Kẻ mê tín

Mê tín là tin sai lầm, niềm tin ấy có năng lực đẩy người tin đi vào thất vọng, khổ đau.

Nhưng, trong tất cả chúng ta ai là người không mê tín?. Chúng ta hãy coi chừng chính chúng ta. Nhà tôn giáo quá đam mê thần linh và phép lạ, và cho rằng, thần linh là nguyên nhân đầu tiên và chỉ có những phép lạ của thần linh mới giải quyết được mọi vấn đề của cuộc sống. Ấy là nhà tôn giáo đang đi vào mê lộ.

Các nhà chính trị có thể là những nhà cực kỳ mê tín, nếu họ quá đam mê quyền lực, và cho rằng, quyền lực có khả năng giải quyết mọi vấn đề nhân sinh và xã hội. Ấy là nhà chính trị đã tự mình đi vào cõi mê cung và tuyệt lộ.

Các nhà kinh tế cũng có thể là những người cực kỳ mê tín, nếu họ quá đam mê về lãi suất và lợi nhuận. Và họ cho rằng, kinh tế là toàn năng tạo ra mọi cuộc sống êm đềm và hạnh phúc. Ấy là nhà kinh tế tự lao mình vào cõi mê cung.

Các nhà khoa học cũng có thể là những người cực kỳ mê tín, nếu họ tự tuyên bố, chỉ có khoa học là vạn năng, là độc quyền giải quyết mọi sự tiến bộ của con người. Ấy là nhà khoa học đã tự đưa mình đi vào ngõ cụt.

Và thê thảm hơn là những người đam mê chủ thuyết, tự họ đã bị rơi vào mê cung tà kiến, không tự nhận ra những tín điều phi lý, lại còn lên án những chính lý của người.

Nếu không thấy rõ nguyên lý Nhân Duyên, Nhân Quả mà bài xích mê tín, thì chính người bài xích ấy lại là người cực kỳ mê tín hơn bất cứ người mê tín nào trên đời.

Thần Tú và Huệ Năng

Các nhà học giả Phật giáo có thể đã cho rằng: “Thiền học của Ngài Thần Tú là tiệm tu, tiệm ngộ và thiền học của Ngài Huệ Năng là đốn tu, đốn ngộ”.

Nội dung thiền học của Ngài Thần Tú có thể hàm chứa trong bài kệ như sau:

“Thân thị bồ đề thọ,

Tâm như minh cảnh đài

Thời thời thường phất thức

Vật sử nhá trần ai”.

Nghĩa là:

“Thân là cây bồ đề

Tâm như đài gương sáng

Thời thời thường lau quét

Đừng để bụi bám vào”.

Và nội dung thiền học của Ngài Huệ Năng có thể hàm chứa trong bài kệ sau đây:

“Bồ đề bổn vô thọ

Minh cảnh diệc phi đài

Bản lai vô nhất vật

Hà xứ nhá trần ai?”

Nghĩa là:

“Bồ đề vốn không cây

Gương sáng cũng không đài

Xưa nay không một vật

Lấy gì quét trần ai?”

Thiền đốn ngộ của Ngài Huệ Năng không thể tách rời thiền tiệm tu của ngài Thần Tú. Nếu không có Tiệm tu, thì không thể có Đốn ngộ. Sự đốn ngộ chỉ xảy ra, sau khi quá trình tiệm tu đã đi đến chỗ hoàn chỉnh.

Bởi vậy, trong thiền học, sự có mặt của Ngài Thần Tú là để làm cơ sở cho sự có mặt của Ngài Huệ Năng và sự có mặt của Ngài Huệ Năng là để làm nên sự có mặt toàn hảo của Ngài Thần Tú.

Do đó, khi thiền tập chúng ta nhìn vào Ngài Thần Tú để thấy rõ Ngài Huệ Năng, và nhìn vào Ngài Huệ Năng để thấy rõ Ngài Thần Tú.

Thần Tú và Huệ Năng là hai thực thể không thể tách rời trong thế giới thiền quán

Người biết yêu thương mình

Bạn có thể rất cưng chiều bản thân, nhưng bạn có thể là người không biết yêu thương bản thân mình.

Trong bữa ăn, bạn ăn ngon miệng, nên đã đưa thức ăn vào trong người quá tải, làm cho thân thể của bạn sau bữa ăn bị mệt đừ; sự linh hoạt và sáng suốt của tự thân bị xuống cấp, như vậy là bạn đã không biết yêu thương mình.

Trong cuộc sống bạn đã đưa các chất liệu bia, rượu, cá thịt,... vào trong thân thể của bạn quá nhiều, làm cho bản thân của bạn nặng nề, mồ hôi của bạn tiết ra làm người khác khó chịu, hoặc bạn đi, đứng, nằm, ngồi, nói năng không còn điềm đạm, cũng như lịch sự và hiểu biết, như vậy là bạn không biết thương yêu mình.

Bạn xử sự với người khác bằng tâm ý cao ngạo, ỷ thị, hoặc bằng tâm ý vụt chạc, hời hợt, như vậy là bạn đã không biết yêu thương mình.

Bạn hành xử với người khác bằng tâm ý ích kỉ, hẹp hòi, ganh tỵ, tật đố là bạn đã không biết yêu thương mình.

Một người biết yêu thương mình là người không có những hành xử như vừa nêu ra ở trên trong đời sống của họ.

Lại nữa, người biết yêu thương bản thân mình là người có những hành xử như sau:

1. Tập nhìn cuộc đời bằng đôi mắt yêu thương và hành xử yêu thương đối với cuộc đời.

2. Tập nhìn cuộc đời bằng đôi mắt công bằng và biết tôn trọng tư hữu của người.

3. Tập nhìn cuộc đời bằng đôi mắt đoan chính và biết gìn giữ khí tiết cho mình và cho người.

4. Tập nhìn cuộc đời bằng đôi mắt chân thật và biết thể hiện sự sống chân thật giữa mình và người.

5. Tập nhìn cuộc đời bằng đôi mắt tỉnh thức, không thành kiến, không cố chấp, không mù quáng, không bảo thủ, và biết thể hiện cái nhìn thức tỉnh trong mọi hành xử, đi, đứng, nằm, ngồi, nói năng, tiếp xúc đối với cuộc đời.

6. Tập sống cuộc đời ít ham muốn và biết phải chăng đối với thế giới vật chất để có thì giờ thực tập đời sống an lạc, thảnh thơi.

7. Tập nhìn sâu vào nỗi đau của mình để thông cảm và chia sẻ niềm đau của người.

8. Tập nhìn sâu vào những điều kiện hạnh phúc của mình để có thể trang trải hạnh phúc đến với người.

9. Tập nhìn sâu vào những hoa trái khổ đau, để đoạn trừ những nhân duyên sinh khởi khổ đau cho mình và cho người.

10. Tập nhìn sâu vào những hoa trái giác ngộ, để gieo trồng, chăm sóc, và tưới tẩm những hạt giống trọn lành cho mình và cho người.

11. Tập nhìn sâu vào sự vô thường của sinh mệnh để tinh chuyên trong việc diệt ác hành thiện.

12. Tập nhìn sâu vào cái này và cái kia, để thấy rõ mọi sự hỗ tương giữa mình và người, giữa mình và sự vật nhằm loại trừ tính chấp ngã; và làm sinh khởi tâm hiếu thuận, tâm biết kính trọng lẫn nhau.

Trong cuộc sống, bạn biết thực tập và nuôi dưỡng mười hai chất liệu vừa nêu dẫn ở trên, tức là người biết yêu thương và tôn trọng mình không những đời này mà còn nhiều đời kiếp về sau nữa.

Suối nguồn hạnh phúc

Bạn biết không? Trong mười phẩm tính giác ngộ của Đức Phật, trong đó có một phẩm tính gọi là Sugata, do có phẩm tính này nên Đức Phật luôn luôn là Đấng có hạnh phúc.

Sugata hay Thiện Thệ là Đấng đã đạt đến hạnh phúc, đã thành tựu sự an toàn trong cuộc sống.

Bạn biết không? Cái gì đã làm cho bạn có hạnh phúc và sự an toàn. Và cái gì đã làm cho bạn mất bình an?

Cái Thương và cái Hiểu đã làm cho bạn có hạnh phúc và an toàn trong cuộc sống. Cái ích kỷ, cái ghét, cái giận và cái ngu đã làm cho bạn đau khổ và mất bình an trong cuộc sống hàng ngày.

Vậy, bạn đi tìm hạnh phúc là bạn đi tìm cái Thương và cái Hiểu, vì Thương và Hiểu là cái nền của hạnh phúc và của sự an toàn trong cuộc sống.

Cái ích kỷ, cái ghét, cái giận và cái ngu là cái nền cho mọi sự bất hạnh và khổ đau lưu trú.

Bạn biết không? Đức Phật luôn luôn thương mọi loài, Ngài không bao giờ khởi lên một sự hờn giận hoặc oán ghét mọi loài.

Do đó, Ngài luôn luôn là Đấng Hạnh phúc, là Đấng An toàn trong cuộc đời.

Bạn thử nghĩ, bạn ghét hoặc giận một người nào đó, thì nạn nhân trước hết là bạn, chứ không phải là người kia.

Một người vợ giận chồng, hoặc một người chồng giận vợ, bỏ nhà ra đi, hoặc nhịn đói không ăn thì người giận là kẻ bị thiệt thòi nhiều nhất, còn người bị giận chưa chắc họ có cảm giác khổ đau.

Một bà vợ có tính ghen tuông chồng, hoặc một người chồng có tính ghen tuông vợ, tính ghen tuông của họ càng mãnh liệt bao nhiêu, thì càng đẩy họ đi đến sự tàn phá thân tâm và đời sống của họ bấy nhiêu.

Vì khi một người chồng hoặc một người vợ sống không có tiết hạnh thiếu tính thủy chung, thì dù bạn có đem hết sức mình để ghen tuông với người ấy đi nữa, vẫn không có tác dụng, vẫn không có năng lực làm thay đổi tính nết của họ.

Nếu bạn càng ghen tuông với họ, thì nỗi khổ đau của bạn càng tăng trưởng nhiều lên, và nó đưa bạn đến sự hủy diệt đời sống của bạn một cách nhanh chóng.

Bạn biết không? Chỉ có người ngu mới ghen tuông với người không có tiết hạnh, với người không có tính chung thủy. Trái lại, một người vợ hay một người chồng nếu có trí, thì không khởi tâm ghen tuông với người đó, mà chỉ khởi tâm thương xót. Vì sao? Vì người ấy biết rất rõ, một người sống bằng đời sống thiếu tiết hạnh, thiếu chung thủy thì tâm tư của người ấy luôn ở trong tâm trạng sợ hãi, tìm cầu và thất vọng. Và khi biết rõ điều này, thì người chồng hoặc người vợ có trí có thể thương người đó. Vì người đó biết chắc chắn rằng, người sống thiếu tiết hạnh; thiếu tính chung thủy là người đang đi về con đường thấp kém tối tăm. Bạn chỉ cần khởi tâm thương người ấy thôi, là bạn đã có hạnh phúc, còn người được thương kia chưa chắc đã có hạnh phúc. Nhưng, điều chắc chắn rằng, bạn thương một ai đó, thì hạnh phúc trước hết là thuộc về bạn, chứ không phải là thuộc về người được thương.

Bạn biết không? Đức Phật là Đấng luôn luôn có hạnh phúc, vì người luôn luôn thể hiện tình thương. Tình thương càng rộng lớn thì hạnh phúc càng nhiều, càng vô lượng. Điều này là một sự thật, bạn cứ thực tập đi rồi sẽ thấy.

Trước hết là bạn thực tập thương những người dễ thương sau đó bạn bắt đầu thực tập thương những người dễ ghét. Bạn cứ thực tập nó mỗi ngày, thì cái giận, cái dễ ghét và cái ngu của bạn sẽ tự chuyển hóa. Bạn sẽ trở thành suối nguồn hạnh phúc cho chính bạn và cho tất cả.

Thực tại mầu nhiệm

Bạn thử nghĩ, ai làm cho bạn đau khổ? Mặt trời, trái đất, dòng sông, không khí chăng? Không, tất cả những cái đó đang giúp đỡ bạn, đang đồng hành cùng bạn trong cuộc sống hàng ngày. Thế thì ai đã làm cho bạn khổ? Các loài cầm thú chăng? Không, tất cả các loại cầm thú cũng đang giúp đỡ bạn để bạn có hạnh phúc. Con chó giữ nhà, con gà gáy khuya, con trâu kéo cày, con ngựa, con bò kéo xe, ngay cả con heo nằm trong chuồng cũng giúp bạn phân để bón ruộng, trồng hoa và ăn những thức ăn thừa giúp bạn. Và những con rắn, con ếch, con nhái và ngay cả những tàng cây bên vệ đường cũng cho bạn bóng mát, cũng giúp cho bạn sống. Thế thì tại sao bạn sống không có hạnh phúc? Ai đã lấy mất hạnh phúc của bạn? Loài người chăng? Chẳng lẽ cha mẹ, anh em, thầy, bạn bè, chồng con, vợ con, người thương và đồng loại của bạn đã lấy mất hạnh phúc của bạn? Không, tất cả những người đó là ân nhân của bạn, đều là những điều kiện để giúp bạn có được hạnh phúc. Nhưng, trong cuộc sống, bạn không có hạnh phúc là do bạn, chứ không phải do cái khác hay do người khác. Nếu bạn sống bằng tâm ý ích kỷ, thì dù cho bạn có quyền lực nắm hết tất cả sơn hà đại địa trong tay đi nữa, bạn vẫn là kẻ nghèo nàn, vẫn là người luôn gọi mời khổ đau đến với mình và làm bạn với chúng.

Nếu bạn sống bằng tâm ý ích kỷ, hữu ngã, thì dù suốt cả ngày, suốt cả cuộc đời bạn ngồi dưới chân Phật, quỳ dưới chân Chúa đi nữa, khối lượng khổ đau của bạn chẳng giảm đi chút nào.

Bạn khổ đau là do bạn, do tính ích kỷ của bạn và sau đó là do những người tranh danh đoạt lợi với bạn.

Vậy, bạn muốn chấm dứt khổ đau, thì trước hết là bạn phải nỗ lực quán chiếu để nhận diện rõ tính ích kỷ nơi bạn và thực tập mỗi ngày để chấm dứt tính ấy.

Tính ích kỷ của bạn không còn, thì mọi khổ đau trong đời sống của bạn không còn có lý do để hiện hữu. Lúc ấy mỗi hơi thở, mỗi bước chân, mỗi hành xử và mỗi sự tiếp xúc của bạn đều là những thực tại mầu nhiệm, bạn là một con người có niềm hạnh phúc tràn đầy.

Thiền

Khách đến Thất Lắng Nghe để hỏi tôi về thiền.

Khách hỏi: Thiền là gì?

Đáp: Thiền không nằm nơi câu hỏi.

Khách hỏi: Thế thì nó nằm ở đâu?

Đáp: Nó không nằm nơi câu trả lời.

Khách hỏi: Vậy là thế nào?

Tôi đáp: Động tác nào có chánh niệm động tác đó có thiền.

Khách hỏi: Chánh niệm là gì?

Tôi đáp: Thân đang đi thì biết thân đang đi. Thân đang ngồi thì biết thân đang ngồi. Thân đang đứng thì biết thân đang đứng. Thân đang nằm thì biết thân đang nằm. Thân đang hành xử như thế nào thì biết thân đang hành xử như thế ấy.

Cảm giác đang có mặt, thì biết cảm giác đang có mặt. Cảm giác đang vắng mặt thì biết cảm giác đang vắng mặt. Các cảm giác đang ở vào trạng thái trung tính thì biết các cảm giác đang ở vào trạng thái trung tính, tức là các cảm giác đang ở vào trạng thái như thế nào liền biết chúng đúng như thế ấy.

Các chủng tử thiện, ác, trung tính ở nơi tâm đang hiện khởi, hoặc ẩn diệt, hoặc vừa hiện khởi vừa ẩn diệt, vừa không khởi hiện, vừa không ẩn diệt, thì phải biết chúng đúng như là.

Các pháp chướng ngại và che khuất sự trong sáng của tâm đang có mặt, hoặc đang ẩn diệt, hoặc vừa có mặt hoặc vừa ẩn diệt, vừa không có mặt vừa không ẩn diệt, thì phải biết chúng đúng như là.

Hoặc các cảm giác do tưởng đem lại, chúng đang hiện khởi hoặc đang ẩn tàng, thì cũng phải biết rõ chúng đúng như là.

Hoặc các pháp đưa đến giải thoát, đưa đến tuệ giác như Trạch pháp, Tinh tấn, Khinh an, Hỷ, Niệm, Định và Hành xả đang có mặt hoặc đang ẩn diệt ở trong tâm thức như thế nào, thì đều phải biết rõ chúng đúng như là.

Hoặc các pháp thuộc về tuệ giác đang có mặt, không có mặt, hoặc yếu, hoặc mạnh ở trong tâm thức như thế nào, đều phải biết rõ chúng đúng như là.

Người nào thực tập cái biết như vậy, trong mỗi giây, mỗi phút, mỗi giờ, mỗi ngày qua các động tác đi, đứng, nằm, ngồi, ăn uống, nói năng tiếp xúc, thì người đó là người đang hành thiền và thiền.

Khách hỏi: Thế nào là Tà niệm?

Đáp: Người nào khi đi mà nghĩ rằng có một cái tôi đang đi, khi đứng mà nghĩ rằng có một cái tôi đang đứng, khi nằm mà nghĩ rằng có một cái tôi đang nằm, khi ngồi nghĩ rằng có một cái tôi đang ngồi, khi ăn nghĩ rằng có một cái tôi đang ăn, khi nói nghĩ rằng có một cái tôi đang nói, khi tiếp xúc nghĩ rằng có một cái tôi đang tiếp xúc, khi hành động nghĩ rằng có một cái tôi đang hành động, thì người ấy là người đang có Tà niệm, đang có Tà Tư duy, đang có Tà Kiến, đang có Tà Ngữ, đang có Tà Mạng, đang có Tà Tinh tấn, đang có Tà Thiền định, người ấy đang đi vào con đường hẹp, con đường khúc khuỷu, con đường bất như ý, con đường đầy gian nan, đầy chông gai, đầy thất vọng và khổ đau, người đó là người mất tự do, vì họ đang làm nô lệ cho một cái tôi. Một cái tôi có gốc rễ từ Vô minh, do Tà Niệm, Tà Tư duy, Tà Kiến tạo thành.

Từng bước chân đi

Bạn có thể đi như gió, nhưng bạn đi nhanh như vậy để làm gì, để tìm kiếm cái gì cho hôm nay và ngày mai?

