Kinh Kim Cương
Date: 2011-04-18 04:30:56+00:00

OSHO

Kinh

Kim Cương

Bài nói về

Kinh Kim Cương của Phật Gautama

HÀ NỘI 3/2010

OSHO

The Diamond

Sutra

Discourses On The Vajrachchedika Prajnaparamita Sutra Of Gautama The Buddha

Ó OSHO INTERNATIONAL FOUNDATION

Mục Lục

Giới thiệu. 4

I.       Cảnh giới niết bàn ấy. 6

II.      Tình yêu tràn ra. 19

III.         Bánh xe pháp. 33

IV.         Từ cõi bên kia. 49

V.     Hương vị của chứng ngộ. 61

VI.         Trạng thái bồ tát 76

VII.        Người trong cõi lặng. 91

VIII.      Đã về nhà. 105

IX.         Thiên đường mảnh đất thuần khiết 122

X.      Chân không tuyệt đối 134

XI.         Người hoàn toàn chứng ngộ. 151

XII.        Kinh Kim Cương. 166

Về Osho. 169

Những bài nói về Kinh Kim Cương này do Osho nói tại đạo tràng Shree Rajneesh, Poona, Ấn Độ

Giới thiệu

(cho lần xuất bản thứ nhất)

Thế  giới  chuyển  vận  trong  chiếc  bánh  xe.  Từ  tiếng Phạn gọi ‘thế giới’ là luân hồi. Luân hồi có nghĩa là bánh xe. Bánh  xe  này  thật  lớn:  một  vòng  quay  của  nó  được  hoàn  tất trong  hai  mươi  nhăm  thế  kỉ.  Bây  giờ  hai  mươi  nhăm  thế  kỉ đã  trôi  qua...  lần  nữa  thế  giới  lại  trong  vòng  chao  đảo.  Lần nữa bánh xe này đã tới cùng một điểm - nó bao giờ cũng tới cùng  một  điểm  đó.  Phải  mất  hai  mươi  nhăm  thế  kỉ  cho chuyển động này xảy ra. Sau mỗi lần hai mươi nhăm thế kỉ thế giới lại đi vào trạng thái hỗn loạn lớn. Con người trở nên bị mất gốc, bắt đầu cảm thấy vô nghĩa. Tất cả các giá trị cuộc sống   đều   biến   mất.   Bóng   tối   lớn   bao   quanh,   cảm   giác phương hướng bị mất...

“Những thời đại hỗn loạn, mất trật tự này có thể là tai ương lớn mà chúng cũng có thể chứng tỏ bước nhảy lượng tử trong  trưởng  thành  của  con  người.  Điều  đó  phụ  thuộc  vào cách chúng ta sử dụng chúng. Chính chỉ trong những thời đại lớn lao của hỗn loạn này mà những ngôi sao vĩ đại mới được sinh ra.

“Giờ  đây  chúng  ta  lại  đang  trong  những  hỗn  loạn  lớn. Và  số  phận  của  con  người  sẽ  tuỳ  thuộc  vào  điều  chúng  ta làm.  Hoặc  con  người  có  thể  tự  tử,  hoặc  con  người  có  thể được tái sinh. Cả hai cánh cửa đều để mở.”

“Hai  mươi  nhăm  thế  kỉ  sắp  tới,  phần  cuối  của  thế  kỉ này, đang sắp trở thành có giá trị vô cùng lớn lao. Nếu chúng ta  có  thể  tạo  ra  đà  trong  thế  giới  cho  thiền,  cho  cuộc  hành trình bên trong, cho thanh bình, cho tĩnh lặng, cho tình yêu, cho Thượng đế... nếu chúng ta có thể tạo ra không gian trong hai  mươi  nhăm  năm  sắp  tới  để  cho  Thượng  đế  xảy  đến  với nhiều  nhiều  người,  nhân  loại  sẽ  có  sinh  thành  mới,  phục sinh. Con người mới sẽ sinh ra.”

Tôn  giáo  phi  tôn  giáo  của  Phật  bây  giờ  đang  nở  hoa. Hai nghìn năm trăm năm trước đây bánh xe Pháp đã chuyển và một cộng đồng lớn của Phật đã bắt đầu dấy lên con sóng dội suốt nhiều thời đại, lúc triều xuống lúc triều lên, đi xa với Jesus,  Tăng  Xán,  Kabir,  Liệt  Tử,  Tilopa,  Naropa  -  những người coi giữ hải đăng cho Đạo. Chúng ta đã từng di chuyển từ bến bờ nọ sang bến bờ kia, rồi dần dần bánh xe phải dừng quay  và  làm  chúng  ta  bị  mắc  cạn,  vẫn  nhìn  đăm  đắm  vào trăng tròn. Và rồi vị chúa tể của trăng tròn, Osho, lại  ở đây để quay bánh xe lần nữa.

“Bánh  xe  Phật  đã  chuyển  nay  đã  dừng.  Bánh  xe  phải được quay lại lần nữa. Và đó là công việc của cả đời tôi và các bạn. Bánh xe đó phải được quay lần nữa."

Và  để  tạo  ra  năng  lượng,  ông  ấy  đang  tạo  ra  phật trường.  “Phật  trường  là  trường  năng  lượng  trong  đó  vị  phật làm cho các sinh linh trưởng thành; mảnh đất thuần khiết, thế giới phi phàm, thiên đường trên mặt đất, nơi cung cấp những điều kiện lí tưởng cho trưởng thành tâm linh nhanh chóng."

Việc  tạo  ra  phật  trường  này  nay  đang  xảy  ra,  ngay  tại đây. Và điều ấy  cũng đã được Phật thấy trước khi bản kinhnày,  Kinh  Kim  Cương,  được  sinh  ra.  Trong  bản  kinh  này Phật đã thấy cộng đồng này và công trình sẽ xảy ra ở đây.

Cuốn sách này là cây cầu từ Phật tới Osho, từ Osho tới Phật ... lưỡi kiếm hai cạnh... viên kim cương sắc bén... Osho nói  Phật  nói  Osho  nói...  những  phản  xạ  vô  tận...  hai  tấm gương  phản  chiếu  đi  phản  chiếu  lại  chân  không,  ánh  sáng được phản chiếu, khuếch đại, cô đọng, gieo vào tim bạn âm thanh.  “Toàn  bộ  bản  kinh  này  đều  liên  quan  tới  cách  trở thành chân không tuyệt đối. Đây là món quà cơ bản nhất của Phật tặng cho thế giới.” Từ chân không đó sẽ hình thành nên con người mới. “Chết  như  tôi  đã  chết,  và  thế  thì  bạn  sẽ  sống  như  như tôi đang sống. Có cuộc sống chẳng liên quan tới bất kì người nào. Có cuộc sống chẳng liên quan tới bất kì cái ta nào. Có cuộc sống rỗng không, hồn nhiên và trong trắng. Tôi làm cho điều  đó  thành  có  sẵn  cho  bạn.  Gạt  nỗi  sợ  của  bạn  sang  bên đi, lại gần tôi hơn. Để tôi trở thành cái chết của bạn và phục sinh của bạn."

Bạn đi qua chiếc lăng kính kim cương này tới Osho. Ma Yoga Pratima

I.        Cảnh giới niết bàn ấy

Kinh Kim Cương của Phật Gautama

Đây là những gì tôi đã được nghe vào thời ấy. Phật ngụ tại  thành  Sravasti.  Buổi  sáng  sớm  ông  ấy  mặc  trang phục,  khoác  áo  cà  sa,  cầm  bình  bát  đi  vào  thành Sravasti khất thực. Khi trở về, ăn xong, ông ấy xếp gọn y  bát,  rửa  chân  và  ngồi  vào  chỗ  dành  cho  ông  ấy,  hai chân xếp chéo, thân ngay thẳng, mắt chăm chú nhìn về phía  trước.  Lúc  ấy  các  tu  sĩ,  từng  nhóm  đông,  tiến  tới cung  kính  đảnh  lễ  Phật  xong  đi  vòng  ba  lần  qua  bên phải ông ấy rồi ngồi xuống.

Lúc   ấy  tôn  giả  Subhuti*   cũng  đang   ngồi  giữa  hội chúng.  Ông  đứng  lên,  vắt  một  vạt  áo  lên  vai,  quì  gối

*  Kinh sách của Việt Nam phiên âm là Tu Bồ Đề phải  xuống  đất,  chắp  hai  tay  hướng  về  Phật  mà  thưa rằng,  ‘Bạch  Thế  Tôn,  thật  là  kì  diệu,  hỡi  Diệt  Độ,  vô cùng kì diệu sự hộ trì mà Như Lai đã ban cho các vị bồ tát,  những sinh linh thượng  đẳng! Vậy, Bạch Thế Tôn, hành giả đi theo con đường của bồ tát phải làm sao để an trụ tâm, làm sao để hàng phục tâm?’

Sau  những  lời  này  Phật  bảo  Subhuti:  ‘Vậy,  Subhuti, lắng nghe cho rõ và chăm chú!’

‘Hành giả đi theo con đường của bồ tát cần phải nghĩ rằng,  “Tất  cả  các  loài  chúng  sinh  trong  vũ  trụ,  dù nhiều  vô  lượng,  ta  phải  dẫn  dắt  họ  đến  niết  bàn,  nơi chẳng còn để lại cái gì ở phía sau. Tuy nhiên, mặc dù vô lượng vô biên chúng sinh đã được dẫn dắt vào niết bàn, nhưng thật ra không có chúng sinh nào được dẫn vào niết  bàn  cả.” Và tại sao? Bởi vì nếu vị  bồ tát còn có  ý  nghĩ  về  “chúng  sinh”  thì  không  thể  gọi  là  “bồ tát”. Tại sao vậy? Bởi vì, nếu một ai đó còn có ý nghĩ về  ta,  về  người,  về  linh  hồn,  về  mạng  sống,  thì  không phải là bồ tát.”

Tôi  yêu  Phật  Gautam,  vì  đối  với  tôi,  ông  ấy  là  cốt  lõi tinh hoa của tôn giáo. Ông ấy không phải là người sáng lập Phật giáo - Phật giáo chỉ là sản phẩm phụ - nhưng ông ấy là người bắt đầu cho một loại tôn giáo hoàn toàn khác trên khắp thế giới.  Ông  ấy  là  người  sáng  lập  ra  tôn  giáo  phi  tôn  giáo. Ông ấy đã đề xuất không phải là tôn giáo mà là tinh thần tôn giáo. Và đây là thay đổi triệt để vĩ đại trong lịch sử tâm thức con người.Trước Phật đã từng có nhiều tôn giáo, nhưng chưa bao giờ  có  tinh  thần  tôn  giáo  thuần  khiết.  Con  người  chưa  chín muồi. Với Phật, nhân loại đã đến tuổi trưởng thành. Thực ra, không phải tất cả mọi người đều trưởng thành, điều đó đúng, nhưng  Phật  đã  chỉ  ra  con  đường;  Phật  đã  mở  cánh  cửa  vô môn.  Phải  có  thời  gian  nhân  loại  mới  hiểu  được  thông  điệp sâu sắc như thế. Thông điệp của Phật là sâu sắc nhất mà loài người  chưa  từng  bao  giờ  nhận  được.  Chưa  từng  có  một  ai làm được công trình như Phật đã làm, cách thức mà ông ấy đã làm. Chưa từng có một ai biểu lộ được hương thơm ngát thuần khiết như thế.

Những  nhà  sáng  lập  tôn  giáo  khác,  những  bậc  chứng ngộ  khác  đã  có  những  nhượng  bộ  đối  với  thính  giả  của  họ. Còn Phật không bao giờ khoan nhượng, và đó là thuần khiết của ông ấy. Ông ấy chẳng quan tâm tới điều bạn có thể hiểu được tới đâu, ông ấy chỉ quan tâm đến chân lí là gì. Và ông ấy giãi bầy chân lí mà chẳng lo gì liệu bạn có hiểu được hay không. Một mặt, làm như vậy có vẻ quá nghiêm khắc, nhưng mặt khác nó lại chứng tỏ từ bi vô hạn.

Chân lí như thế nào thì phải được nói ra đúng như thế. Ngay khi bạn nhân nhượng, khoảnh khắc bạn hạ thấp chân lí cho  vừa  với  trình  độ  tầm  thường  của  tâm  thức  con  người, chân lí liền mất hết linh hồn, nó thành nông cạn, nó trở thành thứ  chết.  Bạn  không  thể  hạ  thấp  chân  lí  xuống  cho  vừa  với trình độ con người; con người phải được nâng lên tới cấp độ chân lí. Đó chính là công trình vĩ đại của Phật.

Kinh  Kim  Cương  đã  được  nói  ra  cách  nay  hai  mươi nhăm  thế  kỉ,  vào  một  ngày  nào  đó,  sáng  sớm  -  giống  như sáng hôm nay. Một nghìn hai trăm năm mươi tu sĩ đã có mặt. Việc  ấy  xảy  ra  tại  thành  Sravasti.  Đó  đã  từng  là  một  trong những thành phố lớn thời đó. Từ ‘Sravati’ có nghĩa là ‘Thành

Diễm lệ’. Nó đã là một trong những thành phố diễm lệ nhất của Ấn  Độ  cổ  đại;  lúc ấy  thành  phố  có chín  trăm  nghìn  gia đình. Ngày nay nó đã hoàn toàn biến mất. Chỉ còn lại một cái làng rất rất nhỏ bé - thậm chí bạn cũng sẽ không tìm thấy tên của nó trên  bất  kì  bản  đồ  nào;  thậm  chí  tên  của  nó  cũng  đã biến  mất.  Bây  giờ  nơi  đó  được  gọi  là  Sahet-Mahet.  Không thể nào tin được rằng một thành phố lớn đến thế đã từng tồn tại ở đấy. Cuộc sống là như vậy đấy - mọi vật luôn đổi thay. Thành phố trở thành nghĩa địa, nghĩa địa trở thành bãi chợ... cuộc sống là thay đổi liên tục.

Phật chắc phải đã yêu thành phố Sravasti này, vì ông ấy đã  trải  qua  ở  đó  hai  mươi  nhăm  trong  số  bốn  mươi  nhăm năm  thuyết  pháp.  Chắc  ông  ấy  đã  yêu  mến  dân  chúng  của thành  này.  Trình  độ  tâm  thức  của  họ  chắc  phải  rất  cao. Những bản kinh tuyệt vời nhất của Phật hầu hết được giảng ở Sravasti.

Bản kinh này - Kinh Kim Cương - cũng đã được giảng tại Sravasti. Tên tiếng Phạn của kinh này là Vajrachchedika Prajnaparamita  Sutra.  Nó  có  nghĩa  là  "sự  hoàn  hảo  của  trí huệ sắc bén như cú sét đánh, như lưỡi tầm sét." Nếu bạn cho phép, Phật có thể chém đứt bạn tựa như cú sét đánh. Ông ấy có thể chặt đứt đầu bạn. Ông ấy có thể giết chết bạn và giúp bạn tái sinh.

Vị phật phải là cả hai - vừa là kẻ sát nhân, vừa là người mẹ.  Một  mặt  ông  ấy  phải  giết  chết  bạn  và  mặt  khác  ông  ấy làm sinh thành con người mới trong bạn. Con người mới chỉ có thể  sinh  ra được  khi  con  người  cũ  đã bị  phá  huỷ.  Chỉ từ tro  tàn  của  con  người  cũ  mà  con  người  mới  được  sinh  ra. Con người là loài phượng hoàng. Loài ‘phượng hoàng’ thần thoại  này  không  chỉ  là  chuyện  thần  thoại;  nó  là  biểu  tượng. Nó đại diện cho con người. Chim phượng hoàng đó không cóở đâu khác ngoại trừ trong con người. Con người là sinh linh phải chết đi để được tái sinh.

Đó    cũng    là    điều    Jesus    đã    nói    với    Nicodemus. Nicodemus  là  một  giáo  sư,  một  nhà  thông  thái,  một  giáo  sĩ Do  Thái,  một  thành  viên  của  ban  kiểm  soát  ngôi  đền  lớn  ở Jesuralem.  Vào  một  đêm  tối  trời,  ông  ta  tìm  đến  gặp  Jesus. Ban ngày ông ta không có đủ dũng khí để làm điều này. Ông ta sợ mang tai tiếng: ông ta vốn là một nhân vật có tiếng và được xã hội kính trọng. Đến thăm một kẻ thuyết giảng lang thang  sao?...  đến  chỗ  một  kẻ  đang  bị  tất  cả  các  giáo  sĩ  Do Thái và các nhà thông thái căm ghét sao?... đến chỗ một kẻ du thủ du thực hay giao du với bọn trộm cắp, bọn bợm rượu và  bọn  gái  điếm  sao?...  Nhưng  có  cái  gì  đó  bên  trong  thôi thúc  Nicodemus  đến  gặp  Jesus.  Có  thể  trong  khi  đi  lễ  nhà thờ, ông ta nhìn thấy Jesus đi qua. Ông ta có lẽ đã cảm thấy cái gì đó sâu trong tiềm thức của mình hướng về con người này. Ông ta không thể cưỡng lại chính mình.

Một đêm nọ, khi mọi người đều đi vắng và bọn học trò đã ngủ, ông ta đã đến gặp Jesus và hỏi, "Tôi phải làm gì để có thể vào được vương quốc của Thượng đế?"

Và Jesus đáp, "Chẳng thể làm gì được trừ phi ông chết đi.  Nếu  ông  chết  đi,  chỉ  thế  thì  ông  mới  có  thể  vào  được vương quốc của Thượng đế. Con người hiện tại của ông phải chết đi, chỉ thế thì con người thực sự bên trong của ông mới sinh ra được."

Bản ngã phải chết đi để bản thể tinh tuý nổi lên bề mặt. Đây  là  ý  nghĩa  chính  của  Prajnaparamita  Vajrachchhedika. Nó  chặt  đứt  như  lưỡi  tầm  sét.  Nó  có  thể  tiêu  diệt  bạn  bằng một nhát chém. Đây là một trong những bài giảng quan trọng nhất của Phật. Hoà điệu với nó đi.

Nhưng trước khi chúng ta vào lời kinh, tôi sẽ giải thích cho bạn một vài điểm để bạn dễ hiểu hơn.

Phật Gautam đã bắt đầu một chất tâm linh không bị kìm nén, không lí tưởng hoá. Đó là hiện tượng rất hiếm hoi. Loại tâm linh thông thường, đầy rẫy trong vườn, đều rất kìm nén. Nó  phụ  thuộc  vào  kìm  nén.  Nó  không  làm  biến  đổi  con người,  nó  chỉ  làm  con  người  què  quặt  đi.  Nó  không  giải phóng  con  người,  nó  làm  con  người  thành  nô  lệ.  Nó  là  đàn áp, nó là xấu xa.

Nghe  những  lời  này  của  Thomas  à  Kempis,  tác  giả cuốn ‘Bắt chước Christ’. Ông ta viết "Bạn càng dùng bạo lực với  bản  thân  mình,  bạn  càng  được  nâng  cao  lên  trong  hồng ân của Thiên Chúa. Chẳng có con đường nào khác ngoài sự hành xác mình mỗi ngày. Biện pháp tốt nhất, hoàn hảo nhất, là  tự  khinh  ghét  bản  thân  mình."  Trong  mọi  thời  đại,  đã  có hàng nghìn thánh nhân sẽ đồng ý với Thomas à Kempis. Còn Thomas à Kempis là một người bệnh hoạn.

Hay như tu sĩ người Pháp Bossuet nói, "Thiên hạ đáng nguyền rủa! Thiên hạ đáng nguyền rủa! Hàng nghìn lần đáng nguyền  rủa!"  Tại  sao?  Tại  sao  Thiên  hạ  đáng  nguyền  rủa? Cuộc sống phải bị nguyền rủa. Những người đó đã từng nghĩ cứ  như  là  Thượng  đế  chống  lại  cuộc  sống,  cứ  như  là  cuộc sống  chống  lại  Thượng  đế.  Cuộc  sống  chính  là  Thượng  đế. Không có đối kháng nào, thậm chí không có tách bạch nào. Đấy không phải là những sự vật phân biệt, mà là những tên gọi khác nhau của cùng một thực tại.

Nhớ điều này: Phật không kìm nén. Nếu bạn gặp những nhà sư Phật giáo kìm nén, nhớ lấy - họ chẳng hiểu gì về Phật cả. Họ đã đem cái bệnh hoạn của riêng mình vào giáo huấn của  ông  ấy.  Còn  Phật  không  phải  là  nhà  ý  thức  hệ.  Ông  ấy chẳng đưa ra ý thức hệ nào, vì mọi ý thức hệ đều xuất phát từtâm trí. Và nếu ý thức hệ xuất phát từ tâm trí, chúng không thể đưa bạn vượt ra ngoài tâm trí được. Không một ý thức hệ nào  có  thể trở thành  cây  cầu  để vượt  ra  ngoài  tâm  trí  được. Mọi ý thức hệ đều phải bị vứt bỏ, chỉ thế thì tâm trí mới bị vứt bỏ.

Phật  chẳng  tin  vào  lí  tưởng  nào  cả  -  vì  tất  cả  các  lí tưởng  đều  tạo  ra  căng  thẳng  và  xung  đột  trong  con  người. Chúng  chia  rẽ,  chúng  tạo  ra  đau  khổ.  Bạn  là  một  thứ  và chúng muốn bạn trở thành cái gì đó khác. Giữa hai điều này bạn bị day dứt, giằng xé. Lí tưởng gây ra đau khổ. Lí tưởng tạo ra tinh thần phân liệt. Càng có nhiều lí tưởng, con người càng bị nhiều trạng thái tinh thần phân liệt; họ sẽ bị chia chẻ. Chỉ  một  tâm  thức  không  ý  thức  hệ  mới  có  thể  tránh  được chia  chẻ.  Và  nếu  bạn  bị  chia  chẻ,  làm  sao  bạn  có  thể  hạnh phúc  được  cơ  chứ?  Làm  sao  bạn  có  thể  im  lặng?  Làm  sao bạn có thể biết tới một chút an bình, thanh thản?

Con  người  ý  thức  hệ  liên  tục  đấu  tranh  với  bản  thân mình.  Từng  khoảnh  khắc  đều  có  xung  đột.  Người  đó  sống trong  xung  đột,  người  đó  sống  trong  lẫn  lộn,  vì  người  đó không  thể  nào  quyết  định  được  mình  thực  sự  là  ai  -  là  lí tưởng hay là thực tại? Người đó không thể tin cậy vào chính mình được, người đó trở nên sợ chính mình, người đó mất tự tin. Và một khi con người đánh mất đi lòng tự tin, người đó cũng  đánh  mất  luôn  cả  lòng  tự  hào.  Thế  thì  người  đó  sẵn sàng trở thành nô lệ cho bất kì ai - cho bất kì tu sĩ nào, bất kì chính khách nào. Thế thì người đó chỉ sẵn sàng, đợi rơi vào trong chiếc bẫy nào đó.

Tại  sao  người  ta  trở  thành  đạo  đồ  hay  tín  đồ?  Tại  sao người ta bị mắc bẫy? Tại sao người ta ở dưới quyền lực của một Joseph Staline hay một Adolf Hitler hay một Mao Trạch Đông?  Tại  sao  trước  hết  có điều  đó? Họ  đã  trở nên  run  rẩy thế; lẫn lộn về ý thức hệ đã làm họ bị rung chuyển tận gốc rễ. Bây  giờ  họ  không  thể  nào  đứng  theo  ý  riêng  của  mình;  họ cần ai đó để dựa vào. Họ không thể đi theo ý riêng, họ không biết mình là ai. Họ cần ai đó bảo cho họ rằng họ là thế này thế nọ. Họ cần được trao cho căn cước. Họ đã quên mất cái ta của mình, quên bản thể của mình.

Adolf Hitler rồi Joseph Staline rồi Mao Trạch Đông sẽ cứ  còn  tới  nữa,  chừng  nào  và  khi  nào  con  người  còn  chưa chịu  buông  bỏ  tất  cả  các  ý  thức  hệ.  Và  nhớ  lấy,  khi  tôi  nói mọi ý thức hệ, tôi ngụ ý là tất cả mọi ý thức hệ. Tôi không phân biệt giữa những ý thức hệ cao cả và những ý thức hệ ít cao  cả  hơn.  Tất  cả  mọi  ý  thức  hệ  đều  nguy  hiểm.  Thực  tế những  ý  thức  hệ  cao  cả  còn  nguy  hiểm  hơn,  bởi  chúng  có quyền năng hấp dẫn hơn, chúng mang tính thuyết phục hơn. Nhưng  ý  thức  hệ  như  thế  lại  là  bệnh  tật,  hay  nói  chính  xác hơn,  nó  là  sự  không  thoải  mái  -  bởi  vì  bạn  trở  thành  hai:  lí tưởng và bạn. Và bạn vừa là con người hiện tại bị lên án, bạn cũng vừa là con người không được ngợi ca. Bây giờ bạn lâm vào  rắc  rối.  Sớm  hay  muộn  bạn  sẽ  thần  kinh,  rồi  mắc  bệnh tâm thần, rồi cái gì nữa.

Phật đã đem tới lối sống không kìm nén, không ý thức hệ nữa. Đó là lí do tại sao ông ấy không nói về Thượng đế. Ông ấy không nói về cõi trời, ông ấy không nói gì về tương lai cả. Ông ấy không cho bạn bất kì cái gì để bấu víu; ông ấy lấy đi tất cả mọi thứ của bạn. Ông ấy lấy đi cả cái ta của bạn. Ông ấy cứ liên tục lấy đi mọi thứ và thậm chí cuối cùng ông ấy còn tước bỏ cả ý niệm về cái ta, cái tôi, bản ngã. Ông ấy chỉ để lại trống rỗng thuần khiết phía sau. Và điều này là rất khó khăn.

Điều này là rất khó khăn, vì chúng ta đã hoàn toàn quên mất cách cho. Chúng ta chỉ biết cách lấy. Chúng ta cứ lấy đủmọi thứ. "Tôi lấy kì thi", rồi "tôi lấy vợ" và thậm chí "tôi lấy giấc ngủ trưa". Bạn cứ thế mà lấy. Bạn còn lấy cả giấc ngủ trưa  nữa  -  điều  đâu  có  thể  lấy  được:  bạn  phải  tuân  theo  nó. Giấc ngủ đến chỉ khi bạn giao phó mình cho nó. Ngay cả đến vợ,  đến  chồng,  bạn  cũng  cứ  lấy.  Bạn  không  có  kính  trọng. Vợ đâu phải là tài sản. Bạn có thể lấy ngôi nhà - làm sao bạn có thể lấy  được vợ hay chồng?  Nhưng ngôn ngữ của  chúng ta phơi bầy tâm trí chúng ta. Chúng ta không biết cách cho - không  biết  cách  nhường  nhịn,  cách  buông  bỏ,  cách  để  cho mọi việc xảy ra.

Phật  lấy  đi  mọi  lí  tưởng,  toàn  bộ  tương  lai,  và  chung cuộc, ông ấy lấy nốt cái cuối cùng mà chúng ta rất khó từ bỏ

- ông ấy lấy đi chính cái ta của bạn, chỉ để lại sau trống rỗng thuần  khiết,  hồn  nhiên,  trong  trắng.  Trống  rỗng  trong  trắng đó ông ấy  gọi là niết bàn. Niết bàn không phải là mục tiêu, nó chỉ là trống rỗng của bạn. Khi bạn đã vứt bỏ hết những gì bạn  đã  tích  trữ,  khi  mà  bạn  đã  chịu  ngừng  tất  cả  mọi  hành động tích góp, khi bạn thoát khỏi tính ki cóp bủn xỉn và bám víu, đột nhiên trạng thái trống rỗng ấy xuất hiện. Nó vẫn có đó từ bao giờ.

Hakuinnói có lí, "Từ ngày đầu mới sinh ra, tất cả mọi người đều là những vị phật." Cái trống rỗng vẫn có đó. Bạn đã gom góp tích chứa bao nhiêu thứ lỉnh kỉnh, khiến cho cái trống  rỗng  ấy  không  còn  thấy  được  nữa.  Cũng  hệt  như  là trong  nhà  bạn,  bạn  có  thể  cứ  tích  chứa  mọi  thứ:  thế  thì  bạn chẳng  còn  thấy  chỗ  trống,  thế  thì  không  còn  chỗ  chứa  nào nữa. Rồi đến một hôm mà ngay cả đi vào trong nhà cũng trở thành khó khăn; sống trong nhà cũng trở thành khó khăn vì không còn chỗ nữa. Nhưng cái không gian này vẫn chẳng đi đâu cả. Nghĩ về nó, thiền về nó đi. Không gian vẫn chẳng đi đâu  cả;  bạn  đã  tích  chứa  quá  nhiều  thứ  đồ  đạc  nào  là  ti  vi, đài, dàn âm thanh, đàn piano và một lô một lốc các thứ khác nữa  -  nhưng  không  gian  chẳng  đi  đâu  cả.  Bỏ  đồ  đạc  đi, không gian có đó; nó bao giờ cũng có đó. Nó bị đồ đạc che khuất, nhưng nó không bị phá huỷ. Nó không hề rời khỏi căn phòng,  cho  dù  chỉ  một  khoảnh  khắc.  Cái  trống  rỗng  bên trong của bạn, niết bàn của bạn, cái không của bạn cũng như vậy đấy.

Phật không cho bạn niết bàn như một lí tưởng. Phật giải thoát thay vì ép buộc. Phật dạy bạn cách sống - không hướng theo mục tiêu nào, không phải đạt tới cái gì, mà được niềm phúc  lạc  ở  đây  và  bây  giờ  -  cách  sống  trong  nhận  biết. Không  phải  là  nhận  biết  định  cho  bạn  cái  gì  đó  đâu.  Nhận biết  không  phải  là  phương  tiện  để  đạt  tới  bất  kì  cái  gì;  bản thân nó là mục đích - nó đồng thời là cả phương tiện và mục đích. Giá trị của nó luôn nguyên vẹn.

Phật không giảng cho bạn về thế giới bên kia. Điều này cần  phải  được  hiểu.  Con  người  thuộc  vào  thế  giới  này;  còn các  tu  sĩ  luôn  giảng  về  thế  giới  bên  kia.  Thế  giới  bên  kia cũng không phải thật là thế giới  khác gì cho lắm, nó không thể thế được, bởi vì nó chỉ là mô hình được cải tiến của cùng thế giới này thôi. Bạn có thể tạo đâu ra được cái thế giới bên kia ấy? - bạn chỉ biết có thế giới này. Bạn có thể cải tiến, bạn có thể tô điểm cho thế giới bên kia tốt hơn, bạn có thể loại đi vài  điều  xấu  ở  đây  và  bạn  có  thể  thay  thế  đôi  điều  mà  bạn nghĩ  sẽ  đẹp  hơn,  nhưng  nó  vẫn  cứ  là  sáng  tạo  xuất  phát  từ kinh  nghiệm  của  bạn  về  thế  giới  này.  Cho  nên  cái  thế  giới bên  kia  của  bạn  cũng  không  thể  khác  biệt  gì  nhiều  lắm, không thể khác được. Đấy là sự liên tục. Nó xuất phát từ tâm trí của bạn, nó là trò chơi của trí tưởng tượng.

Bạn phải có những phụ nữ kiều diễm ở đó, dĩ nhiên đẹp hơn những người bạn có ở đây. Ở đó bạn sẽ tìm thấy những thú vui giống như ở đây, có thể là thường xuyên hơn, ổn địnhhơn, nhưng cũng vẫn chỉ là những thú vui thế thôi. Ở đó bạn sẽ nếm những món ăn ngon lành hơn, hấp dẫn hơn - nhưng bao giờ cũng chỉ là những món ăn. Bạn sẽ sống trong những ngôi nhà, có thể là bằng vàng - nhưng đấy cũng chỉ là những ngôi nhà. Bạn sẽ lặp lại toàn bộ mọi thứ một lần nữa.

Đọc các kinh sách xem cách người ta mô tả cõi trời và bạn sẽ phát hiện đó là thế giới này, được cải thiện thêm. Đôi chút  tô  điểm  thêm  đây  đó,  nhưng  dẫu  sao  nó  cũng  không phải  là  thế  giới  bên  kia.  Đó  là  lí  do  tại  sao  tôi  nói  rằng  thế giới bên kia của các tôn giáo khác không phải là thế giới bên kia cho lắm. Nó là thế giới này được phóng chiếu vào tương lai. Nó được sinh ra từ kinh nghiệm về thế giới này. Nơi đó sẽ không có đau khổ, nghèo khó, bệnh tật, què quặt, đui mù, điếc lác. Cái gì bạn không thích ở đây sẽ không có ở đó, cái gì bạn yêu thích sẽ có rất nhiều, nhưng chẳng có gì mới cả.

Tâm  trí  không  thể  quan  niệm  cái  gì  thật  mới.  Tâm  trí không có khả năng quan niệm ra cái mới. Tâm trí sống trong cái  cũ,  tâm  trí  là  cái  cũ.  Cái  mới  không  bao  giờ  xảy  ra  qua của tâm trí. Cái mới chỉ xuất hiện khi nào tâm trí ngừng hoạt động, khi tâm trí không còn kiểm soát bạn, khi tâm trí bị dẹp qua  một  bên.  Cái  mới  chỉ  xảy  ra  khi  tâm  trí  không  còn  can thiệp vào.

Nhưng tất cả các kinh sách đều nói về cõi trời - và cõi trời hay nơi cực lạc, thiên quốc, đều chẳng là gì khác ngoài cùng một câu chuyện. Dù nó được in trên giấy ảnh tốt hơn, với  mực  hảo  hạng  và  in  ấn  tuyệt  vời,  với  những  hình  minh hoạ đầy mầu sắc, thì câu chuyện vẫn như thế; nó không thể nào khác được.

Phật  không  nói  về  thế  giới  bên  kia  hay  thế  giới  khác. Ông  ấy  đơn  giản  dạy  bạn  cách  sống  ở  đây,  trong  thế  giới này;  cách  sống  tỉnh  táo,  luôn  có  ý  thức,  chăm  chú  để  cho không  cái  gì  chen  vào  cái  trống  không  của  bạn;  để  cho  cái trống rỗng bên trong của bạn không bị tha hoá, không bị đầu độc; để cho bạn có thể sống ở đây mà vẫn còn không bị ô uế, ô nhiễm; để cho bạn có thể sống trong thế gian còn thế gian không trong bạn.

Một  tâm  linh  luôn  luôn  đặt  trọng  tâm  vào  cõi  bên  kia thì  nhất  định  là  độc  đoán,  huỷ  hoại,  bạo  ngược,  tóm  lại  là bệnh  hoạn.  Tâm  linh  của  Phật  có  hương  vị  khác  cho  nó  - hương  vị  vắng  bặt  lí  tưởng,  hương  vị  vắng  bặt  tương  lai, hương vị vắng bóng sự tồn tại  của thế giới  khác. Đó là đoá hoa ở đây và bây giờ. Nó không đòi hỏi gì cả. Tất cả đều đã được hoàn thành. Nó đơn giản trở nên tỉnh táo hơn cho nên bạn có thể thấy được nhiều hơn, bạn có thể nghe được nhiều hơn, bạn có thể hiện hữu nhiều hơn.

Nhớ lấy, bạn chỉ hiện hữu theo cùng tỉ lệ với việc bạn có ý thức.  Nếu bạn muốn hiện hữu nhiều hơn, ý thức nhiều hơn  đi.  Ý  thức  truyền  đạt  hiện  hữu.  Vô  ý  thức  lấy  mất  đi trạng thái hiện hữu. Khi bạn say rượu, bạn mất hiện hữu. Khi bạn ngủ say, bạn mất hiện hữu. Chẳng lẽ bạn chưa từng quan sát điều đó sao? Khi bạn tỉnh táo, bạn mang phẩm chất khác

-  bạn  định  tâm,  bắt  rễ.  Khi  bạn  tỉnh  táo,  bạn  cảm  nhận  sự vững  chắc  trong  hiện  hữu  của  mình,  nó  gần  như  hữu  hình. Khi bạn vô ý thức, như khi chìm vào giấc ngủ, như khi buồn ngủ,  cảm  giác  của  bạn  về  sự  hiện  hữu  kém  đi.  Nó  bao  giờ cũng tỉ lệ với mức độ có ý thức.

Cho  nên  toàn  bộ  thông  điệp  của  Phật  là  có  ý  thức. Và không  vì  lí  do  nào  khác,  chỉ  với  mục  tiêu  có  ý  thức  -  vì  ý thức truyền đạt cho hiện hữu, ý thức tạo ra bạn. Và một bạn như  thế  là  khác  biệt  với  bạn  đang  đấy  đến  mức  bạn  không thể tưởng tượng nổi. Một bạn mà cái ‘tôi’ đã biến mất, khôngcòn cả ý niệm về cái ta tồn tại, không còn gì để xác định bạn nữa... trống rỗng thuần khiết, trống rỗng tuyệt đối, vô hạn.

Điều  này  Phật  gọi  là  trạng  thái  thiền,  sammasamadhi, trạng thái chân thiền, khi bạn chỉ còn tất cả một mình. Nhưng nhớ  lấy,  một  mình  không  phải  là  đơn  độc.  Bạn  đã  bao  giờ nghĩ về cái từ tuyệt vời này chưa ‘alone’, một mình? Nó có nghĩa là tất cả một. Nó gồm hai chữ ghép lại: tất cả (all) và một (one). Trong một mình bạn trở thành một với tất cả.

Một mình không có cái gì của đơn độc trong nó cả. Bạn không  đơn  độc  khi  bạn  một  mình.  Bạn  một  mình  nhưng không đơn độc - vì bạn là một với tất cả; làm sao bạn có thể đơn  độc  được?  Bạn  không  thiếu  vắng  người  khác,  đúng. Không phải là bạn đã quên họ, không phải là bạn không cần họ,  không  phải  vì  bạn  không  chăm  nom  về  họ,  không.  Bạn không  nhớ  đến  người  khác  vì  bạn  là  một  với  họ.  Mọi  phân biệt giữa một và tất cả đều mất đi. Một đã trở thành tất cả, và tất cả đã trở thành một. Từ tiếng Anh alone này có vẻ đẹp kì diệu.

Phật nói sammasamadhi, chân thiền, là một mình. Chân thiền  là  tuyệt  đối  một  mình  đến  mức  bạn  là  một  với  tất  cả. Để tôi giải thích điều này cho bạn. Nếu bạn trống rỗng, các biên giới của bạn sẽ biến mất, bởi lẽ cái trống rỗng không thể có  biên  giới.  Cái  trống  rỗng  chỉ có  thể  là  vô  hạn.  Cái  trống rỗng không thể có trọng lượng nào, cái trống rỗng không thể có mầu  sắc  nào,  cái  trống  rỗng  không  thể có bất  kì  tên  tuổi nào, cái trống rỗng không thể có bất kì hình tướng nào. Khi bạn  là  trống  rỗng,  làm  sao  bạn  phân  chia  mình  với  người khác được? - bởi vì bạn không có mầu sắc nào, bạn không có tên  tuổi  nào,  bạn  không  có  hình  tướng  nào,  bạn  không  có biên giới nào. Làm sao bạn tạo ra được bất kì phân biệt nào? Khi  bạn  trống  rỗng,  bạn  là  một  với  tất  cả.  Bạn  đã  tan  chảy trong  sự  tồn  tại;  sự  tồn  tại  đã  hội  nhập  với  bạn.  Bạn  không còn là hòn đảo nữa; bạn đã trở thành lục địa mênh mông của bản thể.

Toàn bộ thông điệp của Phật được cô đọng trong một từ này  -  sammasamadhi,  chân  thiền.  Chân  thiền  là  gì  và  giả thiền  là  gì?  Nếu  thiền  nhân  còn  tồn  tại  thì  đấy  là  giả  thiền. Nếu thiền nhân mất đi trong thiền thì đấy là chân thiền. Chân thiền đem bạn tới cái trống rỗng và một mình.

Bản  kinh  này,  toàn  bộ  bản  kinh  này  nói  về  cách  trở thành rỗng không hoàn toàn. Đó là món quà cơ bản của Phật tặng cho thế giới.

Đây là những gì tôi đã được nghe vào thời ấy.

Các tạng kinh này đều được ông Ananda, đại đệ tử của Phật nhớ lại. Và một điều cần phải được ghi nhớ: tất cả các kinh  đều  mở  đầu  bằng  câu,  "Đây  là  những  gì  tôi  đã  được nghe."

Sau khi Phật qua đời, tất cả các đệ tử của ông ấy đã họp lại  và  thu  thập  tất  cả  những  gì  Phật  đã  nói  trong  bốn  mươi lăm  năm  ấy.  Ananda  là  người  duy  nhất  được  sống  liên  tục trong  suốt  bốn  mươi  lăm  năm  ấy  bên  cạnh  Phật.  Ông  ấy  là người chân thực nhất có thể tin cậy được. Những người khác đã nghe, nhưng họ đã nghe lại từ người khác nữa. Đôi khi họ đã  ở  cùng  Phật  và  đôi  khi  họ  lại  không  ở  cùng  Phật.  Duy nhất có ông Ananda đã sống như một cái bóng.

Vậy là ông Ananda kể lại, hừ? - nhưng điều tuyệt diệu là  ở  chỗ  ông  ấy  không  bao  giờ  nói  rằng  "Phật  đã  nói  điều này." Ông ấy chỉ đơn giản nói "Đây là những gì tôi đã đượcnghe." Khác biệt thật lớn lao. Ông ấy không nói "Phật đã nói điều này" vì ông ấy nói "Làm sao tôi nói được điều Phật đã nói? Tất cả những gì tôi có thể nói là thế này - đó là điều tôi đã được nghe. Điều Phật đã nói chỉ có ông ấy mới biết. Điều ông ấy ngụ ý, chỉ có ông ấy mới biết. Tất cả những gì tôi có thể nhớ được là những điều tôi đã nghe thấy. Khả năng của tôi có hạn. Ông ấy có thể đã muốn nói điều gì đó khác. Tôi có  thể  đã  quên  một  vài  lời,  tôi  có  thể  đã  thêm  một  vài  lời theo ý riêng của mình."

Đây  là  vô  cùng  trung  thực.  Ông  ấy  cũng  có  thể  tuyên bố rằng "Đây là điều Phật đã nói. Tôi đã có mặt, tôi là nhân chứng mắt thấy tai nghe." Mà ông ấy quả là nhân chứng mắt thấy tai nghe thật; không ai có thể phủ nhận điều đó. Nhưng hãy  xem  đức  khiêm  cung  của  con  người  này:  ông  ấy  nói "Đây  là  những  gì  tôi  đã  được  nghe.  Phật  đã  nói  và  tôi  đã nghe... tôi chỉ có thể kể lại điều tôi đã nghe. Điều ấy có thể đúng,  điều  ấy  có  thể  không  đúng.  Tôi  có  thể  đã  xen  thêm vào, tôi có thể đã diễn giải, tôi có thể đã quên mất vài điều, điều gì đó của tâm trí riêng tôi có thể đã len vào trong nó - tất cả những điều ấy có thể lắm chứ. Tôi không phải là người đã chứng ngộ." Thật vậy, ông Ananda khi ấy còn chưa chứng ngộ,  cho  nên  ông ấy  nói,  "Đây là tất  cả những  gì  tôi  có  thể nói, tôi có thể bảo đảm được."

Đây là những gì tôi đã được nghe vào thời ấy. Phật ngụ tại thành Sravasti.

Buổi sáng sớm ông ấy mặc trang phục, khoác áo cà sa, cầm bình bát đi vào thành Sravasti khất thực. Khi trở về, ăn xong, ông ấy xếp gọn y bát, rửa chân và ngồi vào chỗ dành cho ông ấy, hai chân xếp chéo, thân ngay thẳng, mắt chăm chú nhìn về phía trước...

Điều này sẽ làm bạn ngạc nhiên. Khi ông Ananda nói, ông  nhắc  đến  từng  chi  tiết  rất  nhỏ  bé.  Biết  làm  sao  được  - cần phải hết sức chăm chú khi nói về vị phật. Hử? Ngay cả điều này nhiều lần ông ấy đã nhắc lại - những chi tiết nhỏ bé thế.

Buổi sáng sớm ông ấy mặc trang phục, khoác áo cà sa, cầm bình bát đi vào thành Sravasti khất thực...

Ông  Ananda  theo  Phật  như  cái  bóng,  cái  bóng  lặng  lẽ chỉ  quan  sát  ông  ấy.  Chỉ  quan  sát  ông  ấy  cũng  đã  là  phúc lành rồi. Và ông ấy quan sát mọi thứ.

Khi trở về, ăn xong, ông ấy xếp gọn y bát, rửa chân và ngồi vào chỗ dành cho ông ấy...

Lần  đầu  tiên  khi  kinh  Phật  được  dịch  sang  ngôn  ngữ phương  Tây,  các  dịch  giả  có  đôi  chút  phân  vân  -  tại  sao  cứ nhắc đi  nhắc lại  mãi  như  vậy?  Cứ  lặp  đi  lặp  lại  những  điều như thế; lần nữa lại như thế, lần nữa lại sự lải nhải này. Tại sao  những  điều  nhỏ  bé  này  lại  được  kể  lại?  Họ  không  thể hiểu được điều đó. Họ nghĩ rằng đây là sự lặp lại, rằng đây là sự lặp lại rất không cần thiết; nó chẳng cần chút nào. Tất cả những cái ấy phỏng có ích gì? Nhưng họ đã bỏ lỡ. Điều ông Ananda đang nói là ở chỗ Phật chú ý đến việc nhỏ cũng nhưviệc lớn. Đối với vị phật thì không việc gì nhỏ và cũng chẳng việc gì lớn. Chỉ có việc.

Khi  ông  ấy  cầm  bình  bát,  ông  ấy  tỏ  lòng  tôn  kính  với nó ngang với bất kì Thượng đế nào. Khi ông ấy khoác áo cà sa  hay  mặc  y  phục,  ông  ấy  chăm  chú  thế;  ông  ấy  tuyệt  đối tỉnh táo, ông ấy không máy móc. Khi bạn mặc quần áo, bạn làm như cái máy. Bạn biết cách mặc một cách máy móc, vậy thì  chăm  chú  vào  việc  mặc  phỏng  có  ích  gì?  Tâm  trí  bạn chạy theo cả nghìn hướng. Khi bạn tắm - bạn không thật tôn trọng việc tắm. Bạn không ở đó; bạn ở đâu đâu khác. Bạn ăn, nhưng  bạn  không  tôn  kính  thức  ăn.  Bạn  không  có  đó,  bạn đơn giản cứ thế mà tọng thức ăn vào bên trong mình. Bạn cứ làm mọi việc theo thói quen, một cách máy móc. Nhưng khi Phật làm một việc, ông ấy hoàn toàn có đó; ông ấy không ở đâu khác.

Khi trở về, ăn xong, ông ấy xếp gọn y bát, rửa chân và ngồi vào chỗ dành cho ông ấy, hai chân xếp chéo, thân ngay thẳng, mắt chăm chú nhìn về phía trước...

Những  chi  tiết  nhỏ  nhặt  ấy  đáng  được  kể  lại,  bởi  vì chúng nêu ra phẩm hạnh của phật tính. Từng khoảnh khắc vị phật  đều  sống  trong  nhận  biết.  Điều  ông  ấy  làm  chẳng  liên quan; từng khoảnh khắc ông ấy  đều dồn sự  chú ý của mình vào  bất  kì  cái  gì  đang  làm.  Khi  làm  một  động  tác,  toàn  bộ ông ấy là động tác ấy. Khi ông ấy mỉm cười, toàn bộ ông ấy là nụ cười. Khi ông ấy nói, toàn bộ ông ấy là lời nói. Và khi ông ấy im lặng, toàn bộ ông ấy là im lặng.

Ngắm vị phật, bản thân việc đấy đã là phúc lành - cách ông  ấy  bước,  cách  ông  ấy  ngồi,  cách  ông  ấy  cử  động,  cách ông ấy nhìn bạn. Mỗi khoảnh khắc đều là một khoảnh khắc toả sáng nhận biết. Đó là lí do tại sao ông Ananda đã tường trình.  Nhất  định  phải  có  im  lặng  lớn  lao  bao  trùm  khi  Phật trở về, xếp gọn y bát, rửa chân, ngồi vào chỗ đã chuẩn bị sẵn cho  ông  ấy,  thân  thẳng,  rồi  tập  trung  toàn  bộ  sự  chú  ý  phía trước mặt. "Tập trung sự chú ý phía trước mặt" này là gì? Đó là một phương pháp đặc biệt của Phật, gọi là anapansatiyoga

- chú ý vào việc hít vào và thở ra. Đó là ý nghĩa của việc tập trung sự chú ý vào phía trước.

Khi Phật làm một việc nào đó, chẳng hạn như mặc áo, thế thì ông ấy chăm chú vào động tác ấy. Khi ông ấy bước, ông ấy chăm chú vào việc bước. Khi ông ấy chẳng làm gì cả, ông ấy chú ý đến hít vào và thở ra. Nhưng ông ấy chăm chú; ngay cả trong khi ông ấy ngủ ông ấy cũng chăm chú.

Một  hôm  Ananda  hỏi  Phật...  Ông  ấy  đã  sống  với  Phật mười năm và ngạc nhiên khi thấy Phật giữ nguyên một tư thế suốt cả đêm. Tay Phật để ở đâu thì Phật giữ nguyên nó ở đó suốt cả đêm. Ông ấy phải đã nhìn nhiều lần, phải đã lén nhìn trong đêm. Hừ, việc ấy cũng đáng lắm chứ? - xem Phật ngủ như  thế nào?  Và  ông  ấy  đã  ngạc  nhiên  và  phân  vân  là  Phật giữ  cùng  một  tư  thế  -  cùng  một  tư  thế  cả  đêm.  Ông  không nén  nổi  tò  mò.  Một  hôm  ông  ấy  nói,  "Tôi  thật  đã  làm  một việc  không  phải,  ban  đêm  tôi  đã  thức  dậy  và  nhìn  thầy,  tôi không nên làm việc như thế, nhưng tôi tò mò về thầy và tôi phân vân. Thầy vẫn còn trong cùng một tư thế. Vậy thầy ngủ hay thầy vẫn liên tục giữ nhận biết của mình?"

Còn Phật nói, "Giấc ngủ diễn ra trong thân thể, ta vẫn còn tỉnh táo về nó. Bây giờ giấc ngủ đang tới, bây giờ nó đã tới, bây giờ nó đã buông xuống, bây giờ thân thể đang đượcthảnh thơi, tứ chi được thảnh thơi - nhưng ta vẫn duy trì sáng chói nhận biết."

Thiền là việc tiếp diễn hai mươi bốn giờ. Không phải là bạn thực hành một lần trong ngày rồi bạn chấm dứt  với nó. Nó  phải  trở  thành  hương  vị  của  bạn,  nó  phải  trở  thành  bầu không  khí  của  bạn.  Nó  nên  bao  quanh  bạn  dù  bạn  ở  bất  kì đâu, dù bạn đang làm bất kì điều gì.

... mắt chăm chú nhìn về phía trước.

Lúc ấy các tu sĩ, từng nhóm đông tiến tới cung kính đảnh lễ Phật xong đi vòng ba lần qua bên phải ông ấy rồi ngồi xuống.

Hỏi  Phật  một  câu  hỏi  cũng  cần  có  thái  độ  nào  đó,  chỉ thế thì bạn mới nhận được câu trả lời. Không phải là Phật sẽ không  trả  lời.  Bạn  có  thể  hỏi  một  cách  rất  hỗn  xược  -  Phật vẫn  trả  lời,  nhưng  bạn  sẽ  không  nhận  được  câu  trả  lời  đó. Cho  nên  vấn  đề  không  phải  là  ở  chỗ  chỉ  khi  bạn  cung  kính thì  Phật  mới  đưa  ra  câu  trả  lời.  Đằng  nào  Phật  cũng  đưa  ra câu  trả  lời,  nhưng  nếu  bạn  không  rất  cung  kính,  rất  khiêm tốn, tiếp nhận, nữ tính, bạn sẽ bỏ lỡ câu trả lời. Cách đặt câu hỏi của bạn sẽ xác định rằng bạn có thể nhận được câu trả lời hay không.

Bạn  hỏi  như  thế nào,  trong  tâm  trạng  nào...  Bạn  có  dễ tiếp nhận không? Hay bạn chỉ tò mò thôi? Bạn có hỏi câu hỏi từ  tri  thức  đã tích luỹ  của  mình  hay  câu  hỏi  của bạn  là  hồn nhiên? Phải chăng bạn đặt câu hỏi chỉ vì muốn kiểm tra xem người này có biết hay không? Bạn đang hỏi từ trạng thái của tri thức hay từ trạng thái của việc không biết? Bạn có khiêm tốn, buông xuôi không? Bạn có sẵn sàng đón nhận món quà nếu nó được trao cho bạn không? Bạn có cởi mở, bạn có đón chào nó không? Bạn có nhận nó từ trái tim mình không? Bạn có cho phép nó trở thành hạt mầm trong tim bạn không? Đặt câu  hỏi  cho  vị  phật  không  phải  là  đặt  câu  hỏi  cho  giáo  sư. Cần phải có phẩm chất nào đó trong bạn; chỉ thế thì bạn mới được phúc lành từ việc đó.

Các tu sĩ, từng nhóm đông tiến tới cung kính đảnh lễ Phật xong đi vòng ba lần qua bên phải ông ấy rồi ngồi xuống.

Việc đi ba vòng đó tượng trưng cho ba thân. Vòng thứ nhất là đảnh lễ thân vật lí, thân mà ta có thể nhìn thấy được, cái  sẵn  có  cho  các  giác  quan.  Thân  vật  lí  của  Phật  cũng  rất đẹp; nó là bệ thờ nơi điều thiêng liêng cư ngụ. Cho nên vòng thứ nhất là việc chào mừng thân thứ nhất, thân vật lí. Vòng thứ hai là đảnh lễ thân phúc lạc, thân thứ hai. Còn vòng thứ ba là đảnh lễ thân phật, tức là thân chân lí.

Ba  vòng  ấy  cũng  tượng  trưng  cho  cái  gì  đó  khác  nữa. Trong Phật giáo có ba nơi cư ngụ, ba nơi trú ẩn. "Tôi cư ngụ Phật,  tôi  cư  ngụ  tăng,  tôi  cư  ngụ  Pháp".  Ba  vòng  này  là tượng trưng cho chúng nữa.

Khi một người tới hỏi Phật điều gì đó, người đó phải cư ngụ. Người đó phải mang tâm trạng này - rằng "mình hài hoà với Phật", rằng "mình sẵn sàng rung động với cùng chiều dài sóng".  "Mình  cư  ngụ  nơi  Phật.  Ông  ấy  là  chỗ  trú  ẩn  của mình, mình đến với ông ấy như đệ tử, mình đến với ông ấy với hiểu biết rằng mình không biết gì, mình đến với ông ấy trong  hồn  nhiên,  mình  cúi  mình  trước  ông  ấy,  mình  nhìn nhận  rằng  ông  ấy  biết  còn  mình  không  biết  -  cho  nên  mình sẵn sàng tiếp nhận tất cả những gì ông ấy cho là mình xứng đáng được trao.""Mình cư ngụ vào tăng đoàn, vào cộng đồng" - bởi vì vị phật chỉ là đại diện cho tất cả chư phật quá khứ và tương lai. Vị phật là cánh cửa mở ra hướng tới toàn thể chư  Phật. Bạn  có  thể  gọi  chư  Phật  là  các  Christ  hay  Krishna;  điều  đó chẳng khác biệt gì. Đó chỉ là những tên gọi khác nhau theo các tín ngưỡng khác nhau.

Vậy nơi trú ẩn thứ nhất là vị phật ở trước mặt bạn. Nơi trú ẩn thứ hai là trong tất cả chư phật, tăng đoàn, cộng đồng tất cả chư phật - quá khứ, hiện tại và tương lai. Và nơi trú ẩn thứ ba là Dhamma - Pháp - tức cái bản thể tinh tuý làm cho một  người  là  vị  phật.  Nghệ  thuật  thức  tỉnh  đó  là  Pháp,  tôn giáo.

Lúc ấy tôn giả Subhuti cũng đang ngồi giữa hội chúng.

Subhuti  là  một  trong  những  đại  đệ  tử  của  Phật.  Ông đứng  lên,  Ananda  nói  -  và  lần  nữa  ông  lặp  lại  toàn  bộ  mọi việc,  vì  Subhuti  không  còn  là  người  bình  thường  nữa.  Ông ấy đã gần là vị phật, ngay bên lề của điều đó. Ông ấy có thể trở thành vị phật vào mọi khoảnh khắc. Cho nên Ananda lại lặp lại.

Ông đứng lên, vắt một vạt áo lên vai, quì gối bên phải xuống đất, chắp hai tay hướng về Phật mà thưa rằng:

‘Bạch Thế Tôn, thật là kì diệu, hỡi Diệt Độ, vô cùng kì diệu sự hộ trì mà

Như Lai đã ban cho các vị bồ tát, những sinh linh thượng đẳng! Vậy, Bạch Thế Tôn, hành giả đi theo con đường của bồ tát phải làm sao để an trụ tâm, làm sao để hàng phục tâm?’

Subhuti đã gần đạt tới phật tính. Ông ấy là bồ tát. Bồ tát có nghĩa là người đã sẵn sàng trở thành vị phật, người đã tới rất  gần  điều  đó;  chỉ  một  bước  nữa  là  người  đó  sẽ  thành  vị phật. Bồ tát nghĩa là tinh hoa bồ đề, bản thể bồ đề: đã vượt lên  được  chín  mươi  chín  bậc  -  và  đến  bậc  thứ  một  trăm  là ông sẽ bay hơi. Nhưng bồ tát là người cố gắng lưu lại thêm một chút ở bậc thứ chín mươi chín, để có thể cứu giúp mọi người  bởi  lòng  từ  bi  của  ông  ấy.  Vì  rằng,  đến  bậc  thứ  một trăm   ông   ấy   sẽ   vượt   ra   ngoài...   Gate   gate   paragate parasamgate bodhisvaha!* - Vượt ra, vượt ra, vượt ra ngoài, vượt tất cả ra ngoài, giác ngộ reo vui! Thế thì ông ấy đã vượt ra  ngoài,  ông  ấy  sẽ  tan  biến  trong  cõi  xa  xăm,  nơi  cõi  giới bên  kia.  Thế  thì  sẽ rất  khó  cho  ông ấy  thiết  lập  mối  liên  hệ tiếp xúc với loài người ở bờ bên này.

Giúp  đỡ  lớn  nhất  thường  xuất  phát  từ  những  người  ở bậc thứ chín mươi chín. Tại sao vậy? Bởi vì họ chưa chứng ngộ. Họ biết cách thức của những người chưa chứng ngộ. Họ biết  ngôn  ngữ  của  những  người  chưa  chứng  ngộ.  Họ  vẫn đang  sống  cùng  những  người  này,  nhưng,  theo  một  nghĩa khác, họ đã vượt được chín mươi chín phần trăm qua bờ bên kia. Một phần trăm còn lại nối họ, bắc cầu họ liên hệ với thế gian.

Vậy  bồ  tát  là  người  rất  gần  với  trạng  thái  phật,  nhưng vẫn cố gắng lưu lại nơi bến bờ này lâu thêm chút nữa để giúp mọi người. Ông ấy đã đạt tới; ông ấy muốn chia sẻ sự đạt tới

*  Kinh sách của Việt Nam phiên âm là Yết đế, yết đế, Balayết đế, Balatăng yết đế bồ đề ta bà ha!của mình. Ông ấy đã biết; ông ấy muốn chia sẻ điều mình đã biết.  Người  khác  còn  loạng  choạng  trong  bóng  tối;  ông  ấy muốn  chia  sẻ  ánh  sáng  của  mình  với  họ,  tình  yêu  của  mình với họ.

Subhuti  là  bồ  tát.  Ananda  nói  về  Subhuti  theo  cùng cách  như  ông  ấy  đã  nói  về  Phật:  Ông  đứng  lên...  Bạn  hình dung  một  chút,  quán  tưởng  bồ  tát  đứng  dậy.  Ông  ấy  hoàn toàn  nhận  biết.  Ông  ấy  không  nhổm  dậy  như  người  máy. Từng  hơi  thở  đều  được  nhận  biết,  hoàn  toàn  nhận  biết. Không cái gì xảy ra mà không có nhận biết. Ông ấy quan sát kĩ. Tín ngưỡng Ki tô giáo gọi là tập trung tư tưởng, Phật giáo gọi  là  sammasati  -  chăm  chú  đúng  đắn.  Chăm  chú  hay  tập trung   tư   tưởng,   được   nhận   biết,   sống   trong   chăm   chú: sammasati - không làm dù chỉ một động tác vô ý thức.

Ông đứng lên, vắt một vạt áo lên vai, quì gối bên phải xuống đất, chắp hai tay hướng về Phật mà thưa rằng...

Nhớ  lấy,  ngay  cả  bồ  tát,  người  đã  tới  rất  gần  việc  trở thành phật, vẫn cung kính cúi mình trước Phật với lòng biết ơn tràn đầy.

‘Bạch Thế Tôn, thật là kì diệu, hỡi Diệt Độ...

Diệt  Độ  có  nghĩa  là  người  đã  đạt  tới  bờ  bên  kia.  Ông Subhuti còn chưa rời bờ bên này, Phật thì đang ở bờ bên kia. Ông  Subhuti  đã  đi  đến  cái  hiểu  đó:  ông  có  thể  thấy  bờ  bên kia, ông có thể thấy Phật trên bờ bên kia. Hỡi "Diệt Độ..."

Từ ‘diệt độ’ này có nhiều nghĩa. Một: người đã đạt tới bờ bên kia. Nghĩa khác: người đã đạt tới điều tối thượng của thiền. Phật  đã nói rằng có tám bậc dẫn  tới  thiền tối thượng. Người đạt tới bậc thứ tám được gọi là ‘diệt độ’. Nhưng điều ấy là một. Người đã đạt tới samadhi, samadhi tối thượng, là người đã tới bờ bên kia, người đó không còn nữa - đó là điều được  ngụ  ý  bởi  ‘diệt  độ’.  Đã  diệt  mất,  hoàn  toàn  diệt  mất. Ông  ấy  không  còn  nữa,  ông  ấy  chỉ  là  trống  rỗng.  Cái  ta  đã tan biến, bay biến.

Hỡi Diệt Độ, vô cùng kì diệu sự hộ trì mà

Như Lai đã ban cho các vị bồ tát, những sinh linh thượng đẳng!’

‘Như  Lai’  là  danh  từ  Phật  học  để  gọi  "người  đã  Diệt Độ". Ông Subhuti thưa với Phật, "Thật kì diệu sự hộ trì của Phật!  Lòng  từ  bi  của  Phật  đối  với  chúng  tôi  thật  là  vô  biên mặc dù chúng tôi thậm chí không xứng đáng."

‘Bạch Thế Tôn, thật là kì diệu, hỡi Diệt Độ, vô cùng kì diệu sự hộ trì mà

Như Lai đã ban cho các vị bồ tát, những sinh linh thượng đẳng! Vậy, Bạch Thế Tôn, hành giả đi theo con đường của bồ tát... người đã nguyện lưu lại thêm ít lâu tại bờ bên này -

... phải làm sao để an trụ tâm, làm sao để hàng phục tâm?’

Ông ấy đang hỏi gì vậy? Ông ấy đang hỏi một câu hỏi mà có thể chẳng liên quan gì đến nhiều người trong các bạn, bởi nó trở thành có liên quan chỉ khi bạn đã trở thành bồ tát. Nhưng một ngày nào đó, ngày này hay ngày khác, bạn cũngsẽ trở thành bồ tát. Ngày này hay ngày khác câu hỏi này sẽ liên quan đến bạn. Vậy tốt hơn hết nghĩ về nó đi, tốt hơn hết thiền về nó đi.

Ông  ấy  nói,  "Những  người  đã quyết  định  trở thành  bồ tát,  làm  sao  họ  có  thể  an  trụ  ở  đó?"  Ông  ấy  đang  nói  "Sức hấp dẫn của bờ bên kia mạnh đến thế, sức hút của bờ bên kia lớn đến thế - làm sao họ có thể trụ lại ở bờ bên này? Chúng tôi  muốn  cứu  giúp  mọi  người,  nhưng  làm  sao đây?  Sức  hút của bờ bên kia mạnh biết bao, lực hút mạnh biết bao - bờ bên kia đang vẫy gọi. Xin thầy dạy chúng tôi làm cách nào để có thể  ở  lại  đây,  làm  thế  nào  để  chúng  tôi  có  thể  bắt  rễ  lại  bờ bên  này.  Chúng  tôi  đã  trở  nên  bị  bật  gốc  rễ;  trong  thế  giới này  chúng  tôi  không  còn  rễ  nào  nữa.  Chín  mươi  chín  phần trăm rễ đã biến mất."

Nghĩ  về  một  cây  -  chín  mươi  chín  phần  trăm  rễ  đã  bị chặt đi; chỉ còn lại một phần trăm rễ ở đó. Cái cây đang hỏi, "Làm sao tôi có thể đứng vững bây giờ được? Tôi sắp đổ rồi, và tôi biết rằng nếu tôi có thể trụ lại được thêm ít lâu nữa thì tôi có thể giúp đỡ chúng sinh được rất nhiều, và họ rất cần sự giúp đỡ. Tôi quả đang cần - xin thầy giúp tôi. Bây giờ người khác cũng đang cần - tôi phải giúp đỡ." Đó là cách duy nhất đệ tử có thể trả ơn cho thầy. Không có cách nào khác. Thầy đã giúp bạn; thầy chẳng cần sự giúp đỡ nào - làm sao trả ơn thầy đây? phải làm gì? Điều duy nhất phải làm là giúp đỡ ai đó,  người  vẫn  còn đang  loạng  choạng,  mò  mẫm  trong  bóng tối. Tất cả những gì thầy đã làm cho bạn, làm những điều đó cho  người  khác,  thế  là  bạn  đã  đền  ơn  đáp  nghĩa  cho  thầy được rồi.

Ông  ấy  hỏi  "Làm  sao  trụ  lại  đây?"  -  thật  là  khó,  gần như không thể nào làm được - và "Làm sao tiến tới, làm sao để bắt đầu cứu giúp mọi người?" - vì điều đó nữa cũng gay go. Giờ đây chúng tôi hiểu rằng tất cả những khổ của họ đều là giả. Giờ đây chúng tôi hiểu rằng họ đang trải qua các cơn ác mộng; khổ của họ là không thật. Bây giờ chúng tôi biết họ thấy  sợi  dây  thừng  mà  tưởng  là  rắn  nên  họ  sợ.  Bây  giờ  rất khó  để  giúp  cho  những  người  này.  Điều  đó  thật  buồn  cười. Và  chúng  tôi  biết  rằng  họ  cần  sự  giúp  đỡ,  vì  chúng  tôi  nhớ lại quá khứ của chính mình. Chúng tôi đã run sợ, khóc than, kêu  la  tuyệt  vọng.  Chúng  tôi  biết  chúng  tôi  đã đau  khổ  biết bao nhiêu, mặc dầu bây giờ chúng tôi biết rằng tất cả những đau  khổ  ấy  chỉ  tựa  như  giấc  mộng,  nó  là  ảo  tưởng,  nó  là maya."

Nghĩ  mà  xem:  nếu  bạn  biết  rằng  người  khác  chỉ  nói toàn điều vô nghĩa, rằng người đó chẳng có vết thương nào...

Một ngày nọ, người ta đưa đến chỗ tôi một anh chàng. Anh ta bị ám ảnh bởi ý nghĩ là bằng cách nào đó hai con ruồi đã  chui  vào  dạ  dầy  anh  ta  -  vì  anh  ta  ngủ  há  mồm.  Mà  hai con ruồi thì cứ bay vòng vo liên tục trong dạ dầy anh ta. Một cách tự nhiên, nếu chúng đã bay vào thì chúng cứ bay vòng vèo  mãi.  Anh  chàng  vô  cùng  lo  lắng,  bồn  chồn,  đứng  ngồi không  yên,  hết  đi  bên  nọ  lại  sang  bên  kia  và  nói,  "Chúng đang ở đây, giờ chúng lại qua bên kia rồi!" Anh ta gần phát điên.

Anh  ta  đã  đi  khám  đủ  mọi  bác  sĩ  nhưng  chẳng  ai  giải quyết  được  gì.  Bọn  họ  đều  cười  và  bảo,  "Đó  chỉ  là  do  anh tưởng tượng ra thôi." Nhưng nói với ai đó rằng nỗi đau của anh ta chỉ là do tưởng tượng thì không giúp ích gì cho anh ta cả,  vì  anh  ta  đang  đau.  Đối  với  bạn,  điều  đó  có  thể  là  do tưởng tượng, nhưng đối với anh ta, dù cái đau là tưởng tượng hay thật, anh ta cũng vẫn đang đau. Bạn gọi nó là gì thì cũng chẳng khác biệt.Thế  là  tôi  sờ  nắn  dạ  dầy  anh  ta  và  nói,  "À,  chúng  có đấy." Anh ta phấn khởi. Anh ta chạm chân tôi và bảo "Thầy là người duy nhất đấy... Tôi đã đi khám đủ loại bác sĩ - đối chứng, vi lượng - tất cả họ đều ngu! Họ cứ khăng khăng mãi một điều. Tôi bảo họ, "Nếu các ông không có thuốc gì, thì cứ nói thẳng rằng các ông không có thuốc đi, sao lại cứ bảo là tôi  tưởng  tượng?  Bây  giờ  mới  gặp  thầy  đây.  Thầy  thấy những con vật ấy chứ?"

Tôi nói, "Tôi thấy rõ lắm, chúng ở đây này. Tôi chuyên chữa những bệnh như thế này". Tôi nói, "Anh đến gặp tôi là đúng  người  đấy.  Nghề  của  tôi  mà  -  tôi  chuyên  giải  quyết những vấn đề không có trong thực tế. Tôi là chuyên gia trong việc giải quyết những vấn đề vốn không có." Tôi lại nói tiếp, "Nằm xuống và nhắm mắt lại. Tôi phải che mắt anh, rồi tôi sẽ bắt chúng ra cho. Anh há mồm ra, tôi sẽ dùng thần chú bí mật để thu hút chúng ra."

Anh  ta  rất  thích  thú.  Anh  ta  nói,  "Phải  làm  như  thế chứ!" Tôi bịt mắt anh ta lại, bảo anh ta há mồm ra, còn anh ta nằm thẳng cẳng, há mồm, thích thú chờ những ruồi chết tiệt ấy chui ra. Tôi vội vàng vào nhà chạy đi tìm bắt hai con ruồi.

Thật  không  dễ  dàng  vì  tôi  chưa  từng  bắt  ruồi  bao  giờ. Nhưng rồi tôi cũng làm được, khi anh ta mở mắt ra và nhìn thấy hai con ruồi trong cái lọ, anh ta nói, "Thầy cho tôi xin cái lọ  này  nhé.  Tôi  sẽ  đi tìm  cái  bọn ngu ngốc  kia."  Anh  ta khỏi hẳn. Nhưng thật rất khó mà giúp được những người như anh chàng này, rất khó, vì bạn biết rằng khó khăn của họ là hoàn toàn giả tạo.

Ông  Subhuti  bạch  Phật,  "Bạch  Thế  Tôn,  trước  hết  xin cho chúng tôi biết, làm sao để trụ lại nơi này, khi mà hầu hết các rễ của chúng tôi đã mất? Chúng tôi không còn thuộc về thế giới này nữa. Sự gắn bó của chúng tôi đã mất rồi - chúng là  gốc  rễ.  Và  làm  sao  để  tiếp  tục  tiến  tới,  để  làm  việc?  -  vì bây  giờ  chúng  tôi  biết  rằng  tất  cả  điều  này  chỉ  là  vô  nghĩa; mọi  người  đang  tưởng  tượng  ra  tất  cả  những  phiền  não  của mình. Và rồi, làm sao để hàng phục tâm?"

Ý  ông  muốn  nói  gì?  Bởi  vì  bồ  tát  không  có  những  ý nghĩ thông thường - không phải là những ý nghĩ bạn có. Bây giờ chỉ còn một ý nghĩ thôi, và ý nghĩ đó là về bờ bên kia... , và bờ bên kia thì liên tục lôi kéo. Cánh cửa đã mở rồi, bạn có thể  đi  vào  trong  niềm  vui  nhất,  thế  mà  bạn  lại  tự  kìm  mình lại ngoài cửa - và cửa thì đã mở.

Trước hết bạn đã đi tìm cái cửa ấy suốt trong nhiều kiếp sống;  rồi  bạn  đã  không  ngừng  gõ  và  gõ  vào  cánh  cửa  trong nhiều  kiếp  sống  -  và  giờ  đây  nó  đã  mở.  Thế  mà  Phật  nói, "Ông chờ đã. Chờ tại cửa ấy. Rất nhiều chúng sinh đang yêu cầu  sự  cứu  giúp  của  ông."  Tự  nhiên,  trong  bạn  nhen  nhóm lên  ước  muốn  mãnh  liệt  để  bước  vào  trong,  vượt  qua  cửa này. Đó là những gì ông Subhuti đang hỏi.

Phật bảo, ‘Vậy, Subhuti, ông chú ý lắng nghe và chăm chú! Hành giả đi theo con đường của bồ tát cần phải nghĩ rằng...’

Chữ  ‘nghĩ’  ở  đây  có  vẻ  không  hợp  lắm  theo  bản  dịch tiếng  Anh.  Chữ  Phạn  là  chittopad.  Người  ta  phải  khởi  lên một  ý  định,  một  quyết  định;  người  ta  phải  tạo  ra  một  quyết định, quyết tâm lớn - chittopad - theo cách này:

‘Tất cả các loài chúng sinh trong vũ trụ, dù nhiều vô lượng, ta phải dẫn dắt họ đến niết bàn...’

"Không phải một hay hai, Subhuti, không phải một hay hai, mà là tất cả chúng sinh: đàn ông, đàn bà, con vật, chim chóc, cây cỏ, đất đá. Tất cả mọi sinh linh trong vũ trụ. Người ta phải khởi lên một quyết tâm là "Ta sẽ dẫn dắt tất cả họ vào trong niết bàn.""

‘...nơi chẳng còn để lại cái gì ở phía sau. Tuy nhiên, mặc dù vô lượng, vô số, vô biên chúng sinh đã được dẫn dắt vào niết bàn, nhưng thật ra không có chúng sinh nào được dẫn vào niết bàn’

Cả  điều  này  nữa,  bạn  cũng  phải  nhớ,  bạn  không  được quên. Bằng không, trong khi dẫn dắt những kẻ khác, bạn sẽ lại rơi vào trong dốt nát lần nữa. Tất cả chúng sinh đều phải được  dẫn  dắt  sang  bờ  bên  kia,  và  bạn  cũng  phải  nhớ  rằng những  khổ  đau  phiền  não  của  họ  đều  là  giả  tạm,  cho  nên phương thuốc của bạn cũng là giả nốt. Và bạn phải nhớ rằng họ không có cái ta; bạn cũng không có cái ta. Cho nên đừng quên;  đừng  nghĩ  rằng  bạn  đang  cứu  giúp  họ,  rằng  bạn  là người giúp đỡ vĩ đại, thế này thế nọ, bằng không bạn sẽ lại vấp ngã. Lần nữa bạn sẽ bắt rễ ở bờ bên này.

Cho nên có hai điều cần phải nhớ. Bạn phải trụ lại ở bờ bên này với một quyết tâm lớn bằng không bạn sẽ bị hấp dẫn qua  bờ  bên  kia,  nhưng  bạn  cũng  không  thể  bắt  rễ  lại  ở  đây bằng không thì bạn cũng chẳng có ích gì. Bạn sẽ tự huỷ hoại mình, bạn sẽ lại rơi vào thế giới mộng ảo lần nữa.

‘Tại sao?

Bởi vì nếu vị bồ tát còn có ý nghĩ về một ‘chúng sinh’ thì không thể gọi là bồ tát. Tại sao vậy?

Bởi vì, nếu một ai đó còn có ý nghĩ về ta, về người, về linh hồn, về mạng sống, thì không phải là bồ tát.’

"Vậy Subhuti, ông nhớ cho hai điều. Một: ông phải dẫn dắt tất cả chúng sinh sang bờ bên kia, mà ông vẫn phải nhớ rằng  không  ai  là  chúng  sinh  cả  -  cả  ông  lẫn  họ.  Tất  cả  các bản ngã đều giả tạo và ảo tưởng. Luôn nhớ điều này và tiếp tục với quyết tâm lớn. Giúp đỡ mọi người đi tới bờ bên kia đi. Họ đã ở đó rồi; ông chỉ cần làm cho họ tỉnh táo và nhận biết.  Nhưng  đừng  lầm  lạc,  đừng  trở  thành  người  cứu  giúp. Chỉ hai điều này thôi."

Trong  lời  kinh  này,  Phật  nhiều  lần  nhắc  đến  phương tiện hay con đường của bồ tát. Tôi mong muốn tất cả các bạn đều trở thành những vị bồ tát.

Đủ cho hôm nay.

II.        Tình yêu tràn ra

Câu hỏi thứ nhất:

Osho kính yêu,

.Liệu có khả năng là vô trí tiến hoá hoàn toàn tự nhiên từ tâm trí không có đấu tranh, khổ não, không có bùng nổ,  đập  búa,  cắt  gọt  và  các  hành  động  hoang  dại  như vậy không? Ngay cả cái ý niệm về vô trí, có vẻ như xuất phát từ tâm trí và siêu việt lên trên tâm trí, có phải nó là một hình thái kiểu hạt mầm của vô trí không?Liệu có ích  gì  để thiền về  những  dòng  khái  niệm  siêu  việt  trên tâm  trí  như  vĩnh  hằng,  niết  bàn,  cái  chết?  Tâm  trí  tôi dường như bùng nổ khi tôi làm vậy. Tôi có cảm giác tôi đang  đẩy  qua  giới  hạn  của  chính  mình,  và  tôi  sợ  trở nên bị tâm thần phân liệt.

