Tín Tâm Minh - Sách Về Cái Không
Date: 2011-04-18 03:46:08+00:00

OSHO

Tín Tâm Minh

Sách về

Cái không

HÀ NỘI 3/2010

OSHO

HSIN HSIN MING

The Book of Nothing

@ OSHO INTERNATIONAL FOUNDATION

Mục Lục

Lời giới thiệu. 4

Chương 1 Đạo lớn không khó... 6

Chương 2 Đạo là hoàn hảo. 20

Chương 3 Dừng nói và nghĩ 35

Chương 4 Trở về cội nguồn. 47

Chương 5 Thống nhất của cái trống rỗng. 61

Chương 6 Cố gắng tới vô mục đích. 74

Chương 7 Mọi mơ đều phải dừng. 93

Chương 8 Sống trong niền tin đúng. 110

Chương 9 Không hai 123

Chương 10 Không hôm qua, không ngày mai, không hôm nay. 136

Bài thơ Tín Tâm.. 153

Về Osho. 160

Lời giới thiệu

Trước  khi  nghe  Osho,  tôi  đã  hiểu  Thiền  chỉ  là tuyển  tập  những  câu  đố  khó  hiểu,  những  tình  huống không thể có, và vài câu chuyện cười. Ở đâu đó tôi đã nghĩ  nó  phải  ẩn  giấu  ý  nghĩa  nào  đó,  nhưng  chẳng  ai dường  như  có  thể  giải  được  những  câu  đố  đó.  Nhưng thế rồi, bởi một loạt “tình cờ” may mắn tạo nên lịch sử đời tôi, tôi đã tới gặp và nghe Osho.

Osho  không  nói  về  Thiền,  Người  là  Thiền  sư  -  vì Người  là  bậc  thầy  của  tất  cả  các  loại  tôn  giáo  mà Người nói tới, là bậc thầy của tinh hoa của chúng. Bất kì  điều  gì  Người  nói,  Người  đều  nói  từ  kinh  nghiệm trực  tiếp  riêng  của  mình  về  chính  hiện  tượng,  và  theo ngôn ngữ rõ ràng và đơn giản đến mức câu đố lập tức được giải quyết, nhưng không bí ẩn nào bị phá huỷ cả.

Trong  những  bài  nói  này,  Osho  mở  rộng  và  minh hoạ  cho  Bài  thơ  về  Tín  Tâm  của  thiền  sư  Tăng  Xán  - làm  chói  ngời  chúng  lên  dưới  ánh  sáng  kinh  nghiệm của  chúng  ta  trong  thế  giới  này,  cho  nên  chúng  trở thành có ý nghĩa với chúng ta bây giờ. Là bậc thầy của im  lặng  và  bậc  thầy  của  lời  nói,  Osho  hành  động  như cây cầu giữa cái trống rỗng vô trí của Tăng Xán và con khỉ huyên thuyên bên trong chúng ta.

Những  lời  này  của  Tăng  Xán  trong  tiếng  Trung Quốc  được  gọi  là  “Lời  khắc  vào  trái  tim  chân  lí.” Chúng là những lời duy nhất mà Tăng Xán đã thốt ra, và chúng rất mạnh mẽ. Osho nói về chúng:

Những  lời  này  là  như  nguyên  tử,  chúng  tràn đầy năng  lượng.  Bất  kì  khi  nào  một  người  đã chứng ngộ nói điều gì đó, lời này là hạt mầm và trong hàng triệu năm lời này sẽ vẫn còn là hạt mầm và sẽ tìm tới trái tim.

Nếu  bạn  sẵn  sàng,  sẵn  sàng  để  trở  thành mảnh đất, thế thì những lời này, những lời cực kì  mạnh  mẽ  này  của  Tăng  Xán  -  chúng  vẫn sống  động,  chúng  là  hạt  mầm  -  chúng  sẽ  đi vào  trong  trái  tim  bạn  nếu  bạn  cho  phép  và bạn sẽ khác hoàn toàn qua chúng.

Nhưng  trái  tim  chúng  ta  đã  trở  nên  đóng  lại  với những lời của vô hạn: Thượng đế, chứng ngộ, tình yêu, điều  thiêng  liêng  -  tất  cả  đã  đã  bị  dùng  sai  đến  mức chúng đã trở thành vô nghĩa và ngớ ngẩn. Osho cụ thể hoá  ý  nghĩa  lời  của  Tăng  Xán  trong  bản  thân  mình, trong bản thể Người, và chuẩn bị cho chúng ta tự chấp nhận những kinh nghiệm này.

Với những bài nói này Người dẫn chúng ta qua mê cung của tâm trí phức tạp của mình tới điểm mà từ đó, nếu mắt chúng ta trong trẻo, chúng ta có thể thấy được thực tại. Từ lí trí Người đưa chúng ta tới bến bờ của vô lí trí, tới điểm mà, nếu tai chúng ta hài hoà, chúng ta có thể  nghe  thấy  âm  thanh  của  im  lặng.  Với  cách  thiền Người phát minh ra, Osho tạo ra những tình huống cho chúng ta trong đó có năng lượng và cơ hội để giải toả đi  tất  cả  những  cái  che  mờ  tầm  nhìn  của  chúng  ta  và vướng víu tai chúng ta - quá khứ của chúng ta, kìm nén của chúng ta và tâm trí chúng ta.

Osho đã nói về tất cả những bậc thầy đã chứng ngộ đã  từng  sống  trên  thế  gian  này,  không  trong  bất  kì  nỗ lực  nào  để  làm  chúng  ta  tin  vào  qui  tắc  nào  đó  hay thuyết phục chúng ta về ý tưởng nào đó, mà để chỉ ra cho chúng ta một số con đường khác nhau tiếp cận tới thực tại đa diện và mâu thuẫn. Người không quan tâm tới những lí thuyết và triết lí và những ‘giáo’, về những điều này, Người nói, đấy là cái chen vào giữa chúng ta và  thực  tại.  Bao  giờ  Người  cũng  nhấn  mạnh  rằng  để biết thực tại, Thượng đế, chứng ngộ, niết bàn, hay bất kì  cái  gì  bạn  thích  gọi  nó,  chúng  ta  phải  tìm  ra  con đường tiếp cận riêng của mình.

Trong  khi  nói  về  Tăng  Xán,  hay  Jesus,  hay  Phật, tập trung của Osho vẫn là vào chúng ta, từng cá nhân người  tìm  kiếm,  và  trưởng  thành  của  chúng  ta  hướng tới việc hiểu của riêng mình về chính mình. Người nói:

Bạn là con đường, và bạn là mục tiêu, và không  có  khoảng  cách  giữa  bạn  và  mục tiêu.  Bạn  là  người  tìm  kiếm  và  bạn là  cái được   tìm   kiếm;   không   có   khoảng   cách giữa người tìm kiếm và cái được tìm. Bạn là  người  tôn  thờ  và  bạn  là  cái  được  tôn thờ.  Bạn  là  đệ  tử  và  bạn  là  thầy.  Bạn  là phương  tiện  và  bạn  là  mục  đích.  Đây  là Đạo Lớn.

Ma Yoga Pratima

Chương 1 Đạo lớn không khó...

Đạo Lớn không khó cho những người không ưa thích.

Khi yêu và ghét cả hai đều vắng bóng, mọi sự trở thành rõ ràng và không dối trá.

Tạo phân biệt nhỏ nhất, đất trời phân chia.

Nếu ông muốn thấy chân lí đừng giữ ý kiến ủng hộ hay chống đối.

Tranh đấu cho điều người ta thích và điều người ta không thích là bệnh của tâm trí.

Chúng ta sẽ đi vào thế giới đẹp của vô trí của thiền sư. Tăng Xán*  là vị tổ thứ ba của Thiền tông. Người ta chẳng biết gì nhiều về ông ấy - điều này thì cũng như là  nó  phải  vậy  thôi,  bởi  vì  sách  vở  lịch  sử  chỉ  mang tính  bạo  hành.  Lịch  sử  không  ghi  lại  im  lặng  -  nó không thể ghi được điều đó. Tất cả mọi sách vở đều về rối  loạn.  Bất  kì  khi  nào  một  ai  đó  trở  nên  thực  sự  im lặng,  người  đó  biến  mất  khỏi  mọi  sách  vở,  người  ấy không  còn  là  một  phần  của  cái  điên  khùng  của  chúng ta nữa. Cho nên sự việc này là như nó đáng phải thế.

Tăng  Xán  vẫn  còn  là  sư  lang  thang  trong  cả  đời. Ông  ấy chưa  bao  giờ  ở lại  bất  kì đâu;  ông  ấy  bao  giờ cũng dời chỗ, đi, di chuyển. Ông ấy là dòng sông; ông ấy  không  phải  là  cái  ao,  tù  đọng.  Ông  ấy  là  chuyển động thường hằng. Đó là ý nghĩa của người lang thang của Phật: không chỉ lang thang trong thế giới bên ngoài mà cả trong thế giới bên trong, họ cũng vô gia cư - bởi vì bất kì khi nào bạn làm nhà, bạn đều trở nên gắn bó với  nó.  Họ  phải  vẫn  không  bắt  rễ;  không  nhà  cho  họ ngoại trừ toàn bộ vũ trụ này.

Thậm  chí  khi  Tăng  Xán  đã  được  thừa  nhận  là chứng  ngộ,  ông  ấy  vẫn  tiếp  tục  cách  ăn  xin  cũ  của mình. Và chẳng có gì đặc biệt về ông ấy cả. Ông ấy là một người bình thường, con người của Đạo.

*  Tên của Tăng Xán trong tiếng Trung Quốc là Jianzhi Sengcan 僧璨(?-606) (theo bản dịch của Wade-Giles: Chien-chih Seng- ts'an; tiếng Nhật là Kanchi Sosan. Bài thơ của Tăng Xán có tên là Tín Tâm Minh - Xinxin Ming (信心銘) (theo bản dịch của Wade- Giles: Hsin Hsin Ming; trong tiếng Nhật Bản là Shinjinmei (hay Shinjin không có Mei))

Một  điều  tôi  muốn  nói,  và  bạn  phải  ghi  nhớ  điều đó: Thiền là lai ghép. Và cũng như hoa đẹp hơn có thể được  sinh  ra  từ  lai  ghép,  và  trẻ  con  đẹp  hơn  có  thể được sinh ra từ lai phối, cùng điều đó cũng xảy ra với Thiền.

Thiền  là  lai  ghép  giữa  tư  tưởng  của  Phật  và  tư tưởng của Lão Tử. Đó là cuộc hội ngộ lớn, lớn nhất đã từng xảy ra. Đó là lí do tại sao Thiền đẹp hơn tư tưởng của Phật và đẹp hơn  tư tưởng của Lão Tử.  Đó là việc nở hoa hiếm hoi của những đỉnh cao nhất và là hội ngộ của những đỉnh cao nhất đó. Thiền không phải là Phật giáo, không phải là Đạo giáo, nhưng nó đem cả hai bên trong mình.

Ấn  Độ  có  chút  ít  quá  nghiêm  chỉnh  về  tôn  giáo  - quá  khứ  dài,  gánh  nặng  lâu  dài  đè  lên  tâm  trí  của  Ấn Độ, và tôn giáo đã trở thành nghiêm chỉnh. Lão Tử vẫn còn là trò cười - Lão Tử nổi tiếng là ông già ngu. Ông ấy  không  nghiêm  chỉnh  chút  nào;  bạn  không  thể  tìm được người không nghiêm chỉnh hơn thế.

Thế rồi tư tưởng của Phật và tư tưởng của Lão Tử gặp  nhau,  Ấn  Độ  và  Trung  quốc  gặp  nhau,  và  Thiền được sinh ra. Và Tăng Xán này ở ngay gần cội nguồn nguyên thuỷ khi Thiền mới từ bụng mẹ sinh ra. Ông ấy mang điều nền tảng.

Tiểu  sử của ông ấy không liên quan chút nào, bởi vì bất kì khi nào một người trở nên chứng ngộ, người ấy  đều  không  có  tiểu  sử.  Người  ấy  không  còn  hình dạng  nữa,  cho  nên  khi  nào  người  ấy  sinh  ra,  khi  nào người  ấy  chết  đi,  đều  là  những  sự  kiện  không  liên quan. Đó là lí do tại sao ở phương Đông chúng ta chưa bao giờ bận tâm về tiểu sử, về các sự kiện lịch sử. Nỗi ám ảnh đó chưa bao giờ tồn tại ở đây. Nỗi ám ảnh đó bây  giờ  đã  tới  từ  phương  Tây;  thế  thì  mọi  người  trở nên  quan  tâm  nhiều  tới  những  điều  không  liên  quan. Khi nào Tăng Xán được sinh ra, điều ấy có tạo ra khác biệt  gì  đâu  -  năm  này  hay  năm  nọ?  Khi  nào  ông  ấy chết, điều đó quan trọng gì?

Tăng  Xán  là  quan  trọng,  không  phải  việc  vào  thế giới này và vào thân thể, không phải ở chỗ  khởi hành của  ông  ấy.  Việc  tới  và  việc  đi  là  không  liên  quan. Điều liên quan duy nhất là trong bản thể.

Và đây là những lời Tăng Xán đã thốt ra. Nhớ lấy, chúng không phải là lời, bởi vì chúng bắt nguồn từ tâm trí đã vượt  ra  ngoài  lời.  Chúng  không  phải  là  suy xét, chúng  là  kinh  nghiệm  đích  thực.  Bất  kì  cái  gì  ông  ấy nói, ông ấy đều biết.

Ông  ấy  không  phải  là  con  người  của  tri  thức,  ông ấy  là  con  người  trí  huệ.  Ông  ấy  đã  xuyên  thấu  vào  bí ẩn,  và  bất  kì  cái  gì  ông  ấy  đem  tới  cũng  đều  rất  quan trọng. Nó có thể làm biến đổi bạn hoàn toàn, toàn bộ. Nếu bạn lắng nghe ông ấy, chính việc lắng nghe có thể trở thành biến đổi, bởi vì bất kì cái gì ông ấy nói cũng đều là vàng ròng.

Nhưng  thế  thì  đấy  lại  là  khó  khăn  nữa,  bởi  vì khoảng cách rất, rất lớn giữa bạn và ông ấy: bạn là tâm trí còn ông ấy là vô trí. Cho dù ông ấy có dùng lời, ông ấy nói điều gì đó trong im lặng; còn bạn, cho dù bạn im lặng, bạn vẫn cứ huyên thuyên bên trong.

Chuyện đã xảy ra:

Có  một  vụ  án  buộc  tội  Mulla  Nasruddin  tại  toà. Toà  án  không  thể  chứng  minh  được  nhiều.  Anh  ta  bị buộc  tội  đa  thê,  có  nhiều  vợ.  Mọi  người  đều  biết  về điều đó, nhưng không ai có thể chứng minh được điều đó.

Luật sư nói với Nasruddin, “Anh im đi, có thế thôi. Nếu anh thốt ra chỉ một lời, anh sẽ bị bắt. Cho nên anh đơn giản yên tĩnh và tôi sẽ lo sự vụ cho.”

Mulla  Nasruddin  im  lặng  -  sâu  bên  dưới  sôi  sùng sục, rối loạn, muốn bùng ra nhiều lần, nhưng bằng cách nào đó anh ta vẫn xoay xở và kiểm soát bản thân mình. Bên ngoài anh ta trông có vẻ giống vị phật, bên trong thì là người điên. Toà án không thể tìm thấy bất kì điều gì chống lại anh ta. Quan toà, mặc dầu ông ta biết rằng người  này  có  nhiều  vợ  trong  thành  phố,  nhưng  không có  bằng  chứng,  ông  ta  có  thể  làm  được  gì?  Cho  nên quan toà phải thả anh ta ra.

Ông  ta  nói,  “Mulla  Nasruddin,  anh  được  thả.  Bây giờ anh có thể về nhà.”

Mulla  Nasruddin  nhìn  một  cách  phân  vân  và  nói, “Ê  -  thưa  quí  ông  ấy,  nhà  nào?”  Anh  ta  có  nhiều  nhà bởi vì anh ta có nhiều vợ trong thành phố.

Chỉ  một  lời  từ  bạn  cũng  đủ  phơi  bầy  toàn  bộ  tâm trí bên trong; chỉ một lời và toàn bộ con người bạn bị lộ  ra.  Thậm  chí  chẳng  cần  tới  một  lời;  chỉ một  cử  chỉ và tâm trí huyên thuyên của bạn sẽ có đó. Cho dù bạn im  lặng,  im  lặng  của  bạn  sẽ  không  tiết  lộ  cái  gì  khác hơn là con khỉ huyên thuyên bên trong.

Khi  Tăng  Xán  nói,  ông  ấy  nói  một  cách  toàn  bộ trên  bình  diện  khác.  Ông  ấy  không  quan  tâm  tới  việc nói; ông ấy không quan tâm tới việc ảnh hưởng tới bất kì  ai;  ông  ấy  không  cố  gắng  thuyết  phục  bạn  về  lí thuyết  hay  triết  lí  hay  một  ‘giáo’  nào  đó.  Không,  khi ông ấy nói, im lặng của ông ấy nở hoa. Khi ông ấy nói, ông ấy đang nói về cái ông ấy nhận biết và muốn chia sẻ  với  bạn.  Điều  đó  không  phải  để  thuyết  phục  bạn, nhớ lấy - đấy chỉ là để chia sẻ với bạn. Và nếu bạn có thể  hiểu  chỉ  một  lời  của  ông  ấy,  bạn  sẽ  cảm  thấy  im lặng cực kì đang thoát ra từ bên trong bạn.

Nghe ở đây... Chúng ta sẽ nói về Tăng Xán và lời của  ông  ấy.  Nếu  bạn  lắng  nghe  một  cách  chăm  chú, bỗng  nhiên  bạn  sẽ  cảm  thấy  việc  bay  ra  của  im  lặng bên  trong  bạn.  Những  lời  này  mang  tính  nguyên  tử, chúng  tràn  đầy  năng  lượng.  Bất  kì  khi  nào  một  người đã  chứng  ngộ  nói  điều  gì  đó,  lời  này  là  hạt  mầm  và trong hàng triệu năm lời này sẽ vẫn còn là hạt mầm và sẽ tìm tới trái tim.

Nếu bạn sẵn sàng, sẵn sàng để trở thành mảnh đất, thế  thì  những  lời  này,  những  lời  cực  kì  mạnh  mẽ  này của  Tăng  Xán  -  chúng  vẫn  sống  động,  chúng  là  hạt mầm - chúng sẽ đi vào trong trái tim bạn nếu bạn cho phép và bạn sẽ khác hoàn toàn qua chúng.

Đừng  lắng  nghe  chúng  từ  tâm  trí,  bởi  vì  ý  nghĩa của chúng không phải là của tâm trí; tâm trí hoàn toàn bất  lực  để  hiểu  chúng.  Chúng  không  tới  từ  tâm  trí, chúng không thể được hiểu bằng tâm trí. Chúng tới từ vô trí. Chúng có thể được hiểu chỉ bởi trạng thái vô trí.

Cho  nên  khi  lắng  nghe  ở  đây  đừng  cố  gắng  diễn giải.  Đừng  lắng  nghe  lời  mà  nghe  lỗ  hổng  giữa  các dòng, không nghe điều ông ấy nói mà nghe điều ông ấy ngụ  ý  -  ý  nghĩa.  Để  ý  nghĩa  đó  thoang  thoảng  quanh bạn giống như hương thơm. Một cách im lặng nó sẽ đi vào bạn; bạn sẽ trở nên được thụ thai. Nhưng chớ diễn giải. Đừng nói, “Ông ấy ngụ ý điều này hay điều nọ,” bởi vì diễn giải đó sẽ là của bạn.

Một lần chuyện đã xảy ra:

Mulla Nasruddin trở về nhà, say khướt cò bợ, vào những giờ rạng sáng. Khi anh ta đi qua khu nghĩa địa anh  ta  nhìn  vào  tấm  biển  báo.  Trên  đó  có  viết  những dòng chữ lớn, chữ hoa: Rung chuông báo người trông nom - và đó là điều anh ta làm.

Tất  nhiên,  sáng  sớm  thế  thì  người  trông  nom  bị quấy  rầy.  Ông  ta  bước  ra,  càu  nhàu,  giận  dữ,  và  khi ông  ta  nhìn  vào  Nasruddin,  say  bí  tỉ,  ông  ta  càng  trở nên giận dữ hơn.

Ông  ta  hỏi,  “Sao?  Sao  anh  lại  rung  chuông?  Sao anh lại rung chuông tôi? Có vấn đề gì? Anh muốn gì?”

Nasruddin  nhìn  ông  ta  đến  một  phút,  im  lặng,  rồi nhìn  vào  tấm  biển  và  nói,  “Tôi  muốn  biết,  sao  tự  ông không thể rung cái chuông quái quỉ này?”

Tấm  biển  viết  là:  rung  chuông  báo  người  trông nom. Bây giờ diễn giải nó thế nào? Điều đó tuỳ thuộc vào bạn.

Đừng  diễn  giải  -  lắng  nghe  thôi.  Và  khi  bạn  diễn giải,  bạn  không  thể  lắng  nghe  được,  bởi  vì  tâm  trí không thể làm hai điều đối lập đồng thời. Nếu bạn bắt đầu nghĩ, việc nghe dừng lại. Lắng nghe như bạn nghe nhạc  -  phẩm  chất  khác  của  việc  lắng  nghe  bởi  vì  bạn không diễn giải. Không có ý nghĩa trong âm thanh.

Đây  cũng  là  âm  nhạc.  Tăng  Xán  này  là  nhạc  sĩ, không  phải  triết  gia.  Tăng  Xán  này  không  nói  ra  lời, ông ấy đang nói nhiều hơn - nhiều hơn lời. Chúng có ý nghĩa nhưng  chúng  không  có  nghĩa  nào.  Chúng  giống như âm thanh âm nhạc.

Bạn  đi  và  ngồi  gần  thác  nước.  Bạn  lắng  nghe  nó, nhưng  bạn  có  diễn  giải  thác  nước  nói  gì  không?  Nó chẳng  nói  gì  cả...  mà  nó  vẫn  nói  đấy.  Nó  nói  nhiều, nhiều điều không thể được nói ra.

Bạn  làm  gì  khi  ở  gần  thác  nước?  Bạn  lắng  nghe, bạn trở nên im lặng và yên tĩnh, bạn hấp thu. Bạn cho phép  thác  nước  đi  sâu  hơn  và  sâu  hơn  vào  bên  trong bạn. Thế thì mọi thứ trở thành yên tĩnh và im lặng bên trong. Bạn trở thành ngôi đền - cái chưa biết đi vào qua thác nước.

Bạn làm gì khi bạn lắng nghe tiếng chim hót, hay tiếng  gió  xào  xạc  qua  cây  cối,  hay  tiếng  lá  khô  bị gió cuốn đi? Bạn làm gì? Bạn đơn giản lắng nghe.

Tăng  Xán  này  không  phải  là  triết  gia,  ông  ấy không phải là nhà thượng đế học, ông ấy không phải là tu sĩ. Ông ấy không muốn bán bất kì ý tưởng nào cho bạn,  ông  ấy  không  quan  tâm  tới  tư  tưởng.  Ông  ấy không  có  đó  để  thuyết  phục  bạn,  ông  ấy  đơn  giản  nở hoa.  Ông  ấy  là  thác  nước,  hay  ông  ấy  là  làn  gió  thổi qua cây cối, hay ông ấy chỉ là tiếng hót của chim chóc

- không nghĩa gì nhưng lại rất nhiều ý nghĩa. Bạn phải  hấp thu ý nghĩa đó, chỉ thế thì bạn mới sẽ có khả năng hiểu được.

Cho  nên  lắng  nghe,  nhưng  đừng  nghĩ.  Và  thế  thì nhiều  điều  có  thể xảy  ra  bên  trong  bạn,  bởi  vì  tôi  bảo bạn: con người này - Tăng Xán này, người mà người ta chẳng biết gì nhiều về ông ấy cả - ông ấy là con người của quyền năng, người đã đi tới hiểu biết. Và khi ông ấy nói điều gì đó, ông ấy mang cái gì đó của cái chưa biết cho thế giới của cái đã biết. Với ông ấy điều thiêng liêng  đi  vào,  tia  sáng  chiếu  vào  bóng  tối  của  tâm  trí bạn.

Trước khi chúng ta đi vào lời ông ấy, nhớ ý nghĩa của  lời  này,  chứ  không  phải  là  nghĩa;  âm  nhạc,  giai điệu,  chứ  không  phải  nghĩa;  âm  thanh  của  tâm  trí  vô âm của ông ấy, trái tim ông ấy, không phải là suy nghĩ của  ông  ấy.  Bạn  phải  lắng  nghe  bản  thể  ông  ấy,  thác nước.

Làm  sao  lắng  nghe  đây?  Chỉ  phải  im  lặng  thôi. Đừng  đem  tâm  trí  bạn  vào.  Đừng  bắt  đầu  nghĩ,  “Ông ấy  đang  nói  gì  nhỉ?”  Chỉ  lắng  nghe  mà  không  quyết định cách này cách nọ, không nói liệu ông ấy phải hay trái, liệu bạn bị thuyết phục hay không. Ông ấy không bận tâm về việc thuyết phục bạn, bạn cũng không cần phải  bận  tâm  về  điều  đó.  Bạn  đơn  giản  lắng  nghe  và sung sướng. Những người như vậy, như Tăng Xán, đều đem tới vui vẻ, họ là hiện tượng tự nhiên.

Một  tảng  đá  đẹp  -  bạn  làm  gì  với  nó?  Bạn  vui sướng  với  nó.  Bạn  chạm,  bạn  đi  quanh  nó,  bạn  cảm thấy  nó,  rêu  trên  nó.  Bạn  làm  gì  với  đám  mây  bay ngang  trời?  Bạn  nhảy  múa  trên  đất,  bạn  nhìn  vào chúng, hay bạn chỉ yên tĩnh và nằm dài trên đất và nhìn vào chúng và để chúng bồng bềnh. Và chúng tràn đầy bạn. Không chỉ bầu trời bên ngoài - dần dần, bạn càng trở nên im lặng hơn, chúng lại càng tràn ngập bầu trời bên  trong  của  bạn  nữa.  Bỗng  nhiên  bạn  không  có  đó, chỉ  đám  mây  là  bay  đi,  bay  lại.  Phân  chia  bị  vứt  bỏ, biên giới không còn đó nữa. Bạn trở thành bầu trời và bầu trời trở thành bạn.

Coi Tăng Xán như hiện tượng tự nhiên đi. Ông ấy không  phải  là người.  Ông  ấy  là  Thượng  đế,  ông  ấy  là Đạo, ông ấy là vị phật.

Trước  khi  chúng  ta  cố  gắng  đi  vào  trong  ý  nghĩa của ông ấy, đôi điều cần phải được hiểu. Chúng sẽ cho bạn cú đẩy.

Tâm  trí  là  bệnh  tật.  Đây  là  chân  lí  cơ  bản  mà phương Đông đã phát hiện ra. Phương Tây nói tâm trí có thể trở nên ốm yếu, có thể thành mạnh khoẻ. Tâm lí học phương Tây phụ thuộc vào điều này: tâm trí có thể mạnh khoẻ hay ốm yếu. Nhưng phương Đông nói tâm trí nhiều nhất cũng chỉ là bệnh tật, nó không thể khoẻ mạnh được. Không nhà tâm thần nào có ích cả; nhiều nhất bạn có thể làm nó ốm yếu thông thường.

Cho  nên  có  hai  kiểu  ốm  yếu  của  tâm  trí:  ốm  yếu thông thường - điều đó có nghĩa là bạn có cùng ốm yếu như  những  người  khác  quanh  bạn;  hoặc  ốm  yếu  bất thường - điều đó có nghĩa là bạn là cái gì đó duy nhất. Bệnh của bạn là không thông thường - ngoại lệ. Bệnh của  bạn  mang  tính  cá  nhân,  không  mang  tính  đám đông; đó là khác biệt duy nhất. Ốm thông thường hay
ốm  bất  thường,  nhưng  tâm  trí  không  thể  mạnh  khoẻ được. Tại sao?

Phương  Đông  nói  chính  bản  chất  của  tâm  trí  là  ở chỗ nó sẽ vẫn còn không mạnh khoẻ. Từ ‘mạnh khoẻ - healthy’ thật là hay. Nó có cùng gốc như từ ‘toàn thể - whole’. Mạnh khoẻ, lành lặn, toàn thể, linh thiêng - tất cả chúng đều có cùng một gốc.

Tâm  trí  không  thể  nào  mạnh  khoẻ  được  bởi  vì  nó chẳng  bao  giờ  có  thể  là  cái  toàn  thể.  Tâm  trí  bao  giờ cũng  bị  phân  chia;  phân  chia là cơ  sở  của  nó.  Nếu  nó không  thể  là  toàn  thể  được,  làm  sao  nó  có  thể  khoẻ mạnh  được?  Và  nếu  nó  không  thể  khoẻ  mạnh  được, làm  sao  nó  có  thể  linh  thiêng?  Tất  cả  các  tâm  trí  đều phàm  tục.  Không  có  gì  giống  như  tâm  trí  linh  thiêng. Người linh thiêng sống vô tâm trí bởi vì người ấy sống không phân chia.

Tâm trí mang tính bệnh tật. Và tên của bệnh tật đó là  gì?  Aristotle  là  tên,  hay  nếu  bạn  thực  sự  muốn  làm cho nó giống như bệnh tật thế thì bạn có thể đặt ra từ: aristotilitis. Thế thì nó có vẻ hệt như bệnh tật. Tại sao Aristotle lại là bệnh tật? Bởi vì Aristotle nói, “Hoặc cái này hoặc cái kia. Chọn đi!” Và chọn lựa là chức năng của tâm trí; tâm trí không thể vô chọn lựa được.

Chọn lựa và bạn bị mắc bẫy, bởi vì bất kì khi nào bạn chọn, bạn cũng đều chọn cái gì đó chống lại cái gì đó khác. Nếu bạn ủng hộ cái gì đó, bạn phải chống lại cái gì đó, bạn không thể chỉ ủng hộ, bạn không thể chỉ chống  đối.  Khi  cái  ‘ủng  hộ’  đi  vào,  cái  ‘chống  đối’ cũng theo sau như cái bóng. Khi cái ‘chống đối’ có đó, cái ‘ủng hộ’ phải có đó - dù là ẩn kín hay không ẩn kín.

Khi  bạn  chọn,  bạn  bị  phân  chia.  Thế  thì  bạn  nói, “Cái  này  phải,  cái  kia  trái.”  Mà  cuộc  sống  là  thống nhất.  Sự  tồn  tại  vẫn  còn  không  phân  chia,  sự  tồn  tại vẫn  còn  trong  trạng  thái  hoà  hợp.  Nó  là  cái  một.  Nếu bạn nói, “Cái này đẹp và cái kia xấu,” tâm trí đã đi vào, bởi  vì  cuộc  sống  là  cả  hai  điều  này.  Và  đẹp  trở  thành xấu, và xấu trở thành  đẹp. Không có biên giới, không có phân ngăn ở đó. Cuộc sống cứ tuôn chảy từ cái nọ sang cái kia.

Tâm trí có ngăn cố định. Tính cố định là bản chất của tâm trí và tính linh động là bản chất của cuộc sống. Đó là lí do tại sao tâm trí lại là sự ám ảnh; nó bao giờ cũng cố định, nó có cái cứng rắn về nó. Còn cuộc sống thì không cứng rắn; nó linh động, linh hoạt, cứ chuyển sang phía đối diện.

Cái   gì   đó   đang   sống   động   khoảnh   khắc   này, khoảnh  khắc  tiếp  nó  chết  rồi.  Ai  đó  trẻ  trung  khoảnh khắc  này,  khoảnh  khắc  tiếp  người  ấy  đã  trở  thành  già lão. Đôi mắt có thời đẹp thế, bây giờ chúng không còn đó  nữa  -  chỉ  là  tàn  tích.  Khuôn  mặt  có  thời  tựa  hoa hồng  thế  kia,  bây  giờ  chẳng  còn  gì  ở  đó  -  thậm  chí không  còn  cái  bóng  của  quá  khứ.  Đẹp  trở  thành  xấu, cuộc sống trở thành cái chết, và cái chết cứ lấy sự sinh thành mới.

Phải  làm  gì  với  cuộc  sống  đây?  Bạn  không  thể chọn lựa được. Nếu bạn muốn hiện hữu với cuộc sống, với cái toàn thể, bạn phải vô chọn lựa.

Tâm trí là chọn lựa. Aristotle đã lấy nó làm cơ sở cho  logic  và  triết  học  của  ông  ấy.  Bạn  không  thể  nào tìm  ra  được  một  người  xa  Tăng  Xán  hơn  là  Aristotle,

bởi  vì  Tăng  Xán  nói,  “Không  cái  này  cũng  chẳng  cái nọ  -  không  chọn  lựa.”  Tăng  Xán  nói,  “Vô  chọn  lựa.” Tăng  Xán  nói,  “Không  phân  biệt!”  Khoảnh  khắc  bạn tạo ra phân biệt, khoảnh khắc việc chọn lựa đi vào, bạn đã bị phân chia, phân mảnh; bạn đã trở thành ốm yếu, bạn không là cái toàn thể.

Nhớ  lấy,  nếu  bạn  hỏi  người  Ki  tô  giáo,  người   đó không  thực  sự  thuộc  về  Jesus,  đó  người  về  cơ  bản thuộc về Aristotle... Ki tô giáo dựa trên Aristotle nhiều hơn  là  dựa  vào  Christ.  Jesus  giống  Tăng  Xán  nhiều hơn.  Ông  ấy  nói,  “Không  phán  xét.  Ông  không  phán xét!” Ông ấy nói, “Không chọn lựa gì. Đừng nói, ‘Cái này  tốt  và  cái  kia  xấu!’  Đấy  không  phải  là  mối  quan tâm của ông. Để cái toàn thể quyết định. Ông không là người phán xét.” Nhưng Ki tô giáo không thực hướng theo  Jesus.  Những  người  sáng  lập  Ki  tô  giáo  mang nhiều tính Aristotle hơn là tính Christ.

Bạn  không  thể  làm  ra  nhà  thờ  từ  Tăng  Xán  hay Jesus  được.  Làm  sao  bạn  có  thể  làm  ra  được  nhà  thờ nếu bạn vẫn còn vô chọn lựa? Nhà thờ là để ủng hộ cái gì đó và chống lại cái gì đó; nó phải dành cho Thượng đế và chống lại Quỉ. Mà trong cuộc sống Thượng đế và Quỉ  đâu  phải  là  hai,  họ  là  một.  Quỉ  là  khuôn  mặt  này và  Thượng  đế  là  khuôn  mặt  khác  của  cùng  một  năng lượng - họ không phải là hai.

Đôi  khi  ngài  tới  như  Quỉ  và  đôi  khi  ngài  tới  như Thượng  đế.  Và  nếu  bạn  có  thể  đi  sâu  và  nhìn,  bạn  sẽ thấy họ là một. Đôi khi ngài tới như kẻ trộm và đôi khi ngài tới như người đức hạnh. Đôi khi bạn sẽ thấy ngài ở chỗ kính trọng và đôi khi bạn sẽ thấy ngài cùng với những người không được kính trọng mà còn bị kết án.

Ngài di chuyển, ngài là sự di chuyển. Và không bến bờ nào là quá xa mà ngài không đạt tới được, không ai ở bên ngoài ngài - ngài di chuyển trong mọi người.

Jesus không phân biệt gì, nhưng Ki tô giáo lại phân biệt  bởi  vì  tôn  giáo  phải  như  vậy  -  tôn  giáo  phải  trở thành  đạo  đức.Và  một  khi  tôn  giáo  trở  thành  đạo  đức thì  nó  không  còn  là  tôn  giáo  nữa.  Tôn  giáo  là  sự  táo bạo vĩ đại nhất có thể có. Phải thật là dũng cảm mới là vô chọn lựa, bởi vì tâm trí nói, “Chọn đi!” Tâm trí nói, “Phải  nói  điều  gì  đó!  Cái  này  sai,  cái  kia  tốt.  Cái  này đẹp, cái này xấu. Mình yêu cái này, mình ghét cái kia.” Tâm  trí  nói,  “Chọn  đi!”  Tâm  trí  có  sức  quyến  dũ  để phân  chia.  Một  khi  bạn  phân  chia,  tâm  trí  thấy  thoải mái.  Nếu  bạn  không  phân  chia,  nếu  bạn  nói,  “Mình không  định  nói  điều  gì.  Mình  không  định  phán  xét,” tâm trí cảm thấy dường như nó đang trên giường chết.

Aristotle nói A là A và không thể là không A - các cái  đối  lập  không  thể  nào  gặp  nhau.  Tăng  Xán  nói không  có  đối  lập  -  chúng  đã  gặp  gỡ,  chúng  bao  giờ cũng gặp gỡ. Đây là một trong những chân lí nền tảng nhất cần phải được hiểu, rằng cái cái đối lập là không đối  lập.  Chính  bạn  là  người  nói  chúng  đối  lập,  bằng không  thì  chúng  không  đối  lập.  Nhìn  một  cách  khẳng định  và  bạn  sẽ  cảm  thấy  chúng  là  cùng  một  năng lượng.

Bạn  yêu  một  người...  Một  người  đàn bà tới  tôi  và cô  ấy  nói,  ‘Trong  mười  năm  tôi  đã  lấy  một  người  và chúng tôi chưa bao giờ cãi nhau. Thế mà bây giờ bỗng nhiên, điều gì đã xảy ra? Anh ấy đã bỏ tôi.”

Bây giờ, cô ấy nghĩ rằng nếu họ không bao giờ cãi nhau  thì  điều  đó  chứng  tỏ  họ  trong  tình  yêu  sâu  sắc. Điều   này   là   ngu   xuẩn   -   nhưng   đây   là   tính   chất Aristotle; người phụ nữ này hoàn toàn logic.

Cô  ấy  nói,  “Trong  mười  năm  chúng  tôi  đã  lấy nhau. Chúng tôi chưa bao giờ cãi nhau, chúng tôi chưa hề  giận  nhau.”  Cô  ấy  đang  nói,  “Chúng  tôi  đã  trong tình yêu sâu sắc đến mức chúng tôi chưa hề lục đục về bất kì cái gì. Thậm chí không có đến một khoảnh khắc xung  đột.  Thế  mà  bây  giờ,  điều  gì  đã  xảy  ra?  Bỗng nhiên  anh  ấy  đã  bỏ  tôi!  Anh  ấy  có  phát  điên  không? Tình yêu của chúng tôi sâu sắc thế.” Cô ấy sai.

Nếu  tình  yêu  sâu  sắc  thế thì  nhất  định  phải  có  cãi nhau nào đó. Đôi khi các bạn sẽ lục đục nhau. Và việc lục đục này không phá vỡ tình yêu, nó làm giầu thêm tình yêu. Nếu tình yêu có đó, nó sẽ được làm giầu bởi sự lục đục; nếu tình yêu không có đó, thế thì bạn ra đi, bạn li thân. Mười năm là quãng thời gian dài - thậm chí hai  mươi  bốn  giờ  cũng  là  quá  dài  để  thường  xuyên trong  một  trạng  thái  của  tâm  trí,  bởi  vì  tâm  trí  di chuyển sang cái đối lập.

Bạn  yêu  một  người;  đôi  khi  bạn  cảm  thấy  giận. Thực sự, bạn cảm thấy giận chỉ bởi vì bạn yêu. Đôi khi bạn  ghét!  Đôi  khi  bạn  muốn  hi  sinh  thân  mình  cho người  yêu,  và  đôi  khi  bạn  muốn  giết  chết  người  yêu. Và cả hai đều là bạn.

Nếu  bạn  chưa  hề  cãi  nhau  trong  suốt  mười  năm, điều đó có nghĩa là không có tình yêu chút nào. Nó có nghĩa  là  đấy  không  phải  là  thân  thiết.  Và  bạn  sợ  hãi đến mức bất kì giận dữ, bất kì xung đột, bất kì điều gì nhỏ nhặt cũng có thể phá vỡ toàn bộ vấn đề. Bạn sợ hãi đến  mức  bạn  chưa  hề  cãi  nhau.  Bạn  chưa  hề  tin  rằng tình yêu có thể đi sâu hơn việc cãi nhau, rằng cãi nhau sẽ là tạm thời và sau cãi nhau các bạn sẽ rơi vào vòng tay nhau sâu sắc hơn. Không, bạn chưa bao giờ tin vào điều đó. Đó là lí do tại sao bạn lại xoay xở để không có lục đục. Và không có gì đáng ngạc nhiên là người đàn ông đó đã bỏ đi. Tôi nói, “Tôi ngạc nhiên là anh ta vẫn còn ở lại với bạn trong suốt mười năm. Sao vậy?”

Một người đàn ông tới tôi và anh ta nói, “Cái gì đó bị sai với đứa con của tôi. Tôi đã biết nó hai mươi năm nay  -  nó  bao  giờ  cũng  nghe  lời.  Một  đứa  trẻ  tốt  thế, thầy không thể tìm thấy ở đâu. Nó bao giờ cũng nghe lời,  nó  chưa  bao  giờ  chống  lại  tôi.  Thế  mà  bây  giờ bỗng nhiên nó lại trở thành hippie. Bây giờ bỗng nhiên nó  không  chịu  nghe  lời.  Nó  nhìn  vào  tôi  cứ  như  tôi không là bố nó chút nào. Nó nhìn vào tôi cứ như tôi là người xa lạ. Và trong hai mươi năm trời nó lại vâng lời thế. Điều gì đã xảy ra cho đứa con của tôi?”

Chẳng có gì xảy ra cả. Đây là điều phải được trông đợi thấy, bởi vì nếu đứa con thực sự yêu bố thì nó cũng không  vâng  lời  nữa.  Còn  ai  khác  mà  nó  phải  không vâng  lời?  Nếu  một  đứa  con  thực  sự  yêu  bố  nó  và  tin cậy vào bố nó, thì đôi khi nó cũng ra đi - bởi vì nó biết mối  quan  hệ  là  sâu  sắc  đến  mức  dù  không  vâng  lời, mối quan hệ đó cũng không thể bị phá vỡ. Thay vì thế, ngược  lại,  mối  quan  hệ  còn  được  làm  giầu  thêm.  Cái đối lập làm giầu thêm.

Thực sự, cái đối lập không phải là đối lập. Nó chỉ là nhịp điệu, nhịp điệu của cùng một vật; bạn vâng lời và thế rồi bạn không vâng lời - nó là nhịp điệu. Ngoài  ra,  chỉ  cứ  vâng  lời,  vâng  lời,  mọi  thứ  trở  thành  đơn điệu và chết. Đơn điệu là bản chất của cái chết, bởi vì cái đối lập không có đó.

Cuộc  sống  là  sống  động.  Cái  đối  lập  có  đó,  nhịp điệu  có  đó.  Bạn  đi,  bạn  về;  bạn  ra  đi,  bạn  về  lại;  bạn không vâng lời, thế rồi bạn cũng vâng lời; bạn yêu và bạn ghét. Đây là cuộc sống, nhưng không phải là logic. Logic  nói  nếu  bạn  yêu,  bạn  không  thể  ghét.  Nếu  bạn yêu, làm sao bạn có thể giận được? Nếu bạn yêu theo cách này thế thì bạn yêu theo cách đơn điệu, theo cùng rãnh. Nhưng thế thì bạn sẽ trở thành căng thẳng, thế thì không thể nào thảnh thơi được.

Logic  tin  vào  các  hiện  tượng  tuyến  tính:  bạn  đi theo  một  đường  thẳng.  Cuộc  sống  tin  vào  vòng  tròn: cùng đường đó đi lên, đi xuống, trở thành vòng tròn.

Bạn  phải  đã  thấy  vòng  tròn  âm  và  dương  Trung quốc. Đấy là cách cuộc sống hiện hữu: các cái đối lập gặp  gỡ.  Vòng  tròn  âm  và  dương  đó  là  nửa  trắng,  nửa đen. Trong phần trắng có một chấm đen, và trong phần đen  có  một  chấm  trắng.  Phần  trắng  đi  vào  trong  phần đen,  và  phần  đen  đi  vào  trong  phần  trắng  -  nó  là  một vòng tròn. Đàn bà đi vào trong đàn ông, đàn ông đi vào trong đàn bà... đây là cuộc sống. Và nếu bạn quan sát chăm chú, bạn sẽ thấy nó ở bên trong bạn.

Đàn  ông  không  phải  là  đàn  ông  cả  hai  mươi  bốn giờ  một  ngày,  không  thể  được  -  đôi  khi  anh  ta  là  đàn bà. Đàn bà không phải là đàn bà hai mươi bốn giờ một ngày - đôi khi cô ta cũng là đàn ông nữa. Họ đi vào cái đối lập. Khi đàn bà giận lên, cô ấy không còn là đàn bà nữa; cô ấy trở thành hung hăng hơn bất kì đàn ông nào và cô ấy còn nguy hiểm hơn bất kì đàn ông nào, bởi vì tính đàn ông của cô ấy là thuần khiết và chưa bao giờ được sử  dụng.  Cho  nên  bất  kì  khi  nào  cô ấy  dùng  nó, nó có tính sắc bén mà không người đàn ông nào có thể đua  tranh  nổi.  Nó  giống  như  đất  vẫn  còn  chưa  được dùng trong nhiều, nhiều năm; thế rồi bạn gieo hạt - và một vụ mùa bội thu!

Đàn bà đôi khi trở thành đàn ông, nhưng khi cô ấy trở thành đàn ông thế thì không đàn ông nào có thể đua tranh nổi. Thế thì cô ấy rất nguy hiểm; thế thì tốt hơn cả cho đàn ông là chịu phục tùng. Và đó là điều mà tất cả  các  đàn  ông  đều  làm  -  họ  trở  thành  phục  tùng,  họ qui  phục.  Bởi  vì  ngay  lập  tức  đàn  ông  phải  trở  thành đàn bà, nếu không thì sẽ có rắc rối. Nếu đàn bà đã trở thành đàn ông, nếu cô ấy đã thay đổi vai trò, thì ngay lập  tức  đàn  ông  trở  thành  đàn  bà.  Bây  giờ  mọi  thứ được thiết lập lại. Lần nữa vòng tròn lại đầy đặn.

Và  bất  kì  khi  nào đàn  ông  trở thành  phục  tùng  và qui  phục,  thì  sự  qui  phục  đó  có  tính  thuần  khiết  mà không  đàn  bà  nào  có  thể  đua  tranh  nổi  -  bởi  vì  thông thường thì anh ta không bao giờ trong tư thế đó, trong trò  chơi  đó.  Thông  thường  anh  ta  đứng  dậy  và  tranh đấu. Thông thường anh ta là ý chí, không khuất phục. Nhưng  bất  kì  khi  nào  anh  ta  qui  phục,  nó  có  cái  hồn nhiên mà không đàn bà nào có thể đua tranh nổi. Nhìn vào  đàn  ông  đang  yêu  mà  xem  -  anh  ta  trở  thành  hệt như đứa trẻ.

Nhưng đây là cách thức cuộc sống chuyển vận. Và nếu bạn hiểu nó thế thì bạn không lo nghĩ gì cả. Thế thì bạn  biết:  người  yêu  ra  đi,  người  ấy  sẽ  trở  lại;  người được yêu đang giận, cô ấy sẽ yêu. Thế thì bạn có kiên  nhẫn. Với Aristotle bạn không thể có bất kì kiên nhẫn nào  được,  bởi  vì  nếu  người  yêu  đã  ra  đi,  anh  ta  ra  đi trên  cuộc  hành  trình  tuyến  tính  -  không  quay  lại,  đó không  phải  là  đường  tròn.  Nhưng  ở  phương  Đông chúng ta tin vào đường tròn; ở phương Tây họ tin vào đường thẳng.

Tâm  trí  phương  Tây  là  tuyến  tính,  tâm  trí  phương Đông là tuần hoàn. Cho nên ở phương Đông người yêu có  thể  chờ  đợi.  Anh  ta  biết  rằng  người  phụ  nữ  đó, người đã bỏ anh ta bây giờ sẽ quay lại.  Cô ấy đã trên đường, cô ấy phải đã hối hận, cô ấy phải đã ăn năn, cô ấy phải quay lại; chẳng chóng thì chầy cô ấy sẽ gõ cửa. Chỉ đợi... bởi vì cái đối lập bao giờ cũng có đó.

Và  bất  kì  khi  nào  người  đàn  bà  quay  lại  sau  giận dữ, thế thì tình yêu lại tươi mát. Bây giờ nó không lặp lại.  Lỗ  hổng  giận  dữ  đã  phá  huỷ  quá  khứ.  Bây  giờ  cô ấy lại là cô  gái trẻ, cô gái trinh. Lần nữa  cô ấy lại rơi vào tình yêu - mọi thứ trở thành tươi mát.

Nếu bạn hiểu điều này, thế thì bạn không chống lại điều gì. Bạn biết thậm chí giận dữ cũng đẹp, thậm chí cãi  nhau  đây  đó  cũng  đem  lại  thanh  điệu  cho  cuộc sống. Và mọi thứ đều giúp cho sự giầu có. Thế thì bạn chấp  nhận,  thế  thì  sâu  trong  sự  chấp  nhận  bạn  kiên nhẫn, thế thì không có nôn nóng và không vội vã. Thế thì bạn có thể chờ đợi và cầu nguyện và hi vọng và mơ mộng.

Ngược   lại,   nếu   cuộc   sống   là   tuyến   tính,   như Aristotle  nghĩ  hay  -  như  suy  nghĩ  phương  Tây  đã  di chuyển từ Aristotle tới Bertrand Russell - như Bertrand Russel  nghĩ,  thế  thì  cuộc  sống  có  nhiều  nôn  nóng.

Không ai định quay lại cả; thế thì bạn bao giờ cũng run rẩy,  sợ  hãi,  và  thế  thì  bạn  trở  thành  kìm  nén.  Thế  thì bạn  có  thể  sống  cùng  một  người  đàn  bà  trong  mười năm  hay  mười  kiếp,  nhưng  việc  ở  cùng  đó  vẫn  là  với người  lạ.  Bạn  đang  kiểm  soát  bản  thân  mình,  cô  ấy đang  kiểm  soát  bản  thân  cô  ấy,  và  không  có  gặp  gỡ. Cuộc sống là không logic. Logic chỉ là một phần - tất nhiên,  rất  dứt  khoát,  được  phân  loại,  phân  ngăn,  phân chia - nhưng cuộc sống là hỗn độn. Nhưng làm gì đây? Nó  là  như  vậy.  Nó  không  bị  phân  ngăn,  không  dứt khoát,  bị  phân  chia  -  nó  là  hỗn  loạn.  Nhưng  logic  là chết và cuộc sống là sống, cho nên câu hỏi là liệu chọn sự nhất quán hay chọn cuộc sống.

Nếu  bạn  quá  thiên  về  nhất  quán,  bạn  sẽ  trở  thành chết, và càng ngày càng chết hơn, bởi vì nhất quán chỉ có  thể  nếu  bạn  vứt  bỏ  hoàn  toàn  cái  đối  lập.  Thế  thì bạn  yêu  và  bạn  chỉ  yêu  và  chỉ  yêu  và  không  bao  giờ giận, không bao giờ ghét, không bao giờ lục đục. Bạn vâng lời, chỉ vâng lời - không bao giờ bất phục, không bao  giờ  nổi  loạn,  không  bao  giờ  ra  đi.  Nhưng  thế  thì mọi thứ trở thành cũ rích, thế thì mối quan hệ trở thành độc hại - thế thì nó giết chết.

Tăng Xán này không ủng hộ logic, ông ấy ủng hộ cuộc sống. Bây giờ cố gắng hiểu ý nghĩa của lời ông ấy đi.

Tăng Xán nói:

Đạo Lớn không khó cho người không ưa thích.

Khi yêu và ghét cả hai đều vắng bóng, mọi sự trở thành rõ ràng và không dối trá.

Tạo một phân biệt nhỏ nhất, thế là đất trời phân chia. Nếu muốn thấy chân lí đừng giữ ý ủng hộ hay chống đối. Tranh đấu cho điều người ta thích và điều người ta không thích là bệnh của tâm trí.

Cũng giống như Trang Tử: “Dễ dàng là phải.” Đạo Lớn không khó. Nếu nó có vẻ khó, chính là bạn người làm cho nó khó. Đạo Lớn là dễ dàng.

Làm  sao  nó  có  thể  khó  được?  Thậm  chí  cây  cối cũng  theo  nó,  dòng  sông  cũng  theo  nó,  tảng  đá  cũng theo nó. Làm sao nó có thể khó được? Thậm chí chim bay trong nó và cá bơi trong nó. Làm sao nó có thể khó được?  Con  người  làm  cho  nó  khó,  tâm  trí  làm  cho  nó khó - và thủ đoạn làm cho bất kì cái gì dễ dàng thành khó khăn là chọn lựa, là tạo ra phân biệt.

Yêu là dễ dàng, ghét là dễ dàng, nhưng bạn chọn. Bạn nói, “Mình sẽ chỉ yêu, mình sẽ không ghét.” Bây giờ mọi thứ trở thành khó khăn. Bây giờ thậm chí bạn không thể nào yêu được! Hít vào là dễ dàng, thở ra là dễ  dàng.  Bạn  chọn.  Bạn  nói,  “Mình  sẽ  chỉ  hít  vào, mình sẽ không thở ra.” Bây giờ mọi thứ trở thành khó khăn.

Tâm  trí  có  thể  nói,  “Sao  lại  thở  ra?  Thở  là  cuộc sống. Số học đơn giản: cứ hít vào, đừng thở ra và mình sẽ trở nên ngày càng sống động hơn. Ngày càng nhiều cuộc sống sẽ được tích luỹ. Mình sẽ trở thành kho báu lớn của cuộc sống. Chỉ hít vào, đừng thở ra bởi vì thở ra là chết.”

Nhớ  lấy,  điều  đầu  tiên  đứa  trẻ  phải  làm  khi  nó được  sinh  ra  là  hít  vào.  Và  điều  cuối  cùng  khi  một người  chết  đi  sẽ  là  thở  ra.  Cuộc  sống  bắt  đầu  với  hít vào  và  cái  chết  bắt  đầu  với  thở  ra.  Mỗi  khoảnh  khắc khi bạn hít vào bạn được tái sinh; mỗi khoảnh khắc khi bạn thở ra bạn chết, bởi vì thở là cuộc sống. Đó là lí do tại sao người Hindu đã gọi nó là prana: prana có nghĩa là cuộc sống. Thở là cuộc sống.

Logic  đơn  giản,  số  học  đơn  giản,  không  có  nhiều rắc rối, bạn có thể làm nó thành dễ hiểu: hít vào ngày càng  nhiều  và  không  thở  ra,  thế  thì  bạn  sẽ  không  bao giờ  chết.  Nếu  bạn  thở  ra  thì  bạn  sẽ  phải  chết.  Và  nếu bạn làm điều đó quá nhiều thì bạn sẽ chết sớm! Số học

- đơn giản, dễ dàng... có vẻ dễ dàng. Cho nên nhà logic giả thiết phải làm gì? Nhà logic sẽ hít vào, không bao giờ thở ra.

Yêu là thở ra, ghét là hít vào.

Cho  nên  phải  làm  gì?  Cuộc  sống  là  dễ  dàng  nếu bạn không quyết định, bởi vì thế thì bạn biết hít vào và thở ra không phải là hai điều đối lập; chúng là hai phần của một quá trình. Và hai phần đó là những phần hữu cơ, bạn không thể phân chia chúng. Và nếu bạn không thở ra thì sao...? Logic là sai. Bạn sẽ không sống, bạn sẽ đơn giản chết, chết ngay lập tức.

Bạn cứ thử mà xem - chỉ hít vào và không thở ra. Bạn sẽ hiểu, bạn sẽ trở thành rất, rất căng thẳng. Toàn bộ con người đều muốn thở ra bởi vì đây sắp sửa là cái chết.  Nếu  bạn  chọn,  bạn  sẽ  trong  khó  khăn.  Nếu  bạn không chọn, mọi thứ đều dễ dàng. Dễ dàng là phải.

Nếu con người đang trong khó khăn, đấy là vì quá nhiều thầy giáo đã đầu độc tâm trí người ấy, người đã dạy anh ta: “Chọn cái này! Đừng làm cái này, làm cái kia!” Cái làm và không làm của họ đã giết chết bạn. Và họ có vẻ logic. Nếu bạn tranh luận với họ, họ sẽ thắng trong lập luận. Logic sẽ giúp họ: “Trông đây! Nó đơn giản thế! Tại sao lại thở ra nếu nó là cái chết?”

Và điều này đã xảy ra không chỉ với việc thở... hay thậm chí với việc thở. Có những trường phái yoga nói rằng  cuộc  sống  của  bạn  được  đếm  qua  việc  thở;  cuộc sống  của  bạn  được  đếm  không  qua  năm  mà  qua  việc thở - cho nên thở chậm thôi. Nếu bạn thở mười hai lần một phút bạn sẽ chết sớm; thở sáu lần, hay ba lần thôi, thế thì bạn sẽ sống lâu.

Chẳng ai thành công, nhưng mọi người cứ cố gắng: thở chậm thôi. Tại sao? - bởi vì nếu bạn thở chậm hơi thở  sẽ  đi  ra  ít  hơn,  cho  nên  ít  cái  chết  sẽ  xảy  ra  cho bạn,  hay,  bạn  sẽ  có  khả  năng  sống  lâu  hơn.  Điều  duy nhất xảy ra sẽ là niềm say mê cuộc sống sẽ bị mất. Nó sẽ không dài, nhưng nó có thể có vẻ dài.

Người ta nói rằng người có gia  đình sống lâu hơn người  vô  dục,  cho  nên  ai  đó  hỏi  Nasruddin,  “Điều  ấy có đúng không, Nasruddin?”

Nasruddin  nói,  “Có  vẻ  là  như  thế  đấy.  Người  có gia đình không sống lâu, nhưng có vẻ như là người ấy đã  sống  lâu.”  Bởi  vì  khi  có  nhiều  rắc  rối  thời  gian dường  như  lâu  hơn,  khi  không  có  rắc  rối  gì  thời  gian dường như ngắn hơn.

Cái  gọi  là  những  người  yoga,  người  cứ  thở  ngày càng ít và chậm hơn, họ chỉ làm chậm tiến trình sống.

Họ  ít  sống  động,  có  thế  thôi.  Họ  sẽ  không  sống  lâu hơn, nhưng sống ít hơn. Họ không sống một cách tràn đầy;  cây  nến  của  họ  không  cháy  hoàn  hảo.  Say  mê, nhiệt tình, điệu vũ bị mất. Họ kéo lê bản thân mình, có thế thôi.

Và điều này đã xảy ra với dục, bởi vì với dục mọi người  nghĩ  cái  chết  đi  vào.  Và  họ  cũng  phải,  bởi  vì năng lượng dục cho sinh thành sự sống - cho nên càng nhiều năng lượng dục đi ra, càng nhiều cuộc sống đi ra. Logic,  hoàn  toàn  Aristotle,  nhưng  ngu  xuẩn.  Và  bạn không thể nào tìm ra kẻ ngu nào vĩ đại hơn nhà logic. Điều logic là năng lượng sống bắt nguồn từ dục - đứa trẻ được sinh ra bởi vì dục, dục là nguồn gốc cuộc sống

-  cho  nên  giữ  nó  lại.  Đừng  cho  phép  nó  đi  ra,  nếu không bạn sẽ chết. Cho nên toàn thế giới đã trở nên sợ hãi.

Nhưng điều này cũng vậy, cũng giống như giữ hít vào,  thế  thì  toàn  bộ  con  người  muốn  tống  nó  ra.  Cho nên  cái  gọi  là  brahmacharis,  người  vô  dục,  người  cứ cố  giữ  năng  lượng  dục  lại,  giữ  tinh  dịch  lại,  toàn  bộ thân  thể  lại  muốn  tống  ra.  Toàn  bộ  cuộc  sống  của  họ trở  thành  dâm  dục  -  tâm  trí  họ  trở  thành  dâm  dục,  họ mơ về dục, họ nghĩ về dục. Dục trở thành nỗi ám ảnh của  họ  bởi  vì  họ  cố  gắng  làm  điều  gì  đó,  tất  nhiên logic, nhưng không đúng cho cuộc sống. Và họ không sống lâu, họ chết sớm.

Đây  là  một  phát  kiến  mới,  một  nghiên  cứu  mới: rằng  một  người  sống  lâu  hơn  nếu  người  ấy  kéo  dài cuộc  sống  tình  yêu  của  mình  nhiều  nhất  có  thể  được. Nếu một người có thể làm tình ở độ tuổi tám mươi thì người ấy sẽ sống lâu hơn. Tại sao? Bởi vì bạn càng thở  ra  nhiều,  bạn  càng  hít  vào  nhiều.  Cho  nên  đích  xác... nếu bạn muốn sống nhiều hơn, thở ra nhiều hơn để bạn tạo  ra  chân  không  bên  trong  và  việc  thở  đi  vào  nhiều hơn. Bạn không nghĩ về thở vào. Bạn đơn giản thở ra nhiều nhất có thể được và toàn bộ con người bạn sẽ hít vào. Yêu nhiều vào - đó là việc thở ra - và thân thể bạn sẽ  thu  thập  năng  lượng  từ  toàn  bộ  vũ  trụ.  Bạn  tạo  ra chân không và năng lượng tới.

Điều này cũng giống như trong mọi tiến trình của cuộc sống. Bạn ăn, nhưng thế thì bạn trở thành kẻ keo kiệt, bạn trở nên bị táo bón. Logic là phải: đừng thở ra. Táo bón là việc chọn hít vào và chống lại thở ra. Gần như mọi người văn minh đều bị táo bón; bạn có thể đo được văn minh qua táo bón. Quốc gia càng bị táo bón thì  càng  văn  minh,  bởi  vì  càng  logic  hơn.  Tại  sao  lại thở ra? Chỉ cứ hít vào thôi. Thức ăn là năng lượng. Sao lại tống nó ra? Bạn có thể không nhận biết nhưng điều này  là  việc  thu  nhận  logic  vô  ý  thức  và  thuộc  kiểu Aristotle.

Nhưng  cuộc  sống  là  cân  bằng  giữa  cho  ra  và  đưa vào. Bạn chỉ là bước chuyển. Chia sẻ, cho đi, và càng nhiều thứ sẽ được trao cho bạn. Là kẻ keo kiệt, không cho, lại càng ít thứ được trao cho bạn bởi vì bạn không cần nó.

Nhớ lấy, và quan sát các quá trình sống của mình. Nếu bạn thực sự quan tâm tới chứng ngộ, hiểu biết tối thượng,  nhớ  cho  đi  để  nhiều  thứ  khác  được  trao  cho bạn,  dù  bất  kì  cái  gì.  Thở  ra,  thở  ra  nhiều  vào.  Đó  là điều chia sẻ có nghĩa là gì, việc cho có nghĩa là gì.

Món quà là việc trao năng lượng của bạn, cho nên nhiều thứ được trao cho bạn. Nhưng tâm trí nói... nó có logic  riêng  của  nó,  và  Tăng  Xán  gọi  logic  đó  là  bệnh tật.

Đạo Lớn không khó

Bạn làm cho nó khó, bạn là khó khăn. Đạo Lớn là dễ dàng...

... cho người không ưa thích.

Đừng  ưa  thích  -  cho  phép  cuộc  sống  di  chuyển. Bạn không nói với cuộc sống, “Đi lối này, đi lên phía bắc, hay đi xuống phía nam.” Bạn không nói điều này - bạn  đơn  giản  chảy  theo  cuộc  sống.  Bạn  không  tranh đấu  chống  lại  dòng  chảy,  bạn  trở  thành  một  với  dòng chảy... cho người không ưa thích.

Đạo  Lớn  là  dễ  dàng...  cho  người  không  ưa  thích. Và bạn có ưa thích - về mọi thứ! Với mọi thứ bạn đều mang  tâm  trí  mình  vào.  Bạn  nói,  “Mình  thích,  mình không thích. Mình ưa cái này, mình không ưa cái kia.”

Khi yêu và ghét cả hai đều vắng bóng...

Khi  bạn  không  ưa  thích...  khi  tất  cả  các  thái  độ

‘ủng hộ’ và ‘chống đối’ đều vắng bóng, cả yêu và ghét đều vắng bóng, bạn không có ý thích cái gì đó mà cũng không  có  ý  không  thích  cái  gì  đó,  bạn  đơn  giản  cho phép mọi thứ xảy ra.

... mọi sự trở thành rõ ràng và không dối trá.

Tạo phân biệt nhỏ nhất,  thế là đất trời phân chia.

Nhưng  tâm  trí  bạn  sẽ nói,  “Mình  sẽ  trở thành  con vật  nếu  mình  không  ưa  thích.  Nếu  mình  không  chọn lựa thế thì có gì khác biệt giữa mình và cái cây?” Sẽ có khác  biệt  đấy,  khác  biệt  lớn,  nhưng  không  phải  là  cái khác biệt mà tâm trí đem vào - khác biệt tới qua nhận biết. Cây là vô chọn lựa, vô ý thức, bạn sẽ vô chọn lựa, có ý thức. Đó là điều nhận biết vô chọn lựa nghĩa là gì và đó là phân biệt lớn nhất: bạn sẽ nhận biết rằng bạn không chọn lựa.

Và  nhận  biết  này  cho  an  bình  sâu  lắng...  bạn  trở thành vị Phật, bạn trở thành một Tăng Xán, một Trang Tử. Cây không thể trở thành Trang Tử được. Trang Tử giống như cây, mà còn hơn nữa. Ông ấy giống như cây khi có liên quan tới chọn lựa, ông ấy hoàn toàn không giống  cây  khi  có  liên  quan  tới  nhận  biết.  Ông  ấy  là nhận biết tràn đầy đến mức ông ấy không chọn lựa.

Khi  yêu  và  ghét  cả  hai  đều  vắng  bóng...  Yêu  và ghét cả hai đều đem lại mầu sắc cho mắt bạn và thế thì bạn không thể nào thấy một cách rõ ràng. Nếu bạn yêu một  người,  bạn  bắt  đầu  thấy  những  cái  không  có  đó. Không phụ nữ nào lại đẹp như bạn nghĩ khi bạn yêu cô ấy,  bởi  vì  bạn  phóng  chiếu.  Bạn  có  một  cô  gái  mơ trong  tâm  trí  và  cô  gái  mơ  đó  được  phóng  chiếu  ra. Bằng  cách  nào  đó  cô  gái  thực  chỉ  vận  hành  như  màn ảnh.

Đó là lí do tại sao mọi tình yêu đều đi tới điểm thất vọng chẳng chóng thì chầy, bởi vì làm sao cô gái này lại  cứ  đóng  vai  trò  màn  ảnh  mãi  được?  Cô  ấy  là  con người  thực;  cô  ây  sẽ  khẳng  định,  cô  ấy  sẽ  nói,  “Tôi không  phải  là  màn  ảnh!”  Cô  ấy  có  thể  còn  khớp  với phóng  chiếu  của  bạn  được  bao  lâu?  Chẳng  chóng  thì chầy  bạn  sẽ  cảm  thấy  chúng  không  khớp.  Ban  đầu  cô ấy  nhường,  bạn  đầu  bạn  nhường.  Bạn  là  cái  màn  ảnh phóng chiếu cho cô ấy, cô ấy là màn ảnh phóng chiếu cho bạn.

Vợ của Mulla Nasrussin nói với anh ta - Tôi nghe quá nhàm về điều đó - cô ấy nói, “Anh không yêu em nhiều  như  anh  đã  yêu  em  trước  đây,  khi  anh  còn  tán tỉnh em.”

Mulla  Nasruddin  nói,  “Em  yêu  ơi,  đừng  chú  ý nhiều tới những điều đó - chúng chỉ là chiến dịch tuyên truyền  thôi.  Anh  quên  điều  em  nói,  em  quên điều  anh nói. Bây giờ chúng ta là người thực đi.”

Không  ai  có  thể  đóng  vai  màn  ảnh  cho  bạn  mãi mãi được bởi vì điều đó là không thoải mái. Làm sao ai đó lại có thể điều chỉnh theo mơ mộng của bạn được? Người  đó  có  thực  tại  riêng  của  mình,  và  thực  tại  đó khẳng định.

Nếu bạn yêu một người, bạn phóng chiếu mọi thứ không có đó. Nếu bạn ghét một người, bạn cũng phóng chiếu  mọi  thứ  không  có  đó.  Trong  yêu  người  kia  trở thành  thượng  đế,  trong  ghét  người  kia  trở  thành  quỉ  - và người kia thì chẳng là thượng đế cũng chẳng là quỉ. Người kia đơn giản là bản thân người ấy. Những quỉ và thượng đế này là phóng chiếu. Nếu bạn yêu, bạn không thể  thấy  được  một  cách  rõ  ràng.  Nếu  bạn  ghét,  bạn không thể thấy được một cách rõ ràng.

Khi  không  có  việc  thích,  không  có  việc  không thích,  mắt  bạn  trong  trẻo,  bạn  có  sáng  tỏ.  Thế  thì  bạn thấy người khác như người ấy hiện thế. Và khi bạn có sáng tỏ của tâm thức, toàn bộ sự tồn tại hiển lộ thực tại của nó cho bạn. Thực tại đó là Thượng đế, thực tại đó là chân lí.

Điều đó có nghĩa gì? Một người như Tăng Xán sẽ không yêu sao? Tình yêu của ông ấy sẽ có phẩm chất hoàn  toàn  khác;  nó  sẽ  không  giống  như  tình  yêu  của bạn.  Ông  ấy  sẽ  yêu,  nhưng  tình  yêu  của  ông  ấy  sẽ không mang tính chọn lựa. Ông ấy sẽ yêu, nhưng tình yêu của ông ấy sẽ không phải là phóng chiếu. Ông ấy sẽ  yêu,  nhưng  tình  yêu  của  ông  ấy  không  phải  là  tình yêu  cho  mơ  ước  của  riêng  ông  ấy.  Ông  ấy  sẽ  yêu  cái thật. Tình yêu hướng tới cái thật đó là từ bi.

Ông ấy sẽ không phóng chiếu cách này cách khác. Ông  ấy  sẽ  không  thấy  thượng  đế  hay  quỉ  trong  bạn. Ông ấy đơn giản thấy bạn và ông ấy sẽ chia sẻ bởi vì ông ấy có đủ - và ông ấy càng chia sẻ nó lại càng lớn lên. Ông ấy sẽ chia sẻ niềm cực lạc của mình với bạn.

Khi bạn yêu, bạn phóng chiếu. Bạn yêu không phải để cho - bạn yêu để lấy, bạn yêu để khai thác. Khi bạn yêu một người, bạn bắt đầu cố gắng ước định người đó theo  bạn,  theo  ý  tưởng  của  bạn.  Mọi  ông  chồng  đều làm  điều  đó,  mọi  bà  vợ  đều  làm  điều  đó,  mọi  người bạn.  Họ  cứ  cố  gắng  thay  đổi  người  khác,  cái  thực,  và cái thực thì lại không thể nào bị thay đổi được - bạn sẽ chỉ chuốc lấy thất vọng.

Cái  thực  không  thể  nào  bị  thay  đổi,  chỉ  mơ  mộng của bạn sẽ tan nát và thế thì bạn cảm thấy tổn thương.

Bạn  không  lắng  nghe  thực  tại.  Không  ai  ở  đây  để hoàn  thành  mơ  ước  của  bạn  cả.  Mọi  người  ở  đây  để hoàn  thành  định  mệnh  của  riêng  mình,  thực  tại  của riêng mình.

Một người như Tăng Xán yêu, nhưng tình yêu của ông ấy không phải là khai thác. Ông ấy yêu bởi vì ông ấy có quá nhiều, ông ấy đang tràn đầy. Ông ấy không tạo ra mơ mộng quanh bất kì ai. Ông ấy chia sẻ với bất kì  ai  tới  trên  con  đường  của  ông  ấy.  Việc  chia  sẻ  của ông ấy là vô điều kiện, và ông ấy không trông đợi điều gì  từ  bạn  cả.  Nếu  tình  yêu  mà  trông  đợi  thế  thì  sẽ  có thất vọng. Nếu tình yêu mà trông đợi thế thì sẽ không mãn nguyện. Nếu tình yêu mà trông đợi thì sẽ có khổ sở và điên khùng.

“Không,”  Tăng  Xán  nói,  “không  yêu  cũng  chẳng ghét. Ông đơn giản nhìn vào thực tại của người khác.” Đây là tình yêu của Phật: thấy thực tại của người khác, thấy  người  khác  như  người  ấy  hiện  thế,  chỉ  thấy  thực tại - không phóng chiếu, không mơ mộng, không tạo ra hình ảnh, không cố gắng ấn định người khác theo hình ảnh của bạn.

Khi yêu và ghét cả hai đều vắng bóng mọi sự trở thành rõ ràng và không dối trá.

Tâm trí phải yêu và ghét, và tâm trí phải cứ tiếp tục tranh  đấu  giữa  hai  điều  này.  Nếu  bạn  không  yêu  và không  ghét,  bạn  đi  ra  ngoài  tâm  trí.  Thế  thì  tâm  trí  ở đâu? Bên trong bạn, khi mà chọn lựa biến mất thì tâm trí  biến  mất.  Thậm  chí  nếu  bạn  nói,  “Mình  muốn  im  lặng,” bạn cũng sẽ chẳng bao giờ im lặng được bởi vì bạn có sự ưa thích. Đây là vấn đề.

Mọi người tới tôi và họ nói, “Tôi muốn im lặng, tôi không  muốn  những  căng  thẳng  này  thêm  nữa.”  Tôi cảm thấy tiếc cho họ - tiếc bởi vì điều họ nói ra là ngu xuẩn. Nếu bạn không muốn căng thẳng thêm nữa, bạn sẽ  tạo  ra  căng  thẳng  mới,  bởi  vì  cái  không  muốn  này lại  đang  tạo  ra  căng  thẳng  mới.  Và  nếu  bạn  muốn  im lặng  quá  nhiều,  nếu  bạn  theo  nó  quá  nhiều,  bản  thân cái  im  lặng  của  bạn  sẽ  trở  thành  căng  thẳng.  Bây  giờ bạn sẽ bị rối loạn nhiều hơn vì điều đó.

Im lặng là gì? Đó là hiểu biết sâu sắc - hiểu biết về hiện  tượng  là  nếu  bạn  ưa  thích,  bạn  sẽ  căng  thẳng. Thậm  chí  bạn ưa thích im lặng,  bạn  cũng vẫn bị căng thẳng.

Hiểu,  cảm  thấy điều đó đi - bất kì khi nào bạn ưa thích, bạn trở nên căng thẳng; bất kì khi nào bạn không ưa thích, không có căng thẳng, bạn được thảnh thơi. Và khi bạn thảnh thơi, mắt bạn sáng tỏ; chúng không bị u ám bởi mây và mơ mộng. Không ý nghĩ nào di chuyển trong tâm trí; bạn có thể nhìn thấu. Và khi bạn có thể thấy chân lí, điều đó giải thoát. Chân lí giải thoát.

Tạo phân biệt nhỏ nhất, thế là đất trời phân chia.

Một phân biệt nhỏ nhất, một chọn lựa nhỏ nhất, và bạn  bị  phân  chia.  Thế  thì  bạn  có  địa  ngục  và  cõi  trời, và giữa hai nơi này bạn sẽ bị vò nát.

Nếu muốn thấy chân lí đừng giữ ý kiến ủng hộ hay chống đối.

Di   chuyển   không   ý   kiến.   Di   chuyển   trần   trụi, không quần áo, không ý kiến về chân lí, bởi vì chân lí ghét  mọi  ý  kiến.  Vứt  bỏ  mọi  triết  lí,  lí  thuyết,  học thuyết, kinh sách đi! Vứt bỏ tất cả rác rưởi đi! Bạn cứ im lặng, không chọn lựa, mắt bạn chỉ sẵn sàng thấy cái đang đó, không theo bất kì hi vọng nào để thấy một số mong ước của bạn được hoàn thành. Đừng mang mong ước nào. Người ta nói con đường địa ngục đầy những ham muốn - ham muốn tốt, hi vọng, mơ ước, cầu vồng, lí tưởng. Con đường của cõi trời hoàn toàn trống rỗng.

Vứt mọi gánh nặng đi! Bạn càng muốn lên cao hơn bạn  lại  càng  phải  bớt  gánh  nặng  đi.  Nếu  bạn  lên Himalayas  bạn  phải  làm  nhẹ  gánh  mình  hoàn  toàn. Cuối cùng, khi bạn đạt tới Gourishankar, đỉnh Everest, bạn  phải  vứt  bỏ  mọi  thứ.  Bạn  phải  đi  hoàn  toàn  trần trụi, bởi vì bạn càng lên cao hơn, bạn càng cần ít trọng lượng hơn. Và ý kiến là trọng lượng đè lên bạn. Chúng không  có  cánh,  chúng  giống  như  cái  chặn  giấy.  Vô  ý kiến,  không  ưa  thích  gì...  Nếu  ông  muốn  thấy  chân  lí đừng giữ ý kiến ủng hộ hay chống đối.

Đừng  là  kẻ  hữu  thần  mà  cũng  đừng  là  kẻ  vô  thần nếu bạn thực sự muốn biết chân lí là gì. Đừng nói, “Có Thượng đế”; đừng nói, “Không có Thượng đế,” bởi vì bất kì điều gì bạn nói đều sẽ trở thành ham muốn sâu sắc. Và bạn sẽ phóng chiếu bất kì cái gì có đó đang ẩn trong ham muốn này.

Nếu  bạn  muốn  thấy  Thượng  đế  như  Krishna  với cây sáo trên môi, một ngày nào đó bạn sẽ thấy ông ấy -  không phải bởi vì Krishna có đó, chỉ bởi vì bạn đã có hạt mầm  của ham muốn mà bạn phóng chiếu lên màn ảnh  của  thế  giới.  Nếu  bạn  muốn  thấy  Jesus  bị  đóng đinh, bạn sẽ thấy.

Bất  kì  cái  gì  bạn  muốn  đều  sẽ  được  phóng  chiếu, nhưng đấy chỉ là thế giới mơ - bạn không tới gần chân lí  hơn.  Trở  thành  vô  hạt  mầm  bên  trong  đi:  không  ý kiến,  không  ý  nghĩ  ủng  hộ  hay  chống  đối,  không  triết lí. Bạn đơn giản tới xem cái đang hiện hữu. Bạn không mang bất kì tâm trí nào. Bạn đi với vô trí.

Nếu muốn thấy chân lí đừng giữ ý kiến ủng hộ hay chống đối.

Tranh đấu cho điều người ta thích và điều người ta không thích là bệnh của tâm trí.

Đây là bệnh của tâm trí: điều người ta thích và điều người ta không thích, ủng hộ và chống đối. Tại sao tâm trí lại bị phân chia? Tại sao bạn không thể là một? Bạn sẽ  ham  muốn,  bạn  ước  ao  là  một,  nhưng  bạn  cứ  tưới thêm phân chia, ưa thích; thích và không thích.

Mới hôm nọ một phụ nữ tới và cô ấy nói, “Xin ban phúc cho tôi, tôi muốn được phúc lành của thầy.”

Nhưng tôi thấy cô ấy đang bị rắc rối, lo nghĩ, cho nên tôi hỏi, “Có chuyện gì vậy?”

Cô ấy nói, “Nhưng tôi đã được một thầy khác điểm đạo.”

Một  tranh  chấp  -  cô  ấy  muốn  phúc  lành  của  tôi nhưng tâm trí lại nói rằng tôi không phải là thầy của cô
ấy.  Cô  ấy  có  một  thầy  khác,  cho  nên  phải  là  gì?  Tôi bảo cô ấy bỏ cả hai. Sẽ dễ dàng hơn nếu tôi nói với cô ấy, “Bỏ thầy cũ đi. Chọn tôi.” Điều ấy sẽ dễ dàng hơn, bởi  vì  thế  thì  tâm  trí  không  thể  cứ  vận  hành  được, nhưng rắc rối vẫn sẽ còn như cũ. Tên của bệnh này sẽ thay đổi, nhưng bệnh vẫn còn như cũ. Lần nữa, ở đâu đó  khác,  cùng  hoài  nghi  ấy  sẽ  nẩy  sinh,  cùng  sự  vẩn vơ.

Nhưng nếu tôi nói, “Bỏ cả hai”... bởi vì đấy là cách duy  nhất  để  đạt  tới  thầy,  khi  bạn  không  có  bất  kì  ưa thích  nào,  cách  này  hay  cách  nọ.  Bạn  đơn  giản  đi  tới trống rỗng. Bạn đơn giản đi tới không ý kiến nào. Bạn đơn  giản  đi  tới  vắng  lặng,  nhạy  cảm.  Chỉ  thế  thì  bạn mới tới thầy! Không có cách nào khác. Và nếu thầy sắp thành cánh cửa tới chân lí, điều này sẽ là như vậy, bởi vì đây là sự chuẩn bị, đây là việc điểm đạo.

Thầy là để giúp bạn trở thành vô ý kiến, vô trí. Nếu bản thân thầy trở thành chọn lựa của bạn thế thì ông ấy sẽ là rào chắn. Thế thì bạn lại đã chọn rồi, tâm trí lại đã được dùng. Và bạn càng dùng tâm trí, nó lại càng được làm  mạnh  thêm,  nó  lại  càng  trở  nên  mạnh  hơn.  Đừng dùng nó.

Khó đấy, bởi vì bạn sẽ nói, “Điều gì sẽ xảy ra cho tình yêu của tôi? Điều gì sẽ xảy ra cho bà con họ hàng của tôi? Điều gì sẽ xảy ra cho niềm tin của tôi? Điều gì sẽ  xảy  ra  cho  tôn  giáo  của  tôi,  cho  nhà  thờ  và  đền chùa?” Chúng đều là gánh nặng của bạn. Thoát ra khỏi chúng  đi,  và  để  chúng  thoát  ra  khỏi  bạn.  Chúng  đang giữ  bạn  ở  đây,  bắt  rễ,  còn  chân  lí  lại  muốn  bạn  được giải thoát. Được giải thoát bạn sẽ đạt tới, với đôi cánh bạn sẽ đạt tới, vô trọng lượng bạn sẽ đạt tới.

Tăng Xán nói:

Tranh đấu cho điều người ta thích và điều người ta không thích là bệnh của tâm trí.

Làm  sao  vượt  qua  nó?  Có  cách  nào  vượt  qua  nó không?  Không,  không  có  cách  nào  cả.  Người  ta  đơn giản phải hiểu nó. Người ta đơn giản phải nhìn vào cái giả dối của nó. Người ta chỉ phải nhắm mắt lại và nhìn vào cuộc sống của riêng mình - quan sát nó - và bạn sẽ cảm  thấy  chân  lí  của  Tăng  Xán.  Và  khi  bạn  cảm  thấy chân lí, bệnh tật bị vứt bỏ. Không có thuốc nào cho nó, bởi  vì  nếu  thuốc  được  trao  cho  bạn,  bạn  sẽ  bắt  đầu thích thuốc. Thế thì bệnh sẽ bị quên đi nhưng thuốc lại được thích, và thế thì thuốc trở thành bệnh.

Không,  Tăng  Xán  không  định  trao  cho  bạn  bất  kì thuốc nào, bất kì phương pháp nào. Ông ấy không định gợi ý cho bạn điều phải làm. Ông ấy đơn giản cứ nhấn mạnh đi nhấn mạnh lại, cả nghìn lẻ một lần, rằng bạn hiểu  cách  bạn  đã  tạo  ra  toàn  bộ  cái  đống  lộn  xộn  này quanh  mình,  cách  bạn  đang  trong  khổ  sở  như  vậy. Không ai khác đã tạo ra nó; nó là bệnh về ưa thích của tâm trí bạn, bệnh về chọn lựa.

Đừng chọn lựa. Chấp nhận cuộc sống như nó hiện thế  trong  tính  toàn  bộ  của  nó.  Bạn  phải  nhìn  vào  cái toàn  bộ:  sống  và  chết  cùng  nhau,  yêu  và  ghét  cùng nhau, hạnh phúc/ bất hạnh cùng nhau, đau khổ/cực lạc cùng nhau. Nếu bạn nhìn vào chúng cùng nhau, thế thì cái  gì  có  đó  để  mà  chọn  lựa?  Nếu  bạn  thấy  chúng  là một,  thế  thì  chọn  lựa  có  thể  đi  vào  từ  đâu?  Nếu  bạn thấy đau khổ chẳng là gì ngoài cực lạc, cực lạc chẳng là  gì  ngoài  đau  khổ;  nếu  bạn  có  thể  thấy  hạnh  phúc không là gì ngoài bất hạnh; yêu không là gì ngoài ghét, ghét  không  là  gì  ngoài  yêu  -  thế  thì  chọn  lựa  ở  đâu? làm sao chọn? Thế thì chọn lựa bị vứt bỏ.

Bạn không vứt bỏ nó. Nếu bạn vứt bỏ nó, điều đó sẽ trở thành việc chọn lựa - đây là nghịch lí. Bạn không được giả thiết vứt bỏ nó, bởi vì nếu bạn vứt bỏ nó thì điều  đó  có  nghĩa  là  bạn  đã  chọn  lựa  ủng  hộ  và  chống đối.  Bây  giờ  việc  chọn  lựa  của  bạn  là  về  cái  toàn  bộ. Bạn ủng hộ cái toàn thể và chống lại phân chia, nhưng bệnh tật đã đi vào. Điều đó là tinh tế.

Bạn đơn giản hiểu biết, và chính hiểu biết trở thành vứt  bỏ.  Bạn  chưa  bao  giờ  vứt  bỏ  nó.  Bạn  đơn  giản cười... và bạn hỏi xin một chén trà.

Đủ cho hôm nay chứ?

Chương 2 Đạo là hoàn hảo

Khi ý nghĩa sâu sắc của sự việc không được hiểu thì an bình bản chất của tâm trí bị rối loạn chẳng ích lợi gì.

Đạo là hoàn hảo như không gian bao la nơi không gì thiếu và không gì thừa.

Quả vậy, chính do việc chọn lựa của chúng ta để chấp nhận hay bác bỏ mà chúng ta không thấy bản chất đúng của mọi sự việc.

Sống không dính líu với sự việc bên ngoài, không dính líu tới cảm giác bên trong về trống rỗng.

Chân thành không có hoạt động cố gắng trong cái một của mọi sự, và cái nhìn sai lầm sẽ tự nó biến mất.

Khi cố gắng dừng hoạt động để đạt tới tính thụ động, thì chính nỗ lực làm ông tràn đầy với hoạt động.

Chừng nào ông còn ở cực đoan này hay cực đoan khác thì ông sẽ chẳng bao giờ biết tới cái một.

Những người không sống theo Đạo duy nhất thì thất bại cả trong hoạt động và thụ động, khẳng định và phủ định.

Cần một vài điều trước khi chúng ta đi vào lời kinh này của Tăng Xán. Tại phương Tây, mới vài năm trước đây,  có  một  nhà  thôi  miên  người  Pháp,  Emile  Coué; ông  ấy  ngẫu  nhiên  khám  phá  ra  một  trong  những  luật cơ  bản  nhất  của  tâm  trí  con  người.  Ông  ấy  gọi  nó  là “luật hiệu quả ngược” - đó là một trong những lời kinh cổ  nhất  trong  tư  tưởng  của  Đạo  giáo  và  Thiền.  Tăng Xán  đang  nói  về  luật  này.  Cố  gắng  hiểu  luật  này,  thế thì lời của ông ấy sẽ đơn giản để hiểu.

Chẳng hạn, nếu bạn không cảm thấy buồn ngủ bạn sẽ làm gì? Bạn sẽ cố gắng để vào giấc ngủ - bạn sẽ nỗ lực,  bạn  sẽ  làm  điều  này  điều  nọ,  nhưng  bất  kì  cái  gì bạn làm cũng chỉ đem tới kết quả ngược lại; chính cái bạn cần thì không tới. Chỉ cái đối lập mới xảy ra, bởi vì bất kì hoạt động nào, bất kì nỗ lực nào, cũng đều chống lại việc ngủ.

Ngủ  là  sự  thảnh  thơi.  Bạn  không  thể  đem  nó  lại, bạn  không  thể  làm  bất  kì  điều  gì  cho  nó  xảy  ra.  Bạn không  thể  ép  buộc  nó,  bạn  không  thể  gò  ép  nó  -  nó không phải là một phần của ý chí bạn chút nào. Nó đi vào trong vô ý thức, và ý chí của bạn chỉ là một mảnh của ý thức.

Khi  bạn  đi  vào  trong  vô  ý  thức,  hướng  tới  chiều sâu,  thì  mảnh  vốn  là  ý  thức, mảnh  vốn  là  ý  chí,  bị bỏ lại  trên  bề  mặt.  Bạn  không  thể  đem  bề  mặt  của  mình xuống  chiều  sâu,  bạn  không  thể  đem  chu  vi  của mình vào trung tâm. Cho nên khi bạn nỗ lực đi vào giấc ngủ, đó là điều tự phá hoại. Bạn đang làm điều gì đó mà sẽ trở thành chính cái đối lập - bạn sẽ trở nên tỉnh nhiều hơn. Cách duy nhất để đi vào giấc ngủ là không làm gì

cả. Nếu nó không tới, thì nó không tới. Đợi đấy... đừng làm gì cả! Bằng không bạn đang đẩy nó ra xa thêm và khoảng cách sẽ được tạo ra. Cứ đợi trên gối, tắt đèn đi, nhắm mắt lại, thảnh thơi và chờ đợi. Bất kì khi nào nó tới,  thì  nó  tới.  Bạn  không  thể  đem  nó  lại  bằng  bất  kì hành động nào theo ý chí của mình - ý chí sẽ chống lại vô thức.

Và điều này xảy ra trong nhiều sự việc trong cuộc sống: chỉ cái đối lập tới từ nó. Nếu bạn muốn im lặng, bạn sẽ làm gì? Bởi vì im lặng cũng giống hệt như giấc ngủ.  Bạn  không  thể  ép  buộc  nó.  Bạn  có  thể  cho  phép nó xảy ra, nó là sự buông bỏ, nhưng không có cách nào để làm cho nó làm việc. Bạn sẽ làm gì nếu  bạn muốn im lặng? Nếu bạn làm bất kì cái gì thì bạn sẽ lại ít im lặng hơn bao giờ hết.

Nếu  bạn  muốn  tĩnh  lặng,  bạn  sẽ  làm  gì?  -  bởi  vì tĩnh lặng có nghĩa là không làm. Bạn đơn giản nổi lên, bạn đơn giản thảnh thơi! Và khi tôi nói đơn giản thảnh thơi, tôi ngụ ý đơn giản. Không phương pháp nào cần dùng tới cho việc thảnh thơi, bởi vì phương pháp lại có nghĩa là bạn đang làm điều gì đó.

Có một cuốn sách; tựa đề của nó là Bạn phải thảnh thơi!  Và  ‘phải’  thì  chống  lại  thảnh  thơi;  cái  ‘phải’ không  nên  được  đưa  vào,  nếu  không  thì  bạn  sẽ  trở thành căng thẳng hơn.

Luật này đã được Emile Coué phát minh ra, và ông ấy nói, “Để cho mọi sự xảy ra, đừng ép buộc chúng.” Có những điều có thể bị ép buộc - tất cả những cái đó đều thuộc về ý thức, tâm trí có thể bị ép buộc. Nhưng có những điều không thể bị ép buộc. Tất cả những cái đó thuộc về vô thức, thuộc về chiều sâu của bạn, không thể bị ép buộc.

Điều đó xảy ra nhiều lần: bạn đang cố gắng nhớ lại một  cái  tên  hay  một  khuôn  mặt  và  nó  lại  không  tới, nhưng  bạn  vẫn  cảm  thấy  nó  chỉ  ngay  trên  đầu  lưỡi mình. Cảm giác này sâu sắc đến mức bạn cảm thấy nó sắp ra và bạn cố gắng đem nó ra. Và bạn càng cố gắng nó lại càng không tới. Bạn trở nên hoài nghi liệu cảm giác đó có đúng hay không. Nhưng bạn cảm thấy - toàn bộ con người bạn nói nó có đó, chỉ ngay trên đầu lưỡi bạn. Nhưng sao nó lại không tới nếu nó đang trên đầu lưỡi bạn? Nó sẽ không tới. Bạn cứ làm bất kì cái gì bạn muốn làm đi, nó sẽ không ra đâu.

Thế  rồi  bạn  thất  vọng,  thế  rồi  bạn  cảm  thấy  vô vọng,  thế  rồi  bạn  vứt  bỏ  toàn  bộ  ý  định  này.  Bạn  ra vườn,  bạn  bắt  đầu  làm  việc  trong  vườn,  hay  bạn  bắt đầu đọc báo, hay bạn bật radio và nghe nhạc - và bỗng nhiên nó bật ra. Điều gì đã xảy ra?

Nó thuộc về vô ý thức, nó ở sâu trong bạn. Và bạn càng cố gắng bạn càng trở thành chật hẹp; và bạn càng cố  gắng,  vô  thức  càng  bị  quấy  rối.  Nó  trở  thành  hỗn loạn, thế thì mọi sự trở thành bất ổn. Nó đã có đó chỉ trên  đầu  lưỡi,  nhưng  bởi  vì  bạn  quá  tích  cực  đem  nó ra... bạn đã dùng ý chí, và ý chí không thể đem bất kì cái  gì  từ  chiều  sâu  của  bạn  ra  được.  Chỉ  việc  buông xuôi mới đem nó ra, chỉ khi bạn buông bỏ.

Cho nên khi bạn đi vào công viên hay ra vườn, bắt đầu đọc báo, đào hố dưới đất, nghe nhạc, bạn quên mất về  toàn  bộ  ý  định...  thì  bỗng  nhiên  nó  có  đó.  Đây  là luật  hiệu  quả  ngược.  Với  vô  thức,  nhớ  lấy,  ý  chí  là

không  có  tác  dụng  -  không  chỉ  không  tác  dụng,  nó cũng còn nguy hiểm nữa, có hại nữa.

Lão Tử, Trang Tử, Bồ đề đạt ma, Tăng Xán - họ là bậc thầy về luật hiệu quả ngược này. Và đây là sự khác biệt  giữa  Yoga  và  Thiền.  Yoga  làm  mọi  nỗ  lực  còn Thiền lại không nỗ lực, và Thiền đúng hơn bất kì Yoga nào.  Nhưng  Yoga  lại  hấp  dẫn,  bởi  vì  chừng  nào  bạn còn  liên  quan  tới  làm  thì  đều  dễ  dàng  -  dù  vất  vả đến đâu, nhưng làm là dễ dàng.

Không làm mới khó. Nếu ai đó nói, “Đừng làm gì cả,” bạn lúng túng. Bạn lại hỏi, “Phải làm gì?” Nếu ai đó nói, “Đừng làm gì cả,” đó là điều khó nhất cho bạn. Nó không nên như vậy nếu bạn hiểu.

Không làm không đòi hỏi phẩm  chất nào cả. Làm có thể đòi hỏi phẩm chất, làm có thể đòi hỏi công phu. Không làm không đòi hỏi công phu. Đó là lí do tại sao Thiền  nói  chứng  ngộ  có  thể  xảy  ra  trong  một  khoảnh khắc - bởi vì đấy không phải là vấn đề về cách đem nó lại,  đấy  là  vấn  đề  về  cách  cho  phép  nó.  Nó  cũng  hệt như ngủ: bạn thảnh thơi và nó có đó, bạn thảnh thơi và nó bật ra. Nó đang vật lộn trong tim bạn để đi ra. Bạn không cho phép nó bởi vì bạn có quá nhiều hoạt động trên bề mặt.

Bạn  đã  bao  giờ  để  ý  tới  sự  kiện  là  gần  như  chín mươi  phần  trăm  trẻ  con  đều  được  sinh  ra  ban  đêm, không trong ban ngày không? Tại sao? Đáng ra là phải năm mươi - năm mươi chứ. Tại sao chúng lại chọn ban đêm nhiều hơn? Và chín mươi phần trăm! Bởi vì người mẹ  vô  ý  thức,  trong  sự  buông  bỏ.  Cô  ấy  đang  ngủ  và đứa trẻ có thể ra một cách dễ dàng.

Nếu  cô  ấy  nhận  biết,  cô  ấy  sẽ  nỗ  lực  và  luật  hiệu quả  ngược  sẽ  có  đó.  Khi  người  mẹ  tỉnh  cô  ấy  sẽ  làm mọi  nỗ  lực  để  cô  ấy  vượt  ra  ngoài  nỗi  đau  và  sự  việc kết thúc, đứa trẻ được sinh ra. Và mọi nỗ lực đều là rào chắn;  cô  ấy  dựng  lên  cản  trở.  Cô  ấy  càng  cố,  bước chuyển càng hẹp lại, và đứa trẻ không thể ra được.

Trong  các  xã  hội  nguyên  thuỷ,  người  mẹ  không đau  khi  họ  sinh  con,  không  đau  chút  nào.  Và  đây  là phép  màu.  Khi  lần  đầu  tiên  y  học  phương  Tây  khám phá ra điều này- rằng có những xã hội nguyên thuỷ nơi người  mẹ  không  đau  chút  nào  -  họ  không  thể  tin  vào điều đó được. Làm sao điều ấy lại có thể được?

Thế  rồi  nhiều  thực  nghiệm  đã  được  tiến  hành, nhiều  dự  án  nghiên  cứu,  và  người  ta  đã  phát  hiện  ra rằng  đấy  là  vì  họ  vô  ý  thức.  Họ  sống  như  con  vật hoang; không có tranh đấu, không ép buộc. Họ không bó  buộc  gì,  họ  đơn  giản  nổi  lên.  Họ  nguyên  thuỷ,  họ không có tâm trí rất ý thức. Càng văn minh ý chí bạn càng được  huấn  luyện,  và  vô  thức  của bạn  đi  càng  xa hơn, sâu hơn, và có lỗ hổng.

Nếu  có  điều  gì  đó  phải  làm,  dù  khó  đến  đâu,  bạn vẫn có thể tìm ra cách thức, cách thực hiện nó. Bạn có thể  học  kĩ  thuật;  có  các  chuyên  gia,  bạn  có  thể  được huấn  luyện.  Nhưng  trong  Thiền  không  ai  có  thể  được huấn luyện cả. Trong Thượng đế không có chuyên gia và  không  có  người  có  thẩm  quyền  -  không  thể  thế được, bởi vì đấy không phải là vấn đề cách thức, đấy là vấn  đề  thảnh  thơi  trong  con  người  bạn,  không  làm  gì cả.  Điều  vĩ  đại  nhất  sẽ  xảy  ra  cho  bạn  chỉ  khi  bạn không có đó. Và nếu bạn đang làm điều gì đó, bạn nhất định là có đó.

Giấc ngủ tới khi bạn không có đó. Chứng ngộ cũng đi  theo  cùng  qui  tắc  -  nó  tới  khi  bạn  không  có  đó. Nhưng  khi  bạn  đang  làm,  làm  sao  bạn  sẽ  vắng  mặt đồng thời được? Nếu bạn đang làm điều gì đó, bạn sẽ có  đó.  Hành  động  nuôi  dưỡng  cho  bản  ngã.  Khi  bạn không  làm  gì  cả,  bản  ngã  không  thể  nào  được  nuôi dưỡng. Nó đơn giản biến mất, nó chết, nó không có đó. Và khi bản ngã không có đó, ánh sáng giáng xuống.

Cho nên bất kì điều gì bạn làm một cách có ý chí đều sẽ là rào chắn. Trong việc thiền của tôi ở đây, làm chúng, nhưng đừng theo cách có ý chí. Đừng ép buộc chúng;  thay  vì  thế,  để  cho  chúng  xảy  ra.  Nổi  trong chúng,  bỏ  bản  thân  mình  trong  chúng.  Bị  hấp  thu, nhưng không có ý chí. Đừng thao túng, bởi vì khi bạn thao  túng,  bạn  bị  phân  chia,  bạn  trở  thành  hai:  người thao  tác  và  cái  bị  thao  tác.  Một  khi  bạn  là  hai,  thiên đường  và  địa  ngục  lập  tức  được  tạo  ra;  thế  thì  có khoảng  cách  bao  la  giữa  bạn  và  chân  lí.  Đừng  thao túng, cho phép mọi sự xảy ra.

Nếu  bạn  đang  tập  Thiền  Kundalini,  cho  phép  việc rung động - đừng làm điều đó! Đứng im lặng, cảm thấy nó  tới,  và  khi  thân  thể  bạn  bắt  đầu  chút  ít  rung  rinh, giúp nó, nhưng đừng làm nó! Tận hưởng nó, cảm thấy phúc lạc về nó, cho phép nó, đón nhận nó, chào mừng nó, nhưng không bắt ép nó.

Nếu  bạn  ép  buộc,  nó  sẽ  trở  thành  bài  tập,  bài  tập thể  dục.  Thế  thì  việc  rung  động  sẽ  có  đó,  nhưng  chỉ trên  bề  mặt.  Nó  sẽ  không  thấm  vào  bạn.  Bạn  sẽ  vẫn còn  cứng  nhắc,  tựa  hòn  đá,  tảng  đá  bên  trong.  Bạn  sẽ vẫn còn là người thao tác, người làm, và thân thể sẽ chỉ tuân  theo.  Thân  thể  không  là  vấn  đề,  bạn  mới  là  vấn đề.

Khi tôi nói rung động, tôi ngụ ý cái cứng nhắc của bạn, con người tựa tảng đá của bạn nên rung động tới chính  nền  tảng,  để  cho  nó  trở  thành  chất  lỏng,  linh động, tan chảy, luồng chảy. Và khi con người tựa tảng đá  trở  thành  linh  động,  thân  thể  bạn  sẽ  theo  sau.  Thế thì không có người rung động, chỉ có việc rung; thế thì không ai làm nó, nó đơn giản xảy ra. Thế thì người làm không có.

Tận  hưởng  nó,  nhưng  đừng  ép  buộc  nó.  Và  nhớ, bất kì khi nào bạn ép buộc điều gì, bạn không thể tận hưởng nó được. Chúng là đảo  ngược lại, chúng là đối lập; chúng chưa bao giờ gặp gỡ. Nếu bạn ép buộc một điều, bạn không thể tận hưởng nó, nếu bạn  tận hưởng nó, bạn không thể ép buộc nó.

Chẳng hạn, bạn có thể ép buộc tình yêu của mình. Bạn có thể làm nó theo sách hướng dẫn, nhưng thế thì bạn sẽ không tận hưởng nó. Nếu bạn tận hưởng nó, bạn sẽ phải vứt tất cả sách hướng dẫn đi; tất cả Kinsey và các  thầy  và  Johnson,  bạn  phải  ném  tất  cả  họ  đi.  Bạn phải quên hoàn toàn về tất cả những điều bạn đã học về tình  yêu.  Ngay  chỗ  ban  đầu  bạn  sẽ  lúng  túng,  bởi  vì không có hướng dẫn, không bản đồ. Làm sao bắt đầu?

Chỉ đợi thôi... và để cho năng lượng bên trong của bạn chuyển động, và theo năng lượng đó dù nó đưa đến bất  kì  đâu.  Có  thể  mất  chút  thời  gian,  nhưng  khi  tình yêu  tới,  nó  xảy  tới  bất  thình  lình  cho  bạn.  Bạn  không còn  đó  nữa.  Tình  yêu  có  đó  nhưng  không  có  người yêu. Tình yêu xảy ra như năng lượng, nhưng nó không

có  bản  ngã  bên  trong.  Thế  thì  nó  mênh  mông,  thế  thì nó  là  giải  thoát  lớn  lao.  Và  thế  thì  tình  yêu  trở  thành niềm cực lạc, và bạn biết điều gì đó mà đã từng được biết  tới  cho  những  người  đã  đi  tới  điều  thiêng  liêng. Bạn  biết  một  mảnh  của  nó,  một  giọt  nước  của  đại dương. Bạn biết một tia sáng - và thế rồi mùi vị tới với bạn.

Thiền,  Thượng  đế,  chứng  ngộ,  niết  bàn,  tất  cả chúng đều đi vào trong bản thể qua tình yêu, bởi vì qua tình  yêu  một  thoáng  nhìn  được  đạt  tới.  Và  khi  thoáng nhìn  đó  có  đó,  các  linh  hồn  bạo  dạn  lên  đường  phiêu lưu để tìm tới cội nguồn mà từ đó thoáng nhìn này tới. Qua  tình  yêu,  Thượng  đế  được  khám  phá  ra.  Đó  là  lí do tại sao Jesus cứ nói mãi... bất kì khi nào ai đó hỏi, “Thượng đế là gì?” ông ấy đều nói, “Thượng đế là tình yêu,” bởi vì qua tình yêu thoáng nhìn đầu tiên tới.

Nhưng tiến trình này là một: bạn không thể gò ép tình yêu được. Nếu bạn gò ép, toàn bộ cái đẹp bị mất, toàn  bộ  mọi  sự  trở  thành  máy  móc.  Bạn  trải  qua  toàn bộ các nghi lễ, nhưng chẳng cái gì xảy ra cả. Không có niềm  cực  lạc  -  nó  là  cái  gì  đó  được  làm  và  được  kết thúc.  Nó  chưa  bao  giờ  đạt  tới  trung  tâm  của  bạn,  nó chưa  bao  giờ  làm  rung  chuyển  nền  tảng  của  bạn,  nó chưa  bao  giờ  trở  thành  điệu  vũ  bên  trong.  Nó  không làm thổn thức bản thể bạn, nó chỉ là hành động ở ngoại vi.

Nhớ  lấy,  yêu  không  thể  bị  gò  ép,  và  thiền  không bao giờ có thể bị gò ép.

Vứt mọi tri thức đi, bởi vì tri thức chỉ cần khi bạn phải  làm  điều  gì  đó.  Khi  bạn  không  phải  làm  điều  gì, cần gì tri thức? Bạn không cần tri thức nào cả. Bạn chỉ cần có cái cảm, cái khéo - làm sao để vứt bỏ, làm sao để không hiện hữu. Và khi tôi nói ‘làm sao’ tôi không ngụ  ý  kĩ  thuật,  khi  tôi  nói  ‘làm  sao’  tôi  không  ngụ  ý rằng  bạn  phải  biết  kĩ  thuật.  Bạn  chỉ  đơn  giản  tìm  nó thôi.

Tôi  sẽ  gợi  ý  hai  điều  có  ích.  Một  là  ngủ:  cố  gắng tìm ra cách thức giấc ngủ xảy ra, cách thức bạn rơi vào trong giấc ngủ. Bạn có thể có nghi lễ nhưng nghi lễ đó không  tạo  ra  giấc  ngủ,  nó  có  ích.  Mọi  người  đều  có nghi lễ. Trẻ nhỏ có cử chỉ riêng của nó, nó có thể mút ngón  tay.  Điều  đó  không  cho  bạn  giấc  ngủ,  nhưng  nó có ích cho đứa trẻ kia - nó đã tìm ra nghi lễ của riêng mình.  Nếu  bạn  theo  đứa  trẻ  đó,  bạn  sẽ  không  rơi  vào trong giấc ngủ.

Và  điều  tương  tự  cũng  là  trường  hợp  cho  mọi  kĩ thuật  thiền  -  mọi  người  đều  tìm  ra  nghi  lễ  riêng  của mình. Nó có ích bởi vì nó cho bạn bầu không khí. Bạn tắt  đèn,  bạn  thắp  hương  trong  phòng,  bạn  có  kiểu  gối nào  đó,  cao  mức  nào  đó,  mềm  mức  nào  đó.  Bạn  có kiểu chăn  nào đó, bạn có tư thế nào đó. Tất  cả những điều  này  đều  có  ích,  nhưng  điều  này  không  phải  là nguyên nhân cho nó. Nếu ai đó khác theo nó, điều này có  thể  trở  thành  cản  trở.  Người  ta  phải  tìm  ra  nghi  lễ riêng của mình.

Nghi  lễ  đơn  giản  giúp  cho  bạn  được  thoải  mái  và chờ đợi. Và khi bạn thoải mái và chờ đợi, sự việc xảy ra. Cũng giống như ngủ, Thượng đế tới với bạn, giống như Thượng đế, tình yêu tới với bạn. Bạn không thể gò ép nó, bạn không thể bắt buộc nó.

Và toàn bộ cuộc sống của bạn đã trở thành vấn đề bởi vì bạn đã học quá nhiều cách làm mọi việc. Bạn đã trở  thành  rất  hiệu  quả  trong  mọi  thứ  máy  móc  bởi  vì chúng  có  thể  được  làm,  nhưng  bạn  đã  trở  thành  hoàn toàn   không   hiệu   quả   trong   những   điều   mang   tính người,  bởi  vì  chúng  không  thể  được  học  và  chúng không  thể được  làm  một  cách  kĩ thuật;  bạn  không  thể trở thành chuyên gia hiệu quả trong chúng.