Bạn đi nhanh như vậy, tai nạn có thể xảy ra bất ngờ cho bạn hoặc bạn có thể đem tai nạn đến cho người.

Tại sao trong cuộc sống bạn không đi chậm lại, để nhìn kỹ và thưởng thức từng bước chân đi của bạn. Hạnh phúc và an lạc không xảy ra trong từng bước chân nhảy vọt mà chỉ xảy ra trong từng bước chân đi có ý thức của bạn.

Bạn biết không? Đi mà không có ý thức Chánh niệm, đó là bước đi của những loài sống đời vô thức. Các thú vật, các loài côn trùng không có loài nào là không đi, không chuyển động, nhưng chúng đi và chuyển động theo bản năng vô thức, do đó mọi sinh hoạt của chúng đều rơi vào trạng thái si mê và mù quáng.

Vậy, bạn là con người đang sinh hoạt với thế giới ý thức từng bước chân đi của bạn một cách trọn vẹn. Bạn phải đi từng bước bằng tất cả ý thức trọn vẹn của mình, bạn sẽ khám phá ra, mọi sự bình an trong đời sống hàng ngày của bạn. Và bạn sẽ tiếp nhận được sự sống là vô cùng.

Đặt gánh nặng xuống

Tham lam, sân hận, si mê, kiêu mạn và hoài nghi là những gánh nặng của tâm thức.

Từ ngàn xưa, hôm nay và ngày mai không một ai có quyền đặt gánh nặng đó vào tâm thức chúng ta và cũng không ai có quyền loại bỏ gánh nặng đó cho chúng ta, nếu không phải là chúng ta.

Vậy, bạn muốn đi, đứng, nằm, ngồi thanh thản, thoải mái, thì tự bạn phải đặt gánh nặng ấy xuống.

Nếu không, thì bạn đi đâu, làm gì, nói gì và nghĩ gì, cũng đều làm cho bạn nặng nề và bạn có rất nhiều rủi ro trong cuộc sống.

Người có sự may mắn nhất ở trong cuộc đời là người không gánh những gánh nặng này.

Ai làm khổ bạn?

Mặt trời, trái đất, dòng sông, không gian, mây trắng, chim muông, cây cỏ...tất cả đều là những điều kiện đang giúp đỡ bạn có mặt và sống hạnh phúc.

Cha mẹ, anh em, bạn bè, con người và loài vật cũng đang giúp đỡ bạn để bạn có hạnh phúc, vậy cái gì đã và đang làm khổ bạn? Cái làm khổ bạn không ai khác hơn là tính ích kỷ của bạn. Bạn sống bằng đời sống ích kỷ, thì bạn không thể nào thoát khỏi khổ đau, bạn là người bạn của khổ đau và khổ đau là người bạn thường xuyên của bạn.

Bạn biết không? Tính ích kỷ của bạn lại có thể gọi mời người khác xét lại lòng tốt của họ đối với bạn.

Vậy, bạn phải tập thở có ý thức, để bạn thấy rằng, hơi thở của bạn có mặt không đơn điệu, mà nó có mặt là do trái tim, buồng phổi, dạ dày, lá gan, mạch máu, thần kinh, làn da, mắt mũi và tâm hồn...bạn có mặt. Và hơi thở của bạn có mặt là do trái tim, buồng phổi, dạ dày, lá gan, mạch máu, thần kinh, làn da, mắt mũi và tâm hồn cha mẹ, tổ tiên nội ngoại của bạn có mặt. Không những vậy, mà hơi thở của bạn có mặt là do mặt trời, trái đất, dòng sông, không gian, núi rừng, biển cả, đám mây, ánh sáng, giọt sương đều có mặt.

Nếu tất cả những cái đó, không có mặt, thì hơi thở của bạn không tài nào có mặt. Hơi thở của bạn đã không có mặt, thì làm thế nào mà bạn có sự sống. Do đó, tất cả sự hiện hữu đều đang có mặt trong bạn và bạn đang có mặt trong tất cả mọi sự hiện hữu. Bạn không nên sống đời sống ích kỷ, vì ích kỷ là bạn tự tách mình ra khỏi sự sống, tự hại mình, tự làm cho mình nghèo nàn và khổ đau.

Bạn biết không? Bạn ích kỷ thì chỉ có một mình bạn đứng lại với khổ đau, với căn nhà chật hẹp, trong lúc những gì xung quanh bạn đang tiếp tục đi và đổi mới. Cuộc đời và sự sống không có gì phũ phàng với bạn cả, chỉ có tính ích kỷ là làm cho bạn bị phũ phàng đó thôi. Mọi chuyện giữa đời hôm qua, ngày nay và ngàn sau vẫn còn đó, vẫn hiện hữu một cách mầu nhiệm và thực tế là chúng hiện hữu đẹp hơn cả một giấc mơ.!

Hành động có chủ quyền

Hạnh phúc đến với bạn, không phải từ trên trời cao giáng xuống, cũng không phải từ dưới đất trào lên, mà nó đến từ nơi hành động có chủ quyền của bạn.

Bạn làm bất cứ công việc gì mà không có chủ quyền, là bạn đánh mất bạn. Trong công việc làm hàng ngày, bạn đã bị đánh mất bạn nơi công việc, thì bạn là kẻ nô lệ của công việc, do vậy bạn không thể nào có hạnh phúc.

Bạn thử nghĩ ở trong đời, có kẻ nào bị làm nô lệ mà lại có hạnh phúc? Bởi vậy, hạnh phúc chỉ có mặt với những ai có chủ quyền trong mọi hành động của mình. Một hành động có chủ quyền tự nó tạo ra nhiều năng lượng hạnh phúc.

Bạn rửa chén bát mà có chủ quyền ngay trong hành động ấy tức khắc bạn có hạnh phúc và an lạc. Trái lại bạn bị sai rửa chén bát là tức khắc mỗi hành động rửa chén bát của bạn có thể sinh ra nhiều chất liệu khổ đau.

Bạn biết không? Hành động có chủ quyền là hành động có tuệ giác đi kèm, và hành động không có chủ quyền là hành động có vô minh đi kèm.

Nếu bạn muốn hành động của bạn có chủ quyền thì bạn phải thực tập Chánh niệm mỗi ngày. Vì Chánh niệm là cửa ngõ then chốt để đi vào chứng ngộ tuệ giác.

Mỗi khi mọi hành động được đi kèm và được soi dẫn bởi tuệ giác, thì bấy giờ mỗi hành động của bạn tự nó là tuệ giác, tự nó tỏa ra chất liệu an lạc mà bạn khỏi phải săn đuổi, tìm cầu. Hạnh phúc của bạn không còn là một sự ước mơ mà là một chất liệu hiện thực có mặt ở đây và bây giờ.

Đừng tự khinh mình

Giữa đời này ai dám khinh bạn nếu bạn không tự khinh? Và ở giữa đời này không ai có thể làm cho bạn trở thành cao thượng, nếu bạn không tự làm.

Nếu hành động của bạn thiếu tình thương, thiếu công bằng, thiếu trung chính, thiếu chân thật, thiếu tỉnh táo, thì đó là những hành động tự khinh.

Một khi mà bạn đã có hành động tự khinh, thì ai là người có thể trọng bạn và ai là người có khả năng đem lại sự vinh quang cho bạn? Phật chăng? Thượng đế chăng? Nhân vương chăng? Không tất cả. Chỉ có hành động của bạn mới có thẩm quyền đưa bạn đi lên hay đi xuống và khẳng định bạn là gì.

Vậy, bạn không nên tự khinh, bạn phải tử tế với chính bạn trước khi bạn đòi hỏi sự tử tế của bất cứ người nào đối với bạn.

Tâm hồn và hành động

Cái ăn và cái mặc đã chiếm hết thời giờ của bạn, nó đã đẩy bạn đi tới với sự lăng xăng và lao nhọc suốt ngày.

Bạn hết làm cái này là tới làm cái kia hoặc là bạn đang làm cái này mà đã nghĩ đến cái kia, tâm và trí của bạn lúc nào cũng tính toán không có khi nào chúng được yên lắng và bình an.

Tâm của bạn đã không có yên lắng, thì làm sao mà bạn có bình an và hạnh phúc? Bạn không nên khai thác các cảm giác khoái trá qua cái ăn và cái mặc, nếu bạn khai thác các cảm giác khoái trá qua cái ăn và cái mặc, thì bạn sẽ bị cái ăn và cái mặc đánh lừa và cuối cùng bạn sẽ là nô lệ của cái ấy, bạn không còn có tự do.

Cái đẹp và cái hạnh phúc của bạn không nằm ở nơi cái ăn và cái mặc mà nó nằm ở nơi tâm hồn và cách xử sự đầy vị tha của bạn. Tâm hồn và hình ảnh của bạn chỉ đẹp khi nào bạn có hành động vị tha.

Cuộc đối thoại tình cờ

Phái đoàn sinh viên và học sinh Mỹ mười bốn người, do Giáo sư John Eastman dẫn đầu, đi tham quan và nghiên cứu các Tôn giáo Châu Á, họ đến Việt Nam và đã ghé lại chùa Từ Hiếu vào lúc 11 giờ ngày 06 tháng 8 năm 1998, xin ăn cơm chay và tìm hiểu một số vấn đề về Phật giáo.

Tôi và các Thầy Minh Đức, Từ Hòa, Minh Nguyện, Minh Chiếu đã tiếp xúc và nói chuyện với họ tại Thiền Đường Trăng Rằm khoảng 1 giờ 30 phút. Các sinh viên đã hỏi chúng tôi những câu hỏi sau:

Tôn giáo tại Việt Nam trước năm 1975 và sau năm 1975 đã được các chính quyền đối xử như thế nào?

Chúng tôi đã trả lời như sau:

1. Những người tư bản hiểu tôn giáo như thế nào, thì họ sẽ có những hành động đối xử với tôn giáo như thế ấy.

Và cũng vậy, những người cộng sản đã hiểu tôn giáo như thế nào thì họ cũng đối xử với tôn giáo như thế ấy.

Mỗi hoàn cảnh đều có những thuận lợi và khó khăn cho tôn giáo.

Tuy nhiên, những thuận lợi và khó khăn ấy đều không quan trọng, mà quan trọng là ở chúng tôi có thực hành đúng những gì mà tôn giáo của chúng tôi đã dạy cho con người và chúng tôi hay không mà thôi.

2. Tại Hà Nội chúng tôi thấy có một số Tăng và Ni ở chung với nhau như vậy có đúng với Giới luật của Phật giáo không?

Chúng tôi đã trả lời với họ rằng:

Đúng Giới luật của Đức Phật dạy, thì Ni chúng luôn luôn tựa vào Tăng đoàn để được hướng dẫn tu học, nhưng hoàn toàn không được sống chung trong một tu viện.

3. Tại sao Đức Phật quy định giới luật cho nữ tu sĩ nhiều hơn nam tu sĩ?

Chúng tôi đã trả lời với họ rằng:

Trong Đạo Phật không có vấn đề kỳ thị nam nữ, vì Đức Phật của chúng tôi đã dạy: “Tất cả chúng sanh đều có Phật tánh, và đều có khả năng trở thành một vị Phật trong tương lai”.

Tuy nhiên, do sự hình thành về tâm lý và sinh lý của nữ giới có nhiều tế nhị và phức tạp hơn nam giới, nên Đức Phật đã tùy theo sự cấu tạo tâm lý và sinh lý của từng giới tính để thiết định Giới luật, nhằm trị liệu và chuyển hóa khiến cho họ có điều kiện đi tới với đời sống hạnh phúc và an lạc.

4. Tại sao ở Việt Nam nữ tu sĩ nhiều hơn nam tu sĩ?

Chúng tôi đã trả lời:

Trách nhiệm thứ nhất là phải giữ được nước, nên phần nhiều những người con trai phải ra chiến trường, do đó họ không thuận lợi cho sự xuất gia tu học.

Trách nhiệm thứ hai là phải kế thừa và phát triển huyết thống gia đình, nên việc xuất gia tu học của người con trai có nhiều trở ngại.

Trách nhiệm thứ ba là phải gánh vác kinh tế gia đình, vì kinh tế Việt Nam phần nhiều dựa vào nông nghiệp, do đó gia đình rất cần đến sức mạnh của người con trai trong công việc sản xuất.

Đó là những lý do chính khiến nam tu sĩ ở Việt Nam ít hơn nữ tu sĩ.

Ngoài ba lý do ấy, còn có những lý do khác như tâm lý, sinh lý, hoàn cảnh chính trị...

5. Tại sao Phật giáo các nước Tích Lan, Miến Điện, Thái Lan, Lào, Campuchia không thấy có nữ tu sĩ?

Chúng tôi đã trả lời:

Phật giáo của các nước ấy sinh hoạt và phát triển theo truyền thống Luật tạng của Thượng Tọa Bộ (Theravada), nên nữ giới có thể xuất gia hai mươi bốn tiếng đồng hồ, mà không xuất gia để trở thành những tu sĩ trọn đời. Bởi lẽ, theo quan điểm của Thượng Tọa Bộ, là do bản chất yếu đuối của cả hai mặt tâm lý và sinh lý của nữ giới, nên không có khả năng chịu đựng những khó khăn để duy trì và phát triển chánh Pháp.

Do đó, nữ tu sĩ có mặt rất hiếm trong Phật giáo của các nước này.

Trái lại, Phật giáo Trung Hoa, Việt Nam, Nhật Bản, Triều Tiên, Tây Tạng, Mông Cổ... phần nhiều sinh hoạt trong truyền thống Luật tạng phát triển Đại Chúng Bộ (Mahàsanghavada), nên nữ giới không những xuất gia hai mươi bốn giờ, mà còn xuất gia trọn đời, đúng như thời Đức Phật còn tại thế vậy.

Thượng Tọa Bộ (Theravada) và Đại Chúng Bộ (Mahàsanghavada) là hai trường phái Phật giáo xuất hiện sớm nhất sau khi Đức Phật Niết Bàn. Và chúng làm nền tảng cho các trường phái Phật giáo xuất hiện về sau.

Sự phân chia bộ phái trong Phật giáo là do nhu cầu duy trì và phát triển Chánh Pháp hơn là những vấn đề khác.

6. Con người sinh ra là thiện hay ác?

Chúng tôi đã trả lời:

Con người sinh ra vốn chưa khẳng định là thiện hay ác.

Nếu con người khi sinh ra, tâm khởi lên liên hệ đến điều thiện và được nuôi dưỡng trong một hoàn cảnh thuận lợi với điều thiện, thiện sẽ được phát sinh ở nơi người ấy và người ấy được gọi là người thiện.

Nếu con người sinh ra, khởi tâm liên hệ đến điều ác và được nuôi dưỡng trong một hoàn cảnh thuận lợi với điều ác, thì điều ác sẽ phát sinh ở nơi người ấy và người ấy được gọi là người ác.

Bởi vậy, theo Phật giáo con người sinh ra chưa khẳng định là thiện hay là ác.

7. Tại sao Phật giáo lại chủ trương ăn chay?

Chúng tôi đã trả lời:

Vì yêu chuộng và bảo vệ hòa bình. Đời sống chiến tranh xảy ra hàng ngày trong bữa ăn của các bạn, nếu những đôi đũa của các bạn chạm vào những miếng thịt của các sinh vật.

Và đời sống hòa bình cũng có mặt hằng ngày trong những bữa ăn của các bạn, nếu những đôi đũa của bạn chạm vào những thực phẩm thuộc về thực vật.

Chiến tranh đã có gốc rễ từ lòng tham và bữa ăn, thì hòa bình cũng có gốc rễ từ sự yêu thương và bữa ăn. Và sự yêu thương của các bạn phải được biểu hiện cụ thể từ bữa ăn.

Ăn chay là biểu hiện cụ thể tình thương đối với mình, với người và mọi loài.

Ăn chay là một biểu hiện cụ thể của đời sống hòa bình.

8. Phật giáo giải quyết vấn đề chiến tranh như thế nào?

Chúng tôi hỏi lại: Thế thì các bạn có khi nào chiến tranh với những người mình thương yêu chưa?

Các sinh viên trả lời là có. Chúng tôi hỏi tại sao?

Họ trả lời là do sân hận và bất mãn nhau.

Chúng tôi nói: sở dĩ, trên thế giới có chiến tranh là do có lòng tham, tính ích kỷ, tính sân hận, si mê và chấp ngã của con người mà tạo ra.

Vậy, giải quyết vấn đề chiến tranh của thế giới con người không phải là giải trừ quân bị và hạn chế vũ khí hạt nhân mà chính là giải trừ lòng tham, tính ích kỷ, tâm sân hận, lòng si mê, tính tự kiêu trong mỗi con người cá nhân và con người tập thể.

Phải đưa tâm của con người trở lại trạng thái bình ổn, và mọi hành xử giữa con người với con người là luôn luôn được gắn liền với các chất liệu đối thoại, hiểu biết, thương yêu và cùng hỗ trợ nhau xây dựng những gì tốt đẹp cho cái chung của con người.

9. Tại tu viện này Chư-Tăng hành Thiền bao nhiêu lần trong một ngày?

Chúng tôi đã cho họ biết, là một ngày tại Tu viện của chúng tôi hành Thiền bốn thời. Một thời vào buổi khuya tại phòng riêng, một thời tại thiền đường vào buổi sáng từ 7 giờ cho đến 8 giờ 30 phút, một thời tại thiền đường nữa vào buổi tối từ 19 giờ đến 20 giờ và một thời nữa tại phòng riêng từ 21 giờ 30 phút cho đến 22 giờ thì nghỉ. Còn buổi trưa chúng tôi dùng cơm ở trong Chánh niệm hơn một tiếng đồng hồ.

10. Tại tu viện quý Thầy làm gì mỗi ngày và mỗi ngày quý Thầy cống hiến cái gì cho cuộc đời?

Chúng tôi đã trả lơi:

Mỗi ngày tại tu viện, chúng tôi đều giữ gìn và nuôi dưỡng Chánh niệm trong khi đi, đứng, nằm, ngồi, ăn uống, nói năng, học tập và làm việc. Và chính sự giữ gìn và nuôi dưỡng Chánh niệm đó của chúng tôi là một sự cống hiến cho cuộc đời. Chúng tôi chỉ đóng góp và cống hiến cho cuộc đời bằng năng lực Chánh niệm của chính mình trong mỗi ngày.

Sau khi các sinh viên và học sinh Mỹ đã hỏi chúng tôi mười câu hỏi và chúng tôi đã trả lời cho họ xong, chúng tôi hỏi họ lại là: Các bạn còn có câu hỏi gì đối với chúng tôi nữa không?

Họ trả lời, xin cám ơn quý Thầy chúng tôi không còn có câu hỏi nào nữa.