Vô  trí  không  thể  nảy  sinh  từ  tâm  trí  được.  Nó  không phải là sự  phát triển  của tâm trí, nó không trong sự liên tục với tâm trí; nó là gián đoạn. Nó cũng gián đoạn như bệnh tật gián  đoạn  với  mạnh  khoẻ.  Mạnh  khoẻ  không  nảy  sinh  từ bệnh  tật;  nó  nảy  sinh  từ  việc vứt  bỏ  bệnh  tật.  Bệnh  tật  xâm chiếm  không  gian  và  không  cho  phép  mạnh  khoẻ  nở  hoa. Bệnh tật phải bị vứt bỏ. Nó cũng tựa như tảng đá chắn đường con suối nhỏ. Bạn nhấc tảng đá đó ra và dòng suối lại chảy. Dòng  suối  không  bắt  nguồn  từ  tảng  đá.  Tảng  đá  chỉ  chắn đường nó; tảng đá là một khối chắn. Tâm trí cũng thế. Tâm trí là cái ngăn cản vô trí.

Vô trí đơn giản nghĩa là cái không phải là tâm trí chút nào. Làm sao nó có thể nảy sinh ra được từ tâm trí cơ chứ? Nếu nó nảy sinh ra từ tâm trí, thì nó có thể là siêu trí, nhưng nó  không  thể  là  vô  trí  được.  Đấy  chính  là  chỗ  tôi  khác  với Shree Aurobindo. Ông ấy nói về siêu trí. Siêu trí cũng chính là  tâm  trí  có  trang  điểm  hơn,  có  học  thức  hơn,  lịch  sự  hơn, phức  tạp  hơn,  mạnh  hơn,  tổng  hợp  hơn  -  nhưng  mọi  lúc  nó vẫn cứ là tâm trí ấy thôi

Phật không nói về siêu trí mà nói về vô trí; không nói về  siêu  linh  hồn  mà  về  vô  linh  hồn;  không  nói  về  siêu  cá nhân, siêu ngã, mà nói về vô ngã, anata. Chính trong việc nói về  điều  đó  mà  Phật  là  duy  nhất  và  hiểu  thấu  của  ông  ấy  là sâu sắc nhất. Siêu trí là sự phát triển, vô trí là bước nhảy vọt, bước nhảy. Vô trí chẳng liên quan gì với tâm trí cả. Thậm chí chúng  còn  chưa  bao  giờ  gặp  nhau,  chúng  chưa  bao  giờ  đối đầu lẫn nhau. Khi tâm trí có đó thì vô trí không có đó. Khi vô trí có đó thì tâm trí không có đó. Chúng thậm chí còn chẳng nói lời chào nhau - chúng không thể nói được. Hiện diện của cái này nhất thiết là vắng mặt của cái kia. Cho nên nhớ điều đó.

Đó  là  lí  do  tại  sao  tôi  nói  Shree  Aurobindo  chưa  bao giờ  trở  nên  chứng  ngộ.  Ông  ấy  vẫn  còn  trau  chuốt  tâm  trí.Ông  là  một  tâm  trí  vĩ  đại,  nhưng  là  một  tâm  trí  vĩ  đại  thì không  phải  là  chứng  ngộ.  Đấy  cũng  là  trường  hợp  của Bertrand Russel, một tâm trí vĩ đại. Nhưng là một tâm trí vĩ đại thì không phải là chứng ngộ. Đấy cũng là trường hợp của Friedrich  Nietzsche,  một  tâm  trí  vĩ  đại  -  mà  Aurobindo  và Nietzsche  có  nhiều  điểm  tương  đồng.  Nietzsche  nói  về  siêu nhân và Aurobindo cũng nói về siêu nhân. Nhưng siêu nhân sẽ là một người được phóng chiếu. Siêu nhân sẽ là con người này;  tất  cả  những  nhược  điểm  đều  bị  xoá  bỏ,  tất  cả  những điểm  mạnh  đều  được  làm  mạnh  thêm  -  nhưng  vẫn  là  con người này thôi. Lớn hơn con người này, khoẻ hơn con người này, cao hơn con người này, nhưng vẫn trên cùng một chiều dài bước sóng, cùng chiếc thang. Không có thay đổi triệt để nào, chưa bao giờ có gián đoạn.

Vô trí nghĩa là gián đoạn với tất cả những cái bạn đang là. Bạn phải chết đi để cho vô trí hiện hữu.

Cho nên điều đầu tiên. Bạn hỏi "Liệu có khả năng là vô trí  tiến  hoá  hoàn  toàn  tự  nhiên  từ  tâm  trí  được  không?" Không. Nó không phải là tiến hoá, nó là cách mạng. Tâm trí bị vứt bỏ và bỗng nhiên bạn tìm ra vô trí có đó, bao giờ cũng có  đó.  Tâm  trí  bao  quanh  bạn,  làm  cho  bạn  lẫn  lộn,  không cho  phép  bạn  thấy  được  cái  đang  đấy.  Cho  nên  nó  không phải là tiến hoá.

Và bạn hỏi, "Có khả năng không có đấu tranh, khổ não được  không?"  Chẳng  có  liên  quan  gì  tới  đấu  tranh  và  khổ não  cả.  Vô  trí  chẳng  liên  quan  gì  với  đấu  tranh  và  khổ  não cả. Nó không bắt nguồn từ đấu tranh và khổ não. Bất kì cái gì  bắt  nguồn  từ  đấu  tranh  và  khổ  não  đều  mang  những  vết thương.  Ngay  cả khi  đã được chữa  lành,  bạn  vẫn  còn  mang những vết sẹo. Cái đó sẽ lại là sự liên tục.

Đấu tranh và khổ não không phải dành cho vô trí; đấu tranh  và  khổ  não  nảy  sinh  vì  tâm  trí  vật  lộn  để  giữ  cho  nó trong  quyền  lực.  Đấu  tranh  là  do  tâm  trí  đưa  ra.  Tâm  trí không chịu đi, tâm trí muốn ở lại. Tâm trí đã trở nên quyền thế đến vậy; nó chiếm lĩnh bạn. Nó nói, "Không, ta không bỏ cuộc đâu. Ta cứ ở lại đây đấy." Toàn bộ vật lộn và khổ não đều bởi tâm trí. Vô trí chẳng liên quan gì đến nó cả. Và bạn sẽ phải trải qua khổ não và vật lộn này. Nếu bạn không trải qua khổ não và vật lộn, tâm trí sẽ không định rời bỏ bạn đâu.

Và lần nữa để tôi nhắc lại: vô trí không sinh ra từ đấu tranh của bạn; từ đấu tranh của bạn chỉ có tâm trí đến. Vô trí đến không có đấu tranh nào. Tảng đá đem đến cho bạn tranh đấu.  Nó  không  chịu  nhúc  nhích.  Nó  nằm  đó  từ  hàng  thế kỉ, hàng nghìn năm rồi - bạn là ai mà muốn bẩy nó đi? "Mà anh đang nói về con suối nào vậy? Không có con suối nào cả. Ta đã  nằm  đây  hàng  thế  kỉ  nay  và  ta  biết  -  chẳng  có  con  suối nào cả. Quên tất cả cái đó đi!" Nhưng bạn muốn bẩy tảng đá này  đi.  Tảng  đá  nặng  lắm,  tảng  đá  đã  bắt  rễ  vào  đất.  Nó  ở đấy quá lâu rồi. Nó có sự gắn bó; nó không muốn đi. Và nó chẳng biết gì về con suối cả. Nhưng bạn phải bẩy tảng đá này đi. Chừng nào còn tảng đá này còn chưa bị bẩy đi, con suối sẽ không chảy được.

Bạn hỏi, "... không có bùng nổ, đập búa, cắt gọt và các hành  động  hoang  dại  như  vậy  không?"  Vô  trí  chẳng  liên quan gì đến hành động của bạn cả. Nhưng tâm trí sẽ không ra đi. Bạn sẽ phải đập búa, cắt gọt và bạn sẽ phải làm cả nghìn lẻ một thứ.

Chính ý niệm về vô trí có vẻ như xuất phát từ tâm trí và siêu việt lên trên tâm trí, có phải nó là một hình thái kiểu hạt mầm của vô trí không?Không - chẳng có hạt mầm nào của vô trí trong tâm trí cả. Tâm trí không thể chứa ngay cả hạt mầm của vô trí được. Tâm trí không có không gian để chứa nó. Vô trí bao la, tựa bầu trời. Làm sao nó có thể bị hàm chứa trong một vật tí hon, tâm  trí?  Mà  tâm  trí  đã  quá  đầy  -  đầy  những  ý  nghĩ,  những ham muốn, những tưởng tượng, những kí ức. Không còn chỗ nữa.

Ngay điều đầu tiên nó đã rất tí hon - nó không thể chứa được  vô  trí.  Điều  thứ  hai  nó  đầy  thế,  quá  đông  đúc,  ồn  ào thế.  Vô  trí  im  lặng,  tâm  trí  ồn  ào.  Tâm  trí  không  thể  chứa đựng được nó; tâm trí phải dừng lại. Trong việc dừng lại đó là  sự  bắt  đầu  của  cuộc  sống  mới,  con  người  mới,  thế  giới mới.

Bạn  hỏi,  "Liệu  có  ích  gì  để  thiền  về  những  dòng  khái niệm siêu việt trên tâm trí như vĩnh hằng, niết bàn, cái chết?"

Những cái gọi là khái niệm siêu việt trên tâm trí cũng vẫn  là  những  khái  niệm  và  là  của  tâm  trí.  Khi  bạn  nghĩ  về vĩnh hằng, bạn sẽ làm gì? Bạn sẽ nghĩ. Khi bạn nghĩ về niết bàn, cái gì xảy ra? Tâm trí bạn xoay vòng và thêu dệt, và tâm trí bạn sẽ đem lại cho bạn những ý niệm đẹp đẽ về niết bàn - nhưng đấy sẽ là tất cả các công việc của tâm trí.

Bạn có thể nghĩ gì về cái chết? Bạn sẽ nghĩ gì nếu bạn nghĩ về  cái  chết?  Bạn  không  biết!  Làm  sao  bạn  có  thể  nghĩ về bất kì cái gì mà bạn không biết?

Tâm trí có khả năng hoàn hảo trong việc lặp lại cái đã biết; với cái không biết, nó bất lực. Bạn chẳng biết gì về cái vĩnh hằng cả, tất cả những gì bạn biết đều là thời gian. Ngay cả khi bạn nghĩ tới cái vĩnh hằng, đấy cũng chẳng là gì khác hơn là thời gian được kéo dài, thời gian được trải ra - nhưng nó là thời gian. Bạn biết gì về niết bàn nào? - tất cả những gì bạn  đã  nghe  về  nó,  đọc  về  nó.  Đấy  không  phải  là  niết  bàn.

Từ  ‘niết  bàn’  không  phải  là  niết  bàn,  và  khái  niệm  về  niết bàn cũng không phải là niết bàn. Từ ‘thượng đế’ không phải là  Thượng  đế,  và  tất  cả  những  bức  tranh  và  pho  tượng  đã được tạo ra về Thượng đế đều chẳng liên quan gì tới Ngài cả

- vì Ngài không có tên, cũng không có hình tướng.

Và  bạn  định  nghĩ  gì  về  cái  chết?  Làm  sao  bạn  có  thể nghĩ về cái chết được? Bạn đã nghe phong thanh về nó, bạn đã nhìn thấy vài người chết, nhưng bạn chưa bao giờ thấy cái chết cả. Khi bạn nhìn một người chết, bạn thấy gì? Người đó không  thở  nữa;  đấy  là  tất  cả  những  gì  bạn  thấy.  Thân  thể người đó lạnh đi; đấy là tất cả những gì bạn thấy. Còn gì nữa không? Cái chết như vậy sao? - thân thể dần lạnh đi, hơi thở dừng lại thôi sao? Tất cả có vậy thôi sao? Cái gì đang xảy ra cho cốt lõi sâu thẳm của người đó? Bạn không thể biết được nếu bạn không chết. Bạn không thể biết được mà không qua kinh nghiệm. Cách duy nhất để biết về cái chưa biết là kinh nghiệm nó.

Cho nên những khái niệm này chẳng ích gì cả. Ngược lại chúng còn có thể làm mạnh thêm tâm trí, vì tâm trí sẽ nói, "Xem đây,  tớ còn có thể đưa cho đằng  ấy  những khái niệm siêu  việt  lên  trên  tâm  trí  nữa  đấy.  Nhìn  những  điều  tớ  đang làm  cho  đằng  ấy.  Giữ  tớ  mãi  với  đằng  ấy.  Tớ  sẽ  giúp  cho đằng  ấy  trở nên  chứng  ngộ.  Không  có  tớ,  đằng  ấy  chẳng  đi đến đâu cả. Không có tớ, làm sao đằng ấy có thể nghĩ về cái chết,  về  niết  bàn,  về  vĩnh  hằng?  Tớ  tuyệt  đối  cần  thiết  cho đằng ấy. Không có tớ đằng ấy sẽ chẳng là cái gì cả."

Không,  suy  ngẫm  kiểu  ấy  chẳng  ích  gì  cả.  Bạn  phải thấy điều đó - rằng tâm trí chẳng ích gì cả. Khi bạn thấy vấn đề là tâm trí chẳng có ích chút nào, trong chính cái vô ích đó, trong chính cái trạng thái đó, có im lặng; tất cả đều dừng lại. Nếu tâm trí không thể làm được bất kì việc gì, thế thì chẳngcó gì còn lại phải làm cả. Bỗng nhiên mọi suy nghĩ đều bị tê liệt; nó thành vô dụng. Trong tê liệt đó bạn sẽ có thoáng nhìn đầu  tiên  vào  vô  trí...  hệt  như  cánh  cửa  sổ  nhỏ  sẽ  mở  ra. Trong việc dừng lại của tâm trí, bạn sẽ có nếm trải về vô trí. Và rồi mọi sự bắt đầu chuyển động. Thế thì sẽ dễ dàng cho bạn hơn để lạc vào cõi vô biên.

Bạn không thể suy ngẫm, bạn phải đi vào trong nó. Suy tư về nó chỉ là hoạt động giả tạo; đấy là một loại trốn tránh, né  tránh.  Bạn  sợ  cái  chết;  bạn  nghĩ về  cái  chết.  Bạn  sợ niết bàn;  bạn  nghĩ  về  niết  bàn.  Suy  nghĩ  cho  bạn  cảm  giác  rằng bạn có khả năng thậm chí suy nghĩ về cái chết và về niết bàn.

"Tâm trí tôi bùng nổ khi tôi suy ngẫm."

Tâm  trí  rất  láu  cá.  Nó  phải  đánh  lừa  bạn  -  vì  tâm  trí không thể bùng nổ khi bạn đang nghĩ. Bạn đang nghĩ về cái gì  cũng  chẳng  thành  vấn  đề;  trong  khi  bạn  nghĩ,  tâm  trí không thể bùng nổ được. Tâm trí sẽ thích thú làm chuyện đó, và trong chính thích thú đó bạn đang nghĩ là bạn bùng nổ.

"Tôi có cảm giác tôi đang vượt qua giới hạn của chính mình, và tôi sợ trở nên bị tâm thần phân liệt."

Dinesh, bạn không cần phải sợ ngay cả việc trở thành bị tinh  thần  phân  liệt,  bởi  lẽ  bạn  đã  bị  rồi  -  mọi  người  đều  bị bệnh ấy. Tâm trí là tâm thần phân liệt, vì tâm trí chẳng biết gì về cái thống nhất. Tâm trí bao giờ cũng chia chẻ. Tâm trí bao  giờ  cũng  có  các  phương  án.  Hiện  hữu  hay  không  hiện hữu, làm cái này hay làm cái kia. Tâm trí bao giờ cũng lưỡng lự. Ngay cả khi bạn đã chọn cái gì đó thì đấy cũng chỉ là một phần  của  tâm  trí  chọn  điều  ấy;  phần  khác  vẫn  cứ  chống  lại điều đó.

Tâm  trí  chẳng  bao  giờ  toàn  bộ  cả,  cho  nên  tâm  trí  là tinh thần phân liệt. Bạn không cần phải sợ về điều đó. Cứ ở trong  tâm  trí  là  đã  bị  tinh  thần  phân  liệt  rồi.  Chỉ  có  các  vị phật  mới  vượt  ra  ngoài  điều  đó.  Toàn  bộ  loài  người  đều  bị tinh thần phân liệt, nhiều ít khác nhau. Khi bạn vượt quá một điểm nào đó thì bạn phải tìm kiếm bác sĩ tâm thần, nhưng sự khác  biệt  chỉ  ở  mức  độ;  sự  khác  biệt  chỉ  ở  số  lượng  chứ không ở chất lượng. Thậm chí giữa bạn và nhà phân tâm học cũng chỉ có sự khác biệt về mức độ.

Nhớ lấy, tâm trí sẽ chẳng ích gì cả. Tâm trí không thể có  ích  được,  tâm  trí  chỉ  có  thể  cản  trở.  Khi  thấy  được  điều này thì vô trí tới. Không phải là bạn đem nó tới; nó tới theo cách riêng của nó.

Câu hỏi thứ hai:

Osho kính yêu,

Trong lời kinh hôm qua, Phật nói ‘Hành giả đi theo con đường  của  bồ  tát  cần  phải  quyết  tâm  dẫn  dắt  tất  cả chúng sinh đến niết bàn, nơi chẳng còn để lại cái gì ở phía sau.’ Osho, vậy niết bàn là cõi nào, mà chẳng để lại gì ở sau?

Phật đã nói tới hai loại niết bàn. Loại thứ nhất, ông ấy gọi là ‘hữu dư y niết bàn’ nghĩa là niết bàn có chỗ dựa. Cái cây đã biến mất, cái cây ham muốn. Tán lá, các lá, hoa, quả - tất cả đã biến mất. Nhưng bộ rễ vẫn còn đó trong lòng đất, ẩn trong  nền  đất  tối.  Từ  bên  ngoài,  cái  cây  không  còn  nữa, nhưng cây vẫn có thể mọc lại. Nền móng vẫn còn đó, mầmvẫn chưa bị thui cháy. Điều này ông ấy gọi là niết bàn có chỗ dựa.

Loại niết bàn này giống hệt như cái Patanjali gọi sabeej samadhi - ‘samadhi có chủng tử’. Nhìn từ bên ngoài rất khó thấy nó. Cái cây đã bị vứt bỏ hoàn toàn, nhưng bên dưới mặt đất,  bộ  rễ  vẫn  sống,  đợi  cho  tới  đúng  thời  điểm  để mọc lại. Mưa sẽ tới và chúng sẽ mọc ra. Chúng đang đợi tới mùa của mình, đợi tới khoảnh khắc khẳng định lại mình.

Đây là trạng  thái  mà  nhiều  lần  bạn  đã đi  tới  điểm  tâm trí biến mất, vô trí được cảm thấy, nhưng rồi lần nữa tâm trí trở  lại,  lần  nữa  nó  lại  mọc  ra.  Bạn  lên  tới  một  đỉnh  cao. Trong khoảnh khắc đó của kinh nghiệm đỉnh, bạn nghĩ tất cả đã chấm dứt, bây giờ bạn sẽ chẳng bao giờ rơi ngược trở lại cái thung lũng tăm tối nữa. Bạn nghĩ rằng bạn sẽ chẳng bao giờ quay trở lại những ngày khốn khổ và u tối đó; rằng đêm tối của linh hồn đã qua rồi; rằng buổi sáng đã tới,  rằng mặt trời đã lên.

Nhưng lần nữa một hôm bạn bỗng nhiên thấy mình lại trượt  ngược  vào  bóng  tối  -  lần  nữa  lại  thung  lũng,  lần  nữa ánh  sáng  lại  không  còn  nữa,  lần  nữa  cái  kinh  nghiệm  đỉnh chỉ còn là một kỉ niệm. Và người ta bắt đầu trở nên hoài nghi liệu  nó  có  thực  xảy  ra  hay  không.  "Hay  mình  chỉ  tưởng tượng ra thôi? Hay có thể mình chỉ mơ màng"... Vì nếu điều đó đã xảy ra, thì nó đi đâu rồi? Cái đỉnh cao đầy ánh mặt trời đó đâu rồi? Những khoảnh khắc cực lạc đó đâu rồi? Và khốn khổ  đã  trở  lại  rồi  khổ  não  đã  trở  lại  rồi  đau  đớn  đã  trở  lại. Bạn lại rơi vào địa ngục lần nữa. Điều này xảy ra nhiều lần.

Điều đó Phật gọi là niết bàn có chỗ dựa; sabeej samadhi theo  lời  Patanjali.  Phần  hiểu  lộ  ra  thế  giới  đã  biến  mất, nhưng cái mầm chưa hiểu lộ của nó vẫn còn đó.

Loại niết bàn thứ hai Phật gọi là ‘vô dư y niết bàn’, tức niết bàn không chỗ dựa. Theo lời Patanjali nirbeej samadhi - samadhi  không  chủng  tử.  Cái  cây  không  những  đã  bị  phá huỷ, mà cái mầm của nó cũng bị thui cháy. Hạt mầm đã thui cháy  thì  không  thể  mọc  lại  được  nữa;  tất  cả  nền  tảng  đều biến  mất.  Thế  thì  bạn  vẫn  còn  trên  đỉnh  mãi  mãi,  thế  thì không có việc rơi trở lại nữa.

Đó là điều Phật nói trong lời kinh hôm qua, hành giả đi theo con đường của bồ tát cần phải quyết tâm "dẫn dắt tất cả chúng sinh vào niết bàn, ... vào trong cõi niết bàn nơi chẳng còn để lại cái gì ở phía sau." Nơi không để lại chỗ dựa nào, không còn rễ, không còn mầm đằng sau.

Câu hỏi thứ ba:

Osho kính yêu,

Thiền  có  thái  độ  thế  nào  đối  với  dục?  Thiền  nhân dường  như  thuộc  loại  người  trung  tính,  hay  là  được bao bọc một lớp hào quang á dục.

Thiền không có thái độ nào đối với dục cả, và điều đó làm nên vẻ đẹp của thiền. Có thái độ nghĩa là bạn vẫn còn bị ám ảnh theo cách này hay cách khác. Ai đó chống lại dục - người đó có một thái độ; và ai đó ủng hộ dục - người đó có một  thái  độ.  Chống  đối  và  ủng  hộ  đi  đôi  với  nhau  như  hai bánh  xe  của  cỗ  xe.  Chúng  không  phải  là  kẻ  thù  của  nhau, chúng là bạn bè, đối tác của nhau trong cùng một công việc.Thiền  không  có  thái  độ  nào  đối  với  dục  cả.  Tại  sao người  ta  lại  phải  có  thái  độ  đối  với  dục?  Đó  là  cái  đẹp  của thiền - thiền là hoàn toàn tự nhiên. Bạn có thái độ gì về uống nước  không?  Bạn  có  thái  độ  gì  về  ăn  cơm  không?  Bạn  có thái độ gì về đi ngủ trong đêm không? Chẳng có thái độ gì.

Tôi  biết  có  những  người  điên,  cứ  đòi  có  thái  độ  về những điều này nữa: rằng người ta không nên ngủ quá năm tiếng một ngày. Ngủ là một loại tội lỗi, mội cái gì đó tựa như cái  ác  cần  thiết,  cho  nên  người  ta  không  nên  ngủ  quá  năm tiếng; hay ở Ấn Độ có người nghĩ chỉ ngủ ba tiếng thôi. Và tôi đã bắt gặp một người đã mười năm không ngủ - và thiên hạ tôn sùng ông ta duy nhất chỉ vì việc ấy; ông ấy chẳng có cái gì khác, chẳng có tài năng sáng tạo gì khác. Đó là cái tài độc nhất của ông ta. Có thể ông ta chỉ bị bệnh mất ngủ. Có thể thậm chí đây cũng chẳng phải là tài cán gì, có thể ông ta không  thể  nào  ngủ  được  thôi.  Ông  ta  bị  thần  kinh  đến  mức ông  ta  không  thể  thảnh  thơi  được,  ông  ta  trông  như  người điên. Người ta sẽ phát điên nếu mười năm không ngủ được. Vậy  mà  mọi  người  cứ  tới,  đám  đông  cứ  kéo  tới,  để  tỏ  lòng sùng bái ông ta: “Ông ấy đã đạt được cái gì đó lớn lao.” Ông ta  đạt  được  điều  gì  nào?  Có  gì  mà  đạt  được  ở  đấy  cơ  chứ? Ông ta là chỉ là người bất bình thường, người có bệnh. Ngủ là tự nhiên. Và ông ta nhất định là rất căng thẳng - ông ta là sự căng thẳng. Chắc ông ta phải sôi sùng sục bên trong. Nghĩ mà  xem,  tận  mười  năm  không  ngủ!  Nhưng  bây  giờ  điều  ấy đã trở thành món đầu tư lớn, bây giờ nó đang trả lại tiền. Cái điên  khùng  của  ông  ấy  trở  thành  món  đầu  tư;  bây  giờ  hàng nghìn người tôn sùng ông ta - chỉ vì việc này thôi sao?

Thời nào cũng vậy, đây là một trong những đại hoạ lớn nhất - đó là việc mọi người đã sùng bái đối với những điều không sáng tạo và đôi khi còn bệnh hoạn nữa. Thế thì bạn có thái độ với việc ngủ. Có những người có thái độ với thức ăn.

Phải  ăn  thế  này  hay  phải  ăn  thế  khác;  phải  ăn  vừa  chừng, không  nhiều  hơn  thế  nọ.  Họ  không  lắng  nghe  thân  thể,  liệu thân thể có  đói hay không. Họ có một ý niệm nào đó và áp đặt ý niệm đó vào tự nhiên.

Thiền  không  có  thái  độ  nào  đối  với  dục  cả.  Thiền  rất giản  dị.  Thiền  là  hồn  nhiên.  Thiền  là  như  trẻ  thơ.  Nó  nói chẳng cần phải có thái độ gì. Tại sao? Bạn có thái độ gì đối với việc hắt hơi không? - hắt hơi hay không, liệu điều đó là tội lỗi hay đức hạnh? Bạn chẳng có thái độ nào cả. Nhưng tôi đã  bắt  gặp  một  người  luôn  chống  lại  việc  hắt  hơi,  và  bất  kì khi nào người này hắt hơi, ông ta liền đọc ngay câu mật chú để tự bảo vệ mình. Ông ta theo một giáo phái ngây ngô. Giáo phái  này  nghĩ  rằng  khi  bạn  hắt  hơi  thì  linh  hồn  bạn  đi  ra. Trong  hắt  hơi,  linh  hồn  đi  ra,  và  nếu  bạn  không  tưởng  nhớ tới Thượng đế thì nó có thể không trở lại nữa. Cho nên bạn cần phải tưởng nhớ, bạn phải lập tức tưởng nhớ để cho linh hồn được quay lại. Nếu bạn chết trong khi hắt hơi thì bạn sẽ xuống địa ngục.

Bạn  có  thể  có thái độ  về bất  kì  cái  gì.  Một  khi  bạn  có thái  độ,  hồn  nhiên  của  bạn  bị  phá  huỷ  và  những  thái  độ  đó bắt đầu kiểm soát bạn. Thiền không ủng hộ điều gì mà cũng chẳng chống lại điều gì. Thiền nói bất kì cái gì bình thường cũng  đều  tốt.  Là  bình  thường,  là  không  ai  cả,  là  cái  không, không có ý thức hệ gì, không có cá tính, là vô cá tính...

Khi bạn có cá tính, bạn có một loại bệnh thần kinh nào đó. Cá tính nghĩa là cái gì đó đã trở thành cố định trong bạn. Cá  tính  nghĩa  là  quá  khứ  của  bạn.  Cá  tính  nghĩa  là  huấn luyện,  trau  dồi.  Khi  bạn  có  cá  tính,  bạn  bị  cầm  tù  trong đó, bạn  không  còn  được  tự  do  nữa.  Khi  bạn  có  cá  tính,  bạn  có lớp  áo  giáp  bao  quanh  bản  thân  mình.  Bạn  không  còn  làngười  tự  do  nữa.  Bạn  đang  mang  nhà  tù  quanh  mình;  nó  là nhà tù rất tinh tế. Con người thật sẽ là vô cá tính.

Tôi  muốn  ngụ  ý  gì  khi  tôi  nói  người  đó  là  vô  cá  tính? Người đó sẽ tự do với quá khứ. Người đó sẽ hành động trong từng khoảnh khắc tương ứng với khoảnh khắc ấy. Người đó sẽ tự phát; mà chỉ người đó mới có thể tự phát được. Người đó  sẽ  không  nhìn  vào  kí  ức  để  biết  mình  phải  làm  gì.  Tình huống nảy sinh và bạn đang nhìn vào trong kí ức - thế thì bạn có  cá  tính.  Thế  thì  bạn  đang  hỏi  quá  khứ  của  mình,  "Mình phải  làm  gì  đây?"  Khi  bạn  không  có  cá  tính  nào,  bạn  đơn giản chỉ nhìn vào tình huống và tình huống quyết định điều gì  phải  được  làm.  Thế  thì  điều  đó  là  tự  phát  và  có  đáp  ứng nhưng không phải là phản ứng.

Thiền  không  có  hệ  thống  niềm  tin  về  bất  kì  cái  gì,  và điều đó bao hàm cả về dục nữa: Thiền chẳng nói gì về nó cả. Và  điều  đó  nên  là  điều  tối  thượng.  Mật  tông  có  thái  độ  về dục. Lí do? - nó cố gắng uốn nắn lại điều xã hội đã làm. Mật tông là thuốc. Xã hội đã kìm nén dục; Mật tông tới như một phương  thuốc  để  giúp  bạn  uốn  nắn  lại,  làm  quân  bình.  Bạn quá nghiêng về bên trái; Mật tông tới và giúp bạn nghiêng về bên phải. Nhưng đôi khi việc lấy lại cân bằng của bạn lại đòi hỏi bạn nghiêng thêm một chút về bên phải, chỉ thế thì mới thu lại được cân bằng. Bạn đã xem người đi thăng bằng trên dây  chưa?  Người  đó  cầm  trong  tay  một  cây  sào  dài  để  giữ thăng bằng. Nếu người đó cảm thấy bị nghiêng quá nhiều về bên trái, người đó lập tức nghiêng cây sào sang phải. Thế rồi người đó lại cảm thấy rằng bây giờ người đó đã nghiêng quá nhiều sang phải, người đó bắt đầu nghiêng sang trái. Đấy là cách người đó giữ ở giữa. Mật tông là phương thuốc.

Xã hội đã tạo ra tâm trí kìm nén, tâm trí phủ định cuộc sống, tâm trí phản lại niềm vui. Xã hội rất chống đối lại dục.

Tại  sao  xã hội chống  đối dục đến thế? - tại vì, nếu bạn cho phép người ta có quyền hưởng hoan lạc dục, bạn không thể biến họ thành nô lệ được. Điều ấy là không thể được - người vui  sướng  không  thể  bị  bắt  trở  thành  kẻ  nô  lệ  được.  Đó  là mánh khoé. Chỉ người buồn mới có thể bị biến thành thành nô lệ. Người vui sướng là người tự do; người đó có một loại độc lập của mình.

Bạn  không  thể  tuyển  mộ  những  người  tràn  ngập  niềm vui  tham  gia  chiến  tranh.  Không  thể  được.  Tại  sao  họ  phải tham gia chiến tranh? Nhưng nếu một người đã kìm nén dục, người  đó  sẵn  sàng  tham  gia  chiến  tranh,  người  đó  hăm  hở tham gia chiến tranh, vì người đó còn chưa có thể hưởng thú cuộc  sống.  Người  đó  trở  nên  không  có  khả  năng  tận  hưởng cuộc sống, do đó trở thành không có khả năng sáng tạo. Bây giờ người đó chỉ có thể làm một điều - người đó có thể phá huỷ. Toàn bộ năng lượng của người đó đã trở thành độc hại và huỷ diệt. Người đó sẵn sàng lao vào chiến tranh - không chỉ sẵn sàng, người đó còn khao khát về chiến tranh. Người đó  muốn  giết  người,  người  đó  muốn  phá  huỷ.  Trên  thực  tế, khi  phá  huỷ  con  người,  người  đó  có  niềm  vui  gián  tiếp  của việc  thấm  sâu.  Sự  thấm  sâu  đáng  phải  có  trong  tình  yêu  và đáng phải đẹp đẽ. Khi bạn thấm sâu vào thân thể người phụ nữ  trong  tình  yêu,  thì  đấy  là  một  việc.  Đấy  là  tâm  linh. Nhưng khi mọi việc đi sai và bạn thấm sâu vào thân thể ai đó bằng lưỡi gươm, bằng mũi giáo, thì đấy là xấu xa, đấy là bạo hành, đấy là huỷ diệt. Nhưng bạn đang tìm kiếm cái thay thế cho việc thấm sâu.

Nếu  xã  hội  được  phép  hoàn  toàn  tự  do  vui  sướng, không ai mang tính huỷ diệt cả. Những người có thể yêu một cách đẹp đẽ không bao giờ là huỷ diệt cả. Và những người có thể yêu  một  cách đẹp  đẽ và  có  niềm  vui  cuộc sống  cũng  sẽ không phải là kẻ cạnh tranh nhau. Đó là những vấn đề.Đó là lí do tại sao những người nguyên thuỷ không mấy cạnh tranh nhau. Họ tận hưởng cuộc sống của mình. Ai bận tâm có ngôi nhà lớn hơn? Ai bận tâm có số dư ngân hàng lớn hơn? Để làm gì? Bạn đang hạnh phúc với người đàn bà của mình, với người đàn ông của mình, và bạn đang có điệu vũ của cuộc sống. Ai muốn ngồi ở bãi chợ hết giờ nọ sang giờ kia,  hết  ngày  nọ  qua  ngày  kia,  hết  năm  nọ  qua  năm  kia,  để mà hi vọng rằng cuối cùng bạn sẽ có số dư ngân hàng lớn và rồi bạn sẽ nghỉ hưu và tận hưởng? Ngày ấy sẽ chẳng bao giờ tới đâu. Nó không thể tới được, vì toàn bộ cuộc sống của bạn vẫn còn như kẻ khổ hạnh.

Nhớ lấy, các nhà kinh doanh đều là kẻ khổ hạnh. Họ đã cống hiến mọi thứ cho tiền bạc. Bây giờ một người biết đến tình  yêu  và  đã  biết  đến  nỗi  xúc  động  của  tình  yêu  và  niềm cực lạc của nó, thì không muốn ganh đua. Người đó sẽ hạnh phúc nếu người đó có thể có được miếng ăn hàng ngày. Đó là ý nghĩa lời cầu nguyện của Jesus, "Xin cho chúng con mẩu bánh hàng ngày..." Thế là quá đủ. Bây giờ Jesus có vẻ ngây ngô.  Ông  ấy  đáng  phải  yêu  cầu,  "Xin  cho  con  số  dư  ngân hàng  lớn  hơn."  Thế  mà  ông  ấy  chỉ  xin  có  miếng  ăn  hàng ngày  thôi  sao?  Một  người  vui  sướng  thì  chẳng  bao  giờ  yêu cầu nhiều hơn thế. Niềm vui sướng là quá sung mãn.

Chỉ có những người còn chưa thoả mãn mới mang tính cạnh tranh, vì họ nghĩ cuộc sống không phải là ở đây; nó ở kia cơ. "Tôi phải tới Delhi để trở thành tổng thống", hay tới Nhà  Trắng  và  trở  thành  thế  này  thế  nọ...  "Tôi  phải  tới  đó, niềm vui là ở đó"; vì họ biết ở đây không có niềm vui. Cho nên họ bao giờ cũng cứ đi, đi, đi mãi. Họ bao giờ cũng cứ đi, và họ chẳng bao giờ đạt tới. Còn người biết tới niềm vui thì ở đây. Tại sao người đó phải đến Delhi? Để làm gì cơ chứ? Người đó hoàn toàn hạnh phúc ở đây bây giờ. Nhu cầu của người đó rất nhỏ. Người đó không có ham muốn. Người đó chắc chắn có nhu cầu, nhưng không có ham muốn. Nhu cầu có thể được thoả mãn, ham muốn chẳng bao giờ. Nhu cầu là tự nhiên, ham muốn là suy đồi.

Bây giờ toàn bộ xã hội này phụ thuộc vào một điều và đó là kìm nén dục; bằng không nền kinh tế sẽ bị phá huỷ, bị phá hoại. Chiến tranh sẽ biến mất và cùng với nó toàn bộ bộ máy chiến tranh, và chính trị sẽ trở thành vô nghĩa và chính trị gia sẽ chẳng còn quan trọng nữa. Tiền bạc sẽ không có giá trị nếu con người được phép yêu. Vì con người không được phép  yêu  nên  tiền  bạc  trở  thành  vật  thay  thế,  tiền  bạc  trở thành  tình  yêu  của  họ.  Cho  nên  có  một  chiến  lược  tinh  vi. Dục phải bị kìm nén, bằng không toàn bộ cấu trúc xã hội sẽ sụp đổ ngay lập tức.

Chỉ có tình yêu tràn ra trong thế giới mới đem đến cách mạng. Chủ nghĩa cộng sản đã thất bại, chủ nghĩa phát xít đã thất bại, chủ nghĩa tư bản đã thất bại. Tất cả các ‘chủ nghĩa’ đều  thất  bại  bởi  vì  sâu  bên  dưới,  tất  cả  chúng  đều  kìm  nén dục.  Về  phương  diện  này,  không  có  khác  biệt  -  không  có khác biệt giữa Washington và Moscow, Bắc kinh và Delhi - không có khác biệt nào hết cả. Tất cả họ đều đồng ý về một điểm  -  rằng  dục  cần  phải  bị  kiểm  soát,  rằng  người  ta  phải không được phép có niềm vui hồn nhiên trong dục.

Mật tông tới để lập lại quân bình; Mật tông là phương thuốc, cho nên nó nhấn mạnh quá nhiều vào dục. Những cái gọi là tôn giáo nói dục là tội lỗi, còn mật tông nói dục là hiện tượng  thiêng  liêng  duy  nhất.  Mật  tông  là  phương  thuốc. Thiền  không  phải  là  phương  thuốc.  Thiền  là  trạng  thái  khi bệnh tật đã biến mất - và tất nhiên, cùng mất đi với bệnh thì thuốc cũng mất đi nữa. Một khi bạn đã được chữa lành khỏi bệnh, bạn không còn giữ lại toa thuốc và cả lọ thuốc và thuốc với mình. Bạn vứt chúng đi. Chúng vào sọt rác.Xã  hội  thông  thường  chống  dục;  Mật  tông  tới  để  giúp loài người, để trả lại dục cho loài người. Và khi dục đã được trả lại, thì nảy sinh Thiền. Thiền không có thái độ. Thiền là mạnh khoẻ thuần khiết.

Câu hỏi thứ tư:

Osho kính yêu,

Phải  chăng  mọi  việc  đều  ổn  cả,  thế  giới  là  hoàn  hảo? Điều  đó  có  gì  liên  quan  đến  tình  yêu  không?  Khi  thầy nói,  thế  giới  là  hoàn  hảo,  tôi  thấy  điều  đó  có  vẻ  đúng với  tôi.  Nhưng  nếu  một  ai  khác  hay  chính  tôi  nói  điều đó, thì nó lại có vẻ là sai.

Cái  đó  phụ  thuộc  vào  người  nói.  Khi  tôi  nói  thế  giới này là hoàn hảo, tôi không đưa ra một lí thuyết, tôi chỉ chia sẻ tầm nhìn. Thực ra, chữ 'lí thuyết - theory' xuất phát từ gốc Hi lạp ‘theoria’, mà theoria nghĩa là tầm nhìn. Khi tôi nói bất kì  điều  gì  với  bạn,  đấy  không  phải  là  chất  liệu  tâm  trí;  tôi đang chia sẻ kinh nghiệm của tôi. Trong những khoảnh khắc đó,  nếu  bạn  sẵn  có  cho  tôi  và  cởi  mở  với  tôi,  thì  bạn  sẽ  có cùng tầm nhìn ấy; một chút ít tầm nhìn của tôi sẽ len vào bản thể  bạn.  Trong  khoảnh  khắc  ấy,  các  cửa  đều  mở  và  bạn  sẽ nói, "Vâng, điều này là như vậy."

Khi ai khác nói điều  đó, và nếu  điều đó không phải là tầm  nhìn  của  người  đó...  Ngay  cả  khi  bạn  nói  với  ai  đó  và điều  đó  không  là  tầm  nhìn  của  bạn  -  nó  chỉ  là  cái  nhìn  vay mượn - nó sẽ có vẻ không đúng. Nếu người như Phật mà nói dối, điều ấy vẫn có vẻ giống chân lí. Còn nếu bạn nói ra dù là chân lí, điều ấy vẫn sẽ có vẻ giống nói dối.

Điều  đó  phụ  thuộc  nhiều  vào  nơi  nó  tới,  ngọn  nguồn; không phụ thuộc vào điều bạn nói, mà phụ thuộc vào ai nói. Bạn  có  thể  cứ  lặp  lại  những  lời  của  của  Christ  mà chẳng  ai định  đóng  đinh  bạn  lên  cây  thập  tự.  Tại  sao?  Tại  sao  họ không đóng đinh bạn? Bạn có thể hùng hồn diễn thuyết "Lời giảng trên núi" và bạn có thể cứ đứng đấy. Và đó là điều mọi người đang làm trên khắp thế giới - các linh mục Ki tô giáo, các  cha  thừa  sai,  các  nhân  chứng  của  Jehovah,  hừ?  Tất  cả mọi loại người đều vẫn đang làm điều đó - mang Tân Ước, trích dẫn Tân Ước, lặp lại những lời này mà không ai đóng đinh họ cả. Tại sao? Khi Jesus nói những điều này thì vấn đề là ở đâu? Những lời này có lửa cháy. Jesus chia sẻ tầm nhìn của ông ấy. Khi bạn lặp lại, không có tầm nhìn trong đó; đấy chỉ toàn là lời suông. Nó không có đam mê, không mãnh liệt, không chân lí gì cả. Chân lí chỉ đến qua kinh nghiệm.

Bạn  hỏi,  "Phải  chăng  mọi  việc  đều  ổn  cả,  thế  giới  là hoàn hảo?" Khi tôi nói thế giới là hoàn hảo, tôi thực sự ngụ ý gì? Tôi muốn nói rằng đây là thế giới duy nhất và không có thế giới nào khác nữa. Bạn chẳng có cách nào để so sánh cả. Hoàn hảo hay không hoàn hảo đều không liên quan. Đây là thế  giới  duy  nhất  có  đấy;  không  có  thế  giới  nào  khác  nữa. Bạn  không  thể  so  sánh  được  liệu  nó  tốt  hơn  hay  không  tốt hơn. So sánh là không thể được. So sánh là có thể chỉ khi có hai thế giới, nhưng đây lại không có.

Vậykhi tôi nói tất cả đều hoàn hảo, tôi muốn nói rằng không  có  chỗ  nào để so sánh. Nhưng  tại  sao  mọi  người  nói rằng đây không phải là thế giới đúng? Họ đã tạo ra trong tâm trí  mình  điều  không  tưởng  và  họ  so  sánh  với  điều  không tưởng ấy. Họ có ý niệm về việc mọi thứ phải thế nào và rồichẳng  cái  gì  dường  như  là  phải  cả,  vì  mọi  thứ  đều  không giống  với  ý  niệm  không  tưởng  của  họ.  Nếu  bạn  nghĩ  rằng con người phải có bốn mắt... Và điều đó có vẻ rất logic; hai mắt ở sau lưng. Hai mắt có vẻ không phải - thế sau lưng thì sao?  Điều  gì  xảy  ra  nếu  ai  đó  tới  từ  sau  lưng  và  đánh  bạn? Thượng  đế  đã  bỏ  thiếu  ở  đây...  hai  mắt  đằng  sau  lưng.  Thế thì  mọi  thứ  là  không  hoàn  hảo  -  con  người  chỉ  có  hai  mắt thôi;  con  người  đáng  phải  có  bốn  mắt.  Thế  thì  con  người bỗng nhiên thành không hoàn hảo. Mà con người thì vẫn thế; bạn mới chỉ tạo ra một ý niệm, và ý niệm đó lại kết án.

Con người đáng phải sống hơn bẩy mươi tuổi. Tại sao? Một  khi  bạn  nói  rằng  con  người  đáng  phải  sống  bẩy  trăm tuổi, thì bẩy chục tuổi là quá ít. Nhưng tại sao? Bạn định làm gì ở đây trong bẩy trăm năm? Bạn không nghĩ rằng bẩy mươi năm  thế  cũng  quá  đủ  để  làm  hại?  để  phá  huỷ  sao?  Bạn  cần đến  bẩy  trăm  năm  sao?  Nghĩ  về  một  Adolf  Hitler  sống  đến bẩy trăm năm...

Khi bạn có một ý niệm, một mục tiêu, mọi thứ đều trở thành khác. Tôi không có ý niệm nào; tôi tuyệt đối không có điều  không  tưởng  nào  cả,  tôi  hoàn  toàn  thực  tế.  Tôi  không mang ý niệm nào trong tâm trí cả. Thế thì đây là thế giới duy nhất;  hoa  hồng  mầu  đỏ  và  cây  cỏ  mầu  xanh,  và  mọi  người theo cách này - cách họ vẫn thế - và điều đó thật là tuyệt vời.

"Phải chăng mọi việc đều ổn  cả,  thế giới là hoàn hảo?

Điều đó có gì liên quan đến tình yêu không?"

Điều đó liên quan đến tình yêu nhiều lắm. Nếu thế giới là  hoàn  hảo,  chỉ  thế  thì  bạn  mới  có  thể  yêu  được.  Nếu  thế giới  không  hoàn  hảo,  bạn  sẽ  trở  thành  chính  khách,  bạn  trở thành  chính  trị.  Chính  khách  phụ  thuộc  vào  ý  niệm  là  thế giới  này  không  hoàn  hảo:  ông  ta  phải  đem  tới  cuộc  cách mạng,  ông  ta  phải  thay  đổi  mọi  thứ,  ông  ta  phải  lập  lại  trật tự, ông ta phải cải tiến Thượng đế. Đó là tâm trí chính khách. Và chính khách không có tình yêu, ông ta chỉ biết lên án, bởi ông ta đã phán xét.

Tâm  trí  tôn  giáo  không  có  phán  xét.  Jesus  nói,  "Ông đừng phán xét." Tâm trí tôn giáo không có phán xét, không có kết án, do đó người đó có thể yêu. Và nhớ lấy, trong đời bạn  cũng  vậy:  bạn  có  thể  yêu  chỉ  khi  bạn  không  phán  xét. Nếu bạn có quá nhiều ý kiến phán xét, bạn sẽ chẳng bao giờ yêu. Bạn sẽ cứ tìm cách áp đặt ý niệm của mình lên bất kì ai trở thành nạn nhân của cái gọi là tình yêu của bạn. Bạn sẽ cứ áp đặt ý niệm của bạn lên người đó. Ngay cả khi một đứa bé được  sinh  ra  cho  bạn,  bạn  lập  tức  chồm  lên  nó  và  bắt  đầu thao túng nó, quản lí nó, cải tiến nó. Và bạn sẽ huỷ hoại sinh linh này. Đó là cách mọi người đã từng bị cha mẹ mình và bị xã hội phá huỷ.

Khi bạn yêu một người đàn bà, lập tức bạn bắt đầu cải tiến cách thức cô ấy phải thành thế nào. Và người đàn bà ấy tất  nhiên  là  người  cải  tiến  lớn.  Nếu  bạn  trở  thành  nạn  nhân của  tình  yêu  của  một  người  đàn  bà,  thế  thì  bạn  không  còn nữa. Thế thì cô ấy sẽ cải tiến bạn đến mức cô ấy sẽ làm bạn thành cái gì đó khác. Sau vài năm bạn sẽ không thể nào nhận ra mình là ai nữa. Cô ấy sẽ gọt đẽo, tỉa tót, tô vẽ, làm đủ thứ chuyện, "Cư xử thế này" và "Phải nói thế này" và "Nói cách này chứ".

Một cô gái trẻ yêu một anh chàng. Cô gái này theo Cơ đốc giáo còn anh chàng kia lại là người Do Thái. Gia đình cô gái  rất  lo  nghĩ,  và  họ  nói,  "Bố  mẹ  không  thể  cho  phép  con lấy nó được." Gia đình này rất giầu có, và họ nói, "Nếu con lấy nó thì con sẽ không được thừa kế cái gì." Mà cô ấy lại là đứa con duy nhất, cho nên mọi tiền bạc đều là của cô ấy.Bây giờ điều này là quá đáng, cho nên cô gái hỏi, "Vậy con phải làm gì đây?"

Thế là họ nói, "Trước hết con cải đạo cho nó, làm cho nó thành người Cơ đốc giáo đã - thế rồi..."

Thế  là  cô  gái  liền  thử,  và  cô  rất  vui  mừng,  bởi  anh chàng  Do  Thái  của  chúng  ta  quan  tâm  tới  tiền  bạc  hơn  mĩ nhân, nên tỏ ra rất có thiện chí. Chàng Do Thái thì vẫn cứ là Do Thái thôi. Anh ta rất sẵn lòng. Anh ta bắt đầu đọc Kinh Thánh và đi lễ nhà thờ đều đều, và anh ta thật phấn chấn. Cô gái rất vui sướng - mọi việc diễn ra thật hoàn hảo - và hàng tháng cô gái báo cáo cho bố mẹ biết về mọi sự tiến triển tốt đẹp.

Nhưng một ngày nọ, cô trở về nhà, khóc hết nước mắt. Ông bố hỏi, "Làm sao? Xảy ra việc gì vậy?"

Cô ấy đã đi hỏi anh chàng này để lấy chồng; cô ấy cứ nghĩ rằng anh chàng đã sẵn sàng. Và cô ấy bảo với ông bố, "Vâng,  anh  ấy  đã  sẵn  sàng,  nhưng  con  đã  đẩy  sự  cải  tạo  đi quá xa, con đã quá tay khi cải đạo cho anh ấy."

Ông bố phân vân. Ông nói, "Ta không hiểu. Con muốn nói gì? Con bảo việc cải đạo hơi quá tay là sao?"

Cô  gái  nói,  "Vâng,  quá  tay  thật  bố  ạ,  bây  giờ  anh  ấy muốn làm linh mục Cơ đốc giáo."

Điều  bạn  gọi  yêu  có  nghĩa  là  ít  hay  nhiều  biến  đổi người kia. Và bạn nói rằng bạn  muốn biến  đổi người kia vì bạn  yêu.  Điều  đó  tuyệt  đối  không  đúng.  Nếu  bạn  yêu,  bạn đừng  bao  giờ  biến  đổi  bất  kì  ai.  Tình  yêu  chấp  nhận.  Tình yêu tôn trọng người kia như người đó hiện thế.

Nếu  thế  giới  hoàn  hảo  như  nó  đang  đấy,  chỉ  thế  bạn mới  có  thể  yêu  nó.  Nhà  cách  mạng,  chính  khách  không  thể yêu được nó; chỉ tâm thức tôn giáo mới có thể yêu được nó. Và  khi  bạn  yêu,  bạn  đi  tới  biết  rằng  thậm  chí  nó  còn  hoàn hảo  hơn  bạn  đã  từng  nghĩ  trước  đây.  Thế  thì  bạn  càng  yêu hơn  và  thế  thì  bạn  lại  đi  tới  nhận  ra  rằng  nó  đẹp  tuyệt  vời; không  chỉ  hoàn  hảo.  Thế  thì  lại  càng  yêu  hơn...  và  dần  dần bạn  thấy  rằng  thế  giới  biến  mất  -  nó  chính  là  bản  thân Thượng đế.

Câu hỏi thứ năm:

Osho kính yêu,

Lần đầu tiên tôi thấy người chết là khi tôi thấy bà mình chết. Bà nằm trên giường, tái nhợt và yên bình, lặng lẽ và hạnh phúc thế, vừa cởi mở vừa khép kín. Tôi ghen tị với bà nhưng đồng thời cảm thấy sợ hãi. Tôi nghĩ có lẽ bà đơn độc lắm. Tôi chẳng thể tới được bà nữa.

Khi  tôi  nhìn  thầy,  Osho  kính  yêu,  trong  buổi  tâm  tình nhân sinh nhật thầy, tôi cũng cảm nhận đúng như vậy. Phải chăng thầy cũng cảm thấy rất đơn độc giữa tất cả sự  ồn  ào,  tất  bật,  vận  động  này?  Thầy  xa  xôi  thế  và trong im lặng thiêng liêng - như chưa bao giờ có trước đây với tôi.

Phải chăng thầy vừa chết, đồng thời lại vừa sống?

Câu hỏi này là từ Ma Prem Aranyo.

Cái chết thật đẹp, cũng đẹp như cuộc sống - chỉ cần bạn biết cách giao tiếp với cái chết. Nó tuyệt vời bởi nó là thảnhthơi. Nó đẹp vì người ta trở về nguồn cội của sự tồn tại - để thảnh thơi, để nghỉ ngơi, để sẵn sàng quay lại lần nữa.

Sóng dậy lên từ đại dương, rồi rơi trở lại đại dương, rồi lại dậy lên nữa. Nó sẽ có một ngày khác, nó sẽ được sinh ra lần nữa dưới một dạng khác. Và rồi nó lại rơi xuống nữa và biến mất.

Chết chỉ là việc tan biến vào cội nguồn. Chết là đi vào cái không biểu lộ. Chết là rơi vào giấc ngủ trong điều thiêng liêng. Bạn sẽ lại nở hoa lần nữa. Bạn sẽ lại thấy mặt trời và mặt trăng, và cứ thế mãi cho đến khi bạn trở thành vị phật - cho tới khi bạn có khả năng chết một cách có ý thức, cho tới khi bạn có khả năng thảnh thơi một cách có ý thức, một cách có hiểu biết, trong điều thiêng liêng. Thế thì sẽ không có trở lại.  Đó  là  cái  chết  cuối  cùng,  đó  là  cái  chết  tối  thượng.  Cái chết  bình  thường  là  cái  chết  tạm  thời;  bạn  sẽ  còn  quay  lại nữa.  Khi  vị  phật  chết,  ông  ấy  chết  vĩnh  viễn.  Cái  chết  của ông ấy có phẩm chất của vĩnh hằng. Nhưng ngay cả cái chết tạm thời cũng đẹp.

Và  bạn  cũng  phải  đấy,  Aranyo:  tôi  đồng  thời  chết  và sống. Như một con người, tôi chết. Như một ai đó, tôi chết. Như không ai cả, tôi sống.

Bạn nói "Lần đầu tiên tôi thấy người chết là khi tôi thấy bà mình chết. Bà nằm trên giường, tái nhợt và yên bình, lặng lẽ  và  hạnh  phúc  thế,  vừa  cởi  mở  vừa  khép  kín.  Tôi  ghen  tị nhưng đồng thời cảm thấy sợ hãi."

Nhớ  lấy,  đó  có  thể  mối  quan  hệ  của  bạn  với  tôi  nữa: ghen tị và đồng thời sợ hãi nữa. Bạn sẽ phải gạt nỗi lo sợ của mình sang bên, vì nỗi sợ có thể ngăn cản bạn - có thể ngăn cản bạn tận hưởng cơ hội này đang có sẵn cho bạn. Rất khó tìm ra một người là không ai cả; bạn đã tìm thấy một người. Và  chừng  nào  bạn  chưa  trở  thành  không  ai  cả,  nhớ  là  bạn đang để lỡ mất cơ hội. Chết như tôi đã chết, và thế thì bạn sẽ sống như tôi sống.

Có cuộc sống chẳng liên quan gì với bất kì người nào. Có  cuộc  sống  chẳng  liên  quan  gì  với  bất  kì  cái  ta  nào.  Có cuộc sống của cái trống rỗng - hồn nhiên và trong trắng. Tôi làm nó thành sẵn có cho bạn. Gạt nỗi sợ của bạn qua một bên đi, lại gần tôi hơn. Để tôi trở thành cái chết của bạn và phục sinh của bạn.

Một thiền sư, Bunon, đã nói, "Khi sống, là người chết, hoàn  toàn  là  người  chết,  và  cư  xử  tuỳ  ý  và  tất  cả  mọi  việc đều tốt."

Câu hỏi cuối cùng:

Osho kính yêu,

Có phải tri thức bao giờ cũng nguy hiểm không?

Không  phải  bao  giờ  cũng  như  vậy.  Va  tri  thức  không nguy  hiểm,  nhưng  thành  thạo  lại  nguy  hiểm.  Biết  được  các sự kiện là hoàn toàn tốt, nhưng quên mất điều huyền bí của cuộc sống là nguy hiểm. Cho nên tri thức không phải bao giờ cũng nguy hiểm; đôi khi nó có thể có ích nhiều lắm đấy.

Một giai thoại nhỏ:Maureen,  vợ  của  Paddy,  một  công  nhân  Irland,  được đưa vào nhà hộ sinh sáng hôm ấy. Sau chín tháng mang bầu và bây giờ trong cơn đau đẻ, cô đã cho ra đời hai bé gái sinh đôi tuyệt đẹp.

Sau một ngày lao động trong bụi bặm nơi công trường xây dựng, Paddy rảo bước đến bệnh viện thăm vợ đang nằm trong khu mới sinh, trong không khí mát dịu của buổi chiều thu.

"Hello, chào em thân yêu", anh ta đến cạnh giường, thì thầm  vào  tai  Maureen  và  tò  mò  liếc  mắt  nhìn  hai  em  bé  sơ sinh do một cô y tá bế trên tay đem đến.

"Em được hai đứa bé sinh đôi, anh yêu", Maureen nói. Trong cả mười phút dài dằng dặc, Paddy ngồi lặng yên, sững người, không biết phải hiểu sự việc này ra sao.

Tiếng chuông reo trong phòng làm anh ta sực tỉnh. Anh hôn  Maureen  rồi  ra  về.  "Cứt  thật!",  anh  ta  lầu  bầu,  đi  trong hành lang, "ông mà tóm được tên khốn nạn kia, ông giết!"

III.        Bánh xe pháp

Kinh Kim Cương của Phật Gautama

‘Bởi vì, dù bất cứ ở đâu, vị bồ tát khi bố thí không nên chấp  vào  bất  cứ  một  điều  gì.  Bồ  tát  nên  bố  thí  mà không cần được trợ giúp bởi một tín hiệu nào. Tại sao vậy? Bởi vì nếu bồ tát bố thí một cách hoàn toàn vô tư thì phúc đức thật là vô lượng.’

Phật hỏi, ‘Subhuti, ông nghĩ sao, ông có cho rằng thấy được  các  tướng  của  Như  Lai  là  thấy  được  Như  Lai không?’  Ông  Subhuti  thưa,  ‘Bạch  Thế  Tôn,  không  thể cho  rằng  thấy  được  các  tướng  của  Như  Lai  là  thấy được  Như  Lai.  Tại  sao  vậy?  Vì  Như  Lai  đã  dạy  rằng các  tướng  của  Như  Lai  không  phải  thật  là  các  tướng của  Như  Lai.’  Phật  nói  tiếp,  ‘Bất  kì  cái  gì  có  hình tướng  đều  là  giả.  Nếu  các  ông  hiểu  rằng  tất  cả  mọi hình  tướng  đều  không  thật,  tức  là  các  ông  thấy  được

Như Lai.’

Ông Subhuti hỏi Phật, ‘Bạch Thế Tôn, trong thời vị lai, thời mạt pháp, trong năm trăm năm cuối cùng, vào lúc chính  pháp  suy  đồi,  sụp  đổ,  chúng  sinh  nghe  giảng Kinh này chẳng biết có hiểu được chân lí hay không?’ Phật bảo, ‘Subhuti, ông chớ nói như vậy! Cả trong thời vị  lai  mạt  pháp  cũng  có  những  chúng  sinh  khi  nghe giảng  kinh  này  sẽ  hiểu  được  chân  lí.  Bởi  vì,  Subhuti, trong  thời  vị  lai,  mạt  pháp  vẫn  sẽ  có  những  vị  bồ  tát. Những vị này đã trồng căn lành không phải chỉ một đời phật  mà  họ  đã  nhiều  kiếp  tu  hành,  từ  vô  lượng  vô  số chư phật, nên khi được nghe những lời kinh này, họ sẽ hiểu và sẽ tin. Subhuti! Như Lai biết rõ họ, nhờ trí huệ của phật, Như Lai thấy rõ họ, nhờ huệ nhãn của phật. Subhuti! Như Lai hoàn toàn biết rõ họ. Và tất cả họ sẽ được phước đức vô lượng vô biên.’

Vậy,  Subhuti,  lắng  nghe  cho  rõ  và  chăm  chú,  Phật Gautama nói. Những lời này thật kì lạ - kì lạ vì Phật đang nói với  vị  bồ  tát.  Sẽ  không  có  gì  kì  lạ  nếu  những  lời  này  được nói  cho  người  thường.  Ta  có  thể  hiểu  được  rằng  người thường  cần  phải  lắng  nghe  cho  rõ.  Lắng  nghe  sao  khó  thế. Lắng nghe có nghĩa là hiện hữu ở đây và bây giờ. Lắng nghe có nghĩa hiện hữu nhưng không một ý nghĩ nào. Lắng nghe có nghĩa thật tỉnh táo và nhận biết. Nếu những điều kiện này được đáp ứng, chỉ thế thì bạn mới lắng nghe.Tâm  trí  của  bạn  như  kẻ  điên  rồ  bên  trong,  kẻ  điên  rồ đắm  đuối.  Tâm  trí  cứ  xoay  tròn  cả  nghìn  lẻ  một  ý  nghĩ,  và tâm trí cứ vơ vẩn khắp thế giới - trong quá khứ, trong tương lai.  Làm  sao  bạn  có  thể  lắng  nghe  được?  Và  dù  bạn  đang lắng nghe thế nào, việc nghe đó sẽ không phải là nghe đúng chút nào. Bạn sẽ nghe cái gì đó khác, không được nói ra chút nào,  bạn  sẽ  cứ  bỏ  lỡ  điều  được  nói  ra  -  bởi  vì  bạn  không trong  hài  hoà.  Dĩ  nhiên  bạn  sẽ  lắng  nghe  những  lời,  bởi  vì bạn không điếc, nhưng chừng ấy không phải là lắng nghe.

Đó là lí do tại sao mà Jesus cứ luôn luôn nói với các đệ tử  của  ông  ấy,  "Nếu  các  ông  có  tai,  nghe.  Nếu  các  ông  có mắt, nhìn." Các đệ tử đó không điếc mà cũng chẳng mù. Họ có mắt tinh như mắt bạn, họ có tai thính như tai bạn. Những lời của Jesus không lạ kì; chúng có liên quan. Ông ấy  đang nói cho những người bình thường; ông ấy phải lôi kéo sự chú ý của họ, ông ấy phải nói to. Nhưng lời của Phật mới kì lạ - ông  ấy  đang  nói  với  vị  bồ  tát,  một  sinh  linh  thượng  đẳng, một sinh linh bồ đề; một người đã sắp sửa trở thành vị phật.

Khi  ông  ấy  nói  'Vậy,  Subhuti,    lắng  nghe  cho  rõ  và chăm chú’ thì điều này là có ý nghĩa đích xác gì?

Lắng  nghe  cho  rõ  thường  có  nghĩa  là  lắng  nghe  trong trạng  thái  tiếp  nhận,  trong  sự  tiếp  nhận  sâu  sắc.  Khi  bạn nghe,   bạn   thường   biện   luận,   bạn   thường   phán   xét,   bạn thường nói, "Ờ, điều này đúng đấy, vì nó phù hợp với ý thức hệ của tôi, còn điều này thì không đúng vì tôi thấy nó chẳng logic.  Cái  này  phải,  cái  này  không  phải.  Cái  này  tôi  có  thể tin,  cái  này  tôi  không  thể  tin..."  Nếu  bạn  cứ  liên  tục  đưa  ra mọi thứ như thế bên trong, thì bạn vẫn đang nghe đấy, nhưng bạn lại không lắng nghe cho rõ.

Bạn  đang  nghe  cùng  với  sự  can  thiệp  của  tâm  trí  quá khứ  của  mình.  Ai  là  việc  phán  xét  này?  Đấy  không  phải  là bạn, đấy là quá khứ của bạn. Bạn đã từng đọc vài điều, bạn đã từng nghe vài điều, bạn đã từng bị huấn luyện về vài điều. Đấy là quá khứ liên tục can thiệp vào. Quá khứ muốn chính nó  trường  tồn.  Nó  không  cho  phép  bất  cứ  cái  gì  làm  ngắt quãng nó. Nó không cho phép bất cứ cái gì mới; nó chỉ cho phép  những  cái  cũ  khớp  với  nó.  Đó  là  điều  bạn  cứ  làm  khi bạn phán xét, khi bạn chỉ trích, khi bạn thảo luận bên trong và tranh luận.

Lắng nghe cho rõ nghĩa là nghe một cách vâng lời. Từ

‘vânglời - obedience’ này thật tuyệt vời. Bạn sẽ ngạc nhiên khi  biết  rằng  nguyên  gốc  của  ‘vâng  lời’  là  từ  obedire  -  có nghĩa  là  nghe  thấu  đáo.  Tại  sao  ‘vâng  lời’  lại  có  nghĩa  là nghe  thấu  đáo?  Chúng  cùng  nghĩa  sao?  Vâng,  chúng  cùng nghĩa. Nếu bạn lắng nghe một cách toàn bộ, thấu đáo, bạn sẽ vâng lời. Nếu chân lí có đó, bạn sẽ vâng theo. Bạn sẽ không cần bất kì quyết định gì về phần mình. Chân lí tự nó là bằng chứng. Một khi đã được nghe, bạn sẽ trở nên vâng lời nó. Do đó từ ‘vâng lời’ này có nguồn gốc từ obedire - lắng nghe một cách thấu đáo. Hay như tín ngưỡng Do Thái nói vạch trần lỗ tai ra.  Nếu  bạn đã thực sự  để  mở tai mình và không có can thiệp,  không  có  quấy  rối  bên  trong,  không  có  phân  tán  vào bất kì đâu, thì bạn không chỉ để mở tai mình, bạn còn để mở cả trái tim mình. Và nếu hạt mầm rơi vào trái tim, sớm hay muộn nó cũng sẽ trở thành cây, sớm hay muộn nó cũng sẽ nở hoa.  Có  thể  mất  chút  thời  gian  để  cho  nó  trở  thành  cây.  Sẽ phải chờ đúng  mùa  vụ, chờ mùa  xuân đến,  nhưng  nó  sẽ trở thành cây. Bạn sẽ vâng lời nó nếu bạn đã nghe thấy chân lí.

Đó  là  lí  do  tại  sao  tâm  trí  không  cho  phép  bạn  nghe thấy điều ấy, vì tâm trí nhận biết về sự kiện là một khi chân lí đã được nghe thấy thì không còn lối thoát. Cho nên nếu bạn muốn  thoát,  tốt  hơn  cả  là  đừng  nghe.  Một  khi  đã  nghe  rồi, bạn bị bắt vào trong nó; thế thì không lối thoát. Làm sao bạncó thể thoát ra được khi bạn biết chân lí là gì? Thế thì chính hiện tượng bạn biết chân lí là gì sẽ tạo nên kỉ luật trong bạn. Bạn bắt đầu tuân theo nó. Và đấy không phải là cái gì bạn áp đặt lên mình; nó đến theo ý riêng của nó.

Chốt tai cần phải bị vứt bỏ đi. Những chốt tai ấy là gì? Sợ chân lí là cái chốt cơ bản. Bạn sợ chân lí - mặc cho điều bạn nói ra, mặc cho bạn cứ lắp đi lắp lại rằng "tôi muốn biết chân lí". Bạn sợ chân lí vì bạn đã sống trong dối trá. Và bạn đã sống  trong  dối trá lâu đến  mức tất  cả những  điều  dối trá đó đều sợ hãi, run rẩy - nếu chân lí đến, tất cả chúng sẽ phải rời bỏ bạn. Chúng đã trở thành người chủ của bạn. Hệt như bóng  tối  sợ  ánh  sáng,  dối  trá  sợ  chân  lí.  Khoảnh  khắc  bạn tiến tới gần chân lí hơn, tâm trí sẽ trở nên rất rối loạn. Nó sẽ tạo ra nhiều náo động, nó sẽ tung ra làn bụi mù, nó sẽ tạo ra đám  mây  bao  phủ  lấy  bạn  để  cho  bạn  không  thể  nào  biết được chân lí là gì.

Các chốt tai cần phải bị vứt bỏ đi. Cái chốt cơ bản là sợ hãi.  Bạn  đang  bị  khoá  lại  trong  cái  sợ.  Phật  đã  nói  rằng chừng  nào  bạn  còn  chưa  can  đảm  thì  bạn  vẫn  chưa  đạt  tới được  chân  lí.  Và  nhìn  tôn  giáo  của  bạn  mà  xem,  nhìn  điều bạn  đã  làm.  Cái  gọi  là  các  tôn  giáo  của  bạn  tất  cả  đều  dựa trên sợ hãi. Và thông qua sợ hãi thì không có đường tới chân lí; chỉ có can đảm mới biết chân lí là gì.

Khi bạn cúi mình trong nhà thờ, đền chùa, hay bạn cúi đầu trước pho tượng, kinh sách, tín ngưỡng, việc cúi mình đó xuất  phát  từ  đâu?  Quan  sát  bên  trong  -  và  bạn  sẽ  thấy  chỉ toàn  sợ  hãi  với  sợ  hãi.  Từ  sợ  hãi  thì  không  có  niềm  tin, nhưng cái gọi là niềm tin thì tất cả đều dựa trên sợ hãi. Đó là lí do tại sao trên thế giới này rất hiếm khi bắt gặp được người có  niềm  tin,  vì  niềm  tin  chỉ  xảy  ra  khi  sợ  hãi  đã  biến  mất. Niềm tin chỉ xuất hiện trên cái chết của sợ hãi.

Niềm tin nghĩa là tin cậy. Làm sao người luôn luôn sợ hãi  có  thể  tin  cậy  được?  Người  đó  bao  giờ  cũng  nghĩ  ngợi, người  đó  bao  giờ  cũng  ranh  mãnh,  người  đó  bao  giờ  cũng bảo vệ, đề phòng. Làm sao người đó có thể tin cậy được? Để tin cậy, bạn cần dũng cảm. Để tin cậy, bạn cần phải bạo dạn. Để tin cậy, bạn cần có khả năng mạo hiểm. Để tin cậy, bạn cần đi vào trong hiểm nguy.

Mấy hôm trước đây, tôi đã nhìn một chữ biểu ý Trung quốc nói về khủng hoảng và trí tò mò của tôi bị kích thích, vì chữ  biểu  ý  Trung  quốc  cho  khủng  hoảng  bao  gồm  hai  biểu tượng: một có nghĩa hiểm nguy, và biểu tượng kia có nghĩa cơ  hội.  Đúng  đấy,  khoảnh  khắc  đó  là  cốt  yếu  khi  bạn  đối diện với cả hai nguy hiểm và cơ hội. Nếu bạn không đi vào trong nguy hiểm này, bạn sẽ bỏ lỡ cơ hội. Nếu bạn muốn có cơ  hội,  bạn  sẽ  phải  đi  vào  trong  nguy  hiểm.  Những  người biết cách sống nguy hiểm, chỉ họ mới là người tôn giáo. Sợ hãi  là  cái  chốt  tai  cơ  bản.  Rồi  còn  có  những  cái  chốt  khác, nhưng chúng nảy sinh từ cái sợ - nào phán xét, biện luận, níu bám với quá khứ, không cho phép cái mới đi vào trong bản thể bạn.

Trongrất nhiều dạng, trong rất nhiều ngôn ngữ, từ chỉ sự  vâng  lời  là  dạng  nhấn  mạnh  của  từ  lắng  nghe.  Horchen, gehorchen,  obedire  vân  vân  -  tất  cả  những  từ  này  đơn  giản nói tới việc lắng nghe toàn bộ, mãnh liệt, đam mê. Một điều nữa. Bạn sẽ ngạc nhiên khi biết rằng từ ‘absurd’ - ngớ ngẩn - đích xác là ngược lại với từ vâng lời. Chữ la tinh ‘absurdus’ nghĩa là điếc đặc. Cho nên nếu bạn nói cái gì đó là ngớ ngẩn, absurd, thì bạn đơn giản nói ‘Tôi hoàn toàn điếc đặc với điều người  ta  đang  nói  cho  tôi.’  Thay  thế  thái  độ  điếc  đặc  bằng thái độ vâng lời và thế thì bạn sẽ có khả năng lắng nghe, thế thì bạn sẽ để trần tai ra nghe, thế thì bạn sẽ cởi mở hoàn toàn.Điều tốt là nên nói với người bình thường "Lắng nghe chăm  chú  vào."  Nhưng  sao  Phật  lại  nói  điều  đó  với  ông Subhuti? Có cái gì đó rất có ý nghĩa cần phải được hiểu. Lời nói  tự  nó  chẳng  có  nghĩa gì cả;  ý  nghĩa chỉ  được tạo  ra  khi lời nói được đề cập tới ai đó. Lời nói được dành cho ai đó sẽ xác  định  ra  ý  nghĩa.  Cho  nên  bạn  không  thể  tìm  thấy  nghĩa đó trong bất kì từ điển nào vì từ điển không soạn riêng cho bồ tát; chúng được soạn cho những người bình thường.

Vậy thì câu này có nghĩa gì - lắng nghe cho rõ và chăm chú.  Nó  hàm  ý  một  đôi  điều  cần  phải  được  hiểu.  Một:  khi một  người  như  tôn  giả  Subhuti  có  đó,  hoàn  toàn  không  có vấn đề chốt lỗ tai, không có chút nào. Không có vấn đề gì về sự cởi mở của ông ấy đối với Phật, không có nghi ngờ gì về điều  đó  cả;  ông  ấy  cởi  mở  rồi.  Chắc  chắn  là  ông  ấy  không còn  gì  tranh  luận  với  Phật;  ông  ấy  hoàn  toàn  hài  hoà  với Phật,  tuôn  chảy  với  Phật.  Nhưng  khi  một  người  đã  đạt  tới trạng thái bồ tát, khi một người đã tới rất gần phật tính, lại có vài vấn đề mới.

Mỗi  giai  đoạn  mới  của  tâm  thức  đều  có  vấn  đề  riêng của nó. Đây là vấn đề đối với bồ tát: ông ấy cởi mở, ông ấy tiếp nhận, ông ấy sẵn sàng, nhưng ông ấy đã trở nên bị bật rễ khỏi  thân  thể.  Trái  tim  ông  ấy  cởi  mở,  bản  thể  ông  ấy  cởi mở,  nhưng  ông  ấy  lại  không  còn  được  bắt  rễ  vào  thân  thể. Ông ấy đã trở nên tách ra khỏi thân thể; thân thể chỉ còn treo quanh đó. Ông ấy không sống trong thân thể, ông ấy gần như không đồng nhất với thân thể nữa - đấy là vấn đề.

Khi ai đó bảo bạn, "Lắng nghe cho rõ", người đó muốn nói  rằng  thân  thể bạn  đang  lắng  nghe,  nhưng  bạn  thì  không lắng nghe. Khi Phật nói điều đó với ông Subhuti, ông ấy ngụ ý  "Ông  lắng  nghe,  nhưng  thân  thể  ông  không  lắng  nghe." Điều đó hoàn toàn đối lập. Khi bạn nghe, thân thể bạn ở đây, bạn không ở đây. Lời nói đi vào tai này, tạo nên âm thanh và tiếng động ở đó, rồi đi ra tai kia. Chúng chưa bao giờ đi vào bản  thể  bạn;  bản  thể  bạn  không  chạm  vào  chúng.  Đối  với một người như ông Subhuti, chính là điều ngược lại. Bản thể ông ấy có đấy, nhưng thân thể ông ấy lại không có đấy. Ông ấy đã mất dấu vết của thân thể. Ông ấy quên mất, ông ấy có xu hướng quên thân thể. Có những khoảnh khắc mà ông ấy chẳng  còn  nghĩ  đến  thân  thể  chút  nào.  Ông  ấy  sẽ  có  đó nhưng thân thể sẽ không có đó. Ông ấy đã tới trạng thái vô thân thể.

Bây  giờ,  lắng  nghe  chỉ có thể thực hiện  được khi thân thể và linh hồn cùng kết hợp nhau. Trong bạn thân thể hiện diện,  linh  hồn  vắng  mặt.  Trong  ông  Subhuti  linh  hồn  hiện diện nhưng  thân thể vắng mặt. Đó là ý của Phật khi ông ấy nói, "Subhuti, lắng nghe cho rõ". Đem thân thể ông lại đây. Để thân thể ông vận hành. Nhập xác, bắt rễ trong thân thể, vì thân thể là phương tiện, thân thể là công cụ, cái trung gian.

Và  Phật  nói,  ...  và  chăm  chú.  Phải  chăng  ông  Subhuti thiếu chú ý? Điều này không thể có, vì nếu như vậy thì ông ấy không thể là sinh linh bồ đề. Sinh linh bồ đề là người đã đạt tới sự chú ý, người nhận biết, người tỉnh táo, người có ý thức, người không còn là người máy nữa. Thế thì tại sao Phật lại bảo "Chú ý, chăm chú lắng nghe?" Lần nữa một ý nghĩa khác cần phải được hiểu.