Bất kì khi nào có một việc máy móc để làm, đều có thể  có  chỗ  huấn  luyện  cho  nó,  nhưng  tâm  thức  không thể được huấn luyện. Và bạn cứ theo các guru, này nọ, để tìm kĩ thuật nào đó, mật chú nào đó, để cho bạn trở nên  được  chứng  ngộ  ...  Không  có  mật  chú  nào  có  thể làm cho bạn chứng ngộ được.

Đây là mật chú: Tăng Xán nói rằng bạn sẽ phải trở nên hiểu biết hơn - ít ý chí đi, nhiều buông bỏ hơn; ít nỗ lực đi, nhiều vô nỗ lực hơn; ít làm từ ý thức đi, bơi nhiều trong vô thức hơn.

Bây giờ cố gắng hiểu lời kinh:

Khi ý nghĩa sâu sắc của sự việc không được hiểu sự an bình bản chất của tâm trí bị rối loạn chẳng ích lợi gì.

Nếu bạn hiểu, sẽ có an bình. Nếu bạn không hiểu, sẽ có rối loạn, căng thẳng và khổ sở. Bất kì khi nào ai đó  đang  khổ  sở,  điều  đó  chứng  tỏ  người  ấy  còn  chưa hiểu sự việc, ý nghĩa sâu sắc hơn của sự việc.

Và  bạn  cứ  đi  buộc  tội  người  khác  rằng  vì  họ  mà bạn  khổ  sở.  Không  ai  ở  đây  khổ  sở  vì  người  khác  cả.

Bạn  khổ  sở  vì  không  hiểu  biết  của  bạn  hay  hiểu  lầm của bạn.

Chẳng  hạn,  ai  đó  tới  tôi  -  một  người  chồng,  một người bố của năm đứa trẻ - và anh ta nói rằng anh ta rất bị rối loạn bởi vì vợ cứ cãi cọ, cứ cố gắng lấn lướt anh ta  và  con  cái  thì  không  nghe  lời  anh  ta...  “Mẹ  đã  trở nên quá ảnh hưởng và con cái toàn nghe lời mẹ, chúng nó  không  nghe  lời  tôi.  Tôi  chẳng  là  ai  cả  và  tôi  đang khổ  quá.  Thầy  làm  điều  gì  đó  cho  tôi  đi.  Qua  ân  huệ của thầy mà vợ tôi có thể hiểu biết thêm chút ít chăng.”

Tôi nói, “Điều đó không thể được. Qua ân huệ của tôi hay qua ân huệ của bất kì ai, người khác không thể được làm hiểu biết hơn. Bạn mới có thể được làm cho hiểu  biết  hơn.  Và  khi  bạn  yêu  cầu  sự  hiểu  biết  của người khác, bạn làm lỡ toàn bộ vấn đề. Tại sao vợ lại có  vẻ  chi  phối  thế?  Cô  ấy  có  vẻ  chi  phối  bởi  vì  bạn cũng  tranh  giành  để  chi  phối.  Nếu  bạn  không  tranh giành để chi phối, cô ấy sẽ không có vẻ chi phối. Đấy là  tranh  giành,  bởi  vì  các  bạn  theo  cùng  mục  tiêu.  Và điều  gì  sai  nếu  trẻ  con  theo  mẹ?  Nhưng  bạn  lại  muốn trẻ con theo bạn - do đó mới có tranh giành.”

Cố hiểu đi! Mọi người đều cố gắng chi phối. Đó là bản  chất  của  bản  ngã:  làm  mọi  nỗ  lực  để  chi  phối người khác. Dù người khác là chồng, là vợ, con cái hay bạn  bè  thì  cũng  chẳng  khác  biệt  gì  -  nhưng  chi  phối, tìm mọi cách thức và phương tiện để chi phối.

Và  nếu  mọi  người  đều  cố  gắng  chi  phối  và  bạn cũng  cố  gắng  chi  phối,  thì  sẽ  có  tranh  giành.  Tranh giành không phải bởi vì người khác đang cố chi phối,

tranh giành bởi vì bạn không cố gắng để hiểu cách thức bản ngã vận hành.

Vứt  điều  đó  đi!  Người  khác  không  thể  thay  đổi được, còn bạn sẽ phí cuộc đời mình không cần thiết để cố gắng thay đổi người khác. Đó là vấn đề của họ. Họ sẽ đau khổ nếu họ không hiểu biết, tại sao bạn phải đau khổ?  Bạn  đơn  giản  hiểu  rằng  mọi  người  đều  đang  cố gắng  chi  phối:  “Mình  vứt  bỏ  nó,  mình  sẽ  không  cố gắng chi phối”... tranh giành của bạn tan biến. Và một điều rất đẹp xảy ra.

Nếu bạn không cố gắng chi phối, vợ bạn sẽ bắt đầu cảm  thấy  ngu  xuẩn,  và  dần  dần  cô  ấy  bắt  đầu  thấy mình ngốc nghếch - bởi vì người khác không có đó để mà  tranh đấu.  Khi  bạn  tranh đấu,  bạn  làm  mạnh  thêm bản  ngã  của người  khác,  và điều  này  là  cái  vòng  luẩn quẩn.

Khi  bạn  không  tranh  đấu  thế  thì  người  khác  cảm thấy  họ  tranh  đấu  một  mình,  trong  chân  không:  tranh đấu với gió hay tranh đấu với ma, nhưng không tranh đấu  với  người  nào  cả.  Và  thế  thì  bạn  trao  cơ  hội  cho người khác cũng thấy, cũng hiểu biết. Thế thì vợ không thể đổ trách nhiệm lên bạn được, cô ấy phải mang trách nhiệm của riêng mình.

Cùng điều đó cũng là vấn đề cho mọi người bởi vì bản  chất  con  người  vận  hành  tương  tự  nhau,  ít  nhiều; khác biệt chỉ ở mức độ. Nếu bạn cố gắng hiểu, bạn trở thành  người  bỏ  nửa  chừng.  Không  phải  là  bạn  bỏ  xã hội, không phải là bạn trở thành hippie và ra đi lập hội đoàn - điều đó không phải là vấn đề. Về mặt tâm lí bạn không còn trên con đường bản ngã này, chi phối, hùng hổ, bạo hành, giận dữ. Bạn không còn là một phần của nó. Thế thì khoảng cách được tạo ra, sự tách biệt. Bây giờ bạn có thể nhìn vào mọi điều và bạn có thể cười... con người ngu xuẩn làm sao. Và bạn có thể cười... bạn đã từng lố bịch làm sao.

Người  ta  kể  về  Rinzai  rằng  khi  ông  ấy  tỉnh  dậy buổi  sáng  ông  ấy  sẽ  cười  to  đến  mức  cả  thiền  viện  - năm trăm sannyasin ở đó - đều nghe thấy. Đến tối khi ông ấy đi ngủ, ông ấy lại cười to lần nữa.

Nhiều người hỏi tại sao, nhưng ông ấy chỉ đơn giản cười và ông ấy sẽ không trả lời. Khi ông ấy sắp chết ai đó  hỏi,  “Có  một  điều:  xin  thầy  nói  cho  chúng  tôi  tại sao  thầy  lại  cười  hàng  ngày,  sáng  và  tối,  cả  đời  thầy? Chẳng ai biết, và bất kì khi nào chúng tôi hỏi thì thầy lại  cười  nữa.  Đây  là  bí  ẩn  duy  nhất.  Xin  thầy  tiết  lộ điều đó trước khi thầy rời khỏi thân thể.”

Rinzai nói, “Ta cười bởi vì cái ngu xuẩn của thiên hạ.  Buổi  sáng  ta  cười  bởi  vì  bây  giờ  lần  nữa  ta  lại  đi vào  thế  giới  này  và  mọi  người  quanh  ta  đều  ngu  cả. Còn buổi tối ta cười rằng một ngày đã qua hay thế!”

Bạn  sẽ  cười,  bạn  sẽ  không  trong  khổ  sở.  Toàn  bộ sự  việc  xung  quanh  lố  bịch  thế,  nhưng  bạn  lại  không thể  thấy  được  nó  bởi  vì  bạn  là  một  phần  của  nó.  Bạn tham dự quá nhiều trong nó, bạn không thể thấy được nó. Cái lố bịch không thể nào được biết tới trừ phi bạn có khoảng cách, sự tách biệt.

Tăng Xán nói:

Khi ý nghĩa sâu sắc của sự việc không được hiểu

an bình bản chất của tâm trí bị rối loạn chẳng ích lợi gì.

Và  bạn  chẳng  thu  được  gì,  bạn  chẳng  đạt  tới  đâu, bạn  đơn  giản  bị  rối  loạn.  Bạn  đã  đạt  tới  đâu?  Bạn  đã thu được gì bởi lo âu, căng thẳng, rối loạn? Bạn là cái gì? Bạn đi  đâu? Chẳng thu được gì... thậm chí nếu  có thu được cái gì đó... thì cũng có thể dường như là qua con  người  bị  rối  loạn  của  bạn  mà  thu  được  cái  gì  đó. Bạn chẳng thu được cái gì cả. Ngược lại, bạn mất. Bạn mất  những  khoảnh  khắc  quí  giá  có  thể trở thành  phúc lạc, thời gian quí giá, năng lượng, cuộc sống, trong đó bạn có thể đã nở hoa. Và bạn lại không thể nở hoa.

Nhưng  bạn  bao  giờ  cũng  nghĩ  -  đây  là  quan  điểm dốt nát - bạn bao giờ cũng nghĩ, “Toàn thế giới sai, và nếu  mình  có  thể  thay  đổi  mọi  người  thế  thì  mình  sẽ hạnh  phúc.”  Bạn  sẽ  chẳng  bao  giờ  hạnh  phúc  cả,  bạn không thể hạnh phúc được - đây là cơ sở cho bất hạnh. Một khi bạn hiểu ra rằng vấn đề cho bạn không phải là bạn  thay đổi  cả thế giới,  điều  duy  nhất  mà  bạn  có  thể làm là thay đổi bản thân mình.

Bayazid, nhà huyền môn Sufi, đã viết trong tiểu sử của mình, “Khi tôi còn trẻ tôi đã nghĩ và tôi đã nói với Thượng  đế,  và  trong  tất  cả  những  lời  cầu  nguyện  của tôi  thì  đây  là điều  cơ  sở:  ‘Xin  cho  con  năng  lượng  để cho con có thể thay đổi toàn thế giới.’ Mọi người đều nhìn sai về tôi. Tôi là nhà cách mạng và tôi muốn thay đổi bộ mặt của trái đất.

Khi  tôi  trở  nên  chín  chắn  hơn  chút  ít  tôi  bắt  đầu cầu  nguyện:  ‘Điều  này  dường  như  quá  nhiều.  Cuộc sống đang tuột khỏi tay con - gần như nửa đời con đã trôi qua mà con chẳng thay đổi được lấy một người, và toàn  thế  giới  thì  quá  nhiều.’  Cho  nên  tôi  nói  với Thượng  đế,  ‘Gia  đình  con  là  đủ.  Để  con  thay  đổi  gia đình con.’

“Và  khi  tôi  trở  nên  già,”  Bayazid  nói,  “Tôi  hiểu rằng ngay cả gia đình cũng là quá nhiều, và tôi là ai mà thay  đổi  họ?  Thế  rồi  tôi  nhận  ra  rằng  nếu  tôi  có  thể thay đổi bản thân mình thì thế cũng sẽ đủ, còn quá đủ. Tôi đã cầu nguyện Thượng đế, ‘Bây giờ con mới đi tới đúng  điểm.  Ít  nhất  cho  phép  con  làm  điều  này:  con muốn thay đổi bản thân mình.’

“Thượng  đế  đáp,  ‘Bây  giờ  không  còn  thời  gian nữa. Điều này con đáng phải hỏi ngay từ đầu kia. Thế thì mới có khả năng.’”

Điều này, mọi người đều hỏi lúc cuối cùng. Người hỏi lúc ban đầu, người ấy đã hiểu bản chất của mọi sự việc.  Người  ấy  hiểu  rằng  thậm  chí  thay  đổi  bản  thân mình cũng không phải là điều dễ dàng. Bạn là toàn bộ thế giới bên trong mình; bạn mang toàn bộ thế giới. Tất cả những cái tồn tại, đều tồn tại bên trong bạn. Bạn là toàn bộ vũ trụ này, không phải là điều nhỏ đâu - nếu sự thay  đổi  này  có  thể  xảy  ra  thì  bạn  đã  đạt  tới.  Nếu không:

Khi ý nghĩa sâu sắc của sự việc không được hiểu an bình bản chất của tâm trí bị rối loạn chẳng ích lợi gì.

Đạo là hoàn hảo như không gian bao la nơi không gì thiếu và không gì thừa.

Quả vậy, chính do việc chọn lựa của chúng ta để chấp nhận hay bác bỏ  mà chúng ta không thấy bản chất đúng của mọi sự việc.

Đạo là hoàn hảo như không gian bao la nơi không gì thiếu và không gì thừa...

Mọi sự đều như nó đáng phải thế; bạn chỉ phải lắng đọng vào trong nó, bạn chỉ không bị quấy rối. Mọi sự đều như nó đáng phải thế... chẳng cái gì thiếu và chẳng cái gì thừa.

Bạn  có  thể  nghĩ  được  một  vũ  trụ  tốt  hơn  thế  này không?  Nếu  bạn  trí  huệ,  bạn  không  thể;  nếu  bạn  ngu đần bạn có thể đấy. Chẳng cái gì có thể tốt hơn thế này, như  nó  hiện  thế.  Vấn  đề  duy  nhất  là  bạn  không  lắng đọng trong nó. Lắng đọng trong nó đi và con đường là hoàn hảo, giống như không gian bao la, và chẳng cái gì thiếu chẳng cái gì thừa. Mọi sự đều cân bằng. Chỉ bạn mới là vấn đề; thế giới không phải là vấn đề chút nào.

Đây  là  khác  biệt  giữa  tâm  trí  chính  trị  và  tâm  trí tôn giáo, và các bạn tất cả đều mang tâm trí chính trị. Tâm  trí  chính  trị  nghĩ,  “Mình  hoàn  toàn  tốt,  mọi  thứ khác đều sai cả.” Cho nên người ta bắt đầu thay đổi thế giới - một Lenin, một Gandhi, một Hitler, một Mao.

Tâm trí chính trị nghĩ, “Mọi sự đều sai. Nếu mọi sự được giải quyết thế thì nó sẽ đẹp.”

Tâm trí tôn giáo nghĩ, “Chỉ mình là chưa ổn. Ngoài ra, mọi sự đều hoàn hảo như nó có thể.”

Hoàn hảo là con đường tựa như không gian bao la: chẳng cái gì thiếu và chẳng cái gì thừa. Mọi sự đều như nó  đáng  phải  thế,  hoàn  toàn  cân  bằng.  Chỉ  bạn  là  vẩn vơ, chỉ bạn không biết phải đi đâu, chỉ bạn là bị phân chia. Nghĩ xem: nếu con người biến mất khỏi trái đất, thế  giới  sẽ  hoàn  toàn  hoàn  hảo,  tuyệt  đối  đẹp  -  sẽ không có vấn đề gì.

Vấn  đề  tới  với  con  người,  bởi  vì  cách  thức  con người nhìn vào mọi thứ có thể đi sai - bởi vì con người có ý thức, và ý thức đó tạo ra rắc rối. Bởi vì bạn có thể có ý thức, nên bạn có thể phân chia mọi thứ. Bởi vì bạn có thể có ý thức nên bạn có thể nói, “Cái này phải và cái kia trái.” Bởi vì bạn có thể có ý thức nên bạn có thể nói, “Cái này xấu và cái kia đẹp.”

Việc  có  ý  thức  này  là  không  đủ.  Nếu  nó  trở  nên nhiều  hơn,  nếu  nó  trở  thành  vòng  tròn,  ý  thức  hoàn chỉnh, thế thì lần nữa mọi sự lại được giải quyết.

Nietzsche  đã  nói  -  và  ông  ấy  tỏ  ra  có  nhiều  sáng suốt  -  ông  ấy  đã  nói  rằng  con  người  là  cây  cầu,  con người  không  phải  là  một  sinh  linh.  Con  người  là  cây cầu, cái gì đó để vượt ra ngoài. Bạn không thể làm nhà trên cầu được. Đó là điều Jesus nói: “Đi qua nó. Đừng làm nhà trên nó, nó chỉ là cây cầu.” Câu của Nietzsche là: “Con người chỉ là cây cầu giữa hai điều vĩnh hằng, điều  vĩnh  hằng  của  tự  nhiên  và  điều  vĩnh  hằng  của Thượng đế.”

Mọi sự đều tốt trong tự nhiên, mọi sự đều tốt trong Thượng  đế.  Con  người  là  cây  cầu,  con  người  ở  giữa, nửa  tự  nhiên,  nửa  Thượng  đế  -  đó  là  điều  rắc  rối.  Bị phân chia, quá khứ thuộc về tự nhiên, tương lai thuộc về  Thượng  đế.  Căng  thẳng,  giống  như  sợi  dây  bắt ngang  giữa  hai  điều  vĩnh  hằng,  khi  thì  chuyển  về  tự

nhiên, khi thì chuyển  về Thượng đế, khi thì cách này, khi  thì  cách  nọ;  run  rẩy  và  vẩn  vơ  thường  xuyên, không lắng đọng.

Trở nên lắng đọng, và cả hai cách sẽ có tác dụng. Trang  Tử  thiên  về  được  lắng  đọng  lại  vào  tự  nhiên. Nếu  bạn  lắng  đọng  vào  tự  nhiên,  bạn  trở  thành  giống thần, bạn trở thành thần. Phật thiên về việc đi lên trước và trở thành Thượng đế, thế thì bạn sẽ được lắng đọng. Hoặc  là  đi  ngược  lại  hoặc  là  đi  tới  tận  cùng,  nhưng đừng dừng ở trên cầu.

Và  đây  là  điều  cần  phải  hiểu  -  một  trong  những điều rất có ý nghĩa, một trong những điều nền tảng - là dù  bạn  đi  lùi  hay  đi  tiến,  bạn  cũng  đạt  tới  cùng  mục đích. Vấn đề không phải là lùi lại hay tiến lên, vấn đề là không ở trên cầu.

Lão Tử, Trang Tử, họ nói rơi lại vào tự nhiên, vào Đạo. Shankara, Phật, Jesus, họ nói đi lên trước, đi qua cầu, đạt tới điều thiêng liêng. Điều này có vẻ rất nghịch lí, nhưng không phải thế - bởi vì cả hai bờ đều là một, bởi vì cây cầu này là vòng tròn.

Dù bạn đi ngược hay đi xuôi, bạn cũng đều đạt tới cùng  mục  đích,  cùng  điểm  thoải  mái,  dù  bạn  chọn  lối nào.  Nếu  bạn  cảm  thấy  rằng  buông  bỏ  là  không  thể được với bạn, thế thì theo Patanjali - nỗ lực, ý chí, cố gắng, tìm kiếm - thế thì bạn sẽ tiến lên trước. Nếu bạn cảm  thấy  rằng  bạn  có  thể  hiểu  luật  hiệu  quả  ngược, không chỉ hiểu mà còn để cho nó xảy ra bên trong bạn, thế  thì  theo  Tăng  Xán,  Trang  Tử:  đi  lùi  lại.  Nhưng đừng đứng nguyên tại chỗ của mình; trên cầu bạn sẽ bị phân  chia.  Bạn  không  thể  thoải  mái  ở  đó  được,  bạn không thể làm nhà tại đó được. Cây cầu không phải là chỗ để làm nhà. Nó không phải là mục đích, nó chỉ là cái gì đó để đi qua.

Nietzsche nói con người là cái gì đó cần được siêu việt lên, con người không là sự hiện hữu. Con vật có sự hiện  hữu,  Thượng  đế  có  sự  hiện  hữu,  con  người  còn chưa  hiện  hữu.  Con  người  chỉ  là  sự  chuyển  tiếp,  một giai  đoạn  chuyển  đổi,  việc  chuyển  từ  hoàn  hảo  này sang hoàn hảo khác. Ở giữa, con người bị phân chia.

Tăng  Xán  nói  lùi  lại,  và  nếu  bạn  hỏi  tôi  thì  tôi  sẽ nói Tăng Xán là dễ dàng hơn Patanjali. Cùng một điều sẽ xảy ra ở cuối. Nhiều nỗ lực sẽ đưa bạn tới vô nỗ lực, không nỗ lực cũng đưa bạn tới vô nỗ lực - bởi vì nỗ lực không bao giờ có thể là mục đích, nỗ lực chỉ có thể là phương tiện. Bạn không thể cứ nỗ lực mãi mãi và mãi mãi được. Bạn nỗ lực để đạt tới trạng thái vô nỗ lực.

Với  Patanjali,  nỗ  lực  là  con  đường,  vô  nỗ  lực  là mục đích; nỗ lực là phương tiện, vô nỗ lực là mục đích. Với  Tăng  Xán  vô  nỗ  lực  là  phương  tiện,  vô  nỗ  lực  là mục  đích.  Với  Tăng  Xán  bước  đầu  tiên  là  bước  cuối cùng;  với  Tăng  Xán  không  có  phân  biệt  giữa  phương tiện và mục đích. Nhưng với Patanjali thì có - bạn phải thực hiện nhiều bước.

Cho  nên  với  Patanjali  chứng  ngộ  sẽ  là  dần  dần. Với  Tăng  Xán  chứng  ngộ  có  thể  là  tức  khắc,  trong chính khoảnh khắc này - nó có thể là bất thần. Nếu bạn có thể hiểu Tăng Xán thế thì không có gì đẹp hơn điều đó.   Nhưng   nếu   bạn   không   thể   hiểu   được,   thế   thì Patanjali là con đường duy nhất.

Đạo là hoàn hảo như không gian bao la  nơi không gì thiếu và không gì thừa.

Quả vậy, chính do việc chọn lựa của chúng ta để chấp nhận hay bác bỏ mà chúng ta không thấy bản chất đúng của mọi sự việc.

Bởi vì chúng ta chấp  nhận hay bác bỏ, đó là lí do tại sao chúng ta không thể thấy bản chất thực. Thế thì bạn  đem  ý  tưởng  của  mình,  ý  kiến,  định  kiến  vào,  và thế thì bạn tô mầu mọi thứ. Ngoài ra mọi thứ đều hoàn hảo. Bạn chỉ phải nhìn. Thuần khiết. Cái nhìn không ý tưởng  nào,  cái  nhìn  không  bác  bỏ  gì.  Chấp  nhận.  Cái nhìn thuần khiết, dường như mắt bạn không có tâm trí đằng sau chúng, dường như mắt bạn chỉ là tấm gương: chúng  không  nói,  “Đẹp.  Xấu.”  Tấm  gương  đơn  giản phản chiếu bất kì ai tới trước nó - nó không phán xét.

Nếu mắt bạn không có tâm trí đằng sau, chúng chỉ là tấm gương. Chúng đơn giản nhìn. Chúng không nói, “Cái  này  tốt  và  cái  kia  xấu”  -  chúng  không  kết  án, chúng không ca ngợi. Thế thì mọi thứ rõ ràng như nó có  thể  vậy,  chẳng  có  gì  phải  làm  cả.  Sự  sáng  tỏ  này, đôi mắt này không ý kiến và định kiến - và bạn đã trở nên chứng ngộ.

Thế thì không có vấn đề gì phải giải quyết cả. Thế thì cuộc sống không còn là câu đố nữa. Nó là bí ẩn để được  sống,  tận  hưởng,  điệu  vũ  để  được  múa.  Thế  thì bạn  không  trong  xung  đột  với  nó,  thế  thì  bạn  không làm  bất  kì  cái  gì  ở  đây.  Thế  thì  bạn  đơn  giản  hưởng thú, thế thì bạn phúc lạc.

Đây là điều thiên đường nghĩa là gì: nơi bạn không bị  trông  đợi  phải  làm  gì  cả,  nơi  bạn  không  cố  gắng kiếm  phúc  lạc  -  nơi  phúc  lạc  là  tự  nhiên,  nơi  nó  mưa rào lên bạn. Điều này có thể xảy ra ở đây và bây giờ. Nó đã xảy ra cho Tăng Xán, nó đã xảy ra cho tôi, nó có thể  xảy  ra  cho  bạn.  Nếu  nó  có  thể  xảy  ra  cho  một người, nó có thể xảy ra cho tất cả mọi người.

Sống không dính líu với sự việc bên ngoài, không dính líu tới cảm giác bên trong về trống rỗng.

Chân thành không có hoạt động cố gắng trong cái một của mọi sự, và cái nhìn sai lầm sẽ tự nó biến mất.

Đừng phân chia bên ngoài với bên trong. Tăng Xán nói, “Đừng nói, ‘Tôi quan tâm tới cái bên ngoài.’” Có hai  kiểu  người,  và  cả  hai  đều  khổ  sở.  C.G.  Jung  chia nhân loại thành hai kiểu: một kiểu ông ấy gọi là người hướng ngoại, kiểu kia ông ấy gọi là người  hướng nội. Người hướng ngoại quan tâm tới cái bên ngoài. Họ là người tích cực, trần tục - theo đuổi của cải, danh vọng, địa  vị,  quyền  lực.  Họ  trở  thành  chính  khách,  họ  trở thành nhà cải cách xã hội, họ trở thành người lãnh đạo lớn, nhà công nghiệp lớn. Họ quan tâm tới các sự vật, thế  giới  bên  ngoài;  họ  không  quan  tâm  tới  bản  thân mình.

Thế  rồi  có  những  người  hướng  nội.  Họ  là  những người không tích cực mấy. Nếu họ phải làm điều gì đó thì họ sẽ làm, ngoài ra họ không nghiêng về làm. Họ sẽ thích vẫn còn đấy với mắt nhắm. Họ trở thành nhà thơ, nhà  huyền  môn,  thiền  nhân,  người  trầm  tư.  Họ  không quan tâm tới thế giới này, họ chỉ quan tâm tới bản thân mình;  họ  nhắm  mắt  lại  và  họ  hướng  nội  năng  lượng  của mình. Nhưng Tăng Xán nói cả hai kiểu người này đều sai bởi vì họ bị phân chia.

Người hướng ngoại bao giờ cũng cảm thấy rằng ở bên trong cái gì đó bị thiếu. Người ấy có thể trở thành người  rất  quyền  lực:  sâu  bên  trong  người  ấy  sẽ  cảm thấy mình bất lực, không quyền hành. Bên ngoài người ấy có thể tích luỹ nhiều của cải, bên trong người ấy sẽ cảm  thấy  nghèo  nàn.  Người  ấy  có  thể  là  người  thành công lớn trong thế giới này; sâu bên dưới, nếu bạn hỏi, người  ấy  biết  người  ấy  đã  là  kẻ  thất  bại.  Người  ấy không  cân  bằng,  người  ấy  đã  dồn  chú  ý  quá  nhiều  ra bên  ngoài.  Người  ấy  đã chuyển  vào  một  cực đoan,  và bất kì khi nào có cực đoan thì có mất cân bằng.

Và  người  mà  đã  là  nhà  thơ,  người  suy  tư,  nhà huyền môn, người bao giờ cũng còn lại bên trong bản thân  mình,  bao  giờ  cũng  cảm  thấy  cái  gì  đó  bị  thiếu, bởi  vì  người  ấy  không  giầu  trong  thế  giới  bên  ngoài. Và thế giới bên ngoài cũng đẹp. Hoa có đó, và những vì sao, và mặt trời lên phía kia, và dòng sông tuôn chảy và thác nước reo. Người ấy nghèo nàn bởi vì người ấy đã chối bỏ toàn bộ vũ trụ; không cần thiết, người ấy đã sống  trong  cái  hang  riêng  của  mình,  nơi  người  ấy  có thể đã di chuyển và đã biết nhiều bí ẩn, hàng triệu bí ẩn xung  quanh.  Người  ấy  vẫn  còn  khép  kín,  nhốt  trong bản  thân  mình,  bị  cầm  tù.  Hai  kiểu  người  này  là  các cực đoan.

Tránh  các  cực  đoan.  Đừng  tạo  ra  phân  biệt  giữa bên  ngoài  và  bên  trong,  và  đừng  trở  thành  một  trong các   kiểu   người   của   Jung,   hoặc   hướng   ngoại   hoặc hướng nội.

Tăng Xán nói: Tuôn chảy, cân bằng. Bên ngoài và bên trong giống như chân phải và chân trái. Tại sao lại chọn một? Nếu bạn chọn một, tất cả chuyển động đều dừng lại. Chúng giống như hai mắt: nếu bạn chọn một thế  thì  bạn  sẽ  có  thể  thấy,  nhưng  tầm  nhìn  của  bạn không  còn  là  ba  chiều  nữa,  chiều  sâu  bị  mất.  Bạn  có hai tai: bạn có thể dùng một, bạn có thể bị nghiện với ý tưởng  rằng  bạn  là  kiểu  người  tai  trái  hay  tai  phải, nhưng thế thì bạn mất. Thế thì một nửa thế giới bị khép lại với bạn.

Bên trong và bên ngoài chỉ là hai mắt, hai tai, hai chân - tại sao lại chọn? Tại sao không dùng cả hai một cách vô chọn lựa? Và tại sao phân chia? Bởi vì bạn là một! Chân trái và chân phải chỉ dường như là hai thôi. Bạn tuôn chảy bên trong cả hai - cùng năng lượng ấy, cùng  con  người  ấy.  Bạn  nhìn  qua  cả  hai  mắt.  Tại  sao không  dùng  bên  trong  và  bên  ngoài  và  cho  chúng  sự cân bằng? Tại sao lại chuyển về cực đoan?

Nhớ lấy, không chỉ mọi người chuyển về cực đoan đâu,  xã  hội  cũng  chuyển  về  cực  đoan.  Phương  Đông vẫn  còn  hướng  nội,  do  đó  mới  nghèo  khó.  Ai  chịu trách  nhiệm  cho  điều  đó?  Hàng  triệu  người  đang  chết hàng ngày. Và những người đang sống, họ cũng không sống  đâu  -  họ  một  nửa  chết  đói.  Ai  chịu  trách  nhiệm cho điều này? - người hướng nội, nhà huyền môn, nhà thơ, người cứ nói quá nhiều về bên trong và người lên án  bên  ngoài,  người  nói,  “Bên  ngoài  không  dành  cho chúng  ta”;  người  nói,  “Bên  ngoài  là  sai”;  người  nói, “Thế giới bên ngoài là cái gì đó phải lên án. Sống ở thế giới  bên  trong.”  Họ  nâng  bên  trong  lên  cao  hơn  bên ngoài, và cân bằng bị mất.

Phương  Đông  đã  tạo  ra  người  hướng  nội,  nhưng cái đẹp bên ngoài bị mất. Bạn thấy bẩn thỉu ở khắp nơi phương Đông. Tôi biết thật là khó khăn lắm cho người phương Tây tới sống trong cái bẩn thỉu của Ấn Độ. Nó bẩn  thật  -  ai  chịu  trách  nhiệm?  Tại  sao  lại  nhiều  bẩn thỉu  thế?  Tại  sao  lại  nhiều  bệnh  tật  thế?  Tại  sao  lại nhiều  ốm  yếu,  chết  đói  thế?  -  bởi  vì  bên  ngoài  đã  bị lãng quên.

Chúng ta đã quan tâm tới việc làm thuần khiết bên trong,  cho  nên:  “Tại  sao  phải  bận  tâm  về  cái  bẩn  thỉu bên ngoài? Cứ để nó thế. Nó là vật chất, chẳng đáng lo nghĩ  tới.  Chúng  ta  quan  tâm  tới  sự  thuần  khiết  bên trong.  Tại  sao  phải  bận  tâm  về  thân  thể?  Tại  sao  phải bận tâm về người khác?”

Kết quả là ở chỗ phương Đông là một loại mất cân bằng. Và phương Tây lại là một loại khác: họ là người hướng ngoại. Họ đã tạo ra nhiều của cải mà chưa từng được  tạo  ra  trước  đây,  nhiều  sạch  sẽ  bên  ngoài.  Quần áo  tốt  hơn  -  vua  cũng  phải  ghen  tị  -  thức  ăn  tốt  hơn, điều kiện vệ sinh hơn, môi trường bao quanh đẹp, mọi thứ,  nhưng  hướng  ngoại.  Và  con  người  bên  trong  lại nghèo nàn, con người bên trong trống rỗng.

Cho   nên   phương   Đông   cứ   thuyết   giảng   cho phương Tây về con người bên trong. Các guru phương Đông  cứ  thuyết  giảng  cho  phương  Tây  về  cách  thiền, và  các  guru  phương  Tây  cứ  giảng  dạy  cho  phương Đông về cách là kĩ sư tốt hơn, cách là thợ điện tốt hơn, cách là người lập qui hoạch thành phố tốt hơn, cách tạo ra nhiều của cải hơn, cách tăng tiến về công nghệ, cách nâng  tiêu  chuẩn  sống.  Cho  nên  nếu  bạn  phải  học  về thuốc thì bạn phải sang phương Tây; nếu bạn phải học về thiền thì bạn phải tới phương Đông.

Nhưng cả  hai đều là cực đoan và cả hai đều nguy hiểm.  Cực  đoan  bao  giờ  cũng  nguy  hiểm.  Và  nguy hiểm là ở chỗ bánh xe có thể quay, và phương Đông có thể trở thành duy vật còn phương Tây có thể trở thành duy  tâm.  Có  mọi  khả  năng  rằng  điều  này  sắp  xảy  ra, bởi  vì  bây  giờ  phương  Đông  đang  chuyển  thành  cộng sản  -  đó  là  cực  đoan  của  chủ  nghĩa  duy  vật  -  còn phương  Tây  đang  trở  thành  duy  tâm  quá  nhiều.  Mối nguy  hiểm  có  đó:  bánh  xe  có  thể  quay,  bởi  vì  bạn  đã chán ngán với thế giới bên ngoài nên bạn muốn chuyển vào bên trong, bạn cần cuộc hành trình bên trong.

Bạn có thể cứ theo cuộc hành trình bên trong. Nhìn kẻ  hippie;  họ  là  tương  lai  của  phương  Tây.  Họ  đang chống lại công nghệ - cùng kiểu, kiểu người hướng nội đã  tàn  phá  toàn  bộ  phương  Đông,  kiểu  người  đã  gây thảm hoạ cho phương Đông. Họ chống lại công nghệ, họ  chống  lại  sạch  sẽ  bên  ngoài.  Bạn  không  thể  tìm được người nào bẩn hơn người hippie đâu; họ sẽ không tắm,  họ  sẽ  không  thay  quần  áo.  Họ  nói  đấy  là  những thứ  bên  ngoài  -  họ  đang  theo  cuộc  hành  trình  bên trong.  Họ  quan  tâm  tới  thiền,  nhưng  họ  không  quan tâm  tới  vệ  sinh.  Không...  cùng  cái  ngu  xuẩn  ấy,  cùng cái cực đoan ấy, cùng cái đối lập ấy. Nó hấp dẫn, bởi vì khi bạn đã sống trên một cực đoan thì tâm trí nói, “Bây giờ chuyển sang bên kia đi bởi vì bên này không thoả mãn. Cực đoan này đã sai, cho nên chuyển sang cái đối lập.” Nhưng nhớ, dễ dàng chuyển từ cực đoan này sang cực đoan kia, nhưng cực đoan không bao giờ thoả mãn cả. Nhìn phương Đông mà xem, cực đoan bên trong đã

không  là  sự  thoả  mãn,  nó  đã  là  một  thất  bại.  Vấn  đề không phải là bên ngoài hay bên trong, vấn đề là ở sự cân  bằng.  Cân  bằng  thì  thành  công,  mất  cân  bằng  thì thất bại.

Và bên ngoài và bên trong không phải là hai. Bên ngoài kết thúc ở đâu và bên trong bắt đầu ở đâu? Bạn có  thể  đánh  dấu,  bạn  có  thể  tạo  ra  biên  giới  được không? Bạn có thể nói, “Đây là chỗ bên ngoài kết thúc và  chỗ  bên  trong  bắt  đầu  được  không?”  Tại  đâu? Chúng  không  phân  chia.  Những  phân  chia  đó  là  của tâm trí. Bên trong và bên ngoài là một: bên ngoài chỉ là bên trong kéo dài, bên trong chỉ là bên ngoài thấm vào. Chúng là một - hai tay, hai chân, hai mắt của một con người.

Liệu  bên  ngoài  có  ở  ngoài  Thượng  đế  không?  Nó không  thể  thế,  bởi  vì  chẳng  cái  gì  có  thể  ở  bên  ngoài Thượng  đế  được  cả,  không  cái  gì  có  thể  ở  bên  ngoài ngài.  Cái  toàn  thể  phải  bao  gồm  cái  bên  ngoài  và  cái toàn  thể phải  bao  gồm  cái  bên  trong.  Với cái  toàn  thể thì không có gì giống bên ngoài và không có gì giống bên trong cả. Đây là điều Tăng Xán nói. Ông ấy nói:

Sống không dính líu với sự việc bên ngoài, không dính líu tới cảm giác bên trong về trống rỗng.

Chân thành không có hoạt động cố gắng trong cái một của mọi sự, và cái nhìn sai lầm sẽ tự nó biến mất.

Mọi người tới tôi - và tâm trí tinh ranh thế - họ tới tôi và họ nói, “Chúng tôi muốn nhận tính chất sannyas nhưng  chúng  tôi  muốn  sannyas  bên  trong,  không  bên ngoài.  Chúng  tôi  sẽ  không  thay  quần  áo.”  Và  họ  nói, “Tại sao lại bên ngoài? Để nó chỉ là cái bên trong!” Họ không biết điều họ đang nói. Cái bên trong bắt đầu từ chỗ nào?

Khi bạn ăn thức ăn bạn chẳng hề nói, “Để nó là cái bên trong.” Khi bạn khát và bạn uống nước, bạn không hề  nói,  “Để  nó  là  cái  bên  trong.  Cơn  khát  này  là  bên trong, cho nên sao phải lấy nước từ bên ngoài?” Nhưng nước kết thúc ở đâu và cơn khát bắt đầu từ đâu? Bởi vì nếu bạn uống nước thì cơn khát biến mất, cho nên điều đó có nghĩa là sự gặp gỡ - đâu đó nước bên ngoài gặp gỡ  cơn  khát  bên  trong.  Nếu  không  thì  làm  sao  nó  có thể biến mất được?

Bạn  cảm  thấy  đói  và  bạn  ăn  thức  ăn.  Thức  ăn  là bên ngoài, cái đói là bên trong; với cái đói bên trong tại sao lại lấy thức ăn bên ngoài? Tại sao lại ngu xuẩn thế? Phải lấy cái gì bên trong chứ. Nhưng không có thức ăn bên  trong.  Cái  đói  là  bên  trong,  thức  ăn  là  bên  ngoài, nhưng đâu đó thức ăn đi vào. Nó thay đổi lãnh thổ: nó trở thành máu của bạn, nó trở thành xương bạn. Nó trở thành chính chất liệu làm nên tâm trí bạn, nó trở thành suy nghĩ của bạn.

Thức  ăn  trở  thành  suy  nghĩ  của  bạn.  Và  nếu  thức ăn trở thành suy nghĩ của bạn, nhớ lấy, thức ăn cũng sẽ trở thành vô ý nghĩ của bạn. Thức ăn trở thành tâm trí bạn,  thức  ăn  trở  thành  việc  thiền  của  bạn.  Không  có tâm trí bạn có thể thiền được không? Không có tâm trí thì  làm  sao  bạn  trở  thành  vô  trí  được?  Không  có  suy nghĩ làm sao bạn vứt bỏ suy nghĩ được? Tâm trí là thức ăn  rất  tinh  tế,  vô  trí  là  thức  ăn  tinh  tế  nhất  -  nhưng không có phân chia.

Cho nên khi bạn muốn nhận tính chất sannyas, thì thậm  chí  mầu sắc cũng siêu việt lên trên lãnh thổ. Nó bắt đầu từ bên ngoài và dần dần thấm vào sâu hơn. Nó tô  mầu  cho  chính  con  người  bạn;  thậm  chí  việc  mặc quần áo cũng chạm vào linh hồn bạn. Nó phải như vậy, bởi vì bên ngoài và bên trong không phải là hai, chúng là một. Một cử chỉ đơn giản - nó có vẻ bên ngoài, nó đi vào trong chính con người, và nó đi tới từ đó. Nhớ lấy, đừng chơi trò láu cá và đừng phân chia sự tồn tại. Nó là không phân chia.

Khi  bạn  yêu  một  người  bạn  sẽ  muốn  ôm  ghì  thân thể ấy. Bạn sẽ không nói, “Anh yêu em, nhưng anh yêu em  ở  bên  trong  thôi.”  Có  một  cô  gái  béo  ở  đây,  béo lắm. Cô ấy bảo tôi, “Con chỉ có mỗi một người bạn trai mà anh ấy cũng nói, ‘Anh chỉ yêu linh hồn em, không yêu thân thể em.’”

Cô ấy cảm thấy bị tổn thương lắm, bởi vì khi bạn nói  với  một  người,  “Anh  chỉ  yêu  linh  hồn  em,  không yêu thân thể em,” thì điều đó có nghĩa gì? Khi bạn yêu một  người,  bạn  yêu  một  cách  toàn  bộ,  bạn  không  thể tạo ra phân biệt. Đây là mánh khoé tinh ranh. Cậu con trai đó thực sự không yêu cô gái này, anh ta đang chơi trò  láu  cá.  Anh  ta  muốn  nói,  “Tôi  không  yêu,”  nhưng anh ta không thể nói điều đó.

Nếu bạn không muốn nhận tính chất sannyas, chớ nhận nó! Nhưng đừng chơi trò láu cá, đừng tinh ranh, đừng  cố  tỏ  ra  láu  cá.  Đừng  nói,  “Đây  là  bên  ngoài  và tôi muốn cái gì đó bên trong.”

Trong  sự  tồn  tại,  cái  bên  ngoài  gặp  gỡ  cái  bên trong, cái bên trong gặp gỡ cái bên ngoài; chúng là hai cánh của con người. Và không con chim nào có thể bay được  chỉ  với  một  cánh,  và  không  người  nào  có  thể trưởng  thành  với  một  cánh  -  bạn  cần  cả  hai.  Thế  giới này cần Thượng đế cũng nhiều như Thượng đế cần thế giới này. Thế giới này không thể tồn tại mà không có Thượng  đế;  Thượng  đế  cũng  không  thể  tồn  tại  mà không có thế giới này.

Tôi yêu một giáo sĩ - tên ông ấy là Baal Shem, nhà huyền môn Do Thái, một trong một vài người Do Thái đã  chứng  ngộ.  Ông  ấy  hay  nói  trong  mọi  lời  cầu nguyện,  “Xin  nhớ,  nhiều  như  con  cần  tới  ngài,  ngài cũng cần tới con. Không có Baal Shem này thì ngài sẽ ở đâu?” Ông ấy hay nói với Thượng đế, “Con cần ngài, ngài  cũng  cần  con.  Không  có  Baal  Shem  này  thì  ngài sẽ ở đâu? Ai sẽ cầu nguyện?”

Nhớ  điều  đó.  Ông  ấy  biết  điều  gì  đó,  ông  ấy  là phải. Cái bên trong cần tới cái bên ngoài, bởi vì cái bên ngoài không là gì ngoài cái bên trong được kéo dài ra. Cái  bên  ngoài  cần  cái  bên  trong,  bởi  vì  cái  bên  trong không là gì ngoài trung tâm của của ngoại vi.

Liệu  có  thể  có  trung  tâm  mà  không  có  ngoại  vi không? Liệu có thể có ngoại vi mà không có trung tâm không?  Điều  đó  là  không  thể  được.  Làm  sao  bạn  có trung tâm mà không có chu vi? Nếu bạn có trung tâm, nếu bạn gọi nó là trung tâm, thì chính khoảnh khắc đó chu vi tới. Làm sao bạn có thể có chu vi nếu không có trung  tâm?  Nó  có  thể  vô  hình  nhưng  nó  có  đó,  nếu không  thì  chu  vi  không  thể  có  đó  được.  Thế  thì,  nếu bạn  nhìn  đúng  và  sâu  sắc,  chu  vi  không  là  gì  ngoài trung tâm được kéo dài, và trung tâm cũng không là gì

ngoài chu vi trong hạt mầm, cô đặc, tập trung, về bản chất.

Sống không dính líu với sự việc bên ngoài, không dính líu tới cảm giác bên trong về trống rỗng.

Chân thành không có hoạt động cố gắng trong cái một của mọi sự, và cái nhìn sai lầm sẽ tự nó biến mất.

Khi ông cố gắng dừng hoạt động để đạt tới tính thụ động, chính  nỗ  lực  của  ông  làm  ông  tràn  đầy  với  hoạt động.

Đây là luật hiệu quả ngược...

Khi ông cố gắng dừng hoạt động để đạt tới tính thụ động, thì chính nỗ lực của ông làm ông tràn đầy với hoạt động.

Chừng nào ông còn ở cực đoan này hay cực đoan khác ông sẽ chẳng bao giờ biết tới cái một. Những người không sống theo Đạo duy nhất thất bại cả trong hoạt động và thụ động, khẳng định và phủ định.

Đừng  cố  gắng  thụ  động,  bởi  vì  nỗ  lực  thuộc  về hoạt  động.  Không  ai  có  thể  cố  thành  thụ  động  được. Thế thì phải làm gì? Tích cực hoàn toàn, và thế thì thụ động  tới.  Nó  theo  sau  như  cái  bóng,  nó  phải  tới.  Suy nghĩ  thật  hoàn  hảo  và  thế  thì  vô  suy  nghĩ  tới.  Bạn không thể vứt bỏ suy nghĩ. Không cái gì có thể bị vứt bỏ mà lại không đầy đủ, chỉ cái hoàn hảo mới có thể bị vứt  bỏ.  Trong  thực  tế,  cái  hoàn  hảo  vứt  bỏ  chính  nó một cách tự động.

Tích  cực  vào  -  bản  thân  việc  tích  cực  tạo  ra  tình huống  mà  trong  đó  thụ  động  xảy  ra.  Nếu  bạn  đã  tích cực  cả  ngày,  tích  cực  toàn  bộ  cho  bất  kì  việc  gì  bạn làm đi... Đào hố trong vườn hay làm việc trong xưởng máy  hay  trong  cửa hiệu  hay  dạy  học  trong  trường,  dù bất kì việc gì bạn làm, làm nó một cách toàn bộ, và khi buổi  tối  tới  và  mặt  trời  lặn,  bạn  sẽ  được  sự  thụ  động choàng xuống. Thụ động đó là đẹp, nó là đẹp cũng như hoạt động vậy. Không có gì để chọn cả! Cả hai đều đẹp và cả hai đều cần.

Đừng  cố  gắng  thụ  động.  Làm  sao  bạn  có  thể  cố gắng thụ động được? Bạn có thể ngồi giống như Phật, nhưng cái thụ động đó sẽ chỉ sâu như lớp da thôi. Sâu bên dưới bạn sẽ trong rối loạn, bạn sẽ sôi sùng sục, núi lửa - bạn có thể bùng nổ vào bất kì lúc nào. Bạn có thể bắt buộc thân thể ngồi im lặng - làm sao bạn bắt buộc bản thể mình được? Bản thể cứ tiếp diễn, tiếp diễn mãi. Đó  là  lí  do  tại  sao  bạn  không  thể  nào  dừng  suy  nghĩ. Mọi người ngồi trong tư thế ngồi thiền zazen hết năm nọ  đến  năm  kia,  hai  mươi  năm,  hai  mươi  nhăm  năm, ngồi sáu giờ, liên tục chỉ cố gắng để làm cho tâm trí im lặng,  mà  nó  cứ  làm  việc  hoài,  làm  việc  mãi,  làm  việc nữa.

Do đó nhấn mạnh của tôi là vào thiền tích cực. Đó là sự cân bằng. Trước hết tích cực toàn bộ đến mức cái thụ  động  theo  sau  một  cách  tự  động.  Khi  bạn  đã  tích cực và toàn bộ năng lượng đã chuyển hết, bạn sẽ giống

như sự nghỉ ngơi. Nếu bạn còn chưa tích cực làm sao nghỉ ngơi theo sau được?

Logic  sẽ  nói  điều  gì  đó  hoàn  toàn  khác.  Logic  sẽ nói, “Thực hành nghỉ ngơi cả ngày đi, đến đêm bạn có thể nghỉ tốt.”

Mulla Nasruddin tới bác sĩ. Ho rũ rượi, anh ta bước vào. Bác sĩ nói, “Vẫn còn ho à? Nhưng dường như khá hơn đấy.”

Nasruddin nói, “Nó phải thế, bởi vì cả đêm tôi đã thực hành nó.”

Nếu  cả  ngày  bạn  thực  hành  nghỉ,  đừng  trông  đợi ngủ nghê gì nữa vào ban đêm. Thực hành nghỉ ngơi sẽ không  đem  đến  nhiều  nghỉ  ngơi  hơn;  thực  hành  nghỉ ngơi  sẽ  đem  tới  hoạt  động.  Thế  thì  nằm  trên  giường mình bạn sẽ nghĩ, và đi từ mặt này sang mặt khác. Bạn sẽ thực hiện bài luyện tập cả đêm. Và nếu bạn bắt buộc thân  thể  mình,  thế  thì  tâm  trí  sẽ  phải  thế  vào,  thế  thì tâm trí sẽ cứ trong ác mộng.

Không,  người  trí  huệ  cân  bằng,  và  người  đó  biết cuộc  sống  tự  nó  cân  bằng.  Nếu  bạn  làm  việc  -  nhưng làm  toàn  bộ,  để  không  gì  còn  lại,  toàn  bộ  năng  lượng đã tận hưởng hoạt động - thế thì nghỉ ngơi là tự động, thế thì nghỉ ngơi theo sau. Và khi bạn tận hưởng nghỉ ngơi  thế  thì  hoạt  động  theo  sau,  bởi  vì  khi  bạn  nghỉ ngơi bạn thu lại năng lượng, bạn trở nên được khoẻ lại. Thế  thì  toàn  bộ  thân  thể  được  tràn  đầy,  tràn  ngập  với năng  lượng.  Bây  giờ  lần  nữa  bạn  phải  chia  sẻ  nó,  và trong hoạt động bạn phải cho nó ra. Lần nữa bạn sẽ lại được tràn đầy.

Cũng  giống  như  các  đám  mây:  chúng  phải  mưa xuống, lần nữa chúng sẽ được tràn đầy - đại dương có đó để làm tràn đầy chúng. Chúng phải mưa xuống, lần nữa  chúng  sẽ  được  làm  tràn  đầy.  Dòng  sông  phải  trút mình vào đại dương, nó sẽ được tràn đầy lần nữa. Nó càng trút xuống thì nó sẽ càng được tràn đầy.

Tăng Xán nói: Tích cực toàn bộ, thế thì ông sẽ có khả năng thụ động hoàn toàn. Thế thì cả hai cực đoan gặp gỡ và cân bằng tinh tế được đạt tới. Cân bằng tinh tế đó  là samyaktva,  cân  bằng  tinh  tế đó  là  thanh  bình. Cân bằng tinh tế đó là an bình cao nhất có thể có, cực đỉnh,  thượng  đỉnh,  tột  đỉnh,  bởi  vì  khi  hai  điều  cân bằng - bên ngoài và bên trong, tích cực và thụ động - bỗng  nhiên  bạn  siêu  việt  lên  trên  cả  hai.  Khi  cả  hai chúng cân bằng bạn không còn là cái này, cái kia nữa. Bỗng nhiên bạn là lực thứ ba - người nhìn, nhân chứng. Nhưng bạn không thể cố gắng cho nó.

Khi ông cố gắng dừng hoạt động để đạt tới tính thụ động, thì chính nỗ lực của ông làm ông tràn đầy với hoạt động.

Chừng nào ông còn ở cực đoan này hay cực đoan khác ông sẽ chẳng bao giờ biết tới cái một.

Siêu  việt  lên  trên  các  cực đoan  đi! Đừng  là  người trần  tục  và  cũng  đừng  là  cái  gọi  là  người  tâm  linh. Đừng  là  kẻ  hữu  thần,  đừng  là  kẻ  vô  thần.  Đừng  điên khùng  vì  của  cải  bên  ngoài  và  đừng  bị  ám  ảnh  với thanh  bình  bên  trong.  Cân  bằng  đi...  cân  bằng  nên  là khẩu hiệu.

Những người không sống theo Đạo duy nhất thất bại cả trong tích cực và thụ động, khẳng định và phủ định.

Và đây là kết quả: những người chọn các cực đoan, họ  cả  hai  đều  thất  bại,  bởi  vì  nếu  bạn  cứ  tích  cực  và tích cực và tích cực mãi, mà không thụ động nào được phép, bạn phục hồi bản thân mình từ đâu được? Bạn sẽ trở thành cái vỏ trống rỗng, bất lực, nghèo nàn.

Điều đó đã xảy ra cho cái gọi là những người thành công  trên  thế  giới  này:  chính  khách,  tổng  tống,  thủ tướng: vào lúc họ đạt được thì họ đã mất mọi thứ. Họ không còn đó nữa. Thành công có đó, nhưng trong việc mặc cả họ đã bán bản thân mình, họ không còn có đó nữa. Và cũng điều ấy đã xảy ra cho những người chọn cái bên trong, người hướng nội: vào lúc họ đạt tới bên trong, họ thấy chỉ toàn rối loạn khắp xung quanh.

Nếu  bạn  chọn  cực  đoan,  bạn  sẽ  thất  bại  trong  cả hai đằng. Nếu bạn không chọn lựa, bạn sẽ thành công trong cả hai đằng. Cân bằng thành công, cực đoan thất bại.  Cân  bằng  này  Phật  gọi  là  trung  đạo,  majjhim nikaya, theo Khổng Tử, ‘phương tiện vàng’.

Chỉ ở giữa. Đây là kĩ năng và nghệ thuật lớn nhất, chỉ  ở  giữa,  không  chọn  lựa,  không  chuyển  sang  trái, không  chuyển  sang  phải.  Đừng  là  cực  hữu  và  cũng đừng là cực tả - chỉ ở chính giữa.

Nếu  bạn  ở  chính  giữa  bạn  siêu  việt  trên  thế  giới này. Thế thì bạn không còn là đàn ông nữa, không còn là đàn bà nữa. Đó là điều Jesus nói. Thế thì bạn không còn là người duy vật, không còn là người duy tâm. Thế thì bạn không sống nữa, bạn không chết nữa.

Không  thế  này,  chẳng  thế  nọ  -  cây  cầu  đã  được vượt qua. Bạn đã đạt tới mục đích. Và mục đích không ở  đâu  đó  trong  tương  lai,  nó  là  ở  đây  giữa  hai  cực đoan. Không ghét không yêu...

Bao giờ nhớ, bất kì khi nào bạn thấy hai cực đoan, đừng chọn lựa. Chỉ cố gắng tìm ra sự cân bằng ở giữa. Điều đó sẽ khó khăn lúc đầu, chỉ bởi vì thói quen cũ.

Chuyện đã xảy ra:

Mulla  Nasruddin  bị  ốm  và  anh  ta  được  đưa  vào bệnh viện. Chỉ sau vài phút ai đó gõ cửa và một người đàn bà nhỏ bé nhanh nhẹn bước vào.

Cô ấy nói, “Tôi là bác sĩ của anh. Cởi quần áo ra, tôi phải kiểm tra anh.”

Mulla hỏi, “Bác sĩ muốn nói cởi toàn bộ ư?” Bác sĩ nói, “Đúng, đó là điều tôi muốn nói.”

Thế  là  anh  ta  cởi  quần  áo  ra.  Người  phụ  nữ  này kiểm  tra,  khám  bệnh  cho  anh  ta.  Thế  rồi  cô  ta  nói, “Bây giờ anh có thể vào giường. Anh còn câu hỏi nào nữa không?”

Mulla Nasruddin nói, “Mỗi một câu thôi: sao bác sĩ lại phải bận tâm gõ cửa?”

Người đàn bà nói, “Chỉ là thói quen cũ.”

Thậm  chí  trong  cử  chỉ  của  bạn,  thói  quen  cũ  vẫn còn dai dẳng. Thói quen dễ tuân theo bởi vì bạn không cần  nhận  biết  -  chúng  cứ  theo  cách  của  chúng.  Nhận biết  là  khó,  bởi  vì  nó  chưa  bao  giờ  là  thói  quen  cho bạn.

Bạn chọn lựa dễ dàng, bạn lên án, ca ngợi dễ dàng, bạn bác bỏ, chấp nhận dễ dàng. Bạn nói, “Cái này phải, cái kia trái,” thật dễ dàng, bởi vì điều này đã trở thành thói quen: trong hàng triệu kiếp, bạn bao giờ cũng chọn lựa. Đây chỉ là hiện tượng tựa người máy.

Không nhận biết, khoảnh khắc bạn thấy cái gì đó, bạn đã quyết định và đánh giá. Hoa có đó: bạn nhìn và bạn  nói,  “Đẹp,”  hay  “Không  đẹp.”  Lập  tức  phán  xét tới;  với  cảm  nhận,  phán  xét  tới.  Thế  thì  bạn  sẽ  chẳng bao giờ có thể vẫn còn ở giữa được.

Ai đó tới gặp Trang Tử và ông ta nói về một người trong  thành  và  nói,  “Nó  là  tội  nhân,  người  rất  xấu,  kẻ cắp,” và lên án người này theo nhiều, nhiều cách.

Trang Tử lắng nghe và nói, “Nhưng anh ta thổi sáo tuyệt vời.”

Thế rồi người khác tới, và người thứ nhất vẫn còn ngồi đó, và người kia nói, “Người này trong thành phố thực sự là người thổi sáo cừ.”

Trang Tử nói, “Nhưng anh ta là kẻ cắp.”

Cả  hai  người  đều  có  mặt,  cho  nên  họ  nói,  “Ông ngụ ý gì?”

Trang Tử nói, “Chỉ là việc cân bằng. Và ta là ai mà phán  xử?  -  anh  ta  là  kẻ  cắp,  anh  ta  là  người  thổi  sáo hay. Với ta không có bác bỏ, không có chấp nhận. Với ta không có chọn lựa. Anh ta là bất kì cái gì anh ta là. Ta  là  ai  mà  phán  xử  hay  chọn  cực  đoan  này  hay  cực đoan  kia?  Với  ta,  anh  ta  không  tốt  cũng  chẳng  xấu. Anh ta là bản thân anh ta và đó là việc của anh ta. Ta là ai ở đây để nói điều gì? Ta phải nói điều gì đó chỉ để làm cân bằng cho cả hai ông thôi.”

Khó  mà  không  chọn  lựa,  nhưng  cố  lên.  Và  trong mọi thứ... Khi bạn cảm thấy ghét, cố chuyển vào giữa. Khi  bạn  cảm  thấy  yêu,  cố  chuyển  vào  giữa.  Dù  bạn cảm thấy bất kì cái gì, cố chuyển vào giữa. Và bạn sẽ ngạc nhiên  là có một điểm ở giữa bất kì hai cực đoan nào,  nơi  cả  hai  đều  dừng  tồn  tại  -  khi  bạn  không  cảm thấy  ghét  mà  cũng  không  cảm  thấy  yêu.  Đây  là  điều Phật  gọi  là  upeksha,  dửng  dưng.  Dửng  dưng  không phải là từ đúng.

Upeksha có nghĩa là điểm giữa, như vậy từ đó bạn không  thế này  cũng  chẳng  thế nọ.  Bạn  không  thể nói, “tôi yêu,” bạn không thể nói, “tôi ghét.” Bạn đơn giản không thể nói điều gì, bạn đơn giản ở giữa. Bạn không bị  đồng  nhất.  Siêu  việt  xảy  ra,  và  siêu  việt  là  việc  nở hoa. Đó là chín chắn cần được đạt tới, đó là mục đích.

Đủ cho hôm nay chứ?

Chương 3 Dừng nói và nghĩ

Phủ nhận thực tại của mọi điều là bỏ lỡ thực tại của chúng; khẳng định cái trống rỗng của mọi điều là bỏ lỡ thực tại của chúng.

Ông càng nói và nghĩ nhiều về nó, thì ông càng vẩn vơ lạc lối xa khỏi chân lí.

Dừng nói và nghĩ, và không có gì mà ông sẽ không có khả năng biết.

Thực  tại  bao  giờ  cũng  có  đó,  chờ  đợi  ở  ngay  gần trái  tim  bạn,  gần  mắt  bạn,  gần  tay  bạn.  Bạn  có  thể chạm vào nó, bạn có thể cảm thấy nó, bạn có thể sống nó - nhưng bạn không thể nghĩ về nó. Thấy  là có thể, cảm là có thể, chạm là có thể, nhưng nghĩ là không thể.

Cố hiểu bản chất của suy nghĩ đi. Suy nghĩ bao giờ cũng  là  về,  không  bao  giờ  trực  tiếp.  Bạn  có  thể  thấy thực tại đó nhưng bạn sẽ phải nghĩ về nó, và về là cái bẫy,  bởi  vì  bất  kì  khi  nào  bạn  ‘nghĩ  về’  thì  bạn  lại chuyển  ra  xa.  ‘Về’  có  nghĩa  gián  tiếp.  ‘Về’  có  nghĩa bạn  sẽ  không  thấy  hoa  này  ở  đây  và  bây  giờ,  bạn  sẽ nghĩ về  nó,  và  cái  ‘về’  sẽ  trở thành  rào  chắn.  Qua  cái

‘về’ đó bạn sẽ không bao giờ đạt tới hoa này.

Thấy  là  trực  tiếp,  chạm  là  trực  tiếp,  nghĩ  là  gián tiếp. Đó là lí do tại sao việc nghĩ lại làm lỡ. Người yêu có thể biết thực tại, thậm chí vũ công có thể biết nó, ca sĩ có thể cảm thấy nó, nhưng nhà tư tưởng thì cứ làm lỡ nó.

Tôi đã từng nghe về một triết gia Do Thái. Ông ta là một nông dân bình thường nhưng rất triết lí. Tên ông ta  là  Yossel.  Ông  ta  sẽ  nghĩ  về  mọi  thứ,  như  các  triết gia  đều  thế  cả.  Rất  khó  cho  ông  ta  làm  điều  gì  bởi  vì suy nghĩ sẽ chiếm hết thời gian của ông ta, và đến lúc ông ta sẵn sàng thì cơ hội lại mất.

Có lần ông ta đi ra chợ, sang làng bên cạnh, để bán lúa mì. Ông ta bảo với vợ, “Ngay khi anh bán xong lúa mì, lập tức anh sẽ gửi cho em một bức điện tín.”

Ông ta bán xong lúa mì được lãi rất nhiều cho nên ông  ta  viết  một  bức  điện  tín,  đến  bưu  điện,  điền  vào mẫu - và thế rồi bắt đầu nghĩ về nó.

Ông  ta  viết:  “Lúa  mì  đã  bán  được  lãi  lắm.  Sẽ  về ngày mai. Yêu em và hôn em, Yossel.”

Thế  rồi  ông  ta  bắt  đầu  nghĩ  và  ông  ta  đã  nghĩ  thế này, “Vợ mình sẽ cho rằng mình điên mất. Sao lại phải

‘được lãi lắm’? Chẳng lẽ mình đi bán lỗ hay sao?” Thế là ông ta gạch đi từ ‘được lãi lắm’. Thế rồi ông ta trở nên bận tâm hơn, bởi vì nếu ông ta có thể bỏ lỡ và viết nhầm  một  từ  thì  ông  ta  có  thể  đã  phạm  phải  lỗi  khác nữa. Cho nên ông ta nhìn lại, bắt đầu nghĩ về từng từ.

Thế rồi ông ta nói, “Sao lại ‘sẽ về ngày mai’? Mình định  về  tháng  sau  chắc?  Hay  năm  sau?  Vợ  mình  biết thừa rằng mình sẽ về ngay khi lúa mì bán xong.” Thế là ông ta lại xoá đi từ ‘sẽ về ngày mai’.

Thế rồi ông ta nghĩ, “Vợ mình đã biết rằng mình đi bán lúa mì, vậy sao phải viết, ‘lúa mì đã bán’?” Ông ta xoá nốt chữ đó nữa.

Và thế rồi ông ta bắt đầu cười. Ông ta nói, “Mình đang  viết  cho  vợ  mình  cơ  mà.  Sao  mình  lại  phải  viết

‘yêu em và hôn em’? Mình có viết cho vợ ai khác đâu? Và  đấy  có  phải  là  ngày  sinh  nhật  của  cô  ấy  hay  ngày Yom Kippur hay cái gì đâu?” Ông ta xoá nốt chữ đó.

Bây giờ chỉ còn lại mỗi tên ông ấy: Yossel. Ông ấy tự nói với mình, “Yossel, mình điên chắc? Vợ mình đã biết  tên  mình  rồi.”  Thế  là  ông  ta  xé  bức  điện  tín  đi, sung  sướng  rằng  ông  ta  đã  tiết  kiệm  nhiều  tiền  và  sự ngu xuẩn.

Nhưng đây là cách thức điều đó xảy ra: nếu bạn cứ nghĩ ‘về’, bạn bỏ lỡ toàn bộ cuộc sống - mọi thứ đều bị xoá  dần  đi.  Đến  cuối  bạn  cũng  bị  xoá  nốt:  không  chỉ lời  bị  xoá  đi,  bạn  đến  cuối  cũng  bị  xoá  nốt.  Suy  nghĩ trở thành giống như làn khói; mọi thứ đi vào trong nó và mọi thứ kết thúc. Và hành động trở thành không thể được - thậm chí việc gửi một bức điện tín cũng không thể được.  Hành động  trở thành  không  thể được bởi  vì hành động là trực tiếp còn suy nghĩ là gián tiếp. Chúng chưa bao giờ gặp nhau.

Đây  là  vấn  đề  trong  thế  giới  này:  người  nghĩ,  họ không  bao  giờ  hành  động;  còn  người  không  nghĩ,  họ cứ hành động. Thế giới này trong khổ sở.  Người ngu, họ cứ hành động bởi vì họ chẳng bao giờ nghĩ, họ nhẩy vào mọi việc. Những người như Hitler và Napoleon và Mao,  họ  cứ  làm  mọi  thứ,  còn  người  khôn  ngoan,  cái gọi  là  các  nhà  tư  tưởng  -  Aristotle,  hay  Kant,  hay Hegel - họ cứ nghĩ, họ chẳng bao giờ làm gì cả.

Vấn đề cho người đang tìm kiếm là cách thức dừng cái vòng luẩn quẩn của suy nghĩ, nhưng nhận biết. Bởi vì  người  ngu  cũng  không  nghĩ,  nhưng  họ  không  nhận biết. Nhận biết: năng lượng chuyển vào trong suy nghĩ nên  trở  thành  nhận  biết.  Ý  thức  đi  vào  cái  vòng  luẩn quẩn  với  suy  nghĩ  nên  được  giữ  lại,  làm  thuần  khiết. Suy nghĩ nên dừng lại, vòng xoáy của ý thức nên dừng lại, nhưng không phải là ý thức. Ý thức nên ngày càng kết tinh lại. Và hành động nên có đó, hành động không nên dừng.

Nhận  biết  cộng  với  hành  động,  và  bạn  sẽ  đạt  tới thực tại ngay lập tức. Và không chỉ bạn - bạn sẽ tạo ra tình  huống  trong  đó  người  khác  cũng  có  thể  đạt  tới  thực tại. Bạn sẽ trở thành nơi chốn, bầu không khí bao quanh mà mọi sự sẽ bắt đầu xảy ra. Đó là điều đã xảy ra với một Phật, với một Tăng Xán, với một Trang Tử.

Nhớ  lấy:  hành  động  là  tốt,  suy  nghĩ  là  cái  vòng luẩn quẩn; nó chẳng bao giờ dẫn đến đâu cả. Cho nên suy nghĩ phải dừng nhưng hành động không dừng. Có những  người  cứ  nghĩ  mãi:  hành  động  sẽ  dừng.  Đó  là cách điều đó xảy ra khi một người từ bỏ cuộc sống, đi vào  rừng  sâu  hay  Himalaya.  Người  ấy  từ  bỏ  thế  giới này  nơi  hành  động  là  cần  thiết.  Người  ấy  đang  từ  bỏ bản thân thực tại, bởi vì thông qua hành động mà bạn đi  tới  tiếp  xúc  với  thực  tại.  Thấy  là  hành  động,  đi  là hành  động,  nhẩy  múa  là  hành  động,  vẽ  là  hành  động. Bất kì cái gì bạn làm, bạn đều đi tới tiếp xúc với thực tại.  Bạn  phải  trở  nên  ngày  càng  nhậy  cảm  hơn  trong việc làm của mình. Làm không phải là từ bỏ.

Hành động nên là toàn bộ ở đó, bởi vì đó là bước chuyển để bạn đi vào trong thực tại và thực tại đi vào trong  bạn.  Cố  hiểu,  bởi  vì  đây  là  điều  rất  cơ  bản  -  cơ bản với tôi: từ bỏ suy nghĩ, không từ bỏ hành động.

Có  những  người  cứ  suy  nghĩ  mãi,  và  có  những người cứ từ bỏ hành động. Nhưng trên Himalaya họ sẽ làm gì? Thế thì không đi vào trong hành động, toàn bộ năng  lượng  sẽ  đi  vào  trong  suy  nghĩ.  Họ  sẽ  trở  thành các  triết  gia  lớn.  Nhưng  triết  học  là  mảnh  đất  của  kẻ ngu: bạn sống trong từ ngữ, không trong thực tại. Tình yêu  biến  mất,  chỉ  từ  ‘tình  yêu’  là  còn  lại.  Thượng  đế biến mất - bởi vì ngài có đó trên cánh đồng, trong bãi chợ, trên thế giới này - nhưng từ ‘Thượng đế’ còn lại. Hành động biến mất, chỉ khái niệm là được mang theo. Đầu bạn trở thành toàn bộ con người bạn.

Tránh điều này ra. Đừng bao giờ từ bỏ hành động, chỉ  từ  bỏ  suy  nghĩ.  Nhưng  nếu  bạn  từ  bỏ  suy  nghĩ  có khả năng  bạn  có  thể  trở thành  vô  ý  thức  -  hay  bạn  có thể trở thành kẻ ngu. Bạn có thể bắt đầu làm bất kì điều gì, bất kì cái gì, bởi vì bây giờ bạn không biết phải làm gì,  và  bạn  không  nghĩ.  Bạn  có  thể  phát  rồ.  Suy  nghĩ cần vứt bỏ, nhưng đừng trở nên vô nhận biết hơn, vô ý thức hơn. Bạn phải trở nên ý thức nhiều hơn.

Đây  là  toàn  bộ  nghệ  thuật  thiền:  cách  đi  sâu  vào trong hành động, cách từ bỏ suy nghĩ, và cách chuyển năng lượng mà trước đây đã đi vào trong suy nghĩ, nay đi vào trong nhận biết.

Việc này sẽ rất là tinh tế và tinh vi, bởi vì nếu bạn lỡ một bước, bạn sẽ rơi vào dốt nát vô hạn.

Dễ dàng  vứt  bỏ  suy  nghĩ,  nhưng  thế thì  bạn  lại  đi ngủ. Hàng ngày trong giấc ngủ sâu điều đó xảy ra: bạn từ bỏ, suy nghĩ dừng lại - nhưng thế thì bạn không còn đó  nữa,  ý  thức  bị  loại  bỏ.  Ý  thức  của  bạn  đã  trở  nên quá  gắn  bó,  quá  liên  kết  với  suy  nghĩ,  cho  nên  bất  kì khi nào suy nghĩ dừng lại, bạn rơi vào cơn mê.

Và đây là vấn đề. Người ta phải từ bỏ suy nghĩ và không rơi vào cơn mê, bởi vì cơn mê sẽ không đưa bạn tới thực tại. Nếu bạn rơi vào vô thức bạn không đi vào trong thực tại, bạn đơn giản ngủ say: ý thức đã hoà vào trong vô ý thức. Chính điều ngược lại mới phải đạt tới: vô  thức  hoà  vào  trong  ý  thức.  Nếu  ý  thức  rơi  vào  vô thức,  bạn  rơi  vào  trong  cơn  mê,  còn  nếu  vô  thức  rơi vào trong ý thức và trở thành bản thân ý thức, bạn trở nên chứng ngộ, bạn trở thành vị Phật, một Tăng Xán.

Và rất dễ để giúp cho ý thức rơi vào trong vô thức, bởi  vì  nó  là  một  mảnh  rất  nhỏ.  Một  phần  mười  con người bạn là ý thức, chín phần mười con người bạn là vô  thức.  Chỉ  một  mảnh  nhỏ  mới  trở  thành  ý  thức,  và mảnh   đó   nữa   cũng   thường   xuyên   vẩn   vơ.   Bất   kì khoảnh khắc nào nó cũng có thể đổ xuống, điều đó rất dễ dàng.

Đó là cách nó xảy ra trong sự say: bạn uống rượu, ý thức rơi vào trong vô thức. Do đó, có sự hấp dẫn của rượu trong tất cả các thời đại, tất cả các hoàn cảnh và tất cả các nước. Và đây là điều xảy ra khi bạn dùng ma tuý: ý thức rơi vào trong vô ý thức.

Điều đó là đẹp bởi vì suy nghĩ dừng lại. Ngủ là đẹp và bạn có nhiều, nhiều mơ. Và nếu bạn là tay mơ giỏi thế thì ma tuý sẽ cho bạn những mơ đẹp - không tưởng, đậm  mầu  sắc  hơn  bất  kì  mơ  nào  có  thể  có,  chói  sáng hơn.  Bạn  đi  vào  trong  thiên  đường,  vào  vùng  đất  mơ, nhưng bạn không đi vào trong thực tại.

LSD, cần sa, ma tuý hay bất kì thuốc nào, chỉ cho bạn giấc ngủ ngon, và trong giấc ngủ ngon đó bạn mơ. Những  mơ  đó  đầy  mầu  sắc,  và  cuộc  sống  bạn  nghèo nàn thế và cuộc sống bạn khổ sở đến mức bạn thậm chí muốn sống với mơ hơn là sống trong cuộc đời khổ sở này. Cuộc sống này tựa như cơn ác mộng. Cho dù ma tuý chỉ cho  bạn mơ chói sáng, đầy mầu sắc, ba chiều, thì sao không lấy nó? - bởi vì cái gì có đó trong cuộc sống  này?  Bởi  vì  cuộc  sống  là  đống  lộn  xộn  thế  nên bạn chọn mơ.

Ma tuý, rượu cồn, hay các loại chất gây say khác, chúng bao giờ cũng được người tôn giáo dùng, nhưng qua  chúng  bạn  chưa  bao  giờ  đi  vào  trong  thực  tại  cả. Qua  chúng  bạn  rơi  vào  trong  trạng  thái  đờ  đẫn,  vào trong cơn mê, và trong cơn mê đó bạn có thể có những mơ.

Và  nếu  bạn  đã  nghĩ  quá  nhiều  về Thượng  đế,  bạn có thể thấy Thượng đế, bởi vì bạn có thể phóng chiếu mơ riêng của mình. Mơ có thể được hướng dẫn và chỉ dẫn. Nếu bạn đã nghĩ quá nhiều về Christ, thế thì trong khi dưới ảnh hưởng của ma túy, Christ sẽ xuất hiện cho bạn. Đây là tâm trí riêng của bạn đang chơi trò láu cá. Nếu bạn gắn bó quá nhiều với Krishna thế thì ngài sẽ đứng đó với cây sáo trên môi, ca hát và nhẩy múa. Nếu người  Hindu,  người  sùng  kính  Krishna,  dùng  LSD, người đó sẽ thấy Krishna, và người Ki tô giáo sẽ thấy Jesus, Phật tử sẽ thấy Phật - nhưng những điều này đều là phóng chiếu của tâm trí.

Thực tại là khổ sở, nhưng đừng khao khát mơ, bởi vì nếu bạn khao khát theo mơ thế thì chỉ có một cách: làm  sao  giúp  cho  ý  thức  trở  thành  vô  ý  thức  lần  nữa. Một phần nhỏ đã thoát ra khỏi vô thức, và đó là cái đẹp của con người; khổ sở và cực lạc có cả hai, nhưng đó là cái đẹp của con người - rằng con người đã trở thành một  hòn  đảo  trong  vô  thức  bao  la.  Hòn  đảo  này  phải phát  triển  ngày  càng  cao  hơn  để  cho  nó  trở  thành  lục địa. Qua ma tuý nó sẽ lại đi ngầm dưới nước, bạn sẽ lại sống cuộc sống của con vật hay cây cối - đẹp trong bản thân chúng nhưng không xứng với bạn, bởi vì bạn đang làm  mất  đi  nhiều  thế.  Và  bạn  có  thể  đạt  tới  thực  tại; hòn đảo đó có thể trở thành lục địa.

Nhưng  không  chỉ  ma  tuý  -  còn  có  những  phương tiện  tinh  vi  khác  cũng  giúp  cho  ý  thức  trở  thành  vô  ý  thức. Qua âm nhạc điều đó có thể được thực hiện, qua tụng niệm  điều đó có thể được thực hiện.  Nếu bạn  cứ lặp  lại  một  câu  mật  chú  liên  tục,  bạn  sẽ  rơi  vào  giấc ngủ, bởi vì bất kì cái gì đơn điệu đều đưa tới cơn mê.

Chúng  là  những  phương  tiện  tinh  vi,  không  giống ma tuý trên bề mặt. Trong mọi chùa chiền, đền đài, nhà thờ, việc đó vẫn tiếp  diễn - mà chùa chiền và nhà thờ thì chống lại ma tuý, và họ không biết họ đang làm gì. Họ cũng dùng ma tuý tinh vi, không thô thiển như LSD hay cần sa nhưng cũng vẫn là ma tuý - bởi vì khi bạn tụng  một  từ  nào  đó  liên  tục,  nó  đem  lại  cho  bạn  giấc ngủ, nó không thể trao cho bạn bất kì cái gì khác. Bạn thảnh  thơi.  Chính  việc  tụng  niệm  đem  lại  cho  bạn  cái chán  sâu  sắc.  Cùng  từ  ấy  -  Ram,  Ram,  Ram  -  bạn  cứ tiếp diễn, tiếp diễn mãi... Bạn sẽ làm gì? Bởi vì tâm trí vẫn còn tỉnh táo, chỉ nếu cái gì đó mới đang xảy ra, thế thì  tâm  trí  mới  tỉnh  táo.  Nếu  không  có  cái  gì  mới  xảy ra, chỉ Ram, Ram, Ram, tụng niệm, và bạn biết rằng nó sẽ xảy ra lặp đi lặp lại, vô hạn, tâm trí bắt đầu cảm thấy buồn ngủ.

Mọi người mẹ đều biết điều này: bất kì khi nào đứa trẻ không muốn ngủ, cô ấy sẽ lặp lại một điệp khúc, rất đơn giản, hai hay ba từ, và cô ấy sẽ lặp lại mãi, bài ru con. Nó trở thành mật chú và đứa trẻ đi vào giấc ngủ. Và tâm trí cũng vậy - dù bạn là đứa trẻ hay người già cũng  chẳng  có  gì  khác  biệt  -  tâm  trí  đi  vào  giấc  ngủ qua bài hát ru, nhưng tiến trình thì là một.

Suy nghĩ phải bị dừng lại, nhưng không bằng cách trở thành vô thức. Suy nghĩ phải bị dừng lại bằng việc trở nên ý thức hơn, tỉnh táo hơn, nhận biết hơn, để cho năng lượng vốn đi vào trong suy nghĩ nay đi vào trong tâm thức, và việc chứng kiến nẩy sinh trong bạn. Cho nên nhớ lấy, suy nghĩ phải bị dừng lại không qua tụng niệm, mà qua trở thành nhân chứng cho tiến trình suy nghĩ  -  nhìn  vào  nó,  quan  sát  nó,  người  quan  sát  trên đồi, nhìn, thấy...

Nếu bạn thấy sâu và xuyên thấu vào lời, chúng bắt đầu  biến  mất.  Lỗ  hổng  tới,  một  khoảng  hở.  Mây  biến mất và người ta thấy bầu trời xanh. Bạn tỉnh táo, nhạy cảm, không trong cơn mê. Nhiều vô thức hơn đã bị rút vào  trong  tâm  thức;  ngọn  lửa  của  bạn  lớn  hơn,  sống động  hơn,  và  bạn  có  thể  thấy  nhiều  hơn,  bạn  có  thể động chạm  nhiều  hơn,  bạn  có  thể nếm  trải  nhiều  hơn. Và  hành  động  của  bạn  mang  phẩm  chất  mới,  phẩm chất của điều thiêng liêng.

Bất  kì  khi  nào  vị  phật  chạm  tới  bạn,  cái  chạm  đó khác. Bạn cũng chạm, đôi khi bạn cũng cảm thấy khác biệt. Bạn chạm vào một người chỉ một cách tình cờ, và thế  thì  bạn  không  đi  qua  bàn  tay.  Thế  thì  bàn  tay  là chết,  đóng  kín;  bạn  đơn  giản  nói  lời  chào  với  bàn  tay chết. Bạn có thể cảm thấy nó, rằng bàn tay này đã đưa ra  nhưng  mà  vẫn  chưa  được  đưa  ra.  Nó  mang  tính ngoại  giao.  Bàn  tay  không  sống  động,  không  ấm  áp, không gặp gỡ và hội nhập với bạn. Đôi khi, trong tình yêu  bàn  tay  được  trao,  nó  là  sự  hội  nhập,  năng  lượng tuôn chảy qua nó, nó là lối mở. Qua bàn tay mà bản thể tới gặp bạn. Nó ấm áp, nó sống động, nó tin cậy bạn.

Khi vị phật chạm vào bạn, điều đó khác biệt hoàn toàn, phẩm chất đã thay đổi - bởi vì bất kì khi nào tâm thức là toàn bộ, tuyệt đối, mọi hành động đều trở thành toàn  bộ.  Khi  ông  ấy  chạm,  ông  ấy  trở  thành  cái  chạm toàn  bộ,  và  bạn  sẽ  cảm  thấy  rằng  bạn  được  sáng  lên  qua cái  chạm  của ông ấy - năng lượng đã chuyển vào trong  bạn.  Nếu  bạn  không  sẵn  sàng,  thậm  chí  bạn  có thể bị giật. Nếu bạn sẵn sàng thế thì bạn sẽ vui sướng, bạn sẽ sung sướng trong nó. ra:

Có một câu chuyện hay. Ngày xưa chuyện  đã xảy

Akbar,  vị  hoàng  đế  Moghul  vĩ  đại,  vẽ  một  đường

Khi  vị  phật  nhìn  vào  bạn,  ông  ấy  trở  thành  chỉ  là đôi  mắt;  ngoài  ra  không  thể  có  được,  bởi  vì  ông  ấy không bị phân chia bên trong. Khi bạn nhìn, bạn nhìn và  bạn  làm  nhiều  điều  khác  nữa.  Suy  nghĩ  tiếp  diễn, bạn tiếp diễn, bị phân chia. Mắt bạn không toàn bộ.

Khi vị phật nhìn bạn, mắt ông ấy là toàn bộ. Chúng sẽ giống như mặt trời thiêu đốt. Chúng sẽ thấm nhuần bạn, chúng sẽ tạo ra lỗ hổng bên trong con người bạn, chúng sẽ đi thẳng vào tim bạn. Bạn sẽ không bao giờ là như cũ nữa - nếu bạn cho phép nó. Ngược lại, bạn  có thể vẫn còn đóng kín và ông ấy không thấm nhuần vào bạn  được.  Thậm  chí  ông  ấy  chạm,  thì  ông  ấy  cũng chạm vào xác chết - bạn có thể vẫn còn khép kín.

Bất kì khi nào tâm thức có đó, và hành động, tâm thức và hành động trở thành cái toàn bộ.

Bây giờ cố theo những lời này, chúng rất hay.

Phủ nhận thực tại của mọi điều là bỏ lỡ thực tại của chúng; khẳng định cái trống rỗng của mọi điều là bỏ lỡ thực tại của chúng.

Phủ  nhận  thực  tại  của  mọi  điều...  Đã  từng  có  các triết  gia  người  phủ  nhận  thực  tại  của  mọi  vật.  Nhìn xem, chúng ta có thể làm cùng điều này theo hai cách... thẳng  trên  tường,  và  ông  ta  bảo  với  những  người  trí huệ của mình không được chạm vào nó nhưng làm cho nó  nhỏ  hơn.  Họ  đều  phân  vân  và  họ  nghĩ,  “Điều  ấy không thể được!”

Thế rồi một trong những người trí huệ của ông ấy, Birbal,  vẽ  một  đường  thẳng  khác  gần  nó,  một  đường lớn  hơn,  mà  không  chạm  vào  đường  thứ  nhất.  Khi đường  lớn  hơn  này  được  vẽ  ra,  đường  thứ  nhất  trở thành nhỏ hơn.

Nếu bạn vẽ một đường nhỏ thế thì đường thứ nhất sẽ trở thành lớn hơn, cho nên có hai cách. Hoặc là bạn làm  cho  con  người  bạn  lớn  hơn  -  thế  thì  thế  giới  trở thành  nhỏ  hơn,  nhỏ  hơn,  nhỏ  hơn  nữa...  một  khoảnh khắc  tới  khi  con  người  bạn  trở  thành  toàn  bộ,  thành Brahman, thế giới biến mất, thế thì không còn thế giới nữa.  Thế  rồi  còn  có  một  cách  khác,  và  cách  khác  này chỉ  là  một  thủ  đoạn:  bạn  cứ  nói  thế  giới  này  là  ảo tưởng,  maya,  nó  không  có  đó.  Bạn  cứ  phủ  nhận  thực tại của thế giới này và cứ tự thuyết phục bản thân mình rằng  nó  không  có,  nó  không  hiện  hữu,  nó  không  thật, nó  là  thứ  mơ.  Cho  nên  bạn  tự  thuyết  phục  mình  thế giới này là mơ: bạn cảm thấy rằng bây giờ bạn là thật nhưng việc cảm đó là không đúng. Đấy là lừa dối.

Triết học bao giờ cũng làm điều này: nó cứ nói thế giới  là  không  thực.  Tới  những  người  theo  Veda  mà xem:  điều  đó  đã  xảy  ra  khác  cho  Shankara.  Shankara đã hiểu bản thể mình, ông ấy trở thành vô hạn; thế thì  thế  giới  này  biến  mất  bởi  vì  không  thể  có  hai  cái  vô hạn. Nếu bạn trở thành vô hạn, thế giới này biến mất. Nó bị hấp thu, bởi vì hai cái vô hạn là không thể được, chỉ một cái vô hạn mới có thể thôi.

Shankara  trở  thành  vô  hạn,  thành  Brahman,  cái tuyệt  đối;  thế  thì  ông  ấy  có  thể  nói  thế  giới  này  là  ảo tưởng, và ông ấy đúng. Nhưng điều này không phải là phát biểu triết lí, đó là cảm giác tôn giáo. Ông ấy cảm thấy  điều  đó,  rằng  thế  giới  này  không  có.  Nhưng  thế rồi  các  tín  đồ  lại  lấy  bài  thơ  ấy  và  họ  đã  tụng  nó  từ nghìn  năm  nay.  Họ  nói  thế  giới  là  ảo  tưởng,  nó  là maya, nó không có đó, nó chỉ có vẻ thế thôi.

Bạn có thể đi tới niềm tin qua triết lí rằng, vâng... bạn  có  thể  cứ  xoá  nó  đi,  bạn  có  thể  tự  thuyết  phục mình  rằng  nó  không  có  đó,  bạn  có  thể  cố  gắng  tìm  ra bằng chứng và luận cứ rằng đó là ảo tưởng. Và nếu bạn có  thể  thuyết  phục  tâm  trí  mình  rằng  nó  là  ảo  tưởng, bạn sẽ có một cảm giác, cảm giác sai lầm, rằng bạn đã trở thành Brahman.

Bạn  phải  trở  thành  Brahman,  thế  thì  thế  giới  trở thành ảo tưởng, không cách nào khác. Làm sao bạn sẽ trở   thành   Brahman   nếu   thế   giới   này   trở   thành   ảo tưởng? Và nó không thể trở thành ảo tưởng được bởi vì đấy chỉ là quan niệm; bạn nghĩ.

Những người theo Veda cứ nói mãi thế giới này là ảo tưởng, nhưng nhìn họ mà xem. Ném một hòn đá vào họ  và  họ  sẽ  giận  dữ,  họ  sẽ  bắt  đầu  đánh  lại  bạn.  Thế giới  này  không  phải  là  ảo  tưởng;  chỉ  họ  mới  có  khái niệm, triết lí. Và triết gia có thể rất tinh ranh.

Chuyện có lần đã xảy ra:

Một  tín  đồ  của  Nagarjuna...  Nagarjuna  có  thời  đã là một trong những nhà huyền môn Ấn Độ vĩ đại nhất đã  từng  được  sinh  ra.  Ông  ấy  đã  hiểu  bản  thể  vô  hạn của  mình  -  thế  giới  đã  tan  biến.  Thế  rồi  tín  đồ  tới,  và tín đồ thì bao giờ cũng là các bản sao, nhất định là như vậy  trừ  phi  bản  thân  họ  cố  gắng  hiểu  thấu  thực  tại  và không lấy lời thầy làm sự tin cậy.

Lời  của  thầy  đơn  giản  gây  cảm  hứng,  khêu  gợi, giúp đỡ, nhưng nó không nên bị tin cậy vào, nếu không thì nó sẽ trở thành triết lí. Bạn phải hiểu nó. Và khi bạn hiểu, chỉ thế thì bạn mới có thể nói, “Vâng, thầy đúng.” Làm  sao  bạn  có  thể  nói  điều  đó  trước  được?  Nhưng cũng dễ gật đầu một cách triết lí: “Vâng.”

Các tín đồ tới và một trong các tín đồ - người này là một triết gia lớn, một người rất thích tranh cãi - ông ta  đã  chứng  minh  theo  nhiều  cách  rằng  thế  giới  là không thực.

Vua  của  nước  đó  triệu  ông  ta  tới,  bởi  vì  tên  tuổi của ông ấy đồn tới tận triều đình, và vua nói, “Thật thế à,  ngươi  nghĩ  rằng  thế  giới  này  không  thật  sao?  Nghĩ hai  lần  đi,  bởi  vì  ta  là  người  nguy  hiểm.  Và  ta  không phải là con người của lời nói, ta là con người của hành động.  Ta  sẽ  làm  điều  gì  đó  mà  sẽ  chứng  tỏ  rằng  thế giới  này  không  phải  là  không  thực.  Cho  nên  nghĩ  hai lần đi.”

Người  này  nói,  “Không  có  vấn  đề  nghĩ  hai  lần. Thần  đã  nghĩ  cả  triệu  lần  và  thần  có  đủ  mọi  bằng chứng rằng thế giới này là không thật.”

Nhưng  ngay  cả  triết  gia  này  cũng  không  biết  về điều  nhà  vua  định  làm.  Ông  ta  có  một  con  voi  điên.

Cho  nên  con  voi  điên  được  đem  tới  sân  điện,  và  triết gia này cũng bị tống vào trong sân điện đó. Ông ta bắt đầu la hét và bỏ chạy, với con voi điên đuổi theo sau. Con voi điên túm lấy ông ấy. Vào khoảnh khắc đó ông ta bắt đầu nói với nhà vua, “Xin cứu thần! Con voi này là thật. Thần xin rút lại phát biểu của mình!”

Ông  ta  được  cứu  thoát.  Lần  nữa  nhà  vua  lại  triệu ông ta, khi ông ta định thần lại - bởi vì ông ta run rẩy và  vã  mồ  hôi,  thâm  tím  khắp  mình  mẩy  và  chảy  máu nhiều chỗ. Vua nói, “Bây giờ ông nghĩ gì?”

Ông ta đáp, “Thế giới là không thật.”

Vua nói, “Ông ngụ ý gì? Vào khoảnh khắc con voi sắp sửa giết chết ông, thì ông nói rằng thế giới là thực. Bây giờ ông lại thay đổi sao?”

Triết  gia  này  đáp,  “Con  voi,  con  người,  sự  khẳng định,  tất  cả  đều  không  thật.  Con  voi,  cái  điên  khùng của  con  voi,  con  người  bệ  hạ  đang  thấy  trước  bệ  hạ, người  đã  khẳng  định  rằng  thế  giới  là  thật  -  tất  cả  đều không thật.”

Vua  nói,  “Thế  thì  ta  sẽ  cho  con  voi  điên  đó  tới nữa.”

Và triết gia này nói, “Thế thì cùng điều  ấy sẽ xảy ra lần nữa: thần sẽ nói nó là thực. Nhưng lần nữa, thần có thể làm được gì?”

Triết lí có thể rất tinh ranh. Bạn có thể cứ chơi trò láu cá với bản thân mình và bạn có thể tự thuyết phục mình  rằng  thế  giới  này  là  không  thực.  Nhưng  cần  gì phải  chứng  minh  và  thuyết  phục?  Nhu  cầu  tới  bởi  vì bạn không biết. Khi bạn biết, chẳng còn vấn đề thuyết phục, chứng minh, tranh cãi. Triết lí là sự thay thế cho tri  thức.  Nếu  bạn  biết,  thế  thì  không  cần  triết  lí.  Nếu bạn  không  biết,  thế  thì  có  nhu  cầu,  bởi  vì  tri  thức  thu được qua triết lí có vẻ giống như tri thức thật.

Vấn  đề  không  phải  là  chứng  minh  rằng  thế  giới này  không  thật.  Lời  kinh  này  nói:  Phủ  nhận  thực  tại của mọi điều là bỏ lỡ thực tại của chúng... và thực tại của chúng là Thượng đế, thực tại của chúng là chân lí. Cây có đó: nếu bạn phủ nhận thực tại của cây, bạn đã phủ  nhận  điều  thiêng  liêng  bên  trong  nó,  chân  lí  bên trong nó. Cây chỉ là một sự kiện; sự kiện chỉ là cái vỏ che chân lí. Chim là một sự kiện khác, nhưng chân lí là một.  Đôi  khi  chân  lí  dường  như  là  con  chim,  đôi  khi như  cây,  đôi  khi  như  tảng  đá,  đôi  khi  như  con  người. Đây là tất cả các hình dạng.

Sự kiện là hình dạng, nhưng trong mọi sự kiện, nếu bạn đi sâu hơn, lại là chân lí. Nếu bạn phủ nhận tất cả hình dạng, bạn đã phủ nhận cái vô hình bên trong. Nếu bạn  nói  cái  không  là  thực,  thế  thì  làm  sao  điều  thiêng liêng có thể thực, làm sao Thượng đế có thể thực? Nếu bạn nói thế giới này là ảo tưởng, thế thì làm sao người sáng tạo ra thế giới ảo tưởng lại có thể là thực? Và làm sao  Thượng  đế  thực  lại  có  thể  tạo  ra  thế  giới  không thực? Điều đó là không thể được, bởi vì thực tại tới từ thực  tại;  cái  không  thực  tới  từ  cái  không  thực.  Một Thượng đế thực không thể nào tạo ra được một thế giới không  thực.  Và  nếu  thế  giới  này  là  không  thực,  thì đấng  sáng  tạo  cũng  là  không  thực.  Nếu  bạn  phủ  nhận tiện nghi, thế thì bạn phủ nhận chân lí.

Lời kinh của Tăng Xán nói: Phủ nhận thực tại của mọi điều là bỏ lỡ thực tại của chúng... và thực tại đó là  chân lí... khẳng định cái trống rỗng của mọi điều là bỏ lỡ thực tại của chúng.

Nếu bạn nói rằng mọi vật là hiện hữu nhưng chúng là  trống  rỗng,  thì  thế nữa  cũng  là  một  quan  điểm  triết học  -  có  tốt  hơn  chút  ít  so  với  quan  điểm  đầu.  Quan điểm  đầu  nói  toàn  bộ  thế  giới  là  không  thật,  nó  là không  hiện  hữu,  nó  là  không  tồn  tại;  nó  chỉ  là  trong tâm  trí  bạn,  nó  không  ở  đâu  khác  cả;  nó  là  sự  phóng chiếu tâm trí, nó là một ý nghĩ, nó giống như một mơ.

Triết lí kia, có tốt hơn chút ít, nói mọi sự đều hiện hữu, nhưng chúng trống rỗng. Chúng không mang bất kì  cái  ta  nào  bên  trong  chúng,  chúng  không  phải  là thực chất. Chúng là chết, trống rỗng bên trong. Chúng không  là  gì  ngoài  các  hợp  thành;  không  cái  ta  nào  có đấy.  Cây  có  đấy,  nhưng  chỉ  như  một  hợp  thành;  cây không  có  cái  ta,  không  atman.  Nếu  bạn  rút  các  hợp thành  ra  thế  thì  sẽ  không  có  cái  gì  còn  lại.  Nó  cũng giống  hệt  như  cái  máy:  nếu  bạn  tháo  các  bộ  phận  của máy ra, chẳng còn lại gì nữa.

Điều  đó  nữa  cũng  không  đúng,  bởi  vì  cây  tồn  tại không như một hợp thành mà như một bản thể. Thậm chí  tảng  đá  cũng  có  bản  thể  riêng  của  nó;  khi  bạn  trở nên  nhạy  cảm  và  tỉnh  táo,  bạn  sẽ  thấy  rằng  thậm  chí tảng  đá  cũng  có  tâm  trạng  của  nó.  Đôi  khi  nó  hạnh phúc và thế thì bạn có thể cảm thấy cái hạnh phúc của tảng  đá  đó;  đôi  khi  nó  bất  hạnh  và  thế  thì  bạn  có  thể cảm thấy cái bất hạnh của tảng đá; và đôi khi nó hát và bạn có thể nghe thấy bài ca đó.

Nhưng  bạn  cần  nhiều  nhạy  cảm  đấy,  bởi  vì  ngay bây  giờ  bạn  không  thể  nghe  thấy  bài  ca  của  vị  phật  - làm sao bạn có thể nghe thấy bài ca của tảng đá? Bạn điếc và mù, bạn không nhạy cảm và đờ đẫn.

Bạn không ý thức. Ý thức của bạn là mảnh nhỏ đến mức  nó  bị  cạn  kiệt  trong  công  việc  hàng  ngày,  trong thường  lệ  hàng  ngày.  Bạn  chỉ  đủ  ý  thức  để  tới  văn phòng  và  về  nhà  mà  không  xảy  ra  tai  nạn  nào  trên đường;  bạn  chỉ  ý  thức  được  đến  thế  thôi.  Nhưng  bạn không thể cảm thấy tảng đá được, bạn không thể cảm thấy cây cối được.

Bây  giờ  các  nhà  khoa  học  đang  phát  hiện  ra  rằng cây  có  nhiều  nhạy  cảm  tới  mức  bạn  không  thể  hình dung nổi. Cây  đón chào mọi  người nếu họ thân  thiện, và  chúng  trở  thành  đóng  kín  nếu  họ  thù  địch.  Nếu người làm vườn tới, cứ cắt và tỉa, thì cây trở nên đóng. Thậm  chí  trước  khi  người  làm  vườn  tới...  người  đó  đi vào khu đất và cả vườn đã đóng lại, bởi vì kẻ thù đang tới.

Một  nhà  khoa  học,  người  đang  làm  việc  rất  sâu sắc, trở nên tỉnh táo rằng không chỉ hành động; cây cối trở nên nhận biết thậm chí cả ý nghĩ của bạn. Người đó đang làm một thực nghiệm trên cây: cái cây này được nối dây với một dụng cụ tinh vi để chắc chắn điều đã xảy  ra  bên  trong  nó.  Và  người  đó  nghĩ,  “Nếu  vào khoảnh khắc này mình bỗng nhiên chặt cây này ra làm đôi, thì điều gì sẽ xảy ra?” và chiếc kim của dụng cụ đó bắt đầu rung động nhanh - cái cây đã nhận được ý nghĩ đó.

Thế  rồi  người  đó  thử  nhiều  thí  nghiệm.  Người  đó không chặt cây, người đó không làm hại nó - mới  chỉ là  ý  tưởng!  Và  bất  kì  khi  nào  ý  tưởng  này  có  đó,  thì

chiếc kim sẽ chỉ ra rằng cây rất lo lắng và giận dữ. Và không chỉ điều này: nếu bạn chặt một cây, thì cây bên cạnh cũng biểu lộ buồn bã, lo lắng, giận dữ, lo âu. Bây giờ  có  những  dụng  cụ  có  thể  chỉ  ra  điều  đang  xảy  ra bên  trong  cây  cối,  và  chẳng  chóng  thì  chầy  sẽ  có  các dụng cụ chỉ ra điều đang xảy ra bên trong tảng đá.

Mọi thứ đều sống động, không cái gì trống rỗng cả. Mọi thứ đều tràn đầy với tâm thức, các kiểu tâm thức khác nhau - đó là lí do tại sao bạn không thể hiểu thấu chúng. Điều đó khó bởi vì ngôn ngữ của tâm thức khác nhau. Cây có một kiểu tâm thức khác, đá có một kiểu khác.  Khó  trao  đổi  với  chúng  bởi  vì  ngôn  ngữ  khác biệt,  nhưng  nếu  bạn  trở  nên  tỉnh  táo  hơn,  nhận  biết hơn,  và  bạn  không  bị  tràn  ngập  với  các  ý  nghĩ  trong tâm trí, thế thì bạn thậm chí có thể tiếp cận tới tảng đá. Chẳng cái gì trống rỗng cả, mọi thứ đều có cái ta của riêng nó.

Người Hindu bao giờ cũng nhận biết rằng mọi thứ đều có thần bên trong. Đó là lí do tại sao họ có thể tôn thờ dòng sông, họ có thể tôn thờ cây cối, bởi vì họ nói thần cây này, thần sông, thần đá... mọi thứ trên thế giới đều  tràn  đầy  với  Thượng  đế,  chẳng  cái  gì  trống  rỗng cả.

Một khi bạn nói rằng mọi thứ là trống rỗng, bạn bỏ lỡ thực tại của chúng. Nhưng tại sao các triết gia lại cứ cố  chứng  minh  rằng  mọi  sự  không  hiện  hữu,  hay  mọi thứ là trống rỗng? Họ đang cố gắng làm điều đó, bởi vì nếu  người  ta  có  thể  chứng  minh  rằng  mọi  sự  là  trống rỗng,  thế  thì  bạn  là  tràn  đầy  -  tương  đối,  bạn  sẽ  trở thành  đầy  hơn.  Với  cái  trống  rỗng  bao  quanh  tất  cả, bạn trở thành tràn đầy.

Nhưng  đây  là  cách  thức  sai  lầm.  Trở  thành  tràn đầy đi! Thủ đoạn liên quan này chẳng ích gì. Khi bạn trở  nên  tràn  đầy  với  tình  yêu,  nhận  biết,  thiền,  thế  thì bạn  sẽ  không  thấy  rằng  thế  giới  là  trống  rỗng.  Trong thực tế, bởi vì bạn trống rỗng, nên mọi thứ mới có vẻ trống  rỗng.  Bởi  vì  bạn  nhìn  với  con  mắt  trống  rỗng, nên  mọi  thứ  trở  thành  trống  rỗng  -  bạn  đem  bản  thân mình vào mọi thứ.

Nếu bạn không có tình yêu, thế thì bạn sẽ thấy rằng không có tình yêu trên thế giới. Nếu bạn có trái tim đập rộn ràng với tình yêu, bạn sẽ cảm thấy nhịp đập ở mọi nơi,  khắp  xung  quanh  -  trong  cơn  gió  thoảng  qua  cây cối,  trong  dòng  sông  tuôn  chảy  ra  đại  dương.  Bạn  sẽ cảm thấy tình yêu ở mọi nơi! Bạn sẽ có khả năng cảm thấy nó. Bạn có thể cảm thấy chỉ cái mà bạn có, không cái gì khác có thể được cảm thấy cả.

Triết lí là một thủ đoạn để cảm thấy ‘có liên quan’. Và tất cả chúng ta đều trở thành nạn nhân của điều này, bởi vì tất cả chúng ta đều là chuyên gia trong thủ đoạn đó. Đó là lí do tại sao nếu ai đó nói rằng hàng xóm bạn là  người  ác  và  vô  đạo  đức,  bạn  lập  tức  tin  ngay  vào điều đó - bởi vì nếu người đó là độc ác và vô đạo đức bỗng  nhiên  bạn  thành  đạo  đức  và  thánh  thiện.  Nếu  ai đó nói hàng xóm bạn là người rất đạo đức, thánh thiện, hiền  nhân,  bạn  không  thể  nào  tin  được  điều  đó.  Bạn nói:  “Đưa  ra  bằng  chứng  đi!  Anh  có  bằng  chứng  gì nào?  Dựa  trên  nền  tảng  nào  mà  anh  nói  điều  đó?  Tôi biết  anh  ta  rõ  lắm,  anh  ta  là  hàng  xóm  tôi.  Anh  ta chẳng có gì giống thế cả.” Tại sao?

Bất kì khi nào ai đó nói điều gì đó chống lại ai đó, bạn tin điều đó ngay lập tức, bạn chẳng bao giờ hỏi về  nó. Đó là lí do tại sao chuyện tầm phào lại cứ tiếp diễn nhiều  thế.  Nhưng  bất  kì  khi  nào  ai  đó  nói  điều  gì  đó ủng hộ ai đó, bạn lập tức đề phòng. Tại sao? Bởi vì nếu người ấy tốt thế, thì bỗng nhiên bạn thành xấu. Nếu có hiền nhân thế thì bạn là ai? Bạn là kẻ ngu xuẩn. Và nếu có  thánh  nhân,  bạn  là  tội  nhân.  Bạn  không  thể  ý  thức tới thủ đoạn này, nhưng đây là cách trò láu cá cứ diễn ra.

Có  hai  cách:  hoặc  là  bạn  trở  thành  thánh  hoặc  là bạn chứng minh rằng mọi người đều là kẻ có tội. Triết lí cứ làm mãi cái thủ đoạn ấy. Bất kì cái gì bạn muốn là, bạn đều phủ nhận thế giới. Nhưng điều đó chẳng ích lợi gì. Bạn chẳng lừa dối được ai ngoài chính mình.

Lời kinh này của Tăng Xán nói:

Phủ nhận thực tại của mọi điều là bỏ lỡ thực tại của chúng; khẳng định cái trống rỗng của mọi điều là bỏ lỡ thực tại của chúng.

Ông càng nói và nghĩ nhiều về nó, ông càng vẩn vơ lạc lối xa khỏi chân lí.

Suy nghĩ là vẩn vơ ra xa, đi lạc lối. Bất kì khi nào bạn nghĩ về bất kì cái gì, ngay lập tức bạn đã bắt đầu đi lạc  lối.  Tôi  đang  ở  đây,  bạn  có  thể  ở  cùng  với  tôi  - nhưng nếu bạn bắt đầu nghĩ về tôi, bạn đang trên hành trình  đi  xa  mãi,  đi  mãi,  và  bạn  càng  suy  nghĩ,  bạn  lại càng đi xa hơn. Suy nghĩ là con đường thoát khỏi thực tại;  nó  cho  bạn  hướng  dẫn  bên  trong,  nó  làm  cho  bạn một con đường trong tâm trí và bạn đi trên nó.

Người  suy  nghĩ  chẳng  bao  giờ  ở  đây  và  bây  giờ, người ấy chưa bao giờ trong hiện tại cả, người ấy bao giờ  cũng  ở  đâu  đó  khác.  Thiền  nhân  bao  giờ  cũng  ở đây và bây giờ, người ấy không ở đâu khác cả. Đó là lí do  tại  sao  suy  nghĩ  là  rào  chắn  duy  nhất  trong  thiền. Bạn  phải  trở  nên  nhận  biết,  và  dần  dần,  bạn  càng  trở nên nhận biết hơn, bạn lại càng dừng việc hợp tác với suy nghĩ.

Tôi đem một bông hồng tới cho bạn và bạn bắt đầu nghĩ.  Lập  tức  tâm  trí  nói,  “Đẹp  thật!  Mình  chưa  bao giờ  thấy  hoa  hồng  đẹp  thế!”  Hay,  “Mình  đã  thấy  vài bông  hồng  khác  cũng  giống  thế  này,”  và  bạn  cứ  tiếp diễn. Và thế thì tâm trí của bạn có thể nêu ra câu hỏi, “Đẹp là gì?” Chẳng ai biết, chẳng ai đi tới kết luận gì.