Chúng tôi nói: Nếu các bạn không còn có câu hỏi nào để hỏi chúng tôi nữa, thì bây giờ, các bạn cho phép chúng tôi được hỏi các bạn một câu và chỉ một câu thôi.

Họ đồng ý và chúng tôi liền hỏi họ rằng: Trong cuộc sống của các bạn, các bạn nghĩ cái gì là quan trọng nhất?

Phần nhiều các sinh viên Mỹ trả lời: là Gia đình của họ và sự quan hệ của họ đối với mọi người.

Có một số người trả lời: là tình yêu lứa đôi và sự thân thiện với bạn bè.

Và một vài người khác lại trả lời: là kiếm tìm sự sống và trang trải hòa bình cho chính mình và người khác.

Sau đó, họ hỏi chúng tôi rằng: Thế thì theo quý Thầy điều đó là như thế nào?

Chúng tôi đã trả lời với họ rằng: trong cuộc sống của chúng ta, tâm hồn và hơi thở là quan trọng nhất.

Tại sao? Vì nếu không có tâm hồn, thì các bạn sẽ không bao giờ có tình yêu gia đình, tình yêu lứa đôi, tình yêu bạn bè, tình yêu quê hương, tình yêu đồng loại và tình yêu thiên nhiên. Và nếu không có hơi thở, thì sự sống của các bạn không còn. Do đó, tâm hồn và hơi thở là quan trọng nhất trong đời sống của các bạn.

Vậy, các bạn phải biết nuôi dưỡng hơi thở có ý thức để đi về tiếp xúc với tâm hồn của các bạn và làm cho tâm hồn của các bạn có sự yên lắng và thanh tịnh.

Mỗi khi tâm hồn của các bạn có sự yên lắng và thanh tịnh, thì tâm của các bạn sẽ sáng lên và tâm ấy có khả năng đưa đường dẫn lối cho các bạn đi một cách tự do và bình an ở trong cuộc đời. Hạnh phúc là ở đây và đời sống cao đẹp cũng chính là ở đây, ở trong giây phút này. Do đó, xin các bạn cùng với chúng tôi thực tập!

Bấy giờ các sinh viên cùng chúng tôi thực tập theo dõi, nhìn sâu vào hơi thở cũng như các cảm giác do thực tập theo dõi hơi thở đem lại.

Tám phút đi qua, Giáo sư John Eastman – Trưởng đoàn đã phát biểu với chúng tôi rằng:

“Thank you very much for sharing your time and teaching with us today. I hope to return again soon and study more. And I know my students will continue to think about your teachings after them return to America”.

Nghĩa là: Cảm ơn Thầy đã dành thời gian và chia sẻ giáo lý với chúng tôi hôm nay. Tôi hi vọng sẽ sớm được trở lại và học hỏi nhiều hơn. Và tôi biết những sinh viên của chúng tôi sẽ tiếp tục suy nghĩ về những lời dạy của Thầy sau khi họ trở về nước Mỹ.

Người nghèo vĩnh viễn

Bạn có thể đi đến Nhà Thờ, Chùa, hoặc các Đền đài để cầu nguyện, nhưng Đắng Trọn Lành chẳng ban phát cho bạn những gì mà bạn đang mong muốn. Bạn vẫn tiếp tục cuộc sống nghèo nàn, thất vọng và khổ đau.

Bạn có tâm hồn tôn kính đối với các Đấng Trọn Lành đó là một điều rất quý, nhưng cái cao quý hơn nữa là bạn nên hết lòng tôn kính các Ngài mà không nên khởi ý nghĩ lợi dụng nào đối với các Ngài để phục vụ cho bản ngã của bạn.

Nếu bạn lợi dụng sự trọn lành của các Ngài để phục vụ cho ý đồ riêng tư hay cho bản ngã của bạn, tức là tự bạn đã tách rời ra khỏi đời sống trọn lành. Bạn sẽ có nhiều rủi ro và thất vọng trong đời sống.

Bạn có thể là một người rất giàu có về những tiện nghi vật chất, và rất giàu có về những địa vị, nhưng bạn có thể rất nghèo nàn về tâm hồn, cũng như nghèo nàn về sự hiểu biết và yêu thương.

Bạn biết không, sự nghèo nàn về những tiện nghi vật chất, hoặc nghèo nàn về địa vị ở trong xã hội, đó chỉ là sự nghèo nàn tạm thời, còn nếu trong đời sống hằng ngày, bạn nghèo nàn về tâm hồn, về sự hiểu biết và yêu thương, thì bạn mới là kẻ nghèo nàn vĩnh viễn.

Nếu không có tâm hồn thì bạn sẽ không có sự hiểu biết, và nếu không có sự hiểu biết thì bạn sẽ không có khả năng sử dụng những tiện nghi vật chất hoặc những địa vị của mình đã có một cách hợp lý. Và như vậy, bạn không phải là người làm chủ vật chất và địa vị, mà bạn là kẻ làm nô lệ cho thế giới vật chất và làm tôi mọi cho địa vị của mình.

Do đó, bạn không còn là bạn nữa, bạn chỉ là cái mà bạn đang săn đuổi và nắm giữ. Cái mà bạn đang săn đuổi đó nó sẽ đánh lừa bạn, cái mà bạn đang nắm giữ đó, nó đã giam giữ bạn, đã làm cho bạn ở tù và bạn đang ở tù chung thân với nó.

Trong lúc đó, thì sự sống thật giàu có, thật vô biên, sự sống không phải quá nghèo nàn như bàn tay nắm chặt của bạn. Bạn hãy buông bàn tay ra, buông tầm nhìn và buông tâm hồn của bạn ra, để bạn có thể trở thành người giàu có trong cuộc sống này.

Nếu tâm hồn, sự hiểu biết và bàn tay của bạn co lại, thì bạn vĩnh viễn nghèo nàn, mặc dù hiện tại bạn đang làm chủ và nắm giữ cả một kho tàng châu báu hay cả một giang sơn. Và nếu tâm hồn, sự hiểu biết và bàn tay của bạn co lại, thì bạn có suốt ngày ở trong Phật đường, Thánh đường để cầu nguyện, thì Đấng Trọn Lành chỉ nhìn bạn mà mỉm cười với trái tim đầy thương xót, nhưng sự nghèo nàn, thất vọng và đau khổ của bạn vẫn còn nguyên vẹn như ngày ấy.

Cái quý của bạn

Bạn có thể tin rằng, một người ôm tâm trạng hoài nghi, đầy thành kiến có thể tiếp nhận lời nói chân thật và dịu ngọt của bạn chăng?

Nếu bạn tin như vậy, thì bạn là một người quá thơ ngây. Vì sao? Vì một người khi đã bị chất liệu hoài nghi ngấm vào tâm thức, thì người đó không còn nhận ra được lời nói chân thật và dịu ngọt là gì. Và người đó không có khả năng tiếp nhận thực tại. Đối với người đó, dù bạn có trải hết lòng để sống với họ, để nói cho họ những gì chân thật nhất của bạn, thì sự hoài nghi của họ lại càng tăng trưởng mãnh liệt lên, để đẩy những gì chân thật của bạn ra khỏi cuộc sống họ.

Bạn biết không? Nghi ngờ là một trong những chướng ngại của sự sống cùng và sống với. Nghi ngờ là một trong những chất liệu có gốc rễ từ vô minh. Nghi ngờ thì lúc nào cũng đi kèm với sự cố thủ và sợ hãi. Người nào sống với tâm trạng nghi ngờ thì người đó là kẻ có đời sống bảo thủ sợ hãi và cô đơn nhất trong trần thế. Người đó là một người có đời sống khổ đau.

Sự trải hết tấm lòng và nói lời chân thật của bạn đối với mọi người là một điều đáng quý, nhưng sự quý báu ấy của bạn chẳng có giá trị gì đối với hạng người sống đầy thành kiến và nghi ngờ. Lời nói chân thật của bạn quý hơn vàng, nhưng sự quý báu ấy đã không được hạng người sống với tâm trạng đầy thành kiến và nghi ngờ tiếp nhận để sử dụng cho mục tiêu tốt đẹp của cuộc sống.

Bạn biết không? Vàng là quý, nhưng cái quý của bạn là phải biết trao tặng vàng đến những người biết sử dụng vàng cho mục tiêu tốt đẹp, ấy mới là cái quý nhất!

Hầm lửa dữ

Trong cuộc sống hàng ngày, bạn đã có thể nhiều lần tự mình rơi vào hầm lửa, hoặc có thể đã bị người khác xô rớt xuống hầm lửa, là do bạn tự đánh mất mình bởi những giận hờn trách móc của bạn đối với người, hoặc những lời khen chê dối gạt, đàm tiếu đúng sai của người khác đối với bạn.

Bạn biết không? Sân hận là một ngọn lửa bộc phát từ tâm thức bất mãn của bạn. Ngọn lửa ấy đã dốt cháy đời sống hạnh phúc và an lạc của bạn, không chỉ một đời mà nhiều đời. Bạn có thể đã rơi vào hầm lửa ấy hàng triệu lần trong cuộc sống. Và mỗi lần bạn bị rơi vào hầm lửa ấy là hạnh phúc và an lạc của bạn hoàn toàn bị thiêu rụi.

Bạn muốn có đời sống hạnh phúc thì bạn không nên sân hận, không nên căm thù và bất mãn. Sân hận căm thù và bất mãn đều là những dẫn lực đẩy bạn rơi vào hầm lửa và làm cho bạn bị thiêu đốt và khổ đau trong hỏa ngục.

Bạn biết không? Hầm lửa hay Hỏa Diệm Sơn ở bên ngoài tuy nó nguy hiểm, nhưng bạn có thể tránh né nó được. Trái lại, hầm lửa hay Hỏa Diệm Sơn trong tâm thức của bạn mà bốc cháy thì bạn tránh đi đâu? Do đó, mỗi khi Hỏa Diệm Sơn trong tâm thức của bạn bốc cháy, là mọi khu rừng phước đức của bạn, mọi cái đẹp của bạn, mọi sự hiểu biết của bạn, mọi nhân nghĩa của bạn, mọi sự tin yêu của bạn đều tiêu tan thành mây khói cả. Cuộc đời của bạn chỉ còn là một đống tro tàn.

Bạn biết không? Trong cuộc sống hàng ngày, bạn đã có thể bỏ ra rất nhiều thì giờ để chăm sóc làn da, nét mặt, thân thể, đồ phục sức và địa vị của bạn, nhưng thử hỏi trong một ngày bạn bỏ ra bao nhiêu giờ để chăm sóc tâm hồn của bạn?

Nếu bạn chỉ biết bỏ thì giờ chăm sóc những cái tạm bợ bên ngoài của bạn, mà bạn không dành một thì giờ nào trong ngày để chăm sóc tâm hồn của bạn, thì đó là một điều cực kỳ nguy hiểm. Vì sao? Vì tâm hồn của bạn mới là cái vĩnh viễn của bạn và là suối nguồn hạnh phúc hay khổ đau của bạn.

Nếu bạn chỉ biết dành hết thì giờ để chăm sóc cái tạm bợ bên ngoài và phế bỏ cái vĩnh viễn bên trong, thì trước sau gì bạn cũng bị thất vọng, và Hỏa Diệm Sơn từ tâm thức của bạn sẽ bốc lên để đốt cháy sạch những gì mà cả cuộc đời của bạn đã rong ruổi tìm kiếm và cất giữ!!!

Hồ nước trong vắt

Đôi mắt của bạn có thể là một hầm lửa dữ, nhưng nó cũng có thể là một hồ nước trong vắt. Các quan năng khác của bạn cũng vậy, chúng cũng có thể là một hầm lửa dữ đốt cháy đời sống của bạn, nhưng cũng có thể là một hồ nước trong vắt để cho bạn tắm gội, dạo chơi, bơi lội, tưới tẩm và nuôi dưỡng hạnh phúc tươi mát trong đời sống hàng ngày của bạn.

Như vậy, những điều kiện khổ đau hay an lạc đều có mặt một cách đích thực ở nơi bạn. Bạn có nhận ra điều đó không?

Đôi mắt của bạn có thể là một hồ nước trong vắt, nếu bạn đem đôi mắt chánh niệm và thương yêu để nhìn mọi người, mọi loài và cảnh vật. Và bàn tay của bạn có thể là một hồ nước trong vắt, khi bạn sử dụng đôi bàn tay có Chánh niệm và thương yêu để chạm vào và tiếp nhận những gì đang đến với bạn. Bạn có thể cầm nắm mọi vật bằng đôi tay có Chánh niệm và thương yêu thì vật bạn đang nắm ấy có thể đang bị khô héo cũng trở lại tươi mát, đầy sinh khí.

Và bạn biết không? Đôi mắt, bàn tay, các quan năng nhận thức của bạn chỉ có thể trở thành hồ nước trong vắt, khi nào bạn có được một tâm hồn trong vắt. Tâm hồn của bạn có trong vắt, thì bạn mới có thể nhìn trong vắt đối với mọi hiện tượng sinh diệt của hình thể, của sắc chất, của mọi cảm giác, mọi tri giác, mọi tư niệm và mọi nhận thức, và bạn mới có khả năng hành xử trong vắt, với tất cả những gì diễn ra trong đời sống của bạn.

Bạn có tâm hồn trong vắt, thì mọi hiện tượng diệt sinh ly tụ giữa cuộc đời không làm cho bạn sợ hãi, bạn có thể mỉm cười với những gì đang đến và đi qua đời bạn. Bạn chỉ cần ngồi yên lắng để thở có ý thức và nhìn sâu vào tâm thức của bạn, thì chẳng bao lâu, hồ nước trong vắt từ tâm thức của bạn hiện ra, bạn không đi tìm kiếm bất kì thứ gì, bạn chỉ ngồi yên lắng và nhìn sâu vào hồ nước của tâm trong vắt ấy, thì bạn sẽ thấy mặt trời, mặt trăng và hàng vạn ngôi sao mênh mông hiện ra trong hồ nước trong vắt của bạn, và lúc ấy bạn sẽ mỉm cười, vì tự nhận ra hồ nước trong vắt ấy, chính là tâm thức của bạn. Tâm thức của bạn với mặt trời, mặt trăng và hàng vạn ngôi sao là một. Tâm thức với quá khứ, hiện tại, tương lai là một. Tâm thức với dòng họ tổ tiên nội ngoại là một. Và vô biên thế giới đang có mặt trong hồ nước trong vắt của bạn. Lúc ấy bạn sẽ nhìn rõ tự thân của vô biên thế giới cũng mỉm cười với bạn. Bạn đã đi vào với vô biên thế giới, và vô biên thế giới đã đi vào trong bạn, điều đó là một sự thật, nhưng bạn không nhận ra, chỉ vì hồ nước tâm thức của bạn vẩn đực bởi tham dục.

Nếu hồ nước tâm thức của bạn trong vắt, thì bạn sẽ thấy rõ bạn là của vô biên thế giới và vô biên thế giới đang có mặt trong bạn, bạn tức khắc trở thành giàu có. Lời than của bạn không còn.

Cây chanh bên bờ suối

Bạn biết không? Có cây chanh ở bên bờ suối mát, nhưng cây chanh không tiếp nhận sự tươi mát của suối. Cây chanh càng ngày càng héo tàn và chẳng bao lâu chanh bị chết khô. Bạn thấy cây chanh có tội nghiệp không?

Cũng vậy, có rất nhiều người suốt đời sống bên Bậc Hiền Thiện, hoặc ở bên Giáo Pháp của Đức Như Lai, nhưng họ càng ngày càng khô héo.

Họ khô héo là tại họ chỉ thích ngồi bên một bên Bậc Hiền Thiện mà không muốn mình trở thành Bậc Hiền Thiện và họ khô héo là do họ chỉ thích ngồi một bên Chánh Pháp mà không chịu hành Pháp.

Bạn biết không? Sự an lạc chỉ có thể xảy ra khi nào chúng ta thực hành Chánh Pháp trong đời sống, chứ hoàn toàn không xảy ra khi chúng ta chỉ biết ngồi một bên.

Đối với hạng người chỉ biết ngồi một bên Chánh Pháp hay chỉ tín ngưỡng Chánh Pháp mà không biết biến Chánh Pháp trở thành đời sống của mình, thì dù cho người có tự nhận rằng mình là đệ tử của đức Thế Tôn đi nữa, thì thật chất họ chỉ là cây chanh đứng bên bờ suối mà thôi!

Người quan tòa

Bạn đã có thể làm quan toà để phán xét việc đúng sai, phải trái, hơn thua, xấu tốt, được mất của người khác trong một ngày, nhưng thử hỏi có khi nào bạn làm quan tòa để xét xử những công việc của mình hàng ngày chưa?

Bạn có thể phán xét việc đúng sai của người rất giỏi, nhưng bạn lại không giỏi chút nào khi phán xét việc đúng sai của mình.

Bạn biết không? Bậc Hiền Trí luôn luôn tìm kiếm lỗi của mình để tự hỏi và chuyển hóa. Nhưng những kẻ phàm phu thì luôn luôn che lấp lỗi của mình, bươi móc và rêu rao lỗi người.

Bậc Hiền Trí khi ăn thì cứu xét cái lỗi của mình trong lúc ăn để cho cái ăn khỏi đưa tới lầm lỗi. Trong khi uống thì cứu xét cái uống của mình để cho cái uống khỏi đưa tới lầm lỗi.

Trong khi làm việc thì cứu xét việc làm của mình để việc làm khỏi đưa tới lỗi lầm. Trong khi đi, đứng, nằm, ngồi, nói năng, tiếp xúc, học tập, bất cứ làm việc gì đều cứu xét những gì mình đang làm, để những việc đang làm ấy đều khỏi đưa tới lầm lỗi.

Bậc Hiền Trí là bậc luôn luôn tự cứu xét lấy mình, chứ không để cho người khác phải phiền lòng phán xét. Bởi vậy, sự khởi tâm, cất bước của Bậc Hiền Trí đều là tự đưa mình đi đến chốn an nhiên hạnh phúc – không phiền muộn.

Kẻ phàm phu khi ăn uống không biết cứu xét việc ăn của mình, nên không tránh khỏi cái lỗi của ăn; khi uống không biết cứu xét việc uống của mình, nên không tránh khỏi cái lỗi của uống; khi đi, đứng, nằm, ngồi làm việc nói năng không biết cứu xét những hành động ấy của mình, nên đã rơi vào Tà nghiệp; khi nghĩ ngợi mà không biết cứu xét tâm ý của mình, nên bị Tà tâm vọng ý lừa đảo. Bởi vậy, kẻ phàm phu khởi tâm, cất bước đều là tự đưa mình đi tới tai họa và phiền muộn cho người.

Kẻ phàm phu không có khả năng tự xét, nên muôn đời làm nô lệ và đem thân mạng giao phó cho sự ngu muội thường tình.