Một  người  như  ông  Subhuti  có  xu  hướng  rút  vào  nội tâm. Nếu ông ấy không nỗ lực, ông ấy sẽ chìm vào trong bản thể mình, ông ấy sẽ bị mất hút ở đó. Ông ấy chỉ có thể ở bên ngoài nếu ông nỗ lực. Đối lập lại là trường hợp bạn: phải nỗ lực lắm thì bạn hãn hữu mới có thể rút vào bản thể nội tâm mình.  Trong  một  khoảnh  khắc  ý  nghĩ  dừng  lại  và  bạn  mất hút vào cảnh tuyệt vời của nội tâm. Nhưng điều này hiếm khixảy  ra,  và  bạn  chỉ  đạt  được  tới  đó  bằng  những  cố  gắng  lâu dài  gian  nan  -  thiền,  yoga,  thế  này  thế  nọ  -  và  thế  thì  chỉ trong một vài khoảnh khắc bạn có cái đẹp đó, phúc lành đó. Bầu  trời  rộng  mở,  mây  mù  biến  mất  nhường  chỗ  cho  ánh sáng,  và  có  cuộc  sống,  có  niềm  vui  hoàn  toàn.  Nhưng  chỉ hiếm  hoi  lắm  mới  có  các  khoảnh  khắc  đó...  lần  nữa  rồi  lần nữa nó lại mất đi. Nếu bạn hết sức cố gắng để chú ý thì bạn đạt tới kinh nghiệm nội tâm này.

Đối  với  ông  Subhuti,  lại  là  điều  ngược  lại.  Ông  ấy  đã mất  hút  trong  bản  thân  mình,  hoàn  toàn  chìm  ngập  trong niềm vui nội tâm. Chừng nào ông ấy còn chưa nỗ lực, ông ấy sẽ không thể nào lắng nghe được điều Phật đang nói. Ông ấy hoàn toàn có khả năng nghe im lặng của Phật. Nếu Phật im lặng,  sẽ  có  giao  cảm,  nhưng  nếu  Phật  nói  cái  gì  đó,  ông  ấy phải cố gắng, ông ấy phải kéo mình, ông ấy phải đi ra, ông ấy  phải  ra  khỏi  bản  thể  và  nhập  xác,  ông  ấy  phải  rất  chăm chú. Ông ấy bị say với rượu nội tâm.

Do đó Phật nói những lời kì lạ này: lắng nghe cho rõ và chăm chú. Và đây là lần đầu tiên tôi giải thích cho các bạn về những lời này. Từ hai mươi nhăm thế kỉ rồi, chưa có ai bình giải  về  những  lời  này.  Chúng  đã  bị  hiểu  một  cách  bình thường,  cứ  như  là  Phật  đang  nói  với  bất  kì  ai,  "Lắng  nghe cho rõ và chăm chú". Phật không nói với người bình thường đâu.

Đã hai mươi nhăm thế kỉ rồi mà không ai bình giải cho đúng. Người ta cứ tưởng rằng họ đã hiểu ý nghĩa của những lời  này.  Ý  nghĩa  của  những  lời  này  thay  đổi:  nó  phụ  thuộc vào người dùng chúng, vào người nghe chúng. Ý nghĩa của những lời này tuỳ theo ngữ cảnh và hoàn cảnh. Lời tự chúng không  có  ý  nghĩa.  Lời  là  vô  nghĩa.  Ý  nghĩa  chỉ  nảy  sinh trong tình huống đặc biệt.

Bây  giờ  tình  huống  này  là  rất  hi  hữu.  Phật  đã  dùng những lời này cả nghìn lần; ngày nào ông ấy cũng phải dùng những  lời  này  cho  mọi  người  -  "Lắng  nghe  cho  rõ,  chăm chú".  Cho  nên  những  người  đã  bình  giảng  về  Kinh  Kim Cương đều bỏ lỡ. Tôi cho là người bình giảng không phải là người chứng ngộ. Họ biết về ngôn ngữ nhưng họ hoàn toàn không nhận biết về tình huống kì lạ này. Phật không nói với người  bình  thường  nào  đó;  Phật  đã  nói  với  ai  đó,  người  rất gần với phật tính, người đang ở ngay biên giới của nó, sắp đi vào phật tính.

Và  ông  ấy  bắt  đầu  câu  này  bằng  chữ  ‘vậy’:  Vậy, Subhuti, lắng nghe cho rõ và chăm chú. Chữ ‘vậy’ này cũng rất  phi  logic.  Chữ  ‘vậy’  chỉ  logic  khi  nó  tới  như  một  phần, như phần kết của logic tam đoạn luận. ‘Tất cả mọi người đều chết. Socrates là một người, vậy Socrates chết.’ Thế thì ‘vậy’ là  hoàn  toàn  phải.  Nó  là  một  phần  của  tam  đoạn  luận,  một kết  luận.  Nhưng  ở  đây  không  có  logic,  chẳng  có  gì  đứng trước nó cả, không có tiền đề. Và Phật bắt đầu bằng phần kết

- vậy.

Điều đó nữa cũng có tính kì lạ trong nó. Và đó là cách thức của Phật. Đó là cách thức mà trong Tâm Kinh, ông ấy đã nói với ông Sariputra*: Vậy! Sariputra... Bây giờ ông ấy nói:  Vậy,  Subhuti...  Subhuti  chẳng  nói  điều  gì  để  cần  đến chữ  ‘vậy’,  Phật  chẳng  nói  điều  gì  để  cần  đến  chữ  ‘vậy’, nhưng  cái  gì  đó  đang  hiện  diện  trong  bản  thể  ông  Subhuti. Chữ ‘vậy’ có quan hệ tới sự hiện diện đó; chẳng điều gì đã được thốt ra.

Thầy  đáp  ứng  cái  đang  hiện  diện  trong  bạn.  Thầy  đáp ứng im lặng của bạn hơn là lời của bạn. Thầy quan tâm đến việc truy tìm của bạn hơn những câu hỏi của bạn. Thầy quan

*  Kinh sách của Việt Nam phiên âm là Xá Lợi Phất hay Xá Lợi Tửtâm đến nhu cầu của bạn hơn là câu hỏi của bạn. Chữ ‘vậy’ này  chỉ  ra  một  nhu  cầu  tinh  tế  trong  bản  thể  sâu  thẳm  của Subhuti. Có thể tự ông Subhuti cũng chưa nhận biết được về nó,  có  thể  ông  Subhuti  sẽ  cần  có  một  chút  thời  gian  để  trở nên nhận biết về điều đó.

Thầy phải cứ nhìn vào trong bản thể của đệ tử và thầy phải  đáp  ứng  lại  cái  nhu  cầu  nội  tâm  đó  -  được  diễn  đạt, không được diễn đạt, đấy không phải là vấn đề. Có thể nếu bị bỏ lại một mình, đệ tử sẽ mất nhiều tháng để tìm ra nhu cầu đó - hay thậm chí nhiều năm, hay thậm chí nhiều kiếp sống nữa. Nhưng thầy không chỉ nhìn vào quá khứ của bạn, không chỉ nhìn vào hiện tại của bạn, mà còn nhìn cả vào tương lai của  bạn  nữa.  Cái  gì  sẽ  là  nhu  cầu  của  bạn  ngày  mai,  ngày kia,  kiếp  này  và  kiếp  tiếp  -  thầy  đưa  ra  toàn  bộ  cuộc  hành trình.  Chữ  ‘vậy’  này  có  liên  quan  đến  một  nhu  cầu  nào  đó bên trong bản thể nội tâm của tôn giả Subhuti.

Và bây giờ là lời kinh:

‘Bởi vì, dù bất cứ ở đâu, vị bồ tát khi bố thí không nên chấp vào bất cứ một điều gì.’

Đó là cái nhu cầu mà vì nó Phật đã dùng Vậy, Subhuti, lắng  nghe  cho  rõ  và  chăm  chú.  Trong  thâm  tâm,  chắc  hẳn ông Subhuti có ý niệm này, một ý niệm rất tinh vi - "Nếu ta đem bố thí cho mọi người những gì ta chứng đắc thì phước đức của ta sẽ lớn."

Điều  này  có  thể  chưa  thành  lời,  điều  này  có  thể  chưa thành  ý  nghĩ;  nó  có  thể  mới  chỉ  là  một  cảm  giác,  một  gợn sóng  khởi  lên  sâu  trong  thâm  tâm.  "Nếu  ta  bố  thí  pháp  cho chúng sinh..." và đó là bố thí lớn nhất, Phật đã từng nói thế. Bố thí lớn nhất là bố thí chứng ngộ của bạn cho mọi người, chia sẻ nó. Điều đó phải là điều lớn nhất. Ai đó chia sẻ tiền bạc: điều đấy chẳng là gì cả. Ngay cả nếu người đó không có ý định chia sẻ, thì tiền bạc vẫn cứ bị bỏ lại đây khi người đó chết. Ai đó chia sẻ cái gì đó khác. Nhưng chia sẻ chứng ngộ, đó là chia sẻ cái vĩnh hằng, chia sẻ chứng ngộ là chia sẻ điều thiêng liêng, chia sẻ điều tối thượng. Phật đã gọi đó là bố thí lớn nhất.

Bây giờ Phật đang bảo ông Subhuti chia sẻ bất kì cái gì ông ấy đã chứng đắc. Và tạo ra một quyết tâm, chittopad, tạo ra một quyết tâm lớn trong bản thể bạn rằng bạn sẽ không rời khỏi bờ bên này chừng nào bạn còn chưa giải thoát hết cho mọi chúng sinh. Tạo ra một hành động quyết định lớn trong bản  thể  bạn  trước  khi  bạn  bắt  đầu  tan  biến.  Trước  khi  con thuyền của bạn bắt đầu tiến về bờ bên kia, khởi lên một ước muốn  lớn  lao  giúp  đỡ  mọi  người.  Ước  muốn  giúp  đỡ  mọi người đó sẽ đóng vai trò dây xích cột vào bờ bên này. Trước khi điều đó thành quá muộn, bạn tạo ra chittopad. Dùng hết sức  mình  trong  việc  đó  -  rằng  "ta  sẽ không  rời  khỏi  bờ bên này, cho dù bờ bên kia có hấp dẫn đến đâu."

Và  sức hấp  dẫn  thật  lớn.  Khi  tất  cả đã biến  chuyển  và bạn đã trở nên có khả năng sang bờ bên kia, nơi bạn đã từng khao  khát  trong  cả  triệu  kiếp  sống,  hấp  dẫn  rời  bỏ  bên  này thật là lớn. Vì cái gì? Bạn đã đau khổ đủ rồi, và bây giờ bạn đã có hộ chiếu để vào niết bàn. Thế mà Phật lại nói "Từ chối hộ chiếu đi, vứt bỏ nó đi và phát nguyện rằng ông không rời bỏ bờ bên này chừng nào ông còn chưa giải thoát cho tất cả các chúng sinh."

Khi nghe những lời này, một ước muốn tinh tế phải đã nảy  sinh  trong  tim  ông  Subhuti,  tận  nơi  sâu  thẳm  trong  bảnthể của ông, rằng "Đó sẽ là điều vĩ đại. Ta sẽ được vô lượng phước đức vì nó, vô lượng punya, vô lượng công đức." Điều đó phải đã là một gợn sóng nhỏ. Cũng khó ngay cả cho ông Subhuti  để  đọc  được  nó,  đọc  được  nó  là  gì.  Nó  phải  đã  loé lên, một tia chớp trực giác, trong một giây, hay chỉ một phần giây,  nhưng  nó  đã  được  phản  chiếu  trong  tấm  gương  của Phật.

Thầy  là  tấm  gương.  Bất  kì  cái  gì  trong  bạn  đều  được phản chiếu trong thầy. Đôi khi thầy sẽ không trả lời câu hỏi bạn  nêu  ra  bởi  lẽ  câu  hỏi  của  bạn  có  thể  chỉ  là  tò  mò  và chẳng liên quan gì đến bản thể nội tâm của bạn, hoặc câu hỏi của bạn có thể chỉ là phô bầy tri thức của bạn. Hay câu hỏi của bạn có thể chỉ để chứng tỏ cho người khác "Xem đấy, tôi là người tìm kiếm  tâm linh lớn  đấy chứ. Tôi hỏi những câu hỏi thật tuyệt vời." Câu hỏi không thể mang tính tồn tại, nó có thể chỉ là trí năng. Thế thì thầy sẽ không định trả lời nó.

Và đôi khi thầy sẽ trả lời câu hỏi mà bạn đã không hỏi; không  chỉ  không  hỏi,  mà  bạn  còn  chưa  bao  giờ  biết  đến  sự tồn tại của nó trong bạn. Nhưng nó sẽ liên quan tới nhu cầu và đòi hỏi sâu thẳm của bạn.

Phật nói:

‘Bởi vì, dù bất cứ ở đâu, vị bồ tát khi bố thí không nên chấp vào bất cứ một điều gì.’

Chấp vào, dựa vào, tức là có động cơ. Chấp vào nghĩa là "ta sẽ có được cái gì đó từ điều đó." Thế thì bạn đã bỏ lỡ toàn bộ vấn đề. Thế thì đấy là sự mặc cả, thế thì đấy không còn là bố thí nữa. Và niết bàn chỉ có thể là bố thí, nó không thể là mặc cả. Nó không phải là kinh doanh. Bạn phải cho nó đơn giản vì niềm vui tuyệt đỉnh của việc cho nó. Bạn không nên mang bất kì động cơ thu về bất kì điều gì từ nó. Nếu bạn mang động  cơ  thu  được  cái  gì  từ  nó  thì  bạn chẳng  thể giúp được ai cả; trên thực tế, bản thân bạn vẫn cần được giúp đỡ. Bạn vẫn còn chưa được giải thoát, bạn chưa có hộ chiếu sang bờ bên kia. Bạn có thể dẫn  sai đường nhưng bạn không thể hướng dẫn được.

Bố  thí  chân  chính  là  sự  tràn  đầy.  Bạn  chứng  ngộ  viên mãn  đến  mức  nó  đơn  giản  tràn  ra.  Điều  đó  cần  mọi  người đến mang đi. Và bạn cảm thấy biết ơn đối với bất cứ ai mang điều  đó  đi  hộ  bạn  vì  người  đó  làm  nhẹ  gánh  cho  bạn.  Khi đám mây tới và trút mưa xuống mặt đất, nó cảm thấy biết ơn mặt đất vì mặt đất đã nhận và đám mây được nhẹ gánh. Thế đấy, sự việc hệt như vậy.

Khi chứng ngộ nảy sinh, nó cứ tuôn chảy mãi. Bạn có thể cứ chia sẻ nó, bao nhiêu tuỳ ý, mà nó thì cứ tới mãi, cứ tràn  ngập  mãi,  tràn  ngập  mãi.  Không  có  chấm  dứt  cho  nó. Bạn đã tới được cội nguồn vĩnh hằng. Từ nay bạn đừng bủn xỉn nữa và đừng có động cơ nào nữa và cũng đừng có bất kì ý niệm nào về việc thu lại được cái gì đáp lại.

‘Bởi vì, dù bất cứ ở đâu, vị bồ tát khi bố thí không nên chấp vào bất cứ một điều gì.

Bồ tát nên bố thí mà không cần được trợ giúp bởi một tín hiệu nào.’

Người đó sẽ không nghĩ "Đây là bố thí" và người đó sẽ không nghĩ rằng "Ta là người cho và kẻ kia là người nhận." Không, tất cả những ý niệm và khái niệm này phải bị vứt bỏ hết.  Không  có  người  cho,  không  có  bố  thí,  không  có  người nhận; tất cả là cái một. Kẻ được bạn giúp cũng chính là bạnthôi.  Người  bạn  đang  cho  chỉ  là  một  dạng  khác  của  bạn... giống như bạn đang cho từ tay trái sang tay phải vậy. Không cần  phải  cảm  thấy  vĩ  đại  về  điều  đó.  Không  có  người  cho, không có người nhận mà cũng chẳng có bố thí nốt.

‘Bồ tát nên bố thí mà không cần được trợ giúp bởi một tín hiệu nào. Tại sao vậy?

Bởi vì nếu bồ tát bố thí một cách hoàn toàn vô tư thì phúc đức thật là vô lượng.’

Bây  giờ  đây  là  vấn  đề  mà  bạn  sẽ  nhiều  lần  phải  đối diện.  Vấn  đề  đó  là,  phước  đức  của  bạn  lớn  nếu  bạn  không nghĩ đến nó. Nếu bạn nghĩ đến nó, nó liền biến mất. Nếu bạn ham  muốn  nó,  bạn  sẽ  không  bao  giờ  được  nó.  Nếu  bạn không ham muốn nó, thì nó cứ mưa mãi lên bạn.

Trên  bình  diện  thấp  hơn,  phát  biểu  của  Jesus  là  phải. Phát biểu đó được trao cho người bình thường, "Hỏi và điều đó sẽ được cho. Tìm kiếm và ông sẽ tìm thấy. Gõ và cửa sẽ được mở ra cho ông." Nhưng Phật đang nói với ông Subhuti, và ông ấy nói chính xác, "Hỏi và điều đó sẽ không được cho. Tìm kiếm và ông sẽ không tìm thấy. Gõ cửa và cửa sẽ biến thành Vạn lí trường thành Trung Quốc; chúng sẽ không bao giờ mở." Và nhớ lấy, khác biệt là do ở người nghe. Jesus nói với  những  người  bình  thường,  Phật  nói  với  người  xuất chúng.

Phật hỏi:

‘Subhuti, ông nghĩ sao, ông có cho rằng thấy được các tướng của Như Lai là thấy được Như Lai không?’

Ông Subhuti thưa :

‘Bạch Thế Tôn, không thể cho rằng thấy được các tướng của Như Lai là thấy được Như Lai. Tại sao vậy? Vì Như Lai đã dạy rằng các tướng của Như Lai không phải thật là các tướng của Như Lai.’

Phật nói tiếp:

‘Bất kì cái gì có hình tướng đều là giả. Nếu các ông hiểu rằng tất cả mọi hình tướng đều không thật, tức là các ông thấy được Như Lai.’

Những  lời  trên  đây  có  vẻ  khó  hiểu.  Chúng  không  khó hiểu.  Chúng  có  vẻ  khó  hiểu  nhưng  chúng  không  khó  hiểu. Nhưng  ở  trình  độ  cao  mà  Phật  nói,  tất  cả  đều  trở  nên  mâu thuẫn:  mâu  thuẫn  trở  thành  cách  duy  nhất  để  diễn  đạt.  Ở trình độ viên mãn như vậy của bản thể, người ta phải thành ngược  đời.  Logic  mất  hết  ý  nghĩa.  Nếu  tiếp  tục  bám  giữ logic, người ta sẽ không thể đi vào sự viên mãn đó và người ta  không  thể  nào  diễn  đạt  được  chân  lí  đó.  Chân  lí  đó  nhất định phải là mâu thuẫn.

Phật  hỏi,  "Subhuti,  ông  có  cho  rằng  thấy  được  các tướng của Như Lai là thấy được Như Lai không?" Kinh sách Phật giáo chép rằng vị phật được đặc trưng bởi ba mươi hai tướng tốt, là những dấu hiệu của siêu nhân xuất chúng. Vậy ba mươi hai tướng tốt ấy có phải là yếu tố quyết định không?

Đối với người bình thường, các tướng đó là quyết định, vì bạn không có con mắt khác; bạn chỉ có thể thấy dấu hiệu bề  ngoài.  Bạn  sống  theo  dấu  hiệu,  theo  hình  tướng.  Nhưng đối  với  một  người  như  tôn  giả  Subhuti,  người  có  thể  thấyđược nội tâm, có thể thấy được bên trong Phật, thì những dấu hiệu bề ngoài, những tướng tốt ấy chẳng liên quan gì cả. Và hơn nữa, việc có được cái gì đó không phải là phẩm hạnh của vị  phật  -  cho  dù  là  ba  mươi  hai  tướng  tốt  đi  chăng  nữa. Chúng  chẳng  liên  quan  gì.  Vị  phật  phải  hoàn  toàn  rất  bình thường,  vì  ông  ấy  chẳng  có  gì  cả.  Đó  là  dấu  hiệu  thực  của ông ấy: không có gì cả. Không có cả đến phật tính, đấy mới là dấu hiệu thực của phật tính. Đây là cách mọi thứ trở thành mâu thuẫn.

Vị  phật  thực  là  người  thậm  chí  không  nhận  mình  là phật  nữa,  bởi  vì  mọi  điều  tự  nhận  đều  giả  dối.  Tự  nhận  là công việc của kẻ dối trá. Vị phật không nhận điều gì, ông ấy không tuyên bố. Ông ấy chẳng ham muốn gì. Ông ấy không mảy may quan tâm tới phô trương. Ông ấy không quan tâm tới  việc  thuyết  phục  bất  kì  ai  về  việc  ông  ấy  là  ai.  Ông  ấy hoàn toàn hiện hữu ở đó - bạn có thể chia sẻ ông ấy, bạn có thể cùng nhảy múa với ông ấy, bạn có thể chia sẻ lễ hội của ông ấy - nhưng ông ấy không có đó để chứng minh bất kì cái gì.  Chứng  minh  bất  kì  điều  gì  chỉ  chứng  tỏ  rằng  bạn  còn chưa đạt tới. Ông ấy chẳng có gì để phòng giữ cả.

Những  dấu  hiệu  bề  ngoài  ấy  có  thể  được  tạo  ra  bởi những kẻ không phải là chư phật. Bất cứ cái gì cũng có thể được  tạo  ra.  Thí  dụ,  hơi  thở  của  Phật  hoàn  toàn  im  lặng, dường như ông ấy không thở chút nào. Nhưng điều đó thì bất kì nhà yoga nào không phải là vị phật cũng có thể làm được. Bạn có thể tập tành, luyện thở, và bạn có thể đưa hơi thở tới điểm gần ngừng thở. Bạn có thể vượt qua Phật.

Hơi  thở  của  ông  ấy  chậm  bởi  vì  ông  ấy  đã  làm  chậm lại, không phải vì ông ấy đã luyện tập bất kì bài tập thở nào. Hơi thở ông ấy chậm vì ông ấy không đi đâu cả, vì tất cả mọi ham muốn đều đã tan biến; đó là lí do tại sao hơi thở ông ấy lại  chậm,  gần  như  không  thấy  được.  Lí  do  không  phải  là  ở chỗ  ông  ấy  là  một  nhà  yoga  vĩ  đại,  không.  Lí  do  là  ở  chỗ ham muốn đã bị vứt bỏ, chẳng có gì vội vã cả. Ông ấy chỉ đi dạo buổi sáng, ông ấy không định đi đâu cả. Ông  ấy không có tương lai, không lo nghĩ.

Bạn  đã  bao  giờ  quan  sát  chưa?  Khi  bạn  lo  nghĩ,  việc thở của bạn trở thành rối loạn. Khi bạn giận dữ, việc thở của bạn trở thành bạo hành. Khi bạn làm tình và đam mê nổi lên, việc  thở  của  bạn  trở  nên  rất  rối  loạn,  hừng  hực.  Niềm  đam mê của vị phật đã trở thành lòng từ bi, ham muốn của ông ấy đã  bị  vứt  bỏ,  tan  biến...  như  những  chiếc  lá  vàng  rụng  khỏi cây. Và hơi thở của ông ấy chậm dần, chậm dần, chậm dần.

Nhưng nếu đây là dấu hiệu, thế thì bất kì kẻ giả vờ nào cũng có thể phô diễn được dấu hiệu ấy. Phật ngồi hoàn toàn im  lặng,  tư  thế  ông  ấy  bất  động,  ông  ấy  cứ  lưu  mãi  một  tư thế. Nhưng điều này có thể được bất kì ai thực hiện, chỉ cần một chút ít thực hành, nhưng với thực hành ấy bạn sẽ không trở thành vị phật.

Cho nên Phật nói:

Phật nói tiếp:

‘Bất kì cái gì có hình tướng đều là giả...’

Nếu ai đó tự nhận, "Tôi có những tướng Phật đây này. Nhìn  đây,  tôi  là  phật  đấy!"  thì  đó  chỉ  là  giả  dối,  vì chính sự tự nhận là bằng chứng của giả dối.

Nếu các ông hiểu rằng tất cả mọi hình tướng đều không thật, tức là các ông thấy được Như Lai.’

Nhưng tại sao Phật bỗng nhiên lại hỏi ông Subhuti câu
ấy? Một ham muốn đã nảy sinh trong Subhuti. Hừ? - có mộtsố điều cần phải được hiểu. Một ham muốn phải đã nảy sinh trong Subhuti. Ông ấy sắp sửa thành vị phật. Một ham muốn phải đã nảy sinh, "Ta sắp được ba mươi hai tướng tốt. Ta sắp trở thành phật, ta sẽ được tôn là phật. Ta sẽ có ba mươi hai tướng tốt."

Điều này có thể chỉ là một ham muốn vô ý thức, chỉ là một  gợn  sóng...  Khi  nhìn  thấy  Phật  với  ba  mươi  hai  tướng tốt,  sự  duyên  dáng  của  ông  ấy,  vẻ  đẹp  của  ông  ấy,  ai  mà không  bắt  đầu  ham  muốn?  Và  ông  Subhuti  bây  giờ  có  khả năng,  đang  ở  ngay  ngưỡng  phật  tính.  Khi  Phật  đang  nói  về việc cho cứ như bạn không cho, khi Phật đang nói rằng nếu bạn  có  thể  cho  mà  không  mang  ý  niệm  về  người  cho,  vật tặng và người nhận thì được vô lượng phước đức... lắng nghe điều  này,  ông  ấy  phải  đã  khao  khát.  Niềm  khao  khát  có  thể vẫn còn là một hạt mầm tinh tế, nhưng ông ấy phải đã khao khát. "Thế thì với phước đức vô lượng như vậy, ta sẽ thành vị phật. Ta sẽ có ba mươi hai tướng tốt - cùng hương thơm vẫn  bao  quanh  Phật,  cùng  duyên  dáng,  cùng  rực  rỡ,  cùng phúc  lành!  A  ha!"  Ông ấy  phải  đã tạo  ra  đâu đó  ham  muốn này.

Thấy  được  ham  muốn  ấy,  Phật  nói  "Subhuti,  ông  nghĩ sao,  ông  có  cho  rằng  thấy  được  các  tướng  của  Như  Lai  là thấy  được  Như  Lai  không?"  Chừng  nào  bạn  còn  chưa  thấy được dòng chảy tiềm tàng ấy trong tâm thức hay vô thức của ông Subhuti, bạn sẽ không hiểu được Kinh Kim Cương.

Ông Subhuti hỏi Phật:

‘Bạch Thế Tôn, trong thời vị lai, thời mạt pháp, trong năm trăm năm cuối cùng, vào lúc chính pháp suy đồi, sụp đổ, chúng sinh nghe giảng Kinh này chẳng biết có hiểu được chân lí hay không?’

Bây giờ bạn sẽ ngạc nhiên: bây giờ là thời đại mà ông Subhuti  đang  nói  tới,  và  các  bạn  là  các  chúng  sinh  đó.  Hai nghìn năm trăm năm đã trôi qua. Ông Subhuti đã hỏi về các bạn.

Phật đã nói rằng bất kì khi nào một tôn giáo sinh ra, bất kì khi nào vị phật quay bánh xe pháp, dĩ nhiên bánh xe này sẽ dần dần bắt đầu dừng lại. Nó mất dần đà. Bạn quay bánh xe;  nó  sẽ  bắt  đầu  chuyển  động.  Rồi  dần  dần,  một  khoảnh khắc sẽ tới khi nó sẽ dừng lại.

Khi  vị  phật  chuyển  bánh  xe  Pháp,  mất  hai  nghìn  năm trăm năm bánh xe mới dừng hẳn. Cứ năm trăm năm trôi qua, bánh  xe  lại  giảm  đi  một  ít  đà.  Do  vậy  mà  có  năm  thời  của Pháp. Sau mỗi năm trăm năm pháp sẽ lại kém dần, giảm dần và giảm dần, và sau hai mươi nhăm thế kỉ bánh xe dừng lần nữa.  Nó  sẽ  cần  vị  phật  khác  để quay  bánh  xe cho  hai  mươi nhăm thế kỉ tiếp theo.

Đó  là  một  hiện  tượng  hi  hữu.  Thật  lạ  lùng  rằng  ông

Subhuti đã hỏi Phật:

‘Bạch Thế Tôn, trong thời vị lai, thời mạt pháp, trong năm trăm năm cuối cùng, vào lúc chính pháp suy đồi, sụp đổ, chúng sinh nghe giảng Kinh này chẳng biết có hiểu được chân lí hay không?’ Phật bảo: ‘Subhuti, ông chớ nói như vậy!

Cả trong thời vị lai mạt pháp cũng có những chúng sinh khi nghe giảng kinh này sẽ hiểu được chân lí. Bởi vì, Subhuti, trong thời vị lai, mạt phápvẫn sẽ có những vị bồ tát. Những vị này đã trồng căn lành không phải chỉ một đời Phật mà họ đã nhiều kiếp tu hành, từ vô lượng vô số chư Phật, nên khi được nghe những lời kinh này, họ sẽ hiểu và sẽ tin.

Subhuti! Như Lai biết rõ họ, nhờ trí huệ của Phật,

Như Lai thấy rõ họ, nhờ huệ nhãn của Phật.

Subhuti! Như Lai hoàn toàn biết rõ họ.

Và tất cả họ sẽ được phước đức vô lượng vô biên.’

Phật đang nói về các bạn đấy. Kinh này đang được nói cho  các  bạn  đấy.  Hai  mươi  nhăm  thế  kỉ  đã  qua  rồi.  Ông Subhuti đã hỏi về các bạn đấy.

Hôm  trước  tôi  đã  nói  với  các  bạn  rằng  nhiều  người trong  số  các  bạn  sẽ  thành  bồ  tát,  nhiều  người  trong  số  các bạn đang đi trên con đường này. Thật kì lạ rằng ông Subhuti đã đặt câu hỏi như trên. Và càng lạ lùng hơn nữa là Phật đã nói  "Những  chúng  sinh  ấy  sau  hai  mươi  nhăm  thế  kỉ  sẽ chẳng kém phước đức hơn ông mà lại còn phước đức hơn."

Tại sao vậy? Tôi đã nói với các bạn nhiều lần rằng các bạn là những người cổ đại, rằng các bạn đã bước đi trên thế gian này nhiều nhiều lần rồi, rằng các bạn đâu có nghe pháp lần  đầu,  rằng  các  bạn  đã  bắt  gặp  nhiều  vị  phật  trong  những kiếp  trước  của  mình  -  đôi  khi  có  thể  là  một  Krishna  và  đôi khi có thể là một Christ và đôi khi có thể là một Mahavira và đôi khi có thể là một Mohammed, nhưng các bạn đã bắt gặp nhiều nhiều vị phật, nhiều người chứng ngộ.

Và các bạn thật có phước lớn được gặp nhiều chư phật đến thế, và nếu các bạn trở nên tỉnh táo hơn một chút, các hạt mầm  mà  chư  Phật  quá  khứ  đã  gieo  vào  các  bạn  sẽ  bắt  đầu nẩy mầm, sẽ mọc ra. Các bạn sẽ bắt đầu nở hoa.

Phật nói :

‘Như Lai biết rõ họ, nhờ trí huệ của Phật, Như Lai thấy rõ họ, nhờ huệ nhãn của Phật. Subhuti! Như Lai hoàn toàn biết rõ họ.’

Điều này rất bí ẩn, nhưng rất có thể. Vị phật có thể có cái nhìn về tương lai. Ông ấy có thể nhìn thấy xuyên qua lớp sương mù của tương lai. Sáng tỏ của ông ấy là thế đấy, linh ảnh của ông ấy là thế đấy, ông ấy có thể phóng tia sáng vào tương lai chưa biết. Ông ấy có thể thấy được. Điều có vẻ rất bí ẩn là Phật thấy các bạn đang lắng nghe Kinh Kim Cương. Từ quan điểm của các bạn điều ấy dường như không thể tin được,  vì  các  bạn  thậm  chí  còn  không  biết  cách  nhìn  trong hiện  tại.  Làm  sao  bạn  có  thể  tin  rằng  ai  đó  lại  có  thể  thấy được trong tương lai?

Bạn chỉ biết một khả năng: đó là khả năng nhìn vào quá khứ. Bạn chỉ có thể nhìn lại phía sau. Bạn là người thiên quá khứ.  Tất  cả  những  gì  các  bạn  nghĩ  về  tương  lai  đều  không phải là linh ảnh của tương lai, nó chỉ là phóng chiếu của quá khứ được biến đổi. Nó không phải là tương lai chút nào. Đấy là cái hôm qua của bạn cố gắng được lặp lại cho ngày mai.

Hôm qua bạn đã nếm cái gì đó và nó thật ngọt ngào và bạn  muốn  ngày  mai  lại  ăn  món  ăn  đó  nữa:  đấy  là  tương  lai của bạn. Bạn đã yêu một người nào đó và bạn muốn lại làm tình lần nữa trong tương lai: đấy là tương lai của bạn. Đấy là sự lặp lại của quá khứ. Nó không phải là tương lai chút nào.Bạn không biết tương lai là gì chút nào. Bạn không thể biết được tương lai là gì vì thậm chí bạn còn không biết hiện tại là  gì.  Và  hiện  tại  thì  đang  sẵn  đấy  mà  bạn  mù  đến  nỗi  bạn không thể thấy được cái thậm chí đã có đấy rồi.

Vậy rồi mở mắt ra, bạn có thể thấy cái chưa hiện diện, cái sắp xảy ra. Bạn có thể có những thoáng nhìn về điều đó. Cách nhìn thấy tương lai là trước hết phải thấy được hiện tại. Một  người  có  thể  hoàn  toàn  trong  hiện  tại  trở  thành  có  khả năng nhìn vào tương lai.

Thật  cực lạc khi nghĩ rằng Phật Gautama đã nhìn thấy các  bạn  nghe  giảng  Kinh  Kim  Cương.  Trong  Kinh  Kim Cương các bạn đang được nhắc tới. Đó là lí do tại sao tôi đã chọn  nó.  Khi  tôi  bất  chợt  gặp  những  lời  này,  tôi  đã  nghĩ, "Đây đúng là cái cần cho người của tôi. Họ phải biết rằng họ đã được Phật nhìn thấy; rằng đôi điều về họ đã được nói ra từ hai mươi nhăm thế kỉ trước đây; rằng họ đã được tiên đoán trước."

Cái bánh xe Phật đã quay khi đó, nay đã dừng lại. Cái bánh xe này phải được chuyển động lại. Và điều đó đang là công trình của cả đời tôi và cả đời các bạn - cái bánh xe đó phải  được  chuyển  động  lại.  Một  khi  nó  bắt  đầu  quay,  nó  sẽ lại  có  cuộc  sống  hai  mươi  nhăm  thế kỉ.  Một  khi  nó  bắt  đầu chuyển, nó sẽ cứ chuyển trong ít nhất hai mươi nhăm thế kỉ.

Và việc này cứ phải được làm lại, làm lại, làm lại mãi vì mọi thứ đều mất dần đà, mọi thứ đều vận hành theo luật tự nhiên - entropy. Bạn ném một hòn đá, bạn ném mạnh, nhưng nó sẽ đi vài chục mét và nó rơi xuống. Hệt như vậy, cứ phải làm sống lại pháp. Thế thì nó thở trong hai mươi nhăm thế kỉ rồi chết đi. Bất cứ cái gì có sinh đều có diệt.

Nhưng Phật bảo, "Subhuti, ông chớ nói như vậy." Có lẽ ông  Subhuti  nghĩ  rằng,  "Chỉ  có  chúng  ta  được  phước  đức.

Chúng  ta  được  nghe  Phật  thuyết  pháp,  được  sống  với  Phật, được đi cùng Phật. Chúng ta thật có phước đức lớn, chúng ta là  những  người  được  ân  huệ.  Cái  gì  sẽ xảy  ra sau  hai  mươi nhăm thế kỉ nữa, khi bánh xe pháp hoàn toàn dừng lại?" Ông nghĩ về các bạn những kẻ vô phước.

Nhưng Phật đã uốn nắn, "Subhuti, ông chớ nói như vậy. Chớ nên nghĩ rằng chỉ mình ông được phước đức lớn!" Đó là bản ngã rất tinh vi, "Chúng ta thật phước đức, chẳng ai khác được phước đức như ta." Phật lập tức đưa tay lên mồm ông Subhuti :

‘Subhuti, ông chớ nói như vậy! Cả trong thời vị lai mạt pháp cũng có những chúng sinh khi nghe giảng kinh này sẽ hiểu được chân lí.’

Và  tôi  biết,  ở  đây  là  những  người  hiểu  chân  lí.  Chầm chậm rồi buổi sáng sẽ tới, bóng tối tan dần. Chầm chậm hạt mầm tìm được đất, len vào trong trái tim bạn.

‘Bởi vì, Subhuti, trong thời vị lai, mạt pháp vẫn sẽ có những vị bồ tát.’

Nhiều  người  trong  số  các  bạn  ở  đây  sắp  trở  thành  bồ tát. Chỉ một chút ít công phu, một chút ít vui đùa, một chút ít cố  gắng  đi  tới  trạng  thái  thiền,  rót  thêm  một  chút  ít  năng lượng, tập trung thêm một chút năng lượng, tránh những xao lãng,  thế  là  điều  đó  sắp  xảy  ra.  Và  nó  vẫn  đang  xảy  ra  cho nhiều người. Và các bạn là những người được phước đức đó, Phật nói.Những vị này đã trồng căn lành không phải chỉ một đời Phật mà họ đã nhiều kiếp tu hành, từ vô lượng vô số chư Phật, nên khi được nghe những lời kinh này, họ sẽ hiểu và sẽ tin...

Nếu  bạn  có  thể  hiểu  được,  dù  chỉ  một  lời  trong  Kinh Kim  Cương,  nếu  các  bạn  có  thể  hiểu  ánh  mắt  của  tôi  trong mắt bạn, nếu các bạn có thể hiểu động tác trong vũ khúc nội tâm tôi...

Phật nói:

‘... vẫn sẽ có những vị bồ tát. Những vị này đã trồng căn lành không phải chỉ một đời Phật mà họ đã nhiều kiếp tu hành, từ vô lượng vô số chư Phật,

‘Như Lai biết rõ họ, nhờ trí huệ của Phật, Như Lai thấy rõ họ, nhờ huệ nhãn của Phật.

Subhuti! Như Lai hoàn toàn biết rõ họ.

Và tất cả họ sẽ được phước đức vô lượng vô biên.’

Và  các  bạn  là  những  người  mà  Phật  đang  nói  đến.  Và các bạn là những người tôi tuỳ thuộc vào. Bánh xe Pháp đã ngừng. Nó cần phải được quay lại.

Đủ cho hôm nay.

IV.        Từ cõi bên kia

Câu hỏi thứ nhất:

Osho kính yêu,

Có điều gì không ổn? Tại sao người ta đối mặt với mọi thứ  mới  một  cách  miễn  cưỡng  và  lo  sợ,  thay  vì  vui  vẻ phấn khởi?

Cái mới không bắt nguồn từ bạn; nó đến từ cõi bên kia. Nó  không  phải  là  một  phần  của  bạn.  Toàn  bộ  quá  khứ  của bạn lâm nguy. Cái mới là sự gián đoạn với bạn, do đó có sợ hãi.  Bạn  đã  sống  theo  một  chiều,  bạn  đã  suy  nghĩ  theo  một chiều,  bạn  đã  tạo  ra  một  cuộc  sống  thoải  mái  theo  niềm  tin của mình. Thế rồi cái gì đó mới tới gõ cửa. Bây giờ toàn bộ hình  mẫu  quá  khứ  của  bạn  sắp  sửa  bị  khuấy  đảo.  Nếu  bạn cho  phép  cái  mới  bước  vào,  bạn  sẽ  chẳng  bao  giờ  như  cũ nữa, cái mới sẽ biến đổi bạn.

Đấy  là  mạo  hiểm.  Người  ta  chẳng  bao  giờ  biết  được mình sẽ chấm dứt nơi  đâu với cái mới. Cái cũ đã được biết rõ, quen thuộc; bạn đã sống với nó từ lâu, bạn đã quen thuộc với nó. Cái mới là không quen thuộc. Nó có thể là bạn, nó có thể  là  thù,  ai  hay.  Mà  cũng  chẳng  có  cách  nào  để  biết  cả. Cách duy nhất để biết nó là cho phép nó; do đó mới có e dè, sợ hãi.

Và  bạn  cũng  không  thể  cứ  bác  bỏ  nó,  bởi  vì  cái  cũ không  trao  cho  bạn  cái  bạn  tìm  kiếm.  Cái  cũ  đã  từng  hứa hẹn,  nhưng  lời  hứa  lại  chẳng  được  đáp  ứng.  Cái  cũ  là  quen thuộc  nhưng  nghèo  nàn.  Cái  mới  có  thể  không  dễ  chịu, nhưng cũng có khả năng - nó đem lại cho bạn phúc lạc. Cho nên bạn không thể bác bỏ mà cũng không thể chấp nhận nó; do  đó  bạn  ngập  ngừng,  bạn  run  rẩy;  lo  lắng  lớn  nảy  sinh trong bản thể bạn. Điều đó tự nhiên thôi, chẳng có gì sai cả. Đây  là  cách  nó  bao  giờ  cũng  vậy,  đây  là  cách  nó  bao  giờ cũng sẽ vậy.

Cố  hiểu  dáng  vẻ  của  cái  mới  đi.  Mỗi  người  trên  thế gian này đều muốn trở thành mới, vì chẳng ai được thoả mãn với cái cũ cả. Không một ai đã bao giờ thoả mãn với cái cũ vì dù nó là bất kì cái gì, bạn cũng đều đã biết nó. Một khi đã biết rồi, nó trở thành lặp lại. Một khi đã biết rồi, nó trở thành nhàm  chán,  đơn  điệu.  Bạn  muốn  vứt  bỏ  nó  đi.  Bạn  muốn thám  hiểm,  bạn  muốn  phiêu  lưu.  Bạn  muốn  trở  thành  cái mới,  ấy  thế mà,  khi  cái  mới  đến  gõ  cửa,  bạn  co  lại,  bạn  rút lui, bạn núp vào cái cũ. Đó là tình trạng tiến thoái lưỡng nan.

Làm  sao  chúng  ta  trở  thành  cái  mới?  -  và  mọi  người đều  muốn  trở  thành  cái  mới.  Dũng  cảm  là  cần  thiết,  mà không phải dũng cảm thông thường, dũng cảm phi thường là cần thiết. Nhưng thế giới này toàn những kẻ hèn nhát, do đó mọi người đã dừng trưởng thành. Làm sao bạn có thể trưởngthành nếu  bạn là kẻ hèn nhát? Với từng  cơ hội mới, bạn  co lùi,  bạn  nhắm  mắt  lại.  Làm  sao  bạn  có  thể  trưởng  thành được? Làm sao bạn có thể hiện hữu? Bạn chỉ giả vờ hiện hữu thôi.

Và bởi vì bạn không thể trưởng thành, nên bạn phải tìm những sự trưởng thành thế tạm. Bạn không thể trưởng thành nhưng số dư ngân hàng của bạn có thể tăng trưởng; đó là vật thay  thế.  Nó  chẳng  cần  dũng  cảm  nào,  nó  nhưng  thích  ứng hoàn  toàn  với  hèn  nhát  của  bạn.  Số  dư  ngân  hàng  của  bạn tăng  lên  và  bạn  bắt  đầu  nghĩ  rằng  mình  đang  trưởng  thành. Bạn  trở nên  đáng  kính  hơn.  Tên  tuổi  và  danh  tiếng  của bạn càng  lớn  thêm,  và  bạn  nghĩ  mình  đang  trưởng  thành  sao? Đơn giản là bạn tự lừa dối mình. Tên bạn không phải là bạn, danh tiếng của bạn cũng chẳng phải là bạn. Tài khoản ngân hàng của bạn không phải là bản thể bạn. Nhưng nghĩ về bản thể và bạn bắt đầu run rẩy, vì nếu bạn muốn trưởng thành ở đó thế thì bạn phải từ bỏ mọi hèn nhát.

Làm  sao  chúng  ta  trở  thành  cái  mới?  Chúng  ta  không trở  thành  cái  mới  của  chính  mình.  Cái  mới  đến  từ  cõi  bên kia, hay nói cách khác, nó đến từ Thượng đế. Cái mới đến từ sự  tồn  tại.  Tâm  trí  bao  giờ  cũng  già  cỗi.  Tâm  trí  chẳng  bao giờ  mới  cả,  nó  là  tích  trữ  của  quá  khứ.  Cái  mới  đến  từ  cõi bên kia; nó là món quà của Thượng đế. Nó là từ cõi bên kia và nó là của cõi bên kia.

Cái chưa biết và cái không thể biết, cõi bên kia, vẫn đi vào  bạn.  Nó  đi  vào  bạn  bởi  vì  bạn  chưa  bao  giờ  bị  đóng  xi kín  và  bị  gạt  sang  bên;  bạn  không  phải  là  hòn  đảo.  Bạn  có thể đã quên cõi bên kia, nhưng cõi bên kia không quên bạn. Con có thể quên mẹ nhưng mẹ không bao giờ quên con. Bộ phận có thể bắt đầu nghĩ ‘ta tách rời’ nhưng cái toàn thể biết rằng bạn không tách rời. Cái toàn thể vẫn  đi vào trong bạn.

Nó vẫn trong tiếp xúc với bạn. Đó là lí do tại sao cái mới cứ tới, mặc dù bạn không đón chào nó. Nó tới vào mọi sáng, nó tới vào mọi tối. Nó tới theo cả nghìn lẻ một cách. Nếu bạn có mắt để nhìn, bạn sẽ thấy nó liên tục tới với bạn.

Sự  tồn  tại  cứ  luôn  luôn  mưa  rào  lên  bạn,  nhưng  bạn khép kín mình trong quá khứ. Bạn gần như một loại nấm mồ. Bạn đã trở nên mất nhạy cảm. Vì hèn nhát, bạn đã làm mất đi nhạy cảm của mình. Con người nhạy cảm là con người luôn cảm thấy cái mới - và xúc động về cái mới, và đam mê về cái mới, và cuộc phiêu lưu sẽ nảy sinh và bạn sẽ bắt đầu chuyển vào cái chưa biết, không biết bạn đi đâu.

Tâm  trí  nghĩ  đấy  là  điên  rồ.  Tâm  trí  nghĩ  bỏ  cái  cũ  là bất hợp lí. Nhưng điều thiêng liêng bao giờ cũng mới. Đó là lí do tại sao chúng ta không thể dùng thời quá khứ hay thời tương  lai  cho  Thượng  đế.  Chúng  ta  không  thể  nói  "Thượng đế đã hiện hữu", chúng ta không thể nói "Thượng đế sẽ hiện hữu".  Chúng  ta  chỉ  có  thể  dùng  thời  hiện  tại  "Thượng  đế đang hiện hữu". Nó luôn luôn mới mẻ, tinh khôi. Và nó lúc nào cũng đến với bạn.

Nhớ lấy, bất cứ cái gì mới đến với bạn trong cuộc đời đều  là  thông  điệp  từ  điều  thiêng  liêng.  Nếu  bạn  chấp  nhận nó, bạn là người tôn giáo. Nếu bạn bác bỏ nó, bạn là người phi tôn giáo. Con người chỉ cần thảnh thơi hơn một chút nữa để chấp nhận cái mới; cần cởi mở thêm một chút nữa để cho cái mới đi vào. Nhường đường cho điều thiêng liêng đi vào trong bạn đi.

Đó  là  toàn  bộ  ý  nghĩa  của  lời  cầu  nguyện  hay  thiền  - bạn cởi mở, bạn nói có, bạn nói "Vào đi". Bạn nói, "Tôi đã chờ đợi và chờ đợi và tôi cám ơn ngài đã đến." Bao giờ cũng đón nhận cái mới với hân hoan lớn. Ngay cả đôi khi cái mới có đẩy bạn vào bất tiện, dầu vậy nó vẫn xứng đáng để đượcđón  nhận.  Ngay  cả  đôi  khi  cái  mới  dẫn  bạn  xuống  hố,  dầu vậy  nó  vẫn  xứng  đáng  để  được  đón  nhận,  vì  chỉ  thông  qua sai  lầm  người  ta  mới  học  được,  chỉ  qua  khó  khăn  người  ta mới trưởng thành. Cái mới sẽ đem lại khó khăn. Đó là lí do tại sao bạn chọn cái cũ - nó không đem lại khó khăn gì. Nó là an ủi, là nơi trú ẩn.

Và chỉ cái mới, được chấp nhận sâu sắc và toàn bộ, mới có  thể  làm  biến  đổi  bạn  được.  Bạn  không  thể  đem  cái  mới vào  cuộc  sống  mình,  cái  mới  tự  đến.  Bạn  có  thể  hoặc  chấp nhận nó hoặc bác bỏ nó. Nếu bạn bác bỏ nó, bạn vẫn còn là tảng  đá,  khép  kín  và  chết.  Nếu  bạn  đón  nhận  nó,  bạn  trở thành bông hoa, bạn bắt đầu mở ra...Và trong mở ra đó là lễ hội.

Chỉ  việc  đi  vào  của  cái  mới  mới  có  thể  làm  biến  đổi bạn,  không  có  cách  biến  đổi  nào  khác.  Nhưng  nhớ  lấy,  nó chẳng  liên  quan  gì  tới  bạn  lẫn  nỗ  lực  của  bạn  cả.  Nhưng không làm gì không có nghĩa là dừng hành động; đó là hành động nhưng không có ý chí hay chỉ đạo hay  thôi thúc từ quá khứ  của  bạn.  Việc  tìm  kiếm  cái  mới  không  thể  là  việc  tìm kiếm bình thường, bởi vì đấy là tìm kiếm cái mới. Làm sao bạn  có  thể  tìm  kiếm  nó  được?  Bạn  không  hề  biết  nó,  bạn chưa  từng  gặp  nó  bao  giờ.  Việc  tìm  kiếm  cái  mới  này  sẽ là cuộc thám hiểm rộng mở. Người ta không biết. Người ta phải bắt đầu từ trạng thái không biết, và người ta phải di chuyển một cách hồn nhiên như đứa trẻ, xúc động với mọi khả năng

- và các khả năng là vô tận.

Bạn không thể làm được gì để tạo ra cái mới, vì bất kì cái  gì  bạn  làm  cũng  sẽ  là  từ  cái  cũ,  sẽ  từ  quá  khứ.  Nhưng điều đó không có nghĩa là bạn phải dừng hành động lại; đấy là làm không có ý chí hay chỉ đạo hay thôi thúc từ quá khứ của bạn. Hành động không ý chí hay chỉ đạo hay thôi thúc từ quá  khứ  -  và  đó  là  hành  động  mang  tính  thiền.  Hành  động một cách tự phát. Để cho khoảnh khắc đó làm quyết định.

Đừng áp đặt quyết định của mình, vì quyết định ấy sẽ là từ  quá  khứ  và  nó  sẽ  phá  huỷ  cái  mới.  Chỉ  hành  động  trong khoảnh  khắc  giống  như  đứa  trẻ.  Hoàn  toàn  giao  phó  mình cho khoảnh khắc đó - và mỗi ngày bạn  sẽ phát hiện ra việc mở ra cái mới, ánh sáng mới,   sáng suốt mới. Và những cái nhìn mới này sẽ làm thay đổi bạn. Rồi một ngày nào đó, bạn bất  chợt  nhận  thấy  bạn  là  từng  khoảnh  khắc  mới.  Cái  cũ không còn nấn ná nữa, cái cũ không còn lơ lửng quanh bạn như đám mây. Bạn giống như hạt sương, tươi mát trẻ trung.

Nhớ  lấy,  vị  phật  luôn  sống  hết  khoảnh  khắc  nọ  sang khoảnh  khắc  kia.  Cứ  dường  như  là  con  sóng  dấy  lên  trong đại  dương,  một  con  sóng  khổng  lồ.  Với  niềm  hân  hoan  và điệu vũ lớn, nó kéo tới, với hi vọng và mơ ước chạm tới các vì  sao.  Thế  rồi  chơi  đùa  trong  một  khoảnh  khắc,  và  rồi  con sóng đó biến mất. Nó sẽ lại tới, nó sẽ lại có một ngày khác. Nó sẽ lại nhảy múa và lần nữa nó sẽ lại qua đi. Điều thiêng liêng  cũng  vậy  -  tới,  biến  mất,  lại  tới,  biến  mất.  Tâm  thức phật cũng vậy. Mỗi khoảnh khắc nó tới, hành động, đáp ứng và rồi qua đi. Lần nữa nó tới và qua đi. Nó là nguyên tử.

Giữa hai khoảnh  khắc có lỗ  hổng;  trong  lỗ  hổng  đó vị phật biến mất. Tôi nói với các bạn một lời, rồi tôi biến mất. Rồi tôi lại nói một lời khác và tôi có đó, và tôi lại biến mất. Tôi  đáp ứng  với  các  bạn  và  rồi  tôi  không  còn  nữa.  Rồi  đáp ứng  lại  có  đó  và  tôi  không  còn  nữa.  Những  khoảng  đó, những cái trống rỗng đó giữ cho người ta hoàn toàn tươi tắn, bởi vì chỉ cái chết mới có thể giữ cho bạn tuyệt đối sống.

Bạn chết một lần, sau bẩy chục năm. Tự nhiên bạn tích chứa những rác rưởi của bẩy chục năm. Vị phật chết đi trong mọi  khoảnh  khắc  -  không  rác  rưởi  nào  được  tích  tụ,  khôngcái gì được tích luỹ lại, không cái gì bị sở hữu. Đó là lí do tại sao Phật nói hôm nọ rằng có hình tướng là giả dối, vì việc có là của quá khứ. Không có hình tướng là vị phật.

Nghĩ về điều này mà xem - mỗi khoảnh khắc nảy sinh, giống  như  hơi  thở.  Bạn  hít  vào,  bạn  thở ra.  Bạn  lại  hít  vào, bạn  lại  thở  ra.  Mỗi  hơi  thở  vào  là  sống,  mỗi  hơi  thở  ra  là chết. Bạn được sinh ra với mỗi hơi thở vào, bạn chết đi với mỗi hơi thở ra. Để cho từng khoảnh khắc là sinh ra và chết đi. Thế thì bạn sẽ mới.

Nhưng cái mới này chẳng liên quan gì tới quá khứ của bạn, ý chí của bạn, khuynh hướng của bạn, động cơ của bạn. Nó là hành động tự phát. Nó không phải là phản ứng mà là đáp ứng. Tất cả những cái gì được làm từ quá khứ đều cũ, cái đã  biết,  cho  nên  người  ta  không  thể  tạo  ra  cái  gì  mới  xuất phát  từ  chính  mình.  Thấy  được  điều  này  là  giải  quyết  xong với  với  cái  cũ,  với  quá  khứ  và  với  chính  bạn.  Đó  là  tất  cả những điều chúng ta có thể làm. Nhưng nó là mọi thứ, nó là tất cả. Một khi chấm dứt cái cũ thì cái mới có thể theo sau, nó  cũng  có  thể  không  theo  sau.  Cũng  chẳng  hề  gì.  Chính mong  ước  cái  mới  là  mong  ước  cũ.  Thế  thì  người  ta  sẽ  cởi mở hoàn toàn. Thậm chí yêu cầu cái mới lại là mong ước cũ.

Vị phật thậm chí chẳng yêu cầu cái mới. Không có ham muốn  về  bất  kì  cái  gì,  rằng  “nó  đáng  phải  giống  thế  này.” Nếu có ham muốn thì bạn sẽ xoay xở nó giống thế, bạn sẽ áp đặt bản thân mình lên nó. Nhìn cuộc sống một cách vô ham muốn đi. Nhìn cuộc  sống mà không có điều kiện nào. Nhìn cuộc sống như nó vẫn thế - yatha bhutam. Và bạn sẽ liên tục được đổi mới, được làm tươi trẻ.

Đấy chính là ý nghĩa thực của phục sinh. Nếu bạn hiểu điều này, bạn sẽ được tự do khỏi kí ức, vốn là kí ức tâm lí. Kí ức là vật chết. Kí ức không phải là chân lí và không bao giờ  có  thể  là  chân  lí  được,  bởi  chân  lí  bao  giờ  cũng  sống động,  chân  lí  là  cuộc  sống;  kí  ức  là  sự  dai  dẳng  của  cái không  còn  nữa.  Nó  đang  sống  trong  thế  giới  ma,  nhưng  nó chứa chúng ta, nó là nhà tù của chúng ta. Trên thực tế, nó là chúng  ta.  Kí  ức  tạo  ra  cái  nút,  một  phức  hợp  được  gọi  là

‘tôi’,  bản  ngã.  Và  tự  nhiên,  cái  thực thể giả  tạo  được  gọi là

‘tôi’ ấy luôn luôn sợ chết. Đó là lí do tại sao bạn sợ cái mới.

Cái ‘tôi’ này lo sợ, không thực là bạn. Bản thể không sợ hãi, nhưng bản ngã lại sợ, vì bản ngã rất rất sợ chết. Nó là giả tạo, nó là tuỳ tiện, nó được gắn lại với nhau. Nó có thể tan rã bất kì khoảnh khắc nào. Và khi cái mới đi vào, thì có sợ hãi. Bản ngã sợ hãi; nó có thể tan rã. Nó xoay xở bằng cách nào đó  để  giữ  cho  nó  được  gắn  lại,  để  giữ  cho  bản  thân  nó  còn nguyên mảnh, thế mà bây giờ cái gì đó mới lại đến - nó sẽ là một vật tan nát. Đó là lí do tại sao bạn không chấp nhận cái mới  với  niềm  hân  hoan.  Bản  ngã  không  thể  chấp  nhận  cái chết riêng của nó với niềm hân hoan - làm sao nó có thể chấp nhận cái chết riêng của nó với niềm hân hoan được?

Chừng  nào  bạn  còn  chưa  hiểu  được  rằng  bạn  không phải là bản ngã, thì bạn sẽ không thể nào đón nhận được cái mới. Một khi bạn đã thấy rằng bản ngã chẳng là cái gì khác ngoài kí ức quá khứ của mình, rằng bạn không phải là kí ức của  mình,  rằng  kí  ức  hệt  như  chiếc  máy  tính  sinh  học, rằng nó  là  cái  máy,  cỗ  máy,  tiện  dụng,  nhưng  bạn  vượt  ra  ngoài nó... Bạn là tâm thức, không phải là kí ức. Kí ức là nội dung trong tâm thức; bạn là chính bản thân tâm thức.

Chẳng  hạn,  bạn  thấy  ai  đó  đi  trên  đường.  Bạn  nhớ khuôn  mặt  nhưng  lại  không  nhớ  tên.  Nếu  bạn  là  kí  ức,  hẳn bạn  sẽ  nhớ  tên.  Nhưng  bạn  nói,  "mình  nhận  ra  khuôn  mặt nhưng  mình  không  nhớ  tên."  Thế  rồi  bạn  bắt  đầu  lục  lọi trong kí ức, bạn vào bên trong kí ức mình, bạn nhìn phía này,phía kia, và bỗng nhiên cái tên ấy bật ra và bạn nói, "Đây rồi, đây là tên người đó." Kí ức là cuốn sổ ghi chép của bạn. Bạn là người tra sổ, bạn không phải là bản thân kí ức.

Và  điều  xảy  ra  nhiều  lần  là  nếu  bạn  trở  nên  quá  căng thẳng  khi  phải  nhớ  điều  gì  đó  thì  rất  khó  nhớ  lại  được,  vì chính   căng thẳng trên con người bạn không cho phép kí ức nhả thông tin của nó cho bạn. Bạn cứ cố nhớ tên ai đó mà nó lại không chịu ra, thậm chí bạn nói nó ở ngay đầu lưỡi bạn. Bạn biết là bạn biết, nhưng cái tên vẫn không chịu ra.

Bây giờ điều này thật lạ. Nếu bạn là kí ức, ai ngăn cản bạn  và  làm  sao  nó  lại  không  ra?  Và  ai  là  người  này,  người nói,  "Mình  biết,  nhưng  nó  vẫn  không  chịu  ra"?  Và  rồi  bạn càng  cố  gắng,  sự  việc  càng  trở  nên  khó  khăn  hơn.  Thế  rồi, chán với toàn bộ sự việc, bạn bỏ ra vườn đi bách bộ, và đột nhiên, khi ngắm bụi hồng, cái tên đã có đấy, nó đã trồi lên bề mặt. được, vì bản thể là cuộc sống. Làm sao cuộc sống có thể sợ cái chết? Cuộc sống chẳng biết gì về cái chết cả.

Nó nảy sinh từ sự tuỳ tiện, nhân tạo, cái gì đó được gắn lại  theo  cách  nào  đó,  cái  giả,  cái  tạm.  Và  vậy  mà...  và  vậy mà...  chính   buông  bỏ  như  vậy,  chính  cái  chết  đó  làm  cho con  người  thành  sống  động.  Chết  đi  trong  bản  ngã  là  được sinh ra trong bản thể, trong điều thiêng liêng.

Cái mới là sứ giả từ sự tồn tại, cái mới là thông điệp từ sự tồn tại. Nó là cuốn cẩm nang. Lắng nghe cái mới, đi cùng cái mới. Tôi biết bạn sợ. Mặc cái sợ, đi với cái mới, và cuộc sống bạn sẽ trở thành ngày một phong phú hơn và một ngày nào đó bạn sẽ có thể phát ra sự huy hoàng bị cầm tù.Kí ức của bạn không phải là bạn. Bạn là tâm thức, kí ức là nội dung. Nhưng kí ức là toàn bộ năng lượng sống của bản ngã. Dĩ nhiên, kí ức là cái cũ và nó sợ cái  mới. Cái mới có thể  gây  phiền  phức,  cái  mới  có  thể  không  dễ  tiêu  hoá.  Cái mới  có  thể  đem  đến  rắc  rối.  Bạn  sẽ  phải  dịch  chuyển  bản thân mình. Bạn sẽ phải điều chỉnh lại bản thân mình. Điều đó dường như gay go.

Để  là  cái  mới,  người  ta  cần  trở  nên  không  đồng  nhất với bản ngã. Một khi bạn đã không đồng nhất mình với bản ngã thì bạn chẳng cần quan tâm liệu nó chết hay sống. Trong thực tế bạn biết rằng dù nó sống hay chết, nó đã chết rồi. Nó là cái máy. Dùng nó đi, nhưng đừng bị nó dùng. Bản ngã liên tục sợ chết bởi vì nó là tuỳ tiện. Do đó mới có sợ hãi. Cái sợ không nảy sinh từ bản thể, nó không thể nảy sinh từ bản thể

Câu hỏi thứ hai:

Osho kính yêu,

Thầy ngụ ý gì khi nói cuộc sống là hoàn hảo?

Tôi  muốn  nói  đúng  như  thế.  Cuộc  sống  là  hoàn  hảo. Nhưng  tôi  hiểu  tại  sao  câu  hỏi  này  đã  nảy  sinh.  Câu  hỏi  đã nảy sinh vì bạn có ý niệm nào đó về hoàn hảo còn cuộc sống không khớp với những ý niệm của bạn, do đó bạn gọi nó là bất toàn.

Khi tôi gọi cuộc sống là hoàn hảo, tôi không có ý rằng nó  khớp  với  ý  niệm  của  tôi  về  hoàn  hảo  -  tôi  không  có  ý niệm nào. Khi tôi gọi cuộc sống là hoàn hảo, tôi chỉ đơn giảnngụ ý rằng không có gì khác để so sánh với nó, không có lí tưởng nào. Đây là tất cả những gì có đấy; nó phải hoàn hảo.

Hoàn  hảo  của  bạn  bao  giờ  cũng  là  so  sánh;  hoàn  hảo của  tôi  chỉ  là  một  phát  biểu  đơn  giản  về  sự  kiện,  nó  không phải là so sánh. Bạn so sánh, bạn nói, "Đúng, cái này là hoàn hảo, cái kia không hoàn hảo", và bạn có tiêu chuẩn về cái gì là hoàn hảo.

Tôi  có  nghe  nói  về  một  thầy  Sufi,  ông  này  đang  nói chuyện  với vài người trong quán cà phê và ông ấy nêu một câu  ngạn  ngữ  xưa  của  người  Sufi:  "Cuộc  sống  là  hoàn  hảo, mọi thứ đều hoàn hảo, mọi người đều hoàn hảo."

Một  anh  gù  cũng  đang  nghe,  anh  ta  liền  đứng  lên  và nói, "Trông tôi đây! Tôi là bằng chứng rằng cuộc sống không hoàn hảo. Trông tôi đây! Chẳng lẽ điều đó không đủ để bác bỏ  ý  niệm  của  ông  rằng  cuộc  sống  là  hoàn  hảo  hay  sao? Trông tôi đây - tôi xấu làm sao, tôi khó khăn làm sao. Tôi là thằng gù."

Vị thầy Sufi nhìn và nói, "Nhưng anh là chàng gù tuyệt vời nhất mà tôi chưa từng thấy bao giờ." Chàng gù tuyệt vời nhất...

Một khi bạn bắt đầu nhìn cuộc đời như nó đang đấy, và bạn không có ý niệm về việc đáng lẽ nó phải thế nào, thì mọi thứ  đều  hoàn  hảo.  Ngay  cả  cái  bất  toàn  cũng  là  hoàn  hảo. Điều tôi ngụ ý khi nói cuộc sống hoàn hảo là điều đơn giản: tôi  ngụ  ý  bạn  đừng  đem  lí  tưởng  của  mình  vào  nó,  bằng không  bạn  sẽ  làm  cho  nó  thành  bất  toàn;  vì  khi  bạn  đem  lí tưởng vào thế thì bạn đang tạo ra  bất toàn.

Nếu  bạn  nói  con  người  lí  tưởng  phải  cao  hai  mét  mốt mà  con  người  lại  không  được  như  thế,  thì  có  khó  khăn  rồi. Hoặc nếu bạn có ý niệm là con người phải cao có một mét ba mươi mà con người lại không thế, thế thì có khó khăn. Cuộc sống là đơn giản. Ai đó cao hai mét mốt và ai đó cao mét ba. Cây  này  cao  đến  tận  mây,  cây  khác  bé  tí  tẹo.  Nhưng  tất  cả đều hoàn hảo, mọi vật đều như nó phải như vậy, vì không có cái  "đáng  lẽ  phải  thế  này"  trong  tâm  trí  tôi.  Tôi  đơn  giản nghe  và  thấy  cuộc  sống  như  nó  đang  đấy.  Tôi  không  có  ý niệm nó đáng phải thế nào. Đó là lí do tại sao tôi nói nó hệt như nó phải như vậy; không có cuộc sống khác.

Thông  điệp  là:  vứt  bỏ  so  sánh,  vứt  bỏ  phán  xét,  bằng không,  bạn  sẽ  vẫn  còn  khổ,  chỉ  vì  so  sánh  và  phán  xét  của mình. Nhìn cuộc sống mà không phải là quan toà đi. Bạn là ai mà phán xét? Bạn biết gì về cuộc sống nào? Thậm chí bạn biết gì về chính mình nào? Bạn là ai mà phán xét? Phán xét đến từ ý niệm rằng bạn biết; phán xét là thông thái.

Nhìn  cuộc  sống  bằng  trạng  thái  không  biết,  nhìn  qua trạng thái không biết đi. Nhìn nó trong   say mê thán phục - và bỗng nhiên mọi cái đều hoàn hảo. Vâng, đôi khi trời đầy mây,  nhưng  nó  hoàn  hảo.  Và  đôi  khi  trời  đầy  nắng  và  nó hoàn  hảo.  Và  đôi  khi  trời  mưa,  đôi  khi  trời  không  mưa, nhưng nó là hoàn hảo. Cứ như nó hiện thế, nó là phúc lành. Hoà hợp với phúc lành này là mang tính cầu nguyện.

Câu hỏi thứ ba:

Osho kính yêu,

Đôi khi thầy nói về mọi người rằng họ đã lỡ hay sống một cách phí hoài. Điều đó có vẻ như có một mục tiêuhay một điểm mà người ta có thể hoặc đạt tới, hoặc bị lỡ.  Và  thế  rồi  thầy  lại  nói  không  có  mục  tiêu  nào  cả, mọi vật đều hiện hữu. Như vậy làm sao tôi có thể bỏ lỡ được?

Dinesh, bạn lại bị lỡ rồi. Khoảnh khắc bạn hỏi làm sao là  bạn  đã  lỡ  rồi.  Có  một  điểm,  không  phải  để  hiểu,  mà  chỉ cần được nhận ra. Và không có ‘làm sao’ cho nó vì nó đã có ở đấy rồi; bạn chỉ cần nhìn, bạn chỉ cần ở trong không gian im lặng để cho bạn có thể nhìn được. Bạn chỉ phải vào một khoảnh  khắc  mà  bạn  không  làm  gì  cả,  không  đi  đâu  cả, không cố làm cho mọi thứ tốt hơn - được thảnh thơi. Trong cái  dừng  lại  đó,  trong  thảnh  thơi  đó,  nó  có  đó.  Nó  là  nhận biết; không phải là việc hiểu mà là nhận biết, vì trong thâm tâm bạn đã là cái đó và bạn bao giờ cũng là cái đó.

Cứ hỏi làm sao là bạn sẽ lỡ nữa, vì làm sao có nghĩa là một điều gì đó cần phải làm về nó. Không phương pháp nào cần cả, không con đường nào cần cả, không kĩ thuật nào cần cả. Mọi kĩ thuật và mọi con đường và mọi phương pháp đều phải bị vứt bỏ. Bạn phải vào trạng thái im lặng hoàn toàn để cho  bạn  có  thể  nghe  được  tiếng  nói  nhỏ  bé  tĩnh  lặng  bên trong mình. Nó vẫn có đó từ bao giờ, nhưng bạn quá ồn ào với những ham muốn đến mức bạn không thể nghe được âm nhạc của riêng mình.

Đừng hỏi làm sao, và vứt bỏ mọi phương pháp mà bạn đã  tích  luỹ  qua  việc  hỏi  làm  sao.  Chỉ  rơi  vào  trong  không gian im lặng. Đây là mẹo, không phải là kĩ thuật. Buổi sáng, khi  ngắm  mặt  trời  lên,  ngồi  im  lặng  ngắm  nhìn;  có  gì  phải làm  đâu?  Trăng  sáng  trên  bầu  trời:  nằm  dài  trên  cỏ  và  hiện hữu  với  trăng,  và  những  đám  mây  trắng  bồng  bềnh...,  chỉ hiện hữu với chúng. Và chim hót, trẻ con chơi đùa... và bạn không làm gì cả.

Thụ động đi. Trong thụ động của bạn, điều thiêng liêng tới. Nữ tính đi. Trong nữ tính của bạn, điều thiêng liêng tới. Bạn  đã  chưa  quan  sát  điều  đó  sao?  Phật  trông  rất  nữ  tính, Krishna  trông  rất  nữ  tính.  Tại  sao?  -  vì  điều  ấy  đơn  giản  là biểu  dụ.  Họ  đã  được  mô  tả  mang  nữ  tính,  duyên  dáng,  để chứng tỏ rằng đó là phẩm chất bên trong của họ -  tiếp nhận.

Khi bạn làm việc gì đó bạn năng nổ. Khi chẳng làm gì cả,  bạn  không  năng  nổ.  Và  điều  tối  thượng  không  thể  bị chinh phục; bạn chỉ có thể cho phép ngài tới chinh phục bạn.

Câu hỏi thứ tư:

Osho kính yêu,

Kính  trọng  thầy  là  gì?  Làm  sao  chúng  tôi  kính  trọng thầy?  Có  cần  phải  lễ  nghi  để  tôn  vinh  thầy  không? Chúng  tôi  có  thể  đùa  với  thầy  không?  Trong  vũ  khúc Sufi,  chúng  tôi  được  bảo  phải  nghĩ  về  điều  gì  đó  làm chúng  tôi  cười  khúc  khích.  Tôi  đã  nghĩ  thầy  bị  trượt ngã  hệt  như  trượt  vỏ  chuối.  Đó  có  phải  là  bất  kính không, hay cũng được?

Với tôi, thế là tuyệt đấy. Nhưng bạn đã thiếu tôn trọng vỏ chuối. Và nhớ lấy, chuối không phải là chư phật - chúng sẽ không bao giờ tha thứ cho bạn đâu.Câu hỏi thứ năm:

Osho kính yêu,

Thiền có thể là đam mê không?

Có,  đó  là  cách  duy  nhất  cho  thiền  tồn  tại.  Đam  mê  là năng lượng, đam mê là ngọn lửa, đam mê là cuộc sống.

Nếu  bạn  thiền  hờ  hững,  không  đam  mê,  không  mãnh liệt,  không  nồng  nhiệt,  thì  chẳng  cái  gì  xảy  ra  cả.  Nếu  bạn cầu  nguyện  chỉ  theo  nghi  lễ  và  đấy  không  phải  là  tình  yêu nảy sinh trong tim bạn, thì nó là vô nghĩa, nó là ngớ ngẩn.

Nếu bạn cầu nguyện Thượng đế mà không tha thiết, thì sẽ  không  có  mối  nối  nào  giữa  bạn  và  Thượng  đế.  Chỉ  đam mê mới có thể trở thành cây cầu, cơn khát, cơn đói. Bạn càng khát bao nhiêu thì càng nhiều khả năng bấy nhiêu. Nếu bạn hoàn  toàn  khát,  nếu  bạn  trở  thành  cơn  khát,  toàn  bộ  con người bạn bị tiêu tan trong đam mê, chỉ thế thì cái gì đó mới xảy ra - trong   mạnh mẽ đó, trong khoảnh khắc đam mê một trăm độ.

Đừng hiện hữu hờ hững. Mọi người sống cuộc sống hờ hững.  Họ  chẳng  thế  này  thế  nọ,  do  đó  họ  vẫn  tầm  thường. Nếu bạn muốn vượt ra ngoài điều tầm thường đó, tạo ra cuộc sống với niềm đam mê lớn lao đi. Bất kì điều gì bạn làm, làm nó một cách đam mê. Nếu bạn hát, thế thì hát một cách say sưa. Nếu bạn yêu, thế thì yêu một cách say đắm. Nếu bạn vẽ, thế thì vẽ một cách mê say. Nếu bạn nói, thế thì nói một cách nhiệt thành. Nếu bạn nghe, lắng nghe một cách mê mải. Nếu bạn thiền, thiền một cách đam mê.

Và  từ  bất  kì  đâu,  bạn  cũng  sẽ  bắt  đầu  có  tiếp  xúc  với điều tối thượng - bất kì đâu có đam mê. Nếu bạn đang vẽ với niềm đam mê hoàn toàn, việc vẽ của bạn là thiền. Không cần bất kì thiền nào khác. Nếu bạn đang nhảy múa với niềm đam mê hoàn toàn để cho vũ công biến mất và chỉ điệu vũ còn lại, đấy  là  thiền  -  không  cần  cái  gì  khác,  chẳng  phải  đi  đâu, chẳng cần các tư thế yoga... Đây là tư thế yoga: vũ công đã biến mất và điệu vũ có đó. Đấy là năng lượng thuần khiết - năng lượng rung động.

Trong  trạng  thái  ấy  bạn  tiếp  xúc.  Tại  sao  trong  trạng thái  đó  bạn  lại  tiếp  xúc?  -  bởi  vì  khi  đam  mê  thật  lớn,  bản ngã chết. Bản ngã chỉ có thể tồn tại trong tâm trí tầm thường; chỉ người tầm thường mới mang bản ngã. Những người thực sự vĩ đại thì không bản ngã, họ không thể thế được. Nhưng cuộc sống của họ có chiều hướng hoàn toàn khác, tầm hướng khác - tầm hướng của đam mê.

Bạn  có  quan  sát  hai  chữ  này  -  passion  (đam  mê)  và compassion  (từ  bi)  không?  Đam  mê  trở  nên  được  biến  đổi thành  từ  bi.  Có  bước  nhảy  lượng  tử  từ  đam  mê  vào  từ  bi  - nhưng bước nhảy lượng tử chỉ xảy ra khi bạn đã sôi đến một trăm độ, thế thì nước biến thành hơi. Cũng cùng năng lượng này đã tồn tại như đam mê một ngày nào đó trở thành từ bi. Từ bi không đối kháng với đam mê; nó là đam mê đã đến độ, nó là đam mê đã nở hoa. Nó là mùa xuân của đam mê. Tôi hoàn  toàn  ủng  hộ  đam  mê.  Làm  bất  kì  cái  gì  bạn  làm  đi nhưng  mất  hút  trong  nó,  buông  bỏ  bản  thân  mình  trong  nó, tan biến bản thân mình vào trong nó. Và   tan biến trở thành giải thoát.Câu hỏi thứ sáu:

Osho kính yêu,

Sáng  nay,  khi  đang  ngồi  gần  bục  giảng  sau  buổi  nói chuyện,  tôi  cảm  thấy  dường  như  tôi  đang  ngồi  dưới chân thầy và thầy đang chia sẻ câu chuyện tuyệt vời về những  thác  nước,  những  rừng  cây,  và  về  hạnh  phúc. Thầy mỉm cười và có niềm hân hoan tràn ngập, vậy mà chỉ  mấy  phút  sau  đó,  khi  thầy  rời  khỏi  bục  giảng,  tôi cảm thấy bị choáng váng, với cảm giác bị ai đánh một gậy vào đầu.

Osho,  thầy  đang  làm  gì  chúng  tôi  thế?  Thầy  kể  những câu chuyện  tuyệt  vời  hay  đánh  vào  đầu  chúng  tôi,  hay là sao?

