, ông tràn đầy niềm tin chuẩn bị đón “kỳ thi” của nữ phóng viên phương Tây.

Ngày 21 tháng 8, Phơ-ra-si đáp chiếc xe con cao cấp đến văn phòng của Đặng Tiểu Bình ở Trung Nam Hải.

Vị nữ phóng viên này quả là ghê gớm, sau khi bà ta ngồi xuống ghế, không một chút khách sáo, nhanh chóng nêu ra những vấn đề mà cả thế giới đang chú ý: “Ảnh của Mao Chủ tịch ở Thiên An Môn có phải là sẽ giữ lại mãi mãi không?”. Trả lời của Đặng Tiểu Bình lưu loát dứt khoát: “Mãi mãi giữ lại. Trước đây ảnh Mao Chủ tịch treo nhiều quá, đó không phải là một việc nghiêm túc, cũng không hề chứng tỏ sự tôn trọng đối với Mao Chủ tịch. Chúng tôi mãi mãi coi Mao Chủ tịch là người sáng lập Đảng và Nhà nước chúng tôi để kỷ niệm”.

Phơ-ra-si không một chút khách sáo, ngay lập tức nêu ra một vấn đề gay gắt: “Đối với người phương Tây mà nói, có rất nhiều vấn đề chúng tôi không hiểu. Nhân dân Trung Quốc khi nói về “bọn bốn tên” đã quy cho “bọn bốn tên” rất nhiều tội lỗi, nhưng họ chìa bàn tay ra thì chỉ có năm ngón”. Đặng Tiểu Bình biết ý của bà ta, không một chút mơ hồ ông giải thích rõ ràng: “Sai lầm của Mao Trạch Đông và vấn đề của Lâm Bưu và “bọn bốn tên” về tính chất có khác nhau. Phần lớn thời gian trong cuộc đời của Mao Chủ tịch đã làm những việc rất tốt, nhiều lần ông đã cứu Đảng và đất nước khỏi cơn khủng hoảng. Chúng tôi phải đánh giá một cách khách quan công và tội một đời của Mao Chủ tịch. Chúng tôi sẽ khẳng định công tích của Mao Chủ tịch là thứ nhất, sai lầm của ông là thứ hai. Chúng tôi phải nói về sai lầm vào thời kỳ cuối của Mao Chủ tịch một cách thực sự cầu thị, chúng tôi vẫn phải tiếp tục kiên trì tư tưởng Mao Trạch Đông. Tư tưởng Mao Trạch Đông là phần đúng đắn nhất trong cuộc đời của Mao Chủ tịch. Tư tưởng Mao Trạch Đông không chỉ dẫn đưa chúng tôi giành thắng lợi cách mạng trong quá khứ mà hiện tại và tương lai vẫn là tài sản quý báu của Đảng và Nhà nước”.

Phơ-ra-si tỏ ra rất hài lòng đối với cuộc nói chuyện thẳng thắn dứt khoát của Đặng Tiểu Bình. Đặng Tiểu Bình cũng muốn tiếp tục mượn ngòi bút của bà ta để tuyên truyền đường lối của Đảng ra toàn thế giới, cuộc nói chuyện tiếp tục. Phơ-ra-si trực tiếp tấn công vào chỗ yếu trong phòng tuyến của Đặng Tiểu Bình: “Nghe nói, Mao Chủ tịch thường oán trách ông là không nghe lời ông ta lắm, không thích ông, có thật như vậy không?”

Theo lý giải của người Trung Quốc, câu hỏi này của Phơ-ra-si gần như đã chạm nọc ông, nhưng Đặng Tiểu Bình không để ý, bình tĩnh trả lời: “Mao Chủ tịch nói tôi không nghe lời ông là đã từng có, nhưng cũng không phải chỉ có một mình tôi, đối với các đồng chí lãnh đạo khác cũng có tình hình như vậy. Điều này cũng phản ánh vào thời kỳ cuối Mao Trạch Đông cũng có một số tư tưởng không lành mạnh, cũng có nghĩa là có những cái mang tính chất phong kiến của chế độ gia trưởng. Ông không dễ dàng nghe những ý kiến bất đồng. Những việc mà Mao Chủ tịch phê bình không thể nói là đều không đúng. Nhưng có không ít ý kiến đúng đắn, không chỉ của tôi, mà của nhiều đồng chí khác nữa, ông không nghe lọt tai cho lắm. Chế độ dân chủ tập trung đã bị phá hoại, lãnh đạo tập thể bị phá hoại. Nếu không sẽ không thể lý giải vì sao lại nổ ra đại cách mạng văn hóa.

Phơ-ra-si cho rằng Đặng Tiểu Bình đã lơi lỏng cảnh giác nên đã ra đòn tập kích bất ngờ, đặt ra trước mặt Đặng Tiểu Bình một vấn đề gay gắt: “Ở Trung Quốc, có một người như vậy là chưa từng bị đánh đổ bao giờ...” Đặng Tiểu Bình biết người mà bà ta nói là Chu Ân Lai, ông xúc động nói: “Chu Ân Lai là người suốt một đời cần cù chăm chỉ, không từ khó nhọc. Chúng tôi quen nhau từ rất sớm, khi vừa học vừa làm ở Pháp, đã sống cùng nhau, đối với tôi mà nói trước sau ông vẫn là người anh cả. Thời kỳ đại cách mạng văn hóa, nhiều người chúng tôi đều đi xuống, may còn giữ lại được ông. Trong đại cách mạng văn hóa địa vị mà ông giữ là vô cùng khó khăn, ông cũng đã nói rất nhiều lời trái với suy nghĩ của mình, đã phải làm rất nhiều việc trái với lòng mình, nhưng nhân dân tha thứ cho ông, ông đã bảo vệ được khá nhiều người”. Đặng Tiểu Bình lại nói: “Đồng chí Mao Trạch Đông cũng không phải là muốn chỉnh đổ tất cả các cán bộ cũ trong đại cách mạng văn hóa. Tuy ai không nghe lời ông thì ông muốn chỉnh ngay, nhưng chỉnh đến mức độ nào thì ông vẫn phải suy nghĩ. Cho đến sau này càng chỉnh càng tệ hại, không thể nói là ông không có trách nhiệm, có điều cũng không thể mình ông chịu trách nhiệm. Có một số là do Lâm Bưu và “bọn bốn tên” đã tạo nên chuyện đã rồi, có một số họ đã làm sau lưng ông”.

…

Cuộc phỏng vấn kết thúc, Phơ-ra-si rất hài lòng, Đặng Tiểu Bình nhạy bén, thẳng thắn, tinh nhanh, tháo vát, khiến bà ta khâm phục. Vấn đề mà bà ta muốn hỏi, Đặng Tiểu Bình đều trả lời rõ ràng dứt khoát. Ở đây không có sự ân oán cá nhân, không có thoái thác trách nhiệm, có chăng chỉ là sự suy nghĩ chín chắn và sự ấp ủ tương lai của một nhà cách mạng lão thành đối với lịch sử.

Hết!