Bậc Hiền Trí và kẻ phàm phu chỉ có khác nhau ở khả năng tự phán xét hay không tự phán xét này.

Vậy, xin bạn hãy làm quan tòa cho chính bạn mỗi ngày, trước khi bạn ngồi vào bất cứ địa vị nào để phán xét việc của người!

Tách trà còn đó

Thiền sư Triệu Châu thế kỷ thứ IX của Trung Hoa là một vị thiền sư có thẩm quyền rất lớn về Thiền đạo, nên học giả khắp nơi đều đến tham học với ngài.

Có lần thiền sư hỏi một vị tăng mới đến rằng:

“Thầy đã từng đến đây chưa?”

Vị tăng trả lời:

“Dạ chưa từng đến”.

Thiền sư nói: “Hãy uống trà đi!”

Lại có lần vị tăng khác đến hỏi đạo với thiền sư, thiền sư hỏi:

“Thầy đã từng đến đây chưa?”. Vị tăng kia trả lời:

“Dạ đã từng đến đây”.

Thiền sư nói: “Hãy uống trà đi!”

Nghe thiền sư dạy cho hai vị khách tăng như vậy, thầy trú trì tu viện liền hỏi thiền sư rằng:

“Đối với người chưa từng đến, Ngài dạy uống trà còn có thể được; còn đối với người đã từng đến đây, mà vì sao Ngài cũng dạy uống trà đi?”

Thiền sư gọi thầy trú trì mà bảo rằng: “Này thầy!”.

Vị trú trì đáp: “Dạ”.

Thiền sư nói: “Thầy hãy uống trà đi!”

Thiền sư Triệu Châu đã dạy cho nhiều người uống trà, nhưng đã mấy ai chịu bưng tách trà để uống, kể cả vị trú trì?

Than ôi! Người ta chỉ thích bàn luận việc cất giữ trà, mà chẳng ai chịu bưng trà để uống!

Đôi mắt buồn

Bạn yêu ai đó hay ai đó yêu bạn với tâm không chiếm hữu thì tình yêu thương ấy sẽ cho bạn hoa trái thơm ngọt và lành.

Trái lại, bạn yêu ai đó, hay ai đó yêu bạn với tâm hồn chiếm hữu thì chắc chắn tình yêu của bạn và người ấy sẽ sinh ra hoa trái rất đắng, rất cay và có nhiều chất độc để tàn phá bạn và người ấy.

Điệu Tâm Thanh ở chùa Từ Hiếu là kết quả của hoa trái tình yêu không lành mạnh. Ba và mẹ của nó vì muốn chiếm hữu nhau để thỏa mãn dục vọng hơn là đến với nhau để tạo ra hoa trái ngọt lành, họ đã hục hặc nhau và sau đó mỗi người đi mỗi đường, nó phải về ở với nội khi mới lên tám tuổi và hai năm sau nội của nó muốn nó vượt thoát khổ đau nên đã gửi lên chùa Từ Hiếu nhờ quý Thầy nuôi dưỡng.

Đôi mắt của Tâm Thanh rất buồn, một nỗi buồn hồn nhiên do người khác đem lại. Nó là nạn nhân của tình yêu cay độc.

Dù Tâm Thanh đã được bà nội gửi lên ở với quý Thầy và nhờ quý Thầy giáo dưỡng nhưng nó đâu có yên thân ở chùa. Tâm Thanh chỉ mới ở chùa hơn hai năm, nhưng cha mẹ của nó đâu để cho nó yên thân, cứ lên quấy rầy nó hoài. Nó là cái cớ để cho cha mẹ nó đặt điều kiện và phun nọc độc lên nhau.

Tuy còn nhỏ, nó đã nhận ra điều ấy nên dù cha mẹ của nó đã hết lời nài nỉ nó trở về nhà ở với cha hoặc mẹ, nhưng nó vẫn nhất mực từ chối. Nó từ chối không phải vì nó không thương cha mẹ, nhưng nó thấy mình còn nhỏ không giúp được gì cho tình trạng đáng buồn của cha mẹ.

Với tình yêu của cha mẹ nó, bạn cũng có thể là như vậy, nhưng dưới một dạng khác.

Với tình yêu chiếm hữu, bạn đã có thể giam tù người yêu của bạn, và tạo ra đôi mắt buồn cho hoa trái tương lai.

Đạo ở đâu?

Bạn đi tìm Đạo ở đâu? Trên núi chăng? Phố thị chăng? Trong các Chùa và Giáo đường chăng?

Vậy, bạn hãy chấm dứt bất cứ sự kiếm tìm thì Đạo sẽ hiện ra cho bạn.

Bạn biết không? Nếu tâm của bạn an tịnh và trong sáng, thì bạn sẽ thấy giữa đời này không có cái gì là không Đạo. Đạo vốn có sẵn trong thân và tâm của bạn vậy.

Đối tượng của tư duy

Đối tượng tư duy của kẻ phàm tục là tiền tài, sắc tướng, danh lợi, ăn uống và hưởng thụ các dục.

Đối tượng tư duy của bậc Thanh Văn là Tứ Thánh Đế.

Đối tượng tư duy của bậc Duyên Giác là Mười Hai Duyên Khởi.

Đối tượng tư duy của bậc Bồ Tát là Lục Độ Vạn hạnh.

Đối với Phật thì không còn có một đối tượng nào để tư duy. Vì Ngài là Tuệ Giác. Tuệ Giác là Đạo. Đạo vốn không có chủ thể và đối tượng. Đạo chỉ là Đạo thôi!

Thiền sư và con chó

Nô ky là con chó của một tu viện ở núi Dương Xuân, nó rất dễ thương, nhưng nó cũng có cái tính dễ ghét là hay sủa dai khi thấy khách đến.

Hôm ấy, khách đến viếng chùa, Nô ky sủa dai, thiền sư quở mà Nô ky vẫn tiếp tục sủa dai, nên Nô ky đã bị thiền sư hèo cho một hèo, Nô ky bỏ tu viện ra đi.

Cũng sáng hôm ấy, từ tu viện một chú tiểu phạm lỗi, thiền sư quở trách, chú ta tìm đủ cách để từ chối lỗi của mình, sau đó chú đã bị thiền sư hèo cho một hèo, chú tiểu cũng bỏ tu viện ra đi.

Cũng ngày ấy, Thiền sư xuống núi hoằng hóa, chiều trở về tu viện, Nô ky đã đứng sẵn trước cổng Tam quan, vẩy đuôi chào và nhảy lên mừng rỡ Thiền sư một cách quý mến.

Nhưng chú tiểu đã bỏ tu viện ra đi, một ngày, hai ngày, ba ngày, bảy ngày… cho đến cả năm vẫn không thấy bóng dáng chú ở nơi nào!

Nên, có lần Thiền sư tập họp chúng tăng và dạy: “Cái giận càng nhiều, thì lý trí càng ít. Cái giận càng ít thì lý trí càng nhiều. Cái giận càng nhiều thì sự phản bội càng lớn. Cái giận càng ít thì sự hiểu biết và lòng trung thành lại càng tăng. Quý vị nên biết! Lòng tham và cái giận đã đuổi chúng ta ra khỏi đời sống của tu viện chứ không ai khác.

Hỡi quý vị! Cái giận của Nô ky đi qua nhanh, nên Nô ky có cơ hội ở lại tu viện để tiếp tục chuyển hóa và thăng tiến. còn chú tiểu tuy làm thân người, nhưng ôm cái giận trong lòng, nên chú tiểu đã đánh mất cơ hội quý báu của mình. Chú ấy tuy mang thân người mà tâm tệ hơn cầm thú.

Vậy, quý vị hãy coi chừng tâm của quý vị!!!”

Quậy!

Bạn muốn nước hòa hợp với sữa thì bạn phải dùng chiếc đũa hay cái muỗng để quậy và sau một thời gian quậy của bạn, thì nước không còn là nước và sữa cũng không còn là sữa nữa, mà bấy giờ sữa và nước đều đi vào trong nhau và có mặt trong nhau, sữa là nước và nước là sữa, chúng tạo thành một ẩm phẩm có khả năng hóa giải mọi đói khát và đem lại mọi cảm giác dễ chịu cho bạn nếu bạn uống.

Cũng vậy, trong đời sống của bạn, bạn đừng sợ người khác quậy và bạn cũng đừng tránh né quậy người khác.

Nếu trong cuộc sống, cần phải có quậy để tan những gì mang tính cá biệt, thì bạn cứ quậy hoặc bạn hãy mời người khác quậy cho bạn!

Vì sao như vậy? Vì không quậy thì không thể nào tan đi những gì mang tính cá biệt.

Bạn biết không? Con người vốn đồng thể với trời đất, nhưng do vụng dại, mà con người không nhận ra tính chất đồng thể ấy, nên đã vọng tưởng và kiếm tìm cho mình một bản ngã cá biệt, và đã bị bản ngã do vọng tưởng ấy ràng buộc, làm cho con người sống như một kẻ nô lệ chúng, hoặc như một kẻ đã bị dục vọng tước đoạt hết mọi quyền tự do.

Bởi vậy, bạn muốn thoát khỏi đời sống nô lệ thì bạn phải quậy hoặc bạn phải thỉnh mời người khác quậy cho bạn.

Bạn biết không? Tự thân của trời đất vốn hàm trữ một năng lực quậy, và chính nhờ trời đất hàm trữ năng lượng này, nên trời đất xứng đáng là biểu tượng đáng yêu, đáng kính của chúng ta. Nếu trời đất không quậy nhau thì vạn loài lấy gì để sống, để sinh trưởng, để đơm hoa kết trái, để tiếp nối tồn tại.

Trời đất là nguyên lý nhân quả, tự thân của nhân quả là nhân duyên, tự thân của nhân duyên là sự tương tác và tự thân của sự tương tác là “quậy”.

Tác dụng của “quậy” là đạp vỡ mọi phạm trù cá biệt do ý thức của con người quy ước một cách nghèo nàn về thế giới và bản thân, để đưa con người vượt thoát khỏi mọi tư duy hữu ngã.

“Quậy” là tiếng hét kinh thiên động địa của Tổ sư Lâm Tế, làm rụng rơi mọi ngôn ngữ hữu ngã và quét sạch mọi tập khí cá biệt của những người suy nghiệm về Đạo.

Ý thức tự quản

Bạn có thể rất muốn tự quản lý người và vật, và đã có ý muốn tất cả những gì do bạn quản lý ấy đều chiều theo ý bạn và nằm trọn trong tay của bạn.

Nếu ý muốn ấy của bạn không thành, thì bạn thất vọng buồn chán và khổ đau.

Nhưng bạn ơi! Bạn không nên thất vọng, buồn chán và đau khổ một cách buồn cười như vậy. Vì sao? Vì có khi nào bạn đã quản lý được bản thân chưa? Đối với bản thân của bạn mà bạn còn chưa quản lý được, thì thử hỏi bạn quản lý được ai và quản lý được cái gì.

Vậy, muốn quản lý người và vật có hiệu quả, thì trước hết bạn thử thực tập quản lý lấy mình.

Nếu bạn quản lý được chính mình từ hơi thở đến tâm hồn một cách vững chãi và có ý thức thì bạn sẽ thành công rất lớn trên mọi phương diện.

Trái lại, bạn không có khả năng tự quản mà muốn quản lý mọi người, thì bạn là một người hết sức ngớ ngẩn đối với những gì đang diễn ra trong đời sống thực tế của bạn và chung quanh bạn.

Mong bạn thành công trên con đường tự quản.

Ý thức sống cùng

Bạn có quyền đòi hỏi độc lập và bạn nói rằng bây giờ bạn đã lớn rồi, bạn cần phải sống độc lập.

Bạn đòi hỏi điều ấy là quyền của bạn và bạn có quyền phát biểu bất cứ lời phát biểu nào, nếu bạn muốn, thì đó cũng là quyền của bạn.

Nhưng, bạn cũng nên biết rằng, mọi sự hiện hữu trong đời không có cái gì là độc lập, mà chúng hiện hữu hoàn toàn theo sự tương lập. Nghĩa là cái này thiết lập là dựa vào cái kia, và cái kia thiết lập là dựa vào cái này. Trời thiết lập là dựa vào Đất, và Đất thiết lập là dựa vào Trời. Ngày thiết lập là dựa vào Đêm và Đêm thiết lập là dựa vào Ngày. Mọi vấn đề trong thế gian được thiết lập là do nương tựa vào nhau. Không có sự nương tựa vào nhau không thể thiết lập, không thể thiết lập thì cái lập không có. Cái lập đã không có thì không thể nào có cái độc lập.

Bởi vậy, bạn đòi hỏi một đời sống độc lập, dù độc lập đối với cái gì, thì sự đòi hỏi của bạn đều là sự đòi hỏi vô vọng, sự đòi hỏi ấy có gốc rễ từ Vô minh.

Sự đòi hỏi của bạn đã có gốc rễ từ Vô minh, thì sự phát triển đối với vấn đề ấy chẳng có tác dụng hữu ích cho đời sống thực tiễn.

Vậy, bạn hãy chấm dứt cái ảo tưởng và sự ngợi ca độc lập, mà nên phát khởi ý thức sống cùng và sống với, để cuộc đời của bạn không còn trở nên băng giá.

Tiếp nhận hạnh phúc

Trong đời sống, hạnh phúc đến với bạn không phải từ một phía mà từ mọi phía. Nếu bạn nghĩ rằng, chỉ có tiền tài mới đem đến hạnh phúc cho bạn, nếu bạn suy nghĩ như vậy thì bạn sẽ bị khổ đau và thất vọng vì nó. Vì sao? Vì tiền tài không phải là toàn diện của cuộc sống, nó mới chỉ là một phần nhỏ giúp bạn giải quyết cuộc sống mà thôi.

Bạn cũng đừng nghĩ rằng, mình chỉ có được hạnh phúc khi nào mình có được một địa vị ở trong xã hội. Bạn nghĩ như vậy, thì bạn sẽ bị khổ đau và thất vọng vì nó. Bởi vì ở trên đời có nhiều người không có chút địa vị nào ở trong xã hội cả, mà họ sống rất có hạnh phúc.

Bạn biết không? Hạnh phúc của con người không phải từ trên trời cao giáng xuống, lại càng không phải từ lòng đất vọt lên và cũng không phải từ ai ban phát. Hạnh phúc đến với bạn từ mọi phía, nếu bạn biết lắng nhìn, lắng nghe và tiếp xúc mọi vấn đề đang đến với bạn bằng sự điềm tĩnh và hiểu biết, và bạn có thể tiếp nhận hạnh phúc bất cứ ở đâu và bất cứ lúc nào, ở nơi mọi hiện tượng sinh diệt trong bạn và xung quanh bạn.

Bạn có thể nhìn một chiếc lá vàng bay của chiều thu hoặc nghe từng giọt mưa rơi của đêm đông, hoặc nhìn một cánh hoa của mùa xuân, những ráng nắng của chiều hạ với đôi mắt điềm tĩnh và với sự hiểu biết sâu sắc đối với các hiện tượng sinh diệt ấy, thì chính những hiện tượng sinh diệt ấy sẽ trao cho bạn rất nhiều hạnh phúc.

Vậy, bạn có thể tiếp nhận hạnh phúc từ mọi phía, chứ không phải từ một phía đơn điệu. Bạn có thể tiếp xúc từ sự nhìn, sự nghe, sự thở, sự đứng, sự ngồi và sự đi… của bạn.

Nếu trong đời sống, bạn nhận ra được điều đó, thì bạn là người hết sức giàu có về hạnh phúc. Bạn không cần phải đi tìm kiếm hạnh phúc. Bạn chỉ cần dừng lại mọi cái nhìn vội vã; mọi cái nghe vội vã; mọi cái đi, đứng, nằm, ngồi vội vã; mọi sự nói năng vội vã; mọi nguyên nhân phát sinh đau khổ, thì tức khắc bạn có hạnh phúc, hạnh phúc sẽ đến với bạn từ mọi phía.

Vậy, bạn đã sẵn sàng để tiếp nhận những hạnh phúc đến với bạn chưa!

Bắt rắn đầu đuôi

Bạn biết không? Có nhiều người nghe người khác bảo rằng, thịt rắn ăn rất ngon, nên họ đã đi vào các nơi hoang dã để bắt rắn và làm thịt mà ăn. Nhưng, họ không nắm vững phương pháp bắt rắn, họ đã bắt vào đuôi của rắn, nên có nhiều người bị rắn cắn chết.

Cũng vậy, có nhiều người nghe người khác nói, có ngũ dục là có hạnh phúc, nên họ đã săn đuổi ngũ dục để xây dựng hạnh phúc và họ đã bị ngũ dục cắn chết.

Bạn biết không? Muốn bắt được rắn thì phải có cái nạng và đưa cái nạng đè xuống trên cổ của rắn, sau đó mới đưa tay để bắt vào cổ của rắn, và tùy ý sử dụng rắn vào trong bất cứ việc gì có lợi ích.

Cũng vậy, muốn bắt ngũ dục để loại bỏ ra khỏi đời sống của mình, thì phải an trú tâm ở trong Giới hành, ở trong Định hành và ở trong Tuệ hành, thì mới có khả năng điều phục và chuyển hóa ngũ dục theo ý muốn thăng tiến của mình.

Vậy, bạn bắt rắn hay săn đuổi ngũ dục không nên săn đuổi hay tìm bắt đầu đuôi mà phải biết cách điều phục nó từ nơi trọng yếu của chúng.

Mong bạn bắt rắn thành công.

Ngón tay và mặt trăng

Ngày 26 tháng Mười Một năm 1998, có khách đến Thiền Thất Lắng Nghe thăm và hỏi tôi một vài vấn đề trong Phật giáo.

Khách hỏi:

Thiền có phải là cứu cánh của Phật giáo không?

Đáp: Không.

Tịnh độ có phải là cứu cánh của Phật giáo không?

Đáp: Không.

Mật tông có phải là cứu cánh của Phật giáo không?

Đáp: Không.

Tu Thanh văn đạo có phải là cứu cánh của Phật giáo không?

Đáp: Không.

Tu Duyên giác đạo có phải là cứu cánh của Phật giáo không?

Đáp: Không.

Tu Bồ tát đạo có phải là cứu cánh của Phật giáo không?

Đáp: Không.

Vấn đề xây dựng và phát triển Giáo hội có phải là cứu cánh của Phật giáo không?

Đáp: Không nốt.

Thế thì cái gì mới là cứu cánh của Phật giáo?

Đáp: Phật đạo.

- Thiền không phải là Phật đạo sao?

- Không phải. Chỉ là phương tiện.

- Tịnh độ không phải là Phật đạo sao?

- Không phải. Chỉ là phương tiện.