Samata,  những  câu  chuyện  đó  chỉ  để  chuẩn  bị  cho những  cú  đánh.  Tôi  đang  làm  cả  hai.  Trước  hết  tôi  phải  kể chuyện  cho  các  bạn  -  những  câu  chuyện  tuyệt  vời  về  rừng cây  và  núi  non  và  mây  trời,  những  câu  chuyện  tuyệt  vời  về bờ bên kia, những câu chuyện tuyệt với về trạng thái phật và bồ  tát.  Và  khi  tôi  thấy  bây  giờ  các  bạn  bị  mất  hút  vào  câu chuyện và tôi có thể đánh mà các bạn sẽ không giận, thì tôi đánh.  Những  câu  chuyện  chỉ  là  chuẩn  bị  nền,  nhưng  công việc cơ bản là đập búa vào đầu bạn. Tôi phải phá huỷ bạn.

Dĩ  nhiên,  một  công  việc  như  vậy  đòi  hỏi  tôi  trước  hết phải thuyết phục. Trước hết tôi phải dụ dỗ các bạn tới ngày một  gần  hơn,  gần  nữa,  gần  nữa  vào;  chỉ  thế  thì  búa  mới giáng  xuống  bạn.  Bằng  không  các  bạn  sẽ  chạy  trốn  hết. Những  câu  chuyện  ấy  không  cho  phép  các  bạn  trốn  thoát, chúng  giữ  các  bạn  gần  tôi.  Những  câu  chuyện  tuyệt  vời  đó vận  hành  tựa  như  chất  keo  dính  giữa  tôi  và  bạn  và  khi  tôi thấy  thời  cơ  đúng  đã  đến,  là  tôi  đánh  -  và  khi  tôi  đánh,  tôi đánh một cách say mê.

Câu hỏi thứ bẩy:

Osho kính yêu,

Thầy  muốn  tất  cả  chúng  tôi  trở  thành  bồ  tát.  Điều  đó nghĩa  là  chúng  tôi  phải  quyết  tâm  dẫn  dắt  mọi  người qua bờ bên kia. Tuy nhiên, tôi cảm thấy mình chưa có khả năng quyết tâm như vậy. Đôi khi tôi cảm thấy tình yêu  với  người  khác,  đôi  khi  tôi  chỉ  bận  bịu  với  chính mình. Vậy thì tôi có phải chờ  đợi không? Hay có phải cái  quyết tâm  ấy  không  phải  là điều nói  ra  mà  thay  vì thế giống như là trái cây tự nó chín không? Và thế thì tại sao phật lại là phật mà không phải là bồ tát?

Trước hết, ba điều này cần phải được hiểu. Một, trạng thái bình thường của tâm trí con người - khi bạn níu bám với thế gian, với bờ bên này, và bờ bên kia dường như là hư ảo. Bạn không thể nào tin được vào bờ bên kia. Bạn níu bám quá chặt vào bờ bên này đến nỗi vấn đề duy nhất là phải giúp bạn gỡ nó nữa.

Ngay  bây  giờ,  Sandela,  chẳng  ích  gì  nếu  bạn  bắt  đầu nghĩ về việc trở thành bồ tát. Điều này chẳng ích gì, điều này sẽ là nguy hiểm. Điều này sẽ chỉ là cách thức để níu bám vào bờ bên này. Bạn còn chưa thoát khỏi bờ bên này. Đây sẽ là cách thức mới để níu bám vào thế giới lần nữa. Và điều này rất  thủ  đoạn  -  bây  giờ  nó  sẽ  nhân  danh  tôn  giáo,  từ  bi,  tình yêu mọi người, phục vụ. Bây giờ nó sẽ có một ý thức hệ vĩ đại trong đó - "Mình ở đây để giúp mọi người, đó là lí do tại sao mình không định sang bờ bên kia." Và bạn không muốnqua bờ bên kia, và bạn không biết rằng bờ bên kia tồn tại, và bạn  thậm  chí  chẳng  tin  rằng  bờ  bên  kia  hiện  hữu.  Bây  giờ bạn rơi vào cái bẫy rất tinh vi.

Đây  là  giai  đoạn  thứ  nhất  của  tâm  trí  bình  thường:  nó bám víu vào thế gian, nó cứ luôn luôn tìm ra ngày càng nhiều những lí do mới để níu bám. Rất khó gỡ ra. Giai đoạn thứ hai là giai đoạn của bồ tát, người đã đạt tới trạng thái gỡ ra đó, nơi  người  đó  sẵn  sàng  bay  qua  bờ bên  kia,  người  đó  không còn gốc rễ nào trong thế giới này. Trong giai đoạn thứ nhất rất khó gỡ ra, trong giai đoạn thứ hai rất khó níu bám.

Kinh Kim Cương là dành cho những người ở giai đoạn thứ  hai,  không  phải  dành  cho  những  người  ở  giai  đoạn  thứ nhất. Trước hết bạn phải gỡ ra, trước hết bạn phải phá huỷ tất cả gốc rễ của bạn ở thế giới này. Khi bạn đã phá huỷ tất cả các gốc rễ  của mình rồi, chỉ thế  thì bạn  mới có  thể giúp đỡ được  người  khác,  bằng  không  bạn  chẳng  giúp  được  gì  cả. Bạn chẳng có gì để chia sẻ cả. Bạn có thể cứ tin "tôi yêu mọi người"  nhưng  bạn  chưa  có  tình  yêu.  Bạn  vẫn  muốn  mọi người yêu bạn. Bạn vẫn là kẻ ăn xin, bạn chưa ở vị trí chia sẻ tình yêu của bạn không bởi lí do nào, chỉ vì niềm vui tột đỉnh của việc chia sẻ.

Trước hết đạt tới giai đoạn hai đi đã. Trước hết để cho mình hoàn toàn vô ngã đi. Phá huỷ mọi gốc rễ của bạn trong thế  giới  này,  đừng  mang  tính  sở  hữu.  Chỉ  thế  thì  điều  Phật đang  nói  mới  liên  quan  tới  bạn:  thế  thì  vấn  đề  sẽ  nảy  sinh. Trước hết vấn đề là làm sao gỡ ra, thế rồi vấn đề nảy sinh là làm sao để níu bám nó thêm một chút nữa.

Phật nói, khi bạn không còn gốc rễ thế thì bạn lại được cần ở đây. Thế thì bạn có cái gì đó để chia sẻ. Thế thì bạn có kim cương để chia sẻ. Thế thì trước khi ra đi, chia sẻ và lưu lại  đây  lâu  đến  mức  bạn  có  thể.  Đây  là  giai  đoạn  hai.  Giai đoạn ba là giai đoạn của vị phật người đã đạt tới bờ bên kia.

Bây  giờ  bạn  hỏi:  "Tại  sao  phật  lại  là  phật  mà  không phải  là  bồ  tát?"  Giai  đoạn  ba  còn  khó  hơn.  Đến  bờ  bên  kia rồi, nhưng vẫn còn ở bờ bên này, đó là việc khó khăn nhất. Đến bờ bên kia rồi, nhưng vẫn còn giúp đỡ mọi người là điều khó khăn nhất. Cho nên đấy là ba điều khó. Thứ nhất, gỡ ra khỏi bờ bên này. Thứ hai, khi việc gỡ ra đã xảy ra thì vẫn lưu lại trên bờ bên này. Và thứ ba, khi bạn không thể lưu lại trên bờ bên này... vì một khoảnh khắc sẽ tới khi điều ấy trở thành không thể được.

Mỗi vị bồ tát đều phải trở thành vị phật. Bạn không thể bám  víu  mãi  bờ  bên  này,  đó  là  bất  hợp  pháp.  Đến  một  lúc nào đó bạn phải ra đi. Lưu lại một chút thì có thể được; nhiều nhất là một  kiếp  sống,  không  nhiều  hơn  thế.  Thế rồi  bạn  sẽ phải ra đi. Bạn có thể níu bám một kiếp, vì tất cả các rễ cây đều bị phá huỷ nhưng bạn vẫn còn thân thể, cho nên bạn có thể lưu lại trong thân thể đó. Bạn có thể níu bám nhiều nhất một kiếp sống, rồi bạn phải ra đi.

Thế thì đến giai đoạn thứ ba - vị phật. Phật là người đã ra đi rồi mà vẫn tiếp tục cứu giúp mọi người. Nhưng nhớ lấy, nếu  bạn  đã  là  bồ  tát,  chỉ  thế  thì  bạn  mới  có  khả  năng  trong giai đoạn thứ ba vẫn cứu giúp mọi người, ngoài ra thì không thể.

Có hai từ cần phải hiểu. Một là alahán, và từ kia là bồ tát. Alahán là một người... cũng cùng trạng thái như bồ tát - thế giới đã bị phá huỷ, vị ấy không còn gắn bó nữa, bản ngã đã mất - nhưng lập tức vị ấy sang bờ bên kia. Vị ấy được gọi là  alahán.  Vị  ấy  không  bận  tâm  về  người  khác.  Vị  ấy  đơn giản qua bờ bên kia ngay khi đã sẵn sàng. Alahán sẽ không thể từ bờ bên kia mà cứu giúp được, vì vị ấy không biết phảilàm cách nào để giúp, vị ấy chưa bao giờ được huấn luyện để giúp  đỡ.  Còn  bồ  tát  cũng  trong  cùng  trạng  thái  như  alahán. Vị ấy đã chứng ngộ, vị ấy đã thấy, vị ấy đã trở thành chân lí, nhưng vị ấy vẫn lưu lại bờ bên này lâu thêm chút nữa và cứ giúp đỡ mọi người theo đủ mọi cách mà vị ấy có thể giúp. Vị ấy biết cách cứu giúp.

Nếu bạn đã là bồ tát và thế rồi bạn sang bờ bên kia, bên bờ  bên  kia  alahán  cũng  trở  thành vị phật  và bồ  tát  cũng  trở thành vị phật - bờ bên kia là bờ của trạng thái phật - nhưng người đã từng là bồ tát trên bờ bên này sẽ có khả năng giúp đỡ  từ  bờ  bên  kia  nữa.  Vị  ấy  sẽ  tìm  ra  cách  thức  và  phương tiện. Và vị phật tiếp tục cứu giúp qua hàng thế kỉ.

Cả đến bây giờ, nếu bạn cởi mở với Phật, thì giúp đỡ sẽ tới với bạn. Cả đến bây giờ, nếu bạn thiết tha yêu mến Phật, thì sự giúp đỡ sẽ đến với bạn. Ông ấy vẫn gọi bạn từ bờ bên kia,  nhưng  tiếng  gọi  của  ông  ấy  thật  xa  xăm.  Bạn  sẽ  phải lắng nghe thật chăm chú, còn chăm chú hơn cả nghe tôi nói, bởi vì tiếng nói ấy sẽ tới từ cõi bên kia.

Sớm  hay  muộn,  tôi  cũng  sẽ  ra  đi.  Nếu  bạn  biết  cách chăm chú lắng nghe tôi, nhiều người trong các bạn sẽ có thể nghe được tôi từ bờ bên kia nữa.

Trạng   thái   phật   là   trạng   thái   tâm   thức   tối   thượng. Nhưng nếu bạn đi qua trạng thái bồ tát, bạn vẫn còn có sẵn cho  thế  giới.  Bạn  sẽ  là  cánh  cửa  sổ  mở  tới  Thượng  đế  mãi mãi. Nếu bạn không đi qua trạng thái bồ tát, bạn sẽ biến mất vào trong cõi vô cùng, nhưng chẳng ai còn được bạn giúp đỡ nữa.

Câu hỏi cuối cùng:

Osho kính yêu,

Bất kì khi nào thầy nói về việc nhận ra trạng thái phật của ai đó, thầy đều nói rằng điều đó là việc xảy ra bất thần, như sét đánh, không phải là một tiến trình, nhưng điều tôi có thể thấy xảy ra trong tôi là một tiến trình rất chậm chạp của việc trở nên bằng lòng hơn, ít trong kìm kẹp của bản ngã hơn.

Vậy thầy có thể làm sáng tỏ khác biệt giữa tiến trình đó với  cái  ‘chớp  nhoáng  bất  thần’  đã  xảy  ra  cho  thầy không? Có nguy hiểm nào trong việc trở nên quá bằng lòng với tiến trình chậm chạp không?

Không, Deepta, không có mối nguy nào cả. Chứng ngộ bao giờ cũng giống như tia chớp. Nó là trong chớp loé, nó là bùng nổ bất thần. Nó không thể đến từ từ, vì nó không thể bị phân chia; bạn không thể có nó từng tí một.

Thế thì cái gì đang xảy ra cho Deepta? Cô ấy cảm thấy cô  ấy  đang  trở  nên  hài  lòng  dần  dần.  Đây  không  phải  là chứng ngộ, đây là nền tảng cho chứng ngộ xảy ra. Nền tảng có thể được chuẩn bị dần dần, trong thực tế phải được chuẩn bị  dần  dần.  Bạn  không  thể  chuẩn  bị  nền  tảng  tựa  tia  chớp, trong một chớp loé. Đôi khi cần nhiều kiếp để chuẩn bị nền tảng.

Việc chuẩn bị cho trạng thái phật là việc tiến triển dần, nhưng việc xảy ra thực tế của trạng thái phật là bùng nổ bất thần  bên  trong  bạn.  Cho  nên  đừng  sợ,  điều  này  là  tốt.  Bạn đang đi đúng đường. Trở nên ngày một bằng lòng hơn đi.

Cái ngày bạn hoàn toàn hài lòng, sẽ có tia chớp.

Đủ cho hôm nay.

V.        Hương vị của chứng ngộ

Kinh Kim Cương của Phật Gautama

‘Tại  sao  vậy?  Bởi  vì  những  vị  bồ  tát  này  không  còn chấp có ta, có người, có linh hồn, có mạng sống, cũng không  chấp  có  chính  pháp  và  không  chính  pháp.  Họ cũng không còn có cảm nhận hay không cảm nhận.

Này  Subhuti,  nếu  các  vị  bồ  tát  ấy  còn  phân  biệt  có chính  pháp  và  không  chính  pháp  thì  còn  phân  biệt  có ta, có người, có linh hồn, có mạng sống. Cũng vì lẽ đó mà  Như  Lai  thường  dạy:  pháp  của  ta  cũng  như  chiếc đò  đưa  người  qua  sông,  các  ông  không  nên  chấp  bám vào pháp. Chính pháp còn phải bỏ, huống chi là không chính pháp.

Phật  hỏi,  ‘Subhuti,  ông  nghĩ  sao?  Như  Lai  có  thành Phật   không?   Và   Như   Lai   có   thuyết   pháp   không?’ Subhuti  thưa,  ‘Bạch  Thế  Tôn,  theo  chỗ  tôi  hiểu  những gì Phật nói Như Lai không thành Phật và Như Lai cũng không thuyết pháp. Tại sao vậy? Vì pháp của Như Lai không  thể  nắm  bắt  được,  không  thể  nói  được,  chẳng phải chính pháp cũng chẳng phải không chính pháp. Vì sao vậy? Vì cái Tuyệt  đối làm nức lòng các bậc thánh hiền.’

Chúng  ta  trở  lại…  trong  đoạn  kinh  trước  đây,  ông

Subhuti hỏi Phật:

‘Bạch Thế Tôn, trong thời vị lai, thời mạt pháp, trong năm trăm năm cuối cùng, vào lúc chính pháp suy đồi, sụp đổ, chúng sinh nghe giảng Kinh này chẳng biết có hiểu được chân lí hay không?’ Phật bảo: ‘Subhuti, ông chớ nói như vậy!

Cả trong thời vị lai mạt pháp cũng có những chúng sinh khi nghe giảng kinh này sẽ hiểu được chân lí. Bởi vì, Subhuti, trong thời vị lai, mạt pháp vẫn sẽ có những vị bồ tát.

Những vị này đã trồng căn lành không phải chỉ một đời phật mà họ đã nhiều kiếp tu hành, từ vô lượng vô số chư phật, nên khi được nghe những lời kinh này, họ sẽ hiểu và sẽ tin.

Subhuti! Như Lai biết rõ họ, nhờ trí huệ của phật, Như Lai thấy rõ họ, nhờ huệ nhãn của phật. Subhuti! Như Lai hoàn toàn biết rõ họ.’Vài điều cần phải hiểu; thế thì sẽ dễ dàng đi vào đoạn kinh hôm nay. Trước hết, về chính pháp, dhamma. Phật coi pháp là tốt nếu nó không phải là pháp. Nếu nó là pháp thì nó không phải là chính pháp. Phật gọi một triết lí là tốt nếu nó không phải là triết lí. Nếu nó là triết lí thì nó không phải là triết lí tốt.

Pháp tức là một hiện tượng được xác lập, được cố định. Vũ trụ là thay đổi liên tục; không pháp nào có thể chứa đựng được  nó.  Không  một  pháp  nào  có  thể  khớp  cho  nó,  không pháp nào có thể biện minh cho sự tồn tại. Mọi pháp đều thiếu sót.

Cho nên Phật nói. "Pháp của ta chẳng phải là pháp mà chỉ là tầm nhìn. Ta không trao cho các ông bất kì qui tắc lập sẵn  nào,  ta  không  trao  cho  các  ông  hệ  thống  nào."  Ông  ấy nói, "Ta chỉ trao cho các ông một cách tiếp cận tới thực tại. Ta chỉ trao cho các ông chìa khoá mở cửa. Ta không nói điều gì về cái các ông sẽ thấy khi mở cửa. Chẳng thể nói được gì về nó cả."

Nghĩ về một người luôn sống trong hang tối, không biết gì về ánh sáng, không biết gì về mầu sắc, chưa bao giờ nhìn thấy mặt trời và mặt trăng. Làm sao bạn có thể kể cho người đó về cầu vồng? Làm sao bạn có thể kể cho người đó về các ngôi  sao?  Làm  sao  bạn  có  thể  mô  tả  cho  người  đó  về  hoa hồng?  Điều  ấy  là  không  thể  được.  Và  bất  kì  cái  gì  bạn  nói với  người  đó,  nếu  người  đó  hiểu  nó,  điều  đó  sẽ  thành  sai. Người đó tạo ra học thuyết và điều đó sẽ sai.

Cho nên Phật nói, "Ta không trao bất kì pháp nào cho các ông. Ta chỉ trao cho các ông chiếc chìa khoá mở cửa, để cho mọi người có thể đi ra khỏi hang tối của con người mình và  các  ông  có  thể  tự  thấy  hoàn  cảnh  là  thế  nào:  yatha bhutam, cái đang đấy." Chẳng có gì đã được nói về nó cả; đó là  lí  do  tại  sao  mà  nó  không  phải  là  một  pháp.  Phật  không phải  là  triết  gia.  Ông  ấy  là  thầy  chữa.  Điều  đó  đích  xác  là điều ông ấy đã nói: "Ta là thầy chữa, không phải là triết gia".

Triết  gia  là  người  cứ  liên  tục  nói  về  mầu  sắc  và  ánh sáng cho người mù, cứ làm cho người đó càng lẫn lộn và bối rối. Người mù không có khả năng hiểu điều gì về ánh sáng. Phật nói: "Ta không định triết lí về ánh sáng, ta đơn giản cho ông một phương thuốc, ta sẽ cố gắng chữa mắt ông. Thế rồi ông  có  thể  tự  mình  nhìn  thấy."  Điều  này  được  gọi  là  chính pháp,  điều  này  được  gọi  là  dhamma.  Điều  này  là  một  tầm nhìn hoàn toàn khác.

Điều thứ hai cần hiểu: Phật bảo ông Subhuti "Ông chớ nói như vậy". Tại sao? Bởi vì ý niệm này vẫn rất thường nảy sinh  trong  mọi  người,  ngay  cả  ở  những  người  như  ông Subhuti, những người có phẩm cách tâm linh cao nhất - rằng họ là đặc biệt, rằng thời đại của họ là đặc biệt, rằng thời đại họ là đặc biệt hi hữu, rằng về sau này sẽ chẳng có ai đạt đến độ cao như vậy. Đây là thái độ bản ngã, một thái độ bản ngã tinh  vi.  Nó  chỉ  ra  nhiều  điều  về  ông  Subhuti.  Ông  Subhuti còn mang một bản ngã tinh vi.

Trải qua các thời đại, hầu hết mọi người đều mắc bệnh này; họ cho rằng thời đại của họ là cái gì đó đặc biệt. Chẳng thời nào đặc biệt cả. Điều thiêng liêng có sẵn trong mọi thời đại. Ở Ấn Độ, người Hindu nói rằng ngày nay không có ai có thể chứng ngộ được, bởi vì nó là Kali Yuga, thời mạt pháp, thời  kì  cuối  cùng,  thời  kì  dơ  bẩn  nhất  -  không  ai  có  thể  trở nên  chứng  ngộ  được.  Người  Jaina  nói  rằng  không  ai  có  thể trở nên chứng ngộ được bởi vì thời nay là Pancham Kal, thời kì  thứ  năm.  Ngay  cả  các  phật  tử  biết  rõ  Kinh  Kim  Cương, cũng  cứ  nói  rằng  thời  đại  ngày  nay  không  còn  ai  có  thể chứng ngộ được, và thậm chí họ còn cố gắng diễn giải nhữnglời  của  Phật  theo  cách  dường  như  là  chẳng  ai  có  thể  chứng ngộ được.

Tối  hôm  nọ  tôi  vừa  đọc  một  bài  bình  về  Kinh  Kim Cương.  Bài  bình  nói  "Vâng,  Phật  nói  rằng  sẽ  có  một  số người  có  khả  năng  hiểu  được  một  chút  xíu  về  chân  lí  và phước đức của họ sẽ lớn lao - nhưng phước đức không phải là chứng ngộ. Phước đức chỉ là nền tảng".

Cho  nên  người  diễn  giải,  người  bình  luận  nói,  "Trong thời đại này không ai có thể trở nên được chứng ngộ; nhiều nhất  là  các  bạn  có  thể  đạt  tới  phước  đức  nào  đó.  Các  bạn phải đợi đến thời kì thích hợp mới trở nên chứng ngộ. Phước đức của các bạn rất có ích, nó sẽ đặt nền móng, nhưng ngay bây  giờ,  các  bạn  chưa  thể  xây  điện  thờ  được."  Đó  là  cách thức mọi người đang theo.

Điều Phật đang nói đơn giản là sự kiện này, rằng tất cả các thời đại đều như nhau đối với người tìm kiếm tâm linh - và cũng thế cho người không tìm kiếm. Vào thời của Phật đã có hàng triệu người chẳng bao giờ trở nên chứng ngộ. Không giống như mùa xuân - khi mùa xuân tới mọi cây cối đều đâm chồi. Nếu đấy là mà trường hợp, thì tất cả những người vào thời  Phật  đều  đã  chứng  ngộ.  Chỉ  có  vài  người  đã  trở  nên chứng ngộ thôi. Cho nên điều ấy không giống như mùa xuân, đấy  không  phải  là  vấn  đề  hoàn  cảnh;  không  phải  thời  đại thuận lợi đặc biệt làm cho người ta chứng ngộ.

Những người tìm và kiếm, họ sẽ đạt tới. Những người không  tìm  và  kiếm,  họ  sẽ  chẳng  đạt  tới;  cho  dù  thời  đại  có thuận  lợi,  điều  ấy  cũng  chẳng  thành  vấn  đề.  Và  thời  đại  thì như nhau, thời đại chẳng tốt cũng chẳng xấu. Thời đại chẳng ủng hộ cho chứng ngộ mà cũng không chống lại chứng ngộ. Bất kì điều gì bạn muốn cuộc đời mình trở thành, thì thời đại sẽ cho bạn cơ hội.

Thời đại là vô tư. Nó không áp đặt bất cứ cái gì lên bạn, nó  đơn  giản  cho  bạn  tự  do.  Bạn  có  thể  trở  nên  chứng  ngộ, chứng  ngộ  như  bạn  ham  muốn,  hay  bạn  có  thể  vẫn  còn không chứng ngộ như bạn quyết định. Sự tồn tại hợp tác với bạn,  nhưng  cái  ý  niệm  này  cứ  nảy  sinh  đi  nảy  sinh  lại  mãi. Tôi đã bắt gặp nhiều kinh sách trên thế giới: mọi người nghĩ, "Điều gì sẽ xảy ra cho người khác trong tương lai?"

Cái  ý  niệm  này  thậm  chí  còn  ăn  sâu  cả  vào  người thường. Bạn có thể gặp bất kì cụ già nào và cụ ấy đều nói về thời đại của mình. Thời hoàng kim, những ngày oanh liệt mà cụ  đã  sống  qua  là  cái  gì  đó  đặc  biệt;  bây  giờ  chẳng  có  gì trong  thế  giới  cả.  Và  nhớ  lấy,  khi  về  già,  bạn  sẽ  kể  lại  cho con cháu bạn cũng những câu chuyện dài dòng, câu chuyện chán ngấy và bạn sẽ lại nói, "Thật là thời vàng son."

Tôi đã nghe nói về một cụ già tám mươi tuổi cùng với vợ, gần bẩy mươi tám tuổi, đến Paris. Họ đi khắp thành phố; ông cụ bảo, "Chà, mọi vật đều thay đổi cả: Paris không còn là Paris nữa. Năm  mươi  năm  trước tôi  đã tới  đây  khi  tôi  ba mươi tuổi - đó mới thật là Paris."

Bà  cụ  bật  cười,  và  vì  phụ  nữ  thì  trần  tục  hơn,  thực  tế hơn, bà nói, "Tôi thì tôi nghĩ khác. Tôi cho rằng ông không còn là ông nữa, có thế thôi. Paris vẫn như xưa. Ông xem bọn thanh  niên  đó  -  họ  cũng  vui  chơi  như  ông  lúc  còn  trẻ  đó thôi."

Bây giờ đối với cụ tám mươi, Paris chẳng có nghĩa gì. Paris  là  cuộc  sống  về  đêm;  với  người  tám  mươi  tuổi,  nó chẳng  còn  liên  quan.  Cụ  không  còn  ngu  xuẩn  để  tận  hưởng nó. Cụ không còn tuổi trẻ để ngu xuẩn như thế. Những giấcmơ đã biến mất. Và tôi nghĩ bà vợ cũng phải - "Ông không còn là ông, Paris thì vẫn như xưa."

Điều  ấy  cũng  xảy  ra  cho  bạn  nữa.  Bạn  bắt  đầu  nghĩ rằng thời thơ ấu của mình là tuyệt diệu; bây giờ mọi việc đều không  tốt  được  như  thế.  Bạn  cảm  thấy  tiếc  cho  lũ  trẻ  đang sống ngày nay. Bạn không biết đó thôi - chúng cũng sẽ tiếc cho con cháu chúng nữa. Điều này bao giờ cũng như vậy cả. Và mọi người đều nghĩ thời đại của mình có phẩm chất đặc biệt nào đó, nó là cách mạng.

Và tôi đã nghe, đây đã là những lời đầu tiên Adam thốt ra khi Adam và Eve bị tống ra khỏi vườn Địa đàng. Anh ta bảo Eve, "Này em xem, chúng mình đang sống, chúng mình đang trải qua những thời đại cách mạng vĩ đại." Dĩ nhiên, bị tống  ra  khỏi  vườn  Địa  đàng  phải  là  một  cuộc  khủng  hoảng lớn, không một ai đã trải qua khủng hoảng như vậy.

Phật  bảo:  "Subhuti,  ông  chớ  nói  như  vậy."  Tại  sao?  - bởi vì tất cả các thời đại đều có cùng phẩm chất. Không gian và thời gian không thể bị bạn làm biến chất, chúng không thể bị biến chất được. Bạn thậm chí không thể nào bắt giữ được thời gian, làm sao bạn làm biến chất nó được? Chúng không bị  ô  nhiễm.  Bạn  có  thể  làm  ô  nhiễm  không  khí  và  biển  cả, nhưng bạn không thể làm ô nhiễm thời gian, hay bạn có thể làm được?

Làm  sao  bạn  có  thể  làm  ô  nhiễm  thời  gian?  Bạn  thậm chí còn không bắt giữ được nó nữa là. Ngay lúc bạn nắm bắt nó, thì nó đã trôi qua. Ngay lúc bạn trở nên nhận biết về một khoảnh khắc, thì khoảnh khắc đó không còn nữa. Nó đã trở thành  quá  khứ,  nó  đã  trở  thành  lịch  sử  rồi.  Bạn  không  thể làm  ô  nhiễm  thời  gian  được.  Thời  gian  là  một  trong  những thứ thuần khiết nhất, nó bao giờ cũng thuần khiết.

Đó là lí do tại sao Phật bảo, "Subhuti, ông chớ nói như vậy! Cả trong thời vị lai mạt pháp cũng có những chúng sinh sẽ hiểu  được chân lí..." Bao giờ  cũng  sẽ có  những người  sẽ hiểu chân lí, vì chân lí không phải là phẩm chất đôi khi xảy ra và đôi khi không xảy ra. Chân lí bao giờ cũng có đó. Đấy chính là điều được gọi là chân lí - cái bao giờ cũng có đấy.

Chân lí chẳng liên can gì đến thời gian, nó là vĩnh hằng. Bạn có thể đạt tới chân lí ban ngày, bạn có thể đạt tới chân lí ban đêm, bạn có thể đạt tới chân lí trong bãi chợ, bạn có thể đạt tới chân lí trên Himalayas, bạn có thể đạt tới chân lí khi là đàn ông hay đàn bà, trẻ em, thanh niên hay người già. Bạn có  thể  đạt  tới  chân  lí  vào  bất  kì  lúc  nào,  bất  kì  chỗ  nào,  vì chân lí bao giờ cũng có sẵn, bạn chỉ phải trở nên sẵn có cho nó.

Và  Phật  nói,  "Chỉ  một  ý  nghĩ  về  niềm  tin  thanh  thản cũng có thể làm thay đổi một con người." Chỉ một niềm tin thanh thản... Nhưng niềm tin là gì, theo nghĩa những lời này của Phật? Niềm tin thông thường là sợ hãi, niềm tin không là gì  ngoài  sợ  hãi.  Nếu  bạn  đến  các  nhà  thờ,  các  đền  chùa  và gurudwaras,  bạn  sẽ  thấy  những  con  người  run  sợ,  những người sợ hãi - sợ sống và sợ chết, và chỉ chăm chăm đi tìm nơi  trú  ẩn  vào  vị  thần  nào  đó;  cảm  thấy  bất  lực,  đi  tìm  an ninh nào đó ở đâu đó; họ thiếu bố và thiếu mẹ và đang phóng chiếu một người bố hay người mẹ nào đó trên trời.

Họ còn chưa chín chắn, họ không thể sống mà thiếu bố mẹ. Bố có thể chết, mẹ có thể không còn sống nữa, nhưng họ vẫn là trẻ con, họ cần cái váy nào đó để bám vào, họ cần ai đó. Họ không thể sống theo cách của riêng mình, họ  không thể tin cậy vào chính mình.

Khi bạn sợ hãi và vì nỗi sợ của mình, bạn trở thành tôn giáo, tôn giáo này là hư huyễn. Tôn giáo này là một loại tôngiáo  khỉ,  tôn  giáo  bắt  chước,  giả.  Từ  nỗi  sợ  mà  nảy  sinh  ra việc bắt chước. Phật muốn ngụ ý điều gì khi ông ấy dùng từ niềm  tin?  Từ  của  ông  ấy  là  shaddha.  Dạng  chữ  Phạn  của shaddha là shraddha; nó không thực sự có nghĩa niềm tin, nó có nghĩa tự tin, niềm tin vào chính mình. Nó là một tôn giáo hoàn toàn khác. Phật  gọi nó là chính đạo còn tôn giáo khác ông ấy gọi là tà đạo.

Nếu bạn tiếp cận tới thực tế từ sợ hãi và run rẩy, thì bạn đang  tiếp  cận  theo  cách  sai  lầm,  và  khi  bạn  tiếp  cận  theo cách sai lầm, bất kì cái gì bạn thấy và cảm nhận đều cũng sẽ sai  lầm.  Mắt  bạn  sai,  tim  bạn  cũng  sai.  Chân  lí  không  thể được biết tới từ sợ hãi, chân lí chỉ có thể được biết tới từ can đảm. Shaddha là cần có, tự tin vào chính mình là cần có, tin cậy vào chính bản thể mình là cần có.

Người ta nên tiếp cận tới thực tại từ tin cậy chứ không phải  là  từ  sợ  hãi.  Bản  chất  của  niềm  tin  hay  của  tin  cậy  là buông  bỏ.  Người  run  sợ  chẳng  bao  giờ  có  thể  buông  bỏ được.  Người  đó  bao  giờ  cũng  phòng  thủ,  người  đó  bao  giờ cũng  tự  bảo  vệ  mình,  người  đó  bao  giờ  cũng  đấu  tranh, người  đó  bao  giờ  cũng  chống  đối.  Ngay  cả  lời  cầu  nguyện của người đó, việc thiền của người đó cũng không là gì khác hơn một cách thức để bảo vệ mình.

Con người của niềm tin biết cách buông bỏ, con người của  niềm  tin  biết  cách  buông  xuôi,  con  người  của  niềm  tin biết  cách  thả  mình  theo  dòng  chảy  của  con  sông  và  không thúc bách nó. Người đó trôi theo dòng chảy tới bất kì đâu nó đưa tới. Người đó có lòng dũng cảm và niềm tin rằng người đó có thể đi cùng dòng nước.

Đây  cũng  là  kinh  nghiệm  và  quan  sát  của  tôi  nữa.  Bất kì khi nào một người run sợ tới tôi, người đó đều không có khả năng buông xuôi, mặc dầu người đó nghĩ người đó mạnh mẽ đến mức người đó không thể buông xuôi được. Chẳng ai thích  cảm  thấy  mình  yếu  đuối;  đặc  biệt  những  anh  chàng thiếu  quả  quyết  thì  chẳng  bao  giờ  thích  điều  đó.  Họ  không muốn  đi  tới  nhìn  nhận  rằng  họ  yếu  đuối,  rằng  họ  hèn  nhát. Họ  tưởng  mình  rất  mạnh  mẽ  -  họ  không  thể  buông  xuôi được.

Quan  sát  riêng  của  tôi  là  người  nào  càng  mạnh  mẽ thì càng dễ là người buông xuôi. Chỉ người mạnh mẽ mới có thể buông xuôi, vì người đó tin cậy vào chính mình, người đó tin vào chính mình, người đó biết mình có thể buông bỏ. Người đó  không  hề  lo  sợ.  Người  đó  sẵn  sàng  thám  hiểm  cái  chưa biết,  người  đó  sẵn  sàng  đi  vào  những  vùng  chưa  được  lập bản đồ. Người đó xúc động bởi cuộc hành trình vào cái chưa biết. Người đó muốn nếm trải nó, với bất kì giá nào và bất kì mạo hiểm nào. Người đó muốn sống trong hiểm nguy.

Con người của niềm tin bao giờ cũng sống trong hiểm nguy. Hiểm nguy là chỗ trú của người đó, bất an là an toàn của  người  đó,  và  cuộc  truy  tìm  không  mệt  mỏi  là  tình  yêu duy nhất của người đó. Người đó muốn thám hiểm, người đó muốn đi tới chính chỗ tận cùng của sự tồn tại, hay tới chính chiều  sâu  của  sự  tồn  tại,  hay  tới  chính  đỉnh  cao  của  sự  tồn tại. Người đó muốn biết nó là gì - "Cái gì bao quanh ta? Cái mà ta luôn gọi là ‘tôi’ là cái gì vậy? Ta là ai?"

Người  mạnh  mẽ  luôn  sẵn  sàng  buông  xuôi.  Người  đó biết  rằng  không  cần  phải  sợ  hãi.  "Mình  thuộc  về  sự  tồn  tại, mình không phải là kẻ xa lạ ở đây. Sự tồn tại đã là mẹ mình, sự tồn tại không thể thù nghịch với mình. Sự tồn tại đã đem mình tới đây; mình là sản phẩm của sự tồn tại. Sự tồn tại có định mệnh nào đó cần phải hoàn thành qua mình."

Người mạnh mẽ bao giờ cũng cảm thấy định mệnh đó ở kia:  "Mình  ở  đây  để  làm  điều  gì  đó  mà  sự  tồn  tại  cần  vàkhông  ai  khác  hơn  mình  có  thể  thực  hiện  được  nó;  bằng không,  tại  sao  mình  được  sinh  ra?"  Cho  nên  người  đó  bao giờ cũng sẵn sàng đi vào bóng tối, để tìm, để kiếm. Điều này Phật  gọi là shaddha, niềm tin. Tốt hơn là nên dịch nó  là tin cậy.

"Chỉ  một  ý  nghĩ  về  niềm  tin  thanh  thản..."  Và  thế  rồi ông ấy còn thêm một điều kiện nữa cho nó - niềm tin thanh thản. Bạn có thể có một loại tin cậy; nó có thể không thanh thản, nó có thể đầy náo động. Điều đó chẳng ích gì, điều đó sẽ không đưa bạn đi xa. Niềm tin phải thanh thản. Niềm tin phải  đến  từ  tĩnh  lặng,  không  phải  từ  cái  ồn  ào  của  tâm  trí. Niềm tin phải không là tín ngưỡng. Tín ngưỡng bao giờ cũng ồn ào.

Bạn  chọn  tín  ngưỡng  này  chống  lại  các  tín  ngưỡng khác:  dĩ  nhiên  có  xung  đột,  nó  là  chọn  lựa.  Quanh  bạn  có hàng nghìn tín ngưỡng đang khao khát sự chú ý của bạn: Ki tô giáo, Hindu, Mô ha mét giáo, Phật giáo, Jaina giáo - hàng nghìn  tín  ngưỡng.  Trên  trái  đất  có  ba  trăm  tôn  giáo  và  mỗi tôn  giáo  lại  có  nhiều  giáo  phái.  Bây  giờ họ  tất  cả đều  tranh nhau để kết nạp bạn, họ muốn sở hữu bạn và tự nhiên, tâm trí bạn trở nên rất lung lay và đắn đo. Chọn cái gì, bỏ cái gì, đi theo ai?

Và  thậm  chí  nếu  bạn  lựa  chọn  trong  ồn  ào  và  rối  loạn này,  thì  một  phần  tâm  trí  bạn  bao  giờ  cũng  cứ  nói,  "Mình chọn không đúng rồi." Và phần đó sẽ trả thù. Sớm hay muộn phần đó sẽ khẳng định và sẽ phá vỡ con người bạn và bạn sẽ bị giằng xé.

Phật nói niềm tin thanh thản là cần có. Niềm tin thanh thản là gì? Niềm tin không nảy sinh từ chọn lựa mà từ hiểu biết. Mấy hôm trước tôi có nhận được thư của Chintana. Cô ấy nguyên là nữ tu Ki tô giáo và cô ấy đang bị giằng xé lắm.

Cô  ấy  không  thể  quyết  định  được  liệu  nên  ở  lại  với  tôi  hay trở về tu viện của cô. Bây giờ bất kì cái gì cô làm đều xuất phát từ hỗn loạn. Nếu cô quyết định ở lại với tôi, một phần tâm  trí  cô  sẽ  tiếp  tục  đấu  tranh  chống  lại  cô.  Nếu  cô  quyết định trở về tu viện, một phần tâm trí cô sẽ cứ muốn ở lại đây.

Bất kì cái gì cô ấy chọn lựa đều sẽ sai. Chính chọn lựa của cô cũng xuất phát từ rối loạn, lo lắng. Nó sẽ là một loại kìm  nén.  Nếu  cô  ấy  chọn  tu  viện  thì  cô  ấy  sẽ  phải  kìm  nén tình yêu với tôi.  Nếu  cô  ấy  chọn tôi, cô ấy sẽ phải kìm nén ham muốn về tu viện - xa lánh, cô lập, bảo vệ, thoải mái, tiện nghi của tu viện.

Bây  giờ  Phật  sẽ  gợi  ý  gì  cho  cô?  Phật  sẽ  gợi  ý  thiền, đừng  chọn  gì  hết.  Không  vội  vàng  gì.  Vô  chọn  lựa.  Thiền, cầu  nguyện,  trở  nên  ngày  càng  im  lặng.  Một  khoảnh  khắc chọn  lựa  sẽ  tới  khi  bắt  nguồn  từ  thanh  thản.  Không  phải  là bạn  đang  chọn  chống  lại  bất  kì  phần  nào  của  mình;  chỉ  từ thanh thản mà nó nở hoa như bông sen. Đây là việc nở hoa hoàn toàn, toàn bộ bản thể bạn cùng với nó. Đây không phải là  việc  chọn  lựa  phương  án  này  chống  lại  phương  án  khác, đây  chính  là  hương  thơm  của  bạn.  Thế  thì  bạn  không  bị giằng  xé.  Điều  này  Phật  gọi  là  niềm  tin  thanh  thản.  Và  ông ấy nói chỉ một ý nghĩ về về niềm tin thanh thản cũng đủ làm biến đổi con người.

Đây  cũng  là  gợi  ý  của  tôi  cho  Chitana  nữa.  Hôm  nay, có thể cô ấy còn bị giầy vò hơn; hôm nay là hai mươi nhăm tháng  mười  hai  -  ngày  lễ  giáng  sinh.  Cô  ấy  sẽ  bị  giằng  xé. Nhưng  tôi  sẽ  không  gợi  ý  cô  ấy  chọn  tôi  hay  chọn  tu  viện. Đừng  chọn.  Đợi,  kiên  nhẫn.  Để  Thượng  đế  chọn  cho  bạn. Thiền đi. Làm sao bạn có thể chọn lựa được? Bạn chưa đủ trí huệ để chọn. Cầu nguyện, và chờ đợi thôi.Và  đừng  chơi  trò  ranh  mãnh  -  vì  bạn  có  thể  chơi  trò ranh mãnh bằng tâm trí riêng của mình. Bạn có thể có ý niệm của mình - bạn đã thực sự chọn - và rồi bạn có thể đợi, và rồi từ cửa sau bạn có thể áp đặt lựa chọn của mình và bạn có thể tin rằng đấy là từ Thượng đế. Không, khi tôi bảo đừng chọn lựa thì bạn đừng chọn lựa. Quên việc chọn đi. Làm sao bạn có thể chọn được?

Thiền,  trở  nên  thanh  thản,  tĩnh  lặng,  im  lặng.  Rồi  một hôm khi trong tâm trí bạn không còn một ý nghĩ thì đột nhiên bạn sẽ cảm thấy cái gì đó đã được quyết định và bạn không phải  là  người  quyết  định  nó;  đấy  là  quyết  định  của  Thượng đế. Thế thì dù nó là bất kì cái gì, nó đều tốt.

‘Subhuti! Như Lai biết rõ họ, nhờ trí huệ của phật,

Như Lai thấy rõ họ, nhờ huệ nhãn của phật.

Subhuti! Như Lai hoàn toàn biết rõ họ.’

Bây  giờ  hai  điều  này  cần  phải  được  hiểu.  Một  là  từ tathagata - Như Lai. Đây là một từ rất kì lạ và có hai nghĩa, hoàn toàn đối lập lẫn nhau, hai nghĩa đối xứng lẫn nhau. Nó là một từ kì lạ. Nghĩa thứ nhất là tath-agata, nghĩa là đến như thế. Nghĩa thứ hai là: tatha-gata, đi như thế. Một nghĩa là đến như thế, nghĩa kia là đi như thế. Vài người đã chọn nghĩa thứ nhất - đến như thế. Thế thì nó nghĩa là một người không đến theo ý riêng của mình, người không có động cơ nào để đến đây. Hừ? Đấy là điều người Ki tô giáo thích nói về Christ - ông ấy được Thượng đế phái đến. Ông ấy không có động cơ, không  có  ham  muốn  nào  cần  thoả  mãn  ở  đây.  Ông  ấy  đến như một sứ giả.

Đấy   là   điều   người   Mô   ha   mét   giáo   thích   nói   về Mohammed.  Họ  gọi  ông  ấy  là  Paigamber,  sứ  giả.  Ông  ấy không đến với bất kì ham muốn riêng nào của mình cần được thoả mãn ở đây. Ông ấy hoàn toàn hài lòng, ông ấy không có lí do gì để ở đây. Những người khác ở đây có lí do, họ không chỉ đến, họ đã đến bởi vì ham muốn của mình. Họ muốn tới, đó là lí do cho họ tới.

Phật  đã  tới,  không  phải  là  ông  ấy  muốn  tới,  ông  ấy được bản thân sự tồn tại phái tới. Chính sự tồn tại đã lấy hình tướng trong ông ấy. Điều đó không nguyên do, không động cơ, không ham muốn cá nhân. Đó là nghĩa thứ nhất của Như Lai - đến như thế.

Ý  nghĩa  thứ  hai  mà  vài  người  đã  chọn  -  đi  như  thế. Điều đó nghĩa là một người đã đi từ đây. Nếu bạn đi sâu vào Phật bạn sẽ không tìm thấy ai ở đấy cả; ông ấy đã rời bỏ nơi cư ngụ. Ông ấy không còn tồn tại trong thân thể nữa, ông ấy không còn hiện diện trong thân thể nữa. Ông ấy đã trở thành trống  không.  Ông  ấy  đã  diệt  độ,  đi  hoàn  toàn  sang  bờ  bên kia.  Sự  tồn  tại  thực  của  ông  ấy  diễn  ra  ở bờ  bên  kia;  tại  bờ bên này chỉ một cái bóng đang di chuyển.

Nhưng  cách  chọn  riêng  của  tôi  là  cả  hai  nghĩa.  Tôi thích  diễn  giải  từ  ‘Tathagata’,  Như  Lai,  là  "đến  như  thế,  đi như  thế"...  như  gió  thoảng.  Gió  đến  không  có  lí  do  nào  của riêng nó, không có động cơ nào của riêng nó. Nó hoàn toàn buông xuôi cho sự tồn tại. Sự tồn tại gửi nó tới bất kì đâu, thì nó tới đó. Bất kì đâu cần, nó tới. Nó không có mục đích của riêng mình. Nó không nói, "Tôi sẽ chỉ đi về phương bắc. Tôi không  đi  về  phương  nam.  Tôi  chán  phương  nam  rồi."  Hay, "Tôi  chỉ  đi  về  phương  Đông;  tôi  là  gió  rất  tôn  giáo."  Hay, "Tôi chỉ đi về phương Tây; tôi muốn hưởng thụ cuộc sống."Không, gió  chẳng  nói  gì  cả.  Bất  kì  chỗ  nào  cần,  thì  gió  tới.

Đến như thế, đi như thế.

Và khi nó rời khỏi một nơi chốn, nó không hề níu bám vào đó. Gió tới và đi. Nó không nói, "Bây giờ ta đã tới và ta đã chịu biết bao rắc rối để tới, ta sẽ không đi. Bây giờ ta sẽ ở lại đây. Sau cả hành trình dài thế, qua bao nhiêu là biển cả và núi non, ta mới tới đây. Bây giờ ta sẽ chẳng đi đâu nữa, ta sẽ ở lại đây. Bằng không, mục đích của việc ta đến đây là gì?" Không, gió sẽ đến và gió sẽ đi.

Phật cũng như gió ấy. Đến như thế, đi như thế. Không níu bám. Việc đến và việc đi của ông ấy đều huyền bí. Việc đến và việc đi của ông ấy là không dự kiến trước được, đấy là điều không giải thích được, bởi lẽ chỉ động cơ mới có thể được giải  thích  và  nguyên  nhân  mới  có  thể  được giải  thích. Trong  trạng  thái  tối  thượng  của  chứng  ngộ,  trong  cái  thuần khiết ấy, trong cái viên mãn ấy, mọi sự đều huyền bí, mọi sự đơn  giản  xảy  ra.  Người  ta  chẳng  bao  giờ  biết  được  tại  sao; không cần phải hỏi tại sao. Mọi thứ đều tuyệt vời và là phúc lành.  Đến  là  phúc  lành,  đi  là  phúc  lành.  Trong  thân  thể  là phúc lành, rời bỏ thân thể là phúc lành. Mang hình hài người là  phúc  lành,  biến  mất  vào  vô  hình  hài  là  phúc  lành.  Tất  cả đều là phúc lành.

Hương  vị  của  chứng  ngộ  là  hương  vị  của  phúc  lành. Bất kì cái gì xảy ra, đâu có gì khác biệt, chẳng thành vấn đề. Không có lựa chọn, không động cơ, không ham muốn. Mọi thứ  tự  nó  xảy  đến,  chúng  rất  huyền  bí.  Đó  là  lí  do  tại  sao không thể giải thích được vị phật. Vị phật có thể được kinh nghiệm, do đó mới cần trạng thái đệ tử.

Đôi  khi  mọi  người  tới  hỏi  tôi,  "Cần  gì  phải  trở  thành sannyasin?"  Cái  cần  là  ở  chỗ  không  trở  thành  sannyasin  thì bạn  sẽ  không  có  khả  năng  nếm  trải  tôi.  Cái  cần  là  ở  chỗ không trở thành sannyasin, bạn sẽ chẳng bao giờ lại gần tôi, bạn sẽ chẳng bao giờ có được kinh nghiệm cực lạc bởi việc cảm thông sâu sắc với tôi đem lại.

Tính chất sannyas là thấu cảm - là hoàn toàn cùng tôi, toàn bộ với tôi, là bỏ tất cả mọi đề phòng, là lại gần tôi đến mức cái không của tôi bắt đầu tràn ngập trong bạn, là lại gần tới  mức  không  còn  biên  giới  nữa, tới  mức  chúng  ta  bắt  đầu chờm lấp lên nhau. Để có kinh nghiệm đó, tính chất sannyas là cần. Và chỉ bằng cách đó bạn mới biết được vị phật, không có cách nào khác.

Điểm nữa cần phải hiểu là, ông ấy nói, "Ta đã thấy rõ họ,  nhờ  huệ  nhãn  của  phật.  Ta  biết  rõ  họ  nhờ  trí  huệ  của phật." Vậy huệ nhãn  ấy là gì và trí huệ của phật là gì? Huệ nhãn của phật theo các kinh Phật chính là con mắt thứ ba của yoga  mà  người  theo  Hindu  gọi  là  Shiva-netra,  con  mắt  của thần Shiva.

Bạn  có  hai  mắt:  chúng  là  biểu  tượng  của  nhị  nguyên, bạn bị phân chia. Khi bạn đạt tới một cái nhìn duy nhất, khi xuất hiện trong bạn tầm nhìn thứ ba không phân chia, thì bạn bắt  đầu  thấy  cái  thống  nhất  của  sự  tồn  tại.  Cũng  giống  như bạn  đập  vỡ  tấm  gương  và  tất  cả  các  mảnh  vụn  đều  phản chiếu  biết  bao  nhiêu  khuôn  mặt  bạn.  Bạn  chỉ có một  khuôn mặt  nhưng  các  mảnh  vụn  phản  chiếu  cả  nghìn  khuôn  mặt. Nếu bạn gắn lại tấm gương, lúc ấy một khuôn mặt duy nhất xuất hiện lại.

Thực tại là một toàn thể, nhưng chúng ta có hai mắt, do đó ở khắp nơi thực tại bị phân chia. Chẳng hạn, một thứ bạn gọi là yêu, thứ khác bạn gọi là ghét. Trong thực tế chúng là một  thứ.  Yêu  và  ghét  không  phải  là  đúng  từ  để  mô  tả  cho chúng. Năng lượng vẫn là một - nó là yêu-ghét. Chữ ‘và’ cần phải vứt bỏ ra. Trong thực tế, bạn thậm chí không thể đặt dấugạch nối giữa chúng: yêughét là một từ. Ngàyđêm là một từ, sốngchết là một từ, khổsướng là một từ, đauthích là một từ, vậttâm là một từ. Nhưng vì chúng ta có hai mắt, cho nên tất cả đều bị phân chia thành hai và thế thì chúng ta cứ tranh cãi hàng thế kỉ.

Đã năm nghìn năm nay người ta cứ tranh luận xem con người  là  thể  xác  hay  linh  hồn.  Không  có  hai  điều  đó.  Thân thể  không  là  gì  ngoài  cái  hình  hài  bên  ngoài  nhất  của  linh hồn, còn linh hồn cũng chẳng là gì ngoài cái cốt lõi sâu thẳm của thân thể. Chúng không phải là hai. Và Thượng đế với thế giới cũng không phải là hai. Đấng sáng tạo và sự sáng tạo là một.

Điều này được gọi là huệ nhãn của phật - tới được điểm hai  con  mắt  bạn  hội  nhập  và  tan  chẩy  ra  và  trở  thành  một. Jesus nói, "Nếu hai mắt ông thành như một, thì toàn bộ con người ông sẽ đầy ánh sáng." Đấy chính là điều chứng ngộ là gì.

Những lời này của Jesus là tuyệt vời, "Khi các ông làm cho hai mắt thành một, và khi các ông làm cho cái bên trong như cái bên ngoài, và cái bên ngoài như cái bên trong, và cái trên như cái dưới, và khi ông làm nam và nữ thành một, để cho nam không phải là nam mà nữ không phải là nữ, thì khi đó ông sẽ đi vào vương quốc."

Hay còn nữa, "Một người không thể cưỡi hai con ngựa, bắn hai cái cung, cũng như một đầy tớ không thể phục vụ hai ông  chủ,  bằng  không  người  đó  sẽ  kính  trọng  người  này  và làm mất lòng người kia. Nhưng nếu hai mắt của ông như một thì toàn thân ông sẽ tràn đầy ánh sáng."

Theo truyền thống Phật giáo, cái một của tầm nhìn đó, cái nhìn không phân mảnh đó, cái nhìn toàn bộ đó, cái nhìn tổng thể đó, được gọi là huệ nhãn của Phật. Và bất kì cái gì thấy  được  qua  huệ  nhãn  Phật  đều  được  gọi  là  trí  huệ  của Phật.  Và  khi  bạn  có  huệ  nhãn  Phật  và  bạn  nhìn  cuộc  sống bằng tầm nhìn đó thì nó thống nhất mọi thứ, và thế thì bạn có thể biết toàn bộ, không phải như trước. Trước đó, tri thức của bạn bao giờ cũng chỉ là bộ phận, manh mún, què quặt.

Bây giờ là lời kinh:

‘Tại sao vậy?

Bởi vì những vị bồ tát này không còn chấp có ta, có người, có linh hồn, có mạng sống, cũng không chấp có chính pháp và không chính pháp.

Họ cũng không còn có cảm nhận hay không cảm nhận.’

Tám  điều  trên  đây  được  xem  như  tám  trở  ngại  cho  trí huệ.  Chúng  phải  được hiểu.  Trước hết  đây  là định  nghĩa về bồ tát.  Bồ  tát là ai? Người đã vượt qua tám  trở ngại này về thái độ sai, về cách tiếp cận sai tới cuộc sống.

Điều  thứ  nhất:  chấp  có  ta.  Các  từ  sau  cần  phải  được hiểu - chúng gần như đồng nghĩa, nhưng chỉ gần như thôi: ta, người, linh hồn, mạng sống. Trong từ điển chúng gần như là một, nhưng Phật đã cho chúng những sắc thái khác nhau, và chúng mang mầu sắc khác nhau, có hơi khác biệt.

Trước hết cái ta nghĩa là bản ngã - ‘của tôi’, ‘tôi’ - phân biệt với năm phần tử hợp thành con người. Con người được thiết lập từ năm phần tử, chỉ là tổ hợp của năm phần tử này. Bạn lấy ra năm phần và con người biến mất. Phật nói chẳng có gì ngoài năm phần tử ấy. Cũng giống như cỗ xe ngựa: nếu đem tháo rời các bộ phận, các bánh xe, mang ngựa đi, đem đimọi thứ khác, và nếu cuối cùng bạn muốn biết xe ngựa đâu, thì xe đã biến mất rồi, bởi lẽ nó chỉ là tổ hợp của những phần đó.

Đây là một trong những sáng suốt sâu xa nhất của Phật; không một tôn giáo nào khác đạt được đến độ cao ấy. Tất cả các tôn giáo khác đều dừng lại ở một ý niệm nào đó về cái ta, với  một  ý  niệm  nào  đó  về  bản  ngã.  Dù  tinh  vi  đến  đâu,  dù thiêng  liêng  đến  đâu,  dù  đức  hạnh  đến  đâu,  nhưng  một  ý niệm nào đó về bản ngã cũng vẫn cứ còn lại. Bạn gọi nó là cái  ta,  bạn  gọi  nó  là  linh  hồn,  bạn  gọi  nó  là  atma;  điều  bạn gọi không thành vấn đề. Phật rất rất rõ ràng về điều đó - rằng cốt lõi sâu xa nhất của bạn là cái không. Không có bản ngã.

Chữ  ‘tôi’  chỉ  thuần  tuý  tiện  dụng  mà  thôi;  nó  không tương  ứng  với  một  thực  tại  nào.  Nó  là  cần  thiết  -  ngay  cả Phật  cũng  dùng  nó.  Nó  là  tốt  như  một  phương  tiện  để  giao tiếp, nó chỉ định nhưng không tương ứng với thực tại nào.

Cho nên điều đầu tiên, cái ta, có nghĩa là ‘tôi tách biệt với  các  hợp  phần’.  Phật  nói  bạn  không  có  đó,  chỉ  các  hợp phần  là  có  đấy  thôi.  Bạn  là  cái  trống  rỗng  hoàn  toàn.  Điều thứ  hai  là  người,  chấp  có  người  -  người  nghĩa  là  cá  thể,  ý niệm về người đồng nhất với một cái ta vào các thời đại khác nhau.  Bạn  nói  rằng  "Xưa  kia  tôi  là  đứa  trẻ,  bây  giờ  tôi  là thanh niên và sau này tôi sẽ trở thành già lão." Bạn có ý niệm nào đó dường như bạn bền vững mãi. Theo thời gian bạn đã là trẻ con, rồi bạn thành thanh niên - nhưng bạn vẫn như cũ. Và rồi bạn trở nên già lão và bạn vẫn như cũ. Phật nói rằng từng khoảnh khắc bạn đều đang thay đổi.

Về  điều  này  Phật  hoàn  toàn  phù  hợp  với  Heraclitus. Bạn không thể bước hai lần vào cùng một dòng sông. Sông cứ  tuôn  chảy.  Lúc  còn  bé,  bạn  là  một  cá  thể  khác,  bây  giờ bạn là một cá thể khác. Sau này bạn già đi, bạn sẽ là một cá thể  khác  nữa.  Trên  thực  tế  mỗi  ngày  bạn  lại  khác,  mỗi khoảnh khắc bạn lại khác.

Tại sao cái ý niệm này lại cứ dai dẳng mãi rằng "Mình vẫn đấy"?  Điều này dai dẳng vì thay đổi quá tinh tế và tầm nhìn của bạn lại không được tinh tế như thế. Cũng giống như nếu bạn thắp cây nến vào buổi tối, nó cháy suốt đêm và sáng hôm sau bạn thổi tắt cây nến và bảo, "Đấy vẫn là cùng ngọn lửa mà mình thổi tắt." Nó không phải vậy. Ngọn lửa nến đã thay  đổi,  biến  mất  liên  tục,  ngọn  lửa  mới  nảy  sinh  mỗi khoảnh  khắc.  Nhưng  giữa  hai  ngọn  lửa  này,  ngọn  này  biến mất,  ngọn  khác  xuất  hiện,  lỗ  hổng  quá  tinh  tế,  quá  nhỏ  đến mức  bạn  không  thể  thấy  được  nó.  Đó  là  lí  do  tại  sao  cái  ý niệm về cá thể, về con người cứ dai dẳng mãi.

Phật nói cuộc sống là tiến trình, cuộc sống không giống đồ  vật.  Nó  là  vận  động  liên  tục.  Cuộc  sống  là  dòng  sông. Phật  nói  nếu  chúng  ta  muốn  trung  thành  với  thực  tại  thì chúng  ta  phải  vứt  bỏ  tất  cả  các  danh  từ  khỏi  ngôn  ngữ,  chỉ các động từ mới đúng. Dòng sông là không phải, sông chảy mới  đúng.  Cây  là  không  đúng,  đang  thành  cây  mới  đúng. Tình yêu là không đúng, đang yêu mới đúng. Cuộc sống bao gồm các động từ, không phải là danh từ.

Và điều thứ ba là linh hồn, ý niệm về một lực cao cấp trú ngụ trong thân thể; một lực sống động và thống nhất tách rời khỏi mọi thứ khác. Cả điều này nữa - Phật nói không có lực  cao  cấp  như  vậy.  Chẳng  có  gì  trú  ngụ  trong  bạn  cả. Không phải bạn là ngôi nhà và có người chủ bên trong, có cư dân  bên  trong.  Tất  cả  những  cái  ở  bên  trong  là  cái  không thuần khiết.

Và  điều  thứ  tư  là  ý  niệm  về  mạng  sống.  Niềm  tin  vào một  thực  thể  vĩnh  viễn,  di  chuyển  từ  kiếp  này  sang  kiếp khác. Điều đó Phật gọi là mạng sống - điều là bạn sẽ chết vàmạng  sống  của  bạn  sẽ  lập  tức  được  sinh  ra  trong  một  bụng mẹ  nào  đó  khác.  Liên  tục  có  đấy,  nhưng  không  có  mạng sống.  Liên  tục  có  đấy,  nhưng  không  có  cái  ta.  Liên  tục  có đấy, nhưng không có cá thể. Liên tục có đấy nhưng không có linh hồn.

Tầm nhìn này của Phật duy nhất đến nỗi thậm chí quốc gia này - Ấn Độ, một quốc gia tôn giáo như thế, cũng không thể nuốt nổi nó. Người ta cảm thấy rằng dường như Phật đã quyết  định  phá  huỷ  toàn  bộ  nền  tảng  của  tôn  giáo.  Ông  ấy đem đến một tầm nhìn hoàn toàn mới, cao hơn nhiều so với các khái niệm bình thường về linh hồn, về cái ta vân vân, bởi vì đằng sau các khái niệm này, bản ngã vẫn tiếp tục ẩn nấp dưới  những  cách  thức  mới.  Chúng  chẳng  là  gì  khác  ngoài cách thức của bản ngã để tồn tại và tiếp tục tồn tại.

Phật nói:

‘Tại sao vậy?

Bởi vì những vị bồ tát này không còn chấp có ta’

Khi một người quay vào trong, khi tâm thức bạn quay vào trong và nhìn vào bản thể riêng của mình, thì chẳng tìm thấy gì cả:

‘không còn chấp có ta, có người, có linh hồn, có mạng sống’

Bốn điều trên đây biến mất tức khắc.

‘Họ cũng không còn cảm nhận về chính pháp hay không chính pháp.’

Chính pháp là yếu tố tích cực trong đời sống và không chính pháp là yếu tố tiêu cực trong đời sống. Tích cực và tiêu cực  -  Phật  nói  thậm  chí  những  điều  này  cũng  không  đúng, chúng biến mất. Cảm nhận về chính pháp không xảy ra. Bạn không bắt gặp trong mình cái thực tại tích cực, mà bạn cũng chẳng bắt gặp cái thực tại tiêu cực bên trong. Bạn đơn giản chỉ bắt gặp cái không toàn bộ.

Và  nhớ  lấy,  cái  không  ấy  đừng  hiểu  nó  là  đồng  nghĩa với vô thực tại, với cái tiêu cực. Cái không đơn giản có nghĩa là  không  có  cái  tích  cực,  không  có  cái  tiêu  cực.  Cả  hai  đã biến mất, cái nhị nguyên này không còn đó  nữa.  Đây  là cái im lặng hoàn toàn. Không tìm thấy gì cả, không tìm thấy cả bản  thân  bạn,  bạn  được tự  do.  Không  phải là bạn  được giải thoát mà bạn được giải thoát khỏi chính mình.

Khi  người  khác  nói  về  tự  do,  họ  bao  giờ  cũng  ngụ  ý rằng bạn sẽ có đó, tự do. Khi Phật nói về tự do thì ông ấy nói bạn sẽ được tự do - bạn sẽ không có đó. Làm sao bạn có thể trong tự do được? Nếu bạn có đó trong tự do thì sẽ vẫn còn một  loại  cầm  tù.  Bạn  là  sự  cầm  tù.  Bạn  không  thể  tự  do được. Khi bạn không có đó thì tự do có đó. Khi bạn có đó, tự do không có đó.

Và điều thứ bẩy, không cảm nhận. Khi chẳng có gì để thấy,  thì  làm  sao  bạn  có  thể  thấy  nó  là  cảm  nhận  được? Không cái ta, không tích cực và không tiêu cực - chẳng có gì để  thấy  cả.  Khi  chẳng  có  gì  để  thấy  thì  bạn  không  thể  nào thấy được rằng cảm nhận đã xảy ra. Cảm nhận cần cái gì đó để  cảm  nhận.  Cho  nên,  điều  thứ  bẩy,  không  cảm  nhận  nào tồn tại. Nhưng thế thì bạn có thể nói, "Thế thì vô cảm nhận có tồn tại hay không?"

Phật nói khi không có ai để thấy và chẳng có gì để thấy, làm sao vô cảm nhận tồn tại được? Ông ấy đang phá huỷ tấtcả mọi gốc rễ của bản ngã, tất cả những cách thức tinh vi của bản  ngã.  Đó  là  tám  thứ  chướng  ngại.  Khi  tất  cả  chúng  biến mất, người ta là bồ tát.

Và  thế  thì  một  vấn  đề  nảy  sinh,  "Làm  sao  vẫn  còn  lại trên bờ bên này?" Chỉ thế thì... Thế thì bạn mới có cái gì đó để  chia  sẻ  -  cái  không  của  bạn.  Thế  thì  bạn  có  cái  gì  đó  để chia  sẻ  -  thiên  đường  của  bạn.  Thế  thì  bạn  có  cái  gì  đó  để chia sẻ - sự tồn tại tuyệt đối của bạn. Nhưng bây giờ làm sao còn lại trên bờ bên này? Làm sao nán lại thêm ít lâu nữa trên thế gian này?

Và Phật nói:

‘Tại sao vậy?

Bởi vì, Subhuti, nếu các vị bồ tát ấy còn phân biệt có chính pháp và không chính pháp thì còn phân biệt có ta, có người, có linh hồn, có mạng sống.’

Nếu bạn thấy cái gì đó bên trong, nhớ lấy, bạn vẫn còn ở bên ngoài. Nếu bạn thấy bất kì cái gì, kể cả Krishna đang thổi sáo, hay Jesus bị đóng đinh và máu tươi chảy ra từ bàn tay  ông ấy,  hay  Phật  ngồi  im  lặng  dưới  gốc cây  Bồ  đề,  nếu bạn  bắt  gặp  bất  kì  điều  gì  bên  trong,  nhớ  lấy,  bạn  vẫn  còn bên ngoài. Đó là lí do tại sao Phật nói, "gặp Phật, giết Phật."

Người ta phải đi tới một điểm mà không còn cái gì để thấy  nữa.  Khi  không  có  gì  để  thấy,  người  thấy  cũng  biến mất; đó là điểm cần phải nhớ. Điều này rất khó hiểu. Người thấy  chỉ  tồn  tại  với  vật  được  thấy.  Đó  là  lí  do  tại  sao Krishnamurti  cứ  nói  đi  nói  lại  "người  quan  sát  là  vật  được quan  sát".  Khi  không  có  gì  để  thấy,  làm  sao  bạn  có  thể  là người  thấy  được?  Khi  nội  dung  biến  mất  đi  thì  bình  chứa cũng biến đi theo. Chúng tồn tại cùng nhau, chúng là hai mặt của cùng một đồng tiền.

Phật  nói  không  có  những  thứ  như  kinh  nghiệm  tâm linh, tất  cả mọi kinh nghiệm đều là vô tâm linh. Hừ? Ai đó tới  và  nói,  "Kundalini  của  tôi  đang  lên"  -  một  ông  Gopi Krishna  ở  Kashmir  nói  kundalini  của  ông  ấy  đang  đi  lên. Đấy không phải là tâm linh, chẳng kundalini nào là tâm linh cả. Đấy là một hiện tượng vật lí, một hiện tượng trần tục, và có thể đem đến cho bạn thích thú, giống như dục có thể đem đến  cho  bạn  thích  thú.  Nó  chính  là  cùng  năng  lượng  đang dâng lên. Nó chẳng liên quan gì tới tâm linh cả, ít ra là theo điều Phật ngụ ý về tâm linh.

Và ông Gopi Krishna nói rằng ông ấy đã đạt tới chứng ngộ  vì  kundalini  của  ông  ấy  đã  dâng  lên.  Ông  ấy  cảm  thấy năng lượng rân rân chuyển trong cột sống. Nhưng cột sống là cột sống. Và bây giờ ông ấy nghĩ rằng kundalini đã dâng lên, nó đã đạt tới đỉnh đầu sahasrar, luân xa thứ bẩy, và ông ấy đã trở nên sáng tạo. Cho nên ông ấy bắt đầu làm thơ. Những bài thơ ấy chỉ là rác rưởi. Nếu chúng có chứng minh được điều gì thì chúng chỉ đơn giản bác bỏ mọi kundalini. Tôi chưa bao giờ bắt gặp những bài thơ rác rưởi như vậy - hệt như trẻ con trường phổ thông. Thậm chí đôi khi chúng còn viết ra những điều hay hơn nhiều.

Bạn  có  thể  tìm  thấy  một  so  sánh,  và  đó  là  Shree Chinmoy.  Ông  ấy  làm  thơ.  Một  đêm  ông ấy  viết  một  nghìn bài  thơ.  Ngay  cả  việc gọi  chúng  là  thơ  thì  cũng  là  điều  quá đáng rồi. Chúng thậm chí cũng chẳng là văn xuôi nữa, chúng chẳng có tính thơ ca gì trong đó cả.

Nhưng những người này nghĩ họ đã đạt tới sáng tạo tâm linh, vì kundalini đã lên. Ai đó nhìn thấy ánh sáng trong đầu mình, và người đó tưởng rằng chứng ngộ đã xảy ra - "bởi vìtôi  đã  thấy  ánh  sáng.  Khi  tôi  nhắm  mắt,  tôi  thấy  rất  sáng." Tôi không nói rằng người ta không thể thấy ánh sáng và tôi không  nói  rằng  kundalini  không  đi  lên  -  nó  đi  lên  dễ  lắm. Bạn  có  thể  thấy  ở  đây,  biết  bao  sannyasin  đang  trong  trạng thái mà Gopi Krishna cho là kundalini! Điều đó chẳng có gì để khoe khoang cả!

Bất  kì  kinh  nghiệm  nào  cũng  nhất  định  là  bên  ngoài, bởi vì bạn là người kinh nghiệm và kinh nghiệm có đấy, đối diện bạn. Khi tất cả mọi kinh nghiệm đều biến mất thì có tâm linh.  Nhưng  thế  thì  một  hiện  tượng  xảy  ra:  khi  tất  cả  kinh nghiệm  biến  mất  thì  người  kinh  nghiệm  cũng  biến  mất. Trong việc thức tỉnh về nó, nó biến mất, vì nó không thể tồn tại được, nó không thể tồn tại mà không có kinh nghiệm. Nó nuôi dưỡng cho kinh nghiệm. Khi cả kinh nghiệm và người kinh nghiệm đều biến mất thì bạn là bồ tát.

‘Tại sao vậy?

Bởi vì, bồ tát không nên chấp tướng chính pháp hay tướng không chính pháp.

Cũng vì lẽ đó mà Như Lai thường dạy: pháp của ta cũng như chiếc đò đưa người qua sông, các ông không nên chấp bám vào pháp.

Chính  pháp  còn  phải  bỏ,  huống  chi  là  không  chính pháp.

Phật  nói  mọi  thứ  đều  phải  buông  bỏ  -  chính  pháp, không  chính  pháp,  kinh  nghiệm,  kinh  nghiệm  lớn,  những kinh nghiệm tâm linh và cuối cùng, kể cả người kinh nghiệm nữa. Mọi thứ đều phải buông bỏ. Khi chẳng còn lại gì, thậm chí  cả  đến  một  dấu  vết  của  bất  kì  cái  gì,  thậm  chí  cả  cái  ý niệm  rằng  giờ  đây  không  còn  gì  cả...  Thậm  chí  nếu  ý  niệm này còn lại - rằng bây giờ chẳng còn lại gì - thì mọi thứ vẫn có đó. Ý niệm này là đủ để chứa đựng toàn bộ thế giới. Nếu bạn nói, "Giờ đây chẳng còn gì cả", thế là bạn đã lỡ vấn đề rồi. Thậm chí bạn không thể nói được điều đó - rằng chẳng có gì ở đó. Ai có đó mà nói? Ai có đó mà quan sát? Chỉ có im lặng hoàn toàn, im lặng tuyệt đối.

Cho nên Phật nói rằng chính pháp, tôn giáo, cũng giống như chiếc đò. Đây là những lời nói nổi tiếng của ông ấy. Phật nói  trong  Trung  bộ  Kinh  (Majihima  Nikaya),  "Này  các  Tì kheo, khi ta dùng hình ảnh chiếc đò, ta muốn nói rằng Pháp cũng cần phải bỏ lại, không nên ôm giữ. Kẻ nào dùng chiếc đò để vượt qua một con sông lớn, bờ bên này đầy phiền não và sợ hãi, bờ bên kia là an lạc và ổn định, sau khi qua sông rồi không nên vác đò lên vai mà đi. Mặc dù chiếc đò rất có ích  để  qua  sông,  nhưng  đã  qua  sông  rồi  thì  nên  để  đò  lại, không  dùng  nữa.  Này  các  Tì  kheo,  khi  nghĩ  đến  hình  ảnh chiếc  đò,  chúng  ta  phải  buông  bỏ  cả  chính  pháp  và  không chính pháp."

Tất cả các phương pháp - Yoga, Mật tông - tất cả các kĩ thuật,  tất  cả  các  cách  thiền,  tất  cả  lời  cầu  nguyện  đều  là những phương tiện để đạt tới bờ bên kia. Một khi bạn đã qua tới bờ bên kia rồi, chúng phải bị bỏ lại đằng sau. Cảm thấy biết  ơn,  nhưng  đừng  vác  chúng  lên  vai,  bằng  không  bạn  sẽ chỉ là kẻ ngốc.

Phật nói tiếp, "Thí dụ về chiếc đò chỉ ra rằng tất cả các pháp đều phải được xem như tạm bợ, như những phương tiện để  đạt  được  mục  đích.  Thí  dụ  đó  cũng  có  giá  trị  để  tạo  ra trống  rỗng,  phủ  định  pháp.  Việc  so  sánh  với  phương  thức chữa bệnh minh hoạ cho hệ quả này. Khi bệnh đã khỏi rồi thì phải bỏ thuốc đi, vì dùng thuốc kéo dài chỉ làm cho người ta ốm nữa."Phật nói, "Hệt như thế, phương thuốc có tên trống rỗng đã  được  đưa  ra  để  chữa  khỏi  căn  bệnh  niềm  tin  vào  sự  tồn tại. Nhưng gắn bó với cái trống rỗng này thì cũng lại là một loại bệnh hệt như gắn bó với sự tồn tại. Những ai vẫn tiếp tục dùng  phương  thuốc  trống  rỗng  ấy  sau  khi  đã  phục  hồi  sức khoẻ, thì chỉ làm cho họ ốm lại."

Nhớ lấy, trước hết người ta phải vứt bỏ mọi thứ và trở thành trống rỗng và rồi người ta phải vứt bỏ cả cái trống rỗng đó. Cái trống rỗng đó chỉ là phương thuốc. Phật đã nói rất chí lí, "Ta là thầy chữa, không phải triết gia." Ông ấy không đem đến cho bạn học thuyết để bám víu vào. Và bất kì cái gì ông ấy  cho  bạn  đều  là  tạm  bợ,  tuỳ  tiện  và  một  ngày  nào  đó  nó phải bị vứt bỏ và quên đi.

Khi tất cả đều biến mất - cả thế giới lẫn Thượng đế, cả vật chất lẫn tinh thần, cả thân thể lẫn linh hồn, cả người và ta

- khi tất cả đã biến mất và cuối cùng mất luôn cả cái ý niệm rằng tất cả đều biến mất, thì bạn đã đạt tới, bạn đã trở thành bồ tát. Thế thì vấn đề là làm sao nán lại bờ bên này, làm sao ở lại đây dù chỉ là một khoảnh khắc thôi?

Bạn  sẽ  phải  tạo  ra  chittopad,  quyết  tâm  lớn:  "Nhiều người đang loạng choạng trong bóng tối. Ta đã chứng ngộ - ta phải đem điều đó ra chia sẻ." Từ chittopad đó, từ việc tạo ra tâm trí mới... bởi vì tâm trí cũ đã mất đi, và với tâm trí cũ đã mất đi, bạn không thể ở lại đây được. Bạn sẽ phải tạo ra tâm trí mới.

Hai từ cần được hiểu: một từ là đam mê, còn từ kia là từ bi. Cả hai đều có đam mê trong chúng. Đam mê là tâm trí cũ, tâm trí ham muốn, tâm trí đầy những ham muốn. Khi tất cả ham muốn đã biến mất và tâm trí cũ đã mất đi, bạn phải lập tức khởi lên từ bi để cho qua từ bi bạn có thể ở lại đây. Trong một chút ít thời gian bạn có thể giúp vài người để họ ngước mắt nhìn sang bờ bên kia. Trong chút ít thời gian bạn có thể hướng dẫn cho vài người, bạn có thể chỉ con đường.

Phật hỏi:

‘Subhuti, ông nghĩ sao? Như Lai có thành Phật không? Và Như Lai có thuyết pháp không?’

Ông Subhuti thưa, ‘Không’.

Đó là một trong những phương pháp của Phật - đôi khi ông ấy hỏi các đệ tử, "Ông nghĩ thế nào, Subhuti? Ông có tin rằng ta đã chứng ngộ chân lí, đã được Pháp, và ta đã thuyết giảng chân lí cho mọi người không? Ông nghĩ thế nào?"