Một trong những triết gia vĩ đại người Anh của thế kỉ  này,  G.E.  Moore,  đã  viết  một  cuốn  sách,  Principa Ethica,  một  trong  những  nỗ  lực  logic  nhất  để  định nghĩa  tốt  là  gì.  Và  sau  hai  hay  ba  trăm  trang  lập  luận logic chặt chẽ, ông ấy nói rằng khó mà định nghĩa tốt là gì. Đến cuối ông ấy nói nó là không thể định nghĩa nổi - nhưng sau hai hay ba trăm trang lập luận!

Một trong những tâm trí sành sỏi nhất cứ cố gắng và  cố  gắng  mãi,  hết  cách  này  đến  cách  khác;  hết  cửa này  đến  cửa  khác,  ông  ấy  gõ  đủ,  và  ông  ấy  đi  tới  kết luận rằng tốt là không định nghĩa được - tại sao? Ông ấy nói nó là một phẩm chất đơn giản, cũng giống như mầu  vàng  vậy.  Làm  sao  bạn  định  nghĩa  được  mầu vàng?  Bạn  sẽ nói gì nếu ai đó  hỏi, “Mầu vàng là gì?” Bạn  sẽ  nói,  “Mầu  vàng  là  mầu  vàng.”  Bạn  sẽ  định nghĩa nó như thế nào?

Bông  hồng  là  bông  hồng  là  bông  hồng.  Làm  sao bạn  định  nghĩa  nó  được?  Nếu  bạn  nói  nó  đẹp,  bạn  có biết  đẹp  là  gì  không?  Đã  ai  định  nghĩa  nó  chưa? Không, họ nói đẹp là không thể định nghĩa được. Nếu bạn so sánh nó với bông hồng khác... bạn có biết rằng mọi thứ đều không so sánh được không? Làm sao bạn có thể so sánh nó với bông hồng khác? Bông hồng này chỉ  là  bông  hồng  này,  nó  không  phải  là  bông  hồng khác. Tại sao bạn lại đem bông hồng khác vào?

Và khi bạn đem bông hồng khác vào, tâm trí bạn bị lộn xộn; thế thì bạn có nhiều thứ trong tâm trí và chúng sẽ trở thành rào chắn, và bông hồng này sẽ không thể nào tiếp cận tới bạn được. Và đây mới là cái gì đó thật

- nó có thể đã thấm nhuần vào bạn, hương thơm của nó có thể đã thấm nhuần vào bạn. Bông hồng này đã sẵn sàng hạ gục trái tim bạn, nhưng bạn bắt đầu nghĩ về nó. Và  vào  lúc  bạn  quay  trở  lại,  bông  hồng  này  sẽ  không còn đây nữa, bởi  vì  bông  hồng  sẽ không  chờ đợi  -  nó sẽ bị tàn phai đi. Nó có thông điệp, nó đem điều gì đó của cái chưa biết. Nhưng cái chưa biết đó là tinh tế, nó không thể tiếp tục mãi mãi được.

Nó đem điều gì đó từ cõi bên kia - mọi bông hồng đều  đem  điều  đó.  Mọi  sáng  nó  tới,  gõ  cửa  nhà  bạn, nhưng bạn là người suy nghĩ vĩ đại. Một cái gì đó của cái chưa biết, của điều thiêng liêng, một cái gì đó bên ngoài  thời  gian  thấm  vào  trong  thời  gian  qua  bông hồng.  Nhưng  nếu  bạn  nghĩ,  bạn  lỡ,  bởi  vì  trong  suy nghĩ bạn đi lạc lối, bạn đã đi ra xa.

Triết gia nghĩ về bông hồng. Nhà thơ cảm về bông hồng. Và nếu bạn phải quyết định, quyết định bao giờ cũng thiên về nhà thơ đi. Người ấy chạm vào thực tại tốt hơn là triết gia. Và nhà huyền môn, người ấy không nghĩ  cũng  chẳng  cảm  -  người  ấy  đơn  giản  vẫn  còn trong  sự  hiện  diện  của  bông  hồng.  Bởi  vì  việc  cảm cũng đi ra xa - không xa như suy nghĩ, nhưng việc cảm cũng là đi xa, bởi vì việc cảm cũng là hoạt động tinh tế.

Nhà  huyền  môn  đơn  giản  vẫn  còn  trong  sự  hiện diện  của  bông  hồng:  không  hoạt  động,  không  nghĩ, không  cảm,  không  trái  tim  không  cái  đầu.  Người  ấy đơn giản có đó với bông hồng. Điều này, người Hindu gọi  là  satsang:  hiện  hữu  với  chân  lí.  Từ  satsang  có nghĩa là ở trong sự hiện diện của chân lí.

Bông hồng có đó - bạn đang cùng với nó. Đừng tạo ra bất kì hoạt động nào, dù tinh tế hay thô thiển. Nghĩ là  hoạt  động  rất  thô  thiển,  cảm  là  hoạt  động  tinh  tế  - nhưng bạn biết cảm có thể đổi thành nghĩ, nghĩ có thể đổi   thành   cảm.   Chúng   là   chuyển   đổi   được,   chúng không rất xa nhau cho lắm. Cảm là nghĩ theo một cách, có thể là hạt mầm, hay chỉ mới nhú ra, còn nghĩ là cây, nhưng tiến trình này không khác. Trái tim và cái đầu là không rất xa nhau lắm. Suy nghĩ bắt đầu trong trái tim và ngay lập tức, trước khi bạn trở nên nhận biết, chúng đã đạt tới cái đầu.

Chỉ hiện hữu với... thế thì mọi thứ được lộ ra, thế thì  tất  cả  các  cánh  cửa  đều  mở.  Không  có  câu  hỏi, không  có  câu  trả  lời.  Bạn  đơn  giản  trở  thành  một  với thực tại. Nghĩ - và bạn tách rời. Cảm - không tách rời đến  thế  nhưng  vẫn  tách  rời,  được  nối  lại  với  nhau nhưng vẫn tách rời.

Đừng nghĩ đừng cảm, chỉ hiện hữu, và bỗng nhiên bạn không có đó và thế giới này không có đó. Cái Một,

Brahman,  được  lộ  ra.  Bạn  và  thế  giới,  cả  hai  đã  trở thành một. Cái Một, cái vô hạn, có đó, cái vô hình có đó - và đó là chân lí.

Chân  lí  không  phải  là  kết  luận  triết  lí,  nó  là  kinh nghiệm tồn tại. Nó không nghĩ cũng không cảm, nó là sự  tồn  tại  -  với  toàn  bộ  bản  thể  mình,  bạn  đang  cùng với nó.

Khi một giọt nước rơi vào trong đại dương, dù nó rơi  với  cái  đầu  hay  với  trái  tim,  nó  đều  rơi  một  cách toàn  bộ  -  tim,  đầu,  mọi  thứ;  tốt,  xấu,  mọi  thứ;  thánh nhân, tội nhân, mọi thứ - nó rơi một cách hoàn toàn!

Cả  thánh  nhân  không  biết  được  tới  điều  thiêng liêng, bởi vì họ quá tốt và cái tốt của họ trở thành rào chắn,  lẫn  tội  nhân  cũng  không  biết,  bởi  vì  họ  nghĩ  họ quá  xấu  và  cái  quá  xấu  của  họ  trở  thành  rào  chắn. Người   không   là   thánh   nhân   cũng   chẳng   tội   nhân, không thế này chẳng thế nọ, người không chọn cái gì, người không tuyên bố điều gì, rằng “Tôi là thế này hay thế  nọ,”  người  đơn  giản  vẫn  còn  trong  sự  hiện  diện, người đó mới có thể biết tới điều thiêng liêng.

Và bạn không cần lên Himalaya đâu, bởi vì bạn có thể  vẫn  còn  ở  với  núi  đá  và  sự  việc  sẽ  xảy  ra:  bạn không cần đến đền chùa! Bạn có thể vẫn còn ở với cây cối và sự việc sẽ xảy ra. Bạn thậm chí không cần đi tới cây cối: bạn có thể vẫn còn ở lại với bản thân mình và sự việc sẽ xảy ra - bởi vì nó ở mọi nơi. Mọi nguyên tử đều  rung  động  với  nó,  mọi  nguyên  tử  đều  mở  hội  nó. Mọi thứ đều không là gì ngoài nó.

Ông càng nói và nghĩ nhiều về nó, ông càng vẩn vơ lạc lối xa khỏi chân lí.

Dừng nói và nghĩ, và không có gì mà ông sẽ không có khả năng biết.

Vô suy nghĩ là cánh cửa. Vô lời là cổng. Vô trí là đường.

Làm sao đạt tới điều này? Bạn sẽ làm gì để đạt tới điều này? Chỉ lắng nghe nó sẽ chẳng ích gì, bởi vì tâm trí  khôn  lỏi  thế.  Tâm  trí  sẽ  bắt  đầu  nghĩ  về  điều  này, điều  Tăng  Xán  đang  nói;  tâm  trí  sẽ  bắt  đầu  nghĩ  và xoay  các  lí  thuyết  quanh  nó.  Tâm  trí  sẽ  nói,  “Đúng, điều ấy dường như phải.” Nhưng tâm trí sẽ nói, “Điều ấy  dường  như  phải,”  và  bạn  đã  đi  lạc  lối.  Tâm  trí  sẽ nói, “Không, điều ấy dường như khó, không thể được. Làm  sao  mình  có  thể  dừng  việc  suy  nghĩ  được?”  và bạn đã lạc lối.

Nghe  tâm  trí  và  bạn  chưa  bao  giờ  ở  gần  chân  lí. Nghe tâm trí và bạn bao giờ cũng trên cuộc hành trình.

Tôi đã nghe về một phụ nữ, người vốn là một triết gia, một nhà tư tưởng, đã viết nhiều cuốn sách, rất nổi tiếng. Và thế rồi cô ấy bỗng nhiên tuyên bố với bạn bè mình rằng cô ấy sắp lấy chồng.

Người ta chưa bao giờ nghe tin đồn nào về chuyện tình của cô ấy cả, bởi vì người suy nghĩ có bao giờ yêu đâu. Chẳng ai nghĩ rằng cô ây sắp lấy chồng, cho nên họ ngạc nhiên.

Họ nói, “Người đàn ông này là ai?”

Thế  là  cô  ấy  nói  ra  cái  tên  -  họ  thậm  chí  lại  còn ngạc nhiên hơn. Họ nói, “Chị thấy gì ở người đàn ông ấy?”

Một người đàn ông rất bình thường... và người đàn bà  này  lại  rất  nổi  tiếng.  Cô  ấy  là  giáo  sư  đại  học,  đã viết  nhiều  sách,  tên  tuổi  cô  ấy  nổi  tiếng  khắp  nước. “Lấy  người  đàn  ông  này  sao?  Tại  sao,  chị  thấy  gì  ở người ấy?”

Cô ấy nói, “Một điều tốt - anh ấy là nhân viên bán hàng lưu động. Anh ấy sẽ không bao giờ ở đây, anh ấy bao giờ cũng du hành.” Các nhà tư tưởng bao giờ cũng lấy  nhân  viên  bán  hàng  lưu  động.  “Anh  ấy  sẽ  không bao giờ ở đây và tôi sẽ tự do suy nghĩ và làm việc của tôi.”

Việc lấy chồng với tâm trí ấy là lấy một người bán hàng,  một  người  bán  hàng  lưu  động,  người  bao  giờ cũng  trên  cuộc  hành  trình.  Và  bởi  vì  tâm  trí  này  vốn bao  giờ  cũng  trên  cuộc  hành  trình  mà  bạn  chẳng  bao giờ  có  thể  trong  tiếp  xúc  với  cái  thực.  Bạn  ăn  nhưng bạn bỏ lỡ việc ăn. Vị ngon, hương vị, mùi vị - bạn bỏ lỡ  nó.  Bạn  đơn  giản  cứ  tống  mọi  thứ  vào  bên  trong. Điều đó là xấu! Nhưng sao bạn lại bỏ lỡ? Bởi vì tâm trí cứ nghĩ mãi; bạn đang nghĩ cả nghìn lẻ một thứ trong khi ăn.

Rinzai nói, “Khi ta ăn, ta chỉ ăn, còn khi ta ngủ, ta chỉ ngủ.”

Ai  đó  nói,  “Nhưng  chẳng  có  gì  đặc  biệt  trong  đó cả, mọi người đều làm điều đó.”

Rinzai  cười  to  và  nói,  “Nếu  mọi  người  đều  làm điều đó, thì mọi người là phật rồi, thế thì mọi người đã chứng ngộ.”

Khi ăn, đơn giản ăn. Là nó. Khi bước đi, đơn giản bước, ở đó. Đừng đi lên trước, đừng nhẩy đây đó. Tâm trí  bao  giờ  cũng  đi  lên  trước  hay  tụt  lại  sau.  Bạn  vẫn còn với khoảnh khắc này.

Ban  đầu  sẽ  rất  khó  để  vẫn  còn  với  khoảnh  khắc này. Và đôi khi khoảnh khắc này có thể không rất hạnh phúc.  Bạn  giận  dữ,  thế  thì  tâm  trí  bắt  đầu  nghĩ  tới  ăn năn hay cố gắng để làm điều gì đó sao cho việc giận dữ không  bao  giờ  xảy  ra  lần  nữa.  Đôi  khi  bạn  buồn  bã; bạn bật radio hay tivi, bạn bắt đầu đọc sách, bởi vì bạn không thích buồn. Bạn muốn làm tâm trí vui. Và bởi vì khoảnh khắc khổ nhiều hơn là khoảnh khắc hạnh phúc, nên điều đó trở thành thói quen thường xuyên. Và khi nó  thành  cố  định,  thậm  chí  hạnh  phúc  tới  mà  bạn  lại không ở nhà, bạn đang ở đâu đó.

Làm điều này thành vấn đề: bất kì khi nào - buồn bã, giận dữ, bất kì cái gì; thất vọng, bất hạnh - ở cùng nó. Và bạn bỗng nhiên sẽ trở nên ngạc nhiên rằng nếu bạn vẫn ở cùng với cái buồn, cái buồn biến thành điều đẹp  đẽ,  cái  buồn  trở  thành  chiều  sâu.  Nếu  bạn  vẫn  ở cùng  với  giận  dữ,  không  nghĩ  ngợi  lung  tung,  chỉ  ở cùng  nó,  giận  dữ  được  biến  đổi  -  nó  trở  thành  khoan dung. Nếu bạn vẫn còn dục, dục mang phẩm chất khác

- nó trở thành tình yêu.

Nếu bạn bắt đầu sống với khoảnh khắc này, bạn sẽ thấy việc ‘ở cùng với’ của bạn là phép mầu, nó có phép thần thông của nó. Hạnh phúc sẽ trở thành sâu sắc hơn. Thông  thường  hạnh  phúc  của  bạn  chỉ  ở  trên  bề  mặt: sâu  bên  dưới  bạn  mang  cả  triệu  thứ;  nó  chỉ  ở  trên  bề mặt  thôi.  Nếu  bạn  vẫn  còn  ở  cùng  với  nó,  nó  sẽ  trở thành  sâu  sắc hơn,  sâu  sắc hơn  nữa,  sâu  sắc nữa. Nếu  bạn bắt đầu sống cùng với, mọi thứ được biến đổi bởi vì bạn đem phẩm chất mới của sự hiện hữu, của nhận biết, của chứng kiến. Đừng tranh đấu với nỗi buồn và đừng khao khát hạnh phúc, bởi vì đó là việc đi xa, lạc lối.

Bạn  đã  từng  quan  sát  chưa?  -  nếu  bạn  đi  nghỉ  ở Himalaya  hay  ở  Thuỵ  sĩ,  bạn  lập  kế  hoạch  để  tới  đó trong nhiều tháng, và khoảnh khắc bạn tới, tâm trí bạn đã lập kế hoạch khi nào thì ra đi, làm sao về nhà. Xem đấy! Hàng tháng bạn lập kế hoạch cách tới và khi bạn tới - hay thậm chí trước khi bạn tới, chỉ mới trên đường

-  tâm  trí  bạn  đã  bắt  đầu  quay  lại:  đi  về  thế  nào?  Mọi việc  tới  của  bạn  chỉ  là  bắt  đầu  của  việc  ra  đi.  Và  bạn chưa bao giờ ở đó bởi vì bạn không thể ở đó được. Lần nữa, trở về nhà bạn sẽ lại bắt đầu nghĩ. Trở về nhà bạn sẽ bắt đầu nghĩ về điều gì đã xảy ra ở Himalaya, những kinh nghiệm đẹp sao mà bạn đã trải qua - và bạn chưa hề  ở  đó.  Cứ  dường  như  là  bạn  đã  đọc  về  chúng,  cứ dường như là ai đó khác đã kể cho bạn. Bạn nhìn vào kí ức dường như kí ức vận hành theo cách của nó; nó chụp  ảnh  và  trở  thành  quyển  an  bum.  Trở  về  nhà  bạn sẽ  mở  an  bum  ra  và  xem,  và  bạn  sẽ  nói  với  bạn  bè, “Đẹp  đấy!”  Và  bạn  sẽ  bắt  đầu  lập  kế  hoạch  -  lần  nữa sang năm bạn lại lên Himalaya.

Tâm  trí  chưa  bao  giờ  ở  nơi  bạn  đang  hiện  hữu: nhận biết bao giờ cũng có đó nơi bạn hiện hữu. Vứt bỏ tâm trí ngày càng nhiều đi, và để ý, và trở thành ngày càng nhận biết và tỉnh táo hơn. Đem bản thân mình về với khoảnh khắc này.

Khó khăn ở lúc ban đầu. Tâm trí, bởi vì thói quen cũ, sẽ đi xa mãi. Đem nó lại đi. Không cần phải tranh đấu! Đơn giản gọi nó lại: “Lại đây.” Lần nữa nó sẽ đi... trong vài giây nó sẽ không có đó. Gọi nó lại lần nữa.

Và  dần  dần,  khi  bạn  bắt  đầu  tận  hưởng  khoảnh khắc này - cái vĩnh cửu bây giờ, thời gian duy nhất có đó, sự tồn tại duy nhất có đó, cuộc sống duy nhất có đó

- khi bạn bắt đầu tận hưởng nó, tâm trí sẽ tới nó ngày càng nhiều hơn; nó sẽ đi ngày càng nhiều hơn.

Thế thì điểm rẽ xảy ra. Bỗng nhiên bạn lại ở đây, ở nhà, và thực tại được lộ ra. Thực tại này bao giờ cũng có  đó,  chỉ  bạn  là  không  có  đó.  Không  phải  là  chân  lí phải  được  đi  tìm,  chính  bạn  mới  là  người  phải  được đưa về nhà.

Đủ cho hôm nay chứ?

Chương 4 Trở về cội nguồn

Trở về cội nguồn là tìm ra ý nghĩa, nhưng theo đuổi hình tướng bỏ lỡ cội nguồn.

Vào khoảnh khắc chứng ngộ bên trong có việc vượt ra ngoài hình tướng và trống rỗng.

Những thay đổi dường như xuất hiện trong thế giới trống rỗng chúng ta gọi là thực chỉ bởi vì dốt nát của mình.

Đừng tìm kiếm chân lí; chỉ dừng việc ôm giữ ý kiến.

Đừng trong trạng thái nhị nguyên; cẩn thận tránh việc theo đuổi như vậy.

Nếu có dấu vết của điều này điều nọ, cái phải và cái trái, bản chất tâm trí sẽ bị mất trong lẫn lộn.

Mặc dầu tất cả các nhị nguyên đều tới từ cái Một, đừng bị gắn bó ngay cả với cái Một này.

Khi tâm trí tồn tại không bị xáo động trong Đạo, chẳng cái gì trong thế giới này có thể làm mất lòng, và khi một điều không còn làm mất lòng nữa, nó dừng tồn tại theo cách cũ.

Khi không có các ý nghĩ phân biệt nẩy sinh, tâm trí cũ dừng tồn tại.

Bản chất của tâm thức là hệt như tấm gương. Tấm gương không có chọn lựa gì về phần nó. Bất kì cái gì tới trước nó cũng đều được phản xạ, cái tốt cái tồi, cái đẹp cái xấu - bất kì cái gì. Tấm gương không ưa thích, nó không phán xét, nó không kết án. Bản chất của tâm thức, tại cội nguồn, là tựa tấm gương.

Một đứa trẻ được sinh ra, nó phản xạ bất kì cái gì tới trước nó. Nó không nói điều gì, nó không diễn giải. Khoảnh khắc việc diễn giải đi vào, tấm gương đã mất tính chất tựa tấm gương. Bây giờ nó không còn thuần khiết  nữa.  Bây  giờ  nó  tràn  đầy  với  ý  kiến,  rối  loạn, nhiều  mảnh,  bị  phân  chia,  chia  chẻ.  Nó  đã  trở  thành tinh thần phân liệt.

Khi  tâm  thức  bị  phân  chia,  không  tựa  tấm  gương, nó trở thành tâm trí. Tâm trí là tấm gương bị vỡ.

Tại gốc rễ, tâm trí là tâm thức. Nếu bạn dừng việc tạo ra phân biệt, nếu bạn dừng việc tạo ra phân chia nhị nguyên  -  chọn  cái  này  chống  cái  kia,  thích  cái  này, không thích cái kia - nếu bạn vứt bỏ những phân chia này,  tâm  trí  lại  trở  thành  tấm  gương,  tâm  thức  thuần khiết.

Cho nên toàn bộ nỗ lực của người tìm kiếm là làm sao vứt bỏ các ý kiến, triết lí, ưa thích, phán xét, chọn lựa. Và điều này không nên trở thành sự chọn lựa trong chính nó - đó là vấn đề.

Cho nên cố hiểu vấn đề cơ bản này, nếu không thì bạn  có  thể  làm  điều  này  thành  chọn  lựa:  “Mình  sẽ không  chọn,  mình  sẽ  vẫn  còn  vô  chọn  lựa.  Bây  giờ chọn  lựa  không  phải  cho  mình,  bây  giờ  mình  ủng  hộ nhận biết vô chọn lựa.” Điều này lại lần nữa trở thành

cùng một thứ - bạn đã chọn lựa. Bây giờ bạn chống lại việc chọn lựa để ủng hộ vô chọn lựa. Bạn đã lỡ. Không ai  có  thể  ủng  hộ  vô  chọn  lựa,  bởi  vì  ‘ủng  hộ’  là  chọn lựa.  Cho  nên  phải  làm  gì?  Đơn  giản  hiểu  biết  là  cần thiết, chẳng cần làm gì cả. Điều tối thượng được đạt tới không qua nỗ lực mà qua hiểu biết.

Vô nỗ lực sẽ dẫn bạn hướng tới điều đó, bởi vì nỗ lực  bao  giờ  cũng  sẽ  là  từ  tâm  trí  nhị  nguyên.  Thế  thì bạn  không  thích  thế  giới  và  bạn  thích  Thượng  đế;  thế thì tù túng không phải là ưa thích của bạn, tự do mới là ưa  thích  của  bạn;  thế  thì  bạn  tìm  kiếm  moksha,  giải thoát  tối  thượng.  Nhưng  lần  nữa  tâm  trí  lại  đi  vào,  và tâm trí cứ đi vào mãi. Và bạn không thể làm được gì cả

- bạn đơn giản phải tỉnh táo với toàn bộ tình huống.

Nếu  bạn  tỉnh  táo,  trong  loé  sáng  bất  thần,  tâm  trí sụp  đổ.  Bỗng  nhiên  bạn  là  một  với  tâm  thức  tựa  tấm gương; bạn đã rơi vào cơ sở của mình, vào gốc rễ của mình. Và khi bạn đã rơi sâu vào bên trong gốc rễ, toàn bộ sự tồn tại rơi vào gốc rễ.

Sự tồn tại xuất hiện cho bạn như bạn hiện thế. Đây là một trong những luật nền tảng. Bất kì cái gì bạn thấy cũng đều phụ thuộc vào nơi bạn thấy. Nếu bạn là tâm trí, bị phân chia, thế thì toàn bộ cuộc sống cũng bị phân chia. Sự tồn tại đạt tới bản thể bạn. Nếu bạn có tâm trí, chia  chẻ,  thế  thì  toàn  bộ  thế  giới  sẽ  được  thấy  cũng chia  chẻ,  thế  thì  ngày  chống  lại  đêm.  Chúng  không phải  vậy,  bởi  vì  ngày  chuyển  thành  đêm,  đêm  chuyển thành ngày - chúng tạo thành vòng tròn đầy đủ. Chúng không  chống  đối,  chúng  là  phần  bù.  Không  có  đêm cũng không thể có ngày, và không có ngày không thể tồn tại đêm nào cả. Cho nên chúng không thể đối lập; sâu bên dưới chúng là một.

Sống và chết dường như đối lập bởi vì bạn bị phân chia. Nếu không thì sống trở thành chết, chết trở thành sống: bạn được sinh ra, và chính cái ngày đó bạn đã bắt đầu  chết,  và  khoảnh  khắc  bạn  chết,  cuộc  sống  mới  đã đi vào hiện hữu. Nó là một vòng tròn, vòng tròn âm và dương của người Trung quốc.

Vòng tròn đó phải được nhớ đi nhớ lại. Nó là một trong  những  biểu  tượng  cơ sở nhất  đã từng  được  phát minh  ra.  Không  biểu  tượng  nào  khác  có  thể  được  so sánh với nó - chữ thập, chữ thập ngoặc, aum - không, không cái nào sánh được với âm và dương Trung quốc, bởi vì âm và dương hàm chứa toàn bộ tính đối lập của sự tồn tại: đêm tối và ngày sáng, sống và chết, yêu và ghét.

Tất  cả  các  đối  lập  đều  đi  cùng  nhau  trong  sự  tồn tại. Bên trong, bạn bị phân chia; bên ngoài, bạn bị phân chia.  Khi  bạn  rơi  về  cội  nguồn  của  mình  và  bạn  trở thành một, toàn bộ sự tồn tại bỗng nhiên rơi vào hàng và trở thành một. Khi bạn là một, Brahman xuất hiện, điều  tối  thượng  xuất  hiện,  bởi  vì  với  cái  một  chỉ  cái một  mới  xuất  hiện;  với  hai,  cái  hai  xuất  hiện;  với nhiều, cái nhiều xuất hiện. Và bạn là nhiều, bạn là đám đông  -  thậm  chí  không  phải  hai.  Bạn  có  nhiều,  nhiều cái ta bên trong mình.

Gurdjieff hay nói rằng bạn là ngôi nhà mà không ai biết ai là chủ cả. Nhiều người có đó, mọi người đều là khách - nhưng bởi vì không ai biết ai là chủ cả, cho nên mọi người đều nghĩ mình là chủ. Cho nên bất kì ai trở

nên  mạnh  mẽ  trong  bất  kì  khoảnh  khắc  nào  đều  đóng vai người chủ cả.

Khi giận trở nên mạnh mẽ, giận trở thành chủ. Khi yêu trở nên mạnh mẽ, yêu trở thành chủ. Khi ghen trở nên mạnh mẽ, ghen trở thành chủ. Nhưng đấy là tranh đấu thường xuyên, bởi vì nhiều người là khách và mọi người  đều  muốn  là  chủ,  chủ  nhân  ngôi  nhà  này.  Và không  ai  biết  ai  là  chủ  nhân  cả.  Hoặc  là  chủ  nhân  đã lên  đường  trong  cuộc  hành  trình  dài  và  còn  chưa  trở về, hoặc là chủ nhân đang ngủ say.

Cái ta của bạn đang ngủ say. Do đó mới có sự khẩn khoản  của  mọi  Jesus,  mọi  Krishna,  mọi  Phật.  “Thức dậy đi!” Jesus cứ dùng mãi từ ‘thức tỉnh’ nhiều, nhiều lần.  “Thức  tỉnh,  quan  sát,  tỉnh  táo,”  Phật  cứ  nói  mãi, “Trở nên ý thức hơn.”

Ý  nghĩa  là  một:  rằng  nếu  bạn  trở  nên  nhận  biết, người chủ sẽ xuất hiện. Và khoảnh khắc - và đây là cái đẹp  của  nó  -  người  chủ  xuất  hiện,  khách  biến  mất. Khoảnh  khắc  người  chủ  đi  vào  hiện  hữu,  người  hầu đơn  giản  vào  hàng  và  họ  trở  thành  người  hầu.  Họ không tuyên bố rằng họ là chủ nữa.

Cho  nên  vấn  đề  thực  không  phải  là  tranh  đấu  với giận,  ghen,  ghét.  Vấn  đề  thực  là  đem  người  chủ  lại, làm  cho  người  ấy  nhận  biết.  Một  khi  người  ấy  nhận biết mọi thứ được đặt đúng chỗ. Nhưng nhận biết này chỉ có thể có nếu bạn rơi vào cội nguồn.

Tâm trí nhất định vẫn còn bị phân chia. Chính bản chất của tâm trí là như vậy, nó không thể trở thành cái một  được.  Cố  gắng  hiểu  bản  chất  của  tâm  trí,  thế  thì những  lời  kinh  này  của  Tăng  Xán  sẽ  trở  nên  rõ  ràng, trong suốt.

Bản chất của tâm trí là nhìn vào mọi thứ theo cách phải có cái đối lập tâm trí mới thấy được. Không có cái đối  lập,  tâm  trí  không  thể  nào  hiểu  nổi.  Nếu  tôi  nói, “Ánh sáng là gì?” thì tâm trí sẽ hiểu thế nào? Lập tức bóng tối phải được đưa vào.

Nếu bạn tra từ điển - từ điển là cái vòng luẩn quẩn

-  nếu  bạn  tìm  ánh  sáng  là  gì,  từ  điển  nói:  cái  không phải  là  bóng  tối.  Để  làm  mất  hiệu  lực  ánh  sáng,  bóng tối  phải  được đưa vào.  Vô  nghĩa  làm  sao!  Và  khi  bạn định nghĩa bóng tối, bạn sẽ bị ngạc nhiên - thế thì ánh sáng  phải  được  đưa  vào.  Bóng  tối  là  gì?  -  thế  thì  từ điển nói: cái không phải là ánh sáng.

Bạn chẳng định nghĩa gì cả, bởi vì cả hai vẫn còn không thể nào được định nghĩa. Và từ một điều không định  nghĩa  được,  làm  sao  bạn  có  thể  định  nghĩa  điều kia mà cũng không được định nghĩa? Toàn bộ trò chơi từ điển là ở chỗ bạn chưa bao giờ nhìn vào toàn bộ sự việc.

Nếu bạn hỏi nhà ngôn ngữ, “Tâm trí là gì?” họ nói, “Không  phải  vật  chất,”  và,  “Vật  chất  là  gì?”  họ  nói, “Không phải tâm trí.” Chẳng cái nào được định nghĩa cả.  Làm  sao  một  từ  chưa  được  định  nghĩa  lại  có  thể định nghĩa cho cái gì đó được? Nếu tôi hỏi bạn sống ở đâu, bạn nói, “Tôi là hàng xóm của A.” Và nếu tôi hỏi bạn,  A  sống  ở  đâu  bạn  nói,  “Anh  ta  là  hàng  xóm  của tôi.”  Làm  sao  tôi  tìm  được  chỗ  bạn  sống?  Bởi  vì  A không  được  xác  định  mà  bạn  cũng  chẳng  được  xác

định; A gần B và B gần A. Nhưng điều này là cách mọi sự cứ diễn ra.

Tâm trí không thể nào hiểu được điều gì trừ phi cái đối lập được đưa vào, bởi vì qua tương phản mà tâm trí mới có khả năng  thấy. Sống không thể nào được hiểu nếu không có chết, và hạnh phúc là không thể nào cảm thấy  được  nếu  không  có  bất  hạnh.  Làm  sao  bạn  cảm thấy mạnh khoẻ nếu bạn chưa bao giờ biết tới ốm yếu? Bạn có thể mạnh khoẻ nhưng bạn không thể cảm thấy nó.  Việc  mạnh  khoẻ  là  có  thể  có  mà  không  ốm  yếu, nhưng tâm trí không thể nào kiểm tra được nó, tâm trí không thể nào biết tới nó: bạn phải ốm đã.

Với tâm trí, để là thánh nhân người ta cần  phải là tội nhân trước hết, và để mạnh khoẻ, bạn phải ốm yếu, và  để  yêu,  bạn  phải  ghét.  Nếu  bạn  yêu  và  không  có ghét, bạn sẽ không có khả năng nào biết được, tâm trí bạn sẽ chẳng có cách nào phát hiện ra nó. Và không ai khác sẽ có khả năng biết nó.

Đó  là  vấn  đề với  vị Phật  hay  một  Jesus. Phật  tràn đầy tình yêu, nhưng chúng ta không thể nào phát hiện ra  tình  yêu  của  ông  ấy  -  ông  ấy  không  có  bối  cảnh tương  phản,  không  ghét.  Chúng  ta  chưa  bao  giờ  thấy cái  ghét  trong  mắt  ông  ấy,  và  chúng  ta  chưa  bao  giờ thấy  cái  giận  trong  mắt  ông  ấy.  Làm  sao  chúng  ta  có thể  biết  được  ông  ấy  yêu?  Tình  yêu  của  ông  ấy  trở thành không thể nào hiểu nổi.

Với tâm trí, bất kì cái gì cũng có thể hiểu được nếu cái đối lập được đưa vào. Nhưng khoảnh khắc bạn đem cái đối lập vào, bạn đã bóp méo sự tồn tại, bởi vì trong sự tồn tại không có cái gì giống như ‘đối lập’ cả.

Tâm trí đi qua cái đối lập còn sự tồn tại là nhất thể. Sự  tồn  tại  là  advaita,  sự  tồn  tại  là  bất  nhị  -  không  có vấn  đề  gì.  Đâu  là  biên  giới  của  ngày,  khi  nào  ngày dừng  lại,  dừng  hiện  hữu,  và  đêm  bắt  đầu?  Liệu  có  lỗ hổng giữa hai điều này không? Chỉ nếu có lỗ hổng thì biên  giới  mới  có  thể  có.  Nhưng  không  có  biên  giới! Ngày đơn giản tan vào đêm, nó hội nhập vào đêm, và đêm  lại  hội  nhập  vào  ngày.  Cuộc  sống  là  một,  sự  tồn tại là một - tâm trí là nhị nguyên.

Cho nên nếu bạn chọn, bạn sẽ chẳng bao giờ đi tới ngọn nguồn. Thế thì bạn sẽ níu bám lấy sống và bạn sẽ sợ  chết.  Thế  thì  bạn  sẽ  níu  bám  lấy  yêu  và  bạn  sẽ  sợ ghét. Thế thì bạn sẽ níu bám lấy cái tốt và bạn sẽ sợ cái xấu.  Thế thì  bạn  sẽ níu  bám  lấy  Thượng  đế và bạn  sẽ sợ Quỉ.

Cuộc sống là một. Thượng đế, Quỉ - là một. Không có  phân  chia  Thượng  đế  chấm  dứt  ở  đâu  và  Quỉ  bắt đầu  ở  đâu;  không  thể  có  điều  đó  được.  Trong  cuộc sống, Ram và Ravan là một, nhưng với tâm trí thì họ là kẻ thù,  họ  đang  tranh đấu.  Với  tâm  trí  mọi  thứ  đều  là xung đột, đó là cuộc chiến.

Và nếu bạn chọn, thế thì bạn vẫn còn là một phần của  trò  chơi  này.  Và  cách  không  chọn  lựa  là  toàn  bộ nghệ  thuật  của  tôn  giáo:  làm  sao  loại  bỏ  để  vào  vô chọn lựa.

Nhưng nhớ, đừng chọn vô chọn lựa! Nếu không thì khi lắng nghe tôi hay Tăng Xán hay Krishnamurti, bạn sẽ trở nên bị bỏ bùa bởi từ ‘vô chọn lựa’. Tâm trí bạn sẽ  nói,  “Điều  này  rất  tốt.  Thế  thì  cực  lạc  là  có  thể  và nhiều phúc lạc sẽ xảy ra cho mình nếu mình trở thành

vô  chọn  lựa.  Thế  thì  cánh  cửa  của  những  bí  ẩn  của cuộc sống sẽ được mở ra.” Tâm trí cảm thấy tham lam. Tâm  trí  nói,  “Tốt  thôi,  như  vậy  mình  sẽ  chọn  cái  vô chọn  lựa.”  Cánh  cửa  bị đóng  lại.  Chỉ  cái  nhãn  là thay đổi,  nhưng  bạn  đã  rơi  xuống  thành  nạn  nhân  của  thủ đoạn cũ.

Bây giờ hiểu những lời kinh này đi. Chúng là một số  trong  những  lời  kinh  hay  nhất  đã  từng  được  con người trên trái đất này thốt ra.

Trở về cội nguồn là tìm ra ý nghĩa, nhưng theo đuổi hình tướng lại bỏ lỡ cội nguồn.

Trở  về  cội  nguồn  là  tìm  ra  ý  nghĩa...  Đâu  là  mục đích của toàn bộ vở kịch này của sự tồn tại? Đâu là ý nghĩa  của  tất  cả  cây  cối  đang  mọc  này,  và  của  con người, con vật, chim chóc? Đâu là ý nghĩa của đất này và trời này? Đâu là ý nghĩa của cái toàn thể này? Bạn sẽ tìm thấy ý nghĩa ở đâu?

Với tâm trí, ý nghĩa phải là ở cái đích - nơi mà sự tồn tại này đang đi tới phải là ý nghĩa, nơi đến. Với tâm trí,  ý  nghĩa  phải  là  ở  đâu  đó  tại  nơi  đến,  nơi  chúng  ta đang đi.

Và  lời  kinh  này  của  Tăng  Xán  nói:  Trở  về  cội nguồn là tìm ra ý nghĩa... không phải trong tương lai, không trong ham muốn và nơi đến, không ở đâu khác cả, mà là ở cội nguồn. Không trong chỗ cuối mà trong chỗ bắt đầu.

Cố  hiểu  đi.  Nhiều  điều  cần  phải  hiểu.  Trước  hết, nếu có bất kì ý nghĩa nào, nó phải ở trong hạt mầm - có thể  ẩn  kín,  không  thấy  được,  nhưng  nó  phải  trong  hạt mầm, bởi vì không cái gì có thể tới mà lại không trong hạt mầm. Không cái gì có thể tới từ cái trống rỗng cả.

Ngay  cả  nếu  như  có  một  nơi  tới,  nó  cũng  phải  ẩn trong  hạt  mầm,  giống  như  là  hoa  ẩn  trong  hạt  mầm  - hoa là ý nghĩa của cây cối. Khi cây nở hoa, nó cực lạc, khi nó đâm hoa, nó ca hát và nhẩy múa. Nó đã đạt tới, nó hạnh phúc, nó vui sướng, nó không thiếu thứ gì nữa. Hoa  chỉ  vui  sướng,  điệu  vũ  của  cây  là  “Mình  đã  đạt tới!”

Nhưng những hoa đó phải đã có ở đâu đó trong hạt mầm  rồi,  nếu  không  thì  làm  sao  chúng  xảy  ra  được? Cái  kết thúc phải có trong cái bắt đầu, omega phải  ẩn trong alpha. Jesus nói, “Ta là cái bắt đầu và là cái kết thúc. Ta là alpha và omega.”

Cái  bắt  đầu  là  cái  kết  thúc,  bởi  vì  cái  kết  thúc không thể lộ ra ngay bây giờ nhưng nó phải có đó rồi. Và  khi  nó  ở  trong  hạt  mầm,  bạn  không  cần  phải  đợi cho tương lai tới, để hoa xảy ra. Bạn có thể thấm vào cái bắt đầu ngay bây giờ, bởi vì nó là ở đây. Nhớ lấy, hạt  mầm  không  phải  là  quá  khứ.  Hạt  mầm  bao  giờ cũng ở đây và bây giờ trong hiện tại, bởi vì toàn bộ quá khứ là trong hiện tại.

Tất  nhiên,  toàn  bộ  tương  lai  cũng  trong  hiện  tại, nhưng tương lai còn chưa xảy ra và quá khứ đã xảy ra rồi, cái bắt đầu đã xảy ra rồi. Hiểu thấu cái bắt đầu, đi về cội nguồn và thấy cội nguồn, và ý nghĩa sẽ được lộ ra.

Và  bạn  đang  mang  hạt  mầm  ngay  bây  giờ  bên trong  mình  -  hạt  mầm  của  mọi  ý  nghĩa,  của  mọi  khả năng, của mọi cánh cửa có thể mở ra và mọi bí ẩn có  thể xảy ra. Bạn mang hạt mầm đó! Nhưng nếu bạn chờ đợi tương lai thế thì nó có thể không bao giờ tới, bởi vì tương  lai  là  vô  hạn  và  chờ  đợi  sẽ  làm  mất  cuộc  sống, thời gian và năng lượng.

Và nếu chờ đợi trở thành thói quen, hoa có thể nở và  bạn  có  thể  không  có  khả  năng  thấy.  Bởi  vì  bạn  đã trở nên quen với việc nhìn vào tương lai, nên mắt bạn đã trở nên cố định. Chúng không thể nhìn vào cái gần và cận kề, chúng bao giờ cũng có thể nhìn cái xa và xa xăm.

Nếu  trong  nhiều  kiếp  bạn  đã  từng  nhìn  vào  tương lai để tìm ý nghĩa, và hoa nở, thì bạn sẽ không có khả năng  thấy  nó  -  bởi  vì  việc  thấy  không  phụ  thuộc  vào hoa,  việc  thấy  phụ  thuộc  vào  con  mắt  xuyên  thấu  của bạn. Và bạn không có con mắt xuyên thấu, nếu không thì  cái  bắt  đầu  bao  giờ  cũng  có  đó,  hạt  mầm  bao  giờ cũng có đó. Bạn có thể đã nhìn vào nó.

Nếu  bạn  nhìn  vào  tương  lai  và  chờ  đợi  ý  nghĩa được lộ ra ở đâu đó, thế thì chẳng chóng thì chầy bạn sẽ  cảm  thấy  cuộc  sống  là  vô  nghĩa.  Đó  là  điều  đang xảy  ra  ở  phương  Tây  bởi  vì  việc  triết  lí  liên  tục  vẫn nghĩ rằng đâu đó trong tương lai mới là mục đích.

Có  vẻ  ngớ  ngẩn  mà  nghĩ  rằng  mục  đích  là  ở  lúc ban đầu. Nó có vẻ mâu thuẫn, bởi vì làm sao mục đích lại  có  thể  có  ở  lúc  bắt  đầu  được?  Cho  nên  tâm  trí  nói mục đích phải ở đâu đó phía trước, bởi vì tâm trí sống qua ham muốn, chuyển qua ham muốn. Động cơ phải có đó trong tương lai. Và bây giờ, trong hai nghìn năm liên  tục  suy  nghĩ  dưới  dạng  tương  lai,  tâm  trí  phương

Tây nghĩ rằng không có ý nghĩa bởi vì tương lai không tới.

Tương  lai  chẳng  bao  giờ  tới  cả!  Nó  không  thể  tới bởi chính bản chất của nó; nó bao giờ cũng còn không tới. Nó đang tới nhưng nó không bao giờ tới. Nó cũng giống  hệt  như  ngày  mai  chẳng  bao  giờ  tới  cả.  Bất  kì khi nào nó tới thì bao giờ cũng là hôm nay, bất kì khi nào nó tới thì bao giờ cũng là hiện tại.

Tương  lai  không  bao  giờ  tới,  không  thể  tới  được. Chính bản chất của nó là giống như hi vọng, mơ ước - ảo  tưởng.  Nó  có  vẻ  dường  như  đang  tới,  cũng  giống như đường chân trời vậy; chẳng bao giờ đạt tới nó. Thế thì,  chờ  đợi  và  chờ  đợi,  bạn  cảm  thấy  vô  nghĩa.  Toàn bộ cách suy nghĩ phương Tây ngày nay cảm thấy cuộc sống là vô nghĩa, ngớ ngẩn. Và nếu bạn cảm thấy cuộc sống là vô nghĩa, ngớ ngẩn, thế thì tự tử là con đường duy nhất để thoát ra khỏi nó.

Một  trong  những  nhà  tư  tưởng  phương  Tây  vĩ đại của thế kỉ này, Marcel, đã viết rằng tự tử là vấn đề duy nhất. Nếu bạn thấy rằng cuộc sống là vô nghĩa, thế thì cái gì còn lại nữa? Thế thì tại sao cứ kéo lê mãi ra? Tại sao lại cứ sống?

Nếu  không  có  ý  nghĩa  và  bạn  cứ  theo  lối  mòn... hàng ngày bạn dậy, đi làm, lĩnh chút ít tiền, ngủ trong đêm, mơ, rồi lại sáng... bánh xe cứ quay mà bạn chẳng đạt  tới  đâu  cả.  Đến  cuối  cùng  thì  là  cái  chết,  vậy  sao phải đợi? Sao không tự tử quách đi cho rồi? Sao không phá  huỷ  cái  điều  vô  nghĩa  này  đi?  Và  sao  lại  lo  nghĩ thế và nặng gánh thế và trong nhiều lo lắng và đau khổ thế vì một cái gì đó vô nghĩa? Đó là kết luận logic.

Nếu  bạn  nhìn  vào  tương  lai,  bạn  sẽ  đi  tới  hiểu  ra rằng  không  có  ý  nghĩa.  Nhưng  nếu  bạn  thực sự  muốn điều có nghĩa, thế thì cách thức là nhìn vào hạt mầm - và  hạt  mầm  là  ở  đây  và  bây  giờ.  Nhưng  tâm  trí  thích nhìn vào tương lai; điều đó dễ hơn. Việc nhìn vào hạt mầm là khó khăn. Đó là toàn bộ sadhana, đó là toàn bộ nỗ  lực  gian  khó:  nhìn  vào  hạt  mầm.  Bởi  vì  nếu  bạn muốn  nhìn  vào  hạt  mầm,  bạn  sẽ  cần  phẩm  chất  tầm nhìn  khác.  Bạn  sẽ  cần  con  mắt  thứ  ba,  bởi  vì  đôi  mắt thông  thường  này  chỉ  có  thể  nhìn  vào  lớp  vỏ.  Nhưng cái  vô  hình  ẩn  đằng  sau,  cái  bí  mật  -  thì  đôi  mắt  này không thể nào đi vào sâu thế được.

Một phẩm chất khác của đôi mắt cần phải có để có thể hiểu thấu và nhìn đúng ngay bây giờ vào trong điều mà hạt mầm đang mang. Nếu bạn nhìn bên ngoài, bạn không  thể  hiểu  thấu  được,  bởi  vì  mắt  bạn  sẽ gặp  thân thể,  lớp  vỏ  của hạt  mầm.  Nếu  bạn  thực  sự  muốn  nhìn vào  trong  hạt  mầm,  nhìn  vào  bên  trong,  bởi  vì  thế  thì lớp vỏ không còn là vấn đề nữa - bên trong bạn cũng là hạt mầm.

Bạn thuộc vào sự tồn tại này, bạn đã bắt nguồn từ nó. Sự tồn tại này có bản kế hoạch toàn bộ trong bạn, sự tồn tại này đang cố gắng hoàn thành định mệnh nào đó qua bạn. Nhìn vào bên trong đi, bởi vì thế thì lớp vỏ không còn là vấn đề nữa. Bạn không cần phải thấm qua lớp  vỏ,  bạn  đã  trong  nó  rồi.  Đây  là  điều  thiền  là  gì: nhìn vào bên trong hạt mầm, bên trong bản thân người ta. Tại đó, ý nghĩa nở hoa, nó nở hoa ngay lập tức. Nó bao giờ cũng đã ở đó rồi - nó chỉ cần sự chú ý của bạn. Bạn đã lãng quên nó, bạn đã dửng dưng với nó. Bạn đã tham  dự,  bận  bịu,  vào  các  thứ  khác  -  và  bạn  đã  đứng quay lưng lại bản thân mình.

Và  ý  nghĩa  thì  chờ  đợi,  và  mục  đích  của  toàn  bộ cuộc sống vẫn còn bị ẩn kín, và phúc lành cùng ân huệ vẫn chỉ cứ chờ đợi và chờ đợi bạn quay lại.

Từ  của  Ki  tô  giáo  ‘cải  đạo’  có  nghĩa  là  quay  lại. Điều đó không có nghĩa làm người Hindu thành người Ki tô giáo hay người Mô ha mét giáo thành người Ki tô giáo  -  nó  có  nghĩa  là  làm  cho  tâm  thức  quay  vào  bên trong.

Trở về cội nguồn là tìm ra ý nghĩa, nhưng theo đuổi hình tướng lại bỏ lỡ cội nguồn.

Bên ngoài có đó chỉ là hình tướng. Bạn không thể biết được bên ngoài là gì, bởi vì qua các giác quan bạn chỉ  có  thể  động  chạm  tới  hình  tướng.  Tôi  không  thể thấy được bạn. Tôi chỉ có thể thấy thân thể bạn - thậm chí cũng  chẳng được toàn thể thân thể bạn, mà chỉ bề ngoài, chỉ bề ngoài của làn da là thấy được. Tôi không thấy  liệu  bạn  có  đó  hay  không.  Có  thể  bạn  chỉ  là  cái máy tự động, người máy - ai mà biết được?

Người máy thì có thể đấy; hiện tại, nhiều hơn cả là như  vậy.  Người  máy  có  thể  được  chế  tạo.  Và  nếu người  máy  có  đó,  bạn  không  thể  đánh  giá  được  từ  vẻ bên ngoài, bởi vì người ấy sẽ nháy mắt, người ấy thậm chí  sẽ  trả  lời,  “Chào!”  người  ấy  sẽ  nói,  “Chào,  anh khoẻ  không?”  Làm  sao  bạn  biết  rằng  người  ấy  không phải là người máy? Trên bề mặt người ấy giống hệt bất kì người nào, không khác biệt.

Người  ấy  nói,  và  người  ấy  sẽ  nói  một  cách  thông minh - đôi khi thậm chí còn thông minh hơn bạn bởi vì người ấy được nạp sẵn đầy đủ. Thông tin của người ấy là chính xác; người ấy biết nhiều, người ấy có thể biết nhiều  hơn  bạn.  Người  ta  nói  chỉ  một  chiếc  máy  tính nhỏ cũng có thể biết nhiều bằng lượng tri thức mà năm trăm  nhà  khoa  học  có  thể  biết  được  trong  năm  trăm kiếp  sống.  Người  máy  có thể mang  một  máy  tính  bên trong, tất nhiên, chạy bằng pin. Bạn hỏi và người đó trả lời, và câu trả lời của người đó không thể sai như câu trả lời của bạn được. Và người ấy sẽ không bao giờ là người ngu cả, người ấy bao giờ cũng là người khôn.

Làm  sao  đánh  giá  người  ở  bên  trong?  Bạn  không thể thấm vào được. Bạn chỉ có thể đi lòng vòng, vòng quanh. Bạn có thể động chạm tới bề mặt.

Chỉ trong bản thân mình bạn mới có thể đi vào bên trong. Chỉ ở đó bạn mới có thể chắc chắn về tâm thức - không ở đâu khác cả. Toàn bộ thế giới này có thể chỉ là mơ. Ai mà biết được? Tôi có thể mơ bạn đang ngồi đây và tôi đang nói với bạn. Bạn có thể mơ rằng bạn đang ngồi  đây  và  lắng  nghe  tôi.  Bạn  có  tiêu  chuẩn  gì  để chứng minh rằng đây không phải là mơ không? Không có cách nào cả.

Mãi cho tới giờ chẳng ai có khả năng chứng minh được đây không phải là mơ, bởi vì trong mơ mọi việc cũng dường như thực thế - thậm chí còn thực hơn khi bạn tỉnh, bởi vì trong khi tỉnh đôi khi hoài nghi còn đi vào  trong  tâm  trí  liệu  đấy  có  phải  là  thực  hay  không. Nhưng  trong  mơ  thì  hoài  nghi  chẳng  bao  giờ  đi  vào tâm  trí  cả;  trong  mơ  bạn  bao  giờ  cũng  coi  mọi  việc dường như chúng là thực.

Người ta nói về Trang Tử:

Một  hôm,  vào  buổi  sáng,  ông  ấy  bắt  đầu  kêu  và khóc.  Đệ  tử  ông  ấy  tụ  tập  lại  và  họ  nói,  “Thưa  thầy, thầy làm gì vậy? Có chuyện gì với thầy vậy?”

Trang Tử nói, “Ta đang khó xử đây. Đêm qua ta đã mơ ta biến thành bướm.”

Các đệ tử nói, “Nhưng có gì mà phải kêu khóc và buồn  phiền  về  điều  đó  đâu?  Mọi  người  đều  mơ  nhiều điều!  Chẳng  có  gì  sai  với  việc  trở  thành  bướm  trong mơ cả.”

Trang Tử nói, “Đấy không phải là vấn đề. Bây giờ ta  lo  nghĩ,  bây  giờ  hoài  nghi  đã  nẩy  sinh  và  ta  không biết  làm  sao  để  đi  đến  kết  luận.  Trong  đêm  Trang  Tử đã mơ rằng mình trở thành bướm. Bây giờ hoài nghi đã tới: có thể là bây giờ bướm đang mơ rằng mình đã trở thành Trang Tử.”

Và ai mà quyết định, và bằng cách nào? Nếu trong mơ  Trang  Tử  có  thể  biến  thành  bướm,  thế  thì  sao không có cách kia - bướm đậu trên hoa có thể đang mơ rằng nó đã thành vị Phật.

Không  có  vấn  đề  gì,  việc  này  là  đơn  giản.  Trang Tử đã nêu ra một vấn đề hay và cơ bản: làm sao bạn có thể chắc chắn về cái bên ngoài, rằng đấy không phải là mơ? Đã có nhiều triết lí cố gắng chứng minh rằng toàn bộ thế giới này là mơ. Không ai tin vào những triết lí này cả, nhưng chẳng ai có khả năng bác bẻ chúng.

Berkeley, ở phương Tây, đã chứng minh rằng toàn bộ sự tồn tại này là mơ. Không ai tin ông ấy cả, thậm  chí bản thân ông ấy cũng không thực sự tin vào nó, bởi vì toàn bộ cuộc đời ông ấy chỉ ra rằng ông ấy không tin nó  là  mơ.  Nếu  bạn  xúc  phạm  ông  ấy,  ông  ấy  sẽ  giận. Nếu bạn ném đá vào ông ấy, ông ấy cố gắng tránh né. Nếu bạn đâm ông ấy, ông ấy sẽ chạy tới bác sĩ bởi vì máu chảy ra từ ông ấy.

Đây  là  cách  thức  tiến  sĩ  Johnson  thử  bác  bẻ  lí thuyết của Berkeley.

Họ  là  bạn  bè,  và  một  hôm  đi  dạo  Berkeley  nói, “Bây giờ tôi đã chứng minh điều đó, rằng toàn bộ cuộc sống là mơ, và tôi cảm thấy rằng không ai có thể chứng minh nó sai được.”

Và  đúng,  ông  ấy  cũng  phải.  Cho  tới  giờ  chẳng  ai có  thể  bác  bẻ  được  nó  -  không  thể  nào  bác  bẻ  được! Làm sao mà bác bẻ nó được?

Tiến  sĩ  Johnson  cúi  xuống,  nhặt  một  hòn  đá  và ném  vào  chân  của  Berkeley.  Ông  ta  la  lên.  Tiến  sĩ Johnson nói, “Hòn đá này là thực.”

Berkeley  cười  to  và  ông  ấy  nói,  “Điều  đó  không thể bác bẻ được triết lí của tôi, bởi vì tiếng kêu của tôi có  thể  chỉ  là  mơ  mà  ông  đã  mơ.  Máu  này  chảy  ra  từ chân tôi - làm sao ông có thể chứng minh đây là thực và không phải là mơ?”

Bởi vì trong mơ cũng thế, nếu bạn bị đâm thì máu sẽ chảy ra. Và trong mơ bạn cũng đã hét lên bao nhiêu lần. Trong mơ cũng thế, khi có ác mộng, bạn vã mồ hôi và bạn run lập cập và tim bạn đập thình thình, và thậm chí  mơ  qua  rồi  bạn  vẫn  phải  mất  vài  phút  mới  định thần  được.  Bạn  biết  mơ  qua  rồi,  bạn  đã  tỉnh  dậy,  và bạn  biết  nó  là  mơ,  nhưng  tim  vẫn  đập  thình  thình  và nỗi sợ vẫn còn kéo dài, mồ hôi trên trán vẫn rịn ra.

Điều đó có thể xảy ra trong mơ, không có cách nào để bác bỏ nó. Bên ngoài, nhiều nhất chúng ta có thể nói là có các hình tướng. Sự việc trong bản thân nó không thể nào được biết theo cách đó.

Chỉ có một thực tại mà bạn có thể hoàn toàn chắc chắn về nó, và đó là thực tại bên trong. Bạn  có thể đi vào  bên  trong.  Bạn  có  thể  chắc  chắn  cho  chính  mình, không  gì  khác  hơn.  Nhưng  một  khi  bạn  hiểu  thấu  sự chắc chắn này rằng bạn hiện hữu...

Nhớ  lấy,  thậm  chí  trong  mơ,  bạn  cũng  hiện  hữu. Bạn  có  thể  đã  trở  thành  bướm,  nhưng  bạn  hiện  hữu. Thậm  chí  để  mơ  tồn  tại  thì  ít  nhất  bạn  cũng  cần  có. Mọi  thứ  có  thể  là  mơ  nhưng  bạn  thì  không,  bởi  vì không  có  bạn  thậm  chí  mơ  cũng  không  thể  tồn  tại được. Tâm thức là cần thậm chí để mơ.

Bạn có thể chứng minh mọi thứ đều là mơ, nhưng bạn không thể chứng minh rằng người mơ là mơ - bởi vì người mơ phải là thực, nếu không thì mơ không thể tồn  tại  được.  Chỉ  một  điều  là  chắc  chắn  và  đó  là  bạn. Chỉ  một  điều  là  tuyệt  đối  chắc  chắn  và  đó  là  thực  tại bên trong của bạn. Việc chuyển đổi có nghĩa là chuyển từ  một  thế  giới  không  chắc  chắn,  thế  giới  các  hình tướng, sang thế giới của thực tại này.

Và  một  khi  bạn  biết  rằng  cái  chắc  chắn  bên  trong và bạn là nền tảng, một khi bạn biết rằng bạn hiện hữu, thế  thì  từ  cái  chắc  chắn  đó  tầm  nhìn  thay  đổi,  phẩm chất thay đổi. Thế thì bạn nhìn vào thế giới bên ngoài

này  và  một  thế  giới  khác  được  lộ  ra  -  thế  giới  đó  là

Thượng đế.

Khi  bạn  được  bắt  rễ  trong  một  thực  tại  nào  đó, tuyệt  đối  chắc  chắn,  thế  thì  cái  nhìn  của bạn  có  phẩm chất khác: thế thì có tin cậy. Bây giờ bạn có thể nhìn... và toàn bộ thế giới này thay đổi. Thế thì không có các hình  tướng  nữa  mà  chỉ  có  thực  tại,  cái  mà  thực  sự  là thực.

Cái gì là cái mà thực sự là thực? Nó không phải là những hình dạng này. Hình dạng thay đổi, nhưng cái đi qua hình dạng lại không đổi.

Bạn đã là đứa trẻ, thế rồi bạn đã là thanh niên, thế rồi bạn trở nên già cả - hình dạng đã liên tục thay đổi. Mọi khoảnh khắc thân thể bạn đều thay đổi, hình dạng thay  đổi;  nhưng  nếu  bạn  nhìn  vào  trong,  bạn  vẫn  còn như cũ.

Bạn đã là một tế bào nguyên tử, nhỏ bé trong bụng mẹ bạn, thậm chí không thấy được bằng mắt trần; thế rồi là một đứa trẻ; thế rồi một thanh niên tràn đầy với nhiều  mơ  ước,  ham  muốn;  và  thế  rồi,  thất  vọng,  chán nản, một người thất bại, một người già. Nhưng nếu bạn nhìn vào bên trong, mọi thứ vẫn còn như cũ. Tâm thức không hề thay đổi.

Nếu  bạn  nhìn  vào  trong  mình,  bạn  sẽ  ngạc  nhiên: bạn  không  thể  cảm  thấy  bạn  bao  nhiêu  tuổi,  bởi  vì không có tuổi cho tâm thức. Nếu bạn nhắm mắt lại, bạn không  thể  nói  được  bạn  hai  mươi  hay  bốn  mươi  hay sáu mươi, bởi vì tuổi tác thuộc vào thân thể, thuộc vào cái  vỏ.  Thực  tại  của  bạn  là  vô  tuổi;  nó  chưa  bao  giờ được sinh ra và nó sẽ không chết đi.

Một  khi  bạn  được  định  tâm  trong  cái  vĩnh  hằng này, cái không thay đổi, tuyệt đối không chuyển động, thế thì phẩm chất của bạn thay đổi. Thế thì bạn có thể nhìn,  thế  thì  bạn  đã  trở  thành  tấm  gương.  Trong  tấm gương  đó  thực  tại  được  soi  gương.  Nhưng  trước  hết bạn phải trở thành tấm gương. Bạn đang dậy sóng, run rẩy nhiều tới mức bạn không thể soi gương được cái gì

- bạn bóp méo. Tâm trí bóp méo thực tại còn tâm thức để lộ nó ra.

Trở về cội nguồn là tìm ra ý nghĩa, nhưng theo đuổi hình tướng lại bỏ lỡ cội nguồn.

Nếu bạn cứ theo đuổi các hình tướng, bạn sẽ bỏ lỡ cội nguồn, bởi vì hình tướng là bên ngoài. Đôi khi bạn chạy  theo  của  cải,  đôi  khi  bạn  chạy  theo  đàn  bà  hay đàn  ông,  đôi  khi  bạn  chạy  theo  danh  vọng  và  quyền lực...  và bạn  cứ  theo  đuổi  các  hình  tướng.  Và  toàn  bộ thời gian này bạn bỏ lỡ bản thân mình, và toàn bộ thời gian này bạn sống trong mơ.

Nếu bạn bỏ lỡ cội nguồn, bạn bỏ lỡ tất cả. Bạn có thể đạt  tới  nhiều điều trong thế giới bên ngoài, nhưng đến cuối cùng bạn sẽ thấy mình chẳng đạt được cái gì cả. Bạn đã bỏ lỡ cái một, cái mang mọi ý nghĩa.

Chết  đi,  bạn  có  thể  chết  là  một  người  rất  giầu  có, nhưng bạn sẽ chết như một người nghèo khó bên trong, một kẻ ăn xin. Chết đi, bạn có thể rất có quyền lực, bạn có  thể  là  tổng  thống  vĩ  đại  của  một  nước,  hay  thủ tướng,  nhưng  sâu  bên  dưới  bạn  sẽ  biết  rằng  bạn  bất lực. Cái chết sẽ chứng tỏ rằng quyền lực của bạn chỉ là hình tướng; quyền lực của bạn là vô quyền lực, bất lực trước  cái  chết.  Chỉ  cái  gì  có  quyền  lực  mới  vượt  ra  ngoài cái chết - tất cả những cái khác đều bất lực. Bạn có thể tin vào nó một chốc, nhưng cái chết sẽ đem chân lí tới cho bạn.

Bao  giờ  cũng  nhớ  rằng  cái  chết  đang  tới,  và  cái chết là tiêu chuẩn: bất kì cái gì mà cái chết bác bỏ, đều bị  bác  bỏ,  bất  kì  cái  gì  cái  chết  chấp  nhận,  đều  được chấp nhận. Bất kì cái gì có thể vượt ra ngoài cái chết, bất  kì  cái  gì  mạnh  hơn  cái  chết,  đều  là  thực  tại.  Cái thực không thể chết được; cái không thực chết cả nghìn lẻ một cái chết.

Vào khoảnh khắc chứng ngộ bên trong thì có việc vượt ra ngoài hình tướng và trống rỗng.

Chỉ  khi  chứng  ngộ  xảy  ra,  khi  bạn  được  tràn  đầy với  ánh  sáng  bên  trong...  ánh  sáng  này  có  đó  nhưng bạn đang ném nó ra ngoài. Nó đi cùng ham muốn của bạn. Ham muốn là sự hội tụ, ánh sáng cứ đi ra.

Nếu bạn quá nghiện của cải, toàn bộ con người bạn hội tụ vào của cải; thế thì bạn chỉ thấy tiền bạc, không cái  gì  khác.  Thậm  chí  bạn  gặp  một  người,  bạn  cũng không thấy người đó, bạn chỉ thấy tiền thôi. Nếu người đó nghèo, đơn giản chẳng có dấu vết nào còn lại trong tâm trí bạn; nếu người đó giầu, thế thì dấu vết còn lại. Nếu người ấy rất, rất giầu thế thì bạn nhớ người ấy, thế thì kí ức được hình thành.

Nếu  bạn  theo  đuổi  quyền  lực  và  bạn  gặp  một Hitler, hay một Stalin, một Mao, thế thì bạn đang gặp một  con  người,  nhưng  người  đó  là  phụ.  Quyền  lực... Khi  Nixon  không  còn  là  tổng  thống  thêm  nữa,  bạn  sẽ không  thể  thấy  được  ông  ấy;  ông  ấy  có  thể  đi  ngang qua bạn nhưng ông ấy không còn là người nữa.

Bạn  thấy  bất  kì  cái  gì  bạn  ham  muốn.  Ham  muốn của bạn là tầm nhìn của bạn, và ánh sáng của bạn bao giờ cũng hội tụ vào ham muốn của bạn. Khi ánh sáng này biến đổi, được chuyển đổi, đi vào bên trong, có toả sáng. Thế thì bạn được tràn ngập với ánh sáng. Bạn trở thành  ngôi  nhà  có  đèn,  bạn  không  còn  tối  bên  trong nữa.

Vào  khoảnh  khắc  chứng  ngộ  bên  trong,  có  việc vượt ra ngoài hình tướng và trống rỗng: và bỗng nhiên bạn  vượt  ra  ngoài  hình  tướng  và  trống  rỗng.  Thế  thì không có gì chỉ là hình tướng và không có gì là trống rỗng - mọi thứ đều tràn đầy với điều thiêng liêng. Mọi thứ đều tràn đầy, tràn ngập với điều thiêng liêng - mọi cây cối, mọi dòng sông, mọi đại dương - đều tràn ngập với  điều  thiêng  liêng.  Thế  thì  Thượng  đế  ở  mọi  nơi. Bạn có thể gọi nó là chân lí, hay bất kì cái gì bạn thích gọi, nhưng cái thực thì ở mọi nơi.

Khi bạn là thực, thế giới này là thực; khi bạn đang sống  trong  ham  muốn  không  thực,  bạn  tạo  ra  thế  giới hình  tướng.  Bất  kì  cái  gì  bạn  đang  là  cũng  đều  là  thế giới  của  bạn.  Và  có  nhiều  thế  giới  như  có  ngần  ấy người  bởi  vì  mọi  người  đều  sống  trong  thế  giới  của riêng  mình,  mọi  người  đều  tạo  ra  thế  giới  riêng  của mình  quanh  mình.  Đó  là  phóng  chiếu  và  sáng  tạo  của bạn.

Những thay đổi dường như xuất hiện trong thế giới trống rỗng chúng ta gọi là thực chỉ bởi vì dốt nát của mình.

Những thay đổi dường như xuất hiện trong thế giới trống rỗng chúng ta gọi là thực chỉ bởi vì dốt nát của mình. Bạn nói ai đó là già; bạn gọi cái già này là thực bởi  vì  bạn  không  biết  cái  gì  là  thực.  Nếu  không  thì chẳng ai là trẻ và chẳng ai là già và chẳng ai là trẻ con. Cái bên trong là vô tuổi, chỉ hình dạng bên ngoài thay đổi.

Quần áo tôi cũ. Bạn sẽ gọi tôi là già bởi vì quần áo tôi cũ sao? Quần áo tôi mới, mác mới, mới  lấy từ thợ may. Bạn sẽ gọi tôi là trẻ bởi vì quần áo tôi mới sao? Thân  thể  chẳng  là  gì  ngoài  quần  áo.  Bạn  gọi  ai  đó  là già, và ai đó trẻ, và ai đó là trẻ con bởi vì thân thể sao? Bởi  vì  hình  dạng  thay  đổi  liên  tục  sao?  Những  người đã  hiểu  biết,  họ  đều  nói  thực  tại  là  bất  động,  không chuyển động, nó không thể di chuyển. Quần áo cứ thay đổi mãi.

Ramakrishna chết. Ngay trước khi chết, khi bác sĩ nói,  “Bây  giờ  ông  ấy  không  thể  sống  được,”  vợ  của Ramakrishna,  Sharda,  bắt  đầu  khóc.  Và  có  những  lời cuối  cùng  của  Ramakrishna:  ông  ấy  nói,  “Đừng  khóc, bởi vì tôi sẽ không chết đâu. Điều các bác sĩ đang nói chỉ áp dụng cho quần áo thôi.”

Ông  ấy  chết  vì  ung  thư,  và  Ramakrishna  đã  nói, “Như tôi biết thì không có ung thư trong tôi. Ung thư chỉ  bị  cho  quần  áo.  Cho  nên  nhớ  lấy,  khi  bác  sĩ  nói rằng tôi chết, đừng tin họ, tin tôi - tôi sẽ sống.”

Và  Sharda  là  quả  phụ  duy  nhất  ở  Ấn  Độ,  trong toàn bộ lịch sử Ấn Độ, người không bao giờ trở thành goá  bụa  -  bởi  vì  quả  phụ  Ấn  Độ,  khi  chồng  họ  chết, đều phải thay đổi cách sống, phong cách sống của họ.

Họ không thể dùng quần áo mầu được, bởi vì mầu sắc đã biến mất khỏi cuộc sống họ. Họ không thể dùng đồ trang sức, bởi vì dành cho ai?

Nhưng   Sharda   vẫn   tiếp   tục   như   cũ   như   khi Ramakrishna vẫn còn sống. Và mọi người nghĩ rằng bà ấy  đã  phát  rồ,  và  họ  sẽ  tới  và  nói,  “Bây  giờ  vứt  đồ trang  sức  đi,  nhất  là  những  cái  vòng  này.  Đập  chúng đi! Bà là bà goá.”

Và bà ấy sẽ cười to và nói, “Tôi phải tin vào các vị hay  tin  vào  Ramakrishna  đây?  Bởi  vì  ông  ấy  đã  nói,

‘Chỉ quần áo mới chết đi, không phải tôi.’ Và tôi đã lấy ông  ấy,  chứ  không  phải  là  quần  áo  ông  ấy.  Tôi  nên nghe các vị hay tôi nên nghe Ramakrishna?”

Bà  ấy  đã  nghe  Ramakrishna  và  bà  ấy  vẫn  còn  có chồng  cho  tới  lúc  cuối  cùng.  Và  bà  ấy  đã  sống  trong niềm cực lạc thế, bởi vì việc lắng nghe này đã làm biến đổi bà ấy. Bà ấy đã trở nên nhận biết về một sự kiện - rằng thân thể không phải là thực.

Bà ấy tiếp tục cách sống cũ của mình. Điều đó có vẻ gàn, bởi vì trong thế giới này của những người điên nơi mà quần áo được coi là thực, thì ai đó hành xử theo cách mâu thuẫn thế nhất định bị coi là gàn.

Bà ấy vẫn chuẩn bị giường vào mọi đêm và bà ấy sẽ      tới      buồng      của      Ramakrishan      và      nói, “Paramahansadev,  này,  bây  giờ  đi  ngủ  đi  chứ”  -  và chẳng  có  ai  cả!  Và  bà  ấy  sẽ  chuẩn  bị  thức  ăn,  ca  hát, hạnh phúc như bà ấy đã từng làm. Thế rồi bà ấy sẽ đi và  gọi  Ramakrishna,  “Này,  Paramahansadev,  cơm  đã xong rồi đấy.”

Bà  ấy  phải  đã  biết  điều  gì  đó.  Và  điều  này  không chỉ  cho  một  ngày  mà  cho  nhiều  năm.  Chỉ  một  thông điệp đơn giản này của Ramakrishna, “Chỉ quần áo là sẽ chết,  không  phải  tôi,”  đã  biến  đổi  bà  ấy  thành  người phụ  nữ  linh  thiêng.  Bà  ấy  đã  trở  thành,  theo  quyền riêng của mình, người chứng ngộ.

Những thay đổi dường như xuất hiện trong thế giới trống rỗng chúng ta gọi là thực chỉ bởi vì dốt nát của mình.

Đừng tìm kiếm chân lí; chỉ dừng việc ôm giữ ý kiến.

Đây  là  câu  mật  chú  beeja,  một  thông  điệp  rất,  rất sâu sắc:

Đừng tìm kiếm chân lí; chỉ dừng việc ôm giữ ý kiến.

Làm sao bạn có thể tìm kiếm được chân lí? Bạn là không  thật!  Làm  sao  bạn  cứ  đi  tìm  điều  thiêng  liêng? Làm  sao  bạn  có  thể  tìm  kiếm  được  chân  lí?  Làm  sao bạn có thể tìm kiếm được? Bạn sẽ làm gì? Nhiều nhất thì tâm trí bạn sẽ chơi trò láu cá. Nhiều nhất thì bạn sẽ phóng chiếu chân lí, bạn sẽ tưởng tượng ra chân lí, bạn sẽ  mơ  chân  lí.  Đó  là  lí  do  tại  sao  người  Hindu  thấy Krishna khi họ đạt tới chân lí, và người Ki tô giáo thấy Jesus khi họ đạt tới chân lí.

Nhưng  chân  lí  chẳng  là  người  Hindu  cũng  không người Ki tô giáo, chân lí không là Krishna cũng không là Christ. Đây là các hình dạng, quần áo! Và nếu quần áo vẫn tới, điều đó chỉ ra rằng bạn còn tràn đầy với các ý  kiến  -  Ki  tô  giáo,  Hindu  giáo  -  và  bạn  đang  phóng chiếu.

Tăng Xán nói, “Đừng tìm kiếm chân lí...”

Bạn không thể tìm kiếm được. Làm sao bạn có thể tìm được? Bạn không sẵn sàng, bởi vì tâm trí có đó. Ai sẽ  tìm  kiếm?  Tất  cả  việc  tìm  kiếm  đều  thuộc  vào  tâm trí,  mọi  việc  tìm  kiếm  đều  bắt  nguồn  từ  tâm  trí.  Tâm thức  chưa  bao  giờ  tìm,  chưa  bao  giờ  kiếm;  tâm  thức đơn  giản  hiện  hữu.  Nó  là  bản  thể,  nó  không  phải  là ham muốn.

Tìm  kiếm  là  ham  muốn.  Bạn  tìm  kiếm  trong  thế giới  của  cải,  quyền  lực,  danh  vọng,  và  bạn  thất  bại. Bây giờ bạn tìm kiếm Thượng đế và chân lí, nhưng bạn vẫn  còn  như  cũ.  Chẳng  cái  gì  thay  đổi  cả,  chỉ  từ  ngữ thay  đổi.  Trước  kia  nó  là  ‘quyền  lực’,  bây  giờ  nó  là

‘Thượng  đế’  -  nhưng  bạn  vẫn  còn  là  người  tìm  kiếm cũ.

Chân  lí  không  thể  được  tìm  kiếm.  Ngược  lại,  khi tất cả mọi việc tìm kiếm đều dừng lại thì chân lí gõ cửa nhà bạn, khi người tìm kiếm không còn nữa thì chân lí tới  bạn.  Khi  bạn  chấm  dứt  tất  cả  các  ham  muốn,  khi bạn  không  có  động  cơ  nào  để  đi  đâu  cả,  bỗng  nhiên bạn thấy mình được sáng tỏ. Bỗng nhiên bạn thấy bạn chính là ngôi đền mà mình tìm kiếm.  Bỗng nhiên bạn nhận ra mình là Krishna, mình là Jesus. Không linh ảnh nào tới với bạn cả - bạn là ngọn nguồn của tất cả, bạn là chính thực tại.

Đừng tìm kiếm chân lí; chỉ dừng việc ôm giữ ý kiến.

Đừng ôm giữ ý kiến nào - Ki tô giáo, Hindu giáo, Mô ha mét giáo, Jaina giáo - đừng ôm giữ ý kiến nào. Đừng mang kinh sách, nếu không bạn có thể trở thành con người của tri thức nhưng bạn sẽ không bao giờ là người trí huệ cả. Bạn có thể trở nên tràn đầy với nhiều tri thức và thông tin, nhưng mọi thứ sẽ là vay mượn và chết. Ý kiến không phải là chân lí, không thể là chân lí được. Ý kiến là từ tâm trí còn chân lí lại không từ tâm trí - chân lí xảy ra khi tâm trí không còn đó nữa. Ý kiến là cái đã biết, chân lí là cái chưa biết. Khi cái biết dừng lại, cái chưa biết tới với bạn. Khi không có cái biết bao quanh, cái chưa biết có đấy.

Với  tâm  trí  bạn  không  thể  đạt  tới.  Đó  là  điều  duy nhất  cần  phải  bị  từ  bỏ:  tâm  trí,  ý  kiến,  Ki  tô  giáo, Hindu  giáo,  Gita,  Kinh  Thánh,  Koran.  Bạn  không  thể mang  được  tri  thức,  bởi  vì  tri  thức  thuộc  về  tâm  trí, không thuộc về tâm thức.

Nhìn  vào  khác  biệt  đi.  Tôi  đã  bảo  bạn  tâm  thức giống như tấm gương: bất kì cái gì tới trước nó, nó đều phản  xạ  mà  không  có  định  kiến  gì.  Tâm  trí  sẽ  không nói,  “Người  phụ  nữ  này  đẹp,  mình  muốn  phản  xạ  cô ấy.  Còn  người  phụ  nữ  này  mình  không  thích;  mình không định phản xạ cô ấy, cô  ấy  xấu.” Không, gương không  có  ý  kiến  gì.  Gương  đơn  giản  phản  xạ - đấy  là bản tính của nó.

Nhưng thế rồi lại có phim ảnh. Nó cũng là gương nhưng nó chỉ soi gương một lần, thế rồi nó bám lấy sự phản xạ này. Phim ảnh được che kín sau máy ảnh cũng là  gương,  nhưng  chỉ  một  lần  thôi.  Tâm  trí  giống  như phim  ảnh  vậy:  nó  phản  xạ,  thế  rồi  nó  bám  lấy  việc phản xạ này; thế thì nó mang thông tin chết; thế thì nó bao giờ cũng mang cùng một thông tin.

Tấm gương phản xạ rồi nó lại trống rỗng... lần nữa nó lại sẵn sàng để đón nhận. Tấm gương bao giờ cũng tươi tắn để đón nhận bởi vì nó không bao giờ níu bám. Tấm  gương  không  có  ý  kiến  gì.  Tâm  trí  có  ý  kiến,  ý kiến  và  ý  kiến,  và  qua  bức  tường  ý  kiến  dầy  đặc  này mà bạn sẽ chẳng bao giờ có khả năng đạt tới chân lí.

Chân  lí  có  đó.  Nó  không  phải  là  lí  thuyết,  nó  là thực  tại  -  nó  phải  được  kinh  nghiệm.  Bạn  không  thể nghĩ về nó, bạn không thể triết lí về nó. Bạn càng triết lí nhiều, bạn càng lỡ nhiều. Tội nhân có thể đôi khi có thoáng nhìn, nhưng tiến sĩ triết học thì chẳng bao giờ.

Tăng Xán nói:

Đừng tìm kiếm chân lí; chỉ dừng việc ôm giữ ý kiến.

Đừng còn trong trạng thái nhị nguyên; cẩn thận tránh việc theo đuổi như vậy. Nếu có dấu vết của điều này điều nọ, cái phải và cái trái, thì bản chất tâm trí sẽ bị mất trong lẫn lộn.

Thật  khó...  Bạn  thậm  chí  có  thể  hiểu  việc  vứt  bỏ thông  tin,  nhưng  sâu  hơn,  sâu  hơn  thông  tin  thông thường, là ý thức về cái tốt và cái xấu. Bạn có thể nghĩ, “Cũng  được,  mình  không  còn  là  người  Ki  tô  giáo, không  còn  là  người  Hindu  giáo.”  Nhưng  đạo  đức,  cái tốt  và  cái  xấu  ư...?  Bạn  có  cho  rằng  đạo  đức  không phải là người Ki tô giáo và người Hindu giáo không?

Đạo đức là nhân văn; thậm chí người vô thần cũng vẫn  còn  là  người  đạo  đức.  Người  ấy  không  thuộc  vào bất  kì  tôn  giáo  nào  nhưng  người  ấy  cũng  nghĩ  dưới dạng tốt và xấu - và đây là một trong những vấn đề sâu sắc nhất mà người tìm kiếm phải giải quyết. Người tìm kiếm đích thực phải vứt bỏ tất cả mọi khái niệm, tốt và xấu.

Tôi đã từng nghe:

Vài  người  du  hành  trong  một  chiếc  thuyền  nhỏ. Bỗng nhiên đại dương nổi cơn điên dại và dường như là bây giờ con thuyền sắp chìm vào bất kì lúc nào. Mọi người đều quì xuống và bắt đầu cầu nguyện.

Trên thuyền có một vị thánh nổi tiếng, và cũng có một kẻ tội lỗi nổi tiếng. Tội nhân này cũng quì xuống và nói, “Lạy Trời! Xin cứu chúng con!”

Thánh nhân lại gần anh ta và nói, “Đừng có nói to thế. Nếu ngài mà biết về anh, rằng anh cũng ở đây, thế thì chẳng ai trong chúng ta được cứu cả. Thế thì tất cả chúng ta sẽ chết đuối. Đừng nói to thế!”

Nhưng  liệu  thánh  nhân  còn  có  thể  là  thánh  nhân không  nếu  ông  ấy  có  thể  thấy  tội  nhân  trong  ai  đó? Thánh nhân có thể là thánh nhân đích thực, chân thực nếu  ông  ấy  nghĩ  rằng  người  khác  là  tội  nhân  không? Ông  ấy  có  thể  là  nhà  đạo  đức  lớn,  nhưng  ông  ấy  níu bám lấy cái tốt và vẫn còn kết án người khác.

Người  tôn  giáo  không  kết  án;  người  đó  đơn  giản chấp nhận. Người tôn giáo khiêm tốn đến mức làm sao người ấy lại có thể nói được, “Ta là thánh nhân và các anh  là  tội  nhân  sao?"  Người  tôn  giáo đơn  giản  vứt  bỏ tất cả các phân loại về tốt và xấu.

Tăng Xán nói:

Đừng còn trong trạng thái nhị nguyên; cẩn thận tránh việc theo đuổi như vậy. Nếu có dấu vết của điều này điều nọ, cái phải và cái trái, thì bản chất tâm trí sẽ bị mất trong lẫn lộn.

Và nghĩ mà xem, bạn biết điều đó qua kinh nghiệm nữa...  Nếu  bạn  nghĩ quá  nhiều  về việc tốt,  bạn  sẽ làm gì? - cái xấu sẽ vẫn còn đấy, bạn sẽ kìm nén nó. Trên bề mặt bạn sẽ trở nên lịch sự; sâu bên dưới sẽ có hỗn loạn.  Trên  bề  mặt  bạn  sẽ  là  thánh  nhân;  ẩn  sâu  bên trong sẽ là tội nhân.

Và cùng điều ấy cũng xảy ra cho tội nhân: trên bề mặt  người  ấy  là  tội  nhân  sâu  bên  trong  người  ấy  lại khao  khát  sự  thánh  thiện.  Người  ấy  cũng  nghĩ,  “Điều này là xấu, mình định vứt bỏ nó đi.” Người ấy cũng cố gắng để phô trương rằng mình không phải là tội nhân.

Cả  hai  vẫn  còn  phân  chia.  Sự  khác  nhau  không phải  ở  chỗ  phân  chia,  sự  khác  nhau  chỉ ở  điều  gì  trên bề mặt và điều gì ẩn kín.

Thánh  nhân  mơ về tội  lỗi;  ông  ta mơ về mọi  điều xấu  mà  ông  ta  đã  kìm  nén.  Một  hiện  tượng  lạ  là  nếu bạn  nhìn  vào  các  mơ  đó  của  thánh  nhân,  bạn  bao  giờ cũng tìm thấy họ như tội nhân, và nếu bạn nhìn vào mơ của tội nhân bạn bao giờ cũng thấy họ như thánh nhân.

Tội nhân bao giờ cũng mơ là thánh nhân và thánh nhân bao giờ cũng mơ trở thành tội nhân, bởi vì cái bị kìm nén trở lại trong mơ, vô thức để lộ nó ra trong mơ

- nhưng phân chia vẫn còn, và nếu bạn bị phân chia thì bạn không thể nào rơi được về cội nguồn.

Điều  ấy  cũng  giống  như  thế  này:  có  một  cái  cây, một cây lớn với hàng triệu cành. Các cành đều bị phân chia. Nếu bạn bám vào cành làm sao bạn có thể đi về gốc được? Bạn càng đi sâu hơn thì sẽ càng ít cành hơn có đó; bạn càng đi thấp hơn, tính nhiều cành càng biến đi và bạn đi tới một thân không phân chia - tất cả mọi cành  đều  trong  nó,  nhưng  bản  thân  nó  không  bị  phân chia. Mọi thứ đều bắt nguồn từ nó, cái nhiều bắt nguồn từ cái một, nhưng cái một vẫn còn là một. Và bạn phải rơi về cái một đó. Và đó là gốc rễ, ngọn nguồn.

Mặc dầu tất cả các nhị nguyên đều tới từ cái Một, đừng bị gắn bó ngay cả với cái Một này.

...  Mặc  dầu  tất  cả  các  nhị  nguyên  đều  tới  từ  cái Một, đừng bị gắn bó ngay cả với cái Một này... Đừng làm điều này thành lí thuyết và bị gắn bó vào nó và bắt đầu  tranh  đấu  nếu  ai  đó  nói,  “Không!”  Đây  là  cách thức điều đó đã xảy ra ở Ấn Độ.

Có một trong các trường phái bất nhị, Shankara và trường  phái  của  ông  ấy.  Ông  ấy  cứ  tranh  cãi  và  tranh đấu và tạo ra bằng chứng và triết lí rằng chỉ cái một là tồn tại, cái bất nhị. Nếu ai đó nói cái nhị nguyên tồn tại ông  ấy  sẵn  sàng  tranh  luận.  Và  người  nhị  nguyên  cứ nói mãi, “Làm sao cái một có thể tồn tại được? Cái một không thể tồn tại, bởi vì cái khác là cần tới để cho cái một tồn tại.”

Bạn  có  thể  tạo  ra  số  học  từ  một  chữ  số  được không? Mười chữ số thì không cần nhưng hai thì phải cần.  Einstein  đã  làm  việc  về  điều  đó  và  ông  ấy  đã  cố gắng để dùng chỉ hai chữ số trong số học, một và hai: một, hai, thế rồi đến mười, mười một, mười hai, thế rồi đến hai mươi. Nó cứ tiếp diễn theo cách này, nhưng nó sẽ có tác dụng; không cần đến chín hay mười chữ số - nhưng bạn không thể làm việc với chỉ một chữ số.

Những  người  nhị  nguyên  nói  rằng  sự  tồn  tại  là không thể có được với một; thậm chí dòng sông cũng cần tới hai bờ để mà chảy. Đàn ông và đàn bà là cần tới để cho sinh thành ra trẻ con; sống và chết là hai bờ cho cuộc sống tuôn chảy ở giữa. Một sẽ đơn điệu thế - làm sao cuộc sống có thể bắt nguồn từ cái một? Họ cứ nói “hai”. Và những người nói “một”, bất nhị, họ cứ tranh đấu với những người nhị nguyên.

Tăng  Xán  nói  nếu  bạn  đã  thực  sự  hiểu  rằng  mọi thứ  đều  bắt  nguồn  từ  cái  một,  thế  thì  đừng  níu  bám ngay cả vào điều này, bởi vì việc níu bám chỉ ra rằng bạn  ủng  hộ  cái  gì  đó  và  chống  lại  cái  gì  đó.  Nếu  bạn nói,  “Tôi  là  người  bất  nhị,”  bạn  đã  làm  mất  vấn  đề  - bởi vì nếu chỉ có một, làm sao bạn có thể là người nhị nguyên hay bất nhị? Và bạn ngụ ý gì bởi bất nhị? Nếu không có nhị nguyên, bạn ngụ ý gì bởi bất nhị? Giữ im lặng thôi!

Một  người  thực  sự  bất  nhị  không  thể  khẳng  định. Người ấy không thể nói, “Tôi tin vào điều này,” bởi vì niềm tin bao giờ cũng kéo theo cái đối lập. Nếu tôi nói, “Tôi tin vào điều này,” thế thì điều được suy ra rằng tôi không tin vào điều đó. Thế thì cái hai được tạo ra.

Tăng  Xán  nói  -  ông  ấy  thực  sự  là  người  bất  nhị  - ông ấy nói:

Mặc dầu tất cả các nhị nguyên đều tới từ cái Một, đừng bị gắn bó ngay cả với cái Một này.

Khi tâm trí tồn tại không bị xáo động trong Đạo, chẳng cái gì trong thế giới này có thể làm mất lòng, và khi một điều không còn làm mất lòng nữa, nó dừng tồn tại theo cách cũ.

Điều này rất hay, nhớ lấy nó.

Khi tâm trí tồn tại không bị xáo động trong Đạo, chẳng cái gì trong thế giới này có thể làm mất lòng, và khi một điều không còn làm mất lòng nữa, nó dừng tồn tại theo cách cũ.

Ai  đó  xúc  phạm  bạn.  Nếu  bạn  thực  sự  tồn  tại không  bị  rối  loạn,  bạn  không  thể  bị  xúc  phạm;  người ấy có thể cố gắng, nhưng bạn không thể bị xúc phạm. Người ấy có thể làm mọi thứ để xúc phạm, nhưng bạn sẽ không nhận sự xúc phạm ấy. Và chừng nào mà bạn không nhận nó thì người ấy thất bại.

Chuyện đã xảy ra:

Một  nhà  phân  tâm  định  đi  dạo  buổi  sáng  với  bạn mình.  Một  người  vốn  là  bệnh  nhân  của  nhà  phân  tâm này, một người khùng, chạy  tới và đâm sầm vào lưng nhà phân tâm. Nhà phân tâm loạng choạng, ngã phịch xuống đất và người kia chạy mất. Ông này thu hết sức mình và lại bắt đầu việc đi dạo.

Người bạn lấy làm ngạc nhiên. Người đó nói, “Anh không  làm  cái  gì  sao?  Phải  làm  cái  gì  đi  chứ,  đấy  là việc phải làm! Người này là người điên!”

Nhà phân tâm nói, “Đây là vấn đề của anh ta.”

Ông  ta  phải,  bởi  vì:  “Cái  đâm  này  là  vấn  đề  của anh ta, không phải của tôi. Sao tôi lại bị rối loạn?” Ông ấy  phải,  bởi  vì  nếu  ai  đó  giận  dữ  thì  đấy  là  việc  của người ấy; nếu người ấy xúc phạm thì đấy là vấn đề của người  ấy.  Nếu  bạn  bị  rối  loạn,  thì  bạn  bị  rối  loạn. Nhưng ngay lập tức bạn bị rối loạn - điều đó có nghĩa là giận dữ và xúc phạm của người ấy chỉ là một cái cớ. Bạn đã sôi sùng sục bên trong rồi, chỉ đợi cái cớ nào đó để bùng ra thôi.

Tăng  Xán  nói:  Khi  tâm  trí  tồn  tại  không  bị  rối loạn... và khi bạn rơi về cội nguồn thì đấy là không bị rối  loạn...  trong  Đạo,  chẳng  cái  gì  trong  thế  giới  này có  thể  làm  mất  lòng,  và  khi  một  điều  không  còn  làm mất lòng nữa, nó dừng tồn tại theo cách cũ...Và phẩm chất  thay  đổi  theo  thái  độ.  Nếu  ai  đó  xúc  phạm  bạn, điều đó có vẻ giống như xúc phạm bởi vì bạn nhận lấy xúc phạm. Nếu bạn không nhận lấy xúc phạm, điều đó sẽ  không  giống  như  xúc  phạm.  Làm  sao  nó  có  thể giống như xúc phạm nếu bạn không bị xúc phạm?

Ai đó giận dữ - bạn cảm thấy điều đó như sự giận dữ bởi vì bạn nhận lấy việc bị rối loạn. Nếu bạn không bị  rối  loạn,  bạn  không  thể  cảm  thấy  nó  là  giận  dữ. Phẩm chất thay đổi bởi vì cách diễn giải của bạn thay đổi, bởi vì bạn khác đi. Ai đó ghét bạn - bạn cảm thấy  điều  đó  như  việc  ghét  bỏ,  bởi  vì  bạn  bị  rối  loạn.  Nếu bạn  không  bị  rối  loạn  và  ai  đó  ghét  bạn,  bạn  có  gọi điều đó là ghét không? Làm sao bạn có thể gọi điều đó là ghét được? Cái tên cũ chẳng có tác dụng; tâm trí cũ không có đó.

Bạn thậm chí cảm thấy từ bi, bạn có thể cảm thấy thương  hại.  Bạn  có  thể  cảm  thấy,  “Điều  gì  đã  xảy  ra cho  con  người  này  nhỉ?  Anh  ta  khổ  sở  làm  sao,  mà chẳng cần thiết, và chẳng kết quả gì!” Bạn thậm chí có thể giúp đỡ cho người này thoát ra khỏi điều đó, bởi vì khi  ai  đó  giận  dữ,  người  ấy  đang  đầu  độc  chính  thân thể  mình,  đầu  độc  con  người  mình  -  anh  ta  ốm  yếu. Bạn sẽ giúp cho anh ta thoát ra khỏi điều đó. Nếu ai đó bị  ung  thư,  bạn  không  bắt  đầu  tranh  đấu  với  anh  ta. Bạn giúp đỡ anh ta, bạn phục vụ anh ta, bạn đưa anh ta tới bệnh viện.

Với  vị  phật  -  với  một  người  như  Tăng  Xán  -  khi bạn giận dữ, tâm trí bạn bị ung thư; từ bi là cần thiết, bạn  cần  nhiều  giúp  đỡ.  Và  nếu  thế  giới  này  trở  nên được  chứng  ngộ  thêm  chút  ít,  bất  kì  khi  nào  bất  kì  ai giận dữ, cả gia đình, bạn bè, tất cả họ sẽ đưa người này vào  bệnh  viện.  Người  ấy  cần  đưa  đi  bệnh  viện...  Thật là  ngu  xuẩn  mà  đi  tranh  đấu  với  người  ấy  và  giận người ấy. Điều đó hoàn toàn ngu xuẩn và ngớ ngẩn bởi vì người ấy đã ốm yếu, còn tất cả các bạn thì chống lại người ấy - làm sao bạn sẽ giúp đỡ được?

Với ốm yếu thể chất, chúng ta có từ bi, với ốm yếu tinh thần, chúng ta lại không có từ bi - bởi vì nếu ai đó ốm thể chất chúng ta không coi đó như việc xúc phạm mình.  Khi  ai  đó  ốm  yếu  về  tinh  thần,  chúng  ta  coi người đó là ốm yếu về tinh thần bởi vì chúng ta. Bởi vì chúng ta cũng ốm yếu, do đó mới có thái độ này.

Một khi bạn không bị rối loạn thì mọi thứ thay đổi, bởi vì thái độ của bạn thay đổi. Bạn khác, toàn bộ thế giới cũng khác - nó dừng tồn tại theo cách cũ.

Khi không có các ý nghĩ phân biệt nẩy sinh, tâm trí cũ dừng tồn tại.

Phân  biệt  -  cái  này  tốt,  cái  kia  xấu,  cái  này  tôi thích,  cái  kia  tôi  không  thích  -  phân  biệt  này  là  rất  cơ bản của tâm trí. Nếu phân biệt này biến mất, tâm trí rơi vào trong vực thẳm. Bạn sẽ đạt tới cội nguồn của mình. Và  cội  nguồn  đó  mang  tất  cả  mọi  ý  nghĩa,  tất  cả  mọi cực lạc, tất cả mọi ân huệ.

Đủ cho hôm nay chứ?

Chương 5 Thống nhất của cái trống rỗng

Khi đối thể suy nghĩ tan biến, chủ thể suy nghĩ tan biến, như khi tâm trí tan biến, đối thể tan biến.

Sự vật là đối thể bởi vì chủ thể; tâm trí là như vậy bởi vì sự vật.

Hiểu tính tương đối của hai điều này và thực tại cơ bản: thống nhất của cái trống rỗng.

Trong cái trống rỗng này cái hai đó là không thể phân biệt được và mỗi cái đều chứa trong nó toàn bộ thế giới.

Nếu ông không phân biệt giữa thô thiển và tinh tế thì ông sẽ không bị quyến dũ tới định kiến và ý kiến.

Thế  giới  có  đó  bởi  vì  bạn  -  bạn  tạo  ra  nó,  bạn  là người  sáng  tạo.  Mọi  sinh  linh  đều  tạo  ra  một  thế  giới quanh mình, điều đó tuỳ thuộc vào tâm trí sinh linh đó. Tâm  trí  có  thể là  ảo  tưởng,  nhưng  nó  là  sáng  tạo  -  nó tạo  ra  mơ.  Và  tuỳ  ở bạn  mà  tạo  ra địa ngục  hay  thiên đường.

Nếu bạn định rời bỏ thế giới này, bạn sẽ không có khả  năng  rời  bỏ  nó.  Dù  bạn  đi  đâu,  bạn  đều  sẽ  tạo  ra cùng thế giới ấy nữa bởi vì thế giới này thường xuyên bắt nguồn từ bạn, cũng như lá bắt nguồn từ cây.

Các bạn không sống trong cùng một thế giới - các bạn không thể sống được, bởi vì các bạn không có tâm trí tương tự. Ngay bên cạnh bạn, ai đó có thể đang sống trong thiên đường, còn bạn có thể đang sống trong địa ngục - và bạn cảm thấy rằng bạn đang sống trong cùng thế giới sao? Làm sao bạn có thể sống trong cùng một thế giới khi các tâm trí khác nhau?

Cho  nên  điều  đầu  tiên  cần  phải  hiểu  là  ở  chỗ  bạn không  thể  rời  bỏ  thế  giới  này  chừng  nào  tâm  trí  chưa biến mất. Chúng có quan hệ với nhau, chúng phụ thuộc lẫn nhau, chúng tạo ra cái vòng luẩn quẩn. Nếu tâm trí có đó... Và tâm trí bao giờ cũng là tâm trí đặc biệt. Khi tâm  trí  không  còn  là  tâm  trí  đặc  biệt  nữa,  khi  nó  trở thành  Tâm  trí  với  chữ  T  hoa,  nó  không  còn  là  tâm  trí nữa,  nó  đã  trở  thành  tâm  thức.  Một  tâm  trí  bao  giờ cũng  là  tâm  trí  đặc  biệt  và  nó  mang  vầng  hào  quang đặc biệt quanh nó - đó là thế giới của bạn.

Tâm trí tạo ra thế giới này và thế rồi thế giới lại tạo ra tâm trí, giúp đỡ cho tâm trí vẫn còn như cũ. Đây là cái  vòng  luẩn  quẩn.  Nhưng  ngọn  nguồn  là  trong  tâm  trí;  thế  giới  chỉ  là  sản  phẩm  phụ.  Tâm  trí  là  chủ  chốt; thế giới chỉ là cái bóng của nó. Và bạn không thể phá huỷ được cái bóng, nhưng mọi người đều cố gắng phá huỷ nó.

Nếu  người  vợ  này  không  thích  hợp  với  bạn,  bạn nghĩ người vợ khác sẽ thích hợp. Bạn đang cố gắng để thay  đổi  thế  giới  này,  còn  bạn  thì  vẫn  như  cũ.  Bạn  sẽ chỉ  biến  người  vợ  tiếp  thành  bản  sao  y  hệt  của  người vợ cũ. Bạn sẽ lại sáng tạo nữa, bởi vì người vợ này chỉ là màn ảnh.

Và bạn sẽ ngạc nhiên: những người đã cưới nhiều lần,  kinh  nghiệm  của  họ  thực  sự  kì  lạ.  Một  người  đã cưới mười lần thì đều nhận ra sự kiện rằng, “Sao điều ấy cứ xảy ra thế? - trong thế giới rộng rãi và lớn lao thế mà mình bao giờ cũng cứ vơ phải cùng kiểu phụ nữ thế này? Thậm chí do ngẫu nhiên điều ấy cũng dường như không thể được! Cứ lặp đi lặp lại mãi!”

Vấn  đề  không  phải  là  phụ  nữ,  vấn  đề  là  tâm  trí. Tâm  trí  bị  hấp  dẫn  vào  cùng  kiểu  phụ  nữ,  lại  tạo  ra cùng  mối  quan  hệ,  lại  tìm  cùng  cái  đống  lộn  xộn  và cùng địa ngục.

Và cùng điều đó xảy ra trong mọi thứ bạn làm. Bạn có  cho  rằng  bạn  sẽ  sống  hạnh  phúc  trong  cung  điện không?  Bạn  lầm.  Ai  định  sống  trong  cung  điện  đó? Bạn sẽ sống ở đó. Nếu bạn không hạnh phúc trong cái lều của mình, bạn sẽ không hạnh phúc trong cung điện của  mình.  Ai  sẽ  sống  trong  cung  điện?  Cung  điện không tồn tại bên ngoài bạn.

Nếu bạn có thể sống một cách hạnh phúc trong lều, bạn có thể sống hạnh phúc trong cung điện, bởi vì bạn tạo ra thế giới quanh mình. Nếu không, khi cái lều dằn vặt  bạn  thì  cung  điện  sẽ  dằn  vặt  bạn  -  thậm  chí  còn nhiều  hơn  thế  bởi  vì  nó  là  một  thứ  lớn  hơn.  Nó  sẽ  là địa ngục, vẫn như cũ - được trang trí nhiều hơn, nhưng một  địa  ngục  có  trang  trí  không  phải  là  thiên  đường. Và  thậm  chí  nếu  bị  ném  một  cách  bắt  buộc  vào  thiên đường  bạn  sẽ cố  gắng  để tìm  lối  ra,  hay  bạn  sẽ tạo  ra địa ngục của mình ở đó.

Tôi  đã  nghe  nói  về  một  người,  một  doanh  nhân lớn,  nhà  chế  tạo  trang  phục.  Ông  ấy  chết.  Bằng  cách nào đó, bởi nhầm lẫn kĩ thuật nào đó, ông ấy được vào thiên đường. Ông ấy gặp bạn đối tác cũ của mình ở đó. Người bạn cũ này rất buồn khi ông ta còn trên trái đất. Cho  nên  doanh  nhân  nói,  “Điều  đó  có  nghĩa  gì?  Anh đang trên thiên đường, mà lại bất hạnh thế?”

Người  bạn  đối  tác  nói,  “Ở  đây  cũng  được,  nhưng cá nhân tôi thì tôi thích Miami hơn.”

Và người kia cũng đi tới cùng kết luận đó trong vài ngày. Họ lại trở thành đối tác ở đó, và họ muốn bắt đầu hãng kinh doanh để chế tạo trang phục.

Cùng  điều  ấy  lại  sắp  xảy  ra  dù  bạn  đi  đâu,  bởi  vì bạn là thế giới này. Bạn tạo ra thế giới quanh mình, thế rồi thế giới đó lại giúp cho tâm trí mà đã tạo ra nó. Con giúp bố, con giúp mẹ, cái bóng của bạn giúp cho điều bản chất - thế thì tâm trí được làm mạnh thêm nữa, thế thì  lần  nữa  bạn  tạo  ra  cùng  thế  giới  theo  cùng  hướng. Từ đâu mà sự biến đổi này bắt đầu? Làm sao thay đổi?

Nếu bạn nhìn, cái nhìn đầu tiên sẽ nói phải thay đổi thế giới này, bởi vì nó rõ ràng thế quanh bạn. Thay đổi  nó đi! Và đó là điều bạn đã làm trong nhiều kiếp: liên tục  thay  đổi  thế  giới,  thay  đổi  cái  này  và  cái  nọ,  đổi nhà,  thân  thể,  vợ,  chồng,  bạn  bè  -  thay  đổi,  nhưng không bao giờ nhìn vào sự kiện là bạn vẫn còn như cũ, cho nên làm sao bạn có thể thay đổi được thế giới?

Đó là lí do tại sao một truyền thống sai lầm về từ bỏ đã đi vào tồn tại trên khắp thế giới. Trốn nhà và vào tu viện. Trốn nhà và lên Himalaya. Trốn khỏi thế giới này!  Bạn  có  thể  dễ  dàng  đi  lên  Himalaya,  nhưng  làm sao bạn thoát khỏi bản thân mình? Bạn sẽ tạo ra cùng thế giới ở đó - cùng thế giới. Nó có thể là thế giới thu nhỏ, nó có thể không bao la đến thế, nhưng bạn sẽ làm như cũ. Bạn vẫn như cũ - làm sao bạn có thể làm bất kì cái gì khác được?

Hiểu  sâu  sắc  hơn  để  lộ  ra  điều  này:  thay  đổi  tâm trí, thế thì thế giới thay đổi. Thế thì dù bạn ở đâu, thế giới  khác  cũng  lộ  ra.  Bạn  đi  sâu  hơn,  và  thế  thì  bạn hiểu rằng nếu bạn muốn hiện hữu thực sự mà không có thế giới bao quanh bạn... Bởi vì dù thế giới này có đẹp đến  đâu,  chẳng  chóng  thì  chầy  nó  cũng  sẽ  trở  thành nhàm chán và bạn sẽ chán ngấy. Cho dù đấy có là thiên đường thì bạn cũng sẽ bắt đầu khao khát địa ngục, bởi vì tâm trí cần thay  đổi. Nó không thể sống trong vĩnh hằng, nó không thể sống trong không đổi, bởi vì tâm trí khao  khát  hiếu  kì  mới  nào  đó,  cảm  giác  mới  nào  đó, kích động mới nào đó. Không thể nào làm cho tâm trí dừng lại và còn lại với thời gian.

Đó  là  lí  do  tại  sao  tâm  trí  không  thể  nào  sống  ở đây,  bây  giờ,  bởi  vì  bây  giờ  không  phải  là  một  phần của  thời  gian.  Bây  giờ  chưa  bao  giờ  thay  đổi,  nó  là vĩnh  hằng.  Bạn  không  thể  nói  nó  là  không  đổi  được, rằng  nó  không  phải  là  thường  hằng,  rằng  nó  là  vĩnh hằng. Nó đơn giản như nó hiện thế. Chẳng cái gì xảy ra ở đấy cả. Nó là trống rỗng.

Phật  đã  gọi  nó  là  shunyata  -  trống  rỗng  tuyệt  đối. Không  cái  gì  xảy  ra  ở  đó,  không  ai  tới,  không  ai  đi. Không có ai cả, bởi vì nếu ai đó có đấy thế thì cái này hay cái khác sẽ xảy ra.

Tâm  trí  không  thể  nào  sống  trong  vĩnh  hằng  bây giờ. Tâm trí muốn sự thay đổi và cứ hi vọng, và cứ hi vọng chống lại mọi hi vọng. Toàn bộ tình huống là vô vọng, nhưng tâm trí thì cứ hi vọng.

Tôi đã từng nghe:

Mulla Nasruddin thất nghiệp đã nhiều, nhiều năm, bởi  vì  anh  ta  muốn  là  nghệ  sĩ  mà  anh  ta  lại  không  có tài. Nhưng ngày nào cũng vậy, theo một cách tôn giáo, anh  ta  đều  tới  văn  phòng  tìm  việc.  Tràn  trề  hi  vọng, anh ta sẽ gõ cửa, đi vào văn phòng và hỏi, “Có việc gì không? Có việc nào cho tôi ở đâu đó không?”

Và  nhân  viên  văn  phòng  bao  giờ  cũng  nói  cùng một điều, “Tôi không thể làm được gì, chẳng cái gì có thể cả.”

Ngày  qua  ngày,  tuần  qua  tuần,  thế  rồi  năm  qua năm và việc gõ cửa của Mulla đã trở thành thường lệ. Dù  bất  kì  mùa  nào,  khí  hậu  nào,  tốt  hay  xấu,  nhưng một điều chắc chắn cho nhân viên văn phòng này - đó là  Mulla  sẽ  tới.  Và  anh  ta  sẽ  hỏi  một  cách  tràn  trề  hi vọng,   và   người   này   sẽ   lại   nói   cùng   một   điều: “Nasruddin, tôi chẳng thể làm được gì, chẳng cái gì có thể cả.”

Thế  rồi  một  hôm  tiếng  gõ  cửa  khác  đi,  có  chút  ít buồn  bã.  Và  khi  Mulla  bước  vào,  thậm  chí  nhân  viên văn  phòng  này  cũng  phải  ngạc  nhiên:  “Sao  anh  ta  lại buồn thế?”

Mulla nói, “Anh nghe đây, trong hai tuần đừng tìm chỗ cho tôi ở đâu cả bởi vì tôi sắp đi nghỉ.”