- Mật giáo không phải là Phật đạo sao?

- Không phải. Chỉ là phương tiện.

- Thanh văn đạo không phải là Phật đạo sao?

- Không phải. Chỉ là phương tiện.

- Duyên giác đạo không phải là Phật đạo sao?

- Không phải. Chỉ là phương tiện.

- Bồ tát đạo không phải là Phật đạo sao?

- Không phải. Chỉ là phương tiện.

- Giáo hội không phải là Phật đạo sao?

- Không phải. Chỉ là phương tiện.

Vì chúng không phải là cứu cánh, chúng chỉ là những phương tiện tạm thời đưa hành giả đi đến với cứu cánh là Phật đạo.

Các bạn muốn thấy mặt trăng, hãy nương vào ngón tay của người chỉ dẫn, nhưng ngón tay của người chỉ dẫn không phải là mặt trăng. Ngón tay và mặt trăng là hai thật thể khác nhau. Mong các bạn nhận ra điều đó, để có thể tùy theo hoàn cảnh và điều kiện vốn có của mình mà thực hành và tùy thời, tùy cơ, tùy xứ để buộc hoặc mở và nên chấm dứt mọi sự tranh luận có tính cách ba hoa và phù phiếm là “chỉ có cái này mà không có cái kia”.

Cười và dạo chơi

Khách hỏi: Cứu cánh của sự sống là gì?

Đáp: Chết.

Hỏi: Cứu cánh của sự chết là gì?

Đáp: Sống.

Hỏi: Sống chết liên hệ với nhau như thế nào?

Đáp: Nhân duyên.

Hỏi: Thế nào là một người biết giải quyết sự sống và chết?

Đáp: Không tạo nhân và duyên sinh tử.

Hỏi: Cái gì là nhân của sinh tử?

Đáp: Vô minh và Hành, Khát ái và Chiếm hữu.

Hỏi: Cái gì là duyên của sinh tử?

Đáp: Sáu căn và sáu trần tiếp xúc và chấp nhận nhau không có Chánh niệm.

Hỏi: Làm thế nào để chuyển hóa nhân duyên sinh tử?

Đáp: Thực hành Thánh đạo.

Hỏi: Thế nào là đạt Thánh quả?

Đáp: Cười và dạo chơi giữa đôi bờ sống chết.

Khách: Thế à!

Chủ: Chẳng có chi.

Gốc yên thân vững

Tâm là gốc của thân, tâm có yên thì gốc mới vững chãi. Thân thể bị bệnh hoạn là do tâm hồn bị vẩn đục. Muốn chữa lành bệnh của thân, thì phải nỗ lực trị liệu những bệnh hoạn của tâm. Tâm lo lắng, sợ hãi, tính toán giận hờn, trách móc, tham lam, thì nhất định sẽ đưa đến bệnh cho thân và họa cho tâm.

Chẳng hạn, tâm giận hờn sẽ đưa đến khó ngủ, ăn không tiêu, và sẽ dẫn đến bệnh suy nhược thần kinh hoặc rối loạn tiêu hóa…

Tâm tham lam sẽ đưa đến tính toán lợi hại, hơn thua, và có thể đưa đến tai biến mạch máu não, hoặc đưa đến các bệnh co giật chân tay…

Tâm mù quáng đưa thân đi tới với những hành động nông nổi, thấp hèn…

Bởi vậy, tâm là chủ nhân của mọi sự tạo tác thiện ác, họa phúc, may rủi, khổ đau, hay an lạc.

Do đó, muốn thân đứng vững, muốn mệnh lâu dài, thì phải an tâm. Tâm an thì họa trở thành phúc, rủi trở thành may, khổ đau trở thành an lạc, ngu trở thành trí, loạn trở thành yên. Tâm không an thì may trở thành rủi, trí trở thành ngu, yên trở thành loạn…

Nên từ xưa tới nay, từ Đông sang Tây các bậc Hiền trí lập tâm trước khi lập thân, nhờ đó mà thân đứng vững chãi làm lợi ích cho đời. Còn kẻ mê muội xưa nay, chỉ lo lập thân mà không lo lập tâm, nên bị gió đời lay động, tự thân đã đánh mất mình thì lấy cái gì để cứu người giúp đời!

Sự thịnh suy

Sự thịnh suy của Đạo Phật không phải là ở nơi những hình thức Giáo hội, chùa chiền, tổ chức các đoàn thể Phật giáo, mà thịnh suy của Đạo Phật là ở nơi đời sống giác ngộ hay không có đời sống giác ngộ.

Ở bất cứ nơi nào mà con người đánh mất đời sống giác ngộ thì ở nơi đó không có Đạo Phật, hay nơi đó là sự suy đồi của Đạo Phật.

Và ở nơi nào mà con người biết vun bồi và chăm sóc đời sống giác ngộ thì ở nơi đó có Đạo Phật và có sự hưng thịnh của Đạo Phật, dù là không có Giáo hội hay những hình thức tổ chức Phật giáo.

Như vậy, sự hưng vượng của Đạo Phật chính là sự hưng vượng về đời sống giác ngộ. Và sự suy đồi của Đạo Phật chính là sự suy đồi về đời sống ấy.

Ở Trung Hoa hiện nay vẫn có những ngôi chùa trên cả ngàn năm, cũng có những tu viện vài trăm tu sĩ, kinh sách cũng được in ấn, nhưng sự hưng vượng của Đạo Phật tại đó vẫn chưa có dấu hiệu. Tại sao như vậy? Tại vì ở đó dòng sống của tâm thức giác ngộ đã bị tắc nghẽn, chưa được biểu hiện đúng nguyên trạng của nó. Chỉ có hình thức giác ngộ mà không có nội dung của sự giác ngộ, đó là tình trạng cực suy của Đạo Phật.

Đuổi bắt sóng nắng

Có nhiều nhà lãnh đạo quốc gia trên thế giới có tâm huyết, muốn ổn định tình trạng của con người hiện nay, bởi vì tình trạng con người hiện nay xuống cấp hết sức trầm trọng. Mọi biện pháp để ổn định xã hội do các nhà lãnh đạo hoạch định, hình như không mấy hiệu quả. Xã hội của con người ngày càng rối bời, đời sống của con người càng ngày càng khủng hoảng và bế tắc. Người ta càng nỗ lực ổn định xã hội bao nhiêu thì người ta càng thất vọng với việc làm ấy bấy nhiêu. Tại sao lại có tình trạng bi đát này? Sở dĩ có tình trạng này là do những nhà lãnh đạo xã hội, không hiểu rõ được xã hội là gì? Nếu họ có ý thức được rằng, xã hội chỉ là hình ảnh của con người và hình ảnh của con người là hình ảnh của tâm thức thì bấy giờ họ mới có khả năng vạch ra được hướng đi để ổn định xã hội. Bởi vậy, con người như thế nào thì xã hội của nó là như thế ấy. Tâm thức của con người như thế nào thì hình ảnh của nó như thế ấy.

Do đó, muốn ổn định xã hội, ta phải ổn định con người và muốn ổn định con người ta phải ổn định tâm thức của con người. Mọi rối loạn của con người và xã hội là sự rối loạn từ tâm thức cá nhân và tâm thức cộng đồng mà ra. Nếu ta không có phương pháp làm ổn định cho tâm thức con người cá nhân thì hình ảnh rối loạn của tâm thức con người cộng đồng vẫn tiếp tục phóng ra trên mọi lĩnh vực sinh hoạt và gây xáo trộn xã hội. Bởi vậy muốn ổn định xã hội trước hết ta phải làm cho tâm thức con người cá nhân được ổn định. Nếu không làm như vậy, thì việc làm ổn định xã hội của các nhà lãnh đạo quốc gia trên toàn thế giới hiện nay chỉ là một việc làm đuổi bắt sóng nắng giữa trưa hè mà thôi.

Ngủ vùi trong ánh sáng

Đêm về, bạn cứ nằm yên theo dõi hơi thở và ngủ một giấc thật ngon lành để sức khỏe được phục hồi, tâm tư được bình an và đương nhiên bình minh sẽ đến với bạn, bạn không cần phải tìm kiếm, chờ đợi.

Nếu khi đêm về bạn tiếc nuối bình minh và nỗ lực đủ mọi cách để kiếm tìm nó, thì bạn sẽ không bao giờ thấy được bình minh, và khi bình minh thực sự đến, thì bấy giờ tâm tư của bạn đã mù lòa và bị ngủ vùi giữa ánh sáng. Điều đó mới là điều đau thương lớn lao nhất trong đời sống của bạn.

Hoàng hôn và bình minh đều giúp đỡ bạn tái tạo sự sống hạnh phúc và an lạc, điều đó bạn có nhận ra không? Nếu không thì làm sao tránh khỏi những khổ đau và thất vọng xảy ra trong đời sống của bạn!

Huế đến với tình yêu

Huế đến với Việt Nam không phải bằng con đường chinh phục bạo động mà chính bằng con đường của tình yêu đằm thắm.

Huyền Trân Công chúa một nữ Phật tử thuần thành, thuận theo ý của cha và anh đã hóa duyên với vua Chàm là Chế Mân. Và sau đó vua Chàm đã tặng cho nước Đại Việt lúc bấy giờ hai châu Ô và Rí tức là một phần Quảng Bình với Quảng Trị, Thừa Thiên và một phần của Quảng Nam ngày nay.

Năm 1307, vua Trần Anh Tông đã tiếp nhận hai châu này và đặt tên là Thuận Châu và Hóa Châu.

Huế là tên gọi của Hóa và có cội nguồn với Thuận từ đó.

Thuận Hóa là thuận theo ý lực của hồn thiêng sông núi để mở mang bờ cõi đem nét đẹp trầm hùng của Đại Việt chuyển hóa và thăng tiến cho một xứ sở láng giềng.

Thuận Hóa có núi cao, có sông sâu, có ruộng động, có đầm phá, có dãy cát trắng Thùy Dương chạy dài theo duyên hải ôm lấy biển xanh vào lòng. Thiên nhiên đã tạo nên cho Thuận Hóa một bức tranh vô cùng kỳ vỹ, giàu có và sống động.

Núi Truồi, Bạch Mã, Thúy Vân, Vinh Thái, Hải Vân… là những ngọn núi cao vút. Sông Ô Lâu, sông Bồ, sông Hương, sông Truồi có những đoạn nước sâu thăm thẳm.

Sự đứng vững chãi và cao vút của núi, sự trôi êm, đằm thắm và sâu thẳm của sông, sự xanh tươi của ruộng đồng, sự gạn lọc của phá, sự rộng lớn của biển, sự khoan dung và thanh bạch của cát đã tạo nên tâm hồn và khí tiết của người dân ở xứ sở này.

Cội nguồn của các dòng sông không chỉ từ lòng đất sâu mà còn từ những đỉnh núi cao, bởi vậy các dòng sông của Huế không bao giờ bị khô cạn. Chúng từ đỉnh núi cao trở về, từ lòng núi sâu đi ra băng qua ruộng đồng, phố phường, tưới tẩm vườn cà, ruộng lúa nương khoai, làm cho cây chanh ươm nụ, cây bưởi nở hoa, làm cho những lũy tre xanh rợp bóng giữa trưa hè.

Các dòng sông của Huế trước khi đi về hòa nhập với cái lớn là biển, thì nó phải chan hòa và được gạn lọc bởi phá.

Phá Tam Giang là điểm hội tụ của các dòng sông Ô Lâu, Bồ và Hương. Mỗi khi chúng đã hội tụ với nhau thì chúng không còn là ba mà chỉ là một. Cái một bao gồm cả cái ba.

Phá Tam Giang đối với Huế đóng vai trò như một bể lọc, các nguồn nước trước khi hòa vào với biển cả mênh mông là phải đi qua bể lọc này.

Và dãy Thùy Dương cát trắng chạy dài theo vùng duyên hải đã khẳng định rằng: Phá không phải là biển, biển không phải là phá, nhưng phá cũng có thể là biển và biển cũng có thể là phá, chúng dung thông với nhau qua các cửa bể Thuận An và Tư Hiền.

Dãy Thùy Dương cát trắng hiện hữu với Huế, như một sự tiếp nhận và hóa giải những gì mà biển không dung từ phá, đẩy dạt vào bờ và dãy Thùy Dương cát trắng sẵn sàng ôm hết vào lòng những gì dơ bẩn mà biển cả trao trả lại cho đất liền, để chuyển hóa trở thành thanh bạch.

Thiên nhiên đã kết cấu Huế như thế, và đã tạo ra khí tiết của Huế bốn mùa Xuân, Hạ, Thu, Đông rõ rệt, nên từ thế kỷ thứ XIV, Huế đã trở thành thân thể của Đại Việt không bằng bạo lực mà bằng tình yêu. Huế đã trở thành trái tim và đầu não của đất nước một thời, vào thời các chúa Nguyễn và các triều vua Nguyễn, rồi từ đó Huế trải dài từ thành Gia Định đến mũi Cà Mau.

Bấy giờ, Huế không những nghiễm nhiên trở thành một trung tâm chính trị, mà còn là một trung tâm Phật giáo, văn hóa và giáo dục nữa.

Huế có núi cao, có sông sâu, nên bất cứ cái gì cạn cợt, thấp kém đều không tồn tại với Huế. Huế có sông dài nên cái gì ngắn ngủi đều không phù hợp với Huế. Huế có phá Tam Giang được xem như là bể lọc, nên cái gì tào tạp đều bị Huế gạt đi. Huế có biển rộng mênh mông, nên những gì hẹp hòi tầm thường đều không phải là Huế. Huế có dãy Thùy Dương cát trắng, nên những gì tối tăm bẩn thỉu đều bị Huế chối từ.

Hồn thiêng sông núi đã tạo nên cho Huế như thế đó, vậy người dân ở trên xứ sở này mà suy nghĩ cạn cợt, khí tiết tầm thường, tâm tư ích kỷ, hẹp hòi, tiếp nhận mọi thứ một cách vô thức, thiếu gạn lọc, thiếu cân nhắc, sống thiếu Từ Bi, Hỷ Xả, và Bao Dung, hành xử thiên lệch, thì làm sao không có lỗi với hồn thiêng sông núi, với tổ tiên ông bà và dòng dõi tâm linh của xứ sở.

Trận hồng thủy xảy ra cho Huế vào ngày 2 tháng Mười Một năm 1999 đã làm cho Huế điêu tàn không phải là không có lý do.

Nước sông Hương bốn tháng trước đó bỗng nhiên đổi màu, từ màu trong xanh chuyển sang trong đục, điều đó đã báo hiệu điềm không lành đến với Huế.

Đại nạn thật sự đã đến với Huế vào ngày 24 tháng Chín năm Kỷ Mão (âm lịch), tức ngày 1 tháng Mười Một năm 1999 mưa đã giận dữ xối xả đổ lên đầu Huế, ngày 2 tháng Mười Một năm 1999 nước lũ đã hành xử từ cuồng loạn đến tàn bạo đối với Huế và đưa Huế chìm sâu vào trong biển nước đục ngầu, khiến hơn bốn trăm người con dân của Huế bị chết và bị mất tích, hàng ngàn ngôi nhà bị sụp đổ và cuốn trôi, hàng trăm ngàn gia đình bị đói khát, Huế đã bị cô lập hoàn toàn với thế giới bên ngoài. Núi Hải Vân và núi Phước Tượng đều bị sạt lở. Huế bỗng chốc rơi vào địa ngục Hàn Băng (lạnh buốt), địa ngục Hắc Ám (tối tăm không có đèn đuốc), địa ngục Cơ Khát ( đói và khát), địa ngục Nê Lê (bùn lầy), địa ngục Xú Uế (hôi thối), địa ngục Tật Dịch ( bệnh tật truyền nhiễm)… trải qua những ngày đêm kinh dị. Huế sống trong tình trạng không có chính quyền, người dân tự cứu lấy nhau và có những gia đình thật sự tuyệt vọng, nên đã cột chéo áo vào nhau cùng trôi theo nước lũ, hoặc có người tự cột mình lại ở trong nhà để chờ nước ngập chết, xác khỏi bị cuốn trôi…

Trận Đại hồng thủy xảy ra cho Huế, có nhiều người bảo: “Trời đất ác nghiệt đối với Huế!”, lại có người bảo: “Trời đất phạt dân Huế!”. Nhưng theo tôi nghĩ: Trời đất nào có ghét ai, trời đất thương dân Huế, nhưng liệu dân Huế có thấy được cái đẹp, cái quý của Huế để thương không? Người Huế không thương Huế, mà chỉ thương lấy bản thân mình, thì Huế làm sao thoát khỏi đại nạn! Người Huế không lo cho dân Huế mà chỉ sử dụng Huế cho tư ý của mình, thì Huế sao có thể ngẩng đầu lên để nhìn trời cao, hoặc cúi xuống để nhìn sông sâu, làm sao Huế có thể nhìn về phía sau để đi tới, nhìn về phía trước để thăng hoa và nhìn xung quanh để sánh cùng bè bạn.

Huế chưa có một đền thờ nào để thờ Huyền Trân Công chúa, chưa có một trường học nào mang tên của vị Công Chúa này, thì làm sao Huế có thể đứng vững chãi được trong đạo lý: “Uống nước nhớ nguồn, ăn quả nhớ kẻ trồng cây!” và Huế làm sao có thẻ hun đúc được khí tiết: “Vì người quên mình, vì nước quên thân”, để tạo ra chất liệu đặc thù của Huế.

Bởi vậy, trận Đại hồng thủy vừa qua đã nói gì với nhân dân và chính quyền Huế, đã nói gì với chính quyền và nhân dân Việt Nam và đồng thời cũng đã nói gì với thế giới con người, chắc chắn là điều mà tất cả chúng ta phải chiêm nghiệm để thấy rõ.

Nếu tâm hồn của chúng ta không ích kỷ, không đem cái chung để phục vụ cái riêng, biết đưa đời sống cá thể hòa nhập với đời sống đại thể, biết yêu núi rừng, yêu dòng sông, yêu cây cỏ, yêu thương biển cả, trân trọng trái đất, quý mến mặt trăng và mặt trời, biết thương yêu đồng loại, biết thức ăn chính yếu của chúng ta là không khí và hơi thở, biết rõ mọi hiện trạng khổ đau và hạnh phúc đều có gốc rễ từ tâm hồn và sự hiểu biết của chúng ta, thì làm gì mà chúng ta bị tai nạn, tai nạn đã không có, thì đại nạn dựa vào đâu để phát sinh?

Vậy, đại nạn đã phát sinh, thì con người phải nhận lấy hậu quả của nó mà không nên đổ thừa cho bất cứ ai và bất cứ cái gì. Con người phải gánh chịu những gì mà chính họ đã tạo ra.