Như Lai có thành Phật không?

Và Như Lai có thuyết pháp không?’ Ông Subhuti thưa, ‘Không’.

Rất dễ dàng rơi vào bẫy của Phật; câu hỏi này khó. Câu hỏi  này  thuộc  kiểu  cám  dỗ  người  ta  trả  lời  có.  "Vâng,  bạch Phật, ngài đã chứng ngộ, bằng không thì ai chứng ngộ được." Nhưng ngay cả ý niệm về chứng ngộ cũng không phải là tâm linh. Và Phật đang nói rằng chẳng có cái gì để chứng ngộ, và cũng không có ai chứng ngộ cả.

Và  rất  đơn  giản  để  ông  Subhuti  nói,  "Vâng,  bạch  Thế Tôn, ngài đã thuyết pháp như chưa từng ai thuyết pháp, ngài đã  giảng  như  chưa  từng  ai  đã  giảng."  Nhưng  nếu  không  có cái  gì  để  chứng  ngộ  thì  cái  gì  có  đấy  để  mà  giảng?  Nếu không có gì để chứng ngộ và không có ai để chứng ngộ, thì ai có thể giảng và cái gì có đấy để mà giảng?

Ông Subhuti không bị mắc bẫy bởi câu hỏi của Phật.Ông Subhuti thưa:

‘Không, theo chỗ tôi hiểu những gì Phật nói

Như Lai không thành Phật và

Như Lai cũng không thuyết pháp. Tại sao vậy? Vì pháp của Như Lai không thể nắm bắt được, không thể nói được, chẳng  phải  chính  pháp  cũng  chẳng  phải  không  chính pháp.’

Cho  nên  trước  hết  ông  nói,  "Không,  Như  Lai  không chứng ngộ, bởi vì, nếu như tôi hiểu lời đúng Phật nói, không có cái gì để chứng đắc cả. Làm sao có thể mô tả cái gì đó bên ngoài  mọi  vật  và  bên  ngoài  cả  cái  không  nữa?  Làm  sao  có thể  giảng  được  nó?  Cái  đó  không  thể  nghĩ  bàn,  không  thể diễn đạt, vì nó chẳng phải có cũng chẳng phải không." Ngôn ngữ  chỉ  diễn  tả  được  cái  có  hoặc  không.  Nó  không  thể  nói được cái siêu việt lên cả hai.

Để kết thúc ông ấy nói thêm:

Vì sao vậy?

Vì cái Tuyệt đối làm nức lòng các bậc thánh hiền.’

Cái  tuyệt  đối  nghĩa  là  cái  vượt  ra  ngoài,  cái  siêu  việt, cái bên ngoài ghét và yêu, cái vượt ra ngoài sống và chết, cái vượt ra ngoài ngày và đêm, cái vượt ra ngoài đàn ông và đàn bà, cái vượt ra ngoài địa ngục và cõi trời, cái vượt lên tất cả các cặp nhị nguyên, cái đó là tuyệt đối - và cái Tuyệt đối làm nức lòng các bậc thánh hiền. Cái tuyệt đối, cái tuyệt đối đó, cái siêu việt đó làm nức lòng bạn.

Chữ Phạn này rất phong phú. Nó là prabhaveeta. Nó có rất  nhiều  nghĩa,  nó  hàm  chứa  sự  phong  phú  nghĩa.  Nó  có nghĩa  ‘làm  nức  lòng’,  ‘tôn  vinh’,  ‘rút  lấy  sức  mạnh  từ’,  ‘có ánh sáng của’. Mặt trăng phản chiếu ánh sáng mặt trời - nó là prabhaveeta, nó chỉ là tấm gương.

Vị phật cũng thế. Vị phật là tấm gương trống rỗng. Ông ấy  đơn  giản  phản  ánh  sự  tồn  tại  như  nó  hiện  thế  -  yatha bhutam. Ông ấy không nói gì cả. Tấm gương chẳng nói gì cả, tấm  gương  chẳng  có  gì  để  nói;  nó  đơn  giản  phản  xạ.  Nó không  làm  gì  cả  với  cái  đang  có,  nó  đơn  giản  phản  xạ  mọi cái đang có - yatha bhutam.

Sự  tồn  tại  được  phản  ánh  nơi  Phật.  Cái  tuyệt  đối  làm nức lòng, cái tuyệt đối được phản ánh. Phật chẳng làm gì cả.

Thầy thực chỉ là tấm gương; thầy đơn giản phản chiếu cái hiện hữu. Thầy không có triết lí gì để thuyết giảng, không có học thuyết để rao giảng. Sự tồn tại là triết lí của thầy, cuộc sống là học thuyết của thầy. Thầy chẳng có gì để nhào nặn, thầy  không  có  động  cơ  nào  đi  bất  kì  đâu.  Bản  thân  thầy không có, đấy là cách thầy trở thành tấm gương.

Bồ  tát  đang  ở  điểm  trở  thành  tấm  gương.  Nếu  ông  ấy tạo ra tâm trí mới, con đường mới - chittopad - từ từ bi, ông ấy  sẽ  lưu  lại  ở  bờ  bên  này  thêm  chút  nữa.  Điều  này  thật  là một  phép  mầu  bởi  vì  ông  ấy  không  còn  thuộc  vào  cõi  thế gian này nữa. Thế gian không còn tồn tại trong ông ấy nữa, vậy mà điều đó xảy ra, phép mầu này xảy ra.

Hiện hữu  của vị phật  ở đây trên bờ bên này, chỉ trong vài ngày hay vài năm, là phép mầu, phép mầu vĩ đại nhất.

Có lần một người tới hỏi Phật, "Tại sao ngài không cho chúng tôi thấy vài phép mầu?"

Và Phật nói, "Ta là phép mầu đấy."

Đủ cho hôm nay.

VI.        Trạng thái bồ tát

Câu hỏi thứ nhất:

Osho kính yêu,

Tất cả những chuyện về bồ tát là thế nào?

Tôi chẳng  tin  tí  nào  về điều đó. Không có chuyện  như vậy.

Vâng,  Somendra,  tất  cả  những  cái  đó  là  vô  nghĩa. Nhưng bạn sẽ phải hiểu từ ‘vô nghĩa’. Nó vượt ra ngoài mọi ý  nghĩa.  Bạn  không  cần  phải  tin  vào  nó,  bạn  không  thể  tin vào  nó  được  -  bạn  chỉ  có  thể  kinh  nghiệm  nó  thôi.  Đấy  là một kinh nghiệm vô nghĩa. Nhưng nó là thực, nó hoàn toàn thực. Nó xảy ra. Chừng nào nó còn chưa xảy ra thì không có cách  nào  để  tin  vào  nó  được,  mà  cũng  chẳng  cần  tin.  Phật chưa  bao  giờ  ủng  hộ  bất  kì  niềm  tin.  Bất  kì  điều  gì  ông  ấy nói, đấy đều là kinh nghiệm, đấy đều mang tính tồn tại. Đấy là cái gì đó vượt ra ngoài tâm trí.

Thường  ta  dùng  từ  ‘vô  nghĩa’  cho  những  cái  thấp  hơn tâm  trí.  Nhưng  cái  gì  đó  vượt  ra  ngoài  tâm  trí  nữa  -  cái  ấy nữa  cũng  vô  nghĩa  nốt.  Tâm  trí  không  thể  tạo  ra  bất  kì  ý nghĩa  nào  từ  nó.  Chừng  nào  tâm  trí  bạn  còn  chưa  biến  mất bạn sẽ không thể nào thấy được bản thể bồ đề này là gì. Đó không phải là một vật, thực vậy; đó là việc kinh nghiệm.

Bạn biết về ham muốn, bạn biết về đam mê, bạn biết về dục, bạn biết về yêu. Bạn cứ thử giải thích điều đó cho một em bé mà ham muốn dục còn chưa thành hình, nó nói tất cả những điều đó là vô nghĩa. Thử giải thích một chút cho một em bé bốn tuổi xem - rằng bạn đang yêu - nó sẽ nhìn bạn với con mắt không tin tưởng. Bạn đang nói gì vậy? Cái thứ ‘tình yêu’ đó là gì?

Và tất cả câu chuyện lãng mạn của bạn và tất cả những bài thơ của bạn và tất cả những cái làm trái tim bạn hồi hộp, tất  cả  những  cái  đó  không  thể  kể  cho  một  đứa  bé.  Nó  chưa nếm  trải  kinh  nghiệm  đó,  nó  chẳng  nhận  biết  gì  về  điều  đó cả.  Ham  muốn  còn  chưa  nảy  sinh  trong  nó.  Phật  gọi  ham muốn đó là wasana. Wasana đó còn chưa nảy sinh trong nó. Và  chừng  nào  nó  còn  chưa  nảy  sinh  thì  chẳng  có  cách  nào truyền đạt bất kì điều gì về nó được.

Cũng wasana ấy, cũng năng lượng ấy tham gia vào ham muốn,  vào  dục,  vào  yêu,  nhưng  một  ngày  nào  đó  sẽ  được giải  thoát  khỏi  ham  muốn.  Một  ngày  nào  đó  ham  muốn  bị vứt bỏ. Hệt như một ngày nào đó nó phát sinh, một ngày nào đó nó bị vứt bỏ nữa. Mọi thứ được sinh ra sẽ chết đi, mọi thứ bắt đầu thì sẽ kết thúc. Và nếu cuộc sống diễn tiến rất rất tựnhiên  và  tự  phát  thế  thì  sẽ  có  một  giai  đoạn  nào  đó  có  thể được đánh dấu.

Dục nảy sinh ở tuổi mười bốn - dục chín muồi - và đứa trẻ xúc động với cái gì đó mới mẻ và chưa biết. Đứa trẻ nhận được  làn  gió  ham  muốn;  một  đam  mê  lớn  và  một  ngọn  lửa nhen  nhúm  lên  trong  nó.  Bây  giờ  nó  sẽ  chẳng  bao  giờ  còn hồn nhiên như trước khi có ham muốn này nữa. Nó sẽ chẳng bao giờ nhìn vào mọi vật với cái hồn nhiên ấy nữa.

Nếu  cuộc  sống  tiến  triển  tự  phát  và  tự  nhiên  thì  đúng mười bốn năm trước cái chết của bạn ham muốn sẽ biến mất; đúng mười bốn năm trước cái chết của bạn, dục sẽ chẳng còn liên quan nữa. Bỗng nhiên bạn sẽ phát hiện lại rằng giấc mơ không  còn  đấy  nữa,  rằng  niềm  đam  mê  đã  nguội  lạnh,  rằng cơn  bão  tố  đã  biến  mất,  và  có  im  lặng,  im  lặng  hoàn  toàn. Nhưng năng lượng của bạn đã được tham gia vào ham muốn; ham muốn biến mất - năng lượng này sẽ đi về đâu?

Bạn  vẫn  tạo  ra  năng  lượng  qua  thức  ăn,  qua  thở,  qua luyện tập, qua việc sống. Bạn cứ biến đổi năng lượng thiêng liêng  thành  năng  lượng  con  người.  Năng  lượng  này  sẽ  đi đâu?  Con  đường  cũ  không  còn  nữa;  nó  không  thể  đi  vào chiều hướng dục được. Nó sẽ đi đâu? Phật đặt cho nó một từ khác. Ông ấy gọi nó là karuna, từ bi.

Đam mê không còn có ý nghĩa nữa. Năng lượng vẫn có sẵn,  năng  lượng  lớn  vẫn  có  sẵn;  nó  cần  một  nơi  nào  đó  để chuyển tới, vì năng lượng không thể tĩnh tại được, chính bản chất của nó là động. Nó bắt đầu tràn ra từ bạn trong từ bi. Đó là  trạng  thái  của  bồ  tát.  Khi  dục  biến  mất,  ham  muốn  biến mất,  tương  lai  biến  mất;  khi  bạn  bỗng  nhiên  ở  đây  và  bây giờ,  và  trong  người  bạn  chứa  đựng  năng  lượng  tràn  trề  mà bạn không thể chứa hết được nó, thì nó bắt đầu tuôn chảy, nó bắt đầu tràn ra khỏi cái li của bạn. Nó là từ bi.

Đây là trạng thái của bồ tát. Nó không phải là một vật. Và nó thường không xảy ra vì mọi người đã trở thành phi tự nhiên.  Đó  là  lí  do  tại  sao  trong  mọi  ngôn  ngữ  trên  thế  giới, khi một người già còn ham muốn dục thì điều đó bị coi là cái gì  đó  dơ  dáy  -  lão  già  dơ  dáy.  Tại  sao  dơ  dáy?  Thanh  niên không bị coi là dơ dáy, nhưng tại sao người già lại bị coi như thế?

Cách  nói  đó  đến  từ  một  quá  khứ  xa  xăm  khi  điều  này không  thường  xảy  ra.  Đấy  là  trạng  thái  bệnh  hoạn  của  vấn đề. Nó không tự nhiên, nó là bất thường - cái gì đó đã đi sai. Bằng không, trước cái chết của bạn ham muốn phải biến mất. Bằng  không  thì  bạn  đã  làm  gì  trong  cuộc  sống,  để  đến  nỗi bạn  không  đến  được điểm  mà  ham  muốn  biến  mất?  Bạn  đã làm lỡ cơ hội này của cuộc sống.

Và  nhớ  lấy,  tôi  không  chống  lại  ham  muốn.  Tôi  hoàn toàn ủng hộ nó. Khi hoàn cảnh đến, đi vào trong nó đi. Và đi vào trong nó toàn bộ đến độ khi thời điểm tới để đi ra khỏi nó, bạn có thể đi ra cũng toàn bộ. Chỉ người đã đi vào toàn bộ  trong  nó  mới  có  khả  năng  đi  ra  toàn  bộ  từ  nó.  Người  đi vào  một  cách  hờ hững,  nửa vời,  lưng chừng,  theo  cách  kìm nén,  sẽ  chẳng  bao  giờ  có  khả  năng  thoát  ra  khỏi  khống  chế của nó, sẽ chẳng bao giờ có thể thấy được cái ngu xuẩn của nó, sẽ chẳng bao giờ thấy được cái hão huyền của nó.

Cho nên tôi không chống ham muốn. Tôi hoàn toàn ủng hộ  cho  đam  mê:  đi  vào  nó,  và  đi  vào  một  cách  toàn  bộ  và toàn tâm. Trong khi đấy là thời điểm, hãy thấy bất kì cái gì có  thể  thấy.  Chính  việc  thấy  đó  sẽ  làm  cho  bạn  được  tự  do khỏi  nó,  và  một  ngày  nào  đó  trái  chín  rụng  xuống.  Khi  trái chín  rụng  xuống,  cây  trút  được  gánh  nặng.  Trong  việc  nhẹ gánh đó, bạn sẽ làm gì? Năng lượng vẫn sẽ có đó - còn nhiều nữa,  vì  trước  nó  tham  gia  vào  bao  nhiêu  thứ;  bây  giờ  nóchẳng tham gia vào cái gì. Thảnh thơi, bạn sẽ trở thành kho chứa năng lượng. Năng lượng này sẽ bắt đầu tràn ngập bạn, chẳng bởi lí do nào.

Bồ tát là người có nhiều năng lượng đến mức cần phải cho  đi,  người  có  nhiều  năng  lượng  đến  mức  khi  bạn  chấp nhận  tình  yêu  của  ông  ấy,  hiện  hữu  của  ông  ấy,  chứng  ngộ của ông ấy, thì bạn sẽ ban ơn cho ông ấy. Ông ấy giống như hoa  đầy  hương  thơm...  và  hương  thơm  muốn  được  thoát  ra theo  gió.  Hay  ông  ấy  giống  như  đám  mây  nặng  trĩu  những hạt  mưa...  và  đang  tìm  kiếm  một  vùng  đất  khô  hạn,  khát khao, để đón nhận nó, để hấp thu nó. Bồ tát là như vậy đó... đám  mây  nặng  trĩu  hạt  mưa, đi  lang  thang  đây đó  tìm  kiếm tâm hồn khao khát, tìm một ai đó chờ đón ông ấy. Bồ tát biết ơn bạn đã nhận lãnh món quà của ông ấy.

Trạng  thái  bồ  tát  là  trạng  thái  của  tâm  thức.  Nó  là  vô nghĩa, đúng. Nó không phải là một vật, đúng, Somendra này

- nhưng nó vẫn xảy ra. Nó rất phi logic. Nó phi logic, nó có vẻ ngớ ngẩn, vì nó chưa liên quan tới kinh nghiệm của bạn. Nhưng nhiều người trong số các bạn chẳng bao lâu nữa sẽ đi vào  trạng  thái  ấy.  Tôi  thấy  nhiều  người  trong  các  bạn  đang đến đúng ngưỡng. Các bạn không thể thấy được điều đó. Tôi có  thể  thấy  rằng  các  bạn  đang  ở  trên  ngưỡng,  sẵn  sàng  cho bước nhảy tối hậu. Khi điều đó xảy ra, thế thì các bạn sẽ biết Phật đang nói về cái gì.

Kinh  Kim  Cương  không  giảng  cho  phàm  nhân,  nó  chỉ được  giảng  cho  các  sannyasin,  chỉ  những  sannyasin,  những người đang sắp đến trạng thái bồ tát, hay những người đã đến trạng  thái  này.  Trong  thực  tế  nó  cần  được  giảng  trước  khi người  ta  đạt  tới  trạng  thái  bồ  tát,  bởi  vì  trong  khoảnh  khắc của trạng thái bồ tát đó, nếu bạn không biết phải làm gì, nếu bạn  không  nhận  biết  rằng  có  một  cách  để  làm  nhẹ  gánh  - rằng  bạn  có  thể  toả  ra  niềm  phúc  lạc  của  mình,  rằng  không cần phải chứa nó - nếu bạn không biết gì về nó cả, thì sẽ rất khó khăn cho bạn, rất khó khăn. Chính phúc lạc của bạn sẽ trở thành đau đớn trong ngực, sẽ trở thành đau đớn trong tim. Thay  vì  trở  thành  điệu  múa  và  bài  ca,  nó  sẽ  trở  thành  nỗi đau.

Bạn biết đấy, khi phúc lạc trở nên quá mạnh mẽ, nó trở thành đau. Khi ánh sáng quá mạnh, nó quá chói và bạn gần như  bị  loá.  Khi  tình  yêu  quá  lớn,  bạn  không  thể  chịu  đựng nổi. Khi niềm vui quá lớn, tim bạn có thể ngừng đập; nó có thể quá đau đớn. Và bạn chẳng biết gì. Khi trạng thái bồ tát xảy  đến,  niềm  hân  hoan,  độ  lớn  của  nó,  phúc  lạc,  sự  mãnh liệt của nó, mạnh đến mức bạn có thể chết vì nó, hay bạn có thể phát điên.

Phật giáo là tín ngưỡng duy nhất trên thế giới mà trong đó chưa từng thấy những vị bồ tát hoá điên. Tại sao? Trong Sufi  giáo  họ  hoá  điên,  trong  Hindu  giáo  họ  cũng  hoá  điên, nhiều  người  trong  họ  phát  điên.  Người  Sufi  có  tên  đặc  biệt để  gọi  họ  -  mastas.  Nhưng  chẳng  có  gì  giống  thế  trong  tín ngưỡng của Phật cả. Tại sao? Phật vô cùng ý thức về tất cả những khả năng có thể xảy ra, và ông ấy chuẩn bị con đường một cách khoa học đến mức ông ấy cứ đưa ra những chỉ dẫn, những định hướng, những gợi ý cho những khoảnh khắc sắp xảy ra.

Trong nhiều thời đại, trong suốt hai mươi nhăm thế kỉ chưa bao giờ người ta biết tới một thánh nhân Phật giáo nào phát  điên.  Điều  ấy  hiếm  lắm.  Trong  Sufi  giáo  nhiều  người phát điên, trong Hindu giáo nhiều người phát điên. Lí do là ở chỗ  Sufi  giáo  và  Hindu  giáo  không  có  cái  gì  so  sánh  được với trạng thái bồ tát; không một hướng dẫn nào được đưa ra. Và  ở  phương  Tây  vấn  đề  lại  càng  phức  tạp  hơn.  Ki  tô  giáokhông  có  ý  niệm  nào  về  vấn  đề  này.  Cho  nên  trong  Ki  tô giáo đã có trường hợp những người bình thường, hoàn toàn không phải là bậc thánh, lại được tôn sùng như những thánh nhân, còn những thánh nhân chân chính lại bị coi là điên hay bị quỉ ám.

Trong  nhiều  nhà  thương  điên  ở  phương  Tây  có  những người không thực sự điên mà bởi vì trạng thái bồ tát họ mới phát điên. Họ chẳng cần tới chữa trị tâm thần, họ không cần trị liệu bằng sốc điện, họ không cần thuốc an thần. Họ không cần những hành hạ không cần thiết, họ không cần khoa phân tâm  học.  Tất  cả  những  gì  họ  cần  là  vị  phật  từ  bi  quanh  họ. Hiện  diện  của  vị  phật  -  đó  là  tất  cả  những  gì  cần  thiết.  Chỉ hiện diện của vị phật sẽ đưa họ trở lại, sẽ trở thành một lực kéo lớn, một từ lực lớn, và sẽ đem họ trở lại với ý thức của mình.  Nhưng  họ  đang  bị  hành  hạ,  họ  đang  bị  áp  đặt  những điều  không  cần  thiết,  bởi  vì  một  khi  bạn  cho  họ  là  điên  thì bạn bắt đầu đối xử với họ như với người điên.

Phật  giáo  là  một  trong  những  tôn  giáo  khoa  học  nhất trên thế giới. Nó có tất cả những bản đồ cần thiết cho trưởng thành  của  tâm  thức.  Và  trạng  thái  bồ  tát  là  rất  bản  chất. Trước khi một người trở thành phật, người đó nhất định phải trải qua trạng thái bồ tát. Nhưng, Somendra, nó là vô nghĩa, điều ấy đúng.

Câu hỏi thứ hai:

Osho kính yêu,

Khi nào quan tâm tới người khác trở thành can thiệp?

Khoảnh  khắc  ý  thức  hệ  xen  vào,  thì  quan  tâm  biến thành  can  thiệp,  tình  yêu  biến  thành  cay  đắng,  gần  như  trở thành  một  loại  hận  thù  và  bảo  vệ  của  bạn  trở  thành  nhà  tù. Chính ý thức hệ tạo nên khác biệt.

Chẳng hạn, nếu bạn là người mẹ, chăm sóc con bạn đi. Nó cần bạn, nó không thể sống được nếu không có bạn. Bạn là cần thiết cho nó.

Nó cần được ăn uống, nó cần tình yêu, nó cần chăm sóc

-  nhưng  nó  không  cần  ý  thức  hệ  của  bạn,  nó  không  cần  lí tưởng của bạn, nó không cần Ki tô giáo của bạn, Hindu giáo của  bạn,  Mô  ha  mét  giáo  của  bạn,  Phật  giáo  của  bạn.  Nó không cần kinh sách của bạn, nó không cần niềm tin của bạn. Nó  không  cần  ý  niệm  của  bạn  về  việc  nó  phải  thế  nào.  Chỉ phải tránh đi ý thức hệ, quan niệm, mục tiêu, mục đích và thế thì  quan  tâm  chăm  sóc  sẽ  tuyệt  vời,  thế  thì  quan  tâm  chăm sóc là hồn nhiên. Ngoài ra chăm sóc chỉ là tinh ranh.

Khi  không  có  ý  thức  hệ trong  chăm  sóc  của bạn  -  bạn không  muốn  làm  cho  con  bạn  thành  người  Ki  tô  giáo;  bạn không muốn làm cho con bạn thành thế này thế nọ, cộng sản hay phát xít; bạn không muốn con bạn trở thành doanh nhân hay  bác  sĩ  hay  kĩ  sư...  Bạn  đừng  có  ý  niệm  nào  cho  con mình. Bạn nói, "Mẹ sẽ yêu, và khi nào con lớn lên, tự con sẽ lựa  chọn  -  và  là  bất  kì  cái  gì  là  tự  nhiên  cho  con  trở  thành. Phúc đức của mẹ dành cho con... dù con là thế nào mẹ cũng chúc phúc cho con. Và dù con sẽ là bất kì cái gì, từ phía mẹ con đều được chấp nhận được đón mừng. Không phải chỉ khi con  trở  thành  tổng  thống  của  đất  nước  mẹ  mới  yêu  con  và nếu  con  chỉ trở  thành  thợ mộc  thì  sẽ không  có  tình  yêu,  thì mẹ  sẽ  xấu  hổ  về  con.  Không  phải  là  khi  con  mang  về  huânchương  vàng  của  trường  đại  học  thì  mẹ  mới  có  đấy  để  đón mừng  con  và  nếu  con  thi  trượt  thì  mẹ  sẽ  xấu  hổ  về  con. Không phải là khi con là tốt, đức hạnh, đạo đức, thế này thế nọ thì con mới là con của mẹ còn ngược lại thì mẹ chẳng có quan hệ gì với con, con không có quan hệ gì với mẹ."

Khoảnh  khắc  bạn  đem  bất  kì  ý  niệm  nào  vào,  bạn  đã đem  chất  độc  vào  trong  mối  quan  hệ  rồi.  Chăm  sóc  là  điều tuyệt vời, nhưng khi chăm sóc có một ý niệm nào đó, thế thì nó  thành  tinh  ranh,  thế  thì  nó  là  mặc  cả,  thế  thì  nó  có  điều kiện. Và tất cả tình yêu của chúng ta đều tinh ranh, do đó mà khốn  khổ  này  mới  có  trong  thế  giới,  mới  có  địa  ngục  này. Không  phải  chăm  sóc  không  có  đó  -  chăm  sóc  vẫn  có  đó  - nhưng  nó  kèm  theo  quá  nhiều  tinh  ranh.  Mẹ  chăm  sóc,  bố chăm  sóc,  chồng  chăm  sóc,  vợ  chăm  sóc,  anh,  chị  -  mọi người đều chăm sóc. Tôi không nói rằng chẳng ai chăm sóc - mọi  người  đang  chăm  sóc  quá  nhiều;  nhưng  thế  giới  vẫn  là địa ngục.

Cái gì đó sai, cái gì đó về cơ bản sai. Cái sai cơ bản đó là  gì?  Mọi  thứ  đi  sai  từ  đâu?  Việc  chăm  sóc  có  điều  kiện trong nó: "Làm cái này! Trở thành thế kia!" Bạn có bao giờ yêu bất kì ai không điều kiện không? Bạn đã bao giờ yêu bất kì ai như người đó hiện thế không? Bạn không muốn cải tiến, bạn  không  muốn  thay  đổi;  chấp  nhận  của  bạn  là  hoàn  toàn, toàn  bộ.  Thế  thì  bạn  biết  chăm  sóc  là  gì.  Bạn  sẽ  được  mãn nguyện qua chăm sóc đó, và người khác sẽ được giúp đỡ vô cùng.

Và  nhớ,  nếu  chăm  sóc  của  bạn  không  có  kinh  doanh trong  đó,  không  có  tham  vọng  trong  đó,  thì  người  mà  bạn chăm sóc sẽ mãi mãi yêu thương bạn. Nhưng nếu chăm sóc của bạn có ý niệm nào đó trong nó, thế thì người bạn chăm sóc sẽ chẳng bao giờ có thể tha thứ cho bạn. Đó là lí do tại sao những đứa con không thể nào tha thứ cho bố mẹ chúng.

Hỏi những nhà tâm thần, những nhà phân tâm mà xem

-  tất  cả  những  trường  hợp  mà  họ  điều  trị  đều  là  những  đứa con  được  cha  mẹ  chăm  sóc  quá  nhiều.  Nhưng  chăm  sóc  đó lại  là  một  kiểu  kinh  doanh;  nó  lạnh  lùng,  nó  tính  toán.  Họ muốn thông qua đứa con, thoả mãn những tham vọng nào đó của  mình.  Tình  yêu  phải  là  món  quà  cho  không.  Khoảnh khắc nhãn giá được gắn vào nó thì nó không còn là tình yêu nữa.

Câu hỏi thứ ba:

Tại sao thầy không cho phép ăn mặn trong đạo tràng?

Câu  hỏi  này  là  từ  Swami  Yoga  Chinmaya.  Phải  có  ý niệm nào đó trong tâm trí của Chinmaya về ăn thịt. Phải có bạo hành nào đó được che giấu rất sâu. Bằng không câu hỏi này  do  một  người  ăn  chay  nêu  ra  trong  khi  có  hàng  nghìn người ăn mặn ở đây. Điều này có vẻ rất ngớ ngẩn, nhưng đây là cách thức mọi việc diễn ra. Người ăn chay này không phải thực sự là người ăn chay; người đó chỉ là người bị kìm nén. Ham muốn nảy sinh.

Nhưng  tại  sao  tôi  không  cho  phép  ăn  mặn  trong  đạo tràng thì chẳng có liên quan gì với tôn giáo cả; nó chỉ thuần tuý thẩm mĩ. Tôi không phải là người nghĩ rằng nếu bạn ăn mặn thì bạn không trở nên chứng ngộ được. Jesus đã trở nên chứng ngộ, Mohammed đã trở nên chứng ngộ, Rama Krishnađã trở nên chứng ngộ - đã không có vấn đề gì về nó cả. Bạn có  thể  ăn  mặn  và  bạn  có  thể  trở  nên  chứng  ngộ,  cho  nên không có vấn đề tôn giáo về nó.

Với tôi vấn đề là thẩm mĩ. Vì Jesus đã liên tục ăn thịt, tôi có cảm giác rằng ông ấy không có cảm quan thẩm mĩ lớn. Không  phải  ông  ấy  không  mang  tính  tôn  giáo  -  ông  ấy  là người tôn giáo hoàn hảo, tôn giáo như Phật vậy, nhưng cái gì đó thiếu ở ông ấy. Rama Ramakrishna đã liên tục ăn cá; chỉ kém mĩ quan, trông hơi xấu.

Chứng  ngộ  không  bị  lâm  nguy,  mà  chính  tính  thơ  ca của bạn mới lâm nguy, cảm giác về cái đẹp của bạn mới lâm nguy. Tính nhân văn của bạn bị lâm nguy, không phải là tính siêu  nhân  của bạn.  Đó  là  lí  do  tại  sao điều  này  không được phép  trong  đạo  tràng  của  tôi  -  và  nó  sẽ  không  được  phép. Đây là vấn đề thẩm mĩ.

Nếu bạn hiểu điều này thì nhiều việc khác sẽ trở nên rõ ràng  đối  với  bạn.  Có  thể  được  phép  uống  rượu  trong  đạo tràng, nhưng không được ăn thịt, vì rượu là sản phẩm từ thực vật - nước trái cây... được lên men, nhưng vẫn cứ là nước trái cây. Và đôi khi hơi chút say sưa cũng làm phát sinh ra chất thơ lớn. Điều ấy có thể lắm, điều ấy phải được phép. Trong cộng  đồng  mới,  chúng  ta  sẽ  có  một  quán  giải  khát  -  Omar Khayyam.  Omar  Khayyam  là  một  thánh  nhân  Sufi,  một người Sufi đã chứng ngộ.

Nhưng  thịt  thì  không  được  phép;  đấy  chỉ  là  điều  xấu. Chỉ riêng cái ý nghĩ bạn giết con  vật để ăn thịt, chính cái ý nghĩ  ấy,  cũng  là  không  thẩm  mĩ  rồi.  Tôi  không  chống  lại điều  đó  vì  con  vật  bị  giết;  vì  cái  tinh  tuý  trong  con  vật  sẽ sống, nó không thể bị giết được, và cái gì không phải là tinh tuý thì sẽ chết, dù bạn có giết nó hay không. Điều đó chẳng có liên can gì, đấy không phải là vấn đề để tôi xem xét. Vấn đề không phải là ở chỗ bạn đã giết con vật và việc giết chóc là  không  tốt,  không.  Vấn  đề  là  ở  chỗ  bạn  đã  giết  con  vật  - bạn  đấy.  Chỉ  để  ăn  sao?  Trong  khi  có  sẵn  những  món  ăn chay  tuyệt  hảo?  Nếu  đồ  ăn  chay  không  có  sẵn,  đấy  là  một việc. Nhưng ở đây có đủ thực phẩm. Thế thì tại sao? Thế thì tại sao lại huỷ diệt một thân thể? Và nếu bạn có thể giết con thú, thì tại sao bạn không là kẻ ăn thịt người đi? Có gì sai khi giết  người?  Thịt  người  có  thể  còn  hài  hoà  hơn  với  bạn.  Tại sao bạn không bắt đầu ăn thịt người? Đó nữa cũng là vấn đề thẩm mĩ.

Và  các  loài  vật  đều  là  các  anh  em  và  chị  em,  vì  con người  xuất  phát  từ  chúng.  Chúng  là  gia  đình  của  chúng  ta. Giết  người  chỉ  là  giết  con  vật  đã  tiến  hoá,  hay  giết  con  vật cũng  chỉ  là  giết  ai  đó  còn  chưa  tiến  hoá,  nhưng  đang  trên đường tiến hoá. Cũng thế cả thôi. Không có khác biệt gì mấy nếu bạn giết một học sinh cấp một hay một sinh viên đại học cuối  cấp.  Con  vật  đang  tiến  lên  con  người  và  con  người  có thời cũng đã từng là con vật. Đó chỉ là vấn đề thẩm mĩ. Tại sao không giết vợ mình để ăn thịt? Cô ấy đẹp thế, ngon lành thế!

Một anh chàng đến thăm người bạn, vốn dĩ là một kẻ ăn thịt người. Bữa ăn được dọn ra. Anh ta chưa từng ăn và cũng chưa  từng  bao  giờ  tưởng  tượng  có  món  ăn  ngon  lành,  tuyệt diệu  đến  thế.  Khi  ra  về,  anh  ta  bảo  với  chủ  nhà,  "Tớ  thích món này lắm. Tớ chưa bao giờ được ăn ngon như bữa nay! Lần sau tớ đến, đằng ấy lại cho tớ món ấy nhé."

Anh bạn ăn thịt người nói, "Khó đấy, tớ chỉ có mỗi bà mẹ thôi."

Tại  sao  bạn  không  ăn  mẹ  bạn?  Tại  sao  bạn  không  ăn chồng bạn hay con bạn? - ngon đấy chứ! Vấn đề không phải là  tính  tôn  giáo,  tôi  muốn  nhắc  bạn  lần  nữa;  đó  là  vấn  đềthẩm mĩ. Người có thẩm mĩ sẽ thấy rằng cuộc sống vẫn còn đẹp; nó không trở thành xấu và thành cơn ác mộng.

Nhưng  câu  hỏi  đã  nảy  ra  trong  tâm  trí  của  Chinmaya; điều đó chỉ ra vấn đề. Ở Ấn Độ, những người ăn chay không hẳn thật là ăn chay. Đấy chỉ là vì họ được sinh ra trong gia đình  ăn  chay,  và  từ  bé  đã  bị  áp  đặt  chế  độ  ăn  chay.  Và  tự nhiên họ tò mò, tự nhiên họ muốn nếm thử những món khác, và tự nhiên ý niệm này nảy sinh, "Cả thế giới này ăn mặn; có lẽ ăn mặn ngon lắm." Người ăn chay có cảm tưởng hình như họ  đã bị thiệt  thòi  nhiều.  Đó  là  lí  do  tại  sao  câu  hỏi  này  lại được đặt ra.

Việc này chẳng liên quan gì tới thiền cả. Bạn có thể ăn thịt và bạn có thể thiền. Bạn có thể ăn thịt và bạn có thể yêu. Nó  chẳng  liên  can  gì  đến  yêu  cả.  Nhưng  bạn  sẽ  bộc  lộ  một khía cạnh của chính bạn - rằng bạn rất thô thiển, rằng bạn rất nguyên  thuỷ,  không  văn  hoá,  không  văn  minh;  rằng  bạn chẳng có ý thức gì về cuộc sống nên như thế nào. Chính từ cảm  giác  thẩm  mĩ  mà  việc  ăn  chay  mới  sinh  ra.  Nó  đã  trở thành bị trộn lẫn vào tôn giáo và mất hút. Nó phải được lấy ra khỏi khuôn khổ tôn giáo.

Mọi  người  tới  tôi  và  họ  hỏi,  một  người  Jaina  hỏi  tôi, "Tại sao thầy có thể nói rằng Jesus đã chứng ngộ? - vì ông ta là người ăn thịt?" Câu hỏi của người đó có liên quan bởi lẽ, theo người đó, người ăn thịt không thể nào chứng ngộ được. Người ăn thịt vẫn có thể trở nên chứng ngộ, cũng như những người không phải là nhà thơ có thể trở thành chứng ngộ. Đấy không  phải  là  chướng  ngại.  Những  người  không  biết  cảm nhận cái đẹp, không thấy được cái đẹp trong bông hồng, vẫn có thể trở thành chứng ngộ... những người không thấy được cái  đẹp  trong  ánh  trăng,  vẫn  có  thể  trở  thành  chứng  ngộ... những   người   hoàn   toàn   không   biết   thưởng   thức   nhạc

Beethoven,  cũng  vẫn  có  thể  trở  thành  chứng  ngộ.  Nhưng Jesus cũng để lộ cái gì đó thô thiển. Có thể vì ông ấy không thể làm khác được, có thể vì ông ấy sống giữa những kẻ ăn thịt. Sẽ rất khó cho ông ấy để là người ăn chay. Điều ấy gần như là không thể được. Nhưng dù thế, vẫn phải nhận lấy rắc rối.

Nhưng nhớ rằng ở đây cách tiếp cận của tôi là cách tiếp cận  tích  hợp.  Thiền  là  cần  thiết,  thơ  ca  cũng  vậy,  thẩm  mĩ cũng vậy, tôn giáo cũng vậy, âm nhạc cũng vậy, nghệ thuật cũng  vậy.  Con  người  nên  tiến  hoá  một  cách  tích  hợp  trên nhiều  chiều.  Rồi  sẽ  đến  lúc  nở  hoa  tối  hậu  khi  nào  toàn  bộ cánh hoa của bạn nở ra, và bạn sẽ có niềm hân hoan lớn hơn và phúc lành lớn hơn trong cuộc sống.

Thánh  Francis  có  cảm  nhận  thẩm  mĩ  hơn  Jesus  rất nhiều. Tự nhiên có những câu chuyện về thánh Francis rằng chim chóc đến đậu trên vai ông ấy, rằng cá dưới sông nhảy lên bờ để ngắm nhìn ông ấy. Ông ấy có một loại hấp dẫn với vương  quốc  các  loài  vật.  Ông  ấy  nói  chuyện  với  cây  cỏ  và gọi  chúng  là  ‘chị  em’,  với chim  chóc là ‘anh  em’ và với  cả mặt  trời,  mặt  trăng.  Điều  đó  chắc  không  xảy  ra  cho  Jesus, điều  đó  chắc  cũng  không  xảy  ra  cho  Mohammed.  Điều  đó không thể xảy ra được.

Dầu  vậy  tôi  vẫn  nói  họ  là  những  người  chứng  ngộ, nhưng chứng ngộ của họ còn thiếu một điều - tính nhạy cảm thẩm mĩ. Tại sao để thiếu điều này? Tại sao không có được tính toàn thể của nó? Tại sao không trở nên chứng ngộ theo mọi cách có thể, trong tính toàn bộ của bạn?Câu hỏi thứ tư:

Osho kính yêu,

Buông xuôi theo thầy là sao?

Savita,  cái  mà  bạn  không  có  và  bạn  nghĩ  rằng  bạn  có, đều phải buông xuôi cho tôi. Bạn không thực có bản ngã, cái tôi, cái ta. Bạn không có nó thực. Bạn đang sống trong một thứ ảo tưởng rằng bạn tách biệt với sự tồn tại. Tách biệt đó không  hề  có.  Bạn  không  thể  nào  sống  tách  biệt  dù  chỉ  một khoảnh khắc. Bạn không thể sống như một hòn đảo. Bạn là một phần của cái toàn thể. Cái toàn thể cứ tham gia vào con người  bạn,  cái  toàn  thể  cứ  mưa  rào  năng  lượng  cho  bạn, nhưng bạn vẫn giữ ý niệm rằng "Tôi tách rời."

Chính cái ‘tôi’ đó cần được buông xuôi cho tôi. Và bạn đâu có nó, nên bạn sẽ không thực buông xuôi cái gì đó cho tôi, chỉ một ảo tưởng. Để tôi nhắc lại: cái bạn không có, tôi muốn lấy nó đi khỏi bạn. Còn cái bạn có, tôi muốn trả lại nó cho bạn. Thực tại của bạn tôi muốn trả lại nó cho bạn; bạn đã quên mất nó. Còn cái không thực tại của bạn tôi muốn lấy nó đi khỏi bạn.

Nhớ lấy, khi bạn buông xuôi bản ngã mình, bạn chẳng mất gì cả, bạn lại được - bạn được thực tại. Dường như bạn ngủ  và  bạn  mơ  rồi  tôi  tới  đánh  thức  bạn  dậy.  Giấc  mơ  của bạn bị mất. Nhưng bạn có mất gì không? Trước hết, giấc mơ không có đó, nó không phải là thực tại. Nó là giấc mơ, chỉ là mơ,  và  giờ  đây  bạn  mở  mắt  ra,  trời  đã  sáng,  mặt  trời  đang lên, chim chóc đang hót và cây cối hân hoan chào đón ngày mới. được  gì  vì  buông  xuôi  của  bạn  đâu.  Cho  nên  đừng  có  bủn xỉn.  Đừng  nghĩ  rằng  tôi  được  cái  gì  đó  từ  việc  buông  xuôi của bạn  -  tôi  chẳng  được  gì  cả.  Khi  tôi  đánh  thức bạn,  giấc mơ  của  bạn  mất  đi  nhưng  tôi  chẳng  được  giấc  mơ  của  bạn. Bằng  không,  tôi  sẽ  chẳng  bao  giờ  bảo  bạn  buông  xuôi  bản ngã bạn cho tôi; bằng không tôi sẽ gần như bị đè bẹp, bị giết chết.

Một  anh  chàng  đang  chán  tới  thăm  bạn  mình.  Người bạn  này  rất  sợ  hãi  vì  đã  có  kinh  nghiệm  trước  đây  với  anh chàng  này.  Anh  ta  làm  anh  này  phát  chán,  cứ  nói  mãi  nói huyên  thuyên  hết  giờ  nọ  tới  giờ  kia  và  khi  ra  về  còn  bảo, "Thật lạ quá, lúc đến đây tớ nhức đầu ghê gớm, thế mà bây giờ chẳng thấy gì nữa, nó biến đâu mất."

Còn người chịu đựng, anh chàng nạn nhân, nói, "Đừng lo về điều đó - tớ đã nhận nó rồi. Nó chẳng chạy đi đâu cả."

Khi  bạn  buông  xuôi  bản  ngã,  tôi  không  được  nó.  Khi bạn buông bỏ bệnh nhức đầu của bạn, tôi chẳng được lợi lộc gì từ đó cả. Cho nên đừng bủn xỉn. Đừng nghĩ rằng tôi đang vơ  vét  những  kho  báu  lớn  của  cả  đống  người  giao  phó  cho tôi. Tôi chẳng được gì cả. Cái bạn buông xuôi là cái không. Nhưng bạn lại thu được rất nhiều từ việc buông xuôi đó. Bạn thu được thực tại, bạn tìm lại được cái đích thực của mình.

Tôi cho bạn cái đang có và tôi lấy đi cái không có. Tôi đánh thức bạn. Bạn không mất gì cả. Và nhớ cho, tôi chẳngCâu hỏi thứ năm:

Osho kính yêu,

Khi   nghe   thầy   nói   về   Phật,   về   các   ông   Sariputra, Subhuti,  Ananda,  Mahakashyapa,  tôi  ngày  một  cảm thấy rằng thầy thực sự đã hiện diện trong thời Phật tại thế, thầy đã hiểu và tôn kính Phật  không  chỉ vì  thầy  ở trong  trạng  thái  tâm  thức  như  ông  ấy,  mà  còn  vì  thầy đã  kinh  nghiệm  ông  ấy  một  cách  trực  tiếp  khi  ông  ấy còn trong thân thể. Có phải vậy không?

Pramod, đúng đấy. Nhưng mà bạn chớ có nói điều này với bất kì ai. Giữ bí mật. Và đừng bao giờ hỏi cái gì về việc này nữa.

Câu hỏi thứ sáu:

Thầy  nghĩ  thế  nào,  thưa  Osho?  Chẳng  biết  tôi  nên  có một ý niệm nhỏ nào về những gì thầy nói không, hay là thậm chí một ý niệm nhỏ cũng là điều sai cần có?

Đúng vậy, Subhuti.

Câu hỏi thứ bẩy:

Osho kính yêu,

Phật bảo rằng tất cả chúng ta đều là kết quả của những gì ta đã suy nghĩ. Nó được dựa trên nền tảng tư tưởng của  chúng  ta,  nó  được  làm  bằng  những  tư  tưởng  ấy. Nếu  một  người  nói  hay  làm  với  ý  niệm  thuần  khiết, hạnh  phúc  sẽ  theo  người  đó  như  hình  với  bóng.  Điều này có liên quan gì đến vô trí không, vì chúng ta có thể suy nghĩ một cách thuần khiết và chế ngự ý nghĩ, chúng ta  có  thể  đạt  tới  hạnh  phúc,  thế  mà  vô  trí  dường  như mâu thuẫn với việc chế ngự tư duy?

Điều  thứ  nhất.  Có  ba  hình  thái  tâm  trí  có  thể  có.  Một: tâm  trí  độc  địa,  sống  theo  cách  phá  hoại,  nghĩ  tới  huỷ  diệt, thích tạo ra đau khổ cho mọi người. Đối với tâm trí loại này, Phật nói rằng khổ sẽ theo như cái bóng. Nếu bạn muốn gây khổ cho người khác thì cuối cùng bạn sẽ gây khổ cho chính bạn.  Nếu  bạn  thù  nghịch  với  sự  tồn  tại  thì  sự  tồn  tại  sẽ  thù nghịch với bạn - vì sự tồn tại là tấm gương; nó vọng lại bạn.

Nếu  bạn  xúc  phạm,  xúc  phạm  sẽ  quay  lại  đổ  vào  bạn. Nếu bạn hát những khúc hát hay, bài ca sẽ quay lại mưa rào lên  bạn.  Bất  cứ  cái  gì  bạn  cho đi  sẽ  quay  lại  bạn  gấp  nghìn lần.  Bất  cứ  cái  gì  bạn  gieo  xuống,  bạn  sẽ  gặt  hái  gấp  nghìn lần. Cho nên tâm trí độc địa bị khổ bám theo sau, tâm trí độc địa  bị  địa  ngục  bám  theo  sau.  Tâm  trí  độc  địa  là  kẻ  thích hành  hạ,  tàn  phá,  ám  sát.  Tamurlane,  Thành  Cát  Tư  Hãn, Adolf Hitler, Joseph Stalin - họ là những tâm trí độc địa.

Thế  rồi  có  tâm  trí  thánh  thiện  -  ngược  lại  với  tâm  trí độc địa, đối lập hẳn lại với nó. Nó là sáng tạo, nó thích thấy mọi người hạnh phúc. Nó giúp đỡ, phục vụ, nó là người bantặng vĩ đại hạnh phúc cho người khác. Nó yêu mến việc thấy mọi  người  hạnh  phúc.  Hạnh  phúc  theo  sau  tâm  trí  này  như cái bóng - tâm trí thánh thiện.

Nhưng  có  một  việc  nữa  mà  bạn  còn  chưa  nhận  biết. Nếu  hạnh  phúc  có  đó,  thế  thì  đâu  đó  sau  nó  sẽ  thấp  thoáng cái bất hạnh. Nếu bất hạnh có đó, thế thì đâu đó ở biên giới, hạnh phúc lại lấp ló. Chúng đi đôi với nhau. Tâm trí độc địa có  khổ  theo  sau,  địa  ngục  theo  sau,  nhưng  đâu  đó  sau  địa ngục  lại  là  cõi  trời.  Tâm  trí  thánh  thiện  có  hạnh  phúc  theo sau,  nhưng  sau  hạnh  phúc  là  bất  hạnh,  vì  chúng  không  thể tách rời nhau. Chúng không phải là hai hiện tượng.

Làm  sao  bạn  có  thể hạnh  phúc  nếu  bạn  không  thể nào bất hạnh? Nếu bạn quên mất bất hạnh là gì, thì bạn sẽ quên luôn  cả  hạnh  phúc  nữa.  Nếu  bạn  không  biết  bệnh  tật  là  gì, ốm  đau  là  gì,  thì  bạn  sẽ  không  thể  nào  cảm  nhận  được  sức khoẻ  của  bạn,  tình  trạng  mạnh  khoẻ.  Điều  ấy  là  không  thể được. Để giữ tỉnh táo rằng bạn mạnh khoẻ, đôi khi ốm đau là cần thiết.

Bạn không thể viết phấn trắng lên tường trắng. Không phải  vì  bạn  không  thể  viết  được  -  bạn  có  thể  viết,  nhưng chẳng  ai  có  thể  đọc  được  nó,  kể  cả  bạn.  Muốn  viết  phấn trắng  bạn  cần  có  bảng  đen.  Chức  năng  của  bảng  là  để  làm nền.  Phấn  trắng  trở  thành  hình  vẽ.  Cuộc  sống  cũng  vậy. Hạnh phúc của bạn tựa như phấn trắng; nó cần cái nền đen. Người  thánh  thiện  sống  trong  hạnh  phúc  nhưng  hạnh  phúc của người đó là hình vẽ còn bất hạnh có đấy tựa như cái nền. Không có bất hạnh thì người đó sẽ chẳng bao giờ có thể biết được  hạnh  phúc  là  gì;  không  có  tương  phản  thì  chẳng  có cách nào để biết cả.

Cho nên xét cho cùng, tâm trí thánh thiện và tâm trí độc địa  không  phải  là  hai  tâm  trí;  chúng  như  hai  mặt  của  một đồng  tiền.  Thánh  nhân  và  tội  nhân  cùng  tồn  tại  với  nhau. Thánh nhân có thể biến thành tội nhân vào bất kì lúc nào và tội nhân có thể biến thành thánh nhân vào bất kì lúc nào. Họ đâu có xa nhau, họ là láng giềng gần gũi. Họ sống ngay cạnh nhau, họ rất thân thiết nhau. Ranh giới của họ lẫn lộn không phân chia.

Tâm trí thứ ba là vô trí - chẳng thánh nhân cũng chẳng tội nhân, không hạnh phúc cũng không bất hạnh. Nhị nguyên đã bị vứt bỏ. Thế thì chỉ còn lại im lặng, thanh thản. Thế thì có an bình; mọi khuấy động đã qua. Nhớ lấy, ngay cả hạnh phúc  cũng  là  khuấy  động,  ngay  cả  hạnh  phúc  cũng  là  một loại  kích  động.  Bạn  thích  nó,  đấy  là  một  điều,  nhưng  nó  là kích động, nó là bồn chồn. Bạn chưa từng quan sát nó sao? Khi  bạn  hạnh  phúc,  bạn  bắt  đầu  mệt  mỏi  vì  nó.  Đôi  khi  nó thật  tuyệt  vời,  nhưng  bạn  không  thể  kéo  dài  hạnh  phúc  mãi được.  Sớm  hay  muộn  bạn  cũng  trở  nên  chán  nó.  Nó  thành mệt mỏi.

Nếu bạn quá hạnh phúc, bạn sẽ không thể nào ngủ được trong đêm. Theo cùng cách đó, nếu bạn quá bất hạnh, bạn sẽ không  thể  nào  ngủ  được  trong  đêm,  bạn  sẽ  không  thể  nào thảnh thơi được. Hạnh phúc trở thành căng thẳng. Cả hai đều mệt mỏi. Khi hạnh phúc làm bạn mệt mỏi, bạn chuyển sang bất hạnh. Khi bất hạnh làm bạn mệt mỏi, bạn bắt đầu chuyển sang  hạnh  phúc,  và  đó  là  cách  thức  con  lắc  cuộc  đời  dao động, đung đưa, từ cực điểm này sang cực điểm kia. Vô trí là điều hoàn toàn khác. Nó chẳng liên quan gì với tâm trí cả, dù hạnh  phúc  hay  bất  hạnh,  dù  thánh  thiện  hay  không  thánh thiện.

Bạn  có  nhớ  không?  Khi  Bồ  Đề  Đạt  Ma  đến  Trung Quốc,  Lương  Vũ  Đế  hỏi  ông  ấy  vài  câu  hỏi.  Một  trong những câu hỏi đó là, "Trẫm đã xây dựng nhiều tu viện, nhiềuchùa  chiền  để  tôn  vinh  Đức  Phật.  Trẫm  đã  mở  kho  tàng,  in kinh  sách,  phổ  biến  Phật  pháp,  như  vậy  có  là  thánh  thiện không?"

Bồ Đề Đạt Ma cười và ông ấy nói, "Thánh thiện quái gì trong đó? Đó chỉ là kinh doanh thôi. Ông đang lập kế hoạch cho thế giới khác, ông đang hi vọng lên cõi trời. Chẳng có gì thánh  thiện  trong  đó  cả;  đấy  là  điều  không  thánh  thiện  như bất kì điều gì khác."

Bồ Đề Đạt Ma ngụ ý gì? Ông ấy đang nói rằng những gì  bạn  gọi  là  hành  động  thánh  thiện  nhất  định  đi  kèm  theo những  điều  không  thánh  thiện,  vì  chính  cái  ham  muốn  sâu bên dưới là không thánh thiện.

Hoàng đế lúng túng, phật ý, nổi giận và nói, "Vậy ông cho rằng Đức Phật không thánh thiện sao?"

Bồ  Đề  Đạt  Ma  cười  và  ông  ấy  nói,  "Ông  ấy  chẳng thánh, chẳng phàm. Ông ấy là trống rỗng hoàn toàn. Làm sao thánh  thiện  tồn  tại  trong  đó  được?  Nếu  có  một  vật  thì  đã không thanh tịnh. Ông ấy hoàn toàn im lặng, ông ấy là trống rỗng."

Trạng  thái  vô  trí  chẳng  phải  thánh  thiện  cũng  chẳng phải  không  thánh  thiện.  Phật  không  là  thánh  nhân  mà  cũng chẳng là tội nhân. Ông ấy đã siêu việt lên nhị nguyên. Phật là đấng siêu việt.

Cho nên xin nhớ, từ tâm trí độc địa bạn có thể trở thành tâm trí thánh thiện nhưng không có chuyển biến thực sự. Đó chỉ  là  vấn  đề  mức  độ;  bạn  còn  chưa  vượt  ra  ngoài  tâm  trí. Chỉ có vô trí mới có thể giải thoát bạn.

Cho  nên  đừng  cố  gắng  trở  thành  người  thánh  thiện. Người  thánh  thiện  là  không  thánh  thiện.  Bạn  đừng  cố  trở thành thánh nhân, vì tất cả cố gắng ấy chẳng là gì ngoài trò bản ngã - tâm trí đang chơi trò chơi mới, trò chơi rất tinh vi. Vứt bỏ toàn bộ cái vô nghĩa của việc thành thánh thiện hay không  thánh  thiện  đi.  Thánh  nhân  hay  tội  nhân,  tạm  biệt  cả hai.  Bóng  tối  và  ánh  sáng,  tạm  biệt  cả  hai.  Cõi  trời  và  địa ngục, tạm biệt cả hai.

Và  thế  thì  sẽ  nảy  sinh  một  thế  giới  hoàn  toàn  mới  mà bạn thậm chí chưa từng mơ thấy. Thế thì có thanh thản hoàn toàn, thế thì có an bình, thế thì không còn khuấy động nữa, thế  thì  thậm  chí  không  còn  một  gợn  sóng  nảy  sinh.  Trạng thái đó là phật tính. Không có đau khổ, không có thích thú, vì thích thú chẳng khác đau khổ và đau khổ chẳng khác thích thú.

Vậy thì có gì ở đó? Đến đây Phật lặng thinh, chẳng thể nói gì về nó được nữa cả, vì bất cứ điều gì có thể nói ra được đều sẽ trở thành một phần của nhị nguyên. Nếu bạn nói nó là phúc  lạc  thì  bạn  sẽ  nghĩ  nó  không  phải  là  khổ  sở.  Nếu  bạn nói nó là ánh sáng thì bạn sẽ nghĩ nó không phải là bóng tối. Nếu  bạn  nói  nó  là  mùa  hè  thì  bạn  sẽ nghĩ  nó  không phải  là mùa đông. Nếu bạn nói nó là một loại hoa thì bạn sẽ nghĩ nó không  phải  là  gai.  Nhưng  bạn  sẽ  bắt  đầu  nghĩ  theo  nhị nguyên.

Phật hoàn toàn lặng thinh về vấn đề này. Lí do là ở chỗ nó chỉ có thể được bầy tỏ bằng im lặng. Nó là im lặng. Làm sao bạn có thể diễn tả im lặng bằng âm thanh được?Câu hỏi thứ tám:

Osho kính yêu,

Vài  năm  trước  đây,  nhờ  yoga  và  thiền,  tôi  đã  kinh nghiệm  những  giờ  phút  tuyệt  vời  trong  cầu  nguyện. Toàn bộ con người tôi đã cảm nhận phúc lạc về nó - tất cả đều là thiêng liêng, tình yêu và lòng biết ơn. Vì lí do nào  đó, tôi  đã ra khỏi  nó và bây  giờ thấy mình trở lại trong thung lũng tối tăm. Đâu đó mọi sự đã đi sai. Thật là tội lỗi, khó mà gượng dậy được! Xin thầy cho ý kiến.

Nếu im lặng và phúc lạc của bạn do cái gì đó gây ra, thì chúng nhất định sẽ phải biến mất. Cái gì có nguyên nhân thì không thể trường tồn. Bạn đã đạt trạng thái ấy nhờ yoga và thiền,  nhưng  nó  không  phải  là  việc  xảy  ra  tự  nhiên.  Nó  là nhân  tạo,  nó  là  tuỳ  tiện.  Nó  là  tuỳ  tiện  giống  như  bạn  có được  qua  việc  dùng  ma  tuý,  nhưng  ma  tuý  rồi  cũng  nhạt phai.

Sau  khi  dùng  một  liều  ma  tuý  LSD,  bạn  có  cảm  giác bay bổng lâng lâng, tất cả đều toàn là niềm vui và hoan lạc, cuộc sống thật đẹp không tưởng tượng nổi, cây cỏ xanh hơn, hoa hồng đỏ hơn và tất cả các gương mặt đều rạng rỡ. Cuộc sống sáng chói, phiêu diêu. Nhưng hiệu quả của ma tuý giảm dần. Sáng hôm sau, bạn nhìn cây cỏ, lại thấy chúng bụi bặm; mầu xanh ấy không còn đó, cái sáng chói ấy không còn đó. Chúng không sáng chói từ bên trong. Bạn sẽ thấy gương mặt mọi  người  -  lại  những  khuôn  mặt  đờ  đẫn,  chán  nản.  Tất  cả đều bụi bặm, tất cả đều tầm thường.

Cũng điều  ấy có thể xảy ra qua yoga, cũng điều ấy  có thể xảy ra qua nhịn ăn, cũng điều ấy có thể xảy ra qua bất kì kĩ  thuật  nào.  Kĩ  thuật  là  tốt  để  cho  bạn  một  thoáng  nhìn, nhưng chúng chỉ cho bạn một thoáng nhìn thôi; nó không thể trở thành trạng thái của bạn, nó không thể trở thành tâm thức của bạn.

Cho nên không có vấn đề trong nó; điều đó là đơn giản. Nó sẽ mất đi, không có gì sai với bạn cả. Điều sai duy nhất là thái độ của bạn. Bạn đã tưởng rằng nhờ yoga và thiền, bạn sẽ có  thể  tạo  ra  cái  gì  đó  vĩnh  hằng.  Điều  đó  không  thể  được. Cái vĩnh hằng không thể được tạo ra. Bất cứ cái gì được tạo ra đều sẽ sụp đổ một ngày nào đó, chẳng chóng thì chầy.

Cái  vĩnh  hằng  tự  đến  với  bạn  mà  không  được  tạo  ra. Cái  vĩnh  hằng  xảy  ra,  nó  không  được  làm  ra.  Khi  bạn  đã vượt ra ngoài các kĩ thuật và phương pháp, khi bạn đã vứt bỏ tất  cả  các kĩ thuật và tất  cả các  phương pháp, khi bạn  đã đi tới thấy ra một điều - rằng chỉ cần hiện hữu là đủ, không cần gì khác; rằng không cần phải có bất kì thu xếp nào; rằng tất cả chúng sinh đều đã là những vị phật ngay từ ban đầu... Khi bạn đã hiểu điều này - rằng bạn không cần phải trưởng thành cái gì đó, rằng bạn đã ở đấy rồi, đấy đã là trường hợp  - thế thì bạn thảnh thơi.

Và  thảnh  thơi  không  nên  là  phương  pháp.  Bạn  không nên  thảnh  thơi  qua  tư  thế  yoga.  Chính  việc  hiểu  này  đang thảnh thơi, chính việc hiểu này là thảnh thơi. Bạn thảnh thơi, nỗ lực biến mất. Bạn sống cuộc sống bình thường của mình - bạn  bổ  củi,  bạn  kéo  nước giếng,  bạn  nấu  bếp,  bạn  ăn  uống, bạn ngủ, bạn yêu, bạn sống bình thường, không khát khao và ham muốn về bất kì cái gì phi phàm.

Vàthế rồi  một hôm nó có đó, không phải do bạn làm. Một hôm bỗng nhiên nó có đó. Một hôm bạn mở mắt ra và nó  có  đó  -  và  thế  thì  nó  không  bao  giờ  bỏ  đi  cả.  Nhưng  nó phải đến theo ý của nó; bằng không, bị bạn điều khiển, nó sẽ tới và ra đi; nó sẽ chỉ là thoáng nhìn.Bạn hỏi: "Vài năm trước đây, nhờ yoga và thiền, tôi đã sống  những  giờ  phút  tuyệt  vời  của  lời  cầu  nguyện."  Chúng đã  được  bạn  tạo  ra  các  đỉnh,  chúng  là  những  giấc  mơ  và tưởng  tượng  mà  bạn  xoay  xở  để  có  được.  "Toàn  bộ  con người tôi đã cảm nhận phúc lạc về nó." Nhưng bạn đã có đó. Bạn cảm thấy niềm phúc lạc về nó nhưng bạn có đó. Bạn đã không  biến  mất.  "Tất  cả  đều  là  thiêng  liêng."  Đây  là  diễn giải.  Tâm  trí  đang  vận  hành,  tâm  trí  đang  nói  "Tất  cả  đều thiêng liêng." Bạn chắc phải đã nghe, bạn chắc phải đã đọc. Tâm  trí  bạn  đang  diễn  giải  -  tất  cả  đều  là  tình  yêu  thiêng liêng  và  lòng  biết  ơn.  Đây  là  những  ý  niệm  đang  trôi  nổi trong tâm trí.

Nhưng  bạn  có  đó,  kí  ức  có  đó,  quá  khứ  có  đó.  Bằng không  ai  sẽ  nói,  "Tất  cả  đều  thiêng  liêng"?  Nếu  tất  cả  đều thực  sự  thiêng  liêng,  thế thì  việc  nói  tất  cả  đều  thiêng  liêng phỏng  có  ích  gì?  Nếu  tất  cả  đều  thiêng  liêng  thì  tất  cả  đều thiêng liêng rồi, thậm chí chẳng cần gì phải nói ra nữa. Việc nói  ra đơn  giản chứng  tỏ  rằng  bạn  biết  rằng  tất  cả là  không thiêng  liêng.  Việc  nói  ra  đơn  giản  chứng  tỏ  rằng  bạn  đang làm ra vẻ, bạn đang áp đặt.

Vâng, nhất định phải có một loại hạnh phúc do thiền và yoga tạo ra. Nhất định phải có một loại hân hoan, và với cái hân hoan đó bạn áp đặt toàn bộ  triết lí của mình - rằng đây chính là Thượng đế, rằng đây là điều thiêng liêng, rằng đây là tình yêu và lòng biết ơn. Và trong vài ngày bạn tận hưởng giấc mơ của mình - nó là giấc mơ.

"Vì lí do nào đó, tôi đã ra khỏi nó." Không phải vì lí do nào đó; điều ấy rất đơn giản. Bạn phải ra khỏi đó, bạn không thể sống mãi trong giấc mơ - chẳng ai có thể sống mãi trong giấc  mơ  cả.  Giấc  mơ  chẳng  bao  giờ  vĩnh  viễn,  bằng  không thì  phân  biệt  giữa  thực  tại  và  mơ  mộng  là  gì?  Giấc  mơ  chỉ kéo dài được một lúc. Sớm hay muộn, bạn cũng sẽ tỉnh dậy, bạn  sẽ  mở  mắt  ra  và  giấc  mơ  không  có  đó  còn  cuộc  sống thường ngày lại có đó.

"Tôi  đã  ra  khỏi  nó  và  bây  giờ  thấy  mình  trở  lại  trong thung  lũng  tối  tăm."  Bạn  đã  ở  đó  tại  những  đỉnh  cao  sáng chói mặt trời và giờ đây bạn đang trong thung lũng tối tăm. Một điều là tương tự: bạn. Thung lũng tối tăm hay đỉnh cao sáng chói chẳng thành vấn đề; tất cả những cái gây ra vấn đề là bạn - bản ngã có đó. Bản ngã trong thung lũng tối tăm, bản ngã tại đỉnh cao sáng chói, và bản ngã cứ tạo ra những giấc mơ.

Để tôi nói với bạn điều này: ngay cả cái thung lũng tối tăm cũng là giấc mơ của bạn, trò lừa gạt của bạn, ý niệm của bạn.  Chẳng  có  thung  lũng  tối  tăm  nào  cả.  Nếu  tất  cả  đều thiêng liêng, làm sao có được thung lũng tối tăm? Và nếu có thung lũng tối tăm, làm sao mọi thứ đều thiêng liêng được? Chẳng  có  thung  lũng  tối  tăm  mà  cũng  không  có  đỉnh  cao sáng chói; nó chỉ là trò chơi của bản ngã. Nó cứ chuyển giữa các cực, từ điểm nọ sang điểm kia. Khi bạn thấy ra điều đó - rằng giấc mơ đẹp là giấc mơ, cơn ác mộng cũng là giấc mơ, cả  hai  đều  là  giấc  mơ  -  bạn  tỉnh  dậy  và  vứt  bỏ  cả  hai  giấc mơ. Thế thì lần đầu tiên, bạn có tiếp xúc với thực tại.

Nhưng nhớ, trong khoảnh khắc đó khi thực tại có đó thì bạn  không  có  đó.  Đó  là  tiêu  chuẩn  duy  nhất  cần  phải  hiểu, không  tiêu  chuẩn  nào  khác  tồn  tại.  Tiêu  chuẩn  duy  nhất  đó là,  nếu  kinh  nghiệm  là  về  thực  tại,  thì  bạn  sẽ  không  thấy mình ở đó, bạn không thể thấy được mình ở đó. Bạn sẽ hoàn toàn vắng mặt. Phúc lạc sẽ có đó, nhưng bạn sẽ không có đó. Chẳng  có  ai  ở  đó  để  nói  "Tôi  đang  cảm  thấy  phúc  lạc." Thượng đế sẽ có đó nhưng bạn sẽ không có đó. Chẳng có aiở đó để nói "Tất cả đều thiêng liêng." Để điều này được ghi nhớ kĩ.

Và điều này chỉ có thể xảy ra, điều này không thể được làm  ra.  Bạn  không  thể  tạo  ra  nó  được.  Cái  được  tạo  ra  là nhân tạo; nó tồn tại được một quãng rồi nó sẽ biến mất. Cái được tạo ra là đồ rẻ mạt. Bạn cứ thử nghĩ về điều bạn đang làm mà xem. Khi bạn tập yoga, bạn làm gì? Bạn lộn ngược đầu xuống đất - làm sao chỉ việc lộn ngược đầu xuống đất có thể giúp bạn chứng ngộ? Làm sao? Chỉ lộn ngược đầu xuống thôi sao? Rẻ mạt thế sao?

Việc  lộn  ngược  đầu  có  thể  tạo  ra  một  cú  sốc  cho  đầu bạn,  có  thể  là  một  loại  điều  trị  sốc  nào  đó.  Quá  nhiều  máu dồn vào đầu có thể cho bạn một khoảnh khắc dừng lại - suy nghĩ dừng lại. Quá nhiều máu dồn tới một cách đột ngột, hừ?

-  vì  bạn  đang  đứng  lộn  ngược  cho  nên  trọng  lực  kéo  tất  cả máu về đầu. Và đầu không thể đảm đương được việc đó; đấy là một loại ngập lụt. Cho nên trong thoáng chốc có việc dừng suy  nghĩ  lại.  Trong  việc  dừng  đó  bạn  sẽ  cảm  thấy  "tôi  hân hoan, tôi phúc lạc, mọi cái đều thiêng liêng." Nhưng bạn có thể lộn ngược đầu được bao lâu? Thậm chí nếu bạn luyện tư thế  này  được  lâu,  thì  tâm  trí  cũng  sẽ  dần  dần  biết  cách  tiếp tục suy nghĩ mặc cho việc ngập máu. Chẳng có vấn đề gì cả; tâm trí cũng sẽ học được dần. Thế thì bạn có thể lộn ngược đầu mà vẫn suy nghĩ như thường.

Khi tôi còn trẻ con tôi hay đứng lộn ngược đầu rất lâu. Nó đã trở thành thói quen đến mức một hôm tôi ngủ luôn khi đứng như vậy. Điều đó gần như không thể nào được. Khi tôi kể điều  này  cho  một ông già, ông này cũng  là  một  loại  nhà yoga trong làng tôi, ông ấy nói, "Điều này là không thể được, điều  này  thậm  chí  cũng  chưa  từng  xảy  ra  cho  tôi.  Ngủ  khi đứng  lộn  ngược  đầu"...  bởi  vì  để  cho  việc  ngủ  xảy  ra,  đầu cần ít máu hơn bình thường. Đó là lí do tại sao chúng ta dùng gối  trong  đêm  kê  đầu  cao  hơn  một  chút  để  cho  máu  không dồn quá nhiều lên đầu, bằng không đầu sẽ tiếp tục vận hành. Người càng trí thức thì người đó càng cần cái gối lớn hơn - hai,  ba,  bốn  gối.  Bằng  không  thì  chỉ  một  chút  máu  và  tiến trình  suy  nghĩ  lại  bắt  đầu.  Cho  nên  việc  cung  cấp  thức  ăn phải hoàn toàn bị cắt đứt.

Ông già nói, "Điều này là không thể được". Nhưng nó đã xảy ra cho tôi. Không chỉ tôi ngủ, mà tôi còn cảm thấy từ tư thế shirshasan. Nó đã trở thành quá quen thuộc. Không chỉ ý nghĩ, mà cả ngủ và mơ cũng đều có thể. Cho nên nếu bạn đứng lộn ngược đầu quá lâu thì bạn sẽ quen với nó và niềm hân  hoan  đã  từng  xảy  ra  cho  lần  đầu  tiên  sẽ  chẳng  bao  giờ xuất hiện lại nữa.

Và bạn làm gì khi bạn thiền? Làm sao bạn có thể điều khiển chứng ngộ qua thiền và yoga và nhịn ăn, tuân theo chế độ ăn uống? Không, sự việc còn vượt xa ra ngoài - bên ngoài các vì sao. Tất cả những chuyện vặt vãnh ấy đều rất trần tục. Vâng, chúng có thể làm thuần khiết bạn, tẩy rửa bạn, nhưng chúng không thể cho bạn chứng ngộ. Chúng có thể cho bạn vài  khoảnh  khắc  hân  hoan,  nhưng  bạn  đừng  diễn  giải  niềm hân hoan đó là phúc lạc, vì bạn có đó. Đôi khi chúng có thể làm bạn tràn ngập ánh sáng, nhưng ánh sáng đó không phải là  ánh  sáng  vĩnh  hằng.  Với  cái  vĩnh  hằng,  bạn  chỉ  có  thể mang  nữ  tính,  bạn  không  thể  là  người  làm.  Bạn  phải  mang một loại bất hoạt, thụ động. Bạn phải kiên nhẫn chờ đợi. Cứ bình thường và chờ đợi.

Và  tôi  không  bảo  bạn  đừng  luyện  các  bài  tập  yoga; chúng  tốt  cho  thân  thể.  Và  tôi  cũng  không  bảo  bạn  đừng thiền;  chúng  rất  tốt  và  lau  chùi  sạch.  Nhưng  bạn  đừng  nghĩ rằng, nhờ yoga và thiền bạn sẽ tạo ra Thượng đế. Thượng đếkhông thể được tạo ra. Nhưng bạn sẽ được tẩy rửa, và sẽ có nhiều khả năng cho điều thiêng liêng xảy ra.

Nhưng Thượng đế xảy ra chỉ khi bạn không nhận biết. Khi  bạn  thậm  chí  không  tìm  kiếm  ngài,  khi  bạn  đơn  giản ngồi, không làm gì và không có ham muốn - thậm chí không mảy may ước muốn trong tâm trí được là bất kì cái gì khác, là ai đó khác, được trở nên chứng ngộ và tất cả mọi thứ - khi bạn chỉ có đó, ngồi đấy và không làm gì, bỗng nhiên nó xảy ra. Nó bao giờ cũng bất ngờ. Nó hạ xuống bạn. Nhưng thế thì bạn  không  còn  nữa:  chứng  ngộ  có  đó,  còn  bạn  thì  không. Thượng đế có đó còn bạn thì không.

Câu hỏi cuối cùng:

Tôi  đã sống  hai  tháng  trong  cộng  đồng  AA  (Phân  tích Hành động) và hai năm trong vài công xã khác ở Pháp. Chúng tất cả đều thất bại - ghét trở nên mạnh hơn yêu. Tôi cảm thấy rằng tôi có thể là bản thân mình toàn bộ hơn khi sống trong một nhóm với quyết định và tài sản tập  thể  và  tình  dục  tự  do.  Thầy  nghĩ  thế  nào  về  cách sống trong công xã?

Vấn đề không phải là nơi bạn sống, vấn đề là bạn. Bạn có  thể  đến  một  công  xã  và  bạn  sẽ  mang  theo  mình  toàn  bộ những  vấn  đề  của  bạn.  Còn  những  người  khác  đã  đến  sống trong công xã cũng tới hệt như bạn, với tất cả những vấn đề của  họ.  Sớm  hay  muộn,  những  vấn  đề  đó  cũng  sẽ  nổi  lên. Những thứ bề ngoài này chẳng ích gì. Chúng chỉ là phân tán.

Thay  đổi  thực  sự  phải  xảy  ra  trong  bạn,  dù  có  công  xã  hay không công xã. Thay đổi thực sự phải xảy ra trong cốt lõi sâu thẳm trong bản thể bạn. Nếu nó xảy ra ở đó chỉ thế thì cuộc sống mới khác đi, bằng không nó sẽ chẳng khác.

Bạn nói, "Chúng tất cả đều thất bại." Chúng thất bại vì bạn vẫn là con người cũ. Thực ra, chúng không thất bại. Thất bại của chúng chỉ chứng tỏ rằng bạn thất vọng, chúng không đáp ứng mong đợi của bạn. Và điều bạn mong đợi là gì? Bạn cho rằng, chỉ cần sống trong công xã sẽ có tác dụng, và các vấn đề của bạn sẽ được giải quyết.

Công  xã  chẳng  ích  gì,  mà  đi  lên  Himalayas  và  sống trong hang núi cũng chẳng ích gì. Cuộc sống phải được xử trí rất  thực  tế.  Bạn  phải  nhìn  thẳng  vào  vấn  đề  của  mình,  bạn phải  đi  tới  tận  gốc  rễ  của  chúng,  bạn  phải  thiêu  cháy  chính hạt mầm của những vấn đề này, và chỉ thế thì - thế thì điều ấy có thể xảy ra ở bất kì đâu.

Bạn đã đi tìm kiếm cõi trời, hử? Đó là điều mọi người đã làm  trong  suốt  bao  nhiêu  thời đại.  Họ  không  tự  biến  đổi mình, họ khao khát cõi trời, nhưng đi đến đâu họ cũng sẽ tạo ra địa ngục. Họ là địa ngục - vấn đề không phải là tìm kiếm cõi trời ở đâu đó. Chừng nào bạn chưa có sẵn nó trong mình, bạn sẽ chẳng tìm được nó ở đâu cả.

Anubodhi đã gửi cho tôi một chuyện ngụ ngôn hay:

Ngày  xưa  tôi  biết  một  anh  chàng  trúng  được  giải  đi chơi cõi trời và địa ngục không mất tiền. Khi được hỏi muốn đi nơi nào trước, anh ta đáp, "Tôi muốn xem địa ngục trước." Vậy là vấn đề được quyết định.

Khi  tới  địa  ngục,  anh  ta  thấy  một  cảnh  tượng  thật  lạ lùng bầy ra trước mắt. Anh ta thấy mình đứng trong một cănphòng tiệc rộng mênh mông trong đó những dãy bàn dài bầy đầy  các  món  cao  lương  mĩ  vị.  Hai  bên  bàn,  khách  ăn  ngồi sẵn  sàng,  tay  cầm  dĩa  nhằm  vào  các  đĩa  thức  ăn  bốc  khói thơm phức khắp phòng, nhưng chẳng ai ăn cả.

Phân  vân,  anh  chàng  nhìn  kĩ  hơn  và  nhận  thấy  tất  cả đều  bị  bệnh  liệt  khuỷu  tay.  Mặc  dù  rất  cố  gắng,  nhưng  họ không thể nào đưa thức ăn vào miệng được.