Đây  là  cách  tâm  trí  vận  hành  -  cứ  hi  vọng  mãi, không  chỉ  nhiều  năm,  mà  cả  nhiều  kiếp!  Bạn  gõ  lên cùng cánh cửa với cùng câu hỏi và ham muốn, và bao giờ cũng là câu trả lời không. Bạn được gì qua tâm trí ngoài những cái không ấy?

Cái có chưa bao giờ tới theo cách đó, nó không thể tới được. Tâm trí là nỗ lực vô ích. Nó như sa mạc vậy, chẳng  cái  gì  mọc  lên  từ  nó  cả,  chẳng  cái  gì  có  thể trưởng  thành  được.  Nhưng  nó  cứ  hi  vọng  mãi.  Thậm chí  sa  mạc  cũng  mơ,  và  mơ  về  mảnh  vườn  đẹp,  về dòng  sông  cuộn  chảy,  về  các  con  suối  và  thác  nước. Thậm chí sa mạc cũng mơ... và đó là mơ của tâm trí.

Người  ta  phải  tỉnh  táo.  Không  cần  phải  phí  thêm bất  kì  thời  gian  nào  nữa  -  không  cần  phải  gõ  cửa  văn phòng  tìm  việc.  Bạn  đã  sống  đủ  với  tâm  trí  rồi.  Bạn chẳng  đạt  được  cái  gì  qua  nó  cả.  Chẳng  phải  bây  giờ chính là lúc để tỉnh táo và nhận biết sao?

Tất  nhiên  bạn  đã  thu  thập  nhiều  khổ  sở  và  nhiều địa  ngục  -  nếu  bạn  có  thể  gọi  chúng  là  thành  tựu  thì cũng được - khổ sở, thất vọng. Và dù bạn có đi đâu với tâm  trí  thì  điều  gì  đó  vẫn  cứ  sai,  bởi  vì  tâm  trí  là  cái máy về việc sai. Nhìn xem, cái gì đó sai đấy.

Con trai của Mulla Nasruddin vào trường học.  Cô giáo  đang  nói  về  địa  lí  và  cô  ấy  nói  và  giải  thích  về hình dạng trái đất và đủ mọi thứ. Và thế rồi cô ấy hỏi con  trai  của  Mulla  Nasruddin,  “Hình  dạng  trái  đất  là gì?”

Nó im lặng, cho nên để gợi mở câu trả lời cho nó cô ấy nói, “Nó có phẳng không?”

Thằng bé nói, “Không ạ.”

Cô ấy trở nên hi vọng hơn; cô ấy nói, “Thế thì nó là hình cầu, hình tròn chăng?”

Con trai Nasruddin nói, “Không.”

Thế là cô ấy ngạc nhiên. Cô ấy nói, “Các khả năng chỉ có hai thôi: hoặc là nó phẳng hoặc nó hình cầu, thế mà con lại nói không cho cả hai. Vậy ý con là gì?”

Thằng bé nói, “Bố con bảo nó bị cong ạ.”

Với tâm trí mọi thứ đều bị cong; không phải bởi vì mọi thứ bị cong đâu - cái cách tâm trí nhìn, bất kì cái gì thấm  qua  trung  gian  tâm  trí  đều  trở  thành  bị  cong  cả. Cũng  như  bạn  đặt  một  vật  thẳng  vào  trong  nước,  một cái que, và bỗng nhiên bạn thấy qua trung gian nước đã làm điều gì đó; nó không còn thẳng nữa. Bạn lôi nó ra khỏi nước, nó lại thẳng... cho nó vào trong nước... Và bạn  biết  rằng  cái  que  vẫn  còn  thẳng  ngay  cả  trong nước, nhưng mắt bạn vẫn nói rằng nó không thẳng. Cả trăm lần bạn có thể kéo nó ra rồi lại đưa nó vào. Thậm chí nếu bạn biết rõ rằng cái que vẫn còn thẳng, thì cái trung gian kia sẽ lại cho bạn thông tin sai lầm rằng nó không còn thẳng nữa.

Bạn đã biết nhiều, nhiều lần rằng khổ sở do tâm trí tạo ra, nhưng lần nữa bạn lại trở thành nạn nhân. Tâm trí tạo ra khổ sở; nó không thể tạo ra bất kì cái gì khác bởi  vì  nó  không  thể  gặp  được  thực  tại.  Nó  chỉ  có  thể mơ mộng - đó là khả năng duy nhất cho tâm trí. Nó chỉ có  thể  mơ  mộng.  Và  mơ  mộng  không  thể  được  thoả mãn, bởi vì bất kì khi nào chúng đi ngược lại thực tại chúng đều bị tan vỡ.

Bạn  sống  trong  nhà  kính:  bạn  không  thể  đối  diện với  thực  tại.  Bất  kì  khi  nào  thực  tại  tới,  ngôi  nhà  của bạn cũng tan vỡ, và nhiều ngôi nhà mà bạn sống đã tan vỡ rồi. Bạn mang tàn tích của chúng trong tâm trí, cái khổ đau kết quả, và điều đó làm cho bạn rất chua chát, rất cay đắng.

Nếm  bất  kì  ai  và  bạn  sẽ  nếm  vị  cay  đắng.  Và  đó cũng  là  kinh  nghiệm  của  người  khác  về  bạn  nữa:  mọi người  đều  nếm  vị  cay  đắng.  Lại  gần  hơn  và  mọi  thứ thành cay  đắng; còn ở xa, mọi thứ có vẻ đẹp. Lại gần hơn,  mọi  thứ  thành  cay  đắng  -  bởi  vì  khi  bạn  lại  gần, thì  tâm  trí  thấm  vào  lẫn  nhau  và  mọi  thứ  bị  làm  cong đi, thế thì chẳng có gì thẳng cả.

Điều  này  phải  được  hiểu  bằng  kinh  nghiệm  của bạn,  không  phải  bằng  lí  thuyết  từ  tôi  hay  Tăng  Xán. Tăng  Xán  chẳng  ích  gì,  mà  tôi  cũng  chẳng  ích  gì.  Nó phải  trở  thành  hiện  tượng  được  bạn  kinh  nghiệm  lấy. Được  kinh  nghiệm,  nó  trở  thành  chân  lí  -  và  thế  thì nhiều thứ bắt đầu thay đổi, thế thì bạn vứt bỏ tâm trí.

Và khi tâm trí bị vứt bỏ mọi thế giới đều biến mất. Khi  tâm  trí  bị  vứt  bỏ,  các  đối  thể  biến  mất;  thế  thì chúng không còn là đối thể nữa. Thế thì bạn không biết bạn  kết  thúc  ở  đâu  và  mọi  vật  bắt  đầu  ở  đâu.  Thế  thì không có biên giới - biên giới biến mất.

Ban  đầu  bạn  cảm  thấy  dường  như  mọi  thứ  đã  mờ đi,  nhưng  dần  dần  bạn  lắng  vào  trong  hiện  tượng  mới này, mà chính là vô trí. Thế thì có các vì sao đó, nhưng chúng là một phần của bạn, không còn là đối thể nữa. Có  hoa  và  cây  đấy,  nhưng  chúng  nở  hoa  trong  bạn, không còn  ở bên ngoài. Thế thì bạn sống với cái toàn bộ.

Rào  chắn  đã tan vỡ -  rào  chắn  là  tâm  trí  bạn.  Thế thì lần đầu tiên không có thế giới, bởi vì ‘thế giới’ có nghĩa là cái toàn bộ của các đối thể. Lần đầu tiên có vũ trụ, và vũ trụ có nghĩa là cái một. Nhớ từ ‘một’. Điều này bạn gọi là vũ trụ sao?... sai. Đừng gọi nó là vũ trụ: với  bạn  nó  là  đa vũ  trụ  -  nhiều  thế giới,  không  còn  là một thế giới. Nó chưa là một.

Nhưng  khi  tâm  trí  bị  vứt  bỏ,  thế  giới  biến  mất. Không có các đối thể. Các biên giới quyện lẫn nhau và trộn vào nhau. Cây trở thành đá, đá trở thành mặt trời, mặt trời trở thành sao, sao trở thành người  đàn bà mà bạn yêu, và mọi thứ gặp gỡ và hoà quyện vào nhau. Và bạn  không  có  đó,  tách  biệt.  Bạn  ở  trong  nó  đập  rộn ràng tại chính trái tim, thổn thức. Thế thì đấy là vũ trụ.

Tâm  trí  bị  loại  bỏ,  các  đối  thể  biến  mất  -  ngọn nguồn mơ mộng đã biến mất. Bạn đã làm gì vậy? Bạn đã  cố  gắng  để  có  được  mơ  mộng  tốt  hơn,  tất  nhiên chẳng kết quả gì. Nhưng toàn bộ nỗ lực của tâm trí là để có được mơ mộng tốt hơn. Đừng nghĩ rằng tâm  trí có  thể  cho  bạn  mơ  mộng  tốt  hơn  -  mơ  chỉ  là  mơ  mà thôi. Cho dù có tốt hơn, mơ sẽ không phải là một điều

thoả  mãn,  nó  không  thể  cho  bạn  sự  mãn  nguyện  sâu sắc. Mơ chỉ là mơ thôi!

Nếu bạn  cảm thấy khát bạn  cần  nước thực, không phải là nước mơ mộng. Nếu bạn đói bạn  cần  bánh  mì thật,  không  phải  là  bánh  mì  mơ.  Trong  vài  khoảnh khắc  bạn  có  thể  có  khả  năng  tự  lừa  dối  mình,  nhưng được bao lâu?

Mọi đêm điều đó xảy ra: bạn đói, tâm trí tạo ra một mơ - bạn đang ăn, bạn đang ăn những của ngon vật lạ. Trong vài phút điều đó là được, thậm chí trong vài giờ điều đó là được, nhưng được bao lâu? Bạn có thể cứ ở trong mơ mãi mãi được không?

Điều đó giúp ích cho giấc ngủ, bạn không bị quấy rối. Nếu không thì cái đói sẽ quấy rầy bạn, bạn sẽ phải thức dậy và đi ra tủ lạnh. Điều đó có ích: bạn có thể cứ ngủ, cảm thấy rằng bạn đang ăn; không cần phải đi đâu cả. Nhưng đến sáng bạn sẽ biết rằng tâm trí lừa mình.

Toàn bộ cuộc đời bạn cũng tựa như mơ vậy, và bạn đang thay thế các đối thể mơ cho thực tại. Cho nên mọi ngày mọi thứ cứ bị tan vỡ, mọi ngày bạn đều bị choáng trong thực tại, bởi vì thực tại cứ va hết chỗ nọ tới chỗ kia. Bạn không thể tránh được nó! Mơ là thứ rất mong manh; thực tại cứ va vào và làm tan vỡ nó.

Và điều đó là tốt, đó là điều tốt của bạn, rằng thực tại  làm  tan  vỡ  mơ  của  bạn,  làm  tan  nát  chúng  thành từng  mảnh.  Nhưng  bạn  lại  bắt  đầu  thu  thập  các  mảnh vỡ đó và tạo ra các mơ khác. Vứt nó đi! Bạn làm thế là đủ  rồi.  Chẳng  cái  gì  đạt  được  cả.  Bây  giờ  đừng  thêm nó nữa!

Một khi bạn hiểu ra rằng việc mơ mộng cần phải bị chấm  dứt  thì  thế  giới  các  đối  thể  biến  mất.  Thế  giới này thì vẫn có đó, nhưng không là các đối thể. Thế thì mọi  thứ  trở  thành  sống  động,  mọi  thứ  trở  thành  chủ quan.

Đó  là  ý  nghĩa  của  người  tôn  giáo,  người  nói  rằng mọi   thứ   đều   là   Thượng   đế.   Họ   đang   nói   gì   vậy? Thượng đế chỉ là biểu dụ. Không có ai ngồi đâu đó trên trời, điều khiển, quản lí, sắp đặt. Thượng đế chỉ là biểu dụ  -  biểu  dụ  rằng  mọi  thứ  trên  thế  giới  này  không giống  đồ  vật,  chúng  là  người.  Sâu  bên  trong  tính  chủ quan  có  đó.  Mọi  thứ  đều  sống  động  và  đập  rộn  ràng. Và cái đập rộn ràng đó không phải là tiến trình bị phân mảnh, cái đập rộn ràng này là cái đập toàn thể.

Tất  nhiên  bạn  cảm  thấy  nhịp  đập  của  trái  tim  gần trái tim, tại trái tim. Nhưng bạn cho rằng nó chỉ trong trái  tim  thôi  sao?  Thế  thì  bạn  sai  -  toàn  bộ  thân  thể cũng  đang  đập  rộn  ràng.  Trái  tim  chỉ  là  chỉ  dẫn,  toàn thể đang đập rộn ràng. Đó là lí do tại sao khi tim dừng lại thì thân thể chết. Không phải thực sự trái tim đã đập rộn ràng, chính toàn thân thể đã  đập rộn ràng qua trái tim; trái tim chỉ là một chỉ báo.

Bạn đang đập rộn ràng, nhưng cái toàn thể lại đập rộn ràng qua bạn - bạn chỉ là một chỉ báo, trái tim. Vũ trụ đập rộn ràng và đập qua bạn. Bạn không hiện hữu, vũ trụ hiện hữu.

Và vũ trụ không phải là toàn bộ các đối thể, nó là tính chủ quan. Nó tồn tại như người. Nó sống động, có ý thức. Nó không phải là cách bố trí máy móc, nó là sự thống nhất hữu cơ.

Bây giờ cố hiểu những lời này của Tăng Xán:

Khi đối thể suy nghĩ tan biến, chủ thể suy nghĩ tan biến, như khi tâm trí tan biến, đối thể tan biến.

Sự vật là đối thể bởi vì chủ thể; tâm trí là như vậy bởi vì sự vật.

Mọi thứ có đó quanh bạn bởi vì bạn. Bạn hấp dẫn chúng.  Nếu  bạn  cảm  thấy  địa  ngục  quanh  mình,  đấy chính là bạn đã hấp dẫn nó tới. Đừng giận nó và đừng bắt  đầu  tranh  đấu  với  nó;  điều  đó  vô  ích.  Bạn  đã  hấp dẫn, bạn đã mời mọc - bạn đã làm điều đó! Và bây giờ ham  muốn  của  bạn  được  thoả  mãn:  bất  kì  cái  gì  bạn cần đều ở xung quanh bạn. Và thế thì bạn bắt đầu tranh đấu và trở nên giận dữ. Bạn đã thành công!

Bao  giờ  cũng  nhớ  rằng  bất  kì  cái  gì  đang  xảy  ra xung  quanh  bạn  đều  có  gốc  rễ  trong  tâm  trí.  Tâm  trí bao giờ cũng là nguyên nhân. Nó là cái máy chiếu, và bên  ngoài  chỉ  có  các  màn  ảnh  -  bạn  phóng  chiếu  bản thân mình. Nếu bạn cảm thấy nó xấu, thế thì đổi tâm trí đi. Nếu bạn cảm thấy bất kì cái gì tới từ tâm trí đều là địa  ngục  và  ác  mộng,  thế  thì  vứt  bỏ  tâm  trí  đi.  Làm việc với tâm trí, đừng làm việc với màn ảnh; đừng cứ tô vẽ nó và thay đổi nó. Làm việc với tâm trí.

Nhưng có một vấn đề, bởi vì bạn nghĩ bạn là tâm trí.  Cho  nên  làm  sao  bạn  có  thể  vứt  bỏ  nó  được?  Cho nên bạn cảm thấy bạn có thể vứt bỏ mọi thứ, thay đổi mọi  thứ,  vẽ  lại,  trang  trí  lại,  bố  trí  lại,  nhưng  làm  sao bạn có thể vứt bỏ bản thân mình được. Đó là gốc rễ của mọi rắc rối.

Bạn không phải là tâm trí, bạn ở bên ngoài tâm trí. Bạn đã trở nên bị đồng nhất, điều đó đúng, nhưng bạn không phải là tâm trí.

Và  đây  là  mục  đích  của  thiền:  cho  bạn  những thoáng nhìn nhỏ rằng bạn không phải là tâm trí. Thậm chí chỉ vài khoảnh khắc tâm trí dừng lại...  bạn vẫn  có đó! Ngược lại, bạn lại còn nhiều hơn, tràn ngập với bản thể. Khi tâm trí dừng lại dường như là luồng chảy vẫn liên  tục  làn  cạn  kiệt  bạn  đã  dừng  lại.  Bỗng  nhiên  bạn được  tràn  ngập  với  năng  lượng.  Bạn  cảm  thấy  nhiều hơn!

Nếu  thậm  chí  chỉ  một  khoảnh  khắc  bạn  trở  nên nhận biết rằng tâm trí không có đó nhưng có ‘đây,’ thì bạn đã đạt tới cốt lõi sâu xa của chân lí. Thế thì sẽ dễ dàng  vứt  bỏ  tâm  trí.  Bạn  không  phải  là  tâm  trí,  nếu không  thì  làm  sao  bạn  có  thể  vứt  bỏ  bản  thân  mình được? Sự đồng nhất cần phải bị loại bỏ trước nhất, thế thì tâm trí có thể bị loại bỏ.

Toàn bộ phương pháp của Gurdjieff là làm sao để đạt được không đồng nhất. Khi một ham muốn tới lần sau,  nhìn  vào  nó.  Nói  bên  trong  với  bản  thân  mình, “Thôi  được,  mình  sẽ  quan  sát  tâm  trí  này  đi  tới  đâu.” Và bạn sẽ cảm thấy một khoảng cách... bạn đang nhìn vào nó. Ai là người nhìn này, khán giả này?... Và ham muốn di chuyển và tạo ra mơ.

Đôi  khi  bạn  có  thể  quên,  đôi  khi  bạn  có  thể  trở thành  một  với  ham  muốn.  Kéo  mình  ra  lần  nữa,  nhìn vào  ham  muốn  này  lần  nữa:  ham  muốn  này  đang  di chuyển theo ý riêng của nó. Cứ  dường như  là mây  đã đi  vào,  một  ý  nghĩ  đã  tới  trong  bầu  trời  của  bản  thể

bạn. Chỉ nhìn vào nó, quan sát nó. Và nhớ, nếu bạn có thể không  đồng nhất  thậm chí với một mảnh của điều thứ  hai  -  ham  muốn  có  đó  và  bạn  có  đây,  và  có  một khoảng  cách  -  bỗng  nhiên  có  sự  bừng  sáng,  ánh  sáng đã xảy ra cho bạn.

Bây  giờ  bạn  biết  rằng  tâm  trí  làm  việc  theo  cách riêng của nó, nó là cái máy. Bạn có thể vứt bỏ nó! Bạn có  thể  không  dùng  nó,  bạn  có  thể  dùng  nó;  bạn  là người chủ. Bây giờ kẻ nô lệ, cái máy được đặt vào chỗ của nó; nó không còn là người chủ nữa. Thế thì vứt bỏ là có thể. Khi bạn khác với nó, chỉ thế thì vứt bỏ mới là có thể được.

Thiền,  chứng  kiến,  ngồi  im  lặng  và  nhìn  vào  tâm trí, sẽ có ích nhiều lắm. Đừng áp đặt, đơn giản ngồi và nhìn.  Đừng  làm  nhiều,  chỉ  quan  sát  như  người  xem chim  bay  trên  trời.  Nằm  xuống  đất  và  ngắm  nghía, không  làm  gì  cả,  dửng  dưng.  Thực  sự  đừng  bận  tâm chúng đi đâu, chúng đi theo ý riêng của chúng.

Nhớ  lấy,  ý  nghĩ  cũng  giống  như  chim:  chúng  đi theo  ý  của  chúng.  Và  đôi  khi  việc  xảy  ra  là  những người  quanh  bạn,  ý  nghĩ  của  họ  len  vào  bầu  trời  của bạn, ý nghĩ của bạn đi vào bầu trời của họ. Đó là lí do tại  sao  đôi  khi  bạn  cảm  thấy  rằng  với  người  nào  đó bỗng  nhiên  bạn  trở  nên  buồn;  với  người  khác  bỗng nhiên  bạn  cảm  thấy  nổi  lên  năng  lượng  và  niềm  hạnh phúc cùng vui sướng. Chỉ nhìn vào ai đó, ở gần người ấy, cái gì đó làm thay đổi tâm trạng bạn.

Điều  đó  xảy  ra  thậm  chí  cả  với  nơi  chốn.  Bạn  đi vào  trong  nhà  và  bỗng  nhiên  u  sầu  lắng  xuống  bạn. Bạn  vào  một  ngôi  nhà  khác,  và  bỗng  nhiên  bạn  cảm thấy  nhẹ  nhàng,  dường  như  đôi  cánh  đã  tới  với  bạn, bạn  có  thể  bay,  bạn  vô  trọng  lượng.  Bạn  đi  vào  một đám đông và bạn không còn là bản thân mình nữa, cái gì đó đã thay đổi. Bạn đi vào đám đông khác, lại cái gì đó đã thay đổi.

Đây  là  cơ  sở  của  satsang:  ở  cùng  với  thầy,  người không  có  ý  nghĩ.  Chỉ  ở  cùng  với  thầy,  đôi  khi  cái  vô suy  nghĩ  của  thầy,  cái  vô  trí  của  thầy,  sẽ  gõ  cửa  bạn. Trong khoảnh khắc nào đó... nó không thể bị thao tác, người ta phải đợi, người ta chỉ phải cầu nguyện và chờ đợi và quan sát. Điều đó không thể bị bắt buộc bởi vì nó không phải là ý nghĩ. Ý nghĩ là một vật, nó có thể bị ném  vào  bạn.  Vô  ý  nghĩ  không  phải  là  một  vật,  nó không thể bị ném ra.

Ý  nghĩ  có  chuyển  động  và  lực  đẩy  của  riêng  nó. Bất  kì  khi  nào  bạn  ở  gần  một  người  có  quá  nhiều  ý nghĩ,  người  đó  sẽ  trút  đầy  bạn  bằng  ý  nghĩ  của  người đó. Chỉ ở gần thôi, người đó sẽ cứ rót tâm trí của mình lên  bạn  -  dù  người  ấy  có  nói  hay  không,  đấy  không phải là vấn đề. Liên tục, các ý nghĩ, tựa như tia lửa, toé từ  đầu  người  ấy  ra  khắp  xung  quanh  -  bạn  bắt  giữ chúng.

Và  đôi  khi  bạn  thậm  chí  còn  nhận  biết  rằng  đây không phải là ý nghĩ của bạn. Nhưng khi nó tới bạn trở nên bị tràn đầy với nó, bạn trở nên bị đồng nhất thậm chí  với  cái  đó.  Đây  không  phải  là  giận  dữ  của  bạn,  ai đó  khác  đã  giận  dữ  còn  bạn  cảm  thấy  cái  gì  đó  bên trong  mình.  Ai  đó  đáng  ghét  và  cái  ghét  huých  vào bạn. Mọi thứ đều bị lây nhiễm, còn tâm trí là bệnh tật truyền nhiễm nhất trên thế giới. Không bệnh cúm nào

có thể vượt được nó, nó cứ lây lan cho mọi người tất cả xung quanh.

Nếu bạn có thể thấy, bạn có thể thấy các tia lửa toé ra từ đầu người ta. Chúng có mầu sắc khác nhau. Đấy là  lí  do  tại  sao  nhiều  nhà  huyền  môn  lại  trở  nên  nhận biết về hào quang thế, bởi vì nếu một người u sầu tới, người  đó  đem  theo  hào  quang  u  sầu.  Bạn  có  thể  thấy nó  nếu  mắt  bạn  trong  trẻo.  Bạn  có  thể  thấy  khi  một người  hạnh  phúc  tới  quanh  bạn.  Thậm  chí  nếu  bạn chưa thấy người đó - người đó còn đang tới ở phía sau bạn,  bạn  còn  chưa  thấy  người  đó  -  nhưng  bỗng  nhiên bạn  cảm  thấy  cái  gì  đó  hạnh  phúc  đang  xảy  ra  xung quanh.

Ý  nghĩ  không  phải  của  riêng  bạn,  chúng  không phải  là  bạn.  Khi  bạn  chết,  ý  nghĩ  của  bạn  rải  ra  khắp xung quanh. Điều đó vẫn xảy ra, và lần sau khi bạn tới gần  người  sắp  chết,  quan  sát  xem  -  đấy  là  một  kinh nghiệm  tự  bản  thân  nó.  Khi  một  người  sắp  chết,  ngồi và quan sát điều xảy ra cho tâm trí mình. Bạn sẽ ngạc nhiên; những ý nghĩ chưa bao giờ có đó, những ý nghĩ bạn  không  quen  thuộc,  những  ý  nghĩ  chưa  biết,  bỗng nhiên bật ra trong bạn - bụp ra! Người này sắp chết và người  ấy  đang  ném  ra  ý  nghĩ  của  mình  khắp  xung quanh, giống như cây  chết tung ra các hạt  của nó. Nó đang trong hoảng sợ; trước khi cây chết nó phải ném ra các hạt mầm để cho cây khác mọc lên.

Đừng  bao  giờ  tới  gần  người  sắp  chết  nếu  bạn không nhận biết, bởi vì thế thì người chết sẽ ảnh hưởng tới bạn. Về cơ bản, đừng bao giờ ở gần người mà bạn cảm thấy u sầu, buồn bã, chừng nào bạn còn chưa nhận biết. Nếu bạn nhận biết thế thì không có vấn đề gì. Thế thì  cái  u  sầu  tới  rồi  đi  qua;  bạn  chưa  hề  bị  đồng  nhất với nó. Bạn đã bao giờ cảm thấy chưa?... vào nhà thờ, mọi  người  cầu  nguyện  -  bạn  lập  tức  cảm  thấy  khác. Nhiều  cầu  nguyện  thế,  cho  dù  không  rất  thực,  chỉ  là cầu  nguyện  chủ  nhật,  nhưng  họ  vẫn  làm  điều  đó,  cho dù  vài  khoảnh  khắc  cánh  cửa  sổ  mở  ra  -  chúng  cũng khác.  Một  ngọn  lửa  bắt  vào  bạn,  bỗng  nhiên  bạn  cảm thấy những thay đổi bên trong mình.

Nhận biết đi! Và thế thì thấy cách các ý nghĩ đi vào trong  tâm  trí,  cách  bạn  bị  đồng  nhất  và  trở  thành  một với  chúng.  Và  chúng  di  chuyển  nhanh  thế,  tốc  độ  lớn thế,  bởi  vì  chẳng  có  gì  nhanh  hơn  ý  nghĩ.  Không  thể nào  tạo  ra  bất  kì  cái  gì  tốc  độ  cao  hơn  ý  nghĩ.  Nó không mất thời gian nào để đạt tới bất kì đâu. Nó nhẩy từ  cái  vô  hạn  này  sang  cái  vô  hạn  khác,  không  gian không tồn tại với nó.

Ý nghĩ có đó, di chuyển với tốc độ nhanh. Bởi tốc độ  nhanh  này  mà  bạn  không  thể  nào  thấy  được  hai  ý nghĩ  tách  biệt.  Ngồi  đấy,  nhắm  mắt  lại,  làm  chậm  lại mọi tiến trình của thân thể. Việc thở chậm lại, nhịp tim đập chậm lại, áp huyết chậm lại. Bạn làm chậm lại mọi điều,  bạn  thảnh  thơi,  bởi  vì  nếu  mọi  thứ  chậm  lại,  ý nghĩ  cũng  phải  chậm  lại,  bởi  vì  đó  là  một  toàn  thể  cô đọng. Khi mọi thứ chậm lại, ý nghĩ phải bị chậm lại.

Đó là lí do tại sao trong giấc ngủ say ý nghĩ dừng lại; bởi vì mọi thứ chậm thế và ý nghĩ là một thứ có tốc độ đến mức có sự phá vỡ - tiến trình này không thể tiếp tục được. Con người này chậm thế còn ý nghĩ lại có tốc độ thế; chúng không thể cùng nhau được. Ý nghĩ biến mất. Trong giấc ngủ say, chỉ vài giờ, nhiều nhất là hai  giờ  trong  đêm,  ý  nghĩ  dừng  lại,  bởi  vì  bạn  hoàn  toàn thảnh thơi.

Thảnh  thơi  và  quan  sát:  khi  tiến  trình  suy  nghĩ chậm lại, bạn sẽ có khả năng thấy lỗ hổng. Giữa hai ý nghĩ  có  một  khoảng  hở  -  trong  khoảng  hở  đó  là  tâm thức.  Giữa  hai  đám  mây  có  một  khoảng  hở  -  trong khoảng hở đó là bầu trời xanh.

Làm  chậm  tiến  trình  suy  nghĩ  và  nhìn  vào  các khoảng  hở,  và  chú  ý  tới  khoảng  hở  nhiều  hơn  là  đám mây.  Dịch  chuyển  chú  ý,  thay  đổi  động  thái.  Đừng nhìn vào hình dáng, nhìn vào bối cảnh.

Nếu  tôi  đặt  một  chiếc  bảng  đen,  một  chiếc  bảng đen  lớn  với  kích  cỡ  của  cả  bức  tường  ở  đây,  và  đánh dấu  nó  bằng  một  điểm  trắng  rồi  hỏi  bạn  thấy  gì,  thì chín  mươi  chín  phần  trăm  khả  năng  là  bạn  sẽ  không thấy  bảng  đen,  bạn  sẽ  thấy  chấm  trắng  thôi  -  bởi  vì chúng ta thấy hình dáng, không thấy bối cảnh.

Cái bảng đen lớn thế, nhưng nếu tôi hỏi bạn, “Bạn thấy gì ở đó?” thì bạn sẽ nói, “Tôi thấy một chấm trắng nhỏ.” Cái bảng lớn thế lại không được thấy mà chỉ thấy một chấm trắng nhỏ, gần như không thấy được thôi ư? Sao  vậy?  Bởi  vì  đây  là  hình  mẫu  cố  định  của  tâm  trí: nhìn vào hình dáng, không nhìn vào bối cảnh; nhìn vào đám  mây,  không  nhìn  vào  bầu  trời;  nhìn  vào  ý  nghĩ, không nhìn vào tâm thức.

Động thái này phải được thay đổi. Chú ý nhiều vào bối  cảnh  và  ít  chú  hơn  tới  hình  dáng.  Bạn  sẽ  gần  với thực tại hơn. Trong thiền điều này phải được làm liên tục.  Tâm  trí,  bởi  vì  thói  quen  cũ,  sẽ  nhìn  vào  hình dáng. Bạn chỉ dịch chuyển lại... nhìn vào bối cảnh.

Bạn  ở  đây,  tôi  ở  đây.  Chúng  ta  có  thể  nhìn  vào nhau theo hai cách. Tôi có thể nhìn vào bối cảnh; trong bối cảnh có cây cối, thực vật, mầu xanh, bầu trời - vũ trụ bao la là bối cảnh của bạn. Hay tôi có thể nhìn vào bạn, bạn là hình dáng. Nhưng tâm trí bao giờ cũng nhìn vào hình dáng.

Đó  là  lí  do  tại  sao  điều  đó  xảy  ra  nếu  bạn  tới  gặp một  người  như  Tăng  Xán,  Jesus  hay  Phật,  bạn  cảm thấy rằng mắt họ không nhìn vào bạn. Bạn chỉ là hình dáng và họ đang nhìn vào bối cảnh. Động thái của họ khác. Bạn có thể cảm thấy rằng mắt họ lạnh lùng bởi vì họ không chú ý tới bạn. Bạn chỉ là một đám mây.

Những  người  như  Phật,  khi  họ  nhìn,  bạn  có  đó, nhưng chỉ như một phần nhỏ của bối cảnh. Và bối cảnh mới bao la, còn bạn  chỉ là một  chấm nhỏ.  Nhưng bạn lại  muốn  ai  đó  nhìn  vào  bạn,  tại  chấm  nhỏ  đó,  dường như bạn là vũ trụ này, dường như không có gì tồn tại bên ngoài bạn.

Tình  yêu  của  chư  phật  sẽ  có  vẻ  lạnh  lẽo.  Bạn  cần tình yêu nóng bỏng, đôi mắt nhìn vào bạn và quên hết cái toàn thể: điều đó là không thể có với vị Phật. Bạn có chỗ của mình, nhưng bạn vẫn là một chấm nhỏ. Dù đẹp đến đâu thì bạn cũng chỉ là một phần của bối cảnh bao  la  -  toàn  bộ  sự  chú  ý  không  thể  chỉ  dồn  lên  mỗi bạn.

Đó là lí do tại  sao  bản ngã lại  cảm thấy  rất bị tổn thương  khi  ở  gần  vị  Phật,  bởi  vì  bản  ngã  muốn  được chú ý toàn bộ: “Nhìn tôi đây này, tôi là trung tâm của thế giới.” Nhưng bạn không là trung tâm thế giới. Thực sự, không có trung tâm trên thế giới, bởi vì trung tâm  là  có  thể  chỉ  nếu  thế  giới  bị  giới  hạn.  Nếu  nó  là  một đường tròn hữu hạn thế thì trung tâm là có thể - và nó thì lại là đường tròn vô hạn.

Thật  ngớ  ngẩn  mà  nghĩ  về  trung  tâm.  Không  có trung  tâm  trên  thế giới  này;  thế giới  tồn  tại  mà  không có bất kì trung tâm nào. Và đó là điều đẹp đẽ. Đó là lí do  tại  sao  mọi  người  đều  có  thể  nghĩ,  “Ta  là  trung tâm.”  Nếu  có  một  trung  tâm  thế  thì  điều  đó  là  không thể được.

Đó là lí do tại sao người Mô ha mét giáo và người Ki  tô  giáo  và  người  Do  Thái  giáo  sẽ  không  cho  phép các  khẳng  định  của  người  Hindu  rằng  “Ta  là  Thượng đế -  Aham  Brahmasmi.” Họ  nói,  “Đây  là  dị  giáo.  Các ông ấy đang nói gì vậy? Duy nhất Thượng đế là trung tâm;  không  ai  khác  là  trung  tâm  cả.”  Nhưng  người Hindu có thể khẳng định một cách vui đùa rằng “Ta là Thượng đế,” bởi vì họ nói không có trung tâm, hay mọi người đều là trung tâm.

Nhưng khi bạn yêu cầu rằng toàn bộ sự chú ý nên dồn vào bạn, thì đây là tâm trí, thói quen cũ của tâm trí, không nhìn vào bối cảnh, chỉ nhìn vào hình dáng.

Trong  thiền  bạn  phải  dịch  chuyển  từ  hình  dáng sang bối cảnh, từ vì sao sang bầu trời. Dịch chuyển này càng  xảy  ra  nhiều,  bạn  càng  cảm  thấy  nhiều  hơn  rằng bạn  không  phải  là  tâm  trí,  bạn  càng  cảm  thấy  nhiều hơn rằng nó có thể bị vứt bỏ đi dễ dàng.

Điều đó cũng tựa như việc vứt bỏ trang phục. Bạn đã may nó quá chật đến mức cảm thấy nó như lớp da - nó  không  phải  vậy.  Nó  giống  như  bộ  trang  phục;  bạn có thể vứt bỏ nó đi một cách dễ dàng. Nhưng người ta phải hiểu rằng người ta là bối cảnh, không phải là hình dáng. Và khi tâm trí này bị vứt bỏ, Tăng Xán nói, thế thì thế giới khách quan đơn giản tan biến mất.

Ông  ấy  ngụ  ý  điều  gì?  Ông  ấy  có  ngụ  ý  rằng  nếu bạn ở sâu trong thiền, nếu bạn đã đạt tới mục đích vô trí,  thế  thì  những  cây  này  sẽ  biến  mất,  tan  biến  đi chăng?  Thế  thì  ngôi  nhà  này  sẽ  không  còn  ở  đây  nữa sao? Thế thì bạn sẽ không ngồi ở đây nữa sao? Nếu tôi đã  đạt  tới,  thì  cái  ghế  tôi  đang  ngồi  sẽ  tan  biến  đi chăng?

Không,  các  đối  thể  biến  mất  như  các  đối  thể; không phải cái ghế này, không phải cái cây kia - chúng vẫn còn, nhưng chúng không còn bị giới hạn nữa. Bây giờ chúng không có biên giới. Thế thì cái ghế này gặp gỡ với mặt trời và với bầu trời, thế thì hình dáng và bối cảnh  đã  trở  thành  một.  Không  có  hình  dáng  tách  biệt khỏi bối cảnh, căn cước của chúng đã mất đi. Và chúng không còn là đối thể nữa, bởi vì bạn không còn là chủ thể ở đó nữa.

Krishnamurti cứ nói mãi về điều gì đó rất hay: rằng trong thiền sâu người quan sát trở thành cái được quan sát. Điều này là đúng, nhưng bạn sẽ cảm thấy rằng điều này có vẻ ngớ ngẩn.  Nếu bạn đang nhìn vào hoa, liệu Krishnamurti có ngụ ý rằng bạn trở thành hoa không? Thế  thì  làm  sao  bạn  sẽ  về  lại  được?  Và  ai  đó  có  thể ngắt bạn và bạn sẽ gặp rắc rối.

“Người  quan  sát  trở  thành  cái  được  quan  sát”  - điều  đó  liệu  có  nghĩa  là  bạn  trở  thành  hoa  không? Không... nhưng theo một nghĩa nào đó thì vẫn có. Bạn không trở thành hoa theo nghĩa rằng bạn có thể bị ngắt  ra và ai đó có thể mang bạn và bạn không còn là người nữa. Không, không theo nghĩa đó. Nhưng khi không có tâm trí, không có biên giới cho bạn phân tách bạn với hoa, không có biên giới cho hoa phân tách nó với bạn. Bạn  mà  có  cả  hai  yếu  tố  này  thì  trở  thành  khối  chủ quan, bạn hội nhập và gặp gỡ. Bạn vẫn còn là bạn, hoa vẫn  còn  là  hoa,  không  ai  có  thể  lầm  lẫn  đi  ngắt  bạn, nhưng vẫn có hội nhập.

Điều  đó  xảy  ra  trong  cuộc  sống  của  bạn,  đôi  khi chỉ  trong  vài  khoảnh  khắc  khi  bạn  yêu  người  nào  đó. Điều  đó  nữa  cũng  hiếm  hoi,  bởi  vì  tâm  trí  con  người chưa bao giờ rời bỏ người đó, ngay cả trong tình yêu. Nó cứ tạo ra cái vô nghĩa của riêng nó, tạo ra thế giới của riêng nó. Và người yêu không còn được phép có sự gần gũi đến mức người đó đạt tới bối cảnh. Hình dáng, bản ngã, bao giờ cũng đứng ở giữa. Nhưng vài lần điều đó cũng xảy ra.

Tất  nhiên,  nó  phải  xảy  ra  mặc  dù  có  bạn.  Nó  tự nhiên đến  mức cho dù bạn có làm tất  cả mọi thu xếp, đôi  khi  thực  tại  vẫn  bột  phát  trong  bạn.  Mặc  cho  mọi thu xếp của bạn, mặc cho tất cả mơ mộng của bạn, đôi khi  nó  vẫn  thấm  vào  bạn,  đôi  khi  bạn  vẫn  không  đề phòng. Đôi khi bạn quên mất, hay bạn quá bận tâm vào điều  gì  đó  đến  mức  một  cánh  cửa  sổ  mở  ra  và  bạn không nhìn vào cánh cửa sổ đó và thực tại đi vào.

Một vài khoảnh khắc, trong tình yêu, điều này xảy ra; khi người quan sát đã trở thành cái được quan sát. Đây  là  việc  thiền  đẹp:  nếu  bạn  yêu  một  người  thế  thì ngồi với người đó và nhìn vào mắt nhau - không nghĩ điều  gì,  không  nghĩ  người  đó  là  ai,  không  tạo  ra  tiến trình suy nghĩ, chỉ nhìn vào mắt nhau.

Có thể có một vài thoáng nhìn khi người quan sát sẽ trở thành cái được quan sát, khi bạn sẽ bị mất đi và bạn  sẽ  không  biết  bạn  là  ai  -  liệu  bạn  đã  trở  thành người được yêu hay người được yêu đã trở thành bạn. Đôi mắt là cánh cửa đẹp để đi vào lẫn nhau.

Và tại sao tôi nói chỉ trong tình yêu điều ấy mới là có  thể?  -  bởi  vì  chỉ  trong  tình  yêu  bạn  mới  không  đề phòng. Bạn thảnh thơi, bạn không sợ người khác, bạn có  thể  mong  manh,  bạn  có  thể  đảm  đương  điều  đó. Ngoài ra bạn bao giờ cũng đề phòng bởi vì bạn không biết người khác sẽ làm gì, bạn không biết liệu người ấy có  làm  tổn  thương  bạn  hay  không.  Và  nếu  bạn  không đề phòng, tổn thương có thể vào rất sâu.

Trong  tình  yêu  bạn  có  thể  nhìn  vào  mắt  nhau.  Sẽ có những thoáng nhìn nào đó khi mà bối cảnh và hình dáng  tan  biến  vào  lẫn  nhau.  Bạn  sẽ  bị  rung  động  tới chính nền tảng của mình. Bỗng nhiên bạn sẽ có thoáng nhìn:  bạn  không  hiện  hữu,  vậy  mà  bạn  vẫn  hiện  hữu. Sâu ở đâu đó có gặp gỡ.

Điều này đã xảy ra cho thiền nhân thực sự với bản thân vũ trụ - không phải là người đó trở thành cây cối, thế  nhưng  người  đó  vẫn  trở  thành  cây  cối.  Khi  người đó  ở  cùng  cây  cối,  các  biên  giới  không  có đó.  Và  khi người  đó  trở  nên  đồng  điệu  với  mảnh  đất  vô  biên cương này, thế thì người đó đi mà không có biên giới.

Đây chính là ý nghĩa của lời Tăng Xán. Khi tâm trí biến mất, đối thể tan biến. Khi đối thể tan biến, bạn tan biến, bản ngã tan biến. Chúng có quan hệ với nhau.

Hiểu tính tương đối của hai điều này và thực tại cơ bản:  thống nhất của cái trống rỗng.

Hiểu tính tương đối của hai điều này và thực tại cơ bản: thống nhất của cái trống rỗng. Bạn tồn tại bởi vì các  đối  thể  bao  quanh  bạn.  Biên  giới  của  bạn  tồn  tại bởi  vì  biên  giới  của  các  vật  khác  bao  quanh  bạn.  Khi biên giới của chúng mất đi, biên giới của bạn mất đi - bạn có quan hệ lẫn nhau, bạn là cùng nhau.

Tâm trí bạn và các đối thể bên ngoài bạn được nối với  nhau,  chúng  có  một  chiếc  cầu.  Nếu  bờ  bên  này biến mất chiếc cầu sập đổ. Và với chiếc cầu sập đổ, bờ bên  kia  cũng  biến  mất,  bởi  vì  không  có  khả  năng  nào cho một bờ tồn tại mà lại không có bờ bên kia. Đây là ý nghĩa của tính quan hệ.

Và thế thì có thống nhất - thống nhất của cái trống rỗng.  Bạn  trống  rỗng  và  hoa  trống  rỗng,  bởi  vì  không có  biên  giới  cho  hoa,  thế  thì  làm  sao  có  thể  có  trung tâm  được?  Đây  là  một  trong  những  hiểu  biết  sâu  sắc nhất của Phật, và chỉ Phật tử mới khẳng định điều này một  cách  đẹp  đẽ  như  vậy.  Họ  nói  không  có  atma, không có cái ta.

Và điều này đã bị hiểu lầm rất nhiều, bởi vì người Hindu  nói  rằng  toàn  bộ  tôn  giáo  của  họ  là  dựa  trên atma,  cái  ta,  cái  ta  tối  thượng.  Còn  Phật  lại  nói,  “Khi không  có  biên  giới,  làm  sao  cái  ta  tồn  tại  được?”  Khi không  có  biên  giới  và  tâm  trí  đã  trở  nên  im  lặng  toàn bộ,  làm  sao  cái  ‘tôi’  có  thể  tồn  tại  được?  Bởi  vì  cái

‘tôi’ là ồn ào. Làm sao bạn có thể nói, “tôi đây” khi cái toàn  thể  hiện  hữu?  Khi  hình  dáng  và  bối  cảnh  đã  trở thành một, làm sao bạn có thể nói “tôi đây”?

Đây là trống rỗng của Phật, anatta. Từ này thật là hay - ‘anatta’, vô ngã. Bạn không còn nữa vậy mà bạn vẫn  còn.  Thực  sự,  lần  đầu  tiên  bạn  hiện  hữu  như  cái toàn thể, nhưng không như một cá nhân, không như cái được xác định, đánh dấu, được bao bọc. Bạn hiện hữu như  cái  toàn  thể,  nhưng  bạn  lại  không  hiện  hữu  như một  cá  thể,  như  sự  tách  biệt  đã  được  đánh  dấu,  được định  nghĩa.  Bạn  không  còn  là  hòn  đảo  nữa,  bạn  là  sự mở rộng bao la của cái trống rỗng.

Và  điều  tương  tự  cũng  xảy  ra  cho  hoa,  và  điều tương  tự  cũng  xảy  ra  cho  cây  cối,  và  điều  tương  tự cũng  xảy  ra  cho  chim  chóc  và  cho  con  vật,  và  điều tương tự cũng xảy ra cho đất đá, vì sao và mặt trời. Khi cái  ta  của  bạn  tan  biến  đi,  cái  ta  cũng  biến  mất  khỏi mọi nơi, bởi vì đó là sự phản xạ của cái ta của bạn, đó là  cái  ta  của bạn  vang  vọng  qua  vũ  trụ,  đó  là  cái điên khùng của bạn được phản xạ lại. Bây giờ nó không còn đó nữa.

Tăng  Xán  đang  nói  rằng  khi  có  trống  rỗng  thì  có thống nhất. Nếu bạn hiện hữu, làm sao có thể có bất kì thống  nhất  nào  được?  Chính  sự  tách  biệt  bản  thể  của bạn tạo ra sự không thống nhất này.

Người  Mô  ha  mét  giáo  nói  rằng  họ  yêu  người Hindu giáo, họ là anh em; người Ki tô giáo nói họ yêu người  Do  Thái  giáo,  họ  là  anh  em.  Mọi  người  đều  là anh em, nhưng làm sao bạn có thể là anh em khi bạn là người  Ki  tô  giáo?  Làm  sao  bạn  có  thể  là  anh  em  khi bạn  là  người  Hindu  giáo?  Sự  phân  ranh  giới  của  bạn, biên  giới  của  bạn,  mang  tính  thù  nghịch  trong  đó. Nhiều  nhất  bạn  có  thể  tha  thứ  cho  người  khác,  nhưng bạn không thể là một với người khác. Và chỉ nói ‘anh  em’ thì cũng chẳng ích gì, bởi vì không ai có thể tranh đấu nguy hiểm như các anh em.

Việc  nói  rằng  tôi  là  người  Hindu  tức  là  tôi  đang làm cho bản thân mình tách rời khỏi cái toàn thể. Việc nói rằng tôi mạnh mẽ tức là tôi đang làm cho bản thân mình tách rời khỏi vũ trụ. Việc nói rằng tôi phi thường tức là tôi đang làm cho bản thân mình tách rời khỏi vũ trụ. Đây là điều Trang Tử nói: Là người thường. Điều đó nghĩa là đừng tách bạch theo bất kì cách nào, đừng tạo ra các định nghĩa rạch ròi về bản thân mình. Sống với các biên giới linh động, cái bao giờ cũng sẵn sàng hội ngộ và tan chảy.

Hiểu tính tương đối của hai điều này và thực tại cơ bản: thống nhất của cái trống rỗng.

Trong cái trống rỗng này cái hai đó là không thể phân biệt được...

Chúng  không  thể  được  phân  biệt  ra,  chúng  không thể được cảm thấy như là tách biệt - tách khỏi cái khác. Chúng tách biệt đấy, nhưng tách biệt này là hoàn toàn khác. Bạn có thể phân biệt, nhưng tách biệt này không phải là do bản ngã.

Cũng giống hệt như một con sóng trong đại dương: bạn có thể phân biệt... sóng là sóng, không phải là đại dương - nhưng nó vẫn cứ là đại dương. Sóng không thể tồn  tại  mà  thiếu  đại  dương.  Đại  dương  đang dậy  sóng trong nó, đại dương đang đập trong nó. Nó tách biệt về hình dạng, nhưng nó vẫn không tách biệt về sự tồn tại. Bạn  tách  biệt,  và  bạn  vẫn  không  tách  biệt.  Đây  là nghịch  lí  nền  tảng  nhất  mà  con  người  đi  tới  kinh nghiệm   ra   khi   người   đó   kinh   nghiệm   cái   vô   ngã, anatta.

... và mỗi cái đều chứa trong nó toàn bộ thế giới.

Không  tách  biệt,  bạn  không  mất  gì  cả,  bạn  thu được cái toàn thể. Và bạn bao giờ cũng lo sợ mất. Bạn bao giờ cũng nghĩ, “Nếu mình đánh mất bản thân mình thế thì mình không còn nữa. Mình sẽ được cái gì?” Bạn mất, mà bạn thu được cái toàn thể. Và bạn chẳng mất cái gì ngoài khổ của mình, nỗi lo âu của mình, nỗi khổ sở. Bạn có gì để mà mất?! Bạn chẳng có gì để mất cả - chỉ khổ của bạn, tù túng của bạn.

... Và mỗi cái đều chứa trong nó toàn bộ thế giới. Khi bạn mất, bạn trở thành toàn thể thế giới này: tất cả đều là của bạn. Bạn là kẻ ăn xin bởi vì chính bản thân mình;  bạn  có  thể  trở  thành  hoàng  đế.  Tâm  trí  là  bình bát ăn xin.

Tôi đã nghe một câu chuyện Sufi. Đấy là một trong những giáo huấn Sufi cổ nhất.

Một người ăn xin đến cung điện của một hoàng đế. Hoàng đế đang ở trong vườn cho nên ông ta nghe thấy tiếng người ăn xin. Người ở ngoài cổng định đem cho cái  gì  đó,  nhưng  người  ăn  xin  này  nói,  “Tôi  có  một điều kiện. Tôi bao giờ cũng nhận từ người chủ, không bao giờ nhận từ người hầu.”

Hoàng đế  nghe thấy.  Ông ấy đang đi dạo cho nên ông ấy tới để gặp người ăn xin này, bởi vì người ăn xin không  có  điều  kiện  gì.  Nếu  bạn  là  kẻ  ăn  xin  làm  sao bạn có thể có điều kiện được? “Anh ta hình như là một  kẻ ăn xin hiếm hoi.” Thế là ông ấy tới gặp - và anh ta quả là một kẻ ăn xin hiếm hoi thực. Nhà vua chưa bao giờ thấy một người giống như hoàng đế như vậy trước đây; anh ta là cái không. Con người này có niềm vinh quanh nào đó bao quanh anh ta, vẻ duyên dáng. Trang phục  của  anh  ta  rách  tả  tơi,  gần  như  trần,  nhưng  bình bát ăn xin thì lại rất, rất quí báu.

Hoàng đế nói, “Sao có điều kiện?”

Người  ăn  xin  nói,  “Bởi  vì  người  hầu  bản  thân  họ đã là kẻ ăn xin và tôi không muốn bất lịch sự với bất kì ai. Chỉ người chủ mới có thể cho. Làm sao người hầu có thể cho được? Cho nên nếu ông đã sẵn sàng, ông có thể cho và tôi sẽ chấp nhận điều đó. Nhưng thế nữa thì tôi vẫn còn một điều kiện, và đó là: bình bát ăn xin của tôi phải được trút đầy.

Bình bát ăn xin nhỏ thế! Hoàng đế bắt đầu cười to. Ông ta nói, “Ngươi dường như điên rồi. Ngươi nghĩ ta không  thể  trút  đầy  được  bình  bát  ăn  xin  của  ngươi sao?”  Và  thế  rồi  ông  ta  ra  lệnh  cho  quan  thượng  thư đem  đá  quí  tới,  vô  song,  duy  nhất,  và  trút  chúng  vào bình bát ăn xin.

Nhưng  họ  gặp  khó  khăn,  bởi  vì  họ  càng  trút  vào bình bát ăn xin, đá quí rơi tọt vào đó và thậm chí chúng chẳng  tạo  nên  tiếng  động  nào,  chúng  đơn  giản  biến mất. Và bình bát ăn xin vẫn còn trống rỗng.

Thế là hoàng đế lâm vào tình thế khó khăn, toàn bộ bản  ngã  ông  ta  bị  lâm  nguy.  Ông  ta,  một  hoàng  đế  vĩ đại  người  cai  quản  cả  trái  đất,  lại  không  thể  nào  trút đầy  được  một  bình  bát  ăn  xin!  Ông  ta  ra  lệnh,  “Đem mọi thứ lại  đây, nhưng bình bát ăn xin này phải được trút đầy.”

Các kho báu của ông ta... trong nhiều ngày các kho báu  của  ông  ta  đều  bị  trống  rỗng,  nhưng  bình  bát  vẫn còn trống rỗng. Chẳng còn lại cái gì nữa. Hoàng đế đã trở  thành  kẻ  ăn  xin,  tất  cả  đều  mất.  Hoàng  đế  sụp xuống dưới chân người ăn xin và nói, “Bây giờ ta cũng là một kẻ ăn xin và ta chỉ cầu xin một điều. Nói cho ta biết  bí  mật  của  cái  bình  bát  này,  nó  dường  như  là  ma thuật!”

Người ăn xin nói, “Chẳng có gì cả... nó được làm bằng tâm trí con người, chẳng có gì ma thuật cả.”

Mọi tâm trí con người đều chỉ là cái bình bát này: bạn cứ trút vào nó, nó vẫn còn trống rỗng. Bạn ném cả thế  giới,  các  thế  giới  cùng  nhau,  và  chúng  đơn  giản biến  mất  chẳng  tạo  nên  âm  thanh  nào.  Bạn  cứ  cho  và nó bao giờ cũng ăn xin.

Cho  tình  yêu,  và  bình  bát  ăn  xin  có  đó,  tình  yêu của bạn  biến  mất.  Cho  toàn  bộ  cuộc  sống  của bạn,  và bình bát ăn xin có đó, nhìn vào bạn với con mắt phàn nàn,  “Bạn  chẳng  cho  gì  cả.  Tôi  vẫn  trống  rỗng.”  Và bằng  chứng  duy  nhất  rằng  bạn  có  thể  cho  là  nếu  bình bát  ăn  xin  đầy  -  mà  nó  thì  chẳng  bao  giờ  đầy  cả.  Tất nhiên, logic là rõ ràng: bạn vẫn chưa cho.

Bạn  đã đạt  tới  nhiều,  nhiều  điều  -  tất  cả chúng  đã biến mất trong bình bát ăn xin này. Tâm trí là quá trình tự tử. Trước khi tâm trí biến mất, bạn sẽ vẫn còn là kẻ ăn xin. Bất kì cái gì mà bạn có thể thu được đều sẽ là phù phiếm; bạn sẽ vẫn còn trống rỗng.

Và nếu bạn làm tan biến tâm trí này, qua cái trống rỗng  lần  đầu  tiên  bạn  trở  thành  được  tràn  đầy.  Bạn không  còn  nữa,  nhưng  bạn  đã  trở  thành  cái  toàn  thể. Nếu bạn còn đó, bạn sẽ vẫn còn là kẻ ăn xin. Nếu bạn không còn đó, bạn trở thành hoàng đế.

Đó là lí do tại sao ở Ấn Độ chúng ta đã gọi người ăn  xin  là  swami.  ‘Swami’  có  nghĩa  là  bậc  thầy,  hoàng đế.   Bạn   không   thể   tìm   ra   từ   nào   hay   hơn   cho sannyasin.  Khi  tôi  đang  nghĩ  đến  tên  nào  cần  cho,  để trao cho sannyasin mới, tôi không thể nào cải tiến hơn được nó. Swami dường như là tốt nhất. Nó có nghĩa là người đã ném bản thân mình đi một cách toàn bộ đến mức  người  đó  không  còn  nữa;  người  đó  đã  trở  thành toàn bộ thế giới, bậc thầy của tất cả. Ngoài ra thì thậm chí  hoàng  đế  cũng  vẫn  còn  là  kẻ  ăn  xin:  họ  cứ  ham muốn, đòi hỏi và khổ sở.

Nếu ông không phân biệt giữa thô thiển và tinh tế ông sẽ không bị quyến dũ tới định kiến và ý kiến.

Nếu bạn không phân biệt giữa thô thiển và tinh tế, tốt  và  tồi,  đẹp  và  xấu,  cái  này  và  cái  nọ  -  nếu  bạn không  phân  biệt,  nếu  bạn  không  phân  chia,  bạn  đơn giản  chấp  nhận  cái  toàn  thể  như  nó  hiện  thế.  Bạn không  đưa  tâm  trí  mình  vào  trong  nó,  bạn  không  trở thành quan toà. Bạn đơn giản nói, “Nó là vậy.”

Gai  có  đó,  bạn  nói,  “Nó  là  vậy”;  hoa  hồng  có  đó, bạn nói, “Nó là vậy”; thánh nhân có đó, bạn nói, “Nó là  vậy”;  tội  nhân  có  đó,  bạn  nói,  “Nó  là  vậy”.  Và  cái toàn thể biết; không ai khác có thể biết tại sao tội nhân lại tồn tại. Phải có lí do nào đó, nhưng đó là bí ẩn cho cái toàn thể, không phải cho bạn bận tâm tới.

Cái toàn thể cho  việc  sinh  thành  ra  thánh  nhân  và tội nhân, gai và hoa hồng - chỉ cái toàn thể mới biết tại sao.  Bạn  đơn  giản  rơi  vào  trong  cái  toàn  thể  và  bạn không tạo ra bất kì phân biệt nào. Bạn cũng sẽ biết tại sao, nhưng chỉ khi bạn trở thành cái toàn thể.

Bí ẩn này được giải quyết khi bạn đã trở thành bản thân bí ẩn đó. Bạn không thể giải quyết nó mà vẫn còn là  bản  thân  mình.  Nếu  bạn  vẫn  còn  là  bản  thân  mình, bạn sẽ thành triết gia lớn. Bạn sẽ có nhiều câu trả lời và mà chẳng câu nào trả lời cả; bạn sẽ có nhiều lí thuyết nhưng không có chân lí. Nhưng nếu bạn trở thành bản thân bí ẩn ấy, bạn sẽ biết. Nhưng tri thức đó lại tinh tế đến mức nó không thể rút lại thành lời được. Tri thức đó ngược đời đến mức nó phủ nhận mọi ngôn ngữ. Tri thức  đó  mâu  thuẫn  thế  -  bởi  vì  các  cái  đối  lập  mất  đi biên  giới,  chúng  trở  thành  một  -  không  lời  nào  có  thể nói về nó.

Hình  dáng  ngụ  ý  lời  còn  bối  cảnh  ngụ  ý  im  lặng. Trong  tri  thức đó,  hình  dáng  và  bối  cảnh  đã trở thành một, im lặng và lời nói đã trở thành một. Làm sao bạn có thể nói  được nó? Nhưng vẫn cứ phải nói ra, bởi vì có  nhiều  người  còn  đang  khát  khao  về  nó.  Thậm  chí nghe thấy nó, có thể là trái tim ai đó bắt đầu cuộc hành trình. Đó là lí do tại sao Tăng Xán đang nói những điều này.

Tăng Xán biết chúng không thể được nói ra, bởi vì bất  kì  khi  nào  bạn  nói  nó,  bạn  đều  phải  tạo  ra  phân biệt. Bất kì khi nào bạn nói điều gì đó, bạn phải chọn lời. Bất kì khi nào bạn phải nói điều gì đó, bạn ưa thích cái này hơn cái kia và tâm trí len vào.

Nhưng  không  ai  đã  cố  gắng  được  hơn  Tăng  Xán. Ông ấy là vô song. Bạn không thể nào tìm được người nào khác mà đặt được cái im lặng đó vào trong lời nói hay đến vậy. Thậm chí đến Phật cũng cảm thấy ghen tị. Tăng  Xán  này  thực  sự  là  bậc  thầy  -  bậc  thầy  của  im lặng  và  bậc  thầy  của  lời  nói.  Ông  ấy  đã  đặt  cái  gì  đó vào trong thế giới này, cái mà không thuộc vào thế giới này. Ông ấy đã làm thấm nhuần vào lời nói cái im lặng sâu sắc của kinh nghiệm của ông ấy.

Lắng  nghe  lời  ông  ấy  -  không  chỉ  lắng  nghe,  hấp thu.  Để  cho  chúng  tan  chảy  vào  trong  trái  tim  bạn. Đừng ghi nhớ chúng. Để chúng  đi vào trong máu bạn và  trở  thành  máu  xương  bạn.  Hấp  thu,  ăn  chúng,  tiêu hoá chúng, và quên chúng. Và chúng có sức mạnh cực kì lớn lao để biến đổi.

Đủ cho hôm nay chứ?

Chương 6 Cố gắng tới vô mục đích

Sống trong Đạo Lớn không dễ cũng không khó, nhưng những người với quan điểm giới hạn thì sợ hãi và do dự: họ càng vội vã nhanh hơn, họ càng đi chậm hơn, và việc níu bám không thể bị giới hạn; thậm chí bị gắn bó với ý tưởng về chứng ngộ cũng là đi lạc lối.

Để cho mọi thứ theo đường riêng của chúng và sẽ không có việc tới lẫn việc đi.

Tuân theo bản tính của mọi thứ (bản tính riêng của ông), và ông sẽ bước đi một cách tự do và không rối loạn.

Khi ý nghĩ ở trong tù túng thì chân lí bị che khuất, vì mọi thứ u ám và không rõ ràng, và việc thực hành đánh giá nặng nề chỉ đem lại phiền phức và chán ngắt.

Ích lợi gì có thể đưa ra được từ phân biệt và tách biệt?

Nếu ông muốn đi theo con đường Đạo duy nhất, đừng không thích ngay cả thế giới của giác quan và ý tưởng.

Quả thực, chấp nhận chúng một cách đầy đủ là đồng nhất với chứng ngộ thực sự.

Người trí huệ cố gắng theo vô nỗ lực nhưng kẻ ngu xuẩn lại tự xiềng xích mình.

Có một pháp, chân lí, luật, không nhiều; phân biệt nảy sinh từ nhu cầu níu bám của người dốt nát.

Tìm kiếm tâm trí với tâm trí phân biệt là sai lầm lớn nhất trong các sai lầm.

Có  nhiều  điều  hay  trong  lời  kinh  này.  Và  đối  với người  tìm  kiếm,  chúng  không  chỉ  hay  mà  còn  là  nền tảng và bản chất nữa - bởi vì Tăng Xán không phải là nhà thơ, ông ấy là nhà tiên tri. Bất kì điều gì ông ấy nói cũng đều mang tính thơ ca của cái vô hạn, nhưng đấy không  phải  là  vấn  đề.  Bất  kì  khi  nào  một  người  đã chứng  ngộ  nói,  bất  kì  điều  gì  người  ấy  nói  đều  mang tính thơ ca, và hay. Ngay cách người ấy hiện hữu, bất kì  điều  gì  bắt  nguồn  từ  âm  vang  của  người  đó,  đều mang theo hương thơm của người đó. Nhưng đó không phải là vấn đề. Đừng bị lạc vào trong thơ ca, bởi vì thơ ca thuộc vào hình dạng mà chân lí thì vô hình.

Cách thức Tăng Xán nói về mọi thứ đều hay và thi vị, nhưng nhớ, chớ bị lạc vào chất thơ của ông ấy. Chớ bị  lạc  trong  chất  thơ  của  Upanishad,  của  Gita,  của những  lời  của  Jesus.  Trong  bản  thân  nó  hình  dạng  là đẹp nhưng đấy không phải là vấn đề. Đi vào trong điều là nội dung, không phải là bình chứa.

Với người tìm kiếm, nội dung mới là bản chất, và hiểu nội dung là trở thành nó - bởi vì không có chân lí bên ngoài hiểu biết. Trong thực tế, bản thân hiểu biết là chân lí. Nói rằng qua hiểu biết bạn sẽ đạt tới chân lí là sai, bởi vì không có chân lí ngoài hiểu biết.

Hiểu  biết  là  chính  chân  lí.  Bạn  hiểu...  bạn  đã  trở thành chân lí. Chân lí không ở nơi nào đó chờ đợi bạn để xảy ra; chính là qua hiểu biết của bạn mà nó sẽ được lộ ra - lộ ra bên trong bạn.

Những lời hướng dẫn này của Tăng Xán là để dành cho người tìm kiếm, và mọi từ đều rất, rất có ý nghĩa.

Sống trong Đạo Lớn không dễ cũng không khó...

Bất kì khi nào có mục tiêu, điều đó đều có thể là dễ hay  khó.  Điều  đó  tuỳ  thuộc  vào  nơi  bạn  hiện  hữu, khoảng  cách  bao  xa  giữa  bạn  và  mục  tiêu,  liệu  đó  là đường  cái  hay  bạn  phải  du  hành  dọc  theo  đường  mòn trên  đồi.  Nó  có  phải  là  con  đường  được  vạch  bản  đồ, được  đánh  dấu  hay  bạn  phải  tìm  ra  con  đường  của riêng mình?

Nếu có mục tiêu thì điều đó  sẽ hoặc dễ hoặc khó. Điều  đó  còn  tuỳ...  liệu  bạn  đã  đi  trên  con  đường  đó trước đây hay không. Con đường đã được biết rồi sao?

-  điều  đó  sẽ  dễ  dàng.  Nếu  con  đường  còn  chưa  được biết  tới,  sẽ  khó  khăn.  Bạn  có  phải  là  người  thạo  du hành không? Điều kiện thể chất của bạn, điều kiện tinh thần của bạn, sẽ làm cho nó hoặc dễ hoặc khó.

Nhưng  chân  lí  không  phải  là  mục  tiêu  chút  nào, cho nên làm sao nó có thể là dễ hay khó?

Có những người nói chân lí là rất, rất khó. Họ đang nói  điều  gì  đó  hoàn  toàn  dốt  nát.  Có  trường  phái  đối lập  nói,  “Chân  lí  là  dễ  dàng  -  chẳng  có  vấn  đề  gì  cả. Chỉ  phải  hiểu  và  nó  sẽ  dễ  dàng.”  Họ  cũng  đang  nói điều gì đó không đúng. Và cả hai điều này đều có thể được  hiểu  bởi  tâm  trí.  Khó?  -  tâm  trí  có  thể  tìm  ra  kĩ thuật  và  cách  thức  và  phương  tiện,  và  điều  đó  có  thể được làm thành dễ dàng.

Ba nghìn năm trước đây việc du hành là khó khăn. Bây  giờ  điều  đó  gần  như  dễ  dàng  như  mọi  thứ  khác: bạn đơn giản ngồi vào trong máy bay và chẳng làm gì cả, chỉ nghỉ ngơi. Và trước lúc bạn uống xong chén trà, bạn  đã  tới  nơi.  Nếu  mục  tiêu  là  khó  khăn,  nó  có  thể được làm thành dễ dàng.

Đó là điều Maharishi Mahesh Yogi cứ thuyết giảng ở  phương  Tây:  rằng  ông  ấy  đã  tìm  ra  kĩ  thuật  với  tốc độ  phản  lực.  Nếu  mục  tiêu  là  khó  khăn  thế  thì,  tất nhiên,  nếu  bạn  du  hành  bằng  xe  bò  kéo  thì  sẽ  rất,  rất khó khăn, còn nếu bạn du hành bằng máy bay phản lực thì sẽ dễ dàng.

Nhưng  có  mục  tiêu  không?  Đó  là  điểm  then  chốt của vấn đề. Nếu nó là mục tiêu ở đâu đó, xa xa, thế thì có  khả  năng  tạo  ra  cách  thức,  phương  tiện,  phương thức dễ dàng. Nhưng nó có phải là mục tiêu không?

Tăng Xán nói nó không phải là mục tiêu, vậy làm sao nó có thể dễ hay khó được? Và nếu nó không phải là  mục  tiêu,  làm  sao  có  thể  có  cách  thức  cho  nó?  Và nếu  nó  không  phải  là  mục  tiêu,  làm  sao  có  thể  có phương  pháp  và  kĩ  thuật  để  đạt  tới  nó?  Không  thể được!  Ông  ấy  nói  nó  không  dễ  không  khó,  bởi  vì  nó không phải là mục tiêu chút nào.

Sống trong Đạo Lớn không dễ cũng không khó...

Thế  thì  Đạo  Lớn  này  là  gì  vậy?  Đạo  Lớn  này  là bản tính của bạn - bạn đã là nó rồi! Đó là lí do tại sao nó không phải là mục tiêu. Nó không định là cái gì đó trong  tương  lai.  Không  cần  thời  gian  cho  nó  xảy  ra. Bạn  bao  giờ  cũng  đã  ở  trong  nó  rồi,  nó  đã  là  đấy  rồi. Bạn là mục tiêu, bạn tồn tại trong mục tiêu. Bạn không thể tồn tại bên ngoài nó được, không có khả năng nào để đi ra ngoài nó. Dù bạn có lang thang nhiều đến đâu đi  chăng  nữa  bạn  cũng  không  thể  nào  đi  ra  khỏi  nó được.  Dù  bạn  đi  tới  đâu  bạn  cũng  đem  theo  Đạo  bên trong  mình.  Nó  là  bản  tính  bẩm  sinh  của  bạn.  Nó không  thể  thiếu  được,  bạn  không  thể  gạt  nó  sang  bên và quên mất nó. Bạn đã ở đó rồi bởi vì ở đây tức là ‘ở kia’. Bạn không cần nhìn vào tương lai: bạn đơn giản ở đây và bạn thấy nó.

Tìm kiếm và bạn sẽ lỡ. Đừng tìm, chỉ hiện hữu, và nó có đó. Và bạn sẽ cười bởi vì nó bao giờ cũng có đó rồi - chỉ bởi vì việc tìm kiếm của mình mà bạn mới làm lỡ  nó.  Chỉ  bởi  vì  bạn  đã  quá  vội  vàng  nên  bạn  không thể nhìn vào bên trong.

Sống trong Đạo Lớn không dễ cũng không khó, nhưng những người với quan điểm giới hạn thì sợ hãi và do dự: họ càng vội vã nhanh hơn, họ càng đi chậm hơn, và việc níu bám không thể bị giới hạn; thậm chí bị gắn bó với ý tưởng về chứng ngộ cũng là đi lạc lối.

Để cho mọi thứ theo đường riêng của chúng và sẽ không có việc tới lẫn việc đi.

Bạn   là  Đạo  và  bạn  là  mục  tiêu,  và  không  có khoảng  cách  giữa  bạn  và  mục  tiêu.  Bạn  là  người  tìm kiếm  và  bạn  là  cái  được  tìm  kiếm;  không  có  khoảng cách giữa người tìm kiếm và cái được tìm kiếm. Bạn là người tôn thờ và bạn là cái được tôn thờ. Bạn là đệ tử và bạn là thầy. Bạn là phương tiện và bạn là mục đích: đây là Đạo Lớn.

Điều   đó   bao   giờ   cũng   có   sẵn   cho   bạn.   Chính khoảnh khắc này bạn đang trong nó. Thức tỉnh, và bạn đang  trong  nó.  Ngủ,  bạn  vẫn  còn  trong  nó,  nhưng  bởi vì bạn ngủ nên bạn không thể thấy nó được. Và thế thì bạn bắt đầu tìm kiếm.

Bạn  giống  như  người  say  đang  tìm  nhà  riêng  của mình, hỏi điều gì đó ở ngay trước mắt bạn. Nhưng mắt lại  không  trong  trẻo  -  chúng  đầy  những  ý  kiến,  phân biệt, chúng đầy những lời nói và lí thuyết. Đó là lí do tại sao cái nhìn của bạn bị mờ, nếu không thì bất kì cái gì bạn tìm cũng đang ở ngay trước bạn.

Người Hindu có phương pháp nhìn vào chỏm mũi: chỉ ngồi im lặng và nhìn vào chỏm mũi và không làm gì cả. Mọi người cười, bởi vì ngu xuẩn làm sao! Điều gì  sẽ  xảy  ra  từ  nó?  Nhưng  ý  nghĩa  bị  lỡ  rồi.  Người

Hindu  đang  nói  nó  ở  ngay  trước  bạn  thôi,  ngay  trước chỏm mũi vậy. Im lặng và nhìn vào chỏm mũi và đừng dính líu tới bất kì suy nghĩ nào... và bỗng nhiên nó có đó  -  giống  như  chỏm  mũi  vậy,  bao  giờ  cũng  ở  trước bạn.

Và đây là cái hay của chỏm mũi: dù bạn có đi đâu, nó  bao  giờ cũng  đi  trước bạn.  Bạn  đi  đúng,  nó  có  đó; bạn  đi  sai,  nó  có  đó.  Là  tội  nhân,  nó  ở  phía  trước;  là thánh  nhân,  nó  ở  phía  trước.  Bất  kì  điều  gì  bạn  làm  - trồng cây chuối, trong tư thế shirshasan - nó đều có đó ngay trước bạn. Ngủ, nó có đó; thức, nó có đó.

Đây là ý nghĩa của việc nhìn vào chỏm mũi, bởi vì dù bạn làm bất kì cái gì, bạn cũng không thể nào để nó ở bất kì chỗ nào khác hơn phía trước này. Khoảnh khắc bạn di chuyển, nó đã di chuyển rồi. Chỉ nhìn vào chỏm mũi  bạn  sẽ  hiểu  rằng  chân  lí  là  ở  ngay  trước  bạn.  Dù bạn  tới  đâu,  nó  cũng  tới  cùng  bạn;  dù  bạn  đi  đâu  nó cũng đi cùng bạn. Bạn không thể lỡ nó, cho nên không có vấn đề về việc tìm nó. Phải hiểu rằng bạn đã không bỏ  lỡ  nó...  Nhưng  nhìn  xem:  thông  thường  bạn  chẳng bao giờ nhìn vào chỏm mũi, bởi vì bạn đang nhìn vào các thứ khác, bạn đang quan tâm tới các thứ khác. Bạn chưa bao giờ nhìn vào chỏm mũi cả.

Người Hindu có một lí thuyết hay khác. Họ nói khi một  người  bắt  đầu  nhìn  vào  chỏm  mũi,  thì  cái  chết  ở gần;  trong  vòng  sáu  tháng  người  ấy  sẽ  chết.  Khi  một người bắt  đầu nhìn vào nó mà không cố gắng để thấy nó - dù người ấy đang làm gì thì người ấy cũng cứ thấy chỏm  mũi  mình  -  trong  vòng  sáu  tháng  người  ấy  sẽ chết.

Điều này có cái gì đó trong nó. Bởi vì bạn trở nên nhận  biết  về  chỏm  mũi  chỉ  khi  tất  cả  các  ham  muốn của  bạn,  tất  cả  các  đối  thể  của  ham  muốn,  đều  đã  trở thành vô ích. Bạn không còn năng lượng để đi vào ham muốn  nữa,  cái  chết  đang  tới  gần.  Bạn  vô  năng  lượng đến thế, mọi sinh lực đã tàn tạ. Bạn không thể đưa mắt nhìn,  bạn  không  thể  chạy  theo  các ham  muốn  và  mục tiêu...  cuộc  sống  đang  tàn  tạ.  Trong  khoảnh  khắc  cuối này chẳng cái gì còn lại ngoại trừ việc nhìn vào chỏm mũi. Đây là một ý nghĩa.

Ý nghĩa khác, và lớn lao hơn, là: bất kì khi nào một người có thể nhìn vào chỏm mũi mình, người ấy sẽ làm chết  đi  thế  giới  giới  này.  Một  sinh  thành  mới,  bởi  vì người ấy đã nhìn vào phía trước bản thân mình với sự sáng  tỏ.  Thế  giới  này  biến  mất,  cuộc  sống  này  biến mất. Người ấy là chết khi có liên quan tới tuổi già của người ấy. Người ấy là một sinh linh mới, đó là tái sinh. Bây giờ không có việc tới và việc đi nữa.

Người  ấy  đã  đạt  tới  -  chỉ  bởi  việc  nhìn  vào  chỏm mũi thôi sao? Vâng, bởi vì toàn bộ câu hỏi là: làm sao nhìn vào phía trước chứ không phải sang hai bên. Bởi vì chân lí là ở phía trước bạn, nó không thể khác được. Nó không dễ cũng chẳng khó.

Vấn đề không phải là ở nỗ lực, cho nên làm sao nó có  thể  dễ  hay  khó  được?  Đấy  là  vấn  đề  về  thức  tỉnh, không phải vấn đề về nỗ lực. Đấy không phải là vấn đề về  làm  điều  gì  đó.  Làm,  bạn  sẽ  mất  nó,  bởi  vì  bạn  sẽ trở nên bị thu hút trong việc làm. Nếu bạn làm điều gì đó, nó sẽ dễ dàng hay khó khăn.

Đấy là vấn đề về vô làm. Làm sao vô làm có thể dễ dàng  hay  khó  khăn?  Vô  làm  hoàn  toàn  vượt  ra  ngoài thế  giới  của  việc  làm.  Nó  chỉ  là  hiện  hữu!  Làm  sao hiện hữu lại có thể khó hay dễ? Hiện hữu đơn giản có đấy. Đó là Đạo Lớn. Toàn bộ nỗ lực là để đi tới hiểu ra và  thấy  chỏm  mũi,  chỉ  nhìn  với  đôi  mắt  trong  trẻo  ra phía trước bạn.

... nhưng những người với quan điểm giới hạn thì sợ hãi và do dự: họ càng vội vã nhanh hơn, họ càng đi chậm hơn,

Điều  đó  có  vẻ  mâu  thuẫn  nhưng  nó  đang  xảy  ra cho  mọi  người.  Đây  là  điều  đã  xảy  ra  cho  bạn.  Bạn càng  đi  nhanh  hơn,  bạn  lại  càng  chậm  hơn.  Sao  vậy? Bởi  vì  bạn  đi  mà  không  thấy  phía  trước,  và  mục  tiêu đang  đó!  Bạn  càng  di  chuyển  nhanh  hơn,  bạn  càng  đi lạc lối nhanh hơn.

Nếu ai đó nhìn vào tốc độ của bạn thì bạn là nhanh, nhưng nếu ai đó nhìn vào điều bạn đang bỏ lỡ, thì bạn là  người  chậm.  Bạn  càng  đi  nhanh,  bạn  lại  càng  là người chậm. Đừng đi đâu cả! Chỉ ở đây - và ngay lập tức bạn đạt  tới. Không khoảng cách nào phải du hành qua và không thời gian nào phải được siêu việt lên. Chỉ cần ở đây! Làm cho bây giờ và ở đây trở thành câu mật chú của bạn, và bạn chẳng cần cái gì khác cả. Ở đây và bây giờ. Đừng đi đâu cả, dù nhanh hay chậm.

Chuyện đã xảy ra:

Một  cậu  nhỏ  tới  trường  rất,  rất  muộn.  Nó  bao  giờ cũng tới trường muộn. Cô giáo giận lắm và cô ấy nói, “Lại  muộn  nữa  à?  Lần  nữa  con  đi  muộn  mà  thậm  chí còn  muộn  hơn  cả  hôm  qua  nữa!  Cô  đã  bảo  đi  bảo  lại con rồi. Con chẳng chịu nghe lời!”

Đứa trẻ nói, “Nhưng khó lắm. Trời mưa bên ngoài cô thấy đấy, và đường thì toàn bùn trơn đến nỗi con mà bước một bước tới trường thì con bị trượt lại hai bước. Đường trơn đến nỗi con càng cố đi nhanh hơn, thì con càng  tới  chậm  hơn.  Thực  tế  con  phải  đi  theo  chiều ngược lại: một bước đi lên và hai bước lùi lại.”

Cô giáo nói, “Con cũng láu cá đấy, như thế thì làm sao con tới được?”

Đứa  trẻ  này  nói,  “Con  chỉ  bắt  đầu  bước  về  nhà thôi, đấy là cách thức.”

Bạn cũng đang trên con đường trơn tuột nơi bạn đi càng nhanh, tốc độ lại càng chậm - bởi vì bạn đang đi xa ra. Nếu ai đó nhìn vào mục tiêu, thế thì bạn đang đi lạc lối. Tốc độ của bạn là nguy hiểm, nó chống lại mục tiêu, bởi vì chẳng cần gì tới tốc độ cả. Bạn chỉ đơn giản dừng lại và nhìn.

Mọi người tới tôi và họ nói, “Khi nào thì chúng tôi sẽ  chứng  ngộ?  Khi  nào?”  Nếu  tôi  nói,  “Bây  giờ,”  họ không  thể  tin  được  tôi.  Và  tôi  bảo  bạn,  bây  giờ  đấy. Nếu bạn bỏ lỡ cái bây giờ này, thì có cái bây giờ khác - nhưng  bao  giờ  cũng  là  bây  giờ.  Không  có  thời  gian khác.

Bất  kì  khi  nào  điều  đó  xảy  ra,  nó  sẽ  xảy  ra  trong bây giờ, và bất kì khi nào nó xảy ra thì nó sẽ xảy ra tại đây.  Tại  đây  và  bây  giờ  không  phải  là  hai  từ,  cũng giống  như  thời  gian  và  không  gian  không  phải  là  hai từ.  Einstein  đã  dùng  một  từ  mới:  ‘không  thời  gian’.

Ông ấy tạo ra một từ từ hai từ này, ‘không thời gian’, bởi vì ông ấy đã thấy một cách khoa học rằng thời gian không là gì ngoài chiều thứ tư của không gian, cho nên không cần dùng hai từ này.

Và  tại  đây  và  bây  giờ  cũng  không  phải  là  hai  từ. Hàng  nghìn  năm  trước  Einstein,  các  nhà  huyền  môn như Tăng Xán đã biết tới điều đó. Nó chính là ‘bây giờ ở đây’. Hai từ này được nối lại với nhau, chúng là một, bởi vì bây giờ chẳng có gì ngoại trừ một chiều của tại đây - chiều thứ tư. ‘Bây giờ ở đây’ là một từ.

Và  bất  kì  khi  nào  điều  đó  xảy  ra,  nó  sẽ  xảy  ra  tại bây giờ ở đây. Nó chỉ có thể xảy ra bây giờ, không cần phải chờ đợi! Nhưng bạn do dự và sợ hãi - điều đó tạo ra vấn đề.

Ý  nghĩa  của  sợ  hãi  là  gì?  Đâu  là  tình  huống  bên trong  khi  bạn  sợ  hãi?  -  bạn  muốn  nó,  và  bạn  không muốn  nó  nữa.  Đây  là  tình  huống  của  tâm  trí  sợ  hãi: người  ấy  muốn  đi  và  người  ấy  không  muốn  đi  bởi  vì người  ấy  sợ.  Người  ấy  muốn  đi  nhưng  người  ấy  lại không chắc chắn, do dự.

Jesus bao giờ cũng dùng từ ‘sợ’, nhiều lần, ngược với đức tin. Ông ấy chưa bao giờ dùng từ ‘không tin’,

‘không  tin  cậy’  để  ngược  với  đức  tin.  Ông  ấy  nói những người không sợ hãi, họ trở thành có đức tin, bởi vì đức tin là sự kiên quyết. Đức tin là quyết định, quyết định toàn bộ. Bạn đi toàn bộ vào trong nó, đó là sự tin cậy, không có gì bị giữ lại cả, vô điều kiện. Nó không thể bị lấy lại. Nếu bạn đã đi một cách toàn bộ, ai sẽ lấy nó lại?

Niềm tin là tuyệt đối. Nếu bạn đi vào trong nó, thì bạn đi vào trong nó. Bạn không thể đi ra khỏi nó - ai sẽ đi  ra  khỏi  nó?  Không  ai  đứng  sau,  người  có  thể  kéo bạn  lại.  Đấy  là  cú  nhẩy  vào  trong  vực  thẳm,  và  Jesus hoàn toàn phải khi coi nỗi sợ là phản nghĩa với đức tin. Chưa  từng  có  ai  đã  làm  điều  đó.  Nhưng  ông  ấy  hoàn toàn phải,  bởi vì ông  ấy không bận tâm với ngôn ngữ bên  ngoài,  ông  ấy  bận  tâm  tới  ngôn  ngữ  của  bản  thể bên trong.

Chính nỗi sợ không cho phép bạn đi vào trong đức tin. Đó không phải là sự không tin, nhớ lấy; không phải là sự không tin cản trở bạn đi vào đức tin, đó là nỗi sợ.

Tất  nhiên  bạn  có  thể  hợp  lí  hoá  sự  không  tin  của mình,  nỗi  sợ  của  mình.  Bạn  che  giấu  nó  trong  lời  nói và bạn nói, “Tôi ngần ngại, tôi hoài nghi. Làm sao tôi có thể đi  được chừng  nào  mà  tôi  còn  chưa  được  hoàn toàn thuyết phục?” Nhưng nhìn sâu vào bên trong bản thân mình và bạn sẽ tìm thấy nỗi sợ.

Sợ hãi có nghĩa là một nửa bạn muốn đi và và nửa kia không muốn đi. Một nửa bị quyến rũ bởi cái chưa biết, đã nghe thấy tiếng gọi, sự khêu gợi; còn một nửa thì sợ điều chưa biết, níu bám lấy cái đã biết. Bởi vì cái đã biết  thì  đã được biết  tới  rồi,  không  có  nỗi  sợ trong nó.

Bạn làm điều gì đó; điều gì đó ấy trở thành cái đã biết.  Bây  giờ  nếu  bạn  muốn  đi  vào  một  việc  mới,  đi vào  một  mẫu  hình  mới  của  cuộc  sống,  các  thói  quen mới, phong cách mới, thì một nửa của bạn níu bám lấy cái đã biết, nói, “Đừng đi! Ai mà biết được, có thể lại còn  tồi  tệ  hơn  thế  này.  Và  một  khi  mình  đã  đi  thì

không  thể  nào  quay  lại  được.”  Cho  nên  nửa  này  nói, “Phải níu bám!”

Nửa này thuộc về quá khứ, bởi vì quá khứ đã được biết,  là  kí  ức.  Và  nửa  kia  bao  giờ  cũng  bị  kích  động, cảm thấy tiếng gọi để đi vào con đường chưa biết, con đường chưa được vẽ bản đồ - bởi vì một cái gì đó mới sẽ trở thành hoàn cảnh.

Đây là nỗi sợ. Bạn bị phân chia. Nỗi sợ phân chia bạn,  và  nếu  bạn  bị  phân  chia  thì  có  do  dự.  Bạn  bước lên một bước tới cái chưa biết, bước kia vẫn còn trong quá khứ, trong nấm mồ của quá khứ. Và thế rồi bạn bị mắc  kẹt,  bởi  vì  không  ai  có  thể  đi  với  một  bước,  với một chân, một bàn chân - không ai có thể đi được. Bạn phải tung cả hai cánh vào trong nó, cả hai phần của bạn vào trong nó. Chỉ thế thì bạn mới có thể chuyển động được.

Do  dự,  và  bạn  bị  mắc  kẹt  -  và  mọi  người  đều  bị mắc kẹt cả. Đó là vấn đề, đó là nỗi lo âu. Bị mắc kẹt, và bạn không thể di chuyển được, còn cuộc sống thì cứ tuôn chảy, và bạn trở thành tựa như tảng đá, bị nghẹn lại, tù nhân của quá khứ.

... nhưng những người với quan điểm giới hạn thì sợ hãi và do dự: họ càng vội vã nhanh hơn, họ càng đi chậm hơn...

Thế thì toàn bộ cuộc sống của họ bị mâu thuẫn. Họ làm điều gì đó với tay này và ngay lập tức họ hoàn tác điều  đó  bằng  tay  kia  -  do  dự.  Một  mặt  bạn  yêu  một người, mặt  khác bạn gieo hạt mầm ghét. Và bạn chưa bao giờ thấy điều mình đang làm.

Mới đêm hôm qua tôi vừa nói với ai đó về một tu viện kín ở Bokhara. Gurdjieff đã sống trong tu viện đó trong ít nhất sáu năm. Ông ấy đã học nhiều kĩ thuật từ trường phái Sufi này. Một trong những kĩ thuật của họ vẫn còn được dùng trong tu viện đó.

Kĩ thuật này rất hay. Bất kì khi nào một người vào tu  viện,  trở  thành  đệ  tử,  người  ấy  đều  được  trao  cho một  tấm  biển,  một  dấu  hiệu.  Trên  một  mặt  có  viết: “Tôi  là  người  tiêu  cực,  xin  đừng  coi  tôi  là  nghiêm chỉnh”  -  nếu  tôi  nói  điều  gì  đó  sai,  tôi  không  thực  sự nói điều đó với bạn. Bởi vì tôi tiêu cực, và tôi tràn đầy với  căm  ghét,  giận  dữ,  thất  vọng.  Và  nếu  tôi  có  làm điều gì đó, đó là vì sự tiêu cực của tôi, không phải bởi vì bạn sai.

Trên  mặt  kia  của  tấm  biển  này  có  viết:  “Tôi  là người tích cực, tôi đang yêu thương, quí mến, xin đừng coi  tôi  là  nghiêm  chỉnh”  -  nếu  tôi  nói  bạn  đẹp,  tôi không  nói  gì  về  bạn  đâu  -  tôi  cảm  thấy  vui  vẻ  phấn khởi thôi.

Và  bất  kì  khi  nào  một  người  cảm  thấy  rằng  tâm trạng thay đổi thì người ấy thay đổi tấm biển của mình, người  ấy  lật  mặt  phải  lên,  dù  người  ấy  đang  là  gì.  Và nhiều điều xảy ra qua nó, bởi vì không ai coi người ấy là nghiêm chỉnh cả. Mọi người cười bởi vì anh ta tiêu cực.

Nếu  ai  đó  cảm  thấy  buồn  nôn  và  mửa  ra,  cũng được!  Người  ấy  không  nôn  lên  bạn,  người  ấy  không ném điều gì lên bạn cả. Người ấy đang ném cái gì đó, cái gì đó đang quấy rầy người  ấy. Và chỉ khi sự phân chia này dừng lại và đệ tử tới thầy và nói, “Con không  là cả hai. Bây giờ con không tiêu cực không tích cực, mọi thứ đã lắng xuống và cả hai cánh con đã trở thành một,  bây  giờ  con  là  một,”  chỉ  thế  thì  tấm  biển  mới được tháo bỏ đi.

Khoảnh  khắc  tấm  biển  được  tháo  bỏ  đi  là  khoảnh khắc của chứng ngộ. Thế thì bạn là cái toàn thể. Ngoài ra, bạn bao giờ cũng tự mâu thuẫn với mình và thế rồi bạn cảm thấy khổ và khổ và bạn nghĩ, “Điều gì xảy ra cho  mình  thế  này?”  Chẳng  điều  gì  xảy  ra  cho  bạn  cả! Với tay này bạn làm điều gì đó tốt, với tay kia bạn lập tức làm điều gì đó xấu - ngay lập tức, để phá huỷ phía bên kia mà đã tiến lên trước, bởi vì bạn do dự, bạn bị chia rẽ.

Một  phần  của  bạn  níu  bám  lấy  các  thói  quen  cũ, phần  khác  lại  muốn  đi  vào  trong  cái  chưa  biết.  Một phần  muốn  níu  bám  lấy  thế  giới,  phần  khác  lại  muốn trở thành con chim và bay vào trong bầu trời chưa biết của  điều  thiêng  liêng,  của  chính  tính  thiêng  liêng  của sự tồn tại. Thế thì bạn bị mắc kẹt.

Cố thấy điều này đi. Điều đó khó bởi vì bạn chưa bao  giờ  thử  để  thấy  nó,  nếu  không  thì  nó  chẳng  khó chút  nào.  Nó  không  khó  cũng  chẳng  dễ.  Chỉ nhìn  vào điều  bạn  đang  làm  với  bản  thân  mình  và  với  người khác.

Bất kì điều gì bạn làm nửa vời đều sẽ đem bạn tới khổ. Bị mắc kẹt, bạn sẽ rơi, rơi mãi vào trong địa ngục. Địa ngục là nơi mọi người bị mắc kẹt, còn thiên đường là nơi  mọi  người  di  chuyển,  không  bị đông  cứng.  Địa ngục là nơi không có tự do, thiên đường là tự do.

Người   Hindu   đã   gọi   trạng   thái   tối   thượng   là moksha,  tự  do  hoàn  toàn.  Không  ai  bị  mắc  kẹt  ở  đâu cả;  trôi  nổi  như  dòng  sông  tự  do,  như  con  chim  tung cánh, bầu trời vô hạn tất cả bao quanh, không bị buộc vào cái gì.

... nhưng những người với quan điểm giới hạn thì sợ hãi và do dự: họ càng vội vã nhanh hơn, họ càng đi chậm hơn, và việc níu bám không thể bị giới hạn...

Và  nhớ  lấy,  bất  kì  khi  nào  bạn  níu  bám,  việc  níu bám như vậy là vấn đề; cái gì bạn níu bám không thành vấn  đề.  Cho  nên  Tăng  Xán  nói  “níu  bám  là  không  bị giới hạn” - không bị giới hạn vào thế giới này, vào thân thể này, vào các giác quan, việc hưởng thú. Bạn có thể níu  bám  vào  chứng  ngộ,  bạn  có  thể  níu  bám  vào Thượng  đế.  Bạn  có  thể  níu  bám  vào  tình  yêu,  bạn  có thể níu bám vào thiền và cầu nguyện. Và, với việc níu bám, bạn lại bị mắc kẹt.

Đừng níu bám vào bất  kì  cái  gì,  vẫn  còn  tự  do  và chuyển  động.  Càng  chuyển  động  nhiều,  bạn  càng  gần với  bản  thân  mình.  Khi  bạn  hoàn  toàn  chuyển  động, không bị mắc kẹt vào đâu trong năng lượng của mình, chân  lí  gõ  cửa.  Nó  bao  giờ  cũng  đang  gõ  cửa,  nhưng bạn bị mắc kẹt và bạn không thể nào nghe thấy nó. Nó chỉ ở ngay trước bạn, tại chính chỏm mũi bạn.

... thậm chí bị gắn bó với ý tưởng về chứng ngộ cũng là đi lạc lối.

Thế thì điều đó trở thành vấn đề. Nếu bạn trở nên quá gắn bó, rằng, “Mình đã đạt tới chứng ngộ,” thế thì điều này sẽ trở thành vấn đề của bạn. Chứng ngộ chẳng bao  giờ  được  đạt  tới  cả,  nó  xảy  ra.  Nó  không  phải  là việc đạt tới, và tâm trí thành đạt không bao giờ đạt tới nó.

Bạn  có  thể  cố  gắng  để  đạt  được  quyền  lực  trong thế giới này, thế rồi bạn bắt đầu cố gắng đạt tới quyền lực trong thế giới kia. Trước hết bạn muốn đạt tới của cải  trong  thế giới  này,  thế rồi  bạn  cố  gắng  đạt  tới  của cải trong thế giới kia - nhưng bạn vẫn còn như cũ, và tâm trí cùng sự vận hành và toàn bộ sơ đồ vẫn như cũ. Đạt tới đi! Vươn tới đi! - đây là vị kỉ. Tâm trí thành đạt là bản ngã.

Và người đạt tới là người không cố gắng để thành đạt,  người  đơn  giản  hạnh  phúc  ở  bất  kì  nơi  đâu  mình đang hiện hữu, người đơn giản phúc lạc với bất kì cái gì  mình  đang  là.  Người  đó  không  có  mục  tiêu.  Người đó  không  đi  đâu  cả.  Người  đó  di  chuyển,  nhưng  di chuyển  của  người  đó  không  phải  là  theo  mục  tiêu. Người đó di chuyển theo năng lượng của mình, không vì mục tiêu - việc di chuyển của người đó là không có động cơ.

Tất  nhiên,  người  đó  đạt  tới  mục  tiêu  -  đó  lại  là chuyện  khác,  và  là  vấn  đề  bên  cạnh.  Dòng  sông  đi  từ Himalaya;  nó  không  đi  ra  biển  cả,  nó  không  biết  biển cả,  nơi  nó  hiện  hữu,  nó  không  bận  tâm  về  biển  cả. Chính  bài  ca  của  chuyển  động  trong  Himalaya  tuyệt diệu thế, băng qua thung lũng, qua đỉnh núi, qua rừng cây,  thế  rồi  đổ  oà  xuống  đồng  bằng,  tới  mọi  người... chính chuyển động là điều tuyệt diệu! Và mọi khoảnh khắc chuyển động đều tuyệt diệu, bởi vì nó là sống.

Dòng sông thậm chí không biết có mục tiêu hay có biển  cả;  điều  đó  không  phải  là  mối  bận  tâm.  Và  nếu dòng  sông  trở  thành  quá  bận  tâm,  thế  thì  nó  sẽ  chỉ  là một mớ lộn xộn như bạn. Thế thì nó sẽ dừng lại ở bất kì đâu và hỏi nơi đi: “Đâu là con đường đúng?” Và nó sẽ  sợ  hãi  dù  là  đi  lên  hướng  bắc,  hướng  nam,  hướng đông hay hướng tây - đi đâu đây?

Và  nhớ  lấy,  đại  dương  ở  mọi  nơi.  Dù  bạn  có  lên bắc hay sang đông hay sang tây cũng chẳng khác biệt gì.  Đại  dương  ở  mọi  nơi,  khắp  xung  quanh đều  là  đại dương.  Nó  bao  giờ  cũng  ở  phía  trước  bạn;  dù  bạn  đi đâu, chẳng khác biệt gì.

Đừng hỏi về con đường, hỏi về cách đi nhiều hơn. Đừng hỏi về mục tiêu, nó không ở đâu đó cố định cả. Bất kì nơi đâu bạn đi tới, đi trong nhẩy múa. Bạn sẽ tới đại  dương  -  điều  đó  xảy  ra.  Nó  xảy  ra  cho  dòng  sông nhỏ, nó xảy ra cho dòng sông lớn, tất cả chúng đều đạt tới. Dòng suối nhỏ - bạn không thể quan niệm nổi làm sao dòng suối nhỏ này sẽ đạt tới đại dương, nhưng nó sẽ đạt tới.

Không  có  vấn  đề về  nhỏ  hay  lớn.  Sự  tồn  tại  là  ân huệ  vô  hạn  cho  mọi  người;  nhỏ  hay  lớn  không  thành vấn đề. Cây nhỏ nở hoa, cây lớn nở hoa. Việc nở hoa mới là vấn  đề!  Và  khi  cây  nhỏ  nở hoa nó cũng chẳng kém hạnh phúc hơn khi cây lớn nở hoa; hạnh phúc đích xác như nhau. Hạnh phúc không phải là vấn đề về kích cỡ,  nó  không  phải  là  vấn  đề về  số  lượng.  Nó  là  phẩm

chất  của  con  người  bạn.  Dòng  sông  nhỏ  nhẩy  múa  và đạt tới, dòng sông lớn cũng nhẩy múa và đạt tới.

Tất cả các bạn đều giống như các dòng sông, tất cả các bạn đều sẽ đạt tới đại dương. Nhưng đừng làm cho nó  thành  mục  tiêu;  nếu  không  thì  bạn  càng  đi  nhanh, bạn càng di chuyển chậm hơn.

Và bạn càng muốn đạt tới nhiều hơn, bạn lại càng bị  mắc  kẹt  nhiều  hơn,  bởi  vì  bạn  càng  trở  nên  sợ  hãi hơn.  Nỗi  sợ  việc  bỏ  lỡ  mục  tiêu  giữ  bạn  lại,  nỗi  sợ không đạt tới làm què quặt bạn, nỗi sợ đi sai làm tê liệt bạn. Nếu không có mục tiêu, không có nỗi sợ.

Nhớ lấy, nỗi sợ là hướng mục tiêu. Nếu bạn không đi đâu cả, thì nỗi sợ là gì? Bạn không thể lỡ được, bạn không thể nào bị thất bại, cho nên nỗi sợ là gì? Nỗi sợ có nghĩa là khả năng bị thất bại. Từ đâu mà khả năng bị thất bại này đi vào? Nó đi vào từ việc hướng đích - bạn bao giờ cũng tìm kiếm mục tiêu.

Mọi người tới tôi và họ nói, “Chúng tôi đã thiền ba tháng rồi. Chẳng có gì xảy ra cả.” Chẳng cái gì sắp xảy ra đâu, bởi vì bạn đang chờ đợi nó. Bạn không thể chờ đợi  ngay  cả  việc  xảy  ra,  bởi  vì  thậm  chí  việc  chờ  đợi cũng trở thành nỗ lực bên trong. Bạn đang nhìn...

Bạn  thảnh  thơi!  Khi  bạn  không  có  đó,  nó  xảy  ra. Nó sẽ không bao giờ xảy ra cho bạn; nó sẽ xảy ra chỉ khi  con  thuyền  là  trống  rỗng,  khi  ngôi  nhà  là  trống rỗng.  Khi  bạn  nhẩy  múa  nhưng  không  có  người  múa, khi  bạn  quan  sát  nhưng  không  có  người  quan  sát,  khi bạn  yêu  và  không  có  người  yêu,  nó  xảy  ra!  Khi  bạn bước và không có người bước bên trong, nó xảy ra.

Đừng  chờ  đợi,  đừng  nỗ  lực  gì,  đừng  tạo  ra  mục tiêu,  nếu  không  thì  thậm  chí  chứng  ngộ  cũng  sẽ  trở thành  tù  túng.  Nó  đã  trở  thành  như  vậy  cho  nhiều, nhiều người ở phương Đông. Hàng triệu người đã nhận tính  chất  sannyas  -  họ  trở  thành  các  khất  sĩ  bhikkhus, các  sannyasin  Hindu  -  họ  đi  vào  trong  các  tu  viện,  và họ bị mắc kẹt ở đó.

Họ tới tôi và họ cũng giống hệt như bất kì ai khác trên  thế  giới  này.  Ai  đó  bị  mắc  kẹt  trong  chợ,  họ  bị mắc kẹt trong tu viện; đó là khác biệt duy nhất. Ai đó thất bại trong chợ, họ thất bại trong tu viện. Nhưng họ chưa bao  giờ nhìn...  tại  sao mình  thất  bại?  Bạn  tạo  ra thất  bại  cho  chính  mình:  nếu  bạn  đang  tìm  kiếm  mục tiêu, bạn sẽ là kẻ thất bại.

Trong  điều  tối  thượng,  tâm  trí  hướng  đích  là  một cản trở, cản trở lớn nhất. Bạn đơn giản hiện hữu! Điều tối  thượng  sẽ  tới!  Để  điều  đó  là  vấn  đề  và  quyết  định của điều tối thượng, không phải là của bạn. Để nó cho ngài, ngài biết nhiều hơn. Để nó là vấn đề của Thượng đế, để cho ngài lo nghĩ về nó. Bạn không lo nghĩ - bạn đơn giản tận hưởng cuộc sống khi nó di chuyển, khi nó kéo  dài.  Bạn  nhẩy  múa  và  ca  hát  và  cực  lạc,  và  để Thượng đế lo nghĩ. Sao bạn lo nghĩ?

Bạn  đơn  giản  không  lo  nghĩ.  Và  đừng  là  người thành đạt, bởi vì là người thành đạt là tạo ra căng thẳng lớn  nhất  có  thể  xảy  ra  cho  tâm  trí  con  người.  Thế  thì bạn không thể nhìn vào ở đây bây giờ, thế thì bạn đang nhìn ra xa xa, xa xôi, vào tương lai; có mục tiêu, điều không tưởng, thành phố vàng son, Shambala - ở đó. Và bạn  phải  đạt  tới,  cho  nên  bạn  chạy.  Bạn  đi  đâu?  Bạn

chạy  từ  đâu?  Bạn  chạy  vì  cái  gì?  Shambala  là  ở  đây bây giờ, điều không tưởng đã xảy ra.

Jesus  nói  với  các  đệ  tử  của  mình,  “Các  ông  đang đợi  ai?  Ta  ở  đây  cơ  mà!”  Thậm  chí  đệ  tử  của  ông  ấy cũng  hỏi,  “Khi  nào  thì  chúa  cứu  thế  tới?  Khi  nào?”  - bởi vì người Do Thái đã chờ đợi từ hàng thế kỉ việc tới của  chúa  cứu  thế  và  khi  ông  ấy  tới,  họ  lại  không  sẵn sàng  đón  nhận  ông  ấy.  Họ  vẫn  còn  chờ  đợi.  Và  Jesus đã  tới  và  họ  vẫn  còn  chờ  đợi.  Và  thậm  chí  khi  Jesus không có đó, nhiều Jesus khác đã có đó, và họ bao giờ cũng tới.

Thượng đế bao giờ cũng là đầy tràn. Đôi khi đó là một Mohammed, đôi khi đó là một Jesus, đôi khi đó là một Phật, đôi khi đó là một Tăng Xán, một Trang Tử. Ngài đang tràn ngập, ngài đang rơi xuống liên tục, ngài không  thể  làm  bất  kì  điều  gì  về  nó  được!  Ngài  không phải là kẻ keo kiệt.

Nhưng  người  Ki  tô  giáo  nói  ngài  chỉ  có  một  con trai  duy  nhất.  Ngài  bất  lực  chăng?  Ngài  đã  bị  bất  lực sau khi Jesus được sinh ra sao? Điều này dường như là ngớ  ngẩn  -  ‘đứa  con  duy  nhất’.  Điều  đó  là  không  thể được, nếu không thì Thượng đế của bạn không phải là Thượng đế - chẳng đáng gì.

Người Mô ha mét giáo nói chỉ có duy nhất một nhà tiên  tri.  Mohammed  là  người  cuối  cùng,  nhà  tiên  tri cuối  cùng.  Tại  sao  lại  cuối  cùng?  Thượng  đế  của  bạn chết sao? Ngài không thể nào gửi bất kì thông điệp nào tốt hơn sao? Ngài không thể cải tiến tốt hơn sao? Ngài không còn là đấng sáng tạo nữa sao? - bởi vì tính sáng tạo  bao  giờ  cũng  có  nghĩa  là  tự  siêu  việt  lên,  bao  giờ cũng là siêu việt.

Hoạ sĩ cứ vẽ và bao giờ cũng siêu việt lên trên bản thân mình.

Ai đó hỏi Van Gogh, “Bức vẽ nào của ông là đẹp nhất?”

Ông ấy nói, “Cái mà tôi đang vẽ bây giờ.”

Vài ngày sau đó người này lại hỏi. Van Gogh nói, “Tôi đã bảo anh rồi. Cái này!” và ông ấy đang vẽ bức vẽ khác. “Cái mà tôi đang vẽ bây giờ là cái đẹp nhất.”

Thượng đế là việc tràn ngập, tràn ngập vô hạn. Khi Mohammed  tới,  thì  Mohammed  là  tốt  nhất;  khi  Phật tới, thì Phật là tốt nhất. Thực sự, ngài chưa bao giờ tạo ra  bất  kì  cái  gì  cũ.  Ngài  bao  giờ  cũng  tạo  ra  cái  tốt nhất, vô song.

Nhưng mọi người cứ chờ đợi hoài. Họ bỏ lỡ sứ giả ngay  cửa  ra  vào  bởi  vì  mắt  họ  không  có  đó,  mắt  họ đang  nhắm  tới  nơi  không  tưởng,  đâu  đó  khác.  Họ không  có  đó,  họ  không  ở  nhà.  Thượng  đế  tới  với  bạn nhiều lần, và trở về nhiều lần bởi vì bạn không có đó. Bạn  chưa  bao  giờ  ở  bất  kì  nơi  nào  bạn  đang  ở.  Còn ngài gõ cửa ở đó, nhưng bạn lại không có đó.

Để điều đó là việc lo nghĩ của ngài, đừng lo nghĩ - bạn đơn giản vẫn còn không lo nghĩ. Và đây là hai tình huống:  hoặc là bạn  lo  nghĩ hoặc  là  bạn  cực  lạc,  và  cả hai không thể cùng tồn tại được. Nếu bạn cực lạc, bạn cực lạc một cách điên khùng. Nếu bạn lo nghĩ, bạn lo nghĩ  một  cách  điên  khùng.  Có  hai  kiểu  người  điên:

bệnh điên bắt nguồn từ lo nghĩ và bệnh điên bắt nguồn từ bản thể, tràn ngập bản thể.

Chọn lựa là của bạn. Hoặc bạn sẽ là người điên lo nghĩ,  nằm  trên  giường  nhà  tâm  thần  nào đó,  hoặc bạn có  thể  thành  người  điên  về  Thượng  đế,  như  Thánh Francis hay Tăng Xán. Thế thì toàn bộ  cuộc sống của bạn trở thành điệu vũ, niềm cực lạc vô hạn, niềm phúc lạc  cứ  tiếp  diễn  mãi,  và  cứ  tăng  lên,  tăng  lên,  cứ  tăng mãi... không có kết thúc cho nó. Nó bắt đầu, nó không bao giờ kết thúc.

Để cho mọi thứ theo đường riêng của chúng và sẽ không có việc tới lẫn việc đi.