Nếu người nào khép kín tâm hồn của mình lại, thì người đó sẽ là người bị nghèo nàn vĩnh viễn. Xứ sở nào khép kín tâm hồn của xứ sở ấy lại, thì xứ sở ấy bị đắm chìm trong sự nghèo đói lạc hậu về mọi mặt.

Chúng ta hãy mở cửa tâm hồn của chúng ta bằng tất cả sự hiểu biết và thương yêu, thì trái tim của chúng ta không còn đập theo những nhịp đập đơn điệu, nghi ngờ và sợ hãi. Chúng ta hãy cùng nhau mở rộng trái tim của Huế, để trái tim của Huế trở thành trái tim của cả dân tộc và thế giới loài người đều hiểu biết và thương yêu Huế, vì nơi đây đã có một người con gái Việt Nam sống cuộc đời: “Vì Hiếu quên thân, vì Nước quên mình, và vì người xả kỷ”.

Đời sống của người con gái ấy đã tạo thành một trong những nét đẹp của Huế và đã góp phần tạo nên hồn thiêng sông núi Việt Nam.

Trận Đại hồng thủy vào ngày 2 tháng Mười Một năm 1999 vừa qua đã mở ra cho Huế nhiều cửa biển như cửa biển Hải Dương, Hòa Duân, Mỹ Á, Đông Dương, Hiền An…

Nhưng, hiện nay, chỉ còn lại bốn cửa biển Hải Dương, Thuận An, Hòa Duân, Hiền An. Và sau cuộc tức nước vỡ bờ Huế đã có cơ hội nhìn lại bản thân mình và đã có điều kiện để tiếp xúc với thế giới bên ngoài, không phải một cửa, hai cửa mà có rất nhiều cửa. Huế có khả năng hội nhập với Bốn bể Năm châu, và Năm châu Bốn bể đều có trách nhiệm với Huế và đến với Huế bằng tình yêu và Huế ngàn đời vẫn hiện hữu với tình yêu ấy.

(Huế, ngày 20/12/1999)

Ánh sáng nuôi lớn người mù

Một người mù bẩm sinh, họ không bao giờ thấy và cảm nhận sự có mặt của ánh sáng, nhưng ánh sáng không bao giờ bỏ mặc họ, ánh sáng vẫn có mặt trong họ để nuôi họ lớn khôn.

Cũng vậy, ở trong đời có những người sinh ra đã bị khuyết tật về niềm tin, họ sống hoàn toàn ở trong những trạng thái nghi ngờ và sợ hãi, họ không bao giờ thấy được khả năng phi thường của sự tự tín và họ không bao giờ cảm nhận được những gì lợi ích do niềm tin đem lại cho chính họ và hoàn cảnh xung quanh họ.

Tuy họ đã bị khuyết tật về niềm tin, nhưng niềm tin của những người xung quanh đã giúp họ, đã nuôi lớn họ, như ánh sáng đã nuôi lớn người mù.

Đối với người mù, bạn không cần phải diễn tả ánh sáng là gì, và đối với người khuyết tật niềm tin, bạn không cần phải diễn tả đức tin, bạn chỉ nhìn họ mỉm cười, và phải có hành động tự tin để giúp họ, nhưng bạn sẽ được sự đáp trả của người kia bằng sự nghi ngờ, sợ hãi và phỉ báng. Tuy nhiên, bạn sẽ không thất vọng, vì khả năng tự tin của bạn sẽ giúp bạn hóa giải những gì mà người khuyết tật kia đã gieo rắc cho bạn!

Mặt nước hồ thu

Nước hồ thu phần nhiều là trong và phẳng lặng, nó có thể giúp ta soi được nguyên hình của ta.

Nếu ta đem đá, gạch liệng xuống mặt hồ, nước động và tung tóe lên, ta không còn thấy được nguyên hình của ta nữa, nước có thể tung tóe lên chạm vào mặt ta làm cho ta khó chịu. Sự khó chịu này do nước của mặt hồ thu hay do ta? Và ta không còn thấy được nguyên hình của ta in dưới đáy hồ là do ta hay do hồ?

Bởi vậy, ta hãy cẩn thận, nếu không ta sẽ đánh mất sự thanh trong ấy.

Tai họa đến với ta

Tai họa đến với ta không phải từ trên trời giáng xuống hay từ dưới đất vọt lên mà từ trong hành động của chúng ta đi ra.

Cây đại thọ sẽ bị tai họa, vì chim đậu nhiều nên gãy nhánh, khô cành.

Cây cao đẹp đứng giữa ngã ba đường, bị nhiều người tranh nhau giành giựt và phá hỏng.

Cây nhỏ ra trái nhiều sẽ mau bị sùng và chết sớm vì quá sức.

Cũng vậy, bậc Trưởng lão trong đời, thường bị gây phiền muộn bởi con cháu, người đẹp ở trong đời khoe sắc không đúng chỗ, tự rước họa vào thân và kẻ tài trí giữa đời rước lấy tai họa do ôm lấy nhiều việc.

Hỡi ai là những người có trí ở trong đời, hãy tự chiêm nghiệm để cứu lấy mình, chứ đừng để tai họa xảy ra rồi mới van xin người đến cứu.

Ta phải nhớ rằng: “Ta hãy tự cứu trước khi Đức Phật hay Chúa đến cứu!”.

Thảnh thơi trong hành động

Sống giữa cuộc đời bận rộn, ta không thể tìm một nơi yên tĩnh để lẩn tránh, vì càng lẩn tránh sự bận rộn, ta lại càng bị bận rộn bởi sự lẩn tránh ấy.

Khi chưa học Đạo ta vẫn đi, đứng, nằm, ngồi, học hành, ăn uống. Khi học Đạo rồi ta cũng vẫn đi, đứng, nằm, ngồi, học hành, ăn uống, làm việc, nhưng hai động tác của người chưa học Đạo và người đã học Đạo khác xa nhau rất nhiều.

Hành động của người khi chưa học Đạo thì từ cái động mà đi tới cái động, do đó nó dẫn tới đời sống vụt chạc, tầm thường và có nhiều sự vấp ngã, khổ đau.

Hành động của người có học Đạo, thì từ cái động mà đi tới cái tịnh và từ cái tịnh mà chuyển động, do đó mà không có động tác hoặc cử chỉ nào của người có học đạo mà không tỏa ra sự an lạc và thảnh thơi, không có động tác nào hoặc cử chỉ nào của người học Đạo là không đem lại chủ quyền cho mình trong cuộc sống.

Ta hãy thảnh thơi trong từng hành động và cử chỉ của ta, chính hành động ấy đưa ta vượt thoát cạm bẫy của khổ đau!

Hồn rời khỏi xác

Bạn đừng nghĩ rằng, bạn bị xe cán chết, hoặc đến khi già bệnh thì chết đi, hồn của bạn mới rời khỏi xác, hồn của bạn có thể đã rời khỏi bạn khi bạn đang còn sống. Nghĩa là bạn ăn cơm, uống nước, đi, đứng, nằm, ngồi, làm việc theo bản năng, tất cả những cái đó đã tạo ra sự chết trong đời sống của bạn, hồn sống của bạn đã rời khỏi thân xác.

Trái lại, mỗi động tác, bạn hành động ở trong ý thức Chánh niệm, thì hồn sống của bạn luôn luôn có mặt với bạn. Bạn không ôm giữ và lo lắng cho một cái xác không hồn. Bạn phải hành động như thế nào để hồn của bạn luôn luôn có mặt trong thể xác của bạn; xác của bạn là hồn của bạn và hồn của bạn là xác của bạn.

Bạn hãy hành động bằng ý thức Chánh niệm, cuộc sống của bạn sẽ không bị cột chặt ở nơi trục quay của địa cầu, mà cũng không bị bay bổng lờ lững giữa không trung. Nhưng nếu bạn cần bay thì bạn cứ bay, và nếu bạn cần đứng vững chãi trên quả địa cầu thì cứ đứng vững chãi. Bạn muốn trở thành cái gì, thì bạn liền trở thành cái đó với những hành động có đầy đủ linh hồn.

Người đẹp với con chó lác

Người đẹp có thể làm chao đảo mọi địa vị và quyền uy bậc mày râu trong thiên hạ, nhưng người đẹp ngồi một bên người mù hay một bên con chó lác cũng không có khả năng đánh động một chút nào cảm xúc ở nơi người ấy hay là cảm xúc nơi con vật ấy.

Cũng vậy, đạo lý cao sâu của các bậc Thánh hiền khó mà đánh động được những người quá ngu si và nghèo đói.

Người quá nghèo đói thì chỉ nghĩ đến áo cơm, kẻ ngu si thì chỉ biết nghĩ và làm theo tà kiến của mình.

Nhưng, đối với những bậc có trí trong đời, thì mỗi lời dạy của các bậc Thánh hiền như những bức gấm thêu, và mỗi cử chỉ của các bậc Thánh hiền như là những tràng châu ngọc.

Con sâu ngứa

Bất cứ loài hoa nào, trong đó cũng có những con sâu ngứa, hoa càng đẹp thì sâu ngứa càng nhiều.

Cũng vậy, bất cứ thứ danh vọng nào của thế gian cũng đều hàm chứa những độc tố ganh tỵ, phỉ báng và chống đối.

Danh vọng càng cao thì bị ganh tỵ, phỉ báng và bị chống đối càng nhiều.

Do đó, mọi danh vọng ở đời đều sản sinh ra sâu ngứa. Danh vọng càng cao thì sâu ngứa càng nhiều vậy.

Soi mặt

Ngày nào ta cũng soi gương để thấy và ngắm nghía mặt ta, nhưng thử hỏi có khi nào ta soi gương để ngắm nghía lại tâm ta.

Soi gương để ngắm nghía mặt ta thì ai cũng làm, nhưng soi gương để ngắm nghía lại tâm ta thì rất ít người làm và rất ít người chịu làm.

Nhưng, than ôi, tâm ta xấu, tâm ta khô héo thì mặt ta làm sao mà tươi tỉnh và đẹp được! Tâm ta đầy cặn bã ganh tỵ, giành giựt, hơn thua, thì hành động của ta làm sao mà có sự điềm tĩnh bao dung và thương yêu được.

Do đó, kẻ tiểu nhân thì ngày ngày soi mặt mà chẳng soi tâm, bậc Trí giả thường ngày soi tâm mà không soi mặt. Còn bậc chứng ngộ thì soi mặt là thấy tâm và soi tâm là thấy mặt, tâm và mặt không còn là hai thực thể cá biệt, nên cũng chẳng có ai soi mặt cũng chẳng có ai soi tâm mà tâm mặt tự soi.

Ngôn ngữ giác ngộ

Ngôn ngữ giác ngộ là ngôn ngữ biểu lộ nội dung của đời sống giác ngộ. Ngôn ngữ giác ngộ không phải là ngôn ngữ nói mà là ngôn ngữ sống.

Một nụ cười, một cái nhìn, một bước đi hay một tiếng vỗ tay được thoát ra từ chiều sâu của tâm linh giác ngộ đều được gọi là ngôn ngữ giác ngộ.

Như vậy, ngôn ngữ giác ngộ không phải là một loại ngôn ngữ quy ước của thế giới ý niệm, luận lý và ngoại giao, mà loại ngôn ngữ vắng mặt mọi ý niệm, mọi luận lý và mọi hình thức trống rỗng.

Ngôn ngữ giác ngộ ta có thể nói và có thể nghe được khi tâm thức ta có những chất liệu giác ngộ. Nếu trong ta không có chất liệu giác ngộ mà ta sử dụng ngôn ngữ giác ngộ để diễn đạt những gì giác ngộ thì đó chỉ là những loại hư ngôn mà thôi!!!

Pháp thoại: Trái tim và hơi thở

(Thượng Tọa Thích Thái Hòa giảng tại Thiền Đường Trăng Rằm cho 500 giáo viên mẫu giáo trong ngày nhận quà cứu trợ bão lụt của Ban Cứu Trợ Bão Lụt Miền Trung thuộc Tổ Đình Từ Hiếu - Huế.)

Thưa quý vị! Trái tim và hơi thở là căn bản của sự sống, trực tiếp gắn liền với sinh mạng của chúng ta. Trái tim và hơi thở của chúng ta là sự kế thừa sinh mệnh huyết thống và sinh mệnh tâm linh của tổ tiên chúng ta.

Bởi vậy, trái tim và hơi thở của chúng ta là luôn luôn có mặt tổ tiên tâm linh và tổ tiên huyết thống của chúng ta. Không những vậy, mà trái tim và hơi thở của chúng ta còn có mặt của mọi người và mọi loài.

Do đó, khi chúng ta nhìn sâu vào trái tim của chúng ta, chúng ta thấy ngoài dòng họ tâm linh và huyết thống còn có cả giang sơn tổ quốc của chúng ta. Nếu không có giang sơn tổ quốc, thì sẽ không có trái tim. Và chúng ta nhìn sâu vào trong trái tim, chúng ta sẽ thấy trong trái tim của chúng ta đang có mặt của toàn thể mọi người và mọi loài. Nếu không có con người nông dân thì gạo đâu chúng ta ăn? Cho nên, trong trái tim của chúng ta có bác nông dân, có người đi cày, có bé chăn trâu. Trong trái tim của chúng ta có các thầy cô giáo. Nếu trong trái tim của chúng ta không có các thầy cô giáo dạy dỗ, uốn nắn, trao truyền kiến thức và kinh nghiệm sống cho chúng ta, thì trái tim của chúng ta không phải là trái tim người, mà là trái tim heo… Cho nên, ta nhìn sâu vào trái tim của chúng ta, chúng ta sẽ thấy trong trái tim ấy đều có mặt các thầy, các cô, bạn bè… của chúng ta. Và chúng ta nhìn sâu vào trong trái tim ấy chúng ta sẽ thấy có ánh sáng mặt trời. Nếu không có ánh sáng mặt trời thì chúng ta không thể nào có mặt, và không tồn tại được. Cho nên, trái tim của chúng ta có sự hiện hữu của mặt trời.

Chúng ta nhìn sâu vào trong trái tim của chúng ta, chúng ta thấy rõ quả đất, ban đêm, ban ngày, ngôi sao, dòng sông, núi rừng, biển cả, tất cả đều đang có mặt ở trong trái tim của chúng ta.

Chúng ta nhìn sâu vào trong trái tim, chúng ta thấy trái tim của chúng ta có mặt của quá khứ. Nếu không có quá khứ thì chúng ta sẽ không có hiện tại. Như vậy, trái tim là huyết mạch của sự sống, nó gắn liền với mọi yếu tố khác.

Vậy, hôm nay chúng ta có được trái tim như thế này, đó là một tặng phẩm rất quý báu mà tổ tiên ông bà, cha mẹ của chúng ta đã trao truyền và tặng cho chúng ta. Trái tim hôm nay mà chúng ta có được, đó là một tặng phẩm từ các thầy cô giáo, bạn bè… đã hiến tặng cho chúng ta. Trái tim hôm nay mà chúng ta có được, đó là do trời đất và thế giới con người đã hiến tặng cho chúng ta.

Như vậy, khi chúng ta đón nhận trái tim quý báu như thế, thì chúng ta phải biết làm thế nào để săn sóc trái tim quý báu ấy. Bởi vì, trái tim của chúng ta bị thương tích thì chúng ta đã làm cho tổ tiên, ông bà, nội ngoại của chúng ta ở trong quá khứ bị thương tích. Và khi trái tim của chúng ta bị thương tích là chúng ta đã làm cho giang sơn tổ quốc của chúng ta bị thương thích. Bởi vậy, chúng ta phải hết sức chăm sóc trái tim của chúng ta. Vì chúng ta có chăm sóc trái tim mình, lúc đó chúng ta mới có một trái tim lành mạnh, cao quý và chúng ta đem trái tim lành mạnh, cao quý ấy trao truyền lại cho các thế hệ tương lai.

Chúng ta chăm sóc trái tim, cũng có nghĩa là chúng ta chăm sóc hơi thở. Bởi vì hơi thở gắn liền với trái tim, hễ trái tim ngừng đập thì hơi thở cũng tắt. Chính yếu của sự sống là trái tim và hơi thở. Chính yếu của sự sống là sự gắn liền giữa con người với con người. Chính yếu của sự sống là sự gắn liền giữa con người với quá khứ, con người hiện tại và con người tương lai. Bởi vậy, khi nghe bài pháp thoại trái tim và hơi thở chúng tôi xin hiến tặng đến quý vị bài kệ nghe chuông:

Nghe chuông phiền não tan mây khói

Ý lặng thân an miệng mỉm cười

Hơi thở nương chuông về Chánh niệm

Vườn tâm hoa niệm nở muôn nơi.

Bài kệ này không mang màu sắc tôn giáo mà mang ý nghĩa thực nghiệm. Chúng tôi mời quý vị đến đây chỉ mang một ý nghĩa giữa con người với con người, giữa trái tim với trái tim mà không mang ý nghĩa của nhà truyền giáo.

Thưa quý vị!

Chúng tôi hiến tặng đến quý vị một triệu, hai triệu, mười triệu… điều đó là thực tiễn, nhưng không quý bằng hiến tặng cho nhau một trái tim chân thật, một tâm hồn trong sáng, một nghĩa cử cao quý, một nụ cười bao dung, một cách nhìn thông cảm và cởi mở.

Quý vị biết không!

Chúng ta đói năm ngày, mười ngày chúng ta có thể chịu đựng được, nhưng chúng ta không thể đói về niềm tin, đói về sự hiểu biết, đói nghèo về sự thương yêu, bị khủng hoảng tâm hồn, thì chúng ta có thể kết thúc sinh mệnh chúng ta trong chốc lát mà thôi. Một cô thiếu nữ, một cậu thanh niên vì một cơn sốc nào đó có thể tàn hoại đến bản thân mình, hoặc vì một cơn tức tưởi nào đó có thể mượn chén thuốc độc để quên mình, và họ có thể nhảy xuống dòng sông để kết liễu cuộc đời mình bởi những đói khát tâm hồn chỉ trong khoảnh khắc ấy. Bởi vậy, chúng ta đói kém tinh thần, đói kém về niềm tin, đói kém về sự hiểu biết, đói kém về thông cảm và thương yêu, chính những đói kém ấy, mới là đói kém vĩnh viễn. Ngược lại, chúng ta có thể thiếu vài ba triệu, vài ba bữa ăn, chúng ta có thể khắc phục được, nhưng mà chúng ta nghèo về tâm hồn, thì đó mới là nghèo nàn vĩnh viễn trong cuộc sống của chúng ta. Chúng ta nghèo nàn về sự hiểu biết, thì chúng ta sẽ không bao giờ có cơ hội tái tạo được hạnh phúc cho chính mình, và chúng ta không có khả năng chia sẻ hạnh phúc đến với mọi loài. Chỉ cần một câu nói của chúng ta thôi, cũng có thể đem đến hạnh phúc rất lớn cho người khác, và cũng chỉ cần một câu nói của chúng ta thôi, cũng có thể làm tan vỡ hạnh phúc của người khác.