"À, ra địa ngục là thế này đây" anh chàng của chúng ta tự nhủ. "Sống trong một thế giới có thừa mứa tất cả những gì con người có thể cần dùng hay muốn có, nhưng lại chết đói trong  cảnh  thừa  mứa,  trong  bất  lực  không  nuôi  sống  nổi mình."

Quay  gót  trở  ra,  anh  ta  yêu  cầu  được  đưa  lên  cõi  trời. Tại  đây  cũng  một  cái  phòng  rộng  mênh  mông,  những  dãy bàn  dài  bầy  la  liệt  các  món  ăn  ngon  lành.  Nhìn  kĩ hơn  chút nữa, anh ta thấy ở đây khách ăn cũng đều bị liệt khuỷu tay. Anh  ta  hét  toáng  lên,  "Thế  này  mà  là  cõi  trời  sao?"  Nhưng quan  sát  kĩ  hơn  nữa,  anh  ta  thấy  một  chi  tiết  nhỏ  làm  nên khác biệt giữa cõi trời và địa ngục: ở cõi trời, người này đút cho người kia ăn.

Họ  cũng  bị liệt  khuỷu  tay  như  nhau,  nhưng  họ  đút  lẫn cho  nhau  ăn.  Không  thể  nào  đưa  thức  ăn  lên  miệng  mình được nhưng lại có thể đút cho người khác ăn, và người khác đút cho họ ăn.

Đó là khác biệt duy nhất, nhưng khác biệt này là ở bên trong - từ bi đã nảy sinh. Chừng nào bạn còn chưa là bồ tát, thì  dù  bạn  ở  đâu  đi  chăng  nữa  bạn  cũng  sẽ  trong  địa  ngục. Khi đam mê được chuyển thành từ bi... thế thì dù bạn ở bất kì đâu, bạn cũng trong cõi trời. Đó là cõi trời duy nhất có đó.

Đủ cho hôm nay.

VII.        Người trong cõi lặng

Kinh Kim Cương của Phật Gautama

Lúc ấy Phật bảo, ‘Phải, Subhuti, bởi vì Như Lai đã dạy rằng  các  pháp  riêng  biệt  của  chư  Phật  không  phải riêng biệt của vị phật. Vì vậy mới gọi là các pháp riêng biệt của chư Phật.’

Phật hỏi, ‘Subhuti, ông nghĩ sao, vị Tu đà hoàn có nghĩ rằng mình đắc quả Tu đà hoàn chăng?’

Subhuti thưa, ‘Bạch Thế Tôn, không. Tại sao vậy? Bởi vì  vị  Tu  đà  hoàn  không  còn  thấy  mình  chứng  đắc  quả Tu đà hoàn mới gọi là Tu đà hoàn.’

Phật hỏi, ‘Subhuti, ông nghĩ sao, liệu vị Tu đà hoàn còn nghĩ rằng ‘bởi tôi đã đắc quả Tu đà hoàn nên tôi đã tu chứng’ không?

Subhuti thưa: ‘Bạch Thế Tôn, không. Tại sao vậy? Bởi vì vị Tu đà hoàn chưa từng chứng đắc bất kì pháp nào. Do  đó  mới  gọi  là  Tu  đà  hoàn.’  Không  đắc  vật  nào, không âm thanh, mùi vị, xúc giác hay vật nào trong trí. Do đó mới gọi là Tu đà hoàn. Bạch Thế Tôn, nếu vị Tu đà hoàn còn nghĩ rằng ‘bởi tôi đã đắc quả Tu đà hoàn nên tôi  đã tu chứng’ thế thì trong người  đó sẽ  có nắm giữ  cái  ta,  nắm  giữ  cái  người,  nắm  giữ  linh  hồn,  nắm giữ  mạng  sống.’  Phật  hỏi,  ‘Subhuti,  ông  nghĩ  sao,  vị Alahán  có  nghĩ  rằng  mình  đắc  quả  Alahán  chăng?’ Subhuti thưa, ‘Bạch Thế Tôn, không. Tại sao vậy? Bởi vì  vị  Alahán  không  còn  thấy  mình  chứng   đắc  quả Alahán mới gọi là Alahán. Tại sao vậy?Bạch Thế Tôn, cũng như tôi đây, tôi không nghĩ mình đã tu chứng, nên Như Lai mới gọi tôi là người trong cõi lặng, tôi không nghĩ mình đắc quả Alahán nên Như Lai nói Subhuti là bậc  Alahán  không  còn  ham  muốn,  người  không  ở  đâu cả nên gọi là người trong cõi lặng.’

Kinh  Kim  Cương  đối  với  phần  lớn  các  bạn  có  vẻ  như ngớ  ngẩn,  điên  khùng.  Nó  phi  lí  nhưng  không  phản  hợp  lí. Nó là cái gì đó vượt ra ngoài lí trí; đó là lí do tại sao rất khó để diễn đạt nó trong lời.

Cách  đây  ít  lâu,  ở  nhà  tôi  có  một  mục  sư  người  Mĩ thích  uống  whisky,  nghiện  thuốc  lá  và  mê  món  bắp  rang. Một  hôm,  lang  thang  trong  thư  viện  của  tôi,  tình  cờ  ông  ấy vớ  được  Kinh  Kim  Cương.  Trong  khoảng  mười  đến  mười lăm phút ông ta giở xem vài trang đây đó rồi ông ta đến bảo tôi,  "Cái  tay  gọi  là  Phật  ấy  có  lẽ  điên.  Chẳng  những  tay  ấy điên, mà các đệ tử của tay ấy cũng điên luôn."Tôi có thể hiểu được phát biểu của ông ta. Phật sẽ có vẻ điên đối với các bạn, vì ông ấy đang cố gắng nói cái không thể nói được. Ông ấy đang cố gắng nắm bắt cái gì đó mà về bản chất không thể nắm bắt nổi. Bởi vậy mới có những câu nói lạ lùng như trên - chúng thật lạ lùng. Chúng lạ lùng bởi cách thức chúng được nêu ra, cách thức chúng được diễn đạt, là không logic. Chúng chẳng có nghĩa gì, ít nhất là bề ngoài.

Và nếu bạn không cảm thấy cái gì đó của cõi bên kia, thì  sẽ  rất  khó  cho  bạn  hiểu  điều  Phật  đang  cố  gắng  làm. Chúng ta chỉ có thể hiểu những gì chúng ta đã kinh nghiệm, nếu  không  hiểu  toàn  bộ  thì  ít  ra  cũng  hiểu  được  một  phần. Bằng  không  hiểu  biết  của  chúng  ta  vẫn  còn  bị  bắt  rễ  trong kinh nghiệm của chúng ta.

Sự  việc  xảy  ra:  Buổi  sáng  hôm  ấy  cậu  bé  Charlie  lần đầu  tiên  đến  trường.  Khi  về  nhà,  mẹ  em  hỏi,  "Thế  nào, Charlie, con có thích trường không?"

"Cũng thích mẹ ạ, nhưng con chưa nhận được quà* của con."

"Quà cho con sao?" Mẹ em hỏi, "Là sao?"

"Khi gặp con, thầy giáo bảo, "Em cứ ngồi đây để nhận quà, em bé ạ." Con đã ngồi đó suốt cả sáng... mà chẳng nhận được gì cả!"

Bây  giờ,  hiểu  biết  của  một  em  bé  là  hiểu  biết  của  em bé. Và đó cũng là cách thức của các bạn - những em bé khi so sánh với Phật, khi liên quan tới những tuyên bố của Phật. Tuyên bố của Phật là về kinh nghiệm tối thượng. Bạn sẽ phải

*  Chỗ này chữ ‘present’ vừa có nghĩa là món quà, vừa có nghĩa là hiện diện. Em bé hiểu lầm lời thầy phải hiện diện ở đấy là đợi để nhận quà. rất rất kiên nhẫn, chỉ thế thì cái gì đó mới bừng lên trong tâm thức bạn. Chúng có ý nghĩa vô biên. Cho dù hiểu được một lời phát biểu thôi, điều đó sẽ chứng tỏ nguồn gốc căn bản, cái sẽ làm thay đổi bạn đến tận gốc rễ.

Một người bố lần đầu tiên đưa cậu con trai nhỏ đi xem ca kịch. Người nhạc trưởng bắt đầu vung chiếc đũa chỉ huy và  giọng  nữ  cao  của  một  cô  gái  vút  lên.  Cậu  bé  chăm  chú quan sát mọi thứ và cuối cùng hỏi, "Bố ơi, sao ông kia lại lấy đũa đánh cô này?"

"Ông ấy không đánh cô ấy bằng đũa đâu," ông bố giải thích.

"Thế tại sao cô ấy lại kêu ầm lên?""

Đã bao lần những ý niệm này nảy ra trong trí bạn: Phật nói gì thế nhỉ? Nó có vẻ quá điên khùng, chẳng có nghĩa gì cả. Nó vượt ra ngoài ý nghĩa thông thường. Bạn sẽ phải thu hết  toàn  bộ  khả  năng  mình  để  trèo  lên  cái  gì  đó  cao  hơn mình. Bạn  sẽ phải với tay sang cõi bên kia. Nếu bạn có thể chạm  được  dù  chỉ  một  mẩu  nhỏ  những  lời  này,  cuộc  sống của bạn sẽ không bao giờ như cũ nữa.

Nhưng đó là điều khó. Chúng ta sống bắt rễ trong đất. Chúng ta giống như cây cối bắt rễ vào trong đất. Phật là con chim  tung  cánh  bay  trên  trời.  Bây  giờ  những  cây  dính  chặt vào đất này đang cố hiểu thông điệp của con chim không có rễ nào trong đất nữa, con chim đang bay trên trời, biết rõ cái bao la, cái vô biên của bầu trời. Ông ấy có cái hiểu khác hẳn, tầm nhìn khác hẳn. Và khoảng các thật bao la.Chỉ  rất  ít  người  mới  có  thể  có  một  vài  thoáng  nhìn  về điều Phật đang cố gắng làm. Cái gì đó mang giá trị tuyệt đối đang được truyền đạt cho bạn. Nếu bạn không thể hiểu được, nhớ  rằng  bạn  không  hiểu  được.  Chớ  nói,  như  ông  mục  sư thích  rượu  whisky,  thuốc  lá  và  bắp  rang,  rằng  Phật  điên. Đừng nói điều đó, nhận biết về điều đó. Nói Phật điên thì dễ hơn, thế thì bạn cởi bỏ trách nhiệm về hiểu; thế thì bạn có thể gấp quyển Kinh Kim Cương lại và quên tất cả về nó.

Nếu bạn nói, "Điều này vượt quá khả năng của tôi," thế thì  có  thách  thức.  Khi  bạn  nói,  "Có  thể  vì  tôi  còn  quá  trẻ, chưa trưởng thành. Tôi không thể hiểu được, tôi phải trưởng thành  về  hiểu  biết  của  mình.  Làm  sao  Phật  có  thể  điên được?" thế thì có thách thức và bạn bắt đầu trưởng thành.

Bao  giờ  cũng  nhớ  rằng:  đừng  bao  giờ  quyết  định  về người  khác.  Cho  dù  Phật  điên,  cứ  coi  đó  là  thách  thức  đi. Bạn sẽ chẳng mất gì cả. Nếu ông ấy điên, thế nữa bạn cũng sẽ vượt ra ngoài những giới hạn của mình chỉ trong nỗ lực để hiểu ông ấy. Nếu ông ấy không điên, thế thì bạn đã gặp cái gì đó quí giá, thế thì bạn đã vớ được kho báu lớn.

Lời kinh:

Lúc ấy Phật bảo:

‘Phải, Subhuti, bởi vì Như Lai đã dạy rằng các pháp riêng biệt của chư phật không phải riêng biệt của vị phật.

Vì vậy mới gọi là các pháp riêng biệt của chư phật.’

Xem ngớ ngẩn này đấy - nhưng nó mang đầy ý nghĩa, nó  rất  có  nghĩa.  Vậy  pháp  của  chư  phật  là  gì,  những  đặc trưng riêng biệt của vị phật là gì? Đặc trưng cơ bản của ông ấy là ở chỗ ông ấy không có đặc trưng nào, ở chỗ ông ấy là hoàn toàn bình thường, ở chỗ nếu bạn có bắt gặp ông ấy bạn cũng không nhận ra ông ấy.

Ông ấy không phải là người phô trương, ông ấy không phải là chính khách, ông ấy không phải là diễn viên. Ông ấy không  có  bản  ngã  để  trình  diễn.  Ông  ấy  không  có  đó  để thuyết  phục  bất  cứ  ai  về  tầm  quan  trọng  của  mình.  Ông  ấy hoàn toàn vắng bóng - đó là hiện diện của ông ấy. Đó là lí do tại sao có những phát biểu ngớ ngẩn này. Đặc trưng của ông ấy là ở chỗ ông ấy sống dường như ông ấy chết; ở chỗ ông ấy bước và vậy mà chẳng có ai bước trong ông ấy, ở chỗ ông ấy nói vậy mà chẳng có ai nói trong ông ấy... chỉ có im lặng hoàn toàn, không bao giờ bị phá vỡ.

Các thiền sư nói Phật chưa từng thốt ra một lời nào, và Phật đã nói suốt bốn mươi lăm năm liên tục. Nếu có ai đó có thể vượt qua ông ấy, thì đó là tôi; không ai khác có thể vượt qua  ông  ấy.  Và  tôi  nói  với  bạn,  tôi  cũng  chưa  từng  thốt  ra một lời nào cả. Các thiền sư nói phải. Tôi đồng ý với họ bằng kinh  nghiệm  của  riêng  mình.  Tôi  cứ  nói  mọi  điều  với  bạn vậy  mà  sâu  trong  tôi  có  im  lặng  tuyệt  đối,  không  bị  khuấy động bởi điều tôi nói. Khi tôi nói, im lặng có đấy; thậm chí không một gợn sóng nhỏ nảy sinh trong nó.

Tôi ở đây, theo cách này thì hoàn toàn hiện diện, nhưng theo  cách  khác  lại  hoàn  toàn  vắng  mặt,  vì  chẳng  có  gì  nảy sinh trong tôi mà nói ‘tôi’. Không phải vì tôi không sử dụng từ  ấy;  từ  này  phải  được  dùng,  nó  là  tiện  dụng  -  nhưng  nó không gợi nên một thực tại nào. Nó chỉ là một tiện ích, một tiện dụng, một cách dùng ngôn ngữ; nó không tương ứng với thực tại nào.

Khi tôi nói ‘tôi’, tôi đơn giản dùng một từ để chỉ định về tôi, nhưng nếu bạn nhìn vào tôi thì bạn sẽ không thấy cái

‘tôi’ nào ở đó cả. Tôi cũng không thấy nó. Tôi đã từng nhìnnó mãi. Tôi càng nhìn vào, cái ‘tôi’ càng bay biến. Cái ‘tôi’ chỉ tồn  tại  khi  nào  bạn  không  nhìn  vào  nội  tâm.  Nó  chỉ tồn tại khi bạn không nhìn. Khoảnh khắc bạn nhìn, cái ‘tôi’ biến mất.

Hệt như bạn đem đèn vào trong căn phòng tối, bóng tối biến  mất.  Cái  nhìn  vào  nội  tâm  của  bạn  là  ngọn  lửa,  là  ánh lửa. Bạn không thể tìm thấy bóng tối ở đó - và cái ‘tôi’ của bạn không là gì ngoài bóng tối cô đặc lại.

Đặc  trưng  cơ  bản  của  vị  phật,  pháp  của  phật,  phẩm hạnh duy nhất của ông ấy, là ở chỗ ông ấy không có đấy, là ở chỗ ông ấy không có thuộc tính, ở chỗ không thể định nghĩa được,  ở  chỗ  bất  kì  định  nghĩa  nào  về  ông  ấy  mà  bạn  đặt  ra cho ông ấy đều không đúng, vì nó sẽ định biên ông ấy, nó sẽ giới hạn ông ấy, còn ông ấy không bị giới hạn nào. Ông ấy là trống rỗng thuần khiết. Ông ấy là không ai cả.

Phật là người bình thường tới mức nếu bạn bắt gặp ông ấy, bạn sẽ không nhận ra ông ấy. Bạn có thể nhận ra một ông vua, bạn biết ngôn ngữ về cách nhận ra ông vua, và ông vua cũng biết ngôn ngữ nào bạn nhận ra. Ông ta có chuẩn bị, ông ta diễn tập điều đó. Ông ta bị uốn theo việc chứng minh cho bạn rằng ông ta là con người đặc biệt. Phật thì không có chút nào như vậy cả. Ông ấy không cố chứng minh bất kì điều gì cho  bất  kì  ai.  Ông  ấy  không  tìm  cách  để  bạn  nhận  biết  ông ấy. Ông ấy không cần được mọi người nhận biết. Ông ấy đã về nhà. Ông ấy không cần chú ý của bạn.

Nhớ  lấy:  chú  ý  là  nhu  cầu  tâm  lí.  Điều  này  cần  được hiểu.  Tại  sao  mọi  người  cần  nhiều  chú  ý  đến  thế?  Tại  sao ngay chỗ đầu tiên mọi người đều muốn người khác chú ý đến họ? Tại sao mọi người muốn đặc biệt? Cái gì đó bị thiếu bên trong.  Bạn  không  biết  mình  là  ai.  Bạn  biết  chính  mình  chỉ bởi thừa nhận của người khác. Bạn không có bất kì cách tiếp cận trực tiếp nào tới bản thể mình, bạn đi qua người khác.

Nếu ai đó nói bạn tốt, bạn cảm thấy mình là tốt. Nếu ai đó nói bạn không tốt, bạn cảm thấy rất rất chán nản - vậy là bạn không tốt. Nếu ai đó nói bạn đẹp, bạn hạnh phúc. Nếu ai đó nói bạn xấu, bạn bất hạnh. Bạn không biết mình là ai. Bạn đơn  giản  sống  theo  ý  kiến  của  người  khác,  bạn  cứ  thu  thập các ý kiến. Bạn không có nhìn nhận - trực tiếp, tức khắc - về bản  thể  mình.  Đó  là  lí  do  tại  sao  bạn  thu  gọn  vào  một  con người vay mượn. Do đó mới cần đến chú ý.

Và khi mọi người chú ý đến bạn, bạn cảm thấy dường như bạn được yêu thương, vì trong tình yêu chúng ta chú ý lẫn  nhau.  Khi  hai  người  yêu  nhau  sâu  sắc,  họ  quên  cả  thế giới.  Họ  trở nên  bị  thu  hút  hoàn  toàn  vào  bản  thể nhau.  Họ nhìn vào mắt nhau đắm đuối. Trong những khoảnh khắc ấy, mọi  thứ  khác  biến  mất,  không  tồn  tại.  Trong  những  khoảnh khắc  thuần  khiết  đó,  họ  không  ở  đây.  Họ  sống  viên  mãn  ở nơi nào đó rất cao trên trời, hay trên cõi trời, và họ tuyệt đối dồn chú ý vào nhau.

Tình  yêu  là  chú  ý  -  và  mọi  người  đều  bỏ  lỡ  tình  yêu. Rất hiếm người mới đạt tới tình yêu, bởi vì tình yêu là điều thiêng  liêng.  Hàng  triệu  người  sống  không  tình  yêu  vì  hàng triệu người sống không có điều thiêng liêng. Tình yêu đã bị bỏ  lỡ.  Làm  sao  thế  vào  lỗ  hổng  ấy?  Việc  thay  thế  dễ  dàng nhất  là  lôi  kéo  chú  ý  của  mọi  người.  Điều  đó  sẽ  lừa  phỉnh bạn, lừa dối bạn, rằng họ yêu bạn.

Đó cũng là điều xảy ra cho lãnh tụ chính trị: ông ta trở thành thủ tướng hay tổng thống của một nước và dĩ nhiên, cả nước phải chú ý đến ông ta. Ông ta cảm thấy dễ chịu. Đó là một cách gián tiếp của việc cảm thấy được yêu, và chẳng aiyêu ông ta cả. Khi ông ta hết cương vị đó, chẳng ai quan tâm ông ở đâu.

Ai quan tâm đến Richard Nixon, ông ta sống hay chết - ai bận tâm? Bạn sẽ biết về ông ta chỉ khi ông ta chết. Thế thì báo chí sẽ nói điều gì đó về ông ta. Thế thì bỗng nhiên bạn sẽ biết  -  "Vậy  ra  ông  ta  vẫn  còn  sống?"  Ai  quan  tâm  đến  một chính  khách  đã  hết  quyền  lực?  Khi  ông  ta  còn  quyền  lực, người  ta  chú  ý.  Người  ta  chú  ý  tới  quyền  lực,  nhưng  chính khách cứ tưởng chú ý được dành cho mình.

Và  chính  khách  là  người  tìm  kiếm  ái  mộ  và  không  có khả  năng  yêu  và  cũng  không  có  khả  năng  được  yêu.  Tìm kiếm là về tình yêu; nó đã biến dạng một cách tinh vi, nó đã đổi hướng. Bây giờ nó trở thành việc tìm kiếm chú ý. Ông ta muốn  thấy  ảnh  của  mình  hàng  ngày  trên  báo  chí.  Nếu  một ngày ảnh ông không có đó trong báo chí, ông ta cảm thấy bị quên lãng.

Ông ta thoả mãn những ham muốn tình yêu của mình, nhưng điều đó không thể được thoả mãn theo cách đó. Tình yêu,  bất  kì  khi  nào  nó  xuất  hiện,  đều  đem  theo  chú  ý  như hình với bóng, nhưng chú ý không đem tới tình yêu. Chú ý có thể tới theo hàng nghìn cách. Bạn có thể tạo ra tai hoạ nào đó và mọi người sẽ chú ý đến bạn. Nhu cầu của chính khách và tội phạm là như nhau.

Kẻ tội phạm cũng muốn cùng một điều - sự chú ý. Nó giết người, rồi ảnh của nó xuất hiện trên các báo chí, tên nó được nêu trên đài phát thanh, nó xuất hiện trên ti vi. Nó cảm thấy  dễ  chịu.  Bây  giờ  mọi  người  đều  biết  nó  là  ai,  bây  giờ mọi  người  đều  nghĩ  đến  nó  -  rằng  nó  đã  trở  thành  một  tên tuổi trên thế giới. Nổi tiếng và khét tiếng cả hai đều tìm kiếm cùng một thứ.

Phật là tình yêu tuyệt đối. Ông ấy yêu sự tồn tại, sự tồn tại yêu ông ấy. Đó là điều samadhi là gì: khi bạn trong mối quan hệ cực thích với cái toàn thể. Ông ấy đã biết trạng thái cực  thích  toàn  bộ  -  cực  thích  không  phải  của  thân  thể  và không phải của tâm trí, mà là toàn bộ, không bộ phận. Ông ấy đã đi tới biết cực lạc đó. Bây giờ chẳng cần phải yêu cầu bất kì chú ý nào từ bất kì ai.

Ông ấy sẽ đi qua bạn trên đường và bạn cũng sẽ không thể  nào  nhận  ra  ông  ấy,  bởi  lẽ  bạn  chỉ  nhận  ra  được  những chính  khách,  những  tên  tội  phạm  và  những  người  như  thế. Bạn có thể nhận ra người điên trên đường vì người đó sẽ làm những việc tai hoạ, nhưng bạn sẽ không nhận ra vị phật. Phật sẽ  đi  qua  im  lặng  thế,  không  một  tiếng  thì  thào.  Đó  là  đặc trưng  chính  của  ông  ấy,  hiện  hữu  dường  như  ông  ấy  không hiện  hữu.  Nhưng  nếu  đấy  là  đặc  trưng  chủ  yếu  -  hiện  hữu dường  như  người  ta  không  hiện  hữu  -  thế thì  ông  ấy  không có đặc trưng nào cả.

Đó là điều Phật ngụ ý khi ông ấy nói:

‘Phải, Subhuti, bởi vì Như Lai đã dạy rằng các pháp riêng biệt của chư phật không phải riêng biệt của vị phật.

Vì vậy mới gọi là các pháp riêng biệt của chư phật.’

Cái  phi  thường  của  Phật  là  cái  hoàn  toàn  bình  thường của ông ấy. Cái bình thường của ông ấy là cái phi thường của ông ấy. Là bình thường là điều phi thường nhất trên thế giới.

Mới  đêm  hôm  nọ  tôi  có  đọc  một  chuyện  rất  hay  về thánh Francis, vị phật.Thánh   Francis   của   vùng   Assisi   nằm   chờ   chết   trên giường. Ông ấy hát vang, và hát to đến nỗi tất cả hàng xóm đều  biết.  Sư  huynh  Elias,  một  nhân  vật  kiểu  cách  nhưng  là thành  viên  quan  trọng  của  Dòng  tu  Francis,  lại  gần  thánh Francis và nói, "Thưa cha, nhiều người đi đường đang tụ tập dưới cửa sổ của cha đấy." Nhiều người tới thật. Sợ rằng giây phút  cuối  của  cuộc  đời  thánh  Francis  sắp  tới,  nhiều  người yêu mến ông ấy đã tụ tập quanh ngôi nhà.

Sư  huynh  Elias  này  nói,  "Tôi  rất  lo,  thưa  cha,  rằng chúng tôi không thể ngăn cản họ nghe thấy cha hát. Việc cha không giữ đúng tư thế trong thời điểm quan trọng này có thể gây khó xử cho Dòng tu chúng ta, thưa cha. Điều ấy có thể làm  giảm  uy  tín  mà  cha  xứng  đáng  được  hưởng  trong  giáo dân.  Có  thể  là,  do  tình  trạng  nguy  kịch  mà  cha  quên  mất nghĩa vụ đối với những người đã coi cha là thánh nhân. Có lẽ tốt hơn cha nên vì họ mà, ơ ơ..., chết nghiêm chỉnh cho đúng đạo Chúa chăng?"

"Xin  lỗi  sư  huynh,"  thánh  Francis  nói,  "nhưng  lòng  ta sung sướng quá, ta không thể nào đừng được: ta phải hát!"

Và ông ấy chết  trong  khi đang hát. Trong toàn bộ lịch sử Ki tô giáo, ông ấy là người duy nhất chết trong khi đang hát.  Nhiều  thiền  sư  đã  chết  trong  khi  hát,  nhưng  họ  không thuộc vào Ki tô giáo. Thánh Francis là vị thiền sư duy nhất trong các thánh nhân Ki tô giáo. Ông ấy bất cần cái gọi là tôn nghiêm của đạo Chúa.

Bây  giờ  điều  gì  xảy  ra?  Sư  huynh  Elias  này  muốn chứng minh cho mọi người rằng Francis là một thánh nhân. Bây  giờ  ông  ta  sợ  rằng  mọi  người  sẽ  không  xem  Francis  là bậc thánh; họ có thể cho ông ấy là kẻ điên khùng hay gì đó. Một thánh nhân theo định nghĩa phải buồn rầu. Giáo dân Ki tô giáo chỉ tôn thờ những thánh nhân buồn. Họ không thể tin rằng  Jesus  đã  cười.  Đó  là  hạ  thấp  phẩm  giá  của  đạo  Chúa. Cười sao? - con người thế, bình thường thế sao? Họ chỉ biết mỗi một điều: đặt Jesus ở kia cao trên nhân loại - nhưng thế thì tất cả những gì là con người phải bị tước bỏ đi khỏi ông ấy. Thế thì ông ấy thành như người chết, một thứ lạnh lùng.

Sư  huynh  Elie  này  lo  nghĩ.  Đây  là  khoảnh  khắc  cuối, Francis đang hấp hối, và ông ấy sẽ để lại tiếng xấu đằng sau. Mọi người sẽ coi hoặc ông ấy không phải là thánh nhân hoặc ông  ấy  là  kẻ  điên  khùng.  Ông  ta  lo  nghĩ  vì  ông  ta  muốn chứng minh. Trong thực tế ông ta không lo nghĩ về Francis, ông  ấy  lo  cho  chính  mình  và  Dòng  tu,  "Sau  này  sẽ  khó  xử cho chúng tôi. Chúng tôi sẽ trả lời ra sao khi người ta hỏi về những gì xảy ra ở những khoảnh khắc sau cùng này?" Ông ta lo  nghĩ  cho  bản  thân  mình.  Nếu  thầy  điên  thì  đệ  tử  ra  sao? Ông ta là một đệ tử.

Nhưng  hãy  nhìn  hai  bình  diện  khác  nhau,  hai  chiều hướng khác nhau cùng lúc. Elias luôn quan tâm tới dư  luận quần chúng. Ông ta muốn chứng minh thầy mình là bậc thầy vĩ  đại  nhất,  là  thánh  nhân  vĩ  đại  nhất,  và  ông  ta  chỉ  biết  có một cách chứng minh điều đó - là thầy phải đạo mạo, là thầy phải coi cuộc sống là nghiêm trang, là thầy phải không cười, không hát, không nhảy múa. Những điều ấy quá con người, những điều ấy quá tầm thường. Người thường hữu tử thì có thể  tha  thứ  được,  nhưng  người  ở  tầm  cỡ  thánh  Francis  thì không được.

Nhưng  thánh  Francis  có  cái  nhìn  khác  -  ông  ấy  chỉ  là một  người  bình  thường.  Ông  ấy  nói,  "Xin  lỗi  sư  huynh, nhưng lòng ta vui sướng quá, không thể đừng được. Ta phải hát!" Thực ra, nói cho đúng không phải Francis hát, Francis đã trở thành bài hát. Đó là lí do tại sao ông ấy không thể kìmđược điều đó, ông ấy không thể kiểm soát được. Không có ai còn  lại  để  kiểm  soát  nó.  Nếu  bài  hát  xảy  ra,  nó  xảy  ra.  Nó không trong kiểm soát, nó không thể bị kiểm soát, vì người kiểm soát đã biến mất. Cái ta, bản ngã không còn nữa. Thánh Francis không tồn tại như một cá nhân. Có im lặng tuyệt đối bên  trong.  Từ  im  lặng  đó  vang  ra  tiếng  hát.  Francis  có  thể làm gì được? Đó là lí do tại sao ông ấy nói, "Ta không đừng được, ta phải hát!".

Và ông ấy chết trong khi hát. Và không thể có cái chết nào  đẹp  hơn.  Nếu  bạn  có  thể  chết  trong  khi  hát,  điều  đó chứng tỏ rằng bạn đã sống trong khi hát, rằng cuộc sống bạn là niềm hân hoan và cái chết trở thành cao trào của nó, cực điểm.

Thánh Francis là vị phật. Đặc trưng của vị phật là ở chỗ ông  ấy  bình  thường,  ở  chỗ  ông  ấy  không  có  ý  niệm  gì  về mình về việc mình phải là thế nào, ở chỗ ông ấy đơn giản tự phát,  ở  chỗ  bất  kì  cái  gì  xảy  ra  thì  cứ  xảy  ra.  Ông  ấy  sống trong thôi thúc của tình thế, đó là cái chân thực của ông ấy. Bạn có thể gọi đó là đặc trưng của ông ấy, nhưng đó là loại đặc trưng gì vậy? Điều đó đơn giản là ở chỗ ông ấy không có đặc trưng nào cả, ông ấy không có trói buộc gì về tính cách quanh  mình;  ông  ấy  không  có  áo  giáp,  ông  ấy  không  sống trong  quá  khứ,  ở  chỗ  ông  ấy  không  biết  đến  nghiêm  chỉnh của  đạo  Chúa  là  gì,  ở  chỗ  ông  ấy  sống  trong  mọi  khoảnh khắc như trẻ thơ.

‘Phải, Subhuti, bởi vì Như Lai đã dạy rằng các pháp riêng biệt của chư phật không phải riêng biệt của vị phật.

Vì vậy mới gọi là các pháp riêng biệt của chư phật.’

Bình thường là cái phi thường của ông ấy, không ai cả là có ai đó của ông ấy, vắng mặt là hiện diện của ông ấy, cái chết là cuộc sống của ông ấy.

Phật hỏi:

‘Subhuti, ông nghĩ sao,

Liệu vị Tu đà hoàn còn nghĩ rằng

‘bởi tôi đã đắc quả Tu đà hoàn nên tôi đã tu chứng’ ? Subhuti thưa:

‘Bạch Thế Tôn, không. Tại sao vậy? Bởi vì vị Tu đà hoàn chưa từng chứng đắc bất kì pháp nào. Do đó mới gọi là Tu đà hoàn.’

Không đắc vật nào, không âm thanh, mùi vị, xúc giác hay vật nào trong trí.

Do đó mới gọi là Tu đà hoàn.

Bạch Thế Tôn, nếu vị Tu đà hoàn còn nghĩ rằng

‘bởi tôi đã đắc quả Tu đà hoàn nên tôi đã tu chứng’ thế thì trong người đó sẽ có nắm giữ cái ta, nắm giữ cái người, nắm giữ linh hồn, nắm giữ mạng sống.’

Phật nói về bốn giai đoạn của người tìm kiếm tâm linh. Giai  đoạn  thứ  nhất  ông  ấy  gọi  là  người  chiến  thắng  dòng chảy,  Tu  đà  hoàn  hay  nhập  lưu  (vào  dòng).  Người  chiến thắng dòng chảy tức là người đã đi vào phật trường, người đã được điểm đạo, người đã trở thành một sannyasin. Tại sao lại gọi  là  Người  chiến  thắng  dòng  chảy  (Tu  đà  hoàn)?  -  bởi  vì người đó không còn đứng trên bờ nữa, người đó không còn tĩnh tại nữa; người đó bắt đầu xuôi theo dòng đời. Người đó không còn tranh đấu với dòng sông nữa. Cái bản ngã đã quenđấu  tranh  với  dòng  sông  và  cái  bản  ngã  đã  quen  đi  ngược dòng không còn đó nữa.

Bây giờ lần nữa, bạn sẽ cảm thấy nó là ngớ ngẩn. Dòng chảy đã thắng, đó là lí do tại sao người đó được gọi là người chiến  thắng  dòng  chảy.  Người  đó  đã  vứt  bỏ  mọi  xung  đột. Người đó đã buông xuôi, đó là lí do tại sao người đó lại trở thành  thắng  lợi,  đó  là  lí  do  tại  sao  người  đó  được  gọi  là người  chiến  thắng  dòng  chảy.  Những  lời  lạ  lùng.  Đầu  tiên người đó đã cố gắng để thắng dòng chảy. Đó là điều mà tất cả  mọi  người  trên  thế  gian  này  đều  làm  -  cố  gắng  làm  cho cuộc sống tuân theo những ham muốn và kế hoạch và phóng chiếu  riêng  của  mình;  cố  gắng  áp  đặt  một  hình  mẫu  mang dấu ấn riêng của mình, của các giấc mơ riêng của mình, của những ham muốn riêng của mình vào cuộc sống. Mỗi người đều  cố  gắng  lội  ngược  dòng,  mỗi  người  đều  cố  gắng  tranh đấu với cuộc sống, với tự nhiên, với Thượng đế. Đời người thông thường là cuộc sống của xung đột.

Nhưng trên thực tế, bạn đấu tranh với ai? Bạn đấu tranh chống  lại  cội  nguồn  của  riêng  mình.  Bạn  đấu  tranh  với  ai? Với  chính  mình.  Và  cuộc  đấu  tranh  ấy  dẫn  bạn  đến  những thất  vọng  ngày  càng  sâu  sắc  hơn,  vì  bạn  không  thể  chiến thắng  được;  đấy  không  phải  là  cách  để  thắng.  Bạn  sẽ  thua cuộc,  vì  bạn  chỉ  là  một  phần  nhỏ  nhoi  mà  sự  tồn  tại  thì  lại rộng lớn, mênh mông. Bạn không thể thắng khi chống lại nó. Bạn chỉ có thể thắng khi cùng với nó.

Bạn  không  thể  thắng  nếu  chống  lại  nó,  bạn  chỉ  có  thể thắng  nếu  đi  qua  nó.  Nếu  nó  hỗ  trợ  bạn,  bạn  có  thể  thắng. Nếu nó không hỗ trợ cho bạn, bạn có thể cứ tin tưởng là bạn thắng, nhưng rồi bạn sẽ thất bại. Đó chỉ là vấn đề thời gian. Sớm hay muộn, bạn sẽ mệt mỏi, thất vọng, kiệt sức vì tranh đấu,  và  thế  thì  bạn  sẽ  bỏ  cuộc  -  nhưng  thế  thì  bạn  bỏ  cuộc trong  thất  bại.  Và  thế  thì  trong  thất  bại  đó  chẳng  vui  vẻ  gì. Làm sao có thể vui vẻ được trong thất bại? Người hiểu biết đều  biết  rằng  trước  khi  thất  bại  đến,  nếu  bạn  có  thể  buông xuôi thì sẽ có niềm vui.

Buông  xuôi  và  thất  bại  thật  khác  nhau  thế  và  giống nhau  thế.  Người  thất  bại  có  vẻ  như  là  đã  buông  xuôi,  và người  đã  buông  xuôi  cũng  dường  như  là  người  thất  bại, nhưng đó chỉ là bề ngoài, chỉ trên bề mặt. Sâu bên dưới họ là những  thế  giới  tách  biệt.  Người  thất  bại  cảm  thấy  tức  giận, cuồng nộ, thất vọng, người đó trong địa ngục. Người buông xuôi,  người  đã  buông  xuôi,  không  có  khổ  sở.  Người  đó  vui vẻ, người đó cực lạc. Người đó đã hiểu ra rằng toàn bộ cuộc đấu  tranh  là  vô  nghĩa,  rằng  toàn  bộ  cuộc  đấu  tranh  ấy  đã mang định mệnh thất bại, phải chịu số phận thất bại.

Cứ  dường  như  tay  trái  đánh  nhau  với  tay  phải.  Cứ dường  như  các  ngón  tay  đánh  với  thân  thể.  Làm  sao  chúng chiến thắng được? Điều đó đã thấy trước rồi. Người hiểu biết thì buông xuôi. Người đó nói, "Đó là ý Trời. Phải thuận theo ý trời. Để thiên quốc tới." Người đó nói, "Tôi không còn nữa. Cứ  thổi  qua  tôi.  Biến  tôi  thành  cây  tre  rỗng,  chiếc  sáo  trúc. Nếu ngài muốn, cứ hát qua tôi. Nếu ngài không muốn thế, để im lặng đi qua tôi." Người đó trở thành lối đi. Người đó bắt đầu trôi theo dòng nước. Người đó nói, "Cứ để cho dòng đời chiếm  hữu  lấy  ta.  Ta sẽ không đấu tranh. Thậm chí ta cũng chẳng bơi nữa. Ta sẽ trôi nổi, ta sẽ đi theo gió."

Đi vào trong hiểu biết như vậy với cuộc sống được gọi là trở thành người chiến thắng dòng chảy. Nhưng đó là một từ  kì  lạ.  Buông  xuôi  được  gọi  là  chiến  thắng  -  vì  đấu  tranh dẫn  đến  thất  bại  và  thua  cuộc.  Buông  xuôi  dẫn  đến  chinh phục, đến thắng lợi.Cuộc sống này là ngược đời. Phật có thể làm gì được? Cuộc  sống  là  ngược  đời.  Những  người  đã  buông  xuôi  lại chứng  tỏ  mình  là  người  chiến  thắng  còn  những  kẻ  cứ  tranh đấu thì một ngày nào đó nhận ra rằng mình đã bị mất toàn bộ năng  lượng  trong  trận  chiến  và  chẳng  có  dấu  vết  nào  của chiến thắng ở đâu cả.

Nhớ  lấy,  Alexander  đã  thất  bại,  không  phải  Francis. Napoleon  đã  thất  bại,  không  phải  Jesus.  Thành  Cát  Tư  Hãn và  Tamurlane  đều  thất  bại,  không  phải  Phật.  Lịch  sử  thật không  nên  bận  tâm  đến  những  kẻ  thất  bại  -  Thành  Cát  Tư Hãn, Tamurlane, Alexander.  Lịch  sử thật nên nghĩ nhiều về Phật,  Jesus,  Francis  -  người  thực  sự  chiến  thắng.  Nhưng chiến thắng của họ bắt nguồn từ buông xuôi của họ.

Nghĩ  về  điều  đó  đi,  chỉ  nghĩ  về  cái  đẹp  và  phúc  lành của  nó,  khi  bạn  không  tranh  đấu,  khi  bạn  chỉ  trôi  xuôi  theo dòng  sông.  Nó  đem  bạn  ra  đại  dương,  nó  đang  đi  ra  đại dương. Bạn cứ hay làm ồn ào một cách không cần thiết. Nó vẫn đang trôi đi đấy thôi. Đơn giản đi với nó đi và bạn sẽ ra tới đại dương, tới điều tối thượng, tới cái vô hạn. Việc buông xuôi  hoàn  toàn  này  cho  sự  tồn  tại,  Phật  gọi  là  kết  quả  của Người chiến thắng dòng chảy.

Giai đoạn thứ hai được gọi là người trở lại một lần, tức là Tư đà hàm (nhất lai), giai đoạn thứ ba là người không trở lại,  tức  là  Anahàm  (bất  lai),  và  giai  đoạn  thứ  tư  là  Alahán. Người chiến thắng dòng chảy (Tu đà hoàn) buông bỏ ba trói buộc.  Thứ  nhất  là  bản  ngã,  cá  nhân,  ý  niệm  về  cái  ta  tách biệt. Một cách tự nhiên đó là toàn bộ nguyên nhân gốc rễ của đấu  tranh.  Thứ  hai,  là  sống  rập  khuôn  theo  nguyên  tắc,  lễ nghi;  có  biết  bao  nhiêu  người  tôn  giáo  nhưng  họ  chỉ  sống theo nguyên tắc và lễ nghi. Họ không biết gì về tôn giáo cả.

Lễ nghi không phải là tôn giáo, nguyên tắc không phải là tôn giáo.

Tôn  giáo  là  một  loại  cuộc  sống  hoàn  toàn  khác  -  cuộc sống của nhận biết, cuộc sống của tình yêu, cuộc sống của từ bi.  Nhưng  nếu  bạn  nhìn  quanh  thế  gian  bạn  sẽ  thấy  hàng triệu  người  đi  nhà  thờ,  đi  chùa  chiền,  đi  đền  Hồi  giáo,  đi gurudwaras để cầu nguyện, làm đủ thứ này thứ nọ, và tất cả đều là lễ nghi, còn tôn giáo thì không tồn tại.

Tôi đã từng nghe một câu chuyện cổ Ấn Độ:

Một  anh  chàng  làm  lễ  shraddh  cầu  siêu  cho  người  bố mới  mất.  Shraddh  là  buổi  lễ  khi  bố  của  ai  đó  chết  bạn  cầu nguyện  cho  người  chết  được  thượng  lộ  bình  an,  bạn  cầu nguyện cho người đó.

Trong lúc đang hành lễ, con chó của gia đình chạy vào phòng cầu nguyện. Để tránh báng bổ, anh chủ nhà đứng dậy vội vàng xích con chó vào lan can ngoài hành lang.

Nhiều năm sau, anh chủ nhà chết và con trai người đó cũng  làm  lễ  shraddh  cầu  siêu  cho  bố.  Lo  lắng  tuân  thủ  mọi chi  tiết  của  buổi  lễ,  anh  ta  phải  bắt  một  con  chó  của  hàng xóm,  vì  anh  ta  nhớ  ra  rằng  điều  quan  trọng  là  phải  có  con chó. "Bố mình đã đứng lên giữa lúc đang cầu nguyện để làm điều đó, và sau khi xích con chó vào lan can hành lang, ông rất  vui  sướng  tiếp  tục  cuộc  cầu  nguyện."  Và  anh  ta  không định bỏ thiếu điều gì; buổi lễ phải được hoàn hảo.

Vào lúc đó việc xảy ra là gia đình anh ta không có chó, anh ta phải chạy ra ngoài kiếm một con chó đi hoang. Anh ta tóm được một con, buộc kĩ vào lan can hành lang, và tiếp tục làm xong buổi lễ, rất an tâm. Từ nhiều thế kỉ, qui tắc đó được gia  đình  ấy  tuân  thủ  rất  cẩn  thận.  Trong  thực  tế,  nghi  lễ  vềcon  chó  linh  thiêng  đã  trở  thành  phần  quan  trọng  nhất  của buổi lễ.

Sự việc diễn biến như thế đấy. Người ta sống trong vô ý  thức.  Ông  cha  bạn  đã  làm  điều  gì  đó,  ông  cha  của  họ  đã làm điều gì đó, rồi ông cha của ông cha bạn đã làm điều gì đó.  Việc  ấy  thành  hào  quang  thiêng  liêng.  Bạn  chỉ  việc  lặp lại nó; bạn chẳng quan tâm xem ý nghĩa của nó là gì.

Jesus gọi Thiên Chúa là "Cha ta - Abba." Bạn cũng gọi ông ấy là "cha" nhưng điều ấy vô nghĩa. Bạn không có tấm lòng  trong  đó;  lễ  nghi  chỉ  hời  hợt.  Bạn  không  có  tấm  lòng đến  mức  có  thể  gọi  Thượng  đế  là  Abba.  Từ  abba  không  có nghĩa, nhưng phải cảm thấy trong lòng. Nếu cái cảm có đấy, thì  thậm  chí  cũng  chẳng  cần  phải  nói  ra  từ  đó:  cảm  là  đủ. Nhưng nếu cái cảm không có đó thế thì nó chỉ là một lễ nghi chết.

Tôi đã từng nghe:

Sau  khi  được  mẹ  đắp  chăn  cho  nằm  trong  giường,  em gái bốn tuổi chắp hai tay lại và bắt đầu cầu nguyện. Lơ đãng, em bắt đầu đọc kinh cầu xin phúc lành. Khi biết mình nhầm, em nhìn lên trần nhà rồi cười toét miệng, nói, "Xin Jesus xí xoá đi nhé!" Rồi em đọc kinh buổi tối.

Phật  nói  rằng  có  đôi  điều  mà  người  chiến  thắng  dòng chảy cần vứt bỏ. Một là bản ngã, hai là sống theo nguyên tắc và lễ nghi và ba là nghi ngại, do dự.

Tâm  trí  nghi  ngại  không  thể  thảnh  thơi.  Tâm  trí  nghi ngại không thể buông xuôi. Tâm trí nghi ngại không thể hiện hữu toàn bộ được: một phần cứ  tranh đấu, một phần  cứ nói không. Tâm trí nghi ngại không thể nói có tuyệt đối, mà đó là nền tảng của việc trở thành người chiến thắng dòng chảy - nói  có  với  cuộc  sống,  nói  có  một  cách  vô  điều  kiện,  nói  có một cách đơn giản, bằng toàn thể bản thể bạn. Điều đó đủ là lời cầu nguyện. Nếu bạn có thể đơn giản ngồi im lặng và có thể nói có với sự tồn tại, thì cũng đủ - chẳng cần thêm gì nữa, không cần lễ nghi.

Ba  điều  này  phải  bị  người  chiến  thắng  dòng  chảy  (Tu đà hoàn) vứt bỏ. Thế thì giai đoạn thứ hai được gọi là người trở  lại  một  lần  (Tu  đà  hàm).  Người  trở  lại  một  lần  nghĩa  là người  sẽ  chết  và  quay  trở  lại  một  lần  nữa.  Người  này  cần buông bỏ ham muốn, sắc dục và oán hận. Nhưng người này sẽ quay lại một lần nữa.

Giai đoạn thứ ba được gọi là người không trở lại (A na hàm),  người  sẽ  không  quay  lại  nữa.  Người  này  cần  phải buông  bỏ  lòng  ham  sống,  ham  muốn  kiếp  sống  khác,  khao khát được hiện hữu. Và giai đoạn thứ tư gọi là trạng thái của Alahán,  người  không  có  mặt  (vắng  bặt),  người  không  là  ai cả, người là hư không. Người đã trở thành vị phật.

Phật hỏi ông Subhuti về bốn giai đoạn nói trên. Ông ấyLễ  nghi  cũng  giống  vậy.  Chúng  không  nảy  sinh  trong bạn;  chúng  bị  áp  đặt  từ  bên  ngoài.  Bạn  cứ  lặp  lại,  chúng thành máy móc. hỏi:

…nếu vị Tu đà hoàn còn nghĩ rằng

‘bởi tôi đã đắc quả Tu đà hoàn nên tôi đã tu chứng'?Một câu hỏi đơn giản nhưng rất ý nghĩa.

Ông Subhuti đáp:

‘Bạch Thế Tôn, không. Tại sao vậy? Bởi vì vị Tu đà hoàn chưa từng chứng đắc bất kì pháp nào.

Nếu bạn nói, "Tôi đã buông xuôi", thì bạn chẳng buông xuôi  tí  nào,  vì  làm  sao  bạn  có  thể  buông  xuôi  được?  Chính bạn  phải  bị  buông  xuôi.  Cái  ‘tôi’  phải  bị  buông  xuôi.  Bạn không thể nói, "Tôi đã buông xuôi". Nếu đấy là cái gì đó của việc bạn làm thế thì đấy không phải là buông xuôi.

Mọi người đến tôi và họ hỏi, "Làm sao chúng tôi có thể buông xuôi theo thầy được?" Và tôi nói, "Bạn không thể làm được điều đó. Bạn là chướng ngại cho việc buông xuôi. Bạn chỉ cần tránh sang một bên và việc buông xuôi có đấy."

Buông xuôi không phải là cái gì đó phải làm hay cái có thể được làm; nó không phải là việc làm. Buông xuôi là hiểu biết.  Cái  ‘tôi’  bao  giờ  cũng  trong  tâm  trạng  đấu  tranh.  Cái

‘tôi’ chưa bao giờ không tranh đấu: nó tồn tại qua đấu tranh, nó sống qua đấu tranh, nó phụ thuộc vào đấu tranh. Hoặc là bạn đấu tranh với người khác hoặc, nếu bạn thay đổi, thì bạn lại bắt đầu tranh đấu với chính mình. Đó là điều các tu sĩ vẫn thường làm trong các tu viện. Vì đã từ bỏ thế gian, họ không còn  tranh  đấu  với  ai  nữa;  bây  giờ  họ  bắt  đầu  tranh  đấu  với bản thân mình.

Thân thể nói, "Tôi đói," còn họ nói, "Không." Bây giờ đây là đấu tranh. Bây giờ bản ngã đã nảy sinh theo cách mới. Bản ngã nói, "Trông đây, tôi kiểm soát thân thể giỏi làm sao! Tôi  là  chủ  còn  thân  thể  là  nô  lệ  đấy."  Mắt  bạn  mệt  mỏi  và chúng  nói,  "Buồn  ngủ  quá!",  còn  bạn  nói,  "Không,  ta  đã quyết định thức suốt cả đêm rồi. Đấy là việc thiền của ta. Ta đang  thực  hiện  thiền  đặc  biệt.  Ta  không  thể  ngủ  được."  Và bạn cảm thấy dễ chịu. Bây giờ bạn đang đấu tranh.

Thân thể bạn muốn một chút tiện nghi, còn bạn thì ngủ trên tảng đá. Thân thể bạn muốn được một chút chỗ trú ngụ thì  bạn  lại  cứ  đứng  ở  ngoài  trời  nóng.  Thân  thể  bạn  muốn mặc  quần  áo  ấm  thì  bạn  lại  cởi  trần  trong  giá  rét.  Đây  là những cách đấu tranh. Giờ đây bạn không còn đấu tranh với thế giới nữa cho nên bạn tự phân chia mình thành hai.

Bản ngã sống trong cọ xát; bất kì kiểu cọ xát nào cũng được. Chồng đánh vợ, vợ đánh chồng. Đây chẳng là gì khác hơn  những  cách  nuôi  dưỡng  cho  bản  ngã.  Bạn  càng  đánh nhau, bản ngã càng trở nên mạnh thêm và sức mạnh lớn nhất mà  bản  ngã  nhận  được  là  từ  đấu  tranh  với  chính  bản  thân bạn, vì đó là trận chiến gay go nhất. Giết ai đó khác là việc dễ  dàng;  còn  tự  giết  mình  dần  dần,  liên  tục,  kéo  dài  nhiều năm,  là  việc  khó  khăn,  tự  sát  chậm  chạp,  và  bản  ngã  cảm thấy rất thích. Đó là lí do tại cái gọi là những kẻ tu hành tôn giáo  lại  có  bản  ngã  lớn  thế;  bạn  sẽ  không  tìm  được  những bản  ngã  lớn  như  thế  ở  những  người  thường  trong  bãi  chợ. Nếu  bạn  muốn  thấy  những  bản  ngã  thực  sự  khổng  lồ,  nếu bạn  muốn  thấy  họ  thế  nào,  thì  lên  Himalayas  và  trong  các hang động bạn sẽ thấy họ.

Người  đã  tự  buông  xuôi  không  thể  tuyên  bố  rằng  "tôi đã buông xuôi," người đó chỉ có thể nói buông xuôi đã xảy ra.

‘Bạch Thế Tôn, không. Tại sao vậy? Bởi vì vị Tu đà hoàn chưa từng chứng đắc bất kì pháp nào.’Vì bạn đã vứt bỏ cái ‘tôi’, đó là lí do tại sao bạn được gọi  là  người  buông  xuôi.  Bạn  không  thể  tuyên  bố  rằng  "tôi đã  buông  xuôi."  Nếu  bạn  tuyên  bố,  bạn  làm  lỡ  toàn  bộ  vấn đề.

Không đắc vật nào, không âm thanh, mùi vị, xúc giác hay vật nào trong trí.

Do đó mới gọi là Tu đà hoàn.

Người đó chẳng được cái gì như một vật cả. Trên thực tế,  thay  vì  thu  được  cái  gì  đó  thì  người  đó  lại  vứt  bỏ  luôn chính ý niệm đạt được. Đó là lí do tại sao người đó được gọi là người chiến thắng dòng chảy. Người đó đã vứt bỏ toàn bộ đấu  tranh,  toàn  bộ  cuộc  chiến  mà  người  đó  đã  theo  đuổi  từ vô  số  kiếp.  Người  đó  đã  vứt  bỏ  toàn  bộ  dự  án,  người  đó không còn quan tâm đến nó nữa.

Người  đó  chẳng  thể  chỉ  cho  bạn  thấy  điều  gì  và  nói, "Tôi đã được cái này! Thấy không! Đây là thắng lợi của tôi." Người đó không thể giới thiệu cái vương quốc mà người đó đã  thu  được.  Người  đó  không  đạt  được  bất  kì  cái  gì  thấy được. Trong thực tế, thay vì được bất kì cái gì thấy được, thì người đó đã vứt bỏ bản ngã của mình. Nhưng trong đó, việc mất  đi  bản  ngã  lại  là  một  thắng  lợi  vĩ  đại.  Tuy  nhiên,  một thắng lợi như vậy không thể được công bố lên.

‘Vâng, Bạch Thế Tôn, nếu vị Tu đà hoàn còn nghĩ rằng,

‘bởi tôi đã đắc quả Tu đà hoàn nên tôi đã tu chứng’ thế thì trong người đó sẽ có nắm giữ cái ta, nắm giữ cái người, nắm giữ linh hồn, nắm giữ mạng sống.’

Khoảnh khắc bạn nghĩ, "Ta đã thắng, ta đã buông xuôi được" là bạn lại tạo nên một cái 'tôi' mới rồi, một cái ta mới nổi lên, bạn lại bắt đầu nhìn với con mắt của bản ngã. Bạn lại có cảm nhận về cái ta.

Từ tiếng Anh ‘perception’ (cảm nhận) rất tuyệt. Nó bắt nguồn từ chữ ‘per-cap’ và ‘capio’ nghĩa là : thu, nắm bắt, bắt lấy, bắt giữ. Khoảnh khắc bạn cảm nhận bạn có đấy theo bất kì cách nào, bạn lại nắm giữ bản ngã và bản ngã lại nắm giữ bạn. Lần nữa bạn lại trở lại con đường mòn cũ. Toàn bộ vấn đề  bị  mất,  bạn  không  còn  là  người  chiến  thắng  dòng  chảy nữa.

Theo  cách  này  Phật  lại  hỏi  về  người  một  lần  trở  lại (nhất lai - tư đà hàm) và người không bao giờ trở lại (bất lai - a  na  hàm),  nhưng  bởi  vì  nó  hệt  nhau  nên  tôi  bỏ  qua,  tôi không nhắc tới nó trong lời kinh này. Cuối cùng:

Phật hỏi,

‘Subhuti, ông nghĩ sao, vị Alahán có nghĩ rằng mình đắc quả Alahán chăng?’ Subhuti thưa,

‘Bạch Thế Tôn, không. Tại sao vậy? Bởi vì vị Alahán không còn thấy mình chứng đắc quả Alahán mới gọi là Alahán. Tại sao vậy?

Bạch Thế Tôn, cũng như tôi đây, tôi không nghĩ mình đã tu chứng, nên Như Lai mới gọi tôi là người trong cõi lặng, tôi không nghĩ mình đắc quả Alahán nên Như Lai nói Subhuti là bậc Alahán không còn ham muốn, người không ở đâu cả nên gọi là người trong cõi lặng.’Thật đơn giản một khi bạn đã hiểu ý niệm này. Ý niệm là  ở  chỗ  khi  bạn  đã  vào  trong  cõi  chân  lí,  bạn  không  thể  là người công bố. Công bố của bạn sẽ là phủ nhận.

Một  hôm  có  người  tới  hỏi  Phật,  "Ngài  đã  chứng  ngộ chưa?" và Phật nói, "Ta không thể tự xưng mình là người đã chứng ngộ vì ta đã đạt được điều ấy."

Các  bạn  xem  điều  đó  đẹp  biết  bao.  Ông  ấy  nói,  "Ta không  thể  tự  nhận  được  vì  ta  đã  chứng  ngộ.  Nếu  ta  còn  tự nhận,  điều  đó  sẽ  là  dấu  hiệu  chắc  chắn  rằng  ta  chưa  chứng ngộ." Nhưng thấy khó khăn này nữa. Nếu Phật nói, "Ta chưa chứng ngộ", thế thì ông ấy đang nói dối. Nếu ông ấy nói, "Ta đã  chứng  ngộ",  thì  điều  ấy  cũng  không  thể  được,  vì  trong chứng  ngộ  không  có  cái  'tôi'.  Chứng  ngộ  chỉ  xảy  ra  khi  cái

‘tôi’ đã biến mất. Bạn thấy khó khăn và bất lực của ngôn ngữ chưa?

Phật hỏi: ‘Subhuti, ông nghĩ sao, vị Alahán có nghĩ rằng mình đắc quả Alahán chăng?’

Bây giờ Alahán không phải là một trạng thái. Nó không phải là cái gì đó tựa như một vật. Bạn không thể nắm giữ nó, bạn không thể chiếm hữu nó, bạn không thể tích chứa nó. Nó là tự do, không phải một thứ để sở hữu. Nó là tự do. Bạn đơn giản  cứ  vứt  dần  hết  xiềng  xích  của  mình.  Ngày  nào  đó  mọi dây xích trói buộc sẽ biến mất hết - thậm chí dây xích cuối cùng  của  ý  niệm  về  cái  ‘tôi’  cũng  biến  mất.  Thế  thì  chẳng còn ai hiện diện; tâm thức ấy được gọi là Alahán.

Phật hỏi, "vị Alahán có nghĩ rằng mình đắc quả Alahán chăng?"

‘Vậy mới gọi là Alahán.

Tại sao vậy? Bạch Thế Tôn, cũng như tôi đây, tôi không nghĩ mình đã tu chứng, nên Như Lai mới gọi tôi là người trong cõi lặng.’

Bây  giờ  ông  Subhuti  đưa  trường  hợp  của  mình  ra  làm thí dụ. Ông ấy nói, "Như Lai nói rằng tôi đã chứng ngộ. Như Lai nói rằng tôi đã trở thành Alahán. Như Lai nói rằng tôi ở trong cõi lặng." Đây là cách nói đặc biệt của Phật, "trong cõi lặng" có nghĩa không còn người nào bên trong - ở trong cõi lặng.

Trong cõi lặng nghĩa là không có ai cả, bởi vì nếu có ai đó, thì không thể có tĩnh lặng. Nếu có ai đó thì khuấy động sẽ tiếp tục. Ngôi nhà im lặng chỉ khi không có ai trong nhà. Dù chỉ có một người trong đó trong chốc lát, thì khuấy động sẽ tiếp tục. Thậm chí nếu một người có đó, thì người đó cũng làm  xê  dịch  đồ  đạc  đây  đó,  người  đó  sẽ  làm  cái  gì  đó.  Dù người đó có ngủ say, người đó cũng sẽ ngáy. Điều gì đó nhất định xảy ra. Khi không có một ai thế thì có an bình.

Phật  gọi  trạng  thái  Alahán  là khi  có  an  bình  tuyệt  đối, đến mức không thể tìm được ai ở đó. Khi ông ấy thường nói, "Subhuti,  giờ  đây  ông  ở  trong  cõi  lặng",  ông  ấy  đang  nói, "Subhuti, giờ đây ông không còn nữa." Cũng vậy thôi.

Subhuti thưa, "Bạch Thế Tôn, ngài đã nói rằng Subhuti ở  trong  cõi  lặng,  ngài  đã  nói  rằng  Subhuti  đã  trở  thành Alahán,  chắc  chắn  ngài  nói  sự  thật.  Bạch  Thế Tôn,  làm  sao ngài có thể nói không thật được? Nhưng tôi không thể nói, ý nghĩ đó không xuất hiện trong tôi, 'tôi là bậc Alahán, không còn tham lam.' Nếu tôi còn có ý nghĩ đó, thì hoá ra ngài đãnhầm. Nếu tôi nghĩ mình là Alahán, thế thì bản ngã lại xuất hiện,  thế  thì  cái  ta  lại  bị  nắm  giữ,  thế  thì  lần  nữa  tôi  lại  rơi vào cạm bẫy xưa cũ. Nếu tôi có ý nghĩ mình là người ở trong cõi  lặng,  thế  thì  cõi  lặng  sẽ  biến  mất,  bởi  vì  cái  ‘tôi’  đã  trở lại, cư dân trong đó đã trở lại." Thế thì bạn không thể trong cõi lặng được, thế thì cái gì đó nhất định sẽ xảy ra - đau khổ, giấc mơ, ham muốn, và thế giới, toàn bộ thế giới lại bắt đầu.

Bản ngã là hạt mầm của thế gian này. Hạt mầm nhỏ bé đó chứa đựng toàn bộ thế gian. Bạn cứ nghĩ, ‘tôi đây’, thế là cả thế gian này tới ngay lập tức.

Subhuti thưa,

‘Tôi không nghĩ mình là bậc Alahán không còn ham muốn.

Vâng, nếu tôi có ý nghĩ mình đã đắc quả Alahán, thì Như Lai sẽ không nói

Subhuti là bậc Alahán không còn ham muốn, Subhuti là người đầu tiên trong cõi lặng, không ở một nơi nào.

Bởi vậy mới gọi Subhuti là người trong cõi lặng.’

Khi người ta đã biến  mất, khi cư dân bên trong không còn nữa, thì cõi lặng được đạt tới.

Cái không, đó là hương vị đặc trưng cho thông điệp của Phật.  Người  ta  phải  đạt  tới  điểm  mà  người  ta  không  có  đó, khi vắng mặt duy nhất ngự trị. Nhưng thế thì chẳng có ai để tự nhận, thế thì chẳng có ai có thể tới, nói và khoe khoang về điều đó.

Để  hiểu  Phật,  bạn  sẽ  cần  một  vài  thoáng  nhìn  về  cái không hiện hữu. Với ngôn ngữ bạn có thể hiểu điều ông ấy nói,  nhưng  điều  đó  cũng  chẳng  ích  gì  nhiều,  điều  ấy  không đưa bạn đi xa vào trong nó được. Bạn sẽ phải có vài thoáng nhìn về nó - và chúng là có thể.

Thỉnh  thoảng  ngồi  im  lặng,  không  làm  gì  cả,  giữ  yên tĩnh;  thậm  chí  không  đọc  câu  mật  chú  nào,  thậm  chí  không nhẩm  tên  Thượng  đế,  thậm  chí  không  cần  tư  thế  ngồi  yoga đặc biệt nào, thậm chí không suy ngẫm, thậm chí không suy tư - chỉ ngồi im lặng trong phòng, hay dưới gốc cây, hay bên bờ sông, nằm dài trên cỏ, ngắm các vì sao, hoặc nhắm mắt. Chỉ hiện hữu ở đó, giống như bể năng lượng không đi đâu cả

-  và  những  thoáng  nhìn  sẽ  bắt  đầu  đến  với  bạn.  Trong  một khoảnh  khắc,  bạn  thấy  mình  có  đấy  và  mình  lại  không  có đấy.

Bạn  có  đấy,  hoàn  toàn  có  đấy,  và  vẫn  không  có  đấy. Bạn  không  có  đó  nhưng  lần  đầu  tiên  bạn  lại  có  đó.  Thế  thì bạn sẽ thấy tại sao Phật ngược đời đến thế. Bạn hiện hữu chỉ khi bạn không hiện hữu. Khi tất cả đều vắng bặt thì sẽ có sự hiện  diện  vĩ  đại.  Khi  bản  ngã  hoàn  toàn  biến  mất  bạn  trở thành  cái  toàn  thể,  bạn  là  tất  cả.  Bạn  biến  mất  với  tư  cách giọt nước và bạn trở thành đại dương. Một mặt bạn đã biến mất, mặt khác bạn xuất hiện lần đầu tiên.

Chứng  ngộ  là  cái  chết  và  phục  sinh.  Chúng  cùng  đến với  nhau,  đồng  thời.  Tại  đây  cái  chết  xảy  ra  và  lập  tức  nó được tiếp nối bởi phục sinh. Nhưng bạn sẽ phải nếm trải nó, bạn  sẽ  phải  đắm  mình  trong  đó.  Những  lời  này  không  phải đơn  thuần  là  lời,  những  lời  này  không  chỉ  là  học  thuyết  và triết lí; chúng là kinh nghiệm mang tính tồn tại.

Tôi  hiểu  khó  khăn  của  bạn.  Đã  có  nhiều  câu  hỏi  được nêu ra cho tôi rằng, "Khi thầy nói về người Sufi, tim chúng tôi  rộn  ràng,  nhưng  Kinh  Kim  Cương  này  không  làm  timchúng rộn ràng." Đây là điều cao cả hơn, đây là điều tinh tuý hơn.

Bạn  có  thể  hiểu  được  người  Sufi:  họ  gần  gũi  với  bạn. Họ nói về tình yêu. Ít nhất thì bạn đã nghe về từ 'yêu', bạn đã có ý niệm  nào đó yêu là gì. Bạn  có  thể không hiểu hết tình yêu của người Sufi, điều họ muốn nói đến, nhưng ít nhất thì bạn cũng biết đôi điều về tình yêu, ít nhất bạn cũng biết bạn định nói gì, và khi nghe nói về tình yêu, trái tim bạn bắt đầu tan  ra.  Nhưng  những  lời  này  của  Phật  ở  cấp  độ  cao  hơn nhiều.

Nhưng không phải ai cũng như nhau cả. Một vài người biểu lộ xúc động sâu sắc trong những câu họ hỏi tôi. Cái đó còn tuỳ. Bạn có thể hỏi Prasad; tim anh ấy đập rộn ràng quá nhiều với Kinh Kim Cương đến mức anh ấy gần như bị đau tim. Hay bạn có thể hỏi Pradeepa.

Nhớ một điều: tôi nói chuyện ở đây cho biết bao người. Họ rất khác biệt, quan điểm của họ khác nhau. Đôi khi điều ấy phù hợp với bạn, đôi khi điều ấy không phù hợp với bạn. Khi nó không phù hợp với bạn, xin nhẫn nại, vì khi nó phù hợp  với  bạn,  nó  lại  không  phù  hợp  với  người  nào  đó  khác. Người đó phải kiên nhẫn. Tôi đang nói cho nhiều người- tôi không  chỉ  nói  riêng  với  bạn  và  cho  bạn,  tôi  đang  nói  cho hàng  triệu  người  không  có  mặt  ở  đây,  với  những  người  mà những lời này sẽ đạt tới.

Nếu  đôi  khi  bạn  có  cảm  giác  vấn  đề  quá  khó  với  bạn hay  bạn  không  thể  với  tới  được,  hãy  kiên  nhẫn.  Cứ  lắng nghe. Có thể tim bạn không rộn ràng, có thể điều đó còn cao hơn hay sâu hơn trái tim.

Có  những  điều  nói  với  cái  đầu,  có  những  điều  nói  với trái tim và có những điều khác vượt ra ngoài. Điều tôi đang nói với bạn thuộc về cõi bên kia. Và cõi bên kia rất khó hiểu.

Bạn biết điều gì đó về cái đầu, bạn biết điều gì đó về trái tim, nhưng còn cõi bên kia thì bạn chưa biết tí gì về cõi bên kia.

Những  lời  này  thật  hiếm  hoi.  Kinh  Kim  Cương  này đích  thực  là  viên  kim  cương,  viên  kim  cương  quí  báu  nhất trong toàn bộ sách vở kinh điển của thế giới. Chưa từng có ai nói như vậy, chưa từng có ai bay bổng như vậy. Nếu bạn có cảm giác mình không thể bay cao đến thế, thì bạn cũng đừng tự khép kín mình. Cố thêm một chút đi. Nếu bạn có thể đi xa hơn một chút so với khả năng của bạn hôm nay, nếu bạn có thể  tiến  lên  vài  bước  hướng  tới  cái  chưa  biết  thì  điều  đó  sẽ làm cho tâm hồn bạn phong phú hơn.

Đủ cho hôm nay.

VIII.        Đã về nhà

Câu hỏi thứ nhất:

Tại sao tất cả những bậc thầy vĩ đại đều đến từ phương

Đông?

Bởi  vì  nhân  loại  còn  chưa  toàn  bộ.  Phương  Đông hướng nội, phương Tây hướng ngoại. Con người bị chia chẻ, tâm trí bị phân liệt. Đó là lí do tại sao tất cả các bậc thầy vĩ đại  lại  đến  từ  phương  Đông  còn  tất  cả  các  nhà  khoa  học  vĩ đại  lại  đến  từ  Phương  Tây.  Phương  Tây  đã  phát  triển  khoa học và đã hoàn toàn quên mất linh hồn nội tâm; nó quan tâm đến vật chất, nhưng đã bỏ qua chủ quan nội tâm. Toàn bộ tập trung của nó là vào đối tượng bên ngoài. Do đó tất cả các nhà khoa học vĩ đại đều được sinh ra ở phương Tây.

Phương  Đông  đã trở  thành  quá  quan  tâm đến  linh  hồn nội tâm và quên mất cái khách quan, vật chất, thế giới. Các bậc thầy  tôn  giáo  vĩ đại  đã  phát  triển  ra  từ  điều  này;  nhưng đây  không  phải  là  một  tình  huống  tốt,  điều  này  không  nên như vậy. Con người nên trở thành một. Con người không nên được  phép  bị  mất  cân  xứng  thêm  nữa.  Con  người  nên  linh động, không hướng ngoại cũng chẳng hướng nội. Con người nên  có  khả  năng  là  cả  hai.  Cái  bên  trong  và  cái  bên  ngoài, nếu được quân bình, sẽ cho kinh nghiệm cực lạc vĩ đại nhất.

Một  người  không  nghiêng  quá  vào  bên  trong,  không nghiêng quá ra bên ngoài là con người của quân bình. Người đó sẽ là nhà khoa học và nhà huyền học cùng lúc. Đó là điều sẽ  xảy  đến,  đó  là  điều  sắp  xảy  ra.  Chúng  ta  đang  chuẩn  bị hiện  trường  cho  nó.  Tôi  mong  muốn  thấy  một  người  không Đông phương, cũng không Tây phương, vì Đông phương khi đối lập với Tây phương là xấu. Tây phương đối lập với Đông phương cũng lại xấu. Toàn bộ trái đất thuộc về chúng ta và chúng ta thuộc về toàn bộ trái đất. Con người nên chỉ là con người,  con  người  toàn  bộ,  toàn  thể.  Từ  tính  toàn  thể  ấy  sẽ phát sinh lành mạnh mới.

Phương  Đông  đã  khổ,  phương  Tây  đã  khổ.  Phương Đông đã khổ; bạn có thể thấy điều đó ở khắp xung quanh - cái nghèo, cái đói. Phương Tây đã khổ; bạn có thể thấy bên trong  tâm  trí  Tây  phương  -  cái  căng  thẳng,  cái  lo  lắng,  cái khổ  não.  Phương  Tây  rất  nghèo  nàn  về  bên  trong,  phương Đông rất nghèo nàn về bên ngoài. Nghèo nàn là dở. Dù nó là bên  trong  hay  bên  ngoài  thì  cũng  chẳng  có  gì  khác  nhau, nghèo  nàn  không  nên  được  phép.  Con  người  nên  giầu  có, bên trong, bên ngoài, cả hai. Con người nên giầu có theo mọi chiều.

Nghĩ  về  một  người  vừa  là  một  Albert  Einstein  đồng thời là một Phật Gautam, cả hai. Suy ngẫm về khả năng đó đi

- điều ấy là có thể. Thực tế, nếu Albert Einstein sống thêm ítlâu nữa, ông sẽ trở thành nhà huyền học. Ông đã bắt đầu suy nghĩ  về  bên  trong,  ông  đã  trở  nên  quan  tâm  tới  bí  ẩn  bên trong.  Bạn  có  thể  vẫn  còn  quan  tâm  tới  những  bí  ẩn  bên ngoài được bao lâu? Nếu bạn thực sự quan tâm tới bí ẩn thế thì sớm hay muộn bạn sẽ cũng vấp phải bên trong nữa.

Quan  niệm  của  tôi  là  về  một  thế  giới  không  Đông phương,  không  Tây  phương,  không  bên  trong,  không  bên ngoài,  không  hướng  nội,  không  hướng  ngoại  -  thế  giới  cân bằng,  thế  giới  toàn  thể.  Nhưng  trong  quá  khứ  nó  chưa  bao giờ được như vậy cả. Đó là lí do tại sao câu hỏi của bạn có liên quan.

Bạn hỏi: "Tại sao tất cả các bậc thầy tâm linh vĩ đại đều đến  từ  phương  Đông?"  Bởi  vì  phương  Đông  đã  từng  bị  ám ảnh bởi bên trong như đối lập với bên ngoài. Tự nhiên, nếu như trải qua hàng thế kỉ, bạn đã bị ám ảnh bởi bên trong, bạn sẽ tạo ra một Phật, một Nagarjuna, một Shankara, một Kabir. Điều đó là tự nhiên.

Nếu  bạn  bị  ám  ảnh  bởi  bên  ngoài  như  đối  lập  với  bên trong, bạn sẽ tạo ra một Albert Einstein, một Eddington, một Edison;  điều  đó  là  tự  nhiên.  Nhưng  điều  này  không  tốt  cho toàn thể nhân loại. Cái gì đó bị thiếu đi. Người đã phát triển bên trong và không phát triển bên ngoài vẫn còn non dại bên ngoài,  vẫn  còn  đần  độn  bên  ngoài.  Và  cùng  trường  hợp  đó với  người  đã  phát  triển  nhiều,  đã  chín  muồi,  rất  chín  muồi, như  các  nhà  toán  học,  vật  lí  hay  hoá  học  đạt  tới,  nhưng  cái bên trong thậm chí vẫn còn chưa được sinh ra, vẫn còn trong bụng mẹ.

Đây là thông điệp của tôi cho các bạn: vứt  bỏ các bán cầu này đi - Đông và Tây - vứt bỏ những bán cầu bên trong và bên ngoài này đi. Linh động vào. Để vận động, tuôn chảy là chính cuộc sống của bạn. Vẫn còn sẵn có cho bên ngoài và bên trong cả hai.

Đó là lí do tại sao tôi lại giảng về yêu và thiền. Yêu là bước  chuyển  đi  ra,  thiền  là  bước  chuyển  đi  vào.  Và  người đang trong yêu và thiền đang vượt ra ngoài phân liệt, vượt ra ngoài chia chẻ đủ các loại. Người đó trở thành một, người đó được tích hợp. Thực tế người đó có linh hồn.

Câu hỏi thứ hai:

Osho kính yêu,

Thầy  không  chán  sao,  chán  và  ngấy,  khi  hết  ngày  nọ sang  ngày  kia  cứ  phải  trả  lời  những  câu  hỏi  giống nhau,  trong  khi  chúng  tôi  ngồi  đó,  nhắm  mắt,  bịt  tai, khép  miệng,  chẳng  bao  giờ  nhận  được  thông  điệp  - rằng không có câu trả lời?

Sự  tươi  mát  như  sương  trong  ánh  sáng  buổi  sớm  của thầy luôn làm tôi kinh ngạc; vậy mà tôi vẫn mù, điếc và câm, bị cắt rời khỏi việc chia sẻ sự toả sáng của thầy, trừ những khoảnh khắc ngắn ngủi.

Điều  thứ  nhất:  tôi  không  có đó,  cho  nên  tôi  không  thể chán và ngán ngẩm. Trước hết bạn phải có đấy để mà chán. Bạn  càng  có  đấy,  bạn  càng  cảm  thấy  chán  hơn;  bạn  càng  ít có  đấy,  càng  ít  chán  hơn.  Đó  là  lí  do  tại  sao  trẻ  em  ít  chán hơn người già. Bạn không quan sát điều đó sao? Trẻ em gần như không chán. Chúng cứ  chơi mãi với những đồ chơi cũ,chúng  cứ  đuổi theo  những  con  bướm  giống  nhau,  chúng  cứ nhặt những vỏ ốc giống nhau. Chúng không chán.