Ân huệ vô hạn có đó; không tới, không đi. Im lặng vô  hạn;  không  tới,  không  đi.  Nhưng  để  mọi  thứ  theo cách riêng của chúng - bạn không bước vào con đường đó, bạn không cố gắng thay đổi cái gì.

Điều này là rất khó cho tâm trí hiểu, bởi vì tâm trí thích  thay  đổi:  nếu  bạn  là  tội  nhân,  làm  sao  trở  thành thánh  nhân;  nếu  bạn  xấu  làm  sao  trở  thành  đẹp;  nếu bạn tồi làm sao trở thành tốt.

Tâm  trí  cứ  thay  đổi,  cố  gắng  thay  đổi,  và  tâm  trí kêu  gọi  bởi  vì  dường  như  là,  “Đúng  đấy,  mình  có  thể tốt  hơn,  cho  nên  thử  thay  đổi.”  Và  thế  rồi  bạn  không thể nào làm tốt hơn được, thế rồi bạn bị mắc kẹt - bởi vì  bạn  đã  tốt  hơn  rồi!  Điều  duy  nhất  là  làm  sao  dừng việc lo nghĩ lại và làm sao bắt đầu sống. Là người sống đi, chỉ để mọi thứ hiện hữu theo cách riêng của chúng.

Chấp nhận! Bạn là ai mà lo nghĩ? Bạn được sinh ra

- không ai hỏi bạn liệu bạn có muốn được sinh ra hay không.  Nếu  không  thì  bạn  sẽ  bị  mắc  kẹt  ở  đó,  bởi  vì bạn không thể nào quyết định được điều gì. Bạn do dự.

Nếu  mà  bạn  được  hỏi,  nếu  như  Thượng  đế  có  đó để hỏi bạn - ngài không bao giờ phạm phải sai lầm đó bởi vì ngài biết rằng bạn sẽ bị mắc kẹt ở đó, vĩnh viễn - bạn  sẽ  không  có  khả  năng  quyết  định  liệu  nên  được sinh  ra  hay  không.  Ngài  đột  nhiên  ném  bạn  vào  mà không hỏi sự chấp nhận của bạn, nếu không thì bạn đã không có đó rồi. Và nếu ngài hỏi về cái chết của bạn, bạn sẽ lại bị mắc kẹt. Ngài chưa bao giờ hỏi, ngài đơn giản đem bạn đi. Ngài biết bạn rõ lắm: bạn không thể quyết định được.

Nếu ngài tới và hỏi, “Khi nào con muốn chết?” liệu bạn có khả năng quyết định được không? Sáng thứ bảy chăng? Hay chủ nhật? Không! Chỉ có bẩy ngày, và bạn sẽ  không  có  khả  năng  quyết  định.  Ngài  phải  tới  mà không hỏi bạn.

Khi cuộc  sống  xảy  ra  không  có  bạn  -  sinh  xảy  ra, tử xảy ra, yêu xảy ra không có bạn - thế thì tại sao bạn phải lo nghĩ? Dù bất kì ai là ngọn nguồn, nếu ngài có thể cho bạn việc sinh, nếu ngài có thể cho bạn việc tử, nếu ngài có thể tạo ra và không tạo ra, thế thì cứ để tất cả  mọi  lo  nghĩ  là  của  ngài.  Bạn  tận  hưởng,  trong  khi bạn  hiện  hữu.  Và  nếu  bạn  có  thể  tận  hưởng  trong  khi bạn  hiện  hữu,  bỗng  nhiên  bạn  biết:  đây  là  cội  nguồn. Bạn đã chạm tới cuộc sống vô hạn.

Jesus nói, “Ta ở đây để dạy các ông về cuộc sống thừa thãi, giầu có vô hạn.” Và cách thức là để mọi thứ hiện hữu. Bạn không đi vào trong nó, bạn không đi vào theo  cách  của  riêng  bạn.  Để  cho  Đạo  của  bạn  tuôn  chảy,  để  cho  bản  tính  của  bạn  di  chuyển...  dù  bất  kì đâu nó đi tới?

Tuân theo bản tính của mọi thứ (bản tính riêng của ông), và ông sẽ bước đi một cách tự do và không rối loạn.

Khi ý nghĩ là trong tù túng, chân lí bị che khuất, vì mọi thứ u ám và không rõ ràng, và việc thực hành đánh giá nặng nề chỉ đem lại phiền phức và chán ngắt. ích lợi gì có thể đưa ra được từ phân biệt và tách biệt?

Khi  bạn  tràn  đầy  với  ý  nghĩ,  tâm  trí  bị  mờ  đi,  cái nhìn  của  bạn  không  rõ  ràng.  Nhưng  phải  làm  gì?  Ý nghĩ  có  đó.  Để  chúng  đấy.  Bạn  không  bận  tâm!  Để chúng  đấy  -  bạn  không  dính  líu  với  chúng.  Chúng  di chuyển theo ý riêng của chúng, cứ để chúng di chuyển. Sao  bạn  phải  dính  líu  vào  và  quấy  rối  chúng?  Chúng tuôn  chảy  như  dòng  suối  -  để  cho  chúng  tuôn  chảy. Bạn ngồi trên bờ và nghỉ ngơi.

Bạn nói với ý nghĩ của mình, “Thôi được, nếu mây trong bầu trời, cây cối và dòng sông trên đất, thế thì tại sao  lại  không  có  ý  nghĩ  trong  tâm  trí?”  Chấp  nhận chúng đi! Được thôi! Nếu bạn chấp nhận và nói được, bạn  sẽ  cảm  thấy  thay  đổi  bất  thần,  bởi  vì  năng  lượng của bạn là cần cho chúng di chuyển.

Và  nếu  bạn  không  bận  tâm,  dần  dần  năng  lượng này  tự  nó  rút  lui.  Chúng  trở  nên  ngày  càng  ít  đi.  Thế rồi  một  khoảnh  khắc  tới  khi  ý  nghĩ  chỉ  tới  khi  chúng được cần tới. Ý nghĩ không phải là gánh nặng. Ý nghĩ không  cần  thiết  mới  là  gánh  nặng,  chúng  tạo  ra  cái nhìn  mờ  ảo  của  bạn.  Cái  mờ  ảo  tới  bởi  ý  nghĩ  không cần thiết.

Khi bạn muốn di chuyển, bạn dùng chân mình, khi bạn  muốn  nghĩ  bạn  dùng  ý  nghĩ  của  mình,  khi  bạn muốn trao đổi, bạn dùng tâm trí mình. Nhưng khi bạn đang ngồi dưới gốc cây, sao cứ rung đùi? Bạn sẽ có vẻ điên khùng. Nhưng tâm trí cứ di chuyển.

Tâm trí là một chức năng, và chức năng thì có ích vào  đúng  lúc.  Khi  nó  được  cần  tới  thì  tâm  trí  bắt  đầu vận hành. Tôi đang nói với bạn: tâm trí đang vận hành, nếu không làm sao tôi có thể nói với bạn được? Tăng Xán nói điều gì đó, làm sao ông ấy có thể nói điều đó nếu  không  có  tâm  trí?  Nhưng  khoảnh  khắc  tôi  dừng nói, chức năng này bị tắt đi, thế thì không có tâm trí - cũng  như  không  có  chân,  bởi  vì  khi  chúng  không  di chuyển thì chúng không có đó.

Khi bạn cảm thấy đói, bạn ăn. Khi bạn muốn trao đổi, bạn dùng ý nghĩ. Khi không đói bạn không ăn nữa. Nhưng có những người cứ ăn kẹo cao su, có người cứ hút thuốc; cho nên kẹo cao su và thuốc lá, chúng chỉ là những  thứ  thay  thế  cho  thức  ăn.  Họ  thích  ăn  liên  tục, nhưng  điều  đó  là  không  thể  được  bởi  vì  thân  thể  sẽ không  dung  thứ  điều  đó,  cho  nên  họ  phải  làm  điều  gì đó  với  cái  mồm.  Họ  sẽ  nhai  kẹo  cao  su  hay  họ  nhai trầu,  nhai  thuốc  lá,  hay  làm  điều  gì  đó.  Hay,  nếu  họ không thể làm cái gì...

Chẳng hạn, trong quá khứ đàn bà trên khắp thế giới chưa bao giờ được phép làm những điều xuẩn ngốc mà đàn  ông  được  phép  làm.  Họ  không  được  phép  hút  thuốc  lá,  họ  không  được  phép  nhai  kẹo  cao  su  hay những thứ như thế. Chúng là không tốt và không duyên dáng. Cho nên họ đã làm gì? Họ  bắt đầu nói. Đó là lí do tại sao con gái nói nhiều hơn, bởi vì vật thay thế là cần thiết. Cái mồm phải tiếp tục: họ bắt đầu nói.

Bạn không thể nào tìm thấy hai người phụ nữ ngồi đấy mà không nói với nhau - trừ phi họ là phụ nữ Anh, người không phải là phụ nữ chút nào. Quá nhiều điều bị kìm nén trong họ, họ đã trở thành giống như người mất  hồn.  Nếu  không  thì  đàn  bà  huyên  thuyên,  giống như  chim  trên  cây,  chúng  huyên  thuyên.  Mới  hôm  nọ có vài phụ nữ làm việc ở đây trong vườn. Cả ngày họ huyên  thuyên  -  cả  ngày!  Điều  đó  không  thể  có  mục đích   bởi   vì   chẳng   có   gì   cả...   nhưng   họ   cứ   huyên thuyên. Chỉ cái mồm muốn ăn liên tục.

Bạn  thấy  mọi  người  ngồi  trong  rạp  hát.  Họ  sẽ  cứ rung đùi. Tại sao họ lại ngồi đó? Họ nên đi ra ngoài và bước chứ! Họ đang làm cả hai. Họ không thể ngồi im lặng được. Và điều này là điều đang xảy ra cho tâm trí bạn.

Tâm  trí  trong  bản  thân  nó  là  tốt.  Mọi  thứ  đều  tốt trong bản thân nó, trong vị trí của nó. Thế thì mọi thứ đều vừa vặn. Chiếc giầy vừa khít khi mọi thứ vào đúng chỗ của nó. Khi tâm trí được cần tới, dùng nó; khi nó không  cần  tới  nữa,  đẩy  nó  sang  bên.  Bạn  vẫn  còn  là người chủ và mọi thứ đều là một chức năng.

Nhưng tâm trí đã chiếm quyền. Bất kì điều gì bạn làm, nó cứ tiếp diễn mãi - dường như bạn không thể tắt chiếc máy thu thanh đi được, cái nút bị vỡ. Nó vẫn cứ bật mãi. Bạn đang ngủ và chiếc máy thu thanh cứ nói mãi.  Bạn  đang  nghỉ,  bạn  đang  ăn,  bạn  đang  làm  tình, và  chiếc  máy  thu  thanh  cứ  nói  mãi.  Và  bạn  phải  chịu đựng  nó  liên  tục.  Dần  dần,  bạn  trở  nên  quên  mất  sự kiện  là  chiếc  máy  thu  thanh  đang  bật;  bạn  đơn  giản không nghe.

Đó  là  điều  đã  xảy  ra  cho  tâm  trí  bạn.  Nó  cứ  tiếp diễn mãi; bạn không biết nút tắt nó ở đâu cả. Cho nên bạn không nghe, bạn đơn giản chịu đựng nó, quên lãng nó.  Bạn  coi  nó  là  điều  dĩ  nhiên,  dường  như  nó  sẽ  là như vậy.

Điều  này  không  phải  như  vậy,  nếu  không  thì  vị Phật  không  thể  xảy  ra  được.  Và  khi  tôi  nói  điều  này, tôi  nói  nó  qua  kinh  nghiệm  của  riêng  mình:  nó  không phải là như vậy. Cái nút có thể được thay thế. Đó là tất cả những gì mà các cách thiền làm. Chúng không dẫn bạn  tới  chứng  ngộ,  chúng  đơn  giản  thay  thế  cái  nút không  có  đó,  hay  bị  vỡ,  hay  bị  kẹt,  hay  nó  vẫn  có  đó nhưng bạn không biết cách dùng nó.

Cách thiền là kĩ thuật, và kĩ thuật có thể có ích chỉ với chức năng nào đó, không phải là bản thể bạn. Cho nên không cách thiền nào dẫn bạn trực tiếp tới bản thể mình, nó đơn giản sửa chữa chức năng của bạn. Chiếc giầy vừa khít và bạn được chứng ngộ.

Trang  Tử  nói  đúng:  “Giầy  khít,  quên  chân.”  Khi mọi chức năng vừa khít, thân thể bị quên lãng; khi mọi chức năng vừa khít, thế giới của hình dáng này không còn  nữa.  Bạn  đã  chứng  ngộ!  Bỗng  nhiên  mọi  thứ  đều bừng sáng như nó vốn thế.

Nếu ông muốn đi theo con đường Đạo duy nhất

thì đừng không thích ngay cả thế giới của giác quan và ý tưởng.

Điều  này  thật  hay!  Ông  ấy  nói,  đừng  không  thích ngay cả thế giới của giác quan và ý tưởng.

Có  hai  kiểu  người.  Một  kiểu  người  cứ  tranh  đấu với  giác  quan:  làm  sao  giết  chết  thân  thể,  làm  sao không tận hưởng qua thân thể, không rơi vào tình yêu, không ăn của ngon. Họ tranh đấu với các giác quan của mình, họ trở thành các nhà khổ hạnh lớn. Về cơ bản họ là kẻ tự bạo, họ tận hưởng việc tự làm què quặt mình. Nhưng  xã  hội  kính  trọng  họ,  và  kính  trọng  trở  thành cám dỗ.

Họ được coi là những người vĩ đại bởi vì họ không quan tâm tới các giác quan. Và họ không thể là vĩ đại được,  bởi  vì  các  giác  quan  là  cánh  cửa  để  gặp  cái  vô hạn bao quanh bạn. Các giác quan là những cánh cửa; từ những cánh cửa này cái vô hạn đi vào bạn và bạn đi vào cái vô hạn.

Họ đóng lại những cánh cửa của mình. Thế thì nhà họ,  thân  thể  họ,  trở  thành  nhà  tù,  và  họ  khổ.  Và  họ càng khổ, họ lại càng được kính trọng và tôn thờ bởi vì mọi  người  nghĩ  họ  đã  làm  điều  gì  đó  huyền  bí,  họ  đã vượt ra ngoài thân thể.

Không  cần  phải  vượt  ra  ngoài  thân  thể.  Điều  duy nhất là: thân thể nên vận hành cho phải, cho hoàn hảo. Điều đó là nghệ thuật, nó không phải là khổ hạnh. Nó không  phải  là  khổ  hạnh;  bạn  không  tranh  đấu  với  nó, bạn  đơn  giản  hiểu  nó.  Và  thân  thể  trí  huệ  thế,  trí  huệ hơn tâm trí bạn, nhớ lấy, bởi vì thân thể đã tồn tại lâu hơn tâm trí. Tâm trí là kẻ mới tới, chỉ là đứa trẻ.

Thân thể rất cổ đại, rất, rất cổ đại. Bởi vì bạn đã di chuyển có thời như tảng đá; thân thể đã có đó, tâm trí còn ngủ say. Thế rồi bạn trở thành cây; thân thể đã có đó, với tất cả mầu lục và hoa của nó. Tâm trí vẫn còn trong giấc ngủ say, không ngủ như trong đất đá nhưng vẫn là ngủ. Bạn trở thành con vật, con hổ, thân thể đã sống động thế với năng lượng, nhưng tâm trí còn chưa vận  hành.  Bạn  đã  trở  thành  con  chim,  bạn  trở  thành con  người...  Thân  thể  đã  vận  hành  trong  hàng  triệu năm.

Thân  thể  đã  tích  luỹ  nhiều  trí  huệ,  thân  thể  rất  trí huệ.  Cho  nên  nếu  bạn  ăn  quá  nhiều,  thân  thể  nói, “Dừng  lại!”  Tâm  trí  không  trí  huệ được  đến  thế.  Tâm trí nói, “Hương vị này ngon lắm - ăn thêm chút nữa.” Và nếu bạn nghe lời tâm trí, thế thì tâm trí trở nên phá hoại  thân  thể,  theo  cách  này  hay  cách  khác.  Nếu  bạn nghe  tâm  trí,  ban  đầu  nó  sẽ  nói,  “Ăn  nữa  đi,”  bởi  vì tâm  trí  ngu  xuẩn,  trẻ  con.  Nó  không  biết  nó  đang  nói gì.  Nó  là  kẻ  mới  tới,  nó  không  có  học.  Nó  không  trí huệ,  nó  là  kẻ  ngu  xuẩn.  Lắng  nghe  thân  thể  đi.  Khi thân thể nói, “Đói rồi,” thì ăn. Khi thân thể nói, “Dừng lại,” thì dừng.

Nếu bạn nghe theo tâm trí, cũng dường như là đứa trẻ  nhỏ  đang  dẫn  ông  già  đi  -  họ  cả  hai  sẽ  ngã  xuống mương.  Và  nếu  bạn  lắng  nghe  tâm  trí  thế  thì  ban  đầu bạn sẽ dính líu quá nhiều vào các giác quan, và thế rồi bạn sẽ phát chán ngán. Và mọi giác quan sẽ mang đến cho bạn khổ sở, và mọi giác quan sẽ đem đến cho bạn nhiều lo âu, xung đột, đau đớn.

Nếu  bạn  ăn  quá  nhiều,  sẽ  có  đau  bụng  và  sẽ  nôn mửa, và cả thân thể bị rối loạn. Thế thì tâm trí nói, “Ăn  là  xấu,  cho  nên  phải  nhịn  ăn”  Và  nhịn  ăn  cũng  nguy hiểm.  Nếu  bạn  lắng  nghe  thân  thể  mình,  nó  sẽ  không bao giờ ăn quá mức, nó sẽ không bao giờ ăn thiếu mức

- nó sẽ đơn giản tuân theo Đạo.

Một vài nhà khoa học đã làm việc trên vấn đề này và họ đã phát hiện ra một hiện tượng rất hay: trẻ nhỏ, chúng ăn bất kì khi nào chúng cảm thấy đói, chúng ngủ bất  kì  khi  nào  chúng  cảm  thấy  giấc  ngủ  tới  -  chúng lắng  nghe  thân  thể  mình.  Nhưng  bố  mẹ,  họ  quấy  rối chúng, họ cứ ép buộc: bây giờ là giờ ăn tối, hay giờ ăn trưa,  hay  thế  này  thế  nọ,  hay  giờ  đi  ngủ  -  làm  đi!  Họ không cho phép thân thể mình.

Cho nên một người thực nghiệm đã thử bỏ trẻ con theo  ý  chúng.  Người  đó  làm  việc  với  hai  mươi  nhăm đứa trẻ. Chúng không bị bắt buộc khi nào phải đi ngủ, chúng  không  bị  bắt  buộc  khi  nào  phải  dậy.  Chúng không  bị  bắt  buộc  chút  nào  trong  sáu  tháng.  Và  một hiểu biết rất sâu sắc đã tới.

Chúng  ngủ  ngon.  Chúng  có  ít  mơ  hơn,  không  ác mộng, bởi vì ác mộng tới thông qua bố mẹ, người bắt buộc chúng. Chúng ăn ngon, nhưng không bao giờ quá nhiều - không bao giờ ít hơn cần thiết, không bao giờ nhiều  hơn  cần  thiết.  Chúng  hưởng  thú  việc  ăn  và  đôi khi  chúng  sẽ  không  ăn  chút  nào.  Khi  thân  thể  không cảm  thấy  cần  ăn,  chúng  sẽ không  ăn,  và  chúng  không bao giờ bị ốm bởi vì ăn.

Và  một  điều  nữa  không  ai  đã  từng  hoài  nghi  lại đưa tới hiểu biết, và đó là điều huyền bí. Chỉ Tăng Xán mới có thể hiểu, hay Lão Tử hay Trang Tử, bởi vì họ là những bậc thầy về Đạo. Đây là một khám phá như vậy!

Họ đã đi tới hiểu ra rằng nếu đứa trẻ ốm, thế thì nó sẽ không  ăn  những  thức  ăn  đặc  biệt.  Thế  rồi  họ  cố  gắng hiểu  tại  sao  nó  lại  không  ăn  những  thức  ăn  đó.  Các thức  ăn  này  được  phân  tích  ra  và  người  ta  tìm  thấy rằng  với  bệnh  đó,  những  thức  ăn  này  là  nguy  hiểm. Làm sao đứa trẻ quyết định được? Chỉ là thân thể.

Và khi đứa trẻ lớn lên, bất kì thứ gì cần cho sự phát triển của nó thì nó sẽ ăn nhiều thứ ấy. Thế rồi họ phân tích và họ thấy rằng  những chất  đó là có ích. Và thức ăn  này  sẽ  thay  đổi,  bởi  vì  nhu  cầu  đã  thay  đổi.  Hôm nay đứa trẻ ăn cái gì đó và cũng đứa trẻ đó ngày hôm sau sẽ không ăn cái đó. Và các nhà khoa học cảm thấy rằng có trí huệ thân thể.

Nếu bạn cho phép thân thể có tiếng nói của nó, bạn đang  đi  trên  con  đường  phải  đấy,  Đạo  Lớn  đấy.  Và điều  này  cũng  không  chỉ  với  thức  ăn  thôi,  điều  này cũng là như vậy với toàn bộ cuộc sống. Dục của bạn đi sai bởi vì tâm trí, dạ dầy bạn đi sai bởi vì tâm trí bạn. Bạn  can  thiệp  vào  thân  thể.  Đừng  can  thiệp!  Ngay  cả nếu  bạn  có  thể  làm  điều  đó  trong  ba  tháng,  thì  cũng đừng  can  thiệp.  Và  bỗng  nhiên  bạn  sẽ  trở  nên  lành mạnh thế, và mạnh khoẻ sẽ giáng xuống bạn. Mọi thứ đều cảm thấy tốt, đôi giầy vừa vặn. Nhưng tâm trí lại là vấn đề.

Tâm trí có chức năng riêng của nó; tức là, cách lập quan hệ với người khác, cách đi vào trong thế giới này nơi có biết bao người đang sống, cách lái xe, cách tuân theo  các  qui  tắc và luật  lệ giao  thông,  cách  không  tạo ra nguy hiểm cho người khác hay cho chính mình, cách nhìn  lên  trước  và  lập  kế  hoạch.  Tâm  trí  giống  như

chiếc rada, nó nhìn lên trước - nơi tới, cách tới - nhưng cơ sở vẫn còn là thân thể.

Những  người  đang  chống  lại  thân  thể  và  làm  què quặt  các  giác  quan  của  mình  sẽ  bỏ  lỡ  chứng  ngộ  của mình trong thời kì lâu hơn những người biết lắng nghe giác quan mình và tuân theo lời khuyên của chúng.

Nếu  bạn  lắng  nghe  các  giác  quan,  bạn  trở  thành đơn giản. Tất nhiên, không ai định kính trọng bạn bởi vì họ sẽ nói, “Người này là người theo giác quan.” Và người  theo  giác  quan  lại  còn  sống  động  hơn  là  người không  theo  giác  quan.  Nhưng  không  ai  quan  tâm  tới cuộc  sống;  mọi  người  chỉ  quan  tâm  tới  cái  đã  chết  để được tôn thờ.

Đừng yêu cầu kính trọng từ mọi người, nếu không bạn  sẽ  đi  lạc  lối.  Và  một  khoảnh  khắc  tới  khi  mọi người  có  thể  kính  trọng  bạn,  nhưng  bạn  lại  không  thể kính trọng bản thân mình bởi vì bạn hoàn toàn lạc lối. Chẳng cái gì vừa vặn cả, mọi thứ đều đi sai.

Lắng nghe thân thể - bởi vì bạn ở đây để tận hưởng khoảnh  khắc  này,  khoảnh  khắc  được  trao  cho  bạn, khoảnh khắc ân huệ này, điều tuyệt vời này mà đã xảy ra cho bạn. Bạn sống động, có ý thức, và một thế giới bao la biết bao!

Con  người  là  điều  kì  diệu  trên  hành  tinh  nhỏ  bé này  -  rất,  rất  nhỏ  bé,  tí  hon!  Mặt  trời  còn  lớn  gấp  sáu mươi nghìn lần trái đất, và mặt trời này cũng chỉ là loại xoàng  thôi.  Có  những  mặt  trời  gấp  hàng  triệu  lần  thế này, và có hàng triệu mặt trời và hàng triệu thế giới và vũ trụ. Và mãi cho tới nay dường như là, với khoa học hiện  tại,  cuộc  sống  và  ý  thức  mới  xảy  ra  chỉ  trên  trái đất này. Trái đất này được ân huệ.

Bạn  không  biết  bạn  đã  đạt  được  cái  gì.  Nếu  bạn cảm thấy điều bạn đã đạt được, bạn sẽ đơn giản biết ơn và  bạn  sẽ  không  đòi  hỏi  gì  thêm  nữa.  Bạn  có  thể  đã từng là tảng đá và bạn có thể đã không làm điều gì về nó cả. Bạn đang là con người - và bạn đau khổ, và bạn lo nghĩ, và bạn đang bỏ lỡ toàn bộ vấn đề. Tận hưởng khoảnh  khắc  này  đi  bởi  vì  điều  này  có  thể  không  tới nữa.

Đó  là  điều  người  Hindu  ngụ  ý:  họ  nói  bạn  có  thể trở thành tảng đá lần nữa. Nếu bạn không tận hưởng và không trưởng thành trong nó, bạn sẽ sa ngã. Bạn có thể trở thành con vật lần nữa. Đây là ý nghĩa: bao giờ cũng nhớ  rằng  cực  đỉnh  này  của  tâm  thức  là  đỉnh  cao  thế  - nếu  bạn  không  tận  hưởng  và  trở  thành  tích  hợp  vào trong nó, bạn sẽ sa ngã.

Gurdjieff  hay  nói  rằng  bạn  vẫn  còn  chưa  có  linh hồn; cuộc sống chỉ là cơ hội để đạt tới nó, để trở thành linh  hồn.  Đừng  bỏ  phí  hoài  thời  gian  và  năng  lượng, bởi  vì  nếu  bạn  chết  đi  mà  còn  chưa  kết  tinh  lại,  bạn đơn giản biến mất. Và ai mà biết được khi nào cơ hội này sẽ xảy ra lần nữa - hay không xảy ra? Chẳng ai có thể biết được, không người nào có thể nói điều gì về nó cả.

Nhiều nhất chỉ có thể nói là: khoảnh khắc này, cơ hội này đang có đó cho bạn. Nếu bạn tận hưởng nó, nó sẽ trở nên kết tinh lại hơn nữa - nếu bạn cảm thấy cực lạc về nó và biết ơn. Nhớ lấy, biết ơn và không cần gì thêm nữa. Tất cả những cái bạn có là quá nhiều rồi, nó

là  quá  nhiều  không  thể  biết  ơn  và  cám  ơn  hết  được. Đừng đòi hỏi thêm nữa từ sự tồn tại. Bạn đơn giản cứ tận  hưởng  cái  đã  được  trao  cho  bạn.  Và  bạn  càng  tận hưởng nhiều thì lại càng nhiều điều được trao cho bạn.

Jesus nói một câu rất nghịch lí: “Nếu ông có nhiều, thì lại càng nhiều thứ sẽ được trao cho ông, và nếu ông không có gì, thì thậm chí cái mà ông có cũng sẽ bị lấy đi khỏi ông.” Dường như có vẻ rất chống cộng. Dường như  là  ngớ  ngẩn.  Cái  kiểu  toán  học  gì  thế  này?  “Nếu ông  có  nhiều,  thì  lại  càng  nhiều  thứ  sẽ  được  trao  cho ông, và nếu ông không có gì, thì thậm chí cái mà ông có  cũng  sẽ  bị  lấy  đi  khỏi  ông.”  Dường  như  là  ủng  hộ người giầu và chống lại người nghèo.

Điều   đó   chẳng   liên   quan   gì   tới   kinh   tế   thông thường  -  đó  là  kinh  tế  tối  thượng  của  cuộc  sống.  Chỉ những  người  có  mới  được  thêm,  bởi  vì  bạn  càng  tận hưởng nó nhiều thì nó càng phát triển thêm. Cuộc sống phát triển qua tận hưởng. Niềm vui là lời kinh.

Vui sướng, biết ơn, với bất kì cái gì bạn có đi. Bất kì cái gì! Cực lạc về nó, và nhiều thứ mở ra. Và nhiều thứ  rơi  xuống  bạn,  bạn  trở nên  có  khả năng  được  cho thêm nhiều phúc lạc. Người không biết ơn sẽ đánh mất bất kì cái gì mình đang có. Người biết ơn thì toàn bộ sự tồn  tại  giúp  cho  người  đó  trưởng  thành  thêm,  bởi  vì người  ấy  xứng  đáng  và  người  ấy  đang  hiểu  cái  mà người ấy đã nhận được.

Yêu  nhiều  hơn,  và  nhiều  tình  yêu  hơn  sẽ  tới  với bạn. An bình hơn, và nhiều an bình nữa sẽ tới với bạn. Cho nhiều hơn, và bạn sẽ có nhiều hơn để cho. Chia sẻ, và bản thể bạn tăng lên.

Nhưng bạn chưa bao giờ cho cả, bạn chưa bao giờ yêu, bạn chưa bao giờ chia sẻ. Trong thực tế, bạn thậm chí còn không biết rằng bạn đã nhận được cái gì. Bạn đơn giản chờ đợi rằng điều gì đó sắp xảy ra ở đâu đó. Nó đã xảy ra rồi đấy! Chỉ nhìn vào nó thôi - bạn mang kho báu đó. Và bạn chưa bao giờ cho bởi vì bạn không biết nó đã xảy ra cho bạn, và bạn không biết rằng việc cho sẽ trở thành sự trưởng thành.

Chuyện  xảy  ra  trong  cộng  đồng  Do  Thái:  một thánh  nhân  sắp  chết.  Ông  ấy  là  một  người  nghèo, nhưng rất, rất giầu có, giầu trong bản thể ông ấy, giầu trong  niềm  cực  lạc  của  ông  ấy.  Ông  ấy  là  nhà  huyền môn.

Và  cả  cộng  đồng  đều  quan  tâm.  Mọi  kiểu  bác  sĩ đều được mời tới nhưng chẳng làm được gì cả, và cái chết đang tới ngày một gần vào mọi khoảnh khắc. Thế rồi cả cộng đồng tụ tập lại để làm điều cuối cùng - để cầu  nguyện.  Nhưng  dường  như  là  thậm  chí  điều  đó cũng không tác dụng.

Cho nên giáo sĩ nói, “Bây giờ chúng ta chỉ làm một việc thôi, và Thượng đế sẽ chẳng ích gì chừng nào mà chúng ta chưa làm điều đó. Chúng ta nên chia sẻ cuộc sống của mình. Cho nên các vị nên cho đi vài ngày, vài năm  trong  cuộc  sống  của  các  vị  cho  thánh  nhân  sắp chết  này.”  Thế  là  mọi  người  đều  xung  phong,  mọi người yêu mến ông ấy.

Một người nói, “Năm năm,” người khác nói, “Một năm.”  Ai  đó  nói,  “Một  tháng.”  Ai  đó  khác  lại  nói, “Một  ngày.”  Một  kẻ keo  kiệt  nói,  “Một  phút.”  Nhưng thậm  chí  điều  đó  -  thậm  chí  điều  đó,  nghĩ  xem,  chớ  cười - thậm chí một phút cuộc đời cũng không phải là điều nhỏ đâu, không phải là thứ nhỏ đâu. Khi bạn sắp chết, bạn sẽ bỏ lỡ thậm chí đến một phút đó.

Thế rồi Mulla Nasruddin, người cũng có đó, xung phong. Anh ta không phải là người Do Thái nhưng anh ta  cũng  yêu  nhà  huyền  môn  đó.  Và  anh  ta  nói,  “Hai mươi năm!”

Không  ai  có  thể  tin  được  vào  điều  đó.  Một  người Do  Thái  ngồi  ngay  sau,  kéo  chân  anh  ta  và  nói,  “Anh làm  gì  thế,  Nasruddin?  Anh  có  phát  rồ  không  đấy? Những hai mươi năm! Anh ngụ ý gì? Quá nhiều! Anh có  điên  không  đấy?  Mà  anh  thậm  chí  không  phải  là người Do Thái!”

Nasruddin nói, “Từ cuộc sống của vợ tôi!”

Không ai sẵn sàng chia sẻ điều gì cả. Và chừng nào bạn  còn  chưa  chia  sẻ,  bạn  sẽ  không  nhận  được  thêm, bởi vì bạn không trở nên có khả năng về điều đó. Bạn không xứng với điều đó. Đòi hỏi, và bạn sẽ mất; cho đi và bạn sẽ được.

Cuộc  sống  này,  như  nó  hiện  thế,  đã  là  quá  nhiều rồi.  Cực  lạc  về  nó  đi,  về  những  việc  nhỏ.  Thậm  chí thức ăn cũng nên trở thành thứ thiêng liêng. Thậm chí cái bắt tay cũng nên trở thành lời cầu nguyện, nó nên là việc cho. Thậm chí ở cùng với mọi người cũng nên trở thành phúc lạc sâu sắc - bởi vì điều đã xảy ra cho bạn thì đã không xảy ra ở bất kì đâu khác. Tăng Xán nói:

Nếu ông muốn đi theo con đường Đạo duy nhất đừng không thích ngay cả thế giới của giác quan và ý tưởng.

Đừng không thích thế giới của giác quan, và đừng không  thích  thế  giới  của  ý  tưởng,  bởi  vì  chúng  nữa cũng đẹp theo quyền riêng của chúng. Nếu bạn không bị mắc vào chúng, cái gì sai với ý tưởng? Nó cũng đẹp như hoa vậy. Tâm trí là tốt nếu nó ở đúng chỗ của nó.

Gurdjieff  có  một  giáo  huấn  -  và  rất  liên  quan  tới con  người  hiện  đại  -  rằng  tất  cả  các  trung  tâm  của chúng  ta  đều  bị  hoà  lẫn  nhau.  Cái  thuần  khiết  bị  mất; mọi  thứ  xen  vào  mọi  thứ  khác.  Và  ông  ấy  cũng  phải. Khi  bạn  làm  tình,  tâm  trí  không  có  đó,  nhưng  tâm  trí cứ vận hành. Thực tế, bạn làm tình qua tâm trí, không qua trung tâm dục.

Dục không xấu, dục là đẹp theo quyền riêng của nó

-  việc nở  hoa,  chia  sẻ  sâu  sắc, gặp  gỡ  sâu  sắc  của hai người. Nhưng tâm trí cứ xen vào. Thế thì nó là xấu, bởi vì tâm trí này là việc gây nhiễu loạn. Thế thì trung tâm dục sẽ lấy cách trả thù của riêng nó. Bạn đang nghiên cứu  Gita,  Koran,  Kinh  Thánh,  và  dục  cứ  đi  vào  trong tâm trí, bạn cứ nghĩ về dục. Nó phải là như vậy, bởi vì bạn đã làm nhiễu loạn trung tâm dục, cho nên khi nào việc trả thù được tiến hành?

Nhìn  các  biển  quảng  cáo  mà  xem.  Nếu  bạn  phải bán  cái  gì  đó,  trước  hết  bạn  phải  làm  cho  nó  thành khêu gợi về dục. Dù cho bạn bán xe hơi - bạn phải đặt một  phụ  nữ  khoả  thân  cùng  với  nó;  hay  thuốc  đánh răng - bạn phải tìm ra một phụ nữ khoả thân. Mọi thứ! Dường như là thuốc đánh răng không phải là thứ thật,

thứ thật là người đàn bà khoả thân, là dục. Bạn bán xà phòng, và bạn phải thêm vào một thân hình trần đẹp.

Tôi đã từng nghe:

Một  người  mẫu  Italia,  một  phụ  nữ,  người  đã  làm việc  trong  nhiều  năm  như  một  người  mẫu  cho  quảng cáo xà phòng, có lần bà ta được hỏi, khi bà ta đã già và chẳng còn ai quan tâm tới, “Kiểu xà phòng nào bà thực sự dùng?”

Bà ấy nói, “Không kiểu nào cả, bởi vì mọi thứ xà phòng  đều  phá  hoại  sự  mềm  mại  của  làn  da.  Tôi  đơn giản dùng khăn ướt lau thân thể, đó là lí do tại sao nó lại đẹp thế! Nhưng tôi phải giúp để quảng cáo mọi kiểu xà phòng, và họ đem bán.”

Khi Mulla Nasruddin được một trăm tuổi tôi đã hỏi anh ta, “Nasruddin, bí mật sống lâu của anh là gì?”

Anh ta nói, “Đợi đã! Trong vòng bẩy ngày mọi sự sẽ được giải quyết, thế rồi tôi có thể nói.”

Tôi hỏi, “Vấn đề gì vậy? Phải giải quyết cái gì?” Anh  ta  nói,  “Nhiều  công  ti  theo  đuổi  tôi,  cho  nên luật sư của tôi đang giải quyết mọi việc - vitamin nào có  ích,  thức  ăn  nào.  Ngay  bây  giờ  tôi  không  biết, nhưng  nó  sẽ  được  giải  quyết  trong  vòng  một  tuần  và thế rồi mọi người sẽ biết.”

Ý tưởng là đẹp trong bản thân chúng, chẳng có gì sai cả. Mọi thứ đều tốt nếu nó ở đúng chỗ của nó, mọi thứ đều trở thành sai nếu nó bị đặt vào sai chỗ - thế thì nó không bao giờ vừa.

Và đó là vấn đề cho bạn: mọi thứ đều sai. Khi bạn làm tình, tâm trí đi vào. Khi bạn thiền, dục đi vào. Khi bạn ăn, tâm trí đi vào. Khi bạn đi ngủ, thức ăn đi vào. Mọi trung tâm đều hoà lẫn, trong hỗn loạn.

Để cho mọi trung tâm được thuần khiết, và để cho mọi trung tâm vận hành theo quyền riêng của nó, trong thời gian riêng của nó. Nó có thời gian riêng của nó và tâm trạng của nó và mùa vụ của nó: đừng cho phép nó đi vào các trung tâm khác.

Và bắt đầu từ tâm trí bởi vì đó là kẻ gây rối lớn, kẻ gây tiếng ồn lớn, và nó đi vào trong lãnh thổ của mọi người,  và  nó  muốn  chi  phối  mọi  thứ.  Vứt  bỏ  chi  phối đó  đi.  Mọi  giác  quan  nên  thuần  khiết  và  được  tận hưởng theo quyền riêng của chúng. Không cần tâm trí phải đi vào.

Thế thì khi bạn tận hưởng tâm trí, không trung tâm nào can thiệp vào. Thế thì nó sẽ không phải là vấn đề, bởi vì tất cả các trung tâm khác đều hồn nhiên. Tâm trí bạn  tinh  ranh  -  còn  bạn  nghe  đứa  tinh  ranh,  và  bạn không  bao  giờ nghe  các  giác  quan  hồn  nhiên.  Tâm  trí láu cá, tính toán. Tất cả các giác quan khác đều chỉ là hồn nhiên và chúng không thể tranh đấu được với tâm trí  bởi  vì  tâm  trí  là  chính  khách  lớn,  và  những  giác quan kia là những người đơn giản. Dục là đơn giản còn tâm  trí  cứ  kết  án.  Trung  tâm  dục  không  thể  nào  làm được gì khác hơn điều này, rằng năng lượng đi vào các kênh sai.

Tận hưởng mọi giác quan theo quyền riêng của nó, và khi bạn đang tận hưởng nó, trở thành nó đi - do vậy không năng lượng nào bị bỏ lại để đi sang đâu đó khác,

toàn bộ năng lượng đi vào trong nó. Không có tâm trí tại  thời  điểm  đó,  không  có  thân  thể  tại  thời  điểm  đó; bạn  trở  thành  năng  lượng  dục.  Khi  bạn  đói,  trở  thành cơn  đói,  và  ăn  cứ  như  là  mọi  tế  bào  thân  thể  bạn  đều đói và hấp thu thức ăn, và để cho nó tận hưởng.

Và  khi  bạn  muốn  nghĩ,  thế  thì  ngồi  dưới  gốc  cây, nhắm  mắt  lại  - tận  hưởng  các  ý  nghĩ. Chẳng  có  gì  sai với ý nghĩ cả. Tận hưởng chúng như việc nở hoa, việc nở  hoa  đẹp,  bài  thơ  lớn  theo  quyền  riêng  của  nó.  Thế thì sáng tỏ tới, thế thì nước của bạn không vẩn đục, thế thì bùn lắng đọng và bạn có thể thấy qua mọi thứ.

Nếu ông muốn đi theo con đường Đạo duy nhất đừng không thích ngay cả thế giới của giác quan và ý tưởng.

Quả thực, chấp nhận chúng một cách đầy đủ là đồng nhất với chứng ngộ thực sự.

Nếu bạn có thể chấp nhận đầy đủ bất kì cái gì bạn đang là, thì đây là chứng ngộ. Đừng nghĩ rằng khi bạn trở nên chứng ngộ, bạn sẽ thấy ánh sáng và linh ảnh - tất cả những điều này là vô nghĩa! Điều đó xảy ra trên con  đường,  nhưng  nó  chỉ  là  một  phần  của  tâm  trí, không cái gì của điều tối thượng cả. Tất cả những ánh sáng và kinh nghiệm của bạn đều đến qua tâm trí.

Năng  lượng  đi  vào  trong  thân  thể;  các  giác  quan tinh tế ẩn kín ở đó. Chúng trở nên tích cực và bạn cảm thấy  nhiều  thứ.  Chẳng  có  gì  sai  trong  chúng  cả,  tận hưởng đi, nhưng đừng nghĩ rằng đó là chứng ngộ.

Chứng ngộ chỉ xảy ra trong khoảnh khắc không có phàn  nàn  trong  bạn,  khi  mà  bạn  không  đi  đâu  cả, không  ham  muốn,  không  đánh  giá.  Bạn  đơn  giản  tồn tại  và  với  chấp  thuận  toàn  bộ.  Khoảnh  khắc  này  có chứng ngộ.

Chứng ngộ là điều rất thông thường. Nó không là gì phi thường cả, nó không là gì đặc biệt cả - bởi vì đặc biệt là việc tìm kiếm của bản ngã. Nó chỉ bình thường! Không  có  yêu  cầu,  không  khao  khát  về  cái  gì,  không níu bám. Đơn giản, bạn hiện hữu, và bạn hạnh phúc - hạnh phúc không nguyên nhân nào.

Nhớ lấy điều này. Đây là khác biệt giữa hạnh phúc và  phúc  lạc. Hạnh  phúc  của bạn  có  nguyên  nhân. Đôi khi một người bạn tới và bạn hạnh phúc. Bạn sẽ hạnh phúc được bao lâu với người bạn đó? Một vài khoảnh khắc - và thế rồi bạn sẽ hạnh phúc khi người đó ra đi. Đây là kiểu hạnh phúc gì vậy? Nó có nguyên nhân, và nguyên  nhân  biến  mất.  Chẳng  chóng  thì  chầy  bạn  trở nên  chán  ngán  và  nó  biến  mất.  Phúc  lạc là  hạnh  phúc không nguyên nhân. Đơn giản như bạn đang hiện hữu, bạn  hạnh  phúc.  Không  có  gì  để  nói  về  tại  sao  bạn  lại hạnh phúc.

Nhìn vào toàn bộ sự việc đi. Bạn chưa bao giờ nghĩ tại sao bạn khổ cả - bạn đơn giản khổ. Bất kì khi nào bạn  hạnh  phúc,  bạn  bắt  đầu  nhìn,  “Sao  mình  hạnh phúc?”  Khổ  dường  như  là tự  nhiên;  hạnh  phúc  dường như  là  cái  gì  đó  không  tự  nhiên  đôi  khi  mới  xảy  ra. Khổ là trạng thái của bạn còn hạnh phúc là khao khát của bạn.

Người  đã  chứng  ngộ  đơn  giản  hạnh  phúc,  cũng như bạn đơn giản khổ. Đơn giản hạnh phúc! và chẳng bao  giờ khổ  cả.  Thậm  chí đôi  khi  chiếc  giầy  bó  chân,  người ấy đơn giản sửa nó lại cho vừa. Điều đó không phải  là  khổ,  nó  đơn  giản  là  cái  đau  thể  chất  -  không thoải  mái,  nhưng  không  phải  là  khổ.  Người  ấy  đơn giản  so  lại  chân  cho  đúng  -  người  ấy  đổi  giầy,  hay người ấy đi chân đất.

Không  thoải  mái  có  thể  xảy  ra  cho  người  chứng ngộ, nhưng không bao giờ khổ cả - bởi vì làm sao khổ có  thể  xảy  ra  được?  Khi  không  có  nguyên  nhân  cho phúc  lạc  của  người  đó,  thì  khổ  là  không  thể  có  được. Không nguyên nhân, bạn không thể phá huỷ nó. Không nguyên  nhân,  làm  sao  bạn  có  thể  lấy  nó  đi  được? Không  nguyên  nhân,  không  có  cái  đối  lập  nó.  Đây  là ananda.

Người Hindu có một từ, ‘ananda’: phúc lạp cực kì, phúc lạc không nguyên nhân, không bởi lí do nào cả và không lí nào cả. Đó là lí do tại sao bất kì khi nào ai đó phúc lạc thì thế giới sẽ coi người đó là điên. Họ sẽ hỏi, “Sao anh lại phúc lạc thế? Sao anh lại cười?” cứ dường như cười là tội lỗi. Và nếu bạn nói, “Tôi chỉ cười thôi. Việc  tốt  lành  đến  mức  phải  cười.”  Họ  không  tài  nào hiểu  được.  Với  cái  cười  của  họ  nữa,  căng  thẳng  cũng cần phải có - và đây là cơ sở cho mọi chuyện cười.

Tại sao bạn lại cười khi một câu chuyện cười được kể  ra?  Điều  gì  xảy  ra  trong  bạn?  Chuyện  cười  đó  đã làm gì? Nó  tạo ra gay cấn.  Câu  chuyện  cứ  diễn ra, và bạn  trở  nên  ngày  một  gay  cấn  bên  trong  hơn,  và  bạn không  thể  nào  hình  dung  ra  được  điều  gì  sắp  xảy  ra. Thế rồi bỗng nhiên có một lối rẽ ngoặt, và sự việc xảy ra đến mức bạn chẳng bao giờ ngờ rằng nó sẽ xảy ra.

Nếu bạn có thể dự liệu, điều đó có nghĩa là nếu bạn biết  chuyện  cười  này  rồi,  sẽ  không  có  tiếng  cười  nữa. Bạn đơn giản kể lại, còn câu chuyện cười thì thành tẻ nhạt, bởi vì gay cấn không được tạo ra. Khi bạn không biết tới câu chuyện cười này, gay cấn được tạo ra; bạn chờ đợi, bạn trở nên chăm chú - điều gì sẽ xảy ra đây? Và  thế  rồi  toàn  bộ  câu  chuyện  ngoặt  đi  theo  cách  mà bạn không thể ngờ được. Gay cấn được xì ra, bạn cười. Cái cười đó là do gay cấn bị xì ra.

Tại  sao  dục  cho  bạn  thích  thế?  -  bởi  vì  nó  là  sự căng  thẳng.  Bạn  ăn,  bạn  thở,  năng  lượng  được  tạo  ra, và  cuộc  sống  bao  giờ  cũng  cho  bạn  nhiều  hơn  là  bạn cần. Cuộc sống là thừa thãi, cuộc sống là xa hoa, hoàn toàn xa xỉ. Nó chẳng bận tâm gì tới nhu cầu của bạn cả, nó bao giờ cũng cho bạn nhiều hơn bạn cần.

Năng lượng phụ đó tích luỹ trong thân thể bạn - đó là điều năng lượng dục là gì. Khi nó tích luỹ, bạn thấy căng thẳng trong thân thể. Bây giờ căng thẳng đó phát sinh và thế thì bạn phải xả nó ra. Khi căng thẳng được xả ra bạn cảm thấy sung sướng, thảnh thơi; bạn có thể đi ngủ.

Nhưng  cái  mẹo  là  ở  sự  căng  thẳng.  Cho  nên  nếu bạn làm tình quá nhiều và căng thẳng không được tạo ra,  thì  mọi  thứ  thành  tẻ  nhạt  -  chuyện  cười  thành  tẻ nhạt,  không  có  sung  sướng.  Nếu  bạn  làm  tình  quá nhiều,  bạn  sẽ  chán  ngán  với  nó,  bởi  vì  nó  phụ  thuộc không  chỉ  vào  tình  yêu,  nó  phụ  thuộc  vào  căng  thẳng có sẵn.

Nếu  bạn  làm  tình  hàng  ngày,  năng  lượng  không tràn ngập. Thế thì sau khi làm tình, thay vì sung sướng

bạn  sẽ  khổ  sở,  thất  vọng.  Cực  thích  không  thể  xảy  ra bởi vì cực thích cần nhiều năng lượng hơn là thân thể cần. Nó tràn ngập, cho nên toàn bộ thân thể rung động cùng nó.

Nhớ  lấy,  trong  xã  hội  kìm  nén  mọi  người  tận hưởng  dục  nhiều  hơn,  bởi  vì  thậm  chí  gặp  gỡ  với  vợ của riêng mình cũng là điều khó thế. Gần như là không thể nào  gặp  gỡ với  vợ người  khác  -  có  biết  bao  nhiêu rào chắn phải vượt qua để gặp gỡ vợ của riêng mình!

Ở Ấn Độ bạn không thể nào nhìn vợ mình lúc ban ngày. Một gia đình lớn thế, hàng trăm người sống với nhau, ngủ với nhau. Đôi khi thậm chí với vợ mình, bạn cũng phải thu xếp để làm tình. Điều đó là hay, hay theo một cách nào đó, bởi vì căng thẳng cao đến độ có một cực đỉnh, và thế rồi có thung lũng của thảnh thơi.

Ở phương Tây dục đã trở thành hoàn toàn tẻ nhạt. Bây giờ chẳng ai tận hưởng dục ở phương Tây - có quá nhiều  về  nó.  Trước  khi  tích  tụ  lại  thì  bạn  đã  ném  đi năng  lượng.  Trong  toàn  bộ  cuộc  sống  của  bạn  đây  là cách thức hạnh phúc xảy ra: tạo ra căng thẳng, thế rồi thư thái nó.

Phúc  lạc  không  phải  như  vậy.  Nó  không  nguyên nhân. Nó không phải là căng thẳng và xì ra, nó không liên quan tới căng thẳng và thư thái chút nào - đơn giản là hạnh phúc tới khi bạn cảm thấy vui vẻ với sự tồn tại, khi  bạn  cảm  thấy  bạn  chấp  nhận.  Khi  bạn  cảm  thấy rằng bạn chấp nhận, bạn bỗng nhiên cảm thấy toàn bộ sự tồn tại chấp nhận bạn. Thế thì bạn có thể ban phúc cho  cái  toàn  thể,  và  cái  toàn  thể  ban  phúc  cho  bạn. Điều đó không nguyên nhân. Nó không thể nào bị lấy đi được. Bạn không thể làm cho tôi khổ được. Bạn có thể,  nhiều  nhất,  làm  cho  tôi  không  thoải  mái,  có  thế thôi.

Không tồn tại cái đối lập với phúc lạc, ananda. Nó tuyệt đối không nguyên nhân. Đó là lí do tại sao nó có thể  là  vĩnh  hằng.  Bởi  vì  một  điều  có  nguyên  nhân  thì không thể nào vĩnh hằng được - khi nguyên nhân biến mất thì hiệu quả sẽ biến mất.

Quả thực, việc chấp nhận chúng một cách đầy đủ là đồng nhất với việc chứng ngộ thực sự.

Người trí huệ cố gắng theo vô nỗ lực nhưng kẻ ngu xuẩn lại tự xiềng xích mình.

Tất  cả  mọi  mục  tiêu  của  bạn  đều  trở  thành  xiềng xích  bạn,  chúng  trở  thành  cầm  tù,  bạn  bị  nhốt  trong chúng.  Và  thế  thì  bạn  đau  khổ,  và  thế  thì  bạn  hỏi, “Làm sao được tự do?” Thoát ra khỏi các mục tiêu và bạn sẽ được tự do! Chẳng có gì khác hơn phải làm cả. Đừng tạo ra mục tiêu, thế thì không có cầm tù.

Có một pháp, chân lí, luật, không nhiều; phân biệt nẩy sinh từ nhu cầu níu bám của người dốt nát.

Tìm kiếm tâm trí với tâm trí phân biệt là sai lầm lớn nhất trong các sai lầm.

Bạn đang làm gì khi bạn tạo ra mục tiêu? Ai tạo ra mục tiêu? Tâm trí tạo ra nó, và thế rồi tâm trí tìm kiếm cách để đạt tới nó. Thế rồi tâm trí phát minh ra các kĩ thuật,  phương  pháp,  cách  thức.  Và  thế  rồi  bạn  tuân theo  những  cách  thức  và  phương  pháp  đó.  Bạn  đang

làm gì? Bạn đang tuân theo tâm  trí, bạn đang đi vòng tròn.

Mục tiêu do tâm trí tạo ra, phương tiện do tâm trí tạo ra, và tâm trí dẫn bạn đi. Làm sao bạn đạt tới vô trí bằng tâm trí được?

Và  tâm  trí  là  căng  thẳng,  bởi  vì  tâm  trí  không  thể nào  được  thảnh  thơi.  Nó  phụ  thuộc  vào  các  phía  đối lập. Nó nhất định cứ đi vào các cực đoan. Nó có thể kết án,  nó  có  thể  ca  ngợi,  nhưng  nó  không  thể  nào  chấp nhận  một  cách  toàn  bộ.  Và  toàn  bộ  mới  là  mục  tiêu  - nó chỉ có thể tới qua chấp nhận.

Tâm  trí  không  thể  nào  chấp  nhận  được;  nó  có  thể phủ  nhận.  Và  khi  nó  phủ  nhận,  nó  cảm  thấy  rất  thoải mái,  bởi  vì  bản  ngã:  bạn  là  người  phủ  nhận.  Khi  nó chấp  nhận,  bản  ngã  cảm  thấy  rất  tồi  tệ  -  bởi  vì  khi không có phủ nhận, không tranh đấu, không xung đột, không đi đâu cả, bạn sẽ làm gì? Dường như chỉ ở đây và bây giờ là vô dụng. Tại đâu đó khác phúc lạc đang xảy ra, và bạn đang làm gì ở đây?

Tôi đã từng nghe:

Có lần hai kẻ vô công rồi nghề đang nghỉ dưới gốc cây. Khung cảnh thật an bình và đẹp đẽ. Một con suối đang  sủi  tăm  ngay  bên  cạnh  và  làm  gió  mát  thổi  qua. Một  trong  hai  kẻ  vô  công  rồi  nghề  nói  với  kẻ  kia, “Ngay  khoảnh  khắc  này,  nếu  một  thằng  cha  có  năm mươi nghìn đô la, thì tớ cũng chẳng đổi chỗ cho nó.”

Kẻ  kia  nói,  “Và  nếu  nó  một  trăm  nghìn  đô  la,  thì sao?”

Kẻ này nói, “Thế cũng không đổi.”

Kẻ kia vẫn cứ nói, “Thế giả sử nó có một triệu đô la?”

Thế là kẻ thứ nhất trở nên kích động. Anh ta ngồi dậy  và  nói,  “Bây  giờ  thì  khác.  Anh  nói  chuyện  thực đấy chứ!”

Đây là cách tâm trí diễn ra: tưởng tượng, mơ mộng

-  và  mơ  trở  thành  chuyện  thực.  Chẳng  có  ai  ở  đó, nhưng bây giờ kích động có đấy.

Nghĩ điều gì đó và ngay lập tức bạn bị kích động. Thậm chí đến bức tranh phụ nữ khoả thân mà bạn cũng kích  động;  do  đó  mới  có  nhiều  tranh  ảnh  khiêu  dâm đến  thế  trên  thế  giới.  Nó  chỉ  là  tranh  ảnh  mà  thôi  - đường  nét  và  mầu  sắc  trên  giấy,  chẳng  gì  khác  cả. Không có ai, và bạn biết điều đó rõ lắm, nhưng bạn sẽ dấu  bức  tranh  này  với  người  khác,  và  khi  bạn  một mình  thì  bạn  sẽ  suy  nghĩ  về  nó.  Bạn  đang  làm  gì?  - chuyện thực.

Tâm  trí  chỉ  là  sự  tưởng  tượng,  nhưng  bạn  lại  bị kích động. Và một khi bạn bị kích động, thì tâm trí đã bán  cho  bạn  cái  gì  đó  rồi.  Và  thế  thì  bạn  sẽ  vẫn  còn khổ  sở,  bởi  vì  tâm  trí  có  thể  bán  ý  tưởng  này  nhưng không bao giờ có thể cung cấp chất liệu. Đó là vấn đề: nó không có chất liệu để cung cấp. Nó có thể bán cho bạn  ý  tưởng  -  một  nhân  viên  bán  hàng  giỏi,  nhưng chẳng có cái gì để cung cấp cả. Và vào lúc bạn tới và bạn hỏi, thì anh ta sẽ cung cấp cho bạn cái gì đó khác.

Tôi đã từng nghe:

Một người bán hàng quay trở về với ông chủ mình và  nói,  “Tôi  gặp  khó  khăn.  Mảnh  đất  kia  tôi  đã  bán,  bây  giờ  nó  là  vấn  đề.  Người  này  cứ  gọi  điện  cho  tôi mãi,  bởi  vì  cả  mảnh  đất  đó  bị  phủ  dưới  gần  hai  mét nước. Và anh ta nói, “Ông đưa cho cái kiểu đất gì thế này?  Làm  sao  nhà  có  thể  dựng  đứng  lên  được?”  Vậy tôi  phải  làm  gì  đây?  Tôi  có  phải  trả  lại  anh  ta  tiền  và cắt bỏ toàn bộ vấn đề đi không?”

Ông chủ nói, “Anh là cái kiểu nhân viên bán hàng quái gì thế này? Đem hai xuồng máy tới và bán chúng cho người ấy!”

Người bán hàng phải đi bán mọi thứ. Nếu thứ này không có tác dụng, thế thì phải bán thứ gì đó khác. Và nếu  người  này  bị  kích  động  lần  đầu  tiên,  thì  sao  lại không cho lần tiếp? Bạn chỉ cần các thủ đoạn.

Tâm  trí  cứ  bán  cho  bạn  ý  tưởng  về  tương  lai.  Nó không thể cung cấp cho bạn bởi vì tương lai chẳng bao giờ tới cả. Và bất kì khi nào nó tới thì đấy bao giờ cũng là  hiện  tại.  Việc  cung  cấp  là  hiện  tại,  còn  người  bán hàng lại nói về tương lai. Việc cung cấp là ở đây, còn tâm  trí  lại  nghĩ  dưới  dạng  hi  vọng,  mơ  mộng,  tưởng tượng.

Chấp  nhận  thực  tại  như  bạn  đang  thế  và  thế  giới đang  thế  đi.  Đừng  cố  gắng  thay  đổi  điều  gì  -  và  có chứng ngộ. Và thế thì mọi thứ đều thay đổi, bởi vì bây giờ bạn không còn như cũ nữa. Nếu bạn thay đổi điều gì đó, chẳng có gì thay đổi cả. Nếu bạn chấp nhận, mọi thứ được biến đổi. Nó trở thành sáng chói lên với ánh sáng chưa biết. Bỗng nhiên bạn nghe thấy âm nhạc mà bạn  chưa  hề  được  nghe  trước  đây,  cái  đẹp  lộ  ra  mà trước đó vẫn còn bị dấu kín. Cánh cửa mở ra, bóng tối biến mất, mặt trời đã lên.

Nhưng  điều  đó  xảy  ra  chỉ  khi  bạn  thoải  mái  với bản thân mình. Đấy là việc xảy ra, nó không phải là kết quả  của  nỗ  lực  của  bạn.  Và  đừng  cảm  thấy  bất  hạnh, bởi vì nếu nó không phải là kết quả thế thì bạn có thể làm được gì? Cảm thấy hạnh phúc bởi vì vấn đề không phải ở nỗ lực của bạn. Bạn có thể đạt tới nó ngay chính khoảnh khắc này. Không cần phải trì hoãn nó.

Hiểu  biết  là  chấp  nhận.  Chấp  nhận  là  chứng  ngộ. Phật  tử  -  và Tăng  Xán  này  là  một  Phật  tử,  một  tín  đồ của  Phật  -  có  một  từ  đặc  biệt  cho  việc  chấp  nhận.  Họ gọi nó là tathata. Điều đó có nghĩa là không phàn nàn, điều  đó  có  nghĩa  là  không  kết  án,  điều  đó  có  nghĩa  là không ca ngợi. Điều đó có nghĩa đơn giản ‘như mọi vật hiện  thế,  như  chúng  đang  vậy’;  cách  thức  như  vậy  - phản ánh như thế.

Và  người  ta  sống  trong  phản  ánh  như  thế.  Bất  kì cái gì xảy ra, người ta đều sẵn sàng để cho nó xảy ra. Dù cuộc sống có đi đến đâu, người ta cũng đi với nó. Bất  kì  cái  gì  xảy  ra  cũng  đều  tốt.  Bạn  không  tạo  ra xung  đột,  bạn  sống  cùng  với  nó.  Bạn  nổi  lên,  bạn không bơi - và bạn không bao giờ bơi ngược dòng. Bạn đơn giản nổi với dòng nước, và dần dần bạn không biết ai  là  ai  nữa,  cái  gì  là  cái  gì,  ai  là  dòng  nước  và  ai  là người  đã  trở  thành  một  phần  của  dòng  nước.  Bạn  trở thành dòng nước. Đây là chứng ngộ.

Đủ cho hôm nay chứ?

Chương 7 Mọi mơ đều phải dừng

Yên ổn và bất ổn đều bắt nguồn từ ảo tưởng; với chứng ngộ không có thích và không thích.

Mọi nhị nguyên đều bắt nguồn từ suy diễn dốt nát. Chúng giống như các mơ hay hoa trong không khí: người ngu cố gắng nắm bắt chúng...

Được và mất, phải và trái: những suy nghĩ như vậy cuối cùng phải bị bỏ đi ngay lập tức.

Nếu con mắt chưa bao giờ ngủ, mọi mơ tự nhiên sẽ dừng lại.

Nếu tâm trí không tạo ra phân biệt,  mười nghìn thứ như chúng hiện hữu, chỉ là một bản chất.

Hiểu bí ẩn này của bản chất một là thoát ra khỏi mọi dính líu. Khi mọi thứ đều được thấy một cách bình đẳng, cái ta bản chất vô thời gian được đạt tới.

Không việc so sánh hay tương tự nào là có được trong trạng thái vô nguyên nhân, vô quan hệ này.

Tâm trí chỉ có một khả năng và đó là mơ mộng. Và mơ  mộng  này  tiếp  tục  thậm  chí  trong  khi  bạn  đang thức. Đó là lí do mà Tăng Xán hay Jesus sẽ không tin rằng bạn đã từng thức, bởi vì mơ có một tính chất: rằng nó có thể xảy ra chỉ trong ngủ.

Hai  điều  cần  được  hiểu  trước  hết:  tâm  trí  là  ngọn nguồn  của  mọi  mơ  mộng,  nhưng  mơ  mộng chỉ  có  thể xảy  ra  trong  giấc  ngủ.  Và  nếu  bạn  đang  mơ  hai  mươi bốn  tiếng  một  ngày,  một  điều  là  tuyệt  đối  chắc  chắn: rằng bạn đang ngủ say. Cứ nhắm mắt lại bất kì lúc nào và  mơ  có  đó;  nó  liên  tục  như  dòng  suối  ngầm.  Thậm chí trong khi bạn đang bận rộn, với tất cả chủ tâm bên ngoài,  bạn  dường  như  tỉnh  thức  nhưng  sâu  bên  dưới dòng suối mơ vẫn diễn ra mãi.

Vào bất kì lúc nào, nhắm mắt lại và nó có đó. Nó không  bị gián  đoạn  bởi  bận  bịu  của  bạn.  Bạn  bước  đi trên  phố,  bạn  lái  xe,  bạn  làm  việc  trong  xưởng  máy, trong văn phòng - nó vẫn tiếp tục. Bạn đi  ngủ, thế thì bạn  có  thể  cảm  thấy  nó  nhiều  hơn  bởi  vì,  không  bận bịu, toàn bộ chú ý dồn vào tâm trí.

Nó cũng giống như sao trên trời vậy. Ban ngày bạn không  thể  thấy  sao  trên  trời.  Chúng  vẫn  ở  đấy,  bởi  vì chúng có thể đi đâu được? Nhưng bởi vì ánh sáng của mặt trời nên bạn không thể thấy được chúng. Nếu bạn chui  vào  giếng  sâu,  khoảng  sáu  mươi  mét  xuống  đất, thì từ đó bạn có thể thấy sao trên trời ngay cả ban ngày. Chúng  vẫn  đấy,  nhưng  bởi  vì  có  quá  nhiều  ánh  sáng nên  bạn  không  thể  thấy  được  chúng.  Bóng  tối  là  cần cho chúng để được lộ ra.

Cùng  điều  đó  xảy  ra  với  mơ:  mơ  vẫn  có  đó  cả trong ngày nữa, nhưng bóng tối là cần thiết để cho bạn có thể thấy chúng. Điều đó cũng giống như khi bạn tới rạp  chiếu  bóng:  nếu  cửa  mở  phim  có  thể  tiếp  tục, nhưng bạn không thể thấy được. Đóng cửa lại, làm cho phòng tối đi, và bạn có thể thấy.

Mơ là sự liên tục của bạn, và chừng nào sự liên tục này  còn  chưa bị  phá  vỡ,  bạn  không  thể biết  chân  lí  là gì.  Vấn  đề  không  phải  là  chân  lí  ở  rất  xa  hay  rất  gần, vấn đề là liệu tâm trí có đang trong mơ hay không.

Cho nên vấn đề cơ bản không phải là cách thức tìm kiếm chân lí; bạn không thể tìm kiếm được với tâm trí mơ, bởi vì bất kì cái gì tới trước bạn, mơ của bạn sẽ áp đặt  lên  nó.  Mơ  của  bạn  sẽ  được  phóng  chiếu  lên  nó, bạn  sẽ  diễn  giải  nó.  Bạn  sẽ  không  có  khả  năng  thấy được  như  nó  hiện  thế.  Bạn  sẽ  thấy  theo  mơ  của  bạn, bạn  sẽ  bóp  méo  nó.  Chân  lí  có  đó,  bởi  vì  chỉ  chân  lí mới có thể hiện hữu. Phi chân lí không thể hiện hữu.

Cho nên một điều nữa cần tới trước khi chúng ta đi vào lời kinh này: Shankara đã chia thực tại ra thành ba phân loại, và cũng tốt là nên hiểu các phân loại đó. Một phân  loại  là  phân  loại  của  chân  lí:  cái  đang  hiện  hữu. Trong thực tế chẳng cái gì khác là có thể cả, chỉ chân lí hiện hữu và chỉ chân lí mới có thể hiện hữu.

Phân  loại  thứ  hai  là  phân  loại  của  phi  chân  lí,  cái không  thể  hiện  hữu.  Không  có  khả  năng  nào  cho  sự hiện hữu của nó, bởi vì làm sao cái phi chân lí có thể hiện hữu được? Để hiện hữu, chân lí là cần thiết. Cho nên phi chân lí là không hiện hữu, chân lí là hiện hữu. Thế rồi Shankara tìm ra phân loại thứ ba mà ông ấy gọi là  mơ,  dáng  vẻ,  ảo  tưởng,  maya:  cái  dường  như  hiện hữu nhưng lại không hiện hữu.

Cho  nên  có  ba  phân  loại.  Chân  lí,  cái  hiện  hữu. Nếu mắt bạn trong trẻo, không u ám, nếu tâm trí không mơ,  thế  thì  chỉ  có  một  phân  loại,  chân  lí.  Nhưng  nếu tâm trí bạn đang mơ thế thì hai phân loại kia đi vào sự tồn tại. Mơ hiện hữu, theo một nghĩa nào đó, bởi vì bạn mơ  nó;  và  nó  không  hiện  hữu,  theo  một  nghĩa  khác, bởi  vì  nó  không  tương  ứng  với  thực  tại  nào.  Bạn  mơ trong  đêm  rằng  bạn  đã  trở  thành  vua;  đến  sáng  bạn thấy  mình  chỉ  là  người  ăn  xin.  Mơ  là  sai,  nhưng  mơ hiện  hữu,  cho  nên  nó  có  phẩm  chất  của  chân  lí  về  nó bởi  vì  nó  đã  xảy  ra.  Và  trong  những  khoảnh  khắc  đó khi nó xảy ra, bạn tin hoàn toàn vào chân lí của nó, nếu không thì nó sẽ chấm dứt ngay lập tức.

Nếu bạn trở nên nhận biết rằng, “Mình đang mơ và điều này là sai,” mơ bị tan vỡ, bạn đã thức tỉnh. Mơ tồn tại chỉ trong vài giờ; nó có phẩm chất của chân lí, rằng nó  đã  tồn  tại.  Nhưng  nó  không  đúng  bởi  vì  vào  buổi sáng bạn thấy nó không hiện hữu. Nó chỉ là ý nghĩ, con sóng trong không trung, hoa trên bầu trời - dường như là đúng nhưng lại không đúng.

Chân lí là hiện hữu, phi chân lí là không hiện hữu, và  ở  giữa  hai  điều  này  là  thế  giới  của  mơ  -  nó  mang tính chất của cả hai. Và tâm trí là ngọn nguồn của mơ, cho nên tâm trí là ảo tưởng. Tâm trí là ngọn nguồn của tất cả maya.

Bạn có thể nghĩ rằng nếu bạn bỏ lại thế giới này và đi lên Himalaya bạn sẽ đạt tới chân lí. Bạn sai - bởi vì ngôi  nhà  của  bạn  không  phải  là  maya,  vợ  bạn  không

phải  là  maya,  con  bạn,  không...  tâm  trí  bạn  mới  là maya. Và làm sao bạn có thể bỏ lại tâm trí ở đây mà đi lên Himalaya được? Tâm trí ở bên trong bạn. Nếu bạn có  thể  vứt  bỏ  nó,  bạn  có  thể  vứt  bỏ  nó  ở  bất  kì  đâu. Nếu bạn không thể vứt bỏ nó, bạn không thể vứt nó dù bạn có lên Himalaya hay không.

Vợ, con, nhà, thế giới, được gọi là maya, ảo tưởng, theo nghĩa thứ hai - bởi vì vợ tồn tại, cô ấy có sự hiện hữu. Cô ấy là Brahman theo quyền riêng của mình, cô ấy  là  chân  lí  -  không  phải  như  người  vợ,  mà  như  một linh hồn.

Tâm trí bạn diễn giải cô ấy như người vợ: “Cô ấy là vợ mình.” Thế thì mơ được tạo ra. Cô ấy có đó, hoàn toàn  thật,  bạn  có  đây,  hoàn  toàn  thật  -  và  giữa  hai người mơ xuất hiện. Bạn gọi cô ấy là vợ bạn, cô ấy gọi bạn là chồng cô ấy. Bây giờ mơ tồn tại giữa hai người, và mơ bao giờ cũng trở thành ác mộng. Cho nên tất cả các  mối  quan  hệ  chung  cuộc  đều  trở  thành  ác  mộng, bởi vì bạn không thể nào chấp nhận được ảo tưởng rất lâu.  Ảo  tưởng  là  tạm  thời,  chẳng  chóng  thì  chầy  nó phải  biến  mất.  Nó  không  thể vĩnh  hằng,  nó  không  thể thường hằng.

Bạn yêu một người đàn bà, mơ được tạo ra - nhưng bạn  có  thể  mơ  được  bao  lâu?  Vào  lúc  tuần  trăng  mật kết thúc thì mơ cũng qua rồi - thậm chí trước cả lúc đó. Thế thì bạn sẽ làm gì? Thế thì bạn sẽ giả vờ, bởi vì bây giờ bạn là nô lệ cho những hứa hẹn riêng của mình.

Bạn sẽ giả vờ rằng bạn vẫn còn yêu, bạn sẽ giả vờ rằng,  “Em  vẫn  còn  đẹp  lắm,”  bạn  sẽ  giả  vờ  rằng, “Không  có  người  như  em.”  Nhưng  bây  giờ  mọi  điều đều là giả vờ. Và khi bạn giả vờ và mơ tan vỡ, mà bạn vẫn mang mơ đó, nó trở thành gánh nặng, ác mộng. Đó là lí do tại sao bạn sống trong khổ sở thế.

Khổ  sở chẳng  là  gì  ngoài  mơ đã  tan  vỡ,  cầu  vồng tan vỡ, ảo tưởng, dáng vẻ tan vỡ. Và bạn đã đầu tư quá nhiều vào chúng đến mức bạn không thể nào nhìn vào chân  lí:  rằng  ngay  từ  chính  lúc  ban  đầu  chúng  đã  là mơ.

Thay vì nhìn vào chân lí, bạn sẽ đổ trách nhiệm lên người  khác.  Bạn  sẽ  nói,  “Người  vợ  này  đã  lừa  mình. Cô ta không tốt như cô ta có vẻ thế. Cô ta lừa mình, cô ta  đã  không  để  lộ  thực  tại  của  cô  ấy  ra.”  Và  bạn  sẽ không  thấy  rằng  đấy  không  phải  là  vấn  đề  chút  nào. Bạn đã tạo ra mơ quanh cô ấy, và bởi vì mơ đó mà bạn không  thể  thấy  được  thực tại.  Cô  ấy  cũng  đang  tạo  ra mơ quanh bạn.

Cho  nên  bất  kì  khi  nào  hai  người  yêu  nhau  thì không  chỉ  có  hai  người,  có  bốn:  một  là  người  yêu, người  kia  là  người  được  yêu,  và  giữa  hai  người  này, còn có người được yêu do tâm trí của người yêu tạo ra, và người yêu do tâm trí của người được yêu tạo ra. Hai người  này  là  người  mơ,  và  hai  người  này  cứ  đi  cùng các bạn.

Chẳng chóng thì chầy, khi mơ bị tan vỡ, các bạn là hai chứ không phải bốn. Bất kì khi nào các bạn là hai sẽ  có  khó  khăn.  Thế  thì  bạn  sẽ  muốn  đổ  trách  nhiệm lên người kia, “Đấy là vì người kia.” Bạn lại bỏ lỡ vấn đề lần nữa. Điều đó có nghĩa là bạn sẽ tạo ra cùng mơ quanh  người  đàn  bà  khác  bởi  vì  bạn  sẽ  nghĩ,  “Người

đàn  bà  này  sẽ  không  lừa  dối  mình,  và  bây  giờ  mình tinh tường hơn.”

Nhưng  tâm  trí  chẳng  bao  giờ  tinh  tường  cả.  Bản chất của tâm trí là ngu xuẩn, cho nên tâm trí không bao giờ  có  thể  tinh  tường.  Nó  có  thể  tinh  ranh,  tinh  ranh theo cái ngu xuẩn của nó, nhưng nó không bao giờ có thể là trí huệ.  Điều  đó  không  phải là bản  chất  của nó, bởi vì trí huệ xảy ra chỉ khi mơ ra đi. Cho nên nếu mơ là thực tại cơ bản của tâm trí, thế thì nó chẳng bao giờ có thể là trí huệ được.

Vị Phật là trí huệ bởi vì bây giờ không có tâm trí. Một  Tăng  Xán  là  trí  huệ  bởi  vì  bây  giờ  ông  ấy  sống trong  vô  trí,  bây  giờ  tất  cả  mọi  mơ  đều  đã  chấm  dứt. Ông ấy nhìn vào mọi thứ như nó hiện thế. Bạn chưa hề nhìn vào mọi thứ như nó hiện thế; bạn trộn lẫn với ảo tưởng  của  mình.  Và  bạn  sợ  nhìn  thẳng  thế  bởi  vì  bạn biết,  một  cách  vô  ý  thức,  sâu  bên  dưới  ở  đâu  đó  bạn biết, rằng mọi sự không như là bạn nhìn vào chúng.

Nhưng bạn nghĩ nếu bạn nhìn vào thực tại của mọi vật thì sẽ quá nhiều, quá nặng nề - bạn có thể không có khả năng chịu đựng nó. Bạn trộn lẫn nó với mơ chỉ để làm cho nó chút ít dịu ngọt hơn. Bạn nghĩ nó đắng hơn nên  bạn  phải  bọc  nó  bằng  đường.  Bạn  bao  bọc  một người  trong  mơ  và  bạn  cảm  thấy  người  này  trở  thành ngọt  ngào  sao?  Không,  bạn  đơn  giản  đang  lừa  dối mình, không ai khác cả. Do đó mới nhiều khổ sở thế.

Chính là từ mơ của bạn mà khổ sở mới xảy ra, và người  ta  phải  nhận  biết  về  hiện  tượng  này.  Đừng  đổ trách nhiệm lên người khác, nếu không thì bạn sẽ tạo ra mơ  khác:  thấy  rằng  chính  bạn  là  người  đang  phóng chiếu. Nhưng cũng khó để nhìn điều đó.

Trong  rạp  hát,  trong  rạp  chiếu  bóng,  bạn  nhìn  lên màn ảnh, bạn chưa hề nhìn lại sau lưng - máy chiếu ở đằng sau. Phim không phải là thực tại đang có đó trên màn  ảnh;  trên  màn  ảnh  chỉ  là  phóng  chiếu  của  hình bóng và ánh sáng. Phim tồn tại ngay đằng sau, nhưng bạn chưa hề nhìn vào đó. Và máy chiếu có đó.

Tâm trí bạn ở sau lưng của toàn bộ vấn đề, và tâm trí  là  máy  chiếu.  Nhưng  bạn  bao  giờ  cũng  nhìn  vào người khác bởi vì người khác là màn ảnh.

Khi  bạn  đang  yêu,  người  kia  là  hoa,  không  có  so sánh.  Khi  bạn  ghét,  cũng  người  đó  dường  như  là  xấu nhất,  và  bạn  chưa  hề  trở  nên  nhận  biết  về  cách  thức cùng người đó có thể là xấu nhất và cùng người đó có thể là đẹp nhất.

Khi  bạn  trong  yêu,  cùng  người  đó  là  hoa,  bông hồng, vườn hồng không gai. Khi bạn không ưa, khi bạn ghét,  hoa  biến  mất,  chỉ  có  gai,  không  còn  vườn  nữa  - cái  xấu  nhất,  bẩn  thỉu  nhất...  bạn  sẽ  thậm  chí  không thèm  nhìn.  Và  bạn  chưa  hề  trở  nên  nhận  biết  về  điều bạn  đang  làm.  Làm  sao  hoa  hồng  lại  biến  mất  chóng thế,  chỉ  trong  một  phút?  Thậm  chí  chẳng  cần  tới  lỗ hổng  một  phút.  Khoảnh  khắc  này  bạn  đang  trong  yêu và  khoảnh  khắc  tiếp  bạn  trong  ghét;  cùng  người  ấy, cùng màn ảnh ấy, và toàn bộ câu chuyện thay đổi.

Quan  sát  và  bạn  sẽ  có  khả  năng  thấy  rằng  người này  không  phải là vấn  đề:  bạn  đang  phóng  chiếu  điều gì đó. Khi bạn phóng chiếu yêu, người này có vẻ đáng yêu,  khi  bạn  phóng  chiếu  ghét,  người  này  có  vẻ  xấu.

Người ấy không có; bạn còn chưa thấy con người thật chút  nào.  Bạn  không  thể  thấy  được  thực  tại  qua  con mắt của tâm trí.

Nếu  bạn  thực  sự  muốn  biết  chân  lí  là  gì,  thì  kinh sách chẳng ích gì. Đi lên Himalaya cũng chẳng ích gì. Chỉ  một  điều  có  thể  có  ích:  bắt  đầu  nhìn  vào  mọi  vật mà không có tâm trí. Nhìn hoa và đừng cho phép tâm trí nói điều gì. Chỉ nhìn vào nó. Điều đó khó bởi vì thói quen  diễn  giải  cũ.  Bạn  cứ  diễn  giải,  và  việc  diễn  giải làm khác đi. Diễn giải tuỳ thuộc theo tâm trí.

Mulla  Nasruddin  ra  toà  xin  li  dị.  Anh  ta  nói  với quan toà, “Bây giờ điều đó không thể được. Hàng ngày tôi  về  nhà  và  tôi  thấy  vợ  tôi  đang  che  giấu  người  đàn ông này hay người khác trong kho.”

Thậm chí đến quan toà cũng choáng váng và ông ta nói, “Hàng ngày sao?”

Nasruddin  nói,  “Hàng  ngày!  Mà  không  phải  là cùng một người đâu - mỗi ngày lại một người mới.”

Chỉ để an ủi Nasruddin quan toà nói, “Thế thì anh phải rất đau lòng. Anh về nhà mệt mỏi và anh nghĩ vợ phải đang chờ đợi anh, để đón nhận và yêu. Và anh về nhà  và  anh  lại  thấy  một  người  mới  đang ẩn  nấp  trong kho hàng ngày. Thế thì tồi tệ quá.”

Nasruddin nói, “Vâng, tôi cảm thấy rất đau lòng - bởi vì tôi chưa bao giờ có buồng nào để treo quần áo.”

Cách thức bạn diễn giải mọi thứ phụ thuộc vào tâm trí bạn.

Thế  rồi  Nasruddin  bỏ  vợ  và  chạy  trốn.  Anh  ta  bị bắt, lại bị đưa ra toà. Quan toàn nói, “Anh là kẻ bỏ trốn và anh phải bị trừng phạt.”

Nasruddin   nói,   “Đợi   một   chút!   Trước   khi   ông quyết định thì ông phải thấy vợ tôi đã. Nếu ông thấy vợ tôi thì ông sẽ không bao giờ nói rằng tôi là kẻ bỏ trốn. Ông sẽ đơn giản nói, ‘Nasruddin, anh là kẻ hèn nhát!’ Và  điều  đó  thì  tôi  chấp  nhận,  tôi  không  phải  là  kẻ  bỏ trốn, đơn giản chỉ là kẻ hèn nhát thôi. Nhưng trước hết nhìn vào vợ tôi đã.”

Cách  bạn  nhìn  vào  mọi  thứ  phụ  thuộc  vào  bạn, không vào mọi thứ. Chừng nào mà bạn còn chưa đi tới điểm  vứt  bỏ  tâm  trí  diễn  giải  và  nhìn  trực  tiếp,  nhìn ngay  lập  tức,  thì  tâm  trí  vẫn  là  kẻ trung  gian  của bạn. Nó đem tới cho bạn những thứ bị bóp méo, nó đem tới cho  bạn  những  thứ  bị  trộn  lẫn  với  diễn  giải.  Chúng không thuần nhất.

Cho  nên  cách  duy  nhất  để  đạt  tới  chân  lí  là:  làm sao học trở thành trực tiếp trong cái nhìn của bạn, làm sao  vứt bỏ  trợ giúp của tâm trí. Môi giới  này  của tâm trí là vấn đề, bởi vì tâm trí chỉ có thể tạo ra mơ. Nhưng tâm  trí  có  thể tạo  ra  mơ đẹp,  và  bạn  có  thể  trở nên  bị kích động đến thế. Qua kích động của bạn mà mơ bắt đầu trông có vẻ như thực tại.

Nếu  bạn  quá  kích  động  thế  thì  bạn  bị  ngây  ngất, thế thì bạn không trong giác quan của mình. Thế thì bất kì  điều  gì  bạn  thấy  cũng  chỉ  là  phóng  chiếu  của  bạn. Và có nhiều thế giới như tâm trí, bởi vì mọi tâm trí đều sống trong thế giới  riêng  của nó. Bạn có thể cười vào cái  ngu  xuẩn  của  người  khác,  nhưng  chừng  nào  bạn  còn  chưa  bắt  đầu  cười  vào  cái  ngu  xuẩn  của  riêng mình, bạn sẽ không thể nào có khả năng trở thành con người của Đạo, con người của tự nhiên, con người của chân lí. Vậy phải làm gì?

Cố  gắng  từ  những  điều  nhỏ  nhặt  để  đừng  mang tâm  trí  vào.  Bạn  nhìn  hoa  -  đơn  giản  nhìn  thôi.  Bạn không nói, “Đẹp thế! Xấu thế!” Bạn không nói điều gì. Đừng đem lời vào, đừng lời hoá. Đơn giản nhìn. Tâm trí  sẽ  cảm  thấy  không  thoải  mái,  không  dễ  chịu.  Tâm trí sẽ thích nói điều gì đó. Bạn đơn giản nói với tâm trí, “Im đi! Để mình thấy. Mình sẽ chỉ nhìn thôi.”

Ban  đầu  điều  đó  sẽ  khó  khăn,  nhưng  bắt  đầu  từ những điều mà trong đó bạn không bị quá dính líu. Sẽ khó  để  nhìn  vào  vợ  bạn  mà  không  đem  lời  vào.  Bạn tham dự quá nhiều, quá gắn bó về mặt xúc động. Giận hay yêu, nhưng dính líu quá nhiều.

Nhìn mọi thứ trung tính - tảng đá, hoa, cây cối, mặt trời lên, chim đang bay, mây đang di chuyển trên bầu trời. Nhìn vào những thứ bạn không dính líu nhiều tới chúng, những thứ bạn có thể vẫn còn cách biệt, những thứ  bạn  vẫn  còn  có  thể  dửng  dưng.  Bắt  đầu  từ  những thứ  trung  lập  và  chỉ  thế  rồi  mới  chuyển  sang  những tình huống mang nặng xúc động.

Mọi  người  bắt  đầu  từ  các  tình  huống  nặng  nề;  họ thất  bại,  bởi  vì  điều  đó  gần  như  là  không  thể  được. Hoặc là bạn yêu vợ bạn hoặc bạn ghét, không có cái gì ở giữa. Nếu bạn yêu, bạn phát điên, nếu bạn ghét, bạn phát điên - và với cả hai cách này lời sẽ vào. Gần như không thể nào không cho phép lời vào được, khó lắm, bởi vì biết bao nhiêu thực hành trong việc nói điều gì đó liên tục.

Một  hôm  tôi  đến  nhà  Mulla  Nasruddin  vào  buổi sáng. Họ uống trà khi tôi tới. Người vợ nói, “Anh yêu, đêm qua khi anh ngủ, anh nói nhiều điều xấu về em.”

Nasruddin  nhìn  tôi  và  nói,  “Ai  nói  anh  ngủ?  Anh không  thể  nói  mọi  điều  trong  khi  thức,  đó  là  lí  do  tại sao anh lại giả vờ ngủ.”

Thậm chí trong khi ngủ, hay khi thức, khi bạn quá dính líu về tình cảm, khó mà gạt tâm trí sang bên được. Nó  sẽ  đi  vào.  Cho  nên  nhìn  vào  những  tình  huống không nặng nề trước hết đã. Khi bạn có cảm giác rằng, đúng, bạn có thể nhìn vào những điều nào đó mà tâm trí không bước vào, thế rồi thử với những mối quan hệ nặng nề.

Nhưng dần dần người ta trở nên hiệu quả. Điều đó cũng  giống  như  bơi:  lúc  đầu  bạn  cảm  thấy  sợ  và  lúc đầu bạn không thể tin được làm sao mình sẽ sống sót. Và bạn đã làm việc với tâm trí lâu đến mức bạn không thể nào nghĩ được rằng không có tâm trí bạn vẫn có thể tồn tại dù chỉ một khoảnh khắc. Nhưng cứ thử xem!

Và  bạn  càng  gạt  tâm  trí  sang  bên,  ánh  sáng  càng xảy ra cho bạn, bởi vì khi không có mơ, cánh cửa mở ra,  cửa  sổ  mở  ra,  và  bầu  trời  đạt  tới  bạn,  và  mặt  trời mọc  và  nó  đi  tới  chính  trái  tim,  ánh  sáng  đạt  tới  bạn. Bạn trở thành ngày càng tràn ngập với chân lí khi bạn ngày càng ít chất đầy với mơ.

Và  nếu  trong  khi  bạn  thức  mà  mơ  chấm  dứt,  dần dần khi bạn ngủ mơ cũng chấm dứt ở đó nữa, bởi vì nó  chỉ có thể tồn tại như một vòng tròn liên tục. Nếu nó bị bẻ gẫy ở đâu đó, dần dần cả ngôi nhà sẽ biến mất. Bạn rút ra một viên gạch và toàn bộ ngôi nhà đã trên đường hướng tới trở thành đống đổ nát.

Nếu  trong  ngày  bạn  có  thể  nhìn  vào  mọi  thứ  mà không mơ, thế thì ban đêm các mơ sẽ ít dần đi, bởi vì đêm  của  bạn  không  là  gì  khác  hơn  phản  xạ  của  ban ngày, sự liên tục của cùng một điều. Khi ngày khác đi thì đêm cũng khác đi. Khi bạn thức tỉnh - và bởi ‘thức tỉnh’ được ngụ ý khi bạn không mơ, không phải là bạn ngồi đó với đôi mắt mở...

Jesus  cứ  nói  mãi  với  các  đệ  tử  của  mình,  “Thức dậy đi!” Họ có luôn luôn ngủ, liên tục ngủ, trước ông ấy không? Bởi vì ngày nào ông ấy cũng nói, “Thức dậy đi!”  Phật  dạy  các  đệ  tử  hàng  ngày,  “Thức  tỉnh!”  Tại sao? Họ vẫn mở mắt, vẫn tỉnh táo như bạn, nhưng Phật và  Jesus  cứ  nói  mãi,  “Thức  tỉnh!”  Họ  ngụ  ý,  “Đừng mơ, ở đây đi. Đừng đi đâu khác cả.” Trong kí ức, trong quá  khứ,  bạn  mơ;  trong  tương  lai,  trong  tưởng  tượng, và bạn mơ. Ở đây và bây giờ đi - chỉ thế thì mới không có mơ.

Trong hiện tại không có mơ. Trong hiện tại không có  tâm  trí.  Trong  hiện  tại  bạn  có  đó  và  chân  lí  có  đó. Và thế thì không có lỗ hổng giữa bạn và chân lí - bởi vì cả  hai  đều  đúng  và  không  có  biên  giới.  Bạn  tan  trong chân   lí   và   chân   lí   tan   trong   bạn.   Bạn   trở   thành Brahman,  Brahman  trở  thành  bạn.  Mơ  là  tạo  ra  một hàng  rào  quanh  bạn,  rất  vô  hình  nhưng  tinh  tế,  mạnh mẽ.

Bây giờ, cố đi vào lời kinh này.

Yên ổn và bất ổn đều bắt nguồn từ ảo tưởng; với chứng ngộ không có việc thích và không thích.

Tại sao bạn thích và tại sao bạn không thích? Việc đó xảy ra thế nào mà bạn lại thích điều nào đó và bạn không  thích  điều  nào  đó?  Làm  sao  phân  chia  này  lại xảy ra?

Bạn  đã  bao  giờ  hiểu  thấu  cơ  chế  thích  và  không thích  này  chưa?  Cũng  đáng  để  hiểu  thấu  nó.  Bạn  nói, “Mình  thích  người  này  và  mình  không  thích  người kia.”  Sao  vậy?  Và  bỗng  nhiên  một  hôm  bạn  không thích  người  này  và  bạn  bắt  đầu  thích  người  kia?  Tại sao? Cơ chế này là gì? Sao bạn lại thích một người?

Bạn  thích  một  người  nếu  người  đó  cho  phép  bạn làm  mạnh  thêm  bản  ngã  của  bạn.  Nếu  người  đó  trở thành  màn  ảnh  và  giúp  cho  bạn  mơ,  bạn  thích  người đó. Bạn thích một người nếu người ấy điều chỉnh theo mơ của bạn. Bạn không thích một người nếu người ấy không thích ứng với mơ của bạn, nếu người ấy không cho  phép  bạn  mơ.  Thay  vì  thế,  ngược  lại,  người  ấy quấy rối. Người ấy không khớp, người ấy không đóng vai  trò  màn  ảnh.  Người  ấy  không  thụ  động,  người  ấy trở  thành  tích  cực  -  bạn  không  thích.  Bạn  thích  màn ảnh thụ động, để cho bất kì cái gì bạn mơ thì người kia đơn giản giúp thêm cho nó.

Ouspensky, một đại đệ tử của Gurdjieff, đã đề tặng cuốn  sách  Đi  tìm  điều  huyền  bí  của  mình  cho  thầy mình  với  dòng  chữ:  “Tặng  người  đã  phá  huỷ  mọi  mơ của tôi.” Nhưng bạn sẽ không thích người phá huỷ tất cả các mơ của bạn. Ngay cả Ouspensky cũng phải rời bỏ  Gurdjieff,  và  trong  những  năm  cuối  đời  ông  ta  chẳng  bao  giờ  lại  thăm  thầy  nữa.  Ông  ta  bắt  đầu  làm việc theo ý mình. Đến cuối cùng ông ấy chết như một kẻ thù của Gurdjieff.

Ngay cả một người tỉnh táo như Ouspensky, người có  thể  cảm  thấy  rằng  con  người  này  phá  huỷ  các  mơ, cũng phải bỏ đi. Bạn có thể cảm thấy, nhưng khi ai đó thực  sự  cứ  phá  huỷ  mãi  thì  bạn  cảm  thấy  rằng  con người này là kẻ thù.

Thầy thực sự bao giờ cũng có vẻ giống như kẻ thù, và điều này là tiêu chuẩn. Thầy giả bao giờ cũng giúp cho bạn mơ; ông ta sẽ không bao giờ quấy rối mơ của bạn.  Thay  vì  thế,  ngược  lại,  ông  ấy  sẽ  cho  bạn  an  ủi, yên lòng. Ông ấy sẽ vỗ về bạn, xoa dịu bạn. Giáo huấn của ông ấy sẽ chỉ giống như bài hát ru hay. Ông ấy sẽ hát quanh bạn để cho bạn có thể ngủ ngon, có thế thôi.

Nhưng thầy thực sự thì nguy hiểm. Tới gần thầy là rất nguy hiểm. Bạn đang đi tới nguy cơ của riêng mình, bởi vì thầy không thể cho phép bạn mơ và thầy không thể giúp mơ của bạn được, bởi vì thế thì toàn bộ mục đích sẽ mất.

Thầy sẽ phá huỷ. Và các mơ lại rất gần gũi với trái tim  bạn.  Bạn  nghĩ  các  mơ  của  bạn  là  trái  tim  bạn,  và khi mơ bị phá huỷ thì bạn cảm thấy bạn bị phá huỷ. Cứ như là ai đó đang giết bạn. Người Hindu đã nhận biết về  điều  này,  cho  nên  họ  nói  thầy  thực  giống  như  cái chết.

Khi bạn đi tới thầy, bạn đang đi tới cái chết. Bạn sẽ phải  chết,  chỉ  bởi  vì  chừng  nào  bạn  chưa  chết,  bạn không  thể  nào  được  tái  sinh.  Khi  các  mơ  của  bạn  bị phá huỷ, chân lí đi vào sự tồn tại, chân lí trở nên hiển lộ.

Bạn  thích  một  người  bởi  vì  người  đó  giúp  đỡ cho bản ngã của bạn. Bạn thích một cô gái bởi vì cô ấy nói bạn là người hoàn hảo.

Có  lần  tôi  nghe  lỏm  hai  thanh  niên  yêu  nhau.  Họ ngồi gần biển và một đợt sóng lớn lan tới. Và cậu con trai nói, “Lăn nữa đi, sóng đẹp ơi. Lăn nữa đi, lớn hơn, lớn nữa và lớn nữa.” Và chúng trở thành ngày một lớn mãi.

Và cô gái nói, “Tuyệt diệu! Biển tuân lệnh anh.”

Bạn sẽ thích người này. Và nếu ai đó giúp cho bản ngã bạn, thì bạn sẵn sàng giúp cho bản ngã người ấy để đáp lại.

Bạn thích một người khi mọi thứ ăn khớp. Đấy là sự  thu  xếp  lẫn  nhau.  Khoảnh  khắc  người  này  bắt  đầu theo ý mình, hay cái gì đó không khớp, hay người này cứng rắn, hay người này đã bắt đầu chi phối, hay người này bắt đầu sở hữu, hay người này bắt đầu động chạm tới bản ngã bạn...

Và đó là điều sẽ xảy ra, bởi vì người đó thích bạn không phải bởi vì bản ngã bạn được làm mạnh thêm - người đó thích bạn bởi vì bản ngã của người đó được làm mạnh thêm. Người đó thích bạn bởi vì cái ta riêng của người  đó, cái  bản  ngã,  còn  bạn  thích  bởi  vì  cái  ta của bạn được làm mạnh thêm. Mục đích của các bạn là khác.  Cho  nên  kiểu  thu  xếp  này  không  thể  tiếp  diễn mãi  được.  Và  mục  đích  của  các  bạn  không  chỉ  khác

biệt, chúng còn đối kháng, bởi vì chỉ một người mới có thể là thầy và cả hai đều cố gắng là thầy.

Ban  đầu  họ  sẽ  rất  dịu  dàng  bởi  vì  lãnh  thổ  còn chưa được biết tới. Dần dần, khi mọi thứ được cố định lại,  họ  sẽ  trở  thành  ngày  càng  cứng  rắn  hơn,  sở  hữu hơn, chi phối hơn, càng ngày càng hung hăng hơn với người kia. Và thế thì bạn bắt đầu không thích. Bạn ghét người  bằng  mọi  cách  lôi  bạn  từ  trên  cao  xuống.  Bạn yêu người làm cho bạn cao lên.

Bản  ngã  liên  tục khổ  sở từ  phức cảm  tự  ti.  Bởi  vì điều  này  mà  người  đàn  ông  sẽ  yêu  người  đàn  bà  này, người đàn bà kia, hàng nghìn đàn bà. Anh ta có thể trở thành Don Juan, bởi vì mọi lần, chỉ lúc bắt đầu, người đàn  bà  đó  có  ích.  Đó  là  mưu  kế,  mưu  kế  đàn  bà.  Chỉ lúc bắt đầu, người đàn bà có ích cho bạn. Nhưng lúc cô ấy cảm thấy bây giờ bạn không thể thoát được, bạn bị tóm gọn, thì cô ấy bắt đầu chi phối bạn.

Bạn sẽ muốn chinh phục nhiều phụ nữ, nhưng chỉ lúc  ban  đầu.  Bạn  thấy  đấy,  mọi  chuyện  tình  đều  đẹp lúc ban đầu. Rất khó khăn, hiếm hoi mới tìm ra chuyện tình  đẹp  đến  cuối.  Và  nếu  bạn  có  thể  tìm  được  cái  gì đó,  thế  thì  bạn  biết  chuyện  này  đã  thực  sự  là  chuyện tình.

Cái  cuối  cùng  sẽ  chứng  minh  nó,  không  phải  cái bắt đầu, bởi vì lúc đầu mọi chuyện tình đều đẹp, nhưng chỉ  lúc  bắt  đầu  -  bởi  vì  cả  hai  đều  ngoại  giao,  cả  hai đều  phô  ra  khuôn  mặt  đẹp  của  mình  cho  người  kia, quyến  rũ,  chỉ  là  phần  chào  bán.  Nhưng  khi  hàng  hoá được bán xong thì các khuôn mặt thay đổi, thế thì cái thực  tới,  thế  thì  bản  ngã  hung  hăng  bắt  đầu  làm  việc.

Đó là điều thực mà xảy ra ở cuối.

Điều thực bao giờ cũng tới ở cuối, không bao giờ ở đầu,  bởi  vì  lúc  đầu  cả  hai  đều  cố  gắng  lại  gần  và  gần hơn  nữa.  Một  khi  tới  gần  rồi,  khi  mọi  thứ  được  cho không, thế thì cái thực mới bùng ra.

Tại  sao  bạn  thích  một  người?  Tại  sao  bạn  thích một  vật?  Gạt  người  sang  bên  đã  -  sao  bạn  thích  một vật?  Thậm  chí  vật  dụng  cũng  giúp  cho  bản  ngã  bạn. Nếu hàng xóm của bạn mua chiếc xe lớn hơn, bạn phải mua chiếc xe lớn hơn nữa, bởi vì vấn đề không phải là ở chiếc xe. Chiếc nhỏ hơn có thể thuận tiện hơn, thích hợp  hơn  cho  giao  thông  hiện  đại;  ít  rắc  rối  hơn  với chiếc xe nhỏ hơn. Chiếc xe lớn hơn thì rắc rối hơn, đắt hơn,  bạn  thậm  chí  không  thể mua nổi  nó  -  nhưng  nếu nhà  hàng  xóm  đã  mua  chiếc  xe  lớn  thì  bạn  phải  mua chiếc  xe  lớn.  Bạn  thích  nó.  Tại  sao  bạn  thích  nó?  Tất cả việc thích của bạn đều bắt nguồn từ bản ngã: xe lớn hơn có danh tiếng hơn.

Chuyện đã xảy ra:

Có lần  ông  chủ  của  Mulla  Nasruddin  yêu  cầu  anh ta  vào  văn  phòng  ông  ấy  và  ông  ta  giận  lắm.  Ông  ta cho  anh  ta  ngồi  lên  thảm  và  nói,  “Nasruddin,  thế  này thì  quá  lắm!  Tôi  hiểu  rằng  đêm  qua  sau  bữa  tiệc  văn phòng,  anh  đã  đáp  chiếc  xe  cút  kít  và  đi  nó  trên  phố chính  của  thành  phố.  Anh  không  hiểu  rằng  theo  cách đó thì danh tiếng của công ti sẽ bị mất sao?”

Nasruddin nói, “Tôi chẳng để ý dù chỉ một ý nghĩ tới điều đó, bởi vì ông đang đứng trên chiếc xe cút kít đó. Chúng ta cả hai đều say, cho nên tôi nghĩ chẳng có  vấn đề danh tiếng gì cả - thậm chí ông chủ cũng có đó trên chiếc xe cút kít - cho nên tôi mới đi một vòng phố chính.  Mọi  người  đều  hạnh  phúc,  và  mọi  người  đều thích lắm.”

Danh  tiếng  -  bạn  quên  đi  danh  tiếng  chỉ  khi  bạn ngây   ngất,   thế   thì   bạn   làm   những   điều   ngu   xuẩn. Nhưng  cũng  hay để hiểu  điều  này.  Danh  tiếng  phải  là điều gì đó như rượu, bởi vì chỉ khi bạn đang ngây ngất thì  bạn  mới  quên  điều  đó.  Nếu  không  thì  bạn  bao  giờ cũng đi tìm danh tiếng, kính trọng, tôn kính.

Bạn  thích  một  vật  bởi  vì  nó  đem  lại  danh  tiếng. Bạn  thích  ngôi  nhà  bởi  vì  nó  đem  lại  cho  bạn  danh tiếng.  Nó  có  thể  không  thuận  tiện,  có  thể  không  thoải mái.  Nhìn  đồ  đạc  hiện  đại  mà  xem  -  chẳng  thoải  mái chút nào, nhưng ai thích đồ đạc cũ trong nhà? Đồ đạc hiện  đại  còn  hơn,  không  thoải  mái  hơn  đồ  đạc  cũ, nhưng nó hiện đại. Nó đem lại danh tiếng. Bất kì cái gì đem  lại  danh  tiếng  đều  là  rượu  cả,  nó  cho  bạn  sự  say sưa. Bạn cảm thấy mình mạnh mẽ.

Nhưng tại sao có khao khát về quyền lực? Và nhớ lấy, nếu bạn khao khát quyền lực thế thì bạn sẽ không bao  giờ  đạt  tới  chân  lí.  Đôi  khi  bạn  cũng  gõ  cửa Thượng đế để xin quyền lực - nhưng thế thì bạn gõ sai cửa. Chỉ những người đã trở thành hoàn toàn nhận biết rằng   quyền   lực,   việc   tìm   kiếm   quyền   lực,  là  điên khùng, nó là cơn điên, mới có thể đạt tới cánh cửa đó.

Bạn thích và không thích theo bản ngã. Nếu không có bản ngã, cái thích hay không thích sẽ ở đâu? Chúng đơn giản biến mất. Bạn sẽ không có tâm trí phân chia bao  giờ  cũng  thích  hay  không  thích  và  tạo  ra  các phương án. Khi bạn thấy thoải mái với bản thân mình... và  bản  ngã  thì  chẳng  bao  giờ  thoải  mái  với  bản  thân mình  cả.  Đó  là  rối  loạn  thường  xuyên,  bởi  vì  bản  ngã phải nhìn khắp xung quanh và có hàng triệu người.

Ai đó khác mua chiếc xe lớn hơn, thế thì phải làm gì? Ai đó đi và tìm được người vợ đẹp hơn, thế thì phải làm gì? Ai đó khoẻ mạnh hơn bạn, thế thì phải làm gì? Ai đó có đôi mắt đẹp hơn bạn, thế thì phải làm gì? Ai đó thông minh hơn, tinh ranh hơn, có nhiều tiền hơn... Và hàng triệu người tất cả bao quanh bạn, và bạn đang trong cạnh tranh với mọi người. Bạn sẽ phát điên! Điều này là không thể được. Bạn không bao giờ có thể đi tới khoảnh khắc mà bạn có thể cảm thấy hài lòng. Làm sao khoảnh khắc đó là có thể? Ngay cả đến hoàng đế...

Tôi đã từng nghe, có lần chuyện xảy ra:

Alexander  đang  cố  gắng  để  với  tới  bức  tranh  treo trên tường. Bức tranh bị treo lệch cho nên ông ta muốn chỉnh lại nó, nhưng ông ấy không thể với tới nó bởi vì Alexander là người nhỏ, chỉ khoảng hơn mét sáu. Cận vệ  của  ông  ấy  cao  gần  hai  mét;  anh  ta  lập  tức  với  tới bức ảnh và chỉnh lại nó. Nhưng Alexander bị chạm tự ái, rất tự ái.

Viên  cận  vệ nói, “Tâu  bệ hạ,  bất  kì  khi  nào  bệ hạ muốn làm những việc như vậy, xin bảo thần. Thần lớn hơn bệ hạ.”

Alexander  nói,  “Lớn  hơn  ư?  Không!  Cao  hơn... nhưng lớn hơn sao? Không!”

Và  bất  kì  khi  nào  Alexander  thấy  một  người  cao hơn  mình  -  và  ông  ta  phải  thấy  bởi  vì  nhiều  lính  cao hơn ông ta - ông ta sẽ cảm thấy rất khó chịu.

Bạn có thể có cả thế giới, nhưng một người ăn xin có  thể  cao  hơn  bạn  và  thế  thì  toàn  bộ  thế  giới  này  bị mất, bạn là cái không. Bạn có thể trở thành hoàng đế, nhưng  một  kẻ  ăn  xin  có  thể  hát  hay  hơn  bạn.  Bạn không  thể  sở  hữu  tất  cả  mọi  thứ.  Bất  kì  cái  gì  bạn  sở hữu  đều  sẽ  không  đem  lại  cho  bạn  sự  mãn  nguyện. Tâm  trí,  bản  ngã,  bao  giờ  cũng  sẽ  cảm  thấy  không được đáp ứng.

Thích  và  không  thích  là  bởi  vì  bản  ngã,  còn  bản ngã lại khổ nhiều. Khi không có bản ngã thì không có vấn đề thích hay không thích. Bạn đi vào trong thế giới này  giống  như  làn  gió.  Bạn  không  chọn  rằng,  “Mình định  lên  bắc,”  bạn  không  có  bất  kì  việc  thích,  không thích  nào.  Dù  tự  nhiên  có  đưa  bạn  tới  đâu,  bạn  cũng trong  buông  bỏ.  Nếu  tự  nhiên  thổi  về  hướng  bắc,  thì gió  thổi  về  hướng  bắc.  Nếu  tự  nhiên  thay  đổi  và  bắt đầu thổi về hướng nam, thì gió sẽ thổi về hướng nam. Nó không có sự chọn lựa riêng của mình.

Con  người  của  Đạo  không  có  chọn  lựa  về  phần mình.  Dù  dòng  sông  đưa  người  đó  tới  đâu,  người  ấy cũng  đi  với  nó.  Người  ấy  chưa  bao  giờ  đi  ngược  lại dòng  sông,  người  ấy  chưa  bao  giờ  đấu  tranh  với  nó. Người  ấy  không  có  chọn  lựa,  người  ấy  không  có  cái thích  hay  không  thích.  Bạn  thậm  chí  có  thể  cảm  thấy rằng  người  ấy  có  cái  thích  và  cái  không  thích  bởi  vì bạn  không  thể  hiểu  được.  Bạn  có  thể  cảm  thấy  rằng đám mây này đang đi về phía bắc: bạn có thể diễn giải rằng đám mây này đang bay về hướng bắc bởi vì nó có sự  chọn  lựa,  nó  đã  chọn  đi  về  hướng  bắc.  Nhưng  bạn sai; đám mây không có chọn lựa. Nó nhất định không đi đâu cả, nó không có định mệnh. Nó đơn giản bay đi bởi vì toàn thể tự nhiên đang đi theo hướng đó. Nó đã không chọn điều đó. Việc chọn lựa vẫn còn lại với cái toàn  thể;  việc  thích,  không  thích,  vẫn  còn  lại  với  cái toàn thể - đấy không phải là việc của nó chút nào. Nó không  lo  nghĩ.  Và  dù  ở  bất  kì  đâu  thì  đám  mây  cũng đạt  tới  mục  tiêu.  Không  có  mục  tiêu  tiền  định;  bất  kì nơi đâu nó đạt tới đều là mục tiêu. Thế thì có sự mãn nguyện dù bạn ở bất kì đâu.

Nhưng  tâm  trí  sẽ  cứ  diễn  giải  theo  luật  riêng  của nó.  Nếu  bạn  tới  vị Phật,  bạn  sẽ  cảm  thấy  rằng  ông  ấy cũng thích và không thích và bạn sẽ sai, bởi vì bạn sẽ diễn giải ông ấy theo tâm trí bạn. Đôi khi ông ấy sẽ đi lên bắc và bạn sẽ nói rằng ông ấy phải đã chọn lựa, nếu không  thì  tại  sao?  Tại  sao  lại  đi  lên  bắc?  Đôi  khi  ông ấy sẽ chú ý tới một người nhiều hơn bạn; bạn sẽ nghĩ ông  ấy  phải  đã  chọn  lựa:  “Tại  sao?  Nếu  không  thì  tại sao ông ấy lại không chú ý như thế với mình?” Và tôi bảo  bạn:  ông  ấy  đã  không  chọn  lựa,  đấy  chính  là  cái toàn thể quyết định. Ông ấy không còn là nhân tố quyết định nữa, ông ấy chỉ là đám mây.

Nếu ông ấy chú ý nhiều tới một người, điều đó đơn giản có nghĩa là sự chú ý ấy đi theo cách  đó như một đám mây. Người đó có thể đang cần nhiều hơn, người đó  có  thể  trống  rỗng  hơn  và  hấp  dẫn  sự  chú  ý  hơn. Cũng hệt như nếu bạn đào một cái hố trong đất, cái hố sẽ kéo nước chảy về nó, bởi vì nước chảy xuống. Nếu người  đó  thiền  nhiều  hơn,  Phật  sẽ  chú  ý  nhiều  hơn  - nhưng nhớ lấy, ông ấy không chú ý tới điều đó, điều đó  đã  bị  hấp  dẫn.  Đấy  là  hiện  tượng  tự  nhiên  đơn  giản. Đấy  không  phải  là  chọn  lựa  của  ông  ấy  hay  thích  và không thích.

Phật    đã    trao    một    thông    điệp    im    lặng    cho Mahakashyapa.  Ông  ấy  đã  trao  một  bông  hoa,  và  thế rồi  ai  đó  hỏi,  “Nhưng  tại  sao  lại  cho  Mahakashyapa? Sao không trao cho người khác?” Bởi vì còn có những người  khác  nữa  và  một  số  là  các  đệ  tử  đáng  kính. Sariputra có đó, và ông ấy là một trong những đại đệ tử vĩ  đại  nhất,  rất  nổi  tiếng  khắp  cả  nước.  Theo  quyền riêng của ông ấy thì ông ấy là một bậc thầy. Khi ông ấy tới buông xuôi theo Phật ông ấy có năm trăm đệ tử đi cùng mình. Tất cả họ đều buông xuôi theo Phật bởi vì thầy  họ  đã  buông  xuôi.  Và  ông  ấy  là  một  học  giả  rất nổi tiếng. Sao lại không Sariputra?

Sao  lại  không  Ananda,  người  đã  sống  trong  bốn mươi năm hệt như cái bóng, phục vụ Phật theo đủ mọi cách  như  người  phục  vụ,  và  là  anh  của  Phật,  thuộc cùng  vào  hoàng  gia?  Tại  sao  lại  không  Ananda?  Tại sao  lại  không  Modgalayan,  một  học  giả  vĩ  đại  khác cùng hàng nghìn người kính trọng ông ấy?

Và tại sao lại với Mahakashyapa người chẳng được ai biết gì tới cả, người là một thực thể vô danh? Chưa từng  ai  nghĩ  về  ông  ta  cả  mà  cũng  chẳng  ai  biết  gì ngoài  sự  kiện  này  -  rằng  Phật  một  sáng  tới  với  bông hoa và đứng im lặng, ngồi im lặng nhìn vào bông hoa đó và không nói. Mọi người trở nên bồn chồn và bất ổn bởi  vì  họ  đã  tới  để  nghe  thuyết  pháp.  Và  thế  rồi Mahakashyapa  cười  phá  lên  và  Phật  gọi  ông  ta  lại  và trao cho ông ta bông hoa và nói với hội chúng, “Tất cả những gì có thể được nói ra ta đã trao cho các ông, còn cái  mà  không  thể  được  nói  ra,  ta  trao  cho  nó  cho

Mahakashyapa.”

Đây  là  sự   kiện  duy  nhất  mà  người  ta  biết  về Mahakashyapa. Trước đó ông ấy là không ai cả, sau đó chẳng   có   điều   gì   nói   về   ông   ấy   nữa.   Sao   lại Mahakashyapa?

Đấy không phải là chọn lựa, bởi vì nếu đấy là chọn lựa  thế  thì  Sariputra  sẽ  đáng  phải  được  điều  đó.  Đấy không phải là việc thích, bởi vì nếu đấy là vấn đề thích thế thì  Ananda  đáng  phải  được nó. Phật  đã  nói  không có cách nào khác. Mahakashyapa là người duy nhất có thể nhận được nó, ông ấy là người duy nhất, người đã im lặng và là người đã hiểu.

Phật tương truyền rằng đã nói, “Cho dù ông ấy có không cười đi chăng nữa thì ta vẫn sẽ đi tới ông ấy và trao nó cho ông ấy, bởi vì ông ấy là người trống vắng duy  nhất,  trống  rỗng,  ở  đây  trong  toàn  thể  hội  chúng. Có  những  học  giả  vĩ  đại  nhưng  họ  lại  bị  chất  đầy  bởi học  thức  của  mình.  Ananda  có  đó,  nhưng  ông  ấy  còn đầy  với  quá  nhiều  thương  mến  và  gắn  bó  với  ta. Mahakashyapa  này  đơn  giản  trống  rỗng  -  ngôi  nhà trống rỗng, ông ấy đã biến mất.”

Ông ấy hấp dẫn mây. Nhưng nhìn thái độ của các đệ tử mà xem; họ phải đã nghĩ rằng phải có cái gì đó. “Sao Phật lại gắn bó nhiều với Mahakashyapa đến thế? Sao  thầy  đã  không  trao  cái  mà  không  thể  được  trao bằng    lời    cho    chúng    tôi?    Sao    thầy    làm    cho Mahakashyapa thành người vĩ đại nhất?”

Nhưng  nhớ  lấy,  con  người  của  Đạo,  người  của chứng  ngộ,  đơn  giản  nổi  như  đám  mây.  Người  ấy  không có việc thích, không có việc không thích, bởi vì tất  cả  những  điều  đó  thuộc  vào  tâm  trí  mơ,  thuộc  vào bản ngã mơ.

Yên ổn và bất ổn đều bắt nguồn từ ảo tưởng; với chứng ngộ không có việc thích và không thích. Mọi nhị nguyên đều bắt nguồn từ suy diễn dốt nát. Chúng giống như các mơ hay hoa trong không khí: người ngu cố gắng nắm bắt chúng...

Được và mất, phải và trái: suy nghĩ như vậy cuối cùng phải bị bỏ đi ngay lập tức.

Cụm  từ  ‘ngay  lập  tức’  cần  phải  được  ghi  nhớ.  Để nó  được  hiểu  thấu  sâu  sắc,  bởi  vì  mọi  thứ  đều  có  thể được  làm  theo  hai  cách:  dần  dần,  hay  ngay  lập  tức. Nếu bạn làm chúng dần dần, bạn sẽ không bao giờ có khả  năng  làm  chúng,  bởi  vì  nếu  bạn  làm  chúng  dần dần, chúng cứ lần lữa.

Chẳng hạn, bạn giận dữ và bạn lo nghĩ về giận dữ của  mình.  Nó  đã  trở  thành  thói  quen  cũ  và  bạn  nói, “Dần  dần,  từ  từ,  mình  sẽ  bỏ  nó.”  Làm  sao  bạn  có  thể bỏ nó dần dần và từ từ được? Bởi vì trong khi bạn thực hành, và bạn càng thực hành nó thì nó lại càng trở nên ăn sâu hơn. Bạn nói cần có thời gian. Vậy bạn sẽ làm gì?

Nhiều  nhất  thì  bạn  có  thể  làm  cho  nó  thành  tinh luyện  hơn  và  trau  dồi  hơn.  Không  ai  có  thể  có  khả năng biết được về giận dữ của bạn, bạn có thể che giấu nó.  Nhưng  bạn  sẽ  làm  gì  với  thời  gian?  Nếu  bạn  đã hiểu rằng điều đó là sai, thế thì tại sao nói cứ từ từ? Tại sao không ngay lập tức? Nếu bạn đã hiểu rằng điều gì đó  là  sai,  thì  sao  phải  cần  thời  gian?  Và  nếu  bạn  còn chưa hiểu, thế thì không có hiểu biết thì làm sao bạn sẽ làm nó dần dần? Và trong khi đó thì giận dữ sẽ tới và bạn sẽ lại càng thêm quen thuộc với nó.

Nhiều  nhất  bạn  có  thể  thay  đổi,  nhưng  một  cơn giận dữ được thay đổi sẽ không phải là không giận dữ, nó sẽ vẫn còn là giận dữ. Bạn có thể sửa đổi theo cách tinh vi - nó sẽ vẫn có đấy. Nó thậm chí còn có thể bắt đầu trở thành ngay cái đối lập, nhưng nó sẽ vẫn có đấy. Không ai có thể có khả năng phát hiện ra nó nhưng bạn thì bao giờ cũng biết nó có đó.

Không,  hiểu  biết  bao  giờ  cũng  là  ngay  lập  tức. Hoặc  là  bạn  hiểu  hoặc  là  bạn  không  hiểu.  Nếu  bạn không hiểu thế thì làm sao bạn có thể bỏ được thứ gì? Nếu  bạn  hiểu  thế  thì  tại  sao  phải  dần  dần?  Nếu  bạn hiểu, thì ngay bây giờ, lập tức bạn bỏ nó.

Có  lần  một  người  tới  Phật  với  bó  hoa  trong  tay. Phật nhìn vào hoa và ông ấy nói, “Vứt nó đi!”

Thế  là  người  này  vứt  bó  hoa  trong  tay  trái  đi. Người đó nghĩ, “Có thể đem hoa bằng tay trái tới cho Phật  là sai” - vì  tay  trái  vẫn  bị  coi  là  trái.  Tay  phải  là phải  còn  tay  trái  là  trái,  và  bạn  không  đem  tặng  bằng tay  trái.  Thế  là  người  đó  vứt  chúng  đi,  cảm  thấy  mặc cảm.

Phật cười to và nói, “Vứt nó đi!” Thế là người đó phải  vứt  cả  bó  hoa  trên  tay  phải  đi  nữa,  nhưng  người đó phân vân.

Và khi cả hai tay đã trống rỗng rồi thì Phật lại cười to và nói, “Vứt nó đi!” Bây chẳng còn gì mà vứt nữa. Thế là người ấy nhìn đây đó - phải làm gì đây?

Ananda nói, “Phật không hề ngụ ý vứt hoa. Người đem hoa tới phải bị vứt đi. Với việc vứt hoa đi chẳng cái  gì  sẽ  xảy  ra  cả.  Tại  sao  không  vứt  bỏ  bản  thân mình?”

Người  này  đã  hiểu  ra  và  vứt  bỏ  mình  dưới  chân Phật.  Người  ấy  không  bao  giờ  quay  lại  cung  điện  của mình nữa.

Tể tướng của người này tới và ông ấy nói, “Bệ hạ làm  gì  thế  này?  Cho  dù  bệ  hạ  có  muốn  từ  bỏ,  thì  để chút thời gian để cho mọi việc được giải quyết. Xin bệ hạ quay về. Hoàng hậu, hoàng tử, công chúa và toàn bộ vương  quốc cùng mọi  công  việc  -  xin  cho  chúng  thần chút thời gian. Cho dù bệ hạ có quyết định từ bỏ,  sao lại phải vội vàng thế?”

Người  này  nói,  “Khi  người  ta  hiểu  ra  thì  điều  đó bao giờ cũng là ngay lập tức. Nếu người ta không hiểu, bao giờ cũng trì hoãn.”

Chỉ  người  dốt  nát  mới  trì  hoãn,  và  người  dốt  nát dùng  mẹo  rất  cừ  bằng  việc  trì  hoãn.  Thế  thì  bạn  cảm thấy  bạn  đã  hiểu,  nhưng  làm  sao  bạn  có  thể  làm  điều đó  ngay  lập  tức  được?  Bạn  sẽ  làm  điều  đó  dần  dần  - đây  là  cái  mẹo  để  không  hề  làm  điều  đó.  Đây  là  cái mẹo: “Mình sẽ làm nó ngày mai.”

Nhìn  đấy:  khi  bạn  giận  bạn  làm  điều  đó  ngay  lập tức, nhưng nếu bạn cảm thấy yêu bạn trì hoãn nó. Nếu bạn muốn trao món quà cho ai đó, bạn trì hoãn, nhưng nếu bạn muốn giận bạn làm điều đó ngay lập tức - bởi vì  bạn  biết  rõ  rằng  nếu  bạn  trì  hoãn,  mọi  sự  sẽ không bao giờ được thực hiện. Trì hoãn là cái mẹo. Cho nên sâu bên dưới bạn biết bây giờ không cần phải làm nó, và trên bề mặt thì bạn có thể cứ tin, “Mình đang làm nó đây.” Vậy là bạn tự lừa dối mình.

Tăng Xán nói:

...những suy nghĩ như vậy cuối cùng phải bị bỏ đi ngay lập tức.

Đừng để thời gian! Nếu điều gì đó sai, thấy qua nó, và vứt  nó đi.  Thực sự  không  cần  phải  vứt  bỏ  nó.  Nếu bạn có thể thấy qua nó, và bạn cảm thấy rằng nó sai, nó sẽ tự động bị vứt bỏ. Bạn sẽ không có khả năng mang nó.

Bạn  mang  nó  bởi  vì  bạn  không  được  thuyết  phục rằng  nó  sai.  Nếu  bạn  không  được  thuyết  phục  thì  tốt hơn cả nói, “Tôi không được thuyết phục rằng nó sai, đó  là  lí  do  tại  sao  tôi  vẫn  mang  nó.”  Ít  nhất  bạn  cũng trung  thực,  và  trung  thực  là  tốt.  Đừng  không  trung thực.

Mọi  người  tới  tôi,  họ  nói,  “Vâng,  tôi  biết  rằng tham  lam  là  xấu,  nhưng  phải  dần  dần...”  Nhưng  làm sao có ai đã vứt bỏ tham lam dần dần được? Trong khi đó  thì  nó  cứ  bắt  rễ  ngày  càng  sâu  hơn  vào  trong  bạn. Và sao lại nói tham lam là xấu nếu bạn không thể vứt bỏ  nó  ngay  lập  tức,  ngay  bây  giờ?  Nói,  “Tôi  không cảm thấy điều đó là xấu, tôi cảm thấy nó là tốt. Khi tôi cảm thấy nó là sai, tôi sẽ vứt bỏ nó.” Ít nhất bạn cũng trung  thực  và  chân  thành,  và  người  chân  thành  sẽ  đạt tới  hiểu  biết.  Người  không  chân  thành  có  thể  chẳng bao giờ đạt tới hiểu biết.

Tất cả các bạn đều nói giận là xấu - thế thì tại sao cứ  mang  nó?  Ai  buộc  bạn  mang  nó?  Tri  thức  là  biến  đổi. Nếu bạn thực sự biết rằng giận là xấu, thế thì bạn sẽ không  mang  nó  dù  một  khoảnh  khắc.  Ngay  lập  tức bạn vứt bỏ nó. Điều đó là bất thần, nó xảy ra không có thời   gian,   thậm   chí   không   mất   một   khoảnh   khắc. Nhưng  bạn  tinh  ranh:  bạn  nghĩ  rằng  biết,  mà  bạn  thì không  biết.  Bạn  muốn  tin  rằng  bạn  biết  và  bạn  muốn tin  rằng  bạn  đang  cố  gắng,  dần  dần,  để  thay  đổi  bản thân mình. Bạn sẽ chẳng bao giờ được biến đổi.

Biến  đổi không bao giờ dần dần, nó bao giờ cũng ngay lập tức.

Có một câu chuyện Jaina:

Một  người  về  nhà  mệt  mỏi  sau  cả  ngày  làm  việc. Vợ anh ta tắm cho anh ta - đây là câu chuyện cổ, bây giờ chẳng vợ nào tắm cho chồng cả. Vợ anh ta tắm cho anh  ta,  và  khi  dội  nước  vào  người  anh  ta  và  làm  mát đôi chân mỏi dừ của anh ta, cô ấy kể chuyện và cô ấy nói , “Anh của em đã trở thành tín đồ của Mahavira, và anh ấy đang nghĩ tới việc từ bỏ thế giới.”

Người này cười to và nói, “Nghĩ ư? - thế thì anh ấy sẽ chẳng bao giờ từ bỏ thế giới cả!”

Người vợ cảm thấy bị chạm lòng, bởi vì đấy là một vấn đề lớn cho ông anh cô ấy. Cô ấy nói, “Anh ngụ ý gì? Và em chưa hề thấy anh tới Mahavira hay tới Phật hay tới bất kì ai, và anh nghĩ là anh hiểu sao? Anh ấy là một học giả lớn và anh ấy hiểu điều Mahavira nói. Rồi anh  ấy  thiền,  anh  ấy  tôn  thờ,  và  anh  ấy  là  một  người tôn giáo. Thế còn anh thì sao? Em chẳng thấy chút tôn giáo  nào  trong  anh  cả. Em  chưa  bao  giờ thấy  anh  cầu nguyện hay thiền. Mà anh lại bạo gan và dám nói điều như vậy - rằng anh ấy sẽ chẳng bao giờ từ bỏ sao?”

Người này đứng dậy - anh ta trần như nhộng, đang tắm mà - bước ra khỏi buồng tắm, đi ra phố. Cô vợ kêu lên, “Anh có rồ không đấy? Anh làm gì vậy?”

Anh ta nói, “Anh đã từ bỏ.”

Anh ta không bao giờ quay lại nữa. Con người này

- anh ta đã hiểu. Anh ta chưa bao giờ chuẩn bị cho nó; thậm  chí  không  ai  biết  về  anh  ta,  rằng  anh  ta  là  một người  tôn  giáo,  nhưng  phẩm  chất  này...  Anh  ta  tới Mahavira, anh ta buông xuôi bản thân mình, anh ta trở thành một fakir trần trụi.

Người vợ tới, kêu khóc. Thậm chí cả anh vợ cũng tới  để  thuyết  phục  anh  ta  rằng,  “Không  gì  phải  vội. Nhìn tôi đây này. Tôi đã nghĩ hai mươi năm nay. Còn chú là kẻ điên - đây có phải là cách để từ bỏ không?”

Người  này  nói,  “Tôi  chẳng  bận  tâm,  liệu  có  cách nào khác không? Trong hai mươi năm anh đã liên tục nghĩ, trong hai mươi kiếp anh sẽ tiếp tục nghĩ. Và bất kì  khi  nào  anh  từ  bỏ  thì  anh  cũng  sẽ  từ  bỏ  theo  cách này, bởi vì đây là cách duy nhất - ngay lập tức.”

Bạn  thấy  sự  việc  một  cách  rõ  ràng  và  nó  xảy  ra. Vấn  đề  là  ở  tính  rõ  ràng.  Cái  nhìn  ngay  lập  tức  vào trong bản chất của mọi vật, thế thì không có vấn đề về việc thay đổi đâu đó trong tương lai. Không ai thay đổi trong tương lai cả - biến đổi bao giờ cũng ở đây và bây giờ.  Khoảnh  khắc  này  là  khoảnh  khắc  duy  nhất  mà điều gì đó có thể xảy ra. Không có khoảnh khắc khác.

Nếu con mắt này chưa bao giờ ngủ, thì mọi mơ tự nhiên sẽ dừng lại.

Nếu tâm trí không tạo ra sự phân biệt,  thì mười nghìn thứ như chúng hiện hữu, chỉ là một bản chất.

Nếu con mắt này chưa bao giờ ngủ... Đôi mắt này sẽ phải ngủ bởi vì chúng là một phần của thân thể, và thân thể không phải là năng lượng vĩnh hằng. Nó là cái hợp thành, nó không phải là một lực sơ cấp. Nhiều thứ tổ  hợp  vào  nó.  Nó  là  một  thiết  bị  máy  móc,  cái  máy sinh  học.  Nó  phụ  thuộc  vào  việc  nạp  năng  lượng  liên tục: thức ăn, nước, không khí. Năng lượng được tạo ra, nhiên liệu được tạo ra và thân thể chạy - nó là cái máy. Mắt bạn sẽ mệt mỏi bởi vì mọi máy móc đều mòn mỏi cả.

Bạn  có  thể  ngạc  nhiên  mà  biết  rằng  có  một  phát minh  rất  vĩ  đại  trong  những  năm  gần  đây  rằng  máy móc phải nghỉ ngơi. Máy! Bạn chắc chưa bao giờ nghĩ tới điều đó. Sao lại máy? Chúng đâu cần nghỉ. Bạn lái xe trong hai mươi giờ, ba mươi giờ; chiếc xe cần nghỉ. Bạn sẽ phân vân. Tại sao? Xe không phải là tâm trí, xe không phải là tâm thức. Sao lại nghỉ? Nếu mọi thứ đều vận hành ổn thoả thế thì bạn có thể cứ lái xe mãi, chỉ cần đổ thêm nhiên liệu vào xe.

Bạn  sai  đấy.  Bây  giờ  có  những  phương  pháp  để đánh giá xem khi nào thì xe mệt. Và chiếc xe mệt bởi vì mọi máy móc nhất định sẽ bị mệt mỏi. Nếu bạn để chiếc xe trong ga ra vài giờ, những thiết bị này sẽ chỉ ra khi nào chiếc xe sẵn sàng chuyển động lại.

Mọi  máy  móc  đều  cần  nghỉ  ngơi.  Không  chỉ  thân thể  bạn  -  mọi  máy  móc  đều  cần  nghỉ,  thế  thì  nó  phục hồi  lại.  Chỉ  tâm  thức  là  không  cần  nghỉ,  bởi  vì  nó không  phải  là  máy.  Nó  không  cần  nhiên  liệu.  Nó  là năng lượng vĩnh viễn, nó là năng lượng vĩnh hằng, nó là năng  lượng  không  nguyên  nhân.  Nó  có  đó,  bao  giờ cũng có đó.

Đó là điều Tăng Xán dùng trong chỉ một lời: “Nếu con mắt này chưa bao giờ ngủ...” Nếu không thì ông ấy sẽ  nói,  “nếu  đôi  mắt  này.”  Đấy  là  con  mắt  thứ  ba  mà ông ấy đang nói tới. Ngay cả khi thân thể bạn ngủ, bạn có quan sát không? - quan sát một chút, bạn sẽ có khả năng biết - cái gì đó trong bạn vẫn thức tỉnh. Thậm chí khi  bạn  ngủ  say, một  cái gì đó,  bạn  có  thể  không  biết đích  xác  rõ  ràng  nó  là  gì,  nhưng  một  điểm  ở  đâu  đó bên trong bạn vẫn là nhân chứng.

Đó  là  lí  do  tại  sao  vào  buổi  sáng  bạn  có  thể  nói, “Đêm  qua  là  một  giấc  ngủ  ngon.”  Nếu  bạn  thực  sự ngủ,  ai  mà  biết  được?  Làm  sao  bạn  biết  được,  bởi  vì bạn  đã  ngủ  say?  Ai  quan  sát  điều  đó  để  nói  vào  buổi sáng  rằng  nó  là  say  và  ngon  và  không  mơ?  Thỉnh thoảng bạn nói nó bị rối loạn,  “Chỉ toàn mơ là mơ và mình  không  thể  nào  ngủ  ngon.”  Ai  biết?  -  ai  đó  vẫn liên tục quan sát.

Đây là con mắt thứ ba, bao giờ cũng mở - thậm chí không một nháy mắt nào, nó không bao giờ nháy mắt. Nó  không  có  tròng  mắt,  nó  chưa  bao  giờ  nhắm.  Con mắt thứ ba này chỉ là một điều tượng trưng. “Con mắt thứ  ba’  có  nghĩa  là  trong  bạn  có  cái  nhìn  vĩnh  hằng, tỉnh   táo   vĩnh   hằng,   nhân   chứng   vĩnh   hằng,   người không hề ngủ. Và bởi vì nó không bao giờ ngủ, nên nó không bao giờ mơ, bởi vì mơ là một phần của ngủ. Con mắt thứ ba đó có thể thấy chân lí, bởi vì không có ngủ và mơ.

Bạn  phải  tìm  và  kiếm  điểm  đó  ở  bên  trong  mình điểm  không  bao  giờ  ngủ  cả.  Đây  là  toàn  bộ  việc  tìm kiếm,  toàn  bộ  nỗ  lực  của  người  tìm  kiếm.  Chân  lí không ở đâu đó bên ngoài. Toàn bộ vấn đề là làm sao tìm điểm đó ở bên trong bạn, điểm không bao giờ ngủ, điểm chưa bao giờ vô thức, điểm bao giờ cũng tỉnh táo, nhận biết. Đó là tia sáng của Thượng đế bên trong bạn.

Và một khi bạn tìm kiếm nó, tia sáng của sự quan sát thường xuyên, thì từ tia sáng đó bạn có thể du hành về chính  cội nguồn.  Cội nguồn  đó là Thượng đế. Nếu bạn có thể bắt giữ được một tia sáng, bạn có thể đạt tới mặt  trời,  tới  chính  cội  nguồn.  Bạn  chỉ  phải  du  hành  - điều đó trở thành cách thức và con đường của bạn.

Tìm  thấy  nhân  chứng  bên  trong,  bạn  đã  tìm  thấy con đường. Bây giờ trở nên ngày một nhận biết nhiều, nhiều  và  nhiều  hơn  nữa.  Cho  phép  tất  cả  năng  lượng của  bạn  chuyển  vào  trong  nhận  biết  đó.  Và  bạn  càng trở  nên  nhận  biết  hơn,  thì  lại  càng  ít  mơ  hơn...  ít  dần đi... ít đi.

Và  một  khoảnh  khắc  tới...  bỗng  nhiên  bạn  chỉ  là nhân  chứng  đó,  tâm  trí  đã  biến  mất.  Toàn  bộ  năng lượng của tâm trí đã tan biến vào trong con mắt thứ ba này.  Hai  mắt  đã  biến  mất,  bây  giờ  bạn  chỉ  là  nhân chứng. Bản thân việc chứng kiến này là điểm mà từ đó thế giới biến mất và điều thiêng liêng lộ ra.

Nếu con mắt này chưa bao giờ ngủ, thì mọi mơ tự nhiên sẽ dừng lại.

Nếu tâm trí không tạo ra sự phân biệt, thì mười nghìn thứ như chúng hiện hữu, chỉ là một bản chất.

Và  khi  bạn  là  một...  Nhớ  lấy,  ngay  bây  giờ  bạn đang có hai mắt; thậm chí cái nhìn của bạn cũng là nhị nguyên.  Jesus  nói  với  các  đệ  tử  của  mình,  “Nếu  các ông  trở  thành  một  mắt  thì  mọi  thứ  sẽ  được  đặt  đúng chỗ.”

Trong thân thể mọi thứ đều hai: hai mắt, hai tai, hai tay, hai chân, hai thận - mọi thứ đều hai bởi vì thân thể theo chủ nghĩa nhị nguyên. Chỉ một thứ trong bạn tồn tại  như  một,  và  đó  là  con  mắt  chứng  kiến.  Cái  đó không phải là một phần của thân thể bởi vì trong thân thể bao giờ cũng có hai. Mọi thứ đều hai, bị phân chia. Thân thể tồn tại như một cực giữa hai điều.

Thậm  chí  tâm  trí  bạn  cũng  là  hai:  bạn  có  não  trái và não phải, và chúng bị phân chia. Nếu cây cầu giữa chúng  bị  gẫy,  và  đôi  khi  điều  đó  xảy  ra,  thế  thì  nhân cách  chia  chẻ  xảy  ra.  Ai  đó  bị  ngã  từ  tầu  hoả  và  cây cầu nối não trái và phải bị gẫy - và đấy là một cây cầu rất  tinh  tế.  Thế  thì  người  này  trở  thành  hai,  thế  thì người này không còn là một nữa. Thế thì đôi khi người này là A hay đôi khi người này là B, hay đôi khi người này  là  cả  hai.  Và  bạn  không  thể  nào  hiểu  được  người này đang làm gì, điều gì đang xảy ra. Người ấy bị chia chẻ.

Người  thuận  tay  phải  phát  triển  não  trái;  người thuận  tay  trái  phát  triển  não  phải.  Cho  nên  nếu  người thuận tay trái bị buộc phải làm mọi việc bằng tay phải thì  người  đó  sẽ  bị  rắc  rối  không  cần  thiết,  bởi  vì  não trái của người đó không được phát triển chút nào. Cho nên người đó sẽ viết... Bạn cố gắng. Một số trong các bạn  phải  là  thuận  tay  trái  bởi  vì  mười  phần  trăm  mọi người là thuận tay trái, dù họ có biết hay không.

Bởi vì sự chi phối của những người thuận tay phải trên thế giới này, bởi vì họ chiếm chín mươi phần trăm, nên  nhiều  đứa  trẻ  bị  buộc  phải  liên  tục  viết  bằng  tay phải. Chúng khổ sở không cần thiết; chúng sẽ vẫn còn khờ dại  trong  toàn  bộ  các  kiếp  sống  của mình chỉ bởi vì chúng bị bắt buộc. Chúng không thể nào cạnh tranh nổi  với  những  người  thuận  tay  phải.  Bộ  não  trái  của chúng không vận hành tốt, và nếu chúng làm việc bằng nó thì chúng sẽ gặp khó khăn.

Nếu bạn là người thuận tay phải, thử viết bằng tay trái  mà  xem.  Bạn  sẽ  viết  giống  như  đứa  trẻ  nhỏ.  Tại sao?  Bởi  vì  phần  đó  cũng  giống  hệt  đứa  trẻ  nhỏ,  nó không được phát triển.

Thậm chí đến não cũng bị phân chia, mọi thứ đều bị phân chia trong thân thể. Điều duy nhất mà là một là con mắt thứ ba - việc chứng kiến. Nó là một. Nếu bạn muốn  là  một  ở  trong  mình,  tìm  cái  điểm  đó  của  tâm thức  chứng  kiến.  Khi  bước  đi,  quan  sát.  Khi  ăn,  quan sát.  Khi  sắp  ngủ,  rơi  vào  giấc  ngủ  trong  khi  quan  sát điều đang xảy ra.

Chẳng  chóng  thì  chầy,  rồi  một  ngày  nào  đó  bạn bỗng  nhiên  hiểu  ra  rằng  thân  thể  đã  rơi  vào  giấc  ngủ nhưng  bạn  vẫn  quan  sát.  Thân  thể  đang  đi  vào  giấc ngủ,  dần  dần,  và  dần  dần,  gần  như  chết,  còn  bạn  vẫn quan sát. Thế rồi bạn sẽ thấy mơ tâm trí bị vứt bỏ, rơi rụng  đi,  biến  mất.  Bạn  vẫn  quan  sát  -  và  bỗng  nhiên bạn bừng sáng. Bạn đã đạt tới việc chứng kiến.

Với việc chứng kiến mơ biến mất, và với mơ biến mất, tất cả các ảo tưởng, maya cũng biến theo. Và thế thì  bạn  thấy  rằng  mọi  thứ  đều  thuộc  về  một  bản  chất.

Cây cối có  thể khác, về hình dạng, nhưng cái vô hình bên  trong  chúng  là  một.  Tảng  đá  là  một  với  cây  cối, cây  cối  là  một  với  vì  sao,  vì  sao  là  một  với  bạn.  Mọi thứ đều được nối với nhau.

Ngay  bây  giờ  bạn  chỉ  thấy  hình  dạng,  bởi  vì  với tâm trí thì chỉ thấy được hình dạng mà thôi. Với vô trí mới có thể thấy cái vô hình. Khi bạn thấy cái vô hình, thế thì toàn bộ thế giới này chỉ tựa như một đại dương, và  tất  cả  mọi  hình  dạng  đều  chỉ  là  sóng.  Trong  tất  cả các con sóng đại dương đều đang dậy sóng - cái một.

Ngay  bây  giờ  mọi  thứ  là  nhiều.  Không  phải  mọi thứ là nhiều đâu, đấy chỉ vì bạn bị phân chia bên trong. Đó là lí do tại sao mọi thứ đều có vẻ là nhiều. Điều đó cũng  hệt  như  việc  bạn  làm  vỡ  gương  -  nhiều  mảnh. Thế thì  mỗi  mảnh  sẽ  phản  chiếu  và bạn  sẽ thấy  nhiều khuôn mặt. Bạn đang đứng đó, bạn là một, nhưng tấm gương bị vỡ - bạn thấy nhiều khuôn mặt.

Tôi đã nghe một câu chuyện cổ:

Nhà  vua  làm  một  cung  điện.  Cả  cung  điện  làm bằng  những  tấm  gương  nhỏ,  hàng  triệu  tấm  gương. Bạn  đi  vào  cung  điện  đó  và  bạn  thấy  bản  thân  mình được phản xạ theo cả triệu cách, cả triệu khuôn mặt tất cả đều bao quanh bạn. Bạn là một, nhưng gương lại là nhiều.

Có  lần  chuyện  xảy  ra  một  con  chó  đi  vào  trong cung điện này và gặp nhiều khó khăn bởi vì nó nhìn và nó trở nên hoảng sợ. Nó bắt đầu sủa, thế là cả triệu con chó tất cả xung quanh cũng bắt đầu sủa. Nó nghĩ, “Bây giờ thì hết thoát được rồi. Và vấn đề không phải là một kẻ thù - hàng triệu con chó, và tất cả đều nguy hiểm!”

Nó nhẩy vào chúng, nó bắt đầu  đánh nhau với chúng. Nó phá tan bức tường và chết.

Đây  là  điều  đã  xảy  ra  cho  bạn,  đây  là  điều  đang xảy ra cho mọi người. Chân lí là một, nhưng tâm trí có nhiều  mảnh.  Mọi  thứ  trở  nên  bị  phân  chia  và  thế  thì bạn trở nên sợ  hãi - kẻ thù  khắp mọi nơi.  Thế thì bạn sủa,  thế  thì  bạn  bắt  đầu  tranh  đấu,  bạn  trở  nên  hung hăng,  bạn  bắt  đầu  cố  gắng  đề  phòng  cho  mình  -  một cách không cần thiết, bởi vì không ai tấn công bạn cả. Bạn trở thành người mang chứng hoang tưởng. Và thế rồi  bạn  phá  tan  vào  bản  thể  mình  bởi  ảo  tưởng  của mình và bạn chết.

Bạn sống trong khổ sở, bạn chết trong khổ sở. Trở thành  một  ở  bên  trong  và  bỗng  nhiên  mọi  thứ  bên ngoài  trở  thành  một.  Như  bạn  hiện  hữu,  vũ  trụ  cũng vậy - bạn bị phân chia, vũ trụ bị phân chia; bạn không phân chia, vũ trụ không phân chia.

...mười nghìn thứ như chúng hiện hữu, chỉ là một bản chất.

Hiểu bí ẩn này của bản chất cái một là thoát ra khỏi mọi dính líu.

Khi mọi thứ đều được thấy một cách bình đẳng, thì cái ta bản chất vô thời gian được đạt tới. Không việc so sánh hay tương tự nào là có được trong trạng thái vô nguyên nhân, vô quan hệ này.

Đó là lí do tại sao chẳng có thể nói được gì về sự bừng sáng tối thượng này - bởi vì nó là một còn lời thì lại tồn tại trong nhị nguyên. Bạn có thể nói điều gì đó, nhưng  bất  kì  cái  gì  bạn  nói  đều  sẽ  không  phải là điều đúng, bởi vì nó ở một mức độ khác, một chiều hướng khác.

Lễ Nô en tới gần, và một ông trùm, một người rất giầu có, hỏi con mình, “Com muốn quà gì nhân ngày lễ Nô en, một món quà cho con?”

Đứa con nói, “Một em bé.”

Ông trùm nói, “Nhưng bố không có đủ thời gian để làm điều đó. Chỉ còn lại hai tuần nữa thôi.”

Thế là đứa con nói, “Có vấn đề gì với điều đó đâu? Bố  không  thể  thêm  người  vào  công  việc  đó  được  hay sao?”

Bởi vì nó bao giờ cũng lắng nghe - nếu việc nào đó cần phải được hoàn thành thế thì phải đưa thêm nhiều người  vào  làm.  “Vậy  tại  sao,  có  gì  rắc  rối  nào?  Bố không  thể  thêm  người  vào  công  việc  đó  được  hay sao?” Và thật khó mà nói cho đứa trẻ rằng điều nó nói là sai - nó hoàn toàn logic.

Đây là tình huống đó. Bạn biết về thế giới của cái nhiều.  Đứa  trẻ  biết  về  thế  giới  công  việc  quanh  ngôi nhà,  mọi  ngày  điều  đó  xảy  ra.  Người  bố  giầu  có  bao giờ  cũng  đưa  thêm  nhiều  người  vào  công  việc  và  kết thúc mọi sự trong vài khoảnh khắc. Nó biết ngôn ngữ đó, nhưng nó không biết điều bí ẩn của cách thức cuộc sống đi vào trong thế giới này. “Thêm nhiều người nữa vào việc này đi!” Nó logic và khó mà làm cho nó hiểu được trừ phi nó lớn lên, lớn lên trong hiểu biết.

Bạn  biết  ngôn  ngữ  của  nhị  nguyên,  ngôn  ngữ  của thế giới này. Không thể nào nói cho bạn bất kì điều gì  về cái một tinh tuý này được. Bất kì điều gì được nói ra cũng sẽ bị hiểu sai, hiểu lầm - trừ phi bạn trưởng thành. Đây là toàn bộ vấn đề.

Nhiều lần mọi người tới tôi và họ hỏi các câu hỏi. Câu  hỏi  của  họ  có  liên  quan  nhưng  tôi  không  thể  nào trả  lời  được,  bởi  vì  câu  trả  lời  chỉ  có  thể  có  khi  bạn trưởng thành. Và họ nghĩ, “Mình hỏi và câu trả lời phải có đó rồi, có sẵn rồi.” Họ nghĩ, “Nếu mình có thể hỏi được và nói rõ ràng câu hỏi thì thế là đủ - bây giờ thầy đưa ra câu trả lời đi!”

Nhưng có những câu trả lời có thể đưa ra cho bạn chỉ  khi  bạn  trưởng  thành.  Và  đây  là  vấn  đề:  khi  bạn trưởng  thành  lại  chẳng  cần  trao  chúng  cho  bạn  nữa, bạn đơn giản hiểu. Khi đứa trẻ này lớn lên, liệu có cần chúng ta phải bảo nó rằng nó ngu xuẩn không? Nó sẽ cười, nó sẽ nói, “Vâng, con đã hiểu. Vấn đề không phải là  thêm  người  vào  công  việc  này.  Đấy  không  phải  là công việc chút nào.”

Khi  bạn  trưởng  thành  bạn  sẽ  hiểu,  nhưng  bạn  hỏi khi  bạn  còn  giống  như  trẻ  con.  Và  bạn  nghĩ  rằng  câu hỏi  của  bạn  là  phải,  nên  câu  trả  lời  phải  được  đưa  ra. Không chân lí nào có thể được nói cho bạn cả và tất cả những điều nói ra được thì bao giờ cũng chỉ là gần đó, xấp xỉ. Và nhớ lấy, không có cái gì như chân lí xấp xỉ cả. Hoặc nó là chân lí hoặc nó là phi chân lí. Cho nên bất  kì  điều  gì  được  nói  ra  cũng  đều  là  vô  nghĩa.  Khi bạn biết, bạn sẽ cười. Nhưng không có cách nào khác, không cái gì khác có thể được làm.

Cho  nên  tất  cả  những  lời  của  Tăng  Xán  hay  Phật hay của bất kì ai cũng chỉ để lôi cuốn bạn hướng tới sự trưởng thành. Điều họ nói không quan trọng lắm. Nếu bạn trở nên quan tâm và bắt đầu trưởng thành và đi vào trong  một  chiều  hướng  mà  bạn  không  biết  gì  cả,  đó mới là vấn đề.

Hiểu bí ẩn này của bản chất cái một là thoát ra khỏi mọi dính líu.

Khi mọi thứ đều được thấy một cách bình đẳng, thì cái ta bản chất vô thời gian được đạt tới. Không việc so sánh hay tương tự nào là có được trong trạng thái vô nguyên nhân, vô quan hệ này.

Không có nguyên nhân cho điều tối thượng, bởi vì nguyên nhân sẽ tới từ đâu? Điều tối thượng là cái toàn thể. Điều tối thượng là không có quan hệ, bởi vì nó sẽ có quan hệ với ai? Nó một mình thôi.

Vậy thì phải làm gì? Nói thế nào? Nếu điều gì đó là  có  quan  hệ,  thì  điều  gì  đó  có  thể  được  nói  về  nó được; nếu điều gì đó là có nguyên nhân, thế thì điều gì đó có thể được nói về nó, bởi vì ít nhất cái hai đã bước vào. Ngôn ngữ trở thành có thể nếu cái hai có đó. Nếu chỉ cái một là có đó, mọi ngôn ngữ đều trở thành hoàn toàn ngớ ngẩn.

Phải  nói  gì  về  cái  Một  không  nguyên  nhân  này? Chỉ  một  điều  có  thể  được  làm  và  đó  là:  tìm  ra  bên trong bạn  điều gì đó không nguyên nhân. Tìm điều gì đó  bên  trong  bạn  mà  là  một,  và  bạn  đang  trên  con đường đúng.

Bạn  không  bận  tâm  về  triết  lí,  bạn  không  đi  mãi vào  trong  biện  luận  kiểu  này  kiểu  nọ.  Có  hàng  triệu cách  biện  luận  và  mọi  biện  luận  đều  trở  thành  vướng  mắc,  và  mọi  triết  lí  đều  trở  thành  tù  túng  mới.  Bạn không bận tâm về triết lí, học thuyết, kinh sách.

Bạn đơn giản làm một điều và đó là: tìm ra cái gì đó không nguyên nhân ở bên trong bạn, và tìm ra cái gì đó là cái một bên trong bạn - và cái đó là như nhau, bởi vì chỉ cái Một mới là không nguyên nhân.

Và một khi bạn có một thoáng nhìn nhỏ bên trong mình  về  cái  không  nguyên  nhân,  về  cái  Một,  bạn  đã tìm thấy lối mòn. Bây giờ mục tiêu không ở xa nữa. Và bây giờ bạn không cần làm điều gì cả. Bây giờ, giống như  lực  hấp  dẫn,  mục  tiêu  này  sẽ  kéo  bạn;  bây  giờ, giống như từ lực, bạn sẽ bị kéo về nó. Bây giờ bạn đã đi vào khu vực mà từ trường có thể ảnh hưởng tới. Bạn chỉ cần làm một điều - đi vào nó. Thế thì trung tâm này sẽ kéo bạn, thế thì không cần nỗ lực nào khác.

Toàn bộ nỗ lực là làm sao đi vào tiếp xúc với sinh lực của riêng bạn. Sự tiếp xúc này đã bị mất và tan vỡ. Bạn  chỉ  ở  gần,  nhưng  việc  ở  gần  cũng  là  một  khoảng cách.  Một  chút đổi  hướng, chỉ  nhìn  lại,  và mọi  sự  bắt đầu thay đổi.

Khi  chúng  thay  đổi  bạn  sẽ  cười:  “Sao  điều  ấy  lại vất  vả  thế?”  Nhưng  nếu  chúng  không  xảy  ra  thì  đó  là khó  khăn.  Tại  sao  những  người  như  Tăng  Xán  cứ  nói mãi ngay bây giờ, ngay lập tức, tức khắc điều đó có thể xảy  ra?  Cố  tìm  ra  một  điều  không  nguyên  nhân  bên trong bạn đi. Bạn sẽ làm điều đó thế nào? Thử với tôi - tìm ra một điều mà vẫn còn không thay đổi ở bên trong bạn.

Buổi  sáng  bạn  dậy,  cả  ngày  bạn  làm  việc  -  hàng triệu mối bận tâm, hội họp, quan hệ. Mọi thứ đều thay đổi,  nhiều  tâm  trạng  tới  rồi  đi;  đôi  khi  bạn  cảm  thấy giận dữ, đôi khi bạn cảm thấy hạnh phúc,  đôi khi bạn cảm thấy buồn rầu và đôi khi rất vui sướng, và đôi khi tiêu cực và đôi khi tích cực.

Mọi thứ đều thay đổi - giống như thời tiết, mọi thứ thay đổi. Ban ngày bạn thức, ban đêm bạn phải đi ngủ. Ban ngày bạn nghĩ, ban đêm bạn mơ. Mọi thứ cứ diễn ra  như  một  luồng.  Tra  một  điều  trong  toàn  thể  cái luồng này mà vẫn còn như cũ... đó là việc chứng kiến.

Ban  đêm  bạn  chứng  kiến  các  mơ;  mơ  thay  đổi nhưng  nhân  chứng,  việc  chứng  kiến  vẫn  còn  như  cũ. Ban ngày bạn chứng kiến các tâm trạng: buồn bã, giận dữ,  hạnh  phúc.  Tâm  trạng  thay  đổi  nhưng  việc  chứng kiến  vẫn  còn  như  cũ.  Mạnh  khoẻ,  bạn  chứng  kiến mạnh khoẻ; không mạnh khoẻ, bạn chứng kiến ốm yếu. Giầu  có,  bạn  chứng  kiến  sung  túc;  nghèo  khó,  bạn chứng kiến nghèo nàn. Một điều vẫn còn liên tục như cũ  và  đó  là  chứng  kiến.  Và  mọi  thứ  khác  đều  có nguyên  nhân.  Việc  chứng  kiến  này  là  không  nguyên nhân.

Ai  đó  nói  điều  gì  đó,  ca  ngợi  bạn,  bạn  cảm  thấy hạnh phúc - đấy là có nguyên nhân. Một người bạn tới gặp bạn và bạn cảm thấy hạnh phúc - đấy là có nguyên nhân.  Ai  đó  nói  điều  gì  đó,  xúc  phạm  bạn,  bạn  cảm thấy bất hạnh - đấy là có nguyên nhân. Thời tiết không tốt,  bạn  cảm  thấy  buồn  bã  và  thất  vọng  -  đấy  là  có nguyên nhân. Thời tiết nắng ráo, bạn cảm thấy tốt lành, rung  động,  chuyển  động,  tích  cực  -  đấy  là  có  nguyên nhân. Nếu trong ngày bạn không ăn, trong đêm bạn mơ rằng  bạn  đang  ăn  thức  ăn  ngon  -  đấy  là  có  nguyên nhân.

Nhìn  vào  mọi  thứ  đang  xảy  ra  cho  bạn  đi.  Chúng có  nguyên  nhân  không?  Nếu  chúng  có  nguyên  nhân, đừng bận tâm nhiều về chúng; chúng thuộc về thế giới của  ảo  tưởng.  Bạn  đang  tìm  kiếm  cái  không  nguyên nhân.  Việc  chứng  kiến,  bạn  sẽ  thấy,  là  điều  không nguyên nhân duy nhất. Nó không nguyên nhân, không ai tạo ra nó.

Đó là lí do tại sao chư phật nói duy nhất thầy mới có thể chỉ cho bạn  con đường. Thầy không thể gây ra bất kì biến đổi nào, bởi vì toàn bộ sự việc là tìm kiếm cái không nguyên nhân, cho nên làm sao thầy lại có thể gây ra điều đó được? Không ai gây ra nó cả. Thầy đơn giản chỉ cho bạn con đường - bạn phải đi trên nó.

Không  vị phật  nào  có  thể biến  đổi  được bạn.  Nếu vị phật có thể biến đổi bạn thì đó cũng sẽ là một phần của thế giới ảo tưởng, bởi vì lần nữa bạn lại có nguyên nhân.  Nếu  bạn  tới  tôi  và  bạn  cảm  thấy  hạnh  phúc,  thì cảm  giác  đó  là  có  nguyên  nhân.  Nếu  bạn  đi  xa  tôi  và bạn  cảm  thấy  bất  hạnh,  thì  cảm  giác  đó  là  có  nguyên nhân.

Nhìn đi: hạnh phúc, bất hạnh, buồn bã, vui sướng, chúng  tới  và  đi,  chúng  là  thời  tiết  quanh  bạn.  Việc chứng  kiến  vẫn  còn ở  chính  trung  tâm,  không  nguyên nhân,  cái  một.  Tìm  cái  đó  bên  trong  mình  và  thế  thì mọi  thứ  trở  thành  rõ  ràng.  Khi  bạn  rõ  ràng  bên  trong, mọi thứ đều trong suốt. Chân lí ở mọi nơi quanh bạn, bạn chỉ phải trở thành cái một.

Đủ cho hôm nay chứ?

Chương 8 Sống trong niền tin đúng

Coi chuyển động là tĩnh tại và tĩnh tại trong chuyển động, và cả hai trạng thái của chuyển động và trạng thái của nghỉ ngơi đều biến mất.

Khi những cái nhị nguyên đó dừng tồn tại, bản thân cái một không thể tồn tại.

Với cái chung cuộc tối thượng này thì không luật hay mô tả nào áp dụng được.

Với tâm trí thống nhất theo Đạo tất cả mọi cố gắng tự định tâm đều dừng.

Hoài nghi và do dự tan biến và sống trong niềm tin đúng là điều có thể.

Chỉ với một cú chúng ta thoát khỏi tù túng; không cái gì níu bám chúng ta và chúng ta không ôm giữ cái gì.

Tất cả là trống rỗng, rõ ràng, tự chói sáng, không dùng tới sức mạnh của tâm trí.

Tại đây ý nghĩ, cảm giác, tri thức và tưởng tượng đều không có giá trị.

Coi chuyển động là tĩnh tại và tĩnh tại trong chuyển động, và cả hai trạng thái của chuyển động và trạng thái của nghỉ ngơi đều biến mất.

Đây  là  một  trong  những  điều  bản  chất  nhất.  Cố hiểu thật sâu sắc nhất. Tâm trí có thể thấy chỉ một cực, còn thực tại là hai cực, hai cực đối lập nhau. Tâm trí có thể  thấy  một  cực  đoan;  trong  cực  đoan  này  thì  cực đoan kia bị che kín, nhưng tâm trí không thể hiểu thấu được  nó.  Và  chừng  nào  bạn  còn  chưa  thấy  cả  hai  cái đối  lập  cùng  nhau,  bạn  sẽ không  bao  giờ có  khả năng thấy điều đang hiện hữu, và bất kì cái gì bạn thấy cũng sẽ sai, bởi vì nó sẽ là một nửa.

Nhớ lấy, chân lí chỉ có thể là cái toàn thể. Nếu nó là một nửa, nó thậm chí còn nguy hiểm hơn là nói dối, bởi vì một nửa chân lí mang ý nghĩa của việc đúng và

nó  lại  không  đúng.  Bạn  bị  nó  lừa  dối.  Biết  chân  lí  là biết cái toàn thể trong mọi thứ.

Chẳng  hạn,  bạn  thấy  chuyển  động,  cái  gì  đó  đang chuyển  động  -  nhưng  liệu  chuyển  động  có  thể  có không  nếu  thiếu  cái  gì  đó  ẩn  bên  trong  mà  không chuyển động? Chuyển động là không thể có nếu thiếu một cái gì đó không chuyển động bên trong nó.

Bánh  xe  chuyển  động,  nhưng  trung  tâm  của  bánh xe này vẫn còn không chuyển động; nó di chuyển trên cái trung tâm không chuyển đó. Nếu bạn chỉ thấy bánh xe bạn mới thấy được một nửa, và một nửa là rất nguy hiểm.  Và  nếu,  trong  tâm  trí  bạn,  bạn  làm  một  nửa thành cái toàn thể, thế thì bạn đã rơi vào trong thế giới ảo tưởng của khái niệm.

Bạn  yêu  một  người;  bạn  chưa  bao  giờ  thấy  rằng ghét đang ẩn kín bên trong tình yêu của bạn. Nó có đó; dù  bạn  thích  nó  hay  không  thì  cũng  chẳng  thành  vấn đề.  Bất  kì  khi  nào  bạn  yêu,  ghét  đều  hiện  diện  ở  đó  - cực đối lập - bởi vì yêu không thể tồn tại mà không có ghét. Việc yêu của bạn không thành vấn đề. Nó là vậy.

Yêu không thể tồn tại mà không có ghét. Bạn yêu người  này  và  bạn  ghét  cũng  người  đó,  nhưng  tâm  trí chỉ có thể thấy một. Khi tâm trí thấy yêu, nó dừng thấy ghét;  khi  ghét  tới,  khi  tâm  trí  bám  vào  ghét,  nó  dừng thấy yêu. Và nếu bạn muốn vượt ra ngoài tâm trí, bạn phải thấy đồng thời cả hai - cả hai cực đoan, cả hai cái đối lập.

Điều đó cũng giống hệt như con lắc đồng hồ. Con lắc đi sang phải; tất cả những điều thấy được là ở chỗ con lắc đang đi sang phải. Nhưng có một cái gì đó bên trong  không  thấy  được, và đó  là  cái  mà  trong  khi  con lắc  đang  chuyển  sang  phải  thì  nó  thu  được  đà  để  đi sang  trái. Điều đó không thật là trực quan, nhưng bạn sẽ thấy ngay thôi.

Một  khi  đạt  tới  cực  điểm  con  lắc  bắt  đầu  đi  sang cực đối lập, nó đi sang trái. Và nó đi sang trái tới cùng mức  độ  như  nó  đã  đi  sang  phải.  Trong  khi  di  chuyển sang  trái,  lần  nữa  bạn  có  thể  bị  lừa.  Bạn  sẽ  thấy  nó đang di chuyển sang trái, nhưng sâu bên trong nó đang thu thập năng lượng để đi sang phải.

Trong  khi  bạn  yêu,  bạn  thu  thập  năng  lượng  để ghét; trong khi bạn ghét, bạn đang thu thập năng lượng để  yêu.  Trong  khi  bạn  sống  bạn  đang  thu  thập  năng lượng  để  chết,  và  khi  bạn  chết  bạn  sẽ  thu  thập  năng lượng để được tái sinh.

Nếu bạn chỉ thấy cuộc sống thì bạn sẽ bị lỡ. Thấy cái  chết  ẩn  kín  ở  mọi  nơi  trong  cuộc  sống  đi!  Và  nếu bạn  có  thể  thấy  rằng  cái  chết  đang  ẩn  nấp  trong  cuộc sống, thế thì bạn có thể thấy  điều ngược lại nữa: rằng trong cái chết cuộc sống lại được ẩn kín. Thế thì cả hai cực biến mất. Khi bạn thấy chúng trong sự cùng nhau của chúng, một cách đồng thời, với điều đó tâm trí bạn biến mất. Tại sao? - bởi vì tâm trí chỉ có thể là bộ phận, nó không bao giờ có thể là toàn thể.

Bạn sẽ làm gì nếu bạn thấy ghét ẩn trong yêu? Nếu bạn thấy yêu ẩn trong ghét, thế thì bạn sẽ chọn cái gì? Chọn lựa sẽ trở thành không thể được, bởi vì nếu bạn thấy,  “Mình  chọn  yêu,”  bạn  cũng  thấy  bạn  đang  chọn ghét.  Và  làm  sao  một  người  yêu  lại  có  thể  chọn  ghét được?

Bạn có thể chọn bởi vì ghét không rõ ràng cho bạn. Bạn  đã  chọn  yêu,  và  thế  thì  bạn  nghĩ  bởi  điều  ngẫu nhiên  nào đó  ghét đã xảy  ra.  Nhưng  khoảnh  khắc bạn chọn  yêu,  bạn  đã  chọn  ghét  rồi.  Khoảnh  khắc bạn  níu bám  lấy  sống,  bạn  đang  níu  bám  lấy  chết.  Không  ai muốn chết - thế thì đừng níu bám lấy sống, bởi vì sống đang đưa tới chết.

Cuộc sống tồn tại trong các cực còn tâm trí tồn tại trong một phần của một cực; đó là lí do tại sao tâm trí sai.  Và  tâm  trí  cố  gắng  làm  cho  một  phần  thành  toàn thể.  Tâm  trí  nói,  “Mình  yêu  người  đàn  ông  này  hay người đàn bà này và mình đơn giản yêu thôi. Làm sao mình  có  thể  ghét  người  đàn  bà  này  được?  Khi  mình yêu, thì mình yêu; ghét là không thể có được.”

Tâm  trí  có  vẻ  logic  nhưng  nó  sai.  Nếu  bạn  yêu, ghét là có thể đấy; ghét là có thể chỉ nếu bạn yêu. Bạn không thể ghét một người mà không yêu người đó; bạn không thể làm ra kẻ thù mà không làm người ấy trước hết  là  bạn  của  bạn.  Chúng  đi  cùng  nhau,  chúng  chỉ  là hai mặt của một đồng tiền. Bạn nhìn vào một mặt, mặt kia  bị  ẩn  kín  đằng  sau  -  nhưng  cái  kia  có  đó,  bao  giờ cũng chờ đợi. Và bạn càng đi sang bên trái nhiều hơn, thì bạn càng sẵn sàng đi sang bên phải nhiều hơn.

Điều  gì  sẽ  xảy  ra  nếu  tâm  trí  có  thể  thấy  cả  hai điều cùng nhau? Tâm trí không có khả năng đó, bởi vì thế thì toàn bộ vấn đề trở thành ngớ ngẩn thế, phi logic thế. Tâm trí có thể sống chỉ trong một khuôn khổ logic, rõ ràng, cái đối lập bị phủ nhận. Bạn nói, “Đây là bạn tôi và kia là kẻ thù tôi.” Bạn không bao giờ nói, “Đây là bạn tôi và là kẻ thù tôi.” Nếu bạn nói điều đó thì mọi sự thành phi logic. Và nếu bạn cho phép điều phi logic đi vào, chúng làm tan nát tâm trí hoàn toàn - tâm trí bị vứt bỏ.

Khi bạn nhìn vào cái ngớ ngẩn của cuộc sống, vào cách  cuộc  sống  đi  qua  những  mâu  thuẫn,  cách  thức cuộc  sống  sống  qua  các  phía  đối  lập,  bạn  phải  vứt  bỏ tâm trí. Tâm trí cần những đường biên rõ ràng mà cuộc sống  thì  lại  không.  Bạn  không  thể  tìm  ra  bất  kì  cái  gì ngớ ngẩn hơn cuộc sống, hơn sự tồn tại. ‘Ngớ ngẩn’ là từ  dành  cho  nó,  nếu  bạn  nhìn  vào  cả  hai  cực  cùng nhau.

Bạn  gặp  gỡ  -  bạn  gặp  gỡ  chỉ  để  ra  đi.  Bạn  thích một  người  -  bạn  thích  một  người  chỉ  để  không  thích. Bạn  hạnh  phúc  -  bạn  hạnh  phúc  chỉ  để  gieo  hạt  mầm bất  hạnh.  Bạn  có  thể  quan  niệm  được  tình  huống  nào ngớ  ngẩn  hơn  thế  không?  Nếu  bạn  muốn  hạnh  phúc, bạn đã muốn bất hạnh rồi; bây giờ bạn sẽ trong khổ sở liên tục.

Phải  làm  gì?  Chẳng  còn  lại  gì  để  tâm  trí  làm  cả. Tâm  trí  đơn  giản  biến  mất.  Và  khi  tâm  trí  biến  mất, cuộc sống không có vẻ ngớ ngẩn nữa, thế thì cuộc sống trở thành điều bí ẩn.

Điều  này  phải  được  hiểu,  bởi  vì  cuộc  sống  có  vẻ ngớ  ngẩn  vì  tính  quá  logic  của  tâm  trí;  cuộc  sống hoang dại bởi vì bạn đã sống trong khu vườn nhân tạo quá  lâu  rồi.  Bạn  đi  vào  trong  rừng  rậm  và  nó  có  vẻ hoang  dại,  nhưng  nó  có  vẻ  hoang  dại  bởi  vì  so  sánh. Một khi bạn hiểu rằng cuộc sống là như vậy, cuộc sống là sao cho cái đối lập bao giờ cũng tham dự vào...

Yêu  một  người  và ghét  sẽ tới.  Làm  bạn  và  kẻ thù được  sinh  ra.  Hạnh  phúc  và  đâu  đó,  từ  cửa  sau,  bất  hạnh  đang  đi  vào.  Vui  thích  khoảnh  khắc  này  và  lập tức  bạn  sẽ  kêu  khóc.  Cười,  và  ngay  sau  cái  cười  là nước  mắt,  đang  đợi  để  trào  ra.  Thế  thì  phải  làm  gì? Chẳng có gì còn lại để làm cả. Đây là cách thức mọi sự hiện hữu.

Và Tăng Xán nói

Coi chuyển động là tĩnh tại ...

Đó  là  điều  ông  ấy  đang  nói.  Ông  ấy  đang  nói  khi bạn  thấy  điều  gì  đó  chuyển  động,  nhớ  lấy,  một  cái  gì đó bên trong là tĩnh tại. Và tất cả mọi chuyển động đều sẽ dẫn tới tĩnh tại. Nó sẽ đi đâu? Bạn chạy, bạn bước, bạn  di  chuyển.  Bạn  đang đi  đâu?  -  chỉ nghỉ ở đâu đó, chỉ ngồi ở đâu đó. Bạn đang chạy chỉ để nghỉ ở đâu đó. Cho  nên  việc  chạy  đạt  tới  nghỉ ngơi,  chuyển  tới  trạng thái tĩnh tại.

Và tĩnh tại đó đã có đấy rồi. Bạn chạy và thấy - cái gì  đó  bên  trong  bạn  không  chạy,  nó  không  thể  chạy được.  Tâm  thức  bạn  vẫn  còn  tĩnh  tại.  Bạn  có  thể  đi khắp thế giới; cái gì đó bên trong bạn không bao giờ di chuyển,  không  thể  di  chuyển  -  và  tất  cả  chuyển  động đều phụ thuộc vào cái trung tâm bất di bất dịch ấy. Bạn tham dự vào mọi loại tình huống, xúc động, nhưng cái gì đó trong bạn vẫn còn không động tới, không dính líu tới. Và toàn thể cuộc sống dính líu thành có thể bởi vì cái yếu tố không dính líu đó.

Bạn  yêu  một  người,  bạn  yêu  nhiều  hết  sức  mình, nhưng  sâu  bên  dưới  một  cái  gì  đó  vẫn  còn  cách  biệt, tách  rời.  Nó  phải  là  như  vậy,  nếu  không  thì  bạn  sẽ  bị mất. Một cái gì đó vẫn còn tách biệt thậm chí cả trong gắn bó. Và gắn bó càng lớn, thì cái cảm giác về điểm tách biệt đó bên trong bạn sẽ càng lớn, bởi vì không có cái  đối  lập  thì  chẳng  cái  gì  có  thể  tồn  tại  cả.  Mọi  thứ tồn tại theo cách thức đối lập.

Coi chuyển động là tĩnh tại và tĩnh tại trong chuyển động...

Và khi bạn thấy điều gì đó tĩnh tại, đừng bị lừa - nó là  tĩnh  tại  nhưng  một  cái  gì  đó  đã  chuyển  động.  Bây giờ  các  nhà  khoa  học  nói  rằng  mọi  thứ  đều  chuyển động, thậm chí cả bức tường tĩnh tại này, tảng đá này. Chúng đang chuyển động nhanh đến mức, các nguyên tử  của  chúng  đang  chuyển  động  nhanh  đến  mức  bạn không thể thấy sự chuyển động đó. Đó là lí do tại sao chúng có vẻ tĩnh tại.

Chuyển động này là nhanh thế, cùng tốc độ như tia sáng  chuyển  động.  Tia  sáng  chuyển  động  ba  trăm nghìn  ki  lô  mét  một  giây.  Đây  là  chuyển  động  của nguyên tử. Nó di chuyển theo đường tròn. Nó đi nhanh điên khùng, nó có vẻ tĩnh.

Chẳng  cái  gì  tĩnh  tại  cả  và  chẳng  cái  gì  lại  hoàn toàn chuyển động cả. Mọi thứ đều là cả hai - cái gì đó chuyển động, cái gì đó tĩnh tại - và tĩnh tại vẫn còn là cơ sở cho tất cả mọi chuyển động. Khi bạn thấy điều gì đó tĩnh tại, đừng bị lừa; nhìn vào bên trong và ở đâu đó bạn sẽ thấy chuyển động đã xảy ra. Khi bạn thấy điều gì  đó  chuyển  động,  tìm  cái  tĩnh  tại  đi.  Bạn  bao  giờ cũng sẽ thấy nó ở đó, điều đó là hoàn toàn chắc chắn, bởi vì một cực đoan không thể tồn tại một mình.

Nếu tôi đưa cho bạn một chiếc gậy và bảo bạn rằng chiếc gậy này chỉ có một đầu, không có đầu kia, bạn sẽ nói điều đó là không thể được. Nếu nó có đầu này thế thì đầu kia phải có đó, có thể bị che kín, nhưng không thể nào chiếc gậy chỉ có một đầu được. Đầu kia phải có đó; nếu có cái bắt đầu, cái kết thúc phải có đó.

Đây là điều  Phật  nói  mãi,  “Nếu  ông được sinh ra, cái chết phải có đó. Mọi thứ có sinh đều có diệt." Bởi vì một đầu là sự bắt đầu, thế thì đầu kia ở đâu, đầu kia của chiếc gậy? Nó phải có đó. Mọi thứ sinh ra đều phải chết  đi,  mọi  thứ  được  làm  ra  sẽ  tan  ra,  mọi  thứ  được gắn lại sẽ rời ra, mọi gặp gỡ đều là việc ra đi, mọi việc tới đều ra việc đi.

Nhìn vào cả hai đồng thời và ngay lập tức  tâm  trí biến  mất.  Bạn  có  thể  hơi  bị  choáng,  bởi  vì  tâm  trí  đã sống với phân ranh giới logic, sáng tỏ logic. Khi tất cả mọi sự phân biệt đều biến mất, thậm chí cả cái đối lập bị che giấu trong mọi vật, tâm trí cảm thấy choáng.

Cho  phép  cái  choáng  đó,  để  cho  nó  xảy  ra  đi. Chẳng  bao  lâu  cái  choáng đó  sẽ  tan  đi  và  bạn  sẽ  lắng đọng vào trong trí huệ mới, hiểu biết mới, cái nhìn mới về thực tại.

Cái nhìn mới này về thực tại là cái toàn thể, và với cái toàn thể này bạn là cái trống rỗng. Không có ý kiến gì về nó; bây giờ bạn biết mọi ý kiến đều là sai.

Ai đó hỏi Mahavira, “Có Thượng đế không?”

Và  Mahavira  nói,  “Có,  không.  Có  và  không  cả hai.”

Người  này  phân  vân.  Người  đó  nói,  “Tôi  không theo được. Hoặc là thầy nói có hoặc là thầy nói không, nhưng đừng nói mọi thứ cùng nhau.”

Mahavira  nói,  “Chỉ  có  ba  quan  điểm.  Nếu  ông muốn  nghe  cái  toàn  thể,  tôi  có  bẩy  quan điểm  về mọi thứ.”

Và  Mahavira  có  thật!  Trước  hết  ông  ấy  nói  có  - một quan điểm - không phải là chân lí, một khía cạnh. Thế  rồi  ông  ấy  nói  không  -  không  phải  chân  lí,  một khía cạnh khác. Thế rồi ông ấy nói cả hai có và không - khía  cạnh  thứ  ba.  Thế  rồi  ông  ấy  nói  có  và  không, nhưng không cả hai - khía cạnh thứ tư. Thế rồi ông ấy nói  có  cộng  với  cả  hai  có  và  không  -  khía  cạnh  thứ năm. Không có cả hai có và không - khía cạnh thứ sáu. Không có và không có cả hai - khía cạnh thứ bẩy.

Ông ấy nói bẩy là các khía cạnh và thế thì sự việc là cái toàn thể. Và ông ấy cũng phải, nhưng tâm trí cảm thấy choáng. Nhưng đấy là vấn đề của bạn, không phải vấn đề của ông ấy. Ông ấy cũng phải, bởi vì ông ấy nói bất  kì  khi  nào  bạn  nói  có,  đấy  mới  là  một  nửa.  Theo một  nghĩa  nào  đó  sự  việc  hiện  hữu,  nhưng  theo  một nghĩa nào đó thì nó đã trên con đường thành không tồn tại rồi.

Bạn nói, “Đứa trẻ này, nó sống hay chết?” Nó đang sống, đúng. Nhưng Mahavira nói nó đã trên con đường chết.  Nó  sẽ  chết  và  cái  chết  là  chắc  chắn,  cho  nên  để cho  điều  đó  được  hàm  ý  tới  trong  phát  biểu  này;  nếu không  thì  phát  biểu  này  sẽ  chỉ  là  một  nửa  và  không đúng.

Cho nên Mahavira nói, “Đúng, theo một nghĩa nào đó  thì  đứa  trẻ  này  đang  sống  -  và  không,  theo  một nghĩa  nào  đó,  bởi  vì  đứa  trẻ  này  đang  sắp  chết”  -  mà cũng không chỉ sắp chết đâu, trong thực tế nó đã chết rồi bởi vì nó sống. Cái chết bị ẩn ở đó, đó là một phần của đứa bé. Và đó là lí do tại sao ông ấy lại nói tốt hơn cả là nên nói điều thứ ba: đứa bé là cả hai.

Nhưng làm sao một đứa trẻ lại có thể vừa chết vừa sống cả hai được? - bởi vì cái chết phủ định cuộc sống, cuộc   sống   phủ   định   cái   chết.   Đó   là   lí   do   tại   sao Mahavira nói để có quan điểm thứ tư: nó không phải là cả hai. Đây là cách ông ấy nói ra, và đến lúc ông ấy kết thúc  phát  biểu  bẩy  phần  của  mình,  bạn  thậm  chí  còn phân  vân  hơn  là  trước  khi  hỏi  ông  ấy.  Nhưng  đấy  là vấn  đề  của  bạn.  Ông  ấy  nói  vứt  bỏ  tâm  trí  đi,  bởi  vì tâm  trí  không  thể  nào  nhìn  vào  cái  toàn  thể  được,  nó chỉ có thể nhìn vào các khía cạnh.

Bạn đã bao giờ quan sát chưa? Nếu tôi đưa cho bạn một hòn đá cuội nhỏ, bạn có thể thấy được toàn bộ hòn đá  nhỏ  này  không?  Bất  kì  khi  nào  bạn  nhìn  bạn  chỉ thấy  một  mặt,  mặt  khác  bị  ẩn  kín.  Nếu  bạn  nhìn  vào mặt khác thế thì phần thứ nhất lại bị ẩn kín. Thậm chí với  một  hòn  đá  nhỏ  thế,  bạn  có  thể  đặt  trên  lòng  bàn tay  mình,  bạn  cũng  không  thể  nào  thấy  được  cái  toàn thể.

Tâm  trí  không  thể  thấy  được  bất  kì  cái  toàn  thể nào. Tôi đang nhìn vào bạn nhưng lưng bạn bị che kín. Bạn đang nhìn vào tôi; bạn thấy mặt tôi nhưng không thấy  lưng  tôi.  Và  bạn  chưa  bao  giờ  thấy  cái  toàn  thể của  tôi,  bởi  vì  khi  bạn  thấy  lưng  tôi  thì  bạn  sẽ  không thấy mặt tôi.

Không có khả năng nào cho tâm trí thấy bất kì cái gì toàn thể. Nó chỉ có thể thấy một nửa, nửa kia được suy ra. Đó là suy diễn, được cho là dĩ nhiên phải có đó, bởi  vì  làm  sao  có  thể  có  mặt  mà  không  có  lưng?  Cho nên chúng ta suy diễn  ra rằng lưng có thể có đó, phải có đó.

Nhưng  nếu  bạn  có  thể  nhìn  vào  cả  hai  điều  cùng nhau, thì choáng nhất định phải xảy ra. Nếu bạn có thể chấp nhận điều đó và đi qua nó, thế thì sáng tỏ tới, thế thì tất cả các đám mây đều biến mất. Trong cách nhẩy múa đạo Hồi toàn bộ vấn đề là làm cho tâm trí choáng. Có nhiều cách. Mahavira đã dùng một phương tiện rất logic:  logic  bẩy  nhánh.  Điều  đó  cũng  hệt  như  cách nhẩy múa của đạo Hồi, nó làm cho bạn choáng.

Những  người  rất  trí  thức,  với  họ  thì  phương  pháp của Mahavira là rất hay. Nó đem lại sự choáng và mọi thứ trở thành nháo nhào, và bạn không thể thực sự nói về điều gì - bạn phải trở nên im lặng. Bất kì điều gì bạn nói ra cũng đều ngớ ngẩn và bạn phải ngay lập tức phủ nhận nó. Và vào lúc bạn đã nói ra mọi điều  thì chẳng cái  gì  được  nói  ra  cả,  bởi  vì  mọi  phát  biểu  đều  mâu thuẫn với phát biểu khác.

Logic bẩy nhánh này của Mahavira cũng giống hệt cách nhẩy múa Mô ha mét giáo của tâm trí, nó làm cho bạn choáng. Cách nhẩy múa Mô ha mét giáo là phương pháp thể chất để làm cho tâm trí choáng còn logic này là phương pháp tinh thần để làm cho tâm trí choáng.

Nếu  bạn  nhẩy  múa  nhanh,  di  chuyển  nhanh,  quay tròn  nhanh,  bạn  bỗng  nhiên  cảm  thấy  choáng  váng, buồn nôn, cứ dường như tâm trí biến mất. Nếu bạn tiếp  tục,   trong vài ngày choáng sẽ có đó và thế rồi nó lắng đọng. Khoảnh khắc choáng qua đi, bạn sẽ thấy tâm trí cũng qua đi, bởi vì không có ai để cảm thấy choáng cả. Và thế thì sáng tỏ tới. Thế thì bạn nhìn vào mọi thứ mà không có tâm trí. Không tâm trí, cái toàn thể lộ ra - và với cái toàn thể, là biến đổi.

Khi những cái nhị nguyên đó dừng tồn tại, thì bản thân cái một không thể tồn tại.

Và nhớ lấy, khi chúng ta dùng từ ‘cái một’, điều đó nữa  cũng  là  một  phần  của  nhị  nguyên.  Nếu  không  có nhị nguyên làm sao có thể có cái một? Đó là lí do tại sao  người  Hindu  không  bao  giờ  dùng  ‘cái  một’.  Nếu bạn  hỏi  Shankara,  “Bản  tính  của  sự  tồn  tại  là  gì?”  thì ông ấy nói, “Bất nhị, advaita, không hai.”

Ông  ấy  sẽ  không  bao  giờ  nói  một,  bởi  vì  làm  sao bạn có thể nói một được? Nếu chỉ có một, làm sao bạn có thể nói một? Một cần hai mới có nghĩa. Nếu không có khả năng nào về cái hai, về số hai, thế thì ích gì mà nói  rằng  nó  là  một?  Shankara  nói,  “Nhiều  nhất,  ta  có thể  nói  không  hai,  nhưng  ta  không  thể  nói  một  cách khẳng  định  về  một.  Ta  có  thể  nói  điều  không  phải  là thực tại: nó không là hai. Ta không thể nói nó là gì, bởi vì ý nghĩa, lời nói, tất cả đều trở thành vô dụng.”

Khi những cái nhị nguyên đó dừng tồn tại...

Khi bạn không thể thấy được yêu bên ngoài ghét, bạn sẽ cho yêu ý nghĩa gì? Từ điển không thể do Tăng Xán  viết  ra  được.  Nếu  ai  đó  bảo  tôi  viết  ra  cuốn  từ điển, tôi không thể làm điều đó được. Điều đó là không thể được, bởi vì tôi sẽ cho tình yêu ý nghĩa gì? Từ điển chỉ có thể có được nếu yêu và ghét là khác nhau, không chỉ khác nhau mà còn đối lập nhau. Cho nên bạn có thể viết: yêu là không ghét. Khi bạn phải định nghĩa ghét, bạn có thể nói: không yêu.

Nhưng  Tăng  Xán  sẽ  làm  gì?  Nếu  bạn  hỏi  ông  ấy: “Yêu là gì?” làm sao ông ấy định nghĩa được yêu?- bởi vì yêu là ghét nữa. Làm sao ông ấy sẽ định nghĩa được cuộc sống? - bởi vì sống là chết nữa. Làm sao ông ấy định  nghĩa được trẻ con?  -  bởi  vì  trẻ con  là  người  già nữa. Làm sao ông ấy định nghĩa được cái đẹp?- bởi vì cái đẹp là cái xấu nữa. Các biên giới biến mất, thế thì bạn  không  thể  định  nghĩa  được  điều  gì  bởi  vì  định nghĩa  cần  tới  biên  giới,  và  định  nghĩa  phụ  thuộc  vào cái đối lập; tất cả các định nghĩa đều phụ thuộc vào cái đối lập.

Nếu  chúng  ta  nói  đàn  ông  là  gì,  chúng  ta  có  thể nói: không phải là đàn bà - và điều đó được định nghĩa. Nhưng nếu bạn nhìn vào Tăng Xán và hiểu ông ấy, thì mọi đàn ông đều là đàn bà, mọi đàn bà đều là đàn ông. Đây  là  cách  thức  sự  việc  hiện  hữu.  Bây  giờ  các  nhà tâm lí đã phát hiện ra sự kiện đó nữa: rằng đàn ông và đàn bà là lưỡng dục. Mọi đàn ông đều có đàn bà ẩn bên trong, và mọi đàn bà đều có đàn ông ẩn bên trong cô ấy

-  họ  có  đấy.  Không  đàn  bà  nào  đơn  giản  là  đàn  bà, không  thể  được.  Trong  sự  tồn  tại  này  chẳng  cái  gì  có thể  hiện  hữu  mà  không  có  cái  đối  lập.  Và  không  đàn ông  nào  có  thể  hiện  hữu  mà  không  có  đàn  bà,  người đàn bà có đấy.

Bạn  được  sinh  ra  từ  hai  bố  mẹ;  một  người  là  đàn ông, một người là đàn bà. Bạn mang cả hai người này  bên  trong,  nửa  nọ  nửa  kia.  Điều  này  phải  là  như  vậy, không  có  cách  nào  khác  để  được  sinh  ra.  Bạn  không chỉ được sinh ra từ đàn bà, nếu không thì bạn đã chỉ là đàn  bà.  Bạn  không  chỉ  được  sinh  ra  từ  người  bố,  nếu không  thì  bạn  đã  chỉ  là  đàn  ông.  Bạn  được  sinh  ra  từ nhị  nguyên,  đàn  ông  và  đàn  bà.  Họ  cả  hai  đều  đóng góp, bạn là cả hai.

Điều đó tạo nên rắc rối, bởi vì khi tâm trí nghĩ về đàn  bà,  nó  bao  giờ  cũng  nghĩ  dưới  dạng  nữ  tính. Nhưng thế thì bạn không biết đấy thôi: nếu đàn bà trở nên dữ, cô ấy còn dữ hơn bất kì đàn ông nào; nếu cô ấy giận, không đàn ông nào tranh được với cô ấy; nếu cô ấy ghét, không đàn ông nào có thể ghét như cô ấy.

Tại sao? - bởi vì người đàn bà của cô ấy mệt mỏi, trên bề mặt, và người đàn ông của cô ấy bao giờ cũng nghỉ ngơi và tràn đầy năng lượng hơn. Cho nên bất kì khi  nào  cô  ấy  giận,  cô  ấy  còn  giận  hơn  bởi  vì  người đàn  ông  này  bắt  đầu  hoạt  động,  và  người  đàn  ông  đó đang nghỉ ngơi. Và bất kì khi nào đàn ông buông xuôi hay trở nên rất đáng yêu, anh ta còn nữ tính hơn bất kì đàn  bà  nào,  bởi  vì  thế  thì  người  đàn  bà,  mà  bao  giờ cũng nghỉ ngơi ấy và đang ẩn kín đằng sau ấy, và bao giờ cũng tươi tắn và trẻ trung ấy, lại tới.

Nhìn  các  thần  của  người  Hindu  mà  xem.  Họ  có đúng  điều  đó,  họ  đã  hiểu  nhị  nguyên  rất  rõ.  Bạn  phải đã thấy các bức tranh về Kali, Mẹ. Bà ấy là một người đàn bà rất dữ với vòng xương sọ đeo quanh cổ, cái đầu máu me trong một tay, và nhiều tay khác mang vũ khí để giết hại. Bà ấy là vợ của Shiva, và Shiva đang nằm dài còn bà ấy thì đứng trên ngực ông ấy.

Khi lần đầu tiên người phương Tây bắt đầu nghĩ về biểu tượng này, họ phân vân: “Tại sao? Và sao các ông ấy lại gọi người phụ nữ này là ‘mẹ’? Bà ấy trông như cái chết!” Nhưng người Hindu nói rằng người mẹ cũng có cái chết trong mình, bởi vì người mẹ cho việc sinh, thế  thì  ai  sẽ  cho  bạn  cái  chết,  cái  đối  lập?  Người  mẹ cho bạn việc sinh, thế thì bà ấy sẽ cho bạn cả cái chết nữa. Điều này phải là như vậy.

Kali, Mẹ,  vừa là nguy hiểm, huỷ diệt và sáng tạo. Bà ấy là mẹ, lực sáng tạo, và bà ấy cũng là cái chết, lực huỷ diệt. Bà ấy yêu Shiva nhưng bà ấy đứng trên ngực ông ấy dường như sẵn sàng giết chết.

Nhưng  đây  là  bản  chất  của  cuộc  sống.  Tình  yêu giết chết, sinh trở thành tử, cái đẹp biến mất, cái xấu đi vào.  Mọi  thứ  mờ  đi  trong  cái  đối  lập,  tan  chảy  vào trong cái đối lập. Tất cả logic đều có vẻ vô ích và tâm trí bị choáng.

Khi những cái nhị nguyên đó dừng tồn tại...

Và  khi  bạn  thấy  qua  tất  cả  chúng,  thì  chúng  đơn giản  dừng  tồn  tại  -  bởi  vì  yêu  là  ghét.  Từ  đúng  sẽ  là

‘yêu ghét’ - một từ, không phải hai từ. Điều đúng sẽ là

‘sống chết’ - một từ, không phải hai từ. Từ đúng sẽ là

‘đàn ông đàn bà’, ‘đàn bà đàn ông’ - không phải hai từ, một từ, cùng nhau.

Nhưng thế thì cái một cũng biến mất, dừng tồn tại. Thế thì phỏng có ích gì mà nói rằng cuộc sống là một? Hai biến mất; trong thức tỉnh một cũng biến mất.

Đó  là  lí  do  tại  sao  Tăng  Xán  và  tất  cả  các  tín  đồ của Phật cứ nhấn mạnh rằng khi bạn nhận ra chân lí, nó  không  một  cũng  chẳng  hai,  nó  là  cái  trống  rỗng.  Bây giờ bạn có thể hiểu tại sao họ nói shunyata, trống rỗng. Mọi  thứ  biến  mất,  bởi  vì  khi  hai  biến  mất,  một  biến mất - thế thì cái gì còn lại? Chẳng cái gì còn lại, hay, chỉ cái không là còn lại. Cái không này là đỉnh cao tối thượng  của  chứng  ngộ,  khi  bạn  thấy  mọi  trống  rỗng, khi mọi sự trở thành trống rỗng.

Với cái chung cuộc tối thượng này thì không luật hay mô tả nào áp dụng được.

Với tâm trí thống nhất theo Đạo thì tất cả mọi cố gắng tự định tâm đều dừng.

Bạn  sẽ  cố  gắng  đạt  tới  cái  gì  trong  cái  trống  rỗng này? Đâu là mục đích và ai là người tìm kiếm và ai là cái  được  tìm  kiếm?  Không  có  mục  tiêu  cần  đạt  tới, không  có  người  có  thể  đạt  tới.  Và  tất  cả  cố  gắng  đều dừng lại.

Đây  là  an  bình  của  Phật,  im  lặng  toàn  bộ  -  bởi  vì không có gì phải đạt tới cả, không có ai đạt tới, không đâu  để  đi,  không  ai  đi.  Mọi  thứ  đều  trống  rỗng.  Bỗng nhiên toàn bộ cố gắng biến mất. Bạn không đi đâu cả. Bạn bắt đầu cười, bạn bắt đầu tận hưởng cái trống rỗng này. Thế thì không có rào chắn nào cho tận hưởng của bạn, thế thì phúc lạc cứ đổ lên bạn.

Nếu sự tồn tại được cảm nhận như cái trống rỗng, thế thì không ai có thể quấy rầy phúc lạc của bạn được bởi vì không có ai quấy rối nó. Nó là bạn  - bởi vì cái nhị nguyên của bạn mà bạn mới bị quấy rối. Bạn yêu, và thế rồi ghét tới và ghét quấy rối. Bạn muốn đẹp, và thế rồi cái xấu đi vào và thế rồi cái xấu quấy rối. Bạn muốn  sống  động  mãi  mãi  và  mãi  mãi,  và  thế  rồi  cái chết gõ cửa và cái chết quấy rối.

Nếu bạn có thể thấy cái đối lập bị che kín ấy, bỗng nhiên  bạn  không  đòi  hỏi  điều  gì  nữa,  bạn  không  tìm kiếm điều gì nữa, bởi vì bạn biết với bất kì cái gì bạn xin,  cái  đối  lập  sẽ  tới.  Nếu  bạn  thỉnh  cầu  danh  vọng, kính  trọng,  xúc  phạm  sẽ  tới  từ  mọi  nơi;  nếu  bạn  tìm hoa, gai sẽ rơi vào bạn; nếu bạn muốn được nổi tiếng, bạn  sẽ  bị  quên  lãng;  nếu  bạn  muốn  đạt  tới  ngai  vàng, bạn sẽ bị tống khứ đi hoàn toàn.

Bất kì cái gì bạn thỉnh cầu, cái đối lập sẽ được trao cho bạn. Thế thì ý nghĩa của việc cầu xin là gì, thế thì tại  sao  phải  cầu  xin  cái  gì?  Các  ham  muốn  sẽ  được hoàn thành, nhưng vào lúc mà chúng được hoàn thành, bạn  sẽ  ngạc  nhiên  -  cái  đối  lập  đã  tới  trong  tay  bạn. Bạn sẽ đạt tới các mục tiêu, nhưng vào lúc đạt tới mục tiêu bạn sẽ kêu khóc, bởi vì cái đối lập bị che kín trong mục tiêu đó. Bạn sẽ đạt tới bất kì nơi nào bạn muốn đạt tới, nhưng chính việc đạt tới đó sẽ trở thành thất vọng.

Tất cả những cố gắng tự định tâm đều dừng lại khi cái  trống  rỗng  này  được  thấy  là  trống  rỗng.  Cái  gì  có đó để mà cố gắng? Tâm trí thành đạt rơi mất, biến mất trong cát bụi.

Hoài nghi và do dự tan biến và sống trong niềm tin đúng là điều có thể.

Đây  là  khác  biệt.  Những  lời  này  của  Tăng  Xán được  viết  trong  ‘Tín  thư’  bằng  tiếng  Trung  quốc.  Rất khó cho người Ki tô giáo, Mô ha mét giáo, Hindu giáo  hiểu  được  đây  là  kiểu  niềm  tin  đúng  nào.  Cố  hiểu  đi; đó là hiểu biết sâu sắc nhất về niềm tin.

Thông  thường  điều  vẫn  được  thuyết  giảng  trong nhà  thờ,  chùa  chiền,  đền  đài  -  điều  mà  người  Ki  tô giáo, người Mô ha mét giáo, người Hindu giáo nói tới - không  phải  là  niềm  tin,  mà  là  đức  tin:  đức  tin  vào Thượng đế! Nhưng làm sao bạn có thể tin được? Bởi vì mọi đức tin đều mang hoài nghi riêng của nó. Đó là lí do tại sao bạn cứ khăng khăng rằng, “Tôi tuyệt đối tin tưởng!”

Khi bạn nói, “Tôi tuyệt đối tin tưởng,” thực sự bạn đang nói gì vậy? Tại sao lại có cái ‘tuyệt đối’ này. Tại sao lại có nhấn mạnh này? Nó chứng tỏ rằng hoài nghi đang  ẩn  kín  đâu  đó,  và  bạn  đang  che  giấu  nó  bằng  từ

‘tuyệt đối’, bằng từ ‘toàn bộ’ - bằng sự nhấn mạnh này. Bạn  đang  định  lừa  dối  ai  vậy?  Bạn  đang  lừa  dối  bản thân mình đấy. Nhấn mạnh chỉ ra rằng cái đối lập đang ẩn kín đâu đó.

Khi  bạn  nói  với  ai  đó,  “Anh  yêu  em  và  duy  nhất em  thôi,”  thì  hoài  nghi  đang  bị  che  giấu.  Tại  sao  lại

‘duy  nhất  em’?  Tại  sao  bạn  nói  điều  đó?  Tại  sao  bạn muốn nhấn mạnh điều đó? Khả năng yêu ai đó khác bị che giấu ở đó, cho nên bạn nhấn mạnh cái khả năng đó. Nếu bạn không che giấu nó, vấn đề có thể trở thành rõ ràng, nó có thể xảy tới, nó có thể trồi lên bề mặt. Thế thì phải làm gì? Chỉ làm mọi sự thu xếp để che giấu nó.

Tại  sao  bạn  nói,  “Tôi  là  người  tin  tưởng  đúng”? Liệu cũng có thể có người tin tưởng không đúng sao? Đức tin đúng này là gì vậy? Đức tin đúng có nghĩa là bạn  đã  che  giấu  cái  hoài  nghi  đó  toàn  bộ  đến  mức không ai có khả năng biết được, nhưng bạn biết nó rõ lắm.  Và  đó  là  lí  do  tại  sao  những  người  tin  lại  không thích nghe những điều đi ngược lại với đức tin của họ. Họ trở thành điếc bởi vì họ bao giờ cũng sợ hãi. Bạn sợ người khác, sợ điều người đó sắp nói; bạn sợ người ấy có thể  chạm  tới  hoài  nghi  bị giấu  kín  và  hoài  nghi đó có thể trồi ra.

Cho  nên  người  tôn  giáo  thông  thường  sẽ  không thích nghe kẻ vô thần. Họ sẽ nói, “Không, người ấy có thể phá huỷ đức tin.” Nhưng đức tin có thể bị phá huỷ được không? Và nếu đức tin có thể bị phá huỷ, thế thì có đáng để níu bám không? Nếu đức tin cũng có thể bị phá huỷ, thế thì đây là kiểu đức tin gì vậy? Nhưng nó có thể bị phá huỷ bởi vì hoài nghi có đó, hoài nghi đã xói mòn nó rồi.

Điều  này  xảy  ra  hàng  ngày.  Kẻ  tin  trở  thành  kẻ không tin, kẻ không tin trở thành kẻ tin - họ thay đổi, dễ  dàng  chuyển  đổi.  Tại  sao?  Bởi  vì  người  kia  bị  ẩn kín.  Đức  tin  đem  theo  hoài  nghi;  như  yêu  đem  theo ghét, sống đem theo chết, đức tin đem theo hoài nghi. Thế thì niềm tin là gì?

Tăng Xán đã thực sự hiểu niềm tin là gì. Niềm tin xảy  ra  chỉ  khi  nhị  nguyên  đã  rơi  rụng  đi;  đấy  không phải là đức tin chống lại hoài nghi. Khi đức tin và hoài nghi cả hai đều đã biến mất, thế thì một cái gì đó xảy ra, cái vốn là niềm tin, cái vốn là tin cậy. Bạn không tin cậy  vào  Thượng  đế,  bởi  vì  không  có  nhị  nguyên,  bạn và  Thượng  đế.  Không  phải  là  bạn  tin  cậy,  bởi  vì  bạn không có đó - bởi vì nếu bạn có đó thế thì người khác sẽ  có  đó.  Mọi  thứ  trống  rỗng,  và  tin  cậy  nở  hoa;  cái trống rỗng trở thành chính việc nở hoa của tin cậy.

Từ  Phật  giáo  shraddha -  niềm  tin,  tin  cậy  -  là  rất, rất khác. Ý nghĩa là hoàn toàn khác với ý nghĩa mà từ

‘đức  tin’  chuyển  tải.  Không  có  ai  để  tin,  không  ai  để được tin vào; tất cả mọi nhị nguyên đều rơi rụng hết... thế thì tin cậy... Thế thì bạn có thể làm gì? Bạn không thể hoài nghi, bạn không thể tin tưởng - bạn có thể làm gì?  Bạn  đơn  giản  tin  cậy  và  tuôn  chảy  trong  luồng chảy. Bạn di chuyển theo cuộc sống, bạn nghỉ ngơi với cuộc sống.

Nếu  cuộc  sống  đem  tới  việc  sinh,  bạn  tin  cậy  vào việc  sinh  -  bạn  không  khao  khát.  Nếu  cuộc  sống  đem tới  cái  chết,  bạn  tin  cậy  vào  cái  chết  -  bạn  không  nói rằng điều này là không tốt. Nếu cuộc sống đem tới hoa, được; nếu cuộc sống đem tới gai, cũng được. Nếu cuộc sống  cho,  điều  đó  tốt;  nếu  cuộc  sống  lấy  đi,  điều  đó cũng tốt.

Đây  là  sự  tin  cậy:  không  làm  việc  chọn  lựa  của riêng bạn, để lại mọi thứ cho cuộc sống, bất kì cái gì... Không ham muốn, không đưa ra yêu cầu. Đơn giản đi tới  bất  kì  nơi  đâu  cuộc  sống  dẫn  tới,  bởi  vì  khoảnh khắc bạn yêu cầu, bây giờ bạn biết cái đối lập sẽ là kết quả. Cho nên bạn không hỏi, “Xin cho chúng tôi cuộc sống  vĩnh  hằng,”  bởi  vì  bạn  biết  bạn  sẽ được  cái  chết vĩnh hằng.

Bạn đã bao giờ quan sát rằng trên toàn thế giới này chỉ  người  Ki  tô  giáo  mới  cầu  nguyện  về  cuộc  sống vĩnh   hằng   không?   Chỉ   người   Ki   tô   giáo   mới   cầu nguyện,  “Xin  Thượng  đế  cho  chúng  con  cuộc  sống vĩnh  hằng,”  và  chỉ  người  Ki  tô  giáo  mới  có  địa  ngục vĩnh  viễn!  Phải  có  cái  đối  lập.  Không  tôn  giáo  nào khác  lại  có  địa  ngục  vĩnh  viễn  cả.  Họ  có  địa  ngục, nhưng  địa  ngục  tạm  thời  thôi;  bạn  ở  đó  vài  ngày,  vài tháng, vài năm, và thế rồi bạn được siêu việt lên, bởi vì không trừng phạt  nào có thể  là vĩnh viễn  cả. Làm  sao nó có thể thế được?

Khi mọi vui vẻ đều tạm thời, làm sao trừng phạt có thể  là  vĩnh  viễn  được?  Khi  phần  thưởng  là  tạm  thời, làm sao trừng phạt có thể là vĩnh viễn? Khi bạn không bao giờ có được cái gì vĩnh viễn trong cuộc sống, làm sao  bạn  có  thể  bị  trừng  phạt  vĩnh  viễn  vì  nó  được? Dường như là bất công.

Nhưng người Ki tô giáo yêu cầu, cầu nguyện cuộc sống  vĩnh  viễn.  Thế  thì  bạn  phải  làm  cân  bằng:  địa ngục  vĩnh  viễn.  Một  khi  bạn  phạm  tội  và  bị  tống  vào địa  ngục  bạn  sẽ  không  bao  giờ  có  khả  năng  thoát  ra khỏi  nó.  Mãi  mãi  và  mãi  mãi  bạn  sẽ  ở  đó.  Điều  này phải là như vậy, bởi vì bạn đã yêu cầu cuộc sống vĩnh viễn.

Tin cậy của Phật tử có nghĩa là hiểu biết sâu sắc về sự kiện rằng bất kì cái gì bạn yêu cầu đều sẽ đi sai. Cố hiểu điều đó đi. Tôi sẽ nhắc lại: bất kì cái gì bạn ham muốn sẽ đi sai.

Hiểu điều này, ham muốn biến mất. Khi ham muốn biến  mất,  có  tin  cậy!  Tin  cậy  có  nghĩa  là  đi  với  cuộc sống mà không có bất kì trông đợi, ham muốn, yêu cầu gì của riêng bạn. Không đòi hỏi, không phàn nàn. Bất kì cái gì xảy ra, chấp nhận nó.

Và nhớ, đây không phải là cái gì đó bạn làm. Nếu bạn làm nó, thế thì có bác bỏ. Nếu bạn nói, “Vâng, tôi chấp nhận,” bạn đã bác bỏ. Bạn nói, “Bất kì cái gì xảy ra  tôi  sẽ  chấp  nhận”  -  có  bác  bỏ  sâu  sắc  đằng  sau  nó.

Bạn không thực sự chấp nhận. Bạn đang chấp nhận chỉ bởi vì bạn cảm thấy bất lực, bởi vì không thể làm được gì, cho nên phải làm gì? - chấp nhận. Nhưng chấp nhận đó có phiền muộn sâu sắc trong nó, sự bác bỏ. Nếu như có khả năng bác bỏ, bạn đã chọn việc bác bỏ. Thế thì đấy không phải là tin cậy.

Việc thấy thực tại một cách đơn giản, rằng cái đối lập được bao hàm ở mọi nơi, Tăng Xán nói tin cậy xảy ra.  Không  phải  là  bạn  nói,  “Tôi  chấp  nhận”;  không phải là trong mọi bất  lực mà bạn chấp nhận đâu. Đơn giản  bản  chất  của  cuộc  sống  là  cái  đối  lập  cũng  được bao hàm. Việc nhìn vào sự kiện, chân lí, sâu bên trong bạn, sẽ cho bạn tin cậy. Nhìn vào sự kiện này, niềm tin xảy ra.

Nếu tôi thấy rằng tôi  được sinh ra, thế thì sự kiện có  đấy  rằng  tôi  sẽ  chết.  Đây  là  một  sự  kiện  đơn  giản. Tôi  không  chấp  nhận  nó  bởi  vì  không  có  bác  bỏ;  tôi đơn giản tin cậy. Khi tôi đã tin vào việc sinh ra, cuộc sống  đã  cho  tôi  việc  sinh,  và  tôi  đã  tin  cậy,  thì  cuộc sống sẽ cho tôi cái chết, và tôi tin cậy. Nếu sinh đã đẹp như  vậy,  thì  sao  chết  lại  không  đẹp?  Và  bạn  là  ai  mà quyết định? Nếu cái sinh đã cho bạn nhiều thế, sao cái chết lại không cho thế?

Cái chưa biết bao giờ cũng có đó. Tin cậy có nghĩa là đi vào trong cái chưa biết, không đưa ra đòi hỏi gì. Thế thì bạn không thể khổ sở được, thế thì phúc lạc cứ mưa  rào  lên  bạn.  Làm  sao  bạn  có  thể  khổ  sở  nếu  bạn không đòi hỏi? Ai có thể làm cho bạn khổ sở nếu bạn không  yêu  cầu?  Cuộc  sống  dường  như  khổ  sở  bởi  vì bất  kì  cái  gì  bạn  yêu  cầu,  cuộc  sống  dường  như  chỉ hướng tới cái đối lập. Cuộc sống sẽ trở thành phúc lạc nếu bạn không yêu cầu; bất kì cái gì xảy ra đều đẹp đẽ. Bất kì cái gì xảy ra đều đẹp đẽ - bạn đơn giản đi cùng nó.

Trang Tử nói đúng: “Thoải mái là phải,” và “Giầy vừa quên chân.” Và khi bạn vừa vặn sâu sắc với cuộc sống,  hoài  nghi,  không  tin  tưởng  đều  biến  mất.  Vừa vặn này của chiếc giầy là tin cậy. Niềm tin nảy sinh mà không phải là đức tin. Niềm tin nảy sinh không cần bất kì Thượng đế nào để mà được tin vào.

Đó là lí do tại sao Phật tử không nói về Thượng đế. Phật  giáo  thực  sự  đạt  tới  cốt  lõi  sâu  xa  nhất  của  tôn giáo, và người như Tăng Xán là hiếm. Hiểu biết của họ là hoàn hảo, toàn bộ. Cái toàn thể đã đi vào trong hiểu biết  của  họ.  Họ  không  cần  Thượng  đế  bởi  vì  họ  nói, “Tại sao cần Thượng đế? Sự tồn tại không đủ sao? Tại sao phải nhân cách hoá nó? Và bất kì điều gì bạn làm thì sẽ chỉ giống như bạn - nó sẽ là sự phóng chiếu. Cho nên tất cả các Thượng đế đều là phóng chiếu.”

Người  Hindu  làm  ra  Thượng  đế:  nhìn  Thượng  đế này  mà  xem,  nó  chỉ  là  phóng  chiếu  của  sinh  lí  học Hindu  -  cái  mũi,  đôi  mắt,  chiều  cao,  mọi  thứ.  Nhìn Thượng đế của người Nhật, nhìn Thượng đế của người da đen, và bạn có thể thấy rằng đây chỉ là phóng chiếu của  tâm  trí  riêng  của  chúng  ta.  Nếu  như  ngựa  mà  có Thượng  đế  của  chúng  thì  Thượng  đế  đó  không  thể  là người được, họ sẽ phải là ngựa. Bạn có thể nghĩ được ngựa có Thượng đế như con người không? Không thể được! Ngựa sẽ có ngựa làm Thượng đế của chúng. Nếu cây cối có Thượng đế của chúng thì Thượng đế đó sẽ là cây cối.

Thượng đế của bạn là gì? Phóng chiếu của bạn. Và tại sao bạn phóng chiếu? Bởi vì bạn muốn được phóng chiếu. Không có Thượng đế bạn cảm thấy cô đơn, đơn độc, trống rỗng; bạn muốn ai đó giúp bạn. Với yêu cầu giúp đỡ này, bạn đang tạo ra khổ sở cho bản thân mình. Bây giờ cái đối lập sẽ xảy ra. Mọi khoảnh khắc bạn sẽ cảm thấy Thượng đế không lắng nghe, và bạn đang cầu nguyện  và  khóc  lóc  còn  ông  ấy  thì  không  lắng  nghe. Và mọi khoảnh khắc bạn sẽ cảm thấy bạn đã làm mọi điều  và  bạn  chẳng  được  trao  cho  cái  xứng  đáng  với bạn.

Các  thánh  nhân,  cái  gọi  là  thánh  nhân,  bao  giờ cũng  có  những  điều  phàn  nàn  bởi  vì  họ  đã  từ  bỏ  thế giới mà phúc lạc vẫn không xảy ra. Họ vô dục, nhưng ấy vậy mà hoa lại không rơi vào họ. Và họ đã làm điều này điều nọ, họ có một danh sách dài dằng dặc, và họ đã làm  nhiều  điều,  ấy  vậy  mà  Thượng  đế cứ  ở xa  xôi mãi thế. Họ không tin cậy, họ vẫn đang làm cuộc tranh đấu với cuộc sống. Họ không cho phép cuộc sống xảy ra  theo  cách  riêng  của  nó.  Họ  có  ý  tưởng  riêng  của mình để ép buộc lên cuộc sống - đó là không tin cậy.

Không  tin  cậy  có  nghĩa  là  bạn  có  ý  tưởng  nào  đó để ép buộc. Bạn nghĩ bản thân mình là khôn ngoan hơn bản thân cuộc sống. Đó là không tin cậy, đó là không tin tưởng. Bạn muốn áp đặt bản thân mình. Bạn cứ vào nhà  thờ,  giáo  đường,  và  xem  mọi  người  cầu  nguyện Thượng  đế.  Họ  đang  nói  gì  vậy?  Họ  đang  đưa  ra  lời khuyên.  Họ  đang  nói,  “Đừng  làm  điều  này,  điều  này sai. Con tôi đang ốm, làm cho nó mạnh khoẻ lên.”

Ngay chỗ đầu tiên, nếu bạn thực sự tin cậy, thế thì

Ngài làm cho con bạn ốm đấy - vậy tin cậy vào điều đó đi! Tại sao lại cứ đi phàn nàn và cầu nguyện? Bạn cho là  bạn  có  thể  cải  tiến  Ngài  được  chăng?  Mọi  lời  cầu nguyện đều có nghĩa là cầu Thượng đế rằng “Xin đừng làm hai với hai thành bốn. Dù bất kì cái gì xảy ra, bất kì  cái  gì  tự  nhiên,  đừng  để  cho  nó  xảy  ra.”  Bạn  có  ý tưởng nào đó để gợi ý, bạn có lời khuyên nào đó - đây không phải là tin cậy.

Tin  cậy  nghĩa  là:  “Tôi  không  là  ai  cả và tôi  đi  tới bất kì chỗ nào mà cuộc sống dẫn tôi tới, bất kì đâu - đi vào  trong  cái  chưa  biết,  trong  bóng  tối,  cái  chết  hay cuộc sống. Dù nó dẫn tới đâu, tôi đều sẵn sàng. Tôi bao giờ  cũng  sẵn  sàng  và  tôi  vừa  khớp.”  Nhưng  khi  nào bạn có thể vừa khớp? Bạn có thể vừa khớp chỉ khi nhị nguyên  dừng  lại;  khi  bạn  có  thể  thấy,  và  chính  việc thấy đó trở thành việc dừng lại - dừng ham muốn, yêu cầu.

Với tâm trí thống nhất theo Đạo thì tất cả mọi cố gắng tự định tâm đều dừng.

Hoài nghi và do dự tan biến và sống trong niềm tin đúng là điều có thể.

Chỉ với một cú chúng ta thoát khỏi tù túng...

Chỉ  với  một  cú  chúng  ta  thoát  khỏi  tù  túng.  Đó không phải là việc dần dần. Không phải là dần dần mà bạn đạt tới chân lí đâu, vấn đề không phải là ở mức độ. Bằng  một  cú  thôi,  khi  bạn  thấy  chân  lí,  trong  một khoảnh khắc bạn thoát khỏi mọi tù túng.

Vấn đề không phải là nỗ lực, bởi vì bất kì điều gì bạn làm, bạn sẽ làm  với tâm trí, mà tâm trí là nguyên nhân cho tất cả mọi khổ sở. Và bất kì điều gì bạn làm với  tâm  trí  đều  sẽ  làm  mạnh  thêm  cho  tâm  trí.  Bất  kì  điều gì bạn làm với tâm trí đều sẽ là sự cố gắng. Và bất kì điều gì bạn làm với tâm trí thì tâm trí cũng sẽ là việc chọn lựa từ hai cực đối lập. Bạn sẽ dính líu vào nhiều hơn.

Cho  nên  vấn  đề  không  phải  là  làm  gì,  vấn  đề  là cách nhìn. Vấn đề không phải là thay đổi tính cách của bạn,  vấn  đề  không  phải  là  trở  nên  tốt  hơn,  trở  nên thánh thiện hơn, ít tội lỗi hơn - không, đấy không phải là vấn đề. Vấn đề là: cách nhìn không có tâm trí, cách nhìn  không  có  chọn  lựa.  Vấn  đề  không  liên  quan  tới việc làm và hành động, vấn đề liên quan tới phẩm chất của nhận biết.

Đó  là  lí  do  tại  sao  ở  phương  Đông  chúng  ta  đã nhấn  mạnh  vào  thiền,  và  ở  phương  Tây  người  ta  đã nhấn  mạnh  vào  đạo  đức.  Khi  lần  đầu  tiên  Upanishad được  dịch  sang  tiếng  phương  Tây  thì  các  học  giả  rất phân vân, bởi vì họ không có gì giống như Mười điều răn  dạy  trong  Upanishad  -  “Đừng  làm  điều  này,  làm điều nọ” - chẳng có gì ở đó cả. Họ đã phân vân. Làm sao Upanishad này lại là kinh sách tôn giáo? Bởi vì tôn giáo có nghĩa là đạo đức, tôn giáo có nghĩa, “Đừng làm điều   này   và   làm   điều   kia,”   nó   là   việc   làm.   Và Upanishad  không  nói  về  điều  phải  làm,  chúng  chỉ  nói về cách hiện hữu, cái hiện hữu.

Làm  sao  để  tỉnh  táo  hơn  và  nhận  biết  hơn,  đó  là vấn đề duy nhất - làm sao để nhận biết tới mức bạn có thể thấu suốt, và các phía đối lập trở thành một và các nhị nguyên dừng lại. Trong hiểu thấu sâu sắc về nhận biết, tội nhân biến mất, thánh nhân cũng biến mất, bởi vì họ cả hai đều thuộc về nhị nguyên. Thượng đế chết và Quỉ cũng chết, bởi vì họ cũng thuộc vào nhị nguyên

- tâm trí đã tạo ra họ.

Và Ki tô giáo vẫn còn trong rối loạn sâu sắc, bởi vì làm sao thu xếp được cho cả Quỉ và Thượng đế? Đây thực sự là vấn đề. Ngay chỗ đầu tiên, làm sao Quỉ này lại tới? Nếu bạn nói Thượng đế tạo ra Quỉ thế thì trách nhiệm đổ về bản thân Thượng đế. Và điều gì sẽ xảy ra ở  chỗ  cuối?  Ai  sẽ  thắng?  Nếu  bạn  nói  Thượng  đế  sẽ thắng,  cuối  cùng,  thế  thì  tại  sao  toàn  bộ  cái  vô  nghĩa này  cứ  diễn  ra  trên  đường,  trên  phố?  Nếu  Thượng  đế cuối cùng sẽ thắng, thì tại sao lại không bây giờ?

Và  nếu  bạn  nói  có  thể  không  có  chiến  thắng  cuối cùng, không thắng lợi, thì xung đột sẽ tiếp tục, thế thì Quỉ  trở  thành  mạnh  như  Thượng  đế.  Và  ai  mà  biết được? - nó có thể thắng ở lúc cuối. Và nếu nó thắng thế thì  điều  gì  sẽ  xảy  ra  cho  tất  cả  các  vị  thánh  của  bạn? Thế  thì  tội  nhân  sẽ  hạnh  phúc  còn  thánh  nhân  sẽ  bị tống vào địa ngục. Nhưng toàn bộ vấn đề lại nảy sinh bởi vì tâm trí nhị nguyên.

Tâm  trí  không  thể thấy  rằng  Thượng  đế và  Quỉ là một. Họ là một đấy! Quỉ chỉ là phía đối lập: cực đoan kia,  cái  ghét,  cái  chết.  Cho  nên  bạn  nói  Thượng  đế  là tình yêu còn Quỉ là căm ghét, Thượng đế là từ bi còn Quỉ là bạo hành, và Thượng đế là ánh sáng còn Quỉ là bóng  tối.  Ngu  xuẩn  làm  sao!  -  bởi  vì  bóng  tối  và  ánh sáng là hai khía cạnh của một năng lượng. Tốt và xấu, phải  và  trái,  đạo  đức  và  vô đạo  đức, cả hai  đều  là  hai cực  của  một  hiện  tượng.  Và  một  hiện  tượng  đó  là  sự tồn tại.

Tăng  Xán  sẽ  không  gọi  nó  là  Thượng  đế,  bởi  vì nếu bạn gọi nó là Thượng đế, bạn phủ nhận Quỉ - nó là Thượng đế cộng với Quỉ. Sự tồn tại là cả đêm và ngày, cả buổi sáng và buổi tối, hạnh phúc, bất hạnh - tất cả. Nó là sự cùng nhau. Và khi bạn thấy điều này, thì thiên đường và địa ngục cả hai đều cùng nhau, thế thì chọn lựa ở đâu? Và đâu là vấn đề về việc chọn cái gì hay đòi hỏi cái gì?

Mọi yêu cầu đều dừng lại. Niềm  tin nẩy sinh. Tin cậy  xảy  ra  trong  cái  trống  rỗng  của  chân  lí  -  nơi  nhị nguyên dừng lại, nơi bạn thậm chí không thể nói rằng người  ta  là  hiện  tượng  chưa  biết  nở  hoa,  chính  là  tin cậy. Một cái gì đó nở bung mà là cái đẹp nhất, quí giá nhất, và đó là hoa của tin cậy.

Chỉ với một cú chúng ta thoát khỏi tù túng; không cái gì níu bám chúng ta và chúng ta không ôm giữ cái gì.

Tất cả là trống rỗng, rõ ràng, tự chói sáng, không dùng tới sức mạnh của tâm trí.

Tại đây ý nghĩ, cảm giác, tri thức và tưởng tượng đều không có giá trị.

Thế thì người ta sống, chỉ sống.  Người ta thở, chỉ thở. Không tưởng tượng, không ý nghĩ, không tâm trí - chúng  tất  cả  đều  không  có  giá  trị.  Bạn  tin  cậy  vào  sự tồn tại, và khi bạn tin cậy vào sự tồn tại, thì sự tồn tại tin cậy vào bạn. Gặp gỡ với tin cậy này là phúc lạc tối thượng, cực lạc, samadhi.

Cho nên phải làm gì về nó? Vấn đề không phải là làm,  chẳng  cái  gì  có  thể  được  làm  cả.  Bạn  phải  thấy, bạn phải quan sát cuộc sống; trở thành người quan sát, nhìn vào mọi thứ. Lần sau bạn cảm thấy tình yêu, đừng có bị nó lừa. Yêu, nhưng nhìn vào bên trong - có ghét chờ đợi.  Và quan  sát.  Và bỗng  nhiên  sẽ  có  chói  sáng. Bạn sẽ có khả năng thấy yêu này không phải là cái gì ngoài bước đầu tiên của ghét.

Thế thì cái gì có đó để mà chọn lựa? Thế thì tại sao lại hỏi, “Xin Thượng đế cho chúng con nhiều tình yêu nữa?" - bởi vì nhiều ghét sẽ tới. Cho nên bạn sẽ làm gì? Bạn sẽ nổi lên trong yêu và bạn  sẽ biết ghét đang tới. Bạn không níu bám vào yêu... bởi vì níu bám có nghĩa là bạn đang tranh đấu chống lại ghét. Và bạn biết, như đêm tới sau ngày, sau yêu thì ghét sẽ tới. Thế thì điều gì sẽ xảy ra? Bạn sẽ không níu bám lấy yêu mà cũng sẽ không ghét cái ghét.

Và  khi  bạn  đang  trong  cân  bằng  như  vậy,  trong thanh  bình  như  vậy,  nơi  bạn  không  yêu  cầu  yêu,  nơi bạn không muốn xa khỏi ghét, nơi bạn không níu bám lấy bất kì cái gì, và không cái gì níu bám lấy bạn, bỗng nhiên  bạn  không  yêu  cũng  chẳng  ghét  -  bỗng  nhiên, trong một cú, nhị nguyên bị tan vỡ. Từ bất kì đâu...

Gurdjieff hay nói với đệ tử của mình, “Tìm ra đặc trưng  chính  của  ông  đi.”  Điều  đó  là  tốt.  Tìm  ra  đặc trưng chính của bạn là gì - sợ? ghét? yêu? tham? dục? Đâu là đặc trưng chính của bạn? Chỉ quan sát và thấy, và làm việc trên đặc trưng chính đó, và cố gắng để thấy các phía đối lập cùng nhau.

Nếu nó là yêu, thế thì thấy yêu và ghét cùng nhau đi.  Nếu  bạn  có  thể  thấy,  chúng  phủ  định  lẫn  nhau. Bỗng  nhiên  bạn  trống  rỗng  -  không  có  yêu  lẫn  ghét. Chúng  có  thể  là  một  vào  mỗi  lúc.  Cả  hai  cùng  nhau,  chúng  phủ  định  lẫn  nhau.  Bỗng  nhiên  cả  hai  chúng không có đó - chỉ bạn là bị bỏ lại một mình, trong cái đơn độc toàn bộ của mình. Không cái gì có đó, không dấu   vết   của  bất   kì   cái   gì.  Đây   là   cái   trống   rỗng, shunyata mà Tăng Xán đang nói tới.

Và  nếu  bạn  có  thể  thấy  điều  này  trong  một  nhị nguyên, thì bạn có thể thấy nó trong tất cả - đó không phải  là  vấn  đề  lớn.  Một  khi  bạn  đã  thấy  nó  trong  một nhị  nguyên,  yêu-ghét,  thì  bạn  đã  thấy  nó  trong  tất  cả. Cùng điều  đó là ở mọi nơi. Phẩm chất khác biệt hoàn toàn của bản thể sẽ đi vào sự tồn tại.

Tin cậy đi. Nó không phải là cái gì đó để tin vào, một học thuyết, nó chẳng liên can gì tới bất kì Thượng đế nào, bất kì Christ nào, Krishna, Mohammed, bất kì Koran,  Kinh  thánh,  Gita.  Không,  nó  có  cái  gì  đó  liên quan  tới  nhận  biết  của  bạn.  Đầy  tỉnh  táo,  thấy  xuyên thấu, bạn trở nên tự do - và ngay một cú.

Chỉ với một cú chúng ta thoát khỏi tù túng; không cái gì níu bám chúng ta và chúng ta không ôm giữ cái gì.

Tất cả là trống rỗng, rõ ràng, tự chói sáng, không dùng tới sức mạnh của tâm trí.

Tại đây ý nghĩ, cảm giác, tri thức và tưởng tượng đều không có giá trị.

Đừng  nghĩ về nó,  thử  thấy  nó  trong  cuộc  sống  đi. Điều đó sẽ đau đớn, bởi vì khi bạn đang cảm thấy yêu bạn không muốn nghĩ về ghét chút nào. Bạn thực sự sợ rằng nếu bạn nghĩ về ghét, thế thì toàn bộ cực lạc của tình  yêu  sẽ  biến  mất.  Khi  bạn  đang  sống  động  bạn không  muốn  nghĩ  về  cái  chết  chút  nào,  bởi  vì  bạn  sợ rằng nếu bạn nghĩ quá nhiều về cái chết thế thì bạn sẽ không có khả năng tận hưởng cuộc sống.

Nhưng  theo  một  cách  nào  đó  nỗi  sợ  của  bạn  là phải.  Nếu  bạn  thực  sự  trở  nên  nhận  biết  về  cái  chết, bạn  sẽ  không  có  khả  năng  tận  hưởng  cuộc  sống  theo cách mà bạn đang tận hưởng nó. Nó không nhiều khoái trá. Nó không phải thế - nó chỉ là khổ sở. Bạn sẽ không có khả năng tận hưởng nó theo cách này. Và cách này thì không phải là khoái trá chút nào, nhớ lấy.

Nếu  bạn  nghĩ  về  ghét  trong  khi  làm  tình,  bạn  sẽ không có khả năng tận hưởng nó theo cách mà bạn đã tận  hưởng  nó.  Nhưng  nó  có  thực  là  sự  tận  hưởng  hay chỉ là ám ảnh? Bạn đã bao giờ thực sự tận hưởng tình yêu chưa? Nếu bạn đã tận hưởng nó thế thì bạn sẽ nở hoa, thế thì bạn sẽ có hương thơm khác - và nó không có đó. Thế thì bạn sẽ có chói sáng khác của bản thể, và nó  không  có  đó.  Bạn  trống  rỗng,  nghèo  nàn,  sâu  bên trong - đen tối, không ngọn lửa. Cho nên tình yêu này và cuộc sống này và mọi thứ đã từng là kiểu tận hưởng gì vậy? Không, bạn đã bị lừa dối.

Tình  yêu  của  bạn  không  là  gì  ngoài  sự  say  sưa, chất ma tuý: trong vài khoảnh khắc bạn ngã vào trong nó và quên mất. Thế rồi ghét tới và thế rồi bạn khổ sở. Và lần nữa, bởi vì bạn khổ sở, nên bạn tìm tình yêu, và tình  yêu  của  bạn  chẳng  là  gì  ngoài  lại  rơi  vào  trong giấc ngủ say. Đây đã từng là hình mẫu của bạn. Tất cả những điều bạn gọi là hạnh phúc thì chẳng là gì ngoài việc  rơi  vào  trong  giấc  ngủ.  Bất  kì  đâu  bạn  cảm  thấy giấc ngủ ngon, bạn đều thấy nó như hạnh phúc.

Con  người  hạnh  phúc  là  gì  trong  tâm  trí  bạn? Người ấy là người không bị gây rắc rối bởi mọi vật. Đó là lí do tại sao lại có nhiều hấp dẫn đến thế trong rượu, trong ma tuý, bởi vì thế thì lo nghĩ bị quên lãng. Tình yêu của bạn là gì? Nó dường như là tiến trình sinh học có sẵn cho việc làm bản thân bạn nghiện ma tuý. Và nó là hoá chất; một số hoá chất của thân thể được tiết ra, cho nên cân bằng hoá chất bị thay đổi. Nó không khác gì lắm với thuốc phiện hay LSD, bởi vì điều cơ bản là thay đổi hoá chất trong thân thể.

Tình yêu làm thay đổi; nhịn ăn cũng làm thay đổi, các  hoá  chất  của  thân  thể  mất  đi  hình  mẫu  cũ.  Trong hình mẫu mới đó, trong vài khoảnh khắc bạn cảm thấy phấn  chấn.  Căm  ghét  lại  tới,  thế  giới  lại  đi  vào,  và  lo nghĩ,  và  bạn  lại  trong  bánh  xe.  Điều  này  bạn  đã  làm nhiều, nhiều kiếp rồi.

Bây giờ thử điều gì đó mà Tăng Xán đang nói, và đây  là  điều  mà  tất  cả  chư  phật  đã  nói.  Nhìn  trong  khi bạn đang yêu, trong khi bạn đang làm tình - đừng sợ - nhìn cách nó đang biến thành ghét. Trong khi bạn đang sống, nhìn vào cách nó đang đi vào cái chết - mỗi hơi thở và bạn lại đi vào trong cái chết. Mọi khoảnh khắc thời gian trượt qua, và cái chết lại tới gần hơn, gần hơn nữa. Nhìn vào cách tuổi thanh xuân của mình đang trở thành tuổi già. Nhìn vào cái đối lập đi!

Dũng  cảm  là  cần  thiết,  bởi  vì  hình  mẫu  cũ  sẽ không  có  ích  gì;  nó  sẽ bị phá  huỷ  bởi  nó.  Nhưng  một khi bạn có thể thấy ghét trong yêu, bạn sẽ đạt tới thanh bình mà vượt ra ngoài cả hai. Nếu bạn có thể thấy cuộc sống và cái chết cả hai cùng nhau, bạn siêu việt lên rồi. Trong một cú bạn siêu việt lên. Trong một cú bạn thoát ra  ngoài  tù  túng,  lần  đầu  tiên  bạn  là  linh  hồn  tự  do  - bạn là bản thân tự do. Đó là lí do tại sao chúng ta gọi trạng thái tối thượng này là moksha, tự do.

Không  có  gì  phải  làm  cả.  Bạn  phải  trở  nên  nhiều nhận  biết  trong  việc  làm  của  mình,  trở  nên  nhiều  ý thức  hơn.  Đó  là  việc  thiền  duy  nhất:  trở  nên  tỉnh  táo hơn.  Trong  một  khoảnh  khắc  nhận  biết  sắc  bén,  nhận biết  này  trở  thành  vũ  khí,  và  trong  chỉ  một  cú  tất  cả mọi tù túng đều bị phá vỡ.

Đủ cho hôm nay chứ?

Chương 9 Không hai

Trong thế giới này của phản ánh như thế không có cái ta lẫn cái khác hơn cái ta.

Việc đi trực tiếp vào sự hài hoà với thực tại này đơn giản chỉ là nói khi hoài nghi nảy sinh, “Không hai.”

Trong cái “không hai” này không có gì tách biệt, không có gì bị loại trừ.

Dù khi nào và ở đâu cũng không thành vấn đề, chứng ngộ có nghĩa là đi vào chân lí này.

Và chân lí này vượt ra ngoài sự mở rộng hay giảm bớt về thời gian hay không gian; trong nó chỉ một ý nghĩ cũng là mười nghìn năm.

Trước hết, cố hiểu từ ‘phản ánh như thế’. Phật tuỳ thuộc  vào  từ  này  rất  nhiều.  Theo  ngôn  ngữ  riêng  của Phật thì nó là tathata, phản ánh như thế. Toàn bộ thiền Phật giáo bao gồm việc sống trong từ này, sống với từ này sâu sắc đến mức thế giới biến mất và bạn trở thành việc phản ánh như thế.

Chẳng hạn, bạn ốm. Thái độ của phản ánh như thế là:  chấp  nhận  nó  và  tự  nói  với  mình,  “Đấy  là  con đường của thân thể,” hay “Mọi việc là vậy.” Đừng tạo ra tranh đấu, đừng bắt đầu vật lộn. Bạn đau đầu - chấp nhận  nó,  như  thế là bản  tính  của  mọi  vật.  Bỗng  nhiên có thay đổi, bởi vì khi thái độ này đi vào, thì thay đổi đi  theo  như  một  cái  bóng.  Nếu  bạn  có  thể  chấp  nhận đau đầu, thế thì đau đầu biến mất.

Bạn  cứ  thử  điều  đó  đi.  Nếu  bạn  chấp  nhận  căn bệnh  nó  bắt  đầu  biến  mất.  Tại  sao  nó  lại  xảy  ra?  Nó xảy ra bởi vì bất kì khi nào bạn tranh đấu, năng lượng của bạn bị phân chia: một nửa năng lượng đi vào trong bệnh,  cái  đau  đầu,  còn  một  nửa  năng  lượng  thì  tranh đấu  với  cái  đau  đầu  -  kẽ  nứt,  lỗ  hổng  và  tranh  đấu. Thực sự, tranh đấu này là sự đau đầu sâu sắc hơn.

Một  khi  bạn  chấp  nhận,  một  khi  bạn  không  phàn nàn,  một  khi  bạn  không  tranh  đấu,  năng  lượng  đã  trở thành  một  ở  bên  trong.  Kẽ  nứt  được  bắc  cầu  qua.  Và như vậy nhiều năng lượng được thoát ra bởi vì bây giờ không có xung đột - việc thoát năng lượng ra bản thân nó trở thành lực chữa lành. Chữa lành không tới từ bên ngoài. Tất cả những điều mà thuốc thang có thể làm là để  giúp  cho  thân  thể  đem  lực  chữa  lành  của  riêng  nó vào hành động. Tất cả những điều mà bác sĩ có thể làm

chỉ là giúp cho bạn tìm ra năng lực chữa lành của riêng bạn. Mạnh khoẻ không thể bị ép buộc từ bên ngoài, nó là nở hoa năng lượng của bạn.

Từ  ‘phản  ánh  như  thế’  có  thể có  tác  dụng  sâu  sắc tới  bệnh  thể  chất,  tới  bệnh  tinh  thần  và  cuối  cùng  tới bệnh tâm linh - đây là một phương pháp bí mật - tất cả chúng đều tan biến. Nhưng bắt đầu từ thân thể đã, bởi vì đó là tầng thấp nhất. Nếu bạn thành công ở đó, thế thì có thể thử các mức cao hơn. Nếu bạn thất bại ở đó, thế thì sẽ khó cho bạn đi lên cao hơn.

Cái  gì  đó  sai  trong  thân  thể:  thảnh  thơi  và  chấp nhận  nó,  và  đơn  giản  nói  bên  trong  -  không  chỉ  bằng lời mà cảm thấy nó sâu sắc - rằng như thế là bản chất của mọi vật. Thân  thể là sự  hợp thành, biết bao nhiêu thứ  được  tổ  hợp  vào  trong  nó.  Thân  thể  được  sinh  ra, nó nghiêng về cái chết. Và nó là cái máy, và phức tạp; có mọi khả năng cái gì đó này khác đi sai.

Chấp nhận điều đó, và đừng bị đồng nhất. Khi bạn chấp  nhận  bạn  vẫn  còn  ở  trên,  bạn  vẫn  còn  vượt  ra ngoài.  Khi  bạn  tranh  đấu,  bạn  ở  cùng  mức  độ.  Chấp nhận  là  siêu  việt  lên.  Khi  bạn  chấp  nhận,  bạn  ở  trên núi,  thân  thể  bị  bỏ  lại  đằng  sau.  Bạn  nói,  “Vâng,  như thế  là  tự  nhiên.  Mọi  thứ  sinh  ra  đều  sẽ  phải  chết.  Và nếu  mọi  thứ  sinh  ra  đều  phải  chết  thì  đôi  khi  chúng cũng ốm chứ. Chẳng có gì phải lo nghĩ quá nhiều cả.” - dường  như  là  nó  không  xảy  ra  cho  bạn,  chỉ  xảy  ra trong thế giới các đồ vật.

Đây là cái đẹp: rằng khi bạn không tranh đấu, bạn siêu việt lên. Bạn không còn ở cùng mức nữa. Và siêu việt  này  trở thành  lực  chữa lành. Bỗng  nhiên  thân  thể bắt đầu thay đổi. Và cũng điều đó xảy ra cho những lo nghĩ tinh thần, căng thẳng, lo âu, tủi nhục. Bạn lo nghĩ về điều gì  đó. Lo nghĩ là gì vậy? Bạn không thể chấp nhận  được  sự  kiện,  đó  là  lo  nghĩ.  Bạn  muốn  nó  theo cách nào đó khác với cách nó đang xảy ra. Bạn lo nghĩ bởi vì bạn có ý tưởng nào đó áp đặt vào tự nhiên.

Chẳng  hạn,  bạn  đang  già  đi.  Bạn  lo  nghĩ.  Bạn muốn vẫn còn trẻ mãi - đây là nỗi lo. Bạn yêu vợ, bạn phụ thuộc vào cô ấy và cô ấy lại đang nghĩ tới việc bỏ đi, hay đi với người đàn ông khác, và bạn lo âu - lo âu bởi vì điều gì sẽ xảy ra cho bạn? Bạn phụ thuộc vào cô ấy  quá  nhiều,  bạn  cảm  thấy  quá  nhiều  an  ninh  với  cô ấy. Khi cô ấy bỏ đi sẽ không có an ninh. Cô ấy không chỉ là vợ của bạn, cô ấy cũng đã là người mẹ, chỗ trú ẩn; bạn không thể tới và ẩn trốn toàn thế giới. Bạn có thể dựa vào cô ấy, cô ấy sẽ có đó. Thậm chí nếu toàn thế  giới  chống  lại  bạn,  cô  ấy  sẽ  không  chống  lại  bạn, cô ấy là niềm an ủi. Bây giờ cô ấy bỏ đi, điều gì sẽ xảy ra cho bạn? Bỗng nhiên bạn hoảng sợ, lo nghĩ.

Bạn đang nói gì? Bạn đang nói gì bởi lo nghĩ của mình? Bạn đang nói bạn không thể chấp nhận việc xảy ra này, điều này phải không như vậy. Bạn trông đợi nó phải khác đi, phải ngược lại: bạn muốn người vợ này là của bạn mãi mãi, thế mà bây giờ cô ấy lại bỏ đi. Nhưng bạn có thể làm được gì?

Khi  tình  yêu  biến  mất  bạn  có  thể  làm  được  gì? Không có cách nào cả; bạn không thể bắt ép được tình yêu, bạn không thể bắt ép người vợ này ở lại với bạn. Vâng,  bạn  có  thể  bắt  ép  -  đó  là  điều  mọi  người  vẫn đang  làm  -  bạn  có  thể  bắt  ép.  Cái  thân  thể  chết  sẽ  có

đó,  nhưng  linh  hồn  sống  đã bỏ  đi  rồi.  Thế thì  điều  đó sẽ là căng thẳng trong bạn.

Chống  lại  tự  nhiên,  chẳng  thể  làm  được  cái  gì  cả. Tình yêu là việc nở hoa, bây giờ hoa đã tàn phai. Làn gió đã thổi tới trong nhà bạn, bây giờ nó đã đi sang nhà khác. Như thế là cách thức của mọi vật, chúng cứ đi và thay đổi.

Thế  giới  của  mọi  vật  là  luồng  chảy,  chẳng  có  gì thường  hằng  ở  đó  cả.  Đừng  trông  đợi!  Nếu  bạn  trông đợi thường hằng trong thế giới này, nơi mọi vật đều vô thường,  bạn  sẽ  tạo  ra  lo  nghĩ.  Bạn  sẽ  muốn  tình  yêu này  là  vĩnh  viễn.  Chẳng  cái  gì  có  thể  vĩnh  viễn  trong thế  giới  này  cả  -  tất  cả  những  cái  thuộc  vào  thế  giới này đều là tạm thời. Đây là bản chất của mọi vật, phản ánh đúng như vậy, tathata.

Cho nên bây giờ bạn biết tình yêu đã biến mất. Nó đem  cho  bạn  nỗi  buồn  -  cũng  được,  chấp  nhận  nỗi buồn. Bạn cảm thấy run rẩy - chấp nhận run rẩy, đừng kìm  nén  nó.  Bạn  cảm  thấy  muốn  kêu  gào,  khóc  lóc. Chấp  nhận  nó!  Đừng  bắt  buộc  nó,  đừng  làm  ra  vẻ, đừng  giả  vờ  rằng  bạn  không  lo  nghĩ,  bởi  vì  điều  đó chẳng ích gì. Nếu bạn lo nghĩ thì bạn lo nghĩ rồi; nếu vợ  bỏ  đi  thì  cô  ấy  bỏ  đi  rồi;  nếu  tình  yêu  không  còn nữa thì nó không còn nữa rồi. Bạn không thể tranh đấu với sự kiện, bạn phải chấp nhận nó.

Và  nếu  bạn  chấp  nhận  nó  dần  dần,  thế  thì  bạn  sẽ liên  tục  trong  đau  đớn  và  khổ  sở.  Nếu  bạn  chấp  nhận nó  mà  không  phàn  nàn  gì,  không  trong  bất  lực  nhưng trong hiểu biết, nó trở thành phản ánh như thế. Thế thì bạn không còn lo nghĩ, thế thì không có vấn đề gì - bởi vì vấn đề nảy sinh không phải vì sự kiện đó, mà bởi vì bạn  không  thể  chấp  nhận  nó  theo  cách  nó  đã  xảy  ra. Bạn muốn nó phải theo bạn.

Nhớ lấy, cuộc sống không định theo bạn đâu, bạn phải theo cuộc sống chứ - miễn cưỡng, hạnh phúc, đó là  lựa  chọn  của  bạn.  Nếu  bạn  theo  một  cách  miễn cưỡng,  bạn  sẽ  khổ  thôi.  Nếu  bạn  theo  một  cách  sung sướng,  bạn  trở  thành  vị  phật,  cuộc  sống  của  bạn  trở thành cực lạc.

Phật  cũng  phải  chết  -  mọi  sự  không  thay  đổi  - nhưng  ông  ấy  chết  theo  cách  khác.  Ông  ấy  chết  một cách hạnh phúc thế, cứ như là không có cái chết. Ông ấy đơn giản biến mất, bởi vì ông ấy nói cái được sinh ra  thì  sẽ  chết  đi.  Sinh  kéo  theo  tử,  cho  nên  điều  đó  là được, chẳng cái gì có thể làm được về nó cả.

Bạn  có  thể  khổ  sở và chết:  thế thì  bạn  làm  lỡ vấn đề, cái đẹp mà chết có thể trao cho bạn, ân huệ xảy ra trong khoảnh khắc cuối, chói sáng xảy ra khi thân thể và linh hồn ra đi. Bạn sẽ bỏ lỡ cái đó bởi vì bạn lo nghĩ quá nhiều, và bạn níu bám lấy quá khứ và với thân thể quá nhiều đến mức mắt nhắm lại. Bạn không thể thấy điều  đang  xảy  ra  bởi  vì  bạn  không  thể  chấp  nhận  nó được, cho nên bạn nhắm mắt lại, bạn đóng toàn thể con người mình lại. Bạn chết. Bạn sẽ chết nhiều lần, và bạn sẽ cứ bỏ lỡ vấn đề về nó.

Cái chết là đẹp nếu bạn có thể chấp nhận, nếu bạn có  thể  mở  cánh  cửa  bằng  trái  tim  đón  chào,  đón  tiếp nồng hậu: “Vâng, bởi vì nếu tôi được sinh ra thì tôi sẽ chết.  Cho  nên  cái  ngày  đó  đã  tới,  vòng  tròn  trở  thành hoàn chỉnh.” Bạn đón nhận cái chết như khách, người

khách  được  đón  chào,  và  phẩm  chất  của  hiện  tượng này thay đổi ngay lập tức.

Bỗng  nhiên  bạn  bất  tử:  thân  thể  sắp  chết,  bạn không chết. Bạn có thể thấy bây giờ: chỉ quần áo là bị vứt  bỏ,  không  phải  bạn;  chỉ  lớp  che  phủ,  bình  chứa, không  phải  là  nội  dung.  Tâm  thức  vẫn  còn  trong  chói sáng  của  nó  -  nhiều  thế  bởi  vì  trong  cuộc  sống  nhiều thứ  đã  che  phủ  lên  nó,  trong  cái  chết  nó  trần  trụi.  Và khi  tâm  thức  ở  trong  sự  trần  trụi  toàn  bộ  thì  nó  có  sự rực rỡ của riêng nó; nó là cái đẹp nhất trên thế giới.

Nhưng  để  có  điều  đó  bạn  phải  hấp  thu  thái  độ  về phản ánh như thế. Khi tôi nói hấp thu, tôi ngụ ý là hấp thu - không chỉ ý nghĩ tinh thần, không chỉ triết lí của việc phản ánh như thế, mà toàn bộ cách sống của bạn đều  trở  thành  phản  ánh  như  thế.  Bạn  thậm  chí  không nghĩ về nó, điều đó đơn giản trở thành tự nhiên.

Bạn ăn trong phản ánh như thế, bạn ngủ trong phản ánh như thế, bạn thở trong phản ánh như thế, bạn yêu trong phản ánh như thế, bạn khóc trong phản ánh như thế. Điều đó trở thành chính phong cách của bạn; bạn không  cần  bận  tâm  về  nó,  bạn  không  cần  nghĩ  về  nó, nó là cách thức bạn đang hiện hữu. Đó là điều tôi ngụ ý qua  từ  ‘hấp  thu’.  Bạn  hấp  thu  nó,  bạn  tiêu  hoá  nó,  nó chảy trong máu bạn, nó đi sâu vào trong xương bạn, nó đạt tới chính nhịp đập của trái tim bạn. Bạn chấp nhận.

Nhớ  lấy,  từ  ‘chấp  nhận’  không  hay  lắm  đâu.  Nó mang gánh nặng - bởi vì bạn, không phải bởi vì từ này

-  bởi  vì  bạn  chấp  nhận  chỉ  khi  bạn  cảm  thấy  bất  lực. Bạn  chấp  nhận  một  cách  miễn  cưỡng,  bạn  chấp  nhận một  cách  nửa  vời.  Bạn  chấp  nhận  chỉ  khi  bạn  không thể  làm  được  gì  nữa,  nhưng  sâu  bên  dưới  bạn  vẫn  ao ước; bạn sẽ hạnh phúc nếu điều đó đã không thế. Bạn chấp  nhận  giống  như  kẻ ăn  xin,  không  giống  như  nhà vua - và khác biệt là lớn lao.

Nếu  người  vợ  bỏ  đi  hay  người  chồng  bỏ  đi,  cuối cùng  bạn  đi  tới  chấp  nhận  điều  đó.  Còn  có  thể  làm được  gì  nữa  nào?  Bạn  kêu  khóc  và  nhiều  đêm  bạn nghiền  ngẫm  và  lo  nghĩ,  và  nhiều  cơn  ác  mộng  quay quanh  bạn  và  khổ  sở...  và  thế  rồi  làm  gì?  Thời  gian chữa lành, không phải là hiểu biết. Thời gian - và nhớ lấy,  thời  gian  là  cần  thiết  chỉ  bởi  vì  bạn  không  hiểu biết, nếu không thì việc chữa lành tức khắc xảy ra.

Thời  gian  là  cần  thiết  bởi  vì  bạn  không  hiểu  biết. Cho  nên  dần  dần  -  sáu  tháng,  tám  tháng,  một  năm  - mọi  sự  trở  nên  mờ  đi,  trong  kí  ức  chúng  mất  dần,  bị bao phủ bởi nhiều bụi bặm. Và lỗ hổng tới từ một năm; dần dần bạn quên đi.

Nhưng  đôi  khi  vết  thương  vẫn  còn  đau.  Đôi  khi một  phụ  nữ  đi  ngang  qua  trên  đường  và  bỗng  nhiên bạn nhớ lại. Đôi điều tương tự, cách cô ấy bước đi, và người vợ được nhớ tới - và vết thương. Thế rồi bạn yêu ai đó,  thế thì  thêm  nhiều  bụi  bặm  phủ  lên,  thế thì  bạn nhớ  ít  đi.  Nhưng  thậm  chí  với  người  đàn  bà  mới,  đôi khi cách cô ấy nhìn... và vợ bạn. Cách cô ấy hát trong nhà tắm... và kí ức. Và vết thương có đó, vẫn xanh rờn.

Nó  gây  đau  đớn  bởi  vì  bạn  mang  quá  khứ.  Bạn mang  mọi  thứ,  đó  là  lí  do  tại  sao  bạn  nặng  gánh  thế. Bạn mang mọi thứ! Bạn là đứa trẻ; đứa trẻ vẫn có đó, bạn đang mang nó. Bạn là thanh niên; người thanh niên ấy vẫn có đó với tất cả những vết thương của mình, với

kinh  nghiệm,  cái  ngu  xuẩn  -  anh  ta  vẫn  có  đó.  Bạn mang  toàn  bộ  quá  khứ  của  mình,  hết  tầng  nọ  tới  tầng kia, mọi thứ đều có đó. Đó là lí do tại sao bạn đôi khi đi lùi.

Nếu cái gì đó xảy ra và bạn cảm thấy bất lực, bạn bắt đầu khóc như trẻ con. Bạn đã đi lùi theo thời gian, đứa trẻ đã nắm quyền. Đứa trẻ còn hiệu quả trong việc khóc  hơn  bạn,  cho  nên  đứa  trẻ  tới  và nắm  quyền,  bạn bắt đầu kêu khóc. Bạn thậm chí còn có thể bắt đầu giãy đành đạch như đứa trẻ đang trong cơn thịnh nộ - nhưng mọi thứ đều có đó.

Tại  sao  mang  nhiều  gánh  nặng  thế?  Bởi  vì  bạn chưa bao giờ thực sự chấp nhận điều gì cả. Nghe đây: nếu  bạn  chấp  nhận  bất  kì  điều  gì,  nó  đơn  giản  chẳng bao  giờ  trở  thành  gánh  nặng  cả;  thế  thì  bạn  không mang vết thương. Bạn chấp nhận hiện tượng đó; không có  gì  phải  mang  từ  nó  cả,  bạn  ở  ngoài  nó.  Qua  chấp nhận  bạn  ở  ngoài  nó.  Qua  chấp  nhận  nửa  vời,  bạn mang nó.

Nhớ  lấy  một  điều:  bất  kì  cái  gì  không  hoàn  chỉnh đều được tâm trí mang theo mãi mãi; bất kì cái gì hoàn chỉnh,  đều  bị  vứt  bỏ.  Bởi  vì  tâm  trí  có  khuynh  hướng mang  những  cái  không  hoàn  chỉnh  chỉ  trong  hi  vọng rằng  ngày  nào  đó  có  thể  có  cơ  hội  để  hoàn  chỉnh chúng.  Bạn  vẫn  cứ  chờ  đợi  vợ  quay  lại,  hay  chồng quay  lại,  hay  bạn  vẫn  đợi  những  ngày  đã  qua  đi.  Bạn vẫn chưa siêu việt lên trên quá khứ.

Và  bởi  vì  quá  khứ  quá  nặng  gánh  nên  bạn  không thể sống trong hiện tại được. Hiện tại của bạn là đống lộn xộn bởi vì quá khứ, còn tương lai của bạn cũng sắp sửa  là  như  vậy,  bởi  vì  quá  khứ  sẽ  trở  thành  ngày  một nặng nề hơn. Mọi ngày nó đều trở nên nặng nề hơn và nặng nề hơn nữa.

Khi bạn thực sự chấp nhận, trong thái độ phản ánh như thế mà không có miễn cưỡng, bạn không bất lực. Bạn  đơn  giản  hiểu  rằng  đây là bản chất  của  mọi  việc. Chẳng  hạn,  nếu  tôi  muốn  đi  ra  khỏi phòng này, tôi sẽ đi ra qua cửa, không đi qua tường, bởi vì đi qua tường sẽ chỉ làm đập đầu tôi vào nó; điều đó đơn giản là xuẩn ngốc.  Đây  là  bản  chất  của  tường,  để  che  kín,  cho  nên bạn không thể cố gắng đi qua nó được! Đây là bản chất của cửa, rằng bạn đi qua nó; bởi vì cửa là trống rỗng, bạn có thể bước qua nó.

Khi vị Phật chấp nhận, ông ấy chấp nhận  mọi thứ như tường và cửa. Ông ấy bước qua cửa; ông ấy nói đó là  con  đường  duy  nhất.  Trước  hết  bạn  cố  gắng  đi  qua tường,  rồi  bạn  tự  làm  mình  bị  thương  theo  cả  triệu cách. Và khi bạn không thể ra được - bị vò xé, thất bại, thất vọng, thiệt hại - thế thì bạn mới bò ra hướng cửa. Bạn  có  thể  đã  đi  qua  cửa  ngay  chỗ  đầu  tiên  đấy  chứ. Sao bạn lại cứ thử và bắt đầu tranh đấu với tường?

Nếu  bạn  có  thể  nhìn  vào  mọi  thứ  với  sự  sáng  tỏ, bạn đơn giản không làm những điều giống thế này - cố gắng  làm  ra  cửa  ở  bức  tường.  Nếu  tình  yêu  biến  mất, thì nó đã mất rồi! Bây giờ có bức tường: đừng cố gắng đi  qua  nó.  Bây  giờ  cửa  không  còn  ở  đó  nữa;  trái  tim không còn ở đấy nữa, trái tim đã mở ra với ai đó khác. Và  bạn  không  một  mình  ở  đây;  còn  có  những  người khác nữa.

Cánh  cửa  này  không  còn  cho  bạn  nữa,  nó  đã  trở thành bức tường. Đừng cố gắng, và đừng đâm đầu vào nó. Bạn sẽ bị thương một cách không cần thiết. Và dù có bị thương, bị thất bại thậm chí thế cánh cửa này vẫn sẽ không là điều đẹp đẽ để đi qua.

Bạn  đơn  giản  nhìn  mọi  sự.  Nếu  cái  gì  đó  là  tự nhiên,  đừng  cố  gắng  ép  buộc  bất  kì  điều  gì  không  tự nhiên  lên  nó.  Chọn  cánh  cửa  -  đi  ra  từ  đó.  Mọi  ngày bạn đang làm những điều ngu xuẩn đi qua tường. Thế thì bạn trở nên căng thẳng, và thế thì bạn cảm thấy lẫn lộn  liên  tục.  Phiền  não  trở  thành  chính  cuộc  sống  của bạn, cốt lõi của nó - và thế rồi bạn tìm tới thiền.

Nhưng  ngay  chỗ  đầu  tiên  tại  sao?  Tại  sao  không nhìn vào các sự kiện như chúng hiện thế? Tại sao bạn không  thể  nhìn  vào  các  sự  kiện  được?  -  bởi  vì  ham muốn  của  bạn  quá  nhiều  ở  đó.  Bạn  cứ  hi  vọng  chống lại  tất  cả  hi  vọng.  Đó  là  lí  do  tại  sao  bạn  lại  lâm  vào cảnh ngộ bất lực đến thế.

Nhìn xem: bất kì khi nào có tình huống, đừng ham muốn  điều  gì,  bởi  vì  ham  muốn  sẽ  dẫn  bạn  đi  lạc  lối. Đừng ước ao và đừng tưởng tượng. Đơn giản nhìn vào sự  kiện  đó  với  tâm  thức  toàn  bộ  có  sẵn  của  mình  và bỗng nhiên cánh cửa mở ra và bạn chưa bao giờ đi qua tường, bạn đi qua cửa, không bị xây xước. Thế thì bạn vẫn còn không nặng gánh.

Nhớ lấy, phản ánh như thế là hiểu biết, không phải là  định  mệnh  bất  lực.  Cho  nên  đó  là  khác  biệt.  Có những  người  tin  vào  định  mệnh,  số  mệnh.  Họ  nói, “Thầy  nói  gì  vậy?  Thượng  đế  đã  muốn  điều  đó  theo cách  như  vậy.  Đứa  con  trẻ  của  con  đã  chết,  cho  nên đấy là ý muốn của Thượng đế và đây là định mệnh của con. Nó đã được viết ra, nó sẽ xảy ra.” Nhưng sâu bên dưới  có  bác  bỏ.  Đây  chỉ  là  những  thủ  đoạn  để  trau chuốt cho bác bỏ. Bạn có biết Thượng đế không? Bạn có  biết  số  mệnh  không?  Bạn  có  biết  nó  được  viết  ra không? Không, đây là việc hợp lí hoá, cách thức bạn tự an ủi mình.

Thái độ của phản ánh như thế không phải là thái độ của   người   theo   thuyết   định   mệnh.   Nó   không   đem Thượng đế, hay định mệnh, hay số mệnh vào - không có gì. Nó nói: đơn giản nhìn vào mọi sự việc. Đơn giản nhìn  vào  sự  kiện  của  mọi  việc,  hiểu  biết,  và  có  một cánh cửa, bao giờ cũng có một cánh cửa. Bạn siêu việt lên.

Phản  ánh  như  thế  có  nghĩa  là  chấp  nhận  với  trái tim toàn bộ, đón chào, không trong bất lực.

Trong thế giới này của phản ánh như thế không có cái ta lẫn cái khác hơn cái ta.

Và một khi bạn hội nhập - bạn được hội nhập vào trong phản ánh như thế, trong tathata, trong hiểu biết - không có ai là bạn và không có ai là khác bạn, không cái ta, không cái khác cái ta. Trong phản ánh như thế, trong hiểu biết sâu sắc về bản chất của mọi sự, các biên giới biến mất.

Mulla Nasruddin bị ốm. Bác sĩ đến khám anh ta và nói,  “Tốt  rồi,  Nasruddin,  rất  tốt.  Anh  đã  đỡ  đấy,  anh đang khá lên, mọi thứ đều gần được cả. Chỉ còn lại mỗi một điều: thận di động của anh còn chưa ổn. Nhưng tôi không lo nghĩ chút nào về nó.”

Nasruddin  ngó  bác  sĩ  và  nói,  “Bác  sĩ  cho  là  nếu thận di động của bác sĩ không ổn thì tôi sẽ lo nghĩ về nó sao?”

Tâm  trí  bao  giờ  cũng  phân  chia:  người  khác  và mình.  Và  khoảnh  khắc  mà  bạn  phân  chia  mình  và người  khác,  thì  người  khác  trở  thành  kẻ  thù,  người khác  không  thể  là  bạn  được.  Đây  là  một  điều  cơ  bản cần  phải  được  hiểu  sâu  sắc,  bạn  cần  hiểu  thấu  vào trong nó: người khác không thể là bạn bè được, người khác là kẻ thù. Trong chính việc là ‘người khác’, người đó là kẻ thù của bạn. Một số người thù địch hơn, một số ít hơn, nhưng người khác vẫn còn là kẻ thù.

Ai  là  bạn?  -  người  ít  tính  kẻ  thù  nhất,  thực  sự, không gì khác cả. Bạn là người ít thù địch nhất với bạn và kẻ thù là người ít thân thiện nhất với bạn, nhưng họ đứng  sắp  hàng.  Bạn  đứng  ở  gần  hơn,  kẻ  thù  đứng  xa hơn, nhưng tất cả họ đều là kẻ thù. Người khác không thể là bạn được. Điều đó là không thể được, bởi vì với người khác nhất định có cạnh tranh, ghen tị, vật lộn.

Bạn đang tranh đấu với cả bạn bè nữa - tất  nhiên, tranh  đấu  theo  cách  bạn  bè  thôi.  Bạn  đang  cạnh  tranh với bạn bè nữa, bởi vì tham vọng của bạn cũng là tham vọng của họ. Bạn muốn đạt tới danh vọng, quyền lực; họ  cũng  muốn  đạt  tới  danh  vọng  và  quyền  lực.  Bạn muốn  có  vương  quốc  lớn  bao  quanh  mình,  họ  cũng muốn thế. Bạn đang tranh đấu vì cùng một điều, và chỉ ít người mới có nó.

Không  thể  nào  có  bạn  trong  thế  giới  này.  Phật  có bạn, bạn có kẻ thù. Phật không thể có kẻ thù được, bạn không  thể  có  bạn  bè  được.  Tại  sao  Phật  lại  có  bạn?  - bởi vì người khác đã biến mất; bây giờ không có ai là người khác hơn ông ấy.

Và  khi  ‘người  khác’  này  biến  mất  thì  ‘tôi’  cũng phải biến mất, bởi vì họ là hai cực của cùng một hiện tượng. Tại đây bên trong tồn tại bản ngã, bên ngoài tồn tại người khác - hai cực của một hiện tượng. Nếu một cực  biến  mất,  nếu  ‘bạn’  biến  mất,  thì  ‘tôi’  cũng  biến theo  với  nó;  nếu  ‘tôi’  biến  mất,  thì  ‘bạn’  cũng  biến mất.

Bạn không thể làm cho người khác biến mất được, bạn  chỉ  có  thể  làm  cho  bản  thân  mình  biến  mất  thôi. Nếu bạn biến mất thì không có người khác; khi cái ta bị vứt bỏ thì không có cái người. Đó là cách thức duy nhất.

Nhưng chúng ta cố gắng, chúng ta cố gắng chỉ điều đối lập - chúng ta cố gắng giết chết cái ‘bạn’. Cái ‘bạn’ không thể bị giết chết được, cái ‘bạn’ không thể bị sở hữu, bị chi phối. Cái ‘bạn’ sẽ vẫn còn là sự nổi dậy, bởi vì cái ‘bạn’ là trong nỗ lực để giết chết bạn. Các bạn cả hai đều đang tranh đấu cho cùng một bản ngã - người ấy vì bản ngã người ấy, bạn vì bản ngã của mình.

Toàn  bộ  nền  chính  trị  của  thế  giới  này  là  làm  sao giết chết cái ‘bạn’ để cho chỉ cái ‘tôi’ là còn lại và mọi thứ được an bình. Bởi vì khi không có ai khác, bạn một mình  có  đó,  thì  mọi  sự  sẽ  an  bình.  Nhưng  điều  này không  bao  giờ  xảy  ra  và  sẽ  chẳng  bao  giờ  xảy  ra  cả. Làm  sao  bạn  có  thể  giết  chết  người  khác  được?  Làm sao bạn có thể phá huỷ được người khác? Người khác là bao la, toàn bộ vũ trụ này là người khác.

Tôn giáo làm việc theo một chiều hướng khác: nó cố gắng vứt bỏ cái tôi. Và một khi cái tôi bị vứt bỏ thì không có người khác, người khác biến mất. Đó là lí do tại sao bạn lại níu bám lấy lời phàn nàn và ác cảm của mình - bởi vì chúng giúp cho cái tôi có đấy. Nếu giầy bó chân quá, thế thì cái tôi có thể tồn tại dễ dàng hơn. Nếu  đôi  giầy  không  bó,  chân  bị  quên  mất;  thế  thì  cái tôi biến mất.

Mọi  người  níu  bám  lấy  bệnh  tật  của  mình,  họ  níu bám lấy lời phàn nàn của mình, họ níu bám lấy tất cả những gì bó chặt. Và họ cứ nói rằng “Đây là những vết thương  và  chúng  tôi  muốn  chúng  được  chữa  lành.” Nhưng sâu bên dưới họ cứ tạo ra các vết thương, bởi vì nếu tất cả các vết thương đều được chữa lành thì họ sẽ không có đó.

Quan  sát  mọi  người:  họ  bám  lấy  cái  ốm  yếu  của mình. Họ nói về nó cứ như nó là cái gì đó đáng nói tới. Mọi người nói về cái ốm yếu, về tâm trạng tiêu cực của mình, còn nhiều hơn bất kì cái gì khác. Lắng nghe họ, và bạn sẽ thấy rằng họ đang thích thú việc nói về nó.

Mọi tối tôi đều phải lắng nghe, trong nhiều năm tôi đã  từng  lắng  nghe.  Nhìn  vào  khuôn  mặt  họ  -  họ  đang thích điều đó! Họ là kẻ tử vì đạo... ốm yếu của họ, giận dữ của họ, hận thù của họ, vấn đề này nọ của họ, tham lam  của họ, tham vọng. Và chỉ nhìn thôi, toàn bộ vấn đề đơn giản là điên khùng - bởi vì họ đang yêu cầu loại bỏ  những  điều  đó,  nhưng  nhìn  vào  khuôn  mặt  họ  mà xem, họ đang thích thú điều đó đấy. Và nếu chúng thực sự mất đi, thế thì họ sẽ hưởng thú cái gì đây? Nếu tất cả những cái ốm yếu của họ biến mất và họ hoàn toàn là toàn thể và mạnh khoẻ, thì sẽ chẳng có gì cho họ nói cả!

Mọi  người  tới  các  nhà  tâm  thần  và  thế  rồi  họ  cứ nói mãi về điều đó, rằng họ đã đến khám nhà tâm thần này  nọ,  họ  đã  tới  bậc  thầy  này  nọ.  Thực  sự,  họ  thích thú  nói  rằng  “Tất  cả  mọi  người  đều  phải  bó  tay  trước tôi. Tôi vẫn thế, chẳng ai có thể thay đổi được tôi cả.” Họ thích điều này, cứ dường như là họ thành công bởi vì họ đang chứng tỏ mọi nhà tâm thần đều thất bại. Tất cả các ‘con đường’ đều thất bại.

Tôi đã nghe nói về một người bị chứng nghi bệnh, cứ liên tục nói về bệnh của mình. Và chẳng ai tin anh ta cả, bởi vì anh ta đã được kiểm tra và khám xét theo mọi  cách  có  thể  mà  chẳng  có  gì  sai  cả.  Nhưng  ngày nào  anh  ta  cũng  đến  bác  sĩ  -  anh  ta  đang  trong  khó khăn nghiêm trọng.

Thế rồi dần dần vị bác sĩ này nhận ra rằng “Bất kì điều gì anh ta nghe thấy - nếu trên ti vi có một quảng cáo về thuốc nào đó và nói về bệnh nào đó - thì ngay lập  tức  bệnh  đó  xảy  ra  cho  anh  ta.  Nếu  anh  ta  đọc  về bất kì bệnh gì trong một tạp chí, thì ngay lập tức, ngày hôm sau, anh ta đã có đó tại văn phòng của bác sĩ - ốm, ốm hoàn toàn. Và anh ta bắt chước mọi triệu chứng.”

Thế là có lần bác sĩ nói với anh ta, “Đừng có làm phiền  tôi  quá  nhiều,  bởi  vì  tôi  đã  đọc  cùng  tờ  tạp  chí mà anh đọc và tôi đã nghe cùng chương trình ti vi anh đã nghe. Mà mới chỉ hôm trước thôi anh đã ở đây với bệnh đó.”

Người này nói, “Bác sĩ nghĩ sao? Bác sĩ có phải là bác sĩ duy nhất trong thành phố không?”

Anh ta thôi đến vị bác sĩ này, nhưng anh ta không thể chấm dứt cái điên khùng của mình về bệnh tật.

Thế  rồi  anh  ta  chết,  vì  mọi  người  đều  phải  chết. Trước  khi  chết  anh  ta  bảo  vợ  viết  vài  lời  lên  tảng  đá cẩm  thạch  đặt  trên  mồ  anh  ta.  Chúng  vẫn  được  viết  ở đó. Trong chữ to tướng trên tấm bia mộ có dòng chữ: “Bây giờ ông đã tin rằng tôi đúng chưa?”

Mọi người  cảm thấy  hạnh phúc thế về khổ  sở của mình. Tôi đôi khi cũng cảm thấy rằng nếu tất cả khổ sở của  họ  biến  mất,  thì  không  biết  họ  sẽ  làm  gì?  Họ  sẽ nhàn rỗi đến mức họ đơn giản tự tử. Và đây đã là quan sát  của  tôi:  bạn giúp cho họ  thoát  ra  khỏi  khổ  sở này, ngày  hôm  sau  họ  lại  hiện  diện  đó  với  cái  gì  đó  khác. Bạn  giúp  họ  thoát  ra  khỏi  cái  đó,  họ  lại  sẵn  sàng... dường  như  có  níu  bám  sâu  sắc  vào  khổ  sở.  Họ  thu được cái gì đó từ nó, đấy là đầu tư - và nó đang trả giá.

Đầu tư là gì? Đầu tư là ở chỗ khi chiếc giầy không vừa, bạn cảm thấy nhiều hơn là bạn hiện thế. Khi giầy vừa hoàn toàn, bạn đơn giản thảnh thơi. Nếu giầy vừa hoàn toàn, thì không chỉ chân bị quên mất, cái tôi cũng biến mất. Không thể có bất kì cái tôi nào với tâm thức phúc lạc - không thể được!

Chỉ với tâm trí khổ sở thì cái tôi mới có thể tồn tại; cái tôi chẳng là gì ngoài tổ hợp của tất cả những khổ sở của bạn. Cho nên nếu bạn thực sự sẵn sàng vứt bỏ cái tôi,  chỉ  thế  thì  khổ  sở  của  bạn  mới  biến  mất.  Bằng không bạn sẽ tạo ra những khổ sở mới. Không ai có thể giúp bạn được, bởi vì bạn đang trên con đường tự huỷ diệt, tự chuốc lấy thất bại.

Cho nên lần sau, bất kì khi nào bạn tới tôi với bất kì vấn đề gì, trước hết tự hỏi bên trong mình liệu bạn có  muốn  nó  được  giải  quyết  hay  không,  bởi  vì,  nhận biết  đi  -  tôi  có  thể  trao  nó.  Bạn  có  thực  quan  tâm  tới việc  giải  quyết  nó  hay  chỉ  nói  về  nó  thôi?  Bạn  cảm thấy thoải mái khi nói về nó.

Đi  vào  nội  tâm  và  hỏi,  và  bạn  sẽ  cảm  thấy:  tất  cả mọi khổ sở của bạn tồn tại bởi vì bạn hỗ trợ cho chúng. Không có hỗ trợ của bạn, chẳng cái gì có thể tồn tại cả. Bởi  vì  bạn  trao  cho  nó  năng  lượng,  thế  thì  nó  tồn  tại; nếu  bạn  không  trao  cho  nó  năng  lượng,  nó  không  thể tồn tại được. Và ai đang ép buộc bạn phải trao cho nó năng lượng? Thậm chí khi bạn buồn, cũng cần có năng lượng,  bởi  vì  không  năng  lượng  bạn  không  thể  buồn được.

Để làm cho hiện tượng buồn xảy ra, bạn phải trao năng lượng. Đó là lí do tại sao sau buồn bạn cảm thấy tiêu  tán  thế,  mòn  mỏi  thế.  Điều  gì  đã  xảy  ra?  -  bởi  vì trong  chán  nản  bạn  không  làm  gì  cả,  bạn  đơn  giản buồn. Cho nên tại sao bạn lại cảm thấy tiêu tán và mòn mỏi thế? Bạn đáng phải thoát ra khỏi nỗi buồn mà vẫn tràn đầy năng lượng chứ - nhưng không.

Nhớ  lấy,  tất  cả  những  xúc  động  tiêu  cực  đều  cần năng lượng, chúng làm mòn mỏi bạn. Và tất cả những xúc động tích cực và thái độ tích cực đều là máy phát năng lượng; chúng tạo ra nhiều năng lượng hơn, chúng không bao giờ làm mòn mỏi bạn.

Nếu  bạn  hạnh  phúc,  bỗng  nhiên  toàn  bộ  thế  giới tuôn chảy năng lượng về bạn, toàn bộ thế giới cười với bạn. Và mọi người đều đúng theo tục ngữ  của họ  nếu

họ  nói:  “Khi  bạn  cười,  cả  thế  giới  cười  với  bạn.  Khi bạn khóc, bạn khóc một mình.” Điều đó đúng, điều đó hoàn toàn đúng.

Khi  bạn  tích  cực  toàn  bộ  sự  tồn  tại  cho  bạn  thêm nữa, bởi vì khi bạn hạnh phúc, toàn bộ sự tồn tại hạnh phúc  với  bạn.  Bạn  không  nặng  gánh,  bạn  là  hoa;  bạn không là tảng đá, bạn là con chim. Toàn bộ sự tồn tại cảm thấy hạnh phúc về bạn.

Khi bạn giống như tảng đá, ngồi chết lặng với nỗi buồn, nuôi dưỡng nỗi buồn của mình, chẳng ai ở cùng với bạn cả. Không ai có thể cùng bạn được. Đơn giản một lỗ hổng xảy đến giữa bạn và cuộc sống. Thế thì bất kì  cái  gì  bạn  đang  làm,  bạn  cũng  phải  phụ  thuộc  vào nguồn năng lượng của mình. Nó sẽ bị tiêu tán đi; bạn đang  làm  phí  hoài  năng  lượng  của  mình,  bạn  đang  bị cạn kiệt bởi chính cái vô nghĩa của mình.

Nhưng một điều có đấy: rằng khi bạn buồn và tiêu cực, bạn sẽ cảm thấy bản ngã nhiều hơn. Khi bạn hạnh phúc,  phúc  lạc,  cực  lạc,  bạn  sẽ  không  cảm  thấy  bản ngã. Khi bạn hạnh phúc và cực lạc, không có cái tôi, và người khác biến mất. Bạn được bắc cầu với sự tồn tại, không phải là phần bị vỡ rời; bạn được gắn lại.

Khi bạn buồn, giận, tham, khi chỉ đi vào bên trong mình  và  tận  hưởng  vết  thương  của  mình  và  nhìn  đi nhìn  lại  chúng,  chơi  đùa  với  những  vết  thương  của mình,  cố  gắng  làm  kẻ  chịu  đoạ  đầy,  có  lỗ  hổng  giữa bạn và sự tồn tại. Bạn bị bỏ lại một mình, và ở đó bạn sẽ  cảm  thấy  cái  tôi.  Và  khi  bạn  cảm  thấy  cái  tôi,  toàn bộ sự tồn tại trở thành thù địch với bạn. Không phải là nó trở thành thù địch với bạn với vì cái tôi của bạn đâu

-  nó  có  vẻ  thù  địch  thôi.  Và  nếu  bạn  thấy  rằng  mọi người đều là kẻ thù, bạn sẽ hành xử theo cách mà mọi người đều phải là kẻ thù.

Trong thế giới này của phản ánh như thế không có cái ta lẫn cái khác hơn cái ta.

Khi bạn chấp nhận tự  nhiên và tan biến vào trong nó, bạn đi cùng nó. Bạn không có bước nào của riêng mình, bạn không có bất kì điệu vũ nào của riêng mình, bạn  không  có  thậm  chí  tới  một  bài  ca  nhỏ  để  hát  của riêng mình - bài ca của cái toàn thể là bài ca của bạn, điệu vũ của cái toàn thể là điệu vũ của bạn. Bạn không là phần ngoài nữa.

Bạn  không  cảm  thấy  rằng  “Mình  hiện  hữu”;  bạn đơn giản cảm thấy, “Cái toàn thể hiện hữu. Mình chỉ là một  con  sóng,  đến  rồi  đi,  tới  rồi  mất,  hiện  hữu  rồi không hiện hữu. Mình tới và đi, cái toàn thể còn lại. Và mình tồn tại bởi vì cái toàn thể, cái toàn thể tồn tại qua mình.”

Đôi  khi  nó  mang  hình  dạng,  đôi  khi  nó  trở  thành vô  hình  dạng;  cả  hai  đều  đẹp.  Đôi  khi  nó  nẩy  sinh trong  thân  thể,  đôi  khi  nó  biến  mất  khỏi  thân  thể.  Nó phải  như  vậy,  bởi  vì  cuộc  sống  là  nhịp  điệu.  Đôi  khi bạn phải ở trong hình dạng, thế rồi bạn phải nghỉ ngơi khỏi  hình  dạng.  Đôi  khi  bạn  phải  hoạt  động  và  di chuyển, một con sóng, và đôi khi bạn đi vào chiều sâu của  biển  cả  và  nghỉ  ngơi,  không  chuyển  động.  Cuộc sống là nhịp điệu.

Cái  chết  không  phải  là  kẻ  thù.  Nó  chỉ  là  thay  đổi nhịp  điệu,  chuyển  sang  nhịp  điệu  khác.  Chẳng  mấy  chốc bạn sẽ được sinh ra - lại sống động, trẻ trung hơn, tươi  tắn  hơn.  Cái  chết  là  cần  thiết.  Bạn  không  chết  đi trong  cái  chết;  chỉ  tất  cả  bụi  bặm  đã  bám  quanh  bạn phải  bị  gột  sạch  đi.  Đó  là  cách  duy  nhất  để  được  làm trẻ  lại.  Không  chỉ  Jesus  được  phục  sinh,  mọi  thứ  đều được phục sinh trong sự tồn tại.

Ngay bây giờ đây cây hạnh ngoài kia đã trút bỏ tất cả các lá úa, bây giờ lá mới đã thay thế chúng. Đây là cách thức! Nếu cây cứ níu bám lấy lá cũ thế thì nó sẽ không bao giờ mới, và thế thì nó sẽ thành mục nát. Tại sao  lại  tạo  ra  xung  đột?  Cái  cũ  mất  đi  chỉ  để  cái  mới tới.  Nó  nhường  chỗ,  nó  tạo  ra  không  gian,  chỗ  đứng, cho cái mới tới. Và cái mới bao giờ cũng sẽ tới và cái cũ bao giờ cũng sẽ đi.

Bạn  không  chết.  Chỉ  lá  cũ  rụng  xuống,  chỉ  tạo  ra chỗ  cho  lá  mới.  Tại  đây  bạn  chết  đi,  tại  kia  bạn  được sinh ra; tại đây bạn biến mất, tại kia bạn xuất hiện. Từ hình  dạng  sang  vô  hình  dạng,  từ  vô  hình  dạng  sang hình dạng; từ thân thể sang vô thân thể, từ vô thân thể sang  thân  thể;  chuyển  động,  nghỉ  ngơi,  nghỉ  ngơi, chuyển động - đây là nhịp điệu. Nếu bạn nhìn vào nhịp điệu thì bạn không lo nghĩ về cái gì cả. Bạn tin cậy.

Trong thế giới này của phản ánh như thế ... trong thế giới của tin cậy... không có cái ta lẫn cái khác hơn cái ta.

Thế thì bạn không có đó, cũng chẳng có người nào khác  ở  đó  cả.  Cả  hai  đã  biến  mất,  cả  hai  đã  trở  thành nhịp điệu của cái một. Cái Một đó tồn tại, cái Một đó là thực tại, là chân lí.

Việc đi trực tiếp vào sự hài hoà với thực tại này đơn giản chỉ là nói khi hoài nghi nảy sinh, “Không hai.”

Đây là một  trong  những  câu  mật  chú  cổ  nhất.  Bất kì khi nào hoài nghi nẩy sinh, bất kì khi nào bạn  cảm thấy  bị  phân  chia,  bất  kì  khi  nào  bạn  thấy  rằng  nhị nguyên  đang  tới  trong  con  người,  đơn  giản  nói  bên trong: “Không hai” - nhưng nói điều đó với nhận biết, không lặp lại nó theo cách máy móc.

Đây là vấn đề với mọi mật chú; thực sự, đây là vấn đề với mọi sự. Bạn có thể làm nó một cách máy móc, thế thì  bạn  bỏ  lỡ vấn  đề;  bạn  làm  mọi  thứ  và  bạn  vẫn lỡ. Hay bạn có thể làm nó với tràn đầy nhận biết, thông minh, hiểu biết, và thế thì sự việc xảy ra.

Bất  kì  khi  nào  bạn  cảm  thấy  yêu  nảy  sinh,  nói, “Không  hai.”  Nếu  không  thì  ghét  đang  đợi  ở  kia  - chúng  là  một.  Khi  bạn  cảm  thấy  ghét  nảy  sinh,  nói, “Không hai.” Bất kì khi nào bạn cảm thấy việc níu bám với sự sống, nói, “Không hai.” Bất kì khi nào bạn cảm thấy sợ chết, nói, “Không hai, chỉ một hiện hữu.”

Và việc nói này phải là hiểu biết của bạn; nó phải tràn đầy với thông minh, thấm nhuần sáng tỏ. Và bỗng nhiên  bạn  sẽ  cảm  thấy  thảnh  thơi  bên  trong.  Khoảnh khắc bạn nói, “Không hai” - nếu bạn đang nói nó một cách  có  hiểu  biết,  không  lặp  lại  theo  cách  máy  móc  - bạn bỗng nhiên cảm thấy chói sáng.

Ai  đó  đã  xúc  phạm  bạn  và  bạn  cảm  thấy  bị  xúc phạm. Đơn giản nhớ và nói, “Không hai.” Bởi vì người xúc  phạm  và  người  bị  xúc  phạm  là  một.  Cho  nên  tại sao phải lo nghĩ? Người kia không làm điều gì với bạn  cả, người ấy đã làm với chính mình - bởi vì chỉ cái một tồn tại.

Chuyện đã xảy ra:

Vào năm 1857 có cuộc nổi dậy ở Ấn Độ chống lại nước  Anh.  Một  đêm  một  sannyasin  vừa  đi  qua  phố, nhưng  người  ấy  không  nhận  biết  rằng  đó  là  trại  lính. Cho  nên  người  ấy  bị  bắt.  Và  người  ấy  đã  giữ  im  lặng trong ba mươi năm. Khi cảnh sát bắt người ấy và người Anh  hỏi  người  ấy,  “Tại  sao  anh  lại  đi  ở  đây?  Đây  là khu  vực  cấm.  Không  có  giấy  phép  anh  không  được vào,”  người  ấy  đơn  giản  đứng  đấy  bởi  vì  người  ấy không  thể  nói  được.  Trong  ba  mươi  năm  người  ấy  đã không  nói,  vậy  phải  làm  gì?  Và  người  ấy  đã  không viết, người ấy đã không dùng bất kì cách trao đổi nào.

Họ nghĩ rằng người ấy định đánh lừa, và người ấy không phải là người trông ngu xuẩn, người ấy rất thông minh. Phẩm chất ấy của mắt người ấy, cách thức người ấy đứng... người ấy là một người đẹp. Người ấy không phải là kẻ ngu hay thằng ngốc.

Cho nên họ bảo người ấy, “Anh nói với chúng ta, bằng không thì chúng ta sẽ bắn anh.” Nhưng người ấy vẫn  đứng  như  cũ.  Thế  là  họ  nghĩ,  “Người  này  phải  là tên gián điệp và tới dò la; anh ta đang cố gắng tìm cái gì đó trong trại, đó là lí do tại sao anh ta im lặng.”

Thế là họ nói, “Anh nói đi, nếu không chúng ta sẽ giết anh.”

Nhưng người ấy đứng đấy, thế là họ giết anh ta. Người ấy đã có lời nguyền ba mươi năm trước đây rằng chỉ một lần người ấy nói trong đời mình. Cho nên khi người ấy bị giết, và người lính Anh với lưỡi lê giết chết người ấy, khi lưỡi lê đâm vào tim người ấy, người ấy  chỉ  thốt  ra  một  lời.  Đấy  là  cơ  sở,  chính  cơ  sở  của hiểu  biết  và  trí  huệ  phương  Đông;  đó  là  một  lời  của Upanishad.  Người  ấy  nói,  “Tattvamasi”  -  cái  đó  là ngươi - và chết!

Bạn  cũng  là  cái  đó:  cái  Một.  Kẻ  giết  và  người  bị giết  là  một,  cho  nên  tại  sao  phải  lo  nghĩ?  Cho  nên  tại sao  phải  lấy  quan  điểm?  Tại  sao  không  hợp  nhất  vào người khác? Bởi vì người khác cũng là mình, và người khác và mình cũng là cái đó. Chỉ cái một tồn tại.

Không ai có thể hiểu được điều người ấy nói bởi vì người  ấy  thốt  ra  lời  này  trong  tiếng  Phạn:  tattvamasi. Nhưng  phẩm  chất  của  người  chết  này  cao  đến  mức ngay cả kẻ giết, kẻ sát hại, cũng trở nên nhận biết rằng họ đã làm điều gì đó sai. Bởi vì họ chưa bao giờ thấy một gián điệp chết theo cách như vậy. Gián điệp thì chỉ là  gián  điệp  thôi!  Và  phúc  lạc  và  năng  lượng  được thoát  ra  khi  người  này  chết  mới  mênh  mông  làm  sao. Mọi người đều cảm thấy nó ở trong trại, cứ như là bất ngờ có tia sét đánh.

Ba  mươi  năm  im  lặng...  và  thế  rồi  nếu  bạn  nói  ra một  lời  thì  nó  phải  là  như  vậy.  Biết  bao  nhiêu  năng lượng, cái im lặng của ba mươi năm trong một lời đó,

‘tattvamasi’, điều đó trở thành nguyên tử, nó nổ!

Mọi  người  trong  trại,  ngay  cả  những  người  đang ngủ trong lều, họ cũng cảm thấy rằng cái gì đó đã xảy ra. Nhưng bây giờ thì quá trễ rồi.

Thế  rồi  họ  đi  tìm  một  học  giả  brahmin  để  tìm  ra người ấy đã nói gì. Tại đó họ mới thấy rằng người đó  đã nói điều tối thượng: Cái đó là ngươi, tattvamasi, chỉ cái một hiện hữu.

Bất  kì  khi  nào  bạn  đối  diện  với  lẫn  lộn,  với  hoài nghi, với phân chia, xung đột, bất kì khi nào bạn chỉ đi vào chọn lựa điều gì đó, nhớ lấy, không hai. Làm cho nó  thành  mật  chú  sâu  sắc,  vang  vọng  bên  trong  con người bạn liên tục. Nhưng nhớ, nó phải được làm  với hiểu biết, nhận biết, ý  thức.  Nếu không thì bạn có thể cứ nói, “Không hai, không hai, không hai,” và bạn cứ làm hai. Và chúng trở thành hai sự vật tách biệt, chúng không bao giờ gặp nhau.

Đây  là  điều  tôi  ngụ  ý  khi  tôi  nói  máy  móc.  Máy móc nghĩa là: ở một tầng bạn cứ nói những điều đẹp đẽ và  ở  tầng  khác  bạn  cứ  làm  những  điều  xấu  xa.  Trên một tầng bạn nói mọi người là thiêng liêng và trên tầng khác  bạn  vẫn  còn  là  cái  tôi,  bản  ngã,  tranh  đấu,  bạo hành, hùng hổ.

Và  hùng  hổ  không  chỉ  trong  chiến  tranh:  không phải là khi bạn giết người thế thì đấy mới là hùng hổ. Hùng hổ tinh vi thế, trong cử chỉ của bạn nó có đó. Bạn nhìn, và nếu bạn bị phân chia giữa ta và người, cái nhìn của bạn là bạo hành.

Tôi đã nghe có lần chuyện xảy ra:

Một tù nhân được đưa tới viên cai tù của một nhà tù,  và  tù  nhân  đó  là  một  người  lí  tưởng.  Trong  năm năm đã không có điều tiếng gì về anh ta cả, và giới coi tù bây giờ nghĩ tới việc trả tự do cho anh ta. Anh ta đã là kẻ giết người và anh ta đã ở tù cả đời, nhưng trong năm  năm  anh  ta  đã  là  một  tù  nhân  gương  mẫu,  một điển hình, và mỗi năm anh ta lại được thưởng vì là tù nhân  tốt  nhất.  Nhưng  bỗng  nhiên  anh  ta  nhẩy  vào người bạn giam và đánh anh ta rất dữ, cho nên anh ta bị gọi lên.

Thậm chí viên cai tù cũng phải ngạc nhiên. Ông ta nói, “Có chuyện gì vậy? Bởi vì trong năm năm chúng tôi  đã  quan  sát  anh  -  trong  đời  mình  tôi  chưa  bao  giờ thấy  một  tù  nhân  tốt  bụng,  im  lặng,  cư  xử  đúng  mực như  anh,  và  chúng  tôi  đã  nghĩ  tới  việc  trả  tự  do  cho anh. Thế mà bỗng nhiên có chuyện gì vậy? Tại sao anh lại  nhẩy  xổ  vào  người  bạn  giam?  Tại  sao  anh  lại  bắt đầu đánh người ấy?”

Người này  đứng đó,  đầu cúi gầm, rất  xấu  hổ. Thế rồi  anh  ta  nói,  “Chuyện  đã  xảy  ra  bởi  vì  người  bạn giam đã xé mất tờ lịch, mà đó là lượt tôi.”

Họ có một cái lịch trong phòng giam và xé lịch là điều  duy  nhất  mà  họ  có  thể  làm,  hành  động  duy  nhất mà  họ  được  phép  làm.  Cho  nên  họ  đã  phân  chia  việc đó:  mỗi  ngày  một  người  xé một  tờ lịch,  ngày  sau  đến lượt người kia. Và người này nói, “Hôm nay đến lượt tôi, mà anh ta lại xé mất tờ lịch.”

Nếu bạn  bạo hành, thậm  chí điều này cũng có thể trở thành vấn đề. Và anh ta đánh người bạn giam mạnh đến  mức  anh  ta  sẽ  giết  chết  người  này,  chỉ  bằng  tay trần, và vấn đề thì rất đơn giản. Nhưng bạn không hiểu nếu  bạn  thực  sự  nghĩ  nó  là  điều  đơn  giản  -  nó  không phải vậy. Sống trong phòng giam năm năm, không làm gì cả, người ta tích luỹ nhiều hung hăng đến mức thậm chí sự việc cỏn con này cũng có thể trở thành quá lớn.

Và điều này đang xảy ra cho tất cả các bạn. Bất kì khi nào bạn nhẩy lên bạn mình, vợ mình, chồng mình, bất kì khi nào bạn giận dữ - bạn đã bao giờ nghĩ về nó chưa? - rằng vấn đề thì thực sự là việc cỏn con thế, chỉ là  xé  tờ  lịch  thôi.  Từ  mọi  phần,  cái  giận  dữ  và  hung hăng tích luỹ của bạn vọt ra.

Bất  kì  khi  nào  nó  xảy  ra,  lặp  lại,  không  theo  cách máy  móc  mà  có  ý  thức,  “Không  hai,”  và  bạn  sẽ  cảm thấy thảnh thơi bất thần sâu sắc bên trong trái tim. Nói “Không hai” và không có chọn lựa gì, không có gì để chọn, thích và không thích. Thế thì mọi sự đều ổn thoả, và  bạn  có  thể  ban  phúc  cho  mọi  thứ.  Thế  thì  dù  cuộc sống có dẫn bạn tới đâu, bạn cũng đi. Bạn tin cậy vào cuộc sống.

Nếu  bạn  nói  “Hai,”  thế  thì  bạn  không  tin  cậy  rồi. Tin cậy là có thể chỉ nếu tôi và cái toàn thể là một, còn thì  ngoài  ra  làm  sao  tin  cậy  là  có  thể  được?  Tin  cậy không phải là quan điểm trí tuệ, thái độ. Nó là sự đáp ứng toàn bộ cho cái cảm giác rằng chỉ cái một mới tồn tại, không  hai.  Làm  điều  này  thành  mật  chú  của  mình đi, học điều này từ Tăng Xán.

Cứ  lần  nào  bạn  cảm  thấy  hoài  nghi  tới,  lẫn  lộn, phân chia, xung đột, lặp lại nó rất im lặng và sâu sắc. Trước hết trở nên có ý thức về xung đột, thế rồi lặp lại một  cách  im  lặng,  “Không  hai,”  và  xem  điều  xảy  ra. Xung  đột  biến  mất!  Cho  dù  chỉ  một  khoảnh  khắc  nó biến đi, đấy cũng là hiện tượng lớn lao rồi, bạn đã thoải mái.  Bỗng  nhiên  không  có  kẻ  thù  trên  thế  giới  này, bỗng  nhiên  mọi  sự  là  một.  Nó  là  một  gia  đình,  và  cái toàn thể là phúc lạc với bạn.

Trong cái “không hai” này không có gì tách biệt, không có gì bị loại trừ.

Dù khi nào và ở đâu cũng không thành vấn đề, chứng ngộ có nghĩa là đi vào chân lí này.

Chân  lí  của  không  hai...  chứng  ngộ  có  nghĩa  là  đi vào chân lí của không hai này. Bạn cứ nếm trải nó hết khả  năng  bạn  đi,  cứ  cảm  nhận  nó  nhiều  nhất  có  thể được đi. Hai mươi bốn giờ một ngày đều có các cơ hội, các cơ hội và cơ hội, vô hạn cơ hội. Không nên bỏ lỡ chúng.

Tại  mọi  cơ  hội,  bất  kì  khi  nào  bạn  cảm  thấy  căng thẳng nào đó bên trong, nói “không hai” và thảnh thơi toàn bộ thân thể. Và nhìn vào bên trong vào điều đang xảy  ra  khi  bạn  nói  “không  hai”.  Không  câu  mật  chú nào có thể sâu sắc được như thế này. Nhưng điều này không  giống  như  việc  lẩm  nhẩm  aum,  Ram.  Điều  này không   giống   khi   bạn   lẩm   nhẩm   Ram-Ram-Ram, không.

Bất kì khi nào có cơ hội phân chia, bất kì khi nào bạn cảm thấy bây giờ bạn sẽ bị phân chia, bây giờ bạn đang trên bờ vực của chọn lựa, chọn cái này ngược lại cái  kia,  thích  cái  này  ngược  lại  cái  kia,  bất  kì  khi  nào bạn cảm thấy cơ hội đang tới và căng thẳng phát sinh, bất kì khi nào bạn cảm thấy việc dựng nên căng thẳng, đột  nhiên  nói  “không  hai”  -  và  căng  thẳng  này  sẽ  dịu đi, và năng lượng này sẽ bị hấp thu trở lại. Năng lượng được hấp thu lại đó trở thành phúc lạc.

Có  hai  cách  người  ta  có  thể  làm  việc  với  năng lượng bên trong này. Một là: bất kì khi nào căng thẳng phát sinh, làm giảm nhẹ nó. Đó là cách dục vận hành.

Nó là biện pháp an toàn, bởi vì năng lượng có thể tích luỹ nhiều đến mức bạn có thể đơn giản bùng nổ, bạn có thể chết vì nó. Cho nên chỉ để an toàn, tự nhiên đã làm ra cách thu xếp tự động trong thân thể: bất kì khi nào năng lượng quá nhiều, bạn bắt đầu cảm thấy dục.

Điều gì xảy ra? Có một trung tâm mà người Hindu đã  từng  gọi  là  con  mắt  thứ  ba.  Bất  kì  khi  nào  năng lượng  đạt  tới  con  mắt  thứ  ba,  bất  kì  khi  nào  nó  quá nhiều và bạn tràn đầy với nó, nó đụng vào con mắt thứ ba. Bạn bắt đầu cảm thấy cái gì đó cần phải làm. Con mắt  thứ  ba  này  người  Hindu  đã  gọi  là  agya  chakra, trung tâm của mệnh lệnh, của việc ra lệnh, văn phòng mà từ đó thân thể nhận được mệnh lệnh.

Bất kì khi nào năng lượng tràn ngập lên trung tâm con  mắt  thứ  ba,  ngay  lập  tức  thân  thể  cảm  thấy  phải làm điều gì đó. Nếu bạn không làm điều gì, bạn sẽ cảm thấy  bị  nghẹt  thở.  Bạn  sẽ  cảm  thấy  dường  như  bạn đang  trong  đường  hầm  và  bạn  muốn  thoát  ra  khỏi  nó, bạn sẽ cảm thấy bị co hẹp lại. Một cái gì đó phải được làm ngay lập tức.

Tự nhiên đã tạo ra một tiến trình có sẵn: ngay lập tức trung tâm con mắt thứ ba đụng vào trung tâm dục, chúng được nối lại, và bạn bắt đầu cảm thấy dục. Cảm giác  về  dục  chỉ  là  một  cách  sắp  xếp  để  làm  thoát  bớt năng  lượng.  Bạn  làm  tình,  năng  lượng  được  tống  ra, bạn  cảm  thấy  được  thảnh  thơi,  giảm  nhẹ.  Đây  là  một cách  dùng  năng  lượng  của  bạn  -  bạn  cảm  thấy  hạnh phúc qua việc giảm nhẹ.

Còn có một cách khác để dùng năng lượng. Đó là: bất  kì  khi  nào  năng  lượng  trở  thành  quá  nhiều,  đừng làm giảm bớt nó mà đơn giản nói, “Không hai. Mình là một với vũ trụ này. Làm giảm nhẹ nó đi đâu? Làm tình với ai? Ném nó đi đâu? Không có đâu để ném nó đi cả, mình là một với vũ trụ này.” Bất kì khi nào năng lượng được cảm  thấy  quá  nhiều,  đơn  giản  nói,  “Không  hai,” và vẫn còn thảnh thơi.

Nếu bạn không ném nó đi từ con mắt thứ ba, nó bắt đầu  dâng  lên  cao  hơn  con  mắt  thứ  ba.  Và  thế  thì  có trung tâm cuối cùng, trung tâm thứ bẩy trong đầu, cái mà người Hindu đã gọi là sahasrar: hoa sen một nghìn cánh. Khi năng lượng đạt tới sahasrar, có phúc lạc, khi năng lượng đạt tới trung tâm dục, có hạnh phúc.

Hạnh phúc có thể chỉ là tạm thời bởi vì việc giảm nhẹ chỉ có thể là tạm thời. Làm giảm nhẹ, chấm dứt - bạn không thể cứ giảm nhẹ mãi được. Căng thẳng được làm nhẹ đi, thế thì năng lượng mất đi. Nhưng phúc lạc có thể là vĩnh hằng, bởi vì năng  lượng không bị giảm nhẹ đi mà được hấp thu lại. Nhưng trung tâm giảm nhẹ là dục, trung tâm đầu tiên, còn trung tâm hấp thu năng lượng là trung tâm thứ bẩy, trung tâm cuối cùng.

Và  nhớ  lấy,  cả  hai  đều  là  hai  đầu  của  một  hiện tượng năng lượng: một đầu là dục, đầu kia là sahasrar. Từ một đầu năng lượng đơn giản được làm giảm nhẹ; bạn  cảm  thấy  thoải  mái  bởi  vì  bây  giờ  năng  lượng không có đó để làm gì cả - bạn đi ngủ. Đó là lí do tại sao  dục  lại  giúp  cho  giấc  ngủ,  và  mọi  người  dùng  nó như thuốc an thần, như viên thuốc ngủ.

Nếu bạn chuyển vào cực kia nơi năng lượng được hấp thu - bởi vì không có ai khác để ném nó đi đâu cả, bạn là cái toàn thể - thế thì hoa sen một nghìn cánh mở

ra.  ‘Một  nghìn’  chỉ  là  để  nói  rằng  nó  là  vô  hạn  cánh; hoa sen vô hạn cánh mở ra, và nó cứ mở ra và mở ra và mở  ra  mãi.  Không  có  kết  thúc  cho  nó,  bởi  vì  năng lượng cứ di chuyển trong nó, được hấp thu lại. Thế thì có phúc lạc, và phúc lạc có thể là vĩnh hằng.

Người ta phải đạt tới siêu tâm thức từ dục. Hoa sen một  nghìn  cánh  này  là  trung  tâm  của  siêu  tâm  thức. Cho nên bất kì khi nào bạn cảm thấy dục, nói, “Không hai.”  Hiểu  biết,  ý  thức,  tỉnh  táo,  nói,  “Không  hai,”  và nghỉ ngơi. Đừng trở nên bồn chồn và kích động. Nghỉ ngơi và nói, “Không hai.”

Và bỗng nhiên bạn sẽ cảm thấy rằng cái gì đó đang xảy  ra  trong  đầu:  năng  lượng  vẫn  thường  rơi  xuống đang di chuyển lên cao. Và một khi nó chạm tới trung tâm thứ bẩy thì nó được biến đổi, được hấp thu. Thế thì bạn  trở  thành  ngày  càng  nhiều  năng  lượng  hơn,  và năng lượng là sung sướng, năng lượng là cực lạc. Thế thì không cần phải làm giảm nhẹ nó, bởi vì bây giờ bạn là bản thân đại dương, vô hạn. Bạn có thể hấp thu cái vô  hạn,  bạn  có  thể  hấp  thu  cái  toàn  thể,  và  vẫn  có không gian bỏ lại.

Thân thể này là hạn hẹp. Tâm thức bạn không chật hẹp, tâm thức bạn bao la như bầu trời. Trong thân thể này bạn không thể mang được nhiều, thân thể này chỉ là chiếc cốc nhỏ; một chút ít năng lượng thêm nữa và cái  cốc  sẽ  tràn.  Dục  của  bạn  là  sự  tràn  trề  của  chiếc cốc, thân thể hạn hẹp này.

Nhưng  khi  sahasrar  mở  ra,  hoa  sen  một  nghìn cánh trong đầu bạn, và nó cứ mở ra và mở ra và mở ra mãi, không có kết thúc cho nó. Nếu cái toàn thể được rót  vào  bạn,  thì  vẫn  còn  không  gian  vô  hạn  bỏ  lại. Người ta nói rằng vị Phật còn lớn hơn vũ trụ: điều này có ý nghĩa của nó. Thân thể ông ấy không lớn hơn vũ trụ, tất nhiên, hiển nhiên, nhưng vị Phật lại lớn hơn vũ trụ bởi vì bông sen này đã mở ra. Bây giờ vũ trụ này là cái không; hàng triệu vũ trụ có thể rơi vào trong nó và bị hấp thu lại. Nó có thể cứ lớn mãi.

Nó là hoàn hảo và nó vẫn cứ lớn mãi. Đây là điều ngược đời: bởi vì chúng ta nghĩ cái hoàn hảo không thể phát  triển  được.  Cái  hoàn  hảo  cũng  phát  triển;  nó  lớn lên thành hoàn hảo hơn và hoàn hảo hơn và hoàn hảo hơn nữa. Nó cứ lớn lên bởi vì nó là vô hạn.

Đây   là   cái   trống   rỗng   mà   Phật   đang   nói   tới, shunyata. Khi bạn là trống rỗng thì cái toàn thể rơi vào trong bạn và cái vô hạn vẫn còn lại. Nhiều không gian có đó, nhiều vũ trụ có thể tới trong bạn và rơi vào trong bạn.

Trong cái “không hai” này không có gì tách biệt, không có gì bị loại trừ.

Dù khi nào và ở đâu cũng không thành vấn đề, chứng ngộ có nghĩa là đi vào chân lí này.

Và chân lí này vượt ra ngoài sự mở rộng hay giảm bớt về thời gian hay không gian...

... chân lí này vượt ra ngoài sự mở rộng hay giảm bớt về thời gian hay không gian... Với chân lí này, thời gian và không gian không tồn tại. Nó đã vượt ra ngoài. Nó  không  bị  bao  bọc  bởi  bất  kì  cái  gì  bây  giờ  -  thời gian hay không gian. Nó còn lớn hơn không gian, lớn hơn thời gian.

... trong nó chỉ một ý nghĩ cũng là mười nghìn năm.

Đây chỉ là cách nói rằng trong nó một khoảnh khắc cũng là vĩnh hằng. Vị phật không sống trong thời gian, không  sống  trong  không  gian.  Thân  thể  ông  ấy  di chuyển,  chúng  ta  có  thể  thấy  thân  thể  ông  ấy,  nhưng thân thể không phải là vị phật. Vị phật là tâm thức mà chúng  ta  không  thể  thấy  được.  Thân  thể  ông  ấy  được sinh ra và chết đi; tâm thức ông ấy không bao giờ sinh ra,  không  bao  giờ  chết  đi.  Nhưng  chúng  ta  không  thể thấy tâm thức đó, và tâm thức đó là vị phật.

Tâm thức chứng ngộ này là chính gốc rễ của toàn bộ sự tồn tại của chúng ta - và không chỉ là gốc rễ, mà còn  là  việc  nở  hoa  của  nó  nữa.  Thời  gian  và  không gian cả hai đều tồn tại trong tâm thức này, và tâm thức này  không  tồn  tại  trong  thời  gian  và  không  gian.  Bạn không  thể  nói  tâm  thức  này  ở  đâu  được  -  ở  đâu  là không liên quan. Nó ở mọi nơi! Thay vì thế, hay ngược lại, tốt hơn cả là nói rằng mọi nơi đều ở trong nó.

Chúng  ta  không  thể  nói  vào  khoảnh  khắc  nào  của thời  gian  thì  tâm  thức  chứng  ngộ  này  tồn  tại.  Không, điều đó là không thể nói được. Chúng ta chỉ có thể nói rằng  tất  cả  thời  gian  đều  tồn  tại  trong  tâm  thức  này. Tâm  thức  này  là  lớn  hơn,  và  nó  phải  là  như  vậy.  Tại sao nó phải như vậy?

Bạn nhìn lên bầu trời: bầu trời thật bao la. Nhưng người  nhìn,  nhân  chứng,  còn  lớn  hơn,  nếu  không  thì làm sao bạn có thể nhìn vào bầu trời được? Nhận biết của  bạn  phải  bao  la  hơn  bầu  trời,  nếu  không  làm  sao bạn có thể nhìn vào nó được? Người thấy phải lớn hơn cái thấy... đó là cách duy nhất.

Bạn có thể quan sát thời gian, bạn có thể nói, “Đây là  buổi  sáng  và  bây  giờ  đây  là  buổi  chiều  và  bây  giờ đây là buổi tối. Và một phút đã qua và một năm đã qua và một thời đại đã qua.” Người quan sát này, tâm thức này, phải lớn hơn thời gian, nếu không thì làm sao nó có thể quan sát được? Người quan sát phải lớn hơn cái được quan sát. Bạn có thể thấy không gian, bạn có thể thấy  thời  gian  -  thế  thì  người  thấy  này  bên  trong  bạn còn lớn hơn cả hai.

Một khi chứng ngộ xảy ra, mọi thứ đều trong bạn. Tất cả các vì sao đều di chuyển trong bạn, các thế giới nảy sinh ra từ bạn và tan biến trong bạn - bởi vì bạn là cái toàn thể.

Đủ cho hôm nay chứ?

Chương 10 Không hôm qua, không ngày mai, không hôm nay

Trống rỗng ở đây, trống rỗng ở kia, nhưng vũ trụ vô hạn bao giờ cũng đứng trước mắt ông.

Lớn vô hạn và nhỏ vô hạn; không khác biệt, vì các định nghĩa đã tan biến và không biên giới nào thấy được.

Cho nên điều đó cũng đúng với hiện hữu và không hiện hữu.

Đừng phí thời gian trong hoài nghi và biện luận mà chẳng liên quan gì với điều này.

Một điều, mọi điều: di chuyển trong và quyện lẫn nhau, không phân biệt.

Sống trong hiểu biết này là hiện hữu không lo âu về không hoàn hảo.

Sống trong niềm tin này là con đường đi tới bất nhị, bởi vì cái bất nhị là một với tâm trí tin cậy.

Lời!

Đạo vượt ra ngoài ngôn ngữ, vì trong nó không có hôm qua, không có ngày mai, không có hôm nay.

Con người bị lạc bởi vì lời, kí hiệu, ngôn ngữ. Bạn không lạc trong thực tại, bạn lạc trong mơ ngôn ngữ - bởi vì thực tại này bao giờ cũng có đó ngay trước bạn, nhưng  bạn  không  phải  bao  giờ  cũng  ở  đó  ngay  trước thực  tại.  Bạn  ở  đâu  đó  khác,  bao  giờ  cũng  ở  đâu  đó khác, bởi vì bạn là tâm trí và tâm trí có nghĩa là cái gì đó đi lạc lối.

Tâm trí có nghĩa là bây giờ bạn không nhìn vào cái đang hiện hữu, bạn đang nghĩ về nó. Cái ‘về’ là vấn đề, cái ‘về’ là cách thức bỏ lỡ thực tại. Triết lí là cách bỏ lỡ  thực  tại.  Khoảnh  khắc  bạn  nghĩ  về  nó,  cái  đích  sẽ không bao giờ được đạt tới.

Suy  nghĩ  là  gì?  Nó  là  việc  thay  thế.  Nếu  bạn  biết yêu, bạn chẳng bao giờ nghĩ về nó cả. Không cần nghĩ về nó. Nếu bạn không biết yêu, bạn nghĩ về nó - thực sự, bạn không nghĩ về bất kì cái gì khác. Làm sao bạn có  thể  biết  yêu  qua  suy  nghĩ?  -  bởi  vì  nó  là  kinh

nghiệm  tồn  tại.  Nó  không  phải  là  lí  thuyết,  nó  không phải là nghiên cứu. Để biết nó, bạn phải là nó.

Tại  sao  tâm  trí  nghĩ  về  mọi  vật  mà  không  được kinh nghiệm? - bởi vì đây là việc thay thế; toàn bộ bản thể cảm thấy cần, cho nên phải làm gì? Chỉ nghĩ về nó bạn cảm thấy một chút ít dễ dàng, dường như cái gì đó đang xảy ra, dường như bạn đang kinh nghiệm. Nó xảy ra trong mơ, nó xảy ra trong khi bạn thức - bởi vì tâm trí vẫn còn như cũ dù bạn ngủ hay thức.

Mọi  mơ  đều  là  cái  thay  thế và mọi  suy  nghĩ  cũng vậy,  bởi  vì  suy  nghĩ  là  mơ  trong  khi  thức,  mơ  là  suy nghĩ  trong  khi  ngủ.  Chúng  không  khác  nhau  về  chất, chúng là cùng một tiến trình. Nếu bạn có thể hiểu mơ, bạn sẽ có khả năng hiểu suy nghĩ.

Mơ là  nguyên  thuỷ  hơn,  do  đó đơn  giản  hơn.  Suy nghĩ là phức tạp hơn, tiến hoá hơn, do đó khó hiểu thấu cuối  cùng  hơn.  Và  bất  kì  khi  nào  bạn  muốn  hiểu  thấu một  vật,  thì  tốt  hơn  cả  là  hiểu  thấu  từ  dạng  đơn  giản nhất của nó.

Nếu bạn không ăn ngày hôm trước, trong đêm bạn sẽ  có  mơ  về  thức  ăn:  bạn  được  vua  mời  tiệc,  bạn  ăn những thức ăn ngon. Nếu bạn thèm khát dục, bạn sẽ có mơ dục. Nếu bạn thèm khát quyền lực hay danh vọng, bạn  sẽ  có  mơ  thay  thế  cho  nó:  rằng  bạn  đã  trở  thành một Alexander hay một Napoleon hay một Hitler, bạn chi phối toàn thế giới.

Mơ  bao  giờ  cũng  về  cái  đang  thiếu  trong  khi  bạn thức; cái mà bạn đã bỏ lỡ trong ngày, nó tới trong mơ. Nếu  bạn  không  bỏ  lỡ  điều  gì  trong  ngày,  mơ  sẽ  biến mất. Người hoàn toàn bằng lòng sẽ không mơ. Đó là lí do  tại  sao  chư  phật  không  bao  giờ  mơ.  Họ  không  thể mơ cho dù họ muốn, bởi vì mọi thứ đều hoàn chỉnh và kết thúc, chẳng còn lại gì treo trên tâm trí.

Mơ lơ lửng: cái gì đó không hoàn chỉnh cứ cố để là hoàn chỉnh. Và ham muốn là để cho bạn không bao giờ có  thể  hoàn  chỉnh  chúng.  Chúng  cứ  lớn  lên  và  trở thành  to  hơn,  to  hơn  nữa.  Bất  kì  điều  gì  bạn  làm,  bao giờ cũng thiếu một cái gì đó. Ai sẽ hoàn thành lỗ hổng đó? Mơ hoàn thành lỗ hổng đó.

Bạn  nhịn  ăn,  lỗ  hổng  đó  được  tạo  ra  trong  bạn. Thật là không thoải mái mà mang lỗ hổng đó, cho nên trong  đêm,  trong  mơ,  bạn  ăn.  Tâm  trí  đã  lừa  dối  bạn, việc ăn này không phải là thực. Nó không thể nào trở thành máu trong bạn được; bạn không thể lĩnh hội mơ, bạn  không  thể  sống  trên  nó.  Cho  nên  cái  gì  sắp  phải làm? Một điều: nó có thể trợ giúp cho giấc ngủ ngon, nó là thứ hỗ trợ cho việc ngủ.

Nếu  không  có  mơ  và  bạn  còn  những  ham  muốn chưa  hoàn  chỉnh,  bạn  sẽ  tuyệt  đối  không  thể  nào  ngủ được, nhiều lần giấc ngủ sẽ bị phá vỡ. Bạn đói, làm sao bạn  có  thể  ngủ  được?  Nhưng  mơ  cho  bạn  một  giải pháp giả: rằng bạn đã ăn, ăn thức ăn ngon, bây giờ thì đi ngủ.

Và bạn tin vào nó, bởi vì không có cách nào để biết liệu điều này là đúng hay sai. Và bạn ngủ say thế, vô ý thức  thế,  làm  sao  bạn  có  thể  biết  liệu  nó  là  đúng  hay sai? Bởi vì chân lí về mọi thứ có thể được biết tới chỉ qua nhận biết, còn bạn lại không nhận biết. Và thế rồi, hơn  nữa,  mơ  lại  đẹp,  nó  hoàn  thành  một  nhu  cầu  sâu  sắc. Cho nên tại sao lại bận tâm về nó? Tại sao cố tìm ra liệu nó đúng hay không?

Bất  kì  khi  nào  bạn  hạnh  phúc,  bạn  chẳng  bao  giờ tìm ra liệu điều này là đúng hay không. Bạn thích nó là đúng, đấy là hoàn thành ước muốn. Và thật nguy hiểm mà cố  gắng  nghĩ về nó  -  nó  có  thể chứng  tỏ  là  không đúng, thế thì làm gì? Cho nên tốt hơn cả là không mở mắt  ra.  Mơ  đẹp,  giấc  ngủ  ngon.  Tại  sao  không  nghỉ ngơi?

Trong  đêm  nếu  bạn  cảm  thấy  thôi  thúc  phải  đi  ra nhà vệ sinh, ngay lập tức có mơ: bạn đang trong nhà vệ sinh. Đây là cách mơ bảo vệ giấc ngủ, nếu không bạn sẽ  phải  đi  ra  nhà  vệ  sinh.  Bụng  đầy  nước  và  nó  trở thành khó chịu; bạn sẽ phải đi ra nhà vệ sinh.

Nhưng  mơ  bảo  vệ,  mơ  nói,  “Đây,  đây  là  nhà  vệ sinh,  mình  đã  xả  ra  rồi.  Bây  giờ  ngủ  tiếp.”  Bụng  vẫn còn  đầy,  sự  không  thoải  mái  vẫn  còn  đầy,  nhưng  mơ đem cho lớp phủ thoải mái, nó làm cho việc dung thứ dễ  hơn.  Trong  thực  tế,  tình  huống  vẫn  còn  như  cũ, nhưng  mơ  cho  bạn  ảo  tưởng  sai  rằng  thực  tại  đã  thay đổi.

Cho  nên  ý  nghĩa  sâu  sắc  của  việc  mơ  là  gì?  Ý nghĩa sâu sắc là ở chỗ thực tại như vậy thì khắc nghiệt thế,  bạn  không  thể nào  dung  thứ  nó  được.  Thực tại  là như  vậy,  trần  trụi,  là  quá  nhiều,  bạn  không  sẵn  sàng chịu đựng nó. Mơ lấp vào lỗ hổng này; nó cho bạn một thực  tại  mà  bạn  có  thể  dung  thứ  được.  Thực  tại  được tâm trí trao cho bạn theo cách bạn có thể điều chỉnh nó.

Bạn  càng  trưởng  thành  hơn,  mơ  càng  ít  đi,  bởi  vì sẽ không có vấn đề được điều chỉnh. Bạn càng trưởng thành  hơn,  mơ  càng  ít  đi.  Nếu  bạn  trưởng  thành  hoàn chỉnh  trong  nhận  biết,  mơ  dừng  lại  bởi  vì,  nhận  biết hoàn hảo, bạn không muốn thay đổi thực tại. Bạn đơn giản trở thành một với nó. Bạn không tranh đấu với nó bởi  vì  nhận  biết hoàn  hảo,  bạn  đi  tới  nhận  ra rằng  cái thực không thể thay đổi được. Tất cả những điều có thể được thay đổi là thái độ của bạn, tâm trí bạn - cái thực sẽ vẫn còn như cũ.

Bạn  không  thể  thay  đổi  thực  tại,  bạn  chỉ  có  thể thay đổi tiến trình sai của tâm trí. Thông thường chúng ta đang  cố  gắng thay đổi thực tại để cho thực tại điều chỉnh theo chúng ta. Người tôn giáo là người đã vứt bỏ nỗ lực ngu xuẩn đó. Bây giờ người ấy không cố gắng thay đổi thực tại cho khớp với mình nữa bởi vì điều đó là  vô  nghĩa.  Cái  toàn  thể  không  thể  khớp  với  cái  bộ phận, và cái toàn thể không thể tuân theo cái  bộ phận theo  bất  kì  cách  nào;  cái  bộ  phận  phải  tuân  theo  cái toàn thể.

Tay tôi phải tuân theo thân thể hữu cơ của tôi, toàn bộ thân thể tôi; thân thể tôi không thể tuân theo cái tay, điều đó là không thể được. Bộ phận là vụn vặt, nguyên tử. Bạn là ai trước thực tại bao la này? Bạn định điều chỉnh thực tại này thế nào theo bạn?

Đây  là  bản  ngã,  cái  nói,  “Cứ  cố  gắng  vào  -  ngày này hay ngày khác thực tại sẽ phải điều chỉnh theo ta.” Thế thì bạn trở nên bị nặng gánh với lo âu, bởi vì điều này không chắc xảy ra. Điều này không thể nào xảy ra được  trong  chính  bản  chất  của  mọi  sự  vật:  một  giọt nước  cố  gắng  thay  đổi  đại  dương,  một  giọt  nước  cố gắng ảnh hưởng tới đại dương theo ý tưởng của mình!

Tâm  trí  của  bạn  là  gì?  Thậm  chí  không  bằng  lấy một  giọt  trong  đại  dương  bao  la  này!  Và  bạn  đang  cố gắng cái gì? - bạn đang cố gắng làm cho thực tại tuân theo bạn. Chân lí phải trở thành cái bóng của bạn. Đây là  ngu  xuẩn  của  mọi  phàm  nhân,  tất  cả  những  ai  nghĩ mình là người duy vật.

Thế thì người tôn giáo là gì, tâm trí tôn giáo là gì? Người  tôn  giáo  là  người  đi  tới  hiểu  ra  rằng  điều  này hoàn  toàn  không  thể  được,  bạn  đang  đụng  phải  bức tường  không  thể  được.  Cánh  cửa  không  thể  có  ở  đó được - bạn sẽ chỉ bị thương, bạn sẽ chỉ phiền não, bạn sẽ chỉ cảm thấy thất vọng, bạn sẽ chỉ trở nên thất bại. Chẳng cái gì khác là có thể cả. Điều đó xảy ra cho mọi bản ngã ở chỗ chung cuộc. Bản ngã đau khổ, bản ngã bao giờ cũng bị đóng đinh - bị đóng đinh bởi vì cái ngu xuẩn của riêng nó.

Khi hiểu biết bừng lên, khi bạn có thể nhìn và thấy sự kiện rằng bạn chỉ là một bộ phận, một phần nhỏ bé vô hạn của vũ trụ bao la vô hạn, bạn đơn giản không cố gắng  ngu  xuẩn  nữa.  Bạn chấm  dứt  việc  làm  ngu  xuẩn xung  quanh.  Hơn  nữa,  ngược  lại,  bạn  bắt  đầu  cuộc hành trình mới: bạn cố gắng điều chỉnh bản thân mình theo thực tại. Khi bạn bắt đầu cố gắng điều chỉnh bản thân mình theo thực tại, việc mơ dừng lại dần dần - bởi vì điều này là có thể được, đây là khả năng duy nhất có thể xảy ra, và nó xảy ra. Khi nó xảy ra, việc mơ dừng lại.

Khi bạn cố gắng thay đổi thực tại theo bạn, bạn sẽ trở thành nhà tư tưởng, bởi vì bạn sẽ phải phát minh ra các phương tiện và cách thức, mưu mẹo, để buộc thực tại điều chỉnh theo bạn. Bạn có thể trở thành nhà khoa học lớn, bạn có thể trở thành nhà toán học lớn, triết gia lớn, nhưng bạn sẽ trong lo âu và phiền não.

Bạn  sẽ  không  trở  thành  một  Meera  nhẩy  múa  hay vị Phật im lặng hay một Tăng Xán cực lạc, không, bởi vì  toàn  bộ  cách  tiếp  cận  của  họ  là  đối  lập  hẳn  lại.  Họ điều  chỉnh  theo  vũ  trụ,  họ  trở  thành  một  với  nó,  họ tuôn chảy với nó, họ trở thành chỉ là cái bóng trong nó. Họ không tranh đấu, họ không có bất kì xung đột hay biện luận nào với sự tồn tại. Họ đơn giản nói có với tất cả  những  cái  đang  hiện  hữu.  Họ  không  phải  là  người nói-không, họ là người nói-có.

Đó là ý nghĩa của việc mang tính tôn giáo: là người nói-có.  Vấn  đề  không  phải  là  liệu  bạn  có  tin  vào Thượng đế hay không. Phật chưa bao giờ tin vào bất kì Thượng đế nào, nhưng ông ấy là người tôn giáo bởi vì ông ấy là người nói-có. Bạn nói có với ai, không thành vấn đề: bạn nói có - điều đó làm thay đổi toàn bộ vấn đề.

Dù bạn nói điều đó với một thượng đế có bốn đầu hay bốn trăm đầu, có hai tay hay một nghìn tay, dù bạn nói điều đó với thượng đế của người Hindu, người Ki tô giáo hay người Mô ha mét giáo, dù bạn nói điều đó với tự nhiên hay với định mệnh, số mệnh, cũng chẳng khác biệt gì. Bạn nêu điều đó với ai, đấy không phải là vấn  đề.  Nếu  bạn  nói  có,  cái  có  toàn  bộ  về  phần  bạn, bạn trở thành mang tính tôn giáo.

Nếu bạn nói không, điều đó có nghĩa là bạn sẽ tiếp tục vật lộn. Bạn sẽ tranh đấu với dòng chảy, bạn sẽ đi ngược dòng. Bạn nghĩ rằng bạn khôn ngoan hơn Đạo, bạn nghĩ bạn lớn lao hơn sự tồn tại. Thế thì tất nhiên,  một cách tự nhiên, hiển nhiên, bạn sẽ thất vọng bởi vì đấy không phải là cảnh ngộ.

Khoảnh  khắc  bạn  nói  có,  cuộc  sống  của  bạn  bắt đầu nở hoa theo chiều hướng mới. Chiều hướng của cái có  là  chiều  hướng  của  tôn  giáo.  Chiều  hướng  của  cái không  là  chiều  hướng  của  chính  trị,  khoa  học  và  mọi thứ khác.

Nhà huyền môn là người tuôn chảy với dòng sông, người  ấy  không  thúc  đẩy  nó.  Người  ấy  thậm  chí  còn không  bơi  trong  nó,  bởi  vì  bơi  cũng  là  tranh  đấu  - người ấy đơn giản nổi. Người ấy không có mục tiêu để đạt  tới,  bởi  vì  làm  sao  bạn  có  thể  xác  định  được  mục tiêu? Bạn là ai? Làm sao bạn có thể ấn định mục tiêu?

Khi  bạn  buông  bỏ  trong  dòng  sông,  dòng  sông  di chuyển;  bạn  di  chuyển  theo  nó.  Mục  tiêu  của  dòng sông là mục tiêu của bạn. Bạn thậm chí không bận tâm nó ở đâu nữa - bất kì nó ở đâu. Bạn đã biết được một bí mật lớn về việc nói có. Trong thực tế, bây giờ dù bạn ở bất kì đâu, bạn cũng đều ở mục tiêu, bởi vì có là mục tiêu. Bạn đạt tới đâu không thành vấn đề; dù bạn ở đâu, bạn nói có và đó là mục tiêu.

Và nếu bạn nghiện với cái không, thì dù bạn ở bất kì đâu, nó cũng sẽ là cuộc hành trình, nó sẽ không bao giờ  là  mục  tiêu  cả.  Dù  bạn  đạt  tới  đâu,  cái  không  của bạn sẽ đạt tới bạn. Cho dù bạn có lên thiên đường, cái không sẽ đạt tới bạn. Bạn sẽ bỏ nó ở đâu?

Nếu bạn gặp lực tối thượng như bạn hiện hữu ngay lúc này, bạn sẽ nói không, bởi vì bạn được huấn luyện trong nó. Bỗng nhiên, làm sao bạn có thể nói có được? Thậm  chí  nếu  bạn  bắt  gặp  Thượng  đế  thì  bạn  sẽ  nói không. Bạn sẽ tìm thấy nhiều lầm lỗi, bởi vì với tâm trí nói-không, chẳng cái gì hoàn hảo cả - không cái gì có thể  hoàn  hảo  được.  Còn  với  tâm  trí  nói-có  thì  không cái gì là không hoàn hảo cả. Thậm chí cái không hoàn hảo  cũng  có  sự  hoàn  hảo  riêng  của  nó  đối  với  tâm  trí nói-có.

Điều  đó  có  vẻ  mâu  thuẫn:  người  ấy  sẽ  nói,  “Cái không hoàn hảo đẹp làm sao! Cái không hoàn hảo mới hoàn  hảo  làm  sao!”  Thậm  chí  trong  hỗn  loạn  vẫn  có hài  hoà  cho  người  đó.  Và  thậm  chí  trong  vật  chất, người nói có cũng thấm nhuần sâu sắc và tìm thấy điều thiêng  liêng.  Thế  thì  mọi  tảng  đá  đều  tràn  đầy  điều thiêng liêng, nó ở mọi nơi.

Người  có  thể  nói  có  sẽ  thấy  mình  ở  mọi  nơi;  và người chỉ có thể nói không sẽ không thấy mình ở đâu cả. Điều đó tuỳ thuộc vào bạn, điều đó không tuỳ thuộc vào ngài.

Một  hiểu  biết  đem  lại  biến  đổi  là:  đừng  tranh  đấu với cái toàn thể. Toàn bộ nỗ lực đó là ngớ ngẩn. Và cái toàn  thể  sẽ  không  đau  khổ  vì  điều  đó,  bởi  vì  cái  toàn thể  không  tranh  đấu  với  bạn.  Cho  dù  đối  với  bạn dường như là cái toàn thể đang đánh lại bạn và cố gắng nghiền nát bạn và thắng, thì bạn vẫn sai. Nếu bạn tranh đấu chống lại nó, tranh đấu của bạn được phản xạ. Cái toàn  thể  không  tranh  đấu  với  bạn,  nó  thậm  chí  không nghĩ  về  bạn  tranh  đấu.  Chính  là  tâm  trí  riêng  của  bạn được phản xạ, và cái toàn thể vang vọng. Bất kì cái gì bạn làm cũng đều bị phản xạ, nó là tấm gương.

Nếu  bạn  đi  vào  với  tâm  trạng  tranh  đấu,  bạn  sẽ thấy rằng cái toàn thể quanh bạn đang cố gắng nghiền  nát  bạn.  Thử  bơi  ngược  dòng  mà  xem:  toàn  bộ  dòng sông dường như buộc bạn trôi xuôi, dường như toàn bộ dòng  sông  tồn  tại  đó  chỉ  để  làm  cho  bạn  thất  bại. Nhưng dòng sông có đó có phải chỉ để làm bạn thất bại không? Dòng sông có thể không biết gì về bạn cả. Và khi bạn đã không có đó, thế nữa nó đã chảy theo cùng cách. Và khi bạn sẽ không có đó, nó vẫn tiếp tục chảy theo  cùng  cách.  Nó  không  chảy  theo  cách  đó  bởi  vì bạn. Và nếu bạn cảm thấy nó chống lại bạn, thì đấy là vì bạn - bạn đang cố gắng đi ngược dòng.

Có lần chuyện xảy ra:

Vợ của Mulla Nasruddin ngã xuống sông đang lúc lụt.  Hàng  xóm  chạy  tới  anh  ta  và  họ  nói,  “Vợ  anh  bị ngã  xuống  sông,  và  sông  thì  đang  lụt  và  chảy  nhanh lắm. Lại mau!”

Nasruddin chạy ra sông, nhẩy xuống sông - bắt đầu bơi ngược dòng. Mọi người vây xung quanh, đứng đó và quan sát, họ nói, “Anh làm gì vậy, Nasruddin?”

Nasruddin nói, “Tôi biết vợ tôi rõ lắm - cô ấy bao giờ  cũng  cố  gắng  đi  ngược  dòng.  Cô  ấy  không  thể  đi xuôi dòng được, điều đó là không thể được. Các anh có thể  biết  dòng  sông,  còn  tôi  thì  biết  vợ  mình.  Cho  nên đừng có cố gắng...”

Có  những  người  bao  giờ  cũng  đi  ngược  dòng,  họ có ở mọi nơi. Và bởi vì nỗ lực riêng của họ mà họ cảm thấy dòng sông đang nghiền nát mình, họ tranh đấu, cố gắng làm dòng sông thất bại và giành thắng lợi.

Cái  toàn  thể  không  chống  lại  bạn,  không  thể  thế được - cái toàn thể là mẹ bạn. Bạn tới từ cái toàn thể, bạn sẽ tan biến vào trong cái toàn thể. Làm sao cái toàn thể  có  thể  chống  lại  bạn  được?  Nó  đơn  giản  yêu  bạn. Dù  bạn  có  đi  ngược  dòng  hay  xuôi  dòng,  cũng  chẳng có gì khác biệt với cái toàn thể - nhưng chỉ bởi vì yêu thương mà cái toàn thể không thể trôi ngược dòng.

Và nhớ lấy, nếu nó trôi ngược dòng, bạn sẽ bắt đầu chống lại nó - bởi vì đấy không phải là vấn đề. Tâm trí nói-không  của  bạn  mới  là  vấn  đề,  bởi  vì  bản  ngã  thu thập  sức  mạnh  qua  cái  không.  Bạn  càng  nói  không nhiều, bản ngã càng cảm thấy mạnh hơn; bạn càng nói có nhiều, bản ngã càng bị vứt bỏ đi. Đó là lí do tại sao rất khó nói có với mọi điều, thậm chí những điều thông thường.

Đứa trẻ muốn chơi ngoài đường và nói hỏi bố nó, “Con  ra chơi bên ngoài được chứ?”  “Không!”  Vấn  đề gì  về  điều  đó  đây?  Tại  sao  cái  không  lại  tới  dễ  dàng thế?  Tại  sao  cái  có  lại  khó  thế? -  bởi  vì  khi  bạn  tranh đấu, bạn  cảm thấy mình hiện hữu. Nếu không thì mọi thứ đều vừa vặn tuyệt vời thế, bạn không thể cảm thấy mình hiện hữu.

Nếu bạn nói có, bạn không có đó. Khi cái có thực sự  được  nói  ra,  bạn  vắng  bóng.  Làm  sao  bạn  có  thể cảm thấy được? Bạn có thể cảm thấy chỉ cái chống lại, và thế thì bạn cảm thấy mạnh mẽ. Cái không cho bạn sức  mạnh.  Và  làm  sao  cái  không  có  thể  cho  bạn  sức mạnh được? Bởi vì, nói không, bạn bị cắt rời khỏi cội nguồn của tất cả mọi sức mạnh. Nó là một cảm giác sai lầm, nó là bệnh tật, nó là ốm yếu. Nói có, và biến đổi bắt đầu xảy ra.

Thông  thường  bạn  nói  không  chỉ  trừ  phi  bạn  phải nói có. Bất kì khi nào bạn nói có, bạn không cảm thấy thích lắm - cứ như là bị thất bại, cứ như là bất lực. Bất kì  khi  nào  bạn  nói  không,  bạn  cảm  thấy  thích:  bạn thắng  lợi,  bạn  đã  đặt  ai  đó  vào  chỗ  của  mình,  bạn  đã nói không, bạn mạnh mẽ hơn. Cái không là bạo hành, cái  không  là  hùng  hổ.  Cái  có  mang  tính  cầu  nguyện, cái có là lời cầu nguyện.

Không cần đi tới nhà thờ và chùa chiền và đền đài đâu  -  cuộc  sống  là  ngôi  đền  đủ  lớn  rồi.  Bạn  đơn  giản bắt  đầu  nói  có,  và  ở  mọi  nơi  bạn  sẽ  cảm  thấy  lời  cầu nguyện bởi vì ở mọi nơi bản ngã sẽ vắng bóng. Và khi bản  ngã  không  có  đó,  cái  toàn  thể  bỗng  nhiên  tuôn chảy  trong  bạn.  Bạn  không  bị  đóng  kín,  bạn  cởi  mở. Thế  thì  làn  gió  mới  từ  cái  toàn  thể  tràn  tới,  đợt  năng lượng  mới  đi  vào  bạn.  Thế  thì  bạn  được  đổi  mới  từ khoảnh khắc nọ sang khoảnh khắc kia.

Cho  nên  điều  đầu  tiên:  tâm  trí  thay  thế  bằng  việc nghĩ  và  việc  mơ,  nhưng  nó  không  bao  giờ  có  thể  trở thành  cái  thực  được.  Nó  vẫn  còn  là  bắt  chước.  Nó  có thể có vẻ như cái thực nhưng lại không phải - nó không thể thế được. Làm sao một biểu tượng, một biểu tượng ngôn ngữ lại có thể là thực được?

Bạn đói và tôi cứ nói mãi về bánh mì. Bạn khát và tôi cứ nói mãi về nước - không chỉ nói, mà tôi còn cho bạn  công  thức  khoa  học  nhất  về  nó.  Hay  tôi  cho  bạn định  nghĩa  rõ  ràng,  hay  tôi  bảo  bạn,  “Đừng  lo  nghĩ, nước có nghĩa là H2O. Bạn chỉ cần lặp lại H2O, H2O... làm nó thành mật chú, thiền siêu việt, TM: H2O, H2O, H2O, và mọi thứ sẽ xảy ra cho bạn; cơn khát sẽ qua đi bởi vì công thức này.”

H2O  có  thể  là  công  thức,  nhưng  cơn  khát  của bạn sẽ  không  lắng  nghe  nó.  Đây  là  điều  đang  xảy  ra  trên khắp  thế  giới  này.  Cứ  lẩm  nhẩm  mật  chú  aum,  aum, aum:  aum  cũng  là  công  thức,  giống  hệt  H2O.  Bởi  vì người  Hindu  đã  phát  minh  ra  ba  âm  đó  -  A,  U,  M  - chúng là âm thanh gốc rễ, cho nên aum hàm chứa tất cả các âm thanh có thể. Vậy cần gì đến các mật chú khác? Bạn đơn giản lặp lại aum, aum, và toàn bộ phạm vi âm thanh được lặp lại, cái gốc. Cho nên nếu bạn có gốc rễ, thì cứ lẩm nhẩm nó, chẳng mấy chốc hoa sẽ theo sau.

Cả H2O lẫn aum lẫn bất kì cái gì giống thế đều sẽ chẳng có ích nhiều, bởi vì ai sẽ lặp lại nó? - tâm trí sẽ lặp lại nó. Và thực tại có đó bao quanh bạn; không cần phải lặp lại về nó, thậm chí không cần phải nghĩ về nó. Bạn  chỉ  nhìn,  bạn  chỉ  mở  mắt  mình  ra  và  thấy;  nó  ở mọi nơi! Cách bạn bỏ lỡ nó mới là phép màu. Khi bạn đạt tới nó, nó không là phép màu.

Nhớ  lấy,  tôi  chưa  bao  giờ  nói  rằng  Phật  là  phép màu hay Tăng Xán là phép màu - bạn mới là phép màu đấy! Bởi vì bất kì cái gì họ đã đạt tới đều là những điều đơn  giản  đến  thế  mà  mọi  người  đáng đều  phải  đạt  tới được. Bí ẩn gì có đó để mà nói? Vị Phật đã thấy thực tại, và thực tại ở ngay trước bạn. Tại sao gọi là đạt tới một hiện tượng lớn như thế, một sự kiện lớn như thế? Chẳng có gì cả! Nó là đơn giản!

Thực  tại  đang  ngay  trước  bạn  cũng  như  trước  vị Phật hay trước con trâu. Phép màu là bạn - làm sao bạn bỏ  lỡ  nó,  và  làm  sao  bạn  cứ  bỏ  lỡ  nó  hoài.  Thực  sự, bạn phải đã phát minh ra kĩ thuật mà, và hoàn hảo đến mức mà, trong nhiều kiếp sống bạn cứ làm lỡ hoài. Và thực  tại  không  thể  làm  gì  được,  nó  chỉ  ở  ngay  trước  bạn  và  bạn  cứ  làm  lỡ  mãi.  Thủ  thuật  là  gì?  Làm  sao bạn đạt tới nó? Làm sao bạn làm ảo thuật này?

Ảo  thuật  là  ‘về’.  Lời  ‘về’  này  chính  là  ảo  thuật. Hoa có đó, bạn bắt đầu nghĩ về hoa - hoa không còn đó nữa, tâm trí bị phân tán bởi lời. Thế thì phim tới quanh bạn, giữa bạn và hoa. Thế thì mọi thứ thành tối tăm và lộn xộn, thế thì lời  trở thành  quan trọng hơn cái thực, thế  thì  biểu  tượng  trở  thành  quan  trọng  hơn  cái  được biểu tượng hoá.

Allah  là  gì?  -  một  lời.  Brahman  là  gì?  -  một  lời. Thượng đế là gì? - một lời. Và người Hindu và người Ki  tô  giáo  và  người  Mô  ha  mét  giáo  cứ  tranh  đấu  về lời, mà chẳng ai bận tâm rằng tất cả ba lời này đều biểu tượng hoá cho cùng một đối thể. Biểu tượng trở thành quan trọng hơn.

Nếu  bạn  nói  điều  gì  đó  chống  lại  Allah,  thế  thì người Mô ha mét giáo lập tức sẽ sẵn sàng đánh nhau và giết  chết  bạn  hay  bị  giết  chết.  Nhưng  người  Hindu  sẽ cứ  cười bởi vì điều được nói chống lại Allah, điều đó là tốt. Nhưng nói cùng điều đó mà chống lại Brahman, thế  thì  người  đó  sẽ  tuốt  gươm  ra,  bây  giờ  điều  đó không thể nào tha thứ được. Ngu xuẩn làm sao! Bởi vì Allah,  hay  Brahman,  hay  Thượng  đế  -  có  ba  nghìn ngôn ngữ, cho nên có ba nghìn từ nói về Thượng đế.

Cái  được  biểu  tượng  hoá  kém  quan  trọng  hơn  cái biểu  tượng.  Bông  hồng  không  quan  trọng,  từ  ‘bông hồng’ mới quan trọng.

Và con người đã trở thành nghiện lời  thế, say sưa với lời thế, đến mức lời có thể tạo ra phản ứng. Ai đó nói  ‘chanh’,  và  mồm  bạn  đầy  nước  dãi.  Đây  là  việc nghiện  lời.  Thậm  chí  chanh  có  thể  cũng  không  hiệu quả được đến thế: quả chanh có thể nằm đó trên bàn và mồm  bạn  có  thể  không  có  nước  dãi.  Nhưng  ai  đó  nói

‘chanh’,  và  mồm  bắt  đầu  đầy  nước  dãi.  Lời  đã  trở thành quan trọng hơn cái thực - đây là mẹo - và chừng nào mà bạn chưa vứt bỏ việc nghiện lời này thì bạn sẽ chẳng  bao  giờ  có  thể  gặp  gỡ được thực tại.  Không  có rào chắn khác.

Hoàn toàn không có ngôn ngữ đi và bỗng nhiên nó có đó - nó bao giờ cũng có đó rồi. Bỗng nhiên mắt bạn trong trẻo; bạn đạt tới sáng tỏ và mọi thứ trở nên chói sáng. Toàn bộ nỗ lực của tất cả các cách thiền chỉ là để làm  sao  vứt  bỏ  ngôn  ngữ  đi.  Vứt  bỏ  xã  hội  chẳng  ích gì, bởi vì về cơ bản xã hội không là gì ngoài ngôn ngữ.

Đó là lí do tại sao xã hội loài vật không tồn tại, bởi vì  không  có  ngôn  ngữ.  Nghĩ  mà  xem:  nếu  bạn  không thể nói được, nếu bạn không có ngôn ngữ, làm sao xã hội tồn tại được? Không thể được! Ai sẽ là vợ bạn? Ai sẽ là chồng bạn? Ai sẽ là mẹ bạn và ai sẽ là bố bạn?

Không  biên  giới  nào  là  có  thể  có  nếu  thiếu  ngôn ngữ. Đó là lí do tại sao với con vật thì xã hội không tồn tại.  Và  nếu  xã  hội  tồn  tại,  chẳng  hạn  với  loài  kiến  và ong, thế thì bạn có thể nghi ngờ rằng ngôn ngữ phải có đó. Và bây giờ các nhà khoa học đã làm rõ về điều đó rằng  ong  có  ngôn  ngữ  -  một  ngôn  ngữ  rất  nhỏ  chừng bốn từ, nhưng chúng có ngôn ngữ. Kiến phải có ngôn ngữ  bởi  vì  xã  hội  của  chúng  cũng  tổ  chức  thế,  nó không thể tồn tại mà không có ngôn ngữ được.

Xã  hội  tồn  tại  bởi  vì  ngôn  ngữ.  Khoảnh  khắc  bạn vứt bỏ ngôn ngữ đi, xã hội biến mất. Không cần phải đi  lên Himalaya, bởi vì nếu bạn mang ngôn ngữ của mình thì bạn có thể một mình bên ngoài, nhưng bên trong xã hội  sẽ vẫn  có đó.  Bạn  sẽ nói  với  bạn  bè,  làm  tình  với vợ mình hay vợ người khác, mua, bán. Bạn sẽ tiếp tục bất kì cái gì bạn đang làm ở đây.

Chỉ  có  một  Himalaya,  và đó  là trạng  thái  của tâm thức bên trong nơi ngôn ngữ không tồn tại. Và đây là điều  có  thể  -  bởi  vì  ngôn  ngữ  là  việc  huấn  luyện,  nó không  phải  là  bản  tính  của  bạn.  Bạn  được  sinh  ra không  có  ngôn  ngữ.  Ngôn  ngữ  đã  được  trao  cho  bạn, bạn  đã  không  mang  nó  do  bản  chất  của  mình.  Nó  là không tự nhiên, nó là sản phẩm phụ của xã hội.

Hạnh  phúc  đi,  bởi  vì  có  khả  năng  thoát  ra  khỏi ngôn  ngữ.  Nếu  bạn  đã  mang  nó  từ  chính  lúc  sinh  ra, thế  thì  sẽ  không  có  cách  nào  để  thoát  ra  khỏi  nó. Nhưng thế thì sẽ không có nhu cầu, bởi vì thế thì nó sẽ là một phần của Đạo. Nó không phải là một phần của Đạo, nó do con người tạo ra. Nó là thứ tiện dụng, nó có mục  đích;  xã  hội  không  thể  nào  tồn  tại  mà  không  có ngôn ngữ.

Cá  nhân  không  nhất  thiết  là  một  phần  của  xã  hội trong  cả  hai  mươi  bốn  giờ  một  ngày.  Thậm  chí  trong vài  phút,  nếu  bạn  trở  thành  không  là  phần  nào  của  xã hội,  bỗng  nhiên  bạn  hội  nhập  với  cái  toàn  thể  và  trở thành  một  phần  của  Đạo.  Và  bạn  nên  mềm  dẻo.  Khi bạn  cần  đi  vào  trong  xã  hội,  bạn  nên  dùng  ngôn  ngữ; khi bạn không cần đi vào trong xã hội, bạn nên vứt bỏ ngôn  ngữ.  Ngôn  ngữ  nên  được  dùng  như  một  chức năng, như một cái máy. Bạn không nên bị ám ảnh bởi nó, đó là toàn bộ vấn đề.

Ngay cả Tăng Xán cũng dùng ngôn ngữ. Tôi đang dùng  ngôn  ngữ  bởi  vì  tôi  muốn  truyền  đạt  điều  gì  đó tới bạn. Nhưng khi bạn không có đó, thế thì đơn giản là tôi không trong ngôn ngữ. Khi tôi phải nói thì tôi dùng ngôn  ngữ;  khi  bạn  không  có  đó,  tôi  không  có  ngôn ngữ,  thế  thì  bên  trong  không  lời  nào  chuyển  động  cả. Khi tôi trao đổi, tôi trở thành một phần của xã hội. Khi tôi không trao đổi, tôi trở thành một phần của Đạo, một phần của vũ trụ, một phần của tự nhiên, của Thượng đế

-  bất  kì  cái  tên  nào  bạn  muốn  cho  nó,  bạn  đều  có  thể cho.

Với Thượng đế, im lặng là trao đổi; với con người, ngôn  ngữ  là  trao  đổi.  Nếu  bạn  muốn  trao  đổi  với Thượng đế, im lặng đi; nếu bạn muốn trao đổi với con người, thì nói, đừng im lặng.

Nếu  bạn  ngồi  với  người  bạn  nào  đó  một  cách  im lặng, bạn sẽ cảm thấy lúng túng, vụng về và người bạn này cũng sẽ cảm thấy lúng túng. Người ấy sẽ nghĩ điều gì đó đã đi sai, người ấy sẽ hỏi, “Có vấn đề gì vậy? Sao anh  không  nói?  Anh  có  buồn  hay  có  điều  gì  đó,  chán nản  hay  cái  gì đó  không?  Có điều gì sai chăng?”  Nếu chồng   ngồi   im   lặng,   vợ   bỗng   nhiên   bắt   đầu   gây chuyện:  “Sao  anh  im  lặng?  Sao  anh  không  nói  với em?” Nếu vợ bỗng nhiên im lặng, có rắc rối.

Tại sao lại có nhu cầu này để nói với ai đó? Bởi vì nếu bạn không nói, điều đó có nghĩa là bạn một mình, bạn  không  chấp  nhận  rằng  ai  đó  đang  đấy.  Khi  bạn không nói, người kia không thể tồn tại vì bạn, bạn một mình. Người kia trở nên nhận biết rằng bạn dửng dưng với người đó. Cho nên mọi người cứ nói. Khi họ không muốn nói, chẳng cái gì để trao đổi, chẳng cái gì để nói,  họ  nói  về  thời  tiết,  về  điều  gì  đó,  bất  kì  cái  gì  cũng được, nhưng nói, bởi vì không nói thì người kia có thể cảm thấy bị tổn thương. Và điều này là bất lịch sự, phải im lặng với ai đó. Nhưng với Thượng đế, điều đối lập mới là hoàn cảnh: với tự nhiên, nếu bạn nói, bạn sẽ lỡ.

Việc  nói  với  tự  nhiên  có  nghĩa  là  bạn  dửng  dưng với thực tại đang ở ngay trước bạn. Chỉ im lặng là cần ở  đó.  Bạn  mang  im  lặng  vào  trong  thế  giới  khi  bạn được sinh ra. Ngôn ngữ được trao cho bạn; nó là món quà, sự huấn luyện của xã hội. Nó hữu dụng, nó là một phương  tiện,  một  kĩ  xảo;  nhưng  bạn  đem  cái  im  lặng vào  trong  thế  giới  với  bạn.  Đạt  tới  cái  im  lặng  đó  lần nữa đi, có thế thôi - lần nữa lại là đứa trẻ. Toàn bộ vấn đề tới từ điều này, bạn có thể kết luận về nó; tất cả chư phật  đều  tới  từ  kết  luận  này:  rằng  bạn  phải  trở  thành một phần của tự nhiên lần nữa.

Điều  đó  không  nhất  thiết  có  nghĩa  là  chống  lại  xã hội; điều đó chỉ có nghĩa là vượt ra ngoài xã hội, không chống lại xã hội. Khi bạn được sinh ra... khoảnh khắc đầu  tiên  của  việc  sinh  thành  của  bạn  phải  trở  thành khoảnh  khắc  cuối  cùng  của  cuộc  sống  của  bạn.  Cái chết  của bạn phải giống như việc sinh ra lần nữa, bạn phải là đứa trẻ lần nữa, được tái sinh.

Jesus nói, “Chừng nào ông còn chưa được tái sinh ông không thể nào vào vương quốc của Thượng đế của ta. Giống như trẻ nhỏ.” Ông ấy ngụ ý gì? - ông ấy ngụ ý  chỉ  tự  nhiên.  Tất  cả  những  điều  mà  xã  hội  trao  cho bạn  đều  tốt,  nhưng  đừng  bị  giới  hạn  trong  nó,  nếu không nó sẽ trở thành tù túng. Là cái vô hạn đi. Xã hội không thể là vô hạn được; nó phải là đường hầm chật hẹp, nó phải như thế, bởi bản chất của nó.

Và điều thứ hai cần phải nhớ trước khi chúng ta đi vào  lời  kinh  này:  nếu  bạn  im  lặng,  thế  thì  bạn  không hiện hữu, bởi vì chỉ rối loạn mới có thể được cảm thấy. Bạn đã bao giờ cảm thấy cái im lặng chưa? Ai sẽ cảm thấy  nó?  -  bởi  vì  nếu  bạn  cảm  thấy,  thế thì  chút  ít  rối loạn đang có đó.

Chuyện đã xảy ra:

Một trong các đệ tử của Bồ đề đạt ma tới ông ấy, và Bồ đề đạt ma đã bảo người ấy, “Trở nên hoàn toàn trống rỗng và im lặng đi, chỉ thế rồi tới ta.”

Đệ tử này làm việc nhiều năm: thế rồi người ấy trở nên trống rỗng, im lặng. Thế rồi người ấy tới Bồ đề đạt ma và nói, “Bây giờ, thưa thầy, con đã tới, và thầy đã bảo  con,  ‘Im  lặng  và  trống  rỗng.’  Bây  giờ  con  đã  trở thành im lặng và trống rỗng.”

Bồ  đề  đạt  ma  nói  với  người  ấy,  “Đi  đi  và  vứt  cái trống rỗng và im lặng đó đi nữa.”

Bởi  vì  nếu  bạn  có  thể  cảm  thấy  nó,  thế  thì  nó không  phải  là  toàn  bộ,  phân  chia  vẫn  tồn  tại.  Người cảm thấy vẫn còn chưa im lặng. Im lặng có thể đang ở giữa  chừng,  bao  quanh,  nhưng  người  cảm  vẫn  không im lặng, nếu không thì ai sẽ cảm thấy?

Khi  bạn  thực  sự  im  lặng,  bạn  thậm  chí  không  im lặng,  bởi  vì  im  lặng  chỉ  là  cái  đối  lập  của  ồn  ào.  Khi không  có  ồn  ào,  làm  sao  im  lặng  có  thể  có  đó  được? Khi ồn ào biến mất, cái đối lập cũng biến mất. Thế thì bạn  thậm  chí  không  thể  nào  nói  được,  “Tôi  đang  im lặng.”  Nói,  và  bạn  lỡ.  Đó  là  lí  do  tại  sao  Upanishad nói: Người nói, ‘ta đã biết,’ là không biết. Socrates nói  rằng khi người ta trở nên trí huệ, người ấy chỉ biết cái dốt nát mà không cái gì khác.

Khi  bạn  trở  nên  im  lặng,  bạn  không  biết  cái  gì  là cái  gì.  Mọi  thứ  đều  trộn  lẫn  vào  mọi  thứ  khác,  bởi  vì bạn  không  có  đó.  Bạn  chỉ  là  một  phần  của  ồn  ào;  cái tôi là thứ ồn ào nhất trên thế giới này. Không máy bay phản  lực  nào  có  thể  tạo  ra  nhiều  tiếng  ồn  như  cái  tôi tạo ra! Nó là kẻ quấy rối lớn nhất trên thế giới này, và mọi thứ khác chỉ là sản phẩm phụ của nó. Cái tôi tạo ra hiện tượng ồn ào nhất.

Khi  bạn  im  lặng  bạn  không  hiện  hữu.  Ai  sẽ  cảm thấy? Khi bạn trống rỗng, bạn không thể cảm thấy ‘tôi là trống rỗng”; bằng không bạn vẫn còn có đó để cảm và ngôi nhà vẫn còn đầy, nó không trống rỗng. Khi bạn thực  trống  rỗng,  bạn  trống  rỗng  bản  thân  mình.  Khi tiếng ồn dừng lại, bạn cũng dừng lại. Thế thì thực tại ở ngay  trước  bạn,  nó  là  tất  cả  xung  quanh.  Nó  là  bên trong, bên ngoài, nó là mọi nơi, bởi vì chỉ thực tại mới có thể hiện hữu.

Với tôi, mọi mơ biến mất, bởi vì với tôi tất cả ham muốn biến mất. Nếu không có ham muốn, làm sao có thể có ham muốn không đầy đủ mà cần phải được hoàn thành bởi mơ? Chỉ cái trống rỗng mới có thể hoàn hảo. Đây là nghĩa của Tăng Xán.

Bây giờ cố đi vào lời kinh này:

Trống rỗng ở đây, trống rỗng ở kia, nhưng vũ trụ vô hạn bao giờ cũng đứng trước mắt ông...

Lớn vô hạn và nhỏ vô hạn; không khác biệt, vì các định nghĩa đã tan biến và không biên giới nào thấy được.

Cho nên điều đó cũng đúng với hiện hữu và không hiện hữu.

Đừng phí thời gian trong hoài nghi và biện luận mà chẳng liên quan gì với điều này.

“Trống  rỗng  ở  đây”  có  nghĩa  là  trống  rỗng  bên trong;  “trống  rỗng  ở  kia”  có  nghĩa  là  trống  rỗng  bên ngoài. Và có thể có hai trống  rỗng không?  Điều đó là không thể được. Hai trống rỗng là không thể có, bởi vì làm  sao  bạn  phân  ranh  giới  giữa  cái  nọ  và  cái  kia được? Hai trống rỗng bởi chính bản chất của chúng sẽ trở thành một. Bên trong và bên ngoài là phân chia của tâm trí; khi tâm trí biến mất, phân chia này biến mất.

Trống rỗng ở đây, trống rỗng ở kia... Thực sự, nói ở đây và ở kia cũng không tốt, không hoàn toàn đúng. Nhưng  đó  là  vấn  đề;  trong  lời nói chẳng  cái  gì  có  thể nêu chính xác đúng được, chúng bóp méo đi. Tăng Xán biết,  bởi  vì  bây  giờ  không  thể  nào  có  ở  đây  và  ở  kia được. Chúng là những đường phân ranh cũ. Bên trong và bên ngoài đều là những ranh giới cũ, bây giờ và khi đó là những ranh giới cũ, và không ngôn ngữ thì chúng biến mất.

Chuyện đã xảy ra:

Một người tới Bokuju và nói với ông ấy, “Tôi đang vội  và  tôi  sẽ  không  thể  ở  lại  lâu  với  ông.  Chỉ  đi  qua đường này, tôi nghĩ cũng tốt để tới và nghe dù chỉ một lời.  Tôi  không  cần  nhiều.  Thầy  nói  một  lời  để  chỉ  ra chân lí và tôi sẽ mang nó trong tim mình.”

Bokuju  nói,  “Đừng  bắt  buộc  ta,  bởi  vì  thậm  chí một lời cũng đủ cho chân lí biến mất. Và dù ông có vội hay không, tôi cũng không thể nào nói được gì cả. Nhớ điều  này:  rằng  ông  đã  hỏi  Bokuju  và  ông  ta  nói,  ‘Tôi không thể nói được điều gì.’ Chỉ cần nhớ điều này.”

Người  này  nói,  “Điều  này  cũng  chẳng  nhiều  nhặn gì mấy và cũng chẳng giúp gì cho tôi cả. Thầy nói chút xíu, chỉ một lời thôi - tôi không hỏi nhiều.”

Bokuju nói, “Thậm chí đến một lời cũng đủ để phá huỷ cái toàn thể. Ông nhìn vào tôi và nhớ tôi bên trong ông.”

Nhưng người này không thể nào nhìn được bởi vì điều  đó  khó  khăn  -  bạn  không  biết  cách  nhìn  -  nếu không thì đã không có nhu cầu để tới Bokuju.

Bạn  không  thể  nhìn  ra  phía  trước.  Chỏm  mũi  bạn là cái khó nhìn vào nhất. Nhìn sang bên thì được; bạn sang trái và bạn sang phải, nhưng chẳng bao giờ ở giữa cả. Cho nên có người điên cực hữu và người điên cực tả,  nhưng  bạn  không  thể  nào  tìm  ra  được  người  giữa, người không điên. Đi sang bất kì cực đoan nào và bạn cũng  phát  điên,  vẫn  còn  ở  giữa  và  bạn  trở  nên  được chứng ngộ - nhưng không ai còn ở giữa. Tại chỗ giữa bạn gặp thực tại.

Lời  nhất  định  nói  được  một  nửa  thôi,  một  lời không   thể   nói   đầy   đủ   sự   việc.  Nếu   bạn   nói,   “Có Thượng đế ,” thế thì bạn phủ nhận, “Không có Thượng đế”  -  và  ngài  là  cả  hai.  Nếu  bạn  nói,  “Có  sống,”  bạn phủ nhận chết - mà sống là chết nữa. Nếu bạn nói điều gì đó, nó sẽ chỉ được một nửa, và một nửa chân lí còn nguy hiểm hơn là nói dối toàn bộ. Bởi vì tính một nửa đó mà nó mang hương thơm của chân lí và bạn có thể bị nó lừa dối.

Tất cả các giáo phái đều dựa trên chân lí một nửa; đó  là  lí  do  tại  sao  chúng  nguy  hiểm.  Tất  cả  các  giáo đoàn đều nguy hiểm bởi vì chúng dựa trên chân lí một nửa.  Và  ngoài  ra  thì  không  thể  có  được,  bởi  vì  giáo đoàn, tín ngưỡng, giáo phái cần phải dựa trên lời. Phật giáo không dựa vào Phật, nó dựa vào điều Phật đã nói. Và  điều  Phật  đã  nói  là  một  nửa,  bởi  vì  cái  toàn  thể không  thể  nào  được  nói  ra.  Không  cái  gì  có  thể  được làm về nó cả.

Hoặc  bạn  cố  gắng  nói  cái  toàn  thể,  thế  thì  chẳng điều gì được nói ra cả. Nếu bạn nói, “Sống là cả sống và chết,” bạn đang nói gì vậy? Nếu bạn nói, “Thượng đế là cả hai Quỉ và Thượng đế,” bạn đang nói gì vậy? Bạn  đang  nói  điều  ngược  đời,  bạn  không  nói  rõ  ràng, và mọi người sẽ nghĩ bạn điên. Làm sao Thượng đế có thể là cả tốt và xấu được? Và làm sao sống lại có thể là cả chết và sống được? Chết phải đối lập với sống chứ.

Trống rỗng ở đây, trống rỗng ở kia, nhưng vũ trụ vô hạn bao giờ cũng đứng trước mắt ông...

Lớn vô hạn và nhỏ vô hạn; không khác biệt...

Bởi  vì  nếu  cái  gì  đó  là  lớn  vô  hạn  và  cái  gì  đó  là nhỏ vô hạn, không thể có bất kì sự khác biệt gì do vấn đề  về  cái  vô  hạn.  Nếu  bạn  đi  xuống,  phân  chia,  phân tích, bạn sẽ đạt tới cái nhỏ vô hạn. Khoa học đã đạt tới cái nhỏ vô hạn, điện tử. Bây giờ mọi thứ đã biến mất, chẳng  cái  gì  thấy  được  cả.  Điện  tử  không  thấy  được,  không  ai  có  thể  thấy  nó  cả.  Thế  thì  tại  sao  họ  lại  nói điện tử hiện hữu?

Vật lí đã thành gần như là siêu hình, và những phát biểu  vật  lí,  những  phát  biểu  của  các  nhà  vật  lí,  có  vẻ gần  như  triết  lí,  huyền  môn,  bởi  vì  họ  nói,  “Chúng  ta không thể thấy được điện tử, chúng ta chỉ có thể quan sát được hậu quả. Chúng ta có thể thấy hậu quả nhưng không thấy nguyên nhân, Chúng ta suy luận rằng điện tử  phải  có  đó,  bởi  vì,  nếu  điện  mà  không  có  đó,  làm sao những hậu quả này có thể có đó được?”

Đây là điều các nhà huyền môn bao giờ cũng nói. Họ  nói,  “Chúng  ta  không  thể  thấy  Thượng  đế  được nhưng  chúng  ta  có  thể  thấy  sáng  tạo  này.  Và  Thượng đế là nguyên nhân còn sáng tạo này là hậu quả. Chúng ta không thể nào thấy được Thượng đế nhưng chúng ta thấy  sáng  tạo  -  ngài  phải  có  đó,  nếu  không  làm  sao sáng tạo này là có thể được?”

Nếu  bạn  nghe  tiếng  nói  của  tôi  và  bạn  không  thể thấy  tôi,  bạn  sẽ  phải  suy  luận  rằng  tôi  phải  ở  đâu  đó, nếu  không  làm  sao  bạn  có  thể nghe  thấy  tiếng  của tôi được? Hậu quả là thấy được nhưng nguyên nhân không thấy được. Khoa học đã đạt tới cái nhỏ vô hạn, và cái nhỏ đó đã biến mất hoàn toàn - bởi vì nó đã thành nhỏ thế,  nhỏ  thế,  nhỏ  mãi,  tinh  vi  đến  mức  bây  giờ  bạn không thể nắm bắt được nó.

Tôn  giáo  đạt  tới  cái  lớn  vô  hạn.  Nó  trở  thành  lớn thế,  lớn  thế  bao  la  đến  mức  bạn  không  thể  nào  thấy được  biên  giới  của  nó.  Nó  trở  thành  bao  la  đến  mức bạn  không  thể  nắm  bắt  được  nó,  bạn  không  thể  níu bám lấy nó, bạn không thể định ranh giới nó. Cái nhỏ vô  hạn  không  thể  nào  thấy  được,  nó  trở  thành  không thể trông thấy được; còn cái lớn vô hạn cũng không thể nào thấy được, nó trở thành không thể trông thấy được.

Thế rồi  Tăng  Xán  nói  một  điều  hay:  cả hai  chúng đều  là  một  bởi  vì  cả  hai  là  vô  hạn.  Và  cái  vô  hạn,  dù nhỏ hay lớn cũng không có gì khác biệt, chúng là một.

Lớn vô hạn và nhỏ vô hạn; không khác biệt, vì các định nghĩa đã tan biến và không biên giới nào thấy được.

Cho nên điều đó cũng đúng với hiện hữu và không hiện hữu.

Khi  bạn  là  trống  rỗng  toàn  bộ,  không  bản  ngã, không ai ở bên trong ngôi nhà, bạn hiện hữu hay không hiện  hữu?  Bạn  hiện  hữu  hay  bạn  không  hiện  hữu? Chẳng điều gì có thể được nói ra cả.

Mọi người hay hỏi đi hỏi lại Phật, “Điều gì xảy ra khi người ta trở thành vị phật? Người đó hiện hữu hay người đó không hiện hữu? Linh hồn tồn tại hay không? Điều gì sẽ xảy ra khi Phật rời khỏi thân thể? Ông ấy sẽ ở đâu? Ông ấy sẽ ở đâu đó hay không đâu cả?”

Còn  Phật  nói,  “Những  câu  hỏi  này,  các  ông  đừng hỏi. Các ông đơn giản trở thành vị phật và thấy, bởi vì bất  kì  điều  gì  ta  nói  cũng  sẽ  sai.”  Và  ông  ấy  bao  giờ cũng tránh cám dỗ trả lời những câu hỏi như vậy.

Đừng phí thời gian trong hoài nghi và biện luận mà chẳng liên quan gì với điều này.

Thực  tại  không  phụ  thuộc  vào  biện  luận  của  bạn. Dù bạn chứng minh theo cách này hay cách khác, cũng chẳng liên quan - thực tại có đó. Nó đã có đó trước bạn rồi, nó sẽ có đó sau bạn. Nó không phụ thuộc vào tâm trí  bạn;  ngược  lại,  tâm  trí  bạn  phụ  thuộc  vào  nó.  Nó không  cần  bất  kì  chứng  minh  hay  bác  bỏ  nào.  Nó  tồn tại  theo  cách  của  nó.  Bạn  không  thể  chứng  minh  nó, bạn không thể bác bỏ nó.

Nhưng mọi người cứ biện luận liệu Thượng đế tồn tại  hay  không.  Cả  nghìn  cuốn  sách  đã  được  xuất  bản hàng năm về liệu Thượng đế tồn tại hay không. Tất cả đều ngu xuẩn! Những người nói có và chứng minh, và những  người  nói  không  và  chứng  minh,  cả  hai  đều trong  cùng  con  thuyền  -  con  thuyền  của  chứng  minh, biện luận, logic.

Và  nếu  có  Thượng  đế,  ngài  phải  cười  to.  Ngài  có cần  biện  luận  của  bạn  không?  Bạn  đang  nói  gì  vậy? Bạn đang nói rằng nếu ngài có đó, thế thì sự hiện hữu của  ngài  phụ  thuộc  vào  liệu  bạn  có  chứng  minh  được ngài  hay  không.  Dù  bất  kì  điều  gì  bạn  làm  -  chứng minh hay bác bỏ - nhưng bạn có cho rằng sự hiện hữu của ngài phụ thuộc vào biện luận của bạn không?

Sự tồn tại có đó chẳng cần biện luận của bất kì ai. Không nhân chứng nào được gọi ra, và chẳng có toà án nào  để  mà  quyết  định.  Làm  sao  bạn  có  thể  phán  xét được?  Và  ai  là  quan  toà?  Và  biện  luận  thì  cứ  tiếp  tục mãi;  hàng  triệu  năm  người  ta  đã  tranh  luận  theo  cách này cách nọ. Kẻ vô thần có đó và họ cứ tiếp diễn mãi mà  chẳng  ai  có  thể  thuyết  phục  được  họ;  kẻ  hữu  thần có  đó  và  họ  cứ  tiếp  diễn  mãi  mà  chẳng  ai  có  thể  làm cho họ hoài nghi được. Hữu thần và vô thần cả hai đều tranh  cãi  và  không  biện  luận  nào  chứng  minh  được là điều cuối cùng, vấn đề vẫn còn như cũ.

Tăng Xán nói tất cả mọi biện luận đều không liên quan:  hữu  thần,  vô  thần  cả  hai  không  liên  quan;  ủng hộ,  chống  đối  cả  hai  không  liên  quan.  Bạn  đang  làm điều ngu xuẩn, bởi vì thực tại có đó, nó không cần bất kì  bằng  chứng  nào.  Nó  đã  có  đó  rồi,  nó  bao  giờ  cũng có đó, nó bao giờ cũng sẽ có đó.

Chân  lí  có  nghĩa là ‘cái đang đó’.  Biện  minh,  bạn đơn  giản  làm  phí  hoài  năng  lượng  và  thời  gian  của mình. Thay vì thế, tận hưởng nó. Thay vì thế, hội nhập vào trong nó. Thay vì thế, sung sướng trong nó. Thay vì  thế,  sống  nó!  Và  nếu  bạn  sống,  bạn  bắt  đầu  mang hương vị của thực tại quanh mình. Nếu bạn sống nó và bạn sung sướng trong nó, cái gì đó của cái bao la, cái gì đó của cái vô hạn, bắt đầu được bầy tỏ bởi sự tồn tại hữu hạn của bạn. Dần dần các biên giới của bạn cũng tan  biến  đi,  dần  dần  bạn  mất  đi.  Giọt  nước  rơi  vào trong đại dương và trở thành đại dương.

Đừng phí thời gian vào biện bác. Triết gia là những kẻ ngu, và là kẻ ngu nguy hiểm hơn những người ngu thường,  bởi  vì  người  ngu  thường  đơn  giản  ngu  xuẩn còn triết gia nghĩ họ trí tuệ. Và họ cứ thế mãi! Tôi nhìn vào một Hegel hay một Kant - toàn bộ cuộc sống của họ cứ đi biện luận và họ chưa bao giờ đạt tới đâu cả.

Chuyện đã xảy ra:

Một  cô  gái  cầu  hôn  với  Immanual  Kant,  cô  ấy muốn  lấy  ông  ấy.  Ông  ấy  nói,  “Vâng,  tôi  sẽ  nghĩ  về điều đó.”

Một  nhà  tư  tưởng,  một  nhà  tư  tưởng  lớn  và  một nhà  logic  lớn,  làm  sao  ông  ấy  có  thể  tiến  bước  được? Thậm chí nếu đấy là tình yêu thì ông ấy cũng phải nghĩ về nó trước hết. Và người ta nói rằng ông ấy đã nghĩ và nghĩ  và  nghĩ  mãi.  Thế  rồi  ông  ấy  thu  thập  tất  cả  mọi biện luận ủng hộ và chống đối - bởi vì có những người đang chống lại tình yêu, có những người đang ủng hộ tình  yêu,  có  những  người  chống  lại  hôn  nhân,  những người ủng  hộ hôn nhân, và họ  đều tranh cãi.  Cho nên ông ấy tích luỹ lại tất cả dữ liệu về hôn nhân, tình yêu, ủng  hộ,  chống  đối.  Người  ta  nói  rằng  ông  ấy  đã  tích luỹ  ba  trăm  biện  luận  ủng  hộ  và  chống  đối  hôn  nhân. Ông ấy trở nên rất lẫn lộn. Phải làm gì? Quyết định thế nào?

Thế rồi ông ấy thử và thử, và thế rồi ông ấy đã có thể tìm ra một biện luận nghiêng về hôn nhân. Và biện luận  đó  là  thế  này:  rằng  nếu  có  một  khả  năng,  hai phương án có vẻ ngang nhau, thế thì bao giờ cũng chọn phương  án  sẽ  cho  bạn  nhiều  kinh  nghiệm  hơn.  Hôn nhân hay không hôn nhân - nếu tất cả các biện luận đều ngang nhau - thế thì không hôn nhân ông ấy đã biết rồi, bởi vì ông ấy là người vô dục. Thế thì tốt hơn cả là đi vào hôn nhân, bởi vì ít nhất đấy cũng là điều gì đó mới. Khi  tất  cả  các  biện  luận  bằng  nhau,  thế  thì  làm  sao quyết  định  được?  Cho  nên  cứ  đi  và  biết  về  hôn  nhân bằng kinh nghiệm.

Thế là ông ấy đi và tới gõ cửa nhà cô ấy ấy. Người bố  ra  mở  cửa  và  Immanuel  Kant  nói,  “Tôi  đã  quyết định. Con gái của bác đâu ạ?”

Người bố nói, “Chậm quá rồi - nó là mẹ của ba đứa trẻ rồi.”

Bởi vì hai mươi năm đã trôi qua và phụ nữ không ngu  xuẩn  đến  mức  chờ  đợi  lâu  thế.  Họ  bao  giờ  cũng khôn  ngoan  hơn,  khôn  ngoan  hơn  theo  một  cách  bản năng.  Đó  là  lí  do  tại  sao  phụ  nữ  lại  không  là  các  triết gia lớn. Họ không ngu xuẩn đến thế, họ bản năng hơn, trực  giác  hơn,  gần  tự  nhiên  hơn,  quan  tâm  nhiều  tới việc sống hơn là biện minh.

Đó  là  lí  do  tại  sao  với  đàn  ông,  đàn  bà  bao  giờ cũng  dường  như  quan  tâm  tới  những  điều  nhỏ  bé, không quan tâm tới những vấn đề lớn, những điều rất nhỏ  bé:  trang  phục,  trang  điểm.  Nhưng  nhìn  đấy  -  họ quan tâm tới những điều nhỏ bé bởi vì cuộc sống bao gồm  những  điều  nhỏ  bé.  Những  vấn  đề  lớn  lao  chỉ  ở trong tâm trí, không trong cuộc sống. Dù bạn có quyết định  Thượng  đế  tồn  tại  hay  không  cũng  chẳng  khác biệt gì. Bạn phải ăn hai lần một ngày, bạn phải mặc ấm khi trời quá lạnh và bạn phải vào bóng râm khi trời quá nóng  -  dù  bạn  có  quyết  định  Thượng  đế  tồn  tại  hay không,  cũng  chẳng  khác  biệt  gì.  Cuộc  sống  bao  gồm những điều nhỏ bé. Và nếu cuộc sống bao gồm những điều nhỏ bé thế thì điều nhỏ bé lại không nhỏ bé - bởi vì cuộc sống bao gồm chúng, chúng là quan trọng.

Đừng phí thời gian trong hoài nghi và biện luận mà chẳng liên quan gì với điều này.

Một điều, mọi điều: di chuyển trong và quyện lẫn nhau, không phân biệt.

Sống trong hiểu biết này là hiện hữu không lo âu về không hoàn hảo. Sống trong niềm tin này là con đường đi tới bất nhị,  bởi vì cái bất nhị là một với tâm trí tin cậy.

Những  lời  rất  rất  có  ý  nghĩa,  và  còn  ý  nghĩa  hơn nữa nếu bạn có thể nhìn ra ngoài lời đó.

Một điều, mọi điều: di chuyển trong và quyện lẫn nhau...

Cuộc  sống  là  một  đơn  vị  hữu  cơ.  Chẳng  cái  gì  bị phân  chia,  mọi  thứ  đều  là  một.  Nếu  bạn  nghĩ,  nó  bị phân chia, phân chia là do tâm trí áp đặt. Nếu không thì mọi  thứ  đều  trộn  lẫn  nhau,  quyện  vào  nhau,  hợp  nhất vào  cái  khác. Điều  đó  xảy  ra  vào  mọi lúc.  Bạn  không thấy  điều  đó  bởi  vì  bạn  đã  trở  thành  hoàn  toàn  mù quáng với lời.

Bạn  ăn  quả;  quả  trở  thành  máu  bạn.  Cây  đã  trộn lẫn  vào  trong  bạn,  biên  giới  bị  mất  đi.  Và  quả  này  có thể  đã  ở  trong  máu  của  nhiều  người  trước  đó,  nhiều con vật, nhiều cây cối, nhiều tảng đá. Năng lượng này, mà là quả đó, bao giờ cũng đã từng ở đó trong sự tồn tại - tan chảy, hội nhập, nổi lên, đi từ cái này sang cái khác, đi qua mọi biên giới.

Quan  sát  bất  kì  hiện  tượng  nào.  Quả  trên  cây,  nó đang làm gì? Các nhà khoa học nói rằng quả đang làm phép màu. Nó đang biến đổi đất, nó đang biến đổi ánh mặt trời, nó đang biến đổi nước. Nó là phép màu, bởi vì bạn không thể ăn đất, bạn không thể ăn tia sáng mặt trời  một  cách  trực  tiếp.  Quả  này,  quả  táo,  đang  làm phép màu. Nó biến đổi mọi thứ và làm điều đó để cho bạn có thể hấp thu nó và nó trở thành máu bạn.

Và năng lượng này đã di chuyển bởi vì nó bao giờ cũng có đó. Toàn bộ năng lượng này vẫn còn như cũ, bởi  vì  không  có  đâu  khác  để  đi,  cho  nên  năng  lượng này  không  thể  nào  kém  đi  hay  nhiều  hơn.  Không  gì được thêm vào cho vũ trụ, và không gì có thể bị xoá bỏ đi. Bạn sẽ đem nó đi đâu? Cái toàn bộ vẫn còn như cũ.

Mới  ngày  nào  quả  này  mới  chỉ  là  trong  đất,  bạn không  thể  ăn  được  nó.  Quả  này  đã  trong  mặt  trời, vitamin  D  đã  trong  mặt  trời.  Bây  giờ  quả  đã  hấp  thu nó, bây giờ đất đã biến đổi - phép màu đã xảy ra: bùn nhão đã biến đổi thành quả ngon.

Và bạn ăn nó, nó trở thành máu bạn. Máu bạn đang khuấy  tung  liên  tục,  nó  tạo  ra  tinh  dịch.  Bây  giờ  tinh dịch  được  sinh  ra,  nó  trở  thành  đứa  trẻ  nhỏ.  Bây  giờ quả này, quả táo này, đã đi vào trong đứa trẻ. Các biên giới ở đâu? Cây đi vào trong bạn, mặt trời đi vào trong cây, đại dương đi vào trong cây, bạn đi vào trong đứa trẻ và điều này cứ diễn ra mãi...

Mọi thứ đều đang chuyển động. Hơi thở đang bên trong bạn sẽ ở trong tôi chút ít sau. Và hơi thở là cuộc sống, cho nên cuộc sống của bạn và cuộc sống của tôi không thể nào khác nhau được, bởi vì cũng hơi thở ấy bạn  thở,  thì  tôi  cũng  thở.  Tôi  thở  ra,  bạn  hít  vào;  bạn thở ra, tôi hít vào.

Trái tim bạn và trái tim tôi không thể rất khác nhau được. Chúng đang thở và đập với cùng đại dương của sức  sống  đang  bao  quanh.  Tôi  gọi  đây  là  hơi  thở  tôi, nhưng  vào  lúc  tôi  gọi  nó,  thì  nó  không  còn  là  của  tôi nữa - nó đã di chuyển, nó đã đổi nhà, bây giờ nó là hơi thở của ai đó khác. Điều bạn gọi là cuộc sống của bạn

thì không phải là của bạn. Nó không của ai cả, hay nó là của mọi người.

Khi  ai  đó  nhìn  vào  thực  tại,  thế  thì  người  đó  thấy rằng cái toàn thể là một đơn vị hữu cơ. Mặt trời đang làm  việc  cho  bạn,  đại  dương  đang  làm  việc  cho  bạn, các  vì  sao  đang  làm  việc  cho  bạn.  Mọi  người  quanh khắp thế giới đang làm việc cho bạn và bạn đang làm việc  cho  họ.  Bạn  sẽ  chết  đi  và  dòi  bọ  sẽ  ăn  thân  xác bạn, bạn sẽ trở thành thức ăn cho chúng.

Bạn đang sẵn sàng, chín muồi để chết, để trở thành thức ăn cho ai đó khác. Và điều này phải là như vậy - bởi  vì  bạn  đã  làm  bao  nhiêu  thứ  thành  thức  ăn  của mình, cuối cùng bạn phải trở thành thức ăn của chúng. Mọi thứ đều là thức ăn cho ai đó khác. Nó là một dây chuyền... và bạn muốn níu bám lấy cuộc sống. Và quả táo,  nó  cũng  muốn  níu  bám  lấy  cuộc  sống;  và  lúa  mì, lúa  mì  cũng  muốn  còn  là  bản  thân  nó.  Thế  thì  cuộc sống sẽ dừng lại.

Cuộc sống sống qua cái chết. Bạn chết ở đây, ai đó trở nên sống ở kia; tôi thở ra, ai đó hít vào. Cũng giống như việc thở ra theo nhịp điệu, việc thở là cuộc sống và cái chết. Sống là hít vào, chết là thở ra.

Khi bạn chín muồi, bạn sẽ rụng xuống đất. Thế thì dòi  bọ  sẽ  ăn  bạn  và  chim  mồi  sẽ  tới  và  chúng  sẽ  tận hưởng  bạn.  Bạn  đã  hưởng  nhiều  thức  ăn  rồi,  bây  giờ đến lượt bạn sẽ được loài khác tận hưởng. Mọi thứ đều tan  chảy,  gặp  gỡ,  hội  nhập.  Cho  nên  tại  sao  phải  lo nghĩ?  Điều  này  sẽ  xảy  ra,  điều  này  đã  xảy  ra  rồi.  Chỉ cái  toàn  bộ  là  sống,  các  cá  thể  là  giả  tạo.  Chỉ  cái  tối thượng  sống  - tất  cả những  cái  khác  chỉ  là  những  con sóng trong nó, chúng tới rồi chúng đi.

Khi  người  ta  thấy  thực  tại  chỉ  ngay  trước  mũi, bỗng nhiên không có vấn đề gì, không lo âu, bởi vì cái toàn  thể  cứ  sống  dù  bạn  sống  hay  không.  Thế  thì  cái chết  của  bạn  không  phải  là  vấn  đề,  thế  thì  cuộc  sống của bạn cũng không phải là vấn đề. Bạn sẽ sống trong cái toàn thể trong nhiều, nhiều triệu cách.

Đôi khi bạn sẽ là quả cây... đó là ý nghĩa của khái niệm Hindu về hàng triệu yonic. Đôi khi bạn trong con vật  và  đôi  khi  bạn  trong  sâu  bọ  và  đôi  khi  bạn  là  cái cây  và  đôi  khi  bạn  là  tảng  đá  -  và  cuộc  sống  cứ  tiếp diễn.

Cho nên bạn là không ai cả, theo một nghĩa nào đó, và bạn là mọi người theo nghĩa khác. Bạn là cái trống rỗng  theo  nghĩa  này  và  bạn  tràn  đầy  theo  nghĩa  khác. Bạn  không  hiện  hữu  theo  nghĩa  này  và  bạn  là  tất  cả theo nghĩa khác - bởi vì bạn không tách rời.

Tách rời đem lại lo âu. Nếu bạn lo âu, trong phiền não, điều đó có nghĩa là bạn đang nghĩ mình tách biệt - bạn  đang  tạo  ra  vấn  đề  một  cách  không  cần  thiết  cho chính mình. Không cần thế, bởi vì cái toàn thể vẫn cứ sống;  cái  toàn  thể  không  bao  giờ  chết,  nó  không  thể chết được. Chỉ bộ phận mới chết đi, nhưng cái chết đó cũng  không  thực  là  chết,  nó  là  tái  sinh.  Tại  đây  bạn chết đi, tại kia bạn sinh ra.

Một điều, mọi điều: di chuyển trong và quyện lẫn nhau, không phân biệt.

Sống trong hiểu biết này  là hiện hữu không lo âu về không hoàn hảo.

Thế thì tại sao phải lo nghĩ về hoàn hảo? Điều đó nữa cũng là mục tiêu bản ngã. Điều này cần được hiểu rất sâu sắc, bởi vì ngay cả người tôn giáo cũng cố gắng hoàn  hảo.  Nhưng  bạn  là  ai  để  mà  hoàn  hảo?  Chỉ  cái toàn thể mới có thể là hoàn hảo, bạn chẳng bao giờ có thể  hoàn  hảo  cả.  Làm  sao  bạn  có  thể  hoàn  hảo  được? Ngay  cả  Phật  cũng  phải  ốm,  ông  ấy  cũng  phải  chết. Bạn không thể nào hoàn hảo được! Chính mục tiêu của hoàn hảo là trò bản ngã. Cái toàn thể đã hoàn hảo rồi, bạn  không  cần  phải  lo  nghĩ  về  nó  -  và  trong  cái  toàn thể thì bạn cũng hoàn hảo.

Hai từ cần được hiểu: một là hoàn hảo, từ kia là cái toàn thể. Người tôn giáo thực sự quan tâm tới cái toàn thể,  không  bao  giờ  quan  tâm  tới  cái  hoàn  hảo,  còn người giả tôn giáo thì quan tâm tới cái hoàn hảo, không bao giờ quan tâm tới cái toàn thể.

Cái toàn thể có nghĩa là, “Tôi không hiện hữu, cái toàn thể hiện hữu.” Và nó là hoàn hảo, bởi vì làm sao nó  có  thể  khác  được?  Không  có  so  sánh,  không  có  ai khác  cả.  Nhưng  nếu  bạn  đang  nghĩ  dưới  dạng  hoàn hảo, đạo đức, lí tưởng, tính cách, bạn phải thành hoàn hảo, thế thì bạn sẽ phát điên.

Tất  cả  mọi  người  hoàn  hảo  đều  phát  điên  -  đó  là điểm cuối cùng của họ, cái tối  thượng của họ - bởi vì như  một  đơn  vị  tách  biệt,  bạn  sẽ  vẫn  còn  không  hoàn hảo,  bạn  không  thể  nào  hoàn  hảo  được.  Làm  sao  bạn có thể hoàn hảo được? - bởi vì năng lượng của bạn tới từ  cái  toàn  thể,  nó  đi  tới  cái  toàn  thể;  bạn  không  hiện hữu. Con sóng phải vẫn còn là con sóng, nó không thể trở thành đại dương được. Và nếu nó cố gắng quá vất vả, nó sẽ phát điên.

Đó là lí do  tại sao trong thế giới  của tôn giáo bạn thấy nhiều người bản ngã thế, bởi vì họ đang cố gắng là  hoàn  hảo  về  mọi  thứ.  Họ  cứ  nhấn  mạnh  vào  hoàn hảo.  Họ  không  thể  thảnh  thơi  được,  họ  bao  giờ  cũng căng thẳng. Và bao giờ một cái gì đó cũng sẽ sai, và họ phải làm cho nó đúng - và họ bao giờ cũng sẽ vẫn còn trong  lo  âu.  Vào  nhà  thương  điên  mà  xem,  và  tại  đó bạn sẽ thấy chín mươi phần trăm là những người theo hoàn hảo.

Con  người  của  hiểu  biết  vẫn  còn  thảnh  thơi.  Điều đó   không   có   nghĩa   là   người   ấy   không   quan   tâm. Không, người ấy quan tâm nhưng người ấy hiểu những giới hạn. Người ấy quan tâm, nhưng người ấy biết rằng mình chỉ là bộ phận.  Người ấy  chưa hề nghĩ bản thân mình là cái toàn thể, cho nên người ấy chưa bao giờ lo nghĩ.

Người  ấy  tận  hưởng  bất  kì  cái  gì  người  ấy  đang làm, biết rõ rằng nó vẫn còn không hoàn hảo, nó không thể là hoàn hảo được. Nhưng người ấy tận hưởng việc làm  nó,  và  bởi  việc  tận  hưởng  nó,  bất  kì  cái  gì  hoàn hảo cũng đều có thể xảy ra mà không tạo ra lo nghĩ gì trong  người  ấy.  Người  ấy  yêu  nó,  biết  rõ  rằng  nó  sẽ không  là  điều  tuyệt  đối.  Nó  không  thể  thế;  một  cái  gì đó sẽ còn lại không hoàn hảo, đấy là bản chất của mọi sự.

Đó là lí do tại sao ở phương Đông chúng ta bao giờ cũng tin - và tin vào điều rất thực - rằng bất kì khi nào ai đó trở thành hoàn hảo thì người ấy sẽ không sinh ra  nữa,  người  ấy  biến  mất  khỏi  thế  giới  này.  Người  ấy phải  thế,  bởi  vì  trong  thế giới này chỉ  cái  không  hoàn bảo mới có thể. Người ấy không còn khớp với đây nữa, người  ấy  không  còn  được  cần  tới  nữa,  người  ấy  tan biến trong cái toàn thể.

Ngay  cả  vị  Phật  tới  khoảnh  khắc  chót  của  cuộc sống mình cũng vẫn còn không hoàn hảo, nhưng không lo  nghĩ  về  nó.  Đó  là  lí  do  tại  sao  Phật  tử  có  hai  thuật ngữ cho niết bàn. Việc chứng ngộ tối thượng họ gọi là mahaparinirvana  -  đại  bát  niết  bàn,  còn  việc  chứng ngộ họ gọi là nirvana - niết bàn. ‘Niết bàn’ có nghĩa là vị  Phật  đang  trong  thân  thể.  Ông  ấy  đã  đạt  tới  bừng sáng, ông ấy đã trở thành người biết, nhưng ông ấy vẫn trong  thân  thể,  thân  thể  của  cái  không  hoàn  hảo.  Ông ấy vẫn trong thế giới này của các bộ phận không hoàn hảo. Đây là niết bàn, chứng ngộ.

Thế  rồi  khi  ông  ấy  rời  khỏi  thân  thể,  khi  ông  ấy đơn giản  biến mất trong cái trống rỗng tối  thượng, đó là  mahaparinirvana  -  đại  bát  niết  bàn, đó  là đại chứng ngộ.  Bây  giờ  cái  không  hoàn  hảo  biến  mất,  bây  giờ không có cá thể, bây giờ ông ấy là cái toàn thể. Chỉ cái toàn thể mới có thể hoàn hảo. Bây giờ Phật có thể hoàn hảo,  bởi  vì  bây  giờ  ông  ấy  đã  tan  biến  vào  trong  cái toàn thể, ông ấy là đại dương.

Cho nên nhớ điều này cho rõ, bởi vì tất cả mọi chủ nghĩa  hoàn  hảo  đều  là  nỗ  lực  bản  ngã,  bạn  phát  điên theo  mọi  thứ.  Cố  làm  điều  đó  tốt  nhất  mà  bạn  có  thể làm được, nhưng đừng phát cuồng về nó; làm tốt nhất mà bạn có thể làm được và chấp nhận giới hạn đó. Giới hạn  này  sẽ  có  đó,  ngay  cả  về  tính  cách  của  bạn,  đạo đức, mọi thứ!

Thậm chí thánh nhân cũng phải để ra chút ít không gian  cho  tội  nhân,  bởi  vì  tội  nhân  sẽ  đi  đâu?  Cho  nên có thể, chín mươi chín phần trăm là thánh nhân, nhưng một phần trăm của tội nhân sẽ có đó. Và điều ngược lại xảy  ra:  bạn  có  thể  trở  thành  tội  nhân  chín  mươi  chín phần trăm nhưng một phần trăm của thánh nhân sẽ vẫn có đó. Nó phải là như vậy, bởi vì bạn sẽ bỏ phần kia đi đâu?  Bạn  có  thể  bắt  ép  nó  tới  chính  cực  điểm,  nhưng một phần trăm của cái kia sẽ vẫn còn ở đó. Và nếu bạn phát điên về nó, thì cũng chẳng ích gì.

Con  người  của  hiểu  biết  chấp  nhận  các  giới  hạn. Người  ấy  chấp  nhận  các  khả  năng,  cái  mà  có  thể. Người ấy biết cái không thể được, người ấy không bao giờ thử cái không thể được. Người ấy thảnh thơi và tận hưởng cái có thể. Và người  ấy càng tận hưởng thì cái hoàn  hảo  càng  tới  với  cuộc  sống  người  ấy.  Nhưng không còn lo nghĩ nữa, đấy là biết ơn - và đây là khác biệt.

Nếu bạn tới với một người thực sự tôn giáo, bạn sẽ cảm  thấy  ân  huệ  xung  quanh  người  đó,  vô  nỗ  lực. Người  ấy  chẳng  làm  gì  cho  bản  thân  mình,  người  ấy đơn giản thảnh thơi trong điều tối thượng, và bạn cảm thấy cái vô nỗ lực bao quanh người ấy.

Nếu  bạn  tới  một  người  là  người  theo  thuyết  hoàn hảo, người giả tôn giáo, thế thì mọi điều bạn thấy sẽ là nhân tạo, sẽ không có ân huệ. Mọi thứ đều rõ ràng, mọi chuyển động đều có tính toán, tinh ranh. Mọi thứ người ấy  làm  đều  là  theo  kỉ  luật,  không  tự  phát.  Người  ấy sống trong luật lệ; luật lệ riêng của người ấy trở thành sự  cầm  tù  người  ấy.  Người  ấy  không  thể  cười,  người ấy không thể là đứa trẻ, người ấy không thể là hoa. Dù  người  ấy  là  gì,  người  ấy  cũng  đưa  nhiều  nỗ  lực  vào trong nó đến mức mọi thứ đều trở thành căng thẳng và đi sai. Nó không phải là sự tuôn chảy tự phát.

Và điều này nên là tiêu chuẩn - nếu bạn đi tới thầy thì  đây  nên  là  tiêu  chuẩn  -  rằng  thầy  là  luồng  chảy  tự phát.  Chỉ  thế  thì  thầy  mới  có  thể  giúp  bạn  trở  thành luồng chảy tự phát về phần bạn. Nếu thầy là người theo thuyết  hoàn  chỉnh  bó  buộc,  ông  ấy  sẽ  làm  què  quặt bạn, ông ấy sẽ giết chết bạn hoàn toàn. Ông ấy sẽ chặt bạn  ra  theo  nhiều  cách,  và  vào  lúc  ông  ấy  cho  là  bạn hoàn chỉnh, bạn chết.

Chỉ cái gì chết mới có thể hoàn hảo. Cái còn sống nhất  định  vẫn  còn  không  hoàn  hảo,  nhớ  lấy  lấy  điều này.

Sống trong hiểu biết này là hiện hữu không lo âu về không hoàn hảo.

Người  ta  đơn  giản  sống!  Người  ta  sống  toàn  bộ, người ta sống toàn thể, và không bận tâm về hậu quả, điều xảy ra.

Sống trong niềm tin này...

Và đây  là  niềm tin cho Tăng Xán, và đây là niềm tin cho tôi nữa. Đây là tin cậy.

Người theo thuyết hoàn hảo không bao giờ tin cậy bởi  vì  người  ấy  bao  giờ  cũng  tìm  lầm  lỗi.  Người  ấy chưa hề tin cậy vào cái gì. Thậm chí nếu bạn tặng cho người ấy bông hồng, người ấy cũng ngay lập tức thấy cái không hoàn hảo. Người ấy sẽ không nhìn vào bông hồng,  người  ấy  sẽ  nhìn  vào  cái  không  hoàn  hảo.  Con mắt người ấy là con mắt của logic, không phải của tình yêu. Người ấy bao giờ cũng nghi ngờ; người ấy không thể nào tin cậy vào bất kì ai, bởi vì người ấy không thể tin cậy vào bản thân mình.

Tới  cái  gọi  là  các  thánh  nhân  mà  xem  -  họ  không thể tin cậy vào bản thân mình được. Họ sợ, bởi vì bất kì  cái  gì  họ  đã  ép  buộc  đều  bị  ép  buộc,  nó  không  tự nhiên, và họ biết nếu họ thảnh thơi thế thì mọi sự sẽ đi sai.  Nếu  một  phụ  nữ  đẹp  tới  một  thánh  nhân,  bạn  có thể thấy rằng ông ấy trở nên bồn chồn, bất ổn. Điều đó có thể không trên bề mặt, nhưng nếu bạn quan sát sâu sắc thì bạn có thể cảm thấy nó, bởi vì ông ấy đã áp đặt brachmacharya,  vô  dục,  và  người  phụ  nữ  kia  là  nguy hiểm.  Ông  ấy  không  thể  nào  cho  phép  người  phụ  nữ này được ở đó lâu, bởi vì thế thì sự không tin cậy của ông ấy về bản thân mình sẽ lộ ra.

Người  không  tin  cậy  vào  năng  lượng  sống  của riêng mình thì không thể tin cậy vào ai được. Người ấy là kẻ thù của con người, kẻ đầu độc. Và kẻ đầu độc thì rất  tính  toán  -  họ  phải  như  vậy,  bởi  vì  họ  phải  biện minh  và  bảo  vệ  bản  thân  mình,  và  họ  phải  phụ  thuộc vào tâm trí của riêng mình.

Và  những  kẻ  đầu  độc  này  đã  làm  hại  nhiều  lắm, làm tổn thương toàn thể nhân loại đến mức mà không thể nào nghĩ được làm sao nhân loại lại có thể thoát ra được  điều  đó.  Họ  đã  đầu  độc  mọi  thứ:  “Cái  này  xấu, cái kia xấu,  cái  này  là  tội  lỗi,  cái  kia  là  sai  quấy.” Và họ đã tạo ra đống lộn xộn quanh bạn đến mức bất kì cái gì bạn làm thì bạn cũng sẽ cảm thấy mặc cảm. Nếu bạn không làm, bạn sẽ cảm thấy mặc cảm bởi vì tự nhiên.

Nếu  bạn  yêu,  bạn  đã  sa  ngã;  nếu  bạn  không  yêu, bạn cứ có cảm giác thôi thúc sâu sắc để yêu. Nó tới từ tự nhiên, chẳng có gì sai trong đó cả. Nó cũng tự nhiên như là đói hay khát vậy, và cũng đẹp như đói và khát. Nhưng thánh nhân của bạn muốn bạn chỉ là người chất dẻo  -  không  đói,  không  khát,  không  yêu  -  thế  thì  bạn mới hoàn hảo.

Nếu toàn bộ cái máy này được làm bằng chất dẻo thế thì sẽ dễ dàng. Và các nhà khoa học đang nghĩ theo hướng này, để làm toàn bộ máy móc chất dẻo. Thế thì bạn  chẳng  cần  thức  ăn  gì,  bạn  không  cần  tình  yêu  gì, bạn không cần thứ gì cả. Bạn trở thành cái máy, bạn là người  máy.  Đôi  khi,  khi  cái  gì  đó  đi  sai,  bạn  có  thể được  gửi  tới  xưởng.  Và  hàng  ngày  bạn  có  thể  đi  tới trạm tiếp liệu, và họ có thể đổ ít xăng vào bạn và mọi sự  đều  ổn  thoả.  Thế  thì  bạn  sẽ  là  người  theo  thuyết hoàn hảo, thế thì bạn sẽ là hoàn hảo.

Nhưng  cuộc  sống  như  nó  đang  đấy,  cuộc  sống  là tinh  tế;  nó  không  phải  là  chất  dẻo,  nó  rất  tinh  tế.  Bạn không có dây dợ, bạn có thần kinh. Và sự cân bằng bao giờ  cũng  di  động.  Không  cái  gì  chắc  chắn  cả,  và  mọi sự cứ tan chảy và hội nhập vào cái khác. Đó là lí do tại sao bạn sống động.

Con người  của hiểu biết không bận tâm, người ấy không  lo  âu  về  cái  không  hoàn  hảo.  Người  ấy  không nghĩ dưới  dạng  hoàn  hảo  chút  nào;  người  ấy  chỉ  sống các  khoảnh  khắc  toàn  thể  nhất  có  thể  được,  toàn  bộ nhất có thể được. Và người ấy càng sống toàn bộ hơn, người ấy càng trở nên có khả năng sống nó hơn.

Một  ngày  sẽ  tới...  người  ấy  đơn  giản  sống  mà không  bó  buộc  ý  tưởng  gì,  không  nghĩ  về  bất  kì  khái niệm nào, không tạo ra bất kì luật lệ và qui tắc nào về cuộc sống mình. Người ấy đơn giản sống và tận hưởng và vui sướng.

Sống trong niềm tin này là con đường đi tới bất nhị... và đây là đức tin

...bởi vì cái bất nhị là một với tâm trí tin cậy.

Và sâu bên trong, nếu bạn có tâm trí tin cậy, cái bất nhị sẽ ở ngay trước bạn. Sâu bên dưới nếu bạn có hoài nghi, thế thì lí thuyết, suy nghĩ, lời, triết lí, học thuyết sẽ có đó, và bạn sẽ hoàn toàn mù loà. Bạn sẽ không có khả năng thấy cái gần, bạn sẽ có khả năng chỉ nghĩ về cái  ở  xa.  Bên  trong  mà  tin  cậy,  thì  bên  ngoài  là  thực tại; bên trong mà tin cậy, thì bên ngoài là chân lí. Tin cậy và chân lí gặp gỡ - và không có gặp gỡ nào khác...

...bởi vì cái bất nhị là một với tâm trí tin cậy.

Lời!

Đạo vượt ra ngoài ngôn ngữ, vì trong nó không có hôm qua, không có ngày mai, không có hôm nay.

Điều cuối cùng: Tăng Xán đang nói rằng ngôn ngữ là  có  thể  nếu  thời  gian  hiện  hữu,  ngôn  ngữ  là  cùng động thái như thời gian. Đó là lí do tại sao ngôn ngữ lại có  ba  thời:  quá  khứ,  hiện  tại,  tương  lai  -  cũng  giống như thời gian: quá khứ, hiện tại, tương lai. Ngôn ngữ là thời  gian,  bị  phân  chia  thành  cùng  phân  loại  như  thời gian.  Còn  cuộc  sống  thì  vượt  ra  ngoài.  Cuộc  sống

không là quá khứ. Quá khứ ở đâu? Bạn không thể nào tìm ra nó ở đâu cả.

Tôi đã từng nghe rằng có lần chuyện xảy ra:

Một người tới thăm một viện bảo tàng lớn. Người này  rất  giầu,  cho  nên  người  ta  dành  cho  ông  ta  người thuyết minh giỏi nhất. Người này nhìn vào một cái đầu và ông ta hỏi, “Đây là ai vậy?”

Người  thuyết  minh  thực  sự  không  biết,  cho  nên anh ta nói, “Đấy là cái đầu của Napoleon.”

Thế rồi đến một cái đầu nhỏ; và lần nữa người này lại  hỏi.  Và  người  thuyết  minh  lại  bị  kích  động  bởi người giầu này, và sợ đến mức anh ta hoàn toàn lẫn lộn bên   trong   và   anh   ta   nói,   “Đây   cũng   là   đầu   của Napoleon.”

Cho  nên  người  giầu  nói,  “Anh  ngụ  ý  gì  vậy?  Hai đầu sao?”

Thế là người thuyết minh bị khó xử, và câu trả lời nào  đó  phải  được  đưa  ra  chứ.  Cho  nên  anh  ta  nói, “Vâng, đây là cái đầu thời trẻ con của ông ấy còn kia là cái đầu lúc về già.”

Nếu  quá  khứ  tồn  tại,  thế  thì  cái  đầu  trẻ  con  sẽ  có đó, thế thì nhiều cái đầu sẽ có đó; khi bạn chết bạn sẽ bỏ  lại  hàng  triệu  cái  đầu  đằng  sau.  Nhưng  bạn  bỏ  lại chỉ  mỗi  cái  đầu  thôi,  không  hàng  triệu  đầu.  Quá  khứ biến  mất;  quá  khứ  không  ở  đâu  cả,  chỉ  trong  kí  ức. Tương lai ở đâu? Tương lai không ở đâu cả, chỉ trong tưởng tượng. Quá khứ là cái không phải là bây giờ và tương  lai  là  cái  chưa  có.  Đó  là  lí  do  tại  sao  các  nhà huyền môn bao giờ cũng nói: Chỉ hiện tại là có. Nhưng

Tăng Xán còn đi thêm lên một bước và ông ấy nói:

...không có hôm qua, không có ngày mai, không có hôm nay.

Thậm chí không có cả hiện tại nữa. Ông ấy ngụ ý gì? - bởi vì ông ấy là đúng, tuyệt đối đúng. Nếu không có quá khứ và không tương lai, thế thì làm sao hiện tại có thể tồn tại được? Bởi vì hiện tại tồn tại chỉ giữa quá khứ và tương lai.

Hiện  tại  là  gì?  -  bước  chuyển.  Từ  quá  khứ  bạn chuyển  tới  tương  lai;  trong  việc  chuyển  đó,  chỉ  trong một khoảnh khắc, là hiện tại. Hiện tại là gì? - Nó chỉ là bước chuyển từ quá khứ sang tương lai, nó là cánh cửa từ  buồng  này  sang  buồng  khác.  Nhưng  nếu  cả  buồng này không tồn tại, buồng kia cũng không tồn tại, thế thì làm  sao  cánh  cửa  có  thể  tồn  tại  được?  Nó  là  cây  cầu giữa quá khứ và tương lai. Và nếu cả hai bờ đều không có, làm sao cây cầu có thể tồn tại được?

Tăng  Xán  là  phải.  Tăng  Xán  nói:  Không  quá  khứ không tương lai không hiện tại. Ông ấy đang nói không có thời gian. Và toàn bộ ngôn ngữ phụ thuộc vào thời gian, quá khứ, tương lai, hiện tại. Ngôn ngữ là sáng tạo của tâm trí, thời gian cũng là sáng tạo của tâm trí.

Khi bạn vứt bỏ ngôn ngữ, thời gian biến mất. Khi bạn vứt bỏ suy nghĩ, không có quá khứ, không hiện tại, không  tương  lai.  Bạn  đi  ra  ngoài  thời  gian,  không  có thời  gian.  Khi  không  có  thời  gian,  có  vĩnh  hằng.  Khi không  có  thời  gian,  bạn  đã  đi  vào  trong  thế  giới  của điều vĩnh hằng.

Chân lí là vĩnh hằng. Và tất cả những điều bạn đã thu được đều là phản ánh tạm thời của chân lí.

Nó  cũng  giống  như  trăng  lên  trên  trời,  đó  là  đêm trăng  tròn,  và  bạn  nhìn  sâu  vào  trong  hồ  và  mặt  trăng có  đó.  Mặt  trăng  này  là  tất  cả  những  cái  mà  bạn  có  - mặt trăng ở trong hồ.

Tâm  trí  soi  gương;  tất  cả  chân  lí  mà  bạn  có  đều được soi gương qua tâm trí, chúng là sự phản xạ.

Tăng  Xán  đang  nói  gì?  Tăng  Xán  đang  nói:  Quên hồ này đi! bởi vì đây là tấm gương. Nhìn ra ngoài, chỉ thế thì bạn mới có khả năng thấy trăng thực - và nó có đấy.

Nhưng bạn lại quá đồng nhất với cái hồ, với tâm trí soi gương. Vứt bỏ tâm trí đi và bỗng nhiên mọi thứ mà bạn bỏ lỡ lại khớp, mọi thứ mà bạn đã tìm kiếm lại xảy ra, mọi thứ mà bạn bao giờ cũng mơ ước và ham muốn lại có đấy. Mọi thứ được hoàn thành.

Toàn bộ thông điệp này là làm sao vứt bỏ tâm trí, ngôn ngữ và thời gian.

Đủ cho hôm nay.

Bài thơ Tín Tâm

Tổ sư Tăng Xán

Hán

Hán Việt

Dịch nghĩa

至道無難
唯嫌揀擇 但莫憎愛
洞然明白

Chí đạo vô nan
duy hiểm giản trạch
đản mạc tắng ái đỗng nhiên minh bạch

Đạo lớn chẳng  gì khó
cốt đừng chọn lựa thôi
quí hồ không  thương ghét
thì tự nhiên sáng ngời

毫釐有差
天地懸隔 欲得現前 莫存順逆

Hào li hữu sai thiên địa huyền
cách
dục đắc hiện tiền mạc tồn thuận nghịch

Sai lạc nửa đường  tơ đất trời liền phân
cách
muốn  thấy cái hiện tiền
đừng nghĩ sự đúng sai

違順相爭
是為心病 不識玄旨 徒勞念靜

Vi thuận tương tranh
thị vi tâm bịnh
bất thức huyền  chỉ đồ lao niệm tịnh

Đem thuận nghịch chọi nhau
đó chính là tâm bệnh chẳng  nắm được mối
huyền
hoài công lo niệm tịnh

圓同太虛
無欠無餘 良由取捨
所以不如

Viên đồng thái hư
vô khiếm  vô dư lương  do thủ xả sở dĩ bất như

Tròn đầy tựa thái hư
không  thiếu cũng không  dư
bởi mảng  lo giữ nó nên chẳng  được như
như

莫逐有緣
勿住空忍 一種平懷
泯然自盡

Mạc trục hữu
duyên
vật trụ không  nhẫn nhứt chủng  bình hoài

Ngoài  chớ đuổi duyên
trần
trong đừng ghì không nhẫn
cứ một mực bình tâm

dẫn nhiên tự tận

thì tự nhiên dứt tận

止動歸止
止更彌動 唯滯兩邊
寧知一種

Chỉ động qui chỉ
chỉ cánh di động duy trệ lưỡng  biên ninh tri nhứt chủng

Ngăn động mà cầu
tịnh
hết ngăn lại động thêm
càng trệ ở hai bên thà rõ đâu là mối

一種不通
兩處失功 遣有沒有
從空背空

Nhứt chủng  bất
thông
lưỡng  xứ thất công
khiển hữu một hữu
tòng không  bối
không

Đầu mối chẳng  rõ
thông
hai đầu luống uổng công
đuổi có liền mất có theo không  lại phụ
không

多言多慮
轉不相應 絕言絕慮
無處不通

Đa ngôn đa lự
chuyển  bất tương
ưng
tuyệt ngôn tuyệt lự
vô xứ bất thông

Nói nhiều thêm lo
quẩn
loanh quanh  mãi chẳng  xong
dứt lời dứt lo quẩn
đâu đâu chẳng  suốt thông

歸根得旨
隨照失宗 須臾返照
勝却前空

Qui căn đắc chỉ
tùy chiếu thất tông tu du phản chiếu thắng khước  tiền không

Trở về nguồn  nắm
mối
dõi theo ngọn mất tông
phút giây soi ngược lại
trước mắt vượt cảnh không

前空轉變
皆由妄見 不用求真 唯須息見

Tiền không chuyển  biến
giai do vọng kiến bất dụng cầu chơn
duy tu tức kiến

Cảnh không  trò thiên diễn
thảy đều do vọng kiến
cứ gì phải cầu chân
chỉ cần dứt sở kiến

二見不住
慎勿追尋

Nhị kiến bất trụ
thận vật truy tầm

Hai bên đừng ghé
mắt

纔有是非
紛然失心

tài hữu thị phi
phân nhiên thất tâm

cẩn thận chớ đuổi
tầm
phải trái vừa vướng mắc
lộn xộn là mất tâm

二由一有
一亦莫守 一心不生 萬法無咎

Nhị do nhứt hữu nhứt diệc mạc thủ
nhứt tâm bất sanh vạn pháp vô cữu

Hai do một mà có một rồi cũng buông
bỏ
một tâm ví chẳng  sinh muôn  pháp đều vô lỗi

無咎無法
不生不心 能隨境滅
境逐能沈

Vô cữu vô pháp
bất sanh bất tâm năng tùy cảnh diệt cảnh trục năng trầm

Vô lỗi thì vô pháp
Không  sinh thì bất tâm
Chăm  quán thì hết cảnh
cảnh trục năng trầm

境由能境
能由境能 欲知兩段 元是一空

Cảnh do năng cảnh
năng do cảnh năng
dục tri lưỡng  đoạn
nguyên  thị nhứt không

Tâm là tâm của cảnh cảnh là cảnh của tâm
ví biết hai đằng dứt rốt cùng chỉ một
không

一空同兩
齊含萬像 不見精麁 寧有偏黨

Nhứt không  đồng lưỡng
tề hàm vạn tượng bất kiến tinh thô
ninh hữu thiên
đảng

Một không,  hai mà một
bao gồm hết muôn sai
chẳng  thấy trong thấy
đục
lấy gì mà lệch sai

大道體寬
無易無難 小見狐疑 轉急轉遲

Đại đạo thể khoan vô dị vô nan
tiểu kiến hồ nghi chuyển  cấp
chuyển  trì

Đạo lớn thể khoan dung
không  dễ mà chẳng khó
kẻ tiểu kiến lừng
khừng
gấp theo và chậm bỏ

執之失度

Chấp chi thất độ

Chấp giữ là nghiêng

心入邪路
放之自然 體無去住

tâm nhập tà lộ
phóng  chi tự nhiên thể vô khứ trụ

lệch
dấn tâm vào nẻo tà cứ tự nhiên buông hết
bổn thể chẳng  lại qua

任性合道
逍遙絕惱 繫念乖真 沈惛不好

Nhiệm  tánh hiệp
đạo
tiêu dao tuyệt não hệ niệm quai chơn trầm hồn bất hảo

Thuận  tánh là hiệp
đạo
tiêu dao dứt phiền não
càng nghĩ càng trói thêm
lẽ đạo chìm mê ảo

不好勞神
何用疎親 欲趣一乘 勿惡六塵

Bất hảo lao thần hà dụng sơ thân
dục thú nhứt thặng
vật ố lục trần

Mê ảo nhọc tinh thần tính gì việc sơ thân
muốn  thẳng đường nhứt thặng
đừng chán ghét sáu
trần

六塵不惡
還同正覺 智者無為
愚人自縛

Lục trần bất ác
hoàn đồng chánh giác
trí giả vô vi ngu nhơn tự
phược

Lục trần bất ác
hoàn đồng chánh giác
trí giả vô vi
ngu nhơn tự phược

法無異法
妄自愛著 將心用心
豈非大錯

Pháp vô dị pháp
vọng tự ái trước tương  tâm dụng tâm
khởi phi đại thác

Pháp pháp chẳng
khác
do ái trước sanh lầm sai tâm đi bắt tâm
há chẳng  là quấy lắm

迷生寂亂
悟無好惡 一切二邊
妄自斟酌

Mê sanh tịch loạn
ngộ vô hiếu ố
nhứt thiết nhị biên vọng tự châm chước

Mê sanh động sanh
yên
ngộ hết thương  hết ghét
nhứt thiết việc hai bên
đều do vọng châm chước

夢幻空華
何勞把捉 得失是非
一時放却

Mộng  huyền
không  hoa
hà lao bả tróc đắc thất thị phi nhất thời phóng
khước

Mơ mộng  hão không
hoa
khéo nhọc lòng đuổi bắt
chuyện  thua được thị
phi
một lần buông  bỏ
quách

眼若不眠
諸夢自除 心若不異 萬法一如

Nhãn nhược  bất thụy
chư mộng tự trừ
tâm nhược  bất dị vạn pháp nhứt như

Mắt ví không  mê ngủ
mộng mộng đều tự
trừ
tâm tâm ví chẳng khác
thì muôn  pháp nhứt như

一如體玄
兀爾忘緣 萬法齊觀 歸復自然

Nhứt như thể
huyền
ngột nhĩ vọng duyên
vạn pháp tề quán qui phục tự nhiên

Nhứt như vốn thể
huyền
bằn bặt không  mảy duyên
cần quán chung  như
vậy
muôn  pháp về tự
nhiên

泯其所以
不可方比 止動無動
動止無止

Dẫn kì sở dĩ
bất khả phương tỉ chỉ động vô động động chỉ vô chỉ

Đừng  hỏi vì sao cả
thì hết chuyện  sai ngoa
ngăn động chưa là tịnh
động ngăn khác tịnh xa

兩既不成
一何有爾 究竟窮極
不存軌則

Lưỡng  kí bất
thành
nhứt hà hữu nhĩ Cứu cánh cùng cực
bất tồn quĩ tắc

Cái hai đà chẳng
được
cái một lấy chi mà... Rốt ráo đến cùng cực chẳng  còn mảy qui
tắc

啟心平等
所作俱息

Khế tâm bình
đẳng

Bình đẳng hiệp đạo tâm

狐疑盡淨
正信調直

sở tác câu tức
hồ nghi tận tịnh chánh  tín điều trực

im bặt niềm tạo tác
niềm nghi hoặc lắng dứt
lònh tin hòa lẽ trực

一切不留
無可記憶 虛明自然
不勞心力

nhứt thiết bất lưu
vô khả kí ứ
chư minh tự nhiên bất lao tâm lực

mảy bụi cũng chẳng
lưu
lấy gì mà kí ức
bổn thể vốn hư minh tự nhiên nào nhọc sức

非思量處
識情難測 真如法界
無他無自

Phi tư lượng  xứ
thức tình nan trắc chân như pháp giới
vô tha vô tự

Trí nào suy lượng
được
thức nào cân nhắc ra cảnh chân như pháp giới
không  người  cũng không  ta

要急相應
唯言不二 不二皆同
無不包容

Yếu cấp tương
ưng
duy ngôn bất nhị bất nhị giai đồng vô bất bao dong

Cần nhứt hãy tương
ưng
cùng lẽ đạo bất nhị bất nhị mà hoà đồng không  gì chẳng  bao dong

十方智者
皆入此宗 宗非促延 一念萬年

Thập phương trí giả
giai nhập thử tông
Tông phi xúc diên nhứt niệm vạn niên

Mười phương hàng trí giả
chung  về nhập một tông
Tông này vốn tự tại
khoảnh  khắc là vạn niên

無在不在
十方目前 極小同大 妄絕境界

Vô tại bất tại
thập phương mục tiền
Cực tiểu đồng loại vong tuyệt cảnh
giới

dầu có không  không có
mười phương trước mắt liền
Cực nhỏ là cực lớn
đồng nhau, bặt cảnh duyên

極大同小

Cực đại đồng tiểu

Cực lớn là cực nhỏ

不見邊表
有即是無 無即是有

bất kiến biên biểu
Hữu tức thị vô vô tức thị hữu

đồng nhau, chẳng
giới biên
Cái có là cái không cái không  là cái có

若不如是
必不須守 一即一切
一切即一

Nhược  bất như thị
tất bất tu thủ Nhức tức nhứt thiết
nhứt thiếc tức nhứt

Ví chửa được vậy
chăng
quyết đừng nên nấn ná
Một tức là tất cả
tất cả tức là một

但能如是
何慮不畢 信心不二
不二信心

Đản năng như thị
hà lự bất tất
Tín tâm bất nhị
bất nhị Tín Tâm

Quí hồ được vậy thôi
lo gì chẳng  xong tất Tín Tâm chẳng  phải hai
chẳng  phải hai Tâm
Tín

言語道斷
非去來今

Ngôn ngữ đạo
đoạn
phi cổ lai trâm.

Lời nói làm đạo dứt chẳng  kim cổ vị lai.

Về Osho

Osho  sinh  ra  tại  Kuchwada,  Madhya  Pradesh,  Ấn Độ, vào ngày 11 tháng 12 năm 1931. Từ thiếu thời ông đã là một tinh thần độc lập và nổi dậy, nhấn mạnh tới chứng nghiệm chân lí cho chính mình thay vì thu nhận tri thức và niềm tin do người khác trao lại.

Sau khi chứng ngộ ở tuổi hai mươi mốt, Osho hoàn thành  học  tập  hàn  lâm  và  dành  nhiều  năm  giảng  dạy triết  học  tại  Đại  học  Jabalpur.  Đồng  thời,  ông  đã  du hành  trong  toàn Ấn Độ  để nói chuyện, thách  thức  các nhà lãnh đạo tôn giáo chính thống trong các cuộc tranh luận  công  khai,  đặt  câu  hỏi  về  những  niềm  tin  truyền thống  và  gặp  gỡ  mọi  người  từ  mọi  nẻo  đường  cuộc sống.  Ông  đọc  rất  nhiều,  mọi  thứ  ông  có  thể  tìm  thấy để mở rộng hiểu biết của mình về hệ thống niềm tin và tâm lí của con người hiện đại.

Đến  cuối  những  năm  1960  Osho  đã  bắt  đầu  phát triển  các  kĩ  thuật  thiền  động  duy  nhất  của  mình.  Con người  hiện  đại,  ông  nói,  bị  quá  nặng  gánh  với  truyền thống  lạc  hậu  của  quá  khứ  và  những  lo  âu  của  cuộc sống hiện đại đến mức người đó phải trải qua quá trình tẩy rửa sâu sắc trước khi người đó có thể hi vọng khám phá ra trạng thái thảnh thơi, vô suy nghĩ của thiền.

Trong quá trình làm việc của mình, Osho đã nói về mọi  khía  cạnh  thực  của  việc  phát  triển  tâm  thức  con người.  Ông  đã  cô  đọng  tinh  hoa  của  điều  có  ý  nghĩa cho việc truy tìm tâm linh của con người hiện đại, dựa trên  không  chỉ hiểu  biết  trí  tuệ  mà được kiểm  nghiệm lại theo kinh nghiệm sống của riêng ông.

Ông  không  thuộc  về  tín  ngưỡng  nào  cả  -  “Tôi  là người  bắt  đầu  cho  tâm  thức  tôn  giáo  hoàn  toàn  mới,” ông nói. “Xin đừng gắn tôi với quá khứ - điều đó thậm chí chẳng đáng nhớ.”

Bài  nói  của  ông  cho  các  đệ  tử  và  người  tìm  kiếm tâm  linh  đã  được  xuất  bản  trong  hơn  sáu  trăm  năm mươi  tập,  và  đã được  dịch  sang  hơn  bốn  mươi  ba  thứ tiếng.  Và  ông  nói,  “Thông  điệp  của  tôi  không  phải  là học thuyết, không phải là triết lí. Thông điệp của tôi là giả kim thuật nào đó, khoa học về biến đổi, cho nên chỉ những ai sẵn sàng chết như họ hiện tại và được sinh ra lần nữa trong cái gì đó mới đến mức họ không thể nào hình  dung  ra  được  điều  đó  ngay  bây  giờ...  chỉ  vài người dũng cảm mới sẵn sàng lắng nghe, vì lắng nghe là sắp nguy hiểm.

“Lắng  nghe,  bạn  đã  bước  đi  bước  đầu  tiên  hướng tới tái sinh. Cho nên đấy không phải là triết lí mà bạn có thể chỉ choàng vào người và đi khoác lác về nó. Đấy không  phải  là  học  thuyết  mà  bạn  có  thể  tìm  ra  khuây khoả  cho  những  câu  hỏi  phiền  nhiễu.  Không,  thông điệp của tôi không phải là truyền giao bằng lời nào đó. Nó  còn  nguy  hiểm  hơn  thế  nhiều.  Nó  không  gì  khác hơn là chết và tái sinh.”

Osho  rời  khỏi  thân  thể  ngày  19  tháng  01  năm

1990.  Công  xã  khổng  lồ  của  ông  ở  Ấn  Độ  tiếp  tục  là trung tâm trưởng thành tâm linh lớn nhất trên thế giới hấp  dẫn  hàng  nghìn  khách  thăm  quốc  tế,  người  tới  để tham dự vào thiền, trị liệu, các chương trình sáng tạo, hay chỉ để chứng nghiệm bản thể trong phật trường.

Công xã Osho quốc tế

Pune, Ấn Độ

Công xã này là trường phái kì diệu cho việc thám hiểm bên trong. Đó là phiêu lưu lớn lao nhất có đó, và cũng là lễ hội lớn nhất.

Con  đường  bạn  phải  đi  qua,  bạn  sẽ  phải  đi  một mình;  nhưng  biết  rằng  bao  nhiêu  người  cũng  đang  du hành một mình sẽ đem lại cho bạn động viên lớn lao.

Một ốc đảo nhỏ mà trong đó cuộc sống đang diễn ra với tầm nhìn hoàn toàn khác; nơi cuộc sống diễn ra có mục đích, ý nghĩa, nơi cuộc sống diễn ra có phương pháp,  nơi  cuộc  sống  diễn  ra  trong  tỉnh  táo,  nhận  biết, tỉnh  thức;  nơi  cuộc  sống  không  phải  chỉ  là  điều  ngẫu nhiên,   nơi   cuộc   sống   bắt   đầu   trở   thành   ngày   một trưởng thành hơn theo chiều hướng nào đó.

Và  đây  không  phải  là  tu  viện  Ấn  Độ;  đây là  công xã quốc tế, nơi gặp gỡ của Đông và Tây. Công xã này đại diện cho toàn bộ loài người, không phải về quá khứ mà là về tương lai.

Nỗlực của chúng tôi là để làm cho thiền trở thành có  sẵn  cho  từng  người  và  mọi  người;  bất  kì  ai  muốn thiền,  thiền  đều  sẵn  có  tương  ứng  với  kiểu  của  người đó. Nếu người đó cần nghỉ ngơi, nghỉ ngơi cũng nên là thiền  của  người  đó.  “Ngồi  im  lặng  không  làm  gì,  rồi xuân  tới  và  cỏ  tự  nó  mọc  lên”  -  đó  sẽ  là  thiền  của người đó. Chúng ta phải tìm ra thật nhiều chiều hướng cho  thiền,  nhiều  như  số  người  trên  thế  gian  này.  Và khuôn mẫu phải đừng quá cứng nhắc, vì chẳng có hai cá nhân nào giống nhau cả. Đây là cuộc cách mạng. Cá nhân  phải  không  bị  gò  khít  vào  khuôn  mẫu;  nhưng khuôn mẫu thì phải vừa vặn với cá nhân. Đó là lí do tại sao  bạn  thấy  có  nhiều  cách  thiền  thế  đang  diễn  ra  ở đây.  Cách  thức  thì  có  thể  là  tích  cực  hay  thụ  động, cũng chẳng thành vấn đề gì, mục tiêu là một: làm sao làm cho bạn thành im lặng đến mức tất cả mọi suy nghĩ đều biến mất và bạn chỉ còn là tấm gương, phản chiếu cái đang đấy.

Đa đại học Osho

Trong  công  xã  này  có  ít  nhất  năm  mươi  nhóm  trị liệu đang tiến hành, bởi những lí do nào đó. Đấy chỉ là cách  làm  cân  bằng  lại  hàng  nghìn  năm  kìm  nén.  Đấy chỉ là để đem lại nhẹ nhàng cho tất cả những cái bạn đã kìm  nén  -  như  người  Ki  tô  giáo,  người  Hindu  giáo, Phật tử. Nó chỉ hoàn tác lại cái hại của hàng thế kỉ cũ kĩ đã gây cho bạn. Các nhóm trị liệu này không phải là cứu cánh; chúng chỉ chuẩn bị cho bạn để thiền, chứng kiến thụ động về các ý nghĩ, tình cảm và hành động mà không đánh giá hay đồng nhất.

Bừng  sáng  của  mỗi  ngày  là  việc  gặp  gỡ  vào  buổi tối: một buổi lễ hai giờ với âm nhạc, nhảy múa và thiền im lặng theo dõi một trong những bài nói của Osho.

“Đấy  không  phải  là  bài  học;  đấy  chỉ  đơn  thuần  là phương tiện để làm cho bạn thành im lặng, vì nếu yêu cầu  bạn phải im  lặng không nỗ lực gì,  bạn  sẽ thấy  rất khó  khăn.  Tôi  đang  làm  cho  bạn  im  lặng  mà  không phải  nỗ  lực  gì  về  phần  bạn  cả.  Việc  nói  của  tôi  trước hết là để dùng như một chiến lược tạo ra im lặng trong bạn.”

Để biết thêm thông tin
http://www.osho.com

Osho Commune International

17 Koregaon Park Pune 411 011 (MS) India

Tel:          + 91 (212) 628 562

Fax:         + 91 (212) 624 181

Email: osho-commune@osho.com

Osho International

37 Upper Brook Street, London W1K 7PR United Kingdom

Tel. +44. (0) 207 493 5001

Fax. +44. (0) 207 493 1203

Office email: oshointernational@oshointernational.com http://www.osho.com/oshointernational

Để  xem  các  trích  đoạn  bài  nói  của  Osho,  các  bạn có thể ghé thăm trang web
http://www.thiencungyoga.edu.vn/forum

“Lời  thầy  hàm  chứa  im  lặng  quanh  đó,  lời  thầy không phải là tiếng động. Lời thầy có giai điệu, có nhịp điệu, có âm nhạc và tại chính cốt lõi của lời thầy là im lặng hoàn toàn. Nếu bạn có thể hiểu thấu lời thầy, bạn sẽ  đi  xuyên  vào  im  lặng  vô  hạn  này.  Nhưng  để  hiểu thấu  lời  của  Phật,  cách  thức  không  phải  là  phân  tích, cách  thức  không  phải  là  biện  luận,  cách  thức  không phải là tranh luận. Cách thức là chìm vào quan hệ với thầy,  trở  thành  hoà  hợp  với  thầy,  đồng  bộ  với  thầy. Trong hoà hợp đó, trong sự chân thành đó, người ta đi vào trong chính cốt lõi lời thầy. Và ở đó bạn sẽ không tìm thấy bất kì âm thanh nào, bất kì tiếng động nào; ở đó bạn sẽ thấy im lặng tuyệt đối. Và nếm trải nó là hiểu thầy.”

Osho, Dhammapada: Con đường của Phật, 5

“Từ  lời  tôi  bạn  có  thể  bùng  cháy,  nhưng  bạn  sẽ không  thể  nào  tìm  ra  bất  kì  lí  thuyết,  học  thuyết  nào. Bạn có thể tìm ra cách sống, nhưng không tìm ra được giáo lí để thuyết giáo. Bạn có thể tìm ra tính cách nổi dậy hay tiêm nhiễm nhưng bạn sẽ không tìm thấy chủ đề cách mạng nào được tổ chức.

“Lời tôi không chỉ là ngọn lửa. Tôi đang đặt thuốc nổ  đây  đó,  chúng  sẽ  nổ  tung  trong  nhiều  thế  kỉ.  Tôi đang  đặt  nhiều  hơn  là  sự  cần  thiết  -  tôi  chưa  bao  giờ tính hết cơ hội. Gần như từng câu đều dự định để tạo ra rắc rối cho bất kì ai muốn tổ chức tôn giáo quanh tôi.”

Osho, Từ cá tính tới cá nhân

Sách Osho đã dịch sang tiếng Việt

1.    Con đường tôi con đường của mây trắng      1997

2.    Biến chuyển Mật tông                                      1997

3.    Ngón tay chỉ trăng                                            1997

4.    Thiền là gì?                                                        1997

5.    Đi tìm điều huyền bí, tập 2                              1998

6.    Thiền: Tự do đầu tiên và cuối cùng               1998

7.    Kinh Kim Cương                                              1998

8.    Tôi là lối cổng                                                   1998

9.    Nhịp đập của tuyệt đối                                     1998

10.  Tâm Kinh                                                           1998

11.  Mưa rào không mây                                         1999

12.  Nhạc cổ trong rặng thông                                1999

13.  Dhammapada: Con đường của Phật, t. 1      1999

14.  Con thuyền rỗng                                               1999

15.  Tín Tâm Minh: Sách về cái không                 1999

16.  Từ dục tới Siêu tâm thức                                 1999

17.  Từ Thuốc tới Thiền                                          1999

18.  Cương lĩnh Thiền: Tự do với chính mình     2000

19.  Vô trí: Hoa của vĩnh hằng                               2000

20.  Bồ đề đạt ma: Thiền sư vĩ đại nhất                2000

21.  Và hoa đã mưa xuống                                      2000

22.  Đạo: Ba kho báu, tập 1                                    2001

23.  Kinh nghiệm Mật tông                                     2001

24.  Bản kinh cuối cùng, tập 6                                2001

25.  Chiều bên kia cái biết                                       2001

26.  Kỉ luật của siêu viêt, tập 3                               2002

27.  Con đường bên ngoài mọi con đường           2002

28.  Không nước không trăng                                 2002

29.  Om Mani Padme Hum                                     2002

30.  Nansen: Điểm khởi hành                                 2003

31.  Joshu: Tiếng gầm của sư tử                             2003

32.  Mã Tổ: Tấm gương trống rỗng                       2003

33.  Rinzai: Bậc thầy của điều phi lí                     2003

34.  Hyakujo: Đỉnh Everst của Thiền                    2003

35.  Isan: Không dấu chân trên trời xanh              2003

36.  Kyozan: Con người thực của Thiền               2004

37.  Dogen Thiền sư: Tìm kiếm và hoàn thành   2004

38.  Yakusan: Thẳng tới điểm chứng ngộ            2004

39.  Đi tìm điều huyền bí, tập 1                              2004

40.  Dhammapada: Con đường của Phật, t. 2      2004

41.  Từ Thuốc tới Thiền (chỉnh lí)                         2004

42.  Trưởng thành: Trách nhiệm là chính mình   2005

43.  Sáng tạo: Khơi nguồn sức mạnh bên trong  2005

44.  Dũng cảm: Vui sống hiểm nguy                     2005

45.  Dược khoa cho linh hồn                                  2005

46.  Cân bằng thân tâm                                            2005

47.  Ta là cái đó                                                        2006

48.  Tình yêu, tự do, một mình                               2006

49.  Dhammapada: Con đường của Phật, t.3        2006

50.  Kỉ luật của siêu việt - tập 1                             2006

51.  Kỉ luật của siêu việt - tập 2                             2006

52.  Kỉ luật của siêu việt - tập 4                             2007

53.  Vui vẻ: Hạnh phúc từ bên trong                     2007

54.  Chuyến bay của một mình tới một mình       2007

55.  Nhận biết: Chìa khoá sống trong cân bằng   2007

56.  Tự do: Dũng cảm là bản thân mình               2007

57.  Dhammapada: Con đường của Phật, t.4        2007

58.  Trực giác: Việc biết bên ngoài logic             2007

59.  Dhammapada: Con đường của Phật, t.5        2008

60.  Dhammapada: Con đường của Phật, t.6        2008

61.  Thân thiết: Tin cậy bản thân mình và người khác                                                         2008

62.  Dhammapada: Con đường của Phật, t.7        2008

63.  Từ bi: Việc nở hoa tối thượng của tình yêu  2008

64.  Đạo: lịch sử và giáo huấn

2008

65.  Dhammapada: Con đường của Phật, t.8

2009

66.  Dhammapada: Con đường của Phật, t.9

2009

67.  Cuộc sống, tình yêu, tiếng cười

2009

68.  Dhammapada: Con đường của Phật, t.10

2009

69.  Dhammapada: Con đường của Phật, t.11

2009

70.  Dhammapada: Con đường của Phật, t.12

2009

399                                                              28/02/2010 - 1/ 200                                                                              400

Table of Contents

- Lời giới thiệu. 4
- Chương 1 Đạo lớn không khó... 6
- Chương 2 Đạo là hoàn hảo. 20
- Chương 3 Dừng nói và nghĩ 35
- Chương 4 Trở về cội nguồn. 47
- Chương 5 Thống nhất của cái trống rỗng. 61
- Chương 6 Cố gắng tới vô mục đích. 74
- Chương 7 Mọi mơ đều phải dừng. 93
- Chương 8 Sống trong niền tin đúng. 110
- Chương 9 Không hai 123

- Chương 10 Không hôm qua, không ngày mai, không hôm nay. 136

- Bài thơ Tín Tâm.. 153

- Về Osho. 160