Thưa quý vị! Với bài kệ nghe chuông:

“Nghe chuông phiền não tan mây khói

Ý lặng thân an miệng mỉm cười

Hơi thở nương chuông về Chánh niệm

Vườn tâm hoa niệm nở muôn nơi.

thì có những người nói rằng: “Tôi đâu phải Phật tử mà bắt tôi nghe chuông?” Thật sự nghe chuông đâu phải là Phật tử mới nghe, mà tất cả mọi người cần phải nghe. Nghe để làm gì? Nghe để chúng ta có những giây phút đưa mình trở về với chính mình, tạo dựng chủ quyền cho mình trong đời sống. Sở dĩ, mình bị khổ đau là do mình đánh mất chủ quyền trong đời sống hằng ngày. Như vậy, nghe chuông là một phương pháp lấy lại một đời sống có chủ quyền. Nếu một người không có chủ quyền trong đời sống hàng ngày thì người đó làm gì mà có hạnh phúc được! Một người không có chủ quyền trong đời sống hàng ngày thì người đó làm gì mà giáo dục tốt cho các thế hệ tương lai được!?

Ai đã cướp mất đời sống có chủ quyền của mình? Các cô giáo có biết ai cướp mất đời sống có chủ quyền của mình không? Có cô cho rằng, mấy cô Hiệu trưởng đã cướp mất chủ quyền của tôi trong đời sống hằng ngày. Có người thì nói rằng, chính quyền này hoặc chính quyền khác đã cướp mất chủ quyền của tôi trong đời sống hằng ngày. Sở dĩ, mình nói như thế là vì mình không có một cách nhìn Chánh niệm, không có một cách nhìn đúng với sự thật của vấn đề.

Không ai cướp mất chủ quyền của mình cả, mà chỉ có phiền não trong tâm thức của mình đã cướp mất chủ quyền của mình. Sự u mê trong tâm hồn của mình đã cướp mất chủ quyền của mình, chứ không phải một cái gì bên ngoài mà cướp mất chủ quyền của mình được.

Vì vậy, nghe chuông là để phiền não tan mây khói… Trong tâm hồn của chúng ta khi phiền não đã tan mây khói rồi thì ta có chủ quyền hoàn toàn với cuộc sống của chúng ta.

Thưa quý vị!

Ở đời, quý vị có cái gì là quý vị có hạnh phúc có an lạc? Có đôi người cho rằng: “Tôi có người chồng làm giám đốc là tôi có hạnh phúc”. Lầm to đấy! Quý vị cứ mom mem mà hỏi bà có chồng làm giám đốc, hay làm Bộ trưởng, Thủ tướng, xem thử quý vị đó có hạnh phúc hay không, hay họ có quá nhiều lo lắng, sợ hãi và khổ đau. Cho nên, những cô con gái đừng nên nghĩ rằng, mình phải lấy người chồng làm giám đốc, làm chức này chức khác mới có hạnh phúc, nếu quý vị nghĩ như thế là quý vị lầm, hiểu như thế là chưa hiểu gì về giá trị đích thực của hạnh phúc. Hoặc có người nói rằng: Tôi phải có một người chồng và một đứa con trai mới có hạnh phúc. Họ nói như thế là họ cũng lầm đấy! Có nhiều bà mẹ rất khổ đau vì con, lại có nhiều người vợ rất thất vọng vì chồng. Lại có đôi người nghĩ rằng: Tôi phải có ngôi nhà lầu nhiều tầng tôi mới có hạnh phúc. Họ nói như thế là họ quá ngây thơ! Quý vị cứ đi hỏi những người ở mấy nhà lầu đường Trần Hưng Đạo xem thử họ có hạnh phúc hay không? Tôi đã có dịp tiếp xúc với những người ở nhà lầu nhiều tầng và khi nào đến với tôi, mặt họ cũng méo xẹo, vì lo lắng, vì sợ hãi, buồn chán. Như vậy, ở nhà lầu năm bảy tầng đâu phải là hạnh phúc. Thế thì hạnh phúc ở đâu? Và tôi cũng đã từng tiếp xúc với những ông giám đốc đầy quyền lực, những vị này cũng than ngắn thở dài, họ không có thời gian để sống, họ hết bận rộn việc này đến bận rộn việc khác, họ không có thời gian để sống với vợ con và gia đình, ông giám đốc còn khổ như thế huống nữa là vợ ông giám đốc! Do đó, hạnh phúc không phải ở nơi địa vị, không phải ở nơi tài sản mà là ở nơi tâm hồn thanh thoát, cởi mở, không bị những phiền não khuấy động. Ai có tâm hồn không bị phiền não chi phối thì người đó có hạnh phúc và an lạc. Sự hạnh phúc an lạc chỉ có giản dị như thế mà chúng ta không nhận ra nên chúng ta bị khổ dài dài.

Tôi xin nhắc lại, quý vị không cần phải theo Đạo Phật, không cần theo đạo Thiên Chúa, không cần phải theo đạo nào hay một đảng phái nào mà quý vị chỉ cần làm cho tâm hồn mình yên lắng, để đạt tới tâm hồn không còn phiền não, thân không còn tật bệnh, sự hiểu biết không còn vẩn đục, sự thương yêu không còn mù quáng là quý vị sẽ có hạnh phúc ngay.

Vậy, quý vị muốn tâm không còn phiền não thì phải biết cách an tịnh tâm hồn. Và muốn thân không tật bệnh thì phải biết nuôi dưỡng sự an tịnh của thân, và nếu quý vị muốn được như vậy thì phải tập nghe chuông. Bởi vì nghe chuông thì phiền não tan mây khói. Mỗi khi phiền não đã tan thành mây khói, thì tâm trở thành thanh thoát, yên tĩnh, thơ mộng. Khi tâm mình yên tĩnh, thơ mộng, thanh thoát, vượt ra khỏi những phiền não rồi, thì mình nhìn mây, nhìn khói cũng đẹp. Ai nói rằng nhìn mây đen là buồn, nhìn mây bạc là vui! Nếu trời nắng hạn, nhìn lên trời ta thấy những đám mây đen là ta rất vui, vì đó là một niềm hi vọng sắp về với chúng ta. Trời nắng hạn mà nhìn lên trời thấy những đám mây bạc làm cho ta chẳng hi vọng chút nào. Như vậy ai bảo rằng có mây đen là họa, có mây bạc là vui. Cho nên mây đen hay mây bạc không phải là cái họa hay cái phúc, nó không phải là niềm vui hay nỗi buồn; mà vui, buồn, đau khổ cũng từ nơi tâm thức chúng ta. Chúng ta có một tâm hồn thanh thoát, an lạc thì chúng ta nhìn cái gì cũng đep cũng dễ thương cả.

Khi nghe tôi nói như thế có nhiều cô giáo khỏi lên trong tư tưởng là: Thế thì làm sao ta có được tâm hồn đó? Cho nên tôi nói muốn có được tâm hồn đó, thì ta phải lắng yên, phải biết nghe chuông, phải biết thực tập theo dõi hơi thở để lấy chủ quyền lại cho chính mình, phải biết nuôi dưỡng trái tim của mình, phải biết tạo ra cho trái tim những chất liệu thanh thản, thoải mái, an tịnh. Và khi mình nhìn vào cái gì, thì mình nhìn thật sâu vào cái đó, và khi mình nghe cái gì thì mình chú tâm vào cái đó để nghe một cách sâu sắc và hết sức yên lắng. Chính cái nhìn sâu mới tạo cho mình một trái tim hiểu biết, và chính cái nghe sâu mới tạo cho mình một trái tim bình an, một hơi thở thoải mái trong đời sống hằng ngày.

Ở trong đời vẫn có những người vẫn chưa ý thức được mình là gì, chưa ý thức được hơi thở mình là gì?

Ở đời này, nếu không có chồng, chúng ta cũng có thể sống một cách thoải mái, nếu chúng ta không có vợ, không có nhà lầu, không có địa vị nào trong xã hội, ta vẫn sống được một cách thoải mái. Nhưng nếu chúng ta không có hơi thở thì liệu rằng chúng ta có thể sống được không? Cho nên, trong đời này, quý vị có biết ai là người trung thành với mình nhất? Có phải là người yêu không? Quý vị đừng có nghe những anh chàng hoặc những cô gái nói: “Không có anh thì em chết, mà không có em thì anh chết”. Nhưng trên thực tế không có anh thì em vẫn không chết, và không có em thì anh vẫn không chết, mà nếu không có hơi thở thì cả anh và em đều chết ngay. Như vậy, chỉ có hơi thở xa mình thì mình không có cách gì để sống được. Bởi vậy, ở trên đời này ta chỉ có một người yêu duy nhất, chung thủy nhất với ta đó là trái tim và hơi thở; ngoài trái tim và hơi thở ra, tất cả chỉ là khách mà thôi. Do đó, người nào biết chăm sóc trái tim và hơi thở của mình mỗi ngày, thì người đó có một người yêu đích thực, một người yêu có khả năng chăm sóc ta 24 giờ, chăm sóc ta từng giây, từng phút và kéo dài đến tám chín mươi năm. Quý vị thử nghĩ, có người yêu nào có thể chăm sóc mình 24 giờ trong ngày hay không? Khi chưa có thì ta tìm kiếm, rạo rực; nhưng khi đã có người yêu rồi thì ta sẽ chán ngáy bởi người yêu đó. Vì sao? Vì khi mình muốn ăn thì nó bảo đi ngủ, khi mình muốn ngủ thì nó bảo mình đi chơi, khi mình muốn đi chơi thì nó bắt mình làm việc, rồi nó ghen tuông với mình, nó nghi ngờ mình, nó phản bội mình, nó làm cho mình mất tự do và có nhiều khổ đau.

Như vậy, từ nay, ai hỏi quý vị rằng: Người yêu đích thực của quý vị là ai? Quý vị sẽ trả lời: người yêu đích thực và trung thành với tôi là trái tim và hơi thở.

Ta biết chăm sóc trái tim và hơi thở trong đời sống hiện tại, thì chúng ta có thể tái tạo ra sự bình an cho đời sống tương lai. Quý vị là những cô giáo, nếu quý vị biết chăm sóc trái tim và hơi thở của mình, thì quý vị có khả năng làm một bà mẹ để trao truyền trái tim lành lặn và hơi thở thanh thản cho những thế hệ tương lai. Sự giáo dục và trao truyền một kiến thức chưa quan trọng đâu, mà trao truyền trái tim lành lặn, hơi thở thanh thản không giận hờn, không trách móc, không vội vã, không rộn ràng… cho thế hệ tương lai mới là quan trọng.

Chữ “mẫu giáo” nghĩa là mẹ dạy con, đồng thời cũng có nghĩa là người mẹ làm mẫu mực, làm khuôn thước và đồng thời cũng có nghĩa là sự giáo dực mẫu mực. Thế hệ tương lai như thế nào tùy thuộc vào con người giáo dục mẫu giáo hôm nay. Những cô giáo mẫu giáo là những cô giáo vẽ lên tâm hồn trẻ thơ những gì ngọt ngào, bằng tất cả những gì chân thật, bằng tất cả những gì hy sinh, vị tha, xả kỷ. Nếu các em có một vài cái kẹo thì các cô giáo phải dạy các em nên chia sẻ các cái kẹo ấy đến với các bạn mình, các cô phải dạy cho các em thực hiện được điều đó để khi nó lớn lên, học hành giỏi, có phước đức được làm Bộ trưởng, làm Thủ tướng, thì nó biết chia những gì nó đang có đến với tất cả mọi người. Và các cô phải dạy cho các em rằng, nếu có ai cho mình cái gì, mình nhận và cám ơn rồi trình cho cha mẹ biết và biết dâng cho cha mẹ trước khi dùng. Quý vị thiết lập những con người như thế, thì khi chúng lớn lên, chúng có phước đức dự vào những vị trí trọng yếu của xã hội, thì thuộc cấp và nhân dân của họ được nhờ rất nhiều, và họ là người có khả năng hiếu kính với cha mẹ và trung thành với giang sơn tổ quốc. Còn nếu không như vậy, khi nó lớn lên, nó sẽ không có gốc rễ, không có hiếu kính, không có sự thương yêu, và nếu nó có địa vị trong xã hội, thì nó sẽ coi cha me, ông bà không ra gì cả, nó xem thường tổ tiên, nó có thể bán đứng đất nước.

Và nếu những đứa bé nhận được phần quà gì thì cô giáo phải biết dặn dò rằng: “Con chỉ ăn phần nửa thôi, phần còn lại con phải cho những người nghèo khó hơn mình.” Nếu dặn dò được điều đó, tức là cô giáo đã tạo ra cho đứa bé một trái tim đầy hiểu biết và thương yêu; và nuôi dưỡng trái tim đó cho đến khi nó đi vào cuộc đời, nó ở cương vị làm cha, làm mẹ, làm chồng, làm vợ, làm ông bà nội, ông bà ngoại…thì chính những chất liệu đó làm cho nó trở thành cao quý ở trong dòng họ, trong xã hội loài người.

Sự cao quý của một con người trong xã hội không phải là dòng họ, không phải là địa vị, chức tước, quyền lực mà chính là cái nhân cách. Nhân cách mà không có thì coi như con người đó không còn gì để gọi là người nữa cả, do đó chúng tôi nghĩ rằng, các cô giáo cũng nên thực tập quán chiếu để giữ gìn trái tim và hơi thở đồng thời hướng dẫn cho các em cũng biết quán chiếu và giữ gìn trái tim và hơi thở. Đồng thời, quý vị cũng dạy cho các cháu biết trái tim và hơi thở đó là của ai.

Thưa quý vị!

Khi mà chúng tôi nói trái tim và hơi thở như thế, quý vị có thấy rằng, tôi có chủ ý truyền đạo đến quý vị hay không hay là chúng tôi đang nói đến một sự thật trong đời sống của chúng ta?

Các thính giả trả lời: “Thầy không truyền đạo, thầy nói sự thật”.

Đúng thế, trái tim và hơi thở là một sự thật trong đời sống của chúng ta: rõ ràng chúng tôi mời quý vị đến đây là để nói lên một sự thật chứ không phải để truyền đạo. Đạo Phật không cần ai đi truyền cả, mà tự nó khẳng định giá trị hiện hữu của nó, chứ không do Thầy này hay Thầy khác đi truyền đạo mà Đạo Phật trở thành Đạo Phật đâu. Đạo Phật không cần ai đi truyền hết, cũng như mặt trời không cần ai truyền ánh sáng và ca ngợi nó hết. Hễ bóng đêm không còn thì bình minh xuất hiện và đem ánh sáng cho muôn loài. Đạo Phật cũng như ánh sáng mặt trời. Cho nên Đạo Phật tự nó sáng ngời, tự nó tỏa chiếu mà không một ai, không một thế lưc nào đàn áp được Đạo Phật. Đạo Phật là sự tỏa chiếu của hiểu biết, là sự tỏa chiếu của thương yêu. Nếu một ai đó hay một thế lực nào đó có thể đàn áp Đạo Phật là họ tự đàn áp sự tỏa chiếu hiểu biết và thương yêu nơi chính họ. Cũng vậy, nếu một ai đó hay một thế lực nào đó đàn áp sự tỏa chiếu ánh sáng của mặt trời là họ đang tự tiêu diệt sự sống của chính họ. Chúng tôi mời quý vị đến đây là giữa trái tim với trái tim, giữa hơi thở và hơi thở để chia sẻ cho nhau những gì mang giá trị tinh thần hơn là mang giá trị vật chất. Bởi vậy, chúng tôi biết rằng, mình chỉ tặng nhau một vài ba triệu bạc, có thể giúp nhau qua cơn ngặt của cuộc sống, nhưng chưa phải là những gì tốt đẹp của cuộc sống. Chúng ta phải giúp nhau cách nhìn nhận cuộc sống và cách đối xử với cuộc sống để đạt tới cái Chân (cái thật), cái Thiện (cái lành), cái Mỹ (cái đẹp) thì mới là sự giúp nhau một cách thú vị và có ý nghĩa cao đẹp. Mình giúp nhau như mặt trời đã giúp mình, mình giúp nhau như dòng sông đã giúp mình, mình giúp nhau như rừng núi, biển cả đã giúp mình, mình giúp nhau như con gà, con ngựa, con chó, con trâu… đã giúp mình một cách thành thật, tự nhiên.

Quý vị có thấy con gà giúp mình không? Con gà nó giúp mình lớn lắm, con chó cũng giúp mình lớn lắm. Tại sao con người không thương nhau, giúp nhau? Tại sao con người gây khó khăn cho nhau? Tại sao con người tạo ra những nghi ngờ làm gì? Quý vị có thấy con gà nó thương mình không? Không có con gà, ai đánh thức mình dậy, ai thức mẹ mình dậy sớm để mà nấu nồi cháo rồi sáng ngày gánh ra chợ bán kiếm chút ít tiền về nuôi con ăn học, đỗ làm bác sĩ, đỗ làm kỹ sư, tiến sĩ…nở mặt nở mày với đời! Vậy, con gà hiện hữu đâu phải để cho ta ăn thịt mà nó hiện hữu là để đánh thức ta trong lúc ta say ngủ mà! Như vậy, trái tim của một ông giám đốc, bác sĩ, kỹ sư,… đều có một phần trái tim của con gà.

Ai nói con chó không giúp mình? Chó giúp mình giữ nhà, nhưng mà chó giữ ai? Chó giữ người! Con chó thì giữ tài sản cho con người, mà con người thì đi ăn trộm tài sản của con người. Rõ ràng, trong trái tim của ta có một phần trung nghĩa trái tim của con chó. Con chó biết giữ tài sản cho con người, trong lúc đó con người lại đi ăn trộm tài sản của con người. Như vậy, trái tim của con chó có chất liệu thông minh của con người, và trái tim của con người đi ăn trộm không những không phải là con người mà còn thua luôn trái tim chó. Bởi vậy, chúng tôi đề nghị quí vị phải thực tập và quán chiếu sâu sắc trái tim và hơi thở. Trái tim và hơi thở của chúng ta không phải tự có mà nó là tặng phẩm quí báu được trao chuyền từ tổ tiên nội ngoại chúng ta, của trời đất và của cả giang sơn tổ quốc nữa. Như vậy, một người biết chăm sóc trái tim và hơi thở của mình là người biết làm một công việc hết sức cao đẹp. Chúng ta phải biết chăm sóc trái tim cao quý đó trong đời sống hiện tại để chúng ta có thể hiến tặng trái tim và hơi thở quý báu cho các thế hệ con cháu của chúng ta trong tương lai.

Trong buổi tặng quà này, chúng tôi muốn hiến tặng đến quý vị trái tim và hơi thở cao quý đó chứ không phải chỉ là tiền bạc. Còn nếu chúng ta chỉ hiến tặng cho nhau tiền bạc mà không hiến tặng cho nhau bằng tất cả sự quán chiếu trái tim và hơi thở, thì sự hiến tặng ấy chỉ tạo cho nhau thêm rối rắm mà thôi.

Trước khi dứt lời, chúng tôi xin chuyển lời của Thiền sư Trừng Quang-Nhất Hạnh, Niên trưởng Tổ Đình Từ Hiếu, chư Tôn đức, cũng như các Phật tử, các Hội Đoàn trong và ngoài nước, gởi lời thăm đồng bào của mình bị lũ lụt tại Thừa Thiên-Huế nói riêng và cả miền Trung nói chung. Các Ngài và quý vị ấy ở xa, không thể trực tiếp chia sẻ với quý vị được cho nên đã nhờ Ban Cứu Trợ Lũ Lụt Miền Trung tìm đủ mọi cách trao quà đến tận tay bà con nạn nhân. Trước sứ mệnh thiêng liêng đó, trước những trái tim và hơi thở quý báu đó, chúng tôi đã vượt qua mọi khó khăn giông bão để hoàn thành sứ mệnh. Và hôm nay, chúng tôi lại chia sẻ đến các cô giáo mầm non, mong tất cả quý vị nhận nơi đây trái tim và hơi thở không biên giới của chúng tôi.

Thái Tịnh ghi

Pháp thoại: Những đóa hoa tuyệt vời

(Thượng Tọa Thích Thái Hòa giảng cho Đoàn Thiện Tài Đồng Tử gồm hơn 150 em thanh thiếu niên trong buổi khai mạc khóa thực tập Chánh niệm tại Thiền Đường Trăng Rằm, Tổ Đình Từ Hiếu – Huế.)

Các con yêu quý, hôm nay ngày 21 tháng Sáu năm Canh Thìn, tại Thiền Đường Trăng Rằm các con hội tụ về đây vui chơi ca hát dưới mái chùa Tổ. Nguồn mạch tiếp nối trao truyền nhiều đời có từ nơi ông bà cha mẹ các con, qua nhân duyên phước đức mà các con gặp lại Thầy, các con là những đóa hoa tuyệt vời giữa tình yêu hạnh phúc và ước mơ của cha mẹ, cho nên hôm nay các con có mặt nơi cuộc đời theo nghiệp lực và nhân duyên tác tạo đã sinh thành một con người có đầy đủ phước báu và bình an. Sự hiện hữu của các con là đóa hoa tuyệt vời nhất giữa thế gian. Bởi vậy muốn nuôi dưỡng và chăm sóc đóa hoa tuyệt vời của chính mình, thì các con phải thực tập Chánh niệm nhằm duy trì và phát triển cái đẹp cao quý trong các con mà ông bà nội ngoại, cha mẹ, chú bác, cô dì hằng mơ ước. Muốn mình trở thành một đóa hoa tuyệt vời hơn bất cứ đóa hoa nào nơi cuộc đời này thì phải thực tập sáu chất liệu mà Thầy sắp chia sẻ đến với các con hôm nay.

1. Hiếu nghĩa

Các con là đóa hoa sinh ra từ cha mẹ, là niềm mong mỏi và ước mơ của nội ngoại. Nếu mình không biết hiếu nghĩa với ông bà nội ngoại, cha mẹ thì mình tự đánh mất niềm tin yêu, mình không còn xứng đáng là đóa hoa tuyệt diệu làm đẹp cho gia đình cho cuộc sống mà mình đang nương nhờ để khôn lớn.

2. Kính trọng

Giữa đời này, các con phải kính trọng và vâng lời đối với bố mẹ, ông bà nội ngoại, và cao hơn nữa là mình phải biết kính trọng Phật. Bởi vì, Đức Phật là nơi quy ngưỡng của ông bà nội ngoại, cha mẹ, chú bác, cô dì, là nơi nương tựa đời sống tinh thần để bình ổn thân tâm mà tạo ra vật chất nuôi dưỡng các con. Cha mẹ nương là nơi đức và trí của ông bà nội ngoại mà sinh ra, do đó các con phải vâng lời dạy bảo và kính trọng cha mẹ. Hai chất liệu đức và trí các con phải nuôi dưỡng, thực hành thì tự thân các con sẽ tạo ra một đóa hoa tuyệt vời cho hiện tại và đóa hoa nhân phẩm cho tương lai.

3. Hiểu biết

Các con phải cố gắng trau dồi, nỗ lực học tập để hiểu biết rõ ràng, rành mạch và tri ân những ân nghĩa của mọi loài chung quanh, trân quý những gì đang nuôi sống chúng ta. Mình ăn bát cơm mình phải biết bát cơm đó có từ đâu? Chiếc áo này ai cho mình mặc đây? Sách vở bút viết ai mua cho mình đến trường học tập? Ai hướng dẫn cho mình hiểu biết, nắn nót lắp ghép từng vần chữ, giải thích từng câu ngữ vựng, châm ngôn, ai đang hướng dẫn cho mình hiểu về truyền thống, đạo lý nuôi dưỡng tinh thần để mình kính trọng và tưởng nhớ tổ tiên.

4. Thương yêu

Mình biết mình sinh ra từ cha mẹ, và cha mẹ cho các con đến trường ăn học, áo cơm có từ công lao tảo tần hôm sớm của cha mẹ. Ngoại thể và nội tạng của các con là cả một quá trình đùm bọc cưu mang của cha mẹ, cho nên phải thương yêu cha mẹ. Các con tự thực tập; mỗi lần đi học về hãy đến ôm hôn cha mẹ và nói là: Cha ơi, mẹ ơi! Con có được ngày hôm nay đi đến trường học tập là nhờ có cha mẹ. Hãy nắm tay anh chị và bạn bè nói rằng: Sự có mặt của chúng ta hôm nay là nhờ có cha mẹ tạo ra. Các con sẽ thấy niềm vui trỗi dậy nơi cha mẹ, anh chị và lúc đó cha mẹ và anh chị sung sướng biết chừng nào. Như vậy, mình là đóa hoa tuyệt vời vì mình đã hiểu biết và thương yêu.

5. Biết tiếp nhận

Các con là những đóa hoa tuyệt vời khi các con biết lắng nghe những lỗi lầm của mình đã sai phạm mà không che giấu, chối cãi. Biết ngồi yên tiếp nhận lời phê bình của thầy cô giáo, của những người thân trong gia đình và những người lớn tuổi đang sống xung quanh để khắc phục, sửa chữa mà trong lòng không bực bội giận hờn, để sớm trở thành những đóa hoa dễ thương dễ mến. Khi đã là một đóa hoa dễ thương, nếu có ai đem cho tiền bạc, bánh kẹo và những thứ quý báu khác, thì mình phải biết cách tiếp nhận trân trọng bằng hai tay, cúi đầu kính cẩn cảm ơn ân nhân, đó là các con đã thực hành được cách tiếp nhận làm cho cha mẹ vui lòng.

6. Biết chia sẻ

Các con là đóa hoa tuyệt vời khi biết chia sẻ tình thương yêu có từ ông bà nội ngoại, chú bác, cô dì đến với bạn bè xung quanh. Bởi vì bạn bè có những người mất hết tình yêu thương. Khi sinh thành không biết mặt mũi ông bà nội ngoại và cha mẹ mình là ai; lớn lên không có được sự giáo dục chăm sóc và che chở. Khi tình yêu thương huyết thống không còn thì bạn bè bị hụt hẫng bơ vơ, do đó phải biết mỉm cười khi nghe nói những lời nặng nề thô lỗ, những hành động thô bạo nơi bạn của mình. Các con phải chia sẻ nỗi bất hạnh trong niềm thông cảm tha thứ và giúp đỡ lẫn nhau. Đó là chất liệu của đóa hoa tuyệt vời mọc lên từ mảnh đất Chánh niệm của Phật- Pháp- Tăng. Và ước mơ của cha mẹ, ông bà nội ngoại đã được thỏa thích và hạnh phúc, khi thấy con mình có được chất liệu hiếu nghĩa, kính trọng và hiểu biết, biết tiếp nhận chia sẻ, thấy rõ mọi ân nghĩa của ân nhân đang vì mình mà hy sinh tất cả. Đó là bài pháp thoại ngắn gọn, đơn giản và nhẹ nhàng trong buổi đầu các con đến chùa. Thầy mong các con hãy thực tập thường xuyên cho đóa hoa tuyệt vời nơi bản thân mình tự nở ra để dâng tặng cúng dường Phật, ông bà, cha mẹ và những người thân yêu của các con.

Quảng Ân ghi

Làm thế nào để trở thành một người thông minh và học giỏi?

Bài pháp thoại Thượng tọa Thích Thái Hòa giảng cho Đoàn Thiện Tài Đồng Tử ngày 29 tháng Sáu năm 2000, tại Thiền Đường Trăng Rằm, chùa Từ Hiếu - Huế.

Hôm nay là ngày 29 tháng Sáu năm 2000 tức là ngày 28 tháng Năm năm Canh Thìn, ngày thực tập Chánh niệm lần hai cho Đoàn Thiện Tài Đồng Tử. Thầy sẽ nói cho các con bài Pháp thoại “Làm thế nào để chúng ta trở thành một người thông minh và học giỏi.”

Chúng ta ai ai cũng muốn mình trở thành một người thông minh và học giỏi cả. Nhưng làm thế nào để đạt đến kết quả đó? Chúng ta phải hội tụ đủ năm điều kiện sau:

1. Chăm nghe

Nếu nghe ở đâu có một vị thông minh, tài giỏi thì Đoàn Thiện Tài Đồng Tử tìm đến tham cầu học hỏi và chăm nghe. “Chăm nghe” tức là chăm chú lắng nghe. Nếu mình không học hỏi và chăm chú lắng nghe thì không thể nào thông minh và học giỏi được.

2. Ghi nhớ

Nếu chăm nghe mà không ghi nhớ thì không thể nào trở thành một người thông minh và học giỏi. Cho nên, chúng ta phải bước tới yếu tố thứ hai là ghi nhớ. Những điều gì chúng ta học được, nghe được, chúng ta đều ghi nhớ trong lòng, khắc sâu tâm trí.

3. Suy nghĩ

Sau khi chúng ta ghi nhớ rồi, thì chúng ta phải suy nghĩ, những điều gì mình được nghe, được học và ghi nhớ. Hằng ngày, chúng ta làm gì cũng phải ghi nhớ, trong lúc đi, đứng, nằm, ngồi, ăn cơm, rửa bát, bồng em, giặt quần áo… Chúng ta đều suy nghĩ những điều gì mình đã học và đã nghe được.

4. Gạn lọc

Sau khi ghi nhớ và suy nghĩ rồi, chúng ta thấy: Điều này là hay, điều này là chưa hay, điều này là phù hợp với mình, điều này chưa phù hợp với mình. Khi hiểu rõ rồi thì chúng ta phải gạn lọc để giữ lại những điều hay, những điều phù hợp với mình. Chính yếu tố suy nghĩ và gạn lọc tạo cho mình trở thành một con người thông minh, một người học giỏi. Nếu chúng ta chăm nghe mà không suy nghĩ và không gạn lọc thì mình chỉ là con vẹt.

5. Ứng dụng

Những gì mình đã học tập được, đã lắng nghe được, đã ghi nhớ được, đã suy nghĩ được và đã gạn lọc là để ứng dụng vào trong đời sống hàng ngày như: Đi, đứng, nằm, ngồi và khi tiếp xúc với mọi người, mình đều ứng dụng những tinh hoa đó. Chúng ta thực hiện những điều hay, điều đẹp, điều đem đến lợi ích cho mình cũng như cho mọi người. Và mình sẽ trở thành một đóa hoa đẹp như: “Nắng Hồng”, “Trúc Biếc”, “Gió Xuân”, “Suối Từ’, “Biển Xanh”…

Như vậy, các con thực tập theo năm điều đó, thì Thầy tin chắc rằng, các con sẽ trở thành một con người thông minh và học giỏi. Các con không những làm vừa lòng ông bà, cha mẹ, bạn bè…, mà các con cũng sẽ là một đóa hoa đẹp đối với gia đình và bạn bè. Và các con sẽ có một tương lai hết sức trong sáng. Thây rất tin tưởng như vậy.

Từ Hải ghi

Ráng Hồng

Hoa ơi!

Ta hỏi hoa này,

ngày mà hoa đẹp

biết ngày nào không.

Chiều ơi!

nhìn một ráng hồng

lòng bâng khuâng nhớ

người trong cõi phiền.

Nước ơi!

nin nhớ uyên nguyên,

Người ơi!

nin nhớ đến miền khổ cư.

Trường Sơn ơi!

nắng đầu thu,

Phương đông ơi dậy!

sương mù thoạt tan.

Ta ơi!

đứng dậy lên đàng,

cả bao người đợi

từ trong ngục tù.

Tình mầu nhiệm

Chân trời nào đây anh,

em đứng đợi,

tình yêu nào,

để mở lối đi lên

cho hôm nay

và cho cả ngày mai,

cho áo trắng

em cài hoa diệu vợi.

Chân trời nào

có lần anh ca ngợi,

trời quá cao,

đất im lặng không lời;

Tình đi mãi

giữa tháng ngày không đợi,

tình anh yêu

như sương đọng ven trời.

Với đất trời

có lần anh ca ngợi,

trời mênh mông

mà đất cũng mênh mông.

Không quá khứ.

vị lai

và hiện tại.

Em cứ đi

và đi mãi vô cùng.

Tình yêu nào

cũng trăng ngàn lồng lộng,

em cứ yêu

như ngày ấy anh yêu;

em cứ yêu

nhưng em đừng bắt đuổi

vì đuổi bắt

như gió đuổi mây chiều.

Em cứ yêu

nhưng em đừng bắt đuổi,

hễ đuổi bắt

em sẽ khổ đau nhiều;

Em đau khổ

bởi vì em vụng dại

đời ngu ngơ

em bắt bóng tình yêu.

Đất và trời

là tình yêu kỳ diệu

từ ngàn xưa

và mãi đến ngàn sau,

em khôn lớn

giữa đất trời chung thủy,

phép yêu này

em đã nhận ra chưa!

Trời đất yêu em,

yêu từ vô thủy,

mở mắt ra

em đã có đất trời,

em đừng hỏi

chân trời nào nữa nhé,

hãy buông tay

em hiện hữu ngàn nơi!

Em đừng hỏi

tình yêu nào nữa nhé!

Em cứ yêu

như ngày ấy anh yêu;

em cứ yêu

nhưng em đừng chiếm hữu,

vì tình yêu

mầu nhiệm lắm em ơi!

Tình đầu

Trăng soi

qua cánh cửa thiền,

khơi thư sinh dậy

lên nguồn suối thơ.

Độc hành

về với nguyên sơ,

thương người lãng mạn

bên bờ chân như.

Nhớ xưa

trên đỉnh suối Từ

bước chân phiêu bạt

bây chừ cách đôi.

Thôi thì

xin trở về ngôi,

trả cho tôi lại

tình tôi buổi đầu.

Table of Contents

1. Kẻ mê tín

2. Thần Tú và Huệ Năng

3. Người biết yêu thương mình

4. Suối nguồn hạnh phúc

5. Thực tại mầu nhiệm

6. Thiền

7. Từng bước chân đi

8. Đặt gánh nặng xuống

9. Ai làm khổ bạn?

10. Hành động có chủ quyền

11. Đừng tự khinh mình

12. Tâm hồn và hành động

13. Cuộc đối thoại tình cờ

14. Người nghèo vĩnh viễn

15. Cái quý của bạn

16. Hầm lửa dữ

17. Hồ nước trong vắt

18. Cây chanh bên bờ suối

19. Người quan tòa

20. Tách trà còn đó

21. Đôi mắt buồn

22. Đạo ở đâu?

23. Đối tượng của tư duy

24. Thiền sư và con chó

25. Quậy!

26. Ý thức tự quản

27. Ý thức sống cùng

28. Tiếp nhận hạnh phúc

29. Bắt rắn đầu đuôi

30. Ngón tay và mặt trăng

31. Cười và dạo chơi

32. Gốc yên thân vững

33. Sự thịnh suy

34. Đuổi bắt sóng nắng

35. Ngủ vùi trong ánh sáng

36. Huế đến với tình yêu

37. Ánh sáng nuôi lớn người mù

38. Mặt nước hồ thu

39. Tai họa đến với ta

40. Thảnh thơi trong hành động

41. Hồn rời khỏi xác

42. Người đẹp với con chó lác

43. Con sâu ngứa

44. Soi mặt

45. Ngôn ngữ giác ngộ

46. Pháp thoại: Trái tim và hơi thở

47. Pháp thoại: Những đóa hoa tuyệt vời

48. Làm thế nào để trở thành một người thông minh và học giỏi?

49. Ráng Hồng

50. Tình mầu nhiệm

51. Tình đầu

Table of Contents

Kẻ mê tín

Thần Tú và Huệ Năng

Người biết yêu thương mình

Suối nguồn hạnh phúc

Thực tại mầu nhiệm

Thiền

Từng bước chân đi

Đặt gánh nặng xuống

Ai làm khổ bạn?

Hành động có chủ quyền

Đừng tự khinh mình

Tâm hồn và hành động

Cuộc đối thoại tình cờ

Người nghèo vĩnh viễn

Cái quý của bạn

Hầm lửa dữ

Hồ nước trong vắt

Cây chanh bên bờ suối

Người quan tòa

Tách trà còn đó

Đôi mắt buồn

Đạo ở đâu?

Đối tượng của tư duy

Thiền sư và con chó

Quậy!

Ý thức tự quản

Ý thức sống cùng

Tiếp nhận hạnh phúc

Bắt rắn đầu đuôi

Ngón tay và mặt trăng

Cười và dạo chơi

Gốc yên thân vững

Sự thịnh suy

Đuổi bắt sóng nắng

Ngủ vùi trong ánh sáng

Huế đến với tình yêu

Ánh sáng nuôi lớn người mù

Mặt nước hồ thu

Tai họa đến với ta

Thảnh thơi trong hành động

Hồn rời khỏi xác

Người đẹp với con chó lác

Con sâu ngứa

Soi mặt

Ngôn ngữ giác ngộ

Pháp thoại: Trái tim và hơi thở

Pháp thoại: Những đóa hoa tuyệt vời

Làm thế nào để trở thành một người thông minh và học giỏi?

Ráng Hồng

Tình mầu nhiệm

Tình đầu