Bạn  đã  bao  giờ  kể  chuyện  cho  một  em  bé  nghe  chưa? Nghe xong câu chuyện, em bảo, "Kể nữa đi... nữa đi." Và bất kì khi nào gặp lại bạn, em bé lại nhắc, "Kể lại chuyện ấy cho con nghe đi, con thích chuyện ấy lắm." Tại sao em bé không chán? - Bởi vì em không có đó. Hoặc nếu có, thì chỉ ở dạng rất sơ khai; bản ngã còn chưa tiến hoá. Bản ngã mới là nhân tố gây ra chán.

Loài vật không chán, cây cỏ không chán, thế mà có cái gì  mới  lạ trong  cuộc sống  con  vật  và  cây  cỏ  đâu? Năm  nào cây  hồng  chẳng  nở  ra  hoa  hồng  như  thế,  chim  hót  sáng  và chiều  vẫn  cùng  một  điệu.  Còn  con  chim  gáy  đâu  có  biết nhiều nốt, chỉ biết mỗi một nốt nhạc. Thế mà nó cứ hót lặp đi lặp lại; thật là đơn điệu. Nhưng chẳng có con vật nào  chán, chẳng  cái  cây  nào  chán.  Thiên  nhiên  không  biết  gì  về  chán cả. Tại sao? - bởi vì thiên nhiên không có bản ngã.

Một  phật  không  chán,  một  Jesus  không  chán,  vì  họ  đã vứt  bỏ  bản  ngã.  Thiên  nhiên  chưa  tiến  hoá:  Phật  đã  vứt  bỏ nó. Phật và thiên nhiên gần như nhau. Tôi nói gần như, bởi vì chỉ có một khác biệt - có ý nghĩa lớn - nhưng chỉ một khác biệt. Khác biệt là ở chỗ có nhận biết. Thiên nhiên không có bản  ngã,  nhưng  không  nhận  biết,  Phật  không  có  bản  ngã nhưng nhận biết.

Một  khi  bạn  biết  bạn  không  có  đó,  thì  lấy  ai  ra  mà chán? lấy ai ra mà ngán ngẩm? Đó là lí do tại sao mỗi sáng tôi có thể tới đây và cứ trả lời những câu hỏi của các bạn. Tôi không  chán.  Tôi  không  thể  chán  được.  Gần  hai  mươi  nhăm năm nay tôi không còn biết đến buồn chán nữa. Thậm chí tôi còn quên mất hương vị của nó, cảm thấy nó thế nào.

Điều  thứ  hai:  các  câu  hỏi  không  phải  là  như  nhau. Chúng không thể thế được - chúng đến từ những người khác nhau; làm sao chúng có thể là cùng câu hỏi được? Vâng, đôi khi lời có thể giống hệt nhau, nhưng câu hỏi không hệt nhau. Hai  người  khác  nhau  biết  bao  -  làm  sao  họ  có  thể  hỏi  cùng một câu hỏi được? Cho dù lời là như nhau, cho dù cấu trúc câu hỏi là như nhau, ấy vậy tôi vẫn muốn lưu ý bạn - chúng không thể như nhau được.

Bây giờ câu hỏi này do Anand Shaila nêu ra; không ai khác  có  thể  hỏi  câu  hỏi  đó.  Không  ai  khác  trên  trái  đất  lớn lao  này  có  thể hỏi  điều  đó.  Để hỏi câu hỏi  này,  sẽ phải  cần tới  một  Shaila.  Và  Shaila  thì  chỉ  có  một;  không  có  nhiều Shaila.

Cho nên nhớ lấy, mỗi cá nhân đều có một tính duy nhất như  vậy.  Coi  tất  cả  các  câu  hỏi  đó  như  nhau  là  thiếu  kính trọng.  Tôi  kính  trọng  câu  hỏi  của  bạn.  Chúng  không  như nhau. Chúng có sắc thái của riêng chúng, mầu sắc của riêng chúng,  nhưng  bạn  cần  con  mắt  rất  thấu  suốt  để  thấy  khác biệt,  bằng  không  thì  bạn  có  thể  không  có  khả  năng  thấy được.

Khi bạn nhìn quanh và bạn thấy tất cả cây cối đều mầu lục, bạn có cho rằng đấy là cùng một mầu lục không? Thế thì bạn không biết cách nhìn vào mầu sắc. Thế thì đưa một hoạ sĩ  tới,  thế  thì  hỏi  ông  hoạ  sĩ  này  và  ông  ấy  sẽ  nói,  "Tất  cả chúng đều là các mầu lục khác nhau. Có hàng nghìn sắc lục - đậm nhạt khác nhau, sắc thái khác nhau. Không hai cây nào cùng một mầu lục cả." Cứ nhìn ra xung quanh và bạn sẽ thấy

- vâng, mỗi mầu lục lại là một mầu lục khác nhau.

Câu hỏi cũng vậy. Và thậm chí nếu cùng một người hỏi nhiều lần cùng một câu, thì thế nữa nó cũng không thể là một được,  vì  bạn  cứ  thay  đổi  mãi.  Chẳng  cái  gì  tĩnh  tại  cả.  Bạnkhông  thể  bước  vào  cùng  một  dòng  sông  hai  lần,  và  bạn không thể gặp cùng một người lần nữa. Shaila không thể hỏi câu  hỏi  này  ngày  mai,  vì  sẽ  không  còn  con  người  đó  ngày mai nữa. Sông Hằng đã chảy đi, bao nhiêu nước đã chảy qua. Khoảnh  khắc  này  nó  liên  quan,  ngày  mai  nó  có  thể  chẳng liên quan; cái gì đó khác có thể nổi lên trong tâm thức.

Không  có  hai  người  nào  có  thể nêu  cùng  một câu hỏi, và  thậm  chí  không  có  việc  cùng  một  con  người  có  thể  hỏi cùng câu hỏi, vì con người cứ thay đổi mãi. Con người giống như  ngọn  lửa,  thường  xuyên  thay  đổi.  Nhưng  lần  nữa  bạn phải có cái nhìn rất sâu sắc. Tôi chưa bao giờ gặp những câu hỏi  giống  hệt  nhau.  Tôi  bao  giờ  cũng  xúc  động  bởi  câu  hỏi của  bạn.  Tôi  bao  giờ  cũng  tự  hỏi  làm  sao  các  bạn  lại  hỏi được như thế.

"Thầy  không  chán  sao,  chán  và  ngấy,  khi  hết  ngày  nọ sang  ngày  kia  cứ  phải  trả  lời  những  câu  hỏi  giống  nhau, trong khi chúng tôi ngồi đó, nhắm mắt, bịt tai, khép miệng, chẳng bao giờ nhận được thông điệp - rằng không có câu trả lời?"

Chính  bởi  vì  bạn  ngồi  đó  "nhắm  mắt,  bịt  tai,  khép miệng, chẳng bao giờ nhận được thông điệp," nên điều đó trở thành thách thức đối với tôi. Đấy là cuộc phiêu lưu lớn. Bạn cứ  kiên  trì,  tôi  cũng  kiên  trì.  Câu  hỏi  là:  Ai  sẽ  thắng?  Phải chăng bạn cứ mãi mãi khép kín hay một ngày nào đó bạn sẽ thương  hại  tôi  và  bạn  sẽ  lắng  nghe...  sẽ  hé  mở  tai  bạn,  tim bạn  ra  một  chút?  Đây  là  là  cuộc  vật  lộn.  Đây  là  cuộc  đánh vật  không  ngừng  giữa  thầy  và đệ  tử  - một cuộc đấu  thường xuyên.

Và đệ tử không thể thắng. Chưa bao giờ có trường hợp đệ tử thắng thầy được. Đệ tử có thể trì hoãn, người đó có thể chậm  trễ,  nhưng  người  đó  không  thể  thắng  được.  Và  bạn càng để chậm trễ thì thất bại của bạn càng trở nên chắc chắn. Tôi  đang  xâm  lấn  vào  bản  thể  bạn  bằng  nhiều  cách  khác nhau.  Bạn  cứ  ngồi  đó,  bịt  mắt,  bịt  tai  và  đóng  kín  tim  lại  - bạn chỉ ở đó, có thế thôi. Bạn chỉ cần ở đó. Sớm hay muộn, một ngày nào đó, bạn sẽ nghe được thông điệp.

Bạn có thể cứ còn khép kín được bao lâu? Người ta nói rằng ai đó cứ kiên trì trong điên rồ của mình thì người đó sẽ trở thành khôn ngoan. Bạn kiên trì. Một ngày nào đó, mặc dù bạn thế, bạn sẽ nghe. Đó là lí do tại sao tôi cứ nói mọi sáng, mọi chiều, năm này qua năm khác.

Và  bạn  nói  "...  chẳng  bao  giờ  nhận  được  thông  điệp  - rằng không có câu trả lời." Bạn sẽ nhận được thông điệp đó chỉ  khi  không  còn  câu  hỏi  trong  tâm  trí  bạn,  chưa  bao  giờ trước lúc đó. Làm sao bạn có thể nhận được thông điệp rằng không có câu trả lời nếu bạn vẫn còn câu hỏi? Chính câu hỏi giả thiết là có câu trả lời. Câu hỏi là việc tìm kiếm câu trả lời. Câu  hỏi  hình  thành  với  giả  dụ  là  câu  trả  lời  đã  có,  bằng không thì làm sao câu hỏi tồn tại được? Câu hỏi không thể tự nó tồn tại một mình được; nó phụ thuộc vào câu trả lời hay ít nhất cũng vào khả năng có câu trả lời.

Cái ngày bạn hiểu ra rằng không còn câu hỏi nào trong bạn nữa, chỉ ngày đó bạn mới nghe thấy thông điệp này rằng không có câu trả lời. Và ngày ấy bạn sẽ thấy rằng bạn chẳng hỏi  điều  gì,  và  tôi  cũng  chẳng  trả  lời  gì  cả.  Đã  có  im  lặng hoàn toàn. Tất cả những việc hỏi và trả lời này đều tựa như giấc mơ.

Nhưng vì bạn hỏi, tôi phải trả lời. Đó là cách duy nhất để giúp bạn gạt bỏ những câu hỏi. Nhớ lấy, những câu trả lời của  tôi  không  phải  là  những  câu  trả  lời,  mà  chỉ  là  phương tiện. Câu trả lời của tôi không nhằm trả lời câu hỏi của bạn, vì tôi biết rất rõ là không có câu hỏi nào cả. Tất cả các câuhỏi  đều  giả.  Bạn  đã  mơ  về  chúng.  Nhưng  khi  bạn  hỏi,  tôi kính  trọng  bạn.  Tôi  trả  lời.  Việc  trả  lời  của  tôi  chỉ  là  kính trọng  của  tôi  đối  với  bạn,  và  câu  trả  lời  của  tôi  cũng  chỉ  là phương  tiện.  Nó  sẽ  giúp  bạn  thấy  rằng  câu  hỏi  sẽ  tan  biến dần.

Một  ngày  nào  đó,  bạn  bỗng  nhiên  thức  tỉnh  và  không còn câu hỏi nào nữa. Ngày ấy, bạn sẽ thấy rằng tôi chưa từng bao giờ trả lời lấy một điều. Chẳng cái gì có thể được trả lời cả vì không có câu hỏi nào trong sự tồn tại. Sự tồn tại tồn tại mà không có câu hỏi nào. Nó là bí ẩn; không phải là vấn đề cần giải quyết, mà là bí ẩn cần được yêu mến, bí ẩn cần được được sống.

Và Shaila nói: "Sự tươi mát như sương trong ánh sáng buổi  sớm  của  thầy  luôn  làm  tôi  kinh  ngạc;  vậy  mà  tôi  vẫn mù, điếc và câm, bị cắt rời khỏi việc chia sẻ sự toả sáng của thầy, trừ những khoảnh khắc ngắn ngủi."

Những  khoảnh  khắc  ngắn  ngủi  ấy  sẽ  có  tác  dụng. Những  khoảnh  khắc  ngắn  ngủi  ấy  là  niềm  hi  vọng.  Trong những khoảnh khắc ngắn ngủi ấy, tôi sẽ xâm nhập vào bạn. Những khoảnh khắc ngắn ngủi ấy sẽ dần lớn lên. Một ngày nào đó bạn sẽ thấy những khoảnh khắc ngắn ngủi ấy đã xâm chiếm bạn. Thậm chí một khoảnh khắc có mối tiếp xúc giữa tôi và bạn, thế là đủ, nó sẽ quá đủ. Thậm chí sáng suốt nhỏ bé ấy sẽ trở thành ngọn lửa trong bạn. Tia lửa bé nhỏ ấy sẽ thiêu cháy toàn bộ tâm trí bạn, tới chính gốc rễ, gốc rễ và tất cả.

Câu hỏi thứ ba:

Tôi  không  thích  những  câu  kinh  này  của  Phật.  Chúng khô  khan,  khó  hiểu  và  rắc  rối.  Phải  chăng  chân  lí  là giản dị?

Chân  lí  là  đơn  giản  và  chân  lí  là  khó.  Thực  tế  nó  khó bởi vì nó đơn giản. Nó đơn giản thế còn tâm trí bạn thì phức tạp đến mức bạn không thể hiểu được nó; bạn cứ làm lỡ nó. Nó  đơn  giản  đến  mức  nó  chẳng  thách  thức  gì  bạn.  Nó  đơn giản đến mức bạn đi qua bên nó, vẫn hoàn toàn chẳng nhận biết rằng bạn đã đi qua chân lí.

Chân  lí  đơn  giản  vì  chân  lí  là  hiển  nhiên.  Nhưng  đơn giản không có nghĩa là dễ dàng. Cái đơn giản là rất phức tạp. Nếu bạn đi vào trong nó thì bạn sẽ bị lạc, bạn thậm chí chẳng bao giờ thoát ra được nó. Cái đơn giản có chiều sâu trong nó; nó  không  nông  cạn.  Và  để  đạt  tới  cái  đơn  giản  đó,  bạn  sẽ phải mất nhiều thứ - và để mất những thứ này lại khó khăn.

Thí dụ, tại sao những câu kinh này của Phật đối với bạn lại  có  vẻ  khó  thế?  -  bởi  vì  chúng  phi  logic.  Nếu  bạn  có  thể đánh  mất  đi  logic  của  mình,  chúng  sẽ  đơn  giản.  Khó  khăn đến từ tâm trí của bạn, không phải từ kinh của Phật. Phật là người  rất  đơn  giản.  Ông  ấy  đơn  giản  phát  biểu  sự  kiện. Nhưng vấn  đề nảy  sinh  từ bạn, vì bạn không thể chấp  nhận sự kiện đơn giản đó. Bạn có ý kiến của mình. Những ý kiến đó can thiệp vào.

Bạn nói, "Làm sao điều này có thể như vậy được? Nếu con người này là đúng thế thì toàn bộ logic của mình sai à." Và điều đó bạn không thể nào chấp nhận được. Toàn bộ quá trình học hành, đào tạo của bạn đều là logic, còn ông ấy cứ nói những điều phi logic. Ông ấy bất lực. Tại tầm cao ấy, tạicấp độ viên mãn ấy, logic không tồn tại. Ông ấy có thể làm được gì? Tại cấp độ viên mãn ấy, mọi thứ đều thành ngược đời.  Tại  cấp  độ  viên  mãn  ấy,  những  mặt  đối  lập  gặp  nhau, những mâu thuẫn  trở thành bổ túc cho nhau. Ông  ấy có thể làm  được  gì?  Ông  ấy  phải  khẳng  định  chúng.  Vấn  đề  nảy sinh  từ  bạn  -  bởi  vì  bạn  muốn  rằng  những  chân  lí  ấy  được giải thích theo logic của bạn.

Hãy  hình  dung  một  cậu  học  sinh  phổ  thông  trong  giờ vật lí tỏ ý không thích, "Em không đồng ý với công thức của Albert Einstein."

"Không à? Tại sao không?" thầy giáo hỏi.

"Thưa thầy, trước hết là vì nó rất chán, và mỗi lần thầy giảng  cái  đó  là  em  lại  buồn  ngủ.  Thứ  hai  là  nó  không  cân xứng.  Thầy  xem!  E  =  mc2.  Ông  ấy  đặt  một  bên  chỉ  có  mỗi một  kí  hiệu  còn  bên  kia  công  thức  là  ba  kí  hiệu.  Không  mĩ thuật. Tại sao ông ấy không chuyển bớt một kí hiệu sang bên trái cho công thức cân đối hơn? Đó là lí do em ghét nó."

Bây giờ cậu học sinh này đang nêu ra những vấn đề thú vị.  Nó  không  đối  xứng:  "Loại  phương  trình  quái  quỉ  gì  thế này?  Hai  vế  không  cân  nhau.  Thật  không  mĩ thuật.  Chỉ  cần đưa một kí hiệu sang vế bên kia, mọi thứ trông sẽ đẹp hơn, đối xứng hơn."

Cậu bé này hoàn toàn không nhận biết gì về điều cậu ta nói, nhưng tất cả những gì cậu phát biểu đều có vẻ logic. Tuy nhiên, công thức Einstein không nhằm mục đích giải trí cho bạn. Nó là để diễn tả thực tại. Nếu bạn chán nó, điều đó đơn giản  chứng  tỏ  rằng  đầu  óc  bạn  bị  giới  hạn,  rằng  bạn  không thể hiểu được sáng suốt thấu đáo ấy. Người ta nói rằng, trên toàn thế giới vào thời đó chỉ có mười hai người hiểu được lí thuyết  tương  đối  của  Einstein.  Trên  toàn  thế  giới,  chỉ  có mười hai người?

Chân  lí  đơn  giản  thật,  nhưng  khi  bạn  xem  xét  chi  tiết nó, khi bạn bắt đầu đi sâu vào thực tại của nó, thì nó trở nên khó. Chẳng hạn, thánh Augustine tương truyền đã từng nói, "Ai cũng biết thời gian là gì. Tôi cũng biết nó, nhưng khi ai đó hỏi tôi “Thời gian là gì? Xin giải thích nó cho tôi,” thì tôi thấy thật lúng túng."

Bạn biết thời gian là gì, bạn  sống theo  thời gian. Buổi sáng bạn thức dậy lúc sáu giờ, buổi tối bạn ngủ lúc mười một giờ,  buổi  trưa  bạn  ăn  lúc  một  giờ.  Bạn  đi  làm,  bạn  về  nhà. Bạn dùng thời gian, bạn biết thời gian là gì, nhưng bạn có thể giải thích được nó không? Khoảnh khắc bạn định giải thích, nó  trở  thành  khó  nắm  bắt.  Bạn  chưa  bao  giờ  thấy  nó,  chưa bao giờ thấy nó trong tay. Bạn không thể hiểu thấu nó. Nó là cái gì vậy?

Augustine  là  phải  -  rằng  vấn  đề  nảy  sinh  khi  bạn  thử giải  thích  nó.  Ánh  sáng  đơn  giản  thế,  nó  khắp  xung  quanh, nhảy  nhót  trên  cây;  toàn  bộ  bầu  trời  đầy  ánh  sáng.  Bạn  cứ thử  giải  thích  nó  cho  người  mù  xem,  người  đó  sẽ  chán  và người  đó  sẽ  nói,  "Chấm  dứt  cái  trò  vô  nghĩa  ấy  đi."  Trước hết  bạn  sẽ  thấy  rất  khó  để  đưa  điều  đó  thành  lời.  Nhưng chúng ta gạt sang một bên cái thí dụ về ánh sáng này. Đó là vấn đề khoa học; bạn có thể không thích nó.

Bạn đã yêu, bạn biết yêu là gì. Bạn phải đã yêu - ít nhất bạn phải đã yêu mẹ bạn, bố bạn, chị bạn, người đàn bà nào đó, vợ bạn, chồng bạn, con bạn. Bạn có thể giải thích yêu là gì  không?  Thế  thì  bỗng  nhiên  bạn  thành  câm.  Thế  thì  bỗng nhiên bạn mất hết mọi thông minh - dường như ai đó đã đánhchết  bạn.  Bạn  trở  nên  tê  liệt.  Yêu  là  gì?  Bạn  có  thể  định nghĩa được nó không?

Yêu  là  kinh  nghiệm  của  mọi  người,  dù  nhiều  dù  ít, nhưng  chẳng  ai  có  thể  định  nghĩa  được  nó.  Niết  bàn  không phải  là  kinh  nghiệm  của  mọi  người  -  hãn  hữu  lắm  niết  bàn mới xảy ra - và Phật đang cố gắng giải thích cho bạn niết bàn là gì.

Chân  lí  là  đơn  giản,  nhưng  khoảnh  khắc  bạn  định  giải thích,  nó  liền  trở  nên  khó  khăn.  Nhưng  nhớ  lấy,  bạn  ở  đây không phải chỉ để vui chơi. Và tôi không chống lại việc vui chơi, nếu chúng đến đúng lúc. Nhưng cần có thêm điều gì đó ngoài  vui  chơi;  và  chỉ  riêng  cái  đó  sẽ  trở  thành  chứng  ngộ của  bạn.  Những  trò  giải  trí  là  nhu  cầu  ở  mức  độ  rất  thấp. Chứng  ngộ  là  nhu  cầu  cao  nhất.  Nếu  bạn  chỉ  chuyển  từ  trò giải  trí  này  sang  trò  giải  trí  khác,  bạn  sẽ  vẫn  còn  nông  cạn; bạn sẽ chẳng bao giờ trưởng thành, bạn sẽ vẫn còn chưa chín chắn. Bạn nên thỉnh thoảng đi vào chiều sâu của cuộc sống, của tình yêu, của ánh sáng, của Thượng đế. Đôi khi bạn phải bay bổng vào cõi vĩnh hằng để có hương vị của nó. Chỉ điều đó mới làm cho bạn trở nên chín chắn.

Tôi hiểu những khó khăn của bạn. Bạn nói: "Tôi không thích những câu kinh này của Phật." Thế thì học cách thưởng thức  đi.  Thế  thì  học  cách  thưởng  thức  những  điều  cao  hơn. Có nhiều điều cao hơn. Nếu bạn muốn thưởng thức âm nhạc cổ  điển  Ấn  Độ,  bạn  sẽ  phải  học.  Bạn  không  thể  chỉ  tới  và thưởng thức nó, cần có chuẩn bị nhất định trong bạn, cần có nhạy  cảm  nhất  định  trong  bạn.  Nó  không  phải  là  âm  nhạc tầm thường. Nó cần hiểu biết nhất định trong bạn... hiểu biết sâu  sắc  về  âm  thanh  và  im  lặng  -  vì  âm  nhạc  bao  gồm  âm thanh và im lặng. Nó không chỉ có âm thanh; nó chứa cả im lặng trong nó.

Càng  nhiều  im  lặng,  âm  nhạc  càng  cao  siêu,  sâu  lắng. Khi  nó  gợi  lên  cái  im  lặng  trong  bạn,  khi  nó  thấm  sâu  vào lòng bạn và khơi ra cái im lặng bên trong của bạn, khi lắng nghe nó tâm trí bạn biến mất, suy nghĩ bạn dừng lại... Nhưng thế  thì  bạn  sẽ  phải  học,  bạn  sẽ  phải  trải  qua  kỉ  luật  nào  đó, bạn sẽ phải trở nên mang tính thiền nhiều hơn. Một ngày nào đó bạn sẽ có khả năng thưởng thức nó. Nhưng nếu bạn muốn thưởng thức nó ngay bây giờ và bạn không sẵn  sàng  về nó, đừng trách móc nó.

Đừng  nói  rằng  kinh  Phật  đáng  chán,  mà  nói  rằng  bạn chưa  có  khả  năng  để  hiểu  được  sự  viên  mãn  đó,  rằng  bạn không  có  khả  năng  nhìn  tới  đỉnh  cao  đó,  rằng  bạn  chưa  đủ khả năng leo lên đỉnh Everest của tâm thức. Phật đang nói từ đỉnh  cao  nhất.  Bạn  sẽ  phải  đi  ra  khỏi  cái  hốc  tối  tăm  của mình một chút. Bạn sẽ phải trèo lên núi; chỉ thế thì bạn mới hiểu được những câu kinh sáng chói ánh mặt trời này.

Việc này khó khăn bởi vì chúng ta hoàn toàn chưa được chuẩn bị cho hiểu biết này, và do đó đôi khi bạn có thể cảm thấy chán. Nhưng hãy đấu tranh với cái chán ấy, phá huỷ cái chán của bạn, tự kéo mình ra khỏi nó. Bạn phải đi cùng Phật, bạn phải thấy những gì ông ấy đã thấy. Thấy điều ấy, bạn sẽ được mãn nguyện.

Câu hỏi thứ tư:

Osho kính yêu,

Điều duy nhất ngăn trở chúng tôi trở về nhà có phải là mối nghi ngờ rằng chúng tôi chưa từng ở nhà, mối nghi ngờ  này  được  tăng  cường  thêm  bởi  mọi  người  xung quanh?

Vâng,  Shobha.  Nghi  ngờ  là  điều  duy  nhất  ngăn  cản  - nghi  ngờ  rằng  chúng  ta  không  phải  như  chúng  ta  đáng  thế, nghi ngờ rằng điều thiêng liêng không thể ở bên trong chúng ta.  Làm  sao  Thượng  đế  lại  ở  bên  trong  chúng  ta  được?  -  vì bạn đã từng được dạy rằng Thượng đế ngụ ở kia trên tận bẩy tầng  trời,  ngồi  trên  ngai  vàng,  bao  quanh  là  các  thiên  thần đang chơi thụ cầm và hát những bài ngợi ca Thiên Chúa.

Ngài  không  ở  đây,  ngài  ở  xa  xăm.  Ngài  to  lớn,  ngài khổng  lồ, ngài vĩnh  hằng,  ngài  là  thế này  và  ngài  là  thế nọ. Làm sao ngài có thể ở trong tim bạn được? Trái tim bạn nhỏ bé thế. Và làm sao ngài có thể trong tim bạn được? - bạn xấu xí thế và bạn đáng ghét thế, bạn liên tục tự kết án mình theo cả nghìn lẻ một cách. Làm sao ngài có thể ở đấy được? Nếu Thượng  đế  có  đó  trong  bạn,  thế  thì  quỉ  sống  ở  đâu?  Nghi ngờ...

Khi người ta bảo bạn rằng Thượng đế ở trong bạn, bạn không  thể  chấp  nhận  điều  ấy  được.  Bạn  đã  nhiều  lần  nghe những   lời   Jesus   nói   với   mọi   người,   "Vương   quốc   của Thượng đế ở trong ông." Nhưng ngay cả những người Ki tô giáo  cũng  không  nghe,  ngay  cả  các  tín  đồ.  Thậm  chí  cả những tín đồ gần gũi nhất của Jesus cũng luôn hỏi ông ấy về Thượng  đế  ở  trên  trời,  và  mỗi  lần  như  vậy  Jesus  đều  nói, "Ngài ở trong ông." Nhưng họ vẫn cứ nói Thượng đế ở trên trời và họ cứ nói, "Khi chúng tôi chết cả, chúng tôi sẽ ra sao ở  trên  cõi  trời?  Ai  sẽ  ngồi  bên  phải  Thượng  đế?  Chỗ  của chúng tôi ở đó là thế nào? Ai sẽ là ai? Trật tự cấp bậc đó ra sao?" Và Jesus vẫn cứ nói, "Ngài ở trong ông." Nhưng chẳng ai tin cả, bạn đã không được dạy phải tin cậy vào chính bản thân mình.

Ngay  từ  lúc  mới  sinh  ra,  bạn  đã  bị  phân  tán  khỏi  bản thể mình. Tất cả mọi người đều lên án bạn - bố mẹ bạn, thầy giáo  bạn,  các  tu  sĩ,  các  chính  khách.  Mọi  người  đều  kết  án bạn.  Mọi  người  đều  nói,  "Con!  Con  như  thế  là  chưa  được. Con  phải  phấn  đấu  trở  thành  con  người  toàn  diện  hơn,  con phải trở nên đúng."

Mục  tiêu  đã  được  trao  cho  bạn,  và  bởi  vì  những  mục tiêu đó và những lí tưởng hoàn hảo đó mà bạn vẫn còn bị kết án và đè bẹp. Làm sao bạn có thể nhận được thông điệp rằng điều thiêng liêng ở bên trong bạn, rằng bạn  đã về nhà, rằng bạn chưa bao giờ rời nhà mình ngay chỗ đầu tiên, rằng mọi sự đều hoàn hảo như nó vẫn thế? Chỉ cần thảnh thơi và nó là của bạn. Không phải là bạn cứ phải tìm và kiếm, mà chỉ cần thảnh thơi trong nó và nó là của bạn.

Nghi ngờ nảy sinh: "Thượng đế mà trong tôi sao? Thế mà bố tôi thì bảo, 'Mày là đứa con hư nhất thị trấn này.' Còn mẹ tôi thì rủa, 'Sao mày không chết quách đi cho rồi? Mày là sự  kết  án  cho  cả  gia  đình,  mày  là  nỗi  nhục  của  gia  đình. Chúng tao tiếc là đã sinh ra mày.'" Thầy giáo thì gọi bạn là đồ ngu, đồ đần độn, đồ điên khùng. Còn cha xứ bảo rằng tôi là tội nhân, tôi nhất định sẽ xuống địa ngục.

Tối  hôm  trước,  tôi  vừa  đọc  câu  chuyện  về  nhà  huyền môn  Ấn  Độ  được  mời  dự  lễ  ở  nhà  thờ  Ki  tô  giáo.  Sau  bài giảng đạo, cha xứ nói to với giáo đoàn, "Tất cả các con là kẻ có tội! Bây giờ quì xuống và cầu nguyện đi! Quì xuống trong lời cầu nguyện!"

Mọi  người  đều  quì  xuống,  trừ  nhà  huyền  môn,  nhà huyền  môn  Hindu.  Cha  xứ  nhìn  ông  này  và  bảo,  "Thế  ông không tham gia cùng chúng tôi cầu nguyện à?"

Ông  này  nói,  "Tôi  cũng  muốn  tham  gia,  nhưng  tôi không phải là kẻ có tội. Và tôi thấy ở đây chẳng ai có tội cả.Tôi muốn tham gia vào việc cầu nguyện nhưng bây giờ ông làm cho việc đó thành không thể được đối với tôi. Tôi không thể quì gối. Tôi không phải là kẻ có tội. Thượng đế ở trong tôi;  tôi  không  thể  bất  kính  với  ngài.  Tôi  có  thể  cầu  nguyện chỉ  vì  Thượng  đế  ở  trong  tôi.  Và  tôi  không  cầu  nguyện  để được cái gì - lời cầu nguyện của tôi là lời cảm ơn, là tri ân về tất cả những gì Thượng đế đã ban cho tôi. Lời cảm ơn của tôi là ở chỗ ngài đã chọn tôi làm nơi trú ngụ của ngài, rằng ngài đã làm cho tôi vinh dự, rằng  tôi là một phần của ngài, rằng ngài thuộc về tôi. Tôi sẵn sàng cầu nguyện, tôi sẵn sàng quì gối, nhưng không phải như một kẻ có tội, vì điều đó không đúng."

Bạn đã được dạy rằng bạn là kẻ có tội, rằng chừng nào Jesus chưa cứu vớt bạn, thì nhất định bạn sẽ xuống địa ngục. Bạn  đã  bị  kết  án  nhiều  đến  mức  khi  thông  điệp  này  từ phương  Đông  bừng  lên  trong  con  người  bạn,  bạn  đâm  ra nghi  ngờ,  "Không  thể được!  Tôi  sao?...  và  tôi  chưa  bao  giờ rời khỏi nhà sao? Có thể điều đó đúng với Phật, có thể điều đó đúng với Jesus, nhưng với tôi sao? - Tôi là kẻ có tội mà."

Chẳng ai là kẻ có tội cả. Thậm chí trong những lúc đen tối  nhất  của  cuộc  đời,  bạn  vẫn  cứ  là  điều  thiêng  liêng.  Bạn không thể đánh mất đi cái thiêng liêng của mình được, không có cách nào để đánh mất nó. Nó chính là bản thể của bạn. Nó là chất liệu làm nên bạn.

Shobha  đã  hỏi:  "Điều  duy  nhất  ngăn  trở  chúng  tôi  về nhà có phải là mối nghi ngờ rằng chúng tôi chưa từng ở nhà, mối nghi ngờ này được tăng cường thêm bởi mọi người xung quanh?"

Vâng,  nó  được  tăng  cường  bởi  mọi  người  xung  quanh bạn. Đó là lí do tại sao tôi nói rằng chỉ có tình yêu khi nào ai đó  chấp  nhận  bạn  như  điều  thiêng  liêng.  Người  đó  củng  cố chân lí rằng bạn là điều thiêng liêng. Nếu ai đó củng cố điều dối trá rằng bạn không thiêng liêng, thì đó không phải là tình yêu. Người đó có thể là mẹ bạn, người đó có thể là bố bạn, cũng chẳng thành vấn đề. Nếu ai đó cho bạn một ý niệm tự kết án mình, đó là người đó đang đầu độc bạn. Nếu ai đó nói rằng  bạn  không  được  chấp  nhận  như  bạn  hiện  thế,  rằng Thượng đế sẽ yêu bạn chỉ nếu bạn đáp ứng những điều kiện nào đó,  thì  người  đó  đang  phá  huỷ  bạn  đấy,  người  đó  là  kẻ thù của bạn - coi chừng người đó.

Câu hỏi thứ năm:

Hôm  trước,  tôi  vào  cổng  cùng  với  một  sannyasin  Ấn Độ, và người bảo vệ đã đuổi anh ta ra mà không nói lí do. Khi tôi nói việc đó với Laxmi, cô ấy bảo tôi đại khái là tự lo lấy việc của mình. Bất kì khi nào tôi thấy người ta bị đối xử bất công, phản ứng tức thì của tôi là giúp đỡ người đó. Vậy có thật đấy không phải là việc của tôi đối với điều xảy ra cho người khác không?

Câu hỏi này là của Ma Deva Tulika.

Điều này có ý nghĩa đối với mọi người đang có mặt ở đây và mọi người, bằng cách này hay cách khác, sẽ có quan hệ với tôi. Bất kì cái gì xảy ra trong cộng đồng này đều xảy ra theo sự đồng ý của tôi. Tôi biết ai đã bị mời ra khỏi cổng. Và người đã được mời ra đó cũng biết tại sao anh ta bị mời ra khỏi cổng. Và đấy không phải là việc của bạn chen vào.Điều này bạn tuyệt đối cần phải hiểu: rằng bất kì cái gì xảy ra ở đây... Tôi có thể không ra khỏi phòng, tôi chưa bao giờ ra ngoài ngoại trừ vào buổi sáng và buổi tối, và tôi cũng chưa  bao  giờ  đi  dạo  quanh  đạo  tràng  -  nhưng  bất  kì  cái  gì xảy ra ở đây tôi đều biết rất rõ, nó xảy ra với sự đồng ý của tôi. Tôi xin bạn, chớ có can thiệp vào.

Có  một  vài  người  khác  cũng  giống  Tulika,  thường xuyên can thiệp vào công việc ở đây. Bạn không là ai cả để phán xét cái gì đúng và cái gì sai. Nếu bạn đã biết điều đó thì bạn chẳng cần ở đây, bạn đã trở nên chứng ngộ - bạn về nhà.

Đây  không  phải  là  việc  của  bạn  để  quyết  định  cái  gì công  bằng  và  cái  gì  bất  công.  Đây  không  phải  là  một  nơi bình  thường,  do  vậy  những  điều  thông  thường  sẽ  không  áp dụng ở đây. Một số thực nghiệm phi thường đang tiến hành. Tôi biết nhu cầu của mỗi người là gì. Nếu tôi cảm thấy rằng ai  đó  không  được  vào  cổng,  người  đó  không  thể  vào  được. Nếu tôi cảm thấy rằng không cần đưa ra lí do nào, không một lí  do  nào  được  đưa  ra.  Cái  đó  là  phương  cách  của  tôi  cho cuộc đời người đó và cho công việc của người đó.

Vì vậy bạn không nên chen vào trong đó. Nếu bạn bắt đầu chen vào trong đó, bạn sẽ chỉ làm mất cơ hội cho trưởng thành  của  mình.  Những  người  gác  cổng  có  trách  nhiệm  của họ; họ biết phải làm gì. Và tôi vẫn tiếp xúc với họ, với những gì họ làm. Bạn đơn giản bỏ qua.

Đây  không  phải  là  một  nơi  bình  thường.  Tất  cả  đều được để mắt tới, và nếu ai đó cần được một cú đánh vào đầu thì người đó sẽ nhận được. Bạn không nên ngăn cản điều đó; bằng không, bạn sẽ chen vào tiến hoá của người đó nữa, bạn sẽ cản trở người đó và bạn sẽ cản trở chính mình nữa. Và bạn có thể lại bốc đồng một cách không cần thiết về điều đó.

Có vài người - Padma Sambhava là một. Họ cứ viết thư cho  tôi  rằng  điều  này  đã  xảy  ra  và  ai  đó  đã  làm  thế  này  và việc này là không nên. Tại đây bạn không là ai cả để quyết định  cái  gì  nên  hay  cái  gì  không  nên.  Khoảnh  khắc  bạn  trở thành một phần công xã của tôi thì để mọi việc cho tôi; bằng không công việc sẽ là không thể được.

Bây  giờ  tôi  biết  người  đã  bị  mời  ra  và  tôi  biết  tại  sao anh ta lại bị mời ra - và anh ta cũng biết tại sao anh ta lại bị mời  ra.  Không  có  lí  do  nào  để  đưa  ra  bất  kì  lí  do  nào.  Nếu phải nêu ra lí do cho từng người và từng việc, thì có lẽ toàn bộ công việc của tôi chỉ là đưa ra lí do. Có hàng nghìn người tới, và mọi người đều phải được nêu lí do và lời giải thích về mọi việc sao? Laxmi phải đấy.

Và luôn nhớ rằng Laxmi chưa bao giờ làm bất kì điều gì  theo  ý  riêng  của  mình.  Cô  ấy  là  một  phương  tiện  hoàn hảo; đó là lí do tại sao cô ấy đã được chọn cho việc đó. Bây giờ  tôi  không  thể  chọn  Tulika  cho  việc  này,  vì  cô  ấy  có  ý kiến  riêng  của  mình  về  cái  gì  đúng  và  cái  gì  sai.  Laxmi không có ý kiến nào. Cô ấy đơn giản nghe và làm. Bất kì cái gì được bảo làm, là cô ấy làm.

Và bạn phải học những cách này, vì chẳng bao lâu nữa chúng ta sẽ trở thành công xã lớn hơn và hàng nghìn người sẽ  tới  đây  và  những  việc  này  phải  được  giải  quyết.  Bạn không nên đem chúng lại nữa. Nhiều lần bạn cứ viết các câu hỏi:  "Ai  đó  đã  làm  điều  này..."  Điều  đó  là  để  cho  tôi  nhìn vào, và nếu tôi nghĩ rằng điều đó không phải, thì nó sẽ được ngăn  chặn.  Bạn  không  cần  đem  điều  đó  tới  chú  ý  của  tôi. Bạn chỉ làm phí thời gian của tôi.

Và bạn còn bốc đồng thế... Có một vài kẻ ngốc nghếch nào đó đã từ bỏ trạng thái sannyas vì họ đã thấy một điều gì đó bất công được thực hiện! Họ chỉ mất cơ hội dành cho họmà  thôi.  Đấy  không  phải  là  việc  của  họ.  Bạn  đến  đây  vì trưởng thành của riêng bạn. Chấp nhận này phải là toàn bộ, chỉ thế thì công việc mới có thể chạy, chỉ thế thì tôi mới có thể giúp bạn được. Tôi xin bạn, chớ có nêu cho tôi gợi ý gì. Khoảnh khắc bạn nêu cho tôi gợi ý, bạn bị ngắt ra khỏi tôi.

Nơi đây không dự định là một nền dân chủ. Bạn không được hỏi cái gì nên làm hay cái gì không nên làm. Điều này cần phải được ghi nhớ ngay từ đầu - rằng nơi đây không dự định là một nền dân chủ. Phiếu bầu của bạn sẽ không bao giờ được tính tới cả. Bạn trở thành một phần của nó với hiểu biết đó:  rằng  bất  kì  cái  gì  tôi  quyết  định  cũng  đều  là  tuyệt  đối. Nếu bạn không chọn cách đó, bạn hoàn toàn được thoải mái ra đi.

Mọi người bị ngăn cản không cho vào nhưng không ai bị ngăn cản ra đi cả. Bạn có thể ra đi. Bạn đã từng thấy bất kì ai  bị  ngăn  không  cho  đi  không?  Bỏ  đi  là  hoàn  toàn  tự  do  - bạn  tự  do,  đấy  là  quyết  định  của  bạn.  Nếu  bạn  muốn  ở  đây thì  bạn  phải  ở  đây  toàn  bộ.  Nếu  bạn  cảm  thấy  rằng  đây không phải là chỗ cho bạn, rằng ý tưởng của bạn không được mãn nguyện, rằng nó không thích hợp với bạn, thì bạn được tự do ra đi.

Nơi này sẽ chẳng bao giờ thích nghi theo bạn. Nơi này là  nơi  dự  định  làm  thay  đổi  bạn;  nó  không  định  thích  nghi theo với bạn. Nơi này dự định tạo biến đổi cho bạn. Và đây là những việc bắt đầu. Bạn là ai mà biết cái gì đúng và cái gì sai?  Và  bạn  là  ai  mà  đòi  hỏi  lí  do?  Bạn  chen  vào  như  thế nào?

Còn  anh  chàng  Ấn  Độ  không  được  vào  cổng  đó,  nếu anh ta thích hỏi, anh ta sẽ tới để hỏi. Anh ta đã không hỏi vì anh ta biết, anh ta đã được nói cho tại sao bị ngăn lại. Anh ta gây  phiền  phức  ở  đây.  Nhưng  những  việc  này  mọi  người chẳng hỏi tới. Và điều này là không tốt, rằng mọi người lại phải  nghe  về  phiền  phức  này.  Điều  này  là  thiếu  tôn  trọng người đó. Anh ta được báo cho biết và anh ta hiểu, bởi vì anh ta biết việc anh ta đã làm.

Thế  mà  bỗng  nhiên  bạn  lại  nhảy  vào.  Bạn  tưởng  bạn đang  làm  một  việc  vĩ  đại,  một  phục  vụ  lớn  lao.  Bạn  nghĩ rằng  bạn  đang  cứu  cho  ai  đó  khỏi  bị  đối  xử  bất  công.  Bạn không biết toàn bộ câu chuyện. Mà bạn cũng chẳng cần biết toàn bộ câu chuyện làm gì, bởi lẽ ai ngồi đấy mà kể cho bạn tất  cả  các  câu  chuyện  về  mọi  người?  Quyết  định  chỉ  cho chính bạn thôi. Đây là nơi nhiều điều sẽ chẳng bao giờ theo ý bạn.  Bạn  phải  hài  hoà  với  mọi  thứ.  Nếu  bạn  nghĩ rằng  điều đó là không thể đối với bạn, thì bạn được tự do ra đi.

Và  để  đây  là  câu  hỏi  cuối  cùng.  Nhiều  câu  hỏi  đã  gửi đến tôi. Một ai đó tham gia vào một nhóm và viết, "Tại sao có  quá  nhiều  bạo  lực  trong  nhóm  đương  đầu?"  Và  điều  đó đến  từ  một  trưởng  nhóm,  một  phụ  nữ  đã  từng  là  trưởng nhóm. Cô ấy đã tham gia nhóm đương đầu một hai ngày và đã  rời  bỏ  nhóm.  Và  cô  ấy  đã  yêu  cầu  được  tham  gia.  Tôi không tính đưa cô ấy vào nhóm đương đầu, tôi khuyên cô ấy vào  một  nhóm  khác,  nhưng  cô  ấy  yêu  cầu,  "Tôi  muốn  làm với nhóm đương đầu." Cho nên tôi nói "Thôi được." Nhưng khi tôi nói "Thôi được," bạn nên hiểu điều tôi ngụ ý. Tôi ngụ ý rằng thế thì đấy là bạn tự quyết định.

Cô ấy tưởng rằng cô ấy đã biết vì cô ấy là trưởng nhóm. Cô ấy đã từng lãnh đạo các nhóm cho nên cô ấy nghĩ cô ấy biết. Còn tôi thì tôi biết rằng chính lúc đó, rằng cô ấy không thể đi vào nhóm nói trên được, vì nhóm đương đầu đang diễn ra ở đây là nhóm tốt nhất trên thế giới vào lúc đó. Không có nơi nào người ta cho phép có được tự do tuyệt đối như vậy.Ở phương Tây, nhóm đương đầu có những hạn chế, vì người nhóm trưởng đương đầu có những hạn chế. Người đó có thể đi chừng ấy thôi. Nếu người đó thấy rằng mọi việc trở nên khó khăn, rằng bây giờ người đó có thể không kiểm soát nổi, rằng mọi thứ có thể đi quá xa, rằng anh ấy có thể không đem họ quay lại được, thế thì người đó ngăn lại.

Tại đây chúng tôi không tin vào bất kì biên giới nào.

Tôi  xếp  người  vào  nhóm  đương  đầu  chỉ  khi  tôi  thấy rằng bây giờ họ hiểu rằng họ cần phải vượt ra ngoài qua mọi biên giới - biên giới về dục, biên giới về bạo lực, về giận dữ, về điên cuồng. Họ phải đập tan mọi biên giới. Đó là việc đột phá - khi tất cả các biên giới đã bị đập vỡ.

Bây giờ người phụ nữ ấy trở nên rất sợ hãi, bây giờ cô ấy chống đối lại nhóm. Bây giờ cô ấy đang hỏi tôi, "Tại sao thầy  lại  cho  phép  bạo  lực  đến  mức  ấy?"  Đó  không  phải  là việc  của  bạn.  Nếu  bạn  không  có  khả  năng  đi  vào  trong  đó, bạn  không  bị  yêu  cầu  phải  vào  trong  đó.  Hừ?  Bạn  có  thể chọn một nhóm không bạo lực - ngồi thiền Zazen hay luyện thở Vipasana. Chúng ta có tất cả các loại trò chơi quanh đây. Hừ? bạn có thể chọn.

Nhưng  đừng  cứ  viết  thư  cho  tôi  nữa.  Bất  kì  những  gì xảy ra ở đây đều xảy ra với hiểu biết của tôi. Không một việc nào  xảy  ra  ở  đây  mà  tôi  lại  không  biết,  cho  nên  bạn  không cần phải thông báo cho tôi về mọi việc, tôi đã biết chúng. Đó là việc cực kì phí thì giờ.

Và  khoảnh  khắc  bạn  buông  xuôi  và  trở  thành  người được  điểm  đạo,  sannyasin,  thì  buông  xuôi  đó  phải  toàn  bộ. Sống vài tháng trong buông xuôi toàn bộ đó và bạn sẽ thấy - nó như việc luyện kim đan, nó làm biến đổi bạn.

Những người mới đến và họ nghĩ, "Có chuyện gì vậy? Các sannyasin cũ chẳng can thiệp sao? Có người bị gác cổng ngăn lại, thế mà các sannyasin cũ cứ đi qua. Điều gì đã xảy ra cho những người này vậy? Họ có hiểu hay không rằng đây là  điều  không  phải?  Họ  có  thành  những  con  người  vô  cảm, dửng dưng không?"

Không. Họ đã học và họ đã học hệt như bạn. Dần dần họ đã học được rằng bất kì việc gì xảy ra thì đều xảy ra theo một  kế  hoạch,  một  phương  sách.  Có  một  số  hình  mẫu  giấu kín trong nó. Và ngoài tôi ra, chẳng ai biết hình mẫu giấu kín đó là gì. Cho nên bạn không thể đến gặp Laxmi; cô ấy không biết.  Cô  ấy  đơn  giản  hỏi  tôi  cần  phải  làm  gì  và  cô  ấy  làm. Bạn  cũng  không  thể  hỏi  Sant  ở  cổng,  "Anh  đang  làm  gì vậy?" Anh ta đơn giản làm cái mà anh ta được bảo làm.

Nếu  bạn  muốn  là  một  phần  của  công  xã  này,  bạn  cần phải hiểu điều này. Bạn phải thảnh thơi, bạn phải chấm dứt phán  xét.  Chẳng  bao  lâu,  sau  vài  tháng  thảnh  thơi  và  chấp nhận,  bạn  sẽ  có  khả  năng  hiểu.  Đó  là  điều  đã  xảy  ra  với những sannyasin cũ - bây giờ họ hiểu.

Câu hỏi thứ sáu:

Tôi luôn luôn cảm thấy nhu cầu về những phần thưởng nho  nhỏ  vào  cuối  ngày,  như  là:  bia,  thuốc  lá,  thuốc. Giờ đây tất cả những thứ đó không thoả mãn tôi được nữa,  nhưng  lòng  ham  muốn  về  vật  nào  đó,  một  dạng một  phần  thưởng  nào  đó,  vẫn  còn  tiếp  diễn.  Vậy  ham muốn đó là gì, và cái gì sẽ thoả mãn nó?

Không cái gì sẽ thoả mãn nó. Có một cơ chế tinh vi về ham  muốn  cần  được  hiểu.  Ham  muốn  vận  hành  theo  cách này:  ham  muốn  đặt  ra  điều  kiện  cho  hạnh  phúc  của  bạn, "Mình sẽ hạnh phúc nếu có được chiếc xe kia, người đàn bà ấy, ngôi nhà nọ." Việc thoả mãn ham muốn vứt bỏ cái điều kiện đặt ra cho hạnh phúc của bạn. Trong cái nhẹ nhõm của mình, bạn cảm thấy thoải mái. Thực tế mọi điều bạn đã làm là vứt bỏ cái trở ngại hoàn toàn vô ích đối với hạnh phúc của bạn, nhưng chẳng bao lâu bạn lại thấy ý nghĩ của mình, "Nếu mình lại tạo ra được cái chướng ngại ấy lần nữa và lại vứt bỏ được  nó,  thì  có  lẽ  mình  sẽ  cảm  thấy  nhẹ  nhõm  và  dễ  chịu hơn lần đầu." Và do vậy cũng chính là ham muốn, thậm chí khi  chúng  ta  đã  thoả  mãn  chúng,  lại  dẫn  đến  việc  tạo  ra những ham muốn mới.

Bạn hiểu ý tôi không? Trước hết bạn làm ra điều kiện. Bạn nói, "Chừng nào mình chưa lấy được người đàn bà này, mình  sẽ  không  hạnh  phúc.  Mình  chỉ  có  thể  hạnh  phúc  nếu sống với cô ấy." Bây giờ bạn bắt đầu tìm cách có được cô ấy. Công  việc  càng  khó  khăn  bạn  càng  say  sưa,  hăng  hái.  Sự việc càng khó, bạn càng được thách thức. Sự việc càng khó, bạn càng dấn thân toàn diện; bạn sẵn sàng mạo hiểm. Và tất nhiên,  càng  nhiều  hi  vọng  nảy  sinh  càng  nhiều  ham  muốn chiếm  hữu  người  đàn  bà  ấy.  Sự  việc  gian  nan  thế,  sự  việc khó khăn thế. Nó phải là cái gì đó lớn lao; đó là lí do tại sao nó gian nan thế, đó là lí do tại sao nó khó khăn thế. Bạn săn đuổi  cô  ấy  bằng  mọi  cách,  cuộc  săn  đuổi  tiếp  tục  không ngừng cho tới ngày bạn chiếm được người đàn bà ấy.

Cái ngày bạn chiếm được người đàn bà ấy thì điều kiện ban đầu bị vứt bỏ: "Nếu tôi lấy được người đàn bà ấy thì tôi sẽ  hạnh  phúc."  Bạn  đã  đặt  điều  kiện  đó  lên  hàng  đầu.  Bây giờ đây, bạn đã có cô ấy, bạn được nhẹ nhõm. Bây giờ không còn săn đuổi nữa, bạn đã tới đích, kết quả đã trong tay bạn, bạn cảm thấy thoải mái - thoải mái bởi vì nhẹ nhõm.

Một   hôm,   tôi   gặp   Mulla   Nasruddin   bước   đi   ngoài đường.  Rõ  ràng  anh  ta  đang  bị  đau  lắm,  anh  ta  vừa  đi  vừa lẩm bẩm chửi rủa. Tôi hỏi anh ta, "Có việc gì thế? Anh đau dạ  đầy  hay  đau  đầu  hay  đau  đâu  đó?  Có  vấn  đề  gì?  Có  vẻ như anh đang đau đớn lắm."

Anh ta nói, "Chẳng có gì đâu. Đấy là vì giầy của tôi quá chật!"

"Thế thì đi chúng làm gì?"

Anh ta nói, "Lí do là việc duy nhất làm tôi dễ chịu vào cuối  ngày  là  khi  tôi  được  cởi  giầy  ra.  Lạy  trời,  sướng  thế... Nhưng  đây  là  niềm  vui  duy  nhất  của  tôi,  nên  tôi  không  thể vứt  đôi  giầy  này được.  Mũi  giầy  rất chật,  đúng  là địa ngục, nhưng chiều tối, bỏ giầy ra là tôi sướng như tiên. Khi về nhà, tôi cởi giầy rồi nằm  vật xuống  giường, tôi thấy mình đã tới đích rồi. Thật là tuyệt vời!"

Đó cũng là điều bạn đang làm đấy. Bạn tạo ra đau đớn, bạn tạo ra phiền não, săn đuổi, bồn chồn, và thế rồi một ngày nào đó, bạn trở về nhà cởi giầy ra và kêu lên, "Tuyệt vời quá. Thật vĩ đại. Ta đã tới đích!" Nhưng cái đó kéo dài được bao lâu? Nhẹ nhõm chỉ được một lúc. Thế rồi bạn lại khát khao.

Giờ đây bạn đã có người phụ nữ ấy rồi, cô ta trở thành vô dụng. Bạn không thể đặt lại điều kiện nữa. Bạn chẳng bao giờ  nói  lại,  "Nếu  tôi  được  người  phụ  nữ  này,  tôi  sẽ  hạnh phúc",  bởi  vì  cô  ấy  đã  ở  cùng  bạn.  Bây  giờ  là  bạn  bắt  đầuhướng cặp mắt sang vợ người khác, "Giá mà tôi được người phụ nữ kia..." Từ nay, bạn đã biết cái mánh - là đầu tiên đưa ra  một  điều  kiện  để  được  hạnh  phúc,  rồi  ra  sức  hoàn  thành điều kiện ấy, và một hôm nhẹ nhõm tới. Tất cả những cái đó là trò vô bổ. Người hiểu biết sẽ thấy rằng chẳng cần đặt điều kiện nào hết, bạn có thể hạnh phúc vô điều kiện. Tại sao cứ mang đôi giầy chật bó và chịu đau đớn để rồi cuối cùng được dễ  chịu?  Tại  sao  không  tạo  ra  dễ  chịu  vào  mọi  lúc?  Nhưng thế thì bạn sẽ không cảm nhận được dễ chịu, đấy là vấn đề. Để  cảm  nhận  được  nó,  bạn  cần  có  cái  tương  phản.  Bạn  sẽ hạnh phúc nhưng bạn sẽ không cảm thấy nó.

Và đó là định nghĩa về người thực sự hạnh phúc: người thực  sự  hạnh  phúc  là  người  không  biết  gì  về  hạnh  phúc, người đó chẳng bao giờ nghe nói về nó; người đó hạnh phúc, hạnh phúc vô điều kiện, đến nỗi làm sao người đó có thể biết rằng  mình  đang  hạnh  phúc?  Chỉ  có  những  kẻ  bất  hạnh  mới nói, "Tôi hạnh phúc, mọi việc đều thật tuyệt." Đấy là những người  bất  hạnh.  Người  hạnh  phúc  không  biết  gì  về  hạnh phúc. Nó đơn giản có đó, nó bao giờ cũng có đó. Nó tựa như việc thở.

Bạn  không  cảm  thấy  rất  hạnh  phúc  về  việc  thở  sao?  - thế thì làm một việc, bịt mũi lại. Thực hiện vài bài tập yoga và nín thở bên trong và cứ nín thở như thế. Bí bức phát sinh. Và bạn cứ nín hơi. Là một đệ tử yoga thực thụ - cứ nín nữa. Và  rồi,  nó  bùng  mạnh  ra,  thật  là  khoái  trá.  Điều  này  ngu xuẩn - nhưng đây là điều ai cũng làm. Đó là lí do tại sao bạn cứ đợi kết quả vào buổi tối.

Hạnh phúc là ở đây bây giờ; nó chẳng cần điều kiện gì. Hạnh  phúc  là  tự  nhiên.  Bạn  chỉ  nhìn  đúng  điểm  của  nó. Đừng  làm  ra  điều  kiện  cho  hạnh  phúc  của  mình.  Cứ  hạnh phúc mà không có lí do nào cả. Không cần tìm một lí do nào để có hạnh phúc. Cứ hạnh phúc.

Cây cỏ hạnh phúc và chúng chẳng cần uống bia buổi tối và hút thuốc, mà chúng hoàn toàn hạnh phúc. Xem đấy!... Và gió  thổi  hạnh  phúc,  mặt  trời  hạnh  phúc,  cát  hạnh  phúc  và biển hạnh phúc, và mọi thứ đều hạnh phúc chỉ trừ con người

-  vì  không  ai  đặt  điều  kiện  cho  hạnh  phúc.  Chỉ  hạnh  phúc thôi.

Nếu  bạn  không  thể  hạnh  phúc  thì  bạn  đừng  làm  hoàn cảnh thành không thể được - làm cho nó thành khó khăn. Thế thì Mulla là phải - một chi tiết nhỏ như thế. Tôi hiểu. Anh ta còn thông minh hơn bạn tưởng nhiều. Một phương sách đơn giản đến thế - đi đôi giầy nhỏ hơn một số - một phương sách nhỏ  bé  thế,  chẳng  ai  ngăn  cấm  bạn  dùng  một  phương  sách đơn giản như vậy để đến chiều tối, cảm thấy hạnh phúc! Tìm ra  những  phương  sách  nhỏ  và  hạnh  phúc  như  bạn  mong muốn đi.

Nhưng  bạn  lại  bảo,  "Tôi  chỉ hạnh  phúc  khi  cái  nhà đồ sộ kia thuộc về tôi." Bạn yêu cầu một điều hơi nặng kí đấy! Điều này có thể phải mất hàng năm, bạn sẽ mệt mỏi, cạn kiệt sức  lực,  và  khi  bạn  bước  chân  vào  ngưỡng  cửa  lâu  đài  mơ ước, có thể bạn sẽ đến ngưỡng của cái chết. Đó là điều vẫn xảy  ra.  Và  bạn  lãng  phí  cả  đời  người  và  ngôi  nhà  to  lớn  sẽ trở thành nấm mồ của bạn. Bạn nói, "Chừng nào tôi chưa có một triệu đô la thì tôi không thể hạnh phúc được." Và thế thì bạn phải làm việc và lãng phí cả đời người. Mulla Nasruddin thông  minh  hơn  nhiều:  Đặt  những  điều  kiện  nhỏ  bé  thôi  và có thật nhiều hạnh phúc như bạn mong muốn.

Nếu  bạn  hiểu,  thế  thì  chẳng  cần  đặt  ra  điều  kiện  nào. Chỉ cần thấy được vấn đề về nó - rằng điều kiện không tạo ra hạnh  phúc,  chúng  chỉ  đem  lại  nhẹ  nhõm.  Nhưng  nhẹ  nhõmkhông thể kéo dài mãi; chẳng nhẹ nhõm nào có thể kéo dài mãi được. Nó chỉ kéo dài trong chốc lát. Bạn chẳng đã từng quan sát nhiều lần điều đó rồi sao? Bạn muốn mua một chiếc xe hơi;  xe  mua  về để  ở trước cửa và bạn  đang đứng  đó,  rất rất hạnh phúc. Nhưng được bao lâu? Ngày mai, chiếc xe cũ đi một ngày, ngày mốt chiếc xe cũ đi hai ngày. Tất cả hàng xóm đều đã ngắm nó và trầm trồ khen xe đẹp, thế là hết! Bây giờ chẳng ai còn nhắc đến nó nữa. Đó là lí do tại sao các nhà sản xuất xe phải cho xuất xưởng mỗi năm bao nhiêu kiểu xe mới để bạn có thể có các điều kiện mới.

Thiên  hạ  không  ngừng  ham  muốn  cả  đống  đồ  vật,  chỉ để  có  cảm  giác  nhẹ  nhõm,  và  nhẹ  nhõm  là  có  sẵn.  Bạn  đã nghe câu chuyện này chưa?

Một người ăn xin đang ngồi dưới gốc cây, khi chiếc xe hơi của một người giầu bị hỏng dừng lại. Người lái xe lo sửa xe,  trong  khi  ông  nhà  giầu  bước  ra  còn  người  ăn  xin  đang nghỉ ngon lành dưới gốc cây. Thời tiết đẹp tuyệt, có mặt trời, có gió mát. Người giầu ngồi xuống bên cạnh và hỏi người ăn xin, "Sao anh không làm việc?"

Người ăn xin hỏi, "Để làm gì?"

Người  giầu  nói,  "Nếu  anh  làm  việc,  anh  có  thể  kiếm được tiền."

Người ăn xin hỏi, "Để làm gì?"

Hơi bực mình, người giầu nói, "Nếu anh có tiền, anh có thể mở một tài khoản lớn ở ngân hàng."

Nhưng người ăn xin lại hỏi, "Để làm gì?"

Càng lúc càng bực, người giầu đáp, "Để làm gì sao? Để nghỉ hưu, khi về già anh có thể an dưỡng."

"Nhưng," người ăn xin nói, "hiện giờ tôi đang an dưỡng đây! Tại sao phải đợi đến lúc già và làm tất cả những việc vô nghĩa này? - kiếm tiền và mở tài khoản ngân hàng và rồi cuối cùng mới nghỉ ngơi? Thế ông không thấy tôi đang nghỉ ngơi sao? Tại sao phải chờ đợi?"

Tại sao phải đợi đến chiều tối? Và tại sao phải chờ có bia?  Tại  sao  không  uống  nước  lã  và  tận  hưởng  nó  khi  bạn đang uống?

Bạn có biết chuyện Jesus biến nước lã thành rượu vang không?  Người  Ki  tô  giáo  bỏ  lỡ  câu  chuyện  này.  Họ  tưởng Jesus  đã  thực  sự  biến  nước  lã  thành  rượu  vang.  Điều  đó không đúng. Chắc chắn ông ấy đã dạy cho các đệ tử điều bí mật mà tôi đang dạy cho bạn. Ông ấy phải đã bảo họ, "Uống nước  lã  với  niềm  vui  tuyệt  vời,  đến  nỗi  nước  biến  thành rượu!"

Bạn  có  thể  uống  nước  với  niềm  vui  làm  bạn  gần  như say sưa. Thử mà xem! Nước có thể làm bạn say sưa. Điều đó tuỳ thuộc vào bạn. Nó không tuỳ thuộc vào bia hay rượu. Và nếu  bạn  không  hiểu  điều  đó,  thử  hỏi  người  thôi  miên  xem, hỏi Santosh của chúng ta. Anh ta biết đấy. Nếu đưa nước cho một  người  bị  thôi  miên  uống  và  bảo  người  đó  đó  là  rượu, người đó sẽ say - chỉ với nước lã!

Ngày  nay,  các  bác  sĩ  biết  dùng  thứ  ‘thuốc’  giả,  và  đôi khi  kết  quả  rất  thách  đố.  Người  ta  đã  thử  một  vài  thực nghiệm  trong  bệnh  viện.  Người  ta  cho  hai  mươi  bệnh  nhân cùng  mắc  một  bệnh  nào  đó  uống  một  thứ  thuốc,  đồng  thời cho hai mươi bệnh nhân khác bị cùng thứ bệnh ấy uống nước lã, để xem nước có hiệu quả không. Thông tin này được giữ bí mật, cả bệnh nhân lẫn bác sĩ điều trị đều không biết ai là người  được  uống  thuốc  và  ai  chỉ  là  người  uống  nước  lã,  vìnếu bác sĩ biết, thế thì ngay cả hành vi của ông ta sẽ thay đổi. Cho  nước,  ông  ta  sẽ  không  cho  một  cách  nghiêm  chỉnh  và điều đó sẽ tạo ra nghi ngờ nảy sinh trong bệnh nhân. Cho nên cả  bác  sĩ  lẫn  bệnh  nhân  -  không  ai  được  biết.  Tri  thức  này được giữ trong hầm, khoá kín.

Và điều kì lạ là các bệnh nhân uống nước lã cũng được giảm bệnh như các bệnh nhân uống thuốc. Trong mỗi nhóm, có mười  bẩy  bệnh  nhân  trên  hai  mươi  đã khỏi  bệnh  sau  hai tuần.  Điều  kì  lạ  hơn  là  những  người  được  chữa  bệnh  bằng nước  lã  lại  khoẻ  mạnh  lâu  hơn  nhóm  người  uống  thuốc. Những  người  uống  thuốc  còn  phải  trở  lại  điều  trị  thêm  vào tuần sau.

Điều gì đã xảy ra? Tại sao nước lã lại có công hiệu như vậy?  Điều  phát  huy  tác  dụng  ở  đây,  không  phải  thuốc,  mà chính là ý nghĩ cho rằng đó là thuốc. Và vì là nước tinh khiết nên nó không thể có hại, trong khi thuốc thực tế là có hại. Đó là lí do tại sao những người được uống thuốc đã phải trở lại. Họ bắt đầu tự tạo cho mình ham muốn mới, bệnh mới, những vấn đề mới... bởi vì, không có loại thuốc nào mà không tác động  cách  này  hay  cách  khác  tới  cơ  thể.  Nó  sẽ  có  phản  tác dụng  của  nó.  Còn  nước  lã  không  thể  gây  phản  ứng  gì.  Chỉ đơn thuần là thôi miên mà thôi.

Bạn  có  thể  uống  nước  lã  với  niềm  vui  thích,  hăng  say đến mức nó biến thành rượu vang. Xem các thiền sư uống trà với mức độ trang trọng, lễ nghi, với nhận biết như thế, thế thì thậm chí trà cũng trở thành một hiện tượng nào đó. Trà thông thường đã được biến đổi. Những hành động thông thường có thể cũng được biến đổi - cuộc đi dạo buổi sáng có thể làm ta say  sưa.  Và  nếu  cuộc  đi  dạo  buổi  sáng  không  thể  làm  say sưa, thế thì ở bạn có điều gì đó không ổn rồi. Đơn giản ngắm một bông hồng cũng có thể làm bạn say mê. Và nếu điều này không  thể  làm  bạn  say  sưa,  thế  thì  chẳng  cái  gì  có  thể  làm bạn say sưa được. Chỉ nhìn vào mắt trẻ thơ cũng có thể làm bạn say sưa.

Học sống khoảnh khắc hiện tại trong niềm vui đi. Đừng tìm kiếm kết quả; sẽ không có đâu. Cuộc sống không định đi đâu  cả,  nó  không  có  mục  đích.  Cuộc  sống  không  phải  là phương tiện cho bất kì mục đích nào. Cuộc sống chỉ là ở đây bây giờ. Sống nó đi. Sống trọn vẹn cuộc sống, sống nó có ý thức, sống nó một cách vui vẻ - và bạn sẽ được mãn nguyện.

Mãn nguyện không nên bị trì hoãn, bằng không bạn sẽ chẳng  bao  giờ  mãn  nguyện  được.  Mãn  nguyện  phải  có  đó ngay bây giờ - bây giờ hoặc là không bao giờ.

Câu hỏi cuối cùng:

Osho kính yêu,

Mọi người xem tôi là kẻ bần tiện, còn tôi chỉ thấy mình keo kiệt. Thầy nghĩ sao, Osho?

Tôi kể bạn nghe một giai thoại.

Một hôm, có một chàng trai rất vui mừng khi biết mình đã trúng thưởng năm mươi triệu đồng bảng về cá độ bóng đá. Anh ta sống chung với bố mẹ,  cả hai đều già yếu và không dư dả gì, nên khi anh ta báo tin ấy, họ đều quá hài lòng."Dĩ  nhiên,"  chàng  trai  nói,  "con  muốn  bố  mẹ  chia  sẻ may  mắn  của  con,  và  con  sẽ  biếu  bố  mẹ  mỗi  người  mười đồng."

Im  lặng  một  lúc  lâu,  rồi  ông  già  nói,  "Này  con  trai  bé bỏng  của  ta,  mẹ  và  bố  đã  chăm  lo  cho  con  nhiều,  và  từ  bé đến giờ không để cho con thiếu thốn điều gì. Nhưng bây giờ con  đã  tự  lo  cho  con  được  rồi,  nên  ta  thấy  đã  đến  lúc  phải cho con biết rằng bố mẹ con chưa bao giờ kết hôn một cách hợp pháp."

"Thế nào!" Đứa con trai la lên. "Bố muốn nói rằng con là một đứa...?"

"Đúng, con là một đứa như vậy đấy," ông già nói, "và ngoài ra còn cực kì bần tiện nữa!"

Đủ cho hôm nay.

IX.        Thiên đường mảnh đất thuần khiết

Kinh Kim Cương của Phật Gautama

Phật  hỏi,  ‘Subhuti,  ông  nghĩ  sao,  trong  quá  khứ  Như Lai  có  đắc  pháp  nào  với  Dipankara*  không?’  Subhuti thưa,  ‘Bạch  Thế  Tôn,  không.  Như  Lai  không  có  đắc pháp nào cả.’

Phật  lại  hỏi,  ‘Vị  bồ tát  có  nói  rằng  mình  tạo  nên  phật trường hài hoà không?’* Subhuti thưa, ‘Bạch Thế Tôn, vị bồ tát không nói rằng mình tạo nên phật trường hài hoà.  Tại  sao  vậy?  Vì  Như  Lai  đã  dạy  rằng  các  phật

*  Kinh sách của Việt Nam phiên âm là Phật Nhiên Đăng

*  Các văn bản Kinh Kim Cương ở Việt Nam đều chép là, ‘Bồ tát có làm trang nghiêm cõi Phật không?..’ trường hài hoà là không hài hoà, vậy mới gọi là những phật trường hài hoà.’

Phật bảo, ‘Subhuti, ông tưởng tượng có một người đàn ông và một người đàn bà đem bố thí tất cả tài sản của họ, nhiều như cát sông Hằng, và một người khác trích một đoạn bốn câu nói về pháp của Kinh này, đem giảng cho nhiều người được hiểu. Do việc này, công đức của người  sau  sẽ  nhiều  vô  lượng  vô  biên  so  với  người trước.’

Khi  ấy,  tôn  giả  Subhuti  xúc  động  rơi  nước  mắt,  bạch Phật rằng, ‘Bạch Thế Tôn, thật là huyền diệu, vô cùng huyền  diệu,  cách  thức  Như Lai  giảng  dạy  nghĩa  lí  cao siêu tuyệt vời của Kinh này! Nhờ vậy, tôi đã hiểu và đó không  phải  là  một  cảm  nhận.  Tại  sao  vậy?  Bởi  vì  các Đức Phật, những vị toàn giác, đã buông bỏ tất cả mọi cảm nhận.’

Phật  nói,  ‘Đúng  vậy,  Subhuti!  Nếu  có  người  nào  nghe kinh này mà không nghi ngờ, không sợ hãi, không kinh khiếp,  thì  người  này  sẽ  được  phước  đức  vô  lượng,  là người  thật  hi  hữu.  Còn  nữa,  Subhuti,  sự  nhẫn  nhục hoàn  toàn  của  Như  Lai  thực  ra  không  phải  là  hoàn toàn. Tại sao vậy? Bởi vì, Subhuti, trong một kiếp trước của ta, khi vua Kalinga* xẻo thịt tay chân ta, lúc ấy ta không cảm nhận về cái ta, về con người, về linh hồn, về mạng sống. Tại sao vậy? Bởi vì, Subhuti, nếu lúc ấy ta có cảm nhận về cái ta, thì đồng thời ta cũng đã có cảm nhận về sự oán hận.’

‘Và còn nữa, Subhuti, chính vì lợi ích của tất cả chúng sinh mà vị bồ tát phải bố thí như thế. Tại sao vậy? Bởi vì, Subhuti, sự cảm nhận của một con người, đơn giản là sự không  cảm  nhận. Tất  cả chúng  sinh  mà  Như Lai

*  Kinh sách của Việt Nam phiên âm là Ca Lợiđã  nói  đến,  thực  ra  chẳng  có  chúng  sinh  nào.  Tại  sao vậy?  Bởi  vì  tất  cả  những  gì  có  hình  tướng  đều  là  giả. Như  Lai  nói  đúng  sự  thật,  không  có  gì  khác  hơn.  Như Lai không nói sai.’

‘Subhuti, Như Lai đồng nghĩa với phản ánh như thế.’

Phật  hỏi,  ‘Subhuti,  ông  nghĩ  sao,  trong  quá  khứ  Như Lai  có  đắc  pháp  nào  với  Dipankara  không?’  Subhuti thưa,  ‘Bạch  Thế  Tôn,  không.  Như  Lai  không  có  đắc pháp nào cả.’

Dipankara là vị cổ Phật. Trong một kiếp trước, khi chưa chứng  ngộ,  Gautama  có  đến  gặp  Dipankara.  Ông  ấy  muốn được nhận làm đệ tử, nhưng Dipankara cười và nói, "Chẳng có gì để học cả."

Chân  lí  không  thể  được  học.  Vâng,  cái  gì  đó  cần  phải được  hiểu,  nhưng  không  có  gì  được  học  cả.  Chân  lí  phải được  nhìn  nhận.  Nó  đã  sẵn  có  trong  bản  thể  bạn;  nó  phải được phát hiện ra. Nhưng chẳng có gì để học cả.

Chân  lí  không  mới,  chân  lí  là  chính  bản  thể  của  bạn. Bạn  phải  trở nên  nhận  biết.  Không  phải là bạn  phải  trở  nên nhiều tri thức hơn; thực tế bạn càng nhiều tri thức thì bạn sẽ càng  ít  nhận  biết.  Bạn  càng  tưởng  mình  biết  nhiều,  thì  bạn càng bị ngu dốt bao bọc lấy.

Tri  thức  là  ngu  dốt.  Người  biết  nhiều  bị  ngập  trong những đám mây đen tối của kí ức, thông tin, kinh sách, triết lí.

Dipankara nói với Gautama, "Ông không cần phải nghĩ dưới  dạng  học.  Chân  lí  đã  có  sẵn  ở  ông.  Chân  lí  không  thể được truyền trao." Không chỉ có thế, khi Gautama cúi chạm chân   Dipankara   thì   Dipankara   cúi   xuống   và   chạm   chân Gautama.  Gautama  chưa  chứng  ngộ  trong  những  ngày  đó. Gautama rất ngạc nhiên và bối rối.

Tất cả các tu sĩ có mặt ở đó không thể hiểu được việc gì đang xảy ra. Dipankara chưa bao giờ làm như thế với một ai. Và Gautama hỏi, "Ngài làm gì vậy? Sao ngài lại chạm chân con? Con là kẻ có tội, kẻ ngu dốt. Mọi người chạm chân ngài là phải, nhưng mà ngài lại chạm chân con thì thật ngớ ngẩn. Ngài có điên không?"

Dipankara lại cười và nói, "Không, Gautama, ông phân vân vì ông không biết tương lai của ông. Ta không điên đâu. Ta  có  thể  thấy  điều  ấy  xảy  ra  -  chẳng  bao  lâu  nữa  ông  sẽ thành phật. Ta chạm chân ông để tỏ ý kính trọng sự kiện ấy. Và  hơn  nữa,  dưới  con  mắt  của  người  đã  chứng  ngộ  thì  ai cũng chứng ngộ cả. Vấn đề chỉ là thời gian. Điều đó không thành  vấn  đề  mấy.  Ngày  nay  ta  chứng  ngộ,  ngày  mai  ông chứng  ngộ,  ngày  mốt  người  khác  sẽ  chứng  ngộ:  điều  đó không  thành  vấn  đề.  Chứng  ngộ  sẽ  đến  với  mỗi  người,  với mỗi  sinh  linh.  Ông  có  thể  cứ  lần  lữa,  đó  là  việc  của  ông. Khoảnh  khắc  ông  chấm  dứt  lần  lữa,  khoảng  khắc  ông  chấp dứt  trì  hoãn,  nó  có  đấy.  Nó  bao  giờ  cũng  chờ  đợi  để  ông nhận ra nó."

Câu  chuyện  Dipankara  chạm  chân  Gautama  ấy  là  một trong  những  chuyện  hay  nhất.  Gautama  là  một  kẻ  vô  danh. Sau  nhiều  thế  kỉ,  gần  ba  nghìn  năm  sau,  Gautama  trở  nên chứng  ngộ.  Lúc  ấy,  việc  đầu  tiên  ông  ấy  làm,  là  quì  xuống trước   Dipankara.   Thế   nhưng   không   còn   Dipankara   nữa; nhưng Gautama cúi lạy, cười và nói, "Bây giờ ta hiểu tại sao ông  ấy  chạm  chân  ta!  Hôm  nay  ta  có  thể  chạm  chân  tất  cả mọi  người.  Bây  giờ  ta  biết  rằng  toàn  bộ  sự  tồn  tại  đều  sẽ chứng ngộ."Chứng ngộ là việc xảy ra tự nhiên. Nếu chúng ta không ngăn trở nó, nó nhất định sẽ xảy ra. Không phải là bạn phải đạt  tới  nó;  mọi  điều  bạn  phải  làm  là  đừng  cản  trở  nó.  Bạn ngăn cản nó bằng cả nghìn lẻ một cách. Bạn không cho phép nó  xảy  ra.  Khi  nó  bắt  đầu  xảy  ra,  bạn  sợ  hãi.  Khi  nó  xâm chiếm bạn, bạn không thể cho nó xâm chiếm - bạn co lại, bạn rút lui. Bạn chui vào cái xà lim tí xíu của bản ngã. Ở đó bạn cảm thấy được che chở, bảo vệ và an toàn.

Chứng  ngộ  là bầu  trời  rộng  mở của bất  an.  Nó  bao  la, nó  là  đại  dương  chưa  khám  phá.  Cuộc  hành  trình  là  từ  cái chưa  biết  này  sang  cái  chưa  biết  khác.  Chẳng  cái  gì  có  thể được  biết.  Tri  thức,  chính  ý  niệm  về  tri  thức,  là  một  phần xuẩn ngốc của loài người. Cuộc sống là điều bí ẩn đến mức nó không thể nào được biết. Và nếu nó không thể nào được biết thì làm sao nó có thể được dạy? Và nếu như không thể dạy được, thì thầy và đệ tử phỏng có ích gì?

Mới cách đây vài ngày đã có một câu hỏi, "Tại sao thầy lại tự xưng là Osho?" Đây là vở kịch. Tôi đã quyết định đóng vai Osho còn các bạn đã quyết định đóng vai đệ tử - nhưng đây  là  kịch.  Cái  ngày  bạn  trở  nên  nhận  biết,  bạn  sẽ  biết không  có  thầy,  cũng  chẳng  có  đệ  tử.  Ngày  đó  bạn  sẽ  hiểu, bạn sẽ biết rằng đó là giấc mơ - nhưng giấc mơ có thể giúp bạn  thoát  ra  khỏi  tất  cả  các  giấc  mơ  khác  của  bạn;  một  cái gai có thể dùng để nhể các gai khác ra khỏi da thịt bạn. Nó có  thể  là  một  công  cụ  -  nhưng  dù  sao  cũng  là  một  cái  gai. Một  độc  dược  có  thể  giúp  bạn  loại  trừ  các  chất  độc  khác  - nhưng cũng vẫn là một thứ thuốc độc. Sử dụng nó như chiếc đò để qua sông đi. Đó là lí do tại sao tôi nói nó là vở kịch.

Việc bạn là đệ tử và việc tôi là thầy là đóng kịch. Đóng kịch  thật  hay  hết  sức  vào.  Tôi  biết,  với  các  bạn,  nó  là  thực tại; với tôi, nó là vở kịch. Từ phía bạn nó là thực tại lớn, từ phía  tôi  nó  là  trò  chơi.  Rồi  ngày  nào  đó,  bạn  cũng  sẽ  hiểu rằng đây là trò chơi. Ngày ấy sẽ là ngày chứng ngộ của bạn.

Khi chạm chân Gautama, Dipankara chỉ muốn nói đây là trò chơi. Bạn chạm chân tôi hay tôi chạm chân bạn - chẳng có  gì  khác  nhau  cả.  Tất  cả  chúng  ta  đều  chứng  ngộ,  tất  cả chúng  ta  đều  là  thượng  đế.  Không  phải  là  tôi  là  thượng  đế còn  bạn  thì  không  là  thượng  đế  -  tất  cả  đều  là  điều  thiêng liêng. Cây cỏ là thượng đế, loài vật cũng vậy, mọi thứ cũng vậy, ngay cả đất đá!

Thượng đế đang ngủ say trong đất đá. Ngài đã trở nên tỉnh táo một chút nơi cây cỏ, một chút tỉnh táo hơn nữa ở loài vật, một chút tỉnh táo hơn nữa trong bạn. Trong vị phật, ngài đạt tới tỉnh táo hoàn hảo, tuyệt đối. Nhưng khác biệt không ở chất, mà ở lượng. Và nếu bạn là nhận biết này, thì bạn cũng có thể trở thành nhận biết kia nữa.

Phật nói:

Phật hỏi,

‘Subhuti, ông nghĩ sao, trong quá khứ Như Lai có đắc pháp nào với Dipankara không?’

Ông ấy đang hỏi, "Ta có học được điều gì ở Dipankara không?" Chẳng có gì để học cả. Chân lí là sự kiện cho sẵn. Bất  kì  cái  gì  bạn  học  đều  sẽ  là  dối  trá.  Chân  lí  không  cần được học. Chân lí không phải được bịa ra mà chỉ được phát hiện ra, hay nói đúng hơn, nó chỉ được phát hiện lại.

Và  chữ  ‘học’  là  nguy  hiểm.  Học  là  tích  luỹ  thông  tin. Bạn  càng  tích  luỹ  nhiều  thông  tin,  thực  tại  của  bạn  càng  đi sâu vào vô ý thức. Bạn tự đè nặng mình, và bạn bị nặng trĩu trên đầu. Đầu bạn âm vang những tri thức, đầy ắp tiếng ồn vàthế  thì  bạn  không  thể  nghe  được  tiếng  nói  nhỏ  bé  tĩnh  lặng của trái tim bạn. Cái im lặng đó bị mất hút trong ồn ào của tri thức.

Đó là lí do tại sao mà thậm chí những tội nhân cũng đạt tới  chứng  ngộ  trong  khi  những  học  giả  lại  bị  lỡ  -  bởi  vì  tội nhân  có  thể khiêm  tốn,  nhưng  học giả không  thể khiêm  tốn được. Tội nhân có thể kêu khóc; còn học giả thì biết. Ông ta sắt  đá  trong  tri  thức,  ông  ta  đầy  bản  ngã  trong  tri  thức  của mình. Ông ta cứng rắn, ông ta không thể mềm ra được. Ông ta  không  cởi  mở,  ông  ta  đóng  kín.  Tất  cả  các  cửa  chính  và cửa  sổ  của  ông  ấy  đều  bị  khoá  chặt  bởi  tri  thức  và  những kinh sách mà ông ta đã tích luỹ.

Đạt đến chân lí là buông bỏ học vấn, chứ không phải là học  thêm.  Bạn  phải  buông  bỏ  những  gì  bạn  đã  biết.  Đấy không phải là trở thành, mà để trở về nơi bạn xuất phát, đấy không phải là việc học mà là việc buông bỏ học vấn. Buông bỏ là cách duy nhất. Nếu bạn có thể không trở thành, thế thì bạn  sẽ  có  khả  năng  trở  thành.  Nếu  bạn  có  khả  năng  buông bỏ,  nếu  bạn  có  thể  vứt  bỏ  tri  thức  một  cách  hoàn  toàn,  vô điều kiện, toàn bộ, và không bám víu vào bất cứ thứ gì, bạn sẽ trở nên hồn nhiên - và hồn nhiên đó sẽ đem bạn về nhà.

Subhuti thưa, ‘Bạch Thế Tôn, không. Như Lai không có học được điều gì cả.’

Cái gì đã được truyền giữa thầy  và đệ tử? Không phải chân lí, không phải tri thức - thế thì cái gì được truyền? Trên thực tế, chẳng cái gì được truyền cả. Với hiện diện của thầy, cái  gì  đó  xuất  hiện  nơi  sâu  thẳm  của  bản  thể  đệ  tử,  nhưng không phải cái đó được truyền trao. Không cái gì lưu chuyển từ thầy qua đệ tử cả, không cái gì hết cả, nhưng sự hiện diện của  thầy,  chính  sự  hiện  diện  của  thầy  cũng  đủ  để  cái  gì  đó trong thâm tâm bắt đầu nổi lên bề mặt. Sự hiện diện của thầy thức  tỉnh  bản  thể  của  đệ  tử.  Không  phải  cái  gì  đó  đã  được truyền  hay  trao,  chính  sự  hiện  diện  của  thầy  trở  thành  hiện diện của chất xúc tác, và đệ tử bắt đầu thay đổi.

Dĩ  nhiên,  đệ  tử  sẽ  nghĩ  rằng  thầy  đã  làm  điều  gì  đó. Chẳng  cái  gì được làm cả. Không thầy thực nào đã bao giờ làm gì. Tất cả mọi việc làm của thầy chỉ là hiện diện với bạn, có sẵn cho bạn. Tất cả công việc của thầy chỉ gồm một điều đơn giản - rằng thầy phải có đấy, như mặt trời.

Mặt trời mọc buổi sáng, các nụ hoa nở ra và trở thành những bông hoa. Không phải là mặt trời cho chúng cái gì đó, không phải là mặt trời đến và mở nụ ra. Mặt trời chẳng làm gì cả; chỉ hiện diện của ánh sáng và nụ bắt đầu mở ra. Việc mở  nụ  xảy  ra  từ  bản  thân  nụ  hoa...  và  việc  nở  hoa  cùng hương thơm - tất cả chúng đến từ bản thân nụ hoa. Mặt trời chẳng thêm cái gì vào nó, nhưng hiện diện của nó là chất xúc tác. Không có hiện diện của mặt trời, nụ hoa sẽ thấy gần như không thể nào mở ra được. Nó sẽ không biết rằng việc nở là có  thể.  Nó  sẽ  chẳng  bao  giờ  trở  nên  tỉnh  táo  về  những  khả năng và tiềm năng của mình.

Thầy đơn giản làm cho bạn nhận biết về tiềm năng của mình. Nếu thầy đã chứng ngộ, thì bạn cũng có thể. Thầy hệt như bạn - cũng máu và xương và thân thể. Thầy hệt như bạn. Nếu  cái  gì  đó  là  có  thể  trong  bản  thể  thầy,  nếu  cái  nụ  của thầy  có  thể  trở  thành  hoa,  thì  sao  bạn  không  thể  trở  thành như  thế  được?  Chính  ý  nghĩ  này  thấm  sâu  vào  trong  lòng, khuấy trộn toàn bộ bản thể bạn, và các năng lượng trong bạn trỗi dậy, nụ của bạn bắt đầu mở ra.

Điều này được gọi là satsang ở phương Đông - ở trong hiện diện của thầy. Và đệ tử thực là người đã đi tới biết cáchhiện  diện  trước  thầy.  Thầy  đang  hiện  diện,  nhưng  làm  sao hiện diện được trước thầy?

Bạn có thấy hoa hướng dương không? Đó là biểu tượng cho  đệ  tử.  Hoa  hướng  dương  luôn  xoay  về  hướng  mặt  trời, dù mặt trời ở đâu; hoa hướng dương di chuyển theo cách đó. Nó bao giờ cũng hiện diện với  mặt trời. Buổi sáng nó quay mặt  về  hướng  đông,  buổi  chiều  nó  quay  mặt  về  hướng  tây. Nó  di  chuyển  theo  mặt  trời.  Dù  mặt  trời  ở  đâu,  hoa  hướng dương  cũng  chuyển  theo  đó.  Hoa  hướng  dương  là  biểu tượng, biểu dụ cho đệ tử.

Phật  hỏi,  "Subhuti,  ông  có  nghĩ  rằng  ta  học  được  điều gì   ở   Dipankara   không?"   Subhuti   thưa,   "Bạch   Thế   Tôn, Không" - bởi vì chẳng có gì để học cả. Phải chăng điều này có nghĩa là Phật không biết ơn Dipankara? Không, hoàn toàn không. Khi ông ấy trở nên chứng ngộ, lòng biết ơn đầu tiên là hướng về Dipankara, người đã biến mất vào vô cùng từ lâu lắm  rồi,  chẳng  để  lại  dấu  vết  gì  đằng  sau.  Ông  ấy  chỉ  còn đọng lại trong kí ức của Phật, không ở nơi nào khác.

Không một kinh sách nào nói về Dipankara cả. Có thể vào  thời  đại  của  ông  ấy  kinh  sách  còn  chưa  được  viết  ra. Không  có  tham  khảo  nào  khác  về ngài.  Phật  là  nguồn  tham khảo duy nhất. Ba nghìn năm đã trôi qua, chẳng ai biết gì về Dipankara; nhưng khi Phật chứng ngộ, lòng biết ơn đầu tiên, cám  ơn  đầu  tiên  là  hướng  về  Dipankara.  Tại  sao?  Bởi  vì chính  trước  sự  hiện  diện  của  Dipankara  mà  niềm  khao  khát thành phật của Gautama đã trở thành đam mê. Chính với sự hiện diện của Dipankara mà ham muốn vĩ đại trở thành phật đã nảy sinh. Chính với sự hiện diện của Dipankara mà chiếc nụ của Gautama bắt đầu mơ trở thành hoa. Chính với sự hiện diện của Dipankara mà giấc mơ ấy đã hiển lộ ra. Phải mất ba nghìn  năm  để  xoá  bỏ  mọi  cản  trở,  mọi  chướng  ngại,  nhưng ba  nghìn  năm  có  nghĩa  gì  trong  vĩnh  hằng  của  thời  gian? Chẳng là gì cả... chỉ là vài khoảnh khắc.

Tại  sao  Phật  lại  hỏi  Subhuti?  Để  cho  Subhuti  có  thể hiểu  rằng  chẳng  có  gì  mà  học  từ  Phật  cả.  Bản  thân  Phật  đã không học gì ở Dipankara, cho nên, "Subhuti, chẳng có gì để học ở ta cả. Ở đây với ta. Đừng nghĩ đến học. Khoảnh khắc ông nghĩ đến việc học, ông lại không cùng ta rồi."

Đây đó có hai loại người: đệ tử và học viên. Học viên là những người đang tìm kiếm học hỏi cái gì đó. Họ ở đây để thu nhặt cái gì đó sao cho họ có thể khoe khoang và nói rằng họ biết điều này họ biết điều nọ. Họ chỉ làm công việc nhặt nhạnh  những  viên  đá  cuội  đủ  mầu  sắc,  trong  khi  dưới  chân họ là những viên kim cương.

Đệ tử là người không ham mê tri thức, người chỉ quan tâm  tới  bản  thể,  người  chỉ  quan  tâm  tới  việc  ở  đây  với  tôi, không vì lí do nào khác, không vì động cơ nào khác. Trái tim người  đó  đã  xúc  động,  giấc  mơ  của  người  đó  bắt  đầu  được hiển  lộ,  mong  ước  mãnh  liệt  lớn  lao  đang  dâng  lên  trong người đó.

Vừa tối hôm trước, Saroj đã ở đây và cô ấy nói rằng cô ấy rất sợ chết. Tôi đã hỏi cô ấy, "Tại sao? Tại sao bạn sợ đến thế?" Câu trả lời của cô ấy thật tuyệt vời. Cô ấy nói, "Không phải tôi sợ chết, thưa Osho, nhưng bởi vì tôi còn chưa biết gì, tôi chưa hiểu ra được gì. Tôi chưa cảm được gì. Tôi sợ tôi có thể chết mà không biết chân lí. Đó là nỗi sợ của tôi."

Đệ  tử  là  người  đã  trở  nên  quan  tâm  mãnh  liệt  tới  bản thể - đến bản thân chân lí, không phải việc biết về nó. Cô ấy không sợ chết, cô ấy sợ rằng cái chết đến làm xáo trộn thân thiết đang nẩy nở giữa cô ấy và tôi. Cái chết có thể tới và có thể ngắt mất sự hiện diện mà cô ấy đang tận hưởng, sự hiệndiện này xâm nhập bản thể cô ấy và làm biến đổi cả nghìn lẻ một thứ trong linh hồn cô ấy - đó là nỗi sợ.

Đệ tử là người không bận tâm đến việc biết nhưng quan tâm  đến  việc  hiện  hữu.  Không  phải  là  người  đó  muốn  biết điều  gì  đó  về  Thượng  đế,  mà  là  người  đó  muốn  nếm  trải Thượng  đế,  muốn  uống  tại  nguồn  gọi  là  Thượng  đế,  muốn trở thành một phần của năng lượng đại dương ấy.

Nhớ  lấy,  nếu  bạn  là  học  viên  ở  đây,  thì  bạn  không khôn  ngoan  lắm  đâu.  Là  học  viên  ở  đây  là  không  thông minh. Nơi này không phải là trường học. Cuộc sống có sẵn ở đây  -  nhưng  bạn  phải  là  đệ  tử.  Là  đệ  tử  nghĩa  là  có  đủ  can đảm  để  lại  gần  thầy,  bằng  bất  cứ  giá  nào.  Đệ  tử  nghĩa  là người  có  thể  chấp  nhận  nguy  cơ  lại  gần  thầy.  Thật  quả  là nguy cơ - nguy cơ vì bạn sẽ chết. Nụ hoa phải chết đi chỉ thế thì hoa mới có thể tới. Hạt mầm phải chết đi, chỉ thế thì cây mới có thể mọc lên. Bạn phải chết đi, chỉ thế thì điều thiêng liêng mới có thể nở hoa nơi bạn.

Phật hỏi,

‘Subhuti, ông nghĩ sao, trong quá khứ Như Lai có đắc pháp nào với Dipankara không?’

Một người tìm kiếm lớn đã viết: "Tôi đã đi gặp các hiền nhân  để  tìm  những  câu  trả  lời.  Có  nhiều  hiền  nhân,  mỗi người đều có câu trả lời riêng của mình. Chính vì vậy mà tôi biết  ngay  là  họ  đã  phản  bội  lại  chính  mình.  Tuy  nhiên,  tôi cũng đã gặp một vài người khác hẳn, một hay hai người thôi, họ  ngồi  với  sự  sinh  động  chân  thành,  họ  mỉm  cười  trước những câu hỏi của tôi, và khi tôi nài nỉ để được câu trả lời thì họ lại hỏi tôi rất nhiều câu hỏi.

"Ngồi  với  họ,  nhiều  lúc  tôi  quên  tất  cả về  khôn  ngoan và tôi cười một cách vô tư mà chỉ người điên hay trẻ con mới có thể thế. Tôi chẳng  nhận được câu trả lời nào từ  các  hiền nhân  chân  chính.  Chính  cái  thiếu  khôn  ngoan  đã  gửi  tôi  tới hiền nhân. Vậy thì làm sao tôi có thể hiểu được điều gì là trí huệ, thậm chí khi điều ấy có thể nói ra được, hay đã được nói ra? Những hiền nhân thực sự thì quá thực thà không đưa ra những câu trả lời trí huệ."

Hiền  nhân  thực  trao  cho  bạn  bản  thể  của  ông  ấy,  trao bản  thân  ông  ấy.  Hiền  nhân  thực  đơn  giản  làm  cho  ông  ấy thành  có  sẵn  cho  bạn  và nếu  bạn can đảm,  bạn  có  thể  uống và ăn bản thể ông ta. Đó chính là điều Jesus ngụ ý khi ông ấy nói  với  các  đệ  tử:  "Ăn  ta  đi,  uống  ta  đi!"  Thầy  phải  bị  ăn. Thầy phải bị hấp thu, bị tiêu hoá, chỉ thế thì bạn mới vớ được chân  lí  của  riêng  mình.  Chẳng  có  gì  để  học  cả  -  chẳng  có pháp để học, chẳng có học thuyết để học, chẳng có triết lí để học.

Phật nói tiếp,

‘Nếu vị bồ tát nói rằng mình tạo nên phật trường hài hoà, thì vị ấy nói sai. Tại sao vậy?

Vì Như Lai đã dạy rằng các phật trường hài hoà là không hài hoà, vậy mới gọi là phật trường hài hoà.’

Từ  ‘phật  trường’  có  tầm  quan  trọng  mênh  mông.  Bạn phải  hiểu  nó,  vì  đó  là  những  gì  tôi  đang  làm  ở  đây  -  tạo  ra phật  trường.  Chính  để  tạo  ra  phật  trường  mà  chúng  ta  đang đi, xa khỏi thế giới này, xa hẳn, để cho một loại năng lượng hoàn toàn khác có thể được làm thành có sẵn cho bạn.Phật  trường  nghĩa  là  một  tình  huống  nơi  vị  phật  đang ngủ của bạn có thể được đánh thức dậy. Phật trường nghĩa là trường năng lượng nơi bạn có thể bắt đầu trưởng thành, chín muồi, nơi giấc ngủ của bạn có thể bị phá vỡ, nơi mà bạn có thể được gây sốc để trở nên nhận biết; một trường điện từ tại đó  bạn  sẽ  không  thể  nào  rơi  vào  giấc  ngủ,  nơi  bạn  sẽ  phải thức tỉnh, bởi vì luôn luôn có những cú sốc được tạo ra mọi lúc.

Phật trường là trường năng lượng trong đó vị phật làm cho các sinh linh thành chín muồi, mảnh đất thuần khiết, thế giới  phi  phàm,  thiên  đường  trên  trái  đất,  nơi  hội  tụ  những điều  kiện  lí  tưởng  cho  trưởng  thành  tâm  linh  nhanh  chóng. Phật trường là bụng mẹ (matrix).

Từ ‘matrix’ có nguồn gốc la tinh. Nó có nghĩa là bụng mẹ. Từ chữ đó chúng ta có các từ ‘matter’ (vật chất), mother (mẹ) v.v.. Bụng mẹ cung cấp ba điều kiện cho cuộc sống mới được hình thành: nguồn các khả năng, nguồn năng lượng để khám phá các khả năng ấy, và nơi an toàn mà trong đó cuộc thám hiểm có thể xảy ra.

Đó là điều chúng ta đang dự định làm. Công xã mới ở đây sẽ là một thực nghiệm lớn về phật tính. Các năng lượng phải có sẵn cho bạn, các khả năng phải được làm rõ cho bạn. Bạn phải được làm cho nhận biết về tiềm năng của mình, và bạn  phải  được  cung  cấp  một  nơi  an  toàn  để  bạn  có  thể  làm việc - nơi mà bạn không bị phân tán bởi thế gian, nơi để bạn tiếp  tục  gắng  sức  mà  không  bị  người  đời  quấy  rầy,  nơi  mà chỉ một điều là có ý nghĩa: cách trở thành vị phật... Nơi mà mọi cái  khác đơn  giản  biến  mất  khỏi  tâm  trí  bạn  -  tiền  bạc, quyền lực, danh vọng; nơi mà tất cả những cái khác trở thành vô nghĩa, khi tất cả những cái khác trở thành đúng thực chất của  nó  -  thế  giới  bóng  hình  -  và  bạn  không  còn  bị  mất  hút trong những hình thức bề ngoài.

Maya thường lẩn trong hình tướng bên ngoài. Đó là ảo tưởng lớn nhất trong thế gian. Hình tướng đó nắm giữ quyền thống  trị  lên  tâm  trí  chúng  ta.  Phật  trường  là  nơi  bạn  được đem xa khỏi các hình tướng đó. Trong im lặng của công xã, trong bầu không khí không có xáo trộn, không có những điều cấm  kị,  thầy  và  đệ  tử  có  thể  đóng  kịch  một  cách  trọn  vẹn. Điều  tối  thượng  là  lúc  thầy  có  thể  chạm  chân  đệ  tử,  lúc  cả thầy và đệ tử đều mất hút vào trong cùng một thực tại.

Phật nói tiếp,

‘Nếu vị bồ tát nói rằng mình tạo nên phật trường hài hoà, thì vị ấy nói sai. Tại sao vậy?

Vì Như Lai đã dạy rằng các phật trường hài hoà là không hài hoà, vậy mới gọi là phật trường hài hoà.’

Bây  giờ  hãy  hiểu:  nếu  ai  đó  nói,  "Tôi  sẽ  tạo  ra  phật trường," và việc nhấn mạnh là vào cái ‘tôi’, thế thì phát biểu ấy  là  giả,  vì  một  người  mà  cái  ‘tôi’  vẫn  sống  thì  không  thể tạo  ra  được  phật  trường.  Chỉ  người  nào  không  còn  cái  ‘tôi’ bên  trong  mới  có  thể  tạo  ra  phật  trường.  Trên  thực  tế,  nói người  đó  tạo  ra  thì  cũng  không  phải;  ngôn  ngữ  là  không thích hợp.

Từ tiếng Phạn cho việc sáng tạo có nghĩa tốt hơn nhiều. Từ tiếng Phạn là nirpadayati. Nó có nhiều nghĩa. Nó có thể nghĩa  là  sáng  tạo,  nó  có  thể  nghĩa  là  hoàn  thành,  nó  có  thể nghĩa là chín muồi, nó có thể có nghĩa là chín chắn, nó có thể đơn giản nghĩa là làm phát khởi điều đó trong sự tồn tại. Đó là nghĩa đúng của từ này.Vị Phật không tạo ra, ông ấy chỉ phát khởi. Ngay cả nói rằng ông ấy phát khởi vẫn chưa hay; trong hiện diện của ông ấy, mọi sự xảy ra, trong hiện diện của ông ấy, mọi thứ phát khởi, các tiến trình bắt đầu. Chỉ hiện diện của ông ấy là ngọn lửa, tia lửa, và mọi việc bắt đầu  chuyển động, việc này kéo theo việc kia, và một dây chuyền lớn được tạo ra.

Đó là cách chúng ta đang làm ở đây. Tôi đơn giản ngồi trong phòng mình chẳng làm gì cả, và những người tìm kiếm chân  lí  từ  khắp  nơi  trên  thế  giới  đã  bắt  đầu  đổ  dồn  về  đây. Thậm  chí  tôi  cũng  chẳng  viết  bức  thư  nào...  chỉ  hiện  diện. Người  này  đến,  rồi  người  khác  đến,  thế  là  tạo  thành  một chuỗi.  Thời  điểm  đã  đến  lúc  cần  phải  có  một  phật  trường, cần  phải  có  một  bụng  mẹ,  bởi  vì  bạn  không  biết  đấy  thôi  - hàng nghìn người khác đang trên đường rồi. Họ đã đi, họ đã nghĩ tới việc đến.

Càng nhiều người có đó, phật trường sẽ có đó càng lớn, và  nó  sẽ  càng  mạnh.  Có  khả  năng  là  chúng  ta  có  thể  tạo  ra một trong những phật trường lớn nhất và mạnh nhất, mà thế giới  chưa  từng  biết  đến,  bởi  vì  cho  đến  ngày  nay  chưa  bao giờ  loài  người  lại  tìm  kiếm  ráo  riết  như  thế,  bởi  vì  cho  đến ngày  nay  chưa  bao  giờ  loài  người  đứng  trước  cuộc  khủng hoảng như vậy.

Chúng  ta  đang  đứng  ở  ngưỡng  của  cái  gì  đó  mới  sắp xảy ra cho nhân loại. Hoặc là nhân loại sẽ chết và biến mất, hoặc là chúng ta sẽ lấy bước nhảy, cú nhảy và con người mới sẽ  được  hình  thành.  Chúng  ta  đang  ở  đúng  vào  thời  điểm cách  đây  hàng  triệu  năm,  khi  các  loài  khỉ,  vượn  từ  trên  cây xuống  mặt  đất  sinh  sống  và  loài  người  được  hình  thành  và con người  mới được sinh ra. Lần nữa thời điểm ấy lại đang đến rất gần. Nó là khoảnh khắc rất nguy hiểm, vì có mọi khả năng...

Có thể là khỉ không thể sống sót trên mặt đất, nó có thể chết trên mặt đất, nhưng vài con khỉ đã chấp nhận nguy cơ. Và chúng phải đã bị bọn khỉ khác cho là điên khùng - hừ? - vì  từ  trước  chúng  vẫn  sống  trên  cây  và  cảm  thấy  hoàn  toàn hạnh phúc. Đồng loại của chúng bảo, "Chúng mày sắp điên rồi,  dại  quá.  Tại  sao  chúng  mày  lại  định  xuống  ở  mặt  đất? Tại sao lại tự gây phiền phức không cần thiết cho mình? Bố mẹ chúng ta, ông bà, cụ kị chúng ta, tất cả đều chẳng đã sống trên cây đấy sao?"

Lần nữa tình huống như thế lại  sắp xảy ra. Đã lâu rồi, con người không thay đổi cách sống. Một bước nhảy lượng tử quyết định có thể xảy ra ở cuối thế kỉ này. Hoặc con người sẽ  chết  trong cuộc  chiến  thế giới  thứ  ba,  hoặc  con  người  sẽ lấy bước nhảy và trở thành con người mới. Trước khi điều đó xảy ra, cần phải có một phật trường vĩ đại - một trường ở đó chúng ta có thể tạo dựng tương lai.

Nhưng bồ tát không thể nói, "Tôi sẽ tạo ra những phật trường hài hoà." Nếu nhấn mạnh là vào cái ‘tôi’, thì có nghĩa là người đó chưa phải là bồ tát. Ngay cả chư phật cũng dùng chữ  ‘tôi’,  nhưng  các  ông  ấy  luôn  luôn  nhấn  mạnh  rằng  nó không  tương  ứng  với  một  thực  tại  nào,  rằng  nó  chỉ  là  việc dùng ngôn ngữ, rằng nó chỉ là một tiện dụng mà thôi.

Và  Phật  nói,  "Các  phật  trường  hài  hoà  ấy  thậm  chí  là không hài hoà." Tại sao? - bởi vì hài hoà ngụ ý rằng xung đột vẫn  còn  sống  động.  Hài  hoà  nghĩa  là  những  phần  xung  đột vẫn có đấy, nhưng không còn xung đột nữa. Phật nói, hài hoà thực là khi nào các bộ phận xung đột đã tan biến vào thành thể thống nhất. Nhưng thế thì bạn không thể gọi nó là hài hoà được  nữa,  vì  hài  hoà  bao  hàm  nhiều,  hài  hoà  nghĩa  là  có nhiều  mảnh  trong  một  toàn  thể  hài  hoà.  Phật  nói,  hài  hoàthực là khi nhiều phần tử ấy không còn đó nữa; chúng đã trở thành một.

Cho  nên  hài  hoà,  hài  hoà  thực  sự,  không  thể  thậm  chí được gọi là hài hoà. Hài hoà thực đơn giản là sự thống nhất. Không  có  xung  đột,  không  có  va  chạm,  vì  tất  cả  các  mảnh tách biệt đã biến mất, đã tan biến.

Tại sao vậy?

Vì Như Lai đã dạy rằng các phật trường hài hoà là không hài hoà, vậy mới gọi là những phật trường hài hoà.’

Nhớ lấy, đấy là vấn đề do dùng ngôn ngữ không thích hợp. Đó là lí do tại sao Phật không ngừng nhấn mạnh để lưu ý bạn chớ có trở thành nạn nhân của cách diễn đạt ngôn ngữ không thích hợp.

Phật nói:

‘Subhuti, ông tưởng tượng có một người đàn ông và một người đàn bà đem  bố  thí  tất  cả  tài  sản  của  họ,  nhiều  như  cát  sông

Hằng, và một người khác trích một đoạn bốn câu nói về pháp của Kinh này, đem giảng cho nhiều người được hiểu. Do việc này, công đức của người sau sẽ nhiều vô lượng vô biên so với người trước.’

Tương truyền rằng tổ Huệ Năng, một trong những vị tổ thiền tông vĩ đại nhất, vị tổ thứ sáu theo truyền thống thiền, nhờ  nghe  bốn  câu  trong  Kinh  Kim  Cương  mà  được  chứng ngộ. Và ông ấy đi ngang qua chợ. Ông ấy đi mua bán cái gì đó, ông ấy thậm chí chẳng nghĩ gì tới chứng ngộ cả, tại bên đường, một người đang đọc Kinh Kim Cương. Người này đã để cả đời để đọc Kinh Kim Cương - ông ấy chắc hẳn phải là một loại kẻ sĩ hay một con vẹt - và có tật sính đọc kinh này đều đặn mỗi sáng, mỗi tối.

Trời xế chiều, chợ đã tan, mọi người về nhà mình còn Huệ  Năng  thì  đi  qua  đó.  Ông  ấy  chỉ  nghe  thấy  bốn  dòng kinh. Ông ấy đứng lặng người. Tương truyền ông ấy đứng đó cả đêm. Kinh Kim Cương đã hết, chợ vắng tanh, người tụng kinh đã đi mất, mà Huệ Năng thì cứ đứng đó, đứng đó, đứng đó.  Sáng  hôm  sau,  ông  ấy  đã  là  một  người  hoàn  toàn  khác. Ông  ấy  chẳng  bao  giờ  về  nhà  nữa,  ông  ấy  đi  vào  núi.  Thế giới trở thành chẳng còn liên quan nữa. Chỉ nghe thôi sao? - vâng, điều ấy là có thể nếu bạn biết cách nghe. Huệ Năng là một  người  vô  cùng  chất  phác  hồn  nhiên.  Đó  là  một  con người tuyệt vời.

Phật nói rằng công đức của người giảng bốn câu trong Kinh Kim Cương là vô lượng vô biên nhiều hơn so với công đức của một người đàn ông hay đàn bà đem bố thí hết tất cả tài sản nhiều như cát sông Hằng.

Từ bỏ không ích gì, thấu hiểu mới có tác dụng. Từ bỏ thế gian không dẫn bạn tới đâu cả; bạn phải hiểu biết. Từ bỏ là cố gắng ngu ngốc. Chỉ những kẻ ngu ngốc mới đem đi cho sạch;  hiền  nhân  tìm  cách  để  thấu  hiểu  việc  gì  đang  xảy  ra. Hiền nhân không bao giờ là kẻ trốn tránh. Chỉ những kẻ ngu mới  là  kẻ  trốn  tránh,  bởi  vì  họ  không  thể  đối  mặt  với  cuộc sống,  họ  không  thể  đương  đầu  với  cuộc  sống,  và  họ  không thể chấp nhận thách thức của nó. Họ không có đủ gan dạ. Họ chạy  lên  Himalayas,  họ  trốn  lên  các  tu  viện  Tây  Tạng  hay nơi nào đó khác. Họ trốn thế gian. Đây là những kẻ hèn nhát.Và tôn giáo là có thể chỉ nếu bạn có dũng cảm - cần tới can đảm mênh mông.

Phật nói những câu kinh này vô cùng quí báu, đến mức nếu  như  bạn  thực  sự  lắng  nghe  một  cách  toàn  bộ,  với  tấm lòng  rộng  mở,  nếu  như  bạn  nhạy  cảm  với  chúng,  thì  chúng có thể biến đổi cuộc đời của bạn. Đôi khi, chỉ một lời cũng đủ sức mạnh để làm nên biến đổi này.

Tôi  có  nghe  kể về một  người,  ông  ấy  phải  cũng  giống như  Huệ  Năng.  Ông  ấy  đã  rất  già,  sáu  mươi  lăm  hay  bẩy mươi tuổi rồi. Một lần ông ấy đi dạo buổi sáng, và một người đàn  bà  nào  đó  phải  đã  đánh  thức  con  mình  dậy,  hay  ai  đó khác, bên trong lều. Ông già đang trên đường và người đàn bà này nói, "Dậy đi! Sáng rồi, đêm đã hết!"

Ông già nghe những lời ấy. Hừ? - đấy thậm chí chẳng phải là Kinh Kim Cương, đấy chỉ là tiếng của một người đàn bà nói với ai đó, "Dậy đi! Đủ rồi! Con đã ngủ lâu rồi. Đêm đã hết, mặt trời đã lên rồi, sáng rồi!" và ông già đã nghe. Có lẽ ông ấy đang trong trạng thái tâm thức dễ tiếp nhận - buổi sáng sớm, chim hót cùng mặt trời, gió mát - và những lời nói ấy chạm vào tim ông ấy như một mũi tên: "Sáng rồi, con đã ngủ quá nhiều rồi, đêm đã hết rồi!" Ông già không trở về nhà nữa. Ông ấy rời thành phố, ngồi thiền trong một ngôi đền.

Nhiều người biết tin, gia đình ông ấy xô đến và họ hỏi, "Ông làm gì ở đây?"

Ông ấy nói, "Sáng rồi, đêm đã hết, và tôi đã ngủ đủ rồi. Thế là đủ! Tôi xin lỗi. Xin mọi người để tôi một mình. Tôi phải thức tỉnh. Cái chết sắp tới - tôi phải thức tỉnh."

Và bất kì khi nào ông ấy đi qua cánh cửa của người đàn bà  ấy  -  ông  ấy  chưa  bao  giờ  gặp  người  đàn  bà  ấy  -  ông  ấy đều tới và cúi đầu trước cửa. Đấy là ngôi đền của ông ấy và người đàn bà kia là thầy của ông ấy. Đó là một người phụ nữ bình thường, ông ấy chưa gặp bao giờ.

Đôi  khi,  chỉ  vài  lời,  thậm  chí  do  những  người  bình thường thốt ra, có thể rơi vào mảnh đất tốt là trái tim của bạn và  chúng  gây  nên  những  biến  đổi  thật  lớn.  Vậy  còn  nói  gì đến những lời của vị phật?...

Khi ấy, tôn giả Subhuti xúc động rơi nước mắt, bạch Phật rằng, ‘Bạch Thế Tôn, thật là huyền diệu, vô cùng huyền diệu, hỡi Diệt Độ, cách thức Như Lai giảng dạy nghĩa lí cao siêu tuyệt vời của Kinh này!

Nhờ  vậy,  tôi  đã  hiểu  và  đó  không  phải  là  một  cảm nhận.

Tại sao vậy?

Bởi vì các vị phật, những vị toàn giác, đã buông bỏ tất cả mọi cảm nhận.’

Rất hiếm khi một người với những phẩm chất như ông Subhuti lại khóc hay rơi nước mắt. Nhưng khi lòng từ bi ấy, khi tình yêu bao la ấy từ Phật đang mưa rào lên ông ấy, khi những  lời  như  kim  cương  ấy  đang  trút  lên  ông  ấy  như  cơn mưa... ông ấy đã xúc động.

Khi ấy, tôn giả Subhuti xúc động rơi nước mắt,

Nhớ lấy, không còn gì sâu sắc hơn những giọt nước mắt để  biểu  thị  lòng  biết  ơn,  không  có  gì  cao  hơn  những  giọtnước  mắt  để  cầu  nguyện.  Mới  vài  ngày  trước  đây,  Geet Govind đã tới từ Esalen. Anh ta không thể nói với tôi được một lời nào - chỉ nước mắt và nước mắt. Anh ta hơi xấu hổ. Anh ta muốn nói một điều gì đó, nhưng chẳng nói được gì.

Những  giọt  nước  mắt  ấy  thật  đẹp.  Từ  khi  trở  về  đây, anh  ta  cứ  khóc  luôn.  Trong  cả  hai  hay  ba  tuần  lễ  anh  ta  ở đây, anh ta đã khóc, và anh ta đã viết cho tôi: "Thưa  Osho, làm thế nào đây? Làm sao hết khóc được? Nước mắt cứ chảy mãi." Tác động... Anh ta đã tiếp xúc với tôi, do đó có nước mắt. Anh ta đã thấy tôi, do đó có nước mắt. Đôi mắt anh ta tràn  ngập  lòng  biết  ơn,  do  đó  có  nước  mắt.  Đôi  mắt  được mãn nguyện, do đó có nước mắt.

Bạn đừng bao giờ sợ khóc. Cái gọi là nền văn minh đã làm  cho  bạn  rất  sợ  khóc.  Nó  đã  tạo  ra  một  loại  mặc  cảm trong  bạn.  Khi  nước  mắt  tới,  bạn  cảm  thấy  bối  rối.  Bạn  bắt đầu cảm thấy, "Người khác sẽ nghĩ gì đây? Mình là đàn ông mà lại khóc à! Có vẻ đàn bà và trẻ con quá! Mình không nên khóc." Và bạn dừng những giọt nước mắt đó - thế là bạn đã giết chết cái gì đó đang lớn lên trong bạn.

Nước mắt vượt xa tất cả những gì tốt đẹp nhất mà bạn có được, bởi  vì  chúng  đến  từ  sự  tràn  ngập  của bản  thể bạn. Và  nước  mắt  không  nhất  thiết  biểu  hiện  nỗi  buồn;  đôi  khi chúng đến từ niềm vui lớn, đôi khi chúng đến từ an bình sâu xa và đôi khi chúng đến từ cực lạc và tình yêu. Trên thực tế, chúng chẳng liên quan gì tới nỗi buồn hay niềm hạnh phúc. Bất  kì  cái  gì  làm  khuấy  động  trái  tim  bạn  quá  nhiều,  bất  kì cái  gì  tràn  ngập  bạn,  bao  quanh  bạn,  chiếm  hữu  bạn,  bất  kì cái gì quá nhiều, khiến bạn không chứa đựng được nữa và nó bắt đầu tràn ra - điều đó đem lại nước mắt.

Vui  vẻ  chấp  nhận  chúng  đi,  thưởng  thức  chúng,  nuôi dưỡng chúng, chào đón chúng, và qua nước mắt bạn sẽ biết cách  cầu  nguyện.  Qua  nước  mắt  bạn  sẽ  biết  cách  nhìn. Những  đôi  mắt  tràn  trề  nước  mắt  có  khả  năng  thấy  được chân  lí.  Những  đôi  mắt  tràn  trề  nước  mắt  có  khả  năng  thấy được vẻ đẹp cuộc đời và những phúc lành của nó.

Khi ấy, tôn giả Subhuti xúc động rơi nước mắt, bạch Phật rằng,‘Bạch Thế Tôn, thật là huyền diệu, vô cùng huyền diệu, hỡi Diệt Độ, cách thức Như Lai giảng dạy nghĩa lí cao siêu tuyệt vời của Kinh này! Nhờ vậy, tôi đã hiểu...’

Subhuti nói, "Sự hiện diện của Thế Tôn, những lời tràn đầy từ bi, tình yêu và ân huệ của thầy đã đem đến cho tôi trí huệ. Nó đã cho tôi sáng suốt, tầm nhìn về chân lí là gì, và đó thực sự không phải là một cảm nhận." Subhuti nói rõ thêm, "Nhưng tôi xin nhắc thầy, đó không phải là cảm nhận, bởi vì không  có  người  nào  để  cảm  nhận  cả.  Đó  là  trí  huệ  thuần khiết."

Việc  biết  đã  nảy  sinh,  nhưng  không  có  người  biết  và không  có  cái  gì  được  biết  cả;  chỉ  việc  biết  nảy  sinh.  Nó  là việc biết thuần khiết. Không có phân chia giữa người biết và cái được biết và việc biết. Nó chỉ là việc biết.

‘Tại sao vậy?

Bởi vì các Đức Phật, những vị toàn giác, đã buông bỏ tất cả mọi cảm nhận.’

"Giờ đây tôi biết tại sao lại nói rằng chư Phật đã buông bỏ  hết  thảy  cảm  nhận,  bởi  vì  cảm  nhận  cần  có  người  cảmnhận và cái được cảm nhận, việc quan sát cần có người quan sát và cái được quan sát. Tất cả những cặp nhị nguyên ấy đã bị vứt bỏ. Chỉ còn lại cái một."

Điều đó rất khó giải thích.

Những lời của Michael Adams sẽ giúp bạn,

"Cần tất cả những lời này để nói lên điều ấy, nhưng có gì  để  nói?  Tại  đây  và  bây  giờ,  có  cái  gì?  Gió  thổi  qua  rặng cây; gió thổi và cây oằn xuống. Ta đã nói quá nhiều. Giờ đây điều ấy thật buồn cười, vì chân lí chỉ có một chữ. Cuộc sống là một từ; cái chết là một từ, hạnh phúc là một từ, Thượng đế là một từ. Gió và cây, con chim cổ đỏ và con hải cẩu, em bé và mặt trời là có thực. Cái còn lại chỉ là từ ngữ.

"Những từ ngữ mô tả mặt trời thậm chí còn không thực bằng những cái bóng, và còn lạnh lẽo hơn nhiều. Mặt trời là gì, tâm trí ồn ào và trái tim tham vọng không thể biết được, vì mặt trời thuộc loại khác, nó không làm ồn và không ham muốn gì cả. Nhưng mặt đất yên tĩnh và lặng lẽ dường như có thể  hiểu  được  mà  không  cần  một  cố  gắng  nhỏ  nào,  nó  biết mặt  trời  là  gì.  Dưới  cái  vẻ  bề  ngoài  như  đã  chết,  dưới  lớp tuyết phủ như tấm vải liệm, giữa mùa đông rét buốt, mặt đất trống trải và yên tĩnh biết rõ mặt trời là gì."

Đệ tử phải giống như mảnh đất khô nẻ - đất khô nẻ biết rõ đám mây là gì. Đệ tử phải giống như đất mong manh, cởi mở. Đất mong manh biết rõ mặt trời là gì. Nó không thể nói điều đó, nó không thể diễn tả điều đó, nhưng nó biết.

Đó  là  điều  ông  Subhuti  muốn  nói  qua  những  lời  này, "Trí  huệ  đã  nảy  sinh  trong  tôi.  Tôi  không  thể  nói  được,  tôi không có đó để thâu tóm nó, tôi không có đó để nắm bắt nó, tôi chỉ là trống rỗng - nhưng cảm nhận đã nảy sinh, trí huệ đã nảy  sinh, darshan đã nảy  sinh.  Tôi đã thấy  nhưng chẳng có người thấy."

Phật nói:

‘Đúng vậy, Subhuti!

Nếu có người nào nghe kinh này mà không nghi ngờ, không sợ hãi, không kinh khiếp...

Những lời kinh này giống như cái chết, như đóng đinh lên cây thập tự - bạn sẽ phải chết đi. Chỉ qua chết thì bạn mới hiểu sống là gì. Phục sinh là có thể nhưng chỉ sau khi bị đóng đinh  lên  cây  thập  tự.  Chính  vì  vậy  Phật  đã  nói  kinh  này  là nguy hiểm, và

Nếu có người nào nghe kinh này mà không nghi ngờ, không sợ hãi, không kinh khiếp, thì người này sẽ được phước đức vô lượng, là người thật hi hữu.

Còn nữa, Subhuti, sự nhẫn nhục hoàn toàn của Như Lai thực ra không phải là hoàn toàn.

Tại sao vậy? Bởi vì, Subhuti, trong một kiếp trước của ta, khi vua Kalinga xẻo thịt tay chân ta, lúc ấy ta không cảm nhận về cái ta, về con người, về linh hồn, về mạng sống. Tại sao vậy? Bởi vì, Subhuti, nếu lúc ấy ta có cảm nhận về cái ta, thì đồng thời ta cũng đã có cảm nhận về sự oán hận.’Phật nhắc lại cho Subhuti một cực hình ông ấy đã chịu đựng trong một kiếp trước, khi vua Kalinga đã cho chặt tay chân ông ấy. Phật nói, "Khi tay chân ta bị chặt, lưỡi ta bị cắt, mắt ta bị móc ra, ta vẫn quan sát và không thấy trong ta xuất hiện cái ‘tôi’ nào. Chẳng có ai để trông thấy, chẳng có ai để đau đớn về việc ấy. Nếu có một cảm nhận về cái ‘tôi’ xảy ra lúc  ấy,  có  thể  sẽ  kèm  theo  oán  giận.  Thế  thì  ta  sẽ  tức  giận ông vua đã giết ta và huỷ hoại ta, tuy nhiên ta đã không tức giận. Đã không có nổi giận."

Bản ngã đem đến giận dữ. Giận dữ là cái bóng của bản ngã. Bản ngã đem đến hung hăng, bạo hành. Một khi bản ngã biến mất, mọi bạo hành cũng biến mất. Một người trở thành tình yêu chỉ khi bản ngã đã hoàn toàn biến mất.

‘Và còn nữa, Subhuti, chính vì lợi ích của tất cả chúng sinh mà vị bồ tát phải bố thí như thế.

Tại sao vậy?

Bởi vì, Subhuti, sự cảm nhận của một con người, đơn giản là sự không cảm nhận.

Tất cả chúng sinh mà Như Lai đã nói đến, thực ra chẳng có chúng sinh nào.

Tại sao vậy? Bởi vì tất cả những gì có hình tướng đều là giả.

Như Lai nói đúng sự thật, không có gì khác hơn. Như Lai không nói sai.’

‘Subhuti, Như Lai đồng nghĩa với phản ánh như thế.’

Phật nói, "Ta chỉ nói những gì có đó - yatha bhutam. Ta không nói gì khác. Đó là lí do tại sao những tuyên bố của ta thật  ngược  đời,  thật  phi  logic,  bởi  vì  chân  lí  là  phi  logic. Muốn hiểu chân lí, các ông phải buông bỏ logic."

Đủ cho hôm nay.

X.        Chân không tuyệt đối

Câu hỏi thứ nhất:

Osho kính yêu,

Ngay cả trong mối quan hệ của tôi với thầy, ngôn ngữ càng ngày càng trở nên ít quan trọng. Tại sao phật và bồ tát cần nói để làm gì?

Bạn nói gì thế, việc nói gì vậy? Nó chưa bao giờ xảy ra cả.  Chẳng  ai  nói  điều  gì  và  chẳng  ai  nghe  điều  gì  cả.  Kinh Kim   Cương   không   chứa   đựng   câu   kinh   nào   trong   nó, Mahasatva,  đó  là  lí  do  tại  sao  nó  được  gọi  là  Kinh  Kim Cương. Nó  là trống rỗng hoàn toàn. Nếu bạn mắc kẹt trong từ ngữ thì bạn sẽ bỏ lỡ thông điệp. Kinh Kim Cương là trống rỗng tuyệt đối. Không có thông điệp nào trong nó. Không có gì để đọc và cũng chẳng có gì để nghe. Nó là im lặng hoàn toàn.

Nếu  bạn  đọc  được  điều  gì  đó  trong  Kinh  Kim  Cương, thì  bạn  đã  lỡ  nó  rồi.  Nếu  bạn  tìm  thấy  học  thuyết  nào  đó trong nó, triết lí nào đó trong nó, thế thì bạn phải đang tưởng tượng,  đấy  phải  là  giấc  mơ  của  bạn.  Phật  không  nói  gì  cả, ông Subhuti cũng chẳng nghe gì cả. Trong cái không-nói và không-nghe này, cái gì đó đã xảy ra - cái gì đó vượt ra ngoài từ ngữ. Ông Ananda đã cố gắng bắt lại cho bạn bằng từ ngữ, nhưng điều đó không hề được truyền đạt bằng từ ngữ. Đấy là giao cảm giữa hai cái trống rỗng.

Bạn ra bờ biển và bạn thấy buổi sáng, và không khí mát mẻ và những tia sáng mặt trời và những ngọn sóng, rồi bạn về nhà và kể lại  cho  ai đó  điều  bạn đã thấy. Thế  thì bạn kể toàn  bằng  lời.  Từ  ‘biển’  không  phải  là  biển,  từ  ‘mặt  trời’ không  phải  là  mặt  trời,  từ  ‘mát  mẻ’  cũng  chẳng  phải  là  sự mát  mẻ.  Làm  sao  bạn  truyền  cảm  được?  Bạn  mới  trở  lại  từ bãi biển và người yêu của bạn hỏi, ‘Có chuyện gì vậy?' Bạn đem tất cả những điều đã xảy ra vào từ ngữ, mặc dù bạn vẫn biết rõ rằng sự vật không thể gói ghém được trong từ ngữ, nó không thể được thu gọn lại trong từ ngữ. Từ ngữ sao mờ nhạt thế.

Cái gì đó chắc chắn đã xảy ra giữa Phật và ông Subhuti, cái gì đó siêu việt. Có thể họ chỉ nhìn vào mắt nhau. Sự hiện diện  của  Phật  làm  nẩy  ra  cái  gì  đó  trong  tâm  thức  ông Subhuti.  Ông  Ananda  cố  gắng  kể  lại  điều  đó  cho  bạn.  Bạn mù. Bạn không thấy được ánh sáng, bạn chỉ nghe được chữ

‘ánh sáng’.

Cho  nên  nhớ  lấy:  Kinh  Kim  Cương  không  có  chút  gì của  một  bản  kinh,  và  đó  là  lí  do  tại  sao  nó  lại  được  gọi  là Kinh  Kim  Cương,  quí  báu  nhất,  bởi  nó  không  chứa  đựng triết lí, hệ thống, lí thuyết, nào cả. Nó không chứa lời nào cả, nó là cuốn sách trống rỗng.Nếu  bạn  có  thể  quên  đi  các  từ  ngữ  và  đi  sâu  hơn  vào các  khoảng  trống  giữa  chúng,  nếu  bạn  có  thể  quên  đi  các dòng  và  có  thể  đi  sâu  hơn  giữa  các  dòng,  giữa  các  khoảng cách, giữa các chỗ dừng, thế thì bạn sẽ phát hiện được điều gì đã xảy ra. Đây không phải là truyền đạt bằng lời.

Cả  tôi  cũng  vậy,  tôi  nói  với  bạn  nhưng  tôi  vẫn  muốn nhắc  nhở  bạn  rằng  thông  điệp  của  tôi  không  nằm  trong  lời tôi.  Bạn  sẽ  phải  bước  lên  những  lời  này  để  nhận  nó.  Dùng những lời này như chiếc thang, như những bậc đá. Nhớ lấy, những bậc đá có thể biến thành chướng ngại nếu bạn không biết cách bước trên chúng.

Bạn phải lắng nghe cái im lặng trong im lặng. Mahasatva, Phật không nói một lời nào, và ông Subhuti cũng  chẳng  nghe  một  lời  nào.  Chính  vì  lòng  từ  bi  mà  ông Ananda đã lập vài bản đồ cho bạn. Bản đồ đó không phải là các quốc gia. Nếu bạn có tấm bản đồ Ấn Độ, thì bản đồ đó không phải là Ấn Độ, nó không thể là Ấn Độ được. Làm sao nó  lại  là  Ấn  Độ  được?  Nhưng  nó  có  thể  giúp  bạn  trong chừng  mực  nào  đó;  nó  có  thể  dẫn  bạn  tới  Ấn  Độ  thật.  Nó giống như như mũi tên trên cột cây số bên vệ đường; nó trỏ tới cái gì đó.

Toàn bộ Kinh Kim Cương chỉ ra sự im lặng, do đó có biết bao nhiêu mâu thuẫn trong nó, vì chỉ qua mâu thuẫn mà im lặng mới có thể được tạo ra. Mỗi từ được thốt ra đều phải có ngay một từ đối lập để chúng tiêu huỷ lẫn nhau và trong tỉnh thức, người ta cảm thấy cái im lặng.

Câu hỏi thứ hai:

Càng  đi  sâu  vào  trong  bản  thân  mình,  tôi  càng  cảm thấy một mình. Chỉ có cái không. Và đôi khi, nhìn vào mắt thầy, tôi cũng cảm thấy trống rỗng mênh mông.

Nếu  đó  là  điều  tự  nhiên  -  nếu  việc  một  mình  là  nền tảng,  là  chính  bản  chất  của  bản  thể  tôi  -  thì  làm  sao, ngay từ đầu, có thể nẩy ra ý nghĩ hão huyền rằng ta có thể  trở  thành  một,  rằng  ta  có  thể  yêu  một  ai  đó  vĩnh viễn?  Và  tại  sao  lại  đau  đớn  đến thế,  khi  ta  biết  đó  là ảo tưởng? Xin thầy làm rõ mối nghi ngờ của tôi.

Bạn  là  kẻ  nghi  ngờ  và  bạn  là  sự  nghi  ngờ.  Không  có nghi ngờ nào khác. Thứ nhất, khi bạn nói, "Càng đi sâu vào trong bản thân mình, tôi càng cảm thấy một mình," nếu bạn thực  sự  đi  sâu  vào  nội  tâm,  bạn  sẽ  cảm  thấy  cái  một  mình, nhưng bạn sẽ không cảm thấy, "Tôi một mình", bởi vì thế thì có  hai  cái:  cái  tôi  và  cái  một  mình.  Thế  thì  bạn  không  một mình.   Thế   thì   có   người   kinh   nghiệm   và   cái   được   kinh nghiệm,  người  quan  sát  và  cái  được  quan  sát.  Thế  thì  bạn không  một  mình;  cái  khác  có  đó  -  và  cái  khác  đó  là  kinh nghiệm.

Khi bạn thực sự đi sâu vào bản thân mình, bạn sẽ không tìm thấy bản thân mình; đó là toàn bộ điều cần hiểu. Các con sóng  chỉ  tồn  tại  trên  bề  mặt.  Nếu  bạn  đi  sâu  vào  trong  đại dương, bạn sẽ không tìm thấy sóng... hay bạn có thấy? Làm sao bạn có thể tìm thấy sóng ở dưới sâu được? Chúng chỉ tồn tại trên bề mặt, chúng chỉ có thể tồn tại trên bề mặt. Chúng cần gió để tồn tại.

Cái ‘tôi’ cũng chỉ tồn tại trên bề mặt, vì nó cần có cái

‘người’, gió của cái người, để tồn tại. Khi bạn đi sâu vào bảnthân mình, không còn có gió nữa, không còn cái người nữa. Làm sao có thể có cái ‘tôi’ ở đấy được? Tôi và người tồn tại theo một cặp, chúng không bao giờ tách rời nhau. Vâng, bạn sẽ  thấy  tính  một  mình,  nhưng  không  có  tính  ‘tôi’.  Và  một mình là đẹp. Để tôi nhắc bạn lần nữa: từ tiếng Anh một mình

‘alone’ có nghĩa là ‘all one’ tất cả một. Đó là cách nó được cấu tạo nên - all one tất cả một. Trên bề mặt, bạn là tách biệt với  tất  cả.  Thực  tế,  trên  bề  mặt  bạn  là  đơn  độc  vì  bạn  tách biệt với tất cả. Đi vào chiều sâu, khi bạn đã biến mất, không còn  phân  biệt  giữa  bạn  và  tất  cả.  Tất  cả  là  một,  bạn  không còn nữa, tính một mình hiện hữu.

Bạn nói "Càng đi sâu vào bản thân mình, tôi càng cảm thấy  một  mình."  Có  lẽ  bạn  tưởng  tượng  rằng  bạn  đã  đi  thật sâu vào bản thân mình. Tâm trí có thể cứ chơi các trò chơi. Nó  có  thể  chơi  trò  một  mình,  nó  có  thể  chơi  trò  đang  cầu nguyện,  nó  có  thể  chơi  trò  đang  thiền,  nhưng  nếu  cái  ‘tôi’ còn đó, thế thì bạn có thể chắc chắn đó là một trò chơi, chẳng có chút gì là thật xảy ra cả. Đó là lí do tại sao ham muốn về người khác sẽ xuất hiện.

Cái ‘tôi’ không thể tồn tại một mình. Nó cần có người khác để nâng đỡ nó, nuôi nấng nó, nuôi dưỡng nó. Nó sẽ đưa bạn  trở  lại  với  người  khác.  Đó  là  lí  do  tại  sao  khi  bạn  đơn độc, bạn thường bắt đầu nghĩ đến người yêu, bạn bè, bố, mẹ, thế  này  thế  nọ,  cả  nghìn  lẻ  một  thứ.  Bạn  tự  bịa  ra  ‘người’ tưởng tượng. Nếu một người bị để cô lập trong hơn ba tuần thì người đó sẽ bắt đầu nói với chính mình. Người đó tạo ra toàn bộ cuộc đối thoại. Người đó tự chia ra làm đôi - tôi và người. Người đó trở thành hai để trò chơi có thể được chơi.

‘Tôi’ không thể tồn tại tách biệt với ‘người’.

"Càng đi sâu vào bản thân mình, tôi càng cảm thấy một mình."

Không, bạn chỉ cảm  thấy đơn độc. Bạn đừng dùng hai từ này đồng nghĩa. Đơn độc là tiêu cực, một mình là tích cực. Đơn độc đơn giản nghĩa là bạn thiếu người khác. Người khác vắng mặt, có lỗ hổng trong bạn. Một mình nghĩa là bạn hiện diện, không có lỗ hổng trong bạn. Bạn hoàn toàn hiện diện, bạn tuyệt đối có đấy. Đơn độc là việc thiếu người khác, một mình là sự hiện diện của bản thể vĩnh hằng của bạn.

Bạn  bảo  "Chỉ  có  cái  không."  Không,  nếu  chỉ  có  cái không thế thì chẳng có vấn đề gì cả. Nếu chỉ có cái không và không có ai để biết nó, không có ai để cảm thấy nó, thế thì chẳng  có  vấn  đề  gì  cả.  Thế  thì  từ  đâu  ra  mà  có  nghi  ngờ? Làm  sao  nghi  ngờ  lại  nảy  sinh?  Không,  bạn  có  đấy.  Cái không đó là hư huyễn vì bạn có đấy. Làm sao nó lại có thể là cái không được? Đó chỉ là ý niệm của bạn.

Điều này thường xảy ra trong gia đình tôi khi tôi còn là đứa trẻ. Tôi lười lắm - tôi vẫn lười biếng - tôi lười lắm, cực kì  lười,  đến  nỗi  cả  nhà  chẳng  còn  hi  vọng  gì  với  tôi.  Vì  tôi chẳng làm việc gì cả, dần dần cả nhà quên mất sự tồn tại của tôi. Tôi cứ ngồi mãi ở một xó nhà, mắt nhắm hay mở, nhưng đối  với  mọi  người,  coi  như  tôi  vắng  mặt,  vì  thế  cuối  cùng mọi người quên mất là tôi hiện diện.

Đôi khi mẹ tôi cần thứ gì đó ngoài chợ, rau cỏ hay thứ gì đó, trong khi tôi vẫn ngồi yên trước mẹ tôi còn mẹ tôi thì nói,  "Dường  như  chẳng  có  ai  ở  đây  cả."  Mẹ  tôi  ngồi  ngay trước  tôi  và  nói  với  tôi,  "Dường  như  chẳng  có  ai  ở  đây  cả. Tôi cần người ra chợ mua rau." Và tôi vẫn ngồi ngay trước mẹ tôi còn mẹ thì nói, "Chẳng có đứa nào ở đây cả."

Tôi được coi là không ai cả. Thậm chí nếu có con chó hoang nào đi vào nhà, tôi cũng mặc kệ. Ngồi ngay gần cửa, con  chó  đi  vào  còn  tôi  quan  sát.  Mẹ  tôi  chạy  đến  và  bảo,"Chẳng có đứa nào ở đây đuổi con chó kia ra à?" Thế mà tôi vẫn ngồi đó.

Mọi  người  dần  dà  chấp  nhận  rằng  tôi  có  đó  cũng  như không. Nhưng điều đó cũng chẳng có gì khác biệt nhiều: tôi vẫn  ở  đó.  Tôi  đã  thấy  con  chó  vào  nhà,  tôi  đã  nghe  mẹ  tôi nói. Tôi biết tôi có thể thu xếp để đi chợ mua rau cho bà. Và tôi đã cười vào toàn bộ ý niệm - rằng mẹ tôi cứ bảo là chẳng có ai cả.

Đó là điều đang xảy ra cho bạn. Bạn có đó nhưng bạn cứ  bảo  là  cái  không  đang  có  đó.  Bạn  quên  mất  bản  thân mình, bạn không tính đến bản thân mình, bằng không thì bạn vẫn  có  đó.  Nếu  bạn  không  có  đó,  thì  ai  là  người  nói  cái không có đó? Thế thì có cái không khi bạn không có đó, thế thì  có  cái  không  thuần  khiết.  Trong  cái  thuần  khiết  đó,  có niết bàn, chứng ngộ. Đó là nơi quí báu nhất để hiện hữu, nơi thênh  thang  nhất  để  hiện  hữu.  Nó  là  nơi  mà  mọi  người  đều tìm kiếm, vì nó là vô biên, vô hạn, và thuần khiết của nó là tuyệt đối. Nó không bị ô nhiễm bởi bất kì cái gì; ngay cả bạn cũng không có đó. Có ánh sáng và có tâm thức, nhưng không có  cái  ‘tôi’.  Cái  ‘tôi’  giống  như  khối  tâm  thức  đông  cứng, đóng  băng.  Tâm  thức  tựa  như  băng  đã  tan,  chất  lỏng,  hay đúng hơn, như nước đã bốc hơi, đã trở thành vô hình.

Và bạn nói: "Và tại sao lại đau đớn đến thế, khi ta biết đó  là  ảo  tưởng?"  -  người  khác  đấy.  Nó  đau  đớn  bởi  vì  cái

‘tôi’  bắt  đầu  chết.  Nhận  ra  người  khác  là  ảo  tưởng,  nhận  ra tình yêu là ảo tưởng, là rất nặng nề, vì thế thì cái ‘tôi’ bắt đầu chết đi. Nếu bạn vứt bỏ cái ‘bạn’ thì cái ‘tôi’ không thể tồn tại được nữa. Và bạn không biết cái đẹp của việc vứt bỏ cái

‘tôi’.

Và  bạn  hỏi  "Nếu  đó  là  điều  tự  nhiên  -  nếu  việc  một mình là nền tảng, là chính bản chất của bản thể tôi - thì làm sao, ngay từ đầu, có thể nẩy ra ý nghĩ hão huyền rằng ta có thể trở thành một, rằng ta có thể yêu ai đó vĩnh viễn?"

Ý nghĩ này tới chỉ vì điều đó - vì tính một mình là nền tảng,  là  bản chất.  Các  kinh  sách  Hindu  nói  rằng  Thượng  đế một  mình.  Suy  nghĩ  một  chút,  quán  tưởng  Thượng  đế  một mình, một mình và một mình từ vĩnh hằng. Ngài chán sự một mình, nó đơn điệu. Ngài muốn tiêu khiển một chút, ngài tạo ra kẻ khác và bắt đầu trò chơi trốn tìm.

Khi bạn đã mệt mỏi với trò chơi, khi bạn trở nên ngán với trò chơi, thì bạn lại trở thành vị phật. Bạn lại vứt đồ chơi đi.  Chúng  do  bạn  tạo  ra,  giá  trị  do  bạn  tưởng  tượng  ra;  bạn đặt  giá  trị  lên  chúng.  Khoảnh  khắc  bạn  rút  đi  giá  trị  này, chúng liền biến mất; bạn lại một mình.

Khái niệm Hindu này cực kì có giá trị, có ý nghĩa. Nó nói Thượng đế một mình, điều đó trở nên đơn điệu, và ngài bèn tạo ra thế giới, kẻ khác, duy nhất chỉ để tán gẫu chút ít với kẻ khác, có đối thoại chút ít. Thế rồi, đã bao lần, ngài lại mệt  mỏi  và  chán  kẻ  khác  ấy,  ngài  biến  mất  vào  bản  thân mình,  ngài  tìm  lại  được  cái  không  của  mình  và  lại  thành thượng đế.

Tất  cả  các  bạn  đều  là  những  thượng  đế  đang  tự  lừa mình. Đó là lựa chọn của bạn. Cái ngày bạn chọn không theo cách này nữa, bạn sẽ được tự do. Đó là giấc mơ của bạn. Vì tính một mình, vì cái một mình là phẩm chất tinh tuý của bản thể bạn, người khác đã được tạo ra.

Thử  điều  đó  đi:  bỏ  ra  vài  tuần  lễ  đi  đến  vùng  núi  và ngồi  một  mình  và  bạn  sẽ  cảm  thấy  thích  thú  tuyệt  vời.  Mọi người đều mệt mỏi với quan hệ và ngán ngẩm chán chường. Đi lên núi và ngồi im lặng và bạn sẽ cảm thấy tuyệt vời thế, nhưng  sau  ba  hay  bốn  ngày,  năm  ngày,  bẩy  ngày,  ba  tuần, bạn sẽ bắt đầu nghĩ đến người khác. Vợ bạn lại trở nên hấpdẫn bạn. Bạn quên đi tất cả những cáu kỉnh, tất cả những cằn nhằn.  Bạn  quên  đi  tất  cả  những  điều  mà  cô  ta  đã  từng  gây cho bạn; bạn hoàn toàn quên tất cả. Cô ấy lại đẹp, cô ấy lại đáng yêu, cô ấy lại duyên dáng, khêu gợi. Hừ? - bạn lại đặt giá trị vào.

Thế thì bạn phải xuống núi về đồng bằng, và trong hai hay ba ngày bạn sống với vợ mọi sự đều tuyệt vời - một tuần trăng mật mới - và sau hai hay ba ngày mọi thứ lại thành khó khăn  lần  nữa, và bạn  lại  bắt  đầu  nghĩ đến  thiền  và  im  lặng. Cứ như vậy liên tục. Chỉ cần quan sát tâm thức của bạn cùng với những dao động của nó và qua nó bạn sẽ biết toàn bộ tiến trình của sự tồn tại, vì bạn là sự tồn tại thu nhỏ.

Con lắc của tâm thức cứ dao động liên tục giữa thiền và yêu, giữa một mình và bầu bạn. Và bởi vì tất cả các tôn giáo trên thế giới cho đến ngày nay đều hoặc nặng về tình thương hoặc nặng về thiền, và như vậy chúng vẫn phân mảnh, chúng không toàn bộ. Tôi đem đến cho bạn một tôn giáo toàn vẹn. Tôi không lựa chọn.

Chẳng  hạn,  Phật  đã  chọn  thiền.  Ông  ấy  đem  đến  cho bạn tình yêu về thiền, không tình yêu khác. Ông ấy chỉ dạy bạn hiện hữu một mình, tuyệt đối một mình và không gì khác nữa.  Điều  đó  là  tốt;  nó  cực  kì  tốt  cho  những  người  đã  mệt mỏi và chán ngán thế giới. Ông ấy cũng đã mệt mỏi và chán ngán  với  thế  giới  rồi.  Ông  ấy  là  vua,  không  phải  là  kẻ  ăn mày.  Ông  ấy  đã  mệt  mỏi  vì  phụ  nữ.  Phụ  vương  ông  ấy  đã chọn cho ông ấy những cô gái đẹp nhất nước; hậu cung của ông ấy là một trong những nơi đẹp đẽ nhất. Nếu bạn có trong nhà tất cả những phụ nữ đẹp nhất thế gian, bạn có thể sống ở đó được bao lâu? Thử nghĩ một chút mà xem! Một người đàn bà,  thế  cũng  đã  quá  đủ  rồi!  Bây  giờ  tất  cả  đàn  bà  đẹp  nhất nước  đều  có  đó.  Phải  phát  điên  lên.  Nếu  ông  ấy  trốn  chạy, cũng chẳng có gì lạ. Tất cả những thú vui đều dành cho ông ấy, mọi loại hoan lạc đều được dành cho ông ấy. Chẳng có gì lạ nếu ông ấy phát chán! Ông ấy đã chuyển sang cực đối lập. Kẻ khác quá nhiều. Ông ấy trốn vào rừng, ông ấy trở thành một mình.

Có  những  tôn  giáo  về  thiền,  như  Phật  giáo  và  Jaina giáo, và những tôn giáo nặng về tình thương, như Ki tô giáo và  Mô  ha  mét  giáo.  Và  điều  này  phải  được  hiểu.  Jesus  là người nghèo, Mohammet cũng vậy. Điều này không thể ngẫu nhiên  được.  Mahavira  là  vua,  Phật  cũng  vậy.  Hai  vị  vương giả đã đem lại cho thế giới những tôn giáo về thiền, còn hai vị nhà nghèo thì đem lại cho thế giới tôn giáo về tình thương.

Người  nghèo  không  thể  chán  người  khác  được.  Người nghèo  không  có  nhiều  cái  khác;  người  nghèo  khao  khát  cái khác.  Cái  khác  có  thể là đàn  bà  hay  tiền  bạc  hay  quyền  lực hay danh vọng hay Thượng đế; cũng chẳng khác biệt gì - cái khác là cần.

Ki  tô  giáo  và  Mô  ha  mét  giáo  là  hai  tôn  giáo  về  cầu nguyện, tình yêu - tình yêu Thượng đế, cầu nguyện Thượng đế. Trong Phật giáo và Jaina giáo không có chỗ cho Thượng đế chút nào vì không có chỗ cho cái khác. Tính một mình là đủ. Trong Phật giáo và Jaina giáo không tồn tại bất kì cái gì như cầu nguyện, lời nói không được biết đến; họ chỉ biết có thiền. Ki tô giáo lại  chẳng biết gì về thiền cả. Tất cả những đặc điểm trên không phải là ngẫu nhiên, chúng biểu lộ điều gì đó về những người sáng lập ra tôn giáo.

Tôi  đem  đến  cho  bạn  một  tôn  giáo  toàn  bộ;  một  tôn giáo  cho  phép  cả hai  việc.  Khi  nào  bạn  thấy  mệt  mỏi  về kẻ khác, thì đi vào thiền, nghiêng sang thiền. Khi nào bạn thấy mệt  mỏi  về  một  mình,  nghiêng  sang  yêu  đi.  Cả  hai  đều  tốt. Cả hai là mâu thuẫn nhau, nhưng qua mâu thuẫn đó nảy sinhniềm  vui  lớn.  Nếu  bạn  chỉ  có  một  thứ  thì  bạn  sẽ  không  có loại giầu có đó. Một thứ có thể cho bạn im lặng hoặc có thể cho  bạn  niềm  vui  lớn,  nhưng  cả  hai  có  thể  đem lại  cho  bạn cái  gì  đó  vô  cùng  quí  báu,  không  gì  sánh  được.  Có  cả  hai, chúng  có  thể  cho  bạn  cực  lạc  lặng  lẽ,  niềm  vui  an  bình. Trong  thâm  tâm  bạn  vẫn  còn  im  lặng  tuyệt  đối,  và  ở  phần ngoại  vi  là  điệu  vũ.  Và  mỗi  khi  im  lặng  nhảy  múa  hay  im lặng  ca  hát,  thì  đó  là  điều  phong  phú  nhất,  là đỉnh  cao  nhất của những  đỉnh cao. Chính vì vậy mà tôi nhấn mạnh cả hai việc.

Trong bữa tiệc tối, nhà văn George Bernard Shaw đứng một  mình  ở  góc  phòng.  Bà  chủ  nhà  đến,  hỏi  một  cách  lo lắng, "Ông không thích bữa chiêu đãi hôm nay sao?"

Bernard Shaw đáp, "Có chứ, và tôi chỉ thích một mình tôi thôi!"

Một linh cảm thiên tài đã giúp ông phát hiện ra chân lí vĩ đại này: bạn là kẻ duy nhất có thể làm bạn hài lòng. Lúc ấy  cuộc  sống  bắt  đầu  mang  phẩm  chất  của  cái  im  lặng. Nhưng  nếu  bạn  chỉ  thích  thú  với  một  mình  bạn,  mà  không thích kẻ khác, thì bạn bị thiếu mất chiều kia. Người ta nên có khả năng thích thú với mình và với kẻ khác nữa. Đó là điều tôi gọi con người toàn thể, con người thánh thiện.

Câu hỏi thứ ba:

Osho kính yêu,

Khi tôi nghe thầy nói, cũng như vào những lúc khác, tôi biết  rằng  tôi  biết  tất  cả  những  gì  cần  thiết  để  được chứng  ngộ.  Những  lúc  như  vậy,  có  phải  là  tôi  được chứng  ngộ  không?  Thầy  có  thể  giải  thích  tại  sao  việc

‘biết’ nông cạn ấy có thể trở nên sâu sắc và trở thành trạng  thái  bản  thể?  Hình  như  cái  biết  ấy  làm  tôi  mất tính hồn nhiên và khả năng kinh nghiệm hoàn toàn hơn, và  nó  làm  chậm  sự  phát  triển  của  tôi.  Tuy  nhiên,  biết rằng cái tôi của tôi vốn không tồn tại, nên tôi không có ý muốn phát triển nó.

Điều  đầu  tiên:  bạn  nói,  "Khi  tôi  nghe  thầy  nói,  cũng như vào những lúc khác, tôi biết rằng tôi biết tất cả những gì cần thiết để được chứng ngộ." Để được chứng ngộ, người ta chẳng cần gì cả, vậy thì làm sao bạn có thể biết tất cả những gì  cần  thiết  để  được  chứng  ngộ?  Chẳng  cần  cái  gì  để  được chứng  ngộ.  Chứng  ngộ  là  trạng  thái  tự  nhiên  của  bạn,  nó không phải là cái gì đó phải được tạo ra, chế tạo ra, sản xuất ra. Nếu bạn chế tạo ra cái gì đó mới, thế thì nhiều thứ sẽ cần có. Nếu bạn không chế tạo cái gì mới, bạn cần cái gì? Bạn đã chứng  ngộ  rồi.  Làm  sao  bạn  lại  phải  cần  đến  cái  gì  nữa? Chẳng cần gì cả.

Cho  nên  ý  niệm  của  bạn  rằng  bạn  nghĩ  "Tôi  biết  rằng tôi biết tất cả những cái cần thiết để được chứng ngộ" đang ngáng đường bạn. Chẳng cần gì để được chứng ngộ và cũng chẳng cần gì để được biết được chứng ngộ. Chứng ngộ đã có rồi,  đã  là  hoàn  cảnh  rồi.  Nó  không  phải  là  sự  thực  hiện,  nó chỉ là việc nhận ra. Không phải là bạn phải nỗ lực để đem nó lại; tất cả mọi điều bạn cần là không làm cố gắng nào cả. Vứtbỏ mọi nỗ lực - và bỗng nhiên nó có đó. Bạn không thể thấy nó  được vì  bạn  cứ  liên  tục nỗ  lực để thấy  nó.  Chính  nỗ  lực của bạn để thấy nó lại vận hành như một chướng ngại.

Và  bạn  nói:  "Những  lúc  ấy,  tôi  có  được  chứng  ngộ không?" Lúc nào bạn cũng chứng ngộ cả; không chỉ lúc bạn nghe  tôi  nói,  không  chỉ  lúc  bạn  đọc  cái  gì  đó  từ  Kinh  Kim Cương - không chỉ những khoảnh khắc đó. Bạn lúc nào cũng chứng  ngộ.  Từ  chính  lúc  bắt  đầu  đến  chính  lúc  cuối  cùng, bạn vẫn còn chứng ngộ. Bạn có thể cứ tự lừa dối mình rằng bạn không chứng ngộ bao lâu tuỳ ý, nhưng dẫu sao bạn vẫn chứng ngộ.

Cũng  giống  như  một  nam  diễn  viên  đóng  vai  phụ  nữ trong một vở kịch. Anh ta lúc nào cũng là đàn ông. Anh ta có thể tiếp tục giả vờ; thậm chí đôi khi anh ta có thể quên mất. Nếu anh ta là diễn viên giỏi, một diễn viên thực sự giỏi, thì anh ta có thể nhiễm ý niệm này và quên mất về nó. Đôi lúc anh