Date: 2011-04-18 04:48:56+00:00

OSHO

TÂM KINH

HÀ NỘI 11/2010

OSHO

THE HEART SUTRA

Mục Lục

Giới thiệu. 3

1.      Vị phật bên trong. 5

2.      Buông xuôi là hiểu biết. 21

3.      Phủ định tri thức. 37

4.      Hiểu biết: Luật duy nhất. 52

5.      Hương vị của cái không. 69

6.      Đừng quá lành mạnh. 88

7.      Trống rỗng hoàn toàn. 105

8.      Con đường của thông minh. 120

9.      Vượt ra, vượt ra, vượt ra ngoài 133

10.         Sannyas: đi vào dòng suối 148

Về Osho. 164

Giới thiệu

Giới thiệu cái gì với các bạn đây? Về cuốn sách mười bài  nói  này?  Về  Osho,  người  nói  ra  chúng?  Hay  về những người mà Osho đề cập tới họ: các bạn bè và đệ tử tụ  hội  quanh  người  và  dồn  dập  nêu  câu  hỏi  với  người  - những câu hỏi về sống và chết, về dốt nát và phật tính, về sợ hãi và sự tự do? Hay, lại nữa, có thể bạn được kéo về cuộc hành hương tới những bậc thầy vĩ đại của quá khứ, Phật Gautama, và về những đệ tử tới với ông ấy với bất định  của  riêng  mình  từ  hai  nghìn  năm  trăm  năm  trước đây?

Osho  và  Phật  đều  là  những  người  đã  chứng  ngộ  - những  người  đã  đạt  tới  không  gian  thuần  khiết  ấy  mà, như chúng ta vẫn được bảo cho biết, chính là thực tại nền tảng  của  chúng  ta.  Đệ  tử  của  họ  thuộc  đủ  mọi  cấp  bậc tâm  thức  và  tất  cả  đều  bước  đi  trong  cuộc  sống;  giáo huấn của họ, nhận biết đơn giản.

Tuy  thế  mà  vẫn  còn  nhiều  hơn  điều  này.  Cuốn  sách này - Osho nói về phông nền của Tâm Kinh của Phật - là một lời mời để mở hội cái không thuần khiết của bản thể bên  trong  nhất  của  bạn,  phật  tính  tinh  tuý  của  bạn.  Đôi khi khôi hài, đôi khi xúc động, bao giờ cũng khúc chiết, Osho  đưa  chúng  ta  trực  tiếp  tới  việc  kinh  nghiệm  tính chủ thể cốt yếu đó.

Osho và Phật cả hai đều đề cập tới cái không. Các đệ tử của Osho cũng làm như vậy, với câu hỏi của mình, khi họ  đi  vào  thăm  dò  sợ  hãi  và  hi  vọng  thầm  kín  nhất  của mình,  và  Osho,  bao  giờ  cũng  không  thể  nào  dự  kiến trước được, làm tan tác tất cả các vấn đề của họ, đưa họ ra chỗ rộng mở, nơi họ có thể nhảy múa về chúng. Phật đề  cập  tới  cái  không  trong  những  lời  thơ  súc  tích  khó hiểu,  còn  Osho  khôi  hài  gỡ  rối  trong  ngôn  ngữ  của  thế giới hiện đại. Nhẹ nhàng, ông ấy hướng dẫn chúng ta qua những lời giáo huấn huyền bí của Phật và biến đổi chúng thành trí huệ lung linh của cuộc sống thường ngày.

Gốc  rễ  mọi  rắc  rối  của  chúng  ta,  các  thầy  nói,  là  ở dốt nát về sự kiện cơ bản của cái đơn độc của chúng ta. Chúng ta có thể làm mình phân tán không cảm thấy rằng một  cái  gì  đó  đang  bị  mất  đi  theo  cả  nghìn  cách  thức. Chúng  ta  không  thể  ngồi  tĩnh  lặng,  chúng  ta  không  thể nào đơn độc, chúng ta sợ tìm thấy bên trong mình những giấc  mơ  không  thành,  những  vết  thương  không  lành, nhưng  thay  đổi  khủng  khiếp  phải  được  thực  hiện  nếu chúng ta đối diện với chân lí. Như các đệ tử trong sự hiện diện  của  thầy,  phần  lớn  chúng  ta  tìm  thời  gian  và  nơi chốn  để  sống  trong  mơ  hay  đánh  mất  chúng,  để  chữa lành những vết thương, để tạo ra những thay đổi tốt nhất mà  chúng  ta  có  thể  làm  được.  Trong  âm  nhạc  và  nhảy múa,  trong  chuyển  động  và  tĩnh  lặng,  trong  tình  yêu  và nhận biết, chúng ta dần dần học cách đánh mất mình, để tìm ra chính mình.

Tất cả những tâm trạng của khám phá này đều ở đây, trong  cuốn  sách  này,  nơi  Osho  tiếp  lời  với  Phật  để  gợi nên một thoáng nhìn về chân lí, để tạo ra khao khát lớn lao, để chỉ ra con đường.

Tôn kính sự hoàn hảo của trí huệ cái đáng yêu, cái linh thiêng!

Avalokita, vị chúa tể linh thiêng và bồ tát, đang đi vào trong quá trình sâu xa của trí huệ đã vượt ra bên ngoài

Ông ấy nhìn xuống từ trên cao ông ấy chỉ thấy năm hợp phần, và ông ấy thấy rằng trong sự hiện hữu riêng của chúng chúng là trống rỗng.

1.    Vị phật bên trong

Tôi xin chào vị phật bên trong bạn. Bạn có thể không nhận biết về điều đó, bạn có thể chưa từng mơ tới điều đó

- rằng bạn là vị phật, rằng không ai có thể là bất kì cái gì khác, rằng phật tính là cái cốt lõi tinh tuý duy nhất của sự hiện hữu của bạn, rằng điều đó không phải là một cái gì đó xảy ra trong tương lai, rằng nó đã xảy ra rồi. Nó chính là cội nguồn mà bạn tới từ đó; nó chính là cội nguồn và cả  mục  đích  nữa.  Chính  từ  phật  tính  mà  chúng  ta  đi,  và cũng chính phật tính đó mà chúng ta tới. Một từ này, phật tính, hàm chứa tất cả - vòng tròn đầy đặn của cuộc sống, từ alpha tới omega.

Nhưng bạn đang ngủ say, bạn không biết mình là ai. Không phải là bạn phải trở thành vị phật, mà là bạn phải nhận  ra  điều  đó,  mà  là  bạn  phải  quay  về  với  cội  nguồn riêng của mình, mà là bạn phải nhìn vào bên trong mình. Việc đương đầu với bản thân mình sẽ làm lộ ra phật tính của bạn. Cái ngày mà người ta nhận ra chính mình, toàn bộ  sự  tồn  tại  trở  thành  chứng  ngộ.  Không  phải  là  một người trở thành chứng ngộ - làm sao một người có thể trở thành  chứng  ngộ  được?  Chính  ý  tưởng  về  một  người  là một phần của tâm trí chưa chứng ngộ. Không phải là tôi đã  trở  nên  chứng  ngộ;  cái  ‘tôi’  phải  bị  loại  bỏ  đi  trước khi người ta có thể trở nên chứng ngộ, cho nên làm sao tôi trở thành chứng ngộ được? Điều đó là ngớ ngẩn. Cái ngày tôi trở nên chứng ngộ thì toàn bộ sự tồn tại cũng trở nên  chứng  ngộ.  Từ  khoảnh  khắc  đó  tôi  không  còn  thấy bất kì cái gì khác hơn chư phật - trong nhiều hình dạng, với nhiều tên, với cả ngàn lẻ một vấn đề, nhưng chư phật vẫn tĩnh lặng.

Cho nên tôi xin chào vị phật bên trong bạn.

Tôi vui mừng vô biên rằng biết bao nhiêu vị phật đã tụ hội ở đây. Chính sự kiện các bạn tới với tôi là bắt đầu của  thừa  nhận.  Tôn  kính  trong  tim  các  bạn  với  tôi,  tình yêu trong tim các bạn với tôi, là tôn kính và tình yêu cho phật tính của riêng các bạn. Tin cậy vào tôi không phải là tin cậy vào cái gì đó ngoại lai với bạn, tin cậy vào tôi là tin cậy vào cái ta. Bởi tin cậy vào tôi bạn sẽ học tin cậy vào chính bạn. Bởi việc đến gần tôi, bạn sẽ tới gần chính bản thân bạn. Chỉ cần phải đạt tới nhận ra. Kim cương có đấy - bạn đã quên mất nó, hay bạn chưa bao giờ nhớ tới nó từ ngay lúc bắt đầu.

Có  một  lời  nói  rất  nổi  tiếng  của  Emerson:  “Con người  là  Thượng  đế  trong  suy  tàn.”  Tôi  đồng  ý  mà  tôi cũng  không  đồng  ý.  Sáng  suốt  này  có  chân  lí  nào  đó trong nó - con người không phải như là con người đáng phải  thế.  Sáng  suốt  có  đó  nhưng  hơi  lộn  ngược  lại  một chút. Con người không phải là Thượng đế trong suy tàn, con người là Thượng đế đang hình thành; con người là vị phật  đang  trong  nụ. Cái nụ  có đó,  nó  có  thể nở hoa  vào bất  kì  khoảnh  khắc  nào:  chỉ  một  chút  ít  nỗ  lực  nữa,  chỉ một  chút  ít  giúp  đỡ  nữa...  Và  giúp  đỡ  không  sắp  gây  ra điều đó - điều đó đã có đấy rồi! Nỗ lực của bạn đang sắplàm  lộ  nó  ra  cho  bạn,  giúp  nó  biểu  hiện  cái  vẫn  có  đó, giấu  kín.  Đấy  là  khám  phá,  nhưng  chân  lí  thì  đã  có  đấy rồi. Chân lí là vĩnh hằng.

Lắng nghe những lời kinh này bởi vì đây là những lời kinh quan trọng nhất trong kho tàng phật giáo vĩ đại. Do đó  chúng  được  gọi  là  Tâm  Kinh;  nó  ở  chính  tâm  điểm của thông điệp của Phật.

Nhưng  tôi  muốn  bắt  đầu  từ  ngay  chỗ  bắt  đầu.  Từ điểm này chỉ phật giáo mới trở thành có liên quan: để nó đấy trong tim bạn rằng bạn là vị phật. Tôi biết điều đó có vẻ  như  quá  tự  kiêu,  nó  có  vẻ  như  quá  giả  thuyết;  bạn không thể nào tin cậy vào nó hoàn toàn được. Điều đó là tự  nhiên,  tôi  hiểu  điều  đó.  Cứ  để  nó  đấy,  như  hạt  mầm. Quanh  sự  kiện  đó  nhiều  thứ  sẽ  bắt  đầu  xảy  ra,  và  chỉ quanh  sự  kiện  đó  mà  bạn  sẽ  có  thể  hiểu  những  lời  kinh này.  Chúng  mạnh  mẽ  vô  cùng  -  rất  nhỏ,  rất  cô  đọng, giống  như  hạt  mầm.  Nhưng  với  mảnh  đất  này,  với  viễn kiến này trong tâm trí, rằng bạn là vị phật, rằng bạn là vị phật trong nụ, rằng bạn có khả năng tiềm tàng trở thành cái  một,  rằng  không  có  gì  thiếu  cả,  tất  cả  đã  sẵn  sàng, mọi thứ chỉ phải được đặt vào đúng trật tự, rằng một chút ít nhận biết nữa là cần thiết, một chút ít ý thức nữa là cần thiết... Kho báu có đó; bạn phải mang một ngọn đèn nhỏ vào  trong  nhà  mình.  Một  khi  bóng  tối  biến  mất,  bạn  sẽ không  còn  là  kẻ  ăn  xin  nữa, bạn  sẽ là vị phật;  bạn  sẽ  là hoàng  đế,  vua.  Toàn  bộ  vương  quốc  này  là  của  bạn  và bạn chỉ cần yêu cầu; bạn chỉ phải đòi lấy nó.

Nhưng bạn không đòi nó nếu bạn tin rằng bạn là kẻ ăn xin. Bạn không thể đòi hỏi nó, bạn thậm chí không thể nào mơ tới việc đòi nó nếu bạn vẫn nghĩ rằng mình là kẻ ăn  xin.  Cái  ý  tưởng  rằng  bạn  là  kẻ  ăn  xin,  rằng  bạn  dốt nát,  rằng  bạn  là  tội  nhân,  đã  được  không  biết  bao  nhiêu nhà thuyết giáo thuyết giảng qua nhiều thời đại đến mức nó  đã  trở  thành  thôi  miên  sâu  sắc  trong  bạn.  Thôi  miên này phải bị đập tan. Để đập vỡ nó tôi bắt đầu với: Tôi xin chào vị phật bên trong bạn.

Với  tôi,  các  bạn  là  chư  phật.  Tất  cả  mọi  nỗ  lực  của bạn  để  trở  thành  chứng  ngộ  đều  lố  bịch  nếu  bạn  không chấp  nhận  sự  kiện  cơ  bản  này.  Điều  này  phải  trở  thành hiểu biết ngầm, rằng bạn là điều đó! Đây là bắt đầu đúng đắn,  nếu  không  bạn  sẽ  đi  lạc  lối.  Đây  là  bắt  đầu  đúng đắn! Bắt đầu với viễn kiến này đi, và đừng lo nghĩ rằng điều này có thể tạo ra một loại bản ngã nào đó - rằng “Ta là  phật.”  Đừng  lo  nghĩ  thế,  bởi  vì  toàn  bộ  quá  trình  của Tâm Kinh sẽ làm cho bạn rõ ràng rằng bản ngã là cái duy nhất không tồn tại - cái duy nhất không tồn tại! Mọi thứ khác đều là thật.

Có  những  thầy  nói  thế  giới  này  là  ảo  tưởng  và  linh hồn là tồn tại - cái ‘tôi’ mới đúng còn mọi cái khác đều là ảo  tưởng,  ảo  vọng  maya.  Phật  nói  chính điều  ngược lại: ông  ấy  nói  duy  nhất  cái  ‘tôi’  là  không  thật  còn  mọi  thứ khác đều là thật. Và tôi đồng ý với Phật nhiều hơn là với các quan điểm khác. Sáng suốt của Phật là rất thấu đáo, thấu đáo nhất. Không ai đã nhìn thấu đáo vào những cõi giới đó, vào chiều sâu và chiều cao của thực tại.

Nhưng  bắt  đầu  với  ý  tưởng  này,  với  bầu  không  khí này  quanh  bạn,  với  viễn  kiến  này.  Để cho điều  đó  được tuyên bố với từng tế bào thân thể bạn và từng ý nghĩ của tâm  trí  bạn;  để  cho  nó  được  tuyên  bố  cho  từng  ngõ ngách,  từng  xó  xỉnh  của  sự  tồn  tại  của  bạn,  rằng  “Ta  là phật!” Và đừng lo nghĩ về cái ‘tôi’... chúng ta sẽ chăm lo tới nó.Cái ‘tôi’ và phật tính không thể cùng tồn tại. Một khi phật tính trở nên lộ ra thì cái ‘tôi’ biến mất, hệt như bóng tối biến mất khi bạn đem ánh sáng vào.

Trước  khi  đi  vào  lời  kinh  này,  cũng  sẽ  có  ích  nếu hiểu thêm chút ít về khuôn khổ, chút ít cấu trúc.

Kinh sách phật giáo cổ đại nói về bẩy ngôi đền. Cũng giống  như  người  Sufi  nói  về  bẩy  thung  lũng,  và  người Hindu nói về bẩy luân xa, phật tử nói về bẩy ngôi đền.

Ngôi đền thứ nhất là thể chất, ngôi đền thứ hai là tâm thần, ngôi đền thứ ba là tâm lí, ngôi đền thứ tư là tâm lí- tâm linh, ngôi đền thứ năm là tâm linh, ngôi đền thứ sáu là tâm linh siêu việt, và ngôi đền thứ bẩy là và ngôi đền tối thượng - là siêu việt.

Lời kinh này thuộc vào ngôi đền thứ bẩy. Đây là lời công  bố  của  người  đã  đi  vào  ngôi  đền  thứ  bẩy,  cái  siêu việt,  cái  tuyệt  đối.  Đó  là  ý  nghĩa  của  từ  tiếng  Phạn, pragyaparamita - trí huệ của cõi bên kia, từ cõi bên kia, trong cõi bên kia; trí huệ chỉ tới khi bạn đã siêu việt lên trên tất cả các loại đồng nhất - thấp hơn hay cao hơn, thế giới này hay thế giới kia; khi bạn đã siêu việt lên trên tất cả  các  loại  đồng  nhất,  khi  bạn  không  còn  bị  đồng  nhất với tất cả, khi chỉ có một ngọn lửa thuần khiết của nhận biết là còn lại mà không có khói quanh nó. Đó là lí do tại sao phật tử tôn thờ cuốn sách nhỏ này, cuốn sách rất, rất nhỏ này; và họ đã gọi nó là Tâm Kinh - chính tâm điểm của tôn giáo, chính cốt lõi.

Ngôi  đền  thứ  nhất,  thể  chất,  có  thể  tương  ứng  theo bản đồ của người Hindu với luân xa muladhar; ngôi đền thứ hai, tâm thần, tương ứng với luân xa svadisthan; ngôi đền thứ ba, tâm lí, với manipura; ngôi đền thứ tư, tâm lí- tâm linh, với anahatta; thứ năm, tâm linh, với vishudha; thứ sáu, tâm linh siêu việt, với agya; và thứ bẩy, cái siêu việt,  với  sahasrar.  ‘Sahasrar’  có  nghĩa  là  hoa  sen  một nghìn cánh. Đó là biểu tượng cho việc nở hoa tối thượng: không còn gì bị che dấu nữa, tất cả đã trở nên được lộ ra, biểu hiện. Hoa sen một nghìn cánh đã mở ra, toàn bộ bầu trời tràn ngập hương thơm của nó, cái đẹp  của nó, phúc lành của nó.

Trong thế giới hiện đại một công trình lớn đã bắt đầu trong việc tìm kiếm cốt lõi bên trong nhất của con người. Cũng  sẽ tốt  để hiểu các  nỗ  lực hiện  đại  đưa  chúng  ta  đi bao xa.

Pavlov,  B.  F.  Skinner  và  các  nhà  hành  vi  học  khác, cứ  đi  lòng  vòng  quanh  thể  chất,  muladhar.  Họ  nghĩ  con người chỉ là thân thể. Họ dính líu quá nhiều vào ngôi đền thứ nhất, họ dính líu quá nhiều với thể chất, họ quên mất mọi  thứ  khác.  những  người  này  đang  cố  gắng  giải  thích con  người  chỉ  qua  thể  chất,  vật  chất.  Thái  độ  này  trở thành  cản  trở  bởi  vì  họ  không  mở.  Khi  mà  ngay  từ  đầu bạn đã từ chối rằng chẳng có gì khác hơn thân thể, thế thì bạn  chối  bỏ  chính  việc  khám  phá.  Điều  này  trở  thành định kiến. Người cộng sản, người Mác xít, người hành vi chủ  nghĩa,  người  vô  thần  -  những  người  tin  rằng  con người  chỉ  là  thân  thể  -  chính  niềm  tin  của  họ  đóng  chặt các cánh cửa đi tới những thực tại cao hơn. Họ trở thành mù quáng. Và thể chất có đó, thể chất là rõ ràng nhất; nó không cần bằng chứng. Thân thể vật lí có đó, bạn không cần phải chứng minh về nó. Vì nó không cần phải chứng minh, nó trở thành thực tại duy nhất. Điều đó là vô nghĩa. Thế thì con người mất đi mọi nhân phẩm. Nếu không có gì để trưởng thành vào trong và đi lên, thì không thể nào có  bất  kì  nhân  phẩm  nào  trong  cuộc  sống.  Thế  thì  con người  trở  thành  một  vật.  Thế  thì  bạn  không  mở,  thế  thìchẳng  còn  gì  hơn  sắp  xảy  ra  cho  bạn  -  bạn  là  thân  thể: bạn ăn, rồi bạn ỉa, rồi bạn lại ăn và bạn làm tình và sinh ra trẻ con, và điều này sẽ cứ tiếp diễn mãi, rồi một ngày bạn  chết.  Sự  lặp  lại  máy  móc  của  những  điều  trần  tục, tầm thường - làm sao có thể có bất kì ý nghĩa nào, bất kì nghĩa  nào,  bất  kì  thơ  ca  nào?  Làm  sao  có  thể  có  bất  kì điệu vũ nào?

Skinner  đã  viết  một  cuốn  sách,  Vượt  ra  ngoài  tự  do và nhân phẩm. Nó đáng phải gọi là ở dưới tự do và nhân phẩm,  không  phải  là  vượt  ra  ngoài.  Nó  là  ở  dưới,  nó  là quan  điểm  thấp  nhất  về  con  người,  cái  xấu  nhất.  Chẳng có  gì  sai  về  thân  thể  cả,  nhớ  lấy.  Tôi  không  chống  lại thân  thể,  nó  là  ngôi  đền  đẹp.  Cái  xấu  xí  đi  vào  khi  bạn nghĩ đây là tất cả.

Conngười có thể được quan niệm như chiếc thang có bẩy bậc, và bạn đồng nhất với bậc thứ nhất. Thế thì bạn chẳng  định  đi  đâu  cả.  Và  chiếc  thang  thì  vẫn  đó,  chiếc thang vắt từ thế giới này sang thế giới khác; chiếc cầu nối vật chất với Thượng đế. Bậc thứ nhất là hoàn toàn tốt nếu nó được dùng trong mối quan hệ với toàn bộ chiếc thang. Nếu nó vận hành như bước đầu tiên thì nó là đẹp cực kì: người ta nên biết ơn thân thể. Nhưng nếu bạn bắt đầu tôn thờ  bậc  thứ  nhất  và  bạn  quên  mất  sáu  bậc  còn  lại,  bạn quên  mất  rằng  toàn  bộ  chiếc  thang  tồn  tại  và  bạn  trở thành  khép  kín,  bị  hạn  chế  vào  bậc  thứ  nhất,  thế  thì  nó không  còn  là  bậc  thang  chút  nào  nữa...  bởi  vì  bậc thang chỉ là bậc thang khi nó là một phần của chiếc thang. Nếu nó không còn là bậc thang, bạn bị mắc kẹt với nó. Do đó, những người duy vật bao giờ cũng bị mắc kẹt, họ bao giờ cũng cảm thấy điều gì đó đang bị lỡ, họ không cảm thấy họ  đang  đi  đâu  cả.  Họ  đi  lòng  vòng,  theo  vòng  tròn,  và họ cứ đi đi lại lại mãi một điểm. Họ trở nên mệt mỏi và chán  chường.  Họ  bắt  đầu  suy  nghĩ  đến  cách  tự  tử.  Và toàn bộ nỗ lực của họ trong cuộc sống là để tìm ra những cảm  giác  nào  đó,  để  cho  cái  gì  đó  mới  có  thể  xảy  ra. Nhưng  cái  ‘mới’  nào  có  thể  xảy  ra  được?  Tất  cả  những cái mà chúng ta cứ bận tâm tới chẳng là gì ngoài đồ chơi để mà chơi thôi.

Nghĩ đến những lời này của Frank Sheed: “Linh hồn con người đang kêu khóc về mục đích hay ý nghĩa. Còn nhà khoa học nói, ‘Điện thoại đây này.’ Hay, ‘Trông đây! Ti vi!’ - hệt như người ta đang cố dỗ đứa trẻ đang khóc đòi  mẹ  bằng  việc  đưa  ra  miếng  kẹo  và  nhăn  mặt  nhăn mũi trước nó. Luồng phát minh liên miên đã phục vụ cực kì tốt cho việc làm cho con người phải bận bịu, ngăn con người không cho nhớ tới cái gây rắc rối cho mình.”

Tất  cả  những  cái  mà  thế  giới  hiện  đại  đã  cung  cấp cho bạn thì chẳng là gì ngoài kẹo đường, đồ chơi để chơi

- còn bạn thì đang kêu khóc đòi mẹ, bạn đang kêu khóc đòi  tình  yêu,  bạn  đang  kêu  khóc  đòi  tâm  thức,  và  bạn đang kêu khóc về ý nghĩa nào đó trong cuộc sống. Và họ nói,  “Trông  đây!  Điện  thoại  này.  Trông  đây!  Ti  vi  này. Trông đây! Chúng tôi đã mang bao nhiêu thứ đẹp tới cho bạn.” Còn bạn chơi quanh quẩn một chút ít; rồi bạn phát ngán; bạn phát chán, và họ lại cứ tìm kiếm đồ chơi mới cho bạn chơi.

Trạng  thái  vấn  đề  này  thật  buồn  cười.  Nó  ngớ  ngẩn đến  mức  dường  như  không  thể  nào  quan  niệm  nổi  làm sao chúng ta cứ sống mãi trong nó. Chúng ta bị mắc tại bậc thang thứ nhất.

Nhớ rằng bạn đang trong thân thể, nhưng bạn không phải là thân thể; để cho nhận thức đó liên tục ở trong bạn. Bạn sống trong thân thể và thân thể là chỗ cư ngụ đẹp đẽ.Nhớ  lấy,  vào  mọi  khoảnh  khắc,  tôi  không  hướng  dẫn rằng  bạn  nên  trở  thành  kẻ  chống  đối  thân  thể,  rằng  bắt đầu chối bỏ thân thể như cái gọi là những người duy tâm đã  làm  trong  nhiều  thời  đại.  Người  duy  vật  nghĩ  rằng thân  thể  là  tất  cả  những  cái  có  đấy,  và  có  những  người còn đi sang cực đối lập, và họ bắt đầu nói rằng thân thể là ảo tưởng; thân thể là không có! “Phá huỷ thân thể để cho cái  ảo  tưởng  đó  bị  phá  huỷ,  và  bạn  có  thể  trở  thành  cái thực một cách thực sự.”

Cực đoan khác này là phản động. Người duy vật tạo ra  phản  động  của  riêng  mình  với  người  duy  tâm,  nhưng họ là đối tác trong cùng một công việc; họ không phải là những  người  khác  nhau  nhiều  lắm.  Thân  thể  là  đẹp  đẽ, thân  thể  là  thực,  thân  thể  cần  phải  được  sống,  thân  thể cần  phải  được  yêu.  Thân  thể  là  món  quà  vĩ  đại  của Thượng  đế.  Bạn  đừng  chống  lại  nó  dù  chỉ  một  khoảnh khắc,  và  bạn  cũng  đừng  nghĩ  rằng  bạn  chỉ  là  nó  dù  chỉ một khoảnh khắc. Bạn còn lớn hơn nhiều lắm. Dùng thân thể như bàn nhảy đi.

Bậc  thứ  hai  là:  tâm  thần,  svadisthan.  Phân  tâm  của Freud  vận  hành  ở  đây.  Nó  đi  cao  hơn  một  chút  so  với Skinner  và  Pavlov.  Freud  đi  vào  trong  những  bí  ẩn  của tâm  lí  một  chút  ít  nhiều  hơn.  Ông  ấy  không  phải  chỉ  là nhà hành vi chủ nghĩa, nhưng ông ấy chưa bao giờ vượt ra ngoài các giấc mơ. Ông ấy cứ phân tích các giấc mơ.

Giấc mơ tồn tại như  ảo tưởng trong bạn. Nó là điều ngụ ý, nó là biểu tượng, nó mang thông điệp từ vô thức được  để  lộ  cho  ý  thức.  Nhưng  chẳng  ích  gì  mà  bị  mắc vào  nó.  Dùng  giấc  mơ,  nhưng  đừng  trở  thành  giấc  mơ. Bạn không phải là giấc mơ.

Và  cũng  chẳng  cần  làm  nhặng  sị  lên  về  nó,  như những người theo Freud vẫn cứ làm. Toàn bộ nỗ lực của họ  dường  như  là  di  chuyển  vào  trong  chiều  hướng  của thế giới mơ. Chú ý về nó, lấy quan điểm rất rất rõ ràng về nó, hiểu thông điệp của nó, và thực sự không cần phải đi đến bất kì ai khác để phân tích giấc mơ của bạn. Nếu bạn không  thể  phân  tích  được  giấc  mơ  của  mình,  chẳng  ai khác có thể làm được, bởi vì giấc mơ của bạn là giấc mơ của bạn. Và giấc mơ của bạn mang tính cá nhân đến mức chẳng ai khác có thể mơ theo cách bạn mơ. Không ai đã từng  mơ  được  theo  cách  bạn  mơ,  không  ai  sẽ  mơ  được theo cách bạn mơ; không ai có thể giải thích nó cho bạn. Việc diễn giải của người ấy sẽ là việc diễn giải của người ấy. Duy nhất bạn mới có thể nhìn vào trong nó. Và trong thực tế thì cũng chẳng cần phải phân tích giấc mơ: nhìn vào  giấc  mơ  trong  tính  toàn  bộ  của  nó,  với  sáng  tỏ,  với tỉnh  táo,  và  bạn  sẽ  thấy  thông  điệp.  Nó  lớn  làm  sao! Chẳng cần phải đi tới nhà phân tâm trong ba, bốn, năm, bẩy năm.

Một người, người vẫn mơ vào mọi đêm và ban ngày lại  đến  nhà  phân  tâm  để  được  phân  tích,  dần  dần  sẽ  trở thành  bị  bao  quanh  bởi  chất  liệu  mơ.  Giống  như  loại người  thứ  nhất  trở  thành  quá  bị  ám  ảnh  với  muladhara, thể chất, thì loại người thứ hai trở nên quá bị ám ảnh với dục... bởi vì loại người thứ hai - lĩnh vực của thực tại tâm lí - là dục. Loại người thứ hai bắt đầu diễn giải mọi thứ dưới  dạng  dục.  Bất  kì  cái  gì  bạn  làm,  cứ  đến  với  người theo Freud và ông ta sẽ qui nó về dục. Không có gì cao hơn  tồn  tại  với  ông  ta.  Ông  ta  sống  trong  bùn,  ông  ta không tin vào hoa sen. Bạn đem hoa sen tới cho ông ta, ông  ta  sẽ  nhìn  vào  nó  và  qui  nó  về  bùn.  Ông  ta  sẽ  nói, “Cái này chẳng là gì cả, cái này chỉ là bùn bẩn thôi. Nó chẳng mọc ra từ bùn bẩn đó sao? Nếu nó mọc ra từ bùnbẩn thì nó phải là bùn bẩn vậy.” Đưa mọi thứ về nguyên nhân của nó, và đó là cái thực.

Thế thì mọi bài thơ cũng đều bị qui về dục, mọi thứ đẹp  đẽ  cũng  đều  bị  qui  về  dục  và  truỵ  lạc  và  kìm  nén. Michelangelo  mà  là  nghệ  sĩ  vĩ  đại  sao?  -  thế  thì  nghệ thuật  của  ông  ấy  phải  bị  qui  về  dâm  dục  nào  đó.  Và những  người  theo  Freud  đi  tới  cả  chuỗi  dài  những  điều ngớ ngẩn. Họ nói: Michelangelo hay Goethe hay Byron, tất cả các công trình nghệ thuật vĩ đại, cái đem lại niềm vui  cho  hàng  triệu  người,  chẳng  là  gì  khác  ngoài  dục  bị kìm nén - có thể Goethe đã là thủ dâm và bị ngăn cản.

Hàng  triệu  người  bị  ngăn  cản  khỏi  thủ  dâm,  nhưng họ  không  trở  thành  như  Goethe.  Đấy  là  điều  ngớ  ngẩn. Nhưng  Freud  là  thầy  của  thế  giới  nhà  vệ  sinh.  Ông  ấy sống  ở  đó,  đó  là  ngôi  đền  của  ông  ta.  Nghệ  thuật  trở thành bệnh hoạn, thi ca trở thành bệnh hoạn, mọi thứ đều trở  thành  truỵ  lạc.  Nếu  phân  tích  của  người  theo  Freud mà   thành   công   thì   sẽ   không   có   Kalidas,   không   có Shakespeare,  không  có  Michelangelo,  không  có  Mozart, không  có  Wagner,  bởi  vì  mọi  người  sẽ  bình  thường. Những  người  này  là  bất  thường.  Những  người  này  bị bệnh tâm thần, theo Freud. Cái vĩ đại nhất bị đưa về cái thấp kém nhất. Phật là ốm yếu, theo Freud, bởi vì bất kì điều gì ông ấy nói, chúng cũng chẳng là gì ngoài dục bị kìm nén.

Cách tiếp cận này đưa cái vĩ đại của con người về cái xấu  xí.  Nhận  biết  về  điều  đó  đi.  Phật  không  ốm  yếu; trong thực tế, Freud ốm yếu. Im lặng của Phật, vui vẻ của Phật, mở hội của Phật - đấy không phải là ốm yếu, đấy là việc nở hoa hoàn toàn của trạng thái hạnh phúc.

Nhưng  với  Freud  người  bình  thường  là  người  chưa bao giờ hát lên bài ca, người chưa từng nhảy múa, người chưa  từng  mở  hội,  chưa  từng  cầu  nguyện,  chưa  từng thiền, chưa  từng  làm  bất  kì  cái  gì  sáng  tạo,  bình  thường là: đến cơ quan, về nhà, ăn, uống, ngủ và chết; không để lại đằng sau dấu vết gì của sáng tạo của mình; không để lại dù chỉ một dấu hiệu ở bất kì đâu. Người bình thường này  dường  như  là  rất  tầm  thường,  đần  độn  và  chết.  Có hoài nghi về Freud bởi vì bản thân ông ta không thể sáng tạo - ông ta là một người không sáng tạo - ông ta lên án bản  thân  tính  sáng  tạo  là  bệnh  hoạn.  Có  mọi  khả  năng ông  ta  là  một  người  tầm  thường.  Chính  cái  tầm  thường của ông ta làm cho tất cả những người vĩ đại trên thế giới cảm thấy chướng.

Tâm trí tầm thường cố gắng thu nhỏ tất cả những cái vĩ đại. Tâm trí tầm thường không thể nào chấp nhận được rằng có thể có bất kì người nào vĩ đại hơn mình. Điều đó làm  tổn  thương.  Đấy  là  báo  thù  của  điều  tầm  thường  - toàn  bộ  việc  phân  tâm  này  và  cách  diễn  giải  của  nó  về cuộc sống con người. Nhận biết về nó đi. Nó có tốt hơn loại thứ nhất, đúng, tiến lên trước hơn loại thứ nhất một chút,  nhưng  người  ta  còn  phải  đi  tiếp,  tiếp  nữa,  vượt  ra ngoài và ra ngoài.

Bậc  thứ  ba  là  tâm  lí.  Adler  sống  trong  thế  giới  của tâm lí, của ý chí quyền lực; ít nhất có một cái gì đó - rất vị kỉ, nhưng ít nhất cũng có một cái gì đó; một chút ít cởi mở  hơn  Freud.  Nhưng  vấn  đề  là,  cũng  giống  như  Freud qui mọi thứ về dục, Adler cứ qui mọi thứ về phức cảm tự ti. Người ta cố gắng trở thành vĩ đại bởi vì họ cảm thấy thấp  kém.  Một  người  cố  gắng  trở  thành  chứng  ngộ  là người  cảm  thấy  thấp  kém,  và  một  người  cố  gắng  trở thành  chứng  ngộ  là  người  đang  trên  cuộc  hành  trìnhquyền lực. Điều này hoàn toàn sai lầm, bởi vì chúng ta đã thấy những người đó - một Phật, một Christ, một Krishna

-người đã buông xuôi hoàn toàn đến mức hành trình của họ  không  thể  nào  được  gọi  là  hành  trình  quyền  lực.  Và khi Phật nở hoa, ông ấy cũng chẳng có ý tưởng nào về sự cao thượng, không một chút nào. Ông ấy cúi mình xuống dưới toàn bộ sự tồn tại. Ông ấy chẳng có ý tưởng nào về việc thần thánh hơn người, không một chút nào. Mọi thứ đều  là  thần  thánh,  thậm  chí  một  hạt  bụi  cũng  là  thiêng liêng.  Không,  ông  ấy  không  nghĩ  mình  cao  thượng,  và ông  ấy  không  cố  gắng  để  trở  thành  cao  thượng.  Ông  ấy không cảm thấy thấp kém chút nào. Ông ấy được sinh ra là vua; không có vấn đề về thấp kém. Ông ấy ở trên chóp đỉnh ngay từ đầu, không có vấn đề về thấp kém. Ông ấy là  người  giầu  có  nhất  trong  nước,  người  có  quyền  lực nhất  trong  nước:  không  còn  quyền  lực  nào  cao  hơn  cần phải đạt tới, không còn giầu có nào lớn hơn cần đạt tới. Ông ấy là một trong những người đẹp nhất đã được sinh ra  trên  trái  đất  này,  ông  ấy  có  một  trong  những  phụ  nữ đẹp nhất là người yêu. Tất cả đều có sẵn cho ông ấy.

Nhưng  Alder  sẽ  cứ  đi  tìm  một  cái  thấp  kém  nào  đó bởi vì ông ta không thể nào tin được rằng một người lại có thể có bất kì mục tiêu nào khác hơn bản ngã. Điều này là  tốt  hơn...  tốt  hơn  Freud,  cao  hơn  chút  ít.  Bản  ngã  có cao  hơn  dục  chút  ít;  không  cao  hơn  lắm,  nhưng  có  cao hơn chút ít.

Bậc thứ tư là tâm lí-tâm linh, anahatta, trung tâm trái tim. Jung, Assagioli và những người khác thâm nhập vào cõi này. Họ đi cao hơn Pavlov, Freud và Alder, họ mở ra nhiều  khả  năng  hơn.  Họ  chấp  nhận  thế  giới  của  cái  bất hợp lí, vô ý thức: họ không giới hạn mình vào lẽ phải. Họ là  người  hợp  lí  hơn  -  họ  chấp  nhận  cả  cái  ‘không  có  lí’ nữa. Cái vô lí không bị chối bỏ mà được chấp nhận. Đây là nơi tâm lí học hiện đại dừng lại - tại bậc thang thứ tư. Và bậc thang thứ tư cũng mới là ở giữa của toàn bộ chiếc thang: ba bậc bên này và ba bậc bên kia.

Tâm  lí  học  hiện  đại  chưa  phải  là  khoa  học  hoàn chỉnh. Nó treo lơ lửng ở giữa. Nó rất dễ lung lay, không chắc chắn về điều gì cả. Nó phần nhiều giả thuyết hơn là thực nghiệm. Nó vẫn còn đang chật vật để tồn tại.

Bậc  thứ  năm  là  tâm  linh:  Mô  ha  mét  giáo,  Hin  du giáo, Ki tô giáo - các tôn giáo có tổ chức còn bị mắc kẹt với bậc thứ năm.Họ không vượt ra ngoài tâm linh. Tất cả các tôn giáo có tổ chức, nhà thờ, vẫn còn ở đó.

Bậc  thứ  sáu  là  tâm  linh  siêu  việt  -  yoga  và  các phương  pháp  khác.  Trên  khắp  thế  giới,  suốt  nhiều  thời đại,  nhiều  phương  pháp  đã  được  phát  triển,  những  điều không  giống  như  tổ  chức  nhà  thờ,  không  học  thuyết  mà nhiều thực nghiệm hơn. Bạn phải làm điều gì đó với thân thể  và  tâm  trí  mình;  bạn  phải  tạo  ra  hài  hoà  nào  đó  bên trong mình để cho bạn có thể cưỡi lên hài hoà đó, bạn có thể  cưỡi  lên  đám  mây  hài  hoà  đó  và  đi  xa  khỏi  thực  tại bình thường của mình. Yoga có thể bao quát tất cả điều đó; đó là bậc thứ sáu.

Và  bậc  thứ  bẩy  là  siêu  việt:  Mật  tông,  Đạo,  Thiền. Quan  điểm  của  Phật  là  ở  bậc  thứ  bẩy  -  pragyaparamita. Nó có nghĩa là trí huệ siêu việt lên, trí huệ tới với bạn chỉ khi tất cả các thể đã được đi qua và bạn đã trở thành chỉ một nhận biết thuần khiết, chỉ một nhân chứng, một chủ thể thuần khiết.

Chừng nào con người còn chưa đạt tới siêu việt, con người  sẽ  còn  phải  được  cho  đồ  chơi,  kẹo  đường.  Con người sẽ phải được cung cấp với những ý nghĩa sai lầm.Mới  hôm  nọ  tôi  đi  ngang  qua  một  tấm  biển  quảng cáo xe hơi Mĩ. Nó nói - với một  chiếc xe hơi đẹp - trên đỉnh của chiếc xe nó nói: Cái gì đó để tin vào.

Con người chưa bao giờ tụt xuống thấp thế. Cái gì đó để  tin  vào!  Bạn  tin  vào  chiếc  xe  ư?  Đúng  đấy,  người  ta tin  vào  nhà  mình,  người  ta  tin  vào  xe  hơi  của  mình, người ta tin vào số dư ngân hàng của mình. Nếu bạn nhìn quanh bạn sẽ ngạc nhiên - Thượng đế đã biến mất, nhưng niềm tin thì không biến mất. Thượng đế không còn ở đó nữa:  bây  giờ  có  xe  Cadillac  hay  Lincoln!  Thượng  đế  đã biến  mất  nhưng  con  người  đã  tạo  ra  thượng  đế  mới  - Stalin, Mao. Thượng đế đã biến mất và con người đã tạo ra các thần tượng mới - các ngôi sao điện ảnh.

Đây là lần đầu tiên trong lịch sử tâm thức con người mà con người đã tụt xuống thấp như thế. Và thậm chí nếu đôi  khi  bạn  nhớ  tới  Thượng  đế,  đấy  cũng  chỉ  là  một  từ trống  rỗng.  Có  thể  khi  bạn  đau  ốm,  có  thể  khi  bạn  thất vọng, thế thì bạn dùng Thượng  đế - dường như Thượng đế là thuốc aspirin. Đó là điều cái gọi là các tôn giáo đã làm  cho  các  bạn  tin  tưởng:  họ  nói,  “Hãy  tưởng  nhớ Thượng  đế  ba  lần  một  ngày  và  bạn  sẽ  không  cảm  thấy đau gì!” Cho nên bất kì khi nào bạn bị đau, bạn nhớ tới Thượng  đế.  Thượng  đế  không  phải  là  thuốc  aspirin, Thượng đế không phải là thuốc giảm đau.

Một  vài  người  nhớ  tới  Thượng  đế  theo  thói  quen, một  số  người  khác  nhớ  tới  Thượng  đế  theo  chuyên nghiệp.  Tu  sĩ  -  ông  ta  nhớ  tới  Thượng  đế  theo  nghề chuyên  nghiệp.  Ông  ta  chẳng  liên  can  gì  tới  Thượng  đế cả, ông ta được trả tiền cho điều đó. Ông ta đã trở thành kẻ thiện nghệ. Một vài người nhớ theo thói quen, một vài người  theo  chuyên  nghiệp,  nhưng  dường  như  chẳng  ai nhớ  tới  Thượng  đế  trong  tình  yêu  sâu  sắc  cả.  Một  vài người cầu tới tên ngài khi họ khổ; chẳng ai nhớ tới ngài khi  họ  đang  sung  sướng,  mở  hội.  Và  đó  mới  là  khoảnh khắc đúng để mà nhớ - bởi vì chỉ khi bạn vui vẻ, vui vẻ vô biên, bạn mới gần Thượng đế. Khi bạn trong khổ, bạn ở xa xôi, khi bạn trong khổ, bạn đóng kín. Khi bạn hạnh phúc, bạn cởi mở, tuôn chảy; bạn có thể cầm tay Thượng đế.

Cho nên hoặc bạn nhớ theo thói quen, bởi vì bạn đã được dạy từ ngay thời trẻ thơ - nó đã trở thành một loại thói  quen,  giống  như  hút  thuốc.  Nếu  bạn  hút  thuốc,  bạn không thích nhiều lắm; nếu bạn không hút, bạn cảm thấy bạn thiêu thiếu cái gì đó. Nếu bạn nhớ tới Thượng đế mỗi sáng, mỗi chiều, chẳng đạt được cái gì cả, bởi vì việc nhớ không  phải  là  của  trái  tim  -  chỉ  lời  miệng,  tâm  trí,  máy móc.  Nhưng  nếu  bạn  không  nhớ  lấy,  bạn  bắt  đầu  cảm thấy cái gì đó thiêu thiếu. Nó đã trở thành lễ nghi. Nhận biết về việc làm Thượng đế thành lễ nghi, và nhận biết về việc trở thành chuyên nghiệp về nó đi.

Tôi đã từng nghe một câu chuyện rất nổi tiếng:

Câu  chuyện  về  một  nhà  yoga  vĩ  đại,  rất  nổi  tiếng, người  được  nhà  vua  hứa  rằng  nếu  ông  ta  có  thể  nằm trong nấm mồ sâu và ở dưới đất trong một năm, nhà vua sẽ  cho  ông  ta  con  ngựa  hay  nhất  của  vương  quốc  xem như phần thưởng. Nhà vua biết rằng nhà yoga này có trái tim  mềm  yếu  với  ngựa,  ông  ta  là  người  yêu  ngựa  vô cùng.

Nhà yoga ưng thuận; ông ấy bị chôn sống trong một năm. Nhưng trong năm đó vương quốc đã bị đánh bại và chẳng còn ai nhớ tới việc đào nhà yoga lên.

Mười năm sau đó một ai đó mới nhớ ra: “Điều gì xảy ra cho nhà yoga này nhỉ?” Nhà vua bảo vài người đi tìmlại.  Nhà  yoga  được  đào  lên;  ông  ta  vẫn  còn  sống  trong cơn  mê  sâu.  Câu  mật  chú  đã  được  thoả  thuận  trước  đây được thì thào vào tai ông ta và ông ta ngồi dậy, và việc đầu tiên ông ta nói là “Ngựa của tôi đâu?”

Sau mười năm vẫn còn im lặng dưới đất... nhưng tâm trí  chẳng  thay  đổi  chút  nào  -  “Ngựa  của  tôi  đâu?”  Con người  này  có  thực  trong  cơn  mê,  trong  samadhi  không? Ông  ấy  có  nghĩ  về  Thượng  đế  không?  Ông  ấy  phải  đã nghĩ liên tục về ngựa. Nhưng ông ấy thành thạo, tài giỏi chuyên  nghiệp.  Ông  ấy  phải  đã  học  được  kĩ  thuật  dừng thở  và  cách  đi  vào  một  loại  cái  chết  -  nhưng  đấy  là  kĩ thuật.

Mười năm trong im lặng sâu sắc thế, và tâm trí chẳng thay  đổi  một  chút  xíu!  Đích  xác  hệt  như  mười  năm  này chưa hề trôi qua. Nếu bạn nhớ tới Thượng đế một cách kĩ thuật,  nếu  bạn  nhớ  tới  Thượng  đế  một  cách  chuyên nghiệp,  nhớ  theo  thói  quen,  một  cách  máy  móc,  thế  thì chẳng cái gì sắp xảy ra cả. Tất cả đều có thể, nhưng tất cả các khả năng đều đi qua trái tim. Do đó tên của bài kinh này: Tâm Kinh.

Chừng nào bạn còn chưa làm điều gì đó với tình yêu lớn,  với  tham  dự  lớn,  với  cam  kết  lớn,  với  chân  thành, với  chân  thực, với  toàn  bộ  con  người  bạn,  thì  chẳng  cái gì sắp xảy ra cả.

Với  một  số  người  tôn  giáo  giống  như  chân  giả:  nó chẳng có hơi ấm lẫn cuộc sống. Và mặc dầu nó giúp cho họ loạng choạng bước đi, nó vẫn chẳng bao giờ trở thành một phần của họ; nó phải được buộc lại hàng ngày.

Nhớ lấy, điều này đã xảy ra cho hàng triệu người trên trái đất, điều này cũng có thể xảy ra cho bạn nữa. Đừng tạo ra chân giả, để chân thật trưởng thành trong bạn. Chỉ thế  thì  cuộc  sống  của  bạn  mới  ấm  áp,  chỉ  thế  thì  cuộc sống của bạn mới có vui vẻ - không phải là nụ cười giả tạo trên môi, không phải là hạnh phúc giả mà bạn vờ có, không phải  là mặt  nạ, mà trong thực tế.  Thường thì bạn cứ  mang  những  thứ  này:  ai  đó  mang  nụ  cười  đẹp,  ai  đó mang khuôn mặt từ bi, ai đó mang một nhân cách rất rất đáng yêu - nhưng những điều này giống như quần áo bạn mặc lên người mình. Sâu bên trong bạn vẫn còn như cũ.

Những lời kinh này có thể trở thành cuộc cách mạng.

Điều  thứ  nhất,  cái  bắt  đầu,  bao  giờ  cũng  là  câu  hỏi, “Tôi là ai?” Và người ta cứ phải hỏi mãi. Khi lần đầu tiên bạn hỏi, “Tôi là ai?” thì muladhar sẽ trả lời, “Bạn là thân thể!  Câu  hỏi  vô  nghĩa!  Không  cần  phải  hỏi,  bạn  đã  biết nó rồi.” Thế rồi bậc thứ hai sẽ nói, “Bạn là dục.” Rồi bậc thứ ba sẽ nói, “Bạn là con đường quyền lực, là bản ngã” - và cứ thế mãi.

Nhớlấy, bạn phải dừng lại chỉ khi không câu trả lời nào tới, không có chuyện trước điều đó. Nếu câu trả lời nào  đó  vẫn  còn  tới,  "Bạn  là  thế  này,  bạn  là  thế  nọ,"  thế thì  biết  rằng  một  trung  tâm  nào đó  đang đưa  ra  cho  bạn câu trả lời. Khi tất cả sáu trung tâm đã được đi qua và tất cả  các  câu  trả  lời  của  chúng  đều  bị  cắt  bỏ,  bạn  vẫn  cứ hỏi, “Tôi là ai?” và không có câu trả lời đến từ bất kì đâu, đấy  là  im  lặng  hoàn  toàn.  Câu  hỏi  của  bạn  vang  vọng trong  bản  thân  mình:  “Tôi  là  ai?”  và  có  im  lặng,  không câu  trả  lời  nào  nảy  sinh  từ  bất  kì  đâu,  từ  bất  kì  xó  xỉnh nào. Bạn hoàn toàn hiện diện, hoàn toàn im lặng, và thậm chí không có đến một rung động. “Tôi là ai?” - và chỉ có im  lặng.  Thế  thì  phép  mầu  xảy  ra:  bạn  thậm  chí  không thể nào hình thành được câu hỏi. Câu trả lời đã trở thành ngớ  ngẩn;  thế  thì  cuối  cùng  câu  hỏi  cũng  trở  thành  ngớ ngẩn. Đầu tiên câu trả lời biến mất, thế rồi câu hỏi cũngbiến theo - vì chúng chỉ có thể sống cùng nhau. Chúng là hai  mặt  của  một  đồng  tiền  -  nếu  mặt  này  ra  đi,  mặt  kia không thể còn lại được. Câu trả lời biến trước rồi câu hỏi biến theo. Và với việc biến mất của câu hỏi và câu trả lời, bạn nhận ra: đó là siêu việt. Bạn biết, vậy mà bạn không thể  nói;  bạn  biết,  vậy  mà  bạn  không  thể  nói  rõ  ràng  về nó. Bạn biết từ  chính  bản thể con người mình bạn là ai, nhưng  điều  ấy  không  thể  nào  nói  ra  lời  được.  Nó  là  tri thức  cuộc  sống;  nó  không  phải  là  kinh  sách,  nó  không phải  là  vay  mượn,  nó  không  phải  là  từ  người  khác.  Nó nảy sinh trong bạn.

Và  với  việc  nảy  sinh  này,  bạn  là  vị  phật.  Và  thế  thì bạn bắt đầu cười to vì bạn nhận ra rằng bạn đã là vị phật từ ngay ban đầu; bạn chỉ chưa bao giờ nhìn sâu thế. Bạn đã  chạy  lòng  vòng  loanh  quanh  bản  thể  mình,  bạn  chưa bao giờ về nhà.

Triết  gia,  Arthur  Schopenhauer,  đang  bước  đi  đơn độc trên phố. Chìm đắm trong suy nghĩ, ngẫu nhiên ông ấy đâm sầm vào một người đi bộ khác. Tức mình bởi cú húc và cái hờ hững rõ ràng của triết gia, người đi bộ này hét lên, "Này! Ông nghĩ ông là ai vậy?"

Vẫn đắm chìm trong suy nghĩ triết gia nói, “Tôi là ai ư? Tôi muốn biết điều đó làm sao.” Chẳng ai biết cả.

Biết  điều  này  -  rằng  tôi  không  biết  tôi  là  ai  -  cuộc hành trình bắt đầu.

Lời kinh thứ nhất:

Tôn kính sự hoàn hảo của trí huệ cái đáng yêu, cái linh thiêng!

Đây là lời cầu khẩn. Tất cả kinh sách Ấn Độ đều bắt đầu bằng lời cầu khẩn bởi lí do nào đó. Điều này không phải  như  vậy  ở  các  nước  khác  và  trong  các  ngôn  ngữ khác;  điều  này  không  phải  như  vậy  ở  Hi  lạp.  Cách  hiểu của Ấn Độ là thế này: rằng chúng ta là cây tre hổng, duy nhất cái vô hạn chảy qua chúng ta. Cái vô hạn phải được cầu  khẩn  tới;  chúng  ta  chỉ  trở  thành  công  cụ  cho  nó. Chúng  ta  cầu  khẩn  nó,  chúng  ta  gọi  nó  tới  để  chảy  qua chúng ta.  Đó là lí do tại sao không người nào biết  ai đã viết  ra  Tâm  Kinh  này.  Nó  đã  không  được  kí  tên  bởi  vì người viết ra nó đã không tin rằng mình là người viết ra nó.  Người  ấy  chỉ  là  công  cụ.  Người  ấy  chỉ  giống  như người viết tốc kí; việc đọc là từ bên ngoài xa. Điều đó đã được đọc cho người ấy, người ấy đã viết lại trung thành điều  đó,  nhưng  người  ấy  không  phải  là  tác  giả  của  nó  - nhiều nhất người ấy chỉ là người viết ra.

Tôn kính sự hoàn hảo của trí huệ cái đáng yêu, cái linh thiêng!

Đây  là  lời  cầu  khẩn,  một  vài  từ,  nhưng  mọi  từ  đều rất, rất hàm chứa ý nghĩa.

Tôn kính sự hoàn hảo của trí huệ...

‘Sự  hoàn  hảo  của  trí  huệ’  là  việc  dịch  cho  chữ pragyaparamite. Pragya có nghĩa là trí huệ. Nhớ lấy, nó không có nghĩa là tri thức. Tri thức là cái tới qua tâm trí, tri thức là cái tới từ bên ngoài. Tri thức chưa bao giờ là nguyên thuỷ cả! Nó không thể nào là nguyên thuỷ được, bởi chính bản chất của nó; nó là đồ vay mượn. Trí huệ là linh ảnh nguyên thuỷ của bạn: nó không tới từ bên ngoài, nó trưởng thành trong bạn. Nó không giống đoá hoa nhựa nhân tạo bạn ra chợ và mua về. Nó là hoa hồng thật mọctrên  cây,  từ  cây.  Nó  là  bài  ca  của  cây.  Nó  tới  từ  cốt  lõi bên trong nhất của cây; từ chiều sâu của cây mà nó mọc ra.  Ngày  này  nó  còn  chưa  được  diễn  đạt,  ngày  khác  nó được  diễn  đạt  ra;  ngày  này  nó  còn  chưa  biểu  lộ,  ngày khác nó được biểu lộ ra.

Pragya  có  nghĩa  là  trí  huệ,  nhưng  trong  tiếng  Anh, ngay  cả  trí  huệ  cũng  mang  ý  nghĩa  khác.  Trong  tiếng Anh, tri thức có nghĩa là không có kinh nghiệm: bạn tới đại học, bạn thu thập tri thức. Trí huệ có nghĩa là bạn đi vào cuộc sống và bạn thu thập kinh nghiệm. Cho nên một thanh niên có thể có tri thức những không bao giờ có trí huệ, bởi vì trí huệ cần thời gian. Một thanh niên có thể có bằng  cấp:  người  đó  có  thể  là  tiến  sĩ  khoa  học  hay  văn chương  -  điều  đó  chẳng  khó  khăn  gì  -  nhưng  chỉ  người già mới có thể có trí tuệ. Trí tuệ có nghĩa là tri thức được thu  thập  qua  kinh  nghiệm  riêng  của  người  ta,  nhưng  nó vẫn là từ bên ngoài.

Pragya không phải là tri thức mà cũng chẳng phải là trí tuệ như người ta vẫn thường hiểu chúng. Nó là việc nở hoa bên trong - không phải qua kinh nghiệm, không phải qua người khác, không phải qua cuộc sống và đọ sức với cuộc sống, không, nhưng chỉ bằng việc đi vào bên trong, trong im lặng hoàn toàn, và cho phép cái vẫn ẩn kín ở đó bùng  nổ  ra.  Bạn  đang  mang  trí  huệ  như  hạt  mầm  bên trong mình; nó chỉ cần mảnh đất tốt để có thể nẩy mầm. Trí huệ bao giờ cũng là nguyên thuỷ. Nó bao giờ cũng là của bạn, và duy nhất là của bạn.

Nhưng nhớ lấy, khi tôi nói ‘của bạn’, tôi không định nói rằng có bất kì bản ngã nào dính líu vào trong nó. Nó là của bạn theo nghĩa nó đến từ tự tính của bạn, nhưng nó không công bố về bản ngã - bởi vì lần nữa bản ngã lại là một phần của tâm trí, không phải của im lặng nội tâm của bạn.  Paramita  có  nghĩa  là  vượt  ra  ngoài,  từ  bên  ngoài, bên  ngoài  thời  gian  và  không  gian;  khi  bạn  chuyển  tới trạng thái nơi thời gian biến mất, khi bạn chuyển tới nơi nội tâm mà không gian biến mất, khi bạn không biết bạn ở đâu và khi nào, khi nào cả hai tham chiếu này đã biến mất.  Thời  gian  là  ở  bên  ngoài  bạn,  không  gian  cũng  ở bên ngoài bạn. Có một điểm giao bên trong bạn nơi thời gian biến mất.

Một  ai  đó  đã  hỏi  Jesus,  “Xin  kể  cho  chúng  tôi  đôi điều  về  vương  quốc  của  Thượng  đế.  Có  gì  đặc  biệt  ở đó?”  Tương  truyền  Jesus  đã  nói,  “Thời  gian  không  còn nữa.” Có vĩnh hằng, khoảnh khắc vô thời gian. Đó là ra ngoài - nơi vô không gian và khoảnh khắc vô thời gian. Bạn  không  còn  bị  giới  hạn  nữa,  cho  nên  bạn  không  thể nói bạn ở đâu.

Bây  giờ  các  bạn  nhìn  vào  tôi:  tôi  không  thể  nói  tôi đang ở đây, bởi  vì  tôi  đang ở kia nữa.  Và tôi  không  thể nói tôi đang ở Ấn Độ, bởi vì tôi đang ở Trung quốc nữa. Và tôi cũng không thể nói rằng tôi đang ở hành tinh này, bởi  vì  tôi  không  ở  hành  tinh  này.  Khi  bản  ngã  biến  mất bạn  đơn  giản  là  một  với  cái  toàn  thể.  Bạn  ở  mọi  nơi  và không nơi nào. Bạn không tồn tại như một thực thể tách biệt, bạn tan biến.

Nhìn xem! Vào buổi sáng, trên  chiếc lá đẹp, có một hạt sương lung linh trong ánh mặt trời, đẹp cực kì. Và thế rồi nó bắt đầu tuột đi, và nó tuột vào trong đại dương. Nó đã có đó trên chiếc lá: có thời gian và không gian, nó đã có định nghĩa, tính cách của riêng nó. Bây giờ một khi nó rơi vào trong đại dương, bạn không thể nào thấy nó ở đâu nữa  -  không  phải  bởi  vì  nó  đã  trở  nên  không  tồn  tại, không.  Bây  giờ  nó  ở  mọi  nơi;  đó  là  lí  do  tại  sao  bạn không  thể  nào  tìm  thấy  nó  ở  bất  kì  đâu.  Bạn  không  thểđịnh vị được nó bởi vì toàn bộ đại dương đã trở thành vị trí của nó. Bây giờ nó không tồn tại tách biệt.

Khi bạn không tồn tại trong tách biệt với cái toàn thể, thì nảy sinh pragyaparamita, trí huệ cái hoàn hảo, trí huệ cái từ bên ngoài.

Tôn kính sự hoàn hảo của trí huệ cái đáng yêu, cái linh thiêng!

Lời cầu khẩn hay làm sao... Nó nói: Tôn kính của tôi là với trí huệ, cái tới khi bạn vượt ra ngoài. Và nó là đáng yêu,  và  nó  là  linh  thiêng  -  linh  thiêng  bởi  vì  bạn  đã  trở thành  một  với  cái  toàn  thể;  đáng  yêu  bởi  vì  bản  ngã  đã tạo  ra  tất  cả  các  loại  xấu  xí  trong  cuộc  sống  bạn  không còn nữa.

Satyam,  shivam,  sunderam:  nó  là  đúng,  nó  là  thiện, nó là đẹp. Đây là ba phẩm chất.

Tôn kính sự hoàn hảo của trí huệ - chân lí...

Đó  là  điều  chân  lí  là  gì:  hoàn  hảo  của  trí  huệ,  cái đáng yêu, cái đẹp đẽ, cái linh thiêng, cái thiện.

Tạisao nó được gọi là linh thiêng? - bởi vì chư phật được sinh ra từ đó. Nó là bụng mẹ của chư phật. Bạn trở thành vị phật vào khoảnh khắc bạn cùng chia sẻ hoàn hảo này của trí huệ. Bạn trở thành vị phật khi giọt sương tan biến trong đại dương, mất đi phân cách, không còn tranh đấu  chống  lại  cái  toàn  thể  nữa,  đã  buông  xuôi,  cùng  đi với cái toàn thể, không còn chống lại nó nữa. Do đó nhấn mạnh của tôi là đi cùng với tự nhiên; đừng bao giờ chống lại nó. Đừng bao giờ cố gắng vượt qua nó, đừng bao giờ cố  gắng  chinh  phục  nó,  đừng  bao  giờ  cố  gắng  đánh  bại nó.  Nếu  bạn  cố  gắng  đánh  bại  nó,  bạn  mang  định  mệnh thất  bại  rồi,  bởi  vì  bộ  phận  không  thể  đánh  bại  cái  toàn thể - và đó là điều mà mọi người đều cố gắng làm. Do đó có nhiều thất vọng đến thế, bởi vì mọi người đều dường như  đều  bị  thất  bại.  Mọi  người  đều  cố  gắng  chinh  phục cái  toàn  thể,  cố  gắng  đẩy  lùi  dòng  sông.  Một  cách  tự nhiên, một ngày nào đó, bạn trở nên mệt mỏi, kiệt sức - bạn  có  nguồn  năng  lượng  rất  hạn  hẹp;  dòng  sông  thì  lại mênh mông. Rồi một ngày nó sẽ đem bạn đi, nhưng bạn chịu thua trong thất vọng.

Nếu  bạn  có  thể  chịu  thua  trong  vui  vẻ,  điều  đó  trở thành buông xuôi. Thế thì nó không còn là thất bại nữa, nó  là  thắng  lợi.  Bạn  thắng  chỉ  khi  cùng  với  Thượng  đế, đừng bao giờ chống lại Thượng đế. Và nhớ lấy, Thượng đế không định đánh bại bạn đâu. Thất bại của bạn là do tự  bạn  sinh  ra  đấy  thôi.  Bạn  bị  thất  bại  bởi  vì  bạn  tranh đấu. Nếu bạn muốn bị thất bại, cứ tranh đấu đi; nếu bạn muốn chiến thắng, buông xuôi đi. Đây là nghịch lí: rằng những  người  đã  sẵn  sàng  chịu  thua  trở  thành  người thắng. Người thua là người thắng duy nhất trong trò chơi này. Bạn cố để thắng và thất bại của bạn là tuyệt đối chắc chắn - chỉ còn là vấn đề thời gian, vào lúc nào, nhưng nó là chắc chắn, nó sắp xảy ra.

Nó là linh thiêng bởi vì bạn là một với cái toàn thể. Bạn thổn thức với nó, bạn nhảy múa với nó, bạn hát với nó.  Bạn  giống  như  chiếc  lá  trong  gió:  lá  đơn  giản  nhảy múa với gió, nó không có ý chí của riêng mình. Cái vô ý chí này là cái tôi gọi là sannyas, cái mà lời kinh này này gọi là linh thiêng.

Từ  tiếng  Phạn  cho  linh  thiêng  là  bhagavati.  Từ  đó thậm  chí  còn  quan  trọng  để  hiểu  hơn  là  từ  thiêng  liêng,bởi vì từ thiêng liêng mang nghĩa Ki tô giáo nào đó cho nó. Bhagavati...

Bhagavati là dạng giống cái của bhagavan. Đầu tiên, lời kinh này không dùng từ bhagavan, nó dùng bhagavati, giống cái - bởi vì cội nguồn của tất cả là giống cái, không phải giống đực. Nó là âm, không phải dương, nó là mẹ, không phải bố.

Khái  niệm  Ki  tô  giáo  về  Thượng  đế  như  người  bố không  hay  cho  lắm.  Nó  không  gì  khác  hơn  là  bản  ngã đàn  ông.  Bản  ngã  đàn  ông  không  thể  nào  nghĩ  rằng Thượng  đế  lại  có  thể  là  ‘bà’;  bản  ngã  đàn  ông  muốn Thượng  đế  là  ‘ông’.  Và  bạn  thấy  toàn  bộ  ba  ngôi  Ki  tô giáo: tất cả ba người đều là đàn ông, đàn bà không được tính  ở  đây  -  Thượng  đế  là  cha,  Christ  là  con  và  Thánh thần linh thiêng. Đấy là một câu lạc bộ toàn đàn ông. Và nhớ  cho  kĩ  rằng  giống  cái  mới  là  nền  tảng  trong  cuộc sống hơn là đàn ông, bởi vì chỉ đàn bà mới có bụng mẹ, chỉ  đàn  bà  mới  có  thể  cho  sinh  thành  cuộc  sống,  cuộc sống mới. Nó tới qua giống cái.

Tại sao nó tới qua giống cái? Điều đấy không phải là ngẫu nhiên đâu. Nó tới qua giống cái bởi vì chỉ giống cái mới có thể cho phép nó tới - bởi vì giống cái là tiếp nhận. Giống đực là hung hăng; giống cái có thể tiếp nhận, hấp thu, có thể trở thành lối đi qua.

Lời kinh này nói tới bhagavati, không phải bhagavan. Nó có tầm quan trọng mênh mông. Trí huệ hoàn hảo mà tất  cả  chư  phật  đều  tới  từ  đó  là  yếu  tố  giống  cái,  người mẹ.  Bụng  mẹ  phải  là  người  mẹ.  Một  khi  bạn  nghĩ  về Thượng đế như người bố, bạn dường như không hiểu bạn đang  làm  gì.  Bố  là  thể  chế  phi  tự  nhiên.  Tính  chất  bố không tồn tại trong tự nhiên. Tính chất bố chỉ tồn tại mới vài nghìn năm nay; nó là thể chế con người. Mẹ tồn tại ở mọi nơi, mẹ là tự nhiên.

Bố  có  thể  đi  vào  trong  thế  giới  này  bởi  vì  quyền  sở hữu riêng tư. Bố là một phần của nền kinh tế, không phải của tự nhiên. Và một khi quyền sở hữu riêng tư biến mất

- nếu  nó  biến  mất  -  thì  người  bố  cũng  biến  luôn.  Người mẹ bao  giờ  và  bao  giờ cũng  sẽ còn  lại.  Chúng  ta  không thể  quan  niệm  được  về  một  thế  giới  mà  không  có  mẹ, chúng  ta  có  thể quan  niệm  về  một  thế giới  không  có  bố rất  dễ  dàng.  Và  chính  ý  tưởng  này  là  hung  hăng.  Bạn chưa  từng  quan  sát  sao?  Chỉ  người  Đức  mới  gọi  nước mình  là  ‘đất  cha’,  mọi  nước  khác  đều  gọi  là  ‘đất  mẹ’. Đây là những người nguy hiểm. ‘Đất mẹ’ thì được. Bằng việc gọi đất nước mình là ‘đất cha’ thì bạn đang bắt đầu một  điều  gì  đó  nguy  hiểm,  bạn  đang  đặt  một  cái  gì  đó nguy  hiển  dưới  chân..  Chẳng  chóng  thì  chầy  hung  hăng sẽ tới, chiến tranh sẽ tới. Hạt mầm có đó.

Tất  cả  những  tôn  giáo  đã  nghĩ  về  Thượng  đế  như người  bố  đều  là  tôn  giáo  hung  hăng.  Ki  tô  giáo  là  hung hăng, đạo hồi cũng vậy. Và bạn biết rất rõ rằng Thượng đế của người Do Thái là Thượng đế rất nóng giận và kiêu ngạo.  Và  Thượng  đế  của  người  Do  Thái  tuyên  bố:  Nếu ngươi không theo ta, tức là ngươi chống ta, và ta sẽ tiêu diệt ngươi. Còn ta là một Thượng đế rất đố kị; chỉ được tôn  thờ  ta!  Những  dân  tộc  đã  nghĩ  về  Thượng  đế  như người mẹ đều là dân tộc không bạo lực.

Phật tử chưa bao giờ tiến hành cuộc chiến tranh nhân danh  tôn  giáo.  Họ  chưa  bao  giờ  cố  gắng  cải  đạo  dù  chỉ một  người  bằng  bất  kì  bạo  lực  nào,  bởi  bất  kì  bó  buộc thuộc bất kì loại nào. Người Mô ha mét giáo đã cố gắng cải  đạo  mọi  người  bằng  lưỡi  gươm,  chống  lại  ý  chí  của họ,  chống  lại  ý  thức  của  họ,  chống  lại  tâm  thức  của  họ.Người Ki tô giáo đã cố gắng thao túng mọi người để trở thành  người  Ki  tô  giáo  theo  đủ  mọi  cách  -  đôi  khi  bằng lưỡi gươm, đôi khi qua bánh mì, đôi khi qua cách thuyết phục  khác.  Phật  giáo  là  tôn  giáo  duy  nhất  đã  không  cải đạo  dù  chỉ  một  người  ngược  lại  ý  thức  của  người  đó. Duy nhất phật giáo là tôn giáo không bạo lực, bởi vì khái niệm về thực tại tối thượng là giống cái.

Tôn kính sự hoàn hảo của trí huệ cái đáng yêu, cái linh thiêng!

Và  nhớ  lấy,  chân  lí  là  đẹp  đẽ.  Chân  lí  là  đẹp  bởi  vì chân lí là phúc lành. Chân lí không thể nào xấu được, và cái  xấu  xí  không  thể  nào  đúng  được;  cái  xấu  xí  là  ảo tưởng.

Khi bạn thấy một người xấu, đừng bị lừa dối bởi cái xấu  của  người  đó;  tìm  sâu  hơn  một  chút  và  bạn  sẽ  thấy một người đẹp ẩn tại đó. Đừng bị lừa dối bởi cái xấu. Cái xấu là trong diễn giải của bạn. Cuộc sống là đẹp đẽ, chân lí là đẹp đẽ, sự tồn tại là đẹp đẽ - nó không biết đến cái xấu.

Và  nó  là  đáng  yêu,  nó  là  giống  cái  và  nó  là  linh thiêng. Nhưng nhớ lấy, điều được ngụ ý bởi ‘linh thiêng’ không phải là điều thường được nói tới - dường như nó là một  thế  giới  khác,  dường  như  nó  là  thiêng  liêng  ngược với  cái  trần  tục  và  phỉ  báng,  không.  Tất  cả  đều  linh thiêng.  Không  có  cái  gì  có  thể  được  gọi  là  trần  tục  hay phỉ  báng  cả.  Tất  cả  đều  là  thiêng  liêng  bởi  vì  tất  cả đều được tràn ngập với cái một.

Có chư Phật và phật! - phật-cây và phật-chó và phật- chim và phật-đàn ông và phật-đàn bà - nhưng tất cả đều là chư Phật. Tất cả đều đang tiếp diễn! Con người không phải  là  Thượng  đế  trong  điêu  tàn,  con  người  là  Thượng đế đang hình thành, đang tiếp diễn.

Lời kinh thứ hai:

Avalokita, vị chúa tể linh thiêng và bồ tát, đang đi vào trong quá trình sâu xa của trí huệ mà đã vượt ra bên ngoài.

Ông ấy nhìn xuống từ trên cao ông ấy chỉ thấy năm hợp phần, và ông ấy thấy rằng trong sự hiện hữu riêng của chúng chúng là trống rỗng.

Avalokita - Quán thế âm - là tên của Phật. Theo từng từ  thì  điều  này  nghĩa  là  một  người  trông  từ  phía  trên  - avalokita - người nhìn từ phía trên, người đứng tại trung tâm  thứ  bẩy,  sahasrar,  cái  siêu  việt,  và  nhìn  từ  đó.  Một cách  tự  nhiên,  bất  kì  cái  gì  bạn  thấy  cũng  đều  bị  tiêm nhiễm  bởi  quan điểm  của bạn,  bị  tiêm  nhiễm  bởi  không gian bạn đang ở.

Nếu một người sống tại bậc thang thứ nhất - thân thể vật lí - nhìn vào bất kì cái gì, người ấy cũng đều nhìn từ quan  điểm  đó.  Một  người  sống  tại  bậc  thể  chất  thì  chỉ nhìn vào thân thể bạn khi người ấy nhìn vào bạn, người ấy không thể nào nhìn nhiều hơn thế, người ấy không thể thấy  nhiều  hơn  thế.  Viễn  kiến  của  bạn  về  mọi  thứ  phụ thuộc vào chỗ bạn đang nhìn.

Mộtngười đang bị khuấy đảo về dục, bị cuốn hút về dục trong tưởng tượng, chỉ nhìn từ quan điểm đó. Người đang đói cũng nhìn từ quan điểm đó. Theo dõi cái ta của riêng  mình  mà  xem.  Bạn  nhìn  vào  mọi  thứ,  và  mỗi  lần bạn  nhìn  vào  mọi  thứ  thì  chúng  lại  dường  như  là  khácnhau bởi vì bạn là khác. Buổi sáng thế giới trông có đẹp hơn  chút  ít  so  với  buổi  tối.  Buổi  sáng  bạn  tươi  tắn,  và buổi  sáng  bạn  đến  từ  chiều  sâu  giấc  ngủ  lớn,  giấc  ngủ sâu,  giấc  ngủ  không  mơ.  Bạn  đã  nếm  trải  cái  gì  đó  của siêu  việt,  mặc  dầu  là  vô  ý  thức.  Cho  nên  vào  buổi  sáng mọi thứ trông có vẻ đẹp. Mọi người từ bi hơn, đáng yêu hơn;  người  ta  thuần  khiết  hơn  trong  buổi  sáng,  người  ta hồn nhiên hơn trong buổi sáng. Vào lúc chiều tối tới thì cũng những người đó sẽ trở nên kém hơn, khôn lỏi hơn, láu cá hơn, thao túng, xấu xí, bạo hành, lừa dối. Đấy vẫn là  cũng  những  con  người  ấy,  nhưng  trong  buổi  sáng  họ rất gần với cái siêu việt. Đến tối họ đã sống trong cõi trần thế,  trong  trần  gian,  trong  vật  lí  quá  nhiều,  và  họ  đã  trở nên tập trung ở đó.

Con  người  của  hoàn  hảo  là  người  có  thể  di  chuyển qua tất cả bẩy luân xa này một cách dễ dàng - tức là con người  của  tự  do  -  người  không  cố  định  vào  bất  kì  điểm nào, người giống như  đồng hồ  mặt trời: bạn có thể điều chỉnh nó theo bất kì viễn kiến nào. Đó là điều được gọi là mukta,  người  thực  sự  tự  do.  Người  ấy  có  thể  di  chuyển theo  mọi  chiều  vậy  mà  vẫn  còn  không  bị  chúng  động chạm  tới.  Thuần  khiết  của  người  ấy  chẳng  bao  giờ  mất, thuần khiết của người ấy vẫn còn là của điều siêu việt.

Phật  có  thể  tới  và  chạm  vào  thân  thể  bạn  và  chữa lành  thân  thể  bạn.  Ông  ấy  có  thể  trở  thành  thân  thể, nhưng  đó  là  tự  do  của  ông  ấy.  Ông  ấy  có  thể  trở  thành tâm  trí  và  ông  ấy  có  thể  nói  với  bạn  và  giải  thích  mọi điều với bạn, nhưng ông ấy chưa bao giờ là tâm trí. Ông ấy tới và đứng sau tâm trí, sử dụng nó, giống hệt bạn lái ô tô - bạn chưa bao giờ trở thành ô tô cả. Ông ấy dùng tất cả  những  bậc  thang  này,  ông  ấy  là  toàn  bộ  chiếc  thang.

Nhưng  quan  điểm  tối  thượng  của  ông  ấy  vẫn  còn  là  cái siêu việt. Đó là bản tính của ông ấy.

‘Avalokita’ - Quán thế âm, có nghĩa là một người từ cõi bên kia trông vào thế giới.

Avalokita, vị chúa tể linh thiêng và bồ tát, đang đi vào trong quá trình sâu xa của trí huệ mà đã vượt ra bên ngoài

Lời kinh nói trạng thái này của phía bên ngoài không phải  là  thứ  tĩnh  tại.  Nó  là  chuyển  động,  nó  là  quá  trình, giống  dòng  sông.  Nó  không  phải  là  danh  từ,  nó  là  động từ. Nó cứ lộ dần ra. Đó là lí do tại sao người Hindu gọi nó  là  hoa  sen  một  nghìn  cánh:  ‘một  nghìn’  đơn  giản  có nghĩa là vô  hạn, nó là biểu tượng của vô hạn. Cánh hoa họ chồng lên cánh hoa kia, cánh hoa nọ tiếp cánh hoa kia cứ mở ra mãi, không chấm dứt. Cuộc hành trình bắt đầu nhưng  chưa  bao  giờ  chấm  dứt.  Nó  là  cuộc  hành  hương vĩnh viễn.

Avalokita, vị chúa tể linh thiêng và bồ tát, đang đi vào trong quá trình sâu xa của trí huệ mà đã vượt ra bên ngoài

Ôngấy tuôn chảy như một dòng sông vào trong thế giới  của  bên  ngoài.  Ông  ấy  được  gọi  là  vị  chúa  tể  linh thiêng  và  là  bồ  tát.  Một  lần  nữa  từ  tiếng  Phạn  này  cần phải  được  ghi  nhớ.  Từ  tiếng  Phạn  là  iswara,  được  dịch thành  ‘vị  chúa  tể  linh  thiêng’.  ‘Iswara’  có  nghĩa  là  một người  đã  trở  thành  cực  kì  giầu  có  từ  giầu  có  của  riêng mình, giầu có là từ bản tính riêng của người đó; không ai có thể lấy chúng đi được, không ai có thể đánh cắp được chúng, chúng không thể nào bị mất đi. Tất cả mọi giầu cómà bạn có thể bị mất, có thể bị đánh cắp, thì sẽ bị mất - một ngày nào đó cái chết sẽ tới và sẽ lấy mọi thứ đi. Khi một ai đó đã đi tới viên kim cương bên trong đó, cái vốn là bản thể của riêng người ta, thì cái chết không thể nào lấy  nó  đi  được.  Cái  chết  chẳng  liên  can  gì  tới  nó.  Nó không thể nào bị đánh cắp, nó không thể nào bị mất. Thế thì  người  ta  đã  trở  thành  iswara,  thế  thì  người  ta  đã  trở thành vị chúa tể linh thiêng. Thế thì người ta đã trở thành bhagavan.

Từ  bhagavan  đơn  giản  có  nghĩa  là  ‘người  được  ân huệ’.  Thế  thì  người  ta  đã  trở  thành  một  người  được  ân huệ. Bây giờ ân huệ của người ấy vĩnh viễn là của người ấy; nó không phụ thuộc vào cái gì cả, nó là độc lập. Nó không do bất kì cái gì gây nên cho nên nó không thể nào bị lấy đi. Nó là sẵn có, nó là bản tính bên trong của người ta.

Và ông ấy được gọi là bồ tát. Bồ tát là một khái niệm rất đẹp trong phật giáo. Bồ tát có nghĩa là một người đã trở thành vị Phật nhưng vẫn lưu bản thân mình trong thế giới của không gian và thời gian - để giúp đỡ người khác. Bồ  tát  có  nghĩa  là  ‘cái  tinh  tuý  trong  vị  Phật’,  sẵn  sàng rơi  xuống  và  tan  biến,  sẵn  sàng  đi  vào  trong  niết  bàn. Không còn gì phải giải quyết nữa, tất cả các vấn đề của người ấy đã được giải quyết. Người ấy không cần phải ở lại đây nữa, nhưng người ấy vẫn ở lại đây. Không còn gì khác  phải  học ở  đây  nữa,  nhưng  người  ấy  vẫn  ở  lại.  Và người ấy lưu giữ mình dưới dạng thân thể, dưới dạng tâm trí  -  người  ấy  lưu  giữ  toàn  bộ  chiếc  thang.  Người  ấy  đã vượt sang cõi bên kia, nhưng người ấy vẫn lưu giữ toàn bộ chiếc thang - để giúp đỡ, xuất phát từ lòng từ bi.

Chuyện kể rằng Phật đã tới cửa của điều tối thượng, niết bàn. Cánh cửa đã mở, các thiên thần đang nhảy múa và ca hát đón chào ông ấy - bởi vì hiếm khi xảy ra trong hàng  triệu  năm  mới  có  một  người  trở  thành  vị  Phật. Những  cánh  cửa  đó  đã  mở  ra,  và  ngày  đó  tự  nhiên  là ngày lễ hội trọng đại. Tất cả các vị cổ phật đều tụ hội, và có niềm vui lớn, hoa trút như mưa, âm nhạc rộn rã, mọi thứ đều được trang hoàng lộng lẫy - đấy quả là một ngày hội lớn.

Nhưng Phật không đi vào cổng. Và các vị cổ phật, tất cả đều đứng khoanh tay, yêu cầu ông ấy, đòi hỏi ông ấy đi  vào:  “Sao  ông  ấy  lại  đứng  ngoài  thế  nhỉ?”  Còn  Phật tương  truyền  đã  nói,  “Chừng  nào  mà  tất  cả  mọi  người khác  đang  đến  sau  tôi  còn  chưa  vào,  tôi  sẽ  không  vào đâu.  Tôi  sẽ  tự  lưu  mình  ở  bên  ngoài,  bởi  vì  một  khi  tôi vào rồi thì tôi biến mất. Thế thì tôi sẽ không thể nào giúp đỡ được những người này nữa. Tôi thấy hàng triệu người đang loạng choạng mò mẫm trong bóng tối. Bản thân tôi cũng đã từng mò mẫm theo cùng cách ấy trong hàng triệu kiếp.  Tôi  muốn  giúp  họ  một  tay.  Xin  đóng  cửa  lại.  Khi mọi người đã tới hết thì tôi sẽ gõ cửa, thế thì các bạn có thể đón tôi.”

Một  câu  chuyện  thực  hay...  Điều  này  được  gọi  là trạng  thái  bồ  tát:  người  đã  sẵn  sàng  tan  biến  nhưng  vẫn lưu lại - trong thân thể, trong tâm trí, trong thế giới, trong thời gian và không gian - để giúp người khác.

Phật  nói:  Thiền  là  đủ  để  giải  quyết  vấn  đề  của  ông, nhưng  vẫn  còn  thiếu  cái  gì  trong  đó  -  từ  bi.  Nếu  từ  bi cũng  có đó,  thế thì  ông  có  thể giúp  cho  người khác giải quyết vấn đề của họ. Ông ấy nói: Thiền là vàng ròng; nó có  hoàn  hảo  của  riêng  nó.  Nhưng  nếu  có  từ  bi  thế  thì vàng  còn  có  hương  thơm  nữa  -  thế  thì  đấy  là  hoàn  hảo cao  hơn,  thế  thì  có  một  loại  hoàn  hảo  mới,  vàng  vớihương  thơm.  Vàng  là  đủ  cho  chính  nó  -  rất  có  giá  trị  - nhưng với từ bi thì thiền có hương thơm.

Từ  bi  giữ  vị  phật  vẫn  còn  là  bồ  tát,  chỉ  ngay  trên đường biên. Đúng đấy, trong vài ngày, vài năm, người ta có  thể  lưu  lại  được,  nhưng  không  lâu  -  bởi  vì  dần  dần mọi  thứ  bắt  đầu  tan  biến  theo  cách  của  chúng.  Khi  bạn không  còn  gắn  bó  với  thân  thể  nữa,  bạn  trở  nên  chuyển khỏi  chỗ  đó.  Đôi  khi  bạn  có  thể  tới,  với  nỗ  lực.  Bạn  có thể dùng thân thể, với nỗ lực, nhưng bạn không còn định cư  ở  đó  nữa.  Khi  bạn  không  còn  trong  tâm  trí,  đôi  khi bạn  có  thể  dùng  nó,  nhưng  nó  không  còn  vận  hành  như nó  vẫn  quen  vận  hành  trước  đây.  Bạn  không  còn  theo đuôi  nó.  Khi  bạn  không  dùng  nó,  nó  nằm  đấy:  nó  là  cỗ máy, nó bắt đầu tụ bụi.

Khi  một  người  đã  đạt  tới  bậc  thứ  bẩy  thì,  trong  vài ngày,  trong  vài  năm,  người  ấy  có  thể  dùng  sáu  bậc. Người ấy có thể quay lại và dùng chúng, nhưng dần dần chúng bắt đầu gẫy. Dần dần chúng bắt đầu chết. Bồ tát có thể  ở  đây  chỉ  trong  một  kiếp,  nhiều  nhất  đấy.  Thế  rồi người đó phải biến mất, bởi vì cỗ máy biến mất.

Nhưng những người đã đạt tới đều phải cố gắng, hết mức họ có thể cố được, để dùng thân-tâm để giúp những người  vẫn  còn  trong  thân  thể  và  tâm  trí,  để  giúp  những người  có  thể  hiểu  chỉ  ngôn  ngữ  của  thân  thể  và  tâm  trí, để giúp đỡ cho các đệ tử.

Avalokita, vị chúa tể linh thiêng và bồ tát, đang đi vào trong quá trình sâu xa của trí huệ mà đã vượt ra bên ngoài

Ông ấy nhìn xuống từ trên cao ông ấy chỉ thấy năm hợp phần, và ông ấy thấy rằng trong sự hiện hữu riêng của chúng chúng là trống rỗng.

Khi  bạn  nhìn  từ  điểm  đó...  Chẳng  hạn,  tôi  vừa  mới bảo  các  bạn  rằng  tôi  chào  vị  phật  trong  bạn.  Đó  là  viễn kiến  từ  cõi  bên  kia:  rằng  tôi  thấy  bạn  là  vị  phật  tiềm năng. Và một viễn kiến khác chỉ là tôi thấy bạn như cái vỏ rỗng.

Cái bạn nghĩ bạn đang là thì chẳng là gì ngoài cái vỏ rỗng. Ai đó nghĩ mình là đàn ông; đó là một ý tưởng rỗng tuếch.  Tâm  thức  chẳng  là  nam  chẳng  là  nữ.  Ai  đó  nghĩ mình có thân thể rất đẹp, người ấy đẹp đẽ, mạnh mẽ, thế này  thế  nọ  -  đó  là  một  ý  tưởng  rỗng  tuếch,  chỉ  bản  ngã lừa bạn thôi. Ai đó nghĩ mình biết nhiều - điều đó cũng là vô  nghĩa.  Cỗ  máy  của  người  đó  đã  tích  luỹ  kí  ức  và người  đó  bị  kí  ức  lừa  dối.  Đấy  tất  cả  đều  là  những  vật rỗng không.

Cho nên khi thấy từ cái siêu việt, thì một mặt tôi thấy bạn  như  chư  phật  đang  còn  trong  nụ,  mặt  khác  tôi  thấy bạn chỉ như cái vỏ rỗng.

Phật đã nói rằng con người bao gồm năm yếu tố, năm uẩn  skandhas,  tất  cả  đều  là  trống  rỗng.  Và  bởi  việc  tổ hợp  của  năm  yếu  tố  này,  một  sản  phẩm  phụ  nảy  sinh được  gọi  là  bản  ngã,  cái  ta.  Nó  cũng  hệt  như  một  chiếc đồng  hồ  vận  hành:  nó  cứ  tích  tắc  hoài.  Bạn  có  thể  lắng nghe và tiếng tích tắc có đó; bạn có thể mở đồng hồ  ra, bạn có thể tháo rời tất cả các bộ phận để xem tiếng tích tắc từ đâu tới. Tiếng tích tắc từ đâu tới? Bạn sẽ chẳng tìm thấy ở đâu cả. Tiếng tích tắc là sản phẩm phụ. Nó chỉ là việc tổ hợp của vài thứ. Vài thứ vận hành với nhau đã tạo ra tiếng tích tắc.Đó  là  cái  ‘tôi’  của  bạn  -  năm  yếu  tố  vận  hành  cùng nhau tạo ra tiếng tích tắc được gọi là ‘tôi’. Nhưng nó là trống rỗng, nó chẳng có gì trong đó cả. Nếu bạn cứ đi tìm cái gì bản chất trong đó thì bạn sẽ không thấy được.

Đây là một trong những trực giác, sáng suốt sâu sắc nhất  của  Phật:  rằng  cuộc  sống  là  trống  rỗng,  rằng  cuộc sống như chúng ta biết là trống rỗng. Và cuộc sống cũng đầy tràn nữa, nhưng chúng ta không biết gì về điều đó cả. Từ cái trống rỗng này bạn phải đi đến cái tràn đầy, nhưng cái tràn đầy đó là không thể nào quan niệm nổi ngay bây giờ - bởi vì cái tràn đầy đó từ trạng thái này sẽ chỉ trông như  cái  trống  rỗng.  Từ  trạng  thái  đó  cái  tràn  đầy  trông như trống rỗng - vua trông như kẻ ăn xin; người của hiểu biết, người có tri thức, trông như thằng đần, dốt nát.

Một câu chuyện nhỏ.

Một người linh thiêng chấp nhận một học trò và nói với cậu ta, “Một việc tốt là bây giờ anh cố gắng viết ra tất cả hiểu biết của mình về cuộc sống tôn giáo và về điều gì đã đem anh tới nó.”

Cậu  học  trò  ra  đi  và  bắt  đầu  viết.  Một  năm  sau  cậu quay lại với thầy và nói, “Con đã làm việc rất vất vả về việc  này,  và  mặc  dầu  nó  còn  lâu  mới  hoàn  chỉnh  được, đây là những lí do chính cho cuộc chiến đấu của con.”

Thầy  đọc  công  trình  này,  hàng  nghìn  từ,  thế  rồi  nói với  cậu  thanh  niên,  “Bài  viết  rất  có  lí  và  phát  biểu  rõ ràng,  nhưng  nó  vẫn  còn  dài.  Cố  gắng  viết  ngắn  lại  một chút.” Cho nên chàng tập sự lại ra đi và sau năm năm anh ta quay lại với một trăm trang giấy.

Thầy  mỉm  cười,  và  sau  khi  đã  đọc  nó  ông  ấy  nói, “Bây  giờ  anh  đang  tiếp  cận  đúng  tới  tâm  điểm  vấn  đề.

Suy nghĩ của anh đã sáng tỏ và mạnh mẽ. Nhưng nó vẫn còn hơi dài; cố gắng cô đọng nó lại, con ta.”

Anh chàng  tập sự lại  buồn bã ra đi, vì anh ta đã lao động  vất  vả  để  đạt  tới  điều  bản  chất.  Nhưng  sau  mười năm  anh  ta  quay  lại,  và cúi  lạy  trước thầy  trao  cho  thầy có vài trang giấy và nói, “Đây là cốt lõi niềm tin của con, cốt  lõi  cuộc đời  con,  và  con  cầu  xin  ân  huệ của thầy  về việc đã đưa con tới nó.”

Thầy  đọc  xong  chậm  rãi  và  từ  tốn  nói:  “Đây  mới thực sự kì diệu,” ông nói, “đơn giản và đẹp đẽ, nhưng nó vẫn  còn  chưa  hoàn  hảo.  Con  cố  gắng  đạt  tới  sự  sáng  tỏ cuối cùng.”

Và khi thầy đã gần chết và chuẩn bị cho sự kết thúc của  mình,  cậu  học  trò  quay  lại  với  thầy  lần  nữa,  và  quì xuống  trước thầy  để nhận  ân  huệ,  trao  cho  thầy chỉ một tờ giấy mà trên đó chẳng viết gì cả.

Thế  rồi  thầy  đặt  tay  lên  đầu  anh  bạn  và  nói,  “Bây giờ... bây giờ con đã hiểu.”

Từ  viễn  kiến  siêu  việt  đó,  cái  bạn  có  là  cái  trống rỗng. Từ viễn kiến của bạn, từ viễn kiến dễ bị kích động của bạn, cái tôi đang có là cái trống rỗng.

Phật  trông  trống  rỗng  -  chỉ  là  cái  trống  rỗng  thuần khiết - đối với bạn. Bởi vì các ý tưởng của bạn, bởi vì níu bám  của  bạn,  bởi  vì  sở  hữu  của  bạn  về  mọi  thứ,  Phật trông  trống  rỗng.  Phật  là  tràn  đầy:  bạn  mới  trống  rỗng. Và viễn kiến của ông ấy là tuyệt đối; viễn kiến của bạn là rất tương đối.

Lời kinh nói:

Avalokita, vị chúa tể linh thiêng và bồ tát,đang đi vào trong quá trình sâu xa của trí huệ mà đã vượt ra bên ngoài

Ông ấy nhìn xuống từ trên cao ông ấy chỉ thấy năm hợp phần, và ông ấy thấy rằng trong sự hiện hữu riêng của chúng chúng là trống rỗng.

Cái trống rỗng là mấu chốt của Phật giáo - shunyata. Chúng ta sẽ đi vào trong nó ngày càng nhiều khi chúng ta đi vào những lĩnh vực sâu hơn của Tâm Kinh.

Thiền về những lời kinh này đi - thiền bằng tình yêu, bằng thông cảm, không phải bằng logic và lập luận. Nếu bạn đi tới những lời kinh này bằng logic và lập luận, bạn sẽ giết chết linh hồn của chúng. Đừng mổ xẻ chúng. Cố gắng hiểu chúng như chúng vẫn thế, và đừng đem tâm trí bạn vào - tâm trí bạn sẽ là can nhiễu.

Nếu  bạn  có  thể  nhìn  vào  những  lời  kinh  này  không qua tâm trí mình, thì sáng tỏ lớn sẽ xảy ra cho bạn.

Đủ cho hôm nay.

Chân lí là gì?

Tôi có thể hỏi điều gì xảy ra trong những khoảnh khắc đó khi câu hỏi “Chân lí là gì?” nảy sinh mạnh mẽ đến mức giá mà Thầy ở gần thì tôi sẽ hỏi ngay điều đó. Hay nếu Thầy không đáp lại, thì tôi sẽ túm râu hay cổ áo Thầy mà hỏi, “Chân lí là gì, thưa Osho?”

Buông xuôi của tôi là có định hướng. Tôi đang quan sát nó, nhưng vấn đề là: đấy bao giờ cũng là cái ‘tôi’ người đang quan sát. Tôi cảm thấy bị bản ngã mình lừa.

Liệu có khác biệt gì giữa ‘shunyavada’ của Naarjuna và ‘avyakritopadesh’, giáo huấn không nói ra và không xác định nổi của Phật không?

Tôi sợ làm sannyasin, mặc dầu tôi bị hấp dẫn ghê lắm. Tôi sợ bởi vì chồng. Tôi không nghĩ anh ấy sẽ có thể hiểu điều đó.

2.    Buông xuôi là hiểu biết

Câu hỏi thứ nhất

Osho kính yêu,

Đôi khi trong lúc chỉ có ngồi, câu hỏi lại tới trong tâm trí: Chân lí là gì? Nhưng vào lúc tôi tới đây thì tôi hiểu rằng tôi không có khả năng hỏi. Nhưng tôi có thể hỏi điều gì xảy ra trong những khoảnh khắc đó khi câu hỏi này nảy sinh mạnh mẽ đến mức giá mà Thầy ở gần thì tôi sẽ hỏi ngay điều đó. Hay nếu Thầy không đáp lại, thì tôi sẽ túm râu hay cổ áo Thầy mà hỏi, “Chân lí là gì, thưa Osho?”

Đấy là câu hỏi quan trọng nhất có thể nảy sinh trong tâm trí của bất kì ai, nhưng không có câu trả lời cho nó. Câu  hỏi  quan  trọng  nhất,  câu  hỏi  tối  thượng,  không  thể có  bất  kì  câu  trả  lời  nào;  đó  là  lí  do  tại  sao  nó  là  tối thượng.

Khi  Pontius  Pilate  hỏi  Jesus,  “Chân  lí  là  gì?”  thì Jesus im lặng. Không chỉ có thế, câu chuyện nói rằng khi Pontius  Pilate  hỏi  câu  hỏi,  “Chân  lí  là  gì?”  ông ấy  cũng chẳng đợi nghe câu trả lời nữa. Ông ấy rời khỏi phòng và bỏ  đi.  Điều  này  rất  kì  lạ.  Pontius  Pilate  cũng  nghĩ  rằng không thể có câu trả lời cho nó, cho nên ông ấy đã không chờ đợi câu trả lời. Jesus vẫn còn im lặng bởi vì ông ấy cũng biết điều ấy không thể nào trả lời nổi.

Nhưng hai hiểu biết này là không giống nhau, bởi vì hai người này là đối  diện nhau qua đường kính. Pontius Pilate nghĩ rằng điều đó không thể nào trả lời nổi bởi vì không có chân lí; làm sao bạn có thể trả lời được nó? Đó là tâm trí logic, tâm trí Roman. Jesus im lặng không phải bởi vì không có chân lí, mà bởi vì chân lí quá bao la, nó không  thể  nào  định  nghĩa  được.  Chân  lí  khổng  lồ  thế, mênh  mông  thế,  nó  không  thể  nào  chứa  đựng  nổi  trong một từ, nó không thể nào thu lại trong ngôn ngữ. Nó có đấy. Người ta có thể là nó, nhưng người ta không thể nào nói về nó.

Bởi hai lí do mà họ hành xử gần như theo cùng cách: Pontius đã  không đợi để nghe câu trả lời, ông ta đã biết rằng không có chân lí. Jesus vẫn còn im lặng bởi vì ông ấy biết chân lí, và biết rằng nó không thể nào nói ra được.

Chidvilas đã hỏi câu hỏi này. Câu hỏi này hoàn toàn có  ý  nghĩa.  Không  có  câu  hỏi  nào  cao  hơn  nó,  bởi  vì không  có  tôn  giáo  nào  cao  hơn  chân  lí.  Nó  phải  được hiểu; câu hỏi này phải được phân tích. Với việc phân tích câu hỏi, cố gắng hiểu bản thân câu hỏi, bạn có thể có cái nhìn sáng suốt vào chân lí là gì. Tôi sẽ không trả lời nó,tôi không thể trả lời nó được; không ai có thể trả lời điều đó được. Nhưng chúng ta có thể đi sâu vào bên trong câu hỏi  này.  Khi  đi  sâu  vào  bên  trong  câu  hỏi  này,  câu  hỏi này sẽ bắt đầu biến mất. Khi câu hỏi đã biến mất, bạn sẽ tìm thấy câu trả lời có đó tại chính cốt lõi trái tim bạn - bạn  là  chân  lí,  cho  nên  làm  sao  bạn  có  thể  lỡ  nó  được? Có  thể  bạn  đã  quên  mất  về  nó,  có  thể  bạn  đã  đánh  mất dấu vết của nó, có thể bạn đã quên mất cách đi vào trong bản thể riêng của mình, vào trong chân lí riêng của mình.

Chân lí không phải là giả thuyết, chân lí không phải là  học  thuyết.  Chân  lí  chẳng  phải  là  Hindu  giáo,  cũng không Ki tô giáo, chẳng Mô ha mét giáo. Chân lí chẳng phải  của  tôi  cũng  không  của  bạn.  Chân  lí  chẳng  thuộc vào  ai,  nhưng  mọi  người  đều  thuộc  vào  chân  lí.  Chân  lí có  nghĩa  là  cái  đang  đấy:  đó  là  đích  xác  ý  nghĩa  của  từ này.  Nó  tới  từ  gốc  latinh,  verus.  Verus  có  nghĩa  là:  cái đang đấy. Trong tiếng Anh có vài từ là biến thể của gốc latinh  verus  này:  was,  were  -  chúng  có  nguồn  gốc  từ verus. Trong tiếng Đức, war - cũng đến từ  verus. Verus có  nghĩa  là  cái  có  đấy,  không  được  diễn  giải.  Một  khi việc  diễn  giải  tới,  thế  thì  cái  bạn  biết  là  thực  tại,  không phải  là  chân  lí.  Đó  là  khác  biệt  giữa  chân  lí  và  thực  tại. Thực tại là chân lí được diễn giải.

Cho nên khoảnh khắc bạn trả lời câu hỏi, “Chân lí là gì?”  thì  nó  trở  thành  thực  tại;  nó  không  còn  là  chân  lí nữa. Diễn giải đã đi vào trong nó, tâm trí đã tô mầu cho nó.  Và  thực  tại  cũng  nhiều  như  tâm  trí  vậy;  có  đa  thực tại. Chân lí là một bởi vì chân lí chỉ được biết tới khi tâm trí không có đó. Chính tâm trí giữ bạn tách  rời khỏi tôi, tách  rời  khỏi  người  khác,  tách  rời  khỏi  sự  tồn  tại.  Nếu bạn nhìn qua tâm trí, thế thì tâm  trí sẽ cho bạn một bức tranh  về  chân  lí.  Đấy  sẽ  chỉ  là  một  bức  tranh,  một  bức
ảnh  của  cái  đang  đấy.  Và  tất  nhiên,  bức  ảnh  phụ  thuộc vào  máy  ảnh,  vào  phim  được  dùng,  vào  hoá  chất,  vào cách rửa ảnh, vào cách in ảnh, vào người đã làm việc đó. Cả ngàn lẻ một thứ đi vào; nó trở thành thực tại.

Từ thực tại cũng hay nếu được hiểu. Nó bắt nguồn từ gốc,  res;  nó  có  nghĩa  là  một  vật  hay  nhiều  vật.  Chân  lí không  phải  là  đồ  vật.  Một  khi  được  diễn  giải,  một  khi tâm trí đã chộp lấy nó, định nghĩa nó, đánh dấu nó, thì nó trở thành đồ vật.

Khi  bạn  phải  lòng  một  người  phụ  nữ  thì  có  chân  lí nào đó - nếu bạn đã yêu hoàn toàn không nhận biết, nếu bạn không ‘làm’ nó theo bất kì cách nào, nếu bạn không hành  động,  không  điều  khiển,  nếu  bạn  thậm  chí  không nghĩ về nó. Bỗng nhiên bạn thấy một người phụ nữ, bạn nhìn vào mắt cô ấy, cô ấy nhìn vào mắt bạn, và một cái gì  đó  nhoáng  lên.  Bạn  không  phải  là  người  làm  ra  điều đó, bạn đơn giản bị nó sở hữu, bạn đơn giản rơi vào trong nó.  Nó  chẳng  dính  dáng  gì  tới  bạn.  Bản  ngã  bạn  không tham dự vào, ít nhất cũng không ngay chính lúc đầu, khi tình  yêu  còn  trinh  bạch.  Trong  khoảnh  khắc  đó  có  chân lí, nhưng không có diễn giải. Đó là lí do tại sao tình yêu vẫn còn không định nghĩa nổi.

Chẳng mấy chốc tâm trí tới, bắt đầu quản lí mọi việc, chiếm  hữu  lấy bạn.  Bạn bắt đầu  nghĩ về cô gái như  bạn gái của mình, bạn bắt đầu nghĩ về cách cưới, bạn bắt đầu nghĩ  về  người  phụ  nữ  như  vợ  bạn.  Bây  giờ  những  điều này;  nào  bạn  gái,  nào  vợ  -  đấy  là  các  sự  vật.  Chân  lí không còn nữa, nó đã thoái lui lại. Bây giờ sự vật thành quan trọng hơn. Cái định nghĩa được thì an toàn hơn, cái không  định  nghĩa  được  thì  bất  an.  Bạn  đã  bắt  đầu  giết chết,  đầu  độc  chân  lí.  Chẳng  chóng  thì  chầy  sẽ  có  mộtngười  vợ  và  một  người  chồng,  hai  vật.  Nhưng  cái  đẹp mất rồi, niềm vui đã biến mất, tuần trăng mật đã qua.

Tuần  trăng  mật  trôi  qua  vào  đúng  khoảnh  khắc  mà chân lí trở thành thực tại, khi tình yêu trở thành quan hệ. Không  may  là  tuần  trăng  mật  rất  ngắn  ngủi  -  tôi  không nói về tuần trăng mật bạn vẫn nghĩ. Tuần trăng mật này rất chóng vánh. Có thể trong một khoảnh khắc nó có đó, nhưng cái thuần khiết của nó, cái thuần khiết như pha lê của  nó,  điều  thiêng  liêng  của  nó,  tính  chất  phía  bên  kia của  nó  -  nó  là  từ  cái  vĩnh  hằng,  nó  không  phải  của  thời gian.  Nó  không  phải  là  một  phần  của  thế  giới  trần  tục này, nó giống như một tia sáng chiếu vào một lỗ đen. Nó tới từ cái siêu việt. Hoàn toàn thích hợp để gọi tình yêu là Thượng  đế,  bởi  vì  tình  yêu  là  chân  lí.  Cái  gần  chân  lí nhất mà bạn thường đi tới trong cuộc sống thường ngày là tình yêu.

Chidvilas hỏi: “Chân lí là gì?”

Việc hỏi phải biến mất; chỉ thế thì bạn mới biết.

Nếu  bạn  hỏi,  “Chân  lí  là  gì?”  thì  bạn  đang  hỏi  gì vậy? Nếu tôi nói A là chân lí, B là chân lí, C là chân lí, đó có phải là câu trả lời không? Nếu tôi nói A là chân lí, thế thì chắc chắn A không thể là chân lí: nó là cái gì đó khác mà tôi đang dùng như một điều đồng nghĩa với chân lí. Nếu nó là hoàn toàn đồng nghĩa, thế thì nó sẽ là sự lặp lại  không  cần  thiết.  Thế  thì  tôi  có  thể  nói,  “Chân  lí  là chân  lí,”  nhưng  điều  đó  là  xuẩn  ngốc,  vô  nghĩa.  Chẳng giải quyết được gì cả. Nếu nó đích xác là một, nếu A là chân lí, thế thì nó sẽ có nghĩa chân lí là chân lí. Nếu A là khác,  là  không  đúng  chân  lí,  thế  thì  tôi  đang  bóp  méo. Thế thì việc nói A là chân lí sẽ chỉ là xấp xỉ. Và nhớ lấy, không thể có bất kì xấp xỉ nào được. Hoặc là chân lí hoặc là không. Cho nên tôi không thể nói A là chân lí.

Thậm chí tôi không thể nói, “Thượng đế là chân lí,” bởi vì Thượng đế là chân lí thế thì đấy lại là lặp lại không cần thiết - “Chân lí là chân lí.” Thế thì tôi chẳng nói điều gì cả. Nếu Thượng đế là khác chân lí, thế thì tôi đang nói điều gì đó, nhưng thế thì tôi đang nói một điều gì đó sai. Thế thì Thượng đế là khác, thế thì làm sao ngài có thể là chân lí được? Nếu tôi nói điều đó là xấp xỉ, về mặt ngôn ngữ thì có vẻ được, nhưng điều đó không đúng. ‘Xấp xỉ’ có  nghĩa  là  dối  trá  nào  đó  có  đấy,  điều  gì  đó  sai  sót  có đấy.  Nếu  không,  tại  sao  lại  không  phải  là  chân  lí  một trăm  phần  trăm?  Nếu  nó  là  chín  mươi  chín  phần  trăm chân lí thì một cái gì đó còn đó mà không đúng. Và chân lí và phi chân lí không thể cùng tồn tại với nhau, cũng hệt như bóng tối và ánh sáng không thể cùng tồn tại với nhau

- bởi vì bóng tối không là gì khác ngoài sự thiếu vắng. Sự thiếu  vắng  và  sự  hiện  diện  không  thể  cùng  tồn  tại  với nhau,  chân  lí  và  phi  chân  lí  không  thể  cùng  tồn  tại.  Phi chân lí không là gì khác hơn việc thiếu vắng chân lí.

Chonên không câu trả lời là điều có thể, do đó Jesus vẫn  còn  im  lặng.  Nhưng  nếu  bạn  nhìn  vào  điều  đó  với thông cảm sâu sắc, nếu bạn nhìn vào im lặng của Jesus, bạn  sẽ  có  câu  trả  lời.  Im  lặng  là  câu  trả  lời.  Jesus  đang nói,  “Im  lặng  đi,  như  ta  đang  im  lặng,  và  ông  sẽ  biết”  - không nói điều đó bằng lời. Đấy là một cử chỉ, nó rất, rất giống  thiền.  Trong  khoảnh  khắc  Jesus  vẫn  còn  im  lặng, ông  ấy  tới  rất  gần  với  cách  tiếp  cận  của thiền,  cách  tiếp cận  của  Phật  giáo.  Ông  ấy  là  vị  phật  trong  khoảnh  khắc đó. Phật chưa bao giờ trả lời những câu hỏi này. Ông ấy có mười một câu hỏi được liệt kê ra: bất kì chỗ nào ông ấy  cũng  phái  đệ  tử  đi  tới  và  tuyên  bố  với  mọi  người,“Đừng bao giờ hỏi mười một câu hỏi này với Phật.” - câu hỏi nền tảng, câu hỏi thực sự có nghĩa. Bạn có thể hỏi bất kì  cái  gì  khác,  và  Phật  bao  giờ  cũng  sẵn  sàng  trả  lời. Nhưng đừng hỏi câu hỏi nền tảng, bởi vì cái nền tảng chỉ có thể được kinh nghiệm. Và chân lí là nền tảng cơ bản nhất; chính bản chất của sự tồn tại là chân lí.

Đi  vào  trong  câu  hỏi  này  đi.  Câu  hỏi  này  là  có  ý nghĩa, nó đang nảy sinh trong tim bạn: “Chân lí là gì?” - một ham muốn để biết cái đang đấy, đang nảy sinh. Bạn đừng gạt nó sang bên, đi vào trong nó. Chidvilas, bất kì khi nào điều ấy lại xảy ra, nhắm mắt lại, đi vào trong câu hỏi  này.  Để  cho  câu  hỏi  trở  thành  rất,  rất  hội  tụ  lại  - “Chân  lí...  là...  gì?”  Bạn  để  cho  việc  tập  trung  lớn  nảy sinh ra. Quên hết mọi thứ, dường như toàn bộ cuộc sống của bạn phụ thuộc vào câu hỏi đơn giản này, “Chân lí là gì?”  Bạn  để  nó  trở  thành  vấn  đề  sống  và  chết.  Và  bạn đừng cố gắng trả lời nó, bởi vì bạn không biết câu trả lời.

Câu trả lời có thể tới - tâm trí bao giờ cũng cố gắng đưa  ra  câu  trả  lời  -  nhưng  thấy  sự  kiện  rằng  bạn  không biết, rằng tại sao bạn lại hỏi. Cho nên làm sao tâm trí bạn có  thể  đưa  ra  cho  bạn  câu  trả  lời  được?  Tâm  trí  không biết,  cho  nên  bảo  tâm  trí,  “Im  đi.”  Nếu  bạn  biết,  thế  thì không cần có câu hỏi đó. Bạn không biết, do đó mới có câu hỏi.

Cho nên bạn đừng bị lừa phỉnh bởi đồ chơi của tâm trí.  Nó  cung  cấp  đồ  chơi:  nó  nói,  “Đây,  điều  này  được viết  trong  Kinh  thánh.  Đây,  điều  này  được  viết  trong Upanishads. Đây là câu trả lời. Nhìn đây, điều này được Lão Tử viết, đây là câu trả lời.” Tâm trí có thể ném tất cả các loại kinh sách vào bạn: tâm trí có thể trích dẫn, tâm trí có thể cung cấp từ kí ức. Bạn đã nghe nhiều điều, bạn đã đọc nhiều điều; tâm trí mang tất cả những kí ức này.

Nó  có  thể  lặp  lại  theo  một  cách  máy  móc.  Nhưng  nhìn vào  hiện  tượng  này:  rằng  tâm  trí  không  biết,  và  tất  cả những cái tâm trí lặp lại đều là đồ vay mượn cả. Mà đồ vay mượn thì chẳng ích gì.

Sự  việc  xảy  ra  tại  đường  giao  xe  lửa.  Cổng  đã  bị khoá lại, một con tầu sắp đi qua, và một người đang ngồi trong  xe  ô  tô,  đợi  cho  tầu  đi  qua,  vừa  đọc  sách.  Một  kẻ say rượu đang ngồi bên cạnh cổng lại gần, gõ vào cửa sổ của chiếc xe có điều hoà nhiệt độ. Người này mở cửa sổ ra  và  nói,  “Tôi  có  thể  giúp  gì  được  cho  ông?  Ông  cần giúp đỡ gì chăng?”

Và kẻ vô công rồi nghề nói, “Có đấy, trong hai ngày nay  tôi  chưa  được  ăn  gì  hết  cả.  Ông  có  thể  cho  tôi  hai đồng  ru  pi  không?  Như  thế  sẽ  đủ  cho  tôi,  chỉ  cần  hai đồng thôi.”

Người  này  cười  to  và  nói,  “Đừng  bao  giờ  vay  và đừng bao giờ mượn tiền cả,” và giơ cuốn sách lên cho kẻ vô công rồi nghề và nói, “Shakespeare - Shakespeare nói thế đấy. Nhìn đây này.”

Kẻ vô  công  rồi  nghề  lôi  trong  túi  mình  ra  một cuốn sách bìa giấy rất bẩn thỉu và nói với người này, “Ông là đồ mọt sách - D. H. Lawrence.”

Nhận biết về tâm trí đi. Tâm trí cứ liên tục trích dẫn, tâm trí biết tất cả mà lại không biết tí gì. Tâm trí là kẻ giả vờ.  Nhìn  vào  hiện  tượng  này:  điều  này  tôi  gọi  là  sáng suốt.  Đấy  không  phải  là  vấn  đề  suy  nghĩ.  Nếu  bạn  nghĩ về  nó,  đấy  lại  là  tâm  trí.  Bạn  phải  nhìn  thấu  suốt.  Bạnphải nhìn sâu vào trong chính hiện tượng này, vận hành của tâm trí, cách thức tâm trí vận hành. Nó vay mượn từ đâu  đó,  nó  cứ  vay  mượn  và  tích  luỹ.  Nó  là  kẻ  tích  trữ, tích trữ tri thức. Tâm trí trở thành rất hiểu biết, và thế thì bất  kì  khi  nào  bạn  hỏi  một  câu  hỏi  thực  sự  quan  trọng, tâm trí sẽ cho một câu trả lời rất không quan trọng về nó

- vô ích, giả tạo, rác rưởi.

Một người đem một con vẹt về từ tiệm vẹt. Ông chủ tiệm  cam  đoan  với  người  này  con  vẹt  sẽ  học  nói  chào trong vòng nửa giờ thôi. Trở về nhà ông ta để cả giờ ‘xin chào’  cho  con  vẹt,  nhưng  chẳng  thấy  lời  nào  từ  vẹt  cả. Khi ông ta quay đi trong nỗi thất vọng sâu sắc thì con vẹt nói, “Đám đánh nhau.”

Vẹt thì vẫn là vẹt thôi. Nó phải đã nghe câu này trong tiệm vẹt. Còn người này thì cứ lặp lại mãi, “Xin chào, xin chào, xin chào,” còn con chim thì nghe, và đợi cho anh ta dừng lại. Thế thì nó mới có thể nói, “Đám đánh nhau!”

Bạn cứ hỏi tâm trí, “Chân lí là gì, chân lí là gì, chân lí là gì?” Và khoảnh khắc bạn dừng lại, tâm trí sẽ lập tức nói, “Đám đánh nhau” hay cái gì đó. Tâm trí sẽ cho bạn câu trả lời. Nhận biết về tâm trí đi.

Tâm trí là quỉ, không có quỉ nào khác. Và đó là tâm trí của bạn. Sáng suốt này cần phải được phát triển - hay nhìn thấu suốt. Chặt tâm trí ra làm đôi bằng lưỡi kiếm sắc bén. Lưỡi kiếm đó là nhận biết. Chém tâm trí ra làm đôi và đi vào qua nó, đi ra ngoài nó! Và nếu bạn có thể đi ra ngoài tâm trí, xuyên qua tâm trí, và một khoảnh khắc vô trí  nảy  sinh  trong  bạn,  thì  có  câu  trả  lời  -  không  phải  là câu trả lời miệng, không phải là kinh sách được trích dẫn, không phải là lời đánh dấu chú thích, mà đích thực là của bạn, chứng nghiệm. Chân lí là kinh nghiệm về sự tồn tại.

Câu hỏi là có ý nghĩa mênh mông, nhưng bạn sẽ phải rất tôn kính hướng về câu hỏi đó. Đừng vội vã tìm bất kì câu trả lời nào, nếu không thì rác rưởi sẽ giết chết câu trả lời. Đừng cho phép tâm trí giết chết câu hỏi. Và cách để cho tâm trí giết chết câu hỏi là cung cấp câu trả lời, chưa sống qua, chưa kinh nghiệm tới.

Bạn là chân lí! Nhưng điều đó chỉ có thể xảy ra trong im  lặng  hoàn  toàn,  khi  không  một  ý  nghĩ  nào  chuyển động, khi tâm trí không có gì để nói, khi không một gợn sóng  nổi  lên  trong  tâm  thức  bạn.  Khi  không  một  gợn sóng trong tâm thức bạn, tâm thức bạn vẫn còn không bị quấy rối. Khi có một gợn sóng, có khuấy đảo.

Đi ra hồ. Khi đứng trên bờ, nhìn xuống bóng phản xạ của  mình.  Nếu  có  sóng,  gợn  sóng  trên  hồ,  và  gió  thổi, bóng của bạn bị xao động. Bạn không thể nào hình dung ra được cái gì là cái gì - đâu là mũi bạn và đâu là mắt bạn

-  bạn  chỉ  có  thể  đoán.  Nhưng  khi  hồ  tĩnh  lặng  và  gió không  thổi  và  không  có  một  gợn  sóng  trên  hồ,  bỗng nhiên bạn có đấy. Trong hoàn hảo tuyệt đối, sự phản xạ có đấy. Hồ trở thành tấm gương.

Bất  kì  khi  nào  có  một  ý  nghĩ  chuyển  qua  tâm  thức bạn,  nó  đều  bóp  méo.  Và  có  nhiều  ý  nghĩ  lắm,  hàng nghìn ý nghĩ, liên tục xô tới, và bao giờ cũng là giờ cao điểm..  Hai  mươi  bốn  giờ  một  ngày  đấy  đều  là  giờ  cao điểm,  và  lưu  thông  cứ  tiếp  diễn  mãi,  và  mỗi  ý  nghĩ  lại được gắn với hàng nghìn ý nghĩ khác. Chúng tất  cả đều nắm  tay  nhau  và  nối  với  nhau,  gắn  lẫn  nhau  và  toàn  bộ đám đông  ấy  xô  đẩy  quanh  bạn.  Làm  sao  bạn  biết  được chân lí là gì? Thoát ra khỏi đám đông này đi đã.

Đó chính là thiền là gì, thiền chính là tất cả những gì: một tâm thức không tâm trí, một tâm thức không ý nghĩ,một  tâm  thức  không  có  bất  kì  vẩn  vơ  nào  -  tâm  thức không vẩn vơ. Thế thì nó có đó trong tất cả vẻ đẹp đẽ và phúc lành của nó. Thế thì chân lí có đó - gọi nó Thượng đế, gọi nó là niết bàn, hay bất kì cái gì bạn thích gọi cho nó. Nó có  đó, và nó có đó như  một kinh  nghiệm.  Bạn  ở trong nó và nó ở trong bạn.

Dùng  câu  hỏi  này  đi.  Làm  cho  nó  thấm  nhuần  hơn. Làm  cho  nó  thấm  nhuần  thế;  đặt  mọi  thứ  vào  tình  thế nguy  hiểm  để  cho  tâm  trí  không  thể  đánh  lừa  bạn  bởi những  câu  trả  lời  hời  hợt  của  nó.  Một  khi  tâm  trí  biến mất. Một khi tâm trí không còn chơi trò mẹo của nó nữa, bạn  sẽ  biết  chân  lí  là  gì.  Bạn  sẽ  biết  nó  trong  im  lặng. Bạn sẽ biết nó trong nhận biết không suy nghĩ.

Câu hỏi thứ hai:

Osho kính yêu,

Buông xuôi của tôi là có định hướng. Tôi buông xuôi để được tự do, cho nên nó không thực là buông xuôi chút nào. Tôi đang quan sát nó, nhưng vấn đề là: đấy bao giờ cũng là cái ‘tôi’ người đang quan sát. Do đó mọi việc hiểu của quan sát đó chỉ làm mạnh thêm bản ngã. Tôi cảm thấy bị bản ngã mình lừa.

Bạn vẫn chưa hiểu buông xuôi nghĩa là gì.

Điều  đầu  tiên  cần  phải  nhớ  về  buông  xuôi  là:  bạn không thể làm được điều đó, đấy không phải là việc làm. Bạn  có  thể  ngăn  cản  nó  không  cho  xảy  ra,  nhưng  bạn không thể điều khiển cho nó xảy ra được. Sức mạnh của bạn về buông xuôi chỉ là phủ định; bạn có thể ngăn cản nó, nhưng bạn không thể đem nó lại.

Buông  xuôi  không  phải  là  cái  gì  đó  mà  bạn  có  thể làm.  Nếu  bạn  làm  điều  đó,  đấy  lại  không  phải  là  buông xuôi,  bởi  vì  người  làm  có  đó.  Buông  xuôi  là  việc  hiểu biết vĩ đại rằng, “Tôi không có.” Buông xuôi là cái nhìn sáng  suốt  rằng  bản  ngã  không  tồn  tại,  rằng,  “Tôi  không tách  biệt.”  Buông  xuôi  không  phải  là  hành  động  mà  là hiểu biết.

Tại chỗ đầu tiên bạn là sai lầm, tách biệt là sai lầm. Không  một  khoảnh  khắc  nào  bạn  có  thể  tồn  tại  mà tách biệt khỏi vũ trụ. Cây không thể tồn tại nếu bị bật rễ khỏi đất.  Cây  không  thể  tồn  tại  nếu  mặt  trời  biến  mất  ngày mai. Cây không thể tồn tại nếu không có nước tới rễ của nó.  Cây  không  thể  tồn  tại  nếu  nó  không  được  thở.  Cây bắt  rễ  vào  tất  cả  năm  yếu  tố  -  điều  phật  tử  gọi  là skandhas,  uẩn,  năm  nhóm  mà  chúng  ta  nói  tới  hôm  nọ. Avalokita... khi Phật đi tới viễn kiến siêu việt, khi ông ấy trải qua tất cả các giai đoạn này, khi ông ấy trải qua tất cả các bậc thang của chiếc thang và đi tới bậc thứ bẩy - từ đó ông ấy nhìn xuống, nhìn lại - ông ấy đã thấy gì? Ông ấy đã thấy chỉ có năm hợp phần và chẳng có gì bản chất trong chúng cả; chỉ là cái trống rỗng, shunyata.

Cây  không  thể  tồn  tại  nếu  năm  yếu  tố  này  không thường xuyên được rót năng lượng vào nó. Cây chỉ là tổ hợp của năm yếu tố này. Nếu cây bắt đầu nghĩ, “Ta đây,” thế thì sẽ có khổ cho cây đó. Cây này sẽ tạo ra địa ngục cho  chính  mình.  Nhưng  cây  không  đần  độn  đến  thế, chúng  không  mang  bất  kì  tâm  trí  nào.  Chúng  có  đó,  và nếu ngày mai chúng biến mất, thì chúng đơn giản biến đi. Chúng  không  níu  bám;  không  có  ai  để  níu  bám  cả.  Cây thường xuyên buông xuôi cho sự tồn tại. Bởi việc buôngxuôi  điều  đó  có  nghĩa  là  nó  không  bao  giờ  tách  rời,  nó không đi tới ý tưởng ngu đần về bản ngã. Và chim chóc cũng thế, núi non cũng thế, các vì sao cũng thế. Chỉ duy nhất  con  người  đã  chuyển  cơ  hội  vĩ  đại  là  tâm  thức  của mình  thành  tự  ý  thức.  Con  người  có  tâm  thức.  Nếu  tâm thức  trưởng  thành,  nó  có  thể  đem  bạn  tới  phúc  lạc  lớn nhất có thể có. Nhưng nếu điều gì đó đi sai và tâm thức trở  thành  xấu,  trở  thành  tự  ý  thức,  thế  thì  nó  tạo  ra  địa ngục, thế thì nó tạo ra khổ. Cả hai khả năng bao giờ cũng để mở; vấn đề dành cho bạn chọn lựa.

Điều  thứ  nhất  cần  phải  hiểu  về  bản  ngã  là  ở  chỗ  nó không tồn tại. Không ai tồn tại trong tách biệt cả. Bạn là một với sự tồn tại cũng như tôi, như Phật, như Jesus. Tôi biết  điều  đó,  bạn  không  biết  điều  đó;  khác  biệt  chỉ  là  ở nhận biết. Khác biệt là không tồn tại, không tồn tại chút nào! Cho nên bạn phải nhìn vào ý tưởng ngu đần này về tách  biệt.  Bây  giờ  nếu  bạn  bắt  đầu  cố  gắng  buông  xuôi, bạn  vẫn  còn  đeo  mang  cái  ý  tưởng  về  về  tách  biệt.  Bây giờ  bạn  đang  nghĩ,  “Ta  sẽ  buông  xuôi,  bây  giờ  ta  đang sắp buông xuôi” - nhưng bạn nghĩ bạn có đấy.

Khi nhìn vào trong chính ý tưởng tách biệt này, một ngày  nào  đó  bạn  sẽ  thấy  rằng  bạn  không  tách  biệt,  vậy làm  sao  bạn  có  thể  buông  xuôi  được?  Không  có  ai  để buông xuôi cả! Việc buông xuôi không có đó, không có chút nào - chưa bao giờ thấy ở bất kì đâu cả. Nếu bạn đi vào  trong  bản  thân  mình,  bạn  sẽ  không  tìm  thấy  người buông  xuôi  ở  đâu  cả.  Trong  khoảnh  khắc  đó  lại  là  việc buông  xuôi.  Khi  người  buông  xuôi  không  tìm  thấy  đâu, thì trong khoảnh khắc đó là việc buông xuôi. Bạn không thể làm ra điều đó. Nếu bạn làm điều đó, đấy là việc giả. Từ cái giả chỉ có cái giả sinh ra. Bạn là giả, cho nên bất kì cái gì bạn làm cũng đều sẽ giả, giả hơn. Và cái giả này dẫn  tới  cái  giả  khác,  và  cứ  thế  mà  tiếp  diễn.  Và  cái  giả nền tảng là bản ngã, cái ý tưởng, “Ta là tách biệt.” Bạn hỏi: “Buông xuôi của tôi là hướng đích.”

Bản ngã bao giờ cũng hướng đích. Nó bao giờ cũng tham  lam,  nó  bao  giờ  cũng  chộp  lấy.  Nó  bao  giờ  cũng tìm kiếm thêm nữa, thêm nữa và thêm nữa; nó sống trong cái  thêm  nữa.  Nếu  bạn  có  tiền,  nó  muốn  có  nhiều  tiền hơn; nếu bạn có nhà, nó muốn ngôi nhà to hơn; nếu bạn có  một  người  phụ  nữ,  nó  muốn  có  người  phụ  nữ  đẹp, nhưng  bao  giờ  cũng  muốn  nhiều  hơn.  Bản  ngã  thường xuyên  đói.  Nó  sống  trong  tương  lai  và  trong  quá  khứ. Trong quá khứ nó sống như một kẻ tích trữ - “Ta có cái này  và  cái  này  và  cái  này.”  Nó  thoả  mãn  lắm  khi:  “Ta được cái gì đó” - quyền lực, danh vọng, tiền bạc. Nó cho điều  đó  là  một  loại  thực  tại.  Nó  đưa  ra  khái  niệm  rằng, “Khi ta có những thứ này, thì ta phải có đấy.” Và nó sống trong tương lai với cái ý tưởng  nhiều nữa. Nó sống như kí ức và như ham muốn.

Mục đích là gì? Một ham muốn: “Ta phải đạt tới đó, ta phải là cái đấy, ta phải đạt tới.” Bản ngã không, không thể sống trong hiện tại, bởi vì hiện tại là thực còn bản ngã là giả - chúng chưa bao giờ gặp nhau. Quá khứ là giả, nó không còn nữa. Có thời nó có đấy, nhưng khi nó là hiện tại  thì  bản  ngã  không  có  đó.  Một  khi  nó  đã  biến  mất, không còn tồn tại nữa, bản ngã bắt đầu chộp lấy nó, tích luỹ nó. Nó vồ lấy và tích luỹ những thứ chết. Bản ngã là nấm mồ; nó thu thập các xác chết, những bộ xương chết.

Hay, nó sống trong tương lai. Lần nữa, tương lai lại chưa có - nó là tưởng tượng, hư cấu, mơ mộng. Bản ngã có thể sống với những cái đó nữa, rất dễ dàng; những cái giả đi với nhau một cách hoàn hảo, trôi chảy lắm. Bạn cứđem bất kì cái gì tồn tại lại và bản ngã biến mất. Do đó mới  có  nhấn  mạnh  ở  trong  hiện  tại,  ở  đây  và  bây  giờ. Ngay khoảnh khắc này... Nếu bạn thông minh thì chẳng cần  phải  nghĩ  về  điều  tôi  đang  nói;  bạn  có  thể  đơn  giản thấy vào trong nó ngay chính khoảnh khắc này! Bản ngã ở  đâu?  Có  im  lặng,  và  không  có  quá  khứ,  và  không  có tương  lai,  chỉ  khoảnh  khắc  này...  và  con  chó  này  sủa. Khoảnh khắc này, và bạn không có đấy. Bạn để khoảnh khắc  này  có  đấy,  còn  bạn  thì  không  có  đấy.  Và  có  im lặng mênh mông, có im lặng sâu lắng, bên trong và bên ngoài.  Và thế thì  không  cần  phải  buông  xuôi  bởi  vì  bạn biết  bạn  không  có  đó.  Việc  biết  rằng  bạn  không  có  đó chính là buông xuôi.

Vấn  đề  không  phải  là  buông  xuôi  cho  tôi,  vấn  đề không phải là buông xuôi cho Thượng đế. Vấn đề không phải  là  buông  xuôi  chút  nào.  Buông  xuôi  là  sáng  suốt, hiểu  biết  rằng,  “Tôi  không  có  đó.”  Thấy  ra,  “Tôi  không có  đó,  tôi  là  cái  không,  cái  trống  rỗng,”  thì  buông  xuôi trưởng thành. Đoá hoa buông xuôi trưởng thành trên cây của trống rỗng. Nó không thể nào là hướng đích được.

Bản ngã là hướng đích. Bản ngã khao khát về tương lai. Nó có thể khao khát thậm chí cả kiếp sống khác, nó khao  khát  cõi  trời,  nó  khao  khát  niết  bàn.  Nó  khao  khát cái gì cũng chẳng thành vấn đề - việc khao khát chính là cái đang đấy, việc ham muốn chính là cái đang đấy, việc phóng chiếu vào trong tương lai chính là cái đang đấy.

Nhìn nó đi! Nhìn vào trong nó đi! Tôi không nói nghĩ về nó. Nếu bạn nghĩ về nó thì bạn lỡ. Nghĩ lại có nghĩa là quá  khứ  và  tương  lai.  Có  cái  nhìn  vào  nó  -  avalokita!  - nhìn  vào  trong  nó.  Từ  tiếng  Anh  cho  nhìn  có  cùng  gốc như  avalokita.  Nhìn  vào  trong  nó,  và  làm  điều  ấy  ngay bây giờ. Bạn đừng tự nhủ, ‘Được, mình sẽ về nhà và thực hiện điều đó.” Bản ngã đi vào, mục đích đã tới, tương lai đã đi vào. Bất kì khi nào thời gian đi vào, bạn lại rơi vào trong giả tưởng về tách biệt đó.

Ở  đây,  chính  khoảnh  khắc  này.  Và  thế  thì  bạn  bỗng nhiên thấy mình có đấy, mà bạn chẳng đi đâu cả, mà bạn chẳng tới bất kì đâu cả. Bạn bao giờ cũng ở đây. Ở đây là thời  gian  duy  nhất,  không  gian  duy  nhất.  Bây  giờ  là  sự tồn tại duy nhất. Trong cái bây giờ đó, có buông xuôi.

“Buông  xuôi  của  tôi  là  hướng  đích,”  bạn  nói,  “Tôi buông xuôi để được tự do.”

Nhưng  bạn  là tự  do!  Bạn  chưa  bao  giờ không  tự  do cả. Bạn là tự do, nhưng lần nữa lại có cùng vấn đề: bạn muốn được tự do, nhưng bạn không hiểu rằng bạn có thể tự do chỉ khi bạn tự do khỏi chính mình - không có tự do nào khác. Khi bạn nghĩ về tự do, bạn nghĩ dường như bạn sẽ có đó và tự do. Bạn không có đó; sẽ có tự do. Tự do có nghĩa là tự do khỏi cái ta, không phải là tự do của cái ta. Khoảnh khắc nhà tù biến mất thì tù nhân cũng biến mất, bởi  vì  tù  nhân  chính  là  nhà  tù!  Khoảnh  khắc  bạn  thoát khỏi  nhà  tù,  bạn  cũng  không  có  đó.  Có  bầu  trời  thuần khiết, không gian thuần khiết. Không gian thuần khiết đó được gọi là niết bàn, moksha, giải thoát.

Cố hiểu thay vì cố đạt tới.

“Tôi đang buông xuôi để được tự do.”

Thế thì bạn đang dùng buông xuôi như phương tiện, và buông xuôi là mục đích, là bản thân cái đích. Khi tôi nói  buông  xuôi  là  mục  đích,  tôi  không  nói  rằng  buông xuôi phải được đạt tới ở đâu đó trong tương lai. Tôi đang nói rằng buông xuôi không phải là phương tiện, tự nó là mục đích. Không phải là việc buông xuôi đem lại tự do, buông  xuôi  là  tự  do!  Chúng  là  đồng  nghĩa,  chúng  cónghĩa  một  thứ.  Bạn  đang  nhìn  vào  cùng  thứ  từ  hai  góc khác nhau.

“Cho  nên  nó  không  phải  là  việc  buông  xuôi  chút nào.”

Điều  ấy  không  là  thực  mà  cũng  chẳng  không  thực. Điều ấy không phải là buông xuôi chút nào. Nó thậm chí cũng chẳng phải là không thực.

“Tôi đang quan sát nó, nhưng vấn đề là: đấy bao giờ cũng  là  cái  ‘tôi’  người  đang  quan  sát.  Do  đó  mọi  việc hiểu của cái quan sát đó chỉ làm mạnh thêm bản ngã. Tôi cảm thấy bị bản ngã mình lừa.”

Ai  là  cái  ‘tôi’  này  mà  bạn  đang  nói  tới,  người  cảm thấy bị lừa bởi bản ngã? Nó lại chính là bản thân bản ngã vậy.  Bản  ngã  là  cái  mà  nó  có  thể  phân  chia  mình  thành nhiều đoạn, nhiều phần, và thế rồi trò chơi bắt đầu. Bạn là kẻ đi săn và bạn là con mồi. Cũng giống như con chó cố  gắng  cắn  đuôi  mình,  và  cứ  nhảy  vòng  tròn.  Và  bạn nhìn  và  bạn  thấy  cái  ngớ  ngẩn  của  nó  -  nhưng  bạn  thấy cái ngớ ngẩn, con chó thì không thể thấy được. Nó càng tìm  đuôi  thì  lại  càng  khó  cắn  đuôi,  nó  lại  càng  trở  nên điên  dại,  nó  lại  càng  nhảy  nhiều  hơn.  Cái  nhảy  càng nhanh  và  mạnh  hơn  thì  đuôi  cũng  nhảy  càng  nhanh  và mạnh  hơn.  Và  con  chó  không  thể  nào  nhận  ra  điều  gì đang xảy ra: nó là kẻ vồ bắt vĩ đại thế về mọi thứ, thế mà cái đuôi tầm thường này, mà nó lại không thể nào vồ bắt được sao?

Đây  chính  là  điều  đang  xảy  ra  cho  bạn.  Đấy  là  cái

‘tôi’ đang cố gắng vồ bắt, và người đó đồng thời là kẻ vồ bắt  lẫn  cái  bị  vồ.  Thấy  cái  kì  cục  của  nó  đi,  và  chính trong cái nhìn thấy đó bạn sẽ được tự do với nó.

Chẳng có gì phải làm cả - không việc gì, tôi nói, bởi vì bạn đã là cái bạn muốn trở thành. Các bạn là chư phật, các bạn chưa bao giờ là cái gì khác. Thấy là đủ.

Và  khi  bạn  nói  rằng,  “Tôi  đang  quan  sát,”  lần  nữa đấy lại là cái ‘tôi’. Quan sát, cái ‘tôi’ sẽ lại được tạo ra, bởi  vì  quan  sát  là  hành  động,  có  nỗ  lực  trong  đó.  Bạn đang quan sát - thế thì ai quan sát? Thảnh thơi đi. Trong thảnh thơi - khi không có gì cần phải quan sát và không có ai là người quan sát, khi bạn không bị phân chia thành nhị nguyên - có nảy sinh một phẩm chất khác của chứng kiến. Đấy không phải là quan sát, đấy chỉ là nhận biết thụ động;  thụ  động,  tôi  nói  -  nhớ  lấy.  Chẳng  có  gì  năng  nổ trong đó. Quan sát là rất năng nổ: nỗ lực cần có, bạn phải căng thẳng. Nhưng đừng căng thẳng, cứ thảnh thơi. Chỉ ở đó. Trong tâm thức đó khi bạn đơn giản ở đó, ngồi không làm gì, xuân tới và cỏ tự nó mọc lên.

Đó là toàn bộ cách tiếp cận phật giáo: rằng bất kì cái gì  mà  bạn  làm  cũng  sẽ  tạo  ra  và  nâng  cao  người  làm  - quan  sát  cũng vậy, suy nghĩ cũng vậy, buông xuôi cũng vậy. Bất kì cái gì bạn làm cũng đều sẽ tạo ra bẫy. Chẳng cần  cái  gì  phải  được  làm  về  phần  bạn  cả.  Chỉ  cần  có đấy...  và  để  mọi  thứ  xảy  ra.  Đừng  cố  gắng  điều  khiển, đừng  cố  gắng  thao  tác.  Để  cho  cơn  gió  thoảng  qua,  để cho tia sáng mặt trời tới, để cho cuộc sống nhảy múa, và để cho cái chết tới và để cho nó nhảy múa trong bạn nữa.

Đây  là  ý  nghĩa  của  tôi  cho  tính  chất  sannyas:  đấy không phải là cái gì đó mà bạn làm, mà là khi bạn buông bỏ tất cả việc làm và bạn thấy cái ngớ ngẩn của việc làm. Bạn là ai để mà làm? Bạn chỉ là một con sóng trong đại dương này. Hôm nay bạn có đấy, ngày khác bạn sẽ biến mất; đại dương vẫn tiếp tục. Tại sao bạn phải lo nghĩ thế? Bạn tới, bạn biến mất. Trong khi đó, với cái khoảng nhỏbé này, bạn trở nên lo nghĩ và căng thẳng đến thế, và bạn mang tất cả những gánh nặng này trên đôi vai mình, rồi bạn mang những tảng đá trên trái tim mình - chẳng bởi lí do gì hết cả.

Bạn tự do ngay chính khoảnh khắc này!

Tôi  tuyên  bố  bạn  đã  chứng  ngộ  ngay  chính  khoảnh khắc  này.  Nhưng  bạn  không  tin  cậy  vào  tôi.  Bạn  nói, “Phải đấy, Osho, nhưng nói cho chúng tôi cách trở thành chứng ngộ.”

Việc trở thành đó, việc đạt tới đó, ham muốn đó, cứ tiếp tục nhảy trên mọi vật mà bạn có thể thấy. Đôi khi nó là tiền bạc, đôi khi nó là Thượng đế. Đôi khi nó là quyền lực, đôi khi nó là thiền - nhưng bất kì đối tượng nào, và bạn  bắt  đầu  vồ  lấy  nó.  Không  vồ  bắt  là  cách  sống  cuộc sống thực, cuộc sống đúng đắn, không vồ bắt, không sở hữu.

Để cho mọi việc xảy ra, để cho cuộc sống là việc xảy ra, và có niềm vui, có vui vẻ - bởi vì thế thì không có thất vọng bao giờ, bởi vì ngay chỗ đầu tiên bạn chưa bao giờ trông đợi vào bất kì cái gì. Bất kì cái gì tới cũng đều tốt, đều  được  hoan  nghênh.  Không  có  thất  bại,  không  có thành công. Trò chơi thất bại và thành công đã bị loại bỏ. Mặt  trời  tới  vào  buổi  sáng  và  đánh  thức  bạn,  còn  mặt trăng  tới  vào  buổi  tối  và  ca  lên  bài  hát  ru  con  và  bạn  đi ngủ. Cơn đói tới và bạn ăn, và cứ thế mãi. Đó là điều các thiền sư vẫn ngụ ý khi họ nói: Khi đói, ăn, khi buồn ngủ, ngủ và chẳng có gì khác phải làm cả.

Mà tôi cũng không dậy bạn bất hoạt. Không nói đừng đi và đừng làm, tôi không nói đừng kiếm cơm, tôi không nói  từ  bỏ  thế  giới  và  phụ  thuộc  vào  người  khác  và  trở thành  kẻ  bóc  lột;  không,  không  phải  chút  nào.  Nhưng đừng  là  người  làm.  Thế  đấy,  khi  bạn  đói,  bạn  phải  ăn, còn khi bạn phải ăn thì bạn phải ăn cơm - nhưng không có ai làm việc đó. Chính bản thân cơn đói đang làm việc; không  có  người  nào  khác  làm  việc  đó.  Chính  bản  thân cơn  khát  đang  đưa  bạn  hướng  tới  giếng  hay  hướng  tới sông. Chính bản thân cơn khát di chuyển; không có ai là cơn khát. Bỏ danh từ  và đại từ trong cuộc sống của bạn và để động từ sống.

Phật nói: Chân lí là ở chỗ khi ông thấy một vũ công, thì  không  có  vũ  công  mà  chỉ  có  điệu  vũ.  Khi  ông  thấy sông,  thì  không  có  sông  mà  chỉ  có  việc  sông  chảy.  Khi chúng ta thấy cây, thì không có cây mà chỉ có việc thành cây.  Khi  bạn  thấy  nụ  cười,  thì  không  có  ai  đang  mỉm cười, chỉ có nụ cười, cái cười. Khi bạn thấy tình yêu, thì không có ai là người yêu mà chỉ có việc yêu. Cuộc sống là quá trình.

Nhưng chúng ta đã quen nghĩ dưới dạng danh từ tĩnh tại. Điều đó tạo ra rắc rối. Và chẳng có gì tĩnh tại cả - tất cả  đều  là  một  luồng  và  tuôn  chảy.  Tuôn  chảy  với  điều này,  tuôn  chảy  với  dòng  sông  này,  và  đừng  bao  giờ  là người  làm.  Thậm  chí  khi  bạn  đang  làm,  cũng  đừng  là người làm. Có việc làm nhưng không có người làm. Một khi  sáng  suốt  này  lắng  đọng  vào  trong  bạn,  chẳng  có  gì khác cả.

Chứng ngộ không phải là cái gì giống như mục đích phải  đạt  tới.  Nó  chính  là  cuộc  sống  bình  thường  này, cuộc sống đơn giản này đang bao quanh bạn. Nhưng khi bạn  không  tranh  đấu,  cuộc  sống  bình  thường  này  trở thành đẹp  đẽ phi  thường.  Thế thì cây cối  còn  xanh  hơn, thế thì  chim  chóc cất tiếng hót còn nhiều cung bậc hơn,thế thì mọi thứ đang xảy ra xung quanh đều là quí giá... thế thì đá cuội thông thường cũng là kim cương.

Chấp  nhận  cuộc  sống  đơn  giản  này,  thông  thường này.  Chỉ  cần  bỏ  là  người  làm.  Và  khi  tôi  nói  bỏ  người làm,  bạn  cũng  đừng  trở  thành  người  bỏ!  Cứ  nhìn  vào trong thực tại này về nó, nó biến mất.

Câu hỏi thứ ba:

Osho kính yêu,

Liệu có khác biệt gì giữa ‘shunyavada’ của Nagarjuna và ‘avyakritopadesh’, giáo huấn không nói ra và không xác định nổi của Phật không?

Không  có  khác  biệt  chút  nào.  Nếu  khác  biệt  dường như có đó, đấy chỉ là bởi vì cách phát biểu. Nagarjuna*  là một  triết  gia  vĩ  đại,  một  trong  những  người  vĩ  đại  nhất thế giới. Chỉ vài người trên thế giới, rất ít người, mới có phẩm  chất  xuyên  thấu  mà  Nagarjuna  có.  Cho  nên,  cách nói của ông ấy là rất triết học, logic, tuyệt đối logic. Phật là nhà huyền môn, không phải triết gia. Cách nói của ông ấy thì mang nhiều tính thơ ca hơn là triết lí. Cách tiếp cận là  khác,  nhưng  Nagarjuna  nói  đích  xác  hệt  những  điều như  Phật  nói.  Cách  phát  biểu  của  họ  chắc  chắn  là  khác nhau, nhưng điều họ đang nói phải được hiểu.

Bạn  hỏi  -  câu  hỏi  này  là  từ  Omanath  Bharti  -  “Liệu có khác biệt gì giữa shunyavada...” Shunyavada có nghĩa là  lí  thuyết,  triết  học  về  cái  không.  Trong  tiếng  Anh không  có  từ  nào  có  thể  tương  đương,  xấp  xỉ  tương đương,  với  shunya.  Shunya  có  nghĩa  là  cái  trống  rỗng;

*  Trong các kinh sách cổ của Việt Nam vẫn dịch là Long Thọ bồ tát nhưng không phải là cái trống rỗng tiêu cực, mà rất tích cực. Nó có nghĩa là cái không, nhưng nó không đơn giản nghĩa là cái không; nó có nghĩa là tính chất về cái không. Shunya có nghĩa là hư vô, hư vô về mọi thứ. Nhưng bản thân  cái  hư  vô  có  đấy,  với  sự  hiện  diện  hoàn  toàn,  cho nên  nó  không  chỉ  là  hư  vô.  Nó  cũng  tựa  như  bầu  trời trống rỗng, chính là không gian thuần khiết, nhưng nó có đấy. Mọi thứ tới trong nó và đi, mà nó thì còn lại.

Shunya  cũng  tựa  như  bầu  trời  -  sự  hiện  diện  thuần khiết. Bạn không thể động chạm tới nó mặc dầu bạn sống trong nó. Bạn không thể thấy nó mặc dầu bạn chẳng bao giờ  có  thể  hiện  hữu  mà  không  có  nó.  Bạn  tồn  tại  trong nó; hệt như cá tồn tại trong đại dương, bạn tồn tại trong không  gian,  trong  shunya.  Shunyavada  có  nghĩa  là  mọi thứ nảy sinh ra từ cái không có gì.

Mới  vài  phút  trước  đây  tôi  đã  nói  cho  các  bạn  về khác biệt giữa chân lí và thực tại. Thực tại có nghĩa là thế giới của các vật, còn chân lí có nghĩa là thế giới của cái không có gì, cái không - shunya. Tất cả mọi vật đều nảy sinh từ cái không và tan biến trở lại vào trong cái không.

Trong Upanishad có câu chuyện:

Svetaketu  trở  về  nhà  từ  nhà  thầy,  trở  về  với  bố  mẹ mình.  Anh  ta  đã  học  tất  cả.  Bố  anh  ta,  Uddalaka,  một triết gia lớn, nhìn vào anh ta và nói, “Svetaketu, con đi ra ngoài và đem quả của cây ở đằng kia lại đây.”

Anh ta đi ra ngoài, đem lại quả cây. Và người bố nói, “Đập  nó  ra.  Con  thấy  gì  trong  nó?”  Có  nhiều  hạt  mầm trong  nó.  Rồi  người  bố  lại  nói,  “Lấy  một  hạt  và  đập  nó ra. Con thấy gì trong nó?”

Anh chàng ta nói, “Chẳng có gì ạ.”Thế là người bố nói, “Mọi thứ đều nảy sinh ra từ cái không  này.  Cái  cây  lớn  này,  lớn  đến  mức  một  nghìn chiếc xe bò kéo có thể ẩn dưới tán lá của nó, đã nảy sinh ra  chỉ  từ  một  hạt  mầm.  Và  con  đập  hạt  mầm  ra  và  con chẳng thấy gì ở đó cả. Đây là điều bí ẩn của cuộc sống - mọi thứ đều nảy sinh từ cái không. Và rồi một ngày nào đó  cái  cây  biến  mất,  và  con  cũng  chẳng  biết  ở  đâu;  con không thể tìm thấy nó ở bất kì đâu.”

Con người cũng vậy: chúng ta nảy sinh từ cái không, và chúng ta là cái không, và chúng ta biến mất vào trong cái không. Đây là shunyavada.

Và avyakritopadesh của Phật, giáo huấn không nói ra và không định nghĩa nổi là gì? Nó cũng cùng là điều đó. Ông  ấy  chưa  bao  giờ  làm  cho  nó  thành  rõ  ràng  về  mặt triết học như Nagarjuna đã làm. Đó là lí do tại sao ông ấy chưa bao giờ nói về nó. Đó là lí do tại sao ông ấy lại nói nó là không thể nào xác định nổi; điều đó không thể nào được đem tới mức độ của ngôn ngữ. Ông ấy giữ im lặng về nó.

Bạn  có  biết  Bài  thuyết  giảng  Hoa  không?  Một  hôm ông ấy tới với hoa sen trong tay và ngồi im lặng, chẳng nói điều gì. Và mười nghìn đệ tử có đó, mười nghìn khất sĩ bhikkhus có đó, và họ cứ đợi ông ấy nói điều gì đó, còn ông  ấy  thì  cứ  nhìn  vào  hoa  sen.  Có  im  lặng  lớn  lao,  và thế rồi có bất an lớn nữa. Mọi người bắt đầu bồn chồn - “Ông ấy đang làm gì thế nhỉ? Ông ấy chưa bao giờ làm như thế trước đây.”

Thế rồi một đệ tử, Mahakashyapa*, mỉm cười.

*  Trong các kinh sách cổ của Việt Nam vẫn dịch là Mahacadiếp

Phật gọi Mahakashyapa lại, trao cho ông ấy hoa sen, và nói với toàn thể hội chúng, “Điều có thể nói ta đã nói cho  các  ông,  còn  điều  không  thể  nói  ra  được  thì  ta  trao cho Mahakashyapa.”

Đây là avyakritopadesh, đây là thông điệp không xác định  nổi.  Đây  là  ngọn  nguồn  của  thiền  phật  giáo,  việc truyền   trao.   Cái   gì   đó   đã   được   Phật   truyền   cho Mahakashyapa,  điều  gì  đó  là  cái  không;  trên  bình  diện thấy được thì là cái không - không lời, không kinh sách, không lí thuyết - nhưng cái gì đó đã được truyền trao. Cái gì vậy?

Cácthiền sư đã từng thiền về điều này suốt hai nghìn năm trăm năm: “Cái gì vậy? Cái gì đã được truyền trao? Cái gì đích xác đã được trao?” Trong thực tế, chẳng có gì đã được trao từ Phật sang Mahakashyapa; Mahakashyapa chắc  chắn  đã  hiểu  điều  gì  đó.  Ông  ấy  đã  hiểu  im  lặng, ông  ấy  đã  hiểu  im  lặng  xuyên  thấu.  Ông  ấy  đã  hiểu khoảnh  khắc  sáng  tỏ  đó,  khoảnh  khắc  vô  suy  nghĩ  hoàn toàn đó. Ông ấy trở thành một, trong khoảnh khắc đó, với Phật. Đó là buông xuôi là gì. Không phải là ông ấy làm điều  đó:  Phật  vẫn  im  lặng  và  ông  ấy  cũng  im  lặng,  và những cái im lặng đó gặp nhau, và hai cái im lặng đó tan biến vào lẫn nhau. Và hai cái im lặng đó không thể vẫn còn tách biệt được, nhớ lấy, bởi vì cái im lặng không có biên giới, cái im lặng là vô biên, cái im lặng đơn giản là cởi mở, cởi mở từ mọi phía. Trong hội chúng vĩ đại mười nghìn  sư  có  hai  người  im  lặng  vào  ngày  đó  -  Phật  và Mahakashyapa.   Những   người  khác  vẫn   còn   ở  ngoài. Mahakashyapa  và  Phật  gặp  nhau:  đó  là  là  lí  do  tại  sao ông ấy mỉm cười - bởi vì đó là buổi thuyết giảng lớn nhất mà  Phật  đã  giảng.  Không  nói  lấy  một  lời  mà  ông  ấy  đãnói tất cả, tất cả những cái có thể nói - và tất cả những cái không thể nói nữa.

Mahakashyapa đã hiểu và cười to. Trong cái cười đó Mahakashyapa  biến  mất  hoàn  toàn,  trở  thành  vị  phật. Ngọn    lửa    từ    chiếc    đèn    của    Phật    đã    nhảy    sang Mahakashyapa. Điều đó được gọi là ‘việc truyền trao bên ngoài kinh sách’ - Buổi thuyết giảng Hoa. Đó là điều duy nhất  trong  lịch  sử  tâm  thức  con  người.  Đó  là  điều  được gọi là avyakritopadesh: lời không nói, lời không thốt ra.

Im lặng trở thành bản chất thế, rắn chắc thế; im lặng trở  thành  thực  thế,  tồn  tại  đến  thế;  im  lặng  trở  thành  rõ ràng  đến  thế  trong  khoảnh  khắc  đó.  Phật  là  cái  không, Mahakashyapa  cũng  hiểu  cái  không  nghĩa  là  gì,  hoàn toàn trống rỗng nghĩa là gì.

Không  có  khác  biệt  giữa  shunyavada  của  Nagarjuna và  thông  điệp  không  nói  ra  của  Phật.  Nagarjuna  là  một trong  những  đệ  tử  vĩ  đại  nhất  của  Phật,  và  là  một  trong những người hiểu biết sắc sảo nhất. Chỉ rất ít người - có thời   là   Socrates,   Shankara   -   có   thể   sánh   được   với Nagarjuna. Ông ấy rất, rất thông minh. Điều tột bực mà người hiểu biết có thể làm là tự tử; điều vĩ đại nhất, đỉnh cao vĩ đại nhất mà có thể tới cho người hiểu biết là vượt ra ngoài chính mình - đó là điều Nagarjuna đã làm. Ông ấy đã vượt qua tất cả các lĩnh vực của hiểu biết, và vượt ra ngoài.

Các  nhà  thực  chứng  logic  nói  rằng  cái  không  đơn thuần là trừu tượng. Trong những thể nghiệm khác nhau của những câu phủ định - chẳng hạn: cái này không ngọt, tôi  không  khoẻ,  tôi  không  ở  đó,  anh  ấy  không  thích  tôi vân vân và vân vân - thì phủ định không có bản chất của riêng nó. Đây là điều các nhà thực chứng logic nói. Phật không    đồng    ý,    Nagarjuna    không    đồng    ý.    Martin Heidegger, một trong những người hiểu biết sâu sắc nhất của thời hiện đại, cũng không đồng ý.

Heidegger  nói  có  một  kinh  nghiệm  thực  tại  về  cái không. Đấy không phải chỉ là cái gì đó do ngôn ngữ tạo ra;  có  một  kinh  nghiệm  thực  tại  về  cái  không.  Nó  nhất định  không  tách  rời  với  sự  hiện  hữu.  Kinh  nghiệm  xác nhận   cho   điều   này   là   kinh   nghiệm   về   khiếp   hãi. Kierkegaard,  triết  gia  Đan  mạch,  cũng  hỏi,  “Cái  không tạo ra hiệu quả gì?” và trả lời, “Nó gây ra khiếp hãi.”

Cái không là một kinh nghiệm thực tại. Hoặc bạn có thể kinh nghiệm nó trong thiền sâu, hoặc khi cái chết tới. Chết và thiền là hai khả năng kinh nghiệm nó. Thế đấy, đôi khi bạn có thể kinh nghiệm nó cả trong tình yêu nữa. Nếu  bạn  tan  biến  trong  ai  đó  trong  tình  yêu  sâu  sắc  thì bạn  có  thể  kinh  nghiệm  một  loại  cái  không.  Đó  là  lí  do tại sao người ta sợ tình yêu - họ chỉ đi sâu thế, rồi hoảng sợ nổi lên, thế là họ sợ. Đó là lí do tại sao rất ít người vẫn còn cực thích - bởi vì cực thích cho bạn kinh nghiệm về cái  không.  Bạn  biến  mất,  bạn  tan  ra  trong  cái  gì  đó  và bạn không biết nó là gì. Bạn đi vào trong cái không xác định nổi, avyakrit. Bạn vượt ra ngoài xã hội. Bạn đi vào trong  một  đơn  vị  nào  đó  nơi  tách  biệt  là  không  hợp  lệ, nơi bản ngã không tồn tại. Và điều đó gây ra sợ, bởi vì nó giống như chết.

Chonên nó là kinh nghiệm, hoặc trong tình yêu, cái mà mọi người đã học để tránh né - cho nên biết bao nhiêu người cứ khao khát mãi tình yêu, và cứ phá huỷ tất cả các khả  năng  cho  nó  bởi  vì  sợ  cái  không  -  hay,  trong  thiền sâu  khi  ý  nghĩ  dừng  lại.  Bạn  đơn  giản  thấy  chẳng  có  gì bên  trong  cả,  nhưng  cái  không  đó  có  sự  hiện  diện;  nó không  đơn  giản  là  việc  thiếu  vắng  ý  nghĩ, nó  là  sự  hiệndiện của cái gì đó chưa biết, bí ẩn, một cái gì đó rất lớn lao. Hay, bạn có thể kinh nghiệm nó trong cái chết, nếu bạn tỉnh táo. Mọi người thường chết trong vô ý thức. Nếu bạn chết có ý thức... Và bạn có thể chết có ý thức chỉ khi bạn chấp nhận hiện tượng chết, và bởi điều đó mà người ta phải học trong toàn bộ cuộc sống, để chuẩn bị. Người ta  phải  yêu  để  sẵn  sàng  chết,  và  người  ta  phải  thiền  để sẵn sàng chết. Chỉ người đã yêu và thiền mới có thể chết có  ý  thức.  Và  một  khi  bạn  chết  có  ý  thức  thế  thì  chẳng cần cho bạn phải quay lại nữa, bởi vì bạn đã học bài học cuộc sống. Thế thì bạn tan biến trong cái toàn thể; đó là niết bàn.

Những nhà thực chứng logic nhìn rất logic, nhưng họ bỏ  lỡ  điều  gì  đó  -  bởi  vì  thực  tại  thì  còn  nhiều  hơn  là logic.  Trong  kinh  nghiệm  thông  thường  chúng  ta  chỉ  đi tới điều họ nói: cái ghế này ở đây, nó sẽ bị bỏ đi, thế thì bạn  sẽ  nói  không  có  ghế  ở  đó.  Điều  đó  đơn  giản  chỉ  ra việc thiếu vắng - cái ghế đã bị bỏ đi. Đây là những thí dụ thông  thường  về  cái  không:  có  thời  đã  có  một  ngôi  nhà và thế rồi nó đã bị triệt phá, nó không còn ở đấy nữa. Nó chỉ là sự thiếu vắng.

Nhưng  có  cái  không  nằm  sâu  ở  bên  trong  bản  thể bạn,  tại  chính  cốt  lõi.  Tại  chính  cốt  lõi  cuộc  sống,  cái chết  tồn  tại.  Cái  chết  là  trung  tâm  của  cơn  xoáy  lốc. Trong  tình  yêu  bạn  tới  gần  điều  đó,  trong  thiền  bạn  tới gần  điều  đó,  trong  cái  chết  vật  lí  bạn  cũng  tới  gần  điều đó. Nó chính là việc đem lại cuộc sống, nó chính là việc nâng cao cuộc sống. Người không thể ngủ sâu sẽ trở nên ốm yếu, bởi vì chỉ trong giấc ngủ sâu, khi người đó chết đi trong độ sâu nhất của mình, người đó mới thu lại cuộc sống, năng lượng, sức sống. Buổi sáng người đó lại tươi tắn và đầy say mê, thích thú - sống động, lại sôi nổi.

Học  chết  đi!  Đó  là  nghệ  thuật  lớn  lao  nhất  cần  phải học, kĩ năng lớn lao nhất có đó.

Quan điểm của Heidegger tới rất gần với quan điểm của Phật, và ngôn ngữ của ông ấy rất hiện đại, đó là lí do tại sao tôi trích dẫn ông ấy. Ông ấy nói: “Mọi sinh linh, chừng  nào  đấy  vẫn  còn  là  một  sinh  linh,  đều  được  tạo nên từ cái không.” Có cả song hành với học thuyết Ki tô giáo nữa - rất lôi thôi, bởi vì các nhà thượng đế học Ki tô giáo  không  thể  đảm  đương  được  điều  đó,  nó  là  quá nhiều. Học thuyết đó  là creatio ex  nihilo: sự sáng tạo  là từ cái không.

Nếu bạn hỏi nhà vật lí hiện đại, ông ta sẽ đồng ý với Phật: bạn  càng đi sâu  hơn vào vật chất, mọi  vật bắt đầu biến  mất.  Một  khoảnh  khắc  tới,  khi  nguyên  tử  bị  phân chia  -  vật  hoàn  toàn  biến  mất.  Thế  thì  có  các  điện  tử, nhưng  chúng  không  còn  là  vật  nữa,  chúng  là  cái  không vật. Rất khó để hiểu. Nhưng vật lí, vật lí hiện đại, đã tới rất gần với siêu hình - bởi vì nó tới ngày một gần hơn với thực tại hàng ngày. Nó đang tiến qua vật chất, nhưng đi tới  cái  không.  Bạn  biết  vật chất  không  tồn tại  nữa trong vật lí hiện đại. Vật chất chỉ là ảo tưởng: nó chỉ xuất hiện, nó không có đó. Tính rắn chắc của nó, cái chất liệu  của nó, là ảo tưởng; chẳng có gì là bản chất cả, tất cả đều là luồng  và  năng  lượng.  Vật  chất  không  là  gì  ngoài  năng lượng.  Và  khi  bạn  đi  sâu  hơn  vào  trong  năng  lượng,  thì năng lượng cũng không phải là vật, nó là cái không-vật.

Cái chết là điểm mà tại đó tri thức thành giả tạm, và chúng  ta  trở  thành  cởi  mở  với  bản  thể  -  cái  đã  từng  là kinh  nghiệm  của  phật  tử  qua  nhiều  thời  đại.  Phật  hay phái các đệ tử của mình, khi có một ai đó chết, đến xem thân  thể  đang  cháy  trên  dàn  hoả  thiêu:  “Thiền  ở  đó  đi, thiền về cái không của cuộc sống.” Cái chết là điểm màtại đó tri thức thành giả tạm, và khi tri thức thành giả tạm thì  tâm  trí  cũng  giả nốt. Và khi tâm trí là giả thì  có  khả năng chân lí thấm vào bạn.

Nhưng  mọi  người  không  biết.  Khi  ai  đó  chết  đi  bạn không biết phải làm gì, bạn rất bối rối. Khi ai đó chết đi, đấy là khoảnh khắc lớn lao để thiền.

Tôi  bao  giờ  cũng  nghĩ  rằng  mỗi  thành  phố  đều  cần một  Trung  tâm  chết.  Khi  ai  đó  hấp  hối  và  cái  chết  của người  đó  là  sắp  xảy  ra  đến  nơi,  người  đó  nên  được chuyển vào Trung tâm chết. Nó nên là một ngôi đền nhỏ nơi những người có thể đi sâu vào thiền nên ngồi quanh người đó, giúp người đó chết, và nên thực hành trong bản thể người đó khi người đó tan biến trong cái không. Khi ai  đó  biến  mất  trong  cái  không,  năng  lượng  lớn  được thoát ra. Năng lượng đã có đó, bao quanh người ấy, đang thoát  ra.  Nếu  bạn  ở  trong  không  gian  im  lặng  quanh người  đó,  bạn  sẽ  tiếp  tục  cuộc  hành  trình  lớn.  Không trạng thái phiêu diêu nào có thể đưa bạn tới được chỗ đó. Người này tự nhiên để thoát ra năng lượng lớn; nếu bạn có  thể  hấp  thu  năng  lượng  đó,  bạn  cũng  sẽ  có  một  loại chết cùng với người đó. Và bạn sẽ thấy điều tối thượng - ngọn nguồn và cái đích, cái bắt đầu và cái kết thúc.

“Con người là sinh linh mà qua đó cái không đi vào trong  thế  giới,”  Jean-Paul  Sartre  nói.  Tâm  thức  không phải  là  vật  này  hay  vật  kia,  nó  không  phải  là  bất  kì  vật nào   cả;   nhưng   có   chắc   nó   là   bản   thân   nó   không? “Không,”  Sartre  nói,  “chính  xác  vấn  đề  là  không.  Tâm thức chưa bao giờ đồng nhất với chính mình. Do vậy, khi tôi  phản  xạ  bản  thân  mình,  thì  cái  ta  được  phản  xạ  là khác  cái  ta  phản  xạ.  Khi  tôi  cố  gắng  phát  biểu  tôi  là  gì, tôi thất bại, bởi vì trong khi tôi đang nói, cái tôi đang nói trượt vào trong quá khứ và trở thành cái tôi đã là. Tôi là quá khứ của mình và tương lai của mình, vậy mà tôi lại không  có.  Tôi  đã  từng  là  người  này,  và  tôi  sẽ  là  người khác. Nhưng trong hiện tại, có cái không.”

Nếu ai đó hỏi bạn, “Bạn là ai?” thì bạn sẽ định nói gì nào?  Hoặc  bạn  có  thể  trả  lời  từ  quá  khứ,  mà  không  còn nữa, hoặc bạn có thể trả lời từ tương lai, cái mà bạn còn chưa có. Nhưng ngay khoảnh khắc này bạn là ai? Không ai cả, cái không. Cái không này là chính cốt lõi, tâm điểm

- tâm điểm của bản thể bạn.

Cái  chết  không  phải  là  chiếc  rìu  đốn  ngã  cây  cuộc sống, nó là quả trưởng thành trên cây đó. Cái chết chính là chất liệu tạo nên bạn. Cái không là chính bản thể của bạn. Việc đạt tới cái không này hoặc là qua tình yêu hoặc là qua thiền, và người ta cứ có thoáng nhìn về nó. Đây là điều  Nagarjuna  ngụ  ý  bởi  shunya.  Đây  là  điều  Phật truyền  trao  cái  ngày  hôm  ấy  khi  ông  ấy  tiến  hành  Buổi thuyết giảng Hoa. Đây là điều Mahakashyapa đã hiểu khi ông  ấy  cười  to.  Ông  ấy  thấy  cái  không,  và  thuần  khiết của nó, hồn nhiên của nó, hồn nhiên nguyên thuỷ của nó, toả sáng  của nó, bất  tử của nó  - bởi vì cái không không thể chết được. Mọi thứ đều chết; cái không là bất tử, vĩnh hằng.

Nếu  bạn  bị  đồng  nhất  với  bất  kì  cái  gì,  bạn  sẽ  phải chịu  đựng  cái  chết.  Nhưng  nếu  bạn  biết  rằng  bạn  là  cái chết, làm sao bạn có thể phải chịu đựng cái chết? Thế thì chẳng cái gì có thể phá huỷ được bạn; cái không là không thể huỷ diệt nổi.

Một  chuyện  ngụ  ngôn  của  phật  giáo  kể  rằng  Diêm vương hỏi một linh hồn mới tới liệu trong khi sống người đó  có  gặp  ba  người  đưa  tin  của  cõi  trời  không.  Và  khi người  đó  trả  lời,  “Không,  tâu  Diêm  vương,  tôi  khônggặp,” thì ông ấy lại hỏi liệu người đó có gặp một ông già còng lưng vì tuổi tác, hay một người nghèo khó ốm yếu không bè bạn, hay một người chết không?

Phật tử gọi ba loại người này là ‘ba người đưa tin của Thượng đế’: tuổi già, bệnh tật, cái chết - ba người đưa tin của  Thượng  đế.  Tại  sao?  -  bởi  vì  chỉ  qua  những  kinh nghiệm  này  trong  cuộc  sống  mà  bạn  mới  trở  nên  nhận biết về cái chết. Và nếu bạn trở nên nhận biết về cái chết và bạn  bắt  đầu  học  cách  đi  vào  trong  nó,  cách  thức đón chào  nó,  cách  thức  tiếp  nhận  nó,  bạn  được  thoát  khỏi cảnh nô lệ, thoát khỏi bánh xe sống và chết.

Heidegger  nói,  và  Soren  Kierkegaard  cũng  nói  thế, rằng cái không tạo ra khiếp sợ.  Đấy mới  chỉ là một nửa câu chuyện. Bởi vì hai người này chỉ là các triết gia, đó là lí do tại sao điều ấy lại tạo ra khiếp sợ.

Nếu  bạn  hỏi  Phật,  Mahakashyapa,  Nagarjuna,  nếu bạn hỏi tôi, thì cái chết được nhìn với chỉ một phần sẽ tạo ra khiếp sợ; được nhìn một cách tuyệt đối, toàn bộ, thì nó giải  phóng  bạn  khỏi  mọi  khiếp  sợ,  khỏi  mọi  đau  khổ, khỏi   mọi   lo   âu,   nó   giải   phóng   bạn   khỏi   luân   hồi samsara...  bởi  vì  nếu  bạn  nhìn  một  phần  thôi,  nó  tạo  ra sợ hãi rằng bạn đang sắp chết, rằng bạn sẽ trở thành cái không,  rằng  chẳng  mấy  chốc  bạn  sẽ  biến  mất.  Và  tự nhiên bạn cảm thấy bồn chồn, run rẩy, mất gốc. Nếu bạn nhìn vào cái chết một  cách toàn bộ, thế thì bạn biết bạn là cái chết, bạn được tạo nên từ nó. Cho nên chẳng có gì sắp biến mất cả, chẳng có gì sắp còn lại cả. Chỉ cái không là có đấy.

Phật giáo không phải là tôn giáo yếm thế như nhiều người đã từng coi là vậy. Phật giáo là cách thức gạt bỏ cả lạc quan và bi quan, gạt bỏ nhị nguyên.

Bắt đầu thiền về chết  đi. Và bất kì khi nào bạn cảm thấy  cái  chết  tới  gần,  đi  vào  trong  nó  qua  cánh  cửa  tình yêu,  qua  cánh  cửa  thiền,  qua  cánh  cửa  của  người  đang chết. Và nếu một ngày nào đó bạn sắp chết - và ngày ấy đang tới qua từng ngày một - đón nhận nó trong vui vẻ, phúc lành. Và nếu bạn có thể đón nhận cái chết trong vui vẻ và phúc lành, bạn sẽ đạt tới đỉnh lớn lao nhất, bởi vì cái  chết  là  đỉnh  cao  của  cuộc  sống.  Ẩn  giấu  trong  nó  là cực  thích  lớn  nhất,  bởi  vì  ẩn  giấu  trong  nó  là  tự  do  lớn nhất.

Cái  chết  đang  làm  tình  với  Thượng  đế,  hay  Thượng đế đang làm tình với bạn. Cái chết là cực thích toàn bộ, vũ trụ. Cho nên vứt tất cả những ý tưởng rằng bạn đang mang  cái  chết  đi  -  chúng  là  nguy  hiểm.  Chúng  làm  cho bạn đối kháng với kinh nghiệm lớn lao nhất mà bạn cần phải có. Nếu bạn để lỡ cái chết, bạn sẽ được sinh ra nữa. Chừng nào mà bạn còn chưa học được cách chết, bạn sẽ còn tiếp tục được sinh ra nữa và nữa và nữa. Đây là bánh xe,  luân  hồi  samsara,  thế  gian.  Một  khi  bạn  đã  biết  đến cực thích lớn nhất, thế thì không cần nữa; bạn biến mất, và  bạn  vẫn  còn  trong  cực  thích  đó  mãi  mãi.  Bạn  không còn  giống  bạn,  bạn  không  còn  như  một  thực  thể,  bạn không còn được xác định, được đồng nhất với bất kì cái gì.  Bạn  vẫn  còn  như  một  tổng  thể,  không  phải  như  bộ phận.

Đây  là  shunyavada  của  Nagarjuna,  và  đây  cũng  là thông  điệp  không  nói  ra,  lời  không  nói  ra  của  Phật. Chúng cả hai là một.Câu hỏi cuối cùng:

Osho kính yêu, tôi sợ làm sannyasin, mặc dầu tôi bị hấp dẫn ghê lắm. Tôi sợ bởi vì chồng. Tôi nghĩ anh ấy sẽ có thể không hiểu điều đó.

Bạn  không  kính  trọng  mấy  với  chồng  mình.  Bạn  có cho là anh ấy ngu đần hay cái gì đó như thế không? Tại sao anh ấy không thể nào hiểu được điều đó? Nếu anh ấy yêu  bạn,  anh  ấy  sẽ  hiểu  điều  đó.  Tình  yêu  là  hiểu  biết. Nếu   anh   ấy   không   yêu   bạn,   thế  thì   dù   bạn   có   làm sannyasin hay không, anh ấy cũng chẳng định hiểu bạn.

Điều   thứ   hai:   nếu   anh   ấy   không   hiểu   tính   chất sannyas của bạn, đấy là vấn đề của anh ấy. Bạn có cuộc sống  của  bạn.  Chớ bao  giờ thoả  hiệp,  nếu  không  bạn  sẽ bị  lỡ  nhiều  lắm  đấy.  Đừng  bao  giờ  thoả  hiệp!  Nếu  bạn cảm  thấy  thích  trở  thành  sannyasin,  trở  thành  sannyasin đi. Nhận lấy mạo hiểm đi. Nếu anh ấy yêu bạn thì không có vấn đề gì, anh ấy sẽ hiểu - bởi vì tình yêu đem lại tự do. Nếu anh ấy không yêu bạn thế thì sẽ có khó khăn cho anh ấy, bởi vì anh ấy sẽ cảm thấy bạn đang thoát ra khỏi sở hữu của anh ấy. Nhưng cúi mình trước khả năng như thế là tự tử. Đó là vấn đề của anh ấy. Bạn phải sống cuộc sống  của  bạn,  anh  ấy  phải  sống  cuộc  sống  của  anh  ấy. Không ai nên cố gắng áp đặt điều gì lên người khác.

Nhưng cảm giác của tôi là ở chỗ bạn chắc phải cũng đang áp đặt mọi thứ lên anh ấy, đó là lí do tại sao bạn sợ. Nếu bạn không áp đặt điều gì lên anh ấy, bạn có thể độc lập. Nhưng đây là thu xếp đôi bên: mọi người là nô lệ lẫn cho nhau, và bất kì khi nào bạn làm nô lệ của ai đó,  thì nhớ lấy, bạn đang làm cho ai đó thành thầy của bạn nữa. Đấy  là  thu  xếp  lẫn  nhau.  Bạn  phải  cố  gắng  thao  túng chồng mình, bạn phải cố gắng áp đặt mọi thứ lên anh ấy, bạn  phải  làm  cho  anh  ấy  thành  què  quặt.  Bây  giờ  bạn muốn được độc lập, anh ấy sẽ khẳng định sự độc lập của mình  nữa.  Thế  thì  anh  ấy  sẽ  thích  đi  theo  đường  riêng của mình, và điều đó bạn không thể chịu được. Đó là sợ hãi thật.

Nhưng  nếu  bạn  không  làm điều  gì  đó  mà  bạn  thích, cái  điều  bạn  muốn  làm,  cái  điều  bạn  muốn  có,  bạn  sẽ chẳng  bao  giờ  có  thể  tha  thứ  cho  anh  ấy.  Và  bạn  sẽ  trả thù, và bạn sẽ giận dữ, và bạn sẽ cuồng nộ - bởi vì bạn sẽ thường xuyên nghĩ bạn muốn trở thành sannyasin, và chỉ tại mỗi con người này... Và bạn sẽ cảm thấy bị nhốt vào cũi, bị cầm tù. Không ai thích bị cầm tù cả. Thế thì người ta  ghét  người  là  nguyên  nhân  cho  cầm  tù  của  mình,  thế thì người ta cố gắng trả thù theo nhiều cách tinh vi. Điều đó sẽ phá huỷ hôn nhân của bạn.

Đừng bao giờ tạo ra tình huống như thế mà trong đó bạn không thể nào tha thứ được cho người khác. Chỉ hai người độc lập mới có thể tha thứ được cho nhau. Các nô lệ không thể tha thứ được. Và ai mà biết được, điều đó có thể giúp đỡ cho anh ấy nữa, theo cách nào đó.

Tôi đã đọc một chuyện tiếu lâm hôm nọ:

Hai  nhà  thám  hiểm  gặp  nhau  trong  vùng  hoang  dã

Amazon. Việc trao đổi sau đây xảy ra.

Nhà thám hiểm thứ nhất: “Tôi đã đến đây bởi vì thôi thúc đi lang thang trong máu mình. Nền văn minh làm tôi ốm yếu. Tôi thích thấy tự nhiên dưới dạng nguyên sơ của nó.  Tôi  thích  đặt  dấu  chân  mình  lên  những  nơi  mà  conngười còn chưa từng tới trước đây. Anh thì sao? Tại sao anh tới đây?”

Nhà   thám   hiểm   thứ   hai:   “Vợ   tôi   đã   trở   thành sannyasin  của  Osho,  và  cô  ấy  đang  luyện  Thiền  Động vào buổi sáng và Kundalini vào buổi tối - đó là lí do tại sao!”

Nhưng  tốt!  Nếu  chồng  bạn  đi  tới  Amazon  và  trở thành nhà thám hiểm, điều này đang cho anh ta cơ hội tốt để làm điều gì đó.

Đủ cho hôm nay.

Tại đây, này Sariputra, hình dạng là trống rỗng và chính trống rỗng là hình dạng; trống rỗng không khác hình dạng, hình dạng không khác trống rỗng; dù hình dạng là gì, đấy cũng là trống rỗng; dù trống rỗng là gì, đấy cũng là hình dạng; điều này cũng đúng cho cảm giác, cảm nhận, rung động và tâm thức

Tại đây, này Sariputra, mọi pháp đều được đánh dấu bởi trống rỗng; chúng không được tạo ra hay bị chặn lại, không vẩn đục hay tinh khiết, không khiếm khuyết hay hoàn chỉnh

3.    Phủ định tri thức

Tri  thức  là  cái  đáng  nguyền  rủa,  là  tai  ương,  là  cái xấu  xa.  Chính  là  qua  tri  thức  mà  con  người  trở  nên  bị chia lìa khỏi cái toàn thể. Tri thức tạo ra khoảng cách.

Bạn đi qua hoa dại trên núi non, bạn không biết nó là gì, tâm trí bạn chẳng có gì để nói về nó, tâm trí im lặng. Bạn  nhìn  vào  hoa,  bạn  thấy  hoa,  nhưng  không  tri  thức nào  nảy  sinh  trong  bạn  -  có  điều  kì  diệu,  có  cái  bí  ẩn. Hoa có đấy, bạn có đấy. Qua điều kì diệu mà bạn không tách biệt, bạn được nối liền.

Nếu  bạn  biết  rằng  đây  là  hoa  hồng  hay  hoa  cúc  vạn thọ, hay cái gì đó khác, chính cái hiểu biết đó cắt rời bạn. Hoa  có  đó,  bạn  có  đây,  nhưng  không  có  cầu  nối  -  bạn biết!  Tri  thức  tạo  ra  khoảng  cách.  Bạn  càng  biết  nhiều khoảng cách càng lớn; bạn càng biết ít khoảng cách càng bé. Và nếu  bạn trong khoảnh khắc không biết gì, không có khoảng cách, bạn được nối liền.

Bạn  yêu  một  người  đàn  bà  hay  đàn  ông  -  cái  ngày bạn yêu không có khoảng cách. Chỉ có mỗi điều kì diệu, xúc động, kích động, cực lạc - nhưng không có tri thức. Bạn không biết người đàn bà này là ai. Không có tri thức, chẳng  có  gì  chia  rẽ  bạn.  Do  đó  có  cái  đẹp  của  những khoảnh  khắc  ban  đầu  yêu  đương  này.  Bạn  đã  sống  với người  đàn  bà  này  chỉ  mới  hai  mươi  bốn  giờ;  tri  thức  đã nảy sinh. Bây giờ bạn có một số ý tưởng về người đàn bà này: bạn biết cô ấy là ai, có hình ảnh. Hai mươi bốn giờ đã tạo ra quá khứ. Hai mươi bốn giờ này đã để lại dấu vết trong tâm trí: bạn nhìn vào cùng người đàn bà này, không còn cùng bí ẩn nữa. Bạn đang đi xuống đồi, cái đỉnh đó đã mất.

Hiểu điều này là hiểu  được nhiều lắm. Hiểu rằng tri thức phân chia, tri thức tạo ra khoảng cách, là hiểu chính bí mật của thiền. Thiền là trạng thái không biết. Thiền là không gian thuần khiết, không bị tri thức quấy nhiễu. Thế đấy,  câu  chuyện  kinh  thánh  thế  mà  lại  đúng  -  rằng  con người  đã  sa  ngã  qua  tri  thức,  bởi  việc  ăn  trái  cây  hiểu biết.  Không  kinh  sách  nào  khác  của  thế  giới  vượt  hơn điều  đó.  Chuyện  ngụ  ngôn  đó  là  lời  cuối  cùng;  không chuyện ngụ ngôn nào khác đạt tới đỉnh cao và sáng suốt đó.

Có vẻ phi  lí  thế khi  nói  con  người  đã  sa  ngã  qua  tri thức. Điều đó có vẻ phi lí bởi vì logic là một phần của tri thức. Logic là tất cả trong việc hỗ trợ cho tri thức. Điều đó có vẻ phi lí, bởi vì logic là nguyên nhân gốc rễ cho sa ngã  của con người.  Một  người  tuyệt  đối  logic,  tuyệt  đối lành mạnh, bao giờ cũng lành mạnh, không bao giờ cho phép  có  bất  kì  điều  phi  lí  nào  trong  cuộc  sống  mình,  làngười  điên.  Cái  lành  mạnh  cần  được  cân  bằng  bởi  cái không lành mạnh; logic cần được cân bằng bởi phi logic. Các cái đối lập gặp nhau và cân bằng. Một người chỉ có lí trí là vô lí - người đó sẽ bỏ lỡ nhiều lắm. Trong thực tế người  đó  sẽ  cứ  bỏ  lỡ  tất  cả  những  cái  đẹp  đẽ  và  tất  cả những cái đúng đắn. Người ấy sẽ thu thập những cái tầm thường,  cuộc  sống  người  ấy  sẽ  là  cuộc  sống  trần  tục. Người ấy sẽ là phàm nhân.

Câu chuyện ngụ ngôn kinh thánh đó có sáng suốt sâu xa. Tại sao con người sa ngã qua tri thức? - bởi vì tri thức tạo ra khoảng cách, bởi vì tri thức tạo ra cái ‘tôi’ và cái

‘bạn’,  bởi  vì  tri  thức  tạo  ra  chủ  thể  và  khách  thể,  người biết  và  cái  được  biết,  người  quan  sát  và  cái  được  quan sát. Tri thức về cơ bản là bệnh tinh thần phân liệt; nó tạo ra  chia  chẻ.  Và  thế  thì  không  có  cách  nào  bắc  cầu  qua điều đó. Đó là lí do tại sao con người càng trở nên có tri thức,  người  đó  càng  ít  tôn  giáo  hơn.  Con  người  càng được giáo dục, càng ít có khả năng tiếp cận Thượng đế.

Jesus là phải khi ông ấy nói, “Chỉ trẻ con mới có thể vào vương quốc của ta”... chỉ trẻ con.

Đâu là phẩm chất đứa trẻ có và bạn làm mất? Đứa trẻ có phẩm chất của không tri thức, của hồn nhiên. Nó nhìn với  ngạc  nhiên,  mắt  nó  hoàn  toàn  trong  sáng.  Nó  nhìn sâu,  nhưng  nó  không  có  định  kiến,  không  phán  xét, không có ý tưởng tiên quyết. Nó không phóng chiếu, do đó nó nhận ra cái đang đấy.

Hôm trước chúng ta đã nói về phân biệt giữa thực tại và  chân  lí.  Trẻ  con  biết  chân  lí,  bạn  chỉ  biết  thực  tại. Thực tại là cái bạn đã tạo ra quanh mình - phóng chiếu, ham  muốn,  suy  nghĩ.  Thực  tại  là  diễn  giải  của  bạn  về chân lí. Chân lí đơn giản là cái đang đấy; thực tại là cái bạn đã đi tới hiểu biết - nó chính là ý tưởng của bạn  về chân lí. Thực tại bao gồm nhiều thứ, tất cả đều tách biệt. Chân lí bao gồm chỉ một năng lượng vũ trụ. Chân lí bao gồm  cái  một,  thực  tại  bao  gồm  cái  ‘nhiều’.  Thực  tại  là đám đông, chân lí là toàn vẹn.

Trước khi chúng ta đi vào lời kinh này, điều này cần phải trở thành nền tảng: rằng tri thức là cái đáng nguyền rủa.

J.  Krishnamurti  đã  nói,  “Phủ  định  là  im  lặng.”  Phủ định  cái  gì?  -  phủ  định  tri  thức,  phủ  định  tâm  trí,  phủ định mối bận tâm thường xuyên này ở bên trong bạn; để tạo ra không gian nhàn rỗi. Khi bạn nhàn rỗi, bạn hài hoà với  cái  toàn  thể.  Khi  bạn  bận  bịu  bạn  trượt  ra  khỏi  hài hoà. Do đó, bất kì khi nào xảy ra việc bạn có thể đạt tới một khoảnh khắc im lặng, có vui vẻ mênh mông. Trong khoảnh  khắc  im  lặng  đó  cuộc  sống  có  ý  nghĩa,  trong khoảnh khắc im lặng đó cuộc sống có vẻ hùng vĩ vượt ra ngoài  lời  nói.  Trong  khoảnh  khắc  đó  cuộc  sống  là  điệu vũ.  Trong  khoảnh  khắc  đó  thậm  chí  cái  chết  có  tới  thì cuộc  sống  vẫn  cứ  nhảy  múa  và  mở  hội,  bởi  vì  khoảnh khắc  đó  không  biết  gì  ngoài  vui  vẻ.  Khoảnh  khắc  đó  là vui vẻ, nó là phúc lạc.

Tri thức phải bị phủ định - nhưng không phải bởi vì tôi nói như thế hay bởi vì J. Krishnamurti nói như thế hay bởi vì Phật Gautam đã nói như thế. Nếu bạn phủ định bởi vì  tôi  đang  nói  như  thế,  thế  thì  bạn  sẽ  phủ  định  tri  thức của bạn, và bất kì cái gì tôi đang nói cũng sẽ trở thành tri thức của bạn ngay chỗ đầu tiên; bạn sẽ thay thế nó. Việc phủ định phải không tới từ tâm trí, nếu không thì tâm trí sẽ rất thủ đoạn. Thế thì bất kì cái gì tôi nói cũng đều trở thành tri thức của bạn, bạn bắt đầu níu bám lấy nó. Bạn ném  đi  thần  tượng  cũ  của  mình  và  bạn  thay  thế  chúngbằng  thần  tượng  mới.  Nhưng  đấy  vẫn  là  trò  chơi  cũ  với lời lẽ mới, ý tưởng mới, ý nghĩ mới.

Thế thì làm sao phủ định được tri thức? Không phải bởi tri thức khác: chỉ cần nhìn vào trong sự kiện rằng tri thức tạo ra khoảng cách, chỉ nhìn vào trong sự kiện này một  cách  mãnh  liệt,  toàn  bộ,  là  đủ.  Không  phải  là  bạn phải thay thế nó bằng một cái gì đó khác; sự mãnh liệt đó là  ngọn  lửa,  sự  mãnh  liệt  đó  sẽ  biến  tri  thức  của  bạn thành tro bụi. Sự mãnh liệt đó là đủ. Sự mãnh liệt đó là cái vẫn được biết là ‘sáng suốt’. Sáng suốt sẽ đốt cháy tri thức  của  bạn,  và  nó  sẽ  không  bị  thay  thế  bởi  tri  thức khác. Thế thì có cái trống rỗng, shunyata. Thế thì có cái không, bởi vì thế thì không có nội dung; có chân lí không bị xáo lộn, không bị bóp méo.

Bạn  phải  thấy  điều  tôi  đang  nói,  bạn  đừng  học  điều tôi đang nói. Tại đây, ngồi với tôi hàng ngày, lắng nghe tôi, đừng bắt đầu thu thập tri thức. Tại đây, lắng nghe tôi, đừng bắt đầu tích trữ. Lắng nghe tôi nên là kinh nghiệm trong sáng suốt. Bạn nên lắng nghe với sự mãnh liệt, với tính  toàn  bộ,  với  nhiều  nhận  biết  nhất  có  thể  được  cho bạn. Trong chính nhận biết đó bạn sẽ thấy một điểm, và chính  việc  thấy  đó  là  biến  đổi.  Không  phải  là  bạn  phải làm điều gì đó khác về sau; chính bản thân việc thấy đem tới chuyển hoá. Nếu nỗ lực nào đó là cần tới, điều đó đơn giản  chỉ  ra  bạn  đã  lỡ.  Nếu  ngày  mai  bạn  đến  tôi  và  hỏi tôi,  “Tôi  đã  hiểu  rằng  tri  thức  là  cái  đáng  nguyền  rủa, rằng tri thức tạo ra khoảng cách. Bây giờ làm sao để vứt bỏ nó?” - thế thì bạn lỡ. Nếu cái ‘làm sao’ nảy sinh, thế thì bạn đã lỡ. Cái ‘làm sao’ không thể nảy sinh, bởi vì cái

‘làm sao’ đang đang đòi hỏi thêm tri thức. Cái ‘làm sao’ đang  đòi  hỏi  phương  pháp,  kĩ  thuật:  “Phải  làm  gì  đây?” Và sáng suốt là đủ; nó không cần được giúp đỡ bởi bất kì nỗ lực nào. Ngọn lửa của nó quá đủ để thiêu đốt tất cả tri thức  bạn  mang  bên  trong  mình.  Chỉ  thấy  đúng  vấn  đề thôi.

Lắng nghe tôi, đi cùng tôi. Lắng nghe tôi, cầm tay tôi và đi vào trong không gian mà tôi đang cố gắng giúp bạn đi vào. Và thấy cái  tôi đang nói, đừng tranh biện. Đừng nói có, đừng nói không. Đừng đồng ý, đừng không đồng ý.  Chỉ  cùng  với  tôi  trong  khoảnh  khắc  này  -  và  bỗng nhiên sáng suốt có đó. Nếu bạn lắng nghe một cách chăm chú... và bởi việc chăm chú tôi không có ý nói tập trung; bởi chăm chú tôi đơn giản ngụ ý bạn đang lắng nghe với nhận biết, với cởi mở. Bạn ở đây, bây giờ, với tôi. Đó là điều tôi muốn nói bởi chăm chú: bạn không ở đâu khác. Bạn không so sánh trong tâm trí điều tôi đang nói với ý nghĩ cũ của bạn. Bạn không so sánh chút nào, bạn không đánh giá. Bạn không có đó để đánh giá bên trong, trong bạn, dù điều tôi đang nói là đúng hay không, hay nó đúng đến đâu.

Mới hôm nọ tôi đã nói với một người tìm kiếm. Anh ta có phẩm chất của người tìm kiếm, nhưng bị trĩu nặng bởi tri thức. Trong khi tôi đang nói với anh ta thì mắt anh ta trở nên đẫm lệ. Trái tim anh ấy vừa mới sắp mở ra, và trong chính khoảnh khắc đó tâm trí nhào vô và phá huỷ toàn bộ cái đẹp của nó. Anh ta chỉ vừa mới hướng tới trái tim và cởi mở, nhưng ngay lập tức tâm trí đã vào. Nhưng giọt nước mắt đó vừa mới ló ra, đã biến mất. Mắt anh ta thành ráo hoảnh. Điều gì đã xảy ra? - Tôi đã nói điều gì đó mà anh ta có thể không đồng ý. Anh ta đã đồng ý với tôi,  cho  tới  điểm  đó.  Thế  rồi  tôi  đã  nói  điều  gì  đó  đi ngược lại với nền tảng Do Thái của anh ta, đi ngược lại Kabbala, và ngay lập tức toàn bộ năng lượng đã thay đổi. Anh ta nói, “Mọi thứ đều phải. Bất kì điều gì thầy đangnói cũng đều phải, chỉ trừ mỗi điều này: rằng Thượng đế không có mục đích, rằng sự tồn tại tồn tại vô mục đích - với  điều  này  tôi  không  thể  nào  đồng  ý  được,  bởi  vì Kabbala nói chính điều ngược lại: rằng cuộc sống có mục đích, rằng Thượng đế là hướng đích, rằng ngài đang dẫn chúng ta hướng tới định mệnh nào đó, rằng có đích.”

Anh  ta  có  thể thậm  chí  còn  không  nhìn  vào điều  đó theo  cách  này  -  rằng  anh  ta  đã  lỡ  trong  khoảnh  khắc  đó bởi vì việc so sánh đã tới. Điều mà Kabbala nói liên quan gì tới tôi? Khi bạn đang ở cùng tôi, vứt tất cả các tri thức về  Kabbala,  về  yoga,  về  mật  tông,  về  cái  này  cái  khác. Khi bạn đang ở cùng tôi, ở cùng tôi đi. Nếu bạn toàn bộ ở với tôi... và tôi không nói rằng bạn đang đồng ý với tôi, nhớ  lấy.  Tôi  không  nói  rằng  bạn  đang  đồng  ý  với  tôi: không có vấn đề về đồng ý hay không đồng ý.

Khi  bạn  thấy  hoa  hồng,  bạn  có  đồng  ý  với  nó  hay không  đồng  ý  với  nó?  Khi  bạn  thấy  mặt  trời  lên,  bạn đồng ý hay bạn không đồng ý? Khi bạn ngắm trăng ban đêm,  bạn  đơn  giản  thấy  nó!  Hoặc bạn  thấy  nó  hoặc bạn không thấy nó, nhưng không có vấn đề đồng ý hay không đồng ý.

Theo  cách  đó,  bạn  ở  cùng  tôi  đi;  đó  là  cách  ở  cùng với thầy. Chỉ ở với tôi. Tôi không cố thuyết phục bạn về bất kì cái gì. Tôi không cố thay đổi chính kiến bạn sang lí thuyết  nào  đó,  triết  lí,  học  thuyết,  sang  nhà  thờ  nào  đó, không!  Tôi  đơn  giản  chia  sẻ  điều  đã  xảy  ra  cho  tôi,  và trong chính việc chia sẻ đó, nếu bạn tham gia, điều ấy có thể xảy ra cho bạn nữa. Đấy là sự tiêm nhiễm. Sáng suốt làm biến đổi.

Khi tôi đang nói tri thức là cái đáng nguyền rủa, bạn có thể đồng ý hay không đồng ý - và bạn đã lỡ! Bạn chỉ lắng  nghe  nó  thôi,  chỉ  nhìn  vào  trong  nó,  đi  vào  trong toàn  bộ  quá  trình  của  tri  thức.  Bạn  thấy  tri  thức  tạo  ra khoảng cách như thế nào, tri thức trở thành rào chắn như thế  nào,  tri  thức  đứng  ở  giữa  như  thế  nào,  tri  thức  tăng lên như thế nào và khoảng cách tăng lên như thế nào, hồn nhiên  mất  đi  như  thế  nào  qua  tri  thức,  cuộc  sống  trở thành đờ đẫn như thế nào và đáng chán như thế nào qua tri thức. Bí ẩn mất đi, và với bí ẩn Thượng đế cũng mất đi.

Bí  ẩn  biến  mất  bởi  vì  bạn  bắt  đầu  có  ý  tưởng  rằng bạn biết. Khi bạn biết, làm sao bí ẩn có thể có được? Bí ẩn chỉ có thể có khi bạn không biết.

Vànhớ lấy, con người chẳng biết đến một việc! Tất cả những cái mà chúng ta đã thu thập đều chỉ là rác rưởi. Điều tối hậu vẫn còn bên ngoài việc nắm bắt. Cái chúng ta  thu  thập  chỉ  là  sự  kiện,  chân  lí  vẫn  còn  không  được động tới bởi nỗ lực của chúng ta. Và đó là kinh nghiệm không  chỉ  của  Phật,  Krishna,  Krishnamurti  và  Ramana; đấy là kinh nghiệm ngay cả của Edison, Newton, Albert Einstein. Đấy là kinh nghiệm của các nhà thơ, hoạ sĩ, vũ công.  Tất  cả  những  người  thông  minh  của  thế  giới  -  họ có thể là nhà huyền môn, họ có thể là nhà thơ, họ có thể là nhà khoa học - đều hoàn toàn đồng ý về một điều: rằng chúng  ta  càng  biết  nhiều,  chúng  ta  càng  hiểu  rằng  cuộc sống là một bí ẩn hoàn toàn. Tri thức của chúng ta không phá huỷ được cái bí ẩn của nó. Chỉ người ngu mới nghĩ rằng bởi vì họ mới biết có chút ít, cho nên bây giờ không còn  bí  ẩn  nào  trong  cuộc  sống.  Chỉ  tâm  trí  xoàng  xĩnh mới  trở nên  quá  gắn  bó  với  tri  thức;  tâm  trí  thông  minh vẫn  còn  ở  trên  tri  thức.  Người  ấy  dùng  nó,  chắc  chắn dùng  nó  -  nó  là  có  ích,  nó  là  tiện  ích  -  nhưng  người  ấy biết rất rõ rằng tất cả những cái đúng đắn đều bị giấu kín,vẫn  còn  bị  giấu  kín.  Chúng  ta  có  thể  cứ  biết  và  biết, nhưng Thượng đế vẫn còn chẳng được biết hết.

Lắng  nghe  với  sáng  suốt,  chú  ý,  toàn  bộ.  Và  trong chính viễn kiến đó bạn sẽ thấy cái gì đó, và việc thấy đó làm thay đổi bạn. Bạn không hỏi làm sao nữa.

Đó là ý nghĩa khi Krishnamurti nói, “Phủ định là im lặng.” Sáng suốt là phủ định. Và khi một cái gì đó bị phủ định và không có gì được đặt vào thay thế, một cái gì đó đã bị phá huỷ đi và không có gì được đặt vào, được thay thế vào chỗ của nó, thế thì có im lặng - bởi vì có không gian. Có im lặng bởi vì cái cũ đã bị ném đi còn cái mới thì chưa được đem tới. Im lặng đó Phật gọi là shunyata. Im lặng đó là cái trống rỗng, cái không. Và chỉ cái không đó mới có thể vận hành trong thế giới của chân lí.

Ý nghĩ không thể vận hành ở đó. Ý nghĩ chỉ làm việc trong thế giới các vật, bởi vì ý nghĩ cũng là vật - tinh tế, nhưng nó cũng là vật chất. Đấy là lí do tại sao ý nghĩ có thể  được  ghi  lại,  đó  là  lí  do  tại  sao  ý  nghĩ  có  thể  được chuyển tiếp, được truyền đạt. Tôi có thể ném ý nghĩ vào bạn;  bạn  có  thể giữ  lấy  nó,  bạn  có  thể  có  nó.  Nó  có  thể được  cho  và  nhận,  nó  là  chuyển  trao  được,  bởi  vì  nó  là vật. Nó là hiện tượng vật chất.

Cái trống rỗng không thể được đem đi cho, cái trống rỗng  không  thể  nào  bị  ném  vào  bạn  được.  Bạn  có  thể tham  gia  vào  nó,  bạn  có  thể  đi  vào  trong  nó,  nhưng không  ai  có  thể  đem  nó  cho  bạn.  Nó  là  không  chuyển trao được.  Và  chỉ  có  cái  trống  rỗng  mới  vận  hành  trong thế  giới  chân  lí.  Chân  lí  chỉ  được  biết  tới  khi  tâm  trí không có đó. Để biết chân lí thì tâm trí phải dừng lại, nó phải  chấm  dứt  hoạt  động.  Nó  phải  im  lặng,  tĩnh  lặng, không chuyển động.

Ý nghĩ không thể nào vận hành trong chân lí, nhưng chân  lí  có  thể  vận  hành  qua  ý  nghĩ.  Bạn  không  thể  nào đạt tới chân lí bằng suy nghĩ, nhưng khi bạn đã đạt tới nó bạn  có  thể  dùng  suy  nghĩ  trong  phục  vụ  của  nó.  Đó  là điều tôi đang làm, đó là điều Phật đã làm, đó là điều tất cả các thầy đã làm.

Điều  tôi  đang  nói  là  ý  nghĩ,  nhưng  đằng  sau  ý  nghĩ này là cái trống rỗng. Cái trống rỗng đó không do ý nghĩ sản  sinh  ra,  cái  trống  rỗng  đó  vượt  ra  ngoài  ý  nghĩ.  Ý nghĩ không thể động chạm tới nó được, ý nghĩ thậm chí không thể nhìn vào nó.

Bạn đã bao giờ quan sát một hiện tượng chưa? - đó là bạn  không  thể  nào  nghĩ  được  về  cái  trống  rỗng,  bạn không thể nào làm cho cái trống rỗng thành một ý nghĩ. Bạn không thể nào nghĩ về nó, nó là điều không thể nghĩ được.  Nếu  bạn  có  thể  nghĩ  về  nó,  nó  sẽ  không  còn  là trống  rỗng  chút  nào  nữa.  Ý  nghĩ  phải  ra  đi  để  cho  cái trống rỗng tới; chúng chưa bao giờ gặp nhau. Một khi cái trống  rỗng  đã  tới,  thì  nó  có  thể  dùng  mọi  loại  phương cách để diễn tả mình.

Hiểu thấu là trạng thái của vô ý nghĩ. Bất kì khi nào bạn thấy cái gì đó, bạn bao giờ cũng thấy khi không có ý nghĩ. Tại đây cũng vậy, lắng nghe tôi, ở cùng với tôi, đôi khi  bạn  thấy.  Nhưng  những  khoảnh  khắc  đó  là  lỗ  hổng, khoảng hở. Một ý nghĩ đã qua, ý nghĩ khác còn chưa tới, và có lỗ hổng; và trong lỗ hổng đó một cái gì đó nhoáng lên, một cái gì đó bắt đầu rung động. Âm thanh đẹp đẽ đó đi tới là do được tạo ra từ cái trống rỗng. Khi bạn có đó, không có ý nghĩ, thế thì cái gì đó là có thể, lập tức có thể. Thế  thì  bạn  có  thể  thấy  điều  tôi  đang  nói.  Thế  thì  nó  sẽ không chỉ là lời nói nghe thấy, thế thì nó sẽ trở thành trựcgiác, hiểu thấu, viễn kiến. Bạn đã nhìn vào trong nó, bạn đã chia sẻ với tôi.

Hiểu thấu là trạng thái vô suy nghĩ, không ý nghĩ. Nó là lỗ hổng, khoảng hở trong quá trình suy nghĩ, và trong lỗ hổng đó là cái thoáng nhìn, chân lí.

Từ  tiếng  Anh  trống  rỗng  bắt  nguồn  từ  một  gốc  có nghĩa là giải trí, nhàn rỗi. Nó là một từ hay nếu bạn đi về gốc  rễ.  Gốc  rễ  là  rất  hàm  chứa:  nó  có  nghĩa  là  giải  trí, nhàn  rỗi.  Bất  kì  khi  nào  bạn  nhàn  rỗi,  giải  trí,  bạn  đều trống  rỗng.  Và  nhớ  lấy,  câu  ngạn  ngữ  nói  rằng  tâm  trí trống  rỗng  là  xưởng  thợ  của  quỉ  hoàn  toàn  vô  nghĩa. Chính cái đối lập mới là chân lí: tâm trí bận bịu là xưởng thợ của quỉ. Tâm trí trống rỗng là xưởng thợ của Thượng đế, không phải là của quỉ. Nhưng bạn phải hiểu điều tôi ngụ  ý  bởi  ‘trống  rỗng’  -  giải  trí,  thảnh  thơi,  không  căng thẳng,  không  chuyển  động,  không  ham  muốn,  không  đi đâu cả, chỉ ở đây, hoàn toàn ở đây. Tâm trí trống rỗng là sự  hiện  diện  thuần  khiết.  Và  tất  cả  đều  có  thể  trong  sự hiện  diện  thuần  khiết  đó,  bởi  vì  toàn  bộ  sự  tồn  tại  bắt nguồn từ sự hiện diện thuần khiết đó.

Những  cây  này  trưởng  thành  lên  từ  sự  hiện  diện thuần khiết đó, những vì sao này được sinh ra từ sự hiện diện thuần khiết đó; chúng ta đang ở đây - tất cả chư phật đã  bắt  nguồn  từ  sự  hiện  diện  thuần  khiết  này.  Trong  sự hiện diện thuần khiết đó bạn là trong Thượng đế, bạn là Thượng đế. Bận bịu, bạn sa ngã; bận bịu, bạn bị trục xuất ra  khỏi  vườn  Địa  đàng.  Nhàn  rỗi  bạn  quay  trở  lại  vườn này, nhàn rỗi bạn quay trở về nhà.

Khi  tâm  trí  không  bận bịu  bởi  thực tại,  bởi  mọi  vật, bởi  ý  nghĩ,  thế  thì  có  cái  đang  đấy.  Và  cái  đang  đấy  là chân  lí.  Chỉ  trong  trống  rỗng  mới  có  gặp  gỡ,  hội  nhập.

Chỉ trong trống rỗng bạn mới cởi mở với chân lí và chân lí  đi  vào  trong  bạn.  Chỉ  trong  trống  rỗng  bạn  mới  trở thành hàm chứa với chân lí.

Có  ba  trạng  thái  của  tâm  trí.  Trạng  thái  thứ  nhất  là nội  dung  và  tâm  thức.  Bạn  bao  giờ  cũng  có  nội  dung trong tâm trí - ý nghĩ chuyển động, ham muốn nảy sinh, giận dữ, tham lam, tham vọng. Bạn bao giờ cũng có nội dung nào đó trong tâm trí; tâm trí chưa bao giờ nhàn rỗi cả. Giao thông cứ tiếp diễn, ngày tới, ngày đi. Trong khi tỉnh  nó  có  đấy,  trong  khi  ngủ  nó  có đấy.  Trong  khi  tỉnh bạn gọi nó là suy nghĩ, trong khi ngủ bạn gọi nó là mơ - cũng  vẫn  cùng  một  quá  trình  ấy  thôi.  Mơ  có  chút  ít nguyên thuỷ hơn, đó là tất cả - bởi vì nó nghĩ dưới dạng hình  ảnh.  Nó  không  dùng  khái  niệm,  nó  dùng  hình  ảnh. Nó  nguyên  thuỷ  hơn;  giống  như  trẻ  con  nghĩ  dưới  dạng hình  ảnh.  Cho  nên  trong  sách  cho  trẻ  con  bạn  phải  làm bức tranh lớn, mầu sắc, bởi vì chúng nghĩ qua hình ảnh. Qua hình ảnh chúng sẽ học từ ngữ. Dần dần những hình ảnh đó trở nên bé dần đi, và thế rồi chúng biến mất.

Con  người  nguyên  thuỷ  cũng  nghĩ  theo  hình  ảnh. Ngôn ngữ cổ đại nhất là ngôn ngữ hình ảnh. Tiếng Trung quốc  là  ngôn  ngữ  hình  ảnh:  nó  không  có  bảng  chữ  cái. Nó là ngôn ngữ cổ đại nhất. Trong đêm bạn lần nữa trở thành  nguyên  thuỷ;  bạn  quên  mất  cái  phức  tạp  của  ban ngày  và  bạn  bắt  đầu  nghĩ  theo  hình  ảnh  -  nhưng  nó  là một.

Vàhiểu thấu của các nhà phân tâm là có giá trị - rằng người  đó  nhìn  vào  trong  giấc  mơ  của  bạn.  Thế  thì  có nhiều  chân  lí  hơn,  bởi  vì  bạn  nguyên  thuỷ  hơn;  bạn không cố gắng lừa dối bất kì ai, bạn chân thực hơn. Ban ngày  bạn  có  một  cá  tính  bao  quanh  mình  để  che  dấu mình - hết tầng cá tính nọ đến tầng cá tính kia. Rất khóđể  tìm  ra  con  người  thật.  Bạn  sẽ  phải  đào  sâu  vào,  và điều  đó  làm  tổn  thương,  và  con  người  sẽ  kháng  cự. Nhưng  trong  đêm,  ngay  khi  bạn  cởi  quần  áo  ra  đi  ngủ, bạn cũng cởi bỏ luôn cá tính của mình đi nữa. Nó không cần nữa bởi vì bạn sẽ không trao đổi với bất kì ai, bạn sẽ một mình trong giường. Và bạn sẽ không trong thế giới, bạn  sẽ  tuyệt  đối  đơn  độc  trong  cõi  riêng  tư  của  mình. Không cần phải che dấu và không cần giả vờ. Đó là lí do tại sao các nhà phân tâm cứ cố gắng đi vào trong giấc mơ của bạn, bởi vì chúng bầy tỏ được rõ ràng hơn nhiều về bạn là ai. Nhưng đấy cũng lại là cùng trò chơi được chơi trong ngôn ngữ khác mà thôi; trò chơi đâu có khác biệt. Đây là trạng thái thông thường của tâm trí: tâm trí và nội dung, tâm thức cộng với nội dung.

Trạng thái thứ hai của tâm trí là tâm thức không nội dung; đó chính là điều thiền là gì. Bạn hoàn toàn tỉnh táo, và  có  lỗ  hổng,  khoảng  hở.  Không  ý  nghĩ  nào  đi  vào, không có ý nghĩ trước bạn. Bạn không ngủ, bạn tỉnh thức

-  nhưng  không  có  ý  nghĩ.  Đây  là  thiền.  Trạng  thái  đầu tiên  được  gọi  là  tâm  trí,  trạng  thái  thứ  hai  được  gọi  là thiền.

Và rồi còn có trạng thái thứ ba. Khi nội dung đã biến mất, khách thể đã biến mất, chủ thể không thể nào còn lại lâu được - bởi vì chúng tồn tại cùng nhau. Chúng tạo ra lẫn nhau. Khi chủ thể là một mình thì nó chỉ lơ lửng đâu đó thêm một chút nữa, giống như còn lại cái đà của quá khứ. Không có nội dung thì ý thức không thể nào có đó lâu  được;  nó  sẽ  không  được  cần  tới  nữa,  bởi  vì  ý  thức bao giờ cũng là một ý thức về cái gì đó. Khi bạn nói ‘ý thức’,  người  ta  có  thể  hỏi  “Về  cái  gì?”  Bạn  nói,  “Tôi đang  ý  thức  về...”  Khách  thể  đó  là  cần  thiết,  nó  là  cái phải  có  cho  chủ  thể  tồn  tại.  Một  khi  khách  thể  đã  biến mất, chẳng bao lâu chủ thể cũng sẽ biến mất. Trước hết nội dung ra đi, thế rồi ý thức biến mất.

Thế thì trạng thái thứ ba được gọi là samadhi - không nội  dung,  không  ý  thức.  Nhưng  nhớ  lấy,  cái  không  nội dung này, không ý thức này, không phải là trạng thái vô ý thức. Nó là trạng thái của siêu ý thức, của ý thức siêu việt. Tâm thức bây giờ chỉ là tâm thức về chính nó. Tâm thức đã biến thành chính nó; vòng tròn được hoàn chỉnh. Bạn đã về tới nhà. Đây là trạng thái thứ ba, samadhi; và trạng thái thứ ba này là cái mà Phật ngụ ý bởi shunyata.

Trước hết gạt bỏ nội dung - bạn trở thành nửa trống rỗng,  thế  rồi  gạt  bỏ  ý  thức  -  bạn  trở  thành  trống  rỗng hoàn  toàn.  Và  cái  trống  rỗng  hoàn  toàn  này  là  điều  đẹp đẽ nhất có thể xảy ra, phúc lành lớn nhất.

Trong cái không này, trong cái trống rỗng này, trong cái  không  có  cái  ta  này,  trong  cái  shunyata  này,  có  an toàn và ổn định hoàn toàn. Bạn sẽ ngạc nhiên mà biết về điều  này  -  an  toàn  và  ổn  định  đầy  đủ  khi  bạn  không  có đó. Tất cả mọi sợ hãi đều biến mất... bởi vì sợ hãi cơ bản là  đâu?  Sợ  hãi  cơ  bản  là  sợ  cái  chết.  Tất  cả  các  sợ  hãi khác  đều  chỉ  là  phản  ánh  của  cái  sợ  cơ  bản  này.  Tất  cả các sợ hãi khác đều có thể qui về một cái sợ: sợ chết, sợ rằng,  “Một  ngày  nào  đó  mình  phải  biến  mất,  một  ngày nào đó mình phải chết.  Mình đang đây, rồi một ngày  sẽ tới khi mình sẽ không còn đó” - điều đó gây khiếp sợ, đó là sợ hãi.

Để  tránh  cái  sợ  đó  chúng  ta  bắt  đầu  chuyển  động theo cách để cho ta có thể sống lâu nhất có thể được. Và chúng ta cố gắng làm cho cuộc sống mình thành an toàn - chúng ta bắt đầu thoả hiệp, chúng ta bắt đầu trở nên ngày một an ninh, an toàn hơn, bởi cái sợ đó. Chúng ta trở nênbị tê liệt, bởi vì bạn càng an toàn hơn, bạn càng an ninh hơn, thì bạn sẽ càng kém sống động hơn.

Cuộc sống tồn tại trong thách thức, cuộc sống tồn tại trong  khủng  hoảng,  cuộc  sống  cần  bất  an.  Nó  trưởng thành trong mảnh đất của bất an. Bất kì khi nào bạn bất an, thì bạn sẽ thấy mình sống động hơn, tỉnh táo hơn. Đó là lí do tại sao người giầu trở thành đờ đẫn: một loại đần độn và một loại ngẩn ngơ bao quanh họ. Họ an toàn quá, chẳng còn thách thức nào nữa. Họ an toàn quá, họ không cần  đến  thông  minh  nữa.  Họ  an  toàn  quá  -  vậy  họ  cần thông  minh  để  làm  gì?  Thông  minh  chỉ  cần  tới  khi  có thách thức, thông minh được gợi ra từ thách thức.

Cho  nên  do  sợ  chết  chúng  ta  cố  gắng  để  được  an ninh, để có số dư ngân hàng, để có bảo hiểm, hôn nhân, để  có  cuộc  sống  định  cư,  để  có  nhà;  chúng  ta  trở  thành một  phần  của  quốc  gia,  chúng  ta  gia  nhập  đảng  phái chính  trị,  chúng  ta  gia  nhập  nhà  thờ  tôn  giáo  -  chúng  ta trở  thành  người  Hindu,  người  Ki  tô  giáo,  người  Mô  ha mét giáo. Có đủ mọi cách để tìm ra an ninh. Có đủ mọi cách để tìm ra chỗ nào đó mà thuộc vào - quốc gia, nhà thờ. Bởi sợ hãi này mà các chính khách và tu sĩ khai thác bạn  mãi.  Nếu  bạn  không  sợ  gì,  không  chính  khách, không tu sĩ nào có thể khai thác bạn được. Chính chỉ do sợ hãi mà ông ta mới có thể khai thác được bởi vì ông ta có thể cung cấp - ít nhất thì ông ta cũng có thể hứa - rằng điều này sẽ làm cho bạn an toàn: “Điều này sẽ là an ninh của bạn. Tôi có thể đảm bảo.” Hàng có thể chẳng bao giờ được giao - đấy lại là việc khác - nhưng cứ hứa đã... Và lời  hứa  giữ  mọi  người  bị  khai  thác,  bị  áp  bức.  Lời  hứa giữ mọi người trong nô lệ.

Một khi bạn đã biết cái trống rỗng bên trong này thì không còn sợ hãi nữa, bởi vì cái chết đã xảy ra rồi. Trong cái trống rỗng đó nó đã xảy ra. Trong cái trống rỗng đó bạn  đã  biến  mất.  Làm  sao  bạn  có  thể  sợ  gì  thêm  nữa được? Về cái gì? Về ai? Và ai có thể đáng sợ? Trong cái trống rỗng này tất cả mọi sợ hãi đều biến mất bởi vì cái chết đã xảy ra. Bây giờ không còn cái chết nào có thể có nữa. Bạn cảm thấy một loại bất tử, vô thời gian. Cái vĩnh hằng  đã  tới.  Bây  giờ  bạn  không  tìm  kiếm  an  ninh  nữa; không cần nữa.

Đây  là  trạng  thái  của  sannyasin.  Đây  là  trạng  thái một  người  không  cần  là  một  phần  của  một  quốc  gia, không cần là một phần của nhà thờ, hay những thứ xuẩn ngốc như thế.

Chỉ khi bạn đã trở thành cái không, bạn mới có thể là chính mình. Điều này có vẻ như nghịch lí.

Và bạn không cần phải thoả hiệp, bởi vì chính từ sợ hãi  và  tham  lam  mà  người  ta  mới  thoả  hiệp.  Và  bạn  có thể sống trong nổi dậy bởi vì không có gì để mất cả. Bạn có  thể  trở  thành  việc  nổi  dậy;  không  có  gì  để  sợ  cả. Không ai có thể giết bạn, tự mình bạn đã làm điều đó rồi. Không  ai  có  thể lấy  bất  kì  cái  gì  khỏi  bạn  được; bạn  đã loại  bỏ  tất  cả  những  cái  mà  có  thể  lấy  đi  khỏi  bạn.  Bây giờ bạn trong cái không, bạn là cái không. Do đó mới có hiện  tượng  nghịch  lí  này:  rằng  trong  cái  không  này  nảy sinh an ninh lớn, an toàn lớn, ổn định - bởi vì không còn cái chết nào có thể có nữa.

Và  với  cái  chết,  thời  gian  biến  mất.  Với  cái  chết  thì tất cả các vấn đề mà đã từng do cái chết và thời gian tạo ra  cũng  biến  mất.  Trong  thức  tỉnh  của  tất  cả  những  cái biến mất này, cái còn lại là bầu trời thuần khiết. Bầu trời thuần  khiết  này  là  samadhi,  niết  bàn.  Phật  đang  nói  về điều này.Những lời kinh này đã được dành cho một trong các đại đệ tử của Phật, Sariputra*. Tại sao Sariputra?

Ngày  đầu  tiên  tôi  đã  nói  cho  các  bạn  rằng  có  bẩy bình  diện,  bẩy  bậc  của  chiếc  thang.  Bậc  thứ  bẩy  là  siêu việt: Thiền, Mật tông, Đạo. Bậc thứ sáu là siêu việt tâm linh:  yoga.  Cho  tới  bậc  thứ  sáu,  phương  pháp  vẫn  còn quan trọng, ‘làm sao’ vẫn còn là quan trọng. Cho tới bậc thứ sáu, kỉ luật vẫn còn quan trọng, lễ nghi vẫn còn quan trọng,  kĩ  thuật  vẫn  còn  quan  trọng.  Chỉ  khi  bạn  đạt  tới bậc thứ bẩy, bạn mới thấy rằng chẳng cần gì hết.

Sariputra  được  nói  tới  trong  những  lời  kinh  này  bởi vì Sariputra đã ở trung tâm thứ sáu, bậc thứ sáu. Ông ấy là một trong những đại đệ tử của Phật. Phật có tám mươi đại đệ tử; Sariputra là một trong những người chính trong số  tám  mươi  người  này.  Ông  ấy  là  người  hiểu  biết  nhất quanh Phật. Ông ấy là học giả lớn nhất quanh Phật. Khi ông ấy tới với Phật, bản thân ông ấy có năm nghìn đệ tử.

Khi  ông  ấy  tới  với  Phật  lần  đầu  tiên,  ông  ấy  tới  để tranh luận, để tranh cãi và đánh bại Phật. Ông ấy tới với năm nghìn đệ tử của mình - để gây ấn tượng. Và khi ông ấy đứng trước Phật, Phật cười to. Và Phật nói với ông ấy, “Sariputra,  ông  biết  nhiều  đấy,  nhưng  ông  chẳng  biết  gì cả. Ta có thể thấy ông đã tích luỹ khối lượng tri thức lớn, nhưng  ông  thì  trống  rỗng.  Ông  đã  tới  để  thảo  luận  và tranh  luận  và  để  đánh  bại  ta,  nhưng  nếu  ông  thực  sự muốn  thảo  luận  với  ta,  ông  sẽ  phải  đợi  ít  nhất  là  một năm”

Sariputra nói, “Một năm sao? Để làm gì?”

*  Trong các kinh sách cổ của Việt Nam vẫn dịch là Xá Lợi Phất hay Xá Lợi

Tử

Phật  nói,  “Ông  sẽ  phải  giữ  im  lặng  trong  một  năm; điều đó sẽ là cái giá phải trả. Nếu ông có thể giữ im lặng trong một năm thì ông có thể thảo luận với ta, bởi vì điều ta  định  nói  với  ông  sẽ  tới  từ  im  lặng.  Ông  cần  có  một chút  ít  kinh  nghiệm  về  nó.  Và  ta  thấy,  Sariputra,  ông thậm  chí  còn  chưa  nếm  trải  một  khoảnh  khắc  im  lặng. Ông  tràn  đầy  với  tri  thức  thế,  đầu  ông  nặng  nề  thế.  Ta cảm  thấy  thương  hại  ông,  Sariputra.  Ông  đã  mang  tải trọng  nặng  thế  trong  nhiều  kiếp  rồi.  Ông  là  brahmin không  chỉ  trong  kiếp  này,  Sariputra,  ông  đã  từng  là brahmin trong nhiều kiếp rồi. Và trong nhiều kiếp ông đã mang Veda và các kinh sách. Nó đã là phong cách sống của ông trong nhiều kiếp... nhưng ta thấy một khả năng. Ông là người hiểu biết, nhưng vậy mà điều hứa hẹn vẫn có đó. Ông là người hiểu biết, nhưng tri thức của ông vẫn chưa khoá kín hoàn toàn bản thể ông; vẫn còn vài cửa sổ để mở. Ta muốn, trong một năm, lau sạch những cửa sổ này, và thế thì có khả năng cho sự gặp gỡ, cho việc nói chuyện và việc hiện hữu của chúng ta. Ông ở lại đây một năm đi.”Điều  này  thật  kì  lạ.  Sariputra  đã  từng  du  hành  trên khắp  nước,  đánh  bại  mọi  người.  Đó  là  một  trong  những sự việc ở Ấn Độ: người hiểu biết hay du hành khắp nước và  đánh  bại  người  khác  trong  những  cuộc  tranh  luận  và thảo luận lớn, những cuộc tranh luận trường kì. Và điều đó  đã  được  coi  như  là  một  trong  những  sự  việc  vĩ  đại phải làm. Nếu ai đó trở nên thắng lợi trên khắp nước và người  ấy  đánh  bại  tất  cả  các  học  giả  thì  đó  là  thoả  mãn bản ngã lớn lao. Con người đó được coi là vĩ đại hơn cả vua,  hoàng  đế.  Con  người  đó  được  coi  là  vĩ  đại  hơn người giầu có.Sariputra  đã  du  hành.  Và  một  cách  tự  nhiên,  bạn không  thể  nào  tự  tuyên  bố  mình  là  người  thắng  lợi  nếu bạn  còn  chưa  đánh  bại  Phật.  Cho  nên  ông  ấy  đã  tới  vì điều đó. Cho nên ông ấy nói, “Được thôi, nếu tôi phải đợi một  năm,  thì  tôi  sẽ  đợi.”  Và  trong  một  năm  ông  ấy  đã ngồi đó trong im lặng với Phật. Trong một năm, im lặng đã lắng đọng trong ông ấy.

Và sau một năm Phật hỏi ông ta, “Bây giờ chúng ta có thể thảo luận và ông có thể đánh bại ta, Sariputra. Ta sẽ sung sướng vô cùng được ông đánh bại.”

Còn  ông  ấy  thì  cười  lớn  và  cúi  đầu  chạm  chân  Phật và  nói,  “Xin  thầy  điểm  đạo  cho  tôi.  Trong  một  năm  im lặng này, lắng nghe thầy, đã có vài khoảnh khắc khi sáng suốt xảy ra trong tôi. Mặc dầu tôi đã tới như một đối thủ, tôi  đã  nghĩ,  “Trong  khi  mình  đang  ở  đây  ngồi  im  suốt một năm, tại sao lại không lắng nghe con người này, điều người  ấy  đang  nói?”  Cho  nên  từ  tò  mò  mà  tôi  bắt  đầu lắng  nghe.  Nhưng  đôi  khi  những  khoảnh  khắc  đó  tới  và thầy  thấm  vào  tôi,  và  thầy chạm  tới  trái  tim  tôi,  và  thầy chơi trên chiếc đàn bên trong tôi, và tôi đã nghe thấy âm nhạc. Thầy đã đánh bại tôi mà không làm tôi thất bại.”

Sariputra trở thành đệ  tử  của Phật,  và  năm  nghìn đệ tử của ông ấy cũng trở thành đệ tử của Phật. Sariputra là một trong những học giả rất nổi tiếng thời đó. Những lời kinh này nói về Sariputra.

Tại đây, này Sariputra, hình dạng là trống rỗng và chính trống rỗng là hình dạng; trống rỗng không khác hình dạng, hình dạng không khác trống rỗng; dù hình dạng là gì, đấy cũng là trống rỗng; dù trống rỗng là gì, đấy cũng là hình dạng; điều này cũng đúng cho cảm giác, cảm nhận, thôi thúc và tâm thức

Tại đây, này Sariputra... Phật ngụ ý gì bởi ‘tại đây’? Ông ấy muốn nói tới không gian của mình. Ông ấy nói, “Từ viễn kiến về thế giới của ta, từ quan điểm siêu việt, không gian nơi ta hiện hữu và cái vĩnh hằng nơi ta hiện hữu...”

Tại đây, này Sariputra, hình dạng là trống rỗng và chính trống rỗng là hình dạng;

Đây là một trong những điều khẳng định quan trọng nhất. Toàn bộ cách tiếp cận phật giáo đều phụ thuộc vào điều này: rằng cái biểu hiện là cái không biểu hiện; rằng hình dạng không là gì ngoài hình dạng  của bản thân cái trống  rỗng,  và  cái  trống  rỗng  thì  cũng chẳng  là  gì  ngoài hình dạng, khả năng của hình dạng. Phát biểu này là phi logic và dường như hiển nhiên là vô nghĩa. Làm sao hình dạng có thể là trống rỗng được? Chúng là những điều đối lập.  Làm  sao  cái  trống  rỗng  có  thể  là  hình  dạng  được? Chúng là các cực.

Một  điều  cần  phải  được  hiểu  trước  khi  chúng  ta  đi vào trong lời kinh cho đúng: Phật là không logic, Phật là biện chứng.

Có  hai  cách  tiếp  cận  tới  thực  tại:  một  cách  là  logic. Từ  cách  tiếp  cận  đó,  Aristotle  là  người  cha  ở  phương Tây.  Nó  đơn  giản  đi  theo  đường  thẳng,  một  đường  dứt khoát. Nó không bao giờ cho phép cái đối lập; cái đối lập phải  bị  loại  bỏ.  Cách  tiếp  cận  này  nói  A  là  A  và  không bao giờ là không A. A không thể là không A được. Đây là một công thức của trường phái logic Aristotle - và nó có vẻ hoàn toàn phải, bởi vì chúng ta đã từng lớn lên vớilogic đó trong nhà trường phổ thông, cao đẳng, đại học. Thế giới này bị Aristotle thống trị: A là A và không bao giờ là không A.

Cách tiếp cận thứ hai tới thực tại là biện chứng. Tại phương  Tây  cách  tiếp  cận  đó  được  gắn  với  tên  của Heraclitus,  Hegel.  Quá  trình  biện  chứng  nói:  cuộc  sống chuyển vận qua các cực, qua những điều đối lập - giống như sông chảy qua hai bờ đối lập với nhau, nhưng những bờ đối lập đều giữ cho sông tuôn chảy giữa chúng. Điều này mang tính tồn tại nhiều hơn. Điện có hai cực, dương và  âm.  Nếu  logic  của  Aristotle  là  của  sự  tồn  tại,  thế  thì điện  là  rất,  rất  phi  logic.  Thế  thì  bản  thân  Thượng  đế  là phi logic, bởi vì ngài tạo ra cuộc sống mới từ gặp gỡ của đàn ông và đàn bà, là những phía đối lập - âm và dương, đực  và  cái.  Nếu  như  Thượng  đế  do  Aristotle  dựng  nên theo logic của trường phái Aristole, theo logic tuyến tính, thế  thì  đồng  dục  sẽ  là  qui  tắc  còn  dị  dục  sẽ  là  truỵ  lạc. Thế thì đàn ông sẽ yêu đàn ông và đàn bà sẽ yêu đàn bà. Thế thì các phía đối lập không thể gặp gỡ.

Nhưng  Thượng  đế  là  biện  chứng.  Tại  mọi  nơi,  các phía đối lập đều gặp gỡ. Trong bạn, sinh và tử đang gặp gỡ.  Tại  mọi  nơi,  các  phía  đối  lập  đều  gặp  gỡ  -  ngày  và đêm, mùa hè và mùa đông. Gai nhọn và hoa hồng, chúng gặp gỡ;  chúng đều trên cùng một cành, chúng phát xuất từ  cùng  một  nguồn  gốc.  Đàn  ông  và  đàn  bà,  tuổi  thanh niên và tuổi già, cái đẹp và cái xấu, thân thể và linh hồn, thế giới và Thượng đế - tất cả đều là đối lập. Đây là bản giao hưởng của các phía đối lập. Các phía đối lập không chỉ gặp gỡ mà còn tạo ra bản giao hưởng vĩ đại - chỉ các phía đối lập mới có thể tạo ra bản giao hưởng. Ngược lại thì cuộc sống sẽ đơn điệu, không phải là bản giao hưởng. Cuộc sống sẽ là nhàm chán. Nếu chỉ có một nốt nhạc cứ liên tục lặp lại, nhất định sẽ tạo ra chán ngấy. Có các nốt đối  lập:  chính  đề  gặp  phản  đề,  tạo  ra  sự  tổng  hợp;  và trong  việc  quay  lại  riêng  của  nó,  tổng  hợp  lại  trở  thành chính đề, lại tạo ra phản đề, và tổng hợp cao hơn tiến hoá tiếp. Đó là cách cuộc sống chuyển vận.

Vậy  cách  tiếp  cận  của  Phật  là  biện  chứng,  và  nó mang tính tồn tại nhiều hơn, đúng hơn, hợp lệ hơn.

Đànông yêu đàn bà, đàn bà yêu đàn ông - thế thì một cái gì đó khác cần phải được hiểu nữa. Bây giờ các nhà sinh học nói, và các nhà tâm lí cũng đồng ý, rằng đàn ông không  chỉ  là  đàn  ông,  anh  ta  là  đàn  bà  nữa.  Và  đàn  bà không chỉ là đàn bà, cô ấy là đàn ông nữa. Cho nên khi đàn ông và đàn bà gặp nhau, không chỉ có hai người gặp nhau mà là bốn người gặp nhau. Đàn ông gặp với đàn bà, nhưng đàn ông có đàn bà ẩn trong mình; đàn bà cũng có người  đàn  ông  ẩn  trong  mình;  họ  cũng  gặp  nhau  nữa. Gặp gỡ là trên các bình diện kép. Điều ấy thực chất hơn, phức  tạp  hơn,  xoắn  xuýt  hơn.  Con  người  là  đàn  ông  và đàn bà, cả hai. Sao vậy? - bởi vì người đó xuất phát từ cả hai.  Một  cái  gì đó  đã được đóng góp cho bạn  từ  bố  bạn và một cái gì đó đã được đóng góp cho bạn từ mẹ bạn, dù bạn  là  ai.  Đàn  ông  chảy  trong  máu  bạn  và  đàn  bà  nữa cũng chảy trong máu bạn. Bạn phải là cả hai bởi vì bạn là gặp gỡ của các cực đối lập. Bạn là tổng hợp! Không thể nào  chối  bỏ  cực  này  và  chỉ  lấy  cực  kia.  Đó  là  điều  đã được làm.Aristotle  đã  được  tuân  theo  đúng  từng  chữ,  theo  đủ mọi  cách,  và  điều  đó  đã  tạo  ra  nhiều  vấn  đề  cho  con người  -  và  những  vấn  đề  như  thế  dường  như  không  thể nào giải quyết nổi nếu Aristotle được tuân theo. Đàn ông đã được dạy phải là đàn ông: không bao giờ được tỏ ra có nét nữ tính nào, không bao giờ được tỏ ra mềm yếu củatrái tim, không bao giờ được tỏ ra bất kì sự tiếp thu nào, bao giờ cũng phải năng nổ. Đàn ông đã được dạy không bao  giờ  được  khóc  lóc,  không  bao  giờ  được  yếu  lòng  - bởi  vì  nước  mắt  là  nữ  tính.  Đàn  bà  đã  được  dạy  không bao  giờ  được  giống  như  đàn  ông  theo  bất  kì  cách  nào: không bao giờ được tỏ ra hung hăng, không bao giờ được tỏ ra biểu lộ, bao giờ cũng phải thụ động, tiếp thu. Điều này là chống lại thực tại, và điều này làm què quặt cả hai. Trong một thế giới tốt đẹp hơn, với hiểu biết tốt hơn, đàn ông sẽ là cả hai, đàn bà sẽ là cả hai - bởi vì đôi khi đàn ông  cũng  cần  là  đàn  bà.  Có  những  khoảnh  khắc  anh  ta cần mềm mỏng - những khoảnh khắc tế nhị, khoảnh khắc yêu  đương.  Và  có  những  khoảnh  khắc  đàn  bà  cần  phải diễn  đạt  và  hùng  hổ  -  trong  giận  dữ,  trong  phòng  ngự, trong nổi dậy. Nếu đàn bà chỉ đơn giản thụ động, thế thì cô ấy sẽ tự động biến thành nô lệ. Người đàn bà thụ động nhất định trở thành nô lệ - đó là điều đã xảy ra qua nhiều thời đại. Và người đàn ông hùng hổ, nhấn mạnh vào tính hùng hổ và không bao giờ tế nhị, nhất định tạo ra chiến tranh, điên khùng trong thế giới, bạo hành.Conngười đã đánh nhau, liên tục đánh nhau; dường như  là  con  người  tồn  tại  trên  trái  đất  chỉ  để  đánh  nhau. Trong  ba  nghìn  năm  đã có năm  nghìn  cuộc  chiến  tranh! Chiến tranh liên tục chỗ này chỗ khác, trái đất chưa bao giờ  là  toàn  bộ  và  lành  mạnh...  chưa  bao  giờ  có  khoảnh khắc  nào  không  chiến  tranh.  Hoặc  chiến  tranh  ở  Triều tiên,   hoặc   nó   ở   Việt   Nam,   hay   ở   Israel,   ở   Ấn   Độ, Pakistan hay Bangladesh; đâu đó việc tàn sát vẫn cứ tiếp tục. Con người phải giết người. Để còn là con người, anh ta phải giết người. Bẩy mươi nhăm phần trăm năng lượng được  đổ  vào  trong  nỗ  lực  chiến  tranh,  trong  việc  tạo  ra nhiều  bom  hơn,  nhiều  bom  khinh  khí  hơn,  nhiều  bom neutron hơn, vân vân và vân vân. Dường như là toàn bộ mục đích  của  con  người  ở đây trên trái đất  này là  chiến tranh.  Anh  hùng  chiến  tranh  được  tôn  kính  nhất.  Các chính  khách  chiến  tranh  trở  thành  những  tên  tuổi  vĩ  đại trong  lịch  sử:  Adolf  Hitler,  Winston  Churchill,  Joseph Stalin,  Mao  Trạch  Đông  -  những  tên  tuổi  này  còn  định lưu  lại.  Tại  sao?  -  bởi  vì  họ  đã  đấu  tranh  trong  những cuộc  chiến  lớn,  họ  huỷ  diệt.  Dù  là  trong  xâm  lược  hay trong  bảo  vệ  -  đấy  không  phải  là  vấn  đề  -  nhưng  họ  là những  kẻ  hiếu  chiến.  Và  chẳng  ai  biết  người  nào  là  kẻ xâm lược - liệu người Đức có là kẻ xâm lược hay không, tất  cả đều  phụ  thuộc  vào  người  viết ra lịch  sử.  Bất  kì  ai thắng đều  sẽ viết ra lịch sử, và người ấy  sẽ chứng minh kẻ kia là kẻ xâm lược. Lich sử sẽ hoàn toàn khác đi nếu như  Adolf  Hitler  thắng  lợi.  Thế  đấy,  toà  án  Nuremburg sẽ có đấy nhưng các tướng lĩnh và chính khách Mĩ, Anh và Pháp sẽ bị ra toà. Và lịch sử sẽ do người Đức viết ra; một cách tự nhiên họ sẽ có viễn kiến khác.

Chẳng  ai  biết  cái  gì  là  đúng  cả.  Một  điều  là  chắc chắn:  rằng  con  người  trút  toàn  bộ  năng  lượng  của  mình vào  nỗ  lực  chiến  tranh.  Lí  do  sao?  -  lí  do  là  ở  chỗ  con người đã được dạy chỉ là đàn ông, phần đàn bà của con người đã bị chối bỏ. Cho nên không đàn ông nào là một tổng  thể.  Và  đàn  bà  thì  cũng  vậy  -  không  đàn  bà  nào  là một tổng thể. Cô ấy đã bị làm cho chối bỏ phần đàn ông của  mình.  Khi  cô  ấy  còn  là  đứa  trẻ  nhỏ  cô  ấy  đã  không thể nào  đánh  nhau  với  tụi  con  trai,  cô  ấy  không  thể  nào trèo lên cây; cô ấy phải chơi với búp bê, cô ấy phải chơi trò chơi ‘nhà cửa’. Đây là một viễn kiến rất, rất méo mó.

Đàn  ông  là  cả  hai,  đàn  bà  cũng  vậy  -  và  cả  hai  đều cần tạo ra một con người hài hoà, chân thực. Sự tồn tại là biện  chứng;  và  các  phía  đối  diện  không  chỉ  là  đối  diện, chúng là phần bù cho nhau nữa.Phật nói: Tại đây, này Sariputra - trong thế giới của ta, Sariputra, trong không gian của ta, trong thời gian của ta, Sariputra, tại bậc thứ bẩy của chiếc thang, trong trạng thái vô trí này, trong trạng thái samadhi này, trong trạng thái của niết bàn này, của chứng ngộ này - hình dạng là trống rỗng. Đàn ông là đàn bà và đàn bà là đàn ông, và cuộc sống là cái chết và cái chết là cuộc sống. Các phía đối lập không phải là đối lập, Sariputra; chúng đang đan xuyên  lẫn  nhau,  chúng  tồn  tại  qua  nhau.  Để  chỉ  ra  sáng suốt này Phật nói: Hình dạng là vô hình dạng, và vô hình dạng là hình dạng; cái không biểu lộ trở thành biểu lộ, và cái biểu lộ lại trở thành không biểu lộ. Chúng không khác nhau,  Sariputra,  chúng  là  một.  Cái  nhị  nguyên  chỉ  là  bề ngoài. Sâu bên trong tất cả nó là một. trống rỗng không khác hình dạng, hình dạng không khác trống rỗng; dù hình dạng là gì, đấy cũng là trống rỗng; dù trống rỗng là gì, đấy cũng là hình dạng; điều này cũng đúng cho cảm giác, cảm nhận, thôi thúc và tâm thức

Toàn bộ cuộc sống và toàn bộ sự tồn tại bao gồm các cực đối lập, nhưng chỉ trên bề mặt chúng mới khác nhau. Các phía đối lập này giống như hai tay tôi: tôi có thể đối lập  chúng  với  nhau,  tôi  thậm  chí  có  thể  xoay  xở  tạo  ra một loại xung đột, đánh nhau giữa chúng. Nhưng tay trái và  tay  phải  của  tôi  cả  hai  đều  là  tay  tôi.  Bên  trong  tôi, chúng là một. Đây đích thị là trường hợp này.

Tại sao Phật nói điều này cho Sariputra? - bởi vì nếu bạn  hiểu  điều  này,  lo  nghĩ  của  bạn  sẽ  biến  mất.  Thế  thì không có lo nghĩ. Cuộc sống là cái chết, cái chết là cuộc sống. Hiện hữu là một cách hướng tới không hiện hữu, và không hiện hữu là cách hướng tới hiện hữu. Đấy là cùng một  trò  chơi.  Thế  thì  không  có  sợ  hãi,  thế  thì  không  có vấn đề gì. Với sáng suốt này, chấp nhận lớn nảy sinh.

Tại đây, này Sariputra, mọi pháp đều được đánh dấu bởi trống rỗng; chúng không được tạo ra hay bị chặn lại, không vẩn đục hay tinh khiết, không khiếm khuyết hay hoàn chỉnh

Phật nói: Tất cả các pháp đều tràn đầy sự trống rỗng. Cái  không  đó  tồn  tại  ở  chính  cốt  lõi  của  mọi  thứ:  cái không đó tồn tại trong cây cối, cái không đó tồn tại trong tảng đá, cái không đó tồn tại trong ngôi sao.

Bây giờ các nhà khoa học sẽ đồng ý: họ nói rằng khi một  ngôi  sao  sụp  đổ,  nó  trở  thành  lỗ  đen,  cái  không. Nhưng  cái  không  đó  không  chỉ  là  cái  không;  nó  có  sức mạnh mênh mông, nó rất đầy đặn, tràn ngập.

Khái  niệm,  giả  thuyết  về  lỗ  đen,  là  có  giá  trị  mênh mông  trong  việc  hiểu  Phật.  Một  ngôi  sao  tồn  tại  trong hàng triệu, hàng tỉ năm, nhưng một ngày nào đó nó phải chết. Mọi thứ được sinh ra đều phải chết. Con người tồn tại  trong  bẩy  mươi  năm,  thế  rồi  cái  gì  xảy  ra?  Cạn  kiệt, mệt  mỏi,  người  ấy  biến  mất,  người  ấy  rơi  trở  lại  vào  số một  nguyên  thuỷ.  Cho  nên  điều  đó  đang  sắp  xảy  ra  cho mọi thứ, chẳng chóng thì chầy. Rặng Himalayas sẽ biến mất  một  ngày  nào  đó,  rồi  trái  đất  này  cũng  sẽ  biến  mất một ngày nào đó, mặt trời này cũng sẽ biến mất một ngày nào  đó.  Nhưng  khi  ngôi  sao  lớn  biến  mất,  nó  sẽ  biến  đi đâu?  Nó  sụp  đổ  vào  trong  chính  nó.  Nó  là  một  khối lượng  lớn  thế;  nó  sụp  đổ.  Giống  như  một  người  đang bước đi - một ông già - ngã trên phố và sụp đổ, nếu bạnđể người đó ở đấy, chẳng chóng thì chầy thân thể người ấy sẽ biến mất, tan rã vào bùn, vào đất. Nếu bạn để nó ở đó nhiều năm, thế thì xương cũng sẽ biến thành cát bụi. Người  này  đã  có  đó  ngày  nào  đó,  bước  đi,  sống  động, yêu  đương,  đánh  nhau,  và  bây  giờ  tất  cả  đã  biến  mất trong một lỗ đen. Điều như vậy cũng xảy ra cho ngôi sao: khi  ngôi  sao  sụp  đổ  vào  chính  nó,  nó  trở  thành  lỗ  đen. Tại sao nó được gọi là lỗ đen? - bởi vì bây giờ không còn khối lượng nữa, chỉ còn cái trống rỗng thuần khiết, điều Phật  gọi  là  shunyata.  Và  shunyata,  cái  trống  rỗng  thuần khiết,  mạnh  mẽ  đến  mức  nếu  bạn  tới  dưới  tác  động  của nó, gần nó, trong vùng lân cận của nó, bạn sẽ bị kéo vào, kéo  vào  trong  cái  trống  rỗng  đó,  và  bạn  cũng  sẽ  sụp  đổ và biến mất.

Với  du  hành  không  gian  điều  này  sẽ  là  vấn  đề  cho tương  lai,  bởi  vì  có  nhiều  ngôi  sao  đã  trở  thành  lỗ  đen. Và  bạn  không  thể  nào  thấy  được  nó  bởi  vì  nó  là  cái không, nó chỉ là sự thiếu vắng. Bạn không thể thấy được nó, và bạn có thể đi qua nó. Nếu một con tầu không gian tới  gần  nó,  dưới  sức  hút  của  nó,  con  tầu  sẽ  đơn  giản  bị kéo vào. Thế thì không có cách nào để thoát ra khỏi nó, không  thể  nào  tìm  được  cách  thoát  ra  khỏi  nó.  Sức  kéo lớn thế, con tầu sẽ đơn giản bị kéo vào, và nó sẽ biến mất và sụp đổ. Và bạn sẽ chẳng bao giờ nghe nói về con tầu không gian nữa, nó đã đi đâu, điều gì đã xảy ra cho nó, điều gì đã xảy ra cho những du khách không gian.

Lỗ  đen  này  là  rất,  rất  giống  với  khái  niệm  về  cái trống rỗng của Phật. Tất cả các hình dạng đều sụp đổ và biến  mất  vào  trong  lỗ  đen,  và  thế  rồi  khi  chúng  đã  nghỉ ngơi  thời  gian  lâu,  chúng  lại  nổi  bọt  lên  -  lần  nữa  ngôi sao  lại  được  sinh  ra.  Điều  này  tiếp  diễn:  sống  và  chết, sống và chết - điều này tiếp diễn. Đây là cách sự tồn tại chuyển vận.

Banđầu nó trở nên biểu lộ, thế rồi trở nên mệt mỏi, đi vào cái không biểu lộ, rồi lại phục hồi năng lượng của mình qua nghỉ ngơi, thảnh thơi, lần nữa lại trở thành biểu lộ. Cả ngày bạn làm việc, bạn trở nên mệt mỏi; ban đêm bạn  biến  mất  trong  giấc  ngủ  thành  một  lỗ  đen.  Bạn  tắt đèn,  bạn  chui  nhanh  vào  trong  chăn,  bạn  nhắm  mắt;  thế rồi  trong  khoảnh  khắc  tâm  thức  biến  đi.  Bạn  đã  sụp  đổ vào  bên  trong.  Có  những  khoảnh  khắc  khi  thậm  chí  cả giấc mơ cũng không có đó; thế thì giấc ngủ là sâu nhất. Trong  giấc  ngủ  sâu  đó,  bạn  trong  một  lỗ  đen,  bạn  chết. Trong lúc bạn đang trong cái chết, việc nghỉ ngơi xảy ra trong cái chết. Và thế rồi buổi sáng bạn trở lại, tràn đầy nhựa  sống  và  khoan  khoái  và  đầy  sinh  khí,  tươi  trẻ  lại. Nếu  bạn  có  giấc  ngủ  sâu,  thực  sự  say  không  mơ  mộng, thì  buổi  sáng  tươi  tắn,  sinh  động,  rạng  ngời,  bạn  lại  trẻ trung.  Nếu  bạn  biết  cách  ngủ  sâu,  bạn  cũng  biết  cách phục  hồi  lại  bản  thân  mình.  Đến  tối  lần  nữa  bạn  lại  sụp đổ, mệt mỏi, cạn kiệt bởi hoạt động ban ngày.

Cùng điều ấy xảy ra cho mọi thứ. Con người là việc thu nhỏ của toàn bộ sự tồn tại. Điều xảy ra cho con người cũng xảy ra cho toàn bộ sự tồn tại trên qui mô lớn hơn, có vậy thôi. Mọi đêm bạn biến mất trong cái không, mọi sáng  bạn  trở  lại  hình  dạng.  Hình  dạng,  vô  hình,  hình dạng,  vô  hình;  đây  là  cách  cuộc  sống  chuyển  vận,  đó  là hai bước.

Tại đây, này Sariputra, mọi pháp đều được đánh dấu bởi trống rỗng; chúng không được tạo ra hay bị chặn lại...Và Phật  đang  nói:  Chẳng  phải  làm  gì  cả,  chỉ cần  có hiểu biết.

Đây là một phát biểu cơ bản. Nó có thể làm biến đổi toàn bộ cuộc sống của bạn nếu bạn có thể thấy nó như sự sáng suốt.

... chúng không được tạo ra hay bị chặn lại...

Không  ai  tạo  ra  những  hình  dạng  này,  và  không  ai chặn   lại   những   hình   dạng   này.   Phật   không   tin   vào Thượng  đế  như  người  thao  tác,  người  điều  khiển,  đấng sáng  tạo,  không.  Điều  đó  sẽ  là  nhị  nguyên,  giả  thuyết không  cần  thiết.  Phật  nói  điều  đó  xảy  ra  theo  ý  của  nó; đấy  là  tự  nhiên,  không  ai  làm  điều  đó.  Không  phải  là trước hết Thượng đế nghĩ, “Có ánh sáng” - như được nói trong  Kinh  thánh  -  thế  là  có  ánh  sáng.  Và  rồi  một  hôm ngài nói, “Bây giờ, không có ánh sáng,” và ánh sáng biến mất.  Tại  sao  đem  Thượng  đế  này  vào?  Và  tại  sao  giao cho ngài công việc xấu thế? Và ngài sẽ phải làm điều đó mãi  mãi  và  mãi  mãi:  “Có  ánh  sáng,  không  có  ánh  sáng, có  ánh  sáng...Bây  giờ  để  người  này  ở  đấy,  bây  giờ  để người ấy chết” - bạn cứ thử nghĩ về ngài và cái chán của ngài mà xem! Phật an ủi Thượng đế, ông ấy nói điều đó là không cần thiết.

Đấy  chỉ  là  tự  nhiên.  Cây  đem  tới  hạt  mầm,  rồi  hạt mầm  lại  đem  tới  cây,  và  cây  lại  đem  tới  hạt  mầm.  Hạt mầm  là  gì?  Sự  biến  mất  của  cây;  cây  đã  đi  vào  cái  vô hình. Bạn có thể mang một hạt mầm trong túi mình, bạn có  thể  mang  một  nghìn  hạt  mầm  trong  túi,  nhưng  bạn không thể mang được một nghìn cây trong túi mình. Cây có  hình  dạng,  tầm  vóc,  khối  lượng;  hạt  mầm  có  cái không. Và nếu bạn nhìn vào trong hạt mầm, bạn sẽ chẳng thấy  gì.  Nếu  bạn  chưa  hề  thấy,  chưa  từng  biết  rằng  hạt mầm trở thành cây, và ai đó đưa cho bạn một hạt mầm và nói, “Nhìn đây, hạt mầm này là rất, rất thần kì - nó có thể trở thành cây lớn, và sẽ có nhiều quả trong nhiều năm, có tán lá lớn rồi hoa và cây cỏ, rồi chim chóc sẽ tới làm tổ ở đó,” bạn sẽ nói, “Anh nói cái gì vậy? Mọc ra từ cái viên sỏi tí xíu này ư? Anh cho rằng tôi ngu lắm hay là cái gì khác? Làm sao điều đó có thể xảy ra được? Nó không thể xảy ra được.”

Nhưng bạn biết điều đó xảy ra, đó là lí do tại sao bạn không chú ý gì tới nó. Phép mầu đang xảy ra. Hạt mầm nhỏ bé này đang mang toàn bộ bản thiết kế cho cái cây, cho các chiếc lá - hình dạng và kích cỡ và số lượng - và cả các cành, cả hình dạng của cành, và chiều dài và chiều cao của cây, và cuộc sống, bao nhiêu quả, bao nhiêu hoa sẽ nở ra từ nó, bao nhiêu hạt mầm mà cuối cùng hạt mầm này sẽ tạo ra. Các nhà khoa học nói rằng dù chỉ một hạt mầm cũng đủ làm cho cả trái đất thành xanh tươi. Nó có tiềm năng mênh mông. Không chỉ toàn trái đất này - chỉ một  hạt  mầm  cũng  có  thể  lấp  đầy  tất  cả  các  hành  tinh bằng  mầu  xanh,  bởi  vì  một  hạt  mầm  có  thể  tạo  ra  hàng triệu hạt mầm, thế rồi  từng hạt  mầm này lại tạo ra hàng triệu hạt mầm nữa, và cứ thế tiếp diễn. Toàn bộ sự tồn tại có thể trở thành xanh tươi từ chỉ một hạt mầm. Cái không đó  là  rất  tiềm  năng,  rất  mạnh  mẽ!  Mênh  mông!  Khổng lồ! Bao la!

Phật  nói  không  ai  tạo  ra  nó  và  không  ai  chặn  nó  lại cả.  Phật  nói  không  cần  phải  đến  đền  đài  và  không  cần phải cầu nguyện và bảo Thượng đế, “Làm cái này, đừng làm cái kia” - chẳng có ai cả.Và  thông  điệp  của  ông  ấy  là  gì?  Ông  ấy  nói,  “Chấp nhận điều đó đi. Nó là như vậy. Nó là trong bản chất của mọi vật. Nó chỉ là tự nhiên, mọi vật tới rồi đi.”

Trong chấp nhận này, trong cái tathata này, trong cái phản ánh như thế, tất cả mọi lo nghĩ biến mất; bạn được tự do khỏi lo nghĩ. Thế thì không có vấn đề gì. Và không cái  gì  có  thể  bị  chặn  lại,  và  không  cái  gì  có  thể  bị  thay đổi, và không cái gì có thể được tạo ra. Mọi vật đều như chúng  vẫn  thế  và  mọi  vật  sẽ  như  chúng  sẽ  thế,  cho  nên chẳng có gì cho bạn làm cả. Bạn chỉ quan sát những vật này xảy ra. Bạn có thể tham dự vào trong những vật này. Hiện  hữu  đi...  trong  hiện  hữu  đó  có  im  lặng,  trong  hiện hữu đó có vui vẻ. Hiện hữu đó là tự do. chúng ... không vẩn đục hay tinh khiết...

Sự  tồn  tại  này  không  dơ  bẩn  cũng  chẳng  tinh  khiết. Không ai là tội nhân và không ai là thánh nhân.

Sáng  suốt  của  Phật  là  hoàn  toàn  cách  mạng:  ông  ấy nói không gì có thể là dơ bẩn và không gì có thể là thuần khiết; mọi vật chỉ là như chúng vẫn thế. Đấy tất cả chỉ là trò chơi tâm trí mà chúng ta chơi thôi, chúng ta tạo ra ý tưởng về thuần khiết - và thế rồi cái dơ bẩn đến. Chúng ta tạo ra ý tưởng về thánh nhân - và thế thì tội nhân tới.

Bạn muốn tội nhân biến mất sao? Họ có thể biến mất chỉ khi thánh nhân của bạn đã biến mất, không trước đó đâu.  Họ  tồn  tại  cùng  nhau.  Bạn  muốn  vô  đạo  đức  biến mất đi sao? - thế thì đạo đức cũng phải ra đi. Chính đạo đức tạo ra vô đạo đức. Chính các ý tưởng đạo đức tạo ra kết  án  cho  một vài người không tuân theo chúng, người không thể đi với chúng. Và bạn  có thể làm bất kì cái gì vô đạo đức - chỉ cần tạo ra một ý tưởng: Cái này là đạo đức. Bạn có thể làm một con bò linh thiêng từ bất kì cái gì, và thế thì nó trở thành một vấn đề.

Phậtkhông nói gì về vẩn đục và không nói gì về tinh khiết cả. Thuần khiết, dơ bẩn, đều là thái độ của tâm trí. Bạn có thể nói được cây là đạo đức hay vô đạo đức? Bạn có  thể  nói  được  con  vật  là  tội  lỗi  hay  thánh  nhân?  Cố gắng  thấy  viễn  kiến  tối  thượng  này:  không  có  tội  nhân, không  có  thánh  nhân,  không  có  đạo  đức,  không  có  vô đạo  đức.  Trong  chấp  nhận  này,  lấy  đâu  ra  khả  năng  lo nghĩ?  Không  có  gì  phải  cải  tiến  cả!  Và  không  có  mục đích, bởi vì không có giá trị. Cuộc hành trình này là cuộc hành trình không có mục đích nào. Nó là cuộc hành trình thuần  khiết;  nó  là  vở  kịch,  một  leela.  Và  không  có  ai đứng  sau  nó,  làm  nó.  Tất  cả  đều  xảy  ra,  và  không  có  ai làm  điều  đó.  Nếu  người  làm  có  đó,  thế  thì  vấn  đề  nảy sinh  -  thế  thì  có  cầu  nguyện  đến  người  làm.  Thế  thì  có thuyết phục người làm, thế thì có việc trở thành thân thiết với người làm. Thế thì bạn sẽ được lợi, và những người không  thân  thiết  với  người  làm  sẽ  bị  túng  quẫn  -  họ  sẽ phải chịu đau khổ ở địa ngục. Đó là điều mà người Ki tô giáo,  Hindu  giáo,  Mô  ha  mét  giáo  nghĩ.  Người  Mô  ha mét  giáo  nghĩ  những  ai  là  người  Mô  ha  mét  giáo  sẽ  lên cõi trời còn những ai không phải Mô ha mét giáo, những anh chàng tội nghiệp, họ sẽ đi xuống địa ngục. Cũng thế trong  trường  hợp  của  người  Ki  tô  giáo  và  Hindu  giáo: người  Hindu  nghĩ  những  ai  không  phải  là  người  Hindu giáo  thì  chẳng  có  cơ  may  nào;  người  Ki  tô  giáo  nghĩ những người không tới qua nhà thờ, những người không đi qua nhà thờ, đều sẽ phải chịu đoạ địa ngục vĩnh viễn - không giới hạn, vô tận, mãi mãi.

Phật  nói:  Không  có  tội  nhân,  không  có  thánh  nhân; không có gì là thuần khiết, không có gì là dơ bẩn, mọi sựđều như chúng vẫn thế. Bạn cứ thử ra thuyết phục cây mà xem,  hỏi  cây,  “Sao  mày  lại  xanh  thế?  Sao  mày  không mầu đỏ?”

Và nếu cây lắng nghe bạn, thì nó sẽ thần kinh - “Tại sao  tôi  lại  không  mầu  đỏ?  Tại  sao?  Thực  tế,  câu  hỏi  có quan hệ đấy. Tại sao tôi lại mầu xanh nhỉ?” Kết án mầu xanh  và  ngợi  ca  mầu  đỏ,  chẳng  chóng  thì  chầy  bạn  sẽ thấy  cây  nằm  trên  trường  kỉ  nhà  phân  tâm  học  để  được phân tích, giúp đỡ.

Trước hết bạn tạo ra vấn đề, và thế rồi người cứu tinh tới. Đấy quả là một công việc đẹp đẽ.

Phật chặt ngay từ chính gốc. Ông ấy nói: Bạn là cái bạn  đang  là.  Không  có  gì  phải  cải  thiện,  không  phải  đi đâu cả. Và đây là toàn bộ cách tiếp cận của tôi nữa: bạn hoàn hảo như bạn  có  thể vậy, không thể nào nhiều hơn. Cái ‘hơn thế’ sẽ chỉ tạo ra rắc rối cho bạn. Cái ý tưởng về

‘hơn  thế’  sẽ  làm  bạn  phát  điên.  Chấp  nhận  tự  nhiên  đi, sống  một  cách  tự  nhiên,  đơn  giản,  tự  phát,  khoảnh  khắc nọ sang khoảnh khắc kia, và có linh thiêng - bởi vì bạn là toàn thể, không phải bởi vì bạn đã trở thành thánh nhân.

... không vẩn đục hay tinh khiết, không khiếm khuyết hay hoàn chỉnh

Không cái gì là hoàn chỉnh và không cái gì là không hoàn  chỉnh  cả;  những  giá  trị  này  là  vô  nghĩa.  Phật  nói: Tại  đây,  này  Sariputra,  nơi  ta  hiện  hữu,  không  gì  là  tốt, không gì là xấu. Tại đây, nơi ta hiện hữu, luân hồi và niết bàn  là  một.  Không  có  phân  biệt  giữa  báng  bổ  và  thiêng liêng. Tại đây, nơi ta hiện hữu, tất cả tất cả mọi phân biệt đều đã biến mất, bởi vì phân biệt do ý nghĩ tạo ra. Khi ý nghĩ biến mất, phân biệt cũng biến mất.

Tội nhân do ý nghĩ tạo ra, còn thánh nhân cũng do ý nghĩ tạo  ra.  Thượng  đế và  cái  xấu  đều  do  ý  nghĩ tạo  ra. Chính một mình ý nghĩ tạo ra những phân biệt này. Phật nói: Khi tri thức biến mất, ý nghĩ biến mất. Không có nhị nguyên. Tất cả là cái một.

Có câu châm ngôn nổi tiếng của Sosan:

Trong cõi giới cao hơn của việc phản ánh như thế đúng đắn không có cái ta mà cũng không có cái khác hơn cái ta. Khi đi tìm sự đồng nhất trực tiếp, chúng ta chỉ có thể nói ‘bất nhị’. Một trong tất cả, tất cả trong một: nếu điều này được hiểu, thì không còn lo nghĩ về sự không hoàn hảo của bạn

Một  trong  tất  cả,  tất  cả  trong  một  -  nếu  điều  này được  hiểu,  thì  không  còn  lo  nghĩ  về  sự  không  hoàn  hảo của  bạn.  Không  có  hoàn  hảo,  không  có  sự  không  hoàn hảo. Thấy nó, và thấy nó ngay bây giờ đi! Đừng tới muộn rồi lại hỏi tôi cách làm điều đó. Không có ‘cách’ nào cả.

‘Cách’ là đưa tới tri thức - và tri thức là cái đáng nguyền rủa.

Không  có  môi  giới  méo  mó  của  ý  nghĩ,  bạn  rơi  vào sự thống nhất với cái toàn thể. Không có ý nghĩ vận hành giữa  bạn  và  thực  tế,  tất  cả  mọi  phân  biệt  biến  mất,  bạn được bắc cầu. Và đó là điều mà con người cứ khao khát thường xuyên. Bạn cảm thấy mất gốc rễ, mất gốc rễ với cái toàn thể. Đó là cái khổ của bạn. Và bạn bị mất gốc rễ bởi vì cái môi giới méo mó của ý nghĩ này. Bỏ môi giới méo  mó  của  ý  nghĩ  này  đi,  bỏ  những  môi  giới  này  đi, nhìn vào thực tại như nó vẫn thế, không có ý tưởng trongtâm trí mình, không có ý tưởng về cách nó phải thế nào. Nhìn với sự hồn nhiên. Nhìn với cái không biết và mọi lo nghĩ sẽ biến mất. Trong biến mất của lo nghĩ đó bạn trở thành vị Phật.

Bạn  là  vị  Phật!  Nhưng  bạn  bỏ  lỡ  bởi  vì  bạn  đang mang  những  môi  giới  méo  mó  quanh  mình.  Bạn  có  con mắt  hoàn  chỉnh  và  bạn  lại  đeo  kính.  Những  cái  kính  đó làm  méo  mó,  chúng  tô  mầu,  chúng  làm  cho  mọi  vật dường như không phải là chúng. Vứt kính đi! Đấy là điều được  ngụ  ý  khi  chúng  ta  nói  “Vứt  tâm  trí  đi.”  Phủ  định tâm  trí  và  có  im  lặng  -  và  trong  im  lặng  đó  bạn  là  điều thiêng liêng. Bạn chưa bao giờ là bất kì cái gì khác, bạn bao giờ cũng là cái đó. Nhưng nhận biết tới, hiểu biết tới. Bạn bỗng nhiên thấy ra vấn đề: rằng bạn đã cố gắng gắn chân cho rắn. Ngay từ đầu việc đó là chẳng cần thiết - rắn hoàn toàn là tuyệt hảo! Không có chân, nó vẫn di chuyển hoàn hảo. Chỉ từ so sánh bạn mới cố gắng gắn chân cho nó.  Nếu  bạn  thành  công,  bạn  sẽ  giết  chết  con  rắn.  May mắn là bạn chẳng bao giờ có thể thành công được.

Bạn đang cố gắng để trở thành hiểu biết và đó là lí do tại sao bạn làm mất cảm nhận của mình, cái biết của bạn, khả năng của bạn để thấy. Đó là điều tôi ngụ ý qua ‘gắn chân cho rắn’. Việc biết là bản tính của bạn. Không cần phải có tri thức để biết. Trong thực tế, tri thức là cái cản trở, tri thức là cái đáng nguyền rủa.

Phủ định tri thức và hiện hữu đi - và bạn là vị Phật, và bạn bao giờ cũng là vị Phật.

Đủ cho hôm nay.

Tôi tới từ một gia đình đã có bốn người tự tử bên đằng ngoại. Làm sao vượt qua được sự bóp méo này của cái chết?

Lần đầu tiên tôi cảm thấy rằng tôi có thể thảnh thơi trong yếu đuối của tôi ở đây. Tôi có phải mạnh mẽ và dũng cảm không?

Tại sao và làm thế nào mà mọi người tới với Thầy từ bốn phương trên trái đất này?

Phải làm gì với sợ? Tôi cảm thấy mệt mỏi bị nó lôi đi quanh. Nó có thể bị làm chủ hay bị làm tiêu tan đi không?

4.    Hiểu biết: Luật duy nhất

Câu hỏi thứ nhất:

Osho kính yêu,

Tôi tới từ một gia đình đã có bốn người tự tử bên đằng ngoại, kể cả bà tôi. Làm sao điều này ảnh hưởng tới cái chết của người ta? Có sự giúp đỡ nào để vượt qua được sự bóp méo này của cái chết mà vẫn cứ diễn ra như một chủ đề trong gia đình?

Hiện  tượng  chết  là  một  trong  những  điều  bí  hiểm nhất và hiện tượng tự tử cũng vậy. Bạn đừng quyết định trên bề mặt tự tử là gì. Nó có thể là nhiều điều đấy. Cách hiểu  riêng  của  tôi  là  ở  chỗ  người  tự  tử  là  những  người nhạy cảm nhất trên thế giới, rất thông minh. Bởi sự nhạy cảm  của  họ,  bởi  cái  thông  minh  của  họ  mà  họ  thấy  khó đối phó được với thế giới thần kinh này.

Xã hội là thần kinh. Nó tồn tại trên các nền tảng thần kinh.  Toàn  bộ  lịch  sử  của  nó  là  lịch  sử  của  điên  khùng, của bạo hành, chiến tranh, huỷ diệt. Ai đó nói, “Quốc gia chúng  ta  là  quốc  gia  vĩ đại  nhất  trên  thế giới”  -  bây  giờ đây là thần kinh. Ai đó nói, “Tôn giáo của tôi là tôn giáo vĩ đại nhất và cao cả nhất trên thế giới” - bây giờ đây là thần kinh. Và cái thần kinh này đã ăn sâu vào tận máu và xương,  và  mọi  người  đã  trở  thành  rất,  rất  trì  trệ,  không nhạy cảm. Họ phải trở thành như vậy, nếu không thì cuộc sống sẽ là điều không thể được.

Bạn  phải  trở  thành  không  nhạy  cảm  để  đối  phó  với cuộc  sống  trì  trệ  này  quanh  bạn;  nếu  không  bạn  sẽ  mất hài hoà với nó. Nếu bạn mất hài hoà với xã hội, thì xã hội sẽ tuyên bố bạn điên. Xã hội điên, nhưng nếu bạn không điều chỉnh theo nó, thì nó sẽ tuyên bố bạn điên. Cho nên hoặc là bạn phải phát điên, hoặc là bạn phải tìm ra cách thoát khỏi xã hội; đó chính là tự  tử là gì. Cuộc sống trở thành không thể dung thứ được. Dường như là không thể nào  đối  phó  được  với  biết  bao  nhiêu  người  quanh  bạn  - và  tất  cả  họ  đều  điên  khùng.  Bạn  sẽ  làm  gì  nếu  bạn  bị ném vào giữa một nhà thương điên?

Điều  đó  đã  xảy  ra  cho  một  trong  những  người  bạn tôi;  anh  ta  trong  bệnh  viện  tâm  thần.  Anh  ta  bị  toà  án tống  vào đó  trong  chín  tháng.  Sau  sáu  tháng  -  anh  ta  đã điên, cho nên anh ta có thể làm điều đó - anh ta tìm thấy một chai phenol trong nhà tắm và uống hết. Trong mười lăm ngày anh ta bị ỉa chảy và nôn mửa, và bởi vì việc ỉa chảy  và  nôn  mửa  đó  mà  anh  ta  trở  lại  với  thế  giới.  Lục phủ  ngũ  tạng  của  anh  ta  được  thanh  lọc,  chất  độc  biến mất. Anh ta bảo với tôi rằng ba tháng tiếp sau đó là khókhăn  nhất,  “Sáu  tháng  đầu  thì  đẹp  đẽ bởi  vì  tôi  điên,  và mọi  người  cũng  điên.  Mọi  thứ  đơn  giản  diễn  ra  tốt  đẹp, không có vấn đề gì. Tôi đã hài hoà với toàn bộ cái điên khùng quanh tôi.”

Khi anh ta uống phenol, và mười lăm ngày ỉa chảy và nôn mửa, bằng cách nào đó tình cờ lục phủ ngũ tạng của anh ta được thanh lọc, dạ dầy của anh ta được thanh lọc. Anh  ta  không  thể  ăn  được  trong  mười  lăm  ngày  này  - việc  nôn  mửa  quá  nhiều  -  cho  nên  anh  ta  phải  nhịn  ăn. Anh ta nằm trên giường trong mười lăm ngày. Việc nghỉ ngơi đó, việc nhịn ăn đó, việc thanh lọc đó đã có ích - nó là một sự ngẫu nhiên - và anh ta trở nên lành mạnh. Anh ta tới bác sĩ, bảo với họ “Tôi đã được lành mạnh”; tất cả họ đều cười phá lên. Họ nói, “Ai mà chẳng nói vậy.” Anh ta  càng  nhấn  mạnh,  thì  họ  lại  càng  khăng  khăng,  “Anh điên đấy, bởi vì mọi người điên đều nói như vậy. Anh cứ đơn  giản  đi  và  làm  việc  của  anh  đi.  Anh  không  thể  nào được thả ra trước khi lệnh của toà án tới đâu.”

“Ba tháng ấy thật không thể nào chịu đựng nổi,” anh ta nói, “thật là ác mộng!” Nhiều lần anh ta nghĩ tới tự tử. Nhưng anh ta là một người có ý chí mạnh mẽ. Và đấy chỉ là vấn đề của ba tháng, anh ta có thể đợi. Thật không thể dung thứ được! - ai đó kéo tóc anh ta, ai đó kéo chân anh ta, ai đó đơn giản nhảy lên mình anh ta. Tất cả những cái đã  xảy  ra  trong  sáu  tháng,  nhưng  anh  ta  đã  là  một  phần trong nó. Anh ta cũng làm cùng những việc như thế; anh ta  là  thành  viên  hoàn  hảo  của  xã  hội  điên  đó.  Nhưng trong ba tháng điều đó là không thể được bởi vì anh ta đã lành mạnh còn mọi người thì điên khùng.

Trong  thế  giới  thần  kinh  này,  nếu  bạn  lành  mạnh, nhạy  cảm,  thông  minh,  thì  hoặc  là  bạn  phải  thành  điên, hoặc  bạn  phải  tự  tử  -  hay  bạn  phải  trở  thành  sannyasin. Còn gì khác nữa nào?

Câu  hỏi  này  là  của  Jane  Ferber;  cô  ấy  là  vợ  của Bodhicitta.  Cô  ấy  đã  tới  tôi  đúng  lúc.  Cô  ấy  có  thể  trở thành một sannyasin và tránh được việc tự tử.

Tại phương Đông, tự tử không tồn tại nhiều lắm, bởi vì sannyas là một phương thức thay thế. Bạn có thể mất hút  một  cách  đáng  kính  trọng;  phương  Đông  chấp  nhận điều  đó.  Bạn  có  thể  bắt  đầu  làm  việc  của  riêng  mình; phương Đông đã tôn kính điều đó. Do đó, khác biệt giữa Ấn Độ và Mĩ lên tới năm lần: cứ một người Ấn Độ tự tử, thì  có  năm  người  Mĩ  tự  tử.  Và  hiện  tượng  tự  tử  là  hiện tượng đang tăng lên ở Mĩ. Trí thông minh tăng lên, tính nhạy  cảm  tăng  lên,  và  xã  hội  thì  lại  trì  trệ.  Và  xã  hội không đưa ra một thế giới thông minh - thế thì phải làm gì? Cứ chịu đựng một cách không cần thiết mãi sao?

Thếthì người ta bắt đầu nghĩ, “Tại sao lại không loại bỏ tất cả điều đó đi? Tại sao lại không kết thúc nó đi? Tại sao  không  trả  vé  lại  cho  Thượng  đế?”  Tại  Mĩ,  nếu sannyas  trở  thành  một  phong  trào  lớn,  tỉ  lệ  tự  tử  sẽ  bắt đầu  giảm  đi,  bởi  vì  người  ta  sẽ  có  phương  án  sáng  tạo hơn và tốt hơn nhiều về loại bỏ. Bạn đã bao giờ quan sát điều xảy ra là những  kẻ hippie không tự tử  không? Đấy là một thế giới ngay thẳng, thế giới theo tập tục nơi tự tử lại còn phổ biến hơn. Kẻ hippie đã vứt bỏ. Anh ta là một loại  sannyasin  -  không  thật  hoàn  toàn  tỉnh  táo  về  điều mình làm nhưng đang trên con đường phải; di chuyển, dò dẫm,  nhưng  theo  hướng  phải.  Kẻ  hippie  là  việc  bắt  đầu của  sannyas.  Kẻ  hippie  đang  nói,  “Tôi  không  muốn  là một phần của trò chơi đồi bại này, tôi không muốn là một phần của trò chơi chính trị này. Tôi thấy mọi điều, và tôi muốn  sống  cuộc  sống  của  riêng  mình.  Tôi  không  muốntrở thành bất kì ai khác cả. Tôi không muốn bị giết trong bất  kì  mặt  trận  chiến  tranh  nào.  Tôi  không  muốn  đánh nhau - còn rất nhiều điều đẹp đẽ phải làm.”

Nhưng  đối  với  hàng  triệu  người  thì  chẳng  có  gì  cả; xã  hội  đã  tước  đi  tất  cả  khả  năng  cho  trưởng  thành  của họ.  Họ  bị  mắc  kẹt.  Người  ta  tự  tử  bởi  vì  họ  đang  cảm thấy  bị  mắc  kẹt  và  họ  không  thấy  lối  ra  nào  cả.  Họ  tới bước đường cùng. Và bạn càng là người thông minh bạn càng  chóng  đi  tới  bước  đường  cùng  đó,  ngõ  cụt  đó.  Và thế  thì  bạn  định  làm  gì?  Xã  hội  không  cho  bạn  bất  kì phương án nào khác; xã hội không cho phép một xã hội khác.

Sannyas là một xã hội khác. Điều có vẻ kì lạ là ở Ấn Độ,  tỉ lệ tự  tử  là  thấp  nhất  trên  thế giới.  Một  cách  logic nó đáng phải là cao nhất, bởi vì mọi người đều đau khổ, mọi người đều khổ, chết đói. Nhưng hiện tượng kì lạ này đã xảy ra tại mọi nơi: người nghèo không tự tử. Họ chẳng có gì để sống, họ chẳng có gì để chết. Bởi vì họ đã chết đói nên họ bận tâm tới thức ăn, chỗ ở, tiền bạc, mọi thứ như thế. Họ không thể đảm đương được với việc nghĩ về tự  tử,  họ  còn  chưa  đủ  giầu  có.  Mĩ  có  mọi  thứ,  Ấn  Độ chẳng có gì.

Mới  ngày  hôm  nọ,  tôi  mới  đọc...  Một  ai  đó  đã  viết: “Mĩ  có  Jimmy  Carter,  Johnny  Cash  và  Bob  Hope  mỉm cười.  Còn Ấn  Độ  thì  có  Morarji  Desai  khô khan,  trì  trệ, không tiền mặt, và rất ít hi vọng.”

Nhưng người ta vẫn không tự tử: họ vẫn cứ sống, họ tận  hưởng cuộc sống.  Thậm  chí  đến  kẻ ăn  xin  cũng  xúc động, kích động. Chẳng có gì để mà kích động, nhưng họ vẫn hi vọng.

Tại sao điều này xảy ra ở Mĩ nhiều thế? - các vấn đề thông thường của cuộc sống đã biến mất, tâm trí được tự do đi lên cao hơn tâm thức thông thường. Tâm trí có thể vượt  ra  ngoài  thân  thể,  vượt  ra  ngoài  bản  thân  tâm  trí. Tâm  thức  sẵn  sàng  cất  cánh  nhưng  xã  hội  không  cho phép điều  đó.  Cứ  trong  mười  người  tự  tử  có  chín  người nhạy cảm. Nhìn thấy cái vô nghĩa của cuộc sống, thấy sự sỉ  nhục  mà  cuộc  sống  áp  đặt  cho,  thấy  những  thoả  hiệp mà  người  ta  phải  làm  chẳng  vì  cái  gì  cả,  thấy  tất  cả những  cái  lầm  lì,  nhìn  quanh  và  thấy  điều  này  -  “câu chuyện  do  thằng  ngốc  kể  lại,  chẳng  có  nghĩa  lí  gì”  -  họ quyết định loại bỏ thân thể. Nếu như họ có cánh liền thân thể, thì họ chắc sẽ không quyết định như thế.

Thế  thì  tự  tử  còn  có  một  ý  nghĩa  khác  nữa;  điều  đó cần phải được hiểu. Trong cuộc sống mọi thứ dường như đều  tầm  thường,  bắt  chước.  Bạn  không  thể  nào  có  một chiếc  xe  mà  người  khác  không  có.  Hàng  triệu  người  có cùng chiếc xe như của bạn. Hàng triệu người đang sống trong  cùng  cuộc  sống  như  bạn  sống,  xem  cùng  phim, cùng  chương  trình  ti  vi  như  bạn  xem,  đọc  cùng  tờ  báo như bạn đọc. Cuộc sống quá tầm thường, chẳng có gì duy nhất còn lại cho bạn làm, cho bạn hiện hữu. Tự tử dường như là một hiện tượng duy nhất: chỉ bạn mới có thể chết cho  mình,  không  ai  khác  chết  cho  bạn  cả.  Cái  chết  của bạn là cái chết của bạn, không của ai khác cả. Cái chết là duy nhất!

Nhìn  vào  hiện  tượng  này:  chết  là  duy  nhất  -  nó  xác định bạn như một cá nhân, nó cho bạn tính cá nhân. Xã hội  đã  lấy  đi  tính  cá  nhân  của  bạn;  bạn  chỉ  là  một  cái răng trong bánh xe, có thể thay thế được. Nếu bạn chết đi thì chẳng ai thiếu bạn cả, bạn sẽ được thay thế. Nếu bạn là giáo sư  đại học, thì  người khác sẽ là giáo sư  đại  học.Ngay  cả  nếu  bạn  có  là  tổng  thống  một  nước,  thì  người khác  cũng  sẽ  là  tổng  thống  của  nước  đó,  ngay  lập  tức, khoảnh  khắc  mà  bạn  không  còn  nữa.  Bạn  là  thay  thế được.

Điều này làm tổn thương - rằng giá trị của bạn chẳng nhiều  nhặn  gì,  rằng  bạn  sẽ  không  bị  bỏ  quên,  rằng  một ngày  nào  đó  bạn  sẽ  biến  mất  và  rồi  chẳng  mấy  chốc những người sẽ nhớ bạn cũng sẽ biến mất. Thế thì, cũng hầu như là bạn chưa bao giờ có đó. Nghĩ về ngày đó mà xem. Bạn sẽ biến mất... Vâng, trong vài ngày mọi người sẽ  nhớ  -  người  yêu  của  bạn  sẽ  nhớ  tới  bạn,  con  bạn  sẽ nhớ tới bạn, có thể thêm vài người bạn nữa. Dần dần, kí ức  của  họ  sẽ  trở  nên  lu  mờ,  phôi  phai,  sẽ  bắt  đầu  biến mất.  Nhưng  có  thể  trong  khi  những  người  mà  bạn  cảm thấy thân thiết, vẫn còn sống, thì bạn có thể được họ nhớ tới  đôi  lúc.  Nhưng  khi  mà  họ  cũng  đã  qua  đi,  thế  thì  ... thế thì  bạn  đơn  giản  biến  mất,  dường  như  bạn chưa bao giờ có ở đây. Thế thì cũng chẳng khác biệt gì liệu bạn đã từng ở đây hay chưa từng ở đây.

Cuộc sống không tạo cho bạn sự tôn trọng duy nhất. Nó rất hay gây bẽ mặt. Nó hướng bạn vào cái hố, nơi bạn chỉ là một chiếc răng trong bánh xe, một chiếc răng trong cỗ máy bao la. Nó làm cho bạn thành ẩn danh.

Cái chết, ít nhất, cũng là duy nhất. Và tự tử còn duy nhất hơn cái chết. Tại sao? - bởi vì cái chết tới, còn tự tử lại là một cái gì đó mà bạn làm ra. Cái chết ở bên ngoài bạn: khi nó tới, nó sẽ tới. Nhưng tự tử thì bạn có thể điều khiển được, bạn không phải là nạn nhân. Tự tử thì bạn có thể điều khiển được. Với cái chết bạn là nạn nhân, với tự tử  bạn  sẽ  trong  kiểm  soát.  Cái  sinh  đã  xảy  ra  -  bây  giờ bạn  không  thể  nào  làm  bất  kì  cái  gì  về  nó,  và  bạn  đã không làm bất kì cái gì trước khi bạn được sinh ra - nó là một điều ngẫu nhiên.

Có ba điều rất chủ chốt trong cuộc sống: sinh, yêu và chết. Việc sinh đã xảy ra; chẳng có gì phải làm về nó cả. Bạn  thậm  chí  còn  không  được  hỏi  ý  kiến  liệu  bạn  có muốn được sinh ra hay không. Bạn là nạn nhân. Tình yêu cũng xảy ra; bạn chẳng thể làm được gì về nó cả, bạn bất lực. Một hôm nào đó bạn phải lòng ai đó, bạn chẳng thể làm gì về điều đó. Nếu bạn muốn phải lòng ai đó thì bạn cũng  chẳng  thể  điều  khiển  được,  đấy  là  điều  không  thể được. Và khi bạn  yêu  ai đó,  nếu  bạn  không  muốn  yêu  - nếu  bạn  muốn  rút  chạy  -  điều  đó  nữa  cũng  dường  như khó khăn. Việc sinh là một sự xảy ra, việc yêu cũng vậy. Bây giờ chỉ có cái chết còn là cái gì đó có thể làm được: bạn có thể là nạn nhân hay bạn có thể quyết định theo ý riêng mình.

Người tự tử là người quyết định, người nói, “Để cho tôi ít nhất thì cũng làm một việc trong sự tồn tại này mà tôi gần như không ngẫu nhiên: tôi sẽ tự tử. Chí ít thì cũng có một việc tôi có thể làm!” Việc sinh là không thể nào làm  được  rồi;  việc  yêu  cũng  không  thể  được  tạo  ra  nếu nó  không  có  đó;  nhưng  việc  chết...  cái  chết  có  một phương án. Hoặc là bạn có thể là nạn nhân hoặc là bạn có thể quyết định.

Xã hội này đã lấy đi tất cả phẩm giá từ bạn. Đó là lí do tại sao người ta tự tử - bởi vì việc tự tử của họ sẽ cho họ  một  loại  phẩm  giá.  Họ  có  thể  nói  với  Thượng  đế, “Con  đã  từ  bỏ  thế  giới  của  mình  và  cuộc  đời  mình.  Nó không xứng đáng!” Những người tự tử gần như bao giờ cũng  nhạy  cảm  hơn  người  khác,  những  người  cứ  sống kéo lê. Và tôi không nói cứ tự tử đi, tôi đang nói có một khả  năng  cao  hơn.  Mỗi  khoảnh  khắc  cuộc  sống  đều  cóthể đẹp thế, cá nhân thế, không bắt chước, không lặp lại. Mỗi  khoảnh  khắc  đều  có  thể  quí  giá  thế!  Thế  thì  không cần phải tự tử. Mỗi khoảnh khắc đều có thể đem lại phúc lạc thế, và mỗi khoảnh khắc đều có thể xác định bạn như điều  duy  nhất  -  bởi  vì  bạn  là  duy  nhất!  Trước  đây  chưa hề  có  một  người  như  bạn,  và  cũng  chẳng  bao  giờ  sẽ  có người như bạn nữa.

Nhưng xã hội buộc bạn phải trở thành một phần của đám  đông  lớn.  Xã  hội  chưa  bao  giờ  thích  một  người  đi theo  đường  riêng  của  mình.  Xã  hội  muốn  bạn  là  một phần của đám đông: là một người Hindu, là một người Ki tô  giáo,  là  một  người  Do  Thái,  là  một  người  Mĩ,  là  một người Ấn Độ - nhưng là một phần của đám đông; bất kì đám  đông  nào,  nhưng  cứ  là  một  phần  của  đám  đông  đi. Đừng bao giờ là bản thân mình. Và những người muốn là chính  họ...  và  những  người  đó  là  muối  trên  trái  đất, những  người  muốn  là  chính  họ.  Họ  là  người  có  giá  trị nhất trên trái đất. Trái đất có ít phẩm giá và hương thơm bởi vì những người này. Thế thì họ tự tử.

Sannyas  và  tự  tử  là  các  phương  án.  Đây  là  kinh nghiệm  của  tôi:  bạn  có  thể  trở  thành  một  sannyasin  chỉ khi bạn đã tới điểm mà, nếu không phải là sannyas, thì là tự tử. Sannyas có nghĩa là, “Tôi sẽ cố gắng trở thành một cá nhân trong khi đang sống! Tôi sẽ sống cuộc đời mình theo  cách  riêng  của  mình.  Tôi  sẽ  không  bị  sai  khiến, không  bị  chi  phối.  Tôi  sẽ  không  vận  hành  như  cái  máy, như một người máy. Tôi sẽ không có ý tưởng nào, và tôi sẽ  không  có  mục  đích  nào.  Tôi  sẽ  sống  trong  từng khoảnh khắc, và tôi sẽ sống do sự thôi thúc của tình thế. Tôi sẽ tự phát, và tôi sẽ mạo hiểm tất cả vì nó!”

Sannyas là mạo hiểm.

Jane,tôi muốn nói với bạn: tôi đã nhìn vào mắt bạn; khả năng tự tử đã có đó nữa. Nhưng tôi nghĩ rằng bạn sẽ không tự tử - sannyas sẽ xảy ra! Bạn còn may mắn hơn bốn  người  trong  gia  đình  bạn,  những  người  đã  tự  tử. Trong thực tế, mọi người thông minh đều có khả năng tự tử, chỉ kẻ ngu đần mới không bao giờ tự tử. Bạn đã bao giờ  nghe  thấy  có  kẻ  đần  độn  nào  tự  tử  chưa?  Người  ấy chẳng  bận  tâm  về  cuộc  sống;  làm  sao  người  ấy  phải  tự tử? Chỉ người thông minh hiếm có mới bắt đầu cảm thấy cần phải làm điều gì đó, bởi vì cuộc sống như nó đã được sống thì không đáng sống. Cho nên, hoặc là làm điều gì đó và thay đổi cuộc sống của bạn - cho nó một hình thức mới,  một  chiều  mới,  một  hướng  mới  -  hoặc  tại  sao  cứ phải mang mãi cái gánh nặng ác mộng này, hết ngày nọ tới ngày kia, năm nọ tới năm kia? và nó sẽ tiếp tục... Và y học đang giúp bạn tiếp tục cuộc sống thậm chí còn dài hơn - một trăm năm, một trăm hai mươi năm. Và bây giờ người ta đang nói rằng con người có thể sống tới gần ba trăm năm, dễ dàng. Thử nghĩ xem nếu người ta phải sống ba  trăm  năm:  tỉ  lệ  tự  tử  chắc  sẽ  rất  cao  -  bởi  vì  thế  thì ngay cả một tâm trí xoàng xĩnh cũng sẽ bắt đầu nghĩ rằng điều đó là vô ích.Thông  minh  có  nghĩa  là  thấy  sâu  sắc  vào  mọi  việc. Cuộc sống của bạn có ý nghĩa gì không? Cuộc sống của bạn  có  niềm  vui  nào  không?  Cuộc  sống  của  bạn  có  bài thơ nào trong nó không? Cuộc sống của bạn có chút sáng tạo nào trong nó không? Bạn có cảm thấy biết ơn là bạn được ở đây không? Bạn có cảm thấy biết ơn rằng bạn đã được sinh ra không? Bạn có cám ơn Thượng đế của mình không?  Bạn  có  thể  nói  với  toàn  bộ  tấm  lòng  mình  rằng đây  là  phúc  lành  không?  Nếu  bạn  không  thể,  thế  thì  tại sao  bạn  cứ  sống  mãi  làm  gì?  Hoặc  là  bạn  làm  cho  cuộc sống của mình thành phúc lạc... hoặc tại sao bạn cứ làmnặng gánh cho trái đất này? Biến đi cho rồi. Ai đó khác có thể lấy chỗ bạn và có thể làm tốt hơn. Ý tưởng này tới với  tâm  trí  thông  minh  một  cách  tự  nhiên.  Nó  là  một  ý tưởng rất, rất tự nhiên khi bạn thông minh. Người thông minh  tự  tử.  Còn  những  người  thông  minh  hơn  người thông  minh  -  họ  chọn  tính  chất  sannyas.  Họ  bắt  đầu  tạo ra ý nghĩa, họ bắt đầu tạo ra nghĩa lí, họ bắt đầu sống. Tại sao bỏ lỡ cơ hội này?

Heidegger đã nói: “Cái chết cô lập tôi và làm cho tôi thành  cá  nhân.”  Đấy  là  cái  chết  của  tôi,  không  phải  là đám  đông  mà  tôi  thuộc  vào.  Mỗi  người  trong  chúng  ta đều chết cái chết của riêng mình; cái chết không thể nào được lặp lại. Tôi có thể ngồi làm  bài thi hai lần, ba lần; so  sánh  cuộc  hôn  nhân  thứ  hai  với  cuộc  hôn  nhân  đầu, vân vân và vân vân. Tôi chỉ chết có một lần. Tôi có thể xây dựng gia đình bao nhiêu lần tuỳ thích, tôi có thể đổi việc bao nhiêu lần tuỳ thích, tôi có thể đổi thành phố bao nhiêu  lần  tuỳ  thích...  nhưng  tôi  chỉ  chết  có  một  lần.  Cái chết  thách  thức  thế  vì  nó  là  chắc  chắn  và  không  chắc chắn.  Điều  nó  sẽ  tới  là  chắc  chắn,  khi  nào  nó  sẽ  tới  là không chắc chắn.

Do đó có tò mò lớn về cái chết, về nó là gì. Người ta muốn biết về nó. Và chẳng có gì không lành mạnh trong suy  tư  về  cái  chết.  Những  lời  kết  tội  thuộc  loại  đó  đơn thuần là phương sách của ‘những người’ vô nhân xưng - đám đông - để ngăn cản người ta thoát khỏi tên bạo chúa của nó và trở thành cá nhân. Điều cần thiết là thấy cuộc sống chúng ta như việc tiến tới cái chết. Một khi điều này đã  được  đạt  tới,  có  khả  năng  giải  thoát  khỏi  điều  vô  vị của cuộc sống thường ngày và sự nô lệ của nó vào những quyền lực ẩn danh. Người đã đương đầu như vậy với cái chết của mình do đó bị đau nhói đến thức tỉnh. Người ấy nhận ra bản thân mình bây giờ như một cá nhân khác biệt với đám đông, và được chuẩn bị để nhận lấy trách nhiệm cho  cuộc  đời  riêng  của  mình.  Theo  cách  này,  chúng  ta quyết  định  về  sự  tồn  tại  đích  thực  ngược  với  sự  tồn  tại không  đích  thực.  Chúng  ta  nổi  lên  từ  đám  đông  và  cuối cùng trở thành bản thân mình.

Ngay cả việc suy tư về cái chết cũng cho bạn một cá nhân, một hình hài, một dạng thức, một định nghĩa - bởi vì đấy là cái chết của bạn. Đấy  là điều duy nhất còn lại trong  thế  giới  mà  là  duy  nhất.  Và  khi  bạn  nghĩ  về  tự  tử thì nó trở thành còn cá nhân hơn; đấy là quyết định  của bạn.

Và nhớ lấy, tôi không nói rằng bạn nên tự tử. Tôi nói rằng  cuộc  sống  của  bạn,  như  nó  hiện  thế,  đang  dẫn  bạn tới tự tử. Thay đổi nó đi.

Và  suy  tư  về  cái  chết.  Nó  có  thể  tới  vào  bất  kì  lúc nào,  cho  nên  đừng  cho  rằng  việc  nghĩ  tới  cái  chết  là không lành mạnh. Không phải vậy, bởi vì cái chết là đỉnh cao  của  cuộc  sống,  chính  đỉnh  cao  nhất  của  cuộc  sống. Bạn phải lưu ý về nó. Nó đang tới - dù bạn tự tử hay nó tới, ... nhưng nó vẫn  đang tới. Nó phải xảy ra. Bạn phải chuẩn  bị  cho  nó,  và  cách  duy  nhất  để  chuẩn  bị  cho  cái chết - cách đúng đắn - không phải là tự tử; cách đúng đắn là  chết  đi  mỗi  khoảnh  khắc  đi  vào  quá  khứ.  Đó  là  con đường phải. Đó là điều một sannyasin được giả thiết cần làm: chết đi từng khoảnh khắc đi vào quá khứ, không bao giờ mang quá khứ dù chỉ một khoảnh khắc. Từng khoảnh khắc, chết đi quá khứ và được sinh ra trong hiện tại. Điều đó  sẽ  giữ  bạn  tươi  tắn,  trẻ  trung,  sống  động,  rạng  ngời; điều  đó  sẽ  giữ  cho  bạn  sinh  động,  rộn  ràng,  kích  động, cực  lạc.  Và  một  người  biết  cách  chết  từng  khoảnh  khắc cho quá khứ thì cũng biết cách chết, và đó là tài năng vànghệ thuật vĩ đại nhất. Cho nên khi cái chết tới cho một người như vậy, người ấy nhảy múa với nó, người ấy ôm choàng  nó!  -  nó  là  người  bạn,  nó  không  phải  là  kẻ  thù. Đấy là Thượng đế tới với bạn dưới dạng cái chết. Đấy là sự thảnh thơi toàn bộ trong sự tồn tại. Đấy là lần nữa trở thành cái toàn thể, lần nữa trở thành cái một với cái toàn thể.

Cho nên đừng gọi điều này là hư hỏng.

Bạn nói: “Tôi tới từ một gia đình có bốn người tự tử bên đằng ngoại, kể cả bà tôi.”

Đừng  kết  án  những  người  tội  nghiệp  đó,  và  đừng khoảnh khắc nào nghĩ rằng họ là hư hỏng.

“Làm sao điều này ảnh hưởng tới cái chết của người ta? Có giúp đỡ nào để vượt qua được sự bóp méo này của cái  chết  mà  vẫn  cứ  diễn  ra  như  một  chủ  đề  trong  gia đình?”

Đừng gọi nó là hư hỏng; nó không phải vậy. Những người  đó  đơn  giản  là  nạn  nhân.  Họ  không  thể  đối  phó được với xã hội thần kinh, và họ đã quyết định biến mất vào trong cái chưa biết. Có lòng từ bi với họ đi, đừng kết án. Đừng nói xấu họ, đừng gọi tên họ - đừng gọi đó là hư hỏng  hay  bất  kì  cái  gì  giống  thế.  Thương  lấy  họ  và  yêu mến họ.

Không cần phải theo gương họ, nhưng cảm thông với họ. Họ phải đã đau khổ nhiều lắm. Người ta không quyết định rất dễ dàng để vứt bỏ cuộc sống đâu: họ phải đã đau khổ  ghê  gớm  lắm,  họ  phải  đã  thấy  địa  ngục  của  cuộc sống. Người ta không bao giờ quyết định dễ dàng cho cái chết, bởi vì sinh tồn là bản tính tự nhiên. Người ta cứ tiếp tục  sống  trong  đủ  mọi  loại  tình  huống  và  điều  kiện. Người ta cứ tiếp tục thoả hiệp - chỉ để sống còn. Khi ai đó  loại  bỏ  cuộc  sống  của  mình,  điều  đó  đơn  giản  chỉ  ra rằng cuộc sống đã vượt ra ngoài khả năng của người ấy để  thoả  hiệp;  đòi  hỏi  là  quá  đáng.  Đòi  hỏi  là  quá  đáng đến  mức  không  còn  đáng  sống  vì  nó  nữa;  chỉ  thế  thì người  ta  mới  quyết  định  tự  tử.  Các  bạn  hãy  thương  lấy những người này.

Vànếu bạn cảm thấy rằng cái gì đó sai, thế thì cái gì đó là sai trong xã hội, chứ không phải trong những người đó. Xã hội là hư hỏng! Trong xã hội nguyên thuỷ không ai tự tử cả. Tôi đã từng tới các bộ lạc nguyên thuỷ ở Ấn Độ: trong nhiều thế kỉ họ chẳng biết đến người nào tự tử cả. Họ không có sổ ghi lại gì về bất kì ai đã tự tử. Tại sao vậy? Xã hội là tự nhiên, xã hội còn chưa bị hư hỏng. Nó không  hướng  người  ta  vào  những  cái  trái  tự  nhiên.  Xã hội  chấp  nhận.  Nó  cho  phép  mọi  người  theo  đường  của mình, theo việc chọn lựa của mình về cách sống cuộc đời mình. Đó là quyền của mọi người. Cho dù ai đó có phát điên,  xã  hội  cũng  chấp  nhận  điều  đó.  Nó  cho  phép  điều đó; đấy là quyền của người đó được phát điên. Không có kết  án.  Trong  thực  tế,  trong  xã  hội  nguyên  thuỷ,  người điên được kính trọng như các nhà huyền môn - và họ có một loại bí ẩn quanh mình. Nếu bạn nhìn vào trong mắt người điên và vào trong mắt nhà huyền môn, có điều gì đó tương tự nhau - cái gì đó bao la, cái gì đó không xác định,  cái  gì  đó  âm  u,  cái  gì  đó  giống  như  hỗn  loạn  mà sinh  ra  các  ngôi  sao.  Nhà  huyền  môn  và  người  điên  có những điều tương tự.

Mọi  người  điên  không  nhất  thiết  là  nhà  huyền  môn, nhưng  mọi  nhà  huyền  môn  thì  đều  điên.  Bởi  ‘điên’  tôi muốn nói họ đã vượt ra ngoài tâm trí. Người điên có thể tụt xuống thấp hơn tâm trí, còn nhà huyền môn có thể đã vượt ra ngoài tâm trí, nhưng một điều là tương tự - cả haiđều không trong tâm trí mình. Trong xã hội nguyên thuỷ ngay  cả  người  điên  cũng  được  kính  trọng,  cực  kì  kính trọng. Nếu người ấy quyết định điên, điều đó là được. Xã hội lo lắng đồ ăn cho người ấy, chỗ ở cho người ấy. Xã hội yêu mến người ấy, yêu cái điên khùng của người ấy. Xã hội không có luật lệ cố định; thế thì không ai phải tự tử bởi vì tự do vẫn còn không bị động chạm tới.

Khi xã hội đòi hỏi sự nô lệ và tiếp tục phá huỷ tự do của  bạn  và  làm  què  quặt  bạn  từ  mọi  phía  và  làm  tê  liệt linh hồn bạn và làm mờ xỉn con tim bạn... người ta đi tới cảm thấy tốt hơn là chết đi chứ không thoả hiệp.

Đừng gọi họ là hư hỏng. Thương lấy họ; họ đau khổ đã nhiều, họ là nạn nhân. Và cố gắng hiểu điều đã xảy ra cho họ; điều đó sẽ cho bạn cái nhìn sáng suốt vào trong cuộc sống riêng của mình. Và không cần phải lặp lại điều đó, bởi vì tôi trao cho bạn một cơ hội được là chính bản thân bạn. Tôi mở ra cánh cửa cho bạn. Nếu bạn hiểu, bạn sẽ thấy ra vấn đề về nó, nhưng nếu bạn không hiểu thế thì khó  khăn.  Tôi  có  thể  tiếp  tục  hô  to  còn  bạn  thì  sẽ  chỉ nghe cái mà bạn có thể nghe, và bạn sẽ nghe chỉ cái bạn muốn nghe thôi - cái mà bạn muốn nghe.

Một người bạn là nhà tâm lí tới tôi: người ấy đã viết một câu hỏi dài. Người ấy nói: “Tại sao thầy cứ nói mãi về loại bỏ bản ngã? Chẳng ai có thể loại bỏ được bản ngã cả.”

Bây  giờ  làm  sao  anh  ta  biết  được  điều  đó  -  rằng chẳng ai có thể loại bỏ được bản ngã? Anh ta nói điều đó đã  không  thành  công.  Làm  sao  mà  bạn  biết  được?  Điều đó đã thành công, mặc dầu nó đã thành công chỉ với rất ít và rất hiếm người.  Nhưng điều đó đã thành công, và nó đã thành công chỉ với hiếm người bởi vì chỉ những người hiếm  hoi  ấy  mới  cho  phép  nó  thành  công.  Nó  có  thể thành  công  cho  mọi  người,  nhưng  người  ta  không  cho phép nó thành công. Họ không sẵn sàng để làm mất bản ngã của mình.

Anh ta là một nhà tâm lí, và anh ta nói, “Osho ơi, tôi thấy  thầy  nữa  cũng  là  một  bản  ngã  lớn.”  Như  một  nhà tâm lí anh ta nói, “Tôi thấy bản ngã lớn trong thầy.”

Thế thì bạn chẳng trông thấy tôi chút nào cả. Thế thì bạn đã thấy một cái gì đó chính là phóng chiếu của bạn.

Bản ngã cứ phóng chiếu bản thân nó. Bản ngã cứ tạo ra  thực  tại  của  riêng  nó  quanh  bản  thân  nó,  sự  phản  xạ của riêng nó.

Bây  giờ,  nếu  bạn  có  thể  thấy  sâu  vào  bên  trong  tôi đến thế thì tại sao bạn còn phải tới đây? - bạn có thể thấy sâu  vào  trong  chính  bạn.  Nếu  bạn  đã  có  cái  nhìn  sáng suốt vĩ đại như thế, thì phỏng có ích gì mà tới đây? - điều đó  là  vô  ích.  Và  nếu  bạn  đã  quyết  định  rằng  bản  ngã không thể nào bị loại bỏ được, rằng điều đó là không thể, thế thì bạn đã quyết định không cố gắng gì.

Và tôi không nói bản ngã có thể bị loại bỏ! Tôi đang nói bản ngã không tồn tại! Làm sao bạn có thể loại bỏ cái gì đó mà lại không tồn tại? Và Phật cũng chẳng nói rằng phải  loại  bỏ  bản  ngã,  ông  ấy  nói  chỉ  phải  nhìn  vào  bản ngã thôi - và bạn không tìm thấy nó đâu cả, do đó nó biến mất.

Thế thì bạn có thể làm gì - khi bạn đi vào bên trong bản  thể  mình  và  bạn  không  thấy  bản  ngã  nào,  bạn  thấy im lặng ở đấy; không cái ta nào thống trị cả, không trung tâm nào giống như bản ngã có đấy? Việc loại bỏ bản ngã không có nghĩa là bạn phải loại bỏ nó. Việc loại bỏ bản ngã  chỉ  là  biểu  dụ.  Nó  đơn  giản  có  nghĩa  là  khi  bạn  đivào trong, bạn nhìn vào và bạn chẳng tìm thấy gì cả, bản ngã biến mất. Trong thực tế, ngay cả việc nói ‘biến mất’ cũng  không  đúng,  bởi  vì  ngay đầu  tiên  nó  không  có đó. Nó là việc hiểu sai.

Bây giờ, thay vì đi vào trong bản thân mình, bạn lại nhìn vào tôi. Và bạn nghĩ bạn đã nhìn được vào tôi! Và bởi vì bạn là nhà phân tâm hay nhà tâm lí, nên bạn quyết định. Và quyết định của bạn sẽ trở thành rào chắn - bởi vì bản  ngã  không  tồn  tại  trong  tôi!  Và  tôi  muốn  tuyên  bố: bản  ngã  không  tồn  tại  trong  bạn!  Ngay  cả  với  anh  bạn nhà tâm lí này tôi sẽ nói: bản ngã không tồn tại trong anh ta. Bản ngã không tồn tại! Nó là một ý tưởng không tồn tại, chỉ là một ý tưởng.

Cũng  giống  như  khi  bạn  thấy  một  sợi  dây  thừng trong bóng tối và bạn nghĩ đấy là con rắn, và bạn bắt đầu chạy, và bạn chạy hết hơi, và bạn vấp vào hòn đá, bị gẫy xương,  rồi  sáng  hôm  sau  bạn  mới  nhận  ra  là  đấy  chỉ  là sợi  dây  thừng.  Nhưng  nó  đã  có  tác  dụng  ghê  gớm!  Con rắn  không  có  đó,  nhưng  nó  ảnh  hưởng  vào  thực  tại  của bạn.  Việc  hiểu  sai  thì  cũng  thực  như  hiểu  vậy.  Điều  đó không đúng, nhưng nó là thực! Đó là khác biệt giữa thực tại và chân lí. Con rắn được thấy qua sợi dây là thực, bởi vì  kết  quả  của  nó,  hậu  quả  của  nó  là  thực.  Nếu  bạn  yếu tim  thì  có  thể  rất  nguy  hiểm  khi  nhìn  con  rắn  trong  sợi dây thừng: bạn có thể chạy nhanh đến mức bạn có thể bị đau tim. Điều đó có thể ảnh hưởng tới toàn bộ cuộc sống của bạn. Và nó mới có vẻ kì cục làm sao; đấy chỉ là một sợi dây thừng.

Điều tôi đang nói, hay điều Phật đang nói là: cầm lấy chiếc đèn và đi vào trong. Nhìn cho kĩ liệu có rắn đó hay không.  Phật  đã  thấy  nó  không  tồn  tại  trong  ông  ấy.  Tôi đã  thấy  nó  không  tồn  tại  trong  tôi.  Và  cái  ngày  tôi  thấy nó không tồn tại trong tôi, tôi đã nhìn quanh vào mắt mọi người và tôi chẳng bao giờ thấy nó cả. Đấy chỉ là ý tưởng vô căn cứ. Đấy chỉ là mơ.

Nhưng  nếu  bạn  nữa cũng  lại  tràn  đầy  mơ,  bạn  thậm chí  còn  có  thể  phóng  chiếu  nó  lên  tôi.  Và  tôi  không  thể nào  làm  được  gì  về  điều  đó.  Nếu  bạn  phóng  chiếu,  thì bạn cứ phóng chiếu. Cứ dường như là bạn đang đeo kính, kính mầu, kính xanh, và toàn bộ thế giới trông xanh rờn. Và  bạn  tới  tôi  và  bạn  nói,  “Osho  ơi,  thầy  đang  mặc  bộ quần áo mầu xanh.” Tôi làm gì được nào? Tôi chỉ có thể nói,  “Bỏ  kính  ra  đi.”  Và  bạn  nói,  “Chẳng  ai  có  thể  bỏ kính  của  mình  ra  được.  Điều  ấy  chưa  bao  giờ  xảy  ra!” Thế thì khó khăn.

Nhưng  đấy  không  phải  là  vấn  đề  đối  với  tôi;  đấy  là vấn đề đối với bạn. Tôi cảm thấy tiếc cho bạn, bởi vì nếu đây  là  ý  tưởng  của  bạn  thế  thì  bạn  sẽ  phải  khổ  cả  đời mình - bởi vì bản ngã tạo ra khổ. Và một ý tưởng không thật, bị coi là thật, tạo ra khổ. Khổ thực sự là gì? Khổ là khi bạn có một ý tưởng nào đó mà lại không tương ứng với chân lí. Thế thì có khổ.

Chẳnghạn, bạn nghĩ đá là thức ăn và bạn ăn chúng; thế thì bạn khổ, thế thì bạn bị đau dạ dầy. Nhưng nếu đấy là thức ăn thực, thế thì bạn không khổ, thế thì bạn được thoả mãn. Khổ được tạo ra bởi ý tưởng không đi đôi với thực tại; phúc lạc được tạo ra khi bạn có ý tưởng đi đôi với  thực tại.  Phúc  lạc  là  cố  kết  giữa bạn và chân lí; đau khổ  là  phân  đôi,  chia  rẽ  giữa  bạn  và  chân  lí.  Khi  bạn không  đi  cùng  chân  lí,  bạn  trong  địa  ngục;  khi  bạn  đi cùng  với  chân  lí,  bạn  trong  thiên  đường  -  tất  cả  là  vậy. Và đó là toàn bộ vấn đề cần phải hiểu.Bây  giờ  người  này  tới  từ  nước  Mĩ  xa  xôi.  Khi  lắng nghe  băng  nói  của  tôi,  anh  ta  bắt  đầu  cảm  động  về  tôi. Anh  ta  phải  tới  đây,  nhưng  nếu  đây  là  cách  anh  ta  nhìn vào mọi thứ thì anh ta sẽ lỡ. Và nhớ lấy, đấy không phải là vấn đề cho tôi. Nếu bạn nghĩ tôi là kẻ cá nhân lớn, thì xin cám ơn bạn - đấy không phải là vấn đề cho tôi. Đấy là  ý  tưởng  của  bạn,  và  bạn  hoàn  toàn  có  quyền  có  ý tưởng.  Nhưng  nếu  bạn  đã  chắc  chắn  về  nó  đến  thế,  thì điều gì sẽ xảy ra?

Anh ta nói, “Tôi đã từng gặp nhiều thánh nhân thiêng thiêng của nhiều tôn giáo và tất cả họ đều là kẻ bản ngã cả.”

Bạn phải đeo cùng chiếc kính ở mọi nơi rồi. Bạn cứ tạo  ra  thực  tại  riêng  của  mình,  mà  không  đúng.  Đó  là  lí do tại sao Phật nhấn mạnh nhiều thế vào cái không, vào vô trí - bởi vì khi tâm trí không có ý nghĩ thì bạn không thể  phóng  chiếu  điều  gì.  Thế  thì  bạn  phải  thấy  cái  đang đấy.  Khi  bạn  không  có  bất  kì  ý  tưởng  nào,  khi  bạn  đơn giản trống rỗng, tấm gương phản chiếu, thế thì bất kì cái gì tới trước bạn cũng đều được phản chiếu ra. Và nó phản chiếu  cái  đang  đấy.  Nhưng  nếu  bạn  có  ý  tưởng,  thế  thì bạn làm méo mó. Ý nghĩ là môi giới cho việc bóp méo.

Nếu  bạn  có  thể  thấy  bản  ngã  trong  tôi,  thì  bạn  thực sự đang làm phép mầu đấy. Nhưng có thể là... và bạn có thể  hưởng  thú.  Nhưng  chính  bạn  sẽ  bị  hại  bởi  ý  tưởng của mình, không ai khác cả. Nếu ý tưởng này cứ còn dai dẳng,  thế  thì  sẽ  không  có  khả  năng  nào  để  bắc  cầu  với tôi. Ít nhất trong vài ngày bạn ở đây, gạt các ý tưởng của bạn sang một bên đi. Và một điều là chắc chắn: cái nghề tâm  lí  của  bạn  chẳng  ích  gì  cho  bạn  đâu,  nếu  không  thì bạn đã chẳng cần phải ở đây chút nào.

Mói ngày hôm nọ anh ta còn ngồi trước tôi và nói về vấn  đề  của  mình.  Và  đôi  khi  tôi  tự  hỏi...  anh  ta  sao  có lắm vấn đề thế, và anh ta là trưởng nhóm. Anh ta sẽ làm gì với mọi người? Anh ta có thể giúp đỡ mọi người theo kiểu  nào?  Và  anh  ta  có  tấm  thân  béo  thế  mà  cũng  còn chẳng  thể  nào  thay  đổi  được  nó;  mà  anh  ta  lại  cứ  ních thêm mãi vào mình. Và đây là vấn đề của anh ta. Và anh ta lại sợ hãi đến mức anh ta cứ nài nỉ mãi với Laxmi rằng anh  ta  cần  một  cuộc  nói  chuyện  riêng  tư,  bởi  vì,  “Tôi không  thể  nào  nói  mọi  điều  trước  mọi  người.”  Tại  sao? Người ta sẽ thấy bạn, rằng bạn béo. Việc bạn có nói hay không  cũng  chẳng  thành  vấn  đề.  Mọi  người  đều  có  mắt và họ có thể thấy rằng bạn béo, và rằng bạn cứ ních mãi. Làm sao bạn làm trống rỗng Vrindavan cho mọi người? Họ sẽ biết.

Anh ta muốn có một cuộc nói chuyện riêng tư để cho anh  ta  có  thể nói  vấn  đề của  mình,  và  vấn  đề là về việc béo  -  “Tôi  cứ  ăn  mãi  mà  không  thể  nào  dừng  được;  tôi phải  làm  gì  đây?”  Nghề  tâm  lí  của  bạn  thậm  chí  cũng chẳng  có  ích  gì  nhiều  lắm,  và  bạn  nghĩ  nghề  tâm  lí  của bạn  có  khả  năng  biết  được  tôi,  thấy  được  tôi  sao?  Bạn đừng bị lừa bởi trò chơi của riêng mình.

Và bạn cũng chưa ở cạnh bất kì người thiêng thiêng nào đâu. Tôi không nói rằng họ là không thiêng liêng; tôi đơn giản nói rằng bạn có thể đã ở đó, nhưng bạn chưa ở cùng với họ. Nếu bạn không thể ở cùng tôi, làm sao bạn ở  cùng  với  họ  được?  Bạn  chưa  ở  cùng  với  bất  kì  người thiêng liêng nào. Dù bạn đến đâu, bạn cũng đến với nghề tâm lí của mình, với tất cả những tri thức mà bạn đã thu thập quanh mình. Và nó chẳng có ích gì cho bạn cả. Nó là vô ích! Mà bạn thì cứ đi cố vấn cho mọi người. Bạn sẽ tạo  ra  cùng  loại  chấn  thương,  phức  tạp,  ở  người  khácnữa.  Nhà  trị  liệu  có  thể  có  ích  chỉ  khi  lời  khuyên  của người ấy không chỉ dành cho kẻ khác, mà khi lời khuyên của  người  ấy  là  dành  cho  cuộc  sống  của  người  đó,  khi người đó đã sống với nó và đã thấy chân lí của nó.

Bạn  nói  rằng  giáo  huấn  của  các  thời  đại  về  loại  bỏ bản  ngã,  loại  bỏ  tâm  trí,  không  có  tác  dụng.  Nó  có  tác dụng đấy! Nó đã làm việc cho tôi; đó là lí do tại sao tôi nói  nó  đã  làm  việc.  Tôi  biết  nó  không  có  tác  dụng  cho bạn. Nhưng chẳng có gì sai trong giáo huấn cả, cái gì đó sai  trong  bạn;  đó  là  lí  do  tại  sao  nó  không  có  tác  dụng trong  bạn.  Nó  đã  có  tác  dụng  cho  hàng  triệu  người.  Và đôi khi việc xảy ra là người láng giềng của bạn có thể là người  chứng  ngộ  mà  bạn  thì  có  thể  không  thể  nào  thấy được.

Điều ấy đã xảy ra...

Một người tìm kiếm tới từ Mĩ. Anh ta đã nghe nói có một nhà huyền môn Sufi vĩ đại ở Dacca, Bangladesh, cho nên  anh  ta  nhào  tới  -  vì  người  Mĩ  thì  tới  ngay.  Anh  ta nhào tới: anh ta đơn giản nhảy tới Dacca! Anh ta bắt một chiếc taxi và nói, “Đưa tôi tới nhà huyền môn này!”

Người  lái  taxi  cười  to.  Ông  ta  nói,  “Ông  có  thực  sự quan tâm không đấy? Thế thì ông đã tìm đúng người rồi đấy. Nếu ông hỏi bất kì tài xế taxi nào khác, thì chẳng ai biết  gì  đâu.  Tôi  biết  người  này.  Tôi  đã  sống  với  người này gần năm mươi năm nay rồi.”

“Năm  mươi  năm  cơ  à?  Ông  ấy  bao  nhiêu  tuổi  rồi?” người Mĩ hỏi.

Người  lái  tắc  xi  nói,  “Ông  ấy  cũng  năm  mươi  tuổi rồi.”

Anh ta nghĩ, “Người này dường như mất trí!” Anh ta thử hỏi những người lái taxi khác, nhưng chẳng ai biết về người này cả cho nên anh ta phải trở lại với người mất trí này.

Và người lái taxi nói, “Tôi đã bảo ông rồi là không ai biết  người  đó  đâu.  Ông  đi  cùng  tôi  đi  và  tôi  sẽ  đưa  ông tới.” Và ông ta đưa người Mĩ đi - Dacca là thành phố cổ với phố xá nhỏ bé tí hin - và ông ta phải đi zic zắc đây đó hàng giờ. Còn người  Mĩ thì rất sung sướng, vì mục tiêu mỗi  lúc  lại  càng  gần  đạt  tới  hơn.  Sau  ba,  bốn  giờ,  họ dừng lại trước một ngôi nhà nhỏ, một ngôi nhà của người rất nghèo. Và người lái taxi nói, “Ông cứ đợi nhé, còn tôi sẽ thu xếp cho ông gặp thầy.”

Thế rồi một phụ nữ tới và bà ta nói, “Thầy đang đợi ông đấy.” Và người này đi vào, còn người lái xe taxi thì đang ngồi đó.

Và  ông  ta  nói,  “Lại  đây,  con  ta,  con  có  việc  gì  cần hỏi?”

Người Mĩ không thể nào tin vào điều đó. Anh ta nói, “Ông mà là thầy ư?”

Người này nói, “Ta là thầy đây, và ta đã sống với con người  này  trong  năm  mươi  năm;  không  ai  khác  biết  về điều đó.” Hoá ra là ông ấy là thầy.

... Nhưng bạn có ý tưởng của mình: “Làm sao người lái  taxi  lại  có  thể  là  thầy  được?”  Nghĩ  về  tôi  như  người lái taxi xem sao... Bạn sẽ không tin - bạn tin được không? Liệu  anh  bạn  nhà  tâm  lí  này  có  tin  không?  Điều  ấy  là không thể được.

Bạn có ý tưởng. Bởi ý tưởng của mình mà bạn cứ bỏ lỡ nhiều điều bao quanh. Trái đất này chưa bao giờ trốngrỗng  thầy.  Có  người  ở  mọi  nơi,  nhưng  bạn  không  thể thấy được! Và khi bạn muốn thấy họ, bạn tới Vatican bởi vì bạn có ý tưởng nào đó rằng giáo hoàng phải đã chứng ngộ. Trong thực tế, làm sao một người đã chứng ngộ có thể là giáo hoàng được? Không người chứng ngộ nào sẽ đồng  ý  với  điều  vô  nghĩa  ấy.  Người  ấy  có  thể  ưa  thích làm tài xế taxi hơn.

Xin bỏ ý tưởng của bạn đi trong khi bạn còn ở đây, trong  vài  ngày  này.  Cởi  mở  bản  thân  mình,  đừng  định kiến từ ngay chính ban đầu rằng, “Điều này chưa bao giờ xảy ra.” Điều này đã xảy ra rồi! Điều này đã xảy ra trong tôi. Chẳng có gì cản trở nó ngoại trừ những ý tưởng này, tri thức này. Đó là lí do tại sao tôi nói tri thức là cái đáng nguyền rủa. Vứt tri thức của mình và bạn sẽ vứt bỏ bệnh hoạn của mình!

Câu hỏi thứ hai:

Osho kính yêu,

Tôi đang yếu đuối. Vậy mà lần đầu tiên tôi cảm thấy rằng tôi có thể thảnh thơi trong yếu đuối của tôi ở đây. Tôi có phải mạnh mẽ và dũng cảm không?

Không có cái phải ở đây. Tất cả những cái phải, nên, bắt buộc, đều phải loại bỏ. Chỉ thế thì bạn mới trở thành con người tự nhiên.

Và  cái  gì  sai  trong  khi  là  yếu  đuối?  Mọi  người  đều yếu  đuối  cả.  Làm  sao  bộ  phận  có  thể  mạnh  được?  -  bộ phận  thì  phải  yếu  chứ.  Và  chúng  ta  là  những  bộ  phận  tí xíu, giọt nước trong đại dương bao la. Làm sao chúng ta có thể mạnh được? - mạnh chống lại ai, mạnh vì cái gì? Đúng,  bạn  đã  được  dạy,  tôi  biết,  phải  mạnh  mẽ,  bởi  vì bạn  đã  được  dạy  phải  bạo  hành,  hung  hăng,  đấu  tranh. Bạn đã được dạy phải mạnh mẽ bởi vì bạn đã được dạy phải cạnh tranh, tham vọng, bản ngã. Bạn đã được dạy tất cả các loại hung hăng bởi vì bạn đã được dạy dỗ để cướp đoạt  người  khác,  cướp  đoạt  tự  nhiên.  Bạn  chưa  bao  giờ được dạy dỗ để yêu cả.

Tại đây, thông điệp là tình yêu - cho nên bạn cần sức mạnh để làm gì? Thông điệp ở đây là buông xuôi. Thông điệp ở đây là chấp nhận, chấp nhận toàn bộ bất kì cái gì đang đấy.

Cái  yếu  là  đẹp.  Thảnh  thơi  trong  nó,  chấp  nhận  nó, tận hưởng nó. Nó có vẻ đẹp riêng, nó có niềm vui riêng.

“Tôi yếu đuối...”

Xinbạn đừng dùng từ yếu đuối, bởi vì nó có mang ý kết  án  trong  đó.  Nói  “Tôi  là  bộ  phận,”  và  bộ  phận  thì nhất  định  là  không  tự  lực  được.  Trong  bản  thân  nó  bộ phận nhất  định là bất lực. Bộ phận chỉ có hiệu lực cùng với cái toàn thể. Sức mạnh của bạn là khi ở cùng chân lí; không có sức mạnh nào khác. Chân lí là mạnh mẽ, chúng ta  là  yếu.  Thượng  đế  là  mạnh  mẽ,  chúng  ta  yếu  đuối. Cùng với ngài chúng ta cũng thành mạnh; chống lại ngài, không  cùng  ngài,  chúng  ta  yếu.  Tranh  đấu  với  sông,  cố gắng lội ngược dòng và bạn  sẽ được chứng minh về cái yếu  đuối.  Trôi  nổi  với  sông  và  xuôi  theo  dòng  nước  - thậm chí không bơi nữa, trong buông bỏ và để cho dòng sông  đưa  bạn  đến  chỗ  nó  tới  -  và  thế  thì  không  có  yếu đuối. Khi ý tưởng là mạnh đã bị loại bỏ đi thì cũng chẳng cái  yếu  nào  còn  lại  nữa.  Chúng  cả  hai  cùng  biến  đi.  Vàthế thì, bỗng nhiên, bạn chẳng yếu mà cũng chẳng mạnh. Trong  thực  tế,  bạn  có  đâu;  Thượng  đế  có  -  chẳng  yếu cũng chẳng mạnh.

Bạn nói: “Vậy mà lần đầu tiên tôi cảm thấy rằng tôi có thể thảnh thơi trong cái yếu đuối của tôi ở đây.”

Một  cảm  giác  tốt;  đừng  bị  mất  dấu  vết  của  nó.  Một cảm giác tốt: thảnh thơi - đó là toàn bộ giáo huấn của tôi. Thảnh thơi trong bản thể của bạn, dù bạn là ai. Đừng áp đặt bất kì ý tưởng nào. Đừng hướng bản thân mình thành điên  khùng;  không  cần  đâu.  Hiện  hữu  -  loại  bỏ  việc  trở thành. Chúng ta không đi đâu cả, chúng ta chỉ hiện hữu ở đây  thôi.  Và  khoảnh  khắc  này  đẹp  làm  sao,  nó  là  phúc lành thế; đừng đem bất kì tương lai nào vào trong nó, nếu không  bạn  sẽ  phá  huỷ  nó.  Tương  lai  là  chất  độc.  Thảnh thơi và tận hưởng đi. Nếu tôi có thể giúp cho bạn thảnh thơi và tận hưởng được, thì công việc của tôi là hoàn tất. Nếu tôi có thể giúp bạn loại bỏ ý tưởng của bạn, ý tưởng về bạn phải là thế nào và không phải là thế nào, nếu tôi có  thể  lấy  đi  tất  cả  những  lời  răn  dạy  đã  từng  trao  cho bạn, thế thì công việc của tôi là được hoàn thành. Và khi bạn  không  có  bất  kì  lời  răn  dạy  nào,  và  khi  bạn  sống trong  thôi  thúc  của  tình  huống  -  tự  nhiên,  tự  phát,  đơn giản, thông thường - có mở hội lớn, bạn đã về đến nhà.

Bây  giờ  đừng  đem  nó  lại  nữa...  “Tôi  có  phải  mạnh mẽ và dũng cảm không?” Để làm gì? Trong thực tế chính cái yếu đuối mới mong là mạnh.

Cố hiểu điều này; nó có một chút ít phức tạp nhưng chúng ta đi vào trong nó. Chính cái yếu đuối muốn được là mạnh, chính cái thấp kém muốn là cái cao siêu, chính cái  dốt  nát  muốn  hiểu  biết  -  để  cho  nó  có  thể  trốn  bên trong  hiểu  biết,  để  cho  bạn  có  thể  che  dấu  cái  yếu  đuối của mình trong cái gọi là sức mạnh của bạn. Từ cái thấp kém mà nảy sinh ra ham muốn được là cao siêu. Đấy là toàn  bộ  nền  móng  của  chính  trị  trên  thế  giới,  chính  trị quyền  lực.  Chính  những  người  thấp  kém  mới  trở  thành chính khách: họ có thôi thúc về quyền lực, bởi vì họ biết họ thấp kém. Nếu họ không trở thành tổng thống của một nước  hay  thủ  tướng  của  một  nước,  họ  không  thể  nào chứng minh được bản thân mình cho người khác. Trong chính  mình  họ  cảm  thấy  yếu  đuối;  họ  hướng  bản  thân mình về quyền lực.

Nhưng  làm  sao,  bằng  việc  trở  thành  tổng  thống,  mà bạn có thể có quyền lực được? Sâu bên trong bạn sẽ biết rằng cái yếu đuối của bạn vẫn còn đó. Trong thực tế, điều đó  còn  được  cảm  thấy  nhiều  hơn,  thậm  chí  nhiều  hơn trước nữa, bởi vì bây giờ sẽ có tương phản. Trên bề ngoài có quyền lực, và ở bên trong có yếu đuối - rõ ràng hơn, giống  như  cái  rủi  trong  cái  may.  Đó  là  điều  xảy  ra:  bên trong bạn cảm thấy nghèo túng và bạn bắt đầu chộp giữ, bạn trở thành tham lam, bạn bắt đầu sở hữu mọi thứ, và bạn cứ tiếp tục mãi, và không có cái kết thúc cho nó. Và toàn  bộ  cuộc  sống  của  bạn  bị  phí  hoài  trong  mọi  thứ, trong tích luỹ.

Nhưng  bạn  càng  tích  luỹ  nhiều,  bạn  càng  cảm  thấy sâu  sắc  cái  nghèo  khó  ở  bên  trong.  Ngược  với  cái  giầu có, điều ấy có thể thấy rất dễ dàng. Khi bạn thấy điều này

- rằng cái yếu đuối cố gắng trở thành cái mạnh mẽ - đấy là điều ngớ ngẩn. Làm sao cái yếu trở thành mạnh được? Khi  thấy  được  điều  đó,  bạn  không  còn  muốn  trở  thành mạnh  nữa.  Và  khi  bạn  không  muốn  trở  thành  mạnh,  cái yếu cũng không thể còn lại trong bạn. Nó chỉ có thể còn lại cùng với ý tưởng về cái mạnh - chúng đi đôi với nhau, giống  như  các  cực  âm-dương  của  điện.  Chúng  tồn  tạicùng nhau. Nếu bạn loại bỏ tham vọng này để trở thành mạnh,  một  ngày  nào  đó  bỗng  nhiên  bạn  sẽ  thấy  cái  yếu cũng  biến  mất.  Nó  không  thể  được  giữ  mãi  trong  bạn. Nếu bạn vứt bỏ ý tưởng được giầu có, làm sao bạn có thể cứ nghĩ mình là nghèo được? Làm sao bạn so sánh được, và làm sao bạn đánh giá được rằng bạn là nghèo? So với cái  gì?  Sẽ  chẳng  có  khả  năng  nào  để  đo  cái  nghèo  của bạn cả. Khi vứt bỏ cái ý tưởng về giầu có, về cái giầu, thì một ngày nào đó cái nghèo cũng biến mất.

Khi bạn không còn khao khát tri thức và bạn vứt bỏ tri thức, làm sao bạn có thể vẫn còn dốt nát được? Khi tri thức biến mất, trong thức tỉnh về nó, giống như cái bóng của nó, dốt nát cũng biến mất. Thế thì con người thành trí huệ.  Trí  huệ  không  phải  là  tri  thức;  trí  huệ  là  việc  thiếu vắng cả tri thức lẫn dốt nát.

Đây  là  ba  khả  năng:  bạn  có  thể  dốt  nát,  bạn  có  thể dốt  nát  và  hiểu  biết,  và  bạn  có  thể  không  dốt  nát  lẫn không hiểu biết. Khả năng thứ ba chính là trí huệ. Đó là điều  Phật  gọi  là  prajnaparamita  -  trí  huệ  vượt  ra  ngoài; trí huệ siêu việt. Nó không phải là tri thức.

Trước  hết,  bỏ  ham  muốn  này  về  sức  mạnh,  và  quan sát. Rồi một ngày bạn sẽ ngạc nhiên, bạn sẽ bắt đầu nhảy múa:  cái  yếu  đuối  đã  biến  mất.  Chúng  là  hai  mặt  của cùng một đồng tiền: chúng sống cùng nhau, chúng đi đôi với nhau. Một khi bạn đã hiểu thấu sự kiện này trong bản thể mình, sẽ có chuyển biến vĩ đại.

Câu hỏi thứ ba:

Osho kính yêu,

Tại sao và làm thế nào mà mọi người tới với Thầy từ bốn phương trên trái đất này?

Nếu người nào nói ra chân lí, người ấy chắc chắn sẽ được mọi người tìm tới dù sớm hay muộn - đó là lí do tại sao.

Điềunày là không thể nào... nếu bạn đã thốt ra chân lí,  thì  không  thể  nào  người  khác  lại  không  tới.  Họ  đang ao ước về điều đó, họ đang khát khao về điều đó, họ đang đói về điều đó; và họ vẫn còn đói trong nhiều kiếp. Khi một gợn sóng của chân lí phát sinh ở bất kì đâu, một bài ca, thì với những người đang đói khát - họ có thể ở bất kì đâu trên hành tinh này - cái gì đó trong tiềm thức của họ bắt  đầu  xảy  ra.  Chúng  ta  được  nối  với  nhau  trong  tiềm thức; trong cõi giới sâu thẳm nhất của bản thể chúng ta, chúng ta là một. Nếu một người trở thành vị Phật, thế thì tiềm  thức  của  mọi  người  đều  cảm  động.  Bạn  có  thể không biết một cách có ý thức, nhưng tiềm thức của mọi người đều cảm động. Điều đó cũng giống như mạng nhện vậy:  bạn  chạm  vào  nó  từ  bất  kì  đâu  và  toàn  bộ  mạng nhện  bắt  đầu  rung  rinh.  Chúng  ta  là  một  trong  nền  tảng của  mình.  Chúng  ta  giống  như  một  cái  cây  mạnh  mẽ cứng cáp, đứng vững chắc giữa đồng - to lớn, khổng lồ, với tán lá lớn. Lá có hàng triệu, cành có rất nhiều, nhưng tất cả đều phụ thuộc vào một thân cây vững chắc, và tất cả  chúng  đều  bắt  rễ  vào  trong  đất.  Nếu  một  lá  thành chứng  ngộ,  toàn  bộ  cây  sẽ  biết  điều  đó  một  cách  vô  ý thức ... “điều gì đó đã xảy ra.”Những  người  đang  tìm  kiếm  chân  lí  một  cách  có  ý thức sẽ là người đầu tiên bắt đầu chuyển động. Tiềm thức sẽ có những gợn sóng.

Một người bạn vừa mới viết: anh ấy đang ngồi ở đâu đó  tại  California...  Và  điều  này  có  thể  xảy  ra  dễ  dàng  ở California  hơn  bất  kì  đâu  khác.  California  là  tương  lai; tâm thức tiềm năng nhất đang xảy ra ở đó. California là mong  manh  nhất,  cho  nên  điều  đó  chỉ  có  thể  xảy  ra  ở California. Nó không thể xảy ra ở nước Nga xô viết được

- mọi thứ rất trì trệ và chết.

Một người bạn tới thăm một phụ nữ. Họ cùng ăn và uống với nhau, rồi bỗng nhiên anh ấy nhìn vào trong mắt người phụ nữ và có một sức mạnh mênh mông ở đó. Có thể  là  rượu,  đồ  uống,  âm  nhạc,  đơn  độc  của  hai  người này, không khí yêu thương, làm phát khởi một cái gì đó . Anh ấy thấy sức mạnh mênh mông trong mắt người phụ nữ, và anh ấy bị dán chặt vào đôi mắt ấy, gần như bị hút vào, bị thôi miên. Và anh ấy bắt đầu nhìn, và khi anh ấy bắt đầu nhìn thì người phụ nữ bắt đầu đung đưa, một cái gì đó bắt đầu chuyển động, một cái gì đó trong tiềm thức. Và  sau  vài  phút  người  phụ  nữ  bắt  đầu  nói,  “Rau-neesh, Rau-neesh,  Rau-neesh”  -  mà  cô  ấy  chẳng  biết  tôi  chút nào, chưa từng nghe nói về tôi. Khi cô  ấy  trở lại, người đàn  ông  nói,  “Em  vừa  lẩm  bẩm  cái  tên  nào  đó  -  Rau- neesh  -  dường  như  rất  là  kì  lạ.  Anh  chưa  bao  giờ  nghe thấy nó.”

Còn  người  phụ  nữ  thì  nói,  “Em  cũng  chưa  bao  giờ nghe về cái tên ấy. Em không biết.” Cả hai đến quán bán sách  để  tìm  cái  tên  này.  Tất  nhiên,  đấy  không  phải  là Rau-neesh, đấy là Rajneesh. Và anh ấy nhìn vào sách của tôi, và đó là điều anh ấy đã tìm kiếm trong bao nhiêu, bao nhiêu  năm.  Tháng  sau  anh  ta  tới  đây.  Bây  giờ  làm  sao điều đó đã xảy ra? Cái gì đó sâu trong người phụ nữ...

Việcnhận thông điệp là dễ dàng hơn cho phụ nữ, bởi vì  cô  ấy  gần  tiềm  thức  hơn  đàn  ông.  Đàn  ông  đã  đi  xa khỏi  tiềm  thức.  Đàn  ông  đã  trở  nên  quá  nghiêng  về  cái đầu, vào ý thức. Đàn bà vẫn còn sống với linh cảm. Cái gì đó bắt đầu khuấy động trong tiềm thức cô ấy khi người đàn  ông  nhìn  vào  mắt  cô  ấy.  Và  người  đàn  ông  này  là người  tìm  kiếm  có  ý  thức;  người  đàn  bà  thì  không. Đàn bà  chưa  bao  giờ  tìm  kiếm  thầy.  Cô  ấy  không  tới.  Cô  ấy phải  giải  thích  điều  đó  như  sự  trùng  hợp  hay  cái  gì  đó. Cô  ấy  chưa  bao  giờ  quan  tâm  tới  bất  kì  việc  tìm  kiếm nào, nhưng tiềm thức của cô ấy thì tiếp nhận nhiều hơn. Là  một  phụ  nữ,  và  thế  rồi  rượu,  và  người  đàn  ông  này nhìn như có lực từ hút sâu vào mắt cô ấy - tất cả những điều này cùng tác động, một cái gì đó nổi lên bề mặt. Và ý thức của người đàn ông này đang tìm kiếm. Nghe thấy lời này anh ấy bị móc vào. Anh ấy bị móc vào với từ này; anh  ấy  không  thể  nào  quên  được  nó.  Anh  ấy  phải  tới quán sách để tìm cho ra, tới thư viện, đây đó, hỏi bạn bè từ này là gì.

Đấy  không  phải  là  phép  mầu.  Đấy  là  quá  trình  đơn giản về cách mọi việc xảy ra.

Bạn  hỏi  tôi:  “Tại  sao  và  làm  thế  nào  mà  mọi  người tới với Thầy từ bốn phương trên trái đất này?”

Khoảng  cách  không  phải  là  vấn  đề;  tìm  kiếm,  đói khát  mới  là  vấn  đề.  Nếu  ai  đó  đang  tìm  kiếm,  chẳng chóng thì chầy người ấy sẽ nhận ra tôi - đôi khi tình cờ - và người ấy sẽ bắt đầu có sức hút về phía tôi. Hàng triệu người đang tìm kiếm, và càng nhiều người quanh tôi, và càng  nhiều  bắt  đầu  đi  sâu  vào  bản  thể  mình,  thì  càngnhiều người sẽ trở nên bị hút về chỗ này. Thế thì đấy sẽ không chỉ là mình tôi kéo họ, không chỉ mình tôi khuấy động chiều sâu của họ - toàn bộ chỗ này ở đây sẽ bắt đầu hấp dẫn. Nó có thể trở thành một trung tâm từ lực.

Điều  ấy  phụ  thuộc  vào  bạn,  vào  việc bạn  bắt  đầu  di chuyển  bao  xa  trong  bản  thể  mình,  bạn  hoà  hợp  bao  xa với tôi, buông xuôi của bạn sâu đến đâu.

Câu hỏi cuối cùng:

Osho kính yêu,

Phải làm gì với sợ? Tôi cảm thấy mệt mỏi bị nó lôi đi quanh. Nó có thể bị làm chủ hay bị làm tiêu tan đi không? làm thế nào?

Câu hỏi này là của Ramananda.

Nó không thể bị tiêu tan, nó không thể bị làm chủ, nó chỉ có thể được hiểu. ‘Hiểu biết’ là từ khoá ở đây. Và chỉ hiểu  biết  mới  đem  lại  chuyển  hoá,  không  cái  gì  khác. Nếu bạn cố gắng làm chủ sợ hãi của mình, nó sẽ vẫn còn bị đè nén, nó sẽ đi sâu bên trong bạn. Nó sẽ không có ích, nó sẽ làm phức tạp vấn đề lên. Nó đang trên bề mặt, bạn có thể kìm nén nó - đó là điều làm chủ là gì. Bạn có thể đè nén nó; bạn có thể đè nén nó sâu đến mức nó biến mất khỏi  tâm  thức  của  bạn  hoàn  toàn.  Thế  thì  bạn  sẽ  chẳng bao  giờ  nhận  biết  được  về  nó,  nhưng  nó  sẽ  có  đó  trong tầng hầm, và nó sẽ có sức hút. Nó sẽ xoay xở, nó sẽ thao tác bạn, nhưng nó sẽ thao tác bạn theo cách gián tiếp mà bạn sẽ không trở nên nhận biết về nó. Nhưng thế thì nguy hiểm đã đi sâu hơn rồi. Bây giờ bạn thậm chí không thể nào hiểu được nó.

Cho  nên  sợ  không  cần  phải  được  làm  chủ  -  nó  phải không bị làm tiêu tan. Nó không thể bị làm tiêu tan nữa, bởi vì sợ hãi có chứa một loại năng lượng và không năng lượng  nào  có  thể bị phá huỷ.  Bạn  có  thấy  rằng  trong  sợ hãi bạn có thể có năng lượng mênh mông không? - cũng hệt như bạn có thể có trong giận dữ; chúng cả hai đều là hai khía cạnh của cùng một hiện tượng năng lượng. Giận dữ  là  năng  lượng  hung  hăng  còn  sợ  hãi  là  năng  lượng không hung hăng. Sợ hãi là giận dữ trong trạng thái tiêu cực; giận dữ là giận dữ trong trạng thái tích cực. Khi bạn giận  dữ  bạn  chẳng  quan  sát  thấy  bạn  trở  nên  mạnh  mẽ đến đâu, bạn có năng lượng lớn đến đâu đó sao? Bạn có thể  ném  một  tảng  đá  lớn  khi  bạn  đang  giận  dữ;  bình thường  bạn  thậm  chí  không  thể  nào  lay  nổi  nó.  Bạn  trở nên lớn gấp ba, gấp bốn lần khi bạn đang giận dữ. Bạn có thể làm những việc nào đó mà bạn không thể làm nổi nếu không giận dữ.

Hay,  trong  sợ  hãi,  bạn  có  thể  chạy  nhanh  đến  mức ngay  cả  vận  động  viên  Olympic  cũng  cảm  thấy  ghen  tị. Sợ hãi tạo ra năng lượng; sợ hãi là năng lượng, và năng lượng  thì  không  thể  bị  huỷ  diệt.  Không  một  giọt  năng lượng nào có thể bị huỷ bỏ khỏi sự tồn tại  cả. Điều này cần  phải  được  ghi  nhớ thường  xuyên,  nếu  không  bạn  sẽ làm điều gì đó sai sót. Bạn không thể phá huỷ được bất kì cái gì, bạn chỉ có thể làm thay đổi hình dạng của nó. Bạn không  thể  phá  huỷ  một  hạt  sỏi  nhỏ;  một  nguyên  tử  cát nhỏ bé cũng không thể nào bị huỷ diệt, nó sẽ chỉ thay đổi hình dạng. Bạn không thể huỷ diệt một giọt nước. Bạn có thể biến nó thành băng, bạn có thể làm bay hơi nó, nhữngnó vẫn còn. Nó sẽ còn ở đâu đó, nó không thể nào thoát ra ngoài sự tồn tại được.

Bạn  không  thể  huỷ  bỏ  sợ  hãi  nữa.  Và  điều  đó  đã được làm qua nhiều thời đại - người ta đã cố gắng huỷ bỏ sợ hãi, cố gắng huỷ bỏ giận dữ, cố gắng huỷ bỏ dục, cố gắng huỷ bỏ tham lam, thế này thế khác. Toàn bộ thế giới cứ liên tục làm việc đó, và đâu là kết quả? Con người đã trở thành đống lộn xộn. Chẳng cái gì bị huỷ bỏ cả, tất cả vẫn còn đó; chỉ mọi thứ là bị làm lộn xộn lên. Không cần phải  huỷ  bỏ  thứ  gì  bởi  vì  ngay  đầu  tiên  chẳng  cái  gì  có thể bị huỷ bỏ cả.

Thế thì phải làm gì đây? Bạn phải hiểu sợ hãi. Sợ hãi là  gì?  Nó  nảy  sinh  như  thế  nào?  Nó  tới  từ  đâu?  Thông điệp của nó là gì? Nhìn vào trong nó - và không có bất kì đánh giá nào chỉ thế thì bạn mới hiểu được. Nếu bạn đã có ý tưởng rằng sợ hãi là sai, rằng phải không nên thế - “Mình  phải  không  nên  sợ”  -  thế  thì  bạn  không  thể  nào nhìn  được.  Làm  sao  bạn  có  thể  đương  đầu  với  sợ  hãi? Làm  sao  bạn  có  thể  nhìn  vào  trong  mắt  của  sợ  hãi  khi bạn  đã  quyết  định  rằng  nó  là  kẻ  thù  của  bạn?  Không  ai nhìn vào mắt của kẻ thù. Nếu bạn nghĩ nó là cái gì đó sai trái, thế thì bạn sẽ cố gắng bỏ qua nó, tránh né nó, quên lãng nó. Bạn sẽ cố gắng không gặp nó, nhưng nó sẽ vẫn còn đó. Điều này chẳng ích gì.

Trước hết vứt tất cả các kết án, phán xét, đánh giá đi. Sợ hãi  là  thực tại.  Nó  phải  được  đối  diện,  nó  phải  được hiểu. Và chỉ qua hiểu biết nó mới có thể được biến  đổi. Trong thực tế, nó được biến đổi qua hiểu biết. Không cần phải làm bất kì cái gì khác; hiểu biết sẽ biến đổi nó.

Sợ  hãi  là  gì?  Trước  hết:  sợ  hãi  bao  giờ  cũng  bao quanh ham muốn nào đó. Bạn muốn trở thành người nổi tiếng,  người  nổi  tiếng  nhất  trên  thế  giới  -  thế  thì  có  sợ hãi. Điều gì xảy ra nếu bạn không thể làm được điều đó?

-  sợ  hãi  tới.  Bây  giờ  sợ  hãi  tới  như  sản  phẩm  phụ  của ham muốn: bạn muốn trở thành người giầu nhất trên thế giới. Điều gì xảy ra nếu bạn không thành công? Bạn bắt đầu run rẩy; sợ hãi tới. Bạn sở hữu người đàn bà: bạn sợ rằng ngày mai bạn có thể không còn sở hữu nữa, cô ấy có thể đi với ai đó khác. Cô ấy vẫn còn sống động, cô ấy có thể  đi.  Chỉ  người  phụ  nữ  chết  mới  không  đi;  cô  ấy  vẫn còn  sống động. Bạn có thể sở hữu chỉ mỗi cái xác - thế thì không có sợ hãi, cái xác vẫn đấy. Bạn có thể sở hữu đồ đạc, thế thì không có sợ hãi. Nhưng khi bạn cố gắng sở  hữu  con  người  thì  sợ  hãi  tới.  Ai  mà  biết  được,  hôm qua cô ấy còn chưa phải là của bạn, hôm nay cô ấy là của bạn...  Ai  mà  biết  được  -  ngày  mai  cô  ấy  sẽ  là  của  ai  đó khác. Sợ hãi nảy sinh. Sợ hãi đang nảy sinh từ ham muốn sở hữu, nó là sản phẩm phụ; bởi vì bạn muốn sở hữu, do đó  mới  có  sợ  hãi.  Nếu  bạn  không  muốn  sở  hữu,  thế  thì không có sợ hãi. Nếu bạn không có ham muốn rằng bạn sẽ  thích  được  là  cái  này  cái  nọ  trong  tương  lai,  thế  thì không  có  sợ  hãi.  Nếu  bạn  không  muốn  lên  cõi  trời  thì chẳng  có  sợ  hãi,  thế  thì  tu  sĩ  không  thể  làm  cho  bạn  sợ được. Nếu bạn không muốn đi bất kì đâu thế thì không ai có thể làm bạn sợ được.

Nếu bạn bắt đầu sống trong khoảnh khắc này, sợ hãi biến mất. Sợ hãi tới qua ham muốn. Cho nên về cơ bản, ham muốn tạo ra sợ hãi.

Nhìn vào trong nó đi. Bất kì khi nào có sợ hãi, nhìn vào  chỗ  nó  đang  tới  -  ham  muốn  gì  đang  tạo  ra  nó  -  và thế rồi thấy cái vô ích của nó. Làm sao bạn có thể sở hữu người đàn bà hay đàn ông được? Đấy là ý tưởng ngu đầnthế,  xuẩn  ngốc  thế.  Người  ta  chỉ  sở  hữu  được  các  vật, không sở hữu được con người.

Con  người  là  tự  do.  Con  người  đẹp  đẽ  bởi  vì  tự  do. Con chim đẹp đẽ tung cánh trên bầu trời: bạn nhốt nó vào lồng  -  nó  không  còn  là  cùng  con  chim  đó  nữa.  Bầu  trời đâu  rồi?  Mặt  trời  đâu  rồi?  Các  cơn  gió  đâu  rồi?  Những đám mây đâu rồi? Tự do trên đôi cánh đâu rồi? Tất cả đã biến mất. Đây không phải là cùng con chim ấy nữa.

Bạn yêu người đàn bà bởi vì cô ấy tự do. Thế rồi bạn nhốt cô ấy  lại: thế rồi  bạn đến toà án và bạn  cưới  nhau, và bạn làm một cái lồng đẹp, có thể là bằng vàng, khảm cả kim cương, bao quanh cô ấy, nhưng cô ấy không còn là cùng người phụ nữ đó nữa. Và bây giờ sợ hãi tới. Bạn sợ,  sợ  bởi  vì  người  phụ  nữ  này  có  thể  không  thích  cái lồng đó. Cô ấy có thể ao ước được tự do trở lại. Và tự do là giá trị cuối cùng, người ta không thể loại bỏ nó.

Con  người  tạo  nên  từ  tự  do,  tâm  thức  tạo  nên  từ  tự do.  Cho  nên  chẳng  chóng  thì  chầy  người  phụ  nữ  sẽ  bắt đầu cảm thấy chán, ngấy. Cô ấy sẽ bắt đầu đi tìm ai đó. Bạn  sợ.  Sợ  hãi  của  bạn  tới  bởi  vì  bạn  muốn  sở  hữu  - nhưng  tại  sao  ngay  từ  đầu  bạn  muốn  sở  hữu?  Đừng  sở hữu, và thế thì không có sợ hãi. Và khi không có sợ hãi, nhiều năng lượng bị vướng vào, bị cột vào, bị khoá vào trong sợ hãi, lại thành có sẵn, và năng lượng đó có thể trở thành  sáng  tạo  của  bạn.  Nó  có  thể  trở  thành  điệu  vũ,  lễ hội. năng nào cho cái chết cả. Duy nhất ý tưởng về bản ngã là tạo ra sợ hãi chết. Khi không có bản ngã thì không có cái chết. Bạn là im lặng hoàn toàn, bất tử, vĩnh hằng - không phải như bạn, mà là như bầu trời rộng mở, không bị ô uế bởi bất kì ý tưởng nào về cái ‘tôi’ cả, về cái ngã - không bờ bến, không xác định. Thế thì không có sợ hãi.

Sợ hãi tới bởi vì có các thứ khác, Ramananda. Bạn sẽ phải  nhìn  vào  trong  những  thứ  này,  và  việc  nhìn  vào trong chúng sẽ bắt đầu làm thay đổi mọi thứ.

Cho  nên  xin  đừng  hỏi  làm  sao  có  thể  làm  chủ  hay làm  tiêu  tan  nó.  Nó  không  bị  làm  chủ,  nó  không  bị  tiêu tan đâu. Nó không thể bị làm chủ được và nó không thể bị tiêu tan được; nó chỉ có thể được hiểu. Để hiểu biết là luật duy nhất của bạn.

Đủ cho hôm nay.

Bạn sợ chết sao? Phật nói: Bạn không thể chết được, bởi vì ngay chỗ đầu tiên, bạn không có đó. Làm sao bạn có  thể  chết  được?  Nhìn  vào  bản  thể  mình,  đi  sâu  vào trong nó đi. Nhìn xem, ai có đó để mà chết? - và bạn sẽ chẳng tìm thấy bất kì bản ngã nào ở đó cả. Không có khả

Do đó, này Sariputra, trong cái trống rỗng không có hình dạng, không cảm giác, không cảm nhận, không rung động, không ý thức; không mắt, tai, mũi, lưỡi, thân, trí; không hình dạng, âm thanh, mùi, vị, động chạm hay các đối tượng của tâm trí; không yếu tố thấy, và vân vân, khi chúng ta đi tới: Yếu tố không tâm trí - tâm thức; không có dốt nát, không có phá bỏ dốt nát, và vân vân, chừng nào chúng ta tới:

Không huỷ hoại và cái chết, không phá bỏ huỷ hoại và cái chết. không có đau khổ, không nguồn gốc, không chấm dứt, không con đường.

Không có cảm nhận, không có việc thành đạt và không có việc không thành đạt.

5.    Hương vị của cái không

Cái không là hương vị của cõi bên kia. Nó là việc cởi mở trái tim cho điều siêu việt. Nó là việc mở ra của hoa sen một nghìn cánh. Nó là định mệnh của con người. Con người  là  hoàn  chỉnh  chỉ  khi  con  người  đã  đi  tới  hương thơm này, khi con người đã đi tới cái không tuyệt đối này bên  trong  bản  thể  mình,  khi  cái  không  này  đã  lan  toả khắp người đó, khi người đó chỉ là bầu trời thuần khiết, không mây.

Cái không này Phật gọi là niết bàn. Trước hết chúng ta phải hiểu cái không này thực tế là gì, bởi vì nó không chỉ là cái trống rỗng - nó là đầy tràn, nó là tràn ngập. Bạn đừng bao giờ trong bất kì khoảnh khắc nào nghĩ rằng cái không  là  trạng  thái  tiêu  cực,  sự  thiếu  vắng,  không.  Cái không  đơn  giản  là  không  có  thứ  gì.  Mọi  thứ  đều  biến mất, chỉ còn lại bản chất tối thượng. Hình dạng biến mất, chỉ  cái  vô  hình  còn  lại.  Các  định  nghĩa  biến  mất,  cái không định nghĩa còn lại.

Cho  nên  cái  không  không  phải  dường  như  là  không có  gì.  Nó  đơn  giản  có  nghĩa  là  không  có  khả  năng  để định nghĩa cái gì có đó. Nó dường như là bạn đã bỏ tất cả các đồ đạc ra khỏi nhà. Ai đó đến và người đó nói, “Bây giờ, đây là không có gì.” Người ấy đã thấy đồ đạc trước đó;  bây  giờ  đồ  đạc  mất  đi  và  người  đó  nói,  “Tại  đây không còn thứ gì nữa.  Đây là cái không.” Phát biểu  của anh ta là hợp lệ chỉ ở mức độ nào đó. Trong thực tế, khi bạn loại bỏ đồ đạc, bạn đơn giản loại bỏ các chướng ngại trong không gian của ngôi nhà. Bây giờ không gian thuần khiết tồn tại, bây giờ chẳng có gì cản trở. Bây giờ không có đám mây nào trôi nổi trên bầu trời; nó chỉ là một bầu trời. Nó không chỉ là không, nó là thuần khiết. Nó không chỉ là thiếu vắng, nó còn là hiện diện.

Bạn  đã  bao  giờ  ở  trong  ngôi  nhà  trống  rỗng  hoàn toàn chưa? Bạn sẽ thấy rằng cái trống rỗng như là sự hiện diện; nó rất hữu hình, bạn gần như có thể chạm vào nó. Đó  là  cái  đẹp  của  ngôi  đền  hay  nhà  thờ  hay  đền  Mô  ha mét giáo - cái rỗng không thuần khiết, chỉ là trống rỗng. Khi bạn đi vào ngôi đền, cái bao quanh bạn là cái không. Nó là sự trống rỗng mọi thứ, nhưng chỉ là sự trống rỗng. Trong  cái  trống  rỗng  đó  một  cái  gì  đó  vẫn  hiện  diện  - nhưng chỉ hiện diện cho những người có thể cảm thấy nó, người  đủ  nhạy  cảm  để  cảm  thấy  nó,  người  đủ  nhận  biết để thấy nó.

Những người chỉ có thể thấy đồ vật sẽ nói, “Cái gì có đó  nào?  Chẳng  có  gì  cả.”  Những  người  có  thể  thấy  cái không  sẽ  nói,  “Tất  cả  là  ở  đây,  bởi  vì  không  có  gì  là  ở đây.”Sự  đồng  nhất  của  ‘có’  và  ‘không’  là  bí  mật  của  cái không.  Để  tôi  nhắc  lại  nó;  điều  đó  là  rất  cơ  bản  đối  với cách  tiếp  cận  của  Phật:  cái  không  thì  không  đồng  nhất với  ‘không’,  cái  không  là  sự  đồng  nhất  của  ‘có’  và

‘không’,  nơi  các  cực  không  còn  là  các  cực  nữa,  nơi  các phía đối lập không còn là đối lập nữa.

Khi bạn làm tình với người đàn bà hay với người đàn ông, điểm cực thích là điểm của cái không. Vào khoảnh khắc đó người đàn bà không còn là người đàn bà nữa và người  đàn  ông  cũng  không  còn  là  đàn  ông  nữa.  Những hình dạng đó đã biến mất. Phân cực giữa đàn ông và đàn bà không còn đó nữa, căng thẳng đó không còn đó nữa; đấy  là  việc  thảnh  thơi  hoàn  toàn.  Họ  cả  hai  đã  tan  chảy vào lẫn nhau. Họ đã không thành hình nữa, họ đã đi tới một trạng thái không thể nào được xác định. Người đàn ông không thể nào nói ‘tôi’, người đàn bà không thể nào nói  ‘tôi’;  họ  không  còn  cái  ‘tôi’  nữa,  họ  không  còn  bản ngã  nữa  -  bởi  vì  bản  ngã  bao  giờ  cũng  trong  xung  đột, bản ngã tồn tại qua xung đột, nó không thể nào tồn tại mà không có xung đột. Trong khoảnh khắc cực thích đó thì không  còn  bản  ngã  nào  nữa.  Do  đó  mới  có  cái  đẹp  của nó, do đó mới có cực lạc về nó, do đó mới có phẩm chất tựa samadhi của nó.

Nhưng  điều  đó  chỉ  xảy  ra  trong  một  khoảnh  khắc. Nhưng  thậm  chí  khoảnh  khắc  đó,  chỉ  một  khoảnh  khắc về nó, cũng còn giá trị hơn toàn bộ cuộc đời bạn - bởi vì trong  khoảnh  khắc  đó  bạn  tới  gần  nhất  với  chân  lí.  Đàn ông và đàn bà không còn tách biệt nữa; đây là một cực. Âm và dương, tích cực và tiêu cực, ngày và đêm, mùa hè và mùa đông, sống và chết - đấy là các cực. Khi ‘có’ và

‘không’  gặp  nhau,  khi  các  phía  đối  lập  gặp  nhau  và không còn đối lập nữa, khi chúng đi vào lẫn nhau và tan biến trong nhau, có cực thích. Cực thích là sự gặp gỡ của có và không. Nó không đồng nhất với không; nó vượt ra ngoài có và không.

Theo  một  nghĩa  nào  đó  thì  nó  vượt  ra  ngoài  cả  hai; theo một nghĩa nào đó thì nó lại là cả hai, đồng thời. Việc hội  nhập  của âm và dương  là định  nghĩa của  cái  không. Và  đó  là  định  nghĩa  của  cực  thích  nữa,  và  đó  là  định nghĩa của samadhi nữa. Bạn để điều đó được ghi nhớ.

Việc  đồng  nhất  của  có  và  không  là  bí  mật  của  cái trống rỗng, cái không, niết bàn. Cái trống rỗng không chỉ là  trống  rỗng;  nó  là  sự  hiện  diện,  sự  hiện  diễn  rất  vững chắc.  Nó  không  loại  trừ  cái  đối  lập  của  nó;  nó  bao  hàm cái đối  lập  nó,  nó  tràn đầy  cái  đối  lập  của  nó.  Nó  là  cái trống rỗng hoàn toàn, nó là cái trống rỗng tràn ngập. Nó là sống động, dào dạt sống động, cực kì sống động. Cho nên  đừng  bao  giờ  dù  bất  kì  khoảnh  khắc  nào  để  cho  từ điển lừa dối bạn, nếu không bạn sẽ hiểu nhầm Phật.

Nếu  bạn  tra  từ  điển  và  tìm  ý  nghĩa  của  ‘cái  không’, thì bạn sẽ lỡ Phật. Từ điển chỉ định nghĩa cái không bình thường, cái trống rỗng bình thường. Phật đang nói về cái gì đó rất phi thường. Nếu bạn muốn biết nó, bạn sẽ phải đi vào trong cuộc sống, vào trong một tình huống nào đó mà  có  và  không  gặp  nhau  -  thế  thì  bạn  sẽ  biết  nó.  Khi thân thể và linh hồn gặp nhau, khi thế giới và Thượng đế gặp nhau, khi các phía đối lập không còn là đối lập nữa - chỉ thế thì bạn mới nếm trải hương vị của nó. Hương vị của  nó  là  hương  vị  của  Đạo,  của  Thiền,  của  Hasidism, của Yoga.

Từ yoga cũng có ý nghĩa. Nó nghĩa là tới cùng nhau. Khi đàn ông và đàn bà gặp nhau, đấy là yoga: đến cùng nhau,  họ  thực  sự  đến  gần,  họ  bắt  đầu  tràn  lấp  và  rồi  họbiến mất vào nhau. Thế thì họ không là còn các trung tâm nữa. Xung đột của các phía đối lập đã biến mất và chỉ có thảnh thơi hoàn toàn.

Thảnh  thơi  này  chỉ  xảy  ra  trong  khoảnh  khắc  giữa đàn  ông  và  đàn  bà.  Nhưng  thảnh  thơi  này  có  thể  xảy  ra với  cái  toàn  bộ,  với  cái  toàn  thể,  theo  một  cách  vô  thời gian.  Nó  có  thể  xảy  ra  theo  cách  vĩnh  hằng.  Trong  tình yêu bạn chỉ là một giọt của cực lạc của nó. Trong cực lạc bạn có toàn bộ đại dương tình yêu.

Cái không này có thể được đạt tới nếu không có mây ý nghĩ trong bạn. Những ý nghĩ đó là mây đang  cản  trở không gian bên trong của bạn, làm vướng víu không gian bên trong của bạn. Bạn đã bao giờ quan sát bầu trời này chưa?  Vào  mùa  hè  nó  sạch  sẽ  và  trong  trẻo  làm  sao  - trong  như  pha  lê  -  không  một  gợn  mây.  Và  thế  rồi  mưa tới,  hàng  nghìn  đám  mây  tới,  và  toàn  bộ  trái  đất  bị  bao quanh  bởi  mây.  Mặt  trời  biến  mất,  bầu  trời  không  còn sẵn đó nữa. Đây là trạng thái của tâm trí: tâm trí thường xuyên bị mây bao phủ. Nó là mùa mưa của tâm thức bạn; mặt trời không sẵn đấy, ánh sáng bị che khuất, cản trở, và tính thuần khiết của không gian và tính tự do của không gian không còn sẵn đó nữa. Tại mọi nơi bạn thấy mình bị xác định bởi những đám mây.

Khi  bạn  nói,  “Tôi  là  người  Hindu,”  bạn  đang  nói  gì vậy?  Bạn  bị  một  đám  mây  bắt  giữ,  ý  nghĩ  rằng  bạn  là người  Hindu.  Khi  bạn  nói,  “Tôi  là  người  Mô  ha  mét giáo”  -  hay  Ki  tô  giáo  hay  Jaina  -  bạn  đang  nói  gì  vậy? Bạn  đang  trở  nên  đồng  nhất  với  đám  mây-ý  nghĩ,  bạn đang  làm  mất  cái  thuần  khiết  của  mình.  Đó  là  lí  do  tại sao tôi nói người tôn giáo thì không là Hinđu giáo, không Mô ha mét giáo, không Ki tô giáo - người ấy không thể như vậy được. Người ấy là mùa hè của tâm thức, người
ấy  không  có  đám  mây  nào:  mặt  trời  có  đó,  chói  lọi, không  bị  cản  trở,  và  có  không  gian  vô  hạn  bao  quanh người đó, có im lặng bao quanh người đó. Bạn sẽ không tìm thấy rung động của tâm thức mây phủ.

Khi  bạn  nói,  “Tôi  là  người  cộng  sản,”  bạn  đang  nói gì vậy? Bạn đang nói rằng bạn đã đọc Karl Marx, Lenin, Stalin, Mao; rằng bạn đã trở nên quá gắn bó với Tư bản luận Das Kapital; rằng bạn đã trở nên đồng nhất với cái ý tưởng về đấu tranh giai cấp - người nghèo và người giầu và xung đột; rằng bạn đã trở thành quá bị hấp dẫn, bị thôi miên  bởi  giấc  mơ,  xã  hội  không  tưởng:  rằng  một  ngày nào đó trong tương lai, xã hội phi giai cấp sẽ có thể được tạo ra; rằng bạn đã trở thành quá bị ám ảnh với cái xã hội này và bạn sẵn sàng làm bất kì điều gì vì nó. Ngay cả nếu bạn  phải  giết  hàng  triệu  người,  bạn  cũng  sẵn  sàng  -  vì mục  đích  riêng  của  họ,  vì  cái  tốt  riêng  của  họ.  Đây  là trạng thái bị mây che phủ.

Khi bạn nói, “Tôi là người Ấn Độ,” lần nữa lại cũng cùng vấn đề ấy. Khi bạn nói, “Tôi là người Trung quốc,” lần nữa đấy lại là cùng vấn đề. Nếu bạn thực sự muốn là người tôn giáo, bạn sẽ phải loại bỏ những đồng nhất này dần dần. Không ý tưởng nào được chiếm giữ bạn. Không sách  nào  nên  là  Kinh  thánh  của  bạn!  Không  Veda  nào nên xác định ra bạn, không Gita nào nên tạo khuôn bạn. Bạn không nên cho phép bất kì triết lí nào, thượng đế học nào,  học  thuyết  nào,  lí  thuyết  nào,  giả  thuyết  nào  chen chúc  len  vào  bạn.  Bạn  không  nên  cho  phép  bất  kì  đám khói  bụi  nào  bao  quanh  ngọn  lửa  tâm  thức.  Chỉ  thế  thì bạn mới là người tôn giáo.

Nếu  bạn  hỏi  một  người  tôn  giáo  anh  ta  là  ai,  anh  ta chỉ có thể nói, “Tôi là cái không,” bởi vì cái không khôngphải là ý tưởng, nó không phải là lí thuyết. Nó đơn giản chỉ ra trạng thái thuần khiết.

Nhớ  lấy,  cảm  nhận  chẳng  liên  quan  gì  tới  tri  thức. Trong thực tế, khi bạn cảm nhận qua tri thức, bạn không cảm  nhận  đúng.  Tất  cả  các  tri  thức  đều  tạo  ra  phóng chiếu.  Tri  thức  là  thiên  lệch,  tri  thức  là  định  kiến.  Tri thức là kết  luận  -  bạn  đã kết  luận  ngay  trước khi bạn  đi vào trong nó.

Chẳng hạn, nếu bạn đến với tôi bằng một kết luận đã có  trong  tâm  trí  -  nó  có  thể  là  ủng  hộ  tôi,  nó  có  thể  là chống tôi, điều đó chẳng thành vấn đề - nếu bạn đến với tôi  bằng  kết  luận,  bạn  đến  cùng  với  một  đám  mây.  Thế thì  bạn  cứ  nhìn  vào  tôi  qua  đám  mây  của  bạn,  và  một cách tự nhiên đám mây của bạn sẽ soi bóng lên tôi. Nếu bạn  tới  với  ý  tưởng,  “Đây  là  một  người  đúng,”  bạn  sẽ thấy  cái  gì  đó  cứ  hỗ  trợ  cho  ý  tưởng  này  của  bạn.  Nếu bạn đến với ý tưởng, “Đây là người sai trái, nguy hiểm, quỉ quái,” thế thì bạn sẽ cứ tìm ra cái gì đó hỗ trợ cho ý tưởng này của bạn.

Bất  kì  ý  tưởng  nào  bạn  đem  tới  cũng  đều  tự  tồn  tại mãi, nó cứ tìm ra bằng chứng cho chính nó. Và người đã tới  với  định  kiến  sẽ  làm  cho  định  kiến  của  mình  mạnh thêm  mãi.  Trong  thực  tế,  người  ấy  chưa  bao  giờ  tới  tôi cả.

Để  tới  với  tôi  người  ta  cần  phải  không  bị  mây  che phủ,  không  định  kiến  nào  dù  ủng  hộ  hay  chống  đối, không  đánh  giá  nào  trước.  Bạn  chỉ  tới  để  xem  cái  gì  có đó, bạn không mang bất kì ý kiến nào. Bạn đã nghe thấy nhiều điều nhưng bạn không tin vào chúng. Bạn đơn giản tới  để  thấy  bằng  chính  mắt  mình,  bạn  tới  để  cảm  bằng chính trái tim mình. Đó là phẩm chất của người tôn giáo.

Và nếu bạn muốn biết về chân lí, bạn sẽ phải loại bỏ tất cả mọi loại tri thức bạn đã thu thập qua nhiều thời đại, trong nhiều, nhiều kiếp sống. Bất kì khi nào ai đó đi tới chân  lí  với  tri  thức,  người  ấy  đều  không  thể  nào  thấy được  nó,  người  ấy  mù.  Tri  thức  làm  bạn  mù.  Nếu  bạn muốn  có  đôi  mắt  sáng  tỏ,  loại  bỏ  tri  thức  đi.  Cảm  nhận chẳng liên quan gì tới tri thức cả.

Chân  lí  và  tri  thức  không  đi  đôi  với  nhau.  Tri  thức không thể chứa đựng được cái mênh mông của cuộc sống và  sự  tồn  tại.  Tri  thức  quá  tí  hon,  quá  nhỏ  nhoi,  còn  sự tồn tại bao la, khổng lồ làm sao - làm sao nó có thể hàm chứa được sự tồn tại? Nó không thể hàm chứa được. Và nếu bạn buộc sự tồn tại vào khuôn mẫu tri thức của mình, bạn sẽ phá huỷ cái đẹp của nó và bạn sẽ phá huỷ chân lí của nó. Một khi sự tồn tại bị biến cải vào trong tri thức, nó không còn là sự tồn tại nữa. Cứ dường như một người đang  mang  tấm  bản  đồ  Ấn  Độ  và  nghĩ  rằng  mình  đang mang Ấn Độ. Không bản đồ nào có thể chứa nổi Ấn Độ.

Bức  tranh  mặt  trăng  không  phải  là  mặt  trăng.  Từ thượng  đế  không  phải  là  Thượng  đế;  từ  tình  yêu  không phải  là  tình  yêu.  Không  từ  nào  có  thể  hàm  chứa  những cái bí ẩn của cuộc sống. Và tri thức thì không là gì ngoài những lời, lời và lời. Tri thức là ảo tưởng lớn. Đó là lí do tại sao Phật nói: cho phép cái không lắng đọng trong bạn.

Cái  không  nghĩa  là  trạng  thái  của  không  biết,  trạng thái không đám mây nào nổi trong tâm thức bạn. Khi tâm thức bạn không mây phủ, thế thì có cái không. Không có gì  đi  đôi  hoàn  hảo  với  chân  lí  -  chỉ  không  có  gì  mới  đi đôi  hoàn  hảo  với  chân  lí.  Tri  thức  không  thể  nào  hàm chứa cái bí ẩn của sự  hiện hữu; tri thức chống lại bí ẩn.

‘Bí  ẩn’  có  nghĩa  là  cái  không  biết,  là  cái  không  thể  nào biết  được,  là  cái  mà  về  bản  chất,  cơ  bản,  chủ  chốt  làkhông  thể  biết  được  -  không  chỉ  không  biết,  mà  không thể  nào  biết  nổi.  Làm  sao  cái  không  thể  nào  biết  nổi  lại có  thể  bị  thu  gọn  lại  thành  tri  thức?  Tri  thức  cứ  đi  thu nhặt đá cuội trên bãi cát và cứ bỏ lỡ kim cương. Tri thức là cái tầm thường, vay mượn, chưa bao giờ là chân thực, chưa bao giờ là nguyên bản. Để biết chân lí bạn cần sáng suốt, sáng suốt nguyên thuỷ. Bạn cần đôi mắt có thể thấy thấu suốt; bạn cần cái nhìn trong suốt.

Cho nên chỉ khi tâm trí hoàn toàn đã bị lột bỏ hết trí thức, trống rỗng tri thức, nó đi tới việc biết. Khi không có tri thức, thì lại có tri thức, bởi vì khi không có tri thức thì có việc biết. Khi tâm trí hoàn toàn trần trụi khỏi tri thức, không  che  đậy,  im  lặng,  không  vận  hành,  khi  tâm  trí trong  chờ  đợi,  không  ý  tưởng  về  cái  gì,  chỉ  là  chờ  đợi thuần khiết, trông đợi nhưng không biết vì cái gì, chờ đợi vị khách nhưng không có ý tưởng nào, chờ đợi tiếng gõ cửa của vị khách với cánh cửa mở và không ý tưởng về vị khác này là ai... Làm sao bạn có thể biết điều đó trước được?

Nếu  bạn  mang  một  bản  kế  hoạch  về  Thượng  đế  thì bạn sẽ cứ làm lỡ Thượng đế - bởi vì bạn chưa từng biết tới  ngài  trước  đây.  Quả  vậy,  người  khác  đã  biết,  nhưng bất kì điều gì họ đã nói đều chỉ là bản đồ. Tôi chỉ có thể trao cho bạn chiếc bản đồ. Tất cả tri thức đều là bản đồ. Đừng bắt đầu tôn thờ bản đồ, đừng bắt đầu tạo ra đền đài quanh  bản  đồ.  Đấy  chính  là  cách  thức  mà  đền  đài  đã được  tạo  ra.  Đền  này  được  dành  cho  Veda,  đền  kia  cho Kinh  thánh,  đền  nọ  cho  Koran  -  toàn  những  bản  đồ! Không có quốc gia thực nào cả, chúng chỉ là các sơ đồ. Khi tôi nói điều gì đó cho bạn, tôi phải dùng lời. Lời đạt tới bạn, bạn nhảy vào lời, bạn bắt đầu tích trữ lời - tâm trí là  kẻ  tích  trữ  lớn  -  và  thế  thì  bạn  bắt  đầu  nghĩ  rằng  bạn biết.

Đây không phải là cách biết. Cách biết là vứt bỏ tất cả  tri  thức.  Và  vứt  bỏ  nó  trong  một  cú  ném!  Đừng  đi chậm  chạp,  dần  dần.  Nếu  bạn  thấy  ra  vấn  đề,  nó  có  thể xảy ra ngay chính khoảnh khắc này. Trong thực tế, thấy được  vấn  đề  là  để  cho  nó  xảy  ra.  Bạn  chẳng  cần  cái  gì đặc  biệt  cả,  bạn  không  cần  thậm  chí  cả  việc  loại  bỏ  tri thức.  Chỉ  nhìn  thấy  vấn  đề  rằng  tri  thức  không  thể  làm cho bạn thành người biết - trong thực tế nó sẽ cản trở bạn

-  thấy  điều  này,  là  cách  mạng...  thấy  điều  này,  là  biến đổi.

Cho  nên  khi  tâm  trí  trần  trụi,  im  lặng,  không  vận hành, trong chờ đợi hoàn toàn, thế thì chân lí tới. Thế thì có chân lí. Nó không cần đến từ đâu cả, nó bao giờ cũng có đó. Nhưng bạn đã quá tràn đầy với tri thức, do đó bạn cứ làm lỡ nó.

Cái  không  có  thể  biết  tới  chân  lí  bởi  vì  trong  cái không  thì  thông  minh  vận  hành  toàn  bộ.  Chỉ  trong  cái không thì thông minh mới vận hành toàn bộ. Đó là lí do tại  sao  -  bạn  thấy  phép  mầu  đấy!  -  trẻ  con  thông  minh làm  sao  còn  người  già,  dần  dần,  trở  nên  trì  trệ  thế.  Trẻ con  học  mọi  thứ  nhanh  thế!  Bạn  càng  trở  nên  già  hơn, càng  khó  học  hơn.  Nếu  bạn  già  và  bạn  muốn  học  tiếng Trung  quốc,  bạn  sẽ  mất  ba  mươi  năm;  còn  đứa  trẻ  chỉ học mất hai hay ba năm.

Bây giờ các nhà khoa học nói rằng đứa trẻ có thể học ít  nhất  bốn  ngôn  ngữ  rất  dễ  dàng  nếu  nó  được  đặt  vào bốn ngôn ngữ - rất dễ dàng! Đây là tối thiểu. Số tối đa thì còn  chưa  quyết  định  được:  một  đứa  trẻ  có  thể  cùng  học được bao nhiêu ngôn ngữ nếu nó được đặt vào các ngônngữ đó. Điều này đã xảy ra! Nếu một gia đình là đa ngữ thì điều này xảy ra rất dễ dàng. Nếu thành phố là đa ngữ thì điều đó xảy ra rất  dễ dàng. Tại Bombay  điều đó xảy ra  rất  dễ  dàng:  trẻ  con  sẽ  học  tiếng  Hindu,  tiếng  Anh, tiếng Marathi, Gujarati, rất dễ dàng. Trẻ con chỉ cần được đặt  vào  hoàn  cảnh.  Nó  thông  minh  tới  mức  nó  lập  tức thấy  ra  vấn  đề  về  điều  đó  và  học  điều  đó.  Bạn  càng  già thêm, càng khó khăn hơn.

Người  ta  nói  sẽ  rất  khó  dạy  người  già  các  trò  mới. Không  nhất  thiết  là  như  vậy!  Nếu  bạn  vẫn  còn  là  cái không, thế thì không nhất thiết là như vậy - bởi vì thế thì bạn vẫn còn là đứa trẻ trong toàn bộ cuộc sống của mình.

Socrates là đứa trẻ thậm chí cả lúc chết, bởi vì ông ấy vẫn còn mong manh, cởi mở, sẵn sàng để học; sẵn sàng học ngay cả từ cái chết! Khi ông ấy nằm trên giường chết và thuốc độc đang được chuẩn bị - vào lúc sáu giờ ông ấy sẽ được cho uống thuốc độc, ngay khi mặt trời lên - ông ấy kích động thế, giống như một đứa trẻ. Đệ tử của ông ấy đang kêu khóc, còn ông ấy thì kích động thế. Ông ấy cứ nhỏm dậy đi nhỏm dậy lại và đi ra hỏi người chuẩn bị thuốc độc: “Phải mất bao lâu mới pha chế xong?” - mắt ông ấy tò mò làm sao. Mà người này lại sắp chết! - đây không phải là lúc để tò mò thế. Người này đang sắp thở hơi  thở  cuối  cùng  trong  vài  phút  nữa,  và  ông  ấy  kích động thế, cực lạc thế. Một đệ tử hỏi, “Thầy kích động thế là  vì  cái  gì  vậy?  Thầy  đang  sắp  chết!”  Còn  Socrates  thì nói,  “Ta  đã  biết  cuộc  sống,  và  ta  đã  học  được  nhiều  từ cuộc  sống.  Bây  giờ  ta  muốn  biết  cái  chết  và  học  từ  cái chết. Đó là lí do tại sao ta kích động.”

Ngay cả cái chết cũng trở thành kinh nghiệm lớn cho người  hồn  nhiên.  Socrates  là  hồn  nhiên.  Phương  Tây chưa tạo ra được một người khác sánh được với Socrates. Socrates là Phật của phương Tây.

Bạn  bao  giờ  cũng  có  thể  vẫn  còn  có  khả  năng  học nếu  bạn  vẫn  còn  là  đứa  trẻ.  Điều  gì  tạo  ra  trì  trệ  trong bạn, đần đồn, tầm thường? Tri thức. Bạn tích luỹ tri thức; bạn trở thành ngày càng ít có khả năng biết.

Từ  bỏ  tri  thức  đi!  Tôi  dạy  bạn  từ  bỏ  tri  thức.  Tôi không  dạy  bạn  từ  bỏ  thế  giới;  điều  đó  là  đần  độn,  xuẩn ngốc, vô nghĩa! Tôi dạy bạn từ bỏ tri thức. Và điều kì lạ xảy ra...

Tôi  đã  bắt  gặp  những  người  từ  bỏ  thế  giới.  Trong rặng Himalayas tôi đã gặp một tu sĩ Hindu - rất già, ông ấy  phải  đã  chín  mươi  tuổi  hay  còn  hơn  nữa.  Trong  suốt bẩy  mươi  năm  ông  ấy  đã  là  một  sannyasin,  trong  bẩy mươi năm ông ấy đã sống bên ngoài xã hội. Ông ấy đã từ bỏ xã hội, ông ấy đã không quay lại đồng bằng trong bẩy mươi  năm.  Khi  ông  ấy  mới  chỉ  là  một  thanh  niên  hai mươi  tuổi,  ông  ấy  lên  Himalayas,  và  ông  ấy  đã  không quay trở lại quê hương lần nữa. Ông ấy chưa bao giờ trở lại  trong  đám  đông,  nhưng  ông  ấy  vẫn  là  một  người Hindu. Ông ấy vẫn nghĩ về bản thân mình như một người Hindu.

Tôi bảo ông ấy, “Ông từ bỏ xã hội nhưng ông không từ bỏ tri thức của ông, và tri thức thì do xã hội trao cho. Ông vẫn là người Hindu. Ông vẫn là đám đông - bởi vì là người Hindu chính là đám đông. Ông vẫn chưa là một cá nhân; ông vẫn chưa trở thành không.”

Ông  ấy  này  hiểu  ra.  Ông  ấy  bắt  đầu  khóc.  Ông  ấy nói, “Chẳng ai nói điều này cho tôi cả.”

Bạn có thể từ bỏ xã hội, bạn có thể từ bỏ của cải, bạn có  thể  từ  bỏ  vợ,  con,  chồng,  gia  đình,  bố  mẹ  -  điều  ấythật dễ dàng, chẳng có gì nhiều trong đó cả. Điều thực sự là từ bỏ tri thức. Những điều này là ở bên ngoài bạn, bạn có thể trốn thoát khỏi chúng - nhưng bạn sẽ trốn ở đâu và làm thế nào để thoát khỏi cái gì đó ở bên trong bạn, cái vẫn bám ở đó? Cái đó sẽ đi với bạn. Bạn có thể lên hang động  Himalayas  mà  bạn  thì  vẫn  cứ  còn  là  một  người Hindu, bạn vẫn cứ còn là người Mô ha mét giáo, bạn vẫn cứ còn là người Ki tô giáo. Thế thì bạn sẽ không thể nào thấy  được  cái  đẹp  và  chân  lí  của  Himalayas.  Bạn  sẽ không  thể  thấy  được  cái  trong  trắng  của  Himalayas. Người Hindu không thể nào thấy được nó, người Hindu là mù quáng.

Là người Hindu có nghĩa là mù quáng; là người Mô ha mét giáo có nghĩa là mù quáng. Bạn có thể dùng các công cụ khác nhau để trở thành mù quáng, điều đó cũng chẳng thành vấn đề. Người này mù vì Koran, người khác mù  vì  Bhagava  Gita,  và  ai  đó  khác  mù  vì  Kinh  thánh  - nhưng đôi mắt đầy tri thức.

Phật nói: Cái không cho phép thông minh vận hành. Từ  phật  bắt  nguồn  từ  buddhi  -  nó  có  nghĩa  là  thông minh. Khi bạn là không, khi không có gì hàm chứa bạn, khi không có gì xác định bạn, khi không có gì chứa đựng bạn, khi bạn chỉ là sự cởi mở, thế thì có thông minh. Tại sao?  -  vì  khi  bạn  là  không  thì  sợ hãi  tan  biến,  và  khi  sợ hãi tan biến, bạn vận hành một cách thông minh. Nếu cái sợ có đó, bạn không thể vận hành một cách thông minh được. Sợ hãi làm bạn què quặt, làm tê liệt bạn.

Bạncứ làm mọi thứ bởi vì sợ hãi; đó là lí do tại sao bạn  không  thể  trở  thành  vị  Phật,  mà  chính  là  quyền  tập ấm  của  bạn!  Bạn  là  đức  hạnh  do  sợ  hãi,  bạn  cứ  tới  đền đài bởi vì sợ hãi, bạn tuân theo lễ nghi nào đó bởi vì sợ hãi,  bạn  cầu  nguyện  Thượng  đế  bởi  vì  sợ  hãi.  Và  người sống trong sợ hãi thì không thể nào thông minh được. Sợ hãi  là  chất  độc đối  với  thông  minh.  Làm  sao  bạn  có  thể thông minh nếu có sợ hãi? Sợ hãi cứ kéo bạn theo đủ mọi cách  khác  nhau.  Nó  sẽ  không  cho  phép  bạn  được  dũng cảm, nó sẽ không cho phép bạn bước vào trong cái chưa biết,  nó  sẽ  không  cho  phép  bạn  trở  thành  người  phiêu lưu,  nó  sẽ  không  cho  phép  bạn  rời  khỏi  bãi  rào,  đám đông. Nó sẽ không cho phép bạn trở thành độc lập, tự do; nó sẽ giữ bạn là nô lệ. Và chúng ta là nô lệ theo biết bao nhiêu cách. Việc nô lệ của chúng ta là đa chiều: chính trị, tâm linh, tôn giáo, theo đủ mọi cách chúng ta là nô lệ, và sợ hãi là gốc rễ của nó.

Bạn không biết liệu Thượng đế có tồn tại hay không, và bạn vẫn cầu nguyện sao? Điều này là rất không thông minh,  điều  này  là  xuẩn  ngốc.  Bạn  cầu  nguyện  ai?  Bạn không  biết  liệu  Thượng  đế  có  hay  là  không.  Bạn  không có bất kì tin cậy nào, bởi vì làm sao bạn có thể có bất kì tin cậy nào được? - bạn đâu đã biết. Cho nên chỉ từ sợ hãi mà  bạn  cứ  níu  bám  lấy  ý  tưởng  về  Thượng  đế.  Bạn  đã từng quan sát nó chưa? - khi nào bạn có nhiều sợ hãi, bạn nhớ tới Thượng đế nhiều hơn. Khi ai đó chết, bạn bắt đầu nhớ.

Tôi đã biết một người đi theo J. Krishnamurti; ông ấy là một học giả rất nổi tiếng, cả nước này đều biết tới. Và trong  ít  nhất  bốn  mươi  năm  ông  ấy  là  là  một  người  đi theo Krishnamurti, cho nên ông ấy không tin vào Thượng đế, ông ấy không tin vào thiền, ông ấy không tin vào cầu nguyện.

Thế rồi một hôm việc xảy ra là ông ấy ngã bệnh, ông ấy bị đau tim. Vào dịp ấy tôi cũng ở cùng thành phố đó. Con  trai  ông  ấy  gọi  điện  cho  tôi  và  nói,  “Bố  con  đangtrong  tình  trạng  nguy  kịch.  Nếu  thầy  có  thể  tới  thì  sẽ  là niềm động viên rất lớn cho ông. Đây có thể là những giây phút cuối cùng của ông.”

Thế  là  tôi  xô  tới.  Khi  tôi  vào  trong  phòng,  ông  ấy đang   nằm   trên   giường   mắt   nhắm   nghiền   lẩm   bẩm, “Rama, Rama, Rama.”

Tôi  không  thể  nào  tin  vào  điều  đó  được!  Suốt  bốn mươi năm ông ấy đã liên tục nói, “Không có Thượng đế, và tôi không tin...” Và điều gì đã xảy ra cho ông già này? Tôi lay ông ấy dậy và hỏi, “Ông đang làm gì vậy?”

Ông ấy nói, “Đừng quấy rầy tôi. Để tôi làm điều tôi muốn.”

Nhưng  tôi  nói,  “Thế  này  thì  chống  lại  Krishnamurti quá lắm.”

Ông  ấy  nói,  “Quên  Krishnamurti  đi!  Tôi  đang  chết mà ông lại nói về Krishnamurti sao?”

“Nhưng  thế  bốn  mươi  năm  qua  thì  sao,  phí  hoài  à? Và ông chưa bao giờ tin rằng một japa - lời tụng - lại có thể có ích, hay lời cầu nguyện lại có thể có ích.”

Ông  ấy  nói,  “Vâng,  điều  đó  đúng.  Tôi  đã  chưa  bao giờ  tin  cả,  nhưng  bây  giờ  tôi  đang  đối  mặt  với  cái  chết. Có  sợ  hãi  lớn  trong  tôi.  Có  thể  -  ai  mà  biết  được  - Thượng đế có thật, và trong vài phút tôi sẽ gặp ngài. Nếu ngài  không  có,  thế  thì  chẳng  có  vấn  đề  gì;  chẳng  có  gì mất bởi việc tôi tụng, ‘Rama, Rama’. Nếu ngài là có, thì tôi được cái gì đó. Ít nhất thì tôi cũng có thể nói với ngài,

‘Vào khoảnh khắc cuối tôi đã nhớ tới ngài.’”

Bạn có quan sát điều đấy không? - bất kì khi nào bạn khổ  thì  bạn  bắt  đầu  nhớ  tới  Thượng  đế  nhiều  hơn.  Khi bạn  đang  trong  nguy  hiểm,  bạn  nhớ tới  Thượng  đế.  Khi bạn hạnh phúc và mọi thứ diễn ra trôi chảy, bạn quên hết về  Thượng  đế.  Thượng  đế  của  bạn  chẳng  là  gì  ngoài  sợ hãi của bạn được phóng chiếu ra.

Phật  nói:  từ  sợ  hãi  không  có  khả  năng  thông  minh nào cả. Và sợ hãi có đó bởi một lí do rất nền tảng - vì bạn nghĩ  bạn  có  đó!  Đó  là  lí  do  tại  sao  có  sợ  hãi.  Bản  ngã đem  theo  sợ  hãi  như  cái  bóng.  Bản  thân  bản  ngã  là  ảo tưởng,  nhưng  bản  ngã  phủ  một  cái  bóng  lớn  lên  cuộc sống bạn. Bởi vì bạn nghĩ ‘tôi đây’, do đó mới có sợ hãi: “Có thể nếu mình làm điều gì đó sai, mình sẽ bị ném vào địa  ngục,  thế  thì  mình  sẽ  khổ.”  Nếu  bạn  nghĩ  ‘tôi  đây’, thế thì tự nhiên bạn nghĩ tới việc phải dự phòng cho cuộc sống tương lai, cho thế giới khác - làm điều gì đó tốt, tích luỹ thêm một chút punya.

Bạn  biết  đấy,  tên  của  thành  phố  này  -  Poona  -  bắt nguồn  từ  punya,  đức  hạnh.  Tích  luỹ  thêm  một  chút  đức hạnh, tích luỹ thêm một cái gì đó trong tài khoản, trong số  dư  ngân  hàng  của  bạn  để  cho  bạn  có  thể  chỉ  cho Thượng  đế:  “Ngài  nhìn  đây  này,  con  đã  thực  sự  là  một đứa con tốt. Con đã làm những điều này: nhịn ăn biết bao nhiêu  ngày,  chưa  bao  giờ  nhìn  vào  bất  kì  người  đàn  bà nào với con mắt ác độc, chưa bao giờ là kẻ cắp, đã đem bao  nhiêu  tiền  đi  làm  từ  thiện  cho  ngôi  đền  này  và  nhà thờ nọ. Con bao giờ cũng hành xử như con đã được trông đợi làm như vậy.” Người ta bắt đầu tích luỹ đức hạnh chỉ trong trường hợp nó được cần tới trong thế giới khác.

Nhưng đây là xuất phát từ cái sợ. Người tốt của bạn, người  xấu  của  bạn  tất  cả  đều  sống  trong  sợ  hãi.  Người thông minh sống không sợ hãi. Nhưng để sống không sợ hãi, bạn sẽ phải đi tới nhìn thẳng vào sự kiện của bản ngã của bạn. Nếu không có bản ngã, nếu ‘tôi không có’, thế thì sợ hãi có thể tồn tại ở đâu? Thế thì, “Tôi không thể bịném vào địa ngục được bởi vì ngay từ đầu tôi đã không có  rồi,  và  tôi  cũng  không  thể  được  thưởng  trên  cõi  trời bởi vì ngay từ đầu tôi đã không có rồi. Tôi không có, chỉ Thượng đế là có, cho nên làm sao tôi có thể là tội nhân hay  thánh  nhân  được?  Nếu  chỉ  Thượng  đế  là  có  thế  thì cái gì có đó để cho tôi phải sợ? Tôi đã không được sinh ra,  bởi  vì  ngay  từ  đầu  tôi  đã  không  có;  và  tôi  sẽ  không chết, bởi vì ngay từ đầu tôi đã không có. Cho nên không sinh,  không  diệt.  Tôi  không  tách  biệt,  tôi  là  một  với  sự tồn tại này. Như một con sóng tôi có thể biến mất, nhưng như đại dương thì tôi sẽ sống. Và đại dương là thực tại, con sóng là bất kì.”

Cái không không biết đến cái sợ, cái tham lam, tham vọng,  bạo  hành.  Cái  không  không  biết  đến  tầm  thường, ngu  si,  xuẩn  ngốc.  Cái  không  không  biết  địa  ngục,  cõi trời. Và bởi vì không có cái sợ, cho nên có thông minh.

Đây là một trong những phát biểu vĩ đại cần phải ghi nhớ:  thông  minh  là  khi  không  có  cái  sợ.  Thế  thì  hành động có phẩm chất hoàn toàn khác cho nó. Khi bạn hành động từ cái không của mình, hành động đó có phẩm chất hoàn  toàn  khác  cho  nó.  Đấy  là  điều  thiêng  liêng,  đấy  là điều  thần  thánh.  Tại  sao?  -  bởi  vì  khi  bạn  hành  động  từ cái  không,  đấy  không  phải  là  phản  ứng,  khi  bạn  hành động từ cái không, đấy không phải là kế hoạch, khi bạn hành động từ cái không, đấy không phải là diễn tập. Khi bạn  hành  động  từ  cái  không,  đấy  là  tự  phát,  thế  thì  bạn sống  khoảnh  khắc  nọ  sang  khoảnh  khắc  kia.  Bạn  là  cái không: tình huống nảy sinh và bạn đáp ứng cho nó. Nếu bạn là bản ngã, bạn chẳng bao giờ đáp ứng, bạn bao giờ cũng phản ứng.

Đểtôi giải thích điều đó cho bạn. Khi bạn là bản ngã bạn bao giờ cũng phản ứng. Chẳng hạn, nếu bạn nghĩ bạn là người rất, rất tốt, bạn nghĩ bạn là thánh nhân, và thế rồi một cái gì đó xảy ra - một ai đó xúc phạm bạn - bây giờ, bạn sẽ đáp ứng cho xúc phạm này hay phản ứng lại? Nếu bạn  nghĩ  bạn  là  thánh  nhân,  bạn  sẽ  nghĩ  ba  lần  về  cách phản  ứng,  bạn  phải  làm  gì  để  cứu  tính  chất  thánh  của mình  nữa;  nếu  không  thì  người  này  có  thể  phá  huỷ  tính chất  thánh  đó  chỉ  bằng  việc  xúc  phạm  bạn.  Bạn  không thể tự phát được, bạn phải nhìn lại, bạn phải cân nhắc về nó. Và thời gian trôi qua. Nó thậm chí có thể chỉ là một khoảnh khắc, nhưng thời gian trôi qua. Nó không thể nào tự  phát,  nó  không  thể  nào  trong  khoảnh  khắc  được.  Và bạn  hành  động  từ  quá  khứ.  Bạn  nghĩ,  “Thế  này  thì  quá lắm. Nếu mình mà giận dữ” - và giận dữ đang tới - “nếu mình trở nên giận dữ, tính chất thánh của mình sẽ bị mất. Thế thì phải trả giá đắt quá cho điều này”... bạn bắt đầu mỉm cười. Để cứu lấy tính chất thánh của mình bạn mỉm cười.

Nụ  cười  này  là  giả  tạo;  nó  không  đến  từ  bạn,  nó không đến từ trái tim bạn. Nó chỉ có đó, sơn vẽ lên môi. Nó là giả.  Bạn không mỉm cười, đấy chỉ cái  mặt nạ của bạn mỉm cười mà thôi. Bạn đang lừa dối. Bạn là nhà thôi miên!  Bạn  là  giả!  Bạn  là  đồ  rởm!  Nhưng  bạn  đã  cứu được  tính  chất  thánh  của  mình:  bạn  hành  động  từ  quá khứ,  từ  hình  ảnh  đặc  biệt  của  mình  và  ý  tưởng  về  con người mình. Đây là phản ứng.

Con người của tự phát thì không phản ứng, người ấy đáp  ứng.  Khác  biệt  là  gì?  Người  ấy  chỉ  cho  phép  tình huống  vận  hành  trên  mình,  và  người  ấy  cho  phép  việc đáp ứng xảy ra, dù nó là cái gì.

Người  sống  từ  quá  khứ  là  dự  kiến  trước  được,  còn người  sống  khoảnh  khắc  nọ  sang  khoảnh  khắc  kia  thì không dự đoán được. Và dự đoán được là trở thành vật.Là  không  dự  đoán  được  thì  là  tự  do  -  đó  là  chân  giá  trị của  con  người.  Cái  ngày  bạn  là  người  không  dự  đoán được...  chẳng  ai  biết  được,  kể  cả  bạn;  nhớ  lấy,  kể  cả bạn...  Nếu  bạn  đã  biết  bạn  sẽ  làm  cái  gì,  thế  thì  không còn đáp ứng nữa. Bạn đã sẵn sàng, đấy là việc diễn tập.

Chẳnghạn, bạn sắp đi phỏng vấn. Bạn liền diễn tập: bạn  nghĩ  cái  gì  sẽ  được  hỏi  và  cách  bạn  sẽ  trả  lời  nó. Điều ấy xảy ra hàng ngày, nó rõ ràng làm sao. Tối nào tôi cũng thấy mọi người - cả hai loại người đều có đó: khi ai đó tới đây mà đã được chuẩn bị sẵn, đã nghĩ sẵn về điều người  đó  định  nói  với  tôi,  đã  chuẩn  bị  nó  sẵn  sàng;  bài viết đã sẵn đấy, anh ta chỉ việc lặp lại nó, anh ta đã quyết định mọi thứ về điều anh ta định hỏi. Và tôi có thể thấy khó  khăn  của  người  này,  bởi  vì  khi  anh  ta  tới  trước  tôi, khi anh ta ngồi cạnh tôi, đấy lại là một tình huống khác. Và thay đổi bắt đầu xảy ra. Bầu không khí, sự hiện diện, tình yêu của người ấy với tôi, tình yêu của tôi với người ấy,  sự  hiện  diện  của  người  khác,  tin  cậy  có  đó  rất  hiển nhiên, tình yêu đang tuôn chảy, trạng thái thiền - và điều đó  hoàn  toàn  khác  với  cái  anh  ta  đã  nghĩ  từ  trước.  Bây giờ bất kì cái gì anh ta đã chuẩn bị đều có vẻ chẳng liên quan  gì  nữa;  nó  không  thích  hợp.  Anh  ta  trở  nên  bồn chồn,  bất  ổn  -  “Phải  làm  gì  đây?”  Và  anh  ta  chẳng  biết làm sao hành động một cách tự phát, làm sao hành động từ tình huống này.Anh  ta  đến  trước  tôi  nhưng  tôi  thấy  cái  giả  tạo  của nó. Câu hỏi của anh ta không xuất phát từ trái tim anh ta. Nó chỉ thoát ra từ cổ họng, nó không có chiều sâu. Tiếng nói của anh ta không có chiều sâu. Bản thân anh ta không chắc chắn liệu anh ta muốn hỏi nó thêm nữa hay không, nhưng anh ta đã chuẩn bị nó, có thể nhiều ngày. Cho nên tâm trí cứ nói, “Hỏi đi. Mình đã chuẩn bị về nó rồi.” Và anh  ta  thấy  cái  chẳng  liên  can  gì  của  nó.  Có  thể  nó  đã được  trả  lời  rồi.  Có  thể  trong  câu  trả  lời  cho  ai  đó  khác tôi đã trả lời nó rồi. Có thể chính tình huống là ở chỗ tâm trí anh ta đã thay đổi và câu hỏi không còn có nghĩa nữa. Nhưng anh ta hành động từ quá khứ: đó là phản ứng. Nó sẽ  có  vẻ  vụng  về.  Anh  ta  cảm  thấy  bối  rối  nếu  anh  ta không có gì để hỏi. Và anh ta không thể lên tiếng bởi vì anh ta là người rởm, mà anh ta cũng không thể đơn giản nói,  “Xin  chào,”  anh  ta  không  thể  nói,  “Con  muốn  chỉ ngồi trước thầy một phút thôi, và con chẳng có gì để nói cả.”  Anh  ta  không  thể  nào  hành  động  từ  khoảnh  khắc này. Anh ta không thể ở đây và bây giờ; anh ta cảm thấy bối rối. Anh ta phải hỏi, nếu không thì mọi người sẽ nghĩ gì? - “Thế thì tại sao, ngay chỗ đầu tiên, anh đã yêu cầu được trả lời nếu anh chẳng có gì để hỏi cả?” Cho nên anh ta  hỏi.  Anh  ta  không  còn  đứng  sau  nó.  Đấy  là  một  câu hỏi cũ rích vô giá trị mà chẳng có nghĩa lí gì - nhưng anh ta cứ hỏi.

Và  đôi  khi  -  bạn  có  thể  đã  từng  quan  sát  -  với  vài người  tôi  cứ  trả  lời  mãi  và  để  thời  gian  rất  lâu,  còn  đối với một vài người tôi trả lời một cách rất ngắn ngủi. Bất kì khi nào tôi thấy rằng ai đó là rởm, câu hỏi của người ấy là rởm, là một câu hỏi đã chuẩn bị sẵn, thế thì thật là vô nghĩa mà trả lời anh ta. Chỉ vì tôn trọng anh ta mà tôi nói  đôi  chút  với  anh  ấy,  nhưng  tôi  không  còn  quan  tâm nữa. Và người hỏi câu hỏi rởm cũng chẳng quan tâm tới điều  tôi  đang  nói  -  bởi  vì  người  ấy  thậm  chí  còn  không quan  tâm  tới  câu  hỏi  của  mình,  thì  làm  sao  người  ấy  có thể quan tâm tới câu trả lời được?

Nhưng  còn  có  những  người  khác...  dần  dần  cái  rởm đó  biến  mất  và  sannyasin  ngày  càng  trở  nên  đúng  hơn, chân thực hơn. Thế thì ai đó đơn giản ngồi đó mà cười to.Đó là điều xảy ra trong khoảnh khắc đó. Người ấy không cảm  thấy  bối  rối,  người  ấy  không  cảm  thấy  rằng  không đúng  chỗ.  Khong  phải  như  vậy.  Bản  chuẩn  bị  sẵn  là không đúng chỗ.

Đối diện với cái không, bạn cũng phải là không. Chỉ thế thì mới có thể có gặp gỡ, bởi vì chỉ những điều tương tự mới có thể gặp nhau. Thế thì có niềm vui lớn, thế thì có cái đẹp lớn. Thế thì có đối thoại. Có thể không một lời thốt ra, nhưng có đối thoại. Đôi khi ai đó tới và đơn giản ngồi và bắt đầu lắc lư, nhắm mắt, đi vào bên trong - đó là cách  tới  với  tôi;  người  ấy  chỉ  đi  vào  bên  trong  mình  và đơn giản nhảy vào tôi và cho phép tôi nhảy vào người ấy, hoặc đơn giản chạm chân tôi, hay đơn giản nhìn vào mắt tôi.  Hay  đôi  khi  một  câu  hỏi  lớn  cũng  nảy  sinh,  nhưng đấy là trong khoảnh khắc đó - thế thì nó là đúng, thế thì nó  có  sức  mạnh  mênh  mông,  thế  thì  nó  tới  từ  chính  cốt lõi sâu xa nhất của bạn. Nó có liên quan.

Khi  bạn  hành  động  từ  cái  không,  bạn  đáp  ứng;  nó không còn là phản ứng nữa. Nó có chân lí, nó có tính hợp lệ trong nó, chân thực. Nó là sự tồn tại. Nó là tức khắc, tự phát, đơn  giản, hồn nhiên. Và hành động này không tạo ra nghiệp nào.

Nhớ lấy, từ nghiệp karma có nghĩa là hành động, một hành động đặc biệt. Không phải tất cả các hành động đều tạo  ra  nghiệp,  nhớ  lấy.  Phật  đã  sống  sau  chứng  ngộ  của mình trong bốn mươi hai năm. Ông ấy đã không ngồi cả quãng thời gian đó dưới cây bồ  đề mà không làm gì cả. Ông ấy đã làm cả nghìn lẻ một thứ, nhưng nghiệp không được  tạo  ra.  Ông  ấy  đã  hành  động!  -  nhưng  đấy  không còn là phản ứng nữa, đấy là đáp ứng.

Nếu bạn đáp ứng từ cái không thì nó chẳng để lại cái gì,  nó  không  để  lại  dấu  vết  nào  lên  bạn,  nghiệp  không được  tạo  ra.  Bạn  vẫn  còn  tự  do.  Bạn  cứ  hành  động  mà bạn vẫn còn tự do. Cũng dường như là con chim bay trên bầu trời, không để lại dấu vết nào, dấu chân nào. Người sống trong bầu trời của cái không cũng không để lại dấu chân  nào,  không  để  lại  nghiệp  nào,  không  để  lại  cái  gì. Hành  động  của  người  đó  là  toàn  bộ,  nó  đã  kết  thúc,  nó trọn  vẹn.  Và  một  hành  động  trọn  vẹn  không  treo  quanh bạn như mây; chỉ những hành động không trọn vẹn mới lởn vởn quanh bạn.

Ai  đó  xúc  phạm  bạn  -  bạn  muốn  đánh  người  đó nhưng  bạn  đã  không  làm.  Bạn  cứu  tính  thánh  thiện  của mình, bạn mỉm cười và ban phúc cho người đó và về nhà. Bây giờ thì vấn đề thành khó khăn: bây giờ cả đêm bạn sẽ mơ rằng bạn đang đánh người đó. Bạn thậm chí còn có thể  giết  người  đó  trong  giấc  mơ.  Trong  nhiều  năm  điều đó sẽ lởn vởn quanh bạn; nó là không trọn vẹn. Bất kì cái gì  không  trọn  vẹn  cũng  đều  nguy  hiểm.  Khi  bạn  là  rởm mọi thứ đều trở thành không trọn vẹn. Bạn yêu người đàn bà nhưng không đủ để làm cho nó thành trọn vẹn. Ngay cả trong khi làm tình bạn cũng không hoàn toàn có đấy; có thể bạn vẫn đang diễn tập thôi. Có thể bạn đã đọc sách nói  về  tình  dục  đang  có  sẵn.  Có  thể  bạn  đã  đọc  Kam Sutra của Vatsyayana, hay Các thầy và Johnson hay Báo cáo Kinsey, và bạn đã học cách làm tình. Và bạn đã sẵn sàng,  hiểu  biết!  Bây  giờ  người  đàn  bà  này  chỉ  là  cơ  hội để  thực  hành  hiểu  biết  của  bạn.  Cho  nên  bạn  đang  thực hành  tri  thức  của  mình,  nhưng  nó  sẽ  là  không  trọn  vẹn bởi vì bạn không có trong đó. Và thế thì nó là không thoả mãn, thế thì bạn cảm thấy thất vọng - và nguyên nhân là do tri thức bạn.Tình  yêu  không  phải  là  cái  gì  đó  được  thực  hành. Tình  yêu  cần  không  bị  thực  hành;  tình  yêu  phải  được sống, trong hoàn toàn hồn nhiên. Cuộc sống không phải là  vở  kịch  -  bạn  không  cần  chuẩn  bị,  bạn  không  cần  đi vào diễn tập cho nó. Để nó tới khi nó tới, và tự phát.

Nhưng làm sao bạn có thể tự phát nếu bản ngã có đó? Bản ngã là nghệ sĩ lớn, bản ngã là chính khách lớn; bản ngã  cứ  thao  túng  bạn.  Bản  ngã  nói,  “Nếu  mình  thực  sự muốn  hành  động  theo  cách  lễ  phép  thì  chuẩn  bị  là  cần thiết.  Nếu  mình  muốn  hành  động  theo  cách  có  văn  hoá mình  phải  diễn  tập  nó  trước.”  Bản  ngã  là  diễn  viên,  và bởi vì diễn viên này mà bạn cứ làm lỡ vui vẻ, lễ hội, ân huệ của cuộc sống.

Phật  nói:  Khi  hành  động  phát  xuất  từ  không  thì  nó không  tạo  ra  nghiệp.  Thế  thì  nó  là  toàn  bộ  đến  mức  là chính  tính  toàn  bộ  của  nó...  và  vòng  tròn  là  trọn  vẹn  và kết thúc. Bạn chẳng bao giờ nhìn lại. Tại sao bạn cứ nhìn lại mãi thế? - bởi vì có những thứ không trọn vẹn. Bất kì khi nào cái gì đó là trọn vẹn, bạn không nhìn lại. Nó đã kết  thúc!  Toàn  bộ  vấn  đề  đã  đạt  tới,  không  còn  gì  nữa phải  làm  về  nó.  Hành  động  từ  cái  không  và  hành  động của bạn là toàn bộ, và hành động toàn bộ không để lại kí ức nào - tôi muốn nói không kí ức tâm lí nào.

Kí ức bị bỏ lại trong bộ não, nhưng không có vẩn vơ về tâm lí. Và người không có vẩn vơ nào, theo định nghĩa của tôi là một sannyasin.

Khi  hành  động  là  hoàn  toàn  trọn  vẹn,  bạn  tự  do  với nó.  Khi  hành  động  là  toàn  bộ,  bạn  trượt  ra  ngoài  nó  - giống như con rắn thoát ra khỏi lớp da cũ và lớp da cũ bị bỏ lại sau. Chỉ những hành động không trọn vẹn mới trở thành nghiệp, nhớ điều đó. Nhưng để có hành động trọn vẹn, nó phải bắt nguồn từ cái không.

Có  ba  mức  độ  nhận  biết:  nhận  biết  về  cái  ta,  nhận biết  về  thế  giới,  và  nhận  biết  về  hoang  tưởng  chen  giữa cái  ta  và  thế  giới.  Fritz  Perls  gọi  mức  trung  gian  này  là DMZ - vùng phi quân sự - và nó vận hành để giữ chúng ta không là toàn bộ trong đụng chạm với chính mình và với thế giới. DMZ chứa các định kiến của chúng ta, các định kiến mà qua chúng, chúng ta nhìn thế giới và người khác và chính bản thân chúng ta. Nếu chúng ta nhìn vào thế giới qua thành kiến của mình, chúng ta không thể nào thấy  chân  lí  của  nó.  Chúng  ta  không  thể  nào  thấy  cái đang  đấy.  Chúng  ta  tạo  ra  ảo  tưởng  -  đó  là  điều  người Hindu gọi là ảo vọng maya.

Nếu chúng ta nhìn ra ngoài với ý chỉ trích,  với định kiến sẵn, thế thì chúng ta tạo ra thế giới của riêng mình, chính  là  ảo  vọng,  ảo  tưởng,  phóng  chiếu.  Nếu  chúng  ta nhìn  vào  chính  mình  qua  những  chỉ  trích  này  cùng  tri thức và ý kiến, chúng ta tạo ra ảo tưởng khác - bản ngã. Thế thì chúng ta không thể thấy được thực tại có đó bên trong chúng ta. Chúng ta không thể thấy cái bên ngoài có đấy,  và  chúng  ta  cũng  không  thể  thấy  được  cái  ở  bên trong đây. Khi bên ngoài bị lỡ, chúng ta tạo ra ảo tưởng, ảo  vọng;  khi  bên  trong  bị  lỡ,  chúng  ta  tạo  ra  bản  ngã, ahankar. Và cả hai điều này đều xảy ra qua DMZ - vùng phi quân sự .

Gurdjieff quen gọi vùng này là ‘vùng đệm’. DMZ là một cái tên hay cho nó. DMZ càng lớn, người này càng bệnh  hoạn,  càng  thần  kinh.  DMZ  càng  nhỏ,  người  này càng mạnh khoẻ, cành lành mạnh về tâm lí. Và khi DMZ hoàn  toàn  biến  mất  và  không  còn  ý  nghĩ  nào  chen  vào giữa bạn và thế giới - không một ý nghĩ - thì đó là điềuPhật  ngụ  ý  qua  cái  không.  Thế  thì  người  này  hoàn  toàn lành mạnh, trong sạch, toàn bộ.

Trước khi chúng ta đi vào lời kinh này, cần thêm đôi điều  về  bản  ngã  này.  Ảo  tưởng  về  cái  ta  cần  phải  được hiểu.

Điều thứ nhất: bản ngã không phải là thực tại, nó chỉ là  ý  tưởng.  Bạn  không  đến  với  nó  khi  bạn  đi  vào  trong thế  giới  này,  bạn  không  mang  nó  theo  cùng  mình.  Nó không phải là một phần con người bạn. Khi đứa trẻ được sinh  ra,  nó  không  đem  bản  ngã  vào  trong  thế  giới.  Bản ngã là cái gì đó người đó học được, nó không phải là một phần của gen.

Gordon Alport gọi cái ngã là proprium, và nó có thể được   định   nghĩa   bằng   việc   xem   xét   dạng   tính   từ propriate, xem như một từ xấp xỉ. ‘Proprium’ nói tới cái gì  đó  thuộc  về  hay  là  duy  nhất  cho  một  người.  Cái  ta được  tạo  ra  bởi  vì  từng  cái  không  là  duy  nhất,  mỗi  cái không có cách riêng của nó để nở hoa. Bởi tính duy nhất này mà có khả năng tạo ra bản ngã.

Tôi yêu theo cách của tôi, bạn yêu theo cách của bạn. Tôi hành xử theo cách của tôi, bạn hành xử theo cách của bạn. Có khác biệt giữa mọi người, nhưng chỉ là khác biệt. Hoa hồng nở hoa theo cách này còn hoa cúc vạn thọ nở hoa  theo  cách  khác,  nhưng  cả  hai  đều  nở  hoa.  Việc  nở hoa là một, cái không là một. Những từng cái không lại vận  hành  theo  cách  duy  nhất.  Bởi  điều  này  mà  có  khả năng tạo ra bản ngã.

Có bẩy cánh cửa mà từ đó bản ngã đi vào, bẩy cánh cửa mà từ đó chúng ta học bản ngã. Những cánh cửa đó cần phải được hiểu, bởi vì nếu bạn hiểu chúng, bạn sẽ có khả  năng  loại  bỏ  bản  ngã...  bởi  vì  những  cánh  cửa  này, khi  được  hiểu  thật  đúng,  có  thể  được  khép  lại.  Thế  thì bản  ngã  không  còn  được  tạo  ra  nữa.  Được  thấy  đúng, được hiểu thật rõ - rằng bản ngã chỉ là cái bóng - nó bắt đầu biến mất theo ý nó.

Cánh  cửa  thứ  nhất  Alport  gọi  là  ‘cái  ta  thân  thể’. Chúng ta không được sinh ra với cảm giác về cái ta. Đứa trẻ trong bụng mẹ không có cảm giác về cái ta. Nó là một với mẹ; nó hoàn toàn là một, được nối liền, được bắc cầu với người mẹ. Và người mẹ là toàn bộ sự tồn tại của nó, vũ  trụ  của  nó.  Nó  không  biết  rằng  nó  là  tách  biệt.  Tách biệt tới khi đứa con ra khỏi bụng mẹ, khi cây cầu của nó với  người  mẹ  bị  cắt  đứt  và  đứa  trẻ  phải  thở  theo  cách riêng của nó. Trong thực tế, việc thở không phải là cái gì đó mà đứa trẻ định làm. Làm sao nó làm được? Nó thậm chí còn chưa thể thở được, cho nên nó chưa có đó. Việc thở xảy ra. Không phải là đứa trẻ đang làm điều đó, đấy là việc xảy ra. Nó đi ra từ cái không: đứa trẻ bắt đầu thở. Những giây phút đó là rất, rất có giá trị,  chủ chốt, nguy hiểm. Bố mẹ, bác sĩ, y tá, những người coi sóc việc sinh tất cả đều trong chờ đợi lớn lao - liệu đứa trẻ có thở hay không.

Đứa trẻ  không  thể  bị  bắt  buộc, đứa trẻ  không  thể  bị thuyết  phục,  và  đứa  trẻ  không  thể  làm  bất  kì  cái  gì  của riêng nó. Nếu việc ấy định xảy ra thì nó sẽ xảy ra. Nó có thể không xảy ra, nó có thể xảy ra. Đôi khi đứa trẻ chẳng bao  giờ thở,  thế thì  chúng  ta  nghĩ chúng  sinh  ra đã  chết rồi.

Thật  là  phép  mầu  về  cách  đứa  trẻ  thở  hơi  thở  đầu tiên:  nó  chưa  bao  giờ  làm  điều  đó  trước  đấy,  nó  không thể nào được chuẩn bị về điều đó. Nó không biết rằng cơ chế  thở  là  tồn  tại.  Phổi  còn  chưa  hoạt  động  trước  đây, nhưng việc thở tới và phép mầu bắt đầu. Nhưng việc thởtới từ cái không, nhớ lấy. Về sau bạn sẽ bắt đầu nói, ‘Tôi thở.” Điều đó là ngớ ngẩn. Bạn không thở: việc thở xảy ra. Đừng tạo ra ý tưởng về cái ‘tôi’, đừng nói, ‘tôi thở.’ Không ai thở cả! Điều đó không nằm trong khả năng của bạn để làm hay không làm.

Bạn có thể thử: dừng việc thở lại vài giây và bạn sẽ biết rằng cũng khó mà dừng việc thở lại. Trong vài giây một  xô  đẩy  lớn  tới  từ  không  đâu  cả  và  bạn  bắt  đầu  thở lại. Hay dừng việc thở bên ngoài lại; thử vài giây xem và bỗng nhiên bạn thấy một xô đẩy lớn. Nó ở bên ngoài bạn. Việc thở muốn tới.

Chính  cái  ‘không’  đang  thở  trong  bạn...  hay  bạn  có thể gọi nó là Thượng đế - cũng chẳng khác biệt gì, nó là một. Không hay Thượng đế, đều có cùng nghĩa. ‘Không’ trong Phật giáo có nghĩa đích xác là Thượng đế mà Ki tô giáo, Judaism, Hindu nói tới. Thượng đế là không.

Chúng  ta  không  sinh  với  cảm  giác  về  cái  ta.  Nó không phải là một phần thiên tư trong gen của chúng ta. Trẻ con không thể nào phân biệt được giữa cái ta và thế giới  bao  quanh  nó.  Cho  dù  khi  đứa  trẻ  đã  bắt  đầu  thở, cũng  phải  mất  nhiều  tháng để nó  trở nên  nhận  biết  rằng có  phân  biệt  giữa  bên  trong  nó  và  bên  ngoài.  Dần  dần, qua học tập phức tạp tăng dần và kinh nghiệm cảm nhận, một  phân  biệt  mang  máng  đã  phát  triển  giữa  cái  gì  đó

‘trong tôi’ và các cái khác ‘ngoài kia’.

Đây  là  cánh  cửa  đầu  tiên  mà  từ  đó  bản  ngã  đi  vào: phân biệt rằng có cái gì đó ‘trong tôi’. Chẳng hạn: đứa trẻ cảm  thấy  đói,  nó  cảm  thấy  điều  đó  tới  từ  bên  trong.  Và thế rồi người mẹ quở trách nó, và nó cảm thấy điều đó tới từ bên ngoài. Bây giờ một phân biệt nhất định phải được cảm thấy dần dần - rằng có những thứ tới từ bên trong, và có những thứ tới từ bên ngoài. Khi người mẹ mỉm cười, nó  có  thể  thấy  nụ  cười  tới  từ  đó,  và  rồi  nó  đáp  ứng,  nó mỉm cười. Bây giờ nó cảm thấy nụ cười tới từ bên trong, đâu đó bên trong. Ý tưởng về bên trong và bên ngoài nảy sinh. Đây là kinh nghiệm thứ nhất về bản ngã.

Trong thực tế không có phân biệt giữa bên ngoài và bên  trong.  Bên  trong  là  một  phần  của  bên  ngoài  và  bên ngoài là một phần của bên trong. Bầu trời bên trong ngôi nhà bạn và bầu trời bên ngoài ngôi nhà bạn không phải là hai bầu trời, nhớ lấy; chúng là một bầu trời. Và như thế, đấy cũng là trường hợp với... bạn ở đó và tôi ở đây không phải là hai. Chúng ta là hai khía cạnh của cùng một năng lượng,  hai  mặt  của  cùng  một  đồng  tiền.  Nhưng  đứa  trẻ bắt đầu học các con đường của bản ngã.

Cánh cửa thứ hai là tự đồng nhất. Đứa trẻ học tên nó, hiểu rằng cái phản xạ trong gương hàng ngày là về cùng một người như đã thấy hôm qua, và tin rằng cảm giác về tôi  hay  cái  ta  vẫn  còn  trong  khuôn  mặt  của  những  kinh nghiệm  thay  đổi.  Đứa  trẻ  cứ  tiếp  tục  biết  rằng  mọi  thứ đều  thay  đổi.  Đôi  khi  nó  đói,  đôi  khi  nó  không  đói;  đôi khi nó ngủ và đôi khi nó thức; và đôi khi nó giận dữ và đôi  khi  nó  yêu  thương  -  mọi  thứ  cứ  thay  đổi.  Hôm  nay trời  đẹp,  hôm  khác  trời  sầm  xì  và  ảm  đạm.  Nhưng  nó đứng trước gương...

Bạn  đã  bao  giờ  quan  sát  một  đứa  nhỏ  ngồi  trước gương chưa? Nó cố gắng bắt lấy đứa trẻ bên trong gương bởi  vì  nó  nghĩ  đứa  trẻ  đấy  ‘có  đó  bên  ngoài’.  Nếu  nó không thể bắt lấy được, thì nó đi vòng ra sau và nhìn sau gương - có thể có đứa trẻ trốn ở đấy chăng? Nhưng dần dần nó bắt đầu nhận ra rằng chính nó là người được phản xạ. Và thế thì nó bắt đầu cảm thấy một loại liên tục: hôm qua cũng cùng khuôn mặt ấy, hôm nay cũng cùng khuônmặt  ấy  trong  gương.  Khi  trẻ  con  tìm  kiếm  lần  đầu  tiên trong  gương  thì  chúng  trở  nên  bị  thôi  miên  với  gương. Chúng  không  thể rời  gương  ra được.  Chúng  đi  đi  lại  lại phòng ngủ để nhìn chúng là ai.

Mọi thứ cứ thay đổi mãi. Một thứ dường như không đổi: hình ảnh mình. Bản ngã có một cánh cửa khác mà từ đó nó đi vào: hình ảnh mình.

Cánh cửa thứ ba là lòng tự trọng. Điều này liên quan tới cảm giác tự hào của đứa trẻ xem như kết quả của việc tập làm một việc theo cách riêng của nó: làm, thám hiểm, chế tạo. Khi một đứa trẻ học bất kì cái gì - chẳng hạn nó học một từ, ‘bố’; thế thì nó cứ liên tục nói, “bố, bố,” cả ngày. Không không bỏ lỡ một cơ hội nào để dùng từ này. Khi đứa trẻ bắt đầu tập đi, nó thử đi cả ngày. Nó ngã lên ngã xuống, nó loạng quạng, nó bị đau, nhưng nó lại đứng dậy - bởi vì điều đó cho nó lòng tự hào: “Mình cũng có thể làm việc gì đó! Mình có thể bước! Mình có thể bước! Mình có thể mang các thứ từ đây sang kia!”

Bố  mẹ  rất  lo  âu  bởi  vì  đứa  trẻ  quấy  rối.  Nó  bắt  đầu kêu  đòi  mọi  thứ.  Họ  không  thể  nào  hiểu  nổi:  “Tại  sao? Để làm gì? Sao con đem cuốn sách đó từ đằng kia?” Đứa trẻ đâu có quan tâm gì tới cuốn sách! Điều đó là vô nghĩa với nó. Nó không thể quan niệm được tại sao bạn cứ nhìn liên  tục  vào  thứ  này  -  “Bố  tìm  cái  gì  ở  đó?”  Nhưng  sự quan tâm của nó lại khác: nó có thể mang được một thứ.

Đứa trẻ bắt đầu giết con vật. Một con kiến, và nó sẽ lập tức dẫm lên kiến và giết kiến. Nó có thể làm được cái gì đó! Nó thích thú với việc làm; nó có thể trở thành rất huỷ diệt. Nếu nó thấy chiếc đồng hồ, thì nó sẽ mở ra - nó muốn biết cái gì bên trong. Nó trở thành nhà thám hiểm, người điều tra.

Nó thích thú làm những thứ này bởi vì điều đó đem cho bản ngã của nó cánh cửa thứ ba: nó cảm thấy tự hào, nó có thể làm được. Nó có thể hát một bài hát, thế thì nó sẵn  sàng  hát  bài  hát  đó  cho  bất  kì  ai.  Nếu  có  khách  nào tới, nó cũng ở đó, chờ đợi để ai đó nêu ra một đề nghị để cho  nó  có  thể  hát  bài  hát  ấy.  Hay  nó  có  thể  nhảy  múa, hay nó có thể làm trò bắt chước, hay điều gì đó! Dù điều đó là gì, nó muốn làm điều gì đó để chỉ ra rằng nó không chỉ  là  kẻ  vô  dụng,  rằng  nó  có  thể  cũng  làm  được  nữa. Việc làm này đem bản ngã vào.

Cánh cửa thứ tư là tự mở rộng mình, chiếm hữu, sở hữu. Đứa trẻ nói về cái nhà của cháu, bố cháu, mẹ cháu, trường  cháu.  Nó  bắt  đầu  tăng  lĩnh  vực  cái  ‘của  cháu’.

‘Của  cháu’  bắt  đầu  trở  thành  từ  chính  của  nó.  Nếu  bạn lấy đồ chơi của nó - nó chẳng quan tâm nhiều lắm tới đồ chơi ấy; nó quan tâm nhiều hơn tới, “Đồ chơi này là của cháu,  bác  không  được lấy  nó!”  Nhớ lấy,  nó  không  quan tâm  nhiều  lắm  tới  đồ  chơi  đâu.  Khi  không  ai  quan  tâm tới, nó sẽ ném đồ chơi vào góc nhà và chạy ra ngoài chơi. Nhưng một khi ai đó muốn lấy đồ chơi, thì nó sẽ không muốn cho đi. Đấy là của nó - ‘của cháu’.

‘Của tôi’ làm nảy sinh cảm giác về ‘tôi’; ‘tôi’ tạo ra cái  ‘tôi’.  Và  nhớ  lấy,  những  cánh  cửa  này  không  chỉ  là cho trẻ con thôi, chúng vẫn còn là con đường cho toàn bộ cuộc sống bạn. Khi bạn nói nhà tôi, bạn cũng mang tính trẻ  con  vậy.  Khi  bạn  nói  vợ  tôi,  bạn  cũng  mang  tính  trẻ con vậy. Khi bạn nói tôn giáo tôi, bạn cũng mang tính trẻ con  vậy.  Khi  một  người  Hindu  bắt  đầu  đánh  nhau  với người Mô ha mét giáo về tôn giáo, họ đều là trẻ con cả. Họ không biết họ đang làm gì. Họ không thực sự trở nên chín  chắn  và  trưởng  thành.  Trẻ  con  thường  xuyên  cãi nhau, “Bố tao là người vĩ đại nhất trên thế giới!” Và cáctu sĩ cũng cứ đánh nhau như vậy, “Khái niệm của tôi về Thượng  đế  là  tốt  nhất,  mạnh  mẽ  nhất,  thứ  thiệt!  Tất  cả các cái khác chỉ là tàm tạm thôi.”

Đấylà những thái độ rất trẻ con, nhưng chúng cứ lần lữa quanh bạn trong suốt cả đời bạn. Bạn rất quan tâm tới tên  tuổi  mình.  Khi  tôi  đổi  tên  cho  mọi  người,  một  vài người  rất  bướng  bỉnh;  họ  không  muốn  điều  đó.  Một  vài người viết thư cho tôi: “Tôi muốn có tính sannyas, nhưng xin thầy đừng đổi tên tôi.” Tại sao? Tên tôi! Đấy dường như là một cái gì đó giống như của cải lớn lao. Và chẳng có  gì  trong  cái  tên  cả.  Nhưng  trong  ba  mươi  năm,  bốn mươi năm, bản ngã bạn đã tồn tại với cái tên đó. Rất khó cho bản ngã đóng lại cánh cửa. Đó là lí do tại sao cái tên lại được đổi - để cho bạn có thể thấy rằng cái tên là bất kì: nó có thể bị thay đổi vào bất kì ngày nào. Và đó là lí do tại sao tôi lại đổi tên bạn mà không có gì làm nhặng sị lên về nó cả. Trong các tôn giáo khác cái tên cũng bị thay đổi. Nếu bạn trở thành một sư Jaina, họ sẽ làm nhặng sị lên  về  điều  đó  -  đám  rước  và  lễ  hội  lớn;  ai  đó  đang  trở thành sư! Bây giờ người ấy sẽ trở nên rất gắn bó với cái tên mới này! Lễ hội nhiều thế và hội hè nhiều thế, và tôn kính cùng tôn trọng ghê thế, biết bao nhiêu điều nhặng sị cả lên về nó; thế thì toàn bộ vấn đề bị mất. Tôi đơn giản thay đổi nó như một sự kiện, chỉ để cho bạn một ý tưởng rằng  nó  là  cái  không;  nó  là  bất  kì,  nó  có  thể bị thay đổi rất  dễ  dàng.  Bạn  có  thể  được  gọi  là  A,  bạn  có  thể  được gọi là B, bạn có thể được gọi là C - cũng chẳng thành vấn đề. Trong thực tế bạn không tên tuổi - đó là lí do tại sao nó chẳng thành vấn đề. Bất kì cái tên nào cũng được, đấy chỉ là tiện dụng.

Cánh cửa thứ năm là tự hình dung. Điều này nói tới cách thức trẻ con nhìn chính mình. Qua tương tác với bố mẹ, qua khen ngợi và trừng phạt, nó học việc tạo ra hình
ảnh nào đó về chính mình - tốt hay xấu.

Trẻ con bao giờ cũng nhìn vào cách bố mẹ phản ứng lại  nó.  Nếu  nó  đang  làm  một  điều  nào  đó,  liệu  họ  khen ngợi  nó  hay  trừng  phạt  nó?  Nếu  nó  cảm  thấy  bị  trừng phạt  thì  nó  nghĩ,  “Mình  đã làm  điều  gì  đó  sai  rồi.  Mình xấu.”  Nếu  nó  làm  điều  gì  đó  tốt  và  được  khen  ngợi,  thì nó nghĩ, “Mình tốt, mình được đánh giá tốt.” Nó bắt đầu cố  gắng  làm  ngày  càng  nhiều  việc  tốt,  để  cho  nó  được đánh giá tốt. Hay, nếu bố mẹ thực sự là những người rất khó tính và không thể chấp nhận, và yêu cầu của họ đến mức trẻ con không thể nào thực hiện được, thế thì nó sẽ lấy con đường khác, nó bắt đầu làm tất cả những cái mà họ gọi là ‘xấu’. Nó phản ứng và nổi loạn.

Đây  là  hai  cách  thức  -  cánh  cửa  là  một:  hoặc  bạn khen  ngợi  nó  và  nó  cảm  thấy  thoải  mái  là  nó  là  ai  đó; hoặc nếu  bạn  không  khen  ngợi  nó  một cách  dễ dàng  thì nó nói, “Được, thế thì cháu sẽ cho bác biết.” Thế thì nó sẽ làm cho mọi người phải nhận thấy sự hiện diện của nó. Nó sẽ bắt đầu quậy phá mọi vật, nó sẽ bắt đầu hút thuốc, nó sẽ bắt đầu làm những điều mà bạn không thích. Và nó sẽ nói, “Bây giờ bác thấy chưa? Bác phải chú ý đến cháu; bác phải để ý đến cháu. Bác phải biết rằng cháu là ai đó và  cháu  đang  ở  đây,  và  bác  không  thể  bỏ  qua  cháu.” Người tốt và người xấu sinh ra theo cách này, thánh nhân và tội nhân.

Cánh cửa thứ sáu là cái ta như một lí lẽ.

Đứa  trẻ  học  cách  lập  luận,  logic,  biện  luận.  Nó  học cái nó có thể giải quyết vấn đề. Lí lẽ trở thành hỗ trợ lớn cho cái ta của nó - đó là lí do tại sao người ta tranh luận. Đó là lí do tại sao những người có giáo dục nghĩ rằng họlà  ai  đó.  Vô  giáo  dục  sao?  -  bạn  cảm  thấy  đôi  chút  bối rối.  Bạn  có  bằng  cấp  lớn  -  bạn  là  tiến  sĩ  hay  tiến  sĩ  văn chương - và bạn cứ trưng bầy, phô bầy cái bằng xác nhận của mình: bạn là người được huy chương vàng, bạn đứng đầu  đại  học,  rồi  thế  này  thế  nọ.  Tại  sao?  -  vì  bạn  đang trưng  bầy  rằng  bạn  đã  trở  thành  người  có  lí  trí,  có  giáo dục  tốt,  được  học  trong  những  trường  đại  học  tốt  nhất, được học với những giáo sư giỏi nhất: “Tôi có thể tranh luận giỏi hơn bất kì ai khác.” Lập luận trở thành một chỗ dựa lớn.

Và cánh cửa thứ bẩy là cố gắng thích đáng, sống có mục tiêu, tham vọng, trở thành: người ta là gì và là ai là thông qua việc người ta muốn trở thành cái gì và ai. Bận tâm  về  tương  lai,  mơ  ước  và  các  mục  tiêu  dài  hạn  xuất hiện  -  giai  đoạn  cuối  của  bản  ngã.  Thế  thì  người  ta  bắt đầu nghĩ về việc phải làm gì trong thế giới này để lưu lại dấu vết trong lịch sử, để lại dấu hiệu trên cát thời đại. Trở thành  một  thi  sĩ  sao?  Trở  thành  một  chính  khách  sao? Trở thành một mahatma sao? Làm điều này hay điều nọ? Cuộc  sống  đang  chạy  hối  hả,  tuột  qua  nhanh  chóng,  và người  ta  phải  làm  điều  gì  đó,  nếu  không  thì  chẳng  mấy chốc người ta sẽ trở thành không và chẳng ai sẽ biết rằng bạn  đã  tồn  tại.  Người  ta  muốn  trở  thành  một  Alexander hay một Napoleon. Nếu có thể được,  người ta muốn trở thành một người tốt, nổi danh, nổi tiếng, thánh nhân, một mahatma.  Nếu  điều  ấy  là  không  thể  được,  thế  thì  người ấy vẫn muốn trở thành ai đó.

Nhiều  kẻ  giết  người  đã  thú  nhận  trước  toà  án  rằng chúng không giết ai đó bởi vì chúng thích giết người đó, mà bởi vì chúng muốn tên tuổi chúng xuất hiện trên trang nhất của các báo.

Một kẻ giết một ai đó từ phía sau. Hắn ta lại và đâm người này, và hắn ta thậm chí cũng chẳng gặp người này trước  đó.  Hắn  ta  hoàn  toàn  không  biết  gì  về  người  này; họ  không  quen  nhau,  không  bạn  bè  cũng  chẳng  kẻ  thù. Hắn ta chưa bao giờ gặp người đó. Và lần này cũng thế, hắn  ta  chưa  từng  thấy  khuôn  mặt  của  người  mà  hắn  đã giết.  Hắn  chưa  từng  thấy  người  đó,  hắn  đơn  giản  giết người đó từ phía sau. Người này đang ngồi trên bãi biển ngắm nhìn sóng nước, và tên này tới và giết người ấy.

Toà án rất khó xử, nhưng người này nói, “Tôi không quan  tâm  tới  bản  thân  người  ấy...  người  tôi  đã  giết. Người ấy chẳng liên quan, bất kì ai thì cũng bị giết. Tôi đã ra đó để giết ai đó. Nếu người này không ở đó, thì bất kì ai khác sẽ bị giết.” Nhưng tại sao? Và hắn ta nói, “Bởi vì tôi muốn ảnh tôi và tên tôi được đăng trên tranh nhất các báo. Ham muốn của tôi được mãn nguyện. Tôi được người ta bàn tán tới trên khắp nước, tôi thấy sung sướng. Bây giờ tôi sẵn sàng chết. Nếu các ông ấy có xử tử tôi thì tôi  cũng  có  thể  chết  một  cách  sung  sướng:  tôi  đã  nổi tiếng, tôi đã nổi danh.”

Nếu  bạn  không  thể  trở  thành  nổi  danh,  bạn  sẽ  cố gắng  trở  thành  khét  tiếng.  Nếu  bạn  không  thể  trở  thành Mahatma  Gandhi,  bạn  sẽ  thích  trở  thành  Adolf  Hitler  - nhưng không ai muốn còn là không ai cả.

Có bẩy  cánh  cửa  qua  đó  ảo  tưởng  về bản  ngã  thành mạnh hơn, trở thành ngày càng mạnh hơn. Và đây cũng là bẩy cánh cửa - nếu bạn hiểu - qua đó bản ngã phải bị tống ra. Dần dần, từ mỗi cánh cửa bạn phải nhìn sâu vào trong  bản  ngã  của  mình  và  nói  lời  vĩnh  biệt  nó.  Thế  thì nảy sinh cái không.Lời kinh:

Do đó, này Sariputra, trong cái trống rỗng không có hình dạng, không cảm giác, không cảm nhận, không rung động, không ý thức; không mắt, tai, mũi, lưỡi, thân, trí; không hình dạng, âm thanh, mùi, vị, động chạm hay các đối tượng của tâm trí; không yếu tố thấy, và vân vân, khi chúng ta đi tới: Yếu tố không tâm trí - tâm thức; không có dốt nát, không có phá bỏ dốt nát, và vân vân, chừng nào chúng ta tới:

Không huỷ hoại và cái chết, không phá bỏ huỷ hoại và cái chết. không có đau khổ, không nguồn gốc, không chấm dứt, không con đường.

Không có cảm nhận, không có việc thành đạt và không có việc không thành đạt.

Một phát biểu cách mạng vô cùng.

Do đó, này Sariputra...

Trước  hết  chúng  ta  phải  hiểu  từ  do  đó.  ‘Do  đó’  là hoàn toàn có quan hệ trong phép tam đoạn luận, trong lí lẽ logic. Không có lí lẽ nào đứng trước, và Phật nói: Do đó, này Sariputra.

Các học giả đã rất lo nghĩ tại sao ông ấy lại dùng ‘do đó’. ‘Do đó’ là một phần của phép tam đoạn luận: Tất cả mọi   người   đều   chết.   Socrates   là   một   người,   do   đó Socrates chết. Nó là một phần của logic. Nhưng đã không có mệnh đề nào, không lí lẽ nào, và bỗng nhiên Phật nói, “Do đó...” Tại sao?

Các học giả không thể nào hiểu được điều đó, bởi vì không  có  lí  lẽ  nào  trên  bề  mặt.  Nhưng  đã  có  đối  thoại giữa con mắt của Phật và Sariputra. Đã nảy sinh một hiểu biết.  Lắng  nghe  Phật  nói  về  cái  trống  rỗng,  cái  không, Sariputra đã vươn lên mức độ cái không đó.

Nó có thể nảy sinh trong bạn tại đây, bạn có thể cảm thấy nó... đôi cánh nó dập dờn quanh bạn.

Nhìn  vào  trong  mắt  Sariputra,  Phật  cảm  thấy,  nhìn thấy  rằng  Sariputra  đã  hiểu:  bây  giờ  lí  lẽ  có  thể  đi  xa thêm. Trên bề mặt thì không có lí lẽ nào hết cả. Đã không có tranh luận, thảo luận, nhưng đã có đối thoại. Đối thoại là  giữa  hai  năng  lượng  này  -  Phật  và  Sariputra.  Đã  có thống  nhất,  họ  đã  bắc  cầu  qua  nhau.  Trên  chiếc  cầu  đó, trong khoảnh khắc bắc cầu đó, Sariputra đã nhìn vào cái trống rỗng của Phật. Bây giờ Phật nói với Sariputra, “Do đó...  Ông  đã  nhìn,  Sariputra,  bây  giờ  ta  có  thể  đi  thêm vào trong nó, vào chi tiết hơn. Bây giờ ta có thể nói đôi điều cho ông mà trước đây thì không thể nói được.”

Do đó, này Sariputra, trong cái trống rỗng không có hình dạng,

.. không cảm giác, không cảm nhận...

... Bởi vì không có ai để cảm giác, vậy làm sao có thể có  cảm  giác?  Khi  bản  ngã  không  có  đó,  không  có  cảm giác, không tri thức, không cảm nhận. Không hình dạng nào  nảy  sinh  bởi  vì  bầu  trời  hoàn  toàn  không  mây.  Bạn có  thể  thấy  một  hình  dạng  trong  một  đám  mây.  Đôi  khi bạn  chưa  từng  quan  sát  điều  đó  sao?  -  một  đám  mây trông gióng con voi, và thế rồi nó đổi thành con ngựa vàrồi lại thành cái gì đó khác, và nó cứ thay đổi mãi. Nó lấy biết bao nhiêu là hình dạng.

Nhưng đã bao giờ bạn thấy bất kì hình dạng nào nảy sinh trên bầu trời thuần khiết chưa? Không hình dạng nào nảy sinh cả.

... không có hình dạng, không cảm giác, không cảm nhận, không rung động...

Và khi không có ai bên trong, làm sao rung động nào có  thể  nảy  sinh  được?  Làm  sao  ham  muốn  có  thể  nảy sinh được?

... không ý thức ...

Khi không có nội dung, khi không có khách thể, chủ thể cũng biến mất. Ý thức đó bao giờ cũng về khách thể không còn tìm thấy ở đấy nữa.

... không mắt, tai, mũi, lưỡi, thân, trí ...

Phật nói, “Mọi thứ đều biến mất trong cái không đó, Sariputra. Và bây giờ ông có thể hiểu, Sariputra; do đó ta đang nói về nó. Ông đã thấy nó! Ông đã nhìn vào ta! Ông đã từng ở ngay bên bờ nó. Ông đã hé nhìn vào trong vực thẳm này, vĩnh hằng này, chiều sâu thăm thẳm này.”

... không hình dạng, âm thanh, mùi, vị, động chạm hay các đối tượng của tâm trí; không yếu tố thấy, và vân vân...

... yếu tố không tâm trí - tâm thức;

Khi  bạn  ở  trong  trạng  thái  đó,  bạn  thậm  chí  không thể nói  rằng,  “Tôi  đang  trong  trạng  thái  của  cái  không,” bởi vì nếu bạn nói điều này, bạn đã quay lại.

... khi chúng ta đi tới ...

Nếu  bạn  nói,  “Tôi  đã  kinh  nghiệm  về  cái  không,” điều đó nghĩa là bạn đã quay lại  với thế giới hình dạng. Tâm  trí đã bắt đầu vận hành trở lại.  Trong  khoảnh khắc đó bạn không tách bạch với cái không, cho nên làm sao bạn  có  thể  nói,  “Tôi  đang  kinh  nghiệm  cái  không?”  Cái không không giống như một vật: nó không tách biệt khỏi bạn, bạn không tách biệt khỏi nó. Người quan sát và cái được  quan  sát  có  đó;  khách  thể  và  chủ  thể  có  đó.  Nhị nguyên đã biến mất.

... không có dốt nát, Phật nói.

Không  có  tri  thức,  không  có  dốt  nát  nữa,  vì  dốt  nát chỉ  có  thể  có  khi  bạn  nghĩ  dưới  dạng  của  tri  thức.  Nó được so sánh với tri thức. Khi bạn gọi một người là dốt nát, bạn ngụ ý gì? Bạn đang so sánh người ấy với ai đó là người  có  hiểu  biết.  Nhưng  không  có  tri  thức  cho  nên không thể có bất kì dốt nát nào.

... không có dốt nát, không có phá bỏ dốt nát...

Và Phật nói: Nhớ lấy, ta không nói rằng dốt nát biến mất.  Dốt  nát  chưa  bao  giờ  có  đó;  nó  là  cái  bóng  của  tri thức, nó là cái bóng của tâm trí nghiện ngập tri thức.

Khi  bạn  đem  đèn  vào  trong  phòng  tối,  bạn  nói  gì nào?  -  rằng  bóng  tối  biến  mất,  đi  ra  khỏi  phòng,  thoát khỏi phòng, chạy mất sao? Không, bạn không thể nào nóinhư thế được - bởi vì bóng tối ngay từ đầu là không tồn tại. Làm sao nó có thể đi ra được? Ánh sáng tới và bóng tối không tìm thấy, bởi vì bóng tối chỉ là việc thiếu ánh sáng.

Cho nên không có dốt nát, và không có việc phá bỏ dốt  nát.  Không  có  tri  thức  và  không  có  không  tri  thức. Người ta đơn giản hồn nhiên về tất cả - tri thức, dốt nát; chỉ  hồn  nhiên,  trong  trắng.  Tự  do  khỏi  tri  thức  và  tự  do khỏi dốt nát là trong trắng, là thuần khiết.

Không huỷ hoại và cái chết...

... Bởi vì không có ai chết cả. Và nhớ lấy, không có việc phá bỏ huỷ hoại và cái chết. Và Phật không nói rằng cái chết biến mất, bởi vì cái chết ngay chỗ đầu tiên chưa bao  giờ  có  đó.  Nói  rằng  cái  chết  đã  biến  mất  sẽ  là  sai. Phật rất, rất hoàn hảo trong khẳng định của mình, rất cẩn thận. Ông ấy không thốt ra một lời nào mà có thể bị bác bẻ bởi bất kì người nào biết thực tại. Ông ấy không thoả hiệp. Ông ấy không thoả hiệp với người nghe. Ông ấy có thể nói điều hoàn hảo nhất mà có thể được nói.

Thì không có đau khổ...

Bây  giờ  ông  ấy  đi  tới  lời  phát  biểu  cách  mạng  tối thượng.

Bạn  phải  đã  nghe  tới  bốn  chân  lí  cao  quí  của  Phật. Chân lí thứ nhất là đau khổ: rằng mọi người đều đau khổ, rằng toàn bộ sự tồn tại là dukkha, đau khổ, đau đớn, khổ, bi thảm.

Và  chân  lí  cao  quí  thứ  hai  là:  nguồn  gốc  của  nó  là trong  thèm  muốn  -  tanha,  ham  muốn.  Đau  khổ  tồn  tại: chân lí cao quí thứ nhất - arya satya; chân lí thứ hai là ở chỗ  đau  khổ  có  nguyên  nhân  và  nguyên  nhân  là  trong ham muốn. Chúng ta đau khổ bởi vì chúng ta ham muốn.

Và chân lí cao quí thứ ba là: việc ham muốn này có thể được chấm dứt. Đó là điều có thể - nirodha; nó có thể được  chấm  dứt.  Bằng  cách  nhìn  sâu  vào  ham  muốn,  nó có  thể  được  chấm  dứt,  và  khi  ham  muốn  chấm  dứt  thì đau khổ biến mất. Còn chân lí cao quí thứ  tư là: có con đường tám làn dẫn tới chấm dứt, nirodha, ham muốn, và kết quả là chấm dứt đau khổ.

Đây  là  triết  lí  nền  tảng  nhất  của  Phật  giáo,  và  trong phát biểu này Phật chối bỏ cả điều ấy nữa! Ông ấy nói: không có đau khổ, không nguồn gốc, không chấm dứt, không con đường.

Không ai đã từng phát biểu một điều cách mạng như thế. Phật đạt tới đỉnh cao nhất của cách mạng; mọi người khác đều không tới đích.

Các  học  giả  bao  giờ  cũng  lo  nghĩ  rằng  điều  này  là mâu  thuẫn.  Phật  dạy  rằng  có  đau  khổ,  thế  rồi  một  hôm ông ấy lại nói, “Không có đau khổ.” Ông ấy dạy rằng có nguyên nhân tại sao lại đau khổ, và rồi một hôm ông ấy lại nói, “Không có nguồn gốc.” Ông ấy dạy rằng có một khả  năng  -  norodha  -  có  thể  chấm  dứt  nó,  rồi  một  hôm ông ấy lại nói, “Không có chấm dứt.” Và ông ấy nói - và toàn bộ Phật giáo phụ thuộc vào lời nói này - rằng có con đường  tám  làn,  astangik  marga:  nhìn  đúng,  luyện  đúng, thiền đúng, samadhi đúng vân vân và vân vân; con đường tám làn đưa bạn tới chân lí tối hậu. Và bây giờ một hôm ông  ấy  lại  nói,  “Không  có  con  đường.  Thực  tại  này  là thực tại không đường.” Tại sao có mâu thuẫn này? Phátbiểu  thứ  nhất  được  đưa  ra  cho  những  người  không  biết rằng  họ  là  không  có.  Phát  biểu  thứ  nhất  được  dành  cho những người bình thường, đầy bản ngã. Phát biểu này là dành cho Sariputra tại một chỗ đặc biệt, trong một trạng thái đặc biệt.

Do đó, này Sariputra...

... Bây giờ ta có thể nói điều này cho ông. Ta có thể đã không nói trước đây, ông còn chưa sẵn sàng. Bây giờ ông đã nhìn vào ta, và nhìn vào ta, ông đã thấy cái không là  gì.  Ông  đã  nếm  trải  nó!  Do  đó,  Sariputra:  Tasmat, Sariputra! Bây giờ có thể nói cho ông rằng không có đau khổ,  rằng  đó  là  mơ;  mọi  người  đang  đau  khổ  trong  mơ. Và  không  có  nguyên  nhân  -  mọi  người  đều  ham  muốn trong mơ. Và không có chấm dứt - mọi người đang luyện tập,  thực  hành  các  phương  pháp,  thiền,  yoga  vân  vân, trong  mơ.  Và  toàn  bộ  con  đường  tồn  tại  trong  mơ.  Bây giờ  điều  đó  có  thể  được  nói  cho  ông  bởi  vì  ông  đã  tỉnh thức, Sariputra. Mắt ông đã mở ra; bây giờ ông thấy bản ngã không tồn tại.

Và  thoát  ra  khỏi  bản  ngã  là  thoát  ra  khỏi  giấc  ngủ. Thoát ra khỏi bản ngã là thoát ra khỏi bóng tối. Thoát ra khỏi  bản  ngã  là  được  tự  do.  Trong  tự  do  đó  có  thể  nói rằng không có con đường. Nó là tựa như mơ.

Trong mơ bạn đau khổ, và khi bạn đau khổ trong mơ, nó thực làm sao. Và bạn đang tìm kiếm: “Tại sao tôi khổ thế này?” Và thế rồi  bạn bắt gặp một hiền nhân vĩ đại  - trong  mơ  -  và  hiền  nhân  này  nói,  “Bạn  khổ  bởi  vì  bạn ham muốn. Bạn bị mê đắm đến thế với tiền bạc; đó là lí do tại sao bạn khổ. Loại bỏ ham muốn này và khổ sẽ biến mất.” Bạn hiểu điều đó, nó là rất logic. Bạn biết nó, bạn đã tự mình kinh nghiệm nó rằng bất kì khi nào bạn ham muốn,  thì  khổ  tới.  Ham  muốn  càng  có  đó  thì  khổ  càng nhiều.  Ham  muốn  càng  lớn  thì  khổ  càng  lớn..  Bạn  hiểu điều đó. Thế rồi bạn hỏi, “Thế thì làm sao chấm dứt được nó?” Và hiền nhân vĩ đại này nói, “Trồng cây chuối, tập yoga, tập thiền chao đảo, tập kundalini, tập nadabrahma, tham gia nhóm đụng độ và tập kịch leela, thực hành liệu pháp nguyên thuỷ và đủ mọi thứ.” Hiền nhân vĩ đại này nói, “Làm những điều này đi; chúng sẽ có ích. Bạn sẽ trở nên hiểu biết nhiều hơn về ham muốn của mình, và bạn sẽ có thể loại bỏ ham muốn.”

Cho nên hiền nhân này trao cho bạn con đường tám làn  đã  được  trình  bầy  rõ.  Ông  ấy  nói,  “Đây  là  con đường.”  Một  hôm,  khi  bạn  thực  sự  tỉnh  thức...  Và  nhớ lấy, những điều này giúp cho bạn thức tỉnh. Bây giờ ngay cả bạn trồng cây chuối trong mơ thì vẫn có khả năng giấc mơ  của  bạn  sẽ  bị  phá  vỡ.  Thử  đi!  Thử  ngay  tối  nay  đi! Khi  bạn  đang  trong  mơ,  trồng  cây  chuối  trong  mơ,  và bỗng nhiên bạn sẽ thấy rằng bạn thức tỉnh. Tập kundalini trong  mơ  -  bạn  sẽ  thức  tỉnh.  Và  nếu  bạn  không  tỉnh,  ít nhất chồng bạn sẽ tỉnh, hàng xóm sẽ tỉnh, cái gì đó đang sắp xảy ra.

Tất cả các phương pháp chỉ để đánh thức bạn. Nhưng khi bạn đã tỉnh...

Do đó, này Sariputra...

Và  bây  giờ  Phật  có  thể  nói  điều  này  cho  Sariputra; ông  ấy  thức  tỉnh  rồi.  Ông  ấy  có  thể  nói,  “Bây  giờ  ta  có thể  nói  cho  ông  chân  lí  này  -  rằng  không  ai  tồn  tại  cả, chẳng có đệ tử mà cũng chẳng có thầy, không mơ, khôngkhổ, không hiền nhân, không nguyên nhân, không chấm dứt. Không có con đường.”

Đây là phát biểu tối hậu về chân lí.

Nhưng điều này chỉ có thể được đưa ra tại giai đoạn cao nhất, tại bậc thang thứ bẩy của chiếc thang. Sariputra đã đạt tới bậc thang đó vào ngày này. Đó là lí do tại sao

‘do đó’... Tasmat Sariputra.

Đủ cho hôm nay.

Đâu là sự khác biệt giữa cái trống rỗng của đứa trẻ trước sự hình thành bản ngã và cái ngây thơ đã thức tỉnh của vị Phật?

Thầy đã đọc về Zorba của Hi lạp chưa? Liệu Zorba không khác với con đường mà Thầy muốn chúng con theo chứ?

Xin Thầy hãy nói về sự khác biệt giữa cầu nguyện và thiền?

Tại sao mọi người đều muốn sống trong cộng đồng của Thầy thay vì ở trên thế giới? Thế bãi chợ thì sao?

Cơ hội nào có đó cho xã hội lí tưởng của Thầy trong khi đương đầu với các chính khách và tu sĩ?

6.    Đừng quá lành mạnh

Câu hỏi thứ nhất:

Osho kính yêu,

Đâu là khác biệt giữa trống rỗng của đứa trẻ trước việc hình thành bản ngã và ngây thơ đã thức tỉnh của vị Phật?

Có  tương  đồng  và  cũng  có  dị  biệt.  Về  bản  chất  đứa trẻ là vị Phật, nhưng phật tính của nó, hồn nhiên của nó, là  tự  nhiên,  không  do  kiếm  được.  Hồn  nhiên  của  nó  là một loại dốt nát, không phải là nhận thức rõ. Hồn nhiên của nó là vô ý thức - nó không biết về điều đó, nó không để tâm tới điều đó, nó không để ý gì đến điều đó. Điều đó có  đấy  mà  nó  quên  lãng.  Nó  đang  làm  mất  điều  đó.  Nó phải làm mất điều đó. Cõi trời sẽ mất đi chẳng chóng thì chầy;  nó  đang  trên  đường  tiến  tới  điều  đó.  Mọi  đứa  trẻ đều  phải  đi  qua  tất  cả  các  loại  hư  hỏng,  không  thuần khiết - thế giới này.

Hồn nhiên của trẻ con là hồn nhiên của Adam trước khi bị đầy ra khỏi vườn Địa đàng, trước khi nếm trái tri thức,  bởi  vì  Adam  đã  trở  nên  có  ý  thức.  Cũng  như  con vật vậy. Nhìn vào mắt con vật mà xem - con bò, con chó

- và có thuần khiết, cùng thuần khiết đó tồn tại trong mắt của vị Phật, nhưng với sự khác biệt.

Và khác biệt là bao la nữa: vị Phật đã về tới nhà; con vật  chưa  rời  khỏi  nhà.  Đứa  trẻ  vẫn  còn  trong  vườn  Địa đàng, vẫn còn trong cõi trời. Nó sẽ phải làm mất điều đó

-  bởi  vì  để  được  thì  người  ta  phải  mất.  Phật  đã  về  tới nhà... toàn bộ vòng tròn. Ông ấy đã đi xa, ông ấy đã mất, ông  ấy  đã  đi  lạc  lối,  ông  ấy  đã  dấn  thân  sâu  vào  trong bóng  tối  và  tội  lỗi  và  khổ  cùng  địa  ngục.  Những  kinh nghiệm  đó  là  một  phần  của  chín  chắn  và  trưởng  thành. Không  có  chúng  thì  bạn  không  có  xương  sống  nào,  bạn là loài không xương sống. Không có chúng thì hồn nhiên của  bạn  là  rất  mong  manh;  nó  không  thể  đứng  lại  trước gió, nó không thể chịu đựng nổi bão tố. Nó rất yếu ớt, nó không thể tồn tại nổi. Nó phải trải qua thử lửa cuộc đời - phạm  phải  cả  nghìn  lẻ  một  sai  lầm,  cả  nghìn  lẻ  một  lần bản ngã, rồi bạn lại đứng dậy trên đôi chân mình. Tất cả những  kinh  nghiệm  đó  dần  dần  làm  bạn  chín  chắn  lên, làm bạn chín muồi; bạn trở thành người lớn.

Hồn  nhiên  của  Phật  là  hồn  nhiên  của  người  đã  chín chắn,  hoàn  toàn  chín  muồi.  Ngây  thơ  là  vô  ý  thức  bản chất;  phật  tính  là  ý  thức  bản  chất.  Ngây  thơ  là  ngoại  vi không mang ý tưởng nào về trung tâm. Phật cũng là mộtngoại vi, nhưng bắt rễ tại trung tâm, định tâm. Ngây thơ là vô danh không ý thức; phật tính là vô danh có ý thức. Cả  hai  đều  không  tên  tuổi,  cả  hai  đều  vô  hình  dạng... nhưng  trẻ  con  còn  chưa  biết  đến  hình  dạng  và  khổ  của nó.  Điều  đó  cũng  giống  như  bạn  chưa  bao  giờ  ở  tù  cả, cho nên bạn không biết tự do là gì. Thế thì bạn đã ở trong tù  trong  nhiều  năm  trời,  hay  nhiều  kiếp,  và  thế  rồi  một hôm  bạn  được  thả  ra...  bạn  đi  ra  khỏi  cánh  cửa  nhà  tù nhảy  múa,  cực  lạc!  Và  bạn  sẽ  ngạc  nhiên  là  mọi  người đều đã ở ngoài rồi, vẫn bước đi trên phố, tiến hành công việc  của  mình,  tới  văn  phòng,  tới  xưởng  máy,  thế  mà không tận hưởng tự do của mình chút nào - họ quên lãng, họ không biết rằng họ đang tự do. Làm sao họ biết được? Bởi  vì  họ  chưa  bao  giờ  trong  tù  cả  nên  họ  không  biết điều tương phản; nền tảng bị mất.

Cứ  dường  như  là  bạn  viết  phấn  trắng  lên  bức  tường trắng  -  không  ai  sẽ có  thể đọc được nó. Chẳng  cần  phải nói tới người khác - ngay chính bạn sẽ không thể nào đọc được điều bạn viết ra.

Tôi  đã  từng  nghe  một  chuyện  tiếu  lâm  nổi  tiếng  về Mulla  Nasruddin.  Trong  làng,  anh  ta  là  người  duy  nhất có thể viết được, cho nên mọi người hay đến anh ta nếu họ  muốn  viết  thư  hay  tài  liệu  nào  đó,  hay  bất  kì  thứ  gì. Anh ta là người duy nhất có thể viết được. Một hôm một người tới. Nasruddin đã viết một lá thư, bất kì cái gì mà người kia đọc ra - và đấy là một bức thư dài - rồi người kia nói, “Xin anh đọc lại bức thư vì tôi muốn chắc rằng mọi  điều  đã  được  viết  ra  và  tôi  không  quên  điều  gì  cả, còn anh thì cũng không làm lộn xộn mọi thứ lên.”

Mulla  nói,  “Này,  điều  ấy  khó  đấy.  Tôi  biết  viết nhưng  tôi  không  biết  đọc.  Và  hơn  thế  nữa,  bức  thư  lại không  gửi  cho  tôi  cho  nên  đọc  nó  là  điều  bất  hợp  pháp nữa.”

Và  người  làng  được  thuyết  phục,  ý  tưởng  này  hoàn toàn đúng, và người làng này nói, “Anh nói phải đấy - nó không gửi cho anh.”

Nếu  bạn  viết  lên  tường  trắng  thì  thậm  chí  bản  thân bạn cũng không thể nào đọc được nó, nhưng nếu bạn viết lên  bảng  đen  thì  nó  thành  lồ  lộ  và  rõ  ràng  -  bạn  có  thể đọc được nó. Tương phản là cần thiết. Đứa trẻ không có tương phản; nó là lớp tráng bạc không có đám mây đen. Phật là lớp tráng bạc trong đám mây đen.

Ban  ngày  vẫn  có  sao  trên  trời  đấy;  chúng  chẳng  đi đâu cả - chúng không thể đi nhanh thế, chúng không thể nào  biến  mất.  Chúng  đã  có  đó,  cả  ngày  chúng  vẫn  đấy, nhưng trong đêm bạn có thể thấy được chúng vì có bóng tối.  Chúng  bắt  đầu  xuất  hiện;  khi  mặt  trời  lặn  thì  chúng bắt  đầu  xuất  hiện.  Mặt  trời  càng  xuống  thấp  hơn  nữa dưới  đường  chân  trời  thì  sao  lại  càng  nở  rộ  hơn.  Chúng vẫn ở đó cả ngày, nhưng bởi vì bóng tối mất đi nên khó mà thấy được chúng.

Đứa trẻ có hồn nhiên nhưng không có nền tảng. Bạn không thể thấy nó được, bạn không thể đọc được nó; nó không hiện rõ lắm. Vị Phật đã sống cuộc sống của mình, đã làm tất cả những gì cần thiết - cả tốt lẫn xấu - đã chạm tới cực này và cực kia, đã từng là tội nhân và thánh nhân. Nhớ lấy, vị Phật không chỉ là thánh nhân; ông ấy đã từng là  tội  nhân  và  ông  ấy  đã  từng  là  thánh  nhân.  Còn  phật tính vượt ra ngoài cả hai. Bây giờ ông ấy đã về nhà.

Đó  là  lí  do  tại  sao  Phật  nói  trong  lời  kinh  hôm  qua: Na jhanam, na praptir na-apraptih - ‘Không có đau khổ, không  nguồn  gốc,  không  chấm  dứt,  không  con  đường.Không  cảm  nhận,  không  tri  thức,  không  thành  đạt,  và không  không  thành  đạt.”  Khi  Phật  trở  nên  thức  tỉnh người ta đã hỏi ông ấy, “Thầy đã đạt tới cái gì?” Và ông ấy cười to, và ông ấy nói, “Ta chẳng đạt tới cái gì cả - ta chỉ phát hiện ra cái vẫn đã có đấy. Ta chỉ đơn giản đi về nhà. Ta đã tuyên bố rằng cái đó bao giờ cũng là của ta và cùng  với  ta.  Cho  nên  không  có  thành  đạt  nào  hết  cả,  ta chỉ đơn  giản  nhận  ra  nó." Đấy  không  phải  là  khám  phá, đấy là phát hiện lại. Và khi bạn trở thành vị Phật thì bạn sẽ thấy ra vấn đề - chẳng thu được cái gì hết cả qua việc thành Phật. Bỗng nhiên bạn thấy rằng đây là bản tính của bạn.  Nhưng  để  nhận  ra  bản  tính  này  thì  bạn  phải  đi  lạc lối, bạn phải đi sâu vào trong hỗn loạn của thế giới. Bạn phải  đi  vào  trong  tất  cả  các  nơi  chốn  và  không  gian  lầy bùn để thấy cái trong sạch tột cùng của bạn, thuần khiết tột cùng của bạn.

Hôm nọ tôi đã nói với các bạn về bẩy cánh cửa - về cách  thức  bản  ngã  được  hình  thành,  về  cách  thức  ảo tưởng bản ngả được làm mạnh thêm. Sẽ có ích để đi sâu thêm vào vài điều về nó.

Bẩy  cánh  cửa  của  bản  ngã  không  phải  được  rõ  ràng lắm  và  không  tách  bạch  hẳn  lẫn  nhau;  chúng  chờm  lên nhau. Và rất hiếm khi tìm được một người đã đạt tới bản ngã mình từ tất cả bẩy cánh cửa này. Nếu một người đã đạt tới bản ngã từ tất cả bẩy cánh cửa này, người ấy trở thành  một  bản  ngã  hoàn  hảo.  Và  chỉ  bản  ngã  hoàn  hảo mới  có  khả  năng  tan  biến  đi,  không  phải  là  bản  ngã  bất toàn. Khi quả chín, nó rụng xuống; khi quả chưa chín nó vẫn còn đeo bám. Nếu bạn vẫn còn bám lấy bản ngã, nhớ lấy, quả còn chưa chín đâu; do đó mới có níu bám. Nếu quả  chín,  nó  rụng  xuống  đất  và  biến  mất.  Đấy  cũng  là trường hợp với bản ngã.

Bây giờ đây là nghịch lí: rằng chỉ bản ngã đã tiến hoá thực  sự  mới  có  thể  buông  xuôi.  Thông  thường  bạn  nghĩ rằng  người  bản  ngã  không  thể  buông  xuôi  được.  Đấy không phải là quan sát của tôi, và không phải là quan sát của  chư  Phật  trong  nhiều  thời  đại.  Chỉ  người  bản  ngã hoàn hảo thì mới có thể buông xuôi. Bởi vì chỉ người đó mới  biết  đến  khổ  của  bản  ngã,  chỉ  người  ấy  mới  có  sức mạnh  để  buông  xuôi.  Người  ấy  đã  biết  tất  cả  các  khả năng  của  bản  ngã  và  đã  đi  vào  trong  thất  vọng  mênh mông. Người đó đã đau khổ nhiều lắm, người đó đã biết thế là đủ  rồi,  và  người  đó  muốn  có  bất  kì  cái  cớ nào để buông  xuôi  theo  nó.  Cái  cớ  có  thể  là  Thượng  đế,  cái  cớ có  thể  là  một  thầy,  hay  bất  kì  cớ  gì,  nhưng  người  đó muốn  buông  xuôi  theo  nó.  Gánh  nặng  đã  quá  lớn  và người đó đã phải mang đi quá lâu.

Những  người  còn  chưa  phát  triển  bản  ngã  của  mình cũng  có  thể  buông  xuôi,  nhưng  buông  xuôi  của  họ  sẽ không hoàn hảo, nó sẽ không toàn bộ. Cái gì đó sâu bên trong sẽ vẫn cứ níu bám, cái gì đó sâu bên trong sẽ vẫn cứ  hi  vọng:  “Có  thể  có  cái  gì  đó  trong  bản  thân  nó.  Tại sao mình buông xuôi?”

Tại  phương  Đông,  bản  ngã  vẫn  còn  chưa  phát  triển lắm. Bởi vì giáo huấn về vô ngã nên việc hiểu sai đã nảy sinh  rằng  nếu  bản  ngã  cần  phải  bị  buông  xuôi,  tại  sao phải  phát  triển  nó,  để  làm  gì?  Một  logic  đơn  giản:  nếu một ngày nào nó phải bị từ bỏ, thì bận tâm tới nó làm gì? Thế  thì  sao  phải  mất  nhiều  công  sức  thế  để  tạo  ra  nó? Đằng  nào  nó  cũng  phải  bị  loại  bỏ  cơ  mà!  Cho  nên phương  Đông  không  bận  tâm  nhiều  lắm  vào  việc  phát triển bản ngã. Và tâm trí phương Đông thấy rất dễ dàng cúi  đầu  xuống  trước  bất  kì  ai.  Nó  thấy  điều  đó  rất  dễ dàng,  nó  bao  giờ  cũng  sẵn  sàng  buông  xuôi.  Nhưngbuông xuôi này về cơ bản là không thể được, bởi vì bạn còn chưa có bản ngã để buông xuôi nó.

Bạn  sẽ  ngạc  nhiên:  tất  cả  chư  Phật  vĩ  đại  ở  phương Đông đều đã là kshatriya, từ đẳng cấp chiến binh - Phật, Mahavira,  Parshwanath,  Neminath.  Tất  cả hai  mươi  bốn tirthankara  của  đạo  Jaina  đều  thuộc  về  đẳng  cấp  chiến binh, và tất cả avatara của đạo Hindu đều thuộc về đẳng cấp  kshatriya  -  Ram,  Krishna  -  ngoại  trừ  một  người, Parashuram,  người  này,  dường  như  ngẫu  nhiên,  được sinh ra trong một gia đình brahmin, bởi vì bạn không thể nào tìm ra một chiến binh lớn hơn ông ấy. Phải có ngẫu nhiên  nào  đó  -  toàn  bộ  cuộc  đời  ông  là  một  cuộc  chiến tranh liên tục.

Điều  cũng  đáng  ngạc  nhiên  khi  bạn  nhận  ra  rằng không một brahmin nào đã từng được công bố là vị Phật, một  avatara,  một  tirthankara.  Tại  sao?  Người  brahmin khiêm tốn; ngay từ ban đầu người đó đã được nuôi nấng trong khiêm tốn, vì tính khiêm tốn. Vô ngã đã được dạy cho  người  ấy  ngay  từ  ban  đầu,  cho  nên  bản  ngã  không chín muồi, và bản ngã chưa chín thì cứ bám mãi.

Tại phương Đông người ta có bản ngã rất, rất  manh mún, và họ nghĩ thế thì dễ buông xuôi. Họ bao giờ cũng sẵn sàng buông xuôi với bất kì ai. Đánh rơi chiếc mũ và đã sẵn sàng buông xuôi - nhưng buông xuôi của họ chẳng bao giờ đi rất sâu, nó vẫn còn hời hợt.

Điều  đối  lập  lại  là  trường  hợp  của  phương  Tây: người tới từ phương Tây có bản ngã rất, rất mạnh và đã phát triển. Bởi vì toàn bộ nền giáo dục phương Tây đều nhằm  tạo  ra  bản  ngã  tiến  hoá,  rất  xác  định,  rất  văn  hoá, phức  tạp,  cho  nên  họ  nghĩ  rất  khó  để  buông  xuôi.  Họ thậm  chí  chưa  từng  nghe  thấy  từ  buông  xuôi.  Chính  ý tưởng  này  xem  ra  có  vẻ  xấu  xí,  đáng  mất  mặt.  Nhưng nghịch  lí  lại  là  ở  chỗ  khi  người  đàn  ông  hay  đàn  bà phương  Tây  buông  xuôi,  thì  việc  buông  xuôi  đi  thực  sự sâu sắc. Nó đi tới chính cốt lõi của bản thể người đó, bởi vì bản ngã này rất tiến hoá. Bản ngã đã tiến hoá; đó là lí do  tại  sao  bạn  nghĩ  rất  khó  để  buông  xuôi.  Nhưng  nếu việc  buông  xuôi  xảy  ra  thì  nó  đi  tới  chính  cốt  lõi,  nó  là tuyệt  đối.  Tại  phương  Đông  mọi  người  nghĩ  việc  buông xuôi  rất  dễ  dàng,  nhưng  bản  ngã  lại  chưa  được  tiến  hoá mấy cho nên nó chẳng bao giờ đi rất sâu.

Vị  Phật  là  người  đã  đi  vào  trong  kinh  nghiệm  của cuộc  sống,  ngọn  lửa  cuộc  sống,  địa  ngục  cuộc  sống,  và đã  làm  chín  muồi  bản  ngã  của  mình  tới  khả  năng  tối thượng,  tới  chính  cái  tối  đa.  Và  trong  khoảnh  khắc  đó bản  ngã  rơi  xuống  và  biến  mất.  Lần  nữa  bạn  lại  là  đứa trẻ; đấy là tái sinh, đấy là phục sinh. Trước hết bạn phải bị  treo  lên  chiếc thập  tự  bản  ngã,  bạn  phải  đau  khổ  trên cây  thập  tự  bản  ngã,  và  bạn  phải  mang  cây  thập  tự  này trên vai mình - và tới tận cùng. Bản ngã phải được học; chỉ thế thì bạn mới có thể gạt bỏ nó. Và thế thì có vui vẻ lớn. Khi bạn được tự do khỏi nhà tù, bạn có điệu vũ, có lễ hội trong bản thể mình. Bạn không thể nào tin được tại sao những người ra khỏi tù lại đờ đẫn, như chết và kéo lê mình đến thế. Tại sao họ lại không nhảy múa? Tại sao họ lại không lễ hội? Họ không thể làm thế: họ còn chưa biết tới nỗi khổ của tù đầy.

Bẩy cánh cửa này cần phải được dùng trước khi bạn có thể trở thành vị Phật. Bạn phải đi vào cõi giới tăm tối nhất  của  cuộc  sống,  vào  đêm  tối  của  linh  hồn,  vào  lại bình minh khi buổi sáng mới lên, khi mặt trời mới lên, và tất cả đều sáng. Nhưng hiếm khi xảy ra việc bạn có bản ngã đã phát triển đầy đủ.Nếu  bạn  hiểu  tôi,  thế  thì  toàn  bộ  cấu  trúc  của  giáo dục sẽ là nghịch lí: trước hết họ nên dạy cho bạn về bản ngã - đó nên là phần thứ nhất của giáo dục, một nửa của nó; thế rồi họ nên dạy cho bạn về vô ngã, cách loại bỏ nó

- đó sẽ là nửa sau. Mọi người đi vào từ một cửa hay hai cửa hay ba cửa, và bị mắc vào trong bản ngã phân đoạn nào đó.

Điều  thứ  nhất,  tôi  nói,  là  bản  thân  thân  thể.  Trẻ  con bắt  đầu  học  dần  dần:  phải  mất  gần  mười  lăm  tháng  để cho đứa trẻ học rằng nó là tách biệt, rằng có cái gì đó bên trong nó và cái gì đó bên ngoài. Nó học rằng nó có một thân thể tách biệt với các thân thể khác. Nhưng vài người vẫn còn níu bám lấy bản ngã rất, rất manh mún đó trong suốt cả đời mình. Đấy là những người được biết tới như người duy vật, người cộng sản, Mác xít. Những người tin rằng thân thể là tất cả - rằng chẳng có gì nhiều hơn thân thể bên trong bạn, rằng thân thể là toàn bộ sự tồn tại của bạn,  rằng  không  có  tâm  thức  tách  biệt  khỏi  thân  thể,  ở trên  thân  thể,  rằng  tâm  thức  chỉ  là  hiện  tượng  hoá  học trong thân thể, rằng bạn không tách rời khỏi thân thể và khi  thân  thể  chết  đi  thì  bạn  cũng  chết  đi,  và  tất  cả  biến mất...  cát  bụi  trở  về  với  cát  bụi...  không  có  điều  thiêng liêng nào trong bạn - họ qui con người về vật chất.

Đấy  là  những  người  vẫn  còn  níu  bám  vào  cánh  cửa thứ nhất; lứa tuổi tâm trí của họ dường như mới chỉ mười lăm  tháng.  Bản  ngã  nguyên  thuỷ  và  rất,  rất  sơ  cấp  này vẫn  còn  là  duy  vật.  Những  người  này  vẫn  còn  quanh quẩn với hai điều: dục và thức ăn. Nhưng nhớ lấy, khi tôi nói  người  duy  vật,  người  cộng  sản,  người  mác  xít,  tôi không ngụ ý rằng điều này đã hoàn chỉnh danh sách. Một ai đó có thể là người duy tâm và có thể vẫn níu bám lấy cánh cửa thứ nhất...

Chẳng  hạn,  Mahatma  Gandhi:  nếu  bạn  đọc  tiểu  sử ông  ấy,  ông  ấy  gọi  tiểu  sử  mình  là  Kinh  nghiệm  của  tôi với  chân  lí.  Nhưng  nếu  bạn  đọc  tiểu  sử  của  ông  ấy  thì bạn  sẽ  thấy  cái  tên  này  không  đúng;  ông  ấy  nên  đặt  tên cho nó là Kinh nghiệm của tôi với thức ăn và dục. Chẳng tìm thấy chân lí ở đâu cả. Ông ấy cứ liên tục lo nghĩ về thức  ăn:  cái  gì  nên  ăn,  cái  gì  không  nên  ăn.  Toàn  bộ  lo nghĩ của ông ấy dường như là chỉ là về thức ăn, và rồi về dục: làm sao trở thành vô dục - điều này diễn ra như một chủ  đề,  đây  là  dòng  chảy  ngầm.  Liên  tục,  ngày  và  đêm, ông ấy nghĩ về thức ăn và dục - người ta phải được tự do. Bây giờ ông ấy không phải là người duy vật - ông ấy tin vào  linh  hồn,  ông  ấy  tin  vào  Thượng  đế.  Trong  thực  tế, bởi  vì  ông  ấy  tin  vào  Thượng  đế  nên  ông  ấy  đang  nghĩ quá nhiều về thức ăn - bởi vì nếu ông ấy ăn cái gì đó sai và phạm tội, thế thì ông ấy sẽ bị xa với Thượng đế. Ông ấy nói về Thượng đế nhưng nghĩ về thức ăn.

Và  điều  đó  không  chỉ  như  thế  với  ông  ấy  đâu,  nó cũng là như thế với tất cả các tu sĩ Jaina nữa. Ông ấy chịu nhiều ảnh hưởng từ các tu sĩ Jaina. Ông ấy được sinh ra ở Gujarat. Gujarat về cơ bản là của đạo Jaina, Jaina giáo có ảnh  hưởng  lớn  nhất  ở  Gujarat.  Ngay  cả  những  người Hindu  ở  Gujarat  cũng  giống  người  Jaina  hơn  là  người Hindu. Gandhi mang đến chín mươi phần trăm tính cách của người Jaina - được sinh ra trong một gia đình Hindu, nhưng tâm trí ông ấy được các tu sĩ Jaina giáo dưỡng. Họ liên tục nghĩ về thức ăn.

Và thế rồi ý tưởng thứ hai nảy sinh, về dục - làm sao loại bỏ được dục. Trong cả đời ông ấy, cho tới tận cùng, ông ấy vẫn còn bận tâm về điều đó - làm sao loại bỏ dục. Trong những năm cuối cuộc đời, ông ấy đã thực nghiệm với còn gái ở truồng và ngủ với họ, chỉ để kiểm tra mình,bởi vì ông ấy cảm thấy rằng cái chết đang tới gần, và ông ấy phải kiểm tra bản thân mình để xem liệu có còn chút nào thèm khát trong mình không.

Đất nước bùng cháy, mọi người bị giết: người Mô ha mét  giáo  giết  người  Hindu,  người  Hindu  giết  người  Mô ha mét giáo - toàn bộ đất nước trong lửa cháy. Còn ông ấy  thì  ở  giữa  điều  đó,  ở  Novakali  -  nhưng  mối  bận  tâm của ông ấy là về dục. Ông ấy ngủ với con gái, con gái ở truồng;  ông  ấy  đang  kiểm  tra  bản  thân  mình,  kiểm  tra xem liệu brahmacharya, cái vô dục của ông ấy, đã hoàn hảo hay chưa.

Nhưng  tại  sao  phải  có  hoài  nghi  này?  -  bởi  vì  kìm nén đã lâu. Trong toàn bộ cuộc sống ông ấy đã kìm nén. Bây  giờ,  đến  chính  lúc  cuối,  ông  ấy  trở  nên  sợ  -  bởi  vì vào độ tuổi đó ông ấy vẫn còn mơ về dục. Cho nên ông ấy rất hoài nghi: liệu ông ấy có thể đối diện với Thượng đế  của  mình  được  không?  Bây  giờ  ông  ấy  là  người  duy tâm,  nhưng  tôi  sẽ  gọi  ông  ấy  là  người  duy  vật,  và  một người duy vật rất nguyên thuỷ. Mối quan tâm của ông ấy là thức ăn và dục.

Dù  bạn  ủng  hộ  hay  chống  đối  điều  đó  cũng  chẳng thành vấn đề - mối quan tâm của bạn chỉ ra chỗ bản ngã bạn  đang  bị  mắc  vào.  Và  tôi  sẽ  bao  hàm  cả  người  duy tâm vào trong đó nữa: mối quan tâm cả đời của người đó là làm sao thu được tiền bạc, tích trữ tiền bạc - bởi vì tiền bạc có quyền lực trên vật chất. Bạn có thể mua bất kì thứ vật  chất  nào  bằng  tiền.  Bạn  không  thể  mua  được  bất  kì thứ tâm linh nào, bạn không thể nào mua bất kì thứ gì mà có giá trị thực sự; bạn chỉ có thể mua các đồ vật. Nếu bạn muốn mua tình yêu; bạn không thể mua được; nhưng bạn có thể mua được dục. Dục là phần vật chất của tình yêu. Qua tiền bạc, bạn có thể mua được, sở hữu được vật chất.

Bâygiờ bạn sẽ ngạc nhiên: tôi lại bao gồm cả hai loại người cộng sản và người tư sản vào cùng một phân loại, và  họ  là  kẻ  thù,  giống  như  tôi  bao  gồm  Charvaka  và Mahatma Gandhi vào cùng phạm trù, và họ là kẻ thù. Họ là  kẻ  thù,  nhưng  mối  quan  tâm  của  họ  là  như  nhau. Người  tư  sản  cố  gắng  tích  trữ  tiền  bạc,  người  cộng  sản chống  lại  điều  đó.  Người  ấy  muốn  rằng  không  ai  được phép  tích  trữ  tiền  bạc  ngoại  trừ  nhà  nước.  Nhưng  mối quan  tâm  của  người  ấy  cũng  là  về  tiền  bạc,  người  ấy cũng  vẫn  cứ  liên  tục  nghĩ về tiền  bạc.  Không  phải  ngẫu nhiên mà Marx đã đặt tên Das Kapital cho cuốn sách vĩ đại  về  chủ  nghĩa  cộng  sản,  ‘Tư  bản  luận’.  Đó  là  Kinh thánh  của  người  cộng  sản,  nhưng  cái  tên  lại  là  ‘Tư  bản luận’.  Đó  là  mối  quan  tâm  của  họ:  làm  sao  không  cho phép bất kì ai được tích trữ tiền bạc để cho nhà nước có thể  tích  trữ,  và  làm  sao  để  sở  hữu  nhà  nước  -  cho  nên, trong thực tế, về cơ bản, tối thượng, bạn vẫn cứ tích trữ tiền bạc.

Có  lần  tôi  đã  nghe  nói  rằng  Mulla  Nasruddin  đã  trở thành  người  cộng  sản.  Tôi  biết  anh  ta...  Tôi  có  đôi  chút khó  xử.  Đây  quả  là  phép  mầu!  Tôi  biết  tính  sở  hữu  của anh  ta.  Cho  nên  tôi  hỏi  anh  ta,  “Mulla,  anh  có  biết  chủ nghĩa cộng sản nghĩa là gì không?”

Anh ta nói, “Tôi có biết.”

Tôi nói, “Anh có biết rằng nếu anh có hai chiếc xe ô tô và ai đó không có xe, thì anh sẽ cho người ấy một cái chứ?”

Anh ta nói, “Tôi hoàn hoàn sẵn lòng nhường chiếc xe cho.”

Tôi nói, “Nếu anh có hai ngôi nhà và ai đó thì không có nhà, anh sẽ cho một ngôi nhà chứ?”Anh ta nói, “Tôi hoàn toàn sẵn sàng, ngay bây giờ.” Và tôi nói, “Nếu anh có hai con lừa anh sẽ cho đi một con cho ai đó khác mà không có lừa chứ?”

Anh ta nói, “Điều ấy tôi không đồng ý. Tôi không thể cho được, tôi không thể làm được điều đó!”

Nhưng tôi nói, “Sao vậy? - vì đấy là cùng logic, cùng hệ quả.”

Anh  ta  nói,  “Không  nó  không  cùng  đâu  -  tôi  có  hai con lừa, tôi không có hai chiếc xe.”

Tâm trí người cộng sản về cơ bản cũng là tâm trí nhà tư bản, tâm trí nhà tư bản về cơ bản cũng là tâm trí người cộng sản. Họ là đối tác trong cùng trò chơi - tên của trò chơi là ‘tư bản luận’, Das Kapital.

Nhiều người, hàng triệu người, chỉ mới tiến hoá bản ngã nguyên thuỷ này, rất sơ cấp. Nếu bạn có bản ngã này thì rất khó buông xuôi; nó còn rất chưa chín muồi.

Cánh cửa thứ hai tôi gọi là tự đồng nhất.

Trẻ con bắt đầu làm lớn lên cái ý tưởng về nó là ai. Khi nhìn vào trong gương, nó thấy cùng khuôn mặt. Mọi sáng,  tỉnh  dậy  từ  giường,  nó  chạy  vào  buồng  tắm,  nhìn gương, và nó nói, “Đây là tôi. Giấc ngủ không làm quấy rối điều gì cả.” Nó bắt đầu có ý tưởng về cái ta liên tục.

Nhưng người ta trở nên quá dính dáng đến cánh cửa này, bị móc vào cánh cửa này, chính là những cái gọi là người  duy  tâm,  người  nghĩ  rằng  họ  sắp  lên  cõi  trời, moksha, nhưng nghĩ rằng họ sẽ ở đó. Khi bạn nghĩ về cõi trời, bạn chắc chắn nghĩ về bản thân mình rằng bạn ở đó, bạn sẽ ở đó nữa. Có thể thân thể không có đó, nhưng sự tiếp  tục  bên  trong  của  bạn  sẽ  vẫn  còn.  Điều  đó  là  ngớ ngẩn!  Giải  thoát  đó,  giải  thoát  tối  hậu  đó  chỉ  xảy  ra  khi cái  ta  đã  tan  biến  và  tất  cả  mọi  đồng  nhất  đã  tan  biến. Bạn trở thành trống rỗng...

Do  đó,  này  Sariputra,  trong  cái  không  thì  không  có hình dạng, hay: hình dạng là trống rỗng và trống rỗng là hình dạng.

Không  có  tri  thức  bởi  vì  không  có  người  biết;  thậm chí không có vigyan, không ý thức, bởi vì không có gì để mà ý thức tới và không có ai để mà ý thức về nó. Tất cả biến mất.

Ý  tưởng  rằng  trẻ  con  có  cái  ta  liên  tục  được  những người  duy  tâm  đeo  đuổi.  Họ  cứ  đi  tìm  mãi:  từ  đâu  mà linh  hồn  đi  vào  trong  thân  thể,  từ  đâu  mà  linh  hồn  đi  ra khỏi thân thể, linh hồn mang hình dạng gì, mảnh kim loại và môi giới, những thứ đại loại như vậy - tất cả đều là rác rưởi  và  vô  nghĩa.  Cái  ta  không  có  hình  dạng.  Nó  là  cái không thuần khiết, nó là bầu trời bao la không mây trong đó. Nó là im lặng vô ý nghĩ, không bị hàm chứa, không bị chứa bởi bất kì vật gì.

Ý tưởng đó về linh hồn trường cửu, ý tưởng về cái ta, vẫn liên tục chơi trò chơi trong tâm trí. Ngay cả nếu thân thể chết, bạn vẫn muốn chắc chắn rằng, “Tôi vẫn còn.”

Nhiều  người  hay  tới  Phật...  bởi  vì  đất  nước  này  đã từng  bị  chi  phối  bởi  cái  loại  bản  ngã  thứ  hai  này:  mọi người  tin  vào  linh  hồn  trường  cửu,  linh  hồn  vĩnh  viễn, atman - họ cứ tới với Phật mãi và nói, “Khi tôi chết, liệu cái gì đó sẽ còn lại hay không?” Còn Phật sẽ cười to và ông ấy sẽ nói, “Ngay bây giờ đã chẳng có gì, cho nên tại sao phải lo về cái chết? Chưa bao giờ có cái gì từ chính lúc ban đầu.” Và điều này không thể nào quan niệm nổi cho tâm trí Ấn Độ. Tâm trí Ấn Độ hầu hết bị mắc vào vớikiểu bản ngã thứ hai. Đó là lí do tại sao Phật giáo không thể nào tồn tại ở Ấn Độ được. Trong năm trăm năm, Phật giáo đã biến mất. Nó bắt rễ tốt hơn ở Trung quốc, bởi vì Lão Tử. Lão Tử đã thực sự tạo ra cánh đồng mầu mỡ cho Phật giáo ở đó. Khí hậu đã sẵn sàng - dường như ai đó đã chuẩn bị mảnh đất; chỉ cần hạt mầm. Và khi hạt mầm đạt tới Trung quốc, nó trưởng thành cây to. Nhưng từ Ấn Độ nó  đã biến  mất.  Lão  Tử  không  có  ý  tưởng  nào  về cái  ta trường cửu cả, còn tại Trung quốc mọi người cũng chẳng bận tâm nhiều lắm.

Có  ba  nền  văn  hoá  trên  thế  giới:  một  nền  văn  hoá, được gọi  là  duy  vật  -  rất  thịnh  hành  ở phương  Tây;  nền văn hoá khác, được gọi là duy tâm - rất thịnh hành ở Ấn Độ;  còn  Trung  quốc  thì  có  loại  văn  hoá  thứ  ba,  không duy  vật  mà  cũng  chẳng  duy  tâm.  Đó  là  Đạo  giáo:  sống theo khoảnh khắc và không bận tâm tới tương lai, bởi vì bận tâm tới cõi trời và địa ngục, tiên cảnh và moksha thì về cơ bản vẫn cứ là tiếp tục bận tâm về chính mình. Nó rất ích kỉ, nó rất định tâm vào cái ta. Theo Lão Tử, theo Phật  nữa,  và  cũng  theo  tôi  nữa,  người  cố  gắng  đạt  tới thiên đường là người rất, rất định tâm vào cái ta, rất ích kỉ. Và người ấy không biết một điều về bản thể bên trong riêng của mình - không có cái ta.

Cánh  cửa  thứ  ba  là  lòng  tự  trọng:  trẻ  con  học  làm mọi thứ và tận hưởng việc làm đó. Một vài người bị mắc vào đây - họ trở thành các nhà kĩ thuật, họ trở thành các diễn viên, nghệ sĩ, họ trở thành chính khách, họ trở thành các  ông  bầu.  Chủ  đề  cơ  bản  là  người  làm;  họ  muốn chứng tỏ cho thế giới rằng họ có thể làm điều gì đó. Nếu thế  giới  cho  phép  họ  sáng  tạo  nào  đó,  thì  tốt.  Nếu  nó không cho phép họ sáng tạo, họ trở thành phá hoại.

Bạn  có  biết  rằng  Adolf  Hitler  đã  muốn  vào  trường nghệ thuật không? Ông ta muốn trở thành hoạ sĩ, đó là ý tưởng của ông ta. Bởi vì ông ta bị từ chối, bởi vì ông ta không  phải  là  hoạ  sĩ,  bởi  vì  ông  ta  không  thể  nào  qua được  kì  thi  vào  trường  nghệ  thuật  -  việc  loại  bỏ  đó  rất khó cho ông ta chấp thuận - tính sáng tạo của ông ta biến thành  xấu.  Ông  ta  trở  thành  huỷ  diệt.  Nhưng  về  cơ  bản ông  ta  muốn  trở  thành  hoạ  sĩ,  ông  ta  muốn  làm  điều  gì đó.  Bởi  vì  ông  ta  bị  coi  là  không  có  khả  năng  làm  việc đó, nên trả thù lại, ông ta bắt đầu thành huỷ diệt.

Kẻ  tội  phạm  và  chính  khách  không  phải  là  rất  xa nhau  đâu,  họ  là  anh  em  họ.  Nếu  kẻ  tội  phạm  được  trao cho  cơ  hội  đúng,  người  đó  sẽ  trở  thành  chính  khách,  và nếu chính khách không gặp được cơ hội đúng để có tiếng nói,  thì  người  đó  sẽ  thành  kẻ  tội  phạm.  Chúng  là  các trường hợp gần giống nhau. Vào bất kì khoảnh khắc nào, chính khách cũng có thể trở thành tội phạm và tội phạm có thể trở thành chính khách. Và điều này đã xảy ra trong suốt  nhiều  thời  đại,  nhưng  chúng  ta  còn  chưa  có  sáng suốt để nhìn vào trong mọi việc.

Cánh  cửa  thứ  tư  là  tự  mở  rộng.  Từ  ‘của  tôi’  là  mấu chốt  ở  đó.  Người  ta  phải  mở  rộng  bản  thân  mình  bằng việc tích luỹ tiền bạc, bằng việc tích luỹ quyền lực, bằng việc cứ ngày một trở thành lớn nữa, lớn nữa và lớn nữa: người yêu nước nói, “Đây  là đất nước tôi,  và đây là đất nước  lớn  nhất  trên  thế  giới.”  Bạn  có  thể  hỏi  người  yêu nước Ấn Độ: người đó cứ tung hô khắp mọi xó xỉnh rằng đây  là  punya  bhumi  -  đây  là  mảnh  đất  của  đức  hạnh, mảnh đất thuần khiết nhất trên thế giới.

Có lần cái gọi là thánh nhân tới tôi, một tu sĩ Hindu, và ông ấy nói, “Ông không tin rằng đây là đất nước duy nhất  có  biết  bao  nhiêu  vị  Phật  đã  được  sinh  ra,  biết  baonhiêu  avatara,  bao  nhiêu  tirthankara  -  Rama,  Krishna  và những người khác sao. Tại sao? - bởi vì đây là mảnh đất đức hạnh nhất.”

Tôi bảo ông ấy, “Sự kiện là ngược lại: nếu trong nhà hàng xóm ông thấy rằng bác sĩ cứ đến hàng ngày - lúc thì là  một  vaidya,  bác  sĩ  trị  liệu,  lúc  thì  hakim,  nhà  châm cứu, rồi người dùng thiên nhiên liệu pháp, rồi thế này thế khác - thì ông hiểu điều này là gì?”

Ông ấy nói, “Thật đơn giản! Nhà đấy ốm yếu.”

Đấy là trường hợp cho Ấn Độ: cần tới biết bao nhiêu là vị Phật - đất nước này dường như hoàn toàn ốm yếu và bệnh hoạn. Biết bao nhiều thầy chữa, biết bao nhiêu bác sĩ.  Phật  đã  nói,  “Bất  kì  khi  nào  có  đen  tối  trên  thế  giới, bất  kì  khi  nào  có  tội  lỗi  trên  thế  giới,  và  bất  kì  khi  nào luật vũ trụ bị phá rối, ta sẽ quay trở lại.” Cho nên tại sao ông ấy đã tới vào lúc đó? Nó phải có cùng một lí do. Và tại sao lại bao nhiêu lần ở Ấn Độ?

Nhưng nhà yêu nước cao ngạo, hung hăng, bản ngã. Ông ta cứ tuyên bố, “Đất nước tôi là đặc biệt, tôn giáo tôi là  đặc  biệt,  nhà  thờ  tôi  là  đặc  biệt,  sách  của  tôi  là  đặc biệt, thầy tôi là đặc biệt” - và mọi thứ đều là không. Đây chỉ là lời rêu rao của bản ngã.

Vài  người  bị  mắc  vào  với  cái  ‘của  tôi’  này  -  người giáo điều, nhà yêu nước, người Hindu, người Ki tô giáo, người Mô ha mét giáo.

Cánh  cửa  thứ  năm  là  tự  hình  dung.  Trẻ  con  bắt  đầu nhìn  vào  mọi  thứ,  kinh  nghiệm.  Khi  bố  mẹ  cảm  thấy thoải  mái  với  đứa  trẻ,  nó  nghĩ,  “Mình  tốt  đây.”  Khi  họ khen ngợi nó, nó cảm thấy, “Mình tốt đây.” Khi họ nhìn nó giận dữ, họ quát tháo nó và họ nói, “Cấm làm thế!” nó cảm thấy, “Cái gì sai trong mình rồi.” Nó chùn lại.

Một cháu nhỏ ngày đầu tiên tới trường được thầy hỏi

“Tên con là gì?”

Nó nói, “Johnny Đừng.”

Thầy  giáo  phân  vân.  Thầy  nói,  “Johnny  Đừng  à? Chưa bao giờ nghe thấy cái tên đó!”

Nó  nói,  “Bất  ki  khi  nào,  bất  kì  cái  gì  con  làm,  đây đều là tên con - mẹ con hét lên, ‘Johnny đừng!’ Bố  con quát  lên,  ‘Johnny  đừng!’  Cho  nên  con  nghĩ  đây  là  tên con. ‘Đừng’ bao giờ cũng có đó. Điều con làm chẳng liên quan.”

Cửa thứ  năm  là  cánh  cửa từ  đó đạo  đức đi  vào:  bạn trở  thành  nhà  đạo  đức;  bạn  bắt  đầu  cảm  thấy  rất  tốt,

‘thánh  thiện  hơn  ngươi.’  Hay,  trong  thất  vọng,  trong kháng cự, trong vật lộn, bạn trở thành người vô đạo đức và bạn bắt  đầu tranh đấu với toàn bộ thế giới, để chứng minh cho toàn thế giới.

FritzPerls, người sáng lập phái Trị liệu Động thái, đã viết  về  một  trong  những  kinh  nghiệm  của  mình  mà  đã chứng tỏ điều rất nền tảng cho nỗ lực cả đời của ông ấy. Ông ấy là nhà thực hành phân tâm ở châu Phi. Việc thực hành  rất  có  kết  quả  bởi  vì  ông  ấy  là  nhà  phân  tâm  duy nhất  ở  đó.  Ông  ấy  có  một  chiếc  xe  to,  một  nhà  gỗ  một tầng to cùng với vườn, một bể bơi - và mọi thứ mà một tâm trí tầm thường muốn có, những đồ xa xỉ phẩm hạng trung. Và thế rồi ông ấy tới Vienna để tham dự hội nghị các  nhà  phân  tâm  thế  giới.  Tất  nhiên,  ông  ấy  là  người thành  công  ở  châu  Phi,  cho  nên  ông  ấy  đã  nghĩ  rằng Freud sẽ đón ông ấy, sẽ có đón chào lớn. Và Freud là cha già  cho  các  nhà  phân  tâm,  cho  nên  ông  ấy  muốn  được Freud khen ngợi. Ông  ấy đã viết  một bài báo và đã làm việc  nhiều  tháng  về  nó,  bởi  vì  ông  ấy  muốn  Freud  biếtông  ấy  là  ai.  Ông  ấy  đọc  bài  báo;  không  có  đáp  ứng. Freud rất lạnh nhạt, các nhà phân tâm khác cũng rất lạnh nhạt. Bài báo của ông ấy gần như chẳng được chú ý tới, không  được  bình  luận  tới.  Ông  ấy  cảm  thấy  rất  choáng váng, chán nản, nhưng ông ấy vẫn hi vọng rằng ông ấy sẽ tới gặp Freud, và thế rồi điều gì đó có thể xảy ra. Và ông ấy tới gặp Freud. Ông ấy mới tới bậc thềm, vẫn còn chưa đi qua cửa, còn Freud đứng đó. Và ông ấy nói với Freud, chỉ để  gây  ấn  tượng  lên  ông  ta,  “Tôi đã tới  đây từ  hàng nghìn dặm đường.” Và thay vì đón chào ông ấy, Freud lại nói, “Thế khi nào ông về?” Điều này làm tổn thương ông ấy lắm: “Thế này mà là đón chào à? - ‘Thế khi nào ông về?’”  Và  đó  là  toàn  bộ  cuộc  phỏng  vấn  -  kết  thúc!  Ông ấy quay đi, lẩm bẩm liên tục, giống như một câu mật chú trong đầu: “Ta sẽ cho ông biết tay, ta sẽ cho ông biết tay, ta sẽ cho ông biết tay!” Và ông  ấy đã cố gắng chứng  tỏ cho  Freud:  ông  ấy  tạo  ra  một  phong  trào  lớn  chống  lại phân tâm học - động thái.

Đây là phản ứng trẻ con. Hoặc là trẻ con được chấp nhận - thế thì nó cảm thấy thoải mái, thế thì nó sẵn sàng làm  bất  kì  cái  gì  mà  bố  mẹ  muốn;  hoặc  là  nếu  nó  cứ  bị thất vọng mãi, thế thì nó bắt đầu nghĩ dưới dạng, “Không còn  khả năng  nào  cho  mình  nhận  được  tình  yêu  của  họ, nhưng  mình  vẫn  cần  sự  chú  ý  của  họ.  Nếu  mình  không thể  nào  nhận  được  sự  chú  ý  qua  cách  đúng,  thì  mình  sẽ làm cho họ phải chú ý qua cách sai. Bây giờ mình sẽ hút thuốc, mình sẽ thủ dâm, mình sẽ làm hại mình và người khác, và mình sẽ làm đủ mọi thứ mà họ nói ‘Đừng làm,’ nhưng mình sẽ làm cho họ phải bận tâm về mình. Mình sẽ cho họ biết tay.”

Đây là cánh cửa thứ năm, tự hình dung. Tội nhân và thánh nhân đều bị mắc tại đây. Cõi trời và địa ngục đều là những ý tưởng của những người bị mắc tại đây. Hàng triệu người bị mắc lại. Họ liên tục sợ địa ngục và liên tục tham  lam  về  cõi  trời.  Họ  muốn  được  Thượng  đế  khen ngợi,  và  họ  muốn  Thượng  đế  nói  với  họ,  “Con  tốt  đấy, con  ta.  Ta  sung  sướng  vì  con.”  Họ  cứ  hi  sinh  các  kiếp sống  chỉ  để  được  khen  ngợi  bởi  hoang  tưởng  nào  đó  ở đâu đó bên ngoài sự sống và cái chết. Họ cứ làm cả nghìn lẻ một kiểu hành hạ chính mình chỉ để cho Thượng đế có thể nói, “Được, con đã hi sinh bản thân mình cho ta.”

Cứ dường như là Thượng đế là kẻ tự bạo và bạo ác, hay cái gì đó giống thế. Người ta tự hành hạ mình với ý tưởng  rằng  họ  sẽ  làm  cho  Thượng  đế  sung  sướng.  Bạn ngụ ý gì bởi điều này? Bạn nhịn ăn và bạn nghĩ Thượng đế  sẽ  sung  sướng  với  bạn  sao?  Bạn  bỏ  đói  mình  và  bạn nghĩ Thượng đế sẽ rất sung sướng với bạn sao? Ngài có bạo ác không? Ngài có thích hành hạ người khác không? Và đó là thánh gì, cái gọi là thánh, đã từng làm: tự hành hạ mình và nhìn lên trời. Chẳng chóng thì chầy Thượng đế sẽ nói, “Được đấy, con làm tốt lắm. Bây giờ lại đây và tận hưởng lạc thú cõi trời. Lại đây! Rượu tuôn thành suối ở  đây,  đường  làm  bằng  vàng,  và  lâu  đài  làm  bằng  kim cương.  Và  phụ  nữ  ở  đây  chẳng  bao  giờ  già,  họ  cứ  còn mười  sáu  tuổi  mãi.  Lại  đây! Con làm  thế  đủ  rồi,  con  đã được thưởng, bây giờ con có thể tận hưởng!” Toàn bộ ý tưởng  nằm  sau  hi  sinh  là  thế  này.  Đây  là  ý  tưởng  ngu xuẩn, bởi vì tất cả ý tưởng bản ngã đều là ngu xuẩn.

Cánh cửa thứ sáu là cái ta như lí trí. Nó tới qua giáo dục, kinh nghiệm, đọc, học, nghe: bạn bắt đầu tích luỹ ý tưởng, thế rồi bạn bắt đầu tạo ra hệ thống từ các ý tưởng, các  tổng  thể  nhất  quán,  các  triết  lí.  Đây  là  nơi  các  triết gia, các khoa học gia,  các tư tưởng gia, các trí thức gia, những  người  theo  chủ  nghĩa  duy  lí  đều  bị  mắc  vào.Nhưng điều này trở thành ngày một phức tạp hơn: so với cánh cửa thứ nhất, cánh cửa thứ sáu là rất tinh vi.

Cánh cửa thứ bẩy là cố gắng thích đáng: nghệ sĩ, nhà huyền môn, người không tưởng, kẻ mộng mơ - họ bị mắc ở  đó.  Họ  bao  giờ  cũng  cố  gắng  tạo  ra  một  nơi  không tưởng  trên  thế  giới  này.  Từ  nơi  không  tưởng  là  rất  hay: nó  có  nghĩa  là  cái  chưa  bao  giờ  tới.  Nó  bao  giờ  cũng đang  tới  nhưng  chẳng  bao  giờ  tới  thật;  nó  bao  giờ  cũng có đó nhưng chưa bao giờ ở đây cả. Nhưng có những kẻ ngắm trăng cứ nhìn ra xa xôi, xa xa, và họ bao giờ cũng di  chuyển  trong  tưởng  tượng.  Các  nhà  thơ  lớn,  những người  hư  cấu  -  toàn  bộ  bản  ngã  họ  đều  bị  thu  hút  vào trong  việc  trở  thành.  Ai  đó  muốn  trở  thành  Thượng  đế; người ấy là nhà huyền học.

Nhớ lấy, ‘trở thành’ là từ mấu chốt cho cánh cửa thứ bẩy, và cánh cửa thứ bẩy là cánh cửa cuối cùng của bản ngã.  Bản  ngã  chín  muồi  nhất  thì  tới  đây.  Đó  là  lí  do  tại sao bạn sẽ cảm thấy, bạn sẽ thấy một nhà thơ - người ấy có thể  chẳng  có  gì,  người  ấy  có  thể là kẻ  ăn  xin,  nhưng trong  đôi  mắt  người  ấy,  trên  mũi  người  ấy,  bạn  sẽ  thấy bản ngã lớn. Nhà huyền môn có thể đã từ bỏ toàn bộ thế giới và có thể ngồi trong hang động Himalaya, trong cốc núi Himalaya. Bạn tới đó và nhìn vào ông ấy: ông ấy có thể ngồi đó mình trần - nhưng đấy là bản ngã tinh vi thế, bản ngã tinh tế thế. Ông ấy có thể chạm chân bạn, nhưng ông ấy đang hô lên, “Trông đây tôi khiêm tốn làm sao!”

Có  bẩy  cánh  cửa.  Khi  bản  ngã  hoàn  hảo,  tất  cả  bẩy cánh cửa này đã được đi qua; thế thì bản ngã chín muồi đó  có  thể  bị  loại  bỏ  theo  ý  riêng  của  nó.  Đứa  trẻ  đứng trước  bẩy  bản  ngã  này,  còn  Phật  đứng  sau  bẩy  bản  ngã này. Đó là vòng tròn đầy đủ.

Bạn  hỏi  tôi:  “Đâu  là  khác  biệt  giữa  trống  rỗng  của đứa  trẻ  trước  việc  hình  thành  bản  ngã  và  ngây  thơ  đã thức tỉnh của vị Phật?”

Đây là khác biệt: Phật đã đi vào trong tất cả bẩy bản ngã  này  -  đã  thấy  chúng,  nhìn  vào  chúng,  đã  thấy  rằng chúng đều là ảo tưởng, và đã trở về nhà, đã trở lại thành đứa  trẻ  lần  nữa.  Đó  là  điều  Jesus  ngụ  ý  khi  ông  ấy  nói, “Chừng nào ông chưa trở thành giống như trẻ nhỏ, ông sẽ không đi vào vương quốc Thượng đế của ta.”

Câu hỏi thứ hai:

Osho kính yêu,

Tôi tò mò. Thầy đã đọc cuốn sách về Zorba người Hi lạp của Kazantzakis chưa? Tôi thích cuốn sách đó lắm. Liệu Zorba không y hệt là cách thức mà Thầy muốn chúng tôi trở thành chứ? Ít nhất đó cũng là cách tôi hiểu được giáo huấn của Thầy.

Tôi  đã  là  Zorba  người  Hi  lạp  trong  nhiều  kiếp.  Tôi không cần đọc cuốn sách đó; đó là cuốn tự truyện của tôi. Và đó là điều tôi muốn bạn trở thành.

Coicuộc sống là vui vẻ đi, coi cuộc sống là dễ dàng đi, coi cuộc sống là thảnh thơi đi, đừng tạo ra những vấn đề không cần thiết. Chín mươi chín phần trăm những vấn đề  của  bạn  là  do  bạn  tạo  ra  bởi  vì  bạn  coi  cuộc  sống  là nghiêm  chỉnh.  Nghiêm  chỉnh  là  căn  nguyên  gốc  rễ  của mọi vấn đề. Vui vẻ, và bạn sẽ không bỏ lỡ điều gì - bởi vì cuộc sống là Thượng đế. Quên về Thượng đế đi; chỉ sống động, sống một cách phong phú. Sống từng khoảnh khắcdường  như  đây  là  khoảnh  khắc  cuối  cùng.  Sống  nó  một cách mạnh mẽ; để cho ngọn đuốc của bạn bùng cháy từ cả hai đầu. Cho dù nó chỉ còn  một khoảnh khắc, thì thế cũng đủ. Một khoảnh khắc của tính toàn bộ mạnh mẽ là đủ để cho bạn hương vị của Thượng đế. Bạn có thể sống theo  cách  hờ  hững,  theo  cách  tư  sản,  theo  cách  hạng trung.  Bạn  có  thể  cứ  tiếp  tục  sống,  kéo  lê  mình  trong hàng triệu năm - bạn sẽ chỉ thu thập bụi bặm trên đường chứ  chẳng  được  cái  gì  khác.  Một  khoảnh  khắc  sáng  tỏ, toàn bộ, tự phát, và bạn sẽ bùng cháy như ngọn lửa. Chỉ một khoảnh khắc là đủ! Một khoảnh khắc sẽ làm cho bạn thành  vĩnh  hằng;  bạn  sẽ  đi  từ  khoảnh  khắc  đó  vào  vĩnh hằng. Đó là toàn bộ thông điệp của tôi cho các sannyasin: sống theo cách mà bạn không cần phải ăn năn bao giờ.

Một người bạn đã gửi tới cho tôi một đoạn cắt báo.

Một bà già, tám mươi nhăm tuổi, được một nhà báo hỏi rằng nếu bà được sống lại lần nữa, thì bà sẽ sống như thế nào?

Bà già nói - có sáng suốt lớn trong đó, nhớ lấy điều đó - “Nếu như tôi được sống lại cuộc đời đã qua, tôi dám phạm nhiều sai lầm hơn trong lần tiếp. Tôi sẽ thảnh thơi, tôi  sẽ  linh  hoạt.  Tôi  sẽ  ngờ  nghệch  hơn  là  tôi  đã  ngờ nghệch  trong  cuộc  đời  này.  Tôi  sẽ  coi  ít  thứ  nghiêm chỉnh hơn. Tôi sẽ lấy nhiều cơ may hơn. Tôi sẽ thực hiện nhiều chuyến đi hơn. Tôi sẽ trèo lên nhiều núi hơn và bơi trên  nhiều  sông  hơn.  Tôi  sẽ  ăn  nhiều  kem  hơn  và  ít đậu hơn. Có lẽ tôi sẽ gặp nhiều rắc rối hơn, nhưng tôi sẽ có ít điều tưởng tượng hơn.

“Anh xem đấy, tôi là một trong những người đã sống có  xét  đoán  và  lành  mạnh  giờ  nọ  sang  giờ  kia,  ngày  nọ tiếp ngày kia. Ôi, tôi đã có những khoảnh khắc của mình, và  nếu  như  tôi  phải  làm  lại  điều  đó  thì  tôi  sẽ  có  chúng nhiều hơn. Trong thực tế, tôi sẽ cố gắng chẳng có gì khác

-  chỉ  các  khoảnh  khắc,  cái  nọ  tiếp  cái  kia,  thay  vì  sống bao  nhiêu  năm  phía  trước  cho  từng  ngày.  Tôi  đã  là  một trong những người chưa bao giờ đi bất kì đâu mà không có  cặp  nhiệt  độ,  chai  nước  nóng,  áo  mưa  và  ô.  Nếu  tôi phải làm lại điều đó lần nữa thì tôi sẽ du hành nhẹ nhàng hơn trước.

“Nếu tôi được sống lại cuộc đời đã qua, tôi sẽ bắt đầu đi  chân  không  sớm  hơn  trong  dòng  suối  và  ở  lại  muộn hơn  trong  dòng  thác.  Tôi  sẽ  đi  nhảy  nhiều  hơn.  Tôi  sẽ cưỡi nhiều vòng quay ngựa gỗ hơn. Tôi sẽ hái nhiều hoa cúc hơn.”

Và  đó  là  viễn  kiến  của  tôi  về  sannyasin  nữa.  Sống khoảnh khắc này toàn bộ nhất có thể được đi. Đừng quá lành  mạnh,  bởi  vì  quá  lành  mạnh  sẽ  dẫn  tới  không  lành mạnh. Để cho chút ít điên khùng tồn tại trong bạn. Điều đó sẽ thêm hương vị cho cuộc sống, làm ra nước cam lồ cuộc sống. Để một chút ít phi lí bao giờ cũng có đó. Điều đó  làm  cho  bạn  có  khả  năng  chơi  đùa,  vui  vẻ;  điều  đó giúp  cho  bạn  thảnh  thơi.  Người  lành  mạnh  hoàn  toàn  bị treo  trên  đầu,  người  ấy  không  thể  xuống  được  từ  đó. Người  ấy  sống  trên  gác.  Sống  khắp  mọi  chỗ  đi,  đây  là ngôi nhà của bạn! Trên gác, tốt, dưới đất, hoàn toàn tốt - và tầng hầm cũng đẹp nữa. Sống ở khắp mọi chỗ, đây là ngôi nhà của bạn. Và đừng đợi tới lần sau, tôi sẽ bảo với bà già này như thế, vì lần sau chẳng bao giờ tới cả.

Không phải là bạn sẽ không được sinh ra nữa; bạn sẽ được sinh ra nữa, nhưng thế thì bạn sẽ quên mất. Thế thì bạn  sẽ  bắt  đầu  lại  từ  ABC.  Bà  già  này  đã  từng  ở  đây trước kia. Bà ấy phải đã từng ở đây hàng triệu lần trướckia.  Và  tôi  có  thể  nói  với  bạn  rằng  mỗi  lần,  gần  đến  độ tuổi tám mươi nhăm, bà ấy lại quyết định theo cùng cách: “Lần sau tôi sẽ làm điều ấy khác đi.” Nhưng lần sau bạn không nhớ - đấy là vấn đề. Bạn mất tất cả kí ức về kiếp sống  quá  khứ.  Thế  thì  bạn  lại  bắt  đầu  từ  ABC  và  cùng điều như thế lại xảy ra.

Cho  nên  tôi  sẽ  không  nói  bạn  phải  đợi  tới  lần  sau. Nắm ngay lấy khoảnh khắc này đi! Đây là thời gian duy nhất đang có đó, không có thời gian khác. Cho dù là bạn đã  tám  mươi  nhăm  thì  bạn  vẫn  có  thể  bắt  đầu  sống.  Và cái gì có đó để mà mất khi bạn đã tám mươi nhăm? Nếu bạn  đi  chân  trần  trên  bãi  cát  trong  dòng  suối,  nếu  bạn lượm lặt hoa cúc - ngay cả nếu bạn có chết trong lúc đó, thì cũng chẳng có gì sai cả. Chết khi đi chân trần trên bãi cái  là  cách  chết  đúng  đắn.  Chết  khi  lượm  lặt  hoa  cúc  là cách  chết  đúng  đắn.  Dù  bạn  tám  mươi  nhăm  tuổi  hay mười lăm tuổi cũng chẳng thành vấn đề. Giữ lấy khoảnh khắc này. Là một Zorba.

Bạn  hỏi:  “Tôi  tò  mò.  Thầy  đã  đọc  cuốn  sách  về Zorba  người  Hi  lạp  của  Kazantzakis  chưa?  Tôi  thích cuốn sách đó lắm.”

Chỉ yêu nó thì cũng chẳng có ích. Là nó đi! Đôi khi việc  xảy  ra  là  bạn  yêu  cái  đối  lập  với  cái  bạn  đang  là. Bạn thích thú cái đối lập của cái bạn đang là - bởi vì nó làm thoát ra phóng túng trong bạn. Nó cho bạn viễn kiến về cách bạn sẽ thích là như vậy: đó là sức quyến rũ của một Zorba.

Nhưng yêu cuốn sách thì sẽ không có ích. Đó là điều mọi  người  vẫn  thường  làm  suốt  nhiều  thời  đại.  Mọi người  yêu  Kinh  thánh,  và  không  trở  thành  Jesus,  và  họ yêu  Tâm  Kinh  -  họ  lặp  lại  nó,  họ  tụng  nó  hàng  ngày.

Hàng  triệu  người  ở  phương  Đông  tụng  Tâm  Kinh  năm lần một ngày - ở Trung quốc, ở Nhật bản, ở Triều tiên, ở Việt Nam - họ cứ lặp lại nó. Nó là một bài kinh nhỏ; nó có thể được lặp lại trong vài phút. Họ yêu nó, nhưng họ không trở thành nó!

Là một Zorba đi. Nhớ điều đó: yêu sách không ích gì đâu, chỉ sống mới có ích.

“Tôi thích cuốn sách đó lắm. Liệu Zorba không y hệt là cách thức mà Thầy muốn chúng trở thành chứ?”

Không y hệt, bởi vì tôi không thích nhiều Zorba trên thế  giới.  Không  y  hệt,  bởi  vì  điều  đó  sẽ  xấu  xí  và  đơn điệu và đáng chán. Bạn hãy là Zorba theo cách riêng của mình - không y hệt.

Đừng bao giờ cố gắng bắt chước bất kì ai, đừng bao giờ là kẻ bắt chước; đó là tự tử. Thế thì bạn sẽ chẳng bao giờ có thể tận hưởng được. Bạn bao giờ cũng sẽ vẫn còn là bản sao, bạn sẽ chẳng bao giờ là nguyên bản. Và tất cả những điều đó xảy ra trong cuộc sống - chân lí, cái đẹp, cái  thiện,  giải  thoát,  thiền,  tình  yêu  -  xảy  ra  cho  cái nguyên bản, không bao giờ xảy ra cho bản sao. Nhận biết đi - không y hệt; đó là nguy hiểm. Nếu bạn đơn giản theo Zorba và bắt đầu làm những điều như ông ấy làm thì bạn sẽ gặp rắc rối. Đó là cách mà mọi người vẫn làm nó.

Nhìn  những  người  Ki  tô  giáo  mà  xem,  nhìn  những người Hindu mà xem: họ đang cố gắng là y hệt. Không ai có thể là Phật lần nữa! Thượng đế không cho phép bất kì lặp  lại  nào!  Thượng  đế  không  cho  phép  người  bản  sao, ông  ấy  yêu  người  bản  chính.  Ông  ấy  yêu  Phật.  Ông  ấy yêu đến mức điều đó chấm dứt. Bây giờ không cần Phật nữa. Đấy sẽ không còn là chuyện tình chút nào nữa. Điều đó sẽ giống như cùng cuốn phim bạn đã xem trước đây,điều  đó  sẽ  giống  như  đọc  cùng  cuốn  sách  bạn  đã  đọc nhiều  lần  trước  đây.  Thượng  đế  không  trì  trệ  và  ngờ nghệch, ông ấy chưa bao giờ cho phép bất kì ai lặp lại bất kì ai khác: Christ chỉ có một, Phật chỉ có một - và do vậy bạn cũng chỉ có một! Và bạn là đơn lẻ, không có ai khác giống bạn. Chỉ có bạn là bạn thôi. Điều này tôi gọi là sự tôn kính với cuộc sống. Điều này thực sự là tự trọng.

Học  từ  Zorba  đi,  học  điều  bí  mật,  nhưng  đừng  bao giờ  cố  gắng  bắt  chước.  Học  theo  hoàn  cảnh,  cách  đánh giá, đi vào nó, đồng cảm với nó, tham dự với Zorba, và thế rồi đi theo cách riêng của bạn. Thế thì là chính bạn.

Câu hỏi thứ ba:

Osho kính yêu,

Xin Thầy nói về đâu là điểm chung giữa cầu nguyện và thiền, và cũng nói về khác biệt giữa chúng?

Câu hỏi này là của Mark Nevejan...

Tái bút. Thầy không biết tôi bởi vì tôi chưa từng gặp

Thầy chỗ riêng tư. Arup biết tôi chút ít.

Arup không biết cô ấy, làm sao cô ấy biết bạn? - dù chỉ  một  chút  ít!  Bạn  chưa  từng  gặp  tôi,  điều  đó  đúng. Nhưng  tôi  biết  bạn,  bởi  vì  tôi  biết  bản  thân  mình.  Cái ngày  tôi  nhận  ra  chính  mình  thì  tôi  cũng  biết  về  mọi người  -  bởi  vì  đấy  là  cùng  cái  không  nở  hoa  theo  nhiều cách khác nhau.

Tôi  biết  bạn,  Mark.  Bạn  có  thể  không  biết  tôi.  Làm sao  bạn  biết  tôi  được?  -  bạn  không  biết  tới  chính  mình. Nhưng tôi biết bạn. Tôi có thể không biết hình dạng bạn, nhưng tôi biết bạn... và bạn không là hình dạng.

Do đó, này Sariputra...

Hình  dạng  là  trống  rỗng,  trống  rỗng  là  hình dạng.

Tôi  biết  chân  lí  trong  bạn;  tôi  có  thể  không  biết  cá tính  quanh  bạn.  Đó  là  lí  do  tại  sao  tôi  có  thể giúp  bạn  - bởi vì tôi biết bạn. Đó là lí do tại sao tôi có thể đưa bạn vượt ra ngoài - bởi vì tôi biết bạn. Nếu tôi không biết bạn thì tôi không thể nào đưa bạn vượt ra ngoài được.

Và  bạn  hỏi:  “Xin  Thầy  nói  về  đâu  là  điểm  chung giữa cầu nguyện và thiền, và cũng nói về khác biệt giữa chúng?” Tôi vừa định nói về điều đó hôm qua, nhưng có nhiều câu hỏi quá và tôi chưa thể trả lời bạn được.

Mark đã viết câu hỏi khác ngày hôm nay:

Mùa hè của Tâm thức và Tự do kính yêu,

Hôm nọ tôi đã hỏi Thầy một câu hỏi về đâu là điểm chung và điểm khác trong cầu nguyện và thiền. Đồng thời, tôi đã đọc trong sách của Thầy, Tôi là lối cổng, và tôi đã tìm ra câu trả lời. Xin cảm ơn Thầy về lời đáp.

Bầu trời mây Hà lan tên là Mark Nevejan.

Bạn  sẽ  không  còn  mang  tên  Mark  Nevejan  lâu  nữa! Tôi nghĩ sẽ là hôm nay, bởi vì tôi không đợi cho tới mai. Tôi sẽ tìm cho bạn một cái tên hay. Nó sẽ không là mây; nó sẽ không là bầu trời mây Hà lan. nó sẽ là bầu trời Ấn Độ không mây.Sẽ  còn  xảy  ra  nhiều  lần  là  bạn  hỏi  một  câu  hỏi,  rồi nếu bạn tìm kiếm nó, bạn  sẽ tìm thấy. Kiên nhẫn  là  cần thiết, bởi vì khi tôi trả lời câu hỏi của người khác, chúng cũng  là  câu  hỏi  của  bạn  nữa.  Chỉ  cần  kiên  nhẫn  là  đủ. Khi  tôi  trả  lời  một  câu  hỏi,  tôi  trả  lời  nhiều  câu  hỏi  - những  câu  hỏi  đã  hỏi  và  những  câu  hỏi  chưa  hỏi,  và những câu hỏi sẽ hỏi trong tương lai, và những câu hỏi sẽ không bao giờ được hỏi.

Tốt, Mark, là bạn đã chờ đợi đến một ngày mà không giận  dữ.  Vài  người  rất  giận  dữ.  Họ  viết  những  bức  thư giận  dữ  cho  tôi:  “Tôi  đã  hỏi  bao  nhiêu  câu  hỏi  và  thầy chẳng trả lời gì cho tôi cả.” Họ không nghe lời tôi, họ chỉ tìm kiếm cho câu hỏi của họ. Đó là bản ngã của họ, câu hỏi  không  quan  trọng  -  “Câu  hỏi  của  tôi  phải  được  trả lời.” Và bất kì khi nào tôi thấy rằng ai đó đã hỏi một câu hỏi  mà  trong  đó  cái  ‘của  tôi’  là  quan  trọng  hơn,  thì  tôi chẳng bao giờ trả lời cả.

Mukta đang ngồi đây. Cô ấy cứ viết đi viết lại những câu hỏi và câu hỏi: “Osho, tại sao thầy chẳng bao giờ trả lời câu hỏi của tôi?” Cái ngày cô ấy vứt bỏ cái ‘của tôi’ của cô ấy, cô ấy sẽ bắt đầu tìm ra câu trả lời.

Tôi đang trả lời, liên tục! Nhưng khi bạn quá gắn bó với câu hỏi của bạn, và bạn đơn giản chờ đợi khi nào câu hỏi  của  bạn  được  trả  lời,  thì  bạn  sẽ  lỡ  tất  cả  những  câu hỏi vẫn đang tràn xuống bạn. Nhiều lần xảy ra là khi tôi trả  lời  một  câu  hỏi  thì  bản  thân  người  hỏi  câu  hỏi  đó không  thể  nhận  được  nó  nhưng  những  người  khác  lại nhận  được  nó  dễ  dàng,  bởi  vì  họ  không  lo  nghĩ,  đấy không  phải  là  câu  hỏi  của  họ,  cho  nên  họ  ngồi  im  lặng. Họ  không  bị  kích  động  về  nó,  họ  không  căng  thẳng  về nó,  nó  chẳng  có  gì  cá  nhân  cả.  Họ  có  thể  thảnh  thơi  và tận hưởng câu trả lời. Khi đấy là câu hỏi của bạn thì bạn căng thẳng và bạn sợ hãi. Và tôi chẳng bao giờ bỏ lỡ cơ hội - nếu tôi có thể đánh bạn, thì tôi đánh!

Câu hỏi thứ tư:

Osho kính yêu,

Tôi đã nghe Thầy nó đi nói lại rằng chúng ta nên vẫn còn trong thế giới này, trong bãi chợ. Vậy mà phần lớn mọi người tôi gặp ở đây đều lập kế hoạch sống với

Thầy ở Gujarat, chỉ trở về phương Tây để thu thập cho đủ tiền làm điều đó. Một cộng đồng lớn đang được lập kế hoạch. Xin Thầy bình luận.

Thầy nhấn mạnh vào tầm quan trọng của việc sống với một thầy đang sống, nhưng sau khi mối nối đã được thiết lập Thầy bao giờ cũng cùng với chúng tôi. Tại sao mọi người đều muốn sống trong cộng đồng của Thầy thay vì ở trên thế giới? Điều đó chắc chắn là tuyệt diệu, nhưng thế bãi chợ thì sao?

Nó  đang  trở  thành  bãi  chợ  lớn  nhất  mà  bạn  đã  từng thấy  đấy.  Đừng  lo  nghĩ  về  điều  đó!  Nó  sắp  sửa  thành chính thế giới này rồi - mạnh mẽ hơn, tất nhiên, mà bạn có thể tìm thấy nó ở mọi nơi; tất nhiên hỗn loạn hơn. Và không ai lập kế hoạch cho nó cả, nhớ lấy, nó đang tới từ cái không. Do đó, này Sariputra...!Câu hỏi thứ năm:

Osho kính yêu,

Cơ hội nào có đó cho xã hội lí tưởng của Thầy trong khi đương đầu với các chính khách và tu sĩ và những món lời đầu tư tư bản?

Trước  hết,  tôi  không  quan  tâm  tới  bất  kì  xã  hội  lí tưởng nào. Với vấn đề đó, tôi thậm chí không quan tâm tới  bất  kì  cá  nhân  nào.  Lí  tưởng  thế  giới  là  một  từ  bẩn thỉu đối với tôi. Tôi không có lí tưởng nào. Lí tưởng dẫn bạn  tới  điên  khùng.  Chính  lí  tưởng  đã  làm  cho  toàn  bộ trái đất này thành nhà thương điên lớn.

Lí tưởng có nghĩa là bạn không phải là cái bạn đáng phải là. Nó tạo ra căng thẳng, lo âu, đau khổ. Nó chia rẽ bạn, nó làm cho bạn thành tinh thần phân liệt, và lí tưởng là  tương  lai  còn  bạn  thì  ở  đây.  Và  làm  sao  bạn  có  thể sống  được  chừng  nào  bạn  chưa  là  điều  lí  tưởng?  Trước hết  phải  là  lí  tưởng,  thế  rồi  bắt  đầu  sống  -  và  điều  đó chẳng  bao  giờ  xảy  ra  cả.  Điều  đó  không  thể  nào  xảy  ra trong chính bản chất của mọi vật. Lí tưởng là điều không thể;  đó  là  lí  do  tại  sao  chúng  là  lí  tưởng.  Chúng  hướng bạn tới điên khùng và làm bạn mất trí. Và việc kết án nảy sinh, bởi vì bạn bao giờ cũng không đạt tới lí tưởng. Mặc cảm  được  tạo  ra.  Trong  thực  tế,  đó  là  điều  các  tu  sĩ  và chính  khách  vẫn  đang  làm  -  họ  muốn  tạo  ra  mặc  cảm trong bạn. Để tạo ra mặc cảm, họ dùng lí tưởng; đó là cơ chế đơn giản nhất. Trước hết đưa ra lí tưởng, thế rồi mặc cảm tới một cách tự động.

Nếu tôi nói với bạn rằng hai mắt không đủ, bạn cần ba  mắt;  mở  con  mắt  thứ  ba  của  bạn  ra!  Đọc  Lobsang Rampa - mở con mắt thứ ba ra! Và bây giờ bạn cố gắng vất vả, cách này cách khác, và bạn trồng cây chuối, bạn đọc mật chú - mà con mắt thứ ba vẫn không mở. Bây giờ bạn  bắt  đầu  thấy  mặc  cảm  -  cái  gì  đó  đang  bị  lỡ...  bạn không phải là người đúng. Bạn trở nên thất vọng. Bạn cọ sát con mắt thứ ba thật mạnh, mà nó vẫn chẳng chịu mở ra cho.

Nhận biết về tất cả những điều vô nghĩa này. Hai con mắt  là  đẹp  đẽ.  Và  nếu  bạn  chỉ  có  một  con  mắt,  điều  đó cũng  hoàn  hảo...  Bởi  vì  Jesus  nói,  “Khi  hai  con  mắt  trở thành  một,  thế  thì  toàn  bộ  thân  thể  tràn  đầy  ánh  sáng.” Nhưng tôi không nói rằng bạn phải cố gắng làm một mắt thành hai. Chấp nhận bản thân mình như bạn đang thế đi. Thượng  đế  đã  làm  cho  bạn  hoàn  chỉnh,  ngài  không  bỏ điều gì bất toàn trong bạn đâu. Và nếu bạn cảm thấy bất toàn có đó, thì đó là một phần của hoàn hảo. Bạn là bất toàn hoàn hảo. Thượng đế biết rõ hơn: rằng chỉ trong bất toàn  mới  có  trưởng  thành,  chỉ  trong  bất  toàn  mới  có luồng chảy, chỉ trong bất toàn điều gì đó mới có thể. Nếu bạn đã hoàn hảo bạn sẽ chết như một tảng đá. Thế thì sẽ chẳng cái gì xảy ra cả, thế thì chẳng cái gì có thể xảy ra. Nếu  bạn  hiểu  tôi,  tôi  muốn  nói  với  bạn:  Thượng  đế  bao giờ cũng bất toàn hoàn hảo; nếu không thì ngài đã chết từ lâu rồi. Ngài sẽ không đợi được cho Friedrich Nietzsche phải tuyên bố rằng Thượng đế chết.

Thượng đế này sẽ làm gì nếu ngài đã hoàn hảo? Thế thì  ngài  chẳng  thể  làm  được  gì  nữa,  thế  thì  ngài  không thể  nào  có  bất  kì  tự  do  nào  để  làm  cả.  Ngài  không  thể trưởng thành được; chẳng có chỗ nào để đi cả. Ngài đơn giản  sẽ  bị  mắc  kẹt  ở  đó.  Ngài  thậm  chí  không  thể  tự  tử nổi,  bởi  vì  khi  bạn  hoàn  hảo  thì  bạn  không  làm  những điều như thế.

Chấp nhận bản thân mình như bạn hiện thế đi.Tôi  không  quan  tâm  tới  bất  kì  xã  hội  lí  tưởng  nào, không  chút  nào.  Tôi  không  quan  tâm  thậm  chí  tới  cá nhân  lí  tưởng.  Tôi  không  quan  tâm  đến  chủ  nghĩa  lí tưởng chút nào!

Và  với  tôi  thì  xã  hội  không  tồn  tại,  chỉ  có  các  cá nhân.  Xã  hội  chỉ  là  cấu  trúc  chức  năng,  tiện  dụng.  Bạn không thể tình cờ bắt gặp xã hội. Bạn đã bao giờ tình cờ bắt gặp xã hội chưa? Bạn đã bao giờ tình cờ bắt gặp nhân loại  chưa?  Bạn  đã  bao  giờ  tình  cờ  bắt  gặp  Hindu  giáo, Mô ha mét giáo chưa? Không, bạn bao giờ cũng bắt gặp cá nhân, cá nhân cụ thể, vững chắc.

Nhưng  mọi  người  vẫn  nghĩ  cách  cải  thiện  xã  hội, cách  tạo  ra  xã  hội  lí  tưởng.  Và  những  người  này  đã chứng tỏ là tai hoạ. Họ là mối hoạ lớn nhất. Bởi vì xã hội lí tưởng của họ mà họ đã phá huỷ sự kính trọng của mọi người với chính mình, và họ đã tạo ra mặc cảm trong mọi người.  Mọi  người  đều  mặc  cảm,  chẳng  ai  dường  như hạnh  phúc  theo  cách  người  ấy  đang  thế.  Và  bạn  có  thể tạo ra mặc cảm cho mọi thứ - và một khi mặc cảm được tạo  ra,  bạn  trở  thành  có  quyền  năng.  Người  tạo  ra  mặc cảm  trong  bạn  lại  trở  thành  quyền  năng  trên  bạn  -  nhớ chiến lược này - bởi vì chỉ thế thì người đó mới cứu bạn khỏi mặc cảm. Thế thì bạn phải đi theo người đó. Các tu sĩ trước hết tạo ra mặc cảm, rồi bạn phải tới nhà thờ. Thế thì bạn phải tới thú tội, “Con đã phạm phải tội lỗi này,” và  người  đó  tha  thứ  cho  bạn  nhân  danh  Thượng  đế. Trước  hết  nhân  danh  Thượng  đế  người  đó  tạo  ra  mặc cảm, rồi người đó tha thứ cho bạn nhân danh Thượng đế.

Nghe câu chuyện sau.

Calvin bị mẹ bắt quả tang phạm phải  tội lỗi nghiêm trọng, và lập tức được gửi tới chỗ thú tội.

“Thưa cha,” Calvin nói, “Con đã đánh bạc với chính mình.”

“Tại sao con làm điều đó?” tu sĩ thực sự giận dữ và quát lên.

“Con chẳng có gì hơn để mà chơi,” Calvin nói.

“Phạt,  đọc  năm  lần  ‘Thưa  Cha’  và  năm  lần  ‘Chào

Mary’.”

Một tuần sau mẹ Calvim lại bắt được nó, và lần nữa nó bị đưa tới phòng thú tội.

“Thưa cha, con đã đánh bạc với chình mình.” “Sao con làm thế?”

“Con chẳng có gì hơn để mà chơi,” Calvin nói.

“Phạt,  đọc  mười  lần  ‘Thưa  Cha’  và  năm  lần  ‘Chào

Mary’.”

Tuần sau, Calvin lại phạm tội, “Quay lại nhà thú tội,” mẹ nó nói. “Và mang cái bánh sô cô la này cho cha xứ.”

Trong  khi  chờ  đợi  một  hàng  dài,  Calvin  ăn  hết  cái bánh. Trong phòng thú tội nó nói, “Thưa cha, Mẹ con sai đem cho cha một cái bánh sô cô la, nhưng con đã ăn nó trong khi đợi rồi.”

“Sao con làm thế?” tu sĩ hỏi.

“Con chẳng có gì hơn để mà chơi.”

“Thế sao con không đánh bạc với chính mình?”

Tu sĩ không quan tâm tới điều bạn làm; ông ta có mối quan tâm bất di bất dịch - cái bánh sô cô la của mình. Và thế thì bạn có thể tới địa ngục! Thế thì bạn có thể làm bất kì cái gì bạn muốn, nhưng bánh sô cô la đâu?Họ tạo ra mặc cảm, rồi họ lại tha thứ bạn nhân danh Thượng  đế.  Họ  làm  cho  bạn  thành  tội  nhân  rồi  họ  nói, “Bây giờ đến với Christ đi, ông ấy là vị cứu tinh.”

Chẳng có ai ở đó mà cứu bạn cả, bởi vì ngay chỗ đầu tiên bạn có phạm vào tội lỗi gì đâu. Bạn không cần phải được cứu rỗi.

Đây là thông điệp của Phật: Bạn đã có đó rồi! Bạn đã được  cứu  vớt  rồi!  vị  cứu  tinh  không  cần  tới,  bạn  không phạm tội. Không có đau khổ, Sariputra, không có nguồn gốc của đau khổ, không có chấm dứt về nó, và không có con đường cho nó. Nó là không được đạt tới, nó là không không  đạt  tới.  Nó  đã  có  đấy,  nó  là  chính  bản  tính  của bạn.

Tôi  không  quan  tâm  tới  bất  kì  xã  hội  lí  tưởng  nào. Vứt ước mơ đó đi; nó đã tạo ra những cơn ác mộng lớn trên thế giới. Nhớ lấy, chẳng cái gì có thể xảy ra bây giờ về  chính  trị  cả.  Chính  trị  là  chết.  Bạn  có  bầu  cho  bất  kì cái  gì,  phe  tả  hay  phe  hữu,  làm  việc  đó  nhưng  đừng  ảo tưởng.  Cần phải  từ bỏ  ý tưởng rằng bất kì hệ thống nào cũng có thể là vị cứu tinh. Không hệ thống nào có thể là cứu tinh cả - chủ nghĩa cộng sản, chủ nghĩa phát xít, chủ nghĩa Gandhi. Không xã hội nào có thể cứu bạn được, và không xã hội nào có thể là xã hội lí tưởng. Và không có cứu tinh - Christ, Krishna hay Rama. Bạn chỉ phải vứt bỏ cái  vô  nghĩa  mà  bạn  vẫn  mang  trong  mình  về  mặc  cảm và về việc bạn là tội nhân.

Để  toàn  bộ  năng  lượng  vào  trong  nhảy  múa,  lễ  hội. Và thế thì bạn là lí tưởng, tại đây và bây giờ - không phải là bạn phải trở thành lí tưởng.

Ý thức hệ, như nó vậy, làm mất chân lí của nó. Trong thực tế nó chưa bao giờ có đó ngay chỗ đầu tiên. Và sức mạnh  thuyết  phục  cũng  qua  đi.  Vài  tâm  trí  trịnh  trọng không  còn  tin  vào  việc  người  ta  có  thể  đặt  ra  bản  kế hoạch tổng thể, và qua cỗ máy xã hội mà đem lại một nơi không tưởng mới về hài hoà xã hội. Chúng ta đang sống trong  thời  đại  tự  do  hoàn  toàn.  Chúng  ta  đã  tới  độ  tuổi. Loài  người  không  còn  ngây  thơ  nữa,  nó  đã  chín  chắn hơn. Chúng ta đang sống trong thời kì đậm sắc Socrates, bởi  vì  mọi  người  đang  hỏi  tất  cả  những  câu  hỏi  quan trọng  về  cuộc  sống.  Đừng  bắt  đầu  khao  khát  và  thèm muốn lí tưởng, ý tưởng, hoàn hảo tương lai nào đó. Vứt tất cả các lí tưởng và sống ở đây và bây giờ.

Công xã của tôi không định là xã hội lí tưởng. Công xã của tôi định là công xã ở đây và bây giờ.

Đủ cho hôm nay.

Do đó, này Sariputra, chính bởi sự không thành đạt của mình mà bồ tát, qua việc dựa vào sự hoàn hảo của trí huệ, cư ngụ không ý nghĩ bao phủ.

Trong việc thiếu vắng của ý nghĩ bao phủ ông ấy đã không bị làm cho run rẩy, ông ấy đã vượt qua điều gây rối trí, và cuối cùng ông ấy đạt tới niết bàn.

Tất cả những người xuất hiện như chư phật trong ba thời đều tỉnh thức tới chứng ngộ chính đẳng, chính giác và hoàn hảo bởi vì họ đã dựa vào sự hoàn hảo của trí huệ.

7.    Trống rỗng hoàn toàn

Thiền là gì? - bởi vì toàn bộ Tâm Kinh này là nói về cái cốt lõi bên trong nhất của thiền. Chúng ta đi vào trong nó.

Điều  thứ  nhất:  thiền  không  phải  là  tập  trung.  Trong tập  trung  có  một  cái  ta  đang  tập  trung  và  có  một  đối tượng  được  tập  trung  vào.  Có  nhị  nguyên.  Trong  thiền không có ai ở bên trong và không có gì ở bên ngoài. Nó không  phải  là  việc  tập  trung.  Không  có  phân  chia  giữa trong và ngoài. Cái trong cứ tuôn chảy vào cái ngoài, cái ngoài  cứ  tuôn  chảy  vào  cái  trong.  Phân  ranh  giới,  biên giới,  đường  biên  không  còn  nữa.  Cái  trong  là  cái  ngoài, cái ngoài là cái trong; nó là tâm thức bất nhị.

Tập trung là tâm thức nhị nguyên: đó là lí do tại sao tập  trung  tạo  ra  mệt  mỏi;  đó  là  lí  do  tại  sao  khi  bạn  tập trung,  bạn  cảm  thấy  kiệt  sức.  Và  bạn  không  thể  nào  tập trung được trong hai mươi tư tiếng, bạn sẽ phải lấy ngày nghỉ  để  nghỉ  ngơi.  Tập  trung  chẳng  bao  giờ  có  thể  trở thành  bản  tính  của  bạn  được.  Thiền  thì  không  mệt  mỏi, thiền không vắt kiệt bạn. Thiền có thể trở thành việc làm trong  hai  mươi  bốn  tiếng  -  ngày  tới,  ngày  qua,  năm  tới, năm qua. Nó có thể trở thành vĩnh hằng. Nó chính là bản thân sự thảnh thơi.

Tập trung là một hành động, một hành động có ý chí. Thiền  là  trạng  thái  không  ý  chí,  trạng  thái  không  hành động.  Nó  là  thảnh  thơi.  Người  ta  chỉ  thả  mình  vào  bản thể mình, và bản thể đó cũng giống hệt như bản thể của tất  cả.  Trong  tập  trung  có  kế  hoạch,  phóng  chiếu,  ý tưởng. Trong tập trung tâm trí vận hành từ kết luận: bạn đang làm điều gì đó. Tập trung bắt nguồn từ quá khứ.

Trong  thiền  không  có  kết  luận  sau  nó.  Bạn  không làm bất kì điều gì đặc biệt, bạn chỉ đơn giản hiện hữu. Nó không có quá khứ, không bị quá khứ vấy bẩn. Nó không có tương lai, nó là sự thuần khiết của tất cả tương lai. Nó là  điều  Lão  Tử  đã  gọi  là  vi  vô  vi,  hành  động  qua  bất hành. Đây là điều các thiền sư đã từng nói: ngồi im lặng không làm gì, xuân tới và cỏ tự nó mọc lên. Nhớ lấy, ‘tự nó’  -  chẳng  có  gì  phải  làm  cả.  Bạn  không  kéo  cỏ  mọc lên; xuân tới và cỏ tự nó mọc lên. Trạng thái đó - khi bạn cho phép cuộc sống diễn ra theo ý riêng của nó, khi bạn không muốn hướng dẫn nó, khi bạn không muốn đưa ra bất kì việc điều khiển gì cho nó, khi bạn không thao túng, khi  bạn  không  bó  buộc  bất  kì  kỉ  luật  nào  lên  nó  -  trạng thái của tự phát không kỉ luật thuần khiết đó, chính đó là thiền.

Thiền là trong hiện tại, hiện tại thuần khiết. Thiền là trực  tiếp.  Bạn  không  thể  thiền  được,  nhưng  bạn  có  thểtrong  thiền;  bạn  không  thể  trong  tập  trung  được,  nhưng bạn có thể tập trung. Tập trung là con người, thiền là điều thiêng liêng.

Tập  trung  có  một  trung  tâm  trong  bạn;  từ  trung  tâm đó nó đi ra. Tập trung có cái ta trong bạn. Trong thực tế người  tập  trung  thật  nhiều  sẽ  bắt  đầu  thu  thập  cái  ta  rất mạnh.  Người  đó  bắt  đầu  trở  thành  ngày  một  mạnh  hơn, người  đó  bắt  đầu  trở  thành  ngày  một  nhiều  ý  chí  hơn. Người ấy trông có vẻ tự chủ hơn, hơn là một mảnh.

Con  người   của  thiền  không  trở  thành  mạnh  mẽ: người  ấy  trở  thành  im  lặng,  người  ấy  trở  thành  an  bình. Sức  mạnh  được  tạo  ra  từ  xung  đột;  tất  cả  các  sức  mạnh đều là từ cọ sát. Từ cọ sát sinh ra điện. Bạn có thể tạo ra điện  từ  nước:  khi  sông  đổ  từ  núi  xuống,  có  cọ  sát  giữa sông và đá, và cọ sát sinh ra năng lượng. Đó là lí do tại sao những người tìm kiếm sức mạnh bao giờ cũng tranh đấu. Tranh đấu tạo ra năng lượng. Bao giờ cũng là thông qua  cọ  sát  mà  năng  lượng  được  tạo  ra,  sức  mạnh  được tạo ra. Thế giới cứ đi vào trong chiến tranh mãi bởi vì thế giới bị quá chi phối bởi ý tưởng về sức mạnh. Bạn không thể mạnh mà không tranh đấu.

Thiền  đem  tới  an  bình.  An  bình  có  sức  mạnh  riêng của  nó,  nhưng  đó  lại  là  một  hiện  tượng  hoàn  toàn  khác. Sức  mạnh  được  tạo  ra  từ  sự  cọ  sát  là  bạo  hành,  hung hăng, nam tính. Sức mạnh - tôi đang dùng từ này bởi vì không có từ khác - sức mạnh bắt nguồn từ an bình, là nữ tính. Nó có duyên dáng của nó. Nó là sức mạnh thụ động, nó là tiếp nhận, nó là cởi mở. Nó không bắt nguồn từ cọ sát; đó là lí do tại sao nó lại không bạo hành.

Phật là mạnh mẽ, mạnh mẽ trong an bình của ông ấy, trong  im  lặng  của  ông  ấy.  Ông  ấy  mạnh  mẽ  như  hoa hồng,  ông  ấy  không  mạnh  mẽ như  bom  nguyên  tử.  Ông ấy mạnh mẽ như nụ cười của trẻ thơ... rất mảnh mai, rất mong  manh;  nhưng  ông  ấy  không  mạnh  như  lưỡi  kiếm. Ông  ấy  mạnh  mẽ,  như  ngọn  đèn  đất  nhỏ,  ngọn  lửa  nhỏ cháy  sáng  trong  đêm  tối.  Đó  là  một  chiều  hướng  sức mạnh hoàn toàn khác. Sức mạnh này là cái chúng ta gọi là sức mạnh thiêng liêng. Nó không bắt nguồn từ cọ sát.

Tập  trung  là  cọ  sát:  bạn  tranh  đấu  với  tâm  trí  mình. Bạn cố gắng hội tụ tâm trí theo một cách nào đó, hướng tới  một  ý  tưởng  nào  đó,  hướng  tới  một  vật  nào  đó.  Bạn bắt buộc nó, bạn đem nó trở lại mãi. Nó cố gắng thoát ra, nó chạy đi, nó đi lạc lối, nó bắt đầu suy nghĩ cả nghìn lẻ một  thứ,  và  bạn  đem  nó  lại  và  bạn  bó  buộc  nó.  Bạn  đi vào  tự  tranh  đấu.  Chắc  chắn  sức  mạnh  được  tạo  ra;  sức mạnh  đó  cũng  hại  như  bất  kì  sức  mạnh  nào  khác,  sức mạnh  đó  là  nguy  hiểm  như  bất  kì  sức  mạnh  nào  khác. Sức mạnh  đó sẽ được dùng để làm  hại ai đó, bởi vì sức mạnh  tới  từ  cọ  sát  là  bạo  hành.  Cái  gì  đó  bắt  nguồn  từ bạo  hành  thì  sẽ  là  bạo  hành;  nó  sẽ  mang  tính  huỷ  diệt. Sức mạnh tới từ an bình, không cọ sát, không tranh đấu, không  thao  túng,  là  sức  mạnh  của  hoa  hồng,  sức  mạnh của  ngọn  đèn  nhỏ,  sức  mạnh  của  nụ  cười  trẻ  nhỏ,  sức mạnh của khóc lóc của phụ nữ, sức mạnh ở trong những giọt  nước  mắt  và  trong  những  giọt  sương  sớm.  Nó  là mênh  mông  nhưng  không  nặng  nề;  nó  là  vô  hạn  nhưng không bạo hành.

Tập trung sẽ làm cho bạn thành người có ý chí. Thiền sẽ làm cho bạn thành cái trống rỗng.

Đó     là     điều     Phật     đang     nói     cho     Sariputra. Prajnaparamita có nghĩa đích xác là ‘thiền, trí huệ của cõi bên kia’.Bạn không thể đem nó tới nhưng bạn có thể cởi mở với nó. Bạn không cần làm bất kì điều gì để đem nó vào trong thế giới - bạn không thể đem nó tới; nó ở bên ngoài bạn. Bạn phải tan biến để cho nó tới. Tâm trí phải dừng lại để thiền có đấy. Tập trung là nỗ lực của tâm trí; thiền là trạng thái  vô trí.  Thiền là nhận biết thuần khiết,  thiền không có động cơ trong nó.

Thiền  là  cây  lớn  lên  mà  không  có  hạt  mầm:  đó  là phép mầu của thiền, điều ảo thuật, điều bí ẩn. Tập trung có hạt mầm trong nó: bạn tập trung với một mục đích nào đó, có động cơ, nó là nó động cơ. Thiền không có động cơ. Thế thì tại sao người ta phải thiền nếu không có động cơ?

Thiền đi vào trong sự tồn tại chỉ khi bạn đã nhìn vào trong tất cả các động cơ và thấy thiếu chúng, khi bạn đã đi qua cả vòng động cơ và bạn đã thấy cái giả dối của nó. Bạn đã thấy rằng động cơ chẳng dẫn đến đâu cả, rằng bạn cứ  đi  vòng  tròn  mãi;  bạn  vẫn  còn  như  cũ.  Động  cơ  cứ tiếp  tục  dẫn  bạn  đi,  hướng  bạn  đi,  gần  như  đưa  bạn  tới điên khùng, tạo ra ham muốn mới, nhưng chẳng đạt được cái gì cả. Đôi tay vẫn còn trống rỗng như trước. Khi điều này đã được thấy rõ, khi bạn đã nhìn vào cuộc sống mình và thấy tất cả các động cơ của mình đều thất bại...

Không  động  cơ  nào  thành  công  cả,  không  động  cơ nào  lại  đem  được  hạnh  phúc  cho  bất  kì  ai.  Động  cơ  chỉ hứa  hẹn;  hàng  hoá  chẳng  bao  giờ  được  giao.  Động  cơ này thất bại thì động cơ khác tới và lại hứa hẹn nữa với bạn... và bạn lại bị lừa nữa. Cứ bị động cơ lừa đi lừa lại mãi,  rồi  một  hôm  bỗng  nhiên  bạn  trở  nên  nhận  biết  - bỗng nhiên bạn nhìn vào nó, và chính cái nhìn đó là bắt đầu cho thiền. Nó không có hạt mầm trong đó, nó không có động cơ trong đó. Nếu bạn thiền về cái gì đó, thế thì bạn đang tập trung, không phải là thiền. Thế thì bạn vẫn trong thế giới - tâm trí bạn vẫn đang quan tâm tới những đồ  rẻ  mạt,  tầm  thường.  Thế  thì  bạn  vẫn  là  phàm  nhân. Cho dù là bạn thiền để đạt tới Thượng đế, bạn vẫn cứ là phàm nhân. Cho dù là bạn thiền để đạt tới niết bàn, bạn vẫn cứ là phàm nhân - bởi vì thiền không có mục đích.

Thiềnlà cái nhìn sáng suốt rằng tất cả các mục đích đều sai. Thiền là việc hiểu rằng ham muốn chẳng dẫn đến đâu  cả.  Thấy  điều  đó  đi...  Và  điều  này  không  phải  là niềm tin rằng bạn có thể nhận được từ tôi hay từ Phật hay từ Jesus. Đây không phải là tri thức; bạn sẽ phải thấy nó. Bạn  có  thể  thấy  nó  ngay  bây  giờ!  Bạn  đã  sống,  bạn  đã thấy nhiều động cơ, bạn đã trong rối loạn, bạn đã nghĩ về cái  gì  phải  làm,  cái  gì  không  làm,  và  bạn  đã  làm  nhiều thứ. Tất cả những cái đó dẫn bạn tới đâu? Nhìn vào trong nó đi! Tôi không nói là đồng ý với tôi, tôi không nói tin vào  tôi.  Tôi  đơn  giản  làm  cho  bạn  nhận  biết  về  một  sự kiện  mà  bạn  đã  từng  quên  lãng.  Đây  không  phải  là  lí thuyết, đây là một phát biểu đơn giản về một sự kiện rất đơn giản. Có thể bởi vì nó đơn giản thế, đó là lí do tại sao bạn  cứ  tiếp  tục  mãi  mà  không  nhìn  vào  nó.  Tâm  trí  bao giờ  cũng  quan  tâm  tới  những  cái  phức  tạp,  bởi  vì  cái  gì đó có thể được làm với thứ phức tạp. Bạn không thể làm bất kì cái gì với hiện tượng đơn giản.Cái  đơn  giản  bị  không  nhận  thấy,  cái  đơn  giản  bị lãng  quên,  cái  đơn  giản  bị  bỏ  qua.  Cái  đơn  giản  hiển nhiên đến mức bạn chẳng bao giờ nhìn vào nó. Bạn cứ đi tìm  kiếm  cái  phức  tạp  -  cái  phức  tạp  có  thách  thức  ở trong nó. Cái phức tạp của một hiện tượng, của một vấn đề,  của  một  tình  huống,  cho  bạn  sự  thách  thức.  Trong thách thức đó năng lượng, cọ sát, xung đột tới: bạn phải giải quyết vấn đề này, bạn phải chứng minh rằng bạn cóthể giải quyết vấn đề này. Khi vấn đề có đó thì bạn xúc động bởi kích động rằng có khả năng chứng minh điều gì đó.  Nhưng  điều  tôi  đang  nói  là  sự  kiện  đơn  giản,  nó không  phải là vấn  đề.  Nó  không  cho  bạn  thách  thức,  nó đơn giản có đấy. Bạn có thể nhìn vào nó hay bạn có thể né  tránh  nó.  Mà  nó  cũng  chẳng  hô  to  lên;  nó  đơn  giản thế. Bạn thậm chí không thể gọi nó là một tiếng nói tĩnh lặng, nhỏ bé bên trong bạn; nó thậm chí cũng không thì thào.  Nó  đơn  giản  có  đấy  -  bạn  có  thể  nhìn,  bạn  có  thể không nhìn.

Nhìn  nó  đi!  Và  khi  tôi  nói,  “Nhìn  nó  đi,”  tôi  muốn nói nhìn nó ngay bây giờ, ngay lập tức. Không cần phải đợi.  Và  làm  nhanh  chóng  khi  tôi  nói,  “Nhìn  nó!”  Nhìn nó, nhưng nhanh chóng, bởi vì nếu bạn bắt đầu nghĩ, nếu bạn không nhìn nhanh chóng, ngay lập tức, trong giây lát đó thì tâm trí sẽ vào và tâm trí bắt đầu đem định kiến tới. Và bạn lại trong trạng thái triết lí - nhiều ý nghĩ. Thế thì bạn  phải  chọn  cái  gì  phải  và  cái  gì  trái,  suy  xét  đã  bắt đầu. Bạn bỏ lỡ khoảnh khắc tồn tại.

Khoảnh khắc tồn tại là ngay bây giờ. Chỉ có nhìn, và đó  là  thiền  -  cái  nhìn  đó  là  thiền.  Chỉ  thấy  tính  sự  kiện của điều nào đó, của trạng thái nào đó, thì là thiền. Thiền không có động cơ, do đó không có trung tâm cho nó. Và bởi vì không có động cơ và không trung tâm, nên không có cái ta trong đó. Bạn không vận hành từ một trung tâm trong thiền, bạn hành động từ cái không. Đáp ứng từ cái không chính là tất cả điều thiền là gì.

Tâm  trí  tập  trung:  nó  hành  động  từ  quá  khứ.  Thiền hành động trong hiện tại, từ hiện tại. Nó là đáp ứng thuần khiết  cho  hiện  tại,  nó  không  phải  là  phản  ứng.  Nó  hành động không từ kết luận, nó hành động khi thấy sự tồn tại.

Quan  sát  trong  cuộc  sống  bạn:  có  khác  biệt  lớn  khi bạn hành động từ kết luận. Bạn thấy một người, bạn cảm thấy  hấp  dẫn  -  một  người  đẹp,  trông  rất  hay,  trông  hồn nhiên. Mắt người đó thật đẹp, rung động thật đẹp. Nhưng thế rồi người đó giới thiệu mình và người đó nói, “Tôi là người Do Thái” - còn bạn là người Ki tô giáo. Cái gì đó lập tức nhoáng lên và có khoảng cách: bây giờ người đó không còn hồn nhiên nữa, người đó không còn đẹp nữa. Bạn  có  một  ý  tưởng  nào  đó  về  người  Do  Thái.  Hay, người đó là người Ki tô giáo còn bạn là người Do Thái; bạn  có  ý  tưởng  nào  đó  về người  Ki  tô  giáo  -  điều  Ki  tô giáo đã làm với người Do Thái trong quá khứ, điều người Ki tô giáo khác đã làm với người Do Thái, cách thức họ đã  tra  tấn  người  Do  Thái  qua  các  thời  đại...  và  bỗng nhiên người ấy là người Ki tô giáo - và một cái gì đó lập tức  thay  đổi.  Đây  là  hành  động  từ  kết  luận,  định  kiến, không nhìn vào con người này - bởi vì con người này có thể không phải là người mà bạn nghĩ người Do Thái phải là...  bởi  vì  mỗi  người  Do  Thái  là  một  loại  người  khác, mỗi người Hindu là một loại người khác, mỗi người Mô ha  mét  giáo  cũng  vậy.  Bạn  không  thể  nào  hành  động  từ định kiến. Bạn không thể nào hành động bằng việc phân loại mọi người. Bạn không thể chia tổ mọi người; không ai có thể bị nhóm vào các phân loại. Bạn có thể bị lừa bởi hàng  trăm  người  cộng  sản,  và  khi  bạn  gặp  người  cộng sản thứ một trăm linh một, đừng cứ tin vào phân loại mà bạn  đã  lập  ra  trong  trí:  rằng  người  cộng  sản  là  lừa dối  - hay  bất  kì  cái  gì  khác.  Người  này  có  thể  là  một  kiểu người khác, bởi vì không hai người nào giống nhau cả.

Bất kì khi nào bạn hành động từ kết luận, đấy đều là tâm trí. Khi bạn nhìn vào hiện tại và bạn không cho phép bất kì ý tưởng nào cản trở thực  tại,  cản trở sự  kiện, bạnchỉ nhìn vào sự kiện và hành động từ cái nhìn đó, đấy là thiền.

Thiền không phải là cái gì đó bạn làm vào buổi sáng và  bạn  kết  thúc  nó,  thiền  là  cái  gì  đó  bạn  phải  liên  tục sống  trong  mọi  khoảnh  khắc  cuộc  sống  bạn.  Bước  đi, ngủ,  ngồi,  nói,  nghe  -  nó  phải  là  một  loại  không  khí. Người thảnh thơi vẫn còn trong nó. Người cứ vứt bỏ quá khứ thì vẫn còn trong thiền. Đừng bao giờ hành động từ kết  luận;  những  kết  luận  đó  là  ước  định  của  bạn,  định kiến  của bạn, ham muốn của bạn, sợ hãi của bạn, và tất cả những cái còn lại của nó. Nói ngắn gọn, bạn có đó!

Bạn có nghĩa là quá khứ bạn. Bạn có nghĩa là tất cả kinh nghiệm của bạn về quá khứ. Bạn đừng cho phép cái đã  chết  thắng  thế  cái  sống,  đừng  cho  phép  quá  khứ  ảnh hưởng tới hiện tại, đừng cho phép cái chết chế ngự cuộc sống  bạn  -  đó  chính  là  thiền  là  gì.  Nói  ngắn  gọn,  trong thiền,  bạn  không  có  đó.  Cái  chết  không  kiểm  soát  cái sống.

Thiền  là  một  loại  kinh  nghiệm  đem  cho  bạn  phẩm chất hoàn toàn khác để sống cuộc sống của mình. Thế thì bạn  không  sống  như  người  Hindu,  người  Mô  ha  mét giáo,  người  Ấn  Độ  hay  người  Đức;  bạn  đơn  giản  sống như  tâm  thức.  Khi  bạn  sống  trong  khoảnh  khắc  này  và không  có  gì  can  nhiễu  tới,  hành  động  là  toàn  bộ  bởi  vì không có phân tán - phân tán tới từ quá khứ và tương lai. Khi chú ý là toàn bộ, hành động là toàn bộ. Nó không để lại cái gì. Nó liên tục giải phóng bạn, nó chưa bao giờ tạo ra  giam  hãm  bạn,  nó  chưa  bao  giờ  bỏ  tù  bạn.  Và  đó  là mục đích tối thượng của Phật; đó là cái ông ấy gọi là niết bàn.

‘Niết  bàn’  có  nghĩa  là  tự  do  -  hoàn  toàn,  tuyệt  đối, không cản trở. Bạn trở thành bầu trời rộng mở. Không có biên giới cho nó, nó là vô hạn. Nó đơn giản có đấy... và thế  thì  chẳng  có  gì  bao  quanh  bạn,  bên  trong  và  bên ngoài. Cái không là sự vận hành của trạng thái thiền của tâm thức. Và trong cái không đó là phúc lành. Bản thân cái không đó là phúc lành.

Bây giờ đến lời kinh.

Do đó, này Sariputra, chính bởi sự không thành đạt của mình mà bồ tát, qua việc dựa vào sự hoàn hảo của trí huệ, cư ngụ không ý nghĩ bao phủ.

Trong việc thiếu vắng của ý nghĩ bao phủ ông ấy đã không bị làm cho run rẩy, ông ấy đã vượt qua điều gây rối trí, và cuối cùng ông ấy đạt tới niết bàn.

Nhớ lấy, cái ‘do đó’ ấy bao giờ cũng là một chỉ dẫn rằng Phật đang nhìn vào trong cái không của Sariputra - vì  ông  ấy  luôn  cảm  thấy  rằng  năng  lượng  của  ông  ấy đang thảnh thơi, rằng năng lượng của ông ấy không còn trong rối loạn nữa, rằng ông ấy không còn nghiền ngẫm mà lắng nghe, rằng ông ấy không nghĩ mà chỉ có đó với Phật, hiện diện, cởi mở, sẵn có. Cái ‘do đó’ ấy chỉ ra việc bầy  tỏ  của  bản  thể  Sariputra.  Phật  đang  thấy  ngày  càng nhiều cánh hoa mở ra cho nên ông ấy có thể đi thêm một bước  nữa,  cho  nên  ông  ấy  có  thể  đưa  Sariputra  đi  sâu thêm một bước nữa. Sariputra đang có sẵn.

Cái ‘do đó’ này không phải là logic, cái ‘do đó’ này là sự tồn tại. Nhìn vào trong Phật, Sariputra đang bầy tỏ ra. Và nhìn vào trong Sariputra, Phật sẵn sàng đưa ông ấytiến  thêm  chút  nữa  sang  cõi  bên  kia.  Mỗi  phát  biểu  lại càng sâu hơn và cao hơn.

Do đó, này Sariputra, chính bởi sự không thành đạt của mình mà bồ tát, qua việc tin cậy vào sự hoàn hảo của trí huệ, cư ngụ không ý nghĩ bao phủ.

Từng lời một đều phải được thiền về nó - không tập trung,  chú  ý,  nhưng  thiền;  lắng  nghe,  nhìn  vào,  không suy  tư,  không  nghĩ  tới.  Những  điều  này  còn  cao  hơn  ý nghĩ, lớn hơn ý nghĩ. Ý nghĩa là đần độn trong cõi này.

Trước hết ông ấy nói:

... chính bởi sự không thành đạt của mình ...

Thiền không thể được đạt tới, bởi vì thiền không thể có  động  cơ.  Khi  bạn  đạt  tới  cái  gì  đó,  bạn  đạt  tới  qua động cơ. Khi bạn đạt tới cái gì đó, bạn bao giờ cũng phải làm  việc  cho  tương  lai  và  lập  kế  hoạch  cho  tương  lai. Bạn  không  thể  đạt  tới  được  bất  kì  cái  gì  ngay  bây  giờ  - ngoại  trừ  thiền.  Để  tôi  nhắc  lại:  Bạn  không  thể  đạt  tới được bất kì cái gì ngay bây giờ - ngoại trừ thiền. Tại sao? Nếu bạn muốn tiền bạc, bạn không thể đạt được điều đó ngay  bây  giờ,  bạn  sẽ  phải  làm  việc  vất  vả  về  nó;  hợp pháp, bất hợp pháp - nhưng bạn sẽ phải làm việc vì nó.

Có  những  cách  thức  chậm  rãi,  bạn  có  thể  trở  thành doanh  nhân;  và  có  những  cách  thức  nhanh  hơn,  bạn  có thể trở thành chính khách - nhưng bạn sẽ phải điều gì đó. Dù  chậm  hay  nhanh,  nhưng  thời  gian  vẫn  cần  phải  có. Thời gian là cái cần thiết. Không có thời gian bạn không thể đạt tới tiền bạc. Nếu không có thời gian, làm sao bạn đạt  tới  trong  chính  khoảnh  khắc  này?  Cho  dù  bạn  có muốn ăn cướp nhà hàng xóm, nếu bạn muốn xoáy ví của người  đang  ngồi  cạnh  bạn,  thì  thế  cũng  vẫn  cần  có  thời gian. Thời gian là cái phải có. Nếu bạn muốn trở nên nổi tiếng, thời gian sẽ cần phải có. Nếu bạn muốn trở thành có quyền lực chính trị, thời gian sẽ cần phải có.

Chỉ  thiền  mới  thể  được  đạt  tới  ngay  bây  giờ,  chính khoảnh khắc này, ngay lúc này. Tại sao? - bởi vì đấy là bản tính của bạn. Tại sao? - bởi vì nó đã có đấy rồi. Bạn còn  chưa  đòi  tới  nó,  vậy  thôi;  nhưng  nó  vẫn  còn  đấy, chưa  được  đòi  hỏi  tới.  Bạn  có  thể  đòi  nó  ngay  bây  giờ. Nó không một khoảnh khắc nào bị mất đi cả.

... chính bởi sự không thành đạt của mình ...

Và niết bàn không là gì ngoài việc thiền đạt tới vòng tròn  đầy  đủ.  Thượng  đế  chẳng  là  gì  khác  việc  nụ  của thiền đã trở thành hoa.

Đâykhông phải là việc đạt tới, đây là chính thực tại của  bạn.  Bạn  có  thể  cứ  không  chú  ý  tới  chúng  trong nhiều  thời  đại,  quên  lãng  chúng  trong  nhiều  thời  đại, nhưng bạn không thể làm mất chúng; chúng đang có đấy, ở ngay bên trong bạn. Bất kì ngày nào bạn nhắm mắt lại và nhìn thì bạn sẽ bắt đầu cười. Và bạn đã tìm kiếm phúc lạc  này,  mà  tìm  kiếm  sai  chỗ.  Bạn  đã  tìm  kiếm  an  toàn này,  đến  từ  cái  không,  nhưng  bạn  tìm  kiếm  trong  tiền bạc,  số  dư  ngân  hàng,  thế  này  thế  nọ.  Và  nó  chẳng  bao giờ  xảy  ra  qua  điều  đó.  Nó  không  thể  xảy  ra  điều  đó được.  Không  có  gì  bên  ngoài  bạn  có  thể  làm  cho  cuộc sống bạn được an toàn. Bên ngoài là bất an; làm sao nó có thể làm cho cuộc sống bạn được an toàn? Chính phủ không thể làm cho cuộc sống của bạn được an toàn, bởi vì  bản  thân  chính  phủ  là  bất  an  -  cách  mạng  có  thể  tới.Ngân  hàng  không  thể  nào  làm  cho  cuộc  sống  của  bạn được an toàn vì ngân hàng có thể phá sản. Chỉ ngân hàng mới có thể phá sản, cái gì khác còn phá sản được? Người đàn  bà  mà  bạn  yêu  không  thể  làm  cho  cuộc  sống  bạn được an toàn - cô ấy có thể đi yêu người khác. Người đàn ông bạn yêu không thể làm cuộc sống bạn được an toàn - người ấy có thể chết.

Tất cả những điều này vẫn còn đó. Cho nên bạn càng an toàn bên ngoài, bạn càng trở nên bất an hơn, bởi vì thế thì  bạn  sợ  ngân  hàng  vì  nó  có  thể  bị  phá  sản.  Nếu  bạn không  có  tài  sản,  bạn  chẳng  bận  tâm;  cứ  để  cho  nó  phá sản ngày nào đó. Nhưng nếu bạn có tài khoản ngân hàng bạn  lo  nghĩ.  Thế  thì  bạn  đạt  tới  thêm  một  điều  bất  an  - khả  năng  này  về  việc  ngân  hàng  phá  sản.  Bây  giờ  bạn không thể ngủ được bởi vì bạn cứ nghĩ mãi về điều gì sắp xảy ra.

Nếu bạn đặt tin cậy của mình vào bất kì điều gì bên ngoài,  điều  đó  tạo  ra  thêm  bất  ổn.  Đó  là  lí  do  tại  sao người  càng  trở nên  giầu  có,  lại  càng  bất  an  hơn.  Nhưng mà  tôi  cũng  không  thiên  về  nghèo  đâu,  nhớ  lấy.  Tôi không nói rằng người nghèo là an toàn; anh ta có cái bất an của mình. Người giầu có cái bất an của người giầu; tất nhiên cái bất an của người giầu thì phức tạp hơn còn cái bất an của người nghèo thì đơn giản - nhưng bất an vẫn có đó. Và tôi  không nói rằng  nghèo  là  một cái  gì đó  rất đặc biệt, hoặc rằng nghèo là một cái gì đó rất quan trọng và có ý nghĩa, hoặc rằng bạn có thể khoe khoang khoác lác rằng bạn nghèo.

Nghèo  chẳng  có  gì  liên  quan  với  tâm  linh  cả.  Mà giầu  cũng  chẳng  có  liên  quan  gì  tới  tâm  linh  cả.  Đấy  là những sự kiện không có quan hệ. Người nghèo trông bề ngoài  cũng  như  người  giầu  cả  thôi.  Có  thể  người  nghèo chỉ  có  một  chiếc  xe  bò  kéo  còn  người  giầu  thì  có  xe Cadillac, nhưng điều đó cũng chẳng thành vấn đề. Xe bò kéo cũng chỉ là cái bên ngoài như xe Cadillac; cả hai đều trông từ bên ngoài. Người giầu có thể có nhiều tài khoản ngân hàng, còn kẻ nghèo có thể chỉ có ví tiền nhỏ hay có chút ít tiền tiết kiệm, nhưng điều đó chẳng thành vấn đề - cả hai đều là nhìn từ ngoài.

An toàn là trên con đường nội tâm, bởi vì tại đó bạn mới nhận ra rằng chẳng ai chết cả, rằng chẳng ai đau khổ cả, rằng chẳng có gì có thể xảy ra, rằng có bầu trời thuần khiết. Mây tới rồi đi, còn bầu trời tồn tại mãi. Cuộc sống tới rồi đi, hình dạng tới rồi đi, nhưng cái không thì tồn tại mãi.

Cái không này đã có đó rồi. Đó là lí do tại sao Phật nói điều đó có thể được đạt tới chỉ khi bạn hiểu rằng nó là không đạt tới được. Nó có thể được đạt tới chỉ khi bạn hiểu sự kiện cơ sở: rằng nó đã có đó, rằng nó đã là hoàn cảnh.

Cái trống rỗng đã có đó thì không có cách nào để tiến hoá, phát triển. Nó tràn đầy ở đó. Do đó nó có thể được đạt tới trong một khoảnh khắc. Phật gọi nó là ‘cái trống rỗng  tràn  đầy’,  bởi  vì  cái  trống  rỗng chỉ  có  thể tràn  đầy nếu nó có đó. Nếu nó không tràn đầy, điều đó có nghĩa là một cái gì đó khác hơn cái trống rỗng cũng đang có đó, và cái gì đó khác này sẽ cản trở, ngăn cản, và cái gì khác đó sẽ tạo ra nhị nguyên, và cái gì khác đó sẽ tạo ra cọ sát, và cái gì khác đó sẽ tạo ra căng thẳng, và cái gì khác đó sẽ tạo ra lo âu - bạn không thể thoải mái với ‘cái gì khác đó’.

Cái  trống  rỗng  có  đó  chỉ  khi  nó  tràn  đầy,  khi  tất  cả các  chướng  ngại  đã  bị  loại  bỏ,  khi  bạn  không  có  bất  kìcái gì bên trong, khi không ai có đó để là người quan sát nó.  Phật  nói:  cái  trống  rỗng  này  thậm  chí  không  phải  là kinh nghiệm, bởi vì nếu bạn kinh nghiệm nó thì điều đó có nghĩa là bạn vẫn có đó để kinh nghiệm nó. Nó là bạn, cho nên bạn không thể kinh nghiệm nó. Bạn có thể kinh nghiệm chỉ cái không là bạn. Việc kinh nghiệm có nghĩa là  nhị  nguyên  -  người  quan  sát  và  cái  được  quan  sát, người biết và cái được biết, chủ thể và khách thể, người thấy  và  vật  được  thấy.  Nhưng  chỉ  có  cái  trống  rỗng, không  ai  thấy  nó,  không  ai  được  thấy,  không  có  gì  như một vật, không cái gì như chủ thể. Cái trống rỗng bất nhị này là tràn đầy. Nó hoàn toàn tràn đầy. Tính đầy đặn của nó  không  thể làm  mịn  thêm,  tính đầy  đặn  của  nó  không thể được thêm vào. Không cái gì có thể lấy ra từ nó bởi vì không có gì cả, và cũng chẳng cái gì có thể thêm vào nó; nó là hoàn toàn tràn đầy.

‘Trống  rỗng  tràn  đầy’  không  phải  là  kinh  nghiệm, bởi vì không có người kinh nghiệm trong nó. Do đó, Phật nói:  Tâm  linh  không  phải  là  kinh  nghiệm.  Thượng  đế không thể được kinh nghiệm. Những người nói, “Tôi đã kinh nghiệm Thượng đế,” thì hoặc là không hiểu điều họ đang nói là gì hoặc họ dùng ngôn ngữ rất, rất không thích hợp. Bạn không thể kinh nghiệm Thượng đế được. Trong kinh  nghiệm  đó  bạn  không  được tìm  thấy.  Kinh  nghiệm có đó, nhưng người kinh nghiệm không có đó - cho nên bạn không thể nào nói nó là kinh nghiệm được. Cho nên bất  kì  khi  nào  ai  đó  hỏi  Phật,  “Thầy  đã  kinh  nghiệm Thượng đế chưa?” thì ông ấy tĩnh lặng, ông ấy không nói một lời nào. Ông ấy đổi chủ đề ngay lập tức, ông ấy bắt đầu nói về cái gì đó khác.

Bất kì khi nào điều đó được hỏi, trong toàn bộ cuộc đời  mình,  ông  ấy  nhất  mực  im  lặng.  Nhiều  người  nghĩ rằng ông ấy chưa kinh nghiệm Thượng đế; đó là lí do tại sao  ông  ấy  tĩnh  lặng.  Nhưng  ông  ấy  là  người  duy  nhất chẳng  nói  gì  -  phủ  định  hay  khẳng  định.  Và  đấy  không phải  bởi  vì  ông  ấy  đã  không  kinh  nghiệm.  Ông  ấy  đã kinh nghiệm, nhưng điều đó không thể được nói như một kinh nghiệm; đó là lí do tại sao ông ấy giữ tĩnh lặng. Đó là  lí  do  tại  sao  Jesus  vẫn  còn  im  lặng  khi  Pontius  Pilate hỏi, “Chân lí là gì?”

J.  Krishnamurti  cứ  nói  mãi...  và  ông  ấy  đưa  ra  phân biệt rất tinh tế giữa kinh nghiệm và việc kinh nghiệm, và đó  là  phân  biệt  hay  -  ông  ấy  nói,  “Đấy  là  việc  kinh nghiệm,  không  phải  là  kinh  nghiệm.”  Nó  là  quá  trình, không phải là vật. Nó là sống động, không chết. Nó vẫn tiếp diễn, không kết thúc. Bạn đi vào Thượng đế, và thế thì đấy là hiện tượng đang tiếp diễn: nó cứ tiếp diễn mãi đến vĩnh viễn; bạn chẳng bao giờ ra khỏi nó. Đấy là việc kinh  nghiệm,  quá  trình  sống  -  giống  như  dòng  sông, giống  như  hoa  nở,  và  nở,  nở  mãi,  và  cứ  tiếp  tục  nở.  Và nó chẳng bao giờ đi tới chấm dứt cả.

Nói  rằng  một  người  đã  kinh  nghiệm  Thượng  đế  là ngu xuẩn, lừa dối và đần độn. Nói rằng một người đã đạt tới moksha, niết bàn, chân lí, là không có nghĩa lắm, bởi vì  có  những  điều  mà  không  thể  phân  loại  được  như  sự thành đạt.

Cho nên Phật nói:

Do đó, này Sariputra, chính bởi sự không thành đạt của mình ...

Khi tâm trí đã tới điểm dừng lại và không còn quan tâm tới việc đạt được cái gì nữa, nó đạt tới phật tính. Khitâm trí đã đi tới dấu chấm hết và không còn đi đâu nữa, nó bắt đầu đi vào trong, nó bắt đầu rơi vào trong bản thể riêng của người ta, cái vực thăm thẳm đó. Cái trống rỗng tràn đầy  được đạt  tới  bởi  không  thành đạt.  Cho  nên  bạn đừng trở thành người thành đạt, đừng bắt đầu nghĩ dưới dạng  thành  đạt  -  rằng  bạn  đã  đạt  được  cái  này  cái  nọ, rằng bạn đã đạt tới Thượng đế.  Đấy chỉ là trò chơi; tâm trí lại lừa phỉnh bạn. Tên của trò chơi thay đổi, nhưng trò chơi, trò chơi tinh vi, thì vẫn thế.

... mà bồ tát đạt tới

... qua không thành đạt ... qua việc dựa vào sự hoàn hảo của trí huệ...

Đây là phát biểu rất, rất có ý nghĩa. Phật nói: người ta không nên dựa vào bất kì cái gì. Bây giờ điều này lại ngược với tôn giáo cho phật tử thông thường, bởi vì tôn giáo cho phật tử thông thường có ba điều qui y nền tảng: Buddham   sharanam   gachchhami,   sangam   sharanam gachchhami,  dhammam  sharanam  gachchhami.  Khi  đệ tử tới với Phật, người ấy cúi đầu, buông xuôi cho ông ấy và   nói,   “Tôi   qui   y   nơi   Phật”   -   buddham   sharanam gachchhami.

“Tôi   qui   y   vào   cộng   đồng   của   Phật”   -   sangam sharanam gachchhami: “Tôi qui y vào luật do Phật dạy”

- dhammam sharanam gachchhami. Và Phật nói ở đây là người ta không nên dựa vào bất kì cái gì - không có qui y, không đâu là chỗ trú ẩn cả.

Bản Tâm Kinh này đã được gọi là linh hồn của Phật giáo, và nhà thờ Phật đã được gọi là thân thể. Ba điều qui y này là dành cho tâm trí rất bình thường đang đi tìm chỗ trú  ẩn  nào  đó,  chỗ  chống  đỡ  nào  đó,  chỗ  hỗ  trợ  nào  đó.

Những  phát  biểu  này  là  dành  cho  linh  hồn  cao  nhất  - người đã tới bậc thứ sáu, và đang đi lên giữa bậc thứ sáu và thứ bẩy, chỉ thêm một chút thúc đẩy...

Do đó, này Sariputra...

Tương truyền rằng bài thuyết pháp đầu tiên của Phật, vẫn được gọi là bài Kinh Chuyển pháp (quay bánh xe tôn giáo),  Dhamma  Chakrapravatan  Sutra  -  là  bài  thuyết pháp đầu tiên của ông ấy, tiến hành gần Varanasi - đã tạo ra cái gọi là tôn giáo thông thường, dành cho quần chúng bình thường. Trong bài thuyết pháp đó ông ấy tuyên bố, “Tới và qui y vào Phật; tới và qui y vào luật mà Phật dạy; tới và qui y vào cộng đồng, vào cộng đồng của Phật.”

Sau hai mươi năm ông ấy tuyên bố hệ thống tôn giáo thứ hai này. Ông ấy mất hai mươi năm để đưa vài người tới  khả  năng  cao  nhất.  Điều  này  được  biết  tới  như  buổi thuyết  giảng  thứ  hai  quan  trọng  nhất.  Buổi  thuyết  giảng thứ nhất là tại Saranath, gần Varanasi, khi ông ấy bảo với mọi  người,  “Tới  đây  và  qui  y  vào  ta.  Ta  đã  chứng  ngộ! Tới và qui y vào ta. Ta đã đạt tới! Tới và cùng chia sẻ ta. Ta đã tới đích! Tới và theo ta.” Đó là nói cho tâm trí bình thường;  đấy  là  tự  nhiên.  Phật  không  thể  tuyên  bố  Tâm Kinh; quần chúng sẽ không thể nào hiểu nổi.

Thế rồi ông ấy làm việc trong hai mươi năm cùng đệ tử. Bây giờ Sariputra đang tới rất gần. Bởi vì việc tới gần đó, ông ấy nói:

Do đó, này Sariputra...

Bây giờ tôi có thể nói điều đó cho bạn. Tôi có thể nói cho bạn rằng dựa vào sự hoàn hảo của trí huệ... Chỉ một điều mà người ta phải dựa vào, và đó là nhận biết, chămchú.  Chỉ  một  điều  mà  người  ta  phải  dựa  vào,  đó  là  cội nguồn  nội  tâm  của  riêng  mình,  bản  thể  mình.  Mọi  thứ khác đều phải bị loại bỏ, tất cả các qui y.

Qua việc không dựa vào cái gì ngoài sự hoàn hảo của thiền,  điều  người ta phải  làm  không  phải  là  dựa vào bất kì cái gì, thế gian hay cái khác, mà phải buông bỏ tất cả, để  cho  cái  trống  rỗng  kết  quả  được  tự  do  chạy  nhảy, không bị cản trở bởi bất kì thái độ ủng hộ hay phản đối nào, chấm dứt dựa vào bất kì cái gì, không tìm kiếm chỗ trú ẩn hay hỗ trợ ở đâu cả - đó mới là từ bỏ thực.

Cái  ta  tách  biệt  của  chúng  ta  là  một  thực  tại  giả  tạo có thể duy trì bản thân nó chỉ bởi việc tìm hỗ trợ hay ủng hộ  để  nghiêng  vào  hay  dựa  vào.  Trú  ẩn  vào  tam  bảo  là hành động trung tâm của tôn giáo cho phật tử - trú ẩn vào Phật, trú ẩn vào tăng đoàn, trú ẩn vào pháp. Tại đây Phật bác bỏ điều đó. Điều này không mâu thuẫn. Ông ấy đơn giản nói cái bạn có thể hiểu được. Trong khẳng định của tôi bạn sẽ tìm ra cả nghìn lẻ một mâu thuẫn, bởi vì chúng đã  được  tạo  ra  hướng  tới  những  người  khác  nhau.  Bạn càng trưởng thành hơn, tôi càng đưa ra những khẳng định khác - bởi vì khẳng định của tôi là đáp ứng lại cho bạn. Tôi  không  nói  với  bức  tường.  Tôi  đang  nói  với  bạn,  và tôi chỉ có thể cho cái mà bạn có thể hiểu được. Tâm thức bạn càng cao hơn, tâm thức bạn càng sâu hơn, tôi sẽ nói những điều càng khác hơn.

Một cách tự nhiên, những phát biểu khác nhau này sẽ rất  mâu  thuẫn.  Nếu  người  ta  cứ  theo  nhất  quán  logic, người  ta  sẽ  chẳng  tìm  thấy  gì  cả.  Bạn  không  thể  tìm  ra bất kì nhất quán logic nào trong các phát biểu của Phật. Đó là lí do tại sao, ngày Phật chết, Phật giáo đã bị phân chia  thành  ba  mươi  sáu  tông  phái.  Đúng  ngày  ông  ấy chết, và các đệ tử đã bị phân chia thành ba mươi sáu tông phái - điều gì đã xảy ra?

Bởivì ông ấy đã đưa ra biết bao nhiêu phát biểu cho những  người  khác  nhau  -  bởi  vì  tâm  thức  và  hiểu  biết khác nhau của họ - tất cả họ đều bắt đầu cãi nhau và đánh nhau. Họ nói, “Điều này Phật đã nói cho tôi!” Bạn cứ thử nghĩ mà xem: năm đệ tử đầu, với họ ông ấy nói, “Ta đã chứng ngộ - bây giờ tới ta và ta sẽ đưa các ông đến đó”... nếu những đệ tử đầu tiên này gặp Sariputra và Sariputra nói, “Điều ấy đạt tới qua một loại không thành đạt; người tuyên  bố  rằng  mình  đã  thành  đạt  là  sai,  bởi  vì  điều  đó không thể nào đạt được” - thì những đệ tử đầu tiên này sẽ nói  gì?  Họ  sẽ  nói,  “Các  ông  nói  gì  vậy?  Chúng  tôi  là những đệ tử lâu nhất, những người cao cấp nhất, và đây là  phát  biểu  đầu  tiên  mà  Phật  đã  nói  cho  chúng  tôi:  ‘Ta đã đạt tới!’ Trong thực tế chúng tôi sẽ chẳng bao giờ theo ông ấy nếu ông ấy không tuyên bố điều đó. Bởi vì ông ấy đã  tuyên  bố  điều  đó,  cho  nên  chúng  tôi  theo  ông  ấy. Động  cơ  chúng  tôi  thật  rõ  ràng:  rằng  ông  ấy  đã  đạt  tới, chúng tôi cũng muốn đạt tới; đó là lí do tại sao chúng tôi đã  theo  ông  ấy.  Và  ông  ấy  đã  nói  với  chúng  tôi,  ‘Ta  là chỗ trú ẩn của các ông. Tới đây và qui y vào ta. Để ta là chỗ trú ẩn của các ông.’ Và ông đang nói về cái điều vô nghĩa gì vậy? Phật không thể nói điều này. Ông phải đã hiểu  lầm  rồi.  Cái  gì  đó  bị  sai,  hay  ông đã  bịa  ra  chuyện đó?”

Bây  giờ  phát  biểu  này,  Tâm  Kinh  này,  đã  được  nêu ra  trong  chỗ  riêng  tư.  Nó  đã  được  nói  cho  Sariputra,  nó được đặc biệt phát biểu cho Sariputra. Nó giống như một bức  thư.  Sariputra  không  thể  tạo  ra  bất  kì  bằng  chứng nào, bởi vì trong ngày xưa ấy đã làm gì có máy ghi âm. Ông  ấy  chỉ  đơn  giản  nói,  ông  ấy  có  thể  đưa  ra  lời  thề:“Tôi  không  nói  bất  kì  điều  gì  không  đúng.  Phật  đã  nói cho tôi, ‘Chỉ dựa vào thiền của ông mà không vào cái gì khác.’”

Tâm  trí  dựa  vào  cái  gì  đó  khác  thì  là  cái  ta  giả  tạo, bản ngã. Bản ngã không thể nào tồn tại mà không có cái đỡ, nó muốn có cái chống đỡ. Cái gì đó phải đỡ cho nó. Một khi tất cả các cột chống đã bị rút đi, bản ngã sập đổ xuống  đất  và  biến  mất.  Nhưng  chỉ  khi  bản  ngã  sập  đổ xuống  đất  tâm  thức  mới  nảy  sinh  trong  bạn,  cái  là  vĩnh hằng, cái là vô thời gian, bất tử.

Tại  đây,  Phật  nói:  “Không  có  chỗ  trú  ẩn,  Sariputra. Không   có   phương   thuốc,   Sariputra.   Không   có   gì   và không có đâu mà đi cả. Ông đã ở đó rồi.”

Nếu  bạn  tới  cái  trống  rỗng  tràn  đầy  này  mà  không được chuẩn bị, nó sẽ làm cho bạn run lẩy bẩy. Nếu bạn bị ai đó ném vào nó... Chẳng hạn, đôi khi mọi người tới tôi với tình yêu và lòng kính trọng sâu sắc; họ nói, “Osho ơi, tại  sao  thầy  không  đẩy  tôi  mạnh  thêm  chút  nữa?”  Nếu bạn  không  sẵn  sàng  cho  nó  và  bạn  bị  đẩy  vào  nó,  thì cũng chẳng có ích gì. Điều đó có thể cản trở tiến bộ của bạn trong nhiều kiếp sắp tới. Một khi bạn đã đi vào trong cái không đó mà không được chuẩn bị, bạn sẽ bị choáng váng, hoảng sợ, sợ hãi tới chết, đến mức, trong ít nhất vài kiếp sống, bạn chẳng bao giờ dám tới bất kì ai nói về cái không, người nói về Thượng đế. Bạn sẽ tránh né. Sợ hãi đó sẽ trở thành một hạt mầm trong bạn.

Không,  bạn  không  thể  nào  bị  thúc  đẩy  mà  không được  chuẩn  bị.  Bạn  có  thể  bị  thúc  đẩy  chỉ  dần  dần  theo cùng tỉ lệ như bạn đã chuẩn bị.

Bạn  đã  bao  giờ  nghe  lời  phát  biểu  nổi  tiếng  của

Soren Kierkegaard, triết gia Đan mạch, người sáng lập ra thuyết hiện sinh hiện đại chưa? Ông ấy nói, “Con người run rẩy, run rẩy thường xuyên.” Tại sao? - bởi vì cái chết có đó. Tại sao? - bởi vì sợ hãi có đó, “Ngày nào đó mình có thể không còn nữa.”

Ông ấy nói đúng về tâm trí bình thường - mọi người đều  run  rẩy.  Vấn  đề  bao  giờ  cũng  là,  “Hiện  hữu  hay không  hiện  hữu.”  Nó  bao  giờ  cũng  treo  ở  đó  -  cái  chết. Bạn  không  thể  quan  niệm  được  sự  biến  mất  vào  cái không - điều đó làm tổn thương, điều đó gây sợ hãi. Và nếu  bạn  nhìn  sâu  vào  bên  trong  mình,  bạn  sẽ  thấy  bản thân  mình  run  rẩy  với  ý  tưởng  về  việc  là  không.  Bạn muốn  là  có,  bạn  muốn  còn  lại,  bạn  muốn  vẫn  còn.  Bạn muốn  cứ  còn  mãi.  Đó  là  lí  do  tại  sao  mọi  người  chẳng biết gì về bản thể bên trong mà cứ tiếp tục tin rằng linh hồn  là  bất  tử  -  không  phải  bởi  vì  họ  biết,  nhưng  bởi  sợ hãi. Bởi vì sự run rẩy đó mà họ phải tin rằng linh hồn là bất tử. Đó là một loại đáp ứng mong muốn.

Cho  nên  bất  kì  kẻ  ngốc  nào  đang  nói  về  tính  bất  tử của linh hồn cũng đều rất hấp dẫn đối với bạn. Bạn sẽ bị mắc vào. Không phải là bạn đã hiểu điều người đó nói - bản thân người ấy có thể chẳng hiểu - nhưng điều ấy sẽ rất hấp dẫn. Tại Ấn Độ mọi người tin vào tính bất tử của linh  hồn,  và  bạn  không  thể  nào  tìm  ra  nhiều  người  hèn nhát  hơn  ở  bất  kì  đâu  khác.  Trong  hàng  nghìn  năm  họ vẫn còn là nô lệ, nô lệ cho những quốc gia rất nhỏ. Bất kì ai  đã  tới  Ấn  Độ,  đều  chinh  phục  Ấn  Độ  mà  chẳng  mấy khó  khăn  gì.  Điều  đó  quá  đơn  giản.  Và  đấy  là  những người tin vào tính bất tử của linh hồn. Trong thực tế, một quốc  gia  tin  vào  tính  bất  tử  của  linh  hồn  thì  không  thể nào bị chinh phục được, bởi vì không ai sẽ sợ chết. Làm sao  bạn  chinh  phục  được  người  không  sợ  chết?  Họ  sẽ chết  tất  cả,  nhưng  họ  sẽ  không  chịu  bất  kì  khuất  phụcnào,  họ  không  thể  chịu  thua  bất  kì  kẻ  chinh  phục  nào. Nhưng  trong  hàng  nghìn  năm,  Ấn  Độ  vẫn  còn  là  nô  lệ. Rất dễ dàng, nó cứ còn là nô lệ.

Nước Anh là một nước rất nhỏ - có vài quận ở Ấn Độ còn lớn hơn. Nước Anh có thể cai trị trên quốc gia to lớn này một cách dễ dàng; chẳng khó khăn gì. Tại sao? ... Và những người này tin rằng linh hồn là bất tử! Nhưng niềm tin  không  phải  là  kinh  nghiệm  của  họ,  niềm  tin  là  từ  sợ hãi. Thế thì mọi sự được giải thích. Đây là những người hèn nhát, sợ sệt, sợ chết - do đó họ níu bám lấy ý tưởng rằng linh hồn là bất tử. Không phải là họ biết, không phải là họ đã kinh nghiệm; họ chưa bao giờ kinh nghiệm  bất kì  điều  gì  giống  thế,  họ  chỉ  kinh  nghiệm  cái  chết  bao quanh. Vì cái chết mà họ sợ đến thế. Cho nên một mặt họ tin vào cái bất tử  của linh hồn; mặt khác, bất kì ai cũng có thể hành hạ họ và họ sẵn sàng qui phục và chạm chân.

Chính  là  từ  sợ  mà  con  người  tin  vào  tính  bất  tử. Chính là từ sợ mà con người tin vào Thượng đế. Nó bắt nguồn  từ  run  rẩy.  Soren  Kierkegaard  cũng  đúng  về  tâm trí bình thường.

Một  triết  gia  cực  đoan  khác,  Jean-Paul  Sartre,  nói: “Con  người  bị  kết  án  là  tự  do.”  Tại  sao  lại  ‘bị  kết  án’? Tại sao lại dùng cái từ xấu xí ‘bị kết án’ này? Tự do - đấy là  một  loại  kết  án  sao?  Đúng  đấy,  với  tâm  trí  thông thường nó là vậy, bởi vì tự do có nghĩa là nguy hiểm. Tự do  có  nghĩa  là  bạn  không  thể  nào  dựa  vào  bất  kì  cái  gì, bạn  phải  dựa  vào  chính  mình.  Tự  do  có  nghĩa  là  tất  cả những cái chống đỡ đều đã bị lấy đi mất, tất cả những hỗ trợ đều biến mất. Tự do về cơ bản có nghĩa là cái không. Bạn tự do chỉ khi bạn là cái không.

Nghe  điều  Sartre  nói:  “Con  người,  khi  được  tự  do, trở  nên  khổ  não.”  Khổ  não  sao?  Đúng  đấy,  nếu  bạn không sẵn sàng cho nó, nếu bạn không được chuẩn bị để đi vào trong nó, thì nó là khổ não. Không ai muốn được tự do cả, bất kể điều mọi người cứ nói. Không ai muốn tự do cả. Mọi người muốn là nô lệ, bởi vì trong cảnh nô lệ thì trách nhiệm có thể được ném lên người nào đó khác. Bạn  không  bao  giờ  chịu  trách  nhiệm  cả,  bạn  chỉ  là  một nô  lệ:  bạn  có  thể  làm  gì  nào?  Bạn  chỉ  làm  cái  được  ra lệnh.

Nhưng khi bạn tự do, bạn sợ. Trách nhiệm nảy sinh. Mỗi  hành  động,  và  bạn  cảm  thấy  trách  nhiệm:  nếu  bạn làm  điều  này,  điều  này  có  thể  xảy  ra;  hay  nếu  bạn  làm việc khác, cái gì đó khác có thể xảy ra. Thế thì chọn lựa thuộc phần bạn, và chọn lựa tạo ra run rẩy. Và Jean-Paul Sartre  cũng  đúng  về  tâm  trí  thông  thường:  tự  do  tạo  ra khổ não.

Ông ấy nói, “Con người bị kết án là tự do,” bởi vì tự do tạo ra khiếp đảm. Nó là tự do khiếp đảm. Chẳng có gì bảo đảm cho tôi trong đó tôi có thể trú ẩn được. Tôi phải tự mình tạo ra những giá trị này. Tôi quyết định ý nghĩa của bản thân mình và vũ trụ mình, một mình, không thể bào  chữa  được  và  không  có  cớ  nào  cả.  Tôi  là  trình  bầy công khai về tự do, bạn là khác. Tự do của tôi là bày tỏ công  khai  về  bản  thể  tôi,  bạn  cũng  vậy.  Tính  duy  nhất của chúng ta bao gồm trong sự kiện là mỗi chúng ta làm điều này theo cách của mình.

Nhưng  Sartre  nghĩ tự  do  tạo  ra  khổ  não, và tự  do  là một  loại  kết  án,  sự  nguyền  rủa.  Và  Kierkegaard  nói, “Con  người  là  sự  run  rẩy  thường  xuyên.”  Còn  Phật  lại muốn  bạn  đi  vào  trong  tự  do  này,  vào  trong  cái  không này. Một cách tự nhiên, bạn phải được chuẩn bị về nó.Sariputra đã sẵn sàng bây giờ.

Do đó, này Sariputra, chính bởi sự không thành đạt của mình mà bồ tát, qua việc dựa vào sự hoàn hảo của trí huệ, cư ngụ không ý nghĩ bao phủ.

Trong việc thiếu vắng của ý nghĩ bao phủ ông ấy đã không bị làm cho run rẩy, ông ấy đã vượt qua điều gây rối trí, và cuối cùng ông ấy đạt tới niết bàn.

Ông  ấy  đã  vượt  qua  điều  gây  rối  trí...  và  ông  ấy không run rẩy trong cái không này.

Điều này có vẻ gần như không thể có được cho tâm trí  thông  thường:  làm  sao  bạn  có  thể  còn  không  run  rẩy khi  bạn  đang  biến  mất?  Khi  bạn  tan  chảy  vào  trong  cái không  biết,  làm  sao  bạn  vẫn  còn  không  hoảng  sợ?  Làm sao bạn có thể đảm đương không chạy trốn? Làm sao bạn có thể đảm đương không bắt đầu đi tìm những chống đỡ và ủng hộ để cho bạn có thể tạo ra cảm giác về bản ngã, về cái ta?

Đó là lí do tại sao Phật đã phải đợi hai mươi năm. Và thế  nữa,  ông  ấy  đã  phát  biểu  chân  lí  này  cho  Sariputra trong  một  đối  thoại  cá  nhân,  không  trong  buổi  thuyết giáo   công   cộng.   Và   nếu   mọi   người   không   tin   vào Sariputra,  họ  cũng  đúng  -  bởi  vì  Phật  đã  nói  điều  gì  đó khác với họ.

Nhớ  điều  này  về  tôi  nữa!  Nhớ  điều  này:  phát  biểu của tôi là mâu thuẫn bởi vì chúng được đưa ra cho nhiều người  khác  nhau,  chúng  được  đưa  ra  cho  các  tâm  thức khác nhau. Và bạn càng trưởng thành hơn, tôi sẽ càng trở nên mâu thuẫn hơn; tôi sẽ càng phải bác bẻ lại điều tôi đã nói trước đó - bởi vì điều đó sẽ không còn liên quan tới bạn  nữa.  Với  tâm  thức  trưởng  thành  của  bạn  tôi  sẽ  phải đáp ứng theo cách khác. Mỗi bước ngoặt trong tâm thức của bạn sẽ là một bước ngoặt trong phát biểu của tôi. Và khi tôi ra đi rồi, đừng tạo ra ba mươi sáu tông phái - bởi vì ba mươi sáu tông phái sẽ không có tác dụng.

Cái  không  đem lại  tự  do.  Tự  do  khỏi  cái  ta  là  tự  do tối  thượng.  Không  có  tự  do  nào  cao  hơn  điều  đó.  Cái không là tự do. Và nó không phải là khổ não, như Jean- Paul Sartre nói, và nó không là run rẩy, như Kierkegaard nói. Nó là phúc lành, nó là phúc lạc tối thượng. Nó không là run rẩy bởi vì không có ai để run rẩy cả.

Thiền chuẩn bị cho bạn về điều đó, bởi vì khi bạn đi vào trong thiền, hàng ngày bạn thấy bản thân mình càng ít. Và bạn càng ít thấy bản thân mình, theo cùng tỉ lệ bạn lại  càng  trưởng  thành  phúc  lạc  của  mình,  phúc  lành  của mình, hạnh phúc của mình. Dần dần, bạn học được toán học  của  thế  giới  nội  tâm  -  rằng  bạn  càng  có  đấy,  càng nhiều địa ngục; bạn càng ít đấy, càng nhiều cõi trời. Cái ngày  bạn  không  có  đấy,  đó  là  niết  bàn;  ngôi  nhà  tối thượng đã đạt tới. Bạn đã tới vòng tròn đầy đủ, bạn đã trở lại thành đứa trẻ. Không còn cái ta nào nữa.

Nhớ lấy, tự do không có nghĩa là tự do của cái ta. Tự do nghĩa là: tự do khỏi cái ta. Với Sartre điều đó có nghĩa

‘tự do của cái ta’. Đó là lí do tại sao điều đó có cảm giác kết án; cái ta vẫn còn. Nó trở thành tự do, nhưng nó vẫn còn - và đó là lí do tại sao có sợ hãi.

Nếu tự do là sao cho cái ta biến mất đi trong nó, và chỉ  có  tự  do  mà  không  có  ai  tự  do,  thế  thì  ai  có  thể  run rẩy, và ai có thể cảm thấy khổ não, và ai có thể cảm thấy bị kết án? Và thế thì không có vấn đề chọn lựa; tự do đóhành động theo ý riêng của nó. Người ta hành động từ vô chọn  lựa,  và  không  có  trách  nhiệm  nào  còn  lại  -  bởi  vì không có ai có thể cảm thấy có trách nhiệm gì. Cái không hành động. Vi vô vi - không hành động hành động. Nó là đáp  ứng  giữa  cái  không  bên  trong  và  cái  không  bên ngoài, và không có gì cản trở. chính bởi sự không thành đạt của mình mà bồ tát, qua việc dựa vào sự hoàn hảo của trí huệ... một mình ... cư ngụ không ý nghĩ bao phủ.

Bây giờ không ý nghĩ bao phủ. Và ý nghĩ bao phủ là rào  chắn  phân  chia  bạn  với  cái  không  bên  ngoài.  Đó  là điều  tôi  đã  nói  đêm  qua  cho  Neelamber,  Mark  cũ,  rằng tôi đã nói về hôm qua.

Tốihôm qua anh ấy đã đi vào tính chất sannyas; anh ấy  đã  trở  thành  Neelamber.  Neelamber  có  nghĩa  là  bầu trời xanh. Cái gì phân chia bầu trời bên ngoài với bầu trời bên trong? Sự bao phủ ý nghĩ của bạn. Đấy là những đám mây  không  cho  phép  cái  trần  trụi  của  bạn  tiếp  xúc  với bầu trời, sự trần trụi của bạn được bắc cầu với bầu trời. Ý nghĩ rằng  bạn là người Hindu, ý nghĩ rằng bạn là người Ki  tô  giáo,  ý  nghĩ  rằng  bạn  là  người  cộng  sản  hay  phát xít, tạo ra chia rẽ. Ý nghĩ rằng bạn là đẹp hay xấu tạo ra chia rẽ. Ý nghĩ rằng bạn là thông minh hay không thông minh tạo ra chia rẽ. Bất kì loại ý nghĩ nào - và chia rẽ. Và bạn  có  hàng  triệu  ý  nghĩ.  Bạn  sẽ  phải  bóc  tách  mình  ra giống  như  bạn  bóc  củ  hành,  hết  lớp  nọ  tới  lớp  kia.  Bạn bóc  lớp  vỏ  này  lớp khác  lại  có  đó;  bóc  nó  ra,  tầng  khác lại  có  đó.  Và  một  cách  tự  nhiên  khi  bạn  bóc  hành  thì nước mắt trào ra; nó gây cay mắt. Khi bạn bắt đầu phơi bầy bản thể mình, điều đó còn đau đớn hơn. Không giống như cởi quần áo, điều đó giống như việc bóc da bạn ra.

Nhưng  nếu  bạn  cứ  bóc  mãi,  rồi  một  hôm  bạn  đi  tới chỗ toàn bộ củ hành biến mất và chỉ cái không là còn lại trong tay bạn. Cái không đó là phúc lạc.

Phật nói: Bồ tát sống không có việc bao phủ ý nghĩ. Ông  ấy  ở  đây,  nhưng  ông  ấy  là  không  ai  cả;  ông  ấy  ở đây, nhưng ông ấy không có ý tưởng nào; ông ấy ở đây, nhưng  ông  ấy  không  có  ý  nghĩ.  Không  phải  là  ông  ấy không  thể  dùng  ý  nghĩ...  Tôi  vẫn  liên  tục  dùng  ý  nghĩ. Tôi đang nói với bạn ngay bây giờ, tôi phải dùng tâm trí và ý nghĩ - nhưng chúng không bao phủ tôi. Chúng là ở bên cạnh. Bất kì khi nào tôi cần, tôi dùng chúng. Bất kì khi nào tôi không dùng chúng, chúng không có đó - bầu trời  bên  trong  của  tôi  và  bầu  trời  bên  ngoài  là  một.  Và thậm chí trong khi tôi đang dùng chúng, tôi vẫn biết rằng chúng không thể phân chia tôi. Chúng là công cụ, bạn có thể dùng chúng, nhưng bạn không bị chúng che phủ theo bất kì cách nào.

... cư ngụ không ý nghĩ bao phủ.

Phật nói có ba loại bao phủ ý nghĩ. Loại thứ nhất là karma  averna  -  hành  động  không  hoàn  tất.  Những  hành động  không  toàn  bộ  bao  phủ  bản  thể  bạn.  Từng  hành động đều muốn được hoàn tất. Có thôi thúc nội tại trong mọi  việc  để  hoàn  tất  nó.  Bất  kì  khi  nào  bạn  cho  phép hành động  nào đó treo quanh bạn chưa hoàn tất, nó đều bao phủ quanh bạn: karma averna, nghiệp bao phủ quanh bạn.

Loại  thứ  hai  là  klesas  averna.  Tham  lam,  ghét  bỏ, ghen tị và những thứ đại loại như thế: chúng được gọi là klesas, không thuần khiết; chúng bao phủ bạn.Bạn đã bao giờ quan sát nó chưa? Người giận dữ gần như bao giờ cũng giận dữ - lúc ít, lúc nhiều, nhưng tất cả giận  dữ  đều  là  một.  Người  ấy  sẵn  sàng  nhảy  vào  bất  kì cái gì. Người ấy sẵn sàng, với bất kì lí do gì, lao vào một cách điên dại. Người ấy sôi sùng sục bên trong. Và người ghen tị cũng thế: người ghen tị cứ đi tìm kiếm cái gì đó mà với nó người ấy có thể ghen tị. Người vợ ghen tị cứ nhìn  mãi  vào  trong  túi  chồng  để  xem  mình  có  thể  tìm thấy cái gì đó, trong những bức thư của chồng, trong hồ sơ của chồng để xem mình có tìm thấy cái gì đó không.

Khi Mulla Nasruddin về tới nhà bao giờ cũng có lục đục  nào  đó,  vì  điều  này  điều  khác.  Vợ  anh  ấy  là  một người  rất  hay  lục  lọi  đến  mức  chị  ta  bao  giờ  cũng  tìm thấy thứ này thứ khác. Số điện thoại nào đó trong sổ của anh  ta,  và  chị  ta  bắt  đầu  nghi  ngờ.  Một  sợi  tóc  trên  áo choàng, và chị ta đi vào cuộc điều tra lớn - sợi tóc này từ đâu tới?

Một  hôm  chị  ta  chẳng  thể  tìm  thấy  cái  gì,  thậm  chí đến một sợi tóc. Mulla đã làm mọi việc ngày hôm đó; chị ta bắt đầu khóc lóc.

Và  Mulla  nói,  “Nào  có  vấn  đề  gì  vậy?  Đến  một  sợi tóc em cũng chẳng thể nào tìm thấy trên áo anh...?”

Chị  vợ  nói,  “Đấy  là  lí  do  tại  sao  em  khóc.  Bây  giờ anh đã bắt đầu đi với bọn phụ nữ trọc đầu!”

Rất khó, thực sự, để tìm ra phụ nữ trọc đầu, nhưng đó là  tâm  trí  của  người  ghen.  Đó  là  sự  bao  phủ.  Phật  gọi chúng  là  klesas,  không  thuần  khiết;  người  bản  ngã  bao giờ cũng đi tìm cái gì đó để hoặc khoe khoang khoác lác hoặc để cảm thấy bị tổn thương về nó. Người sở hữu bao giờ cũng đi tìm cái gì đó để cho mình có thể trưng bầy sở hữu của mình, hay trong việc tìm thấy cái gì đó tiêu cực để cho người ấy có thể tranh đấu với nó.

Mọi  người  cứ  tiếp  tục...  và  tôi  không  nói  về  người khác,  tôi  đang  nói  về  bạn  đấy.  Quan  sát  tâm  trí  mình  - bạn cứ tiếp tục tìm kiếm vì cái gì. Quan sát tâm trí mình trong hai mươi bốn giờ và bạn sẽ nhận ra tất cả những sự bao phủ đó, avernas.

Có hoặc những hành động không hoàn tất, hay không thuần  khiết;  hoặc  loại  thứ  ba  là  ghaya  avernas  -  những bao  phủ  niềm  tin,  ý  kiến,  ý  thức  hệ,  tri  thức.  Chúng không cho phép bạn biết, chúng không cho bạn đủ không gian để thấy. Ba lớp bao phủ này cần phải bị loại bỏ.

Khi ba lớp bao phủ này bị loại bỏ, thế thì người ta cư ngụ trong cái không. Từ ‘ cư ngụ’ cũng cần được hiểu.

Phật nói: Ông ấy cư ngụ trong cái không. Đấy là nhà ông ấy, cái không là nhà ông ấy. Ông ấy cư ngụ trong đó, nó là một chỗ cư ngụ. Ông ấy yêu nó, ông ấy hoàn toàn hoà  hợp  với  nó.  Nó  không  phải  là  xa  lạ,  ông  ấy  không cảm  thấy  như  người  ngoài  ở  đó.  Và  ông  ấy  không  cảm thấy  giống  như  ông  ấy  đang  ở  trong  khách  sạn  và  ngày mai ông ấy sẽ phải rời bỏ nó. Nó là nơi cư ngụ của ông ấy.  Khi  việc  bao  phủ  ý  nghĩ  đã  bị  loại  bỏ,  cái  không  là nhà bạn. Bạn hoàn toàn hài hoà với nó.

Kierkegaard và Sartre chưa bao giờ ở đó. Họ chỉ suy xét về nó. Họ chỉ nghĩ về nó, về nó sẽ là như thế nào. Đó là lí do tại sao Kierkegaard cảm thấy run rẩy. Ông ấy đơn giản nghĩ, cũng như bạn nghĩ...

Thửnghĩ xem nó sẽ thế nào khi bạn chết, và bạn sẽ được  đặt  lên  dàn  thiêu,  và  bạn  sẽ  kết  thúc  mãi  mãi.  Và thế  thì  bạn  sẽ  không  thể  nào  thấy  những  cây  xinh  tươi này,  những  con  người  đẹp  đẽ  này,  và  bạn  sẽ  không  còncười nữa, và bạn sẽ không yêu nữa, và bạn sẽ không thấy các vì sao nữa. Mà thế giới này vẫn tiếp tục, còn bạn sẽ không ở đây chút nào. Chẳng lẽ bạn không cảm thấy run lẩy bẩy sao? Chẳng lẽ bạn không cảm thấy run rẩy sao? Tất cả sẽ tiếp tục - chim sẽ hót và mặt trời sẽ lên và đại dương sẽ ầm ầm và chim ưng nào đó vẫn sẽ bay cao mãi cao  mãi,  và  hoa  sẽ  có  đó  cùng  hương  thơm,  và  hương nồng  của  đất  ướt  -  tất  cả  những  điều  đó  sẽ  có  đó.  Rồi bỗng nhiên một ngày nào đó bạn sẽ không có đó, và thân thể bạn sẽ chết. Cái thân thể đẹp đẽ này mà bạn đã từng sống với nó và bạn đã từng chăm sóc nó nhiều thế - nó sẽ ốm yếu và làm phiền nhiễu bạn - rồi một ngày nào đó nó sẽ  thành  vô  dụng  đến  mức  mà  mọi  người  đã  từng  yêu mến  nó,  cũng  cùng  những  người  ấy  thôi,  sẽ  đem  nó  lên dàn thiêu và đưa nó vào lửa. Quán tưởng về điều đó. Suy xét, và run rẩy sẽ tới.

Kierkegaard phải đã suy xét về nó. Ông ấy phải đã là người có thiên hướng rất sợ sệt. Có câu chuyện kể về ông ấy rằng ông ấy là con một người giầu có. Người bố chết; ông  ấy  đã  để  lại  đủ  tiền  cho  Kierkegaard,  cho  nên  ông này chẳng bao giờ làm lụng, ông ấy tiếp tục suy tư. Ông ấy có thể dễ dàng đảm đương việc đó - chẳng có gì phải làm  cả.  Ông  ấy  có  đủ  tiền  trong  ngân  hàng.  Ngày  đầu tiên  hàng  tháng  ông  ấy  sẽ  ra  ngân  hàng  -  đó  là  toàn  bộ công  việc của  ông  ấy  - để rút  tiền.  Và  thế  rồi  ông  ấy  sẽ sống  và  thiền.  Thiền  theo  nghĩa  của  ông  ấy  là  suy  tư, nghiền  ngẫm,  suy  nghĩ.  Đó  là  điều  từ  thiền  theo  tiếng Anh  ngụ  ý.  Đấy  không  phải  là  việc  dịch  đúng  cho  chữ dhyana.

Khi mọi người tới tôi và tôi bảo họ thiền, họ nói, “Về cái gì?” Từ tiếng Anh có nghĩa là thiền về cái gì đó, vật nào  đó.  Từ  Ấn  Độ  dhyana  có  nghĩa  là  sống  trong  nó, không phải là suy tư về cái gì đó. Nó là trạng thái, không phải là hành động.

Cho  nên  ông  ấy  sẽ  suy  tư  và  suy  nghĩ,  và  nghiền ngẫm  và  triết  lí.  Nghe  nói  rằng  ông  ấy  yêu  một  phụ  nữ đẹp,  nhưng  không  thể  quyết  định  được  liệu  có  cưới  vợ hay không. Chính hiện tượng yêu trở thành run rẩy trong ông ấy. Trong ba năm ông ấy nghiền ngẫm về nó, và cuối cùng ông ấy quyết địng không lấy vợ. Mà ông ấy thì đã yêu.  Trong  suốt  cuộc  đời,  ông  ấy  không  thể  nào  quên được  người  phụ  nữ  này,  toàn  bộ  cuộc  đời  ông  ấy  cảm thấy  khổ  sở vì  người  phụ  nữ  này.  Người  phụ  nữ  này  đã yêu, ông ấy đã yêu; thế mà ông ấy vẫn quyết định không lấy vợ. Tại sao? - bởi vì chính ý tưởng yêu đã tạo ra run rẩy trong ông ấy. Tình yêu là một loại cái chết. Nếu bạn thực  sự  yêu  một  người  thì  bạn  chết  đi  trong  người  đó, bạn biến mất trong người đó.

Khi  bạn  làm  tình...  Tôi  phải  dùng  từ  ‘làm’  này  -  nó không đúng, nhưng không ngôn ngữ nào thực sự là đúng cả.  Cho  nên  nhớ  lấy,  tôi  phải  dùng  từ  với  tất  cả  những giới  hạn  của  nó.  Tình  yêu  không  thể  làm  được.  ‘Làm tình’ là cách diễn đạt sai: nó xảy ra. Nhưng khi nó xảy ra, khi bạn đang trong không gian tình yêu với ai đó, thì sợ hãi tới bởi vì bạn đang biến mất. Đó là lí do tại sao rất, rất  nhiều  người,  hàng  triệu  người,  chưa  bao  giờ  đạt  tới cực thích - bởi vì cực thích là cái chết.

VàKierkegaard đã yêu nhiều đến mức ông ấy trở nên sợ rằng ông ấy có thể làm mất bản thân mình trong người phụ nữ này. Sợ hãi đó quá nhiều. Ông ấy vứt bỏ ý tưởng ấy.  Ông  ấy  từ  chối,  ông  ấy  không  lấy  vợ.  Ông  ấy  chịu đựng trong suốt cuộc đời - ông ấy đã chấp nhận điều đó - nhưng bởi vì sợ... Ông ấy là người có thiên hướng sợ sệt.Ông ấy sống hoàn toàn tốt, chẳng làm gì, chỉ triết lí. Và  có  một  chuyện  tiếu  lâm  rất  lạ  về  ngày  ông  ấy  chết. Ông ấy chết khi ông ấy từ ngân hàng về. Đó là ngày đầu tháng; ông ấy từ ngân hàng về, đã rút tiền xong - nhưng đây  là  món  tiền  cuối  cùng.  Ông  ấy  chết  trên  đường. Người ta cứ nghĩ rằng ông ấy chết vì sợ,  bởi vì bây giờ không  còn  lại  tiền  trong  ngân  hàng  nữa.  Ông  ấy  hoàn toàn  mạnh  khoẻ,  ông  ấy  không  ốm,  chẳng  có  lí  do  nào cho  ông ấy  chết  bất  thần  đến  thế.  Nhưng  trở về từ  ngân hàng  -  và  viên  quản  lí  ngân  hàng  đã  nói,  “Đây  là  món tiền  cuối  cùng;  tiền  của  ông  đã  hết”  -  ông  ấy  không  thể về được tới nhà. Ông ấy chết trên đường.

Ông  ấy  không  thể  nào  kinh  nghiệm  được  cái  không mà Phật đang nói tới. Ông ấy chắc chỉ nghĩ về nó thôi - do  đó  mới  sợ.  Và  Jean-Paul  Sartre  cũng  không  ở  trong không gian được gọi là thiền. Ông ấy không phải là thiền nhân; ông  ấy là nhà suy tưởng,  người phương Tây hoàn toàn.  Ông  ấy  chẳng  biết  đến  cách  thức  phương  Đông  đi vào. Do đó tự do có vẻ giống như kết án, và tự do có vẻ như khổ não.

Chân  lí  lại  chính  là  điều  ngược  lại.  Nếu  bạn  đi  vào trong tự do, vào trong cái không, có phúc lạc. Nếu bạn đi vào trong cái chết hoàn toàn mà được gọi là tình yêu đó, thì có satori, samadhi. Phật nói: Ông ấy cư ngụ trong cái không đó, đấy là nhà của ông ấy. Đấy không phải là khổ não, đấy không phải là run rẩy, đấy không phải là kết án. Ông ấy cư ngụ ở đó. Đấy là nhà ông ấy. ông ấy đã không bị làm cho run rẩy, ông ấy đã vượt qua điều gây rối trí, và cuối cùng ông ấy đạt tới niết bàn.

Phật không nói điều gì khác. Ông ấy nói: Ông đi vào trong trạng thái này của cái không, thế thì niết bàn là kết quả  tự  nhiên.  Đến  tận  cùng,  nó  tới  theo  ý  riêng  của  nó. Ông không cần lo nghĩ về nó; ngay chỗ đầu tiên ông đã không  thể  làm  được  điều  gì  về  nó  cả.  Ông  chỉ  đi  vào trong cái không này, và thế thì cái không bắt đầu trưởng thành, trưởng thành mãi, trở nên ngày một bao la hơn, rồi một hôm nó trở thành toàn bộ sự tồn tại của ông. Thế thì có niết bàn - ông đã dừng việc hiện hữu. Ông đã biến mất trong vũ trụ.

Ai  đó  hỏi  Phật,  “Khi  thầy  qua  đời  và  thầy  sẽ không bao giờ quay lại trong thân thể này nữa, điều gì sẽ xảy ra cho thầy?”

Và ông ấy nói, “Ta sẽ tan biến trong sự tồn tại. Nếu ông nếm trải sự tồn tại, ông sẽ nếm trải ta.”

Và  đúng  đấy,  điều  đó  là  đúng:  nếu  bạn  nếm  trải  sự tồn  tại  thì  bạn  sẽ  nếm  trải  tất  cả  chư  Phật  -  Krishna, Christ,   Phật,   Mahavira,   Zarathustra,   Lão   Tử,   Kabir, Nanak - bạn sẽ nếm trải tất cả chư Phật. Cái ngày bạn đi vào trong cái không đó, bạn sẽ được tất cả chư Phật đón chào. Toàn bộ sự tồn tại đang xúc động với phật tính bởi vì  biết  bao  nhiêu  vị  Phật  đã  tan  biến  trong  nó.  Họ  đã nâng lên chính mức của sự tồn tại.

Bạn thật may mắn, bởi vì trước bạn biết bao nhiêu vị Phật đã đi vào sự tồn tại. Khi bạn đi vào đó, bạn sẽ không thể nào không được đón chào.

Tất cả những người xuất hiện như chư phật trong ba thời đều tỉnh thức tới chứng ngộ chính đẳng, chính giác và hoàn hảobởi vì họ đã dựa vào sự hoàn hảo của trí huệ.

Chỗ trú ẩn duy nhất là hoàn hảo của trí huệ, hoàn hảo của thiền. Trong quá khứ nó đã là như vậy, trong hiện tại nó đang là như vậy, trong tương lai nó sẽ là như vậy. Bất kì ai trở thành vị Phật đều trở thành Phật qua thiền. Trú ẩn vào thiền đi. Trú ẩn vào cái không đi.

Đủ cho hôm nay.

Liệu trí tuệ có phải là cánh cửa vào chứng ngộ không, hay chứng ngộ chỉ có thể đạt tới qua buông xuôi?

Có đúng là người ta phải trải qua địa ngục không? Tôi về phe với người sẽ nhận ra Thầy nếu Thầy là người lái taxi.

Tại sao có khó khăn cho tôi để buông xuôi vào người đàn ông?

Vấn đề của vũ trụ là gì nếu định mệnh của con người là siêu việt lên trên nó? Blah, blah, blah... Xin làm sáng tỏ.

Sao tôi phải mang tính chất sannyas?

8.    Con đường của thông minh

Câu hỏi thứ nhất:

Osho kính yêu,

Liệu trí tuệ có phải là cánh cửa vào chứng ngộ không, hay chứng ngộ chỉ có thể đạt tới qua buông xuôi?

Chứng  ngộ  bao  giờ  cũng  qua  buông  xuôi,  nhưng buông xuôi chỉ đạt tới qua thông minh. Chỉ kẻ ngốc mới không  thể  buông  xuôi.  Để  buông  xuôi  bạn  cần  thông minh lớn. Thấy ra vấn đề về buông xuôi là đỉnh cao của sáng  suốt;  thấy  ra  vấn  đề  là  bạn  không  tách  rời  khỏi  sự tồn  tại  là  đỉnh  cao  nhất  mà  thông  minh  có  thể  trao  cho bạn.

Không có xung đột giữa thông minh và buông xuôi. Buông  xuôi  là  thông  qua  thông  minh,  mặc  dầu  khi  bạn buông  xuôi  thì  thông  minh  cũng  phải  bị  buông  xuôi.

Thông qua buông xuôi mà trí tuệ tự tử. Thấy ra cái vô ích của  chính  mình,  thấy  ra  cái  ngớ  ngẩn  của  chính  mình, thấy ra cái khổ não mà nó tạo ra, nó liền biến mất. Nhưng điều  đó  xảy  ra  qua  thông  minh.  Và  đặc  biệt  trong  mối liên  quan  tới  Phật,  con  đường  là  thông  minh.  Chính  từ phật có nghĩa là thông minh thức tỉnh.

Trong Tâm Kinh một phần tư những từ được dùng là mang  nghĩa  thông  minh.  Từ  phật  có  nghĩa  là  thức  tỉnh, bodhi  -  bồ  đề  -  có  nghĩa  là  việc  thức  tỉnh,  sambodhi nghĩa là thức tỉnh hoàn hảo, abhisambuddha có nghĩa là thức tỉnh hoàn toàn, bodhisattva - bồ tát - có nghĩa là sẵn sàng  để  trở  thành  thức  tỉnh  hoàn  toàn.  Tất  cả  quay  lại cùng  gốc,  budh,  có  nghĩa  là  thông  minh.  Từ  budhi,  trí tuệ,  cũng  tới  từ  cùng  gốc.  Từ  gốc  budh  có  nhiều  chiều cho nó. Không có một từ tiếng Anh nào có thể dịch được nó; nó có nhiều điều ngụ ý. Nó rất linh động và nên thơ. Không ngôn ngữ nào khác có từ giống như từ budh, với nhiều nghĩa thế. Có ít nhất năm nghĩa cho từ budh.

Nghĩa thứ nhất là thức tỉnh, thức tỉnh chính mình, và đánh  thức  người  khác,  để  thức  tỉnh.  Hiểu  theo  nghĩa thường,  nó  là  đối  lập  với  ngủ,  trong  giấc  ngủ  của  ảo tưởng  mà  từ  đó  người  đã chứng  ngộ  đánh  thức dậy  như từ giấc mơ. Đó là ý nghĩa thứ nhất của thông minh, budh

- tạo ra sự thức tỉnh trong bạn.

Người  thường  thì  ngủ.  Thậm  chí  khi  bạn  nghĩ  bạn đang tỉnh, bạn cũng không tỉnh đâu. Bước đi trên đường, bạn hoàn toàn tỉnh thức - trong tâm trí bạn. Nhưng nhìn từ cái nhìn của vị Phật, bạn đang ngủ say, bởi vì cả nghìn lẻ một giấc mơ và ý nghĩ đang la hét ầm ĩ bên trong bạn. ánh sáng bên trong bạn bị u ám rất nhiều. Đấy là một loại giấc  ngủ.  Quả  thế,  mắt  bạn  mở  đấy,  hiển  nhiên,  nhưng mọi người có thể bước trong mơ, trong giấc ngủ, với mắtmở.  Và  Phật  nói:  Bạn  cũng  đang  bước  trong  giấc  ngủ  - với mắt mở.

Nhưng con mắt bên trong bạn không mở. Bạn không biết  bạn  là  ai.  Bạn  không  nhìn  vào  trong  thực  tại  riêng của  mình.  Bạn  không  tỉnh  thức.  Tâm  trí  tràn đầy  ý  nghĩ thì không tỉnh thức, không thể là tỉnh thức được. Chỉ tâm trí đã loại bỏ các ý nghĩ và suy nghĩ, đã giải tán các đám mây  quanh  nó  -  và  mặt  trời  đang  chiếu  sáng  rực  rỡ,  và bầu trời hoàn toàn trống rỗng mây - mới là tâm trí thông minh, mới là tỉnh thức.

Thông minh là khả năng hiện hữu trong hiện tại. Bạn càng trong quá khứ hay trong tương lai nhiều bạn càng ít thông minh. Thông minh là khả năng hiện hữu ở đây và bây giờ, hiện hữu trong khoảnh khắc này và không ở đâu khác. Thế thì bạn là tỉnh thức.

Chẳng  hạn,  bạn  đang  ngồi  trong  nhà  và  ngôi  nhà bỗng nhiên bốc cháy; bạn đang trong nguy hiểm. Thế thì với khoảnh khắc đó bạn sẽ thức tỉnh. Trong khoảnh khắc đó  bạn  sẽ  không  nghĩ  nhiều  ý  nghĩ.  Trong  khoảnh  khắc đó  bạn  quên  mất  toàn  bộ  quá  khứ  của  mình.  Trong khoảnh khắc đó bạn sẽ không bị kí ức tâm lí của mình la hét  bên  trong  -  rằng  bạn  đã  yêu  một  người  phụ  nữ  ba mươi  năm  trước  đây,  và  anh  bạn,  đấy  là  tưởng  tượng! Hay, ngày hôm nọ bạn mới ở một quán ăn Tàu, và hương vị  vẫn  còn  phảng  phất  đâu  đây,  mùi  hương  thơm  cùng mùi bánh mì được nấu nướng ngon lành. Bạn sẽ không ở trong những ý nghĩ đó. Không, khi nhà bạn bị cháy, bạn không thể còn những loại ý nghĩ đó. Bỗng nhiên bạn  sẽ xô về khoảnh khắc này: ngôi nhà đang bốc cháy và cuộc sống  của  bạn  đang  nguy  hiểm.  Bạn  sẽ  không  mơ  về tương  lai,  về  điều  gì  bạn  định  làm  ngày  mai.  Ngày  mai chẳng còn liên quan, hôm qua chẳng còn liên quan, thậm chí  hôm  nay  cũng  chẳng  còn  liên  quan  nữa!  -  chỉ  có khoảnh  khắc  này,  khoảnh  khắc  ngay  lúc  này.  Đó  là  ý nghĩa thứ nhất của budh, thông minh.

Và  có  sáng  suốt  lớn.  Một  người  muốn  thực  sự  thức tỉnh,  muốn  thực  sự  là  vị  Phật,  phải  sống  từng  khoảnh khắc trong mãnh liệt như vậy - như bạn rất hãn hữu sống trong nguy hiểm nào đó.

Nghĩa  thứ  nhất  là  đối  lập  với  ngủ.  Và  một  cách  tự nhiên,  bạn  có  thể  thấy  thực  tại  chỉ  khi  bạn  không  ngủ. Bạn có thể đối mặt với nó, bạn có thể nhìn thẳng vào mắt của chân lí - hay gọi nó là Thượng đế - chỉ khi bạn thức tỉnh. Bạn có hiểu vấn đề về sự mãnh liệt, vấn đề về hiện hữu trong lửa không? Hoàn toàn thức tỉnh, có sáng suốt. Sáng suốt đó đem lại tự do, sáng suốt đó đem lại chân lí.

Nghĩa thứ hai của budh là nhận ra - trở nên nhận biết về, quen biết với, là chú ý, để ý tới. Và vị Phật là người như  vậy,  người  đã  nhận  ra  cái  giả  là  cái  giả,  và  có  đôi mắt mở to để thấy cái thật là thật. Thấy cái giả là giả là bắt  đầu  của  hiểu  biết  chân  lí  là  gì.  Chỉ  khi  bạn  thấy  cái giả  là  giả,  bạn  mới  có  thể  thấy  chân  lí  là  gì.  Bạn  không thể tiếp  tục  sống  trong  ảo  tưởng,  bạn  không  thể tiếp  tục sống  trong  niềm  tin  của  mình,  bạn  không  thể  tiếp  tục sống trong định kiến của mình nếu bạn muốn biết chân lí. Cái  giả  phải  được  nhận  ra  là  giả.  Đó  là  ý  nghĩa  thứ  hai của budh - nhận ra cái giả là giả, cái sai trái là sai trái.

Chẳng hạn, bạn đã tin vào Thượng đế; bạn được sinh ra  là  người  Ki  tô  giáo  hay  Hindu  giáo  hay  Mô  ha  mét giáo. Bạn đã được dạy rằng Thượng đế tồn tại, bạn phải sợ Thượng đế - rằng nếu bạn không tin, bạn sẽ đau khổ, rằng bạn sẽ bị trừng phạt, rằng Thượng đế rất hung tợn, rằng  Thượng  đế  sẽ  chẳng  bao  giờ  tha  thứ  cho  bạn.Thượng đế của người Do Thái nói, “Ta là Thượng đế rất ghen tị. Chỉ được tôn thờ ta mà không được tôn thờ bất kì ai khác!” Thượng đế của người Mô ha mét giáo cũng nói cùng  điều  đó:  “Chỉ  có  một  Thượng  đế,  và  không  có Thượng  đế  nào  khác;  và  chỉ  có  một  nhà  tiên  tri  về Thượng  đế  -  Mohammed  -  và  không  có  nhà  tiên  tri  nào khác.”

Ước định này có thể ăn sâu trong bạn đến mức nó có thể vẫn còn lởn vởn thậm chí khi bạn bắt đầu không tin vào Thượng đế.

Mới  hôm  nọ  Mulla  Nasruddin  còn  ở  đây,  và  tôi  hỏi anh  ta,  “Mulla  Nasruddin,  từ  khi  anh  trở  thành  người cộng sản, anh đã trở thành một đồng chí, thế Thượng đế thì sao?”

Anh ta nói, “Làm gì có Thượng đế! - và Mohammed là nhà tiên tri duy nhất.”

Ước định có thể ăn sâu đến thế: Mohammed vẫn còn là nhà tiên tri.

Bạn  đã  được  nuôi  dưỡng  lớn  lên  trong  việc  tin  vào Thượng đế, và bạn đã tin. Đây là niềm tin. Dù Thượng đế có tồn tại hay không cũng chẳng liên quan gì tới niềm tin của bạn. Chân lí chẳng liên quan gì với niềm tin của bạn cả. Dù bạn có tin hay không thì cũng chẳng khác biệt gì cho  chân  lí.  Nhưng  nếu  bạn  tin  vào  Thượng  đế,  bạn  cứ thấy  -  ít  nhất  thì  cũng  nghĩ  -  rằng  bạn  gặp  Thượng  đế. Nếu bạn không tin vào Thượng đế, thì sự không tin vào Thượng đế đó sẽ ngăn cản bạn khỏi việc biết. Tất cả các niềm tin đều ngăn cản, bởi vì chúng trở thành định kiến quanh  bạn,  chúng  trở  thành  việc  bao  phủ  ý  nghĩ  -  điều Phật gọi là avarnas.

Con người của thông minh không tin vào bất kì điều gì, và cũng chẳng không tin vào bất kì điều gì. Con người của thông minh đơn giản cởi mở để nhận ra bất kì cái gì đang xem xét. Nếu Thượng đế có đó, người đó sẽ nhận ra

- nhưng không theo niềm tin của mình; người đó không có niềm tin. Chỉ trong thông minh không niềm tin, chân lí  mới  có  thể  xuất  hiện.  Khi  bạn  đã  tin,  bạn  không  cho phép có chỗ nào để chân lí tới với bạn. Định kiến của bạn được tôn lên, đã được tôn lên. Bạn không thể thấy cái gì đó đi ngược lại niềm tin của mình; bạn sẽ trở nên sợ hãi, bạn  sẽ  trở  nên  lung  lay,  bạn  sẽ  bắt  đầu  run  rẩy.  Bạn  đã đặt quá nhiều niềm tin của mình - quá nhiều cuộc sống, quá  nhiều  thời  gian,  quá  nhiều  lời  cầu  nguyện,  năm  lần mỗi ngày. Trong năm mươi năm một người đã cống hiến cho  niềm  tin  của  mình;  bây  giờ  bỗng  nhiên  làm  sao người đó có thể nhận ra sự kiện là không có Thượng đế? Một người đã đặt toàn bộ cuộc sống mình vào chủ nghĩa cộng  sản,  tin  rằng  không  có  Thượng  đế;  làm  sao  người đó có thể tới gặp nếu Thượng đế có đó? Người đó sẽ cứ tránh né.

Tôi không nói bất kì điều gì về việc liệu Thượng đế có hay không. Điều tôi đang nói là cái gì đó có liên quan tới bạn, không phải với Thượng đế. Một tâm trí, một tâm trí thoáng đãng, là cần thiết, thông minh là cần thiết, cái không  níu  bám  vào  bất  kì  niềm  tin  nào.  Thế  thì  bạn  là giống  như  tấm  gương:  bạn  phản  ánh  cái  đang  đó,  bạn không làm biến dạng nó. Đó là ý nghĩa thứ hai của budh.

Người thông minh không phải là người cộng sản mà cũng  chẳng  Ki  tô  giáo.  Người  thông  minh  không  tin, cũng  chẳng  không  tin.  Điều  đó  không  phải  là  cách  thức của người ấy. Người ấy nhìn vào cuộc sống, và bất kì cái gì có đó, người ấy đều sẵn sàng thấy nó. Người ấy khôngcó  rào  chắn  nào  cho  cái  nhìn  của  mình;  cái  nhìn  của người  ấy  là  trong  suốt.  Chỉ  số  ít  người  ấy  mới  đạt  tới chân lí.

Nghĩa  thứ  ba  của  gốc  budh,  thông  minh,  là  biết,  là hiểu. Phật biết cái đang đó; ông ấy hiểu cái đang đó,  và trong chính hiểu biết là tự do khỏi mọi cảnh nô lệ - biết theo   nghĩa   hiểu,   không   theo   nghĩa   thông   thạo.   Phật không   phải   là   người   thông   thạo.   Người   thông   minh không  quan  tâm  nhiều  tới  thông  tin  và  tri  thức.  Người thông  minh  quan  tâm  nhiều  tới  khả  năng  để  biết.  Mối quan  tâm  đích  thực,  thực  sự  của  người  đó  là  trong  việc biết, không phải trong tri thức.

Việcbiết cho bạn hiểu; tri thức chỉ cho bạn cảm giác về hiểu mà không cho bạn việc hiểu thực sự. Tri thức là đồng  tiền  giả,  nó  là  lừa  dối.  Nó  chỉ  cho  bạn  cảm  giác rằng bạn biết, mà bạn thì lại chẳng biết gì cả. Bạn có thể cứ  tích  luỹ  mãi  tri  thức  bao  nhiêu  tuỳ  ý,  bạn  có  thể  cứ tích  trữ,  bạn  có  thể trở thành  rất,  rất  thông  thạo.  Bạn  có thể viết sách, bạn có thể có bằng cấp, bạn có thể có bằng tiến  sĩ,  tiến  sĩ  văn  chương,  mà  bạn  vẫn  cứ  còn  là  người dốt  nát,  bạn  bao  giờ  vẫn  cứ  là  người  ngu  đần.  Những bằng  cấp  đó  không  làm  thay  đổi  bạn;  chúng  không  thể thay đổi bạn được. Trong thực tế cái ngu đần của bạn còn trở nên mạnh hơn... bây giờ  nó có cả bằng cấp nữa!  Nó có thể chứng minh bản thân nó qua chứng chỉ. Nó không thể  chứng  minh  được  qua  cuộc  sống,  nhưng  nó  có  thể chứng  minh  qua  chứng  chỉ.  Nó  không  thể  chứng  minh được theo bất kì cách nào khác, nhưng nó sẽ mang bằng cấp, chứng chỉ, công nhận từ xã hội; mọi người nghĩ bạn biết, và bạn cũng nghĩ bạn biết.

Bạn chưa từng thấy điều này sao? Những người được coi  là  rất  thành  thạo  đều  là  những  kẻ  dốt  nát  như  bất  kì ai,  đôi  khi  còn  dốt  nát  hơn.  Rất  hiếm  khi  tìm  ra  được người  thông  minh  trong  thế  giới  hàn  lâm,  rất  hiếm.  Tôi đã ở trong cái thế giới hàn lâm đó, và tôi nói điều đó qua kinh  nghiệm  của  tôi.  Tôi  đã  từng  thấy  người  nông  dân thông minh, tôi chưa thấy các giáo sư thông minh. Tôi đã thấy  tiều  phu  thông  minh,  tôi  chưa  từng  thấy  vị  giáo  sư thông minh nào. Tại sao? Điều gì đi sai với những người này?

Một  điều  đã  đi  sai:  họ  có  thể  bị  phụ  thuộc  vào  tri thức.  Họ  không  cần  trở  thành  người  biết,  họ  có  thể  phụ thuộc vào tri thức. Họ đã tìm thấy cách phụ. Cách chính cần  dũng  cảm.  Cách  chính,  việc  biết,  chỉ  ít  người  mới đảm  đương  nổi  -  những  người  phiêu  lưu,  những  người vượt  ra  ngoài  con đường thông thường  mà  đám đông  đi qua,  những  người  chọn  con  đường  nhỏ  hẹp  trong  rừng rậm  còn  chưa  biết.  Mối  nguy  hiểm  là  họ  có  thể  bị  lạc. Mạo hiểm cao.

Khi bạn có thể lấy tri thức phụ, việc gì phải bận tâm? Bạn  có  thể  chỉ  ngồi  trong  ghế  mình.  Bạn  có  thể  tới  thư viện  hay  tới  đại  học,  bạn  có  thể  thu  thập  thông  tin.  Bạn có thể làm một đống thông tin lớn và ngồi lên trốc. Qua tri thức kí ức bạn trở thành ngày một lớn hơn, nhưng trí thông minh của bạn không trở nên lớn hơn. Đôi khi việc xảy ra là bạn không biết nhiều, khi bạn không thật thành thạo lắm, bạn sẽ thông minh vào khoảnh khắc nào đó.

Tôi đã từng nghe...

Một phụ nữ mua một hộp quả nhưng bà ấy không thể nào  mở  được  cái  hộp.  Bà  ấy  không  biết  làm  sao  để  mở nó. Cho nên bà ấy chạy tới chỗ học để tìm sách dạy nấu ăn. Trong lúc bà ấy tìm trong sách vở và thấy số trang vàtham khảo, rồi chạy trở về để mở hộp, thì người phục vụ đã mở xong nó.

Bà ấy hỏi, “Nhưng làm sao anh làm được điều đó?” Người  phục  vụ  trả  lời,  “Thưa  bà,  khi  bà  không  thể đọc được, bà phải dùng cái trí của mình.”

Đúng  đấy,  đó  là  cách  nó  xảy  ra.  Đó  là  lí  do  tại  sao nông dân, người làm vườn, tiều phu, thông minh hơn, có tươi  tắn  quanh  họ.  Họ  không  thể  đọc  được,  cho  nên  họ phải dùng tâm trí họ. Người ta phải sống và người ta phải dùng tâm trí mình.

Nghĩa  thứ  ba  của  budh  là  biết,  theo  nghĩa  của  việc hiểu .

Phật  đã  thấy  cái  đang  đó.  Ông  ấy  hiểu  cái  đang  đó, và trong chính hiểu biết đó là tự do khỏi tất cả cảnh nô lệ. Điều đó nghĩa là gì? Nó có nghĩa là bạn sợ.

Chẳng hạn, những bài nói về Tâm Kinh này làm cho nhiều người cảm thấy sợ. Nhiều người đã gửi thông điệp của mình: “Osho ơi, thôi đi! Thầy làm chúng tôi sợ về cái không và cái chết.” Prageet rất sợ. Vidya rất sợ, và nhiều người nữa. Tại sao? Bạn không muốn vứt bỏ sợ hãi sao? Nếu bạn muốn vứt bỏ sợ hãi thì bạn sẽ phải hiểu sợ hãi. Bạn  muốn  tránh  sự  kiện  là  sợ  hãi  có  đó,  sợ  hãi  chết  có đó.

Bây  giờ  Prageet,  bề  ngoài,  trông  có  vẻ  một  người mạnh mẽ - một Rolfers - nhưng sâu bên trong anh ấy rất sợ  chết;  anh  ấy  là  một  trong  những  người  sợ  nhất  xung quanh  đây.  Có  thể  đó  là  lí  do  tại  sao  bên  ngoài  anh  ấy sắm vai mạnh mẽ, uy quyền, kẻ bắt nạt. Đó chính là điều Rolfer là gì!

Tôi có nghe nói rằng gần đây quỉ trong địa ngục đang bổ nhiệm Rolfer: chúng tra tấn mọi người vì lợi ích của chúng, và chúng tra tấn rất kĩ thuật.

Nếu bạn sợ hãi bên trong, bạn sẽ phải tạo ra cái gì đó mạnh  mẽ  quanh  bạn,  giống  như  lớp  vỏ  cứng,  để  cho không ai nhận ra rằng bạn đang sợ. Và đó không phải là vấn đề duy nhất - bạn cũng sẽ không biết rằng bạn đang sợ  bởi  vì  cái  vỏ  cứng  đó.  Nó  sẽ  bảo  vệ  bạn  khỏi  người khác, nó sẽ bảo vệ bạn khỏi hiểu biết của chính mình.

Người  thông  minh  không  đào  thoát  khỏi  bất  kì  sự kiện nào. Nếu đấy là sợ hãi, người ấy sẽ đi vào trong nó - bởi vì lối  ra là đi qua nó. Nếu người đó  cảm thấy  sợ  và run rẩy nảy sinh trong người đó, người đó sẽ gạt mọi thứ sang bên: trước hết sợ hãi này phải được trải qua. Người đó  sẽ  đi  vào  trong  nó,  người  đó  sẽ  cố  gắng  để  hiểu. Người đó sẽ không cố gắng làm sao để không sợ; người ấy  sẽ  không  hỏi  câu  hỏi  đó.  Người  ấy  sẽ  đơn  giản  hỏi một câu hỏi: “Sợ hãi này là gì? Nó có đó, nó là một phần của  ta,  nó  là  thực  tại  của  ta.  Ta  phải  đi  vào  trong  nó,  ta phải hiểu nó. Nếu ta không hiểu nó, một phần của ta bao giờ cũng sẽ vẫn còn là điều không biết đối với ta. Và làm sao ta biết được ta là ai nếu ta cứ né tránh các bộ phận? Ta sẽ không hiểu sợ hãi, ta sẽ không hiểu cái chết, ta sẽ không hiểu giận dữ, ta sẽ không hiểu căm giận của mình, ta  sẽ  không  hiểu  ghen  tị  của  mình,  ta  sẽ  không  hiểu  cái này cái khác...” Thế thì làm sao bạn định hiểu được chính mình?

Tất  cả những cái đó là bạn đấy! Đây là sự  hiện hữu của bạn. Bạn phải đi vào trong mọi thứ đang có đấy, mọi xó xỉnh và góc khuất. Bạn phải thám hiểm sợ hãi. Cho dù bạn có run rẩy thì cũng chẳng có gì phải lo âu: cứ run rẩy nhưng  đi  vào.  Run  rẩy  còn  tốt  hơn  nhiều  so  với  chạytrốn, bởi vì một khi bạn chạy trốn, phần đó sẽ vẫn còn là điều không biết đối với bạn, và bạn sẽ ngày càng trở nên sợ hãi để nhìn vào nó bởi vì sợ hãi đó cứ tích luỹ lại mãi. Nó  sẽ  trở  nên  ngày  càng  lớn  hơn  mãi  nếu  bạn  không  đi vào nó ngay bây giờ, khoảnh khắc này. Ngày mai nó sẽ sống  thêm  hai  mươi  bốn  giờ  nữa.  Nhận  biết  đi!  -  nó  sẽ bắt rễ nhiều hơn trong bạn, nó sẽ có tán lá lớn hơn, nó sẽ trở nên mạnh hơn; và thế thì nó sẽ sẽ khó mà khắc phục hơn.  Tốt  hơn  cả  là  đi  vào  ngay  bây  giờ,  thế  cũng  đã  là chậm.

Và nếu bạn đi vào trong nó và bạn thấy nó... Và thấy có nghĩa là không định kiến. Thấy có nghĩa là bạn không lên  án  sợ  hãi  là  xấu  ngay  từ  đầu.  Ai  biết  được?  -  nó không  xấu.  Ai  biết  nó  có  đó?  Nhà  thám  hiểm  phải  vẫn còn cởi mở cho tất cả các khả năng; người ấy không thể chịu  được  tâm  trí  khép  kín.  Tâm  trí  khép  kín  và  việc thám  hiểm  không  đi  đôi  với  nhau.  Người  đó  sẽ  đi  vào trong nó. Nếu nó đem tới đau khổ và đau đớn, người đó sẽ chịu đựng nỗi đau nhưng người đó vẫn cứ đi vào nó. Run rẩy, ngần ngại, nhưng người đó sẽ đi vào nó: “Đấy là  lãnh  thổ  của  tôi,  tôi  phải  biết  nó  là  cái  gì.  Có  thể  nó mang một kho báu nào đó cho tôi thì sao? Có thể sợ hãi chỉ có đó để bảo vệ kho báu này.”

Đó  là  kinh  nghiệm  của  tôi,  đó  là  hiểu  biết  của  tôi: nếu  bạn  đi  sâu  vào  trong  sợ  của  mình,  bạn  sẽ  tìm  thấy tình  yêu. Đó  là  lí  do  tại  sao  việc  xảy  ra  là  khi  bạn  đang trong  yêu,  sợ  biến  mất.  Và  khi  bạn  sợ  bạn  không  thể trong  yêu  được.  Điều  này  nghĩa  là  gì?  Một  số  học  đơn giản - sợ và yêu không cùng tồn tại. Điều đó có nghĩa là phải cùng một năng lượng trở thành sợ; thế thì chẳng còn gì  để  trở  thành  tình  yêu.  Nó  trở  thành  tình  yêu;  thế  thì chẳng còn lại gì để trở thành sợ hãi.

Đi  vào  trong  sợ  đi,  Prageet,  Vidya,  và  tất  cả  những người khác đang cảm thấy sợ. Đi vào trong nó, và bạn sẽ thấy kho báu lớn. Ẩn  đằng sau sợ hãi là tình yêu, và  ẩn đằng sau giận dữ là từ bi, và ẩn đằng sau dục là samadhi.

Đi  vào  trong  từng  điều  tiêu  cực  và  bạn  sẽ  thấy  điều tích cực. Và khi biết cái tiêu cực và cái tích cực, cái thứ ba, điều tối thượng xảy ra - siêu việt. Đó là ý nghĩa của việc hiểu, budh, thông minh.

Và  nghĩa  thứ  tư  là  được  chứng  ngộ  và  chứng  ngộ. Phật là ánh sáng, ông ấy đã trở thành ánh sáng. Và vì ông ấy là ánh sáng và ông ấy đã trở thành ánh sáng, nên ông ấy  toả  ánh  sáng  tới  người  khác  nữa,  một  cách  tự  nhiên, hiển nhiên. Ông ấy là việc chiếu sáng. Bóng tối của ông ấy đã biến mất, ngọn lửa bên trong của ông ấy đang bùng cháy  chói  lọi.  Ngọn  lửa  của  ông  ấy  không  có  khói.  Ý nghĩa này là đối lập với bóng tối và mù quáng cùng dốt nát tương ứng. Đây là ý nghĩa thứ tư: trở thành ánh sáng, trở thành chứng ngộ.

Thôngthường bạn ở trong bóng tối, lục địa bóng tối, lục  địa  đen  tối,  chưa  khám  phá.  Con  người  có  một  điều hơi  chút  kì  lạ:  con  người  thám  hiểm  Himalayas,  con người thám hiểm Thái bình dương, con người lên tới mặt trăng và sao Hoả; chỉ có mỗi một điều con người chưa hề thử - thám hiểm bản thể bên trong của mình. Con người đã đáp xuống mặt trăng, và con người chưa hề đáp xuống bản thể của riêng mình. Điều này thực là lạ. Có thể việc đáp xuống mặt trăng chỉ là trốn chạy, đi lên đỉnh Everest chỉ  là  trốn  chạy.  Có  thể  con  người  không  muốn  đi  vào trong, bởi vì anh ta rất sợ. Anh ta thay thế nó bằng những thám  hiểm  nào  đó  khác  để  cảm  thấy  thoải  mái,  nếu không thì bạn sẽ phải cảm thấy rất, rất mặc cảm. Bạn bắt đầu trèo lên núi và bạn cảm thấy thoải mái, còn đỉnh núicao  nhất  bên  trong  bạn  vẫn  chưa được  trèo  lên.  Bạn  bắt đầu  đi,  lặn  sâu  xuống  Thái  bình  dương,  còn  Thái  bình dương lớn nhất ở bên trong bạn vẫn chưa được lên sơ đồ, lập bản đồ. Và bạn bắt đầu lên mặt trăng - thật là đần độn làm sao! Và bạn lãng phí năng lượng của mình vào việc lên  mặt  trăng,  còn  mặt  trăng  thực  lại  ở  bên  trong  bạn  - bởi vì ánh sáng thực là ở bên trong bạn.

Người thông minh sẽ đi vào trong trước. Trước khi đi bất  kì  đâu  khác  người  ấy  sẽ  đi  vào  trong  bản  thể  riêng của mình; đó là chỗ đầu tiên, và nó nên được ưu tiên đầu tiên.  Chỉ  khi  bạn  đã  biết  tới  bản  thân  mình,  bạn  mới  có thể  đi  đâu  đó  khác.  Thế  thì  bất  kì  nơi  đâu  bạn  tới,  bạn cũng sẽ đem theo phúc lạc quanh mình, an bình, im lặng, lễ hội.

Cho nên nghĩa thứ tư là được chứng ngộ.

Thông minh là tia lửa. Được giúp đỡ, được hợp tác, nó có thể trở thành ngọn lửa, và ánh sáng, và hơi ấm. Nó có thể trở thành ánh sáng, nó có thể trở thành cuộc sống, nó  có  thể  trở  thành  tình  yêu:  đấy  là  tất  cả  những  điều được  bao  hàm  trong  từ  chứng  ngộ.  Người  chứng  ngộ không có góc tối tăm nào trong bản thể mình. Tất cả đều giống  như  buổi  sáng  -  mặt  trời  trên  đường  chân  trời; bóng tối của đêm và cảnh tối tăm của đêm  đã biến mất, và  cái  bóng  của  ban  đêm  đã  biến  mất.  Trái  đất  lại  thức tỉnh. Là vị Phật là đạt tới buổi sáng, bình minh bên trong bạn.  Đó  là  chức  năng  của  thông  minh,  chức  năng  tối thượng.

Và nghĩa thứ năm của budh là thăm dò. Chiều sâu có đó  trong  bạn,  chiều  sâu  không  đáy,  cái  cần  phải  được thăm dò. Hay nghĩa thứ năm có thể là việc thấm vào, loại bỏ tất cả các chướng ngại và thấm vào chính cốt lõi bản thể bạn, trung tâm. Đó là lí do tại sao kinh này được gọi là  Tâm  Kinh  -  Prajnaparamita  Hridayam  Sutra  -  thấm vào.

Người  ta  cố  gắng  thấm  vào  nhiều  thứ  trong  cuộc sống.  Thôi  thúc  của bạn,  ham  muốn  lớn  của bạn  về dục chẳng là gì ngoài một loại thấm vào. Nhưng đấy là thấm vào người khác. Cùng việc thấm đó phải xảy ra bên trong bản  thể  riêng  của  bạn:  bạn  phải  thấm  vào  chính  mình. Nếu  bạn  thấm  vào  ai  đó  khác,  nó  có  thể  cho  bạn  cái thoáng nhìn tạm thời, nhưng nếu bạn thấm vào bản thân mình thì bạn có thể đạt tới cực thích vũ trụ phổ biến, cái vẫn cứ còn, còn lại mãi.

Đàn ông gặp gỡ đàn bà bên ngoài, và đàn bà gặp gỡ đàn  ông  bên  ngoài:  đây  là  gặp  gỡ  rất  nông  cạn  -  có  ý nghĩa đấy, nó có đem lại những khoảnh khắc vui vẻ đấy. Khi  người  đàn  bà  bên  trong  gặp  người  đàn  ông  bên trong...  Và  bạn  đang  mang  cả  hai  bên  trong  mình:  một phần của bạn là nữ tính, một phần là nam tính. Dù bạn có là đàn ông hay đàn bà điều đó cũng chẳng thành vấn đề; mọi người đều là lưỡng dục.

Nghĩa  thứ  năm  của  từ  gốc  budh  là  thấm  nhuần.  Khi người đàn ông bên trong của bạn thấm vào người đàn bà bên trong của bạn thì có gặp gỡ; bạn trở thành toàn thể, bạn trở thành cái một. Và thế thì tất cả các ham muốn về cái bên ngoài đều biến mất. Trong vô ham muốn đó là tự do, là niết bàn.

Con  đường  của  Phật  là  con  đường  của  budh.  Nhớ rằng ‘Phật’ không phải là tên của Gautama Phật, Phật là trạng  thái  mà  ông  ấy  đã  đạt  tới.  Tên  ông  ấy  là  Gautam Siddhartha. Thế rồi một hôm ông ấy trở thành Phật, một hôm bodhi của ông ấy, thông minh của ông ấy nở hoa.‘Phật’  có  nghĩa  đích  xác  như  điều  ‘Christ’  mang nghĩa. Tên Jesus không phải là Christ: đó là việc nở hoa tối thượng đã xảy ra cho ông ấy. Việc ấy cũng xảy ra cho Phật. Đã có nhiều vị Phật khác Gautam Siddartha.

Mọi  người  đều  có  khả  năng  về  budh.  Nhưng  budh, cái khả năng để thấy đó, cũng hệt như hạt mần bên trong bạn - nếu nó nẩy mầm, trở thành cây to, ra hoa, bắt đầu nhảy múa trên bầu  trời, bắt đầu thì thào với những ngôi sao, thì bạn là vị Phật.

Con  đường  của  Phật  là  con  đường  của  thông  minh. Nó  không  phải  là  là  con  đường  của  tình  cảm,  không, không  phải  chút  nào.  Không  phải  là  những  người  tình cảm thì không thể đạt tới; còn có những con đường khác cho  họ  -  con  đường  của  thành  tâm,  Bhakti  Yoga.  Con đường  của  Phật  là  Gyan  Yoga  thuần  khiết,  con  đường của  việc  biết.  Con  đường  của  Phật  là  con  đường  của thiền, không phải của tình yêu.

Và cũng hệt như budh, còn có một từ gốc khác, gya, làm  cơ  sở  cho  gyanam.  Gyanam  có  nghĩa  là  nhận  biết, việc    biết.    Và    từ    prajna,    có    nghĩa    là    trí    huệ    - prajnaparamita - trí huệ của cõi bên kia, hay sangya, có nghĩa  là  cảm  nhận,  nhạy  cảm  hay  vigyanam  có  nghĩa  là tâm thức - các từ gốc này đều bắt nguồn từ gya. Gya có nghĩa là biết.

Bạn sẽ thấy những từ này lặp lại nhiều lần lắm trong lời kinh này - không chỉ trong lời kinh này, mà trong tất cả các kinh của Phật. Bạn sẽ thấy thêm vài từ nữa, cũng đuợc  lặp  lại  rất  thường  xuyên,  và  những  từ  này  là  ved  - ved có nghĩa là biết; từ ved có từ Hindu veda - hay man, có nghĩa là tâm trí; manan có nghĩa là để tâm trí vào; hay chit, có nghĩa là tâm thức. Những từ này gần như giống những  hòn  đá  lát  trên  Con  đường  Phật.  Con  đường  của ông ấy là con đường của thông minh.

Một điều nữa cần phải nhớ: lời kinh này, nó là đúng, còn trỏ tới một cái gì đó nằm xa bên ngoài trí tuệ. Nhưng con  đường  để  đi  tới  đó  là  đi  theo  trí  tuệ  thật  xa  khi  nó đưa bạn đi.

Trí  tuệ  phải  được  dùng  tới,  không  bị  bỏ  đi;  nó  phải được  siêu  việt  lên,  không  bị  bỏ  đi.  Và  nó  có  thể  được siêu việt lên chỉ khi bạn đã đạt tới bậc thang cao nhất của chiếc  thang.  Bạn  phải  tiếp  tục  trưởng  thành  về  thông minh. Thế thì một khoảnh khắc sẽ tới khi thông minh đã làm  tất  cả  những  cái  nó  có  thể  làm.  Trong  khoảnh  khắc đó nói tạm biệt với thông minh. Nó đã giúp bạn trên con đường dài, nó đã đem bạn đi đủ lâu, nó đã là một phương tiện tốt. Nó đã là chiếc thuyền chở bạn qua sông: bạn đã đạt tới bờ bên kia, thế rồi bạn bỏ lại chiếc thuyền. Thế thì bạn không mang chiếc thuyền trên đầu; điều đó sẽ là ngu xuẩn.

Con  đường  của  Phật  đi  qua  thông  minh  nhưng  vượt ra ngoài nó. Một khoảnh khắc tới khi thông minh đã cho bạn tất cả những cái nó có thể cho, thế thì nó không còn cần thiết nữa. Thế thì cuối cùng bạn bỏ nó đi, công việc của  nó  chấm  dứt.  Bệnh  tật  đã  qua,  bây  giờ  thuốc  cũng phải ra đi. Và khi bạn tự do với cả bệnh lẫn thuốc, chỉ thế bạn mới là tự do. Đôi khi sự việc xảy ra là bệnh đã hết, nhưng  bây  giờ  bạn  lại  đâm  ra  nghiện  thuốc.  Đây  không phải là tự do.

Một chiếc gai đâm vào chân bạn và làm đau. Bạn lấy chiếc gai khác để nhể chiếc gai trong chân mình ra. Khi bạn  đã lấy  chiếc  gai  đó ra  rồi,  bạn  ném  cả hai  chiếc  gai đi; bạn không cất giữ chiếc gai có ích. Bây giờ nó là vônghĩa. Công việc của thông minh là để giúp bạn trở nên nhận biết về bản thể của mình. Một khi công việc đó đã xảy ra và bản thể bạn có đó, bây giờ không cần đến công cụ này nữa. Bạn có thể nói lời tạm biệt, bạn có thể nói lời cám ơn.

Con  đường  của  Phật  là  con  đường  của  thông  minh, thông  minh  thuần  khiết,  mặc  dầu  nó  đi  ra  ngoài  thông minh.

Câu hỏi thứ hai

Osho kính yêu

Có đúng là người ta phải trải qua địa ngục không?

Bạn không cần phải đi qua địa ngục, bởi vì bạn đã ở đó rồi. Bạn còn tìm địa ngục ở nơi nào khác nữa? Đây là trạng  thái  thông  thường  của  bạn  -  địa  ngục.  Bạn  đừng nghĩ  rằng  địa  ngục  là  ở  đâu  đó  sâu  dưới  lòng  đất.  Địa ngục là bạn đấy. Bạn, không nhận biết, chính là địa ngục. Bạn, vận hành không thông minh: đó là địa ngục. Và bởi vì  có  biết  bao  nhiêu  người  đang  vận  hành  không  thông minh nên thế giới này khổ thế -  biết bao nhiêu là người thần kinh trên trái đất. Và chừng nào bạn còn chưa chứng ngộ,  bạn  vẫn  cứ  còn  thần  kinh,  dù  nhiều  dù  ít.  Biết  bao nhiêu  người  huỷ  hoại  -  bởi  vì  sáng  tạo  chỉ  có  thể  khi thông minh của bạn được thức tỉnh.

Sáng tạo là vận hành của thông minh. Người đần chỉ có  thể  phá  hoại.  Và  đó  là  điều  cứ  diễn  ra:  người  ta  cứ chuẩn  bị  cho  ngày  càng  nhiều  phá  hoại.  Đó  là  điều  các nhà  khoa  học  của  bạn  đang  làm,  đó  là  điều  các  chính khách của bạn đang làm.

Tôi đã nghe một câu chuyện hay:

Sau  thế  chiến  thứ  hai,  Thượng  đế  rất  khó  xử.  Ngài không   thể  tin   vào   mắt   mình   được.  Thấy   Hiroshima, Nagasaki - ngài không thể nào tin rằng ngài đã tạo ra loại người  này.  Ngài  bắt  đầu  nghĩ  lại,  dường  như  ngài  đã phạm sai lầm: ngài nên dừng lại với loài vật, ngài không nên  tạo  ra  Adam  và  Eve  -  bởi  vì  con  người  đang  trở thành phá hoại thế.

Để đưa ra cơ hội cuối cùng, ngài gọi ba đại diện trên thế giới tới, một người Nga, một người Mĩ và một người Anh. Đây là ba dân tộc cường quốc sau thế chiến thứ hai. Ngài hỏi người Nga, “Tại sao con cứ chuẩn bị ngày càng nhiều  điều  phá  hoại?  Nếu  con  cần  điều  gì,  con  chỉ  cần bảo  ta và ta sẽ  hoàn  thành điều  đó  ngay  lập  tức.  Nhưng không được phá hoại nữa.”

Người  Nga  nhìn  rất  kiêu  kì  vào  Thượng  đế  và  nói: “Nghe đây, trước hết chúng tôi không tin rằng ngài là có! Chúng  tôi  có  ba  ngôi  một  thể  của  mình  -  Marx,  Lenin, Stalin”  -  ba  ngôi  rất  không  thiêng  liêng,  nhưng  người cộng sản cũng có ba ngôi. “Chúng tôi tin vào họ, chúng tôi không tin vào ngài. Nhưng nếu ngài muốn chúng tôi tin  vào  ngài,  ngài  phải  nêu  cho  chúng  tôi  bằng  chứng minh.”

“Chứng minh gì?” Thượng đế hỏi.

Và  người  Nga  nói,  “Ngài  phá  tan  nước  Mĩ  đi,  ngài phá  tan  nó  hoàn  toàn!  Không  còn  một  dấu  vết  gì  về  cái bệnh tật gọi là Mĩ này được còn lại sau đó. Thế thì chúng tôi  sẽ  tôn  thờ  ngài,  thế  thì  nhà  thờ  chúng  tôi  sẽ  bắt  đầucầu nguyện trở lại, đền thờ chúng tôi sẽ mở ra. Chúng tôi sẽ làm điện thờ mới cho ngài.”

Thượng  đế  choáng  váng...  chính  ý  tưởng  về  phá  tan toàn bộ nước Mĩ!

Nhìn thấy ngài im lặng, người Nga nói, “Và nếu ngài không thể làm được điều đó, đừng lo nghĩ. Dù thế nào đi chăng  nữa  thì  chúng  tôi  cũng  đang  định  làm  điều  đó. Chúng  tôi  sẽ  tốn  thời  gian  lâu  hơn  một  chút,  nhưng chúng  tôi  định  làm  điều  đó  đấy!  Ngài  không  phải  buồn thảm đến thế. Nếu ngài không thể làm được điều đó, chỉ cần nói là ngài không thể làm được điều đó.”

Thượng  đế  nhìn  vào  người  Mĩ  và  nói,  “Ham  muốn của con là gì? Con muốn gì?”

Ông  ta  nói,  “Cũng  chẳng  nhiều  nhặn  gì,  một  ham muốn  rất  đơn  giản  -  đó  là  không  nên  có  chỗ  cho  nước Nga trên bản đồ. Chúng con không muốn thấy Cộng hoà liên bang Xô viết U.S.S.R. trên bản đồ. Không nhiều đâu, chỉ  cần  loại  bỏ...  Mọi  thứ  đều  tốt  cả,  chỉ  có  mỗi  cái U.S.S.R. này là gây ra nhức nhối. Nhức nhối lắm, nó làm chúng con phát khùng, và chúng con sẽ làm mọi điều để loại  bỏ  nó.  Và  nếu  ngài  không  làm  gì,  với  ân  huệ  của ngài chúng con sẽ làm điều đó!”

Bây giờ Thượng đế lại càng phân vân và lẫn lộn hơn. Theo  đại  diện  Nga  thì  cũng  được,  bởi  vì  họ  đâu  có  tin vào  Thượng  đế.  Thế  cũng  được.  Nhưng  Mĩ?  Mĩ  tin  vào Thượng  đế,  cho  nên  dường  như  chẳng  có  khác  biệt  gì giữa  người  tin  và  người  không  tin,  giữa  tư  bản  và  cộng sản, giữa độc tài và dân chủ. Dường như chẳng khác biệt gì bản chất, ham muốn của họ là như nhau. Ngài nghĩ đại diện Anh có thể nhân bản hơn, hiểu biết hơn; ít nhất thì ông ta cũng là một người hào hoa - mà ông ấy thế thật!

Thượng  đế  hỏi  ông  ấy,  “Ham  muốn  của  con  là  gì? Con muốn gì?”

Người  Anh  nói,  “Chúng  con  không  có  ham  muốn nào  cả.  Xin  ngài  hãy  hoàn  thành  ham  muốn  của  cả  hai đồng thời, và ham muốn của chúng con được thoả mãn!”

Nhưng  đây  là  cách  thức  con  người  đã  tồn  tại,  qua nhiều thời đại: quan tâm rất nhiều tới phá hoại, phá huỷ người  khác,  hơn  là  sống  cho  chính  mình,  hơn  là  tận hưởng  cuộc  sống.  Con  người  dường  như  bị  ám  ảnh  bởi cái  chết:  bất  kì  khi  nào  con  người  đi  thì  đều  mang  chết chóc, huỷ diệt tới.

Xã hội thần kinh này tồn tại bởi vì các cá nhân thần kinh.  Thế  giới  này  xấu  xí  bởi  vì  bạn  xấu  xí!  Bạn  đóng góp  phần  xấu  xí  của  mình  cho  thế  giới  này.  Và  mọi người cứ góp thêm phần xấu xí, thần kinh, và thế giới trở thành ngày một địa ngục hơn. Bạn chẳng cần phải đi đâu khác cả; đây là địa ngục duy nhất có đó.

Nhưng  bạn  có  thể  thoát  ra  khỏi  nó.  Bằng  việc  hiểu cách thức tâm trí mình giúp tạo ra địa ngục này như thế nào,  bạn  có  thể  rút  ra  được.  Và  một  người  rút  mình  ra khỏi việc tạo nên địa ngục này, không hợp tác, nổi loạn, thì trở thành một nguồn lớn đem thiên đường tới trái đất, trở thành cửa khẩu.

Bạn không cần phải xuống địa ngục, bạn đã trong đó rồi. Bạn cần đi lên cõi trời bây giờ.

Và  trong  thực  tế  khi  tôi  nói  bạn  cần  đi  lên  cõi  trời; điều  tôi  muốn  nói  đích  xác  là  ở  chỗ  cõi  trời  cần  tới  cho bạn.  Bạn  cởi  mở  với  cõi  trời.  Để  tất  cả  các  năng  lượng phá hoại của bạn được dành cho sáng tạo, để bóng tối của bạn  trở  thành  ánh  sáng,  để  nhận  biết  của  bạn  trở  thànhthiền,  và  bạn  sẽ  trở  thành  cánh  cửa  tới  Thượng  đế,  và

Thượng đế có thể tới qua bạn vào trong thế giới lần nữa.

Đó  là  ý  nghĩa  của  chuyện  ngụ  ngôn  Ki  tô  giáo  rằng Jesus được sinh ra từ người phụ nữ, Mary, người vẫn còn trinh. Đây là ngụ ngôn - có ý nghĩa, nó có ý nghĩa lớn về điều  đó.  Nhưng  người  ngu  cố  nói  rằng  bà  ấy  thực  sự  là đồng trinh thể chất. Điều đó là vô nghĩa. Nhưng bà ấy là trinh  nguyên:  bà  ấy  thuần  khiết,  hoàn  toàn  thuần  khiết. Bà  ấy  là  bầu  trời  trên  trái  đất  -  chỉ  thế  thì  Jesus  mới  đi vào qua bà ấy, chỉ thế thì Thượng đế mới mở rộng vòng tay vào thế giới.

Bạn  trở  thành  phương  tiện:  để  cho  Thượng  đế  chơi nhạc  cụ  nào  đó  qua  bạn  -  đàn  veena,  đàn  sitar.  Để Thượng đế chơi bài ca qua bạn; bạn trở thành cây sáo của ngài, cây trúc hổng. Và đó là điều tôi đã từng nói với bạn trong  tất  cả  những  ngày  này:  nếu  bạn  trở  thành  cái không,  bạn  sẽ  là  cây  tre  hổng.  Và  bạn  có  thể  trở  thành cây  sáo,  còn  bài  ca  của  Thượng  đế  có  thể  hạ  xuống  trái đất.  Đất  đang  cần  lắm.  Cho  dù  một  chút  xíu  lành  mạnh có thể qua bạn đi vào trong thế giới điên khùng này... Nó cần nhiều lắm, nó cần khẩn cấp lắm.

Câu hỏi thứ ba

Osho kính yêu

Thầy nói hôm nọ rằng nếu Thầy là người lái taxi thì không ai có thể nhận ra Thầy. Tôi không đồng ý. Ít nhất thì tôi cũng về phe với người sẽ nhận ra Thầy

Thưa bà, tôi không tin bà.

Bà không biết đủ về bản thân mình. Tôi đánh giá cao tình yêu của bà với tôi, nhưng tôi không thể nói rằng bà sẽ có thể nhận ra tôi.

Tôi sẽ kể cho bà một câu chuyện thực.

Tôi  thường  ở  với  một  gia  đình  trong  một  thành  phố nào đó ở Ấn Độ trong nhiều năm - một gia đình rất giầu có, một nhà triệu phú. Ông ấy rất kính trọng tôi, ông ấy là một đệ tử. Khi tôi đi tới thành phố của ông ấy, ông ấy sẽ chạm chân tôi nhiều lần nhất có thể - ít nhất cũng bốn, năm lần mỗi ngày.

Thế rồi sau bẩy tám năm, ông ấy muốn tới thăm nơi tôi  hay  ở  Jabapur.  Ông  ấy  tới.  Chỉ  để  thách  đố  ông  ấy, chỉ để làm lẫn lộn ông ấy, tôi ra tận ga đón ông ấy. Điều đó ông ấy không tính tới - rằng tôi sẽ đón ông ấy tại ga.

Ông ấy quen sụp xuống dưới chân tôi. Ngày hôm đó ông ấy đã chạm chân tôi, nhưng nửa vời - bởi vì bản ngã lớn nổi lên trong ông ấy: rằng tôi đã ra đón ông ấy. Ông ấy quen đến đón tôi trong bẩy năm và mỗi năm ít nhất ba hay  bốn  lần  khi  tôi  tới  thăm  thành  phố  ông  ấy.  Ông  ấy không tính tới điều này. Ông ấy cứ cho rằng ai đó sẽ có đó  để  đưa  ông  ấy  tới  tôi.  Nhưng  chính  bản  thân  tôi  tới đón  ông  ấy  sao?  -  điều  đó  thậm  chí  không  có  trong  mơ của ông ấy. Ông ấy phải đã biện luận bên trong: “Ta là ai đó, một triệu phú...” Ngày hôm đó ông ấy cúi lậy, nhưng rất hời hợt. Làm sao bạn có thể cúi mình xuống trước ai đó, người ra đón bạn tại sân ga, với sự kính trọng lớn?

Chúng  tôi  rời  khỏi  nhà  ga,  và  khi  ông  ấy  thấy  tôi đang chở ông ấy về nhà, tất cả kính trọng của ông ấy biến mất. Thế là ông ấy nói chuyện như một người bạn. Nhà triệu  phú  trở  thành  rất  ‘gia  đình  triệu  phú’!  Và  sau  bangày, khi ông ấy đi - tôi đã ra tạm biệt, để tiễn biệt ông
ấy - ông ấy không chạm chân tôi nữa.

Và gia đình tôi đã sống cùng ấy tất cả đều biết rằng tôi đã đùa với ông ấy, còn anh chàng đáng thương thì bị mắc  vào  đó.  Tất  cả  họ  đều  cười  khi  tầu  chạy.  Tôi  nói “Các bạn đợi đấy. Lần sau, cứ để ông ấy tới - ông ấy sẽ trông  đợi  tôi  chạm  chân  ông  ấy.  Và  cũng  không  có  gì ngạc nhiên nếu ông ấy buộc tôi phải chạm chân ông ấy.”

Đấy  là  cách  thức  mọi  việc  xảy  ra,  đấy  là  cách  thức tâm trí vận hành. Bạn nhận ra tôi, bạn yêu tôi, nhưng bạn không  biết  tới  tâm  trí  riêng  của  mình.  Và  trong  thực nghiệm đó tôi mất một trong những triệu phú đệ tử. Tôi đã  mất  nhiều  đệ  tử  theo  cách  đó,  nhưng  tôi  cứ  tiếp  tục thực nghiệm.

Câu hỏi thứ tư:

Osho kính yêu

Tại sao có khó khăn cho tôi để buông xuôi vào đàn ông?

Thế  thì  đừng  buông  xuôi.  Tại  sao  cứ  phải  tạo  ra những rắc rối không cần thiết cho bản thân mình làm gì? Ngay  chỗ  đầu  tiên  ai  bảo  bạn  phải  buông  xuôi  với  đàn ông?  Đừng  buông  xuôi.  Tại  sao  bạn  bắt  đầu  nhận  lấy những  rắc  rối  không  cần  thiết  lên  đầu  mình?  Nếu  bạn không thích buông xuôi, đừng buông xuôi.

Mới hôm nọ một phụ nữ đã hỏi tôi, viết một bức thư nói, “Tôi đã tới đây, nhưng tôi không cảm thấy chỗ này là dành cho mình. Tôi phải làm gì đây?”

Đi thôi! Chuồn thôi! Sao phải bận tâm?

Và  bà  ấy  cũng  hỏi,  “Tôi  phải  lắng  nghe  lòng  mình, hay tôi phải tin cậy vào thầy?”

Lắng nghe trong lòng mình, thưa bà, và chuồn nhanh nhất có thể được. Làm sao bạn có thể tin cậy vào tôi mà ngược  với  lòng  mình  được?  Ai  sẽ  tin  cậy  vào  tôi?  Trái tim tin cậy vào! Nếu trái tim phản đối, ai tin cậy vào tôi? Và  tại  sao  bạn  phải  tạo  ra  chia  rẽ  như  thế  trong  mình? Bạn  sẽ  thành  tinh  thần  phân  liệt  -  một  phần  cố  gắng buông xuôi và bắt buộc, còn phần khác muốn đi. Hoặc là ở lại đây toàn bộ hoặc là ra đi. Nếu bạn không thể buông xuôi được, đừng buông xuôi. Không ai chú ý đến buông xuôi của bạn đâu.

Và việc buông xuôi cũng không thể thực hiện được, bạn  không  thể  bó  buộc  được  nó.  Nó  tới  khi  nó  tới.  Nếu bạn không thể buông xuôi với người đàn ông, điều đó có nghĩa  là  bạn  không  thể  yêu  người  đàn  ông.  Từ  tình  yêu mà buông xuôi tới một cách tự nhiên. Nếu không có tình yêu, buông xuôi cũng không thể đảm đương được. Quên điều đó đi!

Có thể người hỏi này là đồng dục: hoàn toàn tốt, thì buông xuôi vào đàn bà vậy! Ít nhất, buông xuôi vào ai đó mà bạn có thể buông xuôi. Có thể qua buông xuôi đó mà bạn sẽ học được việc buông xuôi vào người đàn ông nữa. Đấy là cách người ta học.

Mỗi đứa trẻ đều là tự dục khi nó mới được sinh ra: nó yêu  chính  bản  thân  mình,  nó  không  thể  yêu  bất  kì  ai khác.  Thế  thì  đứa  trẻ  trở  thành  đồng  dục:  nó  yêu  ai  đóthích  nó,  nó  không  thể  yêu  cái  đối  lập.  Thế  rồi,  vẫn trưởng thành, nó trở thành đa dục: bây giờ nó có thể yêu cái đối lập. Đó là điều Jesus nói: “Yêu kẻ thù của ông” - kẻ thù có nghĩa là đàn bà. Kẻ thù có nghĩa cái đối lập; đó là  cái  cao  nhất  trong  tình  yêu.  Thế thì  một  khoảnh  khắc sẽ  tới  khi  dục  biến  mất,  mọi  người  trở  thành  vô  dục. Nhưng đó là điểm cao nhất, và nó có thể được đạt tới chỉ qua những giai đoạn này. Có thể người hỏi bị mắc ở đâu đó trong đồng dục. Chẳng có gì sai cả. Dù bạn đang ở bất kì đâu, dù bạn đang trong bất kì trạng thái nào, cứ đáng yêu,  là  việc  buông  xuôi.  Từ  giai  đoạn  đó  thì  giai  đoạn khác sẽ tới, sẽ trưởng thành theo ý của riêng nó. Đừng bó buộc nó.

Tôi không ở đây để làm cho bạn mặc cảm, tôi không ở đây để tạo ra bất kì vết rạn nứt nào trong bản thể bạn. Tôi  hoàn  toàn  ủng  hộ  thảnh  thơi,  bởi  vì  chỉ  qua  thảnh thơi bạn mới nhận ra mình là ai. Cho nên bất kì cái gì dễ dàng thì cũng đi vào trong nó. Đừng là kẻ tự bạo và đừng cố gắng tạo ra rắc rối cho mình. Đi một cách hạnh phúc, theo  một  cách  thảnh  thơi.  Và  bất  kì  cái  gì  dễ  dàng  cho bạn ngay bây giờ, làm điều đó đi. Qua nó cái gì khác tốt hơn sẽ xảy ra, nhưng chỉ qua nó thôi. Bạn không thể nào bỗng nhiên nhảy ra khỏi nó được.

Câu hỏi thứ năm:

Osho kính yêu

Đâu là vấn đề cho vũ trụ vật lí nếu định mệnh của con người là cuối cùng siêu việt lên trên nó?

Đấy  là  vấn  đề:  ngược  lại,  làm  sao  bạn  sẽ  siêu  việt được? Vũ trụ cần phải được siêu việt. Khổ cần được siêu việt, bóng tối cần được siêu việt, bản ngã cần được siêu việt - bởi vì chỉ khi bạn siêu việt lên thì mới có niềm vui, phúc lành.

Tôi hiểu câu hỏi của bạn. Đấy là một câu hỏi rất cổ điển, đã được hỏi đi hỏi lại mãi - bởi vì nó thách đố tâm trí. Nếu Thượng đế đã tạo ra thế giới, thế thì tại sao ngài tạo  ra  khổ  trong  nó?  Ngài  có  thể  trao  cho  bạn  phúc  lạc như  một  món  quà.  Thế  thì  tại  sao  ngài  tạo  ra  dốt  nát? Ngài không đủ năng lực để tạo ra những người giác ngộ ngay từ ban đầu hay sao?

Ngài  hiện  hữu,  và  đó  là  điều  ngài  đang  làm.  Nhưng ngay cả Thượng đế cũng không đủ năng lực để làm cho điều  không  thể  có  được,  xảy  ra.  Chỉ  những  điều  có  thể mới  là  có  thể.  Bạn  chỉ  có  thể  biết  mạnh  khoẻ  là  gì  khi bạn  có  khả  năng  ốm  yếu;  nếu  không  thì  bạn  không  thể nào  biết  nó.  Bạn  chỉ  có  thể  biết  ánh  sáng  khi  bạn  biết bóng tối là gì. Bạn chỉ có thể thảnh thơi khi bạn biết căng thẳng là gì, bạn chỉ có thể biết tự do khi bạn biết cảnh nô lệ là gì - chúng đi đôi với nhau. Ngay cả Thượng đế cũng không có đủ năng lực để cho bạn tự do đơn giản. Với tự do,  trong  cùng  một  gói,  thì  cảnh  nô  lệ  tới.  Và  bạn  phải trải  qua  cảnh  nô  lệ  mới  nếm  trải  được  tự  do.  Cũng  hệt như nếu bạn không đói, bạn không thể thích thú thức ăn được.

Điều bạn đang hỏi là: “Nhu cầu về đói là gì? Tại sao chúng ta không thể cứ ăn mãi mà không đói?” Đói tạo ra đau,  đói  tạo  ra  nhu  cầu,  và  thế  rồi  bạn  ăn  và  có  vui  vẻ. Không có đói sẽ không có vui vẻ. Bạn có thể hỏi những người rất, rất giầu, người đã mất cái đói: họ chẳng thích thú  gì  thức  ăn,  họ  không  thể  thích  thú  được.  Chính  sựmãnh liệt của cái đói đem lại niềm vui. Đó là lí do tại sao một khi bạn đã ăn, trong sáu, bẩy, tám giờ bạn phải nhịn ăn để hưởng thú thức ăn lần nữa.

Sự   tồn   tại   là   biện   chứng:   bóng   tối/ánh   sáng, sống/chết, mùa hè/mùa đông, tuổi trẻ/tuổi già - chúng tất cả đi đôi với nhau.

Bạn  hỏi:  “Đâu  là  vấn  đề  cho  vũ  trụ  vật  lí  nếu  định mệnh của con người là cuối cùng siêu việt lên trên nó?”

Nói một cách chính xác, đấy là vấn đề. Vũ trụ được tạo ra cho bạn siêu việt lên. Nếu không, bạn sẽ chẳng bao giờ biết siêu việt là gì. Bạn có thể còn lại trong phúc lạc, nhưng bạn sẽ không biết phúc lạc là gì. Và ở trong phúc lạc mà không biết phúc lạc là gì, thì không xứng đáng với nó. Và việc biết chỉ có thể có qua cái đối lập - đó là lí do tại sao.

Câu hỏi thứ sáu:

Osho kính yêu

Tất nhiên mọi người đều có được bất kì cái gì họ được, và không có được cái mà họ không được. Và lằn ranh nằm giữa việc được cái bạn được nó, và không được cái bạn được nó, dường như là khá mỏng. Liệu việc được cái bạn được có khác với việc được nó không? Hỏi điều đó, tôi hiểu theo nghĩa nó có đấy, tất nhiên, là khác, bởi vì lời là nhập nhằng. ‘Được’ có nghĩa vừa là nhận được và hiểu được. Blah, blah, blah... Xin Thầy làm sáng tỏ.

Anurag,  bạn  dường  như  là  một  cái  lỗ  EST,  Blah, blah,blah...

Câu hỏi thứ bẩy:

Osho, Sao tôi phải mang tính chất sannyas?

Bởi  vì  ngày  mai  bạn  có  thể  không  có  đó.  Khoảnh khắc tiếp bạn có thể không có đó. Còn sannyas thì chẳng là gì ngoài cách nhìn về cách sống khoảnh khắc này hoàn toàn, toàn bộ, tuyệt đối.

Sannyas  đơn  giản  có  nghĩa là bạn  sẽ không  trì  hoãn cuộc sống thêm nữa. Sannyas đơn giản có nghĩa là bạn sẽ không  sống  trong  mơ  thêm  nữa,  là  bạn   sẽ  nắm  lấy khoảnh  khắc  này  và  vắt  ra  cái  tinh  tuý  của  nó  ngay  lúc này. Đó là sannyas là gì: đó là cách sống mãnh liệt, sống nhạy cảm.

Và nhớ lấy, cuộc sống rất ngẫu nhiên. Người ta chưa bao giờ biết.

Nghe câu chuyện này.

Một  người  bán  hàng  về  nhà  vào  một  ngày  không định  trước,  và  lời  đầu  tiên  anh  ta  nói  khi  về  đến  cửa  là, “Nó  ở  đâu?  Tôi  biết  nó  ở  đây!  Tôi  có  thể  cảm  thấy  nó trong xương tôi!”

Vợ  anh  ta,  đang  rửa  bát  và  lúc  đó  nói,  “Anh  tìm  ai vậy?”

Người  bán  hàng:  “Đừng  có  đùa  với  tôi  về  điều  đó. Cô biết tôi đang tìm ai, và tôi sẽ tìm ra nó!”Anh  ta  nhìn  vào  buồng  riêng,  dưới  gậm  giường,  và trong gác mái. Anh ta tình cờ thoáng thấy một thanh niên tóc sáng chui vào trong chiếc xe ô tô bỏ mui được.

“Nó đây rồi!” anh ta nói, và túm lấy chiếc tủ lạnh và lăn  nó  ra  cửa  sổ  rồi  đẩy  xuống  nhà.  Anh  làm  chết  bẹp người ngồi trong xe và chết luôn do đau tim.

Thánh  Peter:  “Việc  gì  xảy  ra  cho  con  vậy,  chàng thanh niên?”

Chàng thanh niên: “Con bị đè chết bởi cái tủ lạnh.” Thánh Peter: “Còn con?”

Người  bán  hàng:  “Trong  khi  đẩy  chiếc  tủ  lạnh  qua cửa sổ con chết vì đau tim.”

Thánh  Peter  nói  với  người  thứ  ba:  “Con  chết  vì  cái gì?”

Người  thứ  ba:  “Thế  này,  con  ngồi  trong  cái  tủ  lạnh này, nghĩ về việc riêng của mình, và ...”

Cuộc sống là rất tình cờ. Người ta chẳng bao giờ biết từ đâu cái tủ lạnh sẽ tới cả. Ai đó có thể đang ngồi trong đó, suy tính việc riêng của mình... Đó là lí do tại sao tôi nói trở thành sannyasin đi: đây là khoảnh khắc sống duy nhất, và không có khoảnh khắc khác.

Đủ cho hôm nay.

Do đó người ta nên biết tới prajnaparamita như câu thần chú vĩ đại, câu thần chú của tri thức vĩ đại, câu thần chú tột cùng, câu thần chú vô song, làm dịu đi tất cả đau khổ, trong chân lí - vì cái gì còn có thể đi sai được? Với prajnaparamita câu thần chú này đã được chuyển giao. Nó nói như thế này:

Vượt ra, vượt ra, vượt ra ngoài, vượt ra ngoài tất cả, Ôi xin chào sự thức tỉnh!

Đến đây hoàn chỉnh phần trung tâm của trí huệ hoàn hảo.

9.    Vượt ra, vượt ra, vượt ra ngoài

Teihard  de  Chardin  chia  tiến  hoá  con  người  thành bốn  giai  đoạn.  Giai  đoạn  thứ  nhất  ông  gọi  là  địa  quyển (geosphere), giai đoạn thứ hai là sinh quyển (biosphere), giai đoạn thứ ba, trí quyển (noosphere), và giai đoạn thứ tư,  christ  quyển  (christosphere).  Bốn  giai  đoạn  này  có  ý nghĩa thật mênh mông. Chúng phải được hiểu. Việc hiểu chúng sẽ giúp cho bạn hiểu đỉnh cao nhất của Tâm Kinh.

Địa  quyển.  Đấy  là  trạng  thái  của  tâm  thức  tuyệt  đối đang  ngủ,  trạng  thái  của  vật  chất.  Vật  chất  là  tâm  thức đang ngủ. Vật chất không chống lại tâm thức, vật chất là trạng  thái  của  tâm  thức  đang  ngủ,  chưa  thức  tỉnh.  Tảng đá là vị Phật đang ngủ; hôm này hay hôm khác đá sẽ trở thành Phật. Có thể mất tới hàng triệu năm - điều đó cũng chẳng  hề  gì.  Khác  biệt  sẽ  chỉ  là  thời  gian,  mà  thời  gian thì chẳng là vấn đề gì trong vĩnh hằng này. Đó là lí do tại sao  ở  phương  Đông  chúng  ta  đã  làm  tượng  từ  đá  -  điều đó  rất  biểu  tượng:  đá  và  Phật  được  bắc  cầu  qua  bức tượng đá. Đá là thấp nhất còn Phật là cao nhất. Tượng đá nói  rằng  Phật  không  là  gì  ngoài  đá  đi  tới  biểu  lộ;  đá  đã bầy tỏ toàn bộ tiềm năng của nó.

Đâylà giai đoạn thứ nhất: địa quyển. Nó là vật chất, nó là vô ý thức, nó ngủ, nó là tiền sống. Trong trạng thái này  không  có  tự  do,  bởi  vì  tự  do  đi  vào  qua  tâm  thức. Trong  trạng  thái  này  chỉ  có  nguyên  nhân  và  hậu  quả. Luật  là  tuyệt  đối.  Thậm  chí  không  có  điều  ngẫu  nhiên nào  là  có  thể.  Tự  do  không  được  biết  tới.  Tự  do  đi  vào chỉ như  cái  bóng  của tâm  thức;  bạn  càng  trở nên  ý  thức hơn,  thì  bạn  càng  tự  do  hơn.  Do  đó  Phật  được  gọi  là mukta - tự do hoàn toàn. Hòn đá hoàn toàn trong tù túng, bị kiềm chế mọi nơi, từ mọi phía, trong mọi chiều. Hòn đá  là  linh  hồn  trong  cầm  tù,  Phật  là  linh  hồn  trên  đôi cánh. Không còn bất kì xiềng xích nào nữa, bất kì tù túng nào nữa, bất kì tù đầy nào nữa; không có bức tường nào bao quanh Phật. Ông ấy không có biên giới nào cho bản thể  mình.  Bản  thể  ông  ấy  mênh  mông  như  bản  thân  sự tồn tại. Ông ấy là một với cái toàn thể.

Nhưng  trong  thế  giới  của  địa  quyển,  nhân  quả  là pháp  -dhamma-  duy  nhất,  luật  duy  nhất,  chỉ  có  Đạo. Khoa  học  vẫn  còn  bị  giới  hạn  vào  địa  quyển,  bởi  vì  nó vẫn  cứ  nghĩ  dưới  dạng  nhân  quả.  Khoa  học  hiện  đại  là khoa  học  rất  thô  sơ,  rất  nguyên  thuỷ,  vì  nó  không  thể quan niệm bất kì cái gì hơn vật chất. Quan niệm của nó rất hạn chế, và do đó nó tạo ra nhiều khổ hơn là nó giải quyết. Viễn kiến của nó có hạn thế, viễn kiến của nó nhỏ nhoi thế, bé xíu thế, đến mức nó không thể điều hoà bản thân nó với cái toàn bộ của sự tồn tại. Nó nhìn từ một cáilỗ  tí  hon  và  nghĩ  đó  là  tất  cả.  Khoa  học  vẫn  còn  bị  hạn chế  vào  địa  quyển.  Khoa  học  vẫn  trong  tù  túng,  nó  còn chưa  có  cánh.  Nó  sẽ  có  cánh  chỉ  khi  nó  bắt  đầu  đi  ra ngoài nhân quả.

Đúng  thế,  những  tia  lửa  nhỏ  có  đó.  Nhà  vật  lí  hạt nhân đang đi vào trong thế giới ở bên ngoài nhân quả, đi xuyên qua biên giới.  Do đó, nguyên lí của bất định mới nảy sinh, nảy sinh với lực lớn. Nhân quả là nguyên lí của chắc  chắn:  bạn  làm  điều  này  và  điều  này  nhất  định  xảy ra. Bạn đun nước tới một trăm độ và nước bốc hơi - đó là nhân quả. Nước không có tự do. Nó không thể nói, “Hôm nay  tôi  không  trong  đúng  tâm  trạng,  và  tôi  không  định bốc  hơi  tại  một  trăm  độ!  Tôi  đơn  giản  nói  không!” Không, nó không thể nói thế; nó không thể kháng cự lại, nó không thể tranh đấu lại với luật. Nó là rất trọng luật, rất  vâng  lời.  Ngày  khác,  khi  nước  cảm  thấy  rất  sung sướng, nó không thể nói, “Bạn đừng bận tâm quá nhiều. Tôi  định  bay  hơi  ở  năm  mươi  độ.  Tôi  định  quên  bạn.” Không, điều đó không thể được.

Vật lí cổ, khoa học cổ, không có thoáng nhìn nào về nguyên  lí  bất  định.  Nguyên  lí  của  bất  định  có  nghĩa  là nguyên lí của tự do. Bây giờ, một chút thoáng nhìn đang xảy ra. Bây giờ họ không còn chắc chắn như họ đã quen chắc chắn. Bây giờ họ thấy rằng ở chỗ sâu nhất, trong vật chất  cũng  có  một  lượng  tự  do  nào  đó.  Rất  khó  nói  liệu điện tử là hạt hay sóng: nó hành xử theo cả hai cách, lúc thì theo cách này, lúc thì theo cách kia. Và chẳng có cách nào mà tiên đoán nó. Nó là lượng tử. Và không chỉ có thế

- tự do của nó đến mức đôi khi đồng thời nó hành xử như sóng  và  như  hạt.  Đấy  là điều  hoàn  toàn  không  thể được đối với các nhà khoa học cổ, thậm chí để quan niệm hay hiểu. Aristotle sẽ không thể nào hiểu được nó, Newton sẽ không thể hiểu được nó. Đấy là điều không thể nào thấy được. Điều đó đang nói rằng một cái gì đó hành xử như đường thẳng và như một điểm đồng thời; điều đó là phi logic.  Làm  sao  một  cái  gì  đó  hành  xử  giống  như  một điểm và đường thẳng? Hoặc nó là đường hoặc nó là điểm chứ.

Nhưng bây giờ các nhà vật lí đang bắt đầu có những thoáng nhìn về cốt lõi bên trong nhất của vật chất. Theo một cách thức rất, rất quanh co họ đang vướng phải một trong  những  nhân  tố  lớn  nhất  của  cuộc  sống:  tự  do. Nhưng  trong  địa  quyển  thì  nó  không  tồn  tại.  Nó  là sushupti.

Từ  sushupti  có  nghĩa  là  ngủ  tuyệt  đối  -  thậm  chí không một khuấy trộn mơ mộng. Đá thậm chí không mơ, chúng không thể mơ được. Để mơ chúng sẽ phải có thêm chút  ít  tâm  thức.  Đá  đơn  giản  có  đấy.  Nó  không  có  cá tính, nó không có linh hồn - ít nhất không có trong thực tại. Nó thậm chí không thể mơ; giấc ngủ của nó không bị quấy  rối.  Ngày,  đêm,  năm  tới,  năm  đi,  nó  vẫn  tiếp  tục ngủ.  Hàng  nghìn  năm  nó  đã  ngủ,  và  trong  hàng  nghìn năm  nữa  nó  sẽ  ngủ.  Thậm  chí  không  một  giấc  mơ  nào quấy rối nó.

Trong  yoga  chúng  ta  phân  chia  tâm  thức  thành  bốn giai đoạn. Chúng là rất rất tương đối theo cách phân chia của Chardin. Giai đoạn thứ nhất là sushupti, ngủ say. Địa quyển  ứng  với  điều  đó.  Địa  quyển  giống  cái  chết  nhiều hơn là cái sống. Đó là lí do tại sao vật chất lại dường như chết. Nó không phải vậy đâu. Nó đang đợi cho cuộc sống trỗi dậy, nó giống như hạt mầm. Nó dường như chết: nó đang  đợi  cho  tới  đúng  khoảnh  khắc  của  nó  để  bùng  nổ vào cuộc sống. Nhưng ngay bây giờ thì nó là chết. Không có  tâm  trí.  Nhớ lấy,  trong  giai  đoạn cuối  cũng  sẽ khôngcó tâm trí lần nữa. Vị Phật ở trong trạng thái vô trí, còn tảng đá cũng ở trong trạng thái vô trí. Do đó có ý nghĩa của  tượng  đá:  gặp  gỡ  của  hai  cái  đối  lập.  Hòn  đá  đang trong trạng thái vô trí có nghĩa là đá vẫn ở dưới mức tâm trí. Phật ở trạng thái vô trí: điều đó có nghĩa Phật đã vượt ra ngoài tâm trí. Có tương tự, cũng hệt như tương tự giữa đứa trẻ và thánh nhân. Đứa trẻ ở dưới mức tâm trí, thánh nhân  vượt  ra  ngoài  tâm  trí.  Hòn  đá  còn  phải  trải qua tất cả  những  rối  loạn  của  cuộc  sống  như  Phật  đã  trải  qua. Ông ấy đã vượt ra, vượt ra và vượt ra ngoài, hoàn toàn ra ngoài. Nhưng có tương tự: ông ấy lại tồn tại trong trạng thái  vô  trí.  Ông  ấy  đã  trở  thành  có  ý  thức  tràn  đầy  đến mức  tâm  trí  chẳng  cần  nữa.  Đá  thì  vô  ý  thức  đến  mức tâm trí không thể tồn tại được. Trong đá vô thức là tuyệt đối, do đó tâm trí là không thể có. Trong Phật tâm thức là tuyệt đối và tâm trí thì không cần. Để tôi giải thích điều đó cho bạn; nó là một trong những điều quan trọng nhất cần phải học, cần phải hiểu.

Tâm  trí  là  cần  bởi  vì  bạn  không  thực  sự  có  ý  thức. Nếu bạn thực sự có ý thức, thế thì có sáng suốt, không có suy  nghĩ.  Thế  thì  bạn  hành  động  từ  sáng  suốt  đó,  bạn không  hành  động  từ  tâm  trí  mình.  Thế  thì  tâm  trí  là không  cần.  Khi  bạn  thấy  đúng  việc,  chính  việc  thấy  đó trở thành hành động của bạn.

Chẳng  hạn,  bạn  đang  trong  nhà  và  ngôi  nhà  bốc cháy. Bạn thấy điều đó - đấy không phải là suy nghĩ. Bạn đơn  giản  thấy  nó,  và  bạn  nhảy  ra  khỏi  nhà.  Bạn  không chờ  đợi,  bạn  không  đắn  đo,  bạn  không  nghiền  ngẫm  về nó. Bạn không điều tra, bạn không tra cứu sách báo, bạn không đi hỏi lời khuyên của ai đó về việc phải làm.

Bạn đang đi dạo buổi tối, và ngay bên đường bạn bắt gặp  một  con  rắn.  Bạn  nhảy  lên!  Trước  khi  suy  nghĩ  len vào,  bạn  đã  nhảy  rồi.  Không  phải  là  việc  suy  nghĩ  làm bạn nhảy, việc đấy là từ sáng suốt. Nguy hiểm lớn đang có đấy - chính nguy hiểm làm bạn sống động, mãnh liệt, ý thức, và bạn nhảy là từ ý thức. Đấy là cái nhảy vô trí.

Nhưng  những  khoảnh  khắc  này  hiếm  khi  có  trong cuộc sống bạn bởi vì bạn còn chưa sẵn sàng sống với tâm thức của mình một cách mãnh liệt và toàn bộ. Với Phật, đó  là  cách  thức  thông  thường  của  ông  ấy.  Ông  ấy  sống toàn bộ đến nỗi tâm trí chẳng bao giờ còn cần tới, chẳng bao giờ được tư vấn tới.

Quyểnthứ nhất, địa quyển, là quyển vô trí. Không có cái ta, hiển nhiên, bởi vì không có tâm trí thì cái ta không thể tồn  tại  được.  Lần  nữa,  trong  quyển  thứ  tư,  sẽ không có cái ta - bởi vì không có tâm trí thì làm sao cái ta tồn tại được? Tâm trí cần vận hành từ một trung tâm, do đó nó  tạo  ra  bản  ngã,  cái  ta.  Tâm  trí  phải  giữ  bản  thân  nó trong  kiểm  soát,  tâm  trí  phải  giữ  bản  thân  nó  theo  một mẫu hình nào đó, trật tự nào đó. Nó phải giữ lại bản thân nó. Để giữ bản thân mình, nó tạo ra một trung tâm, bởi vì chỉ  qua  trung  tâm  ấy  thì  nó  mới  có  thể  giữ  được  việc kiểm  soát.  Không  có  trung  tâm  đó  thì  nó  sẽ  không  thể nào giữ kiểm soát được. Cho nên một khi tâm trí tới, bản ngã cũng trên đường tới. Chẳng chóng thì chầy tâm trí sẽ cần tới bản ngã. Không có bản ngã, tâm trí không thể nào vận hành được. Ngược lại, ai sẽ kiểm soát, ai sẽ quản lí, ai  sẽ  thao  tác,  ai  sẽ  lập  kế  hoạch,  ai  sẽ  mơ  mộng,  ai  sẽ phóng  chiếu?  Và  ai  sẽ  có  đó  để  được  coi  như  một  vật thường hằng? - bởi vì tâm trí cứ thay đổi thường xuyên. Ý  nghĩ  nọ  tiếp  ý  nghĩ  kia...  đó  là  một  quá  trình  các  ý nghĩ.  Bạn  sẽ  lạc  nếu  bạn  không  có  bất  kì  bản  ngã  nào: bạn sẽ không biết bạn là ai, và bạn đang đi đâu, và vì cái gì.Trong  địa  quyển  không  có  tâm  trí,  không  cái  ta,  và không  thời  gian.  Nó  là ở  dưới  mức thời  gian.  Thời  gian còn  chưa  đi  vào.  Đá  không  biết  tới  quá  khứ,  hiện  tại, tương  lai.  Và  đấy  cũng  là  trường  hợp  của  Phật.  Ông  ấy cũng vượt ra ngoài thời gian. Ông ấy không biết quá khứ, hiện  tại,  tương  lai.  Ông  ấy  sống  trong  vĩnh  hằng.  Trong thực  tế  đó  mới  là  ý  nghĩa  thực  của  việc  hiện  hữu  trong hiện tại. Hiện hữu trong hiện tại không có nghĩa là không gian ở giữa quá khứ và tương lai. Trong từ điển đó là ý nghĩa được nêu: khoảng không giữa quá khứ và tương lai được  gọi  là  hiện  tại.  Nhưng  đấy  không  phải  là  hiện  tại. Cái loại hiện tại gì thế này? Nó đã trở thành quá khứ; nó đang đi ra từ sự tồn tại. Khoảnh khắc này, nếu bạn gọi nó là ‘hiện tại’, khoảnh khắc mà bạn gọi nó là ‘hiện tại’ ấy đã trôi vào quá khứ rồi; nó không còn là hiện tại nữa. Và khoảnh khắc mà bạn gọi là ‘tương lai’ - khoảnh khắc bạn gọi nó là ‘tương lai’, nó đã thành hiện tại và đang hướng tới  thành  quá  khứ.  Hiện  tại  này  không  phải  là  hiện  tại thực.  Hiện  tại  ở  giữa  quá  khứ  và  tương  lai  chỉ  là  một phần của quá khứ và tương lai, của quá trình thời gian.

Hiện  tại  mà  tôi  đang  nói  tới,  cái  bây  giờ  mà  tôi  nói tới,  hay  Phật  nói  tới,  hay  Christ  khi  ông  ấy  nói,  “Đừng nghĩ  về  cái  mai.  Nhìn  những  hoa  loa  kèn  này  trên  cánh đồng  -  chúng  không  làm  quần  quật,  chúng  không  quay tròn mà trông chúng đẹp làm sao. Chúng đẹp không thể tin được! Ngay cả Solomon cũng không được trang điểm đẹp như thế trong tất cả vinh quang của ông ấy. Nhìn vào những hoa loa kèn trên cánh đồng mà xem...” Những hoa loa  kèn  đó  đang  sống  trong  một  loại  bây  giờ;  chúng không biết tới quá khứ, chúng không biết tới tương lai.

Phật  không  biết  tới  quá  khứ,  tương  lai  và  hiện  tại. Ông  ấy  không  biết  phân  chia.  Đó  là  trạng  thái  của  vĩnh hằng. Thế thì bây giờ là tuyệt đối có đó. Chỉ có bây giờ, và  chỉ  có  ở  đây,  và  không  có  cái  gì  khác.  Nhưng  đá  thì cũng ở trong trạng thái đó - vô ý thức, tất nhiên.

Quyển  thứ  hai  là  sinh  quyển.  Nó  có  nghĩa  là  sống, tiền ý thức. Quyển thứ nhất là vật chất, quyển thứ hai là sống: cây cối, con vật, chim chóc. Đá không thể đi được, đá không có cuộc sống ở đâu cả, không thấy được ở đâu cả. Cây có sức sống hơn, con vật còn hơn nữa, chim chóc còn  hơn  nữa.  Cây  bắt  rễ  vào  đất,  không  thể  di  động nhiều.  Nó  di  chuyển  chút  ít,  lay  động,  nhưng  không  thể di  chuyển  nhiều;  nó  không  có  nhiều  tự  do  lắm.  Tự  do chút xíu chắc chắn là có đấy, nhưng con vật nhiều tự do hơn. Nó có thể di chuyển, nó có thể chọn lựa một chút ít tự do hơn - đi đâu, làm gì. Chim thậm chí còn tự do hơn chút nữa - nó có thể bay. Đây là quyển được gọi là sinh quyển, quyển sống. Nó là tiền-tâm thức; tâm thức thô sơ đi  vào  hiện  hữu.  Đá tuyệt  đối  vô  ý  thức. Bạn  không  thể nói rằng cây hoàn toàn vô ý thức. Đúng đấy, nó là vô ý thức,  nhưng  có cái  gì  đó  của  tâm  thức đang rót vào vào trong, một tia sáng của tâm thức đang tới. Và con vật thì có ý thức hơn chút xíu nữa.

Trạng   thái   thứ   nhất   tương   ứng   với   sushupti   của Patanjali - ngủ say, rất say. Trạng thái thứ hai tương ứng với swabana của Patanjali, trạng thái mơ. Tâm thức đang tới  như  giấc  mơ.  Đúng  đấy,  chó  mơ.  Bạn  có  thể  thấy  - bạn có thể quan sát con chó ngủ và bạn sẽ thấy nó đang mơ.  Đôi  khi  trong  giấc  mơ  nó  sẽ  cố  gắng  đớp  ruồi.  Và đôi khi bạn sẽ thấy nó buồn bã, đôi khi bạn sẽ thấy nó có vẻ  mừng  rỡ.  Quan  sát  mèo,  và  đôi  khi  nó  vồ  lấy  chuột trong mơ, và bạn có thể thấy điều nó đang làm trong mơ

- ăn chuột, chùi ria mép. Bạn có thể quan sát mèo: mơ đã đi  vào,  mọi  thứ  đã  xảy  ra  trong  thế  giới  tâm  thức.  Tâmthức  đang  nổi  lên.  Nhân  quả  vẫn  còn  thống  trị,  nhưng không nhiều như trong đá. Chút ít tự do trở thành có thể, và do đó ngẫu nhiên bắt đầu xảy ra. Con vật có chút ít tự do. Nó có thể chọn vài thứ, nó có thể có tính khí: nó có thể  trong  tâm  trạng  tốt  và  thân  thiện  với  bạn,  nó  có  thể trong  tâm  trạng  xấu  và  không  thân  thiện  với  bạn.  Một chút  ít  quyết  định  đã  đi  vào  trong  sự  hiện  hữu  của  nó, nhưng  rất  tí  hon,  chỉ  mới  bắt  đầu.  Cái  ta  vẫn  còn  chưa tích hợp lại. Nó là một cái ta rất lỏng lẻo, hẩu lốn, nhưng nó  đang  tới.  Cấu  trúc  đang  thành  hình,  hình  dạng  đang nảy sinh.

Con  vật  là  thiên  quá  khứ;  nó  sống  từ  quá  khứ.  Con vật không có ý tưởng gì về tương lai - nó không thể lập kế hoạch cho tương lai, nó không thể nghĩ trước. Cho dù thỉnh  thoảng  nó  nghĩ  trước,  điều  đó  rất,  rất  manh  mún. Chẳng  hạn  khi  con  vật  cảm  thấy  đói,  nó  có  thể  nghĩ trước, vài giờ trước - rằng nó sẽ đi kiếm thức ăn. Nó phải đợi.  Nhưng  con  vật  không  thể  nghĩ  được  về  một  tháng, hai  tháng,  ba  tháng  trong  tương  lai.  Con  vật  không  thể quan  niệm  được  về  năm;  nó  không  có  khái  niệm  lịch, không  khái  niệm  thời  gian.  Nó  là  thiên  quá  khứ.  Bất  kì cái gì đã từng xảy ra trong quá khứ nó đều trông đợi xảy ra  trong  tương  lai  nữa.  Tương  lai  của  nó  ít  nhiều  giống như  quá  khứ;  đó  là  sự  lặp  lại.  Đó  là  quá  khứ  thống  trị. Thời  gian  đang  đi  vào  qua  quá  khứ,  cái  ta  đang  đi  vào qua quá khứ.

Quyển thứ ba là trí quyển; tâm trí, tự ý thức nảy sinh. Quyển thứ nhất là vô ý thức, quyển thứ hai là tiền ý thức, quyển  thứ  ba  là  tự  ý  thức.  Ý  thức  tới,  nhưng  có  tai  hoạ cùng nó - cái tôi. Nó không thể tới theo cách khác; cái tôi là cái xấu cần thiết. Tâm thức tới với ý tưởng về cái ‘tôi’. Nghĩ  suy  bắt  đầu,  suy  nghĩ  bắt  đầu,  cá  tính  tới  trong  sự tồn  tại.  Và  với  tâm  trí  thì  khuynh  hướng  tương  lai  tới: con  người  sống  trong  tương  lai,  con  vật  sống  trong  quá khứ.

Các xã hội phát triển sống trong tương lai, các xã hội chưa  phát  triển  sống  trong  quá  khứ.  Người  nguyên  thuỷ vẫn  sống  trong  quá  khứ.  Chỉ  người  văn  minh  mới  sống trong  tương  lai.  Sống  trong  tương  lai  là  trạng  thái  cao hơn  sống  trong  quá  khứ.  Thanh  niên  sống  trong  tương lai,  người  già  bắt  đầu  sống  trong  quá  khứ.  Thanh  niên sinh động hơn người già. Các quốc gia mới, văn hoá mới sống  trong  tương  lai.  Chẳng  hạn,  Mĩ  sống  trong  tương lai,  Ấn  Độ  sống  trong  quá  khứ.  Ấn  Độ  vẫn  mang  theo năm  nghìn  năm,  mười  nghìn  năm  quá  khứ.  Nó  là  gánh nặng  thế,  nó  khó  mang  thế,  nó  đè  nghiến  xuống,  nhưng người ta cứ mang nó. Nó là gia sản kế thừa, và người ta rất tự hào về quá khứ.

Tự  hào  về  quá  khứ  là  một  trạng  thái  đơn  giản  và không văn minh. Người ta phải vươn tới tương lai, người ta phải mò mẫm vào tương lai. Quá khứ không còn nữa, tương lai sắp hiện hữu - người ta phải chuẩn bị cho nó.

Bạn có thể quan sát điều đó theo nhiều cách. Tâm trí Ấn  Độ  chỉ  xúc động  bởi  các  sự  kiện  quá  khứ.  Đến  nay, năm nào người ta cũng diễn vở kịch về Rama, và người ta rất xúc động. Hàng nghìn năm đã trôi qua và họ vẫn cứ diễn  đi  diễn  lại  cùng  một  vở kịch,  và  họ  sẽ  còn  diễn  lại nó  nữa.  Và  họ  rất  xúc  động.  Họ  không  xúc  động  được đến  thế  khi  con  người  đầu  tiên  bước  trên  mặt  trăng;  họ không  xúc  động  đến  thế  như  khi  họ  đã  và  họ  bao  giờ cũng  đã  xúc  động  bởi  vở  kịch  về  Rama.  Họ  biết  cốt truyện, họ đã xem nó nhiều lần, nhưng đấy là di sản của họ; họ rất tự hào về nó.Bạn sẽ ngạc nhiên mà biết rằng có những thánh nhân mahatma  Hindu  và  mahatma  Jaina  vẫn  đang  cố  gắng chứng  minh  rằng  con  người  chưa  bước  trên  mặt  trăng, rằng người Mĩ đang lừa dối. Tại sao? - bởi vì mặt trăng là thượng đế. Làm sao bạn có thể bước lên mặt trăng được? Và vẫn có những người nghe họ và theo họ.

Một lần một sư Jaina tới gặp tôi ở Gujarat và anh ta nói, “Xin thầy ủng hộ tôi... và tôi có hàng nghìn đệ tử!” và  ông  ấy  có  thật.  Và  toàn  bộ  vấn  đề,  chủ  đề  của  cuộc sống ông ấy, là ở chỗ người Mĩ nói láo, rằng những tấm ảnh ấy tất cả đều là kĩ xảo chụp ảnh mà người ta nguỵ tạo ra, rằng những viên đá, đã được đem từ mặt trăng về đó, thì được lấy từ Siberia hay từ đâu đó trên hành tinh này. Không  ai  đã  từng  đi  và  không  ai  đã  từng  lên  tới  mặt trăng,  bởi  vì  theo  shastras  Jaina,  theo  kinh  sách  Jaina, người  ta  viết  rằng  mặt  trăng  là  thượng  đế.  Làm  sao  bạn bước trên Thượng đế được? Đây là hướng quá khứ. Điều này rất u mê. Đó là lí do tại sao Ấn Độ không thể trưởng thành, nó không thể tiến hoá, nó không thể tiến bộ. Nó bị kẹt vào quá khứ.

Với  trí  quyển,  với  tâm  trí,  tự  ý  thức,  suy  ngẫm,  suy nghĩ,  cá  tính,  hướng  tương  lai  đi  vào  hiện  hữu.  Và  bạn càng bắt đầu chuẩn bị cho tương lai nhiều bao nhiêu, tất nhiên  bạn  càng  trở  nên  lo  âu  bấy  nhiêu.  Cho  nên  người Mĩ là người căng thẳng nhất, bất  ổn nhất. Ấn Độ thì rất yên  ổn,  yên  ổn  đến  mức  họ  chẳng  còn  hiệu  quả  gì  nữa. Bạn  có  biết  rằng  khi  người  Ấn  Độ  thay  bóng  đèn  điện, phải  cần  tới  ba  người  Ấn  Độ  không?  -  một  người  giữ bóng đèn và hai người làm thang. Mọi người rất yên ổn, thảnh thơi; họ không chịu bất kì lo âu nào, họ không biết lo âu thực tại là gì.

Lo  âu  đi  vào  cùng  tương  lai,  bởi  vì  bạn  phải  lập  kế hoạch. Bạn không thể chỉ cứ lặp lại các cách thức cũ của cuộc sống mình. Và khi bạn làm điều gì đó mới, có khả năng sai lầm, nhiều khả năng sai lầm. Bạn càng cố gắng cái mới, bạn càng trở nên lo âu nhiều hơn. Đó là lí do tại sao,  về  mặt  tâm  lí,  nước  Mĩ  là  nước  xáo  động  nhất,  Ấn Độ là nước yên tĩnh nhất.

Con  vật  không  lo  âu.  Sống  trong  quá  khứ  là  trạng thái tâm trí thấp hơn - tất nhiên thoải mái hơn, thuận tiện hơn. Và các mahatman Hindu cứ nói với thế giới, “Trông đây chúng tôi an bình làm sao. Không tồn tại vấn đề thần kinh. Cho dù chúng tôi có chết đói, chúng tôi cũng chết đói rất, rất im lặng. Cho dù chúng tôi có chết, chúng tôi chết rất rất chấp nhận. Còn các ông thì phát điên!”

Nhưng nhớ lấy, tiến bộ tới qua lo âu. Với tiến bộ thì có lo âu, có run rẩy - về việc đi sai, về việc làm điều gì đó sai, về việc lỡ vấn đề. Với quá khứ không có vấn đề: bạn cứ lặp lại nó. Nó là quá khứ đã lắng đọng, cách thức của nó đã hoàn toàn được biết rõ. Bạn đã đi trên chúng, bố mẹ bạn đã đi trên chúng, và cứ như thế mãi, ngược về tới  Adam  và  Eve.  Mọi  người  đều  đã  làm  nó;  không  có khả năng đi sai. Với cái gì đó mới, lo âu, sợ hãi, sợ thất bại đi vào.

Đây  là  quyển  thứ  ba,  trí  quyển,  là  quyển  của  lo  âu, căng  thẳng.  Nếu  bạn  phải  chọn  giữa  quyển  thứ  hai  và quyển  thứ  ba,  chọn  quyển  thứ  ba  đi,  đừng  chọn  quyển thứ  hai.  Mặc  dầu  không  cần  chọn  giữa  quyển  thứ  ba  và thứ hai, bạn có thể chọn giữa quyển thứ ba và thứ tư; thế thì chọn quyển thứ tư. Bao giờ cũng chọn quyển cao hơn.

Nhớ lấy, khi tôi lên án tâm trí Ấn Độ, tôi không lên án Phật  và  tôi  không  lên  án  Krishna.  Họ  đã  chọn  quyểnthứ  tư:  họ  cũng  yên  bình,  họ  cũng  thảnh  thơi  -  nhưng thảnh  thơi  của  họ  tới  từ  việc  loại  bỏ  bản  thân  thời  gian, không  phải  bởi  việc  sống  trong  quá  khứ.  Họ  hoàn  toàn thảnh thơi, họ không lo âu, không thần kinh. Tâm trí họ là mặt hồ bình lặng không gợn sóng - nhưng không phải bởi  việc  chọn  quyển  thứ  hai  mà  là  bởi  việc  chọn  quyển thứ tư; không phải bởi việc vẫn còn thấp hơn tâm trí mà bởi việc vượt ra ngoài tâm trí. Nhưng đó là cách thức mọi việc xảy ra.

Mọi  người  đã  thấy  Phật  ở  Ấn  Độ,  và  họ  đã  thấy  im lặng,  và  họ  đã  thấy  rằng  cuộc  sống  có  thể  được  sống trong thảnh thơi đó... sao không sống cuộc sống như vậy? Nhưng họ đã không nỗ lực gì để đi tới giai đoạn thứ tư. Ngược  lại,  họ  rơi  lại  giai  đoạn  thứ  ba  và  lắng  đọng  vào giai  đoạn  thứ  hai.  Nó  cho  một  cái  gì  đó  giống  như  im lặng  của  Phật;  nhưng  nó  là  ‘cái  gì  đó  giống’,  nó  không đích xác là cái đó. Bao giờ cũng dễ dàng lắng đọng trong quá  khứ  và  trở  nên  thuận  tiện  và  thoải  mái.  Phật  đã không lắng đọng với quá khứ; ông ấy thậm chí đã không đọng lại với tương lai. Ông ấy đã không đọng lại với bản thân  thời  gian  -  ông  ấy  đã  loại  bỏ  thời  gian,  ông  ấy  đã loại bỏ tâm trí, cái tạo ra thời gian. Ông ấy đã loại bỏ bản ngã, cái tạo ra lo âu.

Người  Ấn  Độ  đã  chọn  việc  loại  bỏ  tương  lai  bởi  vì điều  đó  dường  như  tạo  ra  lo  âu:  “Tương  lai  tạo  ra  lo  âu sao? Bỏ tương lai đi.” Thế thì bạn sẽ thoái lui, bạn sẽ rơi lại vào trong trạng thái trước đó. Loại bỏ bản ngã, và thế thì bạn vượt ra ngoài.

Quyển  thứ  ba  giống  như  điều  Patanjali  gọi  là  thức dậy. Quyển thứ nhất là ngủ, quyển thứ hai là mơ, quyển thứ  ba  là  thức  dậy  -  thức  dậy  của  bạn  tất  nhiên  không phải là thức dậy của vị Phật. Cái gọi là thức dậy của bạn: mắt mở nhưng mơ vẫn lang thang bên trong bạn; mắt mở nhưng giấc ngủ vẫn có bên trong bạn. Bạn  vẫn tràn đầy ngủ ngay cả khi bạn thức. Đây là trạng thái thứ ba. Và nó bao giờ cũng có ích; nếu bạn trở nên mệt mỏi trong ngày, bạn rơi vào giấc mơ - nó cho bạn thảnh thơi. Thế rồi bạn rơi  vào  giấc  ngủ  sâu;  nó  cho  bạn  thảnh  thơi  còn  nhiều hơn.  Sáng  dậy  bạn  lại  tươi  tắn.  Bạn  rơi  xuống  để  trở thành yên bình bởi vì đó là điều bạn đã biết, và điều đó có  đấy  trong  hệ  thống  của  bạn;  bạn  không  thể  đi  vào trong nó.

Trạng thái thứ tư phải được tạo ra; nó không có trong hệ  thống  của  bạn.  Nó  là  tiềm  năng  của  bạn  nhưng  bạn chưa bao giờ ở trong nó trước đây. Nó là gian khó, nó là đi  ngược  dòng,  đi  lên  dốc.  Trạng  thái  thứ  tư  là  christ quyển  -  bạn  có  thể gọi  nó  là  Phật  quyển,  nó  mang  cùng nghĩa; bạn có thể gọi nó là Krishna quyển, nó mang cùng nghĩa. Với trạng thái thứ ba có một loại tự do, tự do giả, tự do được biết tới như chọn lựa. Điều này cần phải được hiểu, nó có tầm quan trọng lớn.

Tạigiai đoạn thứ ba bạn đơn giản có một loại tự do giả,  và  tự  do  đó  là  tự  do  của  chọn  lựa.  Chẳng  hạn,  bạn nói,  “Đất  nước  tôi  tự  do  tôn  giáo.”  Điều  đó  có  nghĩa  là bạn  có  thể  chọn  lựa:  bạn  có  thể  đi  nhà  thờ  hay  tới  đền thờ,  và  quốc  gia  cùng  luật  pháp  của  nó  sẽ  không  tạo  ra rắc  rối  nào  cho  bạn.  Bạn  có  thể  trở  thành  người  Mô  ha mét  giáo  hay  Hindu  giáo  hay  Ki  tô  giáo  -  bạn  có  thể chọn.  ‘Đất  nước  tự  do’  nghĩa  là  bạn  có  thể  chọn  cuộc sống của mình, nơi bạn muốn sống, điều bạn muốn làm, điều  bạn  muốn  nói.  Việc  chọn  cách  bầy  tỏ,  tự  do  -  rằng bạn  có  thể  nói  bất  kì  điều  gì  bạn  thích,  rằng  bạn  có  thể làm  bất  kì  cái  gì  bạn  thích,  rằng  bạn  có  thể  chọn  bất  kì kiểu cách tôn giáo hay chính trị nào; bạn có thể là cộngsản, bạn có thể là phát xít, bạn có thể là tự do, bạn có thể là dân chủ, và là tất cả những cái vô nghĩa đó. Bạn có thể chọn. Đấy chỉ là tự do giả. Tại sao tôi gọi nó là tự do giả?

- bởi vì một tâm trí tràn đầy những ý nghĩ thì không thể tự do được.

Nếu  bạn  đã  sống  năm  mươi  năm  và  tâm  trí  bạn  đã được  qui  định  bởi  bố  mẹ  bạn  và  thầy  giáo  cùng  xã  hội, bạn có cho là bạn có thể chọn được không? Bạn sẽ chọn lựa  từ  giáo  dưỡng  của  mình.  Việc  chọn  lựa  xảy  ra  thế nào? Trước hết, bạn đã bị ước định rồi.

Cũnggiống như khi bạn thôi miên ai đó. Bạn có thể lấy ai đó làm Santosh, người thôi miên của chúng ta, và người  ấy  có  thể  thôi  miên  người  kia  và  bảo  người  kia, “Sáng mai anh sẽ ra chợ và anh sẽ mua loại thuốc lá nào đó,  nhãn  hiệu  nào  đó.”  Người  ấy  có  thể  gợi  ý  điều  này cho người đang trong thôi miên sâu. Sáng mai người này sẽ  dậy  và  người  này  sẽ  chẳng  có  ý  tưởng  gì  rằng  mình sắp  đi  mua  một  loại  thuốc  lá  nào  đó  ngoài  chợ,  bởi  vì việc  ước  định  đã  đi  vào  trong  vô  thức,  đã  được  đặt  vào trong  vô  thức.  Tâm  trí  có  ý  thức  của  người  ấy  không nhận biết. Người ấy thậm chí sẽ không có ý tưởng gì về việc  tại  sao  người  ấy  lại  đi  ra  chợ.  Nhưng  người  ấy  sẽ thấy giải thích hợp lí nào đó: người ấy sẽ nói, “Ta đi chợ hôm nay.” Tại sao lại hôm nay? Người ấy sẽ nói, “Đây là tự do của ta. Khi nào ta muốn đi thì ta đi. Anh là ai mà ngăn  cản  ta?  Đây  là  tự  do  của  ta.”  Và  anh  ta  thì  không nhận  biết,  hoàn  toàn  không  nhận  biết  rằng  đây  không phải là tự do chút nào. Và người ấy sẽ ra chợ với ý tưởng rằng  mình  là  tự  do,  và  người  ấy  thậm  chí  có  thể  còn không nghĩ dù chỉ một khoảnh khắc rằng mình định mua một  loại  thuốc  lá  nhãn  hiệu  nào  đó.  Thế  rồi  bỗng  nhiên người  ấy  bắt  gặp  một  cửa  hiệu  và  tự  nhủ  mình,  “Sao không mua một gói thuốc lá nhỉ? Đã lâu rồi mình không hút  thuốc.”  Và  người  ấy  nghĩ  rằng  người  ấy  đang  nghĩ điều  đó!  Và  người  ấy  vào  hiệu  và  nói,  “Cho  tôi  bao  ba số.” Tại sao lại không là Panama? Tại sao không Wills? Tại  sao  không  Berkeley?  Người  ấy  sẽ  nói,  “Đây  là  sự chọn  lựa  của  tôi!  Tôi  tự  do  chọn  lựa!”  Và  người  ấy  sẽ mua bao 555, và người ấy vẫn còn tự do - ít nhất trong ý tưởng  của  mình.  Người  ấy  không  tự  do,  người  ấy  đã  bị ước định.

Bạn đã bị ước định là người Hindu, người Ki tô giáo, là  người  Mô  ha  mét  giáo,  là  người  Ấn  Độ,  là  người Trung  quốc,  là  người  Đức  -  làm  sao  bạn  có  thể  tự  do được? Bạn đã bị ước định bởi bố mẹ bạn, bởi xã hội bạn, bởi  hàng  xóm  bạn,  bởi  trường  học,  cao  đẳng,  đại  học  - làm  sao  bạn  có  thể  tự  do  được?  Tự  do  của  bạn  là  tự  do giả. Nó là hư huyễn - nó chỉ cho bạn cái cảm giác tự do và  làm  cho  bạn  hạnh  phúc;  ngoài  ra  thì  chẳng  có  tự  do nào  trong  nó  cả.  Khi  bạn  tới  nhà  thờ  bạn  có  đi  từ  tự  do của mình không? Khi bạn tới đền thờ Hindu bạn có đi từ tự do của mình không? Nhìn vào trong nó và bạn sẽ thấy nó không bắt nguồn từ tự do; bạn đã được sinh ra trong một gia đình Hindu.

Đôi khi điều này có thể xảy ra - bạn sinh ra trong một gia đình Ki tô giáo và bạn vẫn muốn tới đền thờ Hindu. Điều đó nữa cũng là ước định - một loại khác. Có thể bố mẹ  bạn  cũng  là  Ki  tô  giáo,  quá  nhiều  là  đằng  khác,  và bạn  không  thể  nào  hấp  thu  nổi  cái  vô  nghĩa  nhiều  như thế. Có một giới hạn. Bạn trở nên đối kháng, bạn bắt đầu nổi  loạn  chống  lại  nó;  bạn  trở  thành  kẻ  phản  động.  Họ hay kéo bạn tới nhà thờ. Và họ mạnh mẽ, còn bạn chỉ là đứa trẻ nhỏ,  và  bạn chẳng  thể làm  gì  được; bạn  bất  lực. Nhưng bạn bao giờ cũng nghĩ, “Ta sẽ cho biết tay.” Cáingày  bạn  trở  nên  mạnh  mẽ,  bạn  chấm  dứt  việc  tới  nhà thờ.

Bây giờ ý tưởng, “Ta sẽ cho biết tay,” đã được khắc ghi bởi ám ảnh của họ với nhà thờ. Nó lại là thôi miên - theo  chiều  ngược  lại,  nhưng  nó  vẫn  là  thôi  miên.  Bạn đang phản ứng, bạn không tự do. Nếu bạn muốn đến nhà thờ,  bạn  sẽ  không  thể  tới  đó  được,  bạn  sẽ  thấy  mình  bị kéo ra xa. Và bạn sẽ không tới bởi vì đây là nhà thờ mà bố  mẹ  bạn  hay  đưa  bạn  tới.  Bạn  không  thể  tới  nhà  thờ này;  bạn  sẽ  trở  thành  người  Hindu.  Bạn  sẽ  bắt  đầu  làm những điều mà bố mẹ bạn chẳng bao giờ muốn bạn làm chỉ  để  cho  họ  biết.  Đây  là  phản  ứng.  Việc  thứ  nhất  là vâng lời, việc thứ hai là bất phục, nhưng không có tự do trong cả hai việc này.

Và  một  điều  nữa:  không  chỉ  là  vấn  đề  ước  định  mà bạn  không  tự  do.  Khi  bạn  chọn  giữa  hai  điều  -  có  thể chẳng  ai ước định bạn về hai điều đó; có hàng triệu  thứ bạn  chẳng  bị  ước  định  chút  nào.  Khi  bạn  chọn  giữa  hai điều, chọn lựa của bạn lại bắt nguồn từ lẫn lộn, và từ lẫn lộn  không  thể  có  tự  do.  Bạn  muốn  cưới  cô  gái  này  hay khác - làm sao bạn chọn được đây? Bạn lẫn lộn.

Hàng ngày tôi đều nhận được thư từ mọi người: “Tôi bị giằng xé giữa hai người phụ nữ. Tôi phải làm gì đây? Người phụ nữ này có thân hình đẹp, cân đối, có mắt rất, rất  đẹp,  mọi  loại  duyên  dáng;  thân  thể  rung  động,  toả sáng, sinh động - nhưng về tâm lí cô ấy cực xấu. Người phụ nữ kia đẹp về tâm lí, nhưng hình thể lại xấu. Bây giờ phải làm gì?” Và bạn bị giằng xé.

Tôi đã nghe nói về một người đang nghĩ đến lấy vợ. Anh  ta  yêu  một  người  đàn  bà,  nhưng  cô  này  rất  nghèo. Cô ấy đẹp, nhưng cô ấy rất nghèo. Và một người đàn bà khác lại yêu anh ta, cô này rất giầu nhưng rất xấu. Nhưng một thứ đẹp trong cô ấy nữa - giọng nói cô ấy, tiếng nói cô ấy. Cô ấy là một ca sĩ lớn.

Bâygiờ anh ta bị giằng xé. Người đàn bà đẹp không có giọng nói đó, tiếng hát đó; mà anh chàng lại mê nhạc. Cô  ấy  có  khuôn  mặt  đẹp,  nhưng  thân  hình  không  quan trọng  lắm  so  với  tiếng  nói  đối  với  anh  chàng.  Và  thế  là anh ta thật đáng thương, và anh ta cần người đàn bà đem lại nhiều tiền để cho có an toàn; anh ta có thể đi vào âm nhạc toàn bộ, toàn tâm, để cho anh ta không phải lo nghĩ về tiền bạc và mọi thứ như thế. Anh ta muốn cống hiến toàn  bộ  cuộc  đời  cho  âm  nhạc.  Người  đàn  bà  đó  có  hai thứ: tiền bạc và giọng hát hay - nhưng cô ấy lại xấu cực kì. Rất khó nhìn vào cô  ấy, khuôn mặt  cô ấy trông kinh khủng.  Người  đàn  bà  nghèo  thì  đẹp,  nhưng  giọng  cô  ấy bình  thường  và  cô  ấy  không  có  tiền.  Cho  nên  nếu  anh chàng chọn cô này, anh ta sẽ phải vứt bỏ chuyện tình với âm  nhạc.  Anh  ta  sẽ  phải  trở  thành  thư  kí  trong  một  văn phòng  đần  độn  nào  đó,  hay  thầy  giáo  hay  cái  gì  đó.  Và thế thì anh ta không thể cống hiến bản thân mình cho âm nhạc được. Âm nhạc cần cống hiến hoàn toàn, âm nhạc là hoa khôi rất ghen tị - nó không cho phép bạn đi đâu cả, nó muốn cuốn hút bạn hoàn toàn, toàn bộ. Cho nên anh ta bị giằng xé. Và cuối cùng tình yêu âm nhạc thắng, và anh ta cưới người đàn bà xấu.

Anh ta về nhà, họ đi ngủ. Bóng đêm thì tốt vì anh ta không nhìn vào người đàn bà, cho nên không có vấn đề gì. Nhưng sáng hôm sau, khi tia nắng mặt trời lọt vào và anh ta tỉnh dậy, và anh ta nhìn vào khuôn mặt người đàn bà  này,  nó  trông  mới  kinh  làm  sao.  Anh  ta  lay  mạnh  cô ấy và nói, “Hát đi! Hát ngay đi! Hát ngay lập tức!” - chỉ để bảo vệ mình khỏi cái xấu đó.Mọi người viết cho tôi: “Chúng tôi bị giằng xé giữa hai người phụ nữ, hay giữa hai người đàn ông. Chúng tôi phải làm gì?”

Lẫn lộn này nảy sinh bởi vì bạn có động cơ. Có một động cơ: tiền bạc, âm nhạc, an toàn. Không có tình yêu; đó  là  lí  do  tại  sao  bạn  bị  giằng  xé.  Nếu  tình  yêu  có  đó, tình yêu mãnh liệt có  đó, tình yêu đam  mê có đó, thì sẽ không  có  chọn  lựa.  Bản  thân  đam  mê  đó  sẽ  quyết  định. Bạn sẽ không chọn lựa, bạn sẽ không bị giằng xé. Nhưng mọi người không thông minh như thế và không mãnh liệt đến như thế. Họ sống rất hờ hững, làng nhàng; họ không sống mãnh liệt; các kiếp sống của họ không có lửa.

Tự  do  thực  sự  xảy  ra  chỉ  khi  cuộc  sống  bạn  trở  nên toàn bộ đến mức trong từng khoảnh khắc không cần phải quyết  định;  cái  toàn  bộ  đó  quyết  định.  Bạn  có  hiểu  tôi không? - bản thân tính toàn bộ đó quyết định. Bạn không đối  diện  với  hai  khả  năng:  lấy  người  đàn  bà  này  hay khác.  Trái  tim  bạn  là  toàn  bộ  với  một  người.  Không  có động cơ cho nên bạn không bị phân chia, và không có lẫn lộn.  Nếu  bạn  quyết  định  từ  lẫn  lộn,  bạn  sẽ  tạo  ra  xung đột. Lẫn lộn sẽ đưa bạn vào trong lẫn lộn sâu hơn. Đừng bao giờ quyết định từ lẫn lộn.

Đó  là  lí  do  tại  sao  Krishnamurti  cứ  nói  mãi  về  vô chọn lựa. Vô chọn lựa là tự do. Bạn không chọn, bạn đơn giản trở thành mãnh liệt toàn bộ. Bạn chỉ trở thành tuyệt đối tỉnh táo, nhận biết, chăm chú.

Chẳng hạn, bạn đang lắng nghe tôi: bạn có thể nghe theo  cách  hờ  hững  -  nửa  ngủ,  nửa  thức,  uể  oải,  nghĩ  tới cả  nghìn  lẻ  một  thứ,  lập  kế  hoạch,  đêm  trước  vẫn  còn treo quanh bạn, lơ lửng cả nghìn lẻ một kiểu - và bạn còn đang  nghe  nữa.  Thế  thì  có  vấn  đề  về  liệu  tôi  đang  nói chân  lí  hay  không.  Nếu  bạn  nghe  say  mê,  nếu  bạn  hoàn toàn  ở  đây  và  bây  giờ,  chính  đam  mê  đó  sẽ  quyết  định. Trong cái mãnh liệt đó bạn sẽ biết chân lí là gì. Nếu tôi nói điều gì đó đúng, nó lập tức sẽ dội vào tim bạn. Bởi vì bạn sẽ thông minh thế, làm sao bạn có thể để lỡ nó được? Và nếu có điều gì đó không đúng, bạn sẽ thấy ra ngay lập tức. Cái nhìn sẽ tới, ngay lập tức. Sẽ không có quyết định về phần bạn: “Mình có nên theo người này hay không?” Điều đó là từ lẫn lộn. Bạn đã không nghe, bạn đã không thấy tôi.

Thấy cho trúng vấn đề đi! Với chân lí bạn không cần đồng  ý  hay  không  đồng  ý.  Chân  lí  phải  được  nghe  một cách toàn bộ, với nhạy cảm, tất cả là vậy. Và chính nhạy cảm đó quyết định. Bạn thấy, bạn lập tức cảm thấy chân lí  của  nó.  Trong  chính  cái  cảm  đó  bạn  đã  đi  vào  trong chân  lí  -  không  phải  là  bạn  đồng  ý  hay  không  đồng  ý; không phải là bạn đã bị tôi thuyết phục, bị tôi làm chuyển đổi. Tôi không chuyển đổi bất kì ai; chân lí chuyển đổi. Và chân lí không phải là niềm tin, và chân lí không phải là lí lẽ; chân lí là sự hiện diện. Nếu bạn hiện diện, bạn sẽ cảm  thấy  nó.  Nếu  bạn  không  hiện  diện,  bạn  sẽ  không cảm thấy nó.

Cho  nên ở  giai đoạn  thứ  ba,  trí  quyển,  có  tự  do  giả. Từ  lẫn  lộn,  bạn  quyết  định;  do  đó  lẫn  lộn  cứ  tăng  thêm mãi.  Lẫn  lộn  đem  tới  xung  đột,  bởi  vì  bao  giờ  cũng  có hai  mặt  trong  bạn  -  làm  cái  này  hay  làm  cái  khác,  hiện hữu hay không hiện hữu. Và bất kì cái gì bạn quyết định, phía bên kia sẽ vẫn còn đấy và chờ đợi tới thời điểm của nó để báo thù. Tự do xảy ra chỉ tại giai đoạn thứ tư.

Christ quyển là giai đoạn thứ tư. Với christ quyển, vô trí  đi  vào  sự  tồn  tại  -  vô  trí  của  Phật,  của  Christ,  không phải của hòn đá. Với giai đoạn thứ tư tâm thức tới, khôngcó  trung  tâm,  không  có  cái  ta  trong  đó;  chỉ  tâm  thức thuần khiết không biên giới cho nó, tâm thức vô hạn. Thế thì bạn không thể nói “Tôi là tâm thức.” Không có ‘tôi’ cho nó, đấy chỉ là tâm thức. Nó không có tên tuổi và hình dạng.  Nó  là  cái  không,  nó  là  trống  rỗng.  Với  tâm  thức này,  suy  nghĩ  là  không  cần  thiết;  sáng  suốt  bắt  đầu  vận hành, trực giác bắt đầu vận hành.

Trí  tuệ  sống  theo  hướng  dẫn.  Người  khác  phải  dạy bạn - đó là hướng dẫn là gì. Trực giác chẳng ai dạy cho bạn cả: nó tới từ bên trong, nó trưởng thành ra từ bạn, nó là việc nở hoa của bản thể bạn. Đây là phẩm chất của tâm thức  được  gọi  là  thiền,  trực  giác,  sáng  suốt,  tâm  thức không có trung tâm, vô thời gian; hay bạn có thể gọi nó là  bây  giờ,  hiện  tại.  Nhưng  nhớ  lấy,  nó  không  phải  là hiện tại giữa quá khứ và tương lai; nó là hiện tại trong đó quá khứ và tương lai cả hai cùng tan biến.

De  Chardin  gọi  nó  là  ‘điểm  omega’,  Phật  gọi  nó  là niết bàn, người Jaina gọi nó là moksha, Christ gọi nó là

‘Thượng đế cha’. Đấy là những cái tên khác nhau. Toàn bộ  bản  kinh  này  liên  quan  tới  việc  chuyển  từ  giai  đoạn thứ  ba  sang  giai  đoạn  thứ  tư,  từ  trí  quyển  sang  christ quyển,  từ  trí  tuệ  sang  thông  minh,  từ  tự  ý  thức  sang không  tự  ý  thức.  Giai  đoạn  thứ  ba  giống  như  tỉnh  dậy, tỉnh   dậy   thông   thường,   và   giai   đoạn   thứ   tư   là   điều Patanjali gọi là turiya, ‘cái thứ tư’. Ông ấy không cho nó bất  kì  tên  nào,  và điều  đó  dường  như  rất  đẹp.  Gọi  nó  là

‘christ quyển’, và nó có vẻ Ki tô giáo; gọi nó là ‘Krishna quyển’ và nó có vẻ Hindu giáo; gọi nó là ‘Phật quyển’ và nó  có  vẻ  Phật  giáo.  Patanjali  là  rất,  rất  thuần  khiết;  ông ấy đơn giản gọi nó là ‘cái thứ tư’. Điều đó hàm chứa mọi thứ. Ông ấy không cho nó một tên đặc biệt. Với ba giai đoạn ông ấy đặt ba cái tên vì chúng có hình dạng, và bất kì  khi  nào  có  hình  dạng  thì  tên  có  liên  quan.  Vô  hình không thể có tên nào - turiya, ‘cái thứ tư’.

Toàn  bộ  Kinh  Prajnaparamita  là  nói  về  việc  chuyển từ giai đoạn thứ ba sang giai đoạn thứ tư. Sariputra ở tại đỉnh của giai đoạn thứ ba: trí quyển - suy ngẫm, suy nghĩ, tự ý thức. Ông ấy đã đi tới đỉnh cao nhất trong giai đoạn thứ ba, ông ấy đã đạt tới điểm tối đa của nó. Không còn hơn cho nó. Ông ấy đang đứng trên đường biên.

Do đó, này Sariputra...

Phật  đang  đứng  bên  ngoài  đường  biên  này  và  gọi Sariputra lại: “Lại đây... lại đây... và lại đây...” Toàn bộ bản kinh này được cô đọng hôm nay trong lời kinh cuối này. Tất cả những lời kinh, cho tới nay, đều chỉ chuẩn bị cho đỉnh cao cuối này.

Tasmaj jnatavyam: prajnaparamita maha-mantro mahavidyamantro

‘nuttara-mantro’ samasama-mantrah... Do đó người ta nên biết tới...

Tasmaj inatavyam...

... Do đó điều duy nhất đáng biết là điều này. Đây là kết luận của toàn bộ đối thoại đẹp đẽ này. Đối thoại này là  giữa  hai  năng  lượng,  Phật  và  Sariputra,  vì  Sariputra không  nói  lấy  một  lời.  Đây  là  đối  thoại  cao  siêu  hơn nhiều đối thoại đã có giữa Arjuna và Krishna trong Gita, vì  Arjuna  nói  điều  gì  đó.  Đấy  là  lời  nói.  Arjuna  giống như sinh viên nhiều hơn là đệ tử. Ông ấy trở thành đệ tử chỉ  vào  chính  lúc  cuối.  Khi  ông  ấy  trở  thành  đệ  tử, Krishna trở thành thầy. Nếu đệ tử không là đệ tử, làm saothầy có thể là thầy? Nếu đệ tử chỉ là sinh viên, thầy cũng chỉ là thầy giáo.

Nơi    Gita    kết    thúc,    đó    là    điểm    mà    Kinh Prajnaparamita  bắt  đầu.  Sariputra  là  một  đệ  tử:  im  lặng hoàn toàn, không thốt ra lấy một lời, thậm chí chẳng hỏi lấy một câu hỏi - không bằng lời. Ông ấy là khách, không phải người hỏi. Toàn bộ bản thể ông ấy đang hỏi, không phải tâm trí ông  ấy.  Ông ấy không nói thành lời;  sự  tồn tại  của  ông  ấy  là  một  dấu  hỏi.  Ông  ấy  đứng  trước  Phật, toàn  bộ  bản  thể  ông  ấy  đang  khát  bỏng,  trên  lửa,  đang cháy. Thấy trạng thái của ông ấy, Phật cứ nói những điều theo ý riêng của mình. Không phải là đệ tử phải hỏi; thầy biết  khi  nào  đệ  tử  cần.  Thầy  biết  rõ  hơn  bản  thân  đệ  tử nhiều về nhu cầu của đệ tử là gì. Đệ tử phải đợi. Có thể Sariputra  đã  đợi  trong  nhiều  năm,  trong  gần  hai  mươi năm, cho khoảnh khắc này - khi thầy sẽ thấy cái nhu cầu, khi thầy sẽ cảm thấy ao ước và khát khao tha thiết của đệ tử,  khi  đệ  tử  xứng  đáng  nhận  lấy  món  quà  từ  thầy.  Cái ngày đó đã tới, khoảnh khắc may mắn đó đã tới.

Tasmaj inatavyam...

Phật nói, “Do đó, này Sariputra, đây là điều duy nhất đáng  biết.”  Và  bây  giờ  ông  ấy  cô  đọng  toàn  bộ  thông điệp  của  ông  ấy  vào  một  vài  lời  nhỏ,  vào  một  câu  nhỏ nhất, vào một câu mật chú, vào một câu châm ngôn, vào một  công  thức.  Đây  là  câu  mật  chú  vĩ  đại  nhất,  bởi  vì Phật  đã  hàm  chứa  trong  nó  tất  cả  những  điều  cần  thiết cho toàn bộ cuộc hành trình. Ông ấy đã đặt mọi thứ vào công thức nhỏ này, rất nhỏ này.

Do đó ... điều duy nhất đáng biết là... prajnaparamita như câu thần chú vĩ đại, câu thần chú của tri thức vĩ đại, câu thần chú tột cùng, câu thần chú vô song...

Phật ca ngợi nó giống như bất kì cái gì; ông ấy đi qua tất cả những điều tột bậc có thể. Ông ấy nói, “Đây là câu thần  chú  vĩ  đại!”  Thần  chú,  mật  chú,  có  nghĩa  là  một công thức thần thông. Mật chú là gì cần phải được hiểu. Mật chú là một việc rất, rất đặc biệt cần phải được hiểu. Nó là thần chú, một công thức thần thông. Nó hàm ý hiện tượng  là  bất  kì  cái  gì  bạn  có  được  thì  không  thực  sự  có đó, còn bất kì cái gì bạn nghĩ bạn không có đó, thì lại có đó! Công thức thần thông là cần thiết. Vấn đề của bạn là không thật! - đấy là lí do tại sao công thức thần thông là cần tới.

Chẳng hạn... một chuyện ngụ ngôn:

Việc xảy ra: Một người rất sợ ma. Và không may là anh ta ngày nào cũng phải đi qua nghĩa địa, tới rồi đi. Và đôi  khi  anh  ta  về  trễ,  và  trong  đêm  anh  ta  phải  đi  qua nghĩa địa. Nhà anh ta ở đằng sau nghĩa địa, rất gần nghĩa địa. Và anh ta sợ ma đến mức cuộc sống anh ta là sự tra tấn  thường  xuyên.  Anh  ta  không  thể  nào  ngủ  được:  cả đêm anh ta bị ma quấy nhiễu. Đôi khi chúng gõ cửa, đôi khi  chúng  đi  bên  trong  nhà,  và  anh  ta  có  thể  nghe  thấy tiếng bước chân chúng và tiếng thì thào của chúng.

Đôi  khi  chúng  tới  rất  gần  anh  ta  và  anh  ta  thậm  chí còn  cảm  thấy  hơi  thở  của  chúng.  Anh  ta  thường  xuyên trong địa ngục.

Anh  ta  tới  một  thầy  và  thầy  nói,  “Chẳng  có  gì  đâu. Anh  đến  gặp  đúng  người  rồi.”  Cũng  hệt  như  tôi  nói  với bạn  vậy!  “Lấy  câu  mật  chú  này  -  cái  này  là  đủ,  và  anhkhông cần phải lo nghĩ. Anh chỉ cần đặt câu mật chú này vào một cái hộp vàng nhỏ và bao giờ cũng mang nó theo người. Anh có thể đeo nó quanh cổ.”

Nó  giống  hệt  như  trái  tim  lồng  ảnh:  nó  là  một  câu mật chú; hay nó giống như cái hộp thần thông mà tôi đã trao cho các sannyasin, người sắp đi xa tôi. Nó là cái hộp thần thông, nó là câu mật chú.

Thầy  nói,  “Giữ  lấy  câu  mật  chú  này.  Anh  thậm  chí cũng  chẳng  cần  lẩm  nhẩm  nó;  nó  công  hiệu  đến  mức không cần phải lẩm nhẩm. Anh chỉ cần để nó trong hộp. Giữ nó cạnh mình và không con ma nào dám gây rắc rối cho  anh.”  Và  điều  đó  thực  sự  xảy  ra:  hôm  đó  anh  ta  đi qua  nghĩa  địa  cứ  như  là  anh  ta  đi  dạo  buổi  sáng.  Trước đây chưa bao giờ dễ dàng được như vậy. Anh ta hay chạy thục mạng! Anh ta hay gào thét lên, và anh ta phải hát to khi đi qua. Hôm đó anh ta bước rất chậm rãi với cái hộp trong tay, và nó thực sự có tác dụng! Không có ma. Anh ta  thậm  chí  còn  đứng  giữa  nghĩa  địa,  chờ  đợi  ai  đó  tới, mà chẳng có con ma nào hiện ra cả. Chỗ đó hoàn toàn im lặng.

Thế rồi anh ta về nhà. Anh ta đặt cái hộp xuống dưới gối. Đêm đó chẳng ai gõ cửa, chẳng ai thì thào, chẳng ai đến  gần  anh  ta  cả.  Đấy  là  lần  đầu  tiên  trong  đời  anh  ta ngủ  ngon  lành.  Nó  là  là  câu  mật  chú  vĩ  đại.  Nhưng  bây giờ anh ta trở nên quá gắn bó với cái hộp. Anh ta không thể  bỏ  nó  ở  bất  kì  đâu,  cả  ngày  anh  ta  phải  mang  nó  đi mọi nơi.

Người ta bắt đầu hỏi, “Sao anh cứ mang cái hộp này mãi thế?”

Còn anh ta nói, “Đây là an toàn của tôi, an ninh của tôi.”

Anh ta trở nên sợ đến mức bây giờ nếu ngày nào đó cái hộp này bị mất, “Mình sẽ gặp rắc rối lớn, và bọn ma kia sẽ báo thù!” Ăn - anh ta mang cái hộp. Và trong nhà vệ sinh - anh ta cũng mang theo cái hộp của mình. Làm tình  với  người  đàn  bà  của  mình  -  và  anh  ta  cũng  mang theo cái hộp. Anh ta sắp thành mất trí! Và bây giờ sợ hãi quá nhiều: nhỡ nó bị đánh cắp, nhỡ ai đó chơi xỏ hay nhỡ anh ta quên đâu đó, hay nhỡ điều gì xảy ra cho cái hộp, thì sao? “Thế thì trong nhiều tháng bọn ma đang lượn lờ để gây rắc rối cho mình! Chúng sẽ nhảy xổ vào mình từ mọi nơi, và chúng sẽ giết mình!”

Một hôm thầy hỏi về mọi việc diễn ra thế nào.

Anh ta nói, “Mọi việc đều tốt. Mọi thứ đều hoàn toàn tốt, nhưng bây giờ tôi đang bị tra tấn bởi sợ hãi của riêng mình. Lần nữa tôi không thể ngủ được. Cả đêm tôi phải xem liệu cái hộp có còn đó hay không. Nhiều lần tôi phải tự thức dậy và tìm cái hộp. Và nếu đôi khi nó lăn chỗ nọ chỗ kia trên giường và tôi không thể tìm thấy nó... đáng sợ làm sao! Tôi hoảng cả hồn!”

Thầy nói, “Bây giờ ta sẽ cho anh câu mật chú khác. Anh vứt cái hộp này đi.”

Thế  là  anh  ta  nói,  “Vậy  thì  làm  sao  tôi  tự  bảo  vệ mình khỏi ma được?”

Thầy  nói,  “Chúng  không  có  đó.  Cái  hộp  này  chỉ  là điều vô nghĩa. Bọn ma đó không có; đó là lí do tại sao cái hộp  lại  có  tác  dụng.  Ma  đó  chỉ  là  tưởng  tượng  của  anh. Nếu chúng có thực, chúng sẽ chẳng sợ gì cái hộp cả. Đấy chỉ  là  ý  tưởng  của  anh,  bọn  ma  đó  là  ý  tưởng  của  anh. Bây giờ anh đã có một ý tưởng tốt hơn, bởi vì anh đã có thầy. Và thầy đã trao cho anh cái hộp, câu thần chú. Bây giờ  hiểu  nhiều  hơn:  ma  không  có  đó,  đó  là  lí  do  tại  saocái hộp này lại có ích. Bây giờ không cần phải quá bị ám
ảnh bởi cái hộp. Vứt nó đi thôi!”

Mật  chú  là  câu  thần  chú  để  ném  đi  những  thứ  mà không thực có đấy. Chẳng hạn, câu mật chú sẽ giúp cho bạn loại bỏ bản ngã. Bản ngã là ma, chỉ là ý tưởng. Đó là lí do tại sao tôi nói với bạn rằng tôi ở đây để lấy đi những cái không phải là thực với bạn, và để trao cho bạn những cái thực sự có đó rồi. Tôi ở đây là để trao cho bạn cái mà bạn đã có, và tôi phải lấy đi cái mà bạn chưa hề có nhưng bạn cứ nghĩ rằng bạn có. Khổ của bạn, đau của bạn, tham vọng của bạn, ghen tị của bạn, sợ hãi của bạn, tham lam, căm giận, gắn bó - tất cả những cái đó đều là ma cả.

Câu  mật  chú  chỉ  là  mẹo,  phương  lược  để  giúp  bạn loại  bỏ  các  bóng  ma  của  mình.  Một  khi  bạn  đã  loại  bỏ những bóng ma đó thì mật chú cũng phải bị loại bỏ theo. Người  ta  không  cần  phải  mang  câu  mật  chú  thêm  nữa vào khoảnh khắc người ta cảm thấy rằng ma đã biến mất. Và thế thì bạn sẽ cười vào toàn bộ cái ngớ ngẩn này: ma là giả và mật chú cũng giả nốt - nhưng nó có ích.

Chuyện xảy ra: Một người có một ý tưởng trong mơ rằng  một  con  rắn  đã  chui  vào  mồm  mình,  và  nó  vẫn  có đó  trong  dạ  dầy  mình.  Và  anh  ta  còn  cảm  thấy  rắn  bò trong  đó.  Bạn  biết  các  con  rắn  như  thế,  mọi  người  đều biết. Và anh ta trở nên rất bồn chồn. Anh ta tới các bác sĩ, rồi  đi  chiếu  tia  X,  nhưng...  Anh  ta  sẽ  nói,  “Nó  đây  này, ngay cả tia X cũng chẳng chiếu ra nó. Không hề gì. Tôi đang đau, cái đau của tôi là thật.”

Thế rồi anh ta tới thầy Sufi. Ai đó nói, “Anh nên tới chỗ  thầy  Sufi.  Chỉ  thầy  mới  có  thể  giúp  cho  việc  này. Bác  sĩ  chẳng  ích  gì  được  mấy  đâu.  Họ  chữa  bệnh  thật; thầy chữa bệnh không thật. Anh đến thầy đi.”

Thế là anh ta tới, và thầy nói, “Được, ta sẽ làm điều gì đó. Sáng mai nó sẽ ra thôi.”

Sáng  hôm  sau  thầy  thu  xếp  điều  đó:  ông  ta  tìm  một con  rắn,  đưa  nó  cho  vợ  anh  ta  và  nói,  “Thu  xếp  để  cho khi  dậy  vào  buổi  sáng  thì  anh  ta  sẽ  thấy  rắn  đang  bò  ra trên giường.”

Và người này la hét ầm ĩ, anh ta cười phá lên và nhảy khỏi  giường,  “Đây  rồi!  Nó  đây  rồi!  Con  rắn  kia!  Và những tên bác sĩ đần độn kia: cứ nói rằng chẳng có rắn, chẳng có gì. Thế mà nó đây này!” Nhưng từ ngày đó thì vấn đề này cũng biến mất. Đây là mật chú. Vấn đề thực tế là không có thực.

Tất cả các vấn đề của bạn đều là bịa đặt của bạn. Câu mật chú là chiến lược để loại bỏ đi ảo tưởng của bạn, và khi  những  ảo  tưởng  này  đã  bị  loại  bỏ  đi  rồi,  cái  còn  lại đằng  sau  là  chân  lí.  Câu  mật  chú  này  chỉ  lấy  đi  cái  giả dối.  Nhưng  thế  cũng  đủ.  Một  khi  cái  giả  dối  bị  lấy  đi, một  khi  cái  giả  dối  đã  được  hiểu  là  sai  lầm,  thì  chân  lí phát sinh. Và chân lí giải thoát. Chân lí là giải thoát.

Phật nói:

... prajnaparamita như câu thần chú vĩ đại, câu thần chú của tri thức vĩ đại, câu thần chú tột cùng, câu thần chú vô song - sarva dubkha prasamanab - làm dịu đi tất cả đau khổ

Phật nói câu mật chú nhỏ này tiềm năng thế, nó là đủ cho tất cả mọi đau khổ của bạn. Chỉ câu mật chú này sẽ có tác dụng, sẽ đưa bạn tới bến bờ xa hơn.... satyam amithyatvat trong chân lí - vì cái gì còn có thể đi sai được?

Phật nói nó sẽ chỉ ra cho bạn cái giả là cái giả. Và khi bạn biết đến chân lí, thế thì cái gì có thể đi sai được? Thế thì chẳng cái gì có thể đi sai được - satyam amithyatvat.

Từ  amithya  này  bắt  nguồn  từ  gốc  mithya.  Mithya nghĩa  là  giả  tạo,  amithya  nghĩa  là  không  giả  tạo.  Từ mithya  tồn  tại  trong  từ  tiếng  Anh  ‘myth’  -  huyền  thoại. Huyền  thoại  có  nghĩa  là  giả.  Huyền  thoại  bắt  nguồn  từ cùng  gốc,  mithya.  Huyền  thoại  là  cái  xuất  hiện  nhưng không thực.

Trong  một  từ  tiếng  Anh  khác,  ‘miss’  -  lầm  lỡ,  như trong  ‘to  miss’  cũng  có  cùng  nguồn  gốc,  mithya.  Hiểu lầm  misunderstanding  -  cái  ‘mis’  đó  có  nguồn  gốc  từ mithya. Hay khi chúng ta nói, “Anh ấy lỡ,” thì cái lỡ ‘to miss’ đó cũng có nguồn gốc từ mithya.

Chân lí là cái mà chúng ta cứ bỏ lỡ hoài. Chúng ta cứ bỏ lỡ hoài bởi vì chúng ta cứ níu bám vào cái giả. Chúng ta  bỏ  lỡ  chân  lí  bởi  vì  chúng  ta  bám  lấy  cái  giả.  Nếu chúng ta bỏ cái giả thì chẳng có việc bỏ lỡ gì hết cả. Và đó là ý nghĩa gốc rễ của từ tội lỗi - sin - nữa. ‘Sin’ - tội lỗi- có nghĩa là bỏ lỡ, bỏ lỡ mục tiêu. Bất kì khi nào bạn níu bám lấy cái giả, bạn phạm phải tội lỗi, vì với việc níu bám lấy nó, bạn bỏ lỡ chân lí.

Bạn níu bám lấy ý tưởng về Thượng đế và đó là điều giả.  Tất  cả  các  ý  tưởng  đều  giả  hết.  Bạn  bám  lấy  một  ý tưởng  nào  đó  về  Thượng  đế  và  đó  là  rào  chắn  của  bạn. Phật  nói  câu  mật  chú  này  sẽ  loại  đi  tất  cả  các  rào  chắn của  bạn;  nó  sẽ  cho  bạn  chỉ  mỗi  cái  không.  Trong  cái không, chân lí nảy sinh, bởi vì không có gì cản trở. ‘Cái không’ có nghĩa là không có gì cản trở thêm nữa - tất cả các ý tưởng giả tạo đều đã bị loại bỏ trên con đường. Bạn chỉ là trống rỗng, bạn chỉ là tiếp nhận, cởi mở; bạn đi tới chân  lí  với  trống  rỗng,  trần  trụi,  hở  huếch  -  đó  là  cách duy nhất để tới với nó. Thế chì chẳng cái gì có thể đi sai được.

... prajnaparamitayam ukto mantrah - Với prajnaparamita câu thần chú này đã được chuyển giao.

Và Phật nói, “Ta đã trao cái cuối cùng, cái tối thượng trong nó. Không có gì hơn nó nữa, và không có khả năng nào thêm nữa để cải thiện nó.”

Và  tôi  cũng  nói  với  bạn:  Không  có  khả  năng  nào thêm nữa để cải thiện nó. ‘Không’ là câu mật chú vĩ đại nhất.  Nếu  bạn  có  thể  đi  vào  trong  cái  không,  thế  thì chẳng cần thêm cái gì khác nữa. Và đó là toàn bộ thông điệp của Kinh Prajnaparamita. tadyatha... Nó nói như thế này:

Bây giờ Phật cô đọng toàn bộ kinh sách, toàn bộ đối thoại, toàn bộ thông báo vào trong vài từ. tadyatha... Nó nói như thế này: gate gate paragate parasamgate bodhi svaha:

Vượt ra, vượt ra, vượt ra ngoài, vượt ra ngoài tất cả, Ôi xin chào sự thức tỉnh!

Phật dùng từ ‘vượt ra’ đến bốn lần. Đây là bốn điều mà  ông  ấy  dùng  ‘vượt  ra’  để  nói  tới:  địa  quyển,  sinh quyển, trí quyển và christ quyển. ‘Vượt ra’ - vượt ra khỏivật  chất,  vượt  ra  khỏi  thân  thể,  vượt  ra  khỏi  cái  thấy được, cái đong đếm được. Ông ấy lại dùng ‘vượt ra’ lần thứ hai - vượt ra khỏi cuộc sống, cái gọi là bánh xe sinh tử.  ‘Vượt  ra  ngoài’,  lần  thứ  ba  ông  ấy  dùng  ‘vượt  ra’  - bây giờ vượt ra ngoài tâm trí, ý nghĩ, suy nghĩ, cái ta, bản ngã. ‘Vượt ra ngoài tất cả’ - bây giờ ông ấy dùng nó lần thứ tư... thậm chí còn vượt ra ngoài cõi bên kia, vượt ra ngoài  christ  quyển.  Bây  giờ  ông  ấy  đã  đi  vào  trong  cái không được tạo ra.

Cuộc  sống  đã  đi  được  một  vòng  tròn  trịa.  Đây  là điểm omega, và đây cũng là điểm alpha nữa. Đây là biểu tượng  mà  bạn  chắc  phải  đã  thấy  trong  nhiều  cuốn  sách, trong nhiều đền đài, trong các tu viện cũ - biểu tượng về con rắn ngậm đuôi trong mồm.

Vượt ra, vượt ra, vượt ra ngoài, vượt ra ngoài tất cả,

Bạn đã về đến nhà.

Ôi xin chào sự thức tỉnh!

Satori đây rồi! Samadhi đây rồi! Đây là sự thức tỉnh, phật tính...

Xin chào tất cả! Ngợi ca!

Bạn  có  thể  hỏi  Aneeta:  cô  ấy  cứ  hát  mãi  ‘Ngợi  ca’. Đây là sự ngợi ca. Đây là trạng thái của việc ngợi ca: khi tất cả đã bị vượt ra, khi tất cả đã biến mất và chỉ còn lại cái không thuần khiết. Đây là phúc lành - ngợi ca! Đây là cực  lạc  mà  mọi  người  đều  đang  tìm  kiếm.  Dù  phải  hay trái, nhưng mọi người đều đang tìm kiếm cực lạc này.

Bạn là vị Phật, và bạn cũng chưa là vị Phật: đó là cái khó xử, đó là điều nghịch lí. Bạn được nói tới là vị Phật nhưng bạn lại đang bỏ lỡ. Lời kinh này bắc cầu cho bạn, lời  kinh  này  giúp  bạn  trở  thành  cái  mà  bạn  được  mang định  mệnh  phải  trở  thành.  Lời  kinh  này  giúp  cho  bạn hoàn  thành  bản  thể  mình.  Nhớ  lấy,  lời  kinh  này  không chỉ để được tụng niệm như nó đã từng được làm như vậy trong  nhiều  thế  kỉ  ở  Trung  quốc,  Hàn  quốc,  Thái  lan, Nhật  bản,  Ceylon.  Người  ta  cứ  lặp  lại  mãi:  Gate  gate paragate   parasamgate   bodhi   svaha.   Việc   lặp   lại   đó chẳng ích gì.

Câu  mật  chú  này  không  phải  chỉ  để  tụng  niệm.  Nó cần  phải  được  hiểu,  nó  phải  trở  thành  bản  thể  bạn.  Cứ vượt ra ngoài mọi tên tuổi và hình dạng, cứ vượt ra ngoài mọi căn cước, cứ vượt ra khỏi mọi giới hạn. Cứ trở thành lớn hơn và lớn hơn nữa, khổng lồ, vô cùng. Ngay cả bầu trời  cũng  không  phải  là  giới  hạn  của  bạn.  Cứ  vượt  nữa ra...

Gate gate paragate parasamgate bodhi svaha

Svaha  là  cách  diễn  tả  cho  cực  lạc  tối  thượng.  Nó không mang nghĩa gì cả; nó cũng hệt như alleluia ca ngợi vậy. Nó là lời tán thưởng vĩ đại của vui vẻ. Phúc lành đã xảy  ra  -  bạn  đã  được  thoả  mãn,  hoàn  toàn  thoả  mãn. Nhưng  lời  kinh  này  không  chỉ  để  tụng  niệm,  nhớ  lấy. Phật đã cô đọng nó lại trong vài từ để cho bạn có thể nhớ nó.  Trong  vài  từ  này  ông  ấy  đã  đặt  vào  toàn  bộ  thông điệp, thông điệp của toàn bộ cuộc sống của ông ấy.

Bạn  là  vị  Phật,  và  chừng  nào  bạn  còn  chưa  nhận  ra điều đó như thế, bạn sẽ còn đau khổ. Lời kinh này tuyên bố bạn là vị Phật. Đó là lí do tại sao tôi bắt đầu những bàinói  này  bằng  việc  cúi  chào  vị  Phật  trong  bạn.  Tôi  công bố các bạn đều là chư Phật! Nhận ra điều đó đi!

Từ  nhận  ra  thật  là  hay.  Nó  có  nghĩa:  chỉ  cần  quay lưng lại nhìn. Kính trọng bản thân mình đi. Từ kính trọng cũng hay: nó có nghĩa là chú ý, nhìn lại. Đó là điều Jesus ngụ  ý  khi  ông  ấy  nói  repent  -  ăn  năn.  Từ  nguyên  gốc Aramaic  này  ngụ  ý  quay  lại;  nó  chẳng  liên  quan  gì  tới việc ăn năn theo nghĩa Ki tô giáo cả. Repent có nghĩa là quay lại - quay một trăm tám mươi độ. Patanjali gọi nó là pratiyahar  -  đi  vào,  rút  vào  nội  tâm.  Còn  Mahavira  thì gọi nó là pratikrama - đừng đi ra, đi vào, đi về nhà.

Lỗ hổng giữa bạn không thực và bạn thực hiển nhiên là lỗ hổng giả, bởi vì bạn là thực trong mọi lúc - chỉ mơ, suy  nghĩ  mới  làm  bạn  là  ai  đó.  Loại  bỏ  điều  đó  đi.  Chỉ nhìn vào bạn là ai. Và đừng bị lừa dối bởi những niềm tin và ý thức hệ cùng các kinh sách và tri thức. Loại bỏ tất cả đi!  Loại  bỏ  nó  một  cách  vô  điều  kiện!  Tháo  dỡ  tất  cả những đồ đạc bạn đang mang trong con người mình. Tạo ra  căn  phòng  trống  rỗng  ở  đó,  và  căn  phòng  trống  rỗng đó sẽ làm lộ ra chân lí cho bạn. Trong nhìn nhận đó, có svaha,  có  ngợi  ca  alleluia!  Cực  lạc  vĩ  đại  bùng  ra  trong bài ca, trong điệu vũ, trong im lặng, trong sáng tạo.

Người  ta  chẳng  bao  giờ  biết  điều  gì  sắp  xảy  ra  cả. Làm sao bạn bầy tỏ được cực lạc đó, người ta chẳng bao giờ  biết  cả;  mọi  người  đều  bầy  tỏ  theo  cách  của  riêng mình - Jesus theo cách Jesus, Phật theo cách Phật, Meera theo  cách  cô  ấy.  Mọi  người  đều  bầy  tỏ  theo  cách  riêng của mình. Ai đó trở thành hoàn toàn im lặng - im lặng là bài ca của người ấy. Ai đó bắt đầu hát - một Meera, một Chaitanya  -  hát  là  im  lặng  của  họ.  Ai  đó  nhảy  múa  - không  biết  làm  sao  nói  lên  nó,  họ  đi  vào  điệu  vũ  điên cuồng; đó là cách thức của người đó. Ai đó có thể vẽ, ai đó có thể soạn nhạc, ai đó có thể điêu khắc, hay ai đó sẽ làm  cái  gì  đó  khác.  Có  nhiều  cách  diễn  đạt  cũng  nhiều như có mọi người vậy. Cho nên đừng bao giờ bắt chước; chỉ  quan  sát  để  cho  cách  diễn  đạt  của  riêng  mình  xâm chiếm  lấy  bạn.  Để  cho  vui  vẻ  svaha,  ngợi  ca  alleluia thành cái của bạn, đích thực của bạn. Và điều đó xảy ra khi bạn là cái không.

Cái không là hương vị của toàn bộ lời kinh này. Trở thành  không  và  bạn  sẽ  là  tất  cả.  Chỉ  người  thua  mới  có thể là người thắng trong trò chơi này. Mất tất  cả và bạn sẽ có tất cả. Níu bám, sở hữu, và bạn sẽ mất tất cả.

Phật  được  biết  tới  như  Mantra  Adipatti,  người  ban tặng các câu thần chú; thầy thần chú, Mahaguru - nhưng không theo nghĩa mà từ này đã hạ thấp và trở thành điều bẩn thỉu. Trong thời hiện đại guru (thầy) đã trở thành một từ   bốn   chữ   bẩn   thỉu   -   không   phải   theo   nghĩa   đó. Krishnamurti nói rằng ông ấy dị ứng với các guru. Điều đó đúng.

Phật thực sự là một mahaguru. Từ guru mang nặng ý nghĩa với hạnh phúc, nặng với vui vẻ, với cực lạc, nặng với  vui  mừng  svara;  nặng  như  đám  mây  đầy  cơn  mưa, sẵn  sàng  tuôn  trào  xuống  bất  kì  ai  đang  khát,  sẵn  sàng chia sẻ. Guru mang nặng nghĩa hạnh phúc.

Guru  cũng  có  nghĩa  là  người  phá  huỷ  bóng  tối  của người  khác.  Tôi  không  nói  về  cái  gọi  là  các  guru  vẫn đang  lang  thang  khắp  thế  giới.  Họ  chẳng  phá  huỷ  bóng tối của bạn; họ áp đặt bóng tối của họ lên bạn, họ áp đặt dốt nát của họ lên bạn. Và những guru này mọc như nấm giống  như  mọi  thứ  khác.  Bạn  có  thể  tìm  thấy  họ  ở  mọi nơi: một cái nấm Muktananda nhú ra ở đây, một cái nấmMaharishi Yogi khác nhú ra ở kia - họ mọc ra như nấm khắp mọi nơi.

Guru  là  người  làm  cho  bạn  thành  tự  do.  Guru  là người  trao  cho  bạn  tự  do.  Guru  là  người  giải  thoát  bạn. Phật là một trong các mahaguru. Thông điệp của ông ấy là  điều  vĩ  đại  nhất  đã  từng  được  truyền  trao  cho  con người. Và kinh này là một trong những cách diễn đạt vĩ đại  nhất  của  Phật.  Ông  ấy  đã  nói  trong  bốn  mươi  hai năm,  và  ông  ấy  đã  nói  nhiều  điều,  nhưng  chẳng  có  gì sánh  được  với  bản  kinh  này.  Đây  là  điều  duy  nhất.  Các bạn may mắn là đã ở đây để nghe nó và thiền về nó. Bây giờ may mắn hơn nữa đi - trở thành nó đi.

Đủ cho hôm nay.

Đâu là phẩm chất của sannyasin?

Tôi có thực sự không nhận ra thầy không? Thế thì tốt hơn cả là tôi đi bộ!

Khi tôi trở về phòng khách sạn thì có một con thạch sùng nhỏ dưới gối...

Tôi đã sáu mươi lăm mà tôi vẫn tiếp tục nghĩ về dục.

10.                      Sannyas: đi vào dòng suối

Câu hỏi thứ nhất:

Osho kính yêu,

Cái gì là phẩm chất của sannyasin?

Rất  khó  định  nghĩa  sannyasin,  và  lại  càng  khó  hơn thế nếu bạn định định nghĩa sannyasin của tôi.

Tính chất sannyas về cơ bản là nổi dậy với  mọi cấu trúc,  do  đó  khó  định  nghĩa.  Sannyas  là  cách  sống  cuộc sống  theo  kiểu  không  cấu  trúc.  Sannyas  là  có  tính  cách mà lại là phi tính cách. Bởi ‘phi tính cách’ tôi muốn nói bạn không phụ thuộc gì thêm nữa vào quá khứ. Tính cách có  nghĩa  là  quá  khứ,  cách  thức  bạn  đã  sống  trong  quá khứ, cách thức bạn đã trở thành quen sống - tất cả những thói quen và ước định cùng niềm tin và kinh nghiệm của bạn  -  đó  chính  là  tính  cách  của  bạn  là  gì.  Sannyasin  là người  không  còn  sống  trong  quá  khứ  hay  qua  quá  khứ nữa; người sống trong khoảnh khắc này, do đó, là không thể dự đoán được.

Người  có  tính  cách  là  dự  đoán  được;  sannyasin  là không dự đoán được bởi vì sannyasin là tự do. Sannyasin không  chỉ  là  tự  do,  người  đó  là  sự  tự  do.  Đó  là  nổi  dậy trong cách sống. Dẫu thế, tôi cũng vẫn cố gắng: một vài hướng  dẫn  có  thể  nêu  ra,  không  phải  là  các  định  nghĩa chính  xác,  chỉ  vài  chỉ  dẫn  thôi,  ngón  tay  chỉ  trăng.  Bạn đừng  bị  dính  với  ngón  tay.  Ngón  tay  không  xác  định  ra mặt  trăng,  chúng  chỉ  chỉ  hướng.  Ngón  tay  chẳng  liên quan  gì  tới  mặt  trăng.  Chúng  có  thể  dài,  chúng  có  thể ngắn, chúng có thể khéo léo, chúng có thể xấu xí, chúng có thể trắng, chúng có thể đen, chúng có thể mạnh khoẻ, chúng  có  thể  ốm  yếu  -  điều  đó  chẳng  thành  vấn  đề. Chúng đơn giản chỉ hướng. Quên ngón tay đi và nhìn vào mặt trăng.

Điều tôi đang định đưa ra không phải là định nghĩa; điều đó là không thể có trong trường hợp này. Và, trong thực tế, chẳng bao giờ có thể có định nghĩa về cái gì đó đang sống động. Định nghĩa chỉ có thể có cho những thứ chết,  thứ  không  phát  triển  nữa,  thứ  không  nở  hoa  nữa, thứ  không  có  khả  năng  nào,  tiềm  năng  nào  nữa,  thứ  đã cạn  kiệt  và  tàn  lụi.  Thế thì  định  nghĩa  là có  thể.  Bạn  có thể định nghĩa người chết, bạn không thể nào định nghĩa người sống.

Sống về cơ bản nghĩa là cái mới vẫn còn có thể có. Cho nên đây không phải là các định nghĩa. Sannyasin cũ có một định nghĩa, rất rõ ràng: đó là lí do tại sao ngườiđó  chết.  Tôi  gọi  tính  chất  sannyas  của  mình  là  ‘sannyas mới’  bởi  lí  do  đặc  biệt:  sannyas  của  tôi  là  việc  mở  đầu, cuộc  hành  trình,  điệu  vũ,  chuyện  tình  với  cái  chưa  biết, chuyện lãng mạn với bản thân sự tồn tại, trong tìm kiếm mối quan hệ cực thích với cái toàn thể. Và mọi thứ khác đều thất bại trong thế giới. Mọi thứ định nghĩa được, rõ ràng,  logic,  đều  thất  bại  cả.  Các  tôn  giáo  đã  thất  bại, chính trị đã thất bại, ý thức hệ đã thất bại - và chúng đều rất rõ ràng. Chúng là bản kế hoạch tổng thể cho tương lai của  con  người.  Tất  cả  chúng  đều  thất  bại.  Tất  cả  các chương trình đều thất bại.

Sannyas không còn là chương trình nữa. Đấy là thám hiểm,  không  phải  chương  trình.  Khi  bạn  trở  thành  một sannyasin, tôi điểm đạo cho bạn vào tự do, và không vào cái gì khác cả. Được tự do là trách nhiệm lớn, bởi vì thế thì bạn chẳng có gì để mà dựa vào cả. Ngoại trừ bản thể bên trong của bạn, tâm thức riêng của bạn, bạn chẳng có gì làm chỗ chống đỡ, chỗ tựa. Tôi lấy đi tất cả những chỗ chống,  chỗ  dựa  của  bạn;  tôi  để  bạn  đơn  độc,  tôi  để  bạn hoàn  toàn  đơn  độc.  Trong  đơn  độc  đó...  là  đoá  hoa  của sannyas. Đơn độc đó nở ra theo cách riêng của nó thành đoá hoa sannyas.

Sannyas là phi tính cách. Nó không phải là đạo đức; không phải là vô đạo đức, nó là phi đạo đức. Hay, nó có đạo đức cao hơn chưa bao giờ tới từ bên ngoài và chỉ tới từ  bên  trong.  Nó  không  cho  phép  bất  kì  lừa  gạt  nào  từ bên  ngoài,  bởi  vì  tất  cả  những  lừa  gạt  từ  bên  ngoài  đều bao phủ bạn trong thân trâu ngựa, trong nô lệ. Và nỗ lực của tôi là để trao cho bạn phẩm giá, niềm vinh quang. Nỗ lực của tôi ở đây là để trao cho bạn sự huy hoàng.

Tất cả các nỗ lực khác đều thất bại. Điều đó là không tránh khỏi, bởi vì thất bạn là có sẵn đó rồi. Chúng là tất cả những gì hướng cấu trúc, và mọi loại cấu trúc đều trở thành  nặng  nề  trên  trái  tim  con  người,  chẳng  chóng  thì chầy.  Mọi  cấu  trúc  đều  trở thành  nhà  tù,  và  rồi  ngày  nọ hay  ngày  kia  bạn  phải  nổi  dậy  chống  lại  nó.  Bạn  chẳng từng  quan  sát  nó  trong  suốt  lịch  sử  đó  sao?  -  mỗi  cuộc cách  mạng  đến  lượt  nó  đều  trở  thành  áp  bức.  Tại  Nga điều đó đã xảy ra, tại Trung quốc điều đó đã xảy ra. Sau mọi cuộc cách mạng, người cách mạng lại trở thành phản cách mạng. Một khi người đó nắm lấy quyền lực, người ấy  có  cấu  trúc  riêng  của  mình  để  áp  đặt  lên  xã  hội.  Và một khi người ấy bắt đầu áp đặt cấu trúc của mình, việc nô lệ đổi thành một loại nô lệ mới, nhưng chẳng bao giờ có tự do cả. Tất cả các cuộc cách mạng đều thất bại.

Đây  không  phải là  cách  mạng,  đây là nổi  dậy.  Cách mạng  mang  tính  xã  hội,  tập  thể;  nổi  dậy  mang  tính  cá nhân.  Chúng  ta  không  quan  tâm  tới  việc  trao  bất  kì  cấu trúc nào cho xã hội. Cấu trúc thế là đủ rồi! Để cho tất cả các  cấu  trúc  ra  đi.  Chúng  ta  muốn  các  cá  nhân  trên  thế giới - di chuyển tự do, di chuyển có ý thức, tất nhiên. Và trách  nhiệm  của  họ  tới  qua  tâm  thức  riêng  của  họ.  Họ hành  xử  đúng  không  phải  bởi  vì  họ  cố  gắng  theo  đuổi những mệnh lệnh nào đó; họ hành xử đúng, họ hành xử chuẩn xác, bởi vì họ chăm chú.

Bạn có biết từ chuẩn xác (accuracy) này bắt nguồn từ chăm  chú  (care)  không.  Từ  chuẩn  xác  theo  nguyên  gốc của nó có nghĩa là chăm chú về. Khi bạn chăm chú về cái gì  đó,  bạn  chuẩn  xác.  Nếu  bạn  chăm  chú  về  ai  đó,  bạn chuẩn xác trong mối quan hệ của mình.

Một sannyasin là người chăm chú về chính mình, và một cách tự nhiên chăm chú tới mọi người khác nữa - bởi vì bạn không thể hạnh phúc một mình được. Bạn chỉ có thể  hạnh  phúc  trong  một  thế  giới  hạnh  phúc,  trong  mộthoàn cảnh hạnh phúc. Nếu mọi người đang kêu khóc và khổ,  thì  rất,  rất  khó  cho  bạn  hạnh  phúc  được.  Cho  nên người chăm chú về  hạnh phúc - về hạnh phúc của riêng mình  -  trở  nên  chăm  chú  tới  hạnh  phúc  của  mọi  người khác, bởi vì hạnh phúc xảy ra chỉ trong hoàn cảnh hạnh phúc. Nhưng chăm chú này không phải bởi vì bất kì học thuyết nào. Nó có đó bởi vì bạn yêu, và tình yêu đầu tiên, tự  nhiên,  là  tình  yêu  cho  chính  mình.  Thế  thì  việc  yêu người khác mới theo sau.

Các  nỗ  lực  khác  đã  thất  bại  bởi  vì  chúng  là  hướng tâm  trí.  Chúng  đã  dựa  vào  quá  trình  suy  nghĩ,  chúng  là kết luận của tâm trí. Sannyas không phải là kết luận của tâm trí. Sannyas không phải là hướng suy nghĩ; nó không có  gốc  rễ  trong  suy  nghĩ.  Sannyas  là  sáng  suốt;  nó  là thiền,  không  phải  là  tâm  trí.  Nó  bắt  rễ  trong  vui  vẻ, không  trong  ý  nghĩ.  Nó  bắt  rễ  trong  lễ  hội,  không  trong suy nghĩ. Nó bắt rễ trong nhận biết nơi mà ý nghĩ không còn tìm  thấy nữa. Nó không phải là chọn  lựa; nó không phải là chọn lựa giữa hai ý nghĩ, nó là loại bỏ tất cả các ý nghĩ. Nó là việc sống bắt nguồn từ cái không.

Do đó, này Sariputra, hình dạng là cái không cái không là hình dạng;

Sannyas  là  điều  chúng  ta  đã  nói  tới  ngày  hôm  nọ  - svaha, alleluia! Nó là vui vẻ trong hiện hữu.

Bây  giờ  làm  sao  bạn  định  nghĩa  được  vui  vẻ  trong hiện hữu? Điều đó không thể nào định nghĩa nổi, bởi vì vui vẻ của mỗi người đều khác nhau. Vui vẻ của tôi trong hiện hữu khác với vui vẻ của bạn trong hiện hữu. Vui vẻ sẽ  là  như  nhau,  hương  vị  của  nó  sẽ  là  như  nhau,  nhưng việc nở hoa sẽ khác nhau. Hoa sen nở hoa, hoa hồng nở hoa, hoa cúc vạn thọ nở hoa - tất cả chúng đều nở hoa, và quá trình nở hoa là như nhau. Nhưng cúc vạn thọ nở hoa theo  cách  riêng  của  nó,  hoa  hồng  theo  cách  của  nó,  và hoa sen theo cách riêng của nó. Mầu sắc của chúng khác nhau,  cách  bầy  tỏ  của  chúng  khác  nhau,  mặc  dầu  tinh thần thì như nhau. Và khi chúng nở ra, và khi chúng có thể  thì  thào  với  gió,  và  khi  chúng  có  thể  chia  sẻ  hương thơm với bầu trời, tất cả chúng đều vui vẻ.

Mỗi  sannyasin  sẽ  là  một  con  người  hoàn  toàn  duy nhất.  Tôi  không  quan  tâm  mấy  tới  xã  hội.  Tôi  không quan tâm tới tập thể. Mối quan tâm của tôi hoàn toàn là về cá nhân - trong bạn!

Và thiền có thể thành công ở nơi mà tâm trí thất bại, bởi vì thiền là cuộc cách mạng triệt để trong bản thể bạn

- không phải là cuộc cách mạng làm thay đổi chính phủ, không phải là cách mạng làm thay đổi nền kinh tế, mà là cuộc cách mạng làm thay đổi tâm thức của bạn, làm biến đổi bạn từ trí quyển sang christ quyển, làm thay đổi bạn từ  người  ngủ  thành  linh  hồn  tỉnh  thức.  Và  khi  bạn  đã thức tỉnh, tất cả mọi điều bạn làm đều tốt.

Đólà định nghĩa của tôi về ‘tốt’ và ‘đức hạnh’: hành động  của  một  người  đã thức tỉnh  là đức hạnh,  còn  hành động của người chưa thức tỉnh là tội lỗi. Không có định nghĩa nào khác về tội lỗi và đức hạnh. Nó phụ thuộc vào con  người  -  tâm  thức  người  ấy,  phẩm  chất  mà  người  ấy đem vào trong hành động. Cho nên đôi khi sự việc có thể xảy  ra  là  cùng  hành  động  có  thể  là  đức  hạnh  và  cùng hành động đó có thể là tội lỗi. Hành động có thể dường như là hệt nhau, nhưng người đứng sau hành động đó có thể khác.Chẳng  hạn,  Jesus  đi  vào  trong  đền  thờ  ở  Jerusalem với  chiếc  roi  trong  tay  quất  vào  những  kẻ  đổi  tiền.  Ông ấy  lật  sấp  các  bàn  đổi  tiền  của  họ.  Một  mình,  một  tay, ông  ấy  tống  tất  cả  những  kẻ  đổi  tiền  ra  khỏi  ngôi  đền. Trông có vẻ rất hung tợn - Jesus với chiếc roi, tống mọi người  ra  khỏi  đền.  Nhưng  ông  ấy  lại  không  hung  tợn. Lenin làm cùng việc đó thì sẽ là hung tợn, và hành động này  sẽ  là  tội  lỗi.  Jesus  làm  cùng  hành  động  thì  lại  đức hạnh.  Ông  ấy  hành  động  từ  tình  yêu;  ông  ấy  chăm  chú. Ông  ấy  chăm  chú  tới  cả  những  kẻ  đổi  tiền  này  nữa! Chính  là  từ  chăm  chú  của  ông  ấy,  từ  mối  quan  tâm,  từ tình yêu, từ nhận biết mà ông ấy hành động. Ông ấy đang hành động quyết liệt bởi vì chỉ có thế thì mới gây cho họ sự choáng váng và sẽ tạo ra tình huống trong đó thay đổi nào đó là có thể.

Hành động có thể là một, nhưng nếu một người đang tỉnh thức, phẩm chất của hành động đó thay đổi.

Sannyasin là người  sống ngày càng nhiều trong tỉnh táo.  Và  càng  có  nhiều  người  tồn  tại  trong  nhận  biết  thì thế giới  được  tạo  ra  sẽ  càng  tốt  hơn.  Văn  minh  vẫn  còn chưa xảy ra.

Người  ta  nói  rằng  ai  đó  hỏi  hoàng  tử  xứ  Wales, “Ngài nghĩ gì về nền văn minh?” Còn hoàng tử xứ Wales được kể lại là đã nói, “Đấy là một ý tưởng tốt. Cần có ai đó để thử nó. Điều đó còn chưa xảy ra đâu.”

Sannyas chỉ mới là bắt đầu, hạt mầm của một loại thế giới  hoàn  toàn  khác,  nơi  mọi  người  được tự  do  là  chính mình,  nơi  mọi  người  không  bị  ràng  buộc,  không  bị  làm què quặt, tê liệt, nơi mọi người không bị đè nén, không bị làm cho mặc cảm, nơi vui vẻ được chấp nhận, nơi phấn khởi  là  qui  tắc,  nơi  nghiêm  trang  đã  biến  mất,  nơi  chân thành không long trọng, vui đùa đã đi vào. Đây là những chỉ dẫn, ngón tay chỉ trăng.

Trước   hết:   cởi   mở   để   kinh   nghiệm.   Mọi   người thường  là  đóng  kín;  họ  không  cởi  mở  để  kinh  nghiệm. Trước  khi  họ  kinh  nghiệm  bất  kì  điều  gì,  họ  đã  có  định kiến  về  nó  rồi.  Họ  không  muốn  kinh  nghiệm,  họ  không muốn thám hiểm. Điều này cực kì xuẩn ngốc!

Một người tới và muốn thiền, và nếu tôi bảo anh ta đi và nhảy múa, anh ta nói, “Ích gì mà nhảy múa? Làm sao thiền bắt nguồn từ nhảy múa được?” Tôi hỏi anh ta, “Bạn đã bao giờ nhảy múa chưa?” Anh ta nói “Chưa, chưa bao giờ.” Bây giờ đây là tâm trí đóng kín. Tâm trí cởi mở sẽ nói,  “Được  thôi,  mình  sẽ  đi  vào  nó  và  xem.  Có  thể  qua nhảy múa mà điều đó có thể xảy ra.” Người ấy sẽ có tâm trí cởi mở để đi vào trong nó, không định kiến gì. Người nói, “Làm sao thiền có thể xảy ra từ nhảy múa?” - ngay cả khi người ấy được thuyết phục để đi vào thiền, người ấy  sẽ  mang  cái  ý  tưởng  này  trong  đầu:  “Làm  sao  thiền xảy ra được từ  nhảy múa?” Và điều đó  sẽ  không xảy  ra cho người ấy. Và khi điều đó không xảy ra, định kiến cũ của người ấy sẽ được làm mạnh thêm nữa. Và điều đó đã không xảy ra bởi vì định kiến này.

Đây  là  cái  vòng  luẩn  quẩn  của  tâm  trí  đóng.  Người đó tới với đầy những ý tưởng, người đó tới với cái đã làm sẵn. Người ấy không sẵn có cho các sự kiện mới, và thế giới  liên  tục bị  công  kích  bởi  các  sự  kiện  mới.  Thế giới cứ  liên  tục  thay  đổi  và  tâm  trí  đóng  vẫn  cứ  bị  kẹt  trong quá  khứ.  Còn  thế  giới  thì  cứ  thay  đổi,  và  mọi  khoảnh khắc cái gì đó mới lại hạ xuống thế giới này. Thượng đế cứ vẽ ra thế giới mới mãi, còn bạn cứ mang những ý thức hệ chết, cũ rích của mình trong đầu.Cho nên phẩm chất đầu tiên của một sannyasin là cởi mở để kinh nghiệm. Người ấy sẽ không quyết định trước khi  người  ấy  kinh  nghiệm  qua.  Người  ấy  sẽ  không  bao giờ  quyết  định  trước  khi  mình  đã  kinh  nghiệm  qua. Người  ấy  sẽ  không  có  bất  kì  hệ  thống  niềm  tin  nào. Người ấy sẽ không nói, “Điều này là như vậy bởi vì Phật nói  điều  đó.”  Người  đó  sẽ  không  nói,  “Điều  này  là  như vậy bởi vì nó đã được viết trong Veda.” Người ấy sẽ nói, “Mình sẵn sàng đi vào trong nó và xem liệu nó là thế hay là khác.”

Thông điệp khi ra đi của Phật dành cho các đệ tử của ông ấy là thế này: “Nhớ lấy”... và điều này ông ấy đã lặp lại trong cả cuộc đời mình, lặp đi lặp lại; thông điệp cuối cùng cũng là thế này - “Nhớ lấy, đừng tin vào bất kì cái gì bởi vì ta đã nói về nó. Đừng bao giờ tin vào bất kì cái gì chừng nào ông còn chưa kinh nghiệm nó.”

Sannyasin sẽ không mang nhiều niềm tin; trong thực tế, không có niềm tin nào cả. Người ấy sẽ chỉ mang kinh nghiệm của riêng mình. Và cái đẹp của kinh nghiệm là ở chỗ kinh nghiệm bao giờ cũng cởi mở, bởi vì việc thám hiểm thêm nữa là điều có thể. Và niềm tin bao giờ cũng đóng;  nó  tới  chấm  hết.  Niềm  tin  bao  giờ  cũng  kết  thúc. Kinh  nghiệm  chẳng  bao  giờ  kết  thúc,  nó  vẫn  còn  chưa kết thúc. Trong khi bạn đang sống, làm sao kinh nghiệm của  bạn  có  thể  bị  kết  thúc  được?  Kinh  nghiệm  của  bạn vẫn  trưởng  thành,  nó  vẫn  đang  thay  đổi,  nó  vẫn  đang chuyển  vận.  Nó  liên  tục  chuyển  vận  từ  cái  biết  vào  cái cái  chưa biết  và từ  cái  chưa biết  vào  cái  không  thể biết. Và  nhớ  lấy,  kinh  nghiệm  có  cái  đẹp  bởi  vì  nó  là  không kết thúc. Một số trong những bài ca vĩ đại nhất là những bài ca không kết thúc. Một số trong những cuốn sách vĩ đại nhất là những cuốn sách không kết thúc. Một số trong những bản nhạc vĩ đại nhất là những bản nhạc không kết thúc. Cái không kết thúc có cái đẹp.

Tôi đã từng nghe một chuyện ngụ ngôn thiền:

Nhà vua tới gặp một thiền sư để học cách làm vườn. Thầy này dạy cho vua trong ba năm, và vua có một khu vườn rộng, đẹp - hàng nghìn người làm vườn làm việc ở đó  -  và  bất  kì  điều  gì  thầy  nói,  vua  đều  làm  và  kinh nghiệm trong khu vườn mình. Sau ba năm vườn đã hoàn toàn  sẵn  sàng,  và  nhà  vua  mời  thầy  tới  xem  vườn.  Nhà vua rất bồn chồn, bởi vì thầy rất nghiêm khắc: “Thầy có đánh giá tốt không?” - đây là một loại thi cử - “Liệu thầy có nói, ‘Được đấy, anh đã hiểu ta’?”

Mọi  chăm  nom  đều  được  tiến  hành.  Khu  vườn  mới hoàn  chỉnh  đẹp  làm  sao;  chẳng  thiếu  thứ  gì.  Chỉ  thế  thì nhà  vua  mới  đưa  thầy  tới  thăm.  Nhưng  thầy  lại  buồn ngay từ đầu. Ông ấy nhìn quanh, ông ấy đi lại trong vườn từ  phía  này  sang  phía  kia,  ông  ấy  trở  nên  ngày  một nghiêm nghị hơn. Nhà vua thấy sợ. Nhà vua chưa bao giờ thấy  thầy  nghiêm  nghị  đến  thế:  “Tại  sao  thầy  lại  trông buồn thế? Có điều gì đó sai chăng?”

Và   thầy   thì   cứ   gật   đầu   hoài,   và   nói   bên   trong

“Không.”

Còn nhà vua hỏi, “Thưa thầy có vấn đề gì vậy? Có gì sai  chăng?  Sao  thầy  không  nói  cho  tôi?  Thầy  đang  trở nên  ngày  một  nghiêm  nghị  và  buồn,  và  thầy  cứ  gật  đầu theo dấu phủ định. Sao vậy? Cái gì sai? Tôi không thấy cái gì sai cả? Đây là những điều thầy đã dậy tôi, và tôi đã thực hành nó trong khu vườn này.”

Thầy nói, “Nó hoàn hảo đến mức nó thành chết. Nó hoàn  chỉnh  quá  -  đó  là  lí  do  tại  sao  ta  gật  đầu  và  ta  nóikhông.  Nó  phải  vẫn  còn  chưa  hoàn  thành  chứ.  Lá  rụng đâu rồi? Lá khô đâu rồi? Ta không thấy đến một chiếc lá khô!”  Tất  cả  lá  khô  đều  đã  bị  loại  bỏ  -  trên  đường  đi không còn lá khô nào; trên cây cối không còn lá khô nào, không lá úa nào đã ngả sang mầu vàng. “Những chiếc lá đó đâu rồi?”

Còn nhà vua nói, “Tôi đã bảo người làm vườn vứt bỏ mọi  thứ.  Làm  cho  vườn  thành  tuyệt  đối  nhất  có  thể được.”

Và  thầy  nói,  “Đó  là  lí  do  tại  sao  vườn  trông  đờ  đẫn thế, nhân tạo thế. Mọi thứ của Thượng đế chẳng bao giờ kết thúc cả.” Rồi thầy chạy xô ra, ra ngoài vườn. Tất cả các lá khô đều được vun đống lại: ông ấy lấy vài chiếc lá khô  trong  thùng,  ném  chúng  đi  theo  gió,  và  gió  đưa chúng đi, bắt đầu chơi đùa với lá khô, và chúng bắt đầu lăn  lóc  trên  đường.  Ông  ấy  thích  thú,  và  ông  ấy  nói, “Nhìn kìa, trông nó sống động làm sao!” Và âm thanh đã đi vào cùng lá khô - âm nhạc của lá khô, gió chơi đùa với lá khô. Bây giờ vườn đã có tiếng thì thào; nếu không thì nó đờ đẫn và chết giống như nghĩa địa. Im lặng đó không sống.

Tôi thích câu chuyện này. Thầy nói, “Nó hoàn chỉnh thế, đó là lí do tại sao nó sai.”

Mới đêm hôm nọ Savita còn ở đây. Cô ấy đã kể cho tôi rằng cô ấy đang viết một tiểu thuyết, và cô ấy rất phân vân về điều phải làm. Đã tới điểm cần phải kết thúc nó, nhưng khả năng là ở chỗ nó có thể được kéo dài; nó vẫn còn chưa hoàn chỉnh. Tôi bảo cô ấy, “Bạn kết thúc nó đi. Kết thúc nó trong khi nó còn chưa kết thúc - thế thì nó có điều gì đó  bí ẩn quanh nó - cái không kết  thúc đó"...  và tôi  bảo  cô  ấy,  “Nếu  nhân  vật  chính  của  bạn  vẫn  còn muốn  làm  điều  gì  đó,  thì  để  cho  người  đó  trở  thành sannyasin. Và thế thì mọi sự vượt ra ngoài khả năng của bạn. Thế thì bạn có thể làm được gì? Thế thì nó đi tới chỗ kết thúc, vậy mà mọi thứ vẫn còn tiếp tục phát triển.”

Không  câu  chuyện  nào  có  thể  hay  nếu  nó  kết  thúc hoàn  toàn.  Nó  sẽ  chết  hoàn  toàn.  Kinh  nghiệm  bao  giờ cũng còn để mở - điều đó nghĩa là không kết thúc. Niềm tin bao giờ cũng đầy đủ và kết thúc. Phẩm chất đầu tiên là việc cởi mở để kinh nghiệm.

Tâm trí chính là tất cả những niềm tin của bạn gắn lại với nhau. Cởi mở nghĩa là vô trí; cởi mở nghĩa là bạn đẩy tâm trí sang bên và bạn sẵn sàng nhìn vào cuộc sống lần nữa theo cách mới, không theo con mắt cũ. Tâm trí cho bạn con mắt cũ, nó cho bạn các ý tưởng: “Nhìn qua điều này.”  Nhưng  thế  thì  sự  việc  trở  thành  bị  tô  mầu;  thế  thì bạn chẳng nhìn vào nó, thế thì bạn phóng chiếu ý tưởng lên nó. Thế thì chân lí trở thành màn ảnh mà trên đó bạn cứ  tiếp  tục  phóng  chiếu.  Nhìn  qua  vô  trí,  nhìn  qua  cái không - shunyata đi. Khi bạn nhìn qua vô trí, cảm nhận của bạn là hiệu quả, bởi vì thế thì bạn thấy cái đang đấy. Và chân lí tạo ra tự do. Mọi thứ khác đều tạo nên tù túng, chỉ chân lí mới đem lại tự do.

Trong  những  khoảnh  khắc  vô  trí,  chân  lí  bắt  đầu thấm  vào  trong  bạn  tựa  như  ánh  sáng.  Bạn  càng  tận hưởng ánh sáng này, chân lí này, bạn càng trở nên có khả năng và dũng cảm loại bỏ tâm trí mình. Chẳng chóng thì chầy một ngày sẽ tới khi bạn nhìn và bạn không có tâm trí  nào.  Bạn  không  tìm  kiếm  bất  kì  cái  gì,  bạn  đơn  giản nhìn. Cái nhìn của bạn là thuần khiết. Trong khoảnh khắc đó bạn trở thành avalokita, người nhìn với con mắt thuần khiết. Đó là một trong những cái tên của Phật - AvalokitaQuán thế âm: ông ấy nhìn mà không có ý tưởng nào, ông
ấy đơn giản nhìn.

Có  lần  đã  xảy  ra  việc  một  người  nhổ  vào  mặt  Phật. Ông ấy lau mặt rồi hỏi người này, “Ông còn gì nữa cần nói không?”

Các  đệ  tử  của  ông  ấy  bị  chấn  động  và  rất  giận  dữ. Đại đệ tử của ông ấy, Ananda, nói với ông ấy, “Thế này thì quá lắm! Chúng tôi không thể nào làm được gì bởi vì thầy  đang  ở  đây;  nếu  không  thì  chúng  tôi  sẽ  giết  chết người  này.  Người  này  đã phỉ nhổ  vào  thầy,  còn  thầy  lại hỏi, “Ông còn gì nữa cần nói không?”

Phật nói, “Có đấy, bởi vì đây là cách nói điều gì đó - phỉ nhổ.  Có  thể  người  này  giận  dữ  quá  đến  mức  lời  nói không còn thích hợp nữa; đó là lí do tại sao người ấy phỉ nhổ.” Khi lời không còn thích hợp, bạn phải làm gì? Bạn cười,  bạn  khóc,  nước  mắt  trào  ra,  bạn  ôm  ghì,  bạn  tát  - bạn làm điều gì đó. Nếu có quá nhiều giận dữ, bạn sẽ làm gì? Bạn không thể nào tìm ra lời đủ mãnh liệt, mạnh bạo. Bạn sẽ làm gì - bạn phỉ nhổ.

Bây giờ đây là cái nhìn của Phật - không có tâm trí. Ông ấy nhìn vào trong người này: “Vấn đề là gì? Tại sao ông  ta  nhổ  vào  mình?”  Ông  ấy  không  dính  líu  đến  nó chút  nào.  Ông  ấy  không  đem  kinh  nghiệm  hay  ý  tưởng quá khứ rằng phỉ nhổ là xấu, rằng đây là việc xúc phạm và  bẽ  mặt.  Không  ý  tưởng  nào  chen  vào.  Ông  ấy  đơn giản  nhìn  vào  trong  thực  tại  của  người  này,  người  đang phỉ  nhổ  vào  ông  ấy.  Ông  ấy  hoàn  toàn  bận  tâm:  “Sao vậy?  Người  này  phải  đang  trong  rối  loạn,  rối  loạn  về ngôn ngữ. Người này muốn nói điều gì đó nhưng không có đúng từ để diễn đạt nó. Do đó, một cách vụng về ông ta phỉ nhổ.”

Phật nói, “Đấy là lí do tại sao ta hỏi liệu ông ta còn điều gì cần nói nữa không?” Bản thân người đó bị chững lại bởi vì điều này không nằm trong trông đợi của người đó.  Người  đó  phải  đến  để  làm  bẽ  mặt  Phật,  nhưng  Phật không bị bẽ mặt. Từ bi của Phật tuôn trào lên người đó. Người đó cả đêm đó không ngủ được. Người đó cứ phải nghĩ đi nghĩ lại về điều đó. Thật là khó cho người đó hấp thu điều này: “Đây là loại người gì thế nhỉ? Đây là kiểu cách  người  gì  thế  nhỉ?  Mình  đã  phỉ  nhổ,  mà  ông  ấy  lại đơn giản hỏi - và với tình yêu vô biên - ‘Ông còn gì nữa cần nói không?’”

Sáng  sớm  hôm  sau  người  đó  quay  lại,  sụp  xuống dưới  chân  Phật  và  nói,  “Thưa  thầy,  tôi  xin  lỗi  thầy,  xin thầy  tha  thứ  cho  tôi.  Tôi  không  thể  nào  ngủ  được  cả đêm.”

Còn Phật cười to, và ông ấy nói, “Ông đần thế! Sao vậy?  Ta  ngủ  ngon  lành.  Sao  ông  bị  điều  nhỏ  nhặt  thế quấy  rối?  Điều  đó  đâu  có  gây  tổn  thương  cho  ta.  Ông thấy mặt ta vẫn như nó trước đây đấy thôi. Sao ông phải lo lắng thế?”

Còn người đó nói, “Tôi phải trở thành đệ tử của thầy. Xin  thầy  điểm  đạo  cho  tôi.  Tôi  muốn  được  ở  với  thầy. Tôi đã thấy điều gì đó duy nhất, siêu nhân. Nhưng trước hết, xin thầy tha thứ cho tôi.”

Còn Phật nói, “Điều này là vô nghĩa. Làm sao ta có thể tha thứ cho ông được? - vì ta thậm chí còn không để ý gì tới nó. Ta không giận dữ, cho nên làm sao ta có thể tha thứ được cho ông?” Hai mươi bốn giờ đã qua, và họ đã ngồi trên bờ sông Hằng. Rồi Phật nói, “Nhìn biết bao nhiêu  nước  đã  trôi  qua  sông  Hằng  trong  hai  mươi  bốn giờ: nhiều cuộc sống như thế đã trôi qua trong ông, nhiềucuộc sống như thế đã trôi qua trong ta. Sông Hằng không còn  là  sông  Hằng  nữa.  Ta  không  còn  là  cùng  người  cũ nữa. Trong thực tế, ông chưa bao giờ phỉ nhổ vào ta, đấy đã  là  một  ai  đó  khác;  hai  mươi  bốn  giờ  đã  qua  rồi.  Và ông cũng không là cùng cái người đã phỉ nhổ... cho nên ai có thể tha thứ cho ai? Để những cái đã qua là qua đi.”

Đây  là  cái  nhìn  của  vô  trí.  Nó  có  thể  làm  ra  phép mầu. Sannyasin sống trong cởi mở với mọi thứ.

Phẩm chất thứ hai là việc sống với sự tồn tại. Người đó  không  sống  theo  lí  tưởng:  rằng  người  ta  phải  giống thế  này,  người  ta  phải  giống  thế  nọ,  người  ta  phải  hành xử theo cách này, người ta không nên hành xử theo cách này.  Người  đó  không  sống  theo  lí  tưởng,  người  đó  đáp ứng với sự tồn tại. Người đó đáp ứng với toàn bộ trái tim mình, dù bất kì cái gì. Hiện hữu của người đó là ở đây và bây  giờ.  Tự  phát,  đơn  giản,  tự  nhiên  -  đấy  là  các  phẩm chất của người đó.

Người đó không sống cuộc sống dựng sẵn. Người đó không mang bản đồ - cách sống, cách không sống. Người đó cho phép cuộc sống; dù nó dẫn đến đâu, người đó sẽ đi  theo  đến  đó.  Sannyasin  không  phải  là  vận  động  viên bơi lội, và người đó cũng không cố gắng bơi ngược dòng. Người  đó  đi  cùng  với  cái  toàn  thể,  người  đó  trôi  theo dòng  nước.  Người  đó  trôi  một  cách  toàn  bộ  với  dòng nước đến mức dần dần người đó không còn tách biệt với dòng  nước  nữa,  người  đó  trở  thành  dòng  nước.  Đó  là điều  Phật  gọi  là  srotapanna  nhập  lưu  -  người  đã  đi  vào dòng nước. Đó là bắt đầu tính chất sannyas của Phật nữa

-  người  đã  đi  vào  dòng  nước,  người  đã  đi  tới  chỗ  thảnh thơi  trong  sự  tồn  tại.  Người  đó  không  mang  các  giá  trị nào, người đó không đánh giá.

Sống  theo  sự  tồn  tại  nghĩa  là  từng  khoảnh  khắc  đều phải quyết  định theo cách riêng của mình. Cuộc sống là nguyên tử! Bạn không quyết định trước, bạn không diễn tập, bạn không chuẩn bị cách sống. Mỗi khoảnh khắc tới, đem lại  một tình huống; bạn  có đó để đáp  ứng cho nó - bạn  đáp  ứng.  Thông  thường  mọi  người  sống  một  kiểu cuộc sống rất kì lạ. Nếu bạn định đi dự buổi phỏng vấn, bạn chuẩn bị, bạn nghĩ về cái sắp được hỏi và cách thức bạn  định  trả  lời  điều  đó,  cách  thức  bạn  sẽ  ngồi  và  cách thức bạn định đứng. Mọi thứ đều trở thành giả bởi vì nó đã được diễn tập. Và thế thì điều gì xảy ra? Khi bạn làm cùng một diễn tập như vậy, bạn chẳng bao giờ là toàn bộ ở đó. Cái gì đó đang được yêu cầu, còn bạn thì đi lục lọi trong  kí  ức của  mình,  vì  bạn  đang  mang  một câu trả lời chuẩn bị sẵn - dù cho câu trả lời đó có thích hợp với nó hay không, dù cho điều này có xảy ra hay không. Bạn cứ làm  lỡ  vấn  đề.  Bạn  không  có  mặt  toàn  bộ  ở  đó;  bạn không thể là toàn bộ  ở đó được, bạn dính líu vào với kí ức. Và thế thì điều tiếp đó xảy ra: khi bạn đi ra, bạn bắt đầu  nghĩ  bạn  đáng  phải  trả  lời  theo  cách  này.  Điều  này được gọi là ‘hóm hỉnh cầu thang’: khi bạn đi xuống cầu thang,  và  bạn  bắt  đầu  nghĩ,  “Mình  nên  trả  lời  điều  này, mình  nên  nói  điều  này.”  Bạn  trở  nên  rất  khôn  ngoan. Trước đấy bạn khôn ngoan, sau đấy bạn khôn ngoan; tại chỗ giữa bạn khác đi! Và ở giữa là cuộc sống. Sự tồn tại có đó.Phẩm  chất  thứ  ba  của  sannyasin  là  ở  sự  tin  cậy  vào con người riêng của mình. Mọi người tin cậy vào người khác,  sannyasin  tin  cậy  vào  con  người  riêng  của  mình. Thân thể, tâm trí, linh hồn, tất cả đều được bao hàm. Nếu người  ấy  cảm  thấy  thích  yêu  người  ấy  tuôn  chảy  trong tình  yêu.  Nếu  người  ấy  không  thích  yêu,  người  ấy  nói “rất tiếc” - nhưng người ấy không bao giờ giả vờ.Người  không  có  tính  chất  sannyas  cứ  giả  vờ.  Cuộc sống của anh ta là cuộc sống qua mặt nạ. Anh ta về nhà, anh ta ôm lấy vợ, và anh ta không muốn ôm lấy phụ nữ. Và anh ta nói, “Anh yêu em,” nhưng những lời ấy giả tạo làm sao vì chúng không tới từ trái tim. Chúng tới từ Dale Carnegie. Anh ta đã đọc Cách thu phục nhân tâm và ảnh hưởng tới mọi người và những loại vô nghĩa ấy. Và anh ta tràn đầy với những cái vô nghĩa đó, và anh ta mang nó và  thực  hành  nó.  Toàn  bộ  cuộc  sống  anh  ta  trở  thành cuộc sống giả tạo, giả dối, nhái lại. Mà anh ta chẳng bao giờ  được  thoả  mãn  cả,  một  cách  tự  nhiên;  anh  ta  không thể  thế  được,  bởi  vì  thoả  mãn  tới  chỉ  từ  việc  sống  chân thực. Nếu bạn không cảm thấy yêu, bạn phải nói như thế; không  cần  phải  giả  vờ.  Nếu  bạn  cảm  thấy  giận  dữ,  bạn phải  nói  như  vậy.  Bạn  phải  đúng  với  con  người  mình, bạn  phải  tin  cậy  vào  con  người  mình.  Và  bạn  sẽ  ngạc nhiên:  bạn  càng  tin  cậy,  trí  huệ của  con  người  bạn  càng trở nên rất rất rõ ràng cho bạn.Thânthể bạn có trí huệ của nó - nó mang trí huệ của hàng thế kỉ trong các tế bào. Thân thể bạn cảm thấy đói và  bạn  đang  nhịn  ăn,  bởi  vì  tôn  giáo  của  bạn  nói  rằng ngày  này  bạn  phải  nhịn  ăn  -  và  thân  thể  bạn  đang  cảm thấy đói. Bạn không tin cậy vào con người mình, bạn tin cậy vào kinh sách chết, bởi vì trong sách nào đó ai đó đã viết rằng ngày này bạn phải tiếp tục nhịn ăn, cho nên bạn cứ  nhịn  ăn.  Lắng  nghe  thân  thể  mình  đi.  Đúng  đấy,  có những ngày khi thân thể bảo, “Nhịn ăn đi!” - thế thì nhịn. Nhưng  không  cần  phải  nghe  kinh  sách.  Người  viết  ra kinh  sách  đó  đã  không  viết  nó  ra  có  tính  tới  bạn,  chẳng tính  tới  ai  cả.  Người  ấy  không  thể  quan  niệm  được  về bạn. Bạn đã không có mặt với người đó, người đó không viết  về  bạn.  Cứ  dường  như  là  bạn  bị  ốm  và  bạn  tới  nhà một  bác  sĩ  đã  chết  và  nhìn  vào  trong  các  đơn  thuốc  của ông ấy, rồi tìm thấy một đơn thuốc và bắt đầu tuân theo đơn  thuốc  đó.  Đơn  thuốc  đó  đã  được  viết  ra  cho  ai  đó khác, cho bệnh nào đó khác, trong một tình huống nào đó khác.Nhớtin cậy vào con người riêng của mình. Khi bạn cảm thấy rằng thân thể đang nói không ăn, dừng lại ngay lập  tức.  Khi  thân  thể  nói  ăn,  đừng  bận  tâm  tới  liệu  kinh sách có nói phải nhịn ăn hay không. Nếu thân thể bạn nói ăn ba lần một ngày, hoàn toàn tốt. Nếu nó nói ăn một lần một ngày, hoàn toàn tốt. Bắt đầu học cách lắng nghe thân thể mình, vì nó là thân thể của bạn. Bạn đang trong nó; bạn phải kính trọng nó, và bạn phải tin cậy vào nó. Nó là ngôi  đền  của  bạn;  sẽ  là  phạm  thượng  mà  áp  đặt  những điều này nọ vào thân thể bạn. Không nên áp đặt bất kì cái gì chỉ theo động cơ nào đó! Và điều này sẽ không chỉ dạy cho  bạn  tin  cậy  vào  thân  thể  mình,  điều  này  sẽ  dạy  cho bạn, dần dần, tin cậy vào cả sự tồn tại nữa - bởi vì thân thể  bạn  là  một  phần  của  sự  tồn  tại.  Thế  thì  tin  cậy  của bạn sẽ trưởng thành, và bạn sẽ tin cậy vào cây cối cùng những vì sao và mặt trăng, mặt trời và đại dương: bạn sẽ tin cậy vào mọi người. Nhưng lúc đầu của tin cậy phải là tin cậy vào con người riêng của bạn. Tin cậy vào trái tim bạn đi.

Bây  giờ  ai  đó  đã  hỏi  một  câu  hỏi:  anh  ta  đã  quyết định sống với vợ bởi vì anh ta nghĩ rằng việc sống với vợ của  mình  và  không  bao  giờ  rời  bỏ  cô  ta,  không  bao  giờ chia  lìa,  và  không  bao  giờ  làm  tình  với  người  phụ  nữ khác, là phẩm chất tâm linh lớn lao.

Có thể điều đó dành cho một số người, có thể không phải như vậy cho người khác. Điều đó còn tuỳ.Bây giờ người hỏi nói, “Tôi đã quyết định điều này, và  vấn  đề  có  đó.  Tôi  cảm  thấy  bị  hấp  dẫn  tới  phụ  nữ khác: tôi thấy mặc cảm. Và tôi không cảm thấy hấp dẫn về  phía  vợ  mình  -  thế  nữa  tôi  cũng  cảm  thấy  mặc  cảm. Tôi không muốn làm tình với vợ mình bởi vì ham muốn không  phát  sinh.  Nhưng  tôi  phải  làm  tình  với  vợ  tôi  để thoả  mãn  cô  ấy.  Nếu  tôi  làm  tình  với  cô  ấy,  thế  thì  tôi thấy mặc cảm với chính mình, rằng tôi đang không đúng cho  chính  mình.  Và  điều  ấy  có  vẻ  như  chuyện  miễn cưỡng.”

Khibạn không muốn làm tình, thế thì tình yêu là cái xấu xa nhất trên thế giới. Chỉ cái đẹp nhất mới có thể là cái  xấu  nhất.  Tình  yêu  là  một  trong  những  kinh  nghiệm đẹp  đẽ  nhất,  nhưng  chỉ  khi  bạn  tuôn  chảy  trong  nó,  khi nó là tự phát, khi nó là đam mê, khi bạn tràn đầy với nó, tràn ngập với nó, bị nó sở hữu, say sưa với nó, cuốn hút theo  nó  -  chỉ  thế  thôi.  Thế  thì  nó  đưa  bạn  tới  đỉnh  cao nhất  của  vui  vẻ.  Nhưng  nếu  bạn  không  bị  sở  hữu  trong nó,  và  bạn  thậm  chí  còn  không  cảm  thấy  có  tình  yêu  gì với  vợ  mình  hay  chồng  mình,  và  bạn  làm  nó  ...  thế  thì cách  diễn  đạt  tiếng  Anh  là  phải:  làm  tình.  Thế  thì  bạn đang làm nó, nó không xảy ra. Nó là xấu, nó là mãi dâm. Bạn làm điều đó với ai, đấy không phải là vấn đề; nó vẫn cứ  là  mãi  dâm.  Nó  là  tội  phạm.  Và  điều  này  không  làm cho bạn thành tâm linh theo bất kì cách nào. Bạn sẽ chỉ trở thành kìm nén dục, có thế thôi. Nếu bạn làm tình, bạn cảm  thấy  mặc  cảm,  nếu  bạn  không  làm  tình,  bạn  cũng cảm thấy mặc cảm.

Bây  giờ  người  này  có  ý  tưởng  về  cách  thức  chồng hay  vợ  phải  thế  nào.  Bây  giờ  người  vợ  cũng  phải  chịu đựng. Cả hai bị mắc, cả hai đều chán lẫn nhau, cả hai đều muốn gạt bỏ lẫn nhau nhưng không thể nào gạt bỏ nhau bởi  vì  họ  không  tin  cậy  vào  con  người  mình.  Nếu  con người bạn đang nói, “Ở với nhau, trưởng thành với nhau, tuôn  chảy  với  nhau”;  nếu  con  người  bạn  đang  cảm  thấy hạnh  phúc  và  xúc  động,  kích  động  và  có  cực  lạc,  thì  đi với người  phụ nữ này trong một kiếp, hai kiếp, ba kiếp, bao nhiêu kiếp tuỳ bạn muốn ở với nhau, và bạn sẽ đi tới ngày càng gần hơn với Thượng đế. Và thân mật của bạn sẽ có phẩm chất tâm linh.

Nhưng  thực  tế  không  phải  là  loại  thân  mật  này.  Sự thân thiết bó buộc sẽ làm cho bạn ngày càng vô tâm linh hơn,  và  tâm  trí  bạn  sẽ  bắt  đầu,  một  cách  tự  nhiên,  tìm kiếm  các  cách  thức  nào  đó:  tâm  trí  bạn  sẽ  trở  nên  ngày càng bị ám ảnh về dục. Và khi quá nhiều ám ảnh có đó, làm sao bạn có thể trưởng thành về tâm linh được?

Lắngnghe con người mình, và đủ dũng cảm để làm điều mà con người bạn nói. Và tôi không nói phải li thân với  vợ  bạn.  Nhưng  nếu  điều  đó  phải  tới,  điều  đó  sẽ  tới. Và điều đó sẽ tốt cho cả hai bạn. Ít nhất bạn cũng mang nợ nhiều với vợ mình. Nếu bạn chăm nom mọi điều cho vợ,  và  bạn  không  yêu  cô  ấy  thêm  nữa,  thế  thì  bạn  phải nói điều đó. Trong nỗi buồn sâu sắc... sự ra đi sẽ thật là buồn, nhưng có thể làm gì được nào? Bạn bất lực. Bạn sẽ không ra đi trong giận dữ, bạn sẽ không ra đi trong hận thù và kiện cáo. Bạn sẽ ra đi với sự bất lực mênh mông trong tim. Bạn đã muốn ở lại với cô ấy, nhưng con người bạn nói không. Bạn có thể làm được gì nào? Bạn có thể bắt buộc con người mình, và con người ấy có thể tới đó, và vẫn tiếp tục trong mối quan hệ ấy, nhưng sẽ không có niềm vui. Và không có niềm vui, làm sao bạn có thể còn trong mối quan hệ được? Thế thì hôn nhân là giả dối; hợp pháp, nhưng ngoài ra thì giả dối.Sannyasin  là  người  tin  cậy  vào  con  người  mình,  và tin  cậy  đó  giúp  anh  ta  thảnh  thơi  trong  sự  hiện  hữu  của mình, và giúp cho anh ta thảnh thơi trong cái toàn bộ của sự tồn tại. Nó đem tới chấp nhận chung về bản thân mình và người khác. Nó cho một loại bén rễ, định tâm. Và thế thì có sức mạnh và quyền năng lớn, bởi vì bạn được định tâm  trong  thân  thể  riêng  của  mình,  trong  bản  thể  riêng của mình. Bạn bắt rễ trong đất. Không thế thì bạn sẽ thấy mọi  người  đều  bị  mất  gốc,  giống  như  cây  cối  đã  bị  kéo bật khỏi đất. Chúng đơn giản chết đi, chúng không sống nữa.  Đó  là  lí  do  tại  sao  không  có  nhiều  niềm  vui  trong cuộc sống. Bạn không thấy phẩm chất của tiếng cười; lễ hội  bị  thiếu  đi.  Và  ngay  cả  nếu  người  ta  có  mở  hội  thì điều đó nữa cũng là giả.

Chẳng hạn, đấy là ngày sinh nhật của Krishna và mọi người mở hội. Làm sao bạn có thể mở hội ngày sinh của Krishna? Bạn thậm chí còn không mở hội ngày sinh của chính mình. Và một ai đó đã sinh ra cách đây năm nghìn năm  -  làm  sao  bạn  có  quan  tâm  tới  điều  đó,  và  làm  sao bạn có thể mở hội điều đó được? Tất cả đấy là giả. Làm sao bạn có thể mở hội ngày sinh của Jesus Christ? Điều ấy không thể được. Bạn còn chưa mở hội Thượng đế đã tới  với  bạn,  đang  ở  bên  trong  bạn.  Làm  sao  bạn  có  thể mở hội một Thượng đế nào đó khác, người đã được sinh ra trong chuồng ngựa những hai nghìn năm trước đây?

Trong  chính  thân  thể  bạn,  trong  chính  bản  thể  bạn, ngay  khoảnh  khắc  này,  Thượng  đế  đang  có  đó  -  và  bạn không mở hội nó. Bạn không thể mở hội được. Việc mở hội  trước  hết  phải  xảy  ra  trong  ngôi  nhà  riêng  của  bạn, ngay  góc  nhà  bạn.  Thế  rồi  nó  trở  thành  ngọn  sóng  triều lớn và lan rộng khắp sự tồn tại.

Phẩm chất thứ tư là ý thức tự do.

Sannyasin  không  chỉ  tự  do,  anh  ta  còn  là  sự  tự  do. Anh ta bao giờ cũng sống theo một cách tự do. Sự tự do không có nghĩa là phóng túng. Phóng túng không phải là tự do, phóng túng chỉ là phản động chống lại cảnh nô lệ; cho nên bạn chuyển sang cực khác. Sự tự do không phải là cực điểm khác, nó không phải là phản động. Sự tự do là cái nhìn sáng suốt: “Ta phải là tự do nếu ta phải là tất cả. Không có cách nào khác để tự do. Nếu tôi bị nhà thờ, Hindu giáo, Ki tô giáo, Mô ha mét giáo sở hữu, thế thì tôi không thể là tự do được. Thế thì họ sẽ cứ cố gắng tạo nên các  biên  giới  quanh  tôi.  Ho  sẽ cứ  buộc tôi vào bản  thân tôi như một sinh linh què quặt. Tôi phải được tự do. Tôi phải  dám  nắm  mạo  hiểm  này  của  việc  được  tự  do.  Tôi phải tận dụng mối nguy hiểm này.”

Tựdo không phải là thuận tiện cho lắm, không phải là  thoải  mái  cho  lắm.  Nó  là  mạo  hiểm.  Sannyasin  nhận mạo hiểm đó. Điều đó không có nghĩa là người ấy cứ đi tranh  đấu  với  từng  người  và  mọi  người.  Điều  đó  không có nghĩa là khi luật pháp nói phải đi bên phải hay phải đi bên  trái,  thì  người  đó  phải  cứ  đi  ngược  lại  điều  đó, không.  Người  ấy  không  bận  tâm  về  những  việc  tầm thường. Nếu luật pháp nói đi bên trái, người ấy sẽ đi bên trái  -  bởi  vì  đấy  không  phải  là  nô  lệ.  Nhưng  về  những điều  quan  trọng,  những  điều  bản  chất...  Nếu  người  bố nói,  “Lấy  người  phụ  nữ  này  vì  cô  ấy  giầu  có  và  nhiều tiền sẽ tới,” người đó sẽ nói, “Không. Làm sao con có thể cưới  một  người  phụ  nữ  khi  con  không  yêu  cô  ấy?  Điều này sẽ là không tôn trọng người phụ nữ đó.” Nếu người bố  nói,  “Đi  nhà  thờ  vào  mọi  chủ  nhật  bởi  vì  con  được sinh ra trong gia đình Ki tô giáo,” người ấy sẽ nói, “Con sẽ  đi  nhà  thờ  nếu  con  cảm  thấy  muốn,  con  sẽ  không  đi nhà thờ bởi vì bố bảo.” Việc sinh ra là điều ngẫu nhiên;nó chẳng có vấn đề gì nhiều cả. Nhà thờ là điều rất bản chất... “Nếu con thấy thích nó, con sẽ tới.”

Tôi  không  nói  đừng  tới  nhà  thờ,  nhưng  tới  chỉ  khi cảm  tình  của  bạn  đã  nảy  sinh  về  nó.  Thế  thì  sẽ  có  cảm thông. Ngoài ra, chẳng cần phải đi.

Về  những  điều  bản  chất  thì  sannyasin  bao  giờ  cũng giữ cho tự do của mình không bị động chạm tới. Và bởi vì người ấy tôn trọng tự do, nên người ấy sẽ tôn trọng cả tự  do  của  người  khác  nữa.  Người  ấy  sẽ  không  bao  giờ can  thiệp  vào  tự  do  của  người  khác,  dù  người  kia  là  ai. Nếu vợ bạn yêu ai đó khác, bạn cảm thấy bị tổn thương, bạn sẽ kêu khóc vì buồn rầu, nhưng đó là vấn đề của bạn. Bạn  sẽ  không  can  thiệp  vào  cô  ấy.  Bạn  sẽ  không  nói, “Chấm dứt điều đó đi, bởi vì anh đang đau khổ!” Bạn sẽ nói, “Đây là tự do của em. Nếu anh đau khổ, đấy là vấn đề của anh. Anh phải vượt qua nó, anh phải đối mặt với nó.  Nếu  anh  cảm  thấy  ghen  tuông,  anh  phải  loại  bỏ  cái ghen  tuông  của  mình.  Nhưng  em  đi  con  đường  của  em. Mặc  dầu  điều  đó  làm  đau  anh,  mặc  dầu  anh  vẫn  mong ước rằng em không đi với người  khác, đó là vấn đề của anh. Anh không thể xâm phạm vào tự do của em.”

Tình yêu tôn trọng nhiều đến mức nó đem lại tự do. Và nếu tình yêu không đem lại tự do thì nó không phải là tình yêu, nó là một cái gì đó khác.

Sannyasin  có  tôn  trọng  mênh  mông  về  tự  do  của riêng  mình,  rất  cẩn  thận  về  tự  do  của  riêng  mình,  và  do vậy cũng rất cẩn thận về tự do của người khác nữa. Cảm giác tự do này cho anh ta tính cá nhân; anh ta không chỉ là một phần của tâm trí quần chúng. Anh ta có một tính duy nhất nào đó - cách sống của anh ta, phong cách của anh ta, phong thái của anh ta, cá nhân của anh ta. Anh ta tồn tại theo cách riêng của mình, anh ta yêu bài ca riêng của  mình.  Anh  ta  có  cảm  giác  về  căn  cước:  anh  ta  biết mình là ai, anh ta cứ phụ thuộc vào cảm giác của mình về việc mình là ai, và anh ta không bao giờ thoả hiệp.

Độc lập, nổi dậy - nhớ lấy, không phải là cách mạng mà  là  nổi  dậy  -  đó  là  phẩm  chất  của  sannyasin.  Và  có khác  biệt  lớn.  Cách  mạng  thì  không  phải  là  cách  mạng cho  lắm.  Cách  mạng  cũng  cứ  vận  hành  theo  cùng  cấu trúc cũ.

Chẳng hạn, ở Ấn Độ, trong hàng thế kỉ tiện dân, đẳng cấp   thấp   nhất,   đã   không   được   vào   đền   đài.   Người brahmin không bao giờ cho phép họ được vào trong đền đài: “Ngôi đền sẽ bị ô uế nếu họ vào.” Trong hàng thế kỉ ở Ấn Độ, tiện dân không được đi vào đền thờ. Điều này là xấu. Thế rồi Mahatma Gandhi tới - ông ấy cố gắng vất vả, ông ấy tranh đấu vất vả. Ông ấy muốn tiện dân được phép  vào  đền  thờ;  toàn  bộ  cuộc  đời  ông  ấy  là  một  cuộc tranh  đấu  cho  điều  đó.  Đấy  là  cách  mạng  nhưng  không phải  nổi  dậy.  Tại  sao  lại  cách  mạng?  Thế  thì  nổi  dậy  là gì?

Ai  đó  hỏi  J.  Krishnamurti  về  cuộc  tranh  đấu  của Gandhi  cho  tiện  dân  được  phép  vào  đền  thờ.  Và  bạn  có biết  J.  Krishnamurti  nói  gì  không?  Ông  ấy  nói,  “Nhưng Thượng đế không ở trong đền.” Đây là nổi dậy.

Cách  tiếp  cận  của  Gandhi  là  cách  mạng,  nhưng  ông ấy  cũng  vẫn  tin  rằng  Thượng  đế  ở  trong  đền  hệt  như người brahmin tin vậy. Cấu trúc là một. Ông ấy tin điều rất, rất quan trọng cho mọi người là đi vào đền thờ; nếu họ  không  đi  vào  trong  đền  thờ,  họ  sẽ  bỏ  lỡ  Thượng  đế. Đó  là  ý  tưởng  của người  brahmin,  đó  là  ý  tưởng  của xã hội  đã  ngăn  cản  tiện  dân  không  cho  vào  đền,  ngăn  cấmhọ  không  được  vào  đền.  Cái  ý  tưởng  này  là  một:  rằng Thượng đế sống trong đền, còn những ai định vào trong đền  thì  tất  nhiên  sẽ  tới  gần  với  Thượng  đế.  Còn  những người không được phép vào, thì họ sẽ lỡ. Gandhi là cách mạng,  nhưng  cách  mạng  tin  vào  cùng  cấu  trúc.  Đấy  là phản động.

J.  Krishnamurti  là  nổi  dậy:  Ông  ấy  nói,  “Nhưng Thượng đế không ở trong đền, cho nên sao phải bận tâm? Người brahmin chẳng tới được Thượng đế ở đó, mà tiện dân cũng  chẳng tới được. Sao phải bận  tâm? Điều đó là ngu xuẩn.” Tất cả các cuộc cách mạng đều là phản cách mạng,  phản  động  theo  một  mẫu  hình  nào  đó.  Bất  kì  khi nào bạn phản động lại, đấy cũng chẳng phải là cách mạng nhiều  nhặn  gì  vì  bạn  tin  vào  cùng  một  khuôn  mẫu.  Tất nhiên bạn đi chống lại nó, nhưng bạn tin. Sâu phía dưới nền móng vẫn là một.

Gandhi  đang  nghĩ  rằng  người  brahmin  được  hưởng nhiều  lắm;  họ  được  gần  Thượng  đế  quá  nhiều.  Còn  tiện dân?  -  họ  bị  tước  đoạt.  Nhưng  ông  ấy  không  nhìn  vào người  brahmin:  trong  nhiều  thế  kỉ  họ  đã  tôn  thờ  trong đền  đài  mà  họ  chẳng  được  cái  gì  cả.  Bây  giờ  điều  này thật  là  đần  độn!  Những  người  ở  bên  trong  đền  chẳng được  cái  gì,  vậy  thì  bận  tâm  làm  gì?  Và  tại  sao  lại  đưa mọi  người  chưa  được  ở  bên  trong  vào?  Chẳng  có  nghĩa gì cả.

Sannyasin là nổi dậy. Bởi nổi dậy tôi ngụ ý viễn kiến của  người  đó  là  hoàn  toàn  khác.  Người  ấy  không  vận hành  theo  cùng  logic,  theo  cùng  cấu  trúc,  theo  cùng khuôn  mẫu.  Người  ấy  không  chống  lại  khuôn  mẫu  -  vì nếu bạn chống lại một khuôn mẫu nào đó thì bạn sẽ phải tạo ra một khuôn mẫu khác để đánh nhau với nó. Và các khuôn mẫu thì tất cả đều giống nhau. Sannyasin là người đơn giản đã thoát ra. Anh ta không chống lại khuôn mẫu, anh ta đã hiểu cái đần độn của tất cả các khuôn mẫu. Anh ta  đã  nhìn  vào  trong  cái  ngu  đần  của  tất  cả  các  khuôn mẫu và anh ta đã thoát ra ngoài. Anh ta là nổi dậy.

Phẩm chất thứ năm là sáng tạo. Sannyas cũ rất không sáng  tạo.  Người  ta  cứ  nghĩ  rằng  ai  đó  trở  thành  một sannyasin và đi lên một hang động Himalaya rồi ngồi đó, và điều đó là hoàn toàn đúng. Chẳng cần gì nữa. Bạn có thể đến và xem các sư Jaina: họ vẫn đang ngồi trong ngôi đền  của  mình,  chẳng  làm  gì  cả  -  tuyệt  đối  không  sáng tạo, trông đờ đẫn và đần độn, không có ngọn lửa của trí thông  minh  chút  nào.  Còn  mọi  người  tôn  thờ  và  chạm chân họ. Hỏi, “Tại sao bạn lại chạm chân họ?” và họ nói, “Con người này đã từ bỏ thế giới” - dường như là việc từ bỏ thế giới bản thân nó là có giá trị. “Ông ấy đã làm gì ở đây?”  và  họ  sẽ  nói,  “Ông  ấy  nhịn  ăn.  Ông  ấy  nhịn  ăn nhiều  tháng  trời.”  -  dường  như  là  không  ăn  bản  thân  nó có một giá trị.

Nhưng hỏi ông ấy đã vẽ gì, ông ấy đã tạo ra cái đẹp gì trong thế giới, ông ấy đã soạn ra bài thơ nào, ông ấy đã đem vào sự tồn tại bài ca nào, âm nhạc nào, điệu vũ nào, phát minh nào - sáng tạo của ông ấy là gì? - và họ sẽ nói, “Anh đang nói cái gì vậy? Ông ấy là sannyasin!” Ông ấy đơn giản ngồi trong đền đài và cho phép mọi người chạm chân mình, có thế thôi. Và có biết bao nhiêu người ngồi giống thế này ở Ấn Độ.

Quan niệm của tôi về sannyasin là ở chỗ năng lượng của  người  ấy  sẽ  là  sáng  tạo,  rằng  người  ấy  sẽ  đem  một chút  ít  cái  đẹp  nữa  vào  thế  giới,  rằng  người  ấy  sẽ  đem thêm  một  chút  ít  niềm  vui  nữa  vào  thế  giới,  rằng  người ấy sẽ tìm ra cách thức mới để đi vào điệu vũ, ca hát, âm nhạc, rằng người ấy sẽ đem tới những bài thơ hay. Ngườiấy sẽ sáng tạo cái gì đó, người ấy sẽ không phải là không sáng tạo. Thời kì của những sannyasin không sáng tạo đã qua rồi. Sannyasin mới có thể tồn tại chỉ nếu người ấy là sáng tạo.

Người  ấy  phải  đóng  góp  cái  gì  đó.  Vẫn  còn  không sáng tạo thì gần như là tội lỗi, bởi vì bạn tồn tại mà bạn chẳng  đóng  góp.  Bạn  ăn,  bạn  chiếm  không  gian,  và  bạn không  đóng  góp  cái  gì  cả.  Sannyasin  của  tôi  phải  là những  người  sáng  tạo.  Và  khi  bạn  ở sâu  trong  sáng  tạo, bạn ở gần Thượng đế. Đó là điều lời cầu nguyện thực sự là gì, đó là điều thiền là gì. Thượng đế là đấng sáng tạo, và  nếu  bạn  không  phải  là  người  sáng  tạo,  bạn  sẽ  ở  xa Thượng đế. Thượng đế chỉ biết một ngôn ngữ, ngôn ngữ của  sáng  tạo.  Đó  là  lí  do  tại  sao  khi  bạn  soạn  nhạc,  khi bạn hoàn toàn mất đi trong nó, cái gì đó của điều thiêng liêng bắt đầu thấm ra từ bản thể bạn. Đó là niềm vui của sáng tạo, đó là cực lạc - svaha!

Phẩm chất thứ sáu là cảm giác khôi hài, cái cười, vui đùa,  chân  thành  không  nghiêm  nghị.  Sannyas  cũ  không cười,  chết,  đờ  đẫn.  Sannyasin  mới  phải  đem  ngày  càng nhiều tiếng cười vào sự hiện hữu của mình. Anh ta phải là  một  sannyasin  cười,  bởi  vì  tiếng  cười  của  bạn  là  sự thảnh  thơi  của  bạn,  và  tiếng  cười  của  bạn  có  thể  tạo  ra những tình huống cho người khác cũng thảnh thơi. Ngôi đền nên tràn đầy niềm vui và tiếng cười cùng điệu vũ. Nó không nên giống như nhà thờ Ki tô giáo. Nhà thờ giống nghĩa địa thế. Và với cây thập tự nó dường như gần là sự tôn  thờ  cái  chết...  chút  ít  ốm  yếu.  Bạn  không  thể  cười trong  nhà  thờ.  Tiếng  cười  to  sẽ  không  được  phép;  mọi người sẽ nghĩ bạn là quái chiêu hay điều gì đó. Khi mọi người  đi  vào  trong  nhà  thờ,  họ  trở  thành  nghiêm  trang, cứng nhắc... mặt dài ra.

Với  tôi,  tiếng  cười  là  phẩm  chất  tôn  giáo,  rất  bản chất. Nó phải là một phần của thế giới bên trong của một sannyasin: cảm giác khôi hài.

Phẩm  chất  thứ  bẩy  là  thiền,  đơn  độc,  những  kinh nghiệm đỉnh huyền môn xảy ra khi bạn đơn độc, khi bạn tuyệt đối đơn độc bên trong bản thân mình.

Sannyas  làm  cho  bạn  thành  đơn  độc;  không  phải  cô độc,  mà  là  đơn  độc;  không  phải  cô  độc,  nhưng  nó  cho bạn hiu quạnh. Bạn có thể hạnh phúc đơn độc, bạn không còn phụ thuộc vào người khác nữa. Bạn có thể ngồi đơn độc  trong  phòng  mình  và  bạn  có  thể  hoàn  toàn  hạnh phúc. Không cần phải tới câu lạc bộ, không cần phải bao giờ  cũng  có  bạn  bè  quanh  bạn,  không  cần  phải  đi  xem phim. Bạn có thể nhắm mắt lại và bạn có thể rơi vào bên trong phúc lạc nội tâm: đó là điều thiền tất cả là gì.

Và  phẩm  chất  thứ  tám  là  tình  yêu,  mối  thân  thuộc, mối quan hệ. Nhớ lấy, bạn có thể quan hệ chỉ khi bạn đã học được cách đơn độc, không bao giờ trước đó. Chỉ hai cá nhân mới có thể quan hệ được. Chỉ hai sự tự do mới có thể tới gần và ôm choàng lẫn nhau. Chỉ hai cái không mới có thể thấm vào nhau và tan chảy vào nhau. Nếu bạn không có khả năng đơn độc, mối quan hệ của bạn là giả tạm. Nó chỉ là một trò mẹo để tránh né cô độc của bạn, không gì khác.

Và  đó  là  điều  mà  hàng  triệu  người  đang  làm.  Tình yêu của họ chẳng là gì ngoài việc thiếu khả năng của họ để  trở  thành  đơn  độc.  Cho  nên  họ  đi  với  ai  đó,  họ  cầm tay,  họ  giả  vờ rằng  họ  yêu,  nhưng  sâu  bên  trong  vấn  đề duy nhất là ở chỗ họ không thể đơn độc. Cho nên họ cần ai đó vây quanh, họ cần ai đó để bám vào, họ cần ai đó để dựa vào. Và người khác cũng dùng họ theo cùng cáchấy,  bởi  vì  người  khác  cũng  không  thể  đơn  độc  được, không  có  khả  năng.  Anh  ấy  hay  cô  ấy  cũng  tìm  ở  bạn một công cụ như sự giúp đỡ để trốn thoát khỏi bản thân mình.

Cho  nên  hai  người  mà  bạn  nói  đang  yêu  nhau  thì  ít nhiều đang trong căm ghét chính mình. Và bởi vì sự căm ghét đó, họ đang trốn chạy. Người khác giúp cho họ trốn chạy, cho nên họ trở thành phụ thuộc vào người khác, họ trở  thành  nghiện  người  khác.  Bạn  không  thể  sống  mà thiếu vợ mình, bạn không thể sống thiếu chồng mình bởi vì bạn đã nghiện. Nhưng sannyasin thì là một ... Đó là lí do tại sao tôi nói phẩm chất thứ bẩy là đơn độc và phẩm chất thứ tám là quan hệ-tình yêu.

Và  đấy  là  hai  khả  năng:  bạn  có  thể  hạnh  phúc  đơn độc và bạn có thể hạnh phúc cùng nhau nữa. Đấy là hai loại  cực  lạc  có  thể  có  cho  nhân  loại.  Bạn  có  thể  đi  vào trong samadhi khi đơn độc và bạn có thể đi vào samadhi khi cùng với ai đó, trong tình yêu sâu sắc. Và có hai loại người:  người  hướng  ngoại  sẽ tìm  thấy  việc  đạt  đỉnh  cao dễ hơn khi thông qua người khác, và người hướng nội sẽ thấy việc đạt tới đỉnh cao nhất dễ dàng hơn khi được đơn độc. Nhưng người kia không phải là đối kháng; họ có thể cả hai cùng đi với nhau. Một yếu tố sẽ lớn hơn, và điều đó sẽ là nhân tố quyết  định trong việc liệu  bạn là người hướng nội hay hướng ngoại. Con đường của Phật là con đường  của  người  hướng  nội;  nó  chỉ  nói  về  thiền.  Con đường của Christ là hướng ngoại; nó nói về tình yêu.

Sannyasin của tôi phải là tổng hợp của cả hai. Nhấn mạnh  sẽ  có  đó:  ai  đó  sẽ  nhấn  mạnh  nhiều  hơn  vào  việc hài  hoà  với  bản  thân  mình  hơn  là  với  người  khác,  và  ai đó sẽ chính là cái đối lập - hoà hợp nhiều hơn với ai đó khác.  Nhưng  không  cần  phải  bị  mắc  vào  một  loại  kinh nghiệm. Cả hai kinh nghiệm đều có thể vẫn còn có sẵn.

Và  phẩm  chất  thứ  chín  là  siêu  việt.  Đạo,  không  bản ngã, vô trí, không thân thể, cái không, trong hài hoà với cái toàn thể.

Đó  là  toàn  bộ  thông  điệp  của  Prajnaparamita  Sutra, Tâm Kinh: Gate gate paragate - vượt ra, vượt ra, vượt ra ngoài  -  parasamgate  bodhi  svaha - vượt  tất  cả ra  ngoài. Cực lạc làm sao! Reo vui alleluia!

Siêu  việt  là  phẩm  chất  cuối  cùng  và  cao  nhất  của sannyasin.

Nhưng  đấy  chỉ  là  những  chỉ  dẫn,  đấy  không  phải  là định nghĩa. Xét chúng theo một cách thức rất linh động. Đừng bắt đầu coi theo cách cứng nhắc điều tôi đã nói ... rất linh động, theo một loại mông lung, theo cái nhìn mờ ảo - không giống như khi có mặt trời chói sáng trên bầu trời.  Thế  thì  mọi  thứ  là  rất  xác  định.  Trong  lúc  chạng vạng, khi mặt trời đã xuống và màn đêm còn chưa buông xuống,  nó  là  cả  hai,  hệt  như  ở  chỗ  giữa,  khoảng  giữa. Xem bất kì những gì tôi đã nói với bạn theo cách đó. Vẫn còn  linh  động,  tuôn  chảy.  Đừng  bao  giờ  tạo  ra  bất  kì cứng  ngắc  nào  quanh  bạn.  Đừng  bao  giờ  trở  thành  xác định được.Câu hỏi thứ hai:

Osho kính yêu,

Nếu Thầy là người lái xe taxi, tôi có thực nhận ra Thầy được không? Thứ nhất, thay vì đưa tôi thẳng tới đường MG, Thầy sẽ lái tôi thành mất trí đến cả tiếng rưỡi. Thứ hai, Thầy sẽ từ chối nhận tiền xe và thay vì thế đòi cả cuộc đời tôi. Thứ ba, khi để tôi trong hiểm nguy hoàn toàn, Thầy sẽ lái xe đi với nụ cười tuyệt trần và ra dấu của Thầy: ‘Đủ cho hôm nay.’ Tôi có thể vẫn bỏ lỡ người lái xe taxi này không? Thế thì tốt hơn cả là tôi đi bộ!

Câu hỏi này là của Swami Anand Adi. Adi cũng quái chiêu đến mức tôi không thể nào thật chắc chắn liệu anh ấy  sẽ  có  thể  nhận  ra  tôi  hay  không.  Anh  ấy  có  thể  đấy! Người  quái  chiêu  là  những  người  quái  chiêu.  Về  người quái chiêu thì bạn không thể nào chắc chắn đến thế được. Đúng  Adi,  điều  ấy  là  có  thể  đấy:  bạn  có  thể  nhận  ra  tôi thậm chí như người lái taxi.

Và  bạn  nói,  “Thứ  nhất,  thay  vì  đưa  tôi  thẳng  tới đường  MG,  Thầy  sẽ  lái  tôi  thành  mất  trí  đến  cả  tiếng rưỡi.” Điều đó đúng.

Giúp tôi hướng bạn tới mất trí đi - bởi vì lành mạnh của  bạn  chẳng  đáng  giá.  Lành  mạnh  của  bạn  chỉ  giống như  tảng  đá  chèn  lên  trái  tim  bạn.  Để  tôi  bỏ  nó  ra  khỏi bạn. Đây là một loại giải phẫu: nó gây đau, nó làm đau. Bạn sẽ muốn níu bám lấy tảng đá. Bạn sẽ muốn đi thẳng tới đường MG. Nhưng toàn bộ cách tiếp cận của tôi là ở chỗ chẳng có đâu mà đi cả, không có đường MG. Không có  mục  đích  trong  cuộc  sống;  cuộc  sống  là  cuộc  hành trình không đích. Cho nên tôi phải đưa bạn đi chữ chi, cứ đi  và  đi  và  đi,  cho  tới  khi  bạn  thực  sự  mệt  mỏi  và  bạn nói, “Đủ rồi! Đủ cho hôm nay!”

“Thứ hai, Thầy sẽ từ chối nhận tiền xe và thay vì thế lại đòi cả cuộc đời tôi.” Điều đó  nữa cũng đúng, Adi. Ít hơn không có tác dụng đâu. Ít hơn không có giá trị. Đó là toàn  bộ  giáo  huấn  của  tôi:  rằng  bạn  chẳng  có  gì  để  mất ngoại trừ mọi thứ!

“Thứ ba, khi để tôi trong hiểm nguy hoàn toàn, Thầy sẽ  lái  xe  đi  với  nụ  cười  tuyệt  trần  và  ra  dấu  của  Thầy:

‘Đủ cho hôm nay’!”

Điều đó phụ thuộc vào bạn. Bạn có thể tham dự với tôi trong ‘nụ cười tuyệt trần’. Dũng cảm là cần thiết. Bạn đã  đầu  tư  quá  nhiều  vào  cảnh  khốn  cùng  của  mình  đến mức bạn cứ giữ nó mãi. Nhưng nhớ lấy, bạn càng giữ nó, đầu  tư  càng  trở  nên  lớn  hơn  theo  từng  ngày.  Bỏ  nó  đi! Hôm  nay điều  ấy  còn  dễ dàng  hơn:  ngày  mai  nó  sẽ khó khăn  hơn,  bởi  vì  bạn  sẽ  phải  đầu  tư  hai  mươi  bốn  giờ thêm nữa vào nó. Bỏ nó nhanh nhất có thể được đi. Đừng trì hoãn, bởi vì tất cả mọi trì hoãn đều nguy hiểm. Trong khi  bạn  cứ  trì  hoãn  thì  khốn  quẫn  của  bạn  càng  trở  nên mạnh hơn và tiếp tục lan rộng gốc rễ vào bản thể bạn.

Tôi biết tại sao bạn đang níu bám vào khốn quẫn của mình - bởi vì ý tưởng của bạn là ở chỗ, “Có cái gì đó còn tốt hơn là không có gì.” Và toàn bộ cách tiếp cận của tôi là: Không có gì chính là Thượng đế. Bạn cứ ôm giữ khốn quẫn  của  mình  bởi  vì  nó  cho  bạn  cảm  giác  rằng  bạn  có cái gì đó, ít nhất cũng một cái gì đó - có thể đó là khốn quẫn,  lo  âu,  khổ,  nhưng  là  một  cái  gì  đó,  ít  nhất  là  một cái  gì  đó:  “Mình  không  trống  rỗng.”  Bạn  sợ  cái  trống rỗng thế, và chính chỉ qua cái trống rỗng Thượng đế tới.Để  tôi  giúp  bạn  trở  thành  cái  không.  Và  thế  thì  nụ cười  tuyệt  trần  đó  sẽ  tới  -  nó  tới  từ  cái  không.  Khi  bên trong bạn là cái không, bạn sẽ có nụ cười trên khắp mình. Đấy  không  chỉ  là  nụ  cười  trên  môi,  đấy  là  trên  toàn  thể bạn. Đấy là nụ cười của cái không.

Thấy  rằng  bạn  đang  mang  một  tải  trọng  khốn  quẫn lớn,  và  thấy  rằng  bạn  đang  mang  nó.  Và  thấy  rằng  bạn chịu trách nhiệm cho việc mang hay không mang đó: bạn có  thể  vứt  bỏ  nó  ngay  chính  khoảnh  khắc  này.  Và  việc vứt bỏ nó chính là điều sannyas tất cả nghĩa là gì.

Tôi sẽ phải nói về Anand Adi: Tôi sợ anh ấy sẽ nhận ra tôi ngay cả khi tôi là người lái taxi. Có thể anh ấy sẽ nhận ra tôi còn rõ hơn là anh ấy nhận ra tôi bây giờ. Anh ấy thật quái chiêu.

Có nhiều người nữa sẽ nhận ra tôi bằng cách nào đó, ở đâu đó. Chỉ những người cùng với tôi - người sẽ nhận ra tôi ở bất kì đâu.

Jesus chết. Xác ông ấy được để trong hang sau khi bị đóng  đinh.  Mary  Magdalene  tới  thăm  ông  ấy  vào  ngày thứ  ba,  và  cái  xác  không  có  đó.  Cho  nên  cô  ấy  nhìn quanh  để  tìm,  và  cô  ấy  thấy  một  người  làm  vườn  đang làm việc bên ngoài. Cho nên cô ấy tới người làm vườn và hỏi, “Ông có thấy xác Jesus đã bị bỏ đi đâu không?”

Người  làm  vườn  phá  lên  cười,  và  ông  ta  nói,  “Cô không nhận ra ta ư?” Ông ta là Jesus, đã phục sinh. Khi Jesus nói,  thế thì,  và  chỉ thế thì  Magdalene  mới  nhận  ra ông  ấy.  Nhưng  cô  ấy  là  phụ  nữ.  Cô  ấy  nhận  ra  ngay  - không thật ngay lắm, vì đầu tiên cô ấy nghĩ rằng ông ấy là  người  làm  vườn.  Nhưng  mặc  dù  vậy,  ngay  lập  tức, khoảnh khắc ông ấy thốt ra một lời, cô ấy nhìn vào trong mắt ông ấy, cô ấy nhận ra ông ấy.

Nhưng thế rồi Jesus đi tìm các đệ tử khác của mình. Ông ấy đã gặp hai đệ tử trên đường - họ đang đi sang thị trấn khác, và họ đang nói liên tục về điều đã xảy ra cho thầy mình: ông ấy đã bị đóng đinh, và tác động trở lại gì của việc đó đang sắp xảy ra, và không có phép mầu nào đã  xảy  ra,  và  họ  đang  chờ  đợi  phép  mầu...  Còn  Jesus bước đi  cùng  họ,  và  họ  đang  nói  về  Jesus,  cứ  nghĩ  rằng ông ấy là người lạ. Trong bốn dặm đường họ đã bước đi cùng nhau và họ không thể nào nhận ra Jesus: rồi ông ấy nói mà họ cũng không thể nào nhận ra ông ấy. Họ chưa bao giờ nhìn vào ông ấy. Thế rồi họ ngồi vào một quán ăn để ăn, và khoảnh khắc Jesus cắt bánh mì, họ nhận ra - bởi vì cách ông ấy quen cắt bánh mì đơn giản là của ông ấy, duy nhất. Cử chỉ đó là của ông ấy; không ai có thể bắt chước  được  điều  đó:  với  kính  trọng  như  thế,  thành  tâm như thế, với lời cầu nguyện như thế, dường như bánh mì là Thượng đế. Thế rồi họ nhận ra ông ấy, nhưng phải mất một thời gian lâu. Trong bốn dặm đường họ đã bước đi, trong bốn dặm đường họ đã nói, và họ đã không thể nhận ra ông ấy.

Nhiều người đang ở đây người sẽ nhận ra tôi dưới bất kì  hình  dạng  nào.  Nhưng  nhiều  người  đang  ở  đây  thậm chí  không  nhận  ra  tôi  trong  hình  dạng  này.  Điều  đó  tuỳ thuộc vào bạn. Nếu bạn đang mang những quan niệm nào đó thế thì sẽ rất khó khăn.

Ai  đó  đã  viết  cho  tôi  rằng  anh  ta  là  đệ  tử  của  Sri Aurobindo;  anh  ta đang  phân  vân,  và  anh  ta  muốn chọn lựa.  Và  anh  ta  không  thể  nào  chọn  liệu  anh  ta  nên  ở  lại với Aurobindo hay với tôi. Và anh ta hỏi tôi, “Thầy quyết định đi.”

Làm sao tôi có thể quyết được điều này? Và nếu tôi quyết định thì điều đó sẽ sai. Bạn sẽ phải nhìn vào nó. Vàtôi không nói về chọn lựa, tôi nói nhìn vào trong nó. Nếu bạn  thực  sự  yêu  mến  Sri  Aurobindo,  thế  thì  đến  đây  để làm  gì?  Nếu  nó  đã  xảy  ra  qua  ông  ấy,  nó  đã  xảy  ra  rồi; chẳng cần phải tới đây. Nếu nó chưa xảy ra và bạn đã tới tôi, thế thì nói tạm biệt ông ấy. Nhưng mọi người rất ranh mãnh: họ muốn bắt cá hai tay*  . Bạn sẽ bị rắc rối đấy.

Điều này xảy ra hàng ngày. Mọi người tới tôi và họ mắc ở đâu đó khác. Nếu họ bị mắc ở đâu đó, thế thì mắt của họ không sẵn sàng để thấy tôi. Bây giờ người này nói nói, “Nếu thầy có thể nói rằng bản thân Sri Aurobindo đã gửi  tôi  tới  thầy,  điều  đó  sẽ  rất  dễ  dàng  cho  tôi  để  chấp nhận  thầy”  -  qua  Aurobindo.  Bây  giờ,  tôi  phải  nói  điều nói dối này. Tại sao Aurobindo lại gửi bạn tới tôi? Và tại sao tôi phải nói cho bạn điều này? - để cho bằng cách nào đó  bạn  có  thể  tạo  ra  thoả  hiệp,  để  cho  bạn  có  thể  nói, “Tốt, vậy đấy là ý nguyện của Aurobindo. Vậy tôi không định phản lại Aurobindo.” Bạn hèn thế! Bạn sợ việc mất ôm giữ về bất kì cái gì làm sao! Nếu điều gì đó xảy ra, tôi không nói mất việc ôm giữ nó - bạn ra đi, đây không phải là chỗ cho bạn. Nếu không có gì xảy ra thế thì quên tất cả về  Sri  Aurobindo;  chỉ  thế  thì  bạn  mới  có  thể  ở  với  tôi được.  Và  để  cho  điều  này,  việc  chọn  lựa  là  không  cần thiết, nhưng sáng suốt. Chỉ nhìn vào bên trong!

*  Nguyên văn: cưỡi hai con ngựa

Câu hỏi cuối:

Osho kính yêu,

Khi tối qua tôi trở về phòng khách sạn, thì có một con thạch sùng nhỏ dưới gối.

Ma Anand Suneeta - bạn may mắn là đấy không phải là  một  con  ếch  đẹp,  bởi  vì  con  ếch  đẹp  ban  đêm  có khuynh hướng biến thành hoàng tử xấu. Con thạch sùng thì rất hồn nhiên; đừng lo gì.

Và thực sự, thực sự là câu hỏi cuối cùng:

Osho kính yêu,

Tôi bây giờ đã sáu mươi lăm mà tôi vẫn tiếp tục nghĩ về dục. Có gì sai với tôi vậy?

Chẳng có gì sai rằng bạn vẫn sống, rằng bạn vẫn trẻ trung! Chỉ một điều dường như sai - rằng bạn nghĩ cái gì đó  là  sai  với  dục.  Chẳng  có  gì  sai  với  bản  thân  dục. Nhưng bạn phải đã kìm nén, nếu không thì bạn sẽ vượt ra ngoài  nó.  Bây  giờ  đừng  chờ  đợi  thêm  nữa  -  kết  thúc  nó đi. Đi vào trong nó! Nếu không thì trong nấm mồ mình, bạn sẽ quay cuồng, trằn trọc và suy nghĩ về dục.

Bạn  vẫn  đang  sống;  cái  gì  đó  có  thể  làm  được.  Và đừng  cảm  thấy  mặc  cảm.  Chẳng  có  gì  trong  nó  để  thấy mặc cảm; nó là năng lượng đẹp. Nó có thể trở thành bước chuyển, phương tiện cho Thượng đế. Đúng đấy, nó đã bị kết án trong nhiều thời đại, nhưng không cần phải tin vào những  lời  kết  án  đó.  Đã  thành  một  định  ước  bên  trongbạn  rằng  nó  là  sai,  nhưng  bạn  có  thể  loại  bỏ  định  ước này.  Bạn có thể lại trở thành  tươi tắn, và bạn có thể bắt đầu đi vào trong nó. Và đừng lo lắng rằng bạn nay đã sáu mươi lăm xuân ...

Một giáo sĩ Do Thái, mục sư và linh mục - ba giáo sĩ già - cùng uống trà buổi trưa hôm nọ, và cuộc hội thoại chuyển sang khoảnh khắc lúng túng nhất của họ. Khi tới lượt ông giáo sĩ Do Thái, ông này giải thích cách thức mẹ ông đã bắt quả tang ông đang nhìn trộn qua khe nhà tắm để xem cô giúp việc đang tắm.

Hai người kia cười khúc khích. “Đúng đấy,” ông linh mục nói, “chúng ta chắc chắn đã bày đặt ra mẹo mực nào đó hồi còn thanh niên.”

“Ông  đang  nói  về  cái  gì  vậy?”  ông  giáo  sĩ  Do  Thái nói. “Việc ấy mới hôm qua thôi.”

Đừng lo nghĩ. Bạn đã kìm nén đủ rồi. Bây giờ đi vào trong  nó.  Chấp  nhận  nó  như  món  quà  của  Thượng  đế, nếu không thì kìm nén sẽ đưa tới truỵ lạc.

Câu chuyện nhỏ này... thiền về nó đi.

Có  một  ông  già  người  Italia,  người  cai  quản  một xưởng  làm  món  mì  ống,  và  ba  con  gái  của  ông  ta  làm việc  cho  ông  ta.  Một  hôm  tất  cả họ  đang  ngồi  quanh để làm  mì  ống,  và  ông  ấy  nói  với  người  con  cả,  “Agnes-a, ấy-a  con  không  ở  đây  để  làm  món  mì  ống  và  bánh  kẹp thịt,  thế  thì  con  thích  thành  người  nào-a  trên  khắp-a  thế giới này-a?”

“Ôi  bố,  com  muốn-a  là  Sophia  Loren-a.  Cô  ấy  đẹp làm sao! Tất cả các đàn ông-a đều theo đuôi cô ấy-a.”

“Rất  tốt-a,”  người  bố  nói,  “Còn  con,  Maria,  nói  cho bố  biết,  con  không  ở  đây,  làm  bánh  mì  kẹp  thịt,  con muốn thành ai-a trên thế giới này-a?”

“Con  muốn-a  thành  một  Gina  Lollobrigida.  Cô  ấy đẹp thế. Tất cả-a đàn ông đều chạy theo sau cô ấy. Cô ấy có-a Alfa Romeo và xe Cadillac!”

“Rất  tốt-a,”  người  bố  nói.  Thế  rồi  ông  ấy  nói,  quay về  phía  đứa  con  út,  “Lucia!  Bella!  này-a,  nói-a  cho  bố, con không-a ở đây-a bận tối mắt tối mũi làm mì ống, thì con sẽ muốn-a thành ai-a trên toàn-a thế giới này-a?”

“Con muốn là Veectoria Pepeleena!”

“Cái gì?” người bố kêu lên, “Veectoria Pepeleena là cái quỉ gì vậy?”

Cô ta rút ra một tờ báo cắt ra từ nịt vú và chỉ cho ông ấy:  Victoria  Pipeline  đã  ăn  nằm  với  400  đàn  ông  trong hai tuần lễ.

Đủ cho hôm nay.

Về Osho

Osho sinh ra tại Kuchwada, Madhya Pradesh, Ấn Độ, vào ngày 11 tháng 12 năm 1931. Từ thiếu thời ông đã là một  tinh  thần  độc  lập  và  nổi  dậy,  nhấn  mạnh  tới  chứng nghiệm chân lí cho chính mình thay vì thu nhận tri thức và niềm tin do người khác trao lại.

Sau  khi  chứng  ngộ  ở tuổi  hai  mươi  mốt,  Osho  hoàn thành học tập hàn lâm và dành nhiều năm giảng dạy triết học  tại  Đại  học  Jabalpur.  Đồng  thời,  ông  đã  du  hành trong toàn Ấn Độ để nói chuyện, thách thức các nhà lãnh đạo tôn giáo chính thống trong các cuộc tranh luận công khai, đặt câu hỏi về những niềm tin truyền thống và gặp gỡ mọi người từ mọi nẻo đường cuộc sống. Ông đọc rất nhiều, mọi thứ ông có thể tìm thấy để mở rộng hiểu biết của  mình  về  hệ  thống  niềm  tin  và  tâm  lí  của  con  người hiện đại.

Đến cuối những năm 1960 Osho đã bắt đầu phát triển các  kĩ  thuật  thiền  động  duy  nhất  của  mình.  Con  người hiện  đại,  ông  nói,  bị  quá  nặng  gánh  với  những  truyền thống lạc hậu của quá khứ và những lo âu của cuộc sống hiện đại đến mức người đó phải trải qua quá trình tẩy rửa sâu  sắc  trước  khi  người  đó  có  thể  hi  vọng  khám  phá  ra trạng thái thảnh thơi, vô suy nghĩ của thiền.

Trong  quá  trình  làm  việc  của  mình,  Osho  đã  nói  về mọi  khía  cạnh  thực  của  việc  phát  triển  tâm  thức  con người. Ông đã cô đọng tinh hoa của điều có ý nghĩa cho việc  truy  tìm  tâm  linh  của  con  người  hiện  đại,  dựa  trên không chỉ hiểu biết trí tuệ mà được kiểm nghiệm lại theo kinh nghiệm sống của riêng ông.

Ông  không  thuộc  về  tín  ngưỡng  nào  cả  -  “Tôi  là người bắt đầu cho tâm thức tôn giáo hoàn toàn mới,” ông nói.  “Xin  đừng  gắn  tôi  với  quá  khứ  -  điều  đó  thậm  chí chẳng đáng nhớ.”

Bài nói của ông cho các đệ tử và người tìm kiếm tâm linh đã được xuất bản trong hơn sáu trăm năm mươi tập, và đã được dịch sang hơn bốn mươi ba thứ tiếng. Và ông nói, “Thông điệp của tôi không phải là học thuyết, không phải là triết lí. Thông điệp của tôi là giả kim thuật nào đó, khoa học về biến đổi, cho nên chỉ những ai sẵn sàng chết như  họ  hiện  tại  và  được  sinh  ra  lần  nữa  trong  cái  gì  đó mới  đến  mức  họ  không  thể  nào  hình  dung  ra  được  điều đó ngay bây giờ... chỉ vài người dũng cảm mới sẵn sàng lắng nghe, vì lắng nghe là sắp nguy hiểm.

“Lắng nghe, bạn đã bước đi bước đầu tiên hướng tới tái sinh. Cho nên đấy không phải là triết lí mà bạn có thể chỉ choàng vào người và đi khoác lác về nó. Đấy không phải là học thuyết mà bạn có thể tìm ra khuây khoả cho những  câu  hỏi  phiền  nhiễu.  Không,  thông  điệp  của  tôi không phải là truyền giao bằng lời nào đó. Nó còn nguy hiểm hơn thế nhiều. Nó không gì khác hơn là chết và tái sinh.”

Osho  rời  khỏi  thân  thể  ngày  19  tháng  01  năm

1990.  Công  xã  khổng  lồ  của  ông  ở  Ấn  Độ  tiếp  tục  là trung  tâm  trưởng  thành  tâm  linh  lớn  nhất  trên  thế  giới hấp  dẫn  hàng  nghìn  khách  thăm  quốc  tế,  người  tới  để tham  dự  vào  thiền,  trị  liệu,  các  chương  trình  sáng  tạo, hay chỉ để chứng nghiệm bản thể trong phật trường.Công xã Osho quốc tế

Pune, Ấn Độ

Công  xã  này  là  trường  phái  kì  diệu  cho  việc  thám hiểm  bên  trong.  Đó  là  phiêu  lưu  lớn  lao  nhất  có  đó,  và cũng là lễ hội lớn nhất.

Con đường bạn phải đi qua, bạn sẽ phải đi một mình; nhưng biết rằng bao nhiêu người cũng đang du hành một mình sẽ đem lại cho bạn động viên lớn lao.

Một ốc đảo nhỏ mà trong đó cuộc sống đang diễn ra với  tầm  nhìn  hoàn  toàn  khác;  nơi  cuộc  sống  diễn  ra  có mục  đích,  ý  nghĩa,  nơi  cuộc  sống  diễn  ra  có  phương pháp, nơi cuộc sống diễn ra trong tỉnh táo, nhận biết, tỉnh thức;  nơi  cuộc  sống  không  phải  chỉ  là  điều  ngẫu  nhiên, nơi  cuộc  sống  bắt  đầu  trở  thành  ngày  một  trưởng  thành hơn theo chiều hướng nào đó.

Và đây không phải là tu viện Ấn Độ; đây là công xã quốc  tế,  nơi  gặp  gỡ  của  Đông  và  Tây.  Công  xã  này  đại diện cho toàn bộ loài người, không phải về quá khứ mà là về tương lai.

Nỗ lực của chúng tôi là để làm cho thiền trở thành có sẵn  cho  từng  người  và  mọi  người;  bất  kì  ai  muốn  thiền, thiền  đều  sẵn  có  tương  ứng  với  kiểu  của  người  đó.  Nếu người đó cần nghỉ ngơi, nghỉ ngơi cũng nên là thiền của người đó. “Ngồi im lặng không làm gì, rồi xuân tới và cỏ tự  nó  mọc  lên”  -  đó  sẽ  là  thiền  của  người  đó.  Chúng  ta phải tìm ra thật nhiều  chiều hướng cho thiền, nhiều như số người trên thế gian này. Và khuôn mẫu phải đừng quá cứng  nhắc,  vì  chẳng  có  hai  cá  nhân  nào  giống  nhau  cả.

Đây  là  cuộc  cách  mạng.  Cá  nhân  phải  không  bị  gò  khít vào khuôn mẫu; nhưng khuôn mẫu thì phải  vừa vặn  với cá nhân. Đó là lí do tại sao bạn thấy có nhiều cách thiền thế  đang  diễn  ra  ở  đây.  Cách  thức  thì  có  thể  là  tích  cực hay  thụ  động,  cũng  chẳng  thành  vấn  đề  gì,  mục  tiêu  là một: làm sao làm cho bạn thành im lặng đến mức tất cả mọi suy nghĩ đều biến mất và bạn chỉ còn là tấm gương, phản chiếu cái đang đấy.

Đa đại học Osho

Trong công xã này có ít nhất năm mươi nhóm trị liệu đang tiến hành, bởi những lí do nào đó. Đấy chỉ là cách làm cân bằng lại hàng nghìn năm kìm nén. Đấy chỉ là để đem lại nhẹ nhàng cho tất cả những cái bạn đã kìm nén - như người Ki tô giáo, người Hindu giáo, Phật tử. Nó chỉ hoàn tác lại cái hại của hàng thế kỉ cũ kĩ đã gây cho bạn. Các nhóm trị liệu này không phải là cứu cánh; chúng chỉ chuẩn bị cho bạn để thiền, chứng kiến thụ động về các ý nghĩ,  tình  cảm  và  hành  động  mà  không  đánh  giá  hay đồng nhất.

Sự bừng sáng của mỗi ngày là việc gặp gỡ vào buổi tối: một buổi lễ hai giờ với âm nhạc, nhảy múa và thiền im lặng theo dõi một trong những bài nói của Osho.

“Đấy  không  phải  là  bài  học;  đấy  chỉ  đơn  thuần  là phương  tiện  để  làm  cho  bạn  thành  im  lặng,  vì  nếu  yêu cầu bạn phải im lặng không nỗ lực gì, bạn sẽ thấy rất khó khăn.  Tôi  đang  làm  cho  bạn  im  lặng  mà  không  phải  nỗ lực  gì  về  phần  bạn  cả.  Việc  nói  của  tôi  trước  hết  là  để dùng như một chiến lược tạo ra im lặng trong bạn.”

Để biết thêm thông tin
http://www.osho.com

Osho Commune International

17 Koregaon Park

Pune 411 011 (MS)  India

Tel:         + 91 (212) 628 562

Fax:         + 91 (212) 624 181

Email: osho-commune@osho.com

Osho International

37 Upper Brook Street,

London W1K 7PR United Kingdom

Tel. +44. (0) 207 493 5001

Fax. +44. (0) 207 493 1203

Office email: oshointernational@oshointernational.com http://www.osho.com/oshointernational

Để  xem  tin  tức,  trao  đổi  nói  chuyện,  xem  các  trích đoạn  và  toàn  văn  bài  nói  của  Osho,  các  bạn  có  thể  ghé thăm trang web
http://oshovietnam.net

Để  xem  một  số  bản  dịch  tiếng  Việt  của  sách  Osho, các bạn có thể vào trang web:

http://oshovietnam.wordpress.com/

“Lời thầy hàm chứa im lặng quanh đó, lời thầy không phải là tiếng động. Lời thầy có giai điệu, có nhịp điệu, có âm nhạc và tại chính cốt lõi của lời thầy là im lặng hoàn toàn. Nếu bạn có thể hiểu thấu lời thầy, bạn sẽ đi xuyên vào im lặng vô hạn này. Nhưng để hiểu thấu lời của Phật, cách thức không phải là phân tích, cách thức không phải là biện luận, cách thức không phải là  tranh  luận.  Cách  thức  là  chìm  vào  quan  hệ  với  thầy,  trở thành hoà hợp với thầy, đồng bộ với thầy. Trong hoà hợp đó, trong sự chân thành đó, người ta đi vào trong chính cốt lõi lời thầy. Và ở đó bạn sẽ không tìm thấy bất kì âm thanh nào, bất kì tiếng động nào; ở đó bạn sẽ thấy im lặng tuyệt đối. Và nếm trải nó là hiểu thầy.”

Osho, Dhammapada: Con đường của Phật, 5

“Từ  lời  tôi  bạn  có  thể  bùng  cháy,  nhưng  bạn  sẽ không thể nào tìm ra bất kì lí thuyết, học thuyết nào. Bạn có thể tìm ra cách sống, nhưng không tìm ra được giáo lí để  thuyết  giáo.  Bạn  có  thể  tìm  ra  tính  cách  nổi  dậy  hay tiêm  nhiễm  nhưng  bạn  sẽ  không  tìm  thấy  chủ  đề  cách mạng nào được tổ chức.

“Lời tôi không chỉ là ngọn lửa. Tôi đang đặt thuốc nổ đây đó, chúng sẽ nổ tung trong nhiều thế kỉ. Tôi đang đặt nhiều  hơn  là  sự  cần  thiết  -  tôi  chưa  bao  giờ  tính  hết  cơ hội. Gần như từng câu đều dự định để tạo ra rắc rối cho bất kì ai muốn tổ chức tôn giáo quanh tôi.”

Osho, Từ cá tính tới cá nhânSách Osho đã dịch sang tiếng Việt

1. Con đường tôi con đường của mây trắng       1997

2. Biến chuyển Mật tông                                       1997

3. Ngón tay chỉ trăng                                             1997

4. Thiền là gì?                                                         1997

5. Đi tìm điều huyền bí, tập 2                               1998

6. Thiền: Tự do đầu tiên và cuối cùng                1998

7. Kinh Kim Cương

1998

8. Tôi là lối cổng                                                    1998

9. Nhịp đập của tuyệt đối                                      1998

10.  Tâm Kinh                                                          1998

11.  Mưa rào không mây                                        1999

12.  Nhạc cổ trong rặng thông                               1999

13.  Dhammapada: Con đường của Phật, t. 1     1999

14.  Thuyền rỗng                                                     1999

15.  Tín Tâm Minh: Sách về cái không               1999

16.  Từ dục tới Siêu tâm thức                                1999

17.  Từ Thuốc tới Thiền                                         1999

18.  Cương lĩnh Thiền: Tự do với chính mình   2000

19.  Vô trí: Hoa của vĩnh hằng                              2000

20.  Bồ đề đạt ma: Thiền sư vĩ đại nhất               2000

21.  Và hoa đã mưa xuống                                     2000

22.  Đạo: Ba kho báu, tập 1

2001

23.  Kinh nghiệm Mật tông

2001

24.  Bản kinh cuối cùng, tập 6                              2001

25.  Chiều bên kia cái biết                                     2001

26.  Kỉ luật của siêu việt, tập 3                             2002

27.  Con đường bên ngoài mọi con đường          2002

28.  Không nước không trăng                               2002

29.  Om Mani Padme Hum                                    2002

30.  Nansen: Điểm khởi hành                                2003

31.  Joshu: Tiếng gầm của sư tử                           2003

32.  Mã Tổ: Tấm gương trống rỗng                     2003

33.  Rinzai: Bậc thầy của điều phi lí                    2003

34.  Hyakujo: Đỉnh Everst của Thiền                  2003

35.  Isan: Không dấu chân trên trời xanh            2003

36.  Kyozan: Con người thực của Thiền             2004

37.  Dogen Thiền sư: Tìm kiếm và hoàn thành  2004

38.  Yakusan: Thẳng tới điểm chứng ngộ

2004

39.  Đi tìm điều huyền bí, tập 1                            2004

40.  Dhammapada: Con đường của Phật, t. 2     2004

41.  Từ Thuốc tới Thiền (chỉnh lí)

2004

42.  Trưởng thành: Trách nhiệm là chính mình 2005

43.  Sáng    tạo:    Khơi    nguồn    sức    mạnh    bên    trong

2005

44.  Dũng cảm: Vui sống hiểm nguy                   2005

45.  Dược khoa cho linh hồn                                 2005

46.  Cân bằng thân tâm                                          2005

47.  Ta là cái đó                                                       2006

48.  Tình yêu, tự do, một mình                             2006

49.  Dhammapada: Con đường của Phật, t.3      2006

50.  Kỉ luật của siêu việt - tập 1                            2006

51.  Kỉ luật của siêu việt - tập 2                            2006

52.  Kỉ luật của siêu việt - tập 4                            2007

53.  Vui vẻ: Hạnh phúc từ bên trong                    2007

54.  Chuyến bay của một mình tới một mình     2007

55.  Nhận biết: Chìa khoá sống trong cân bằng 2007

56.  Tự do: Dũng cảm là bản thân mình              2007

57.  Dhammapada: Con đường của Phật, t.4      200758.  Trực giác: Việc biết bên ngoài logic            2007

59.  Dhammapada: Con đường của Phật, t.5      2008

60.  Dhammapada: Con đường của Phật, t.6      2008

61.  Thân thiết: Tin cậy bản thân mình và người khác

2008

62.  Dhammapada: Con đường của Phật, t.7      2008

63.  Từ bi: Việc nở hoa tối thượng của tình yêu  2008

Table of Contents

- Giới thiệu. 3
- 1.      Vị phật bên trong. 5
- 2.      Buông xuôi là hiểu biết. 21
- 3.      Phủ định tri thức. 37
- 4.      Hiểu biết: Luật duy nhất. 52
- 5.      Hương vị của cái không. 69
- 6.      Đừng quá lành mạnh. 88
- 7.      Trống rỗng hoàn toàn. 105
- 8.      Con đường của thông minh. 120
- 9.      Vượt ra, vượt ra, vượt ra ngoài 133
- 10.         Sannyas: đi vào dòng suối 148
- Về Osho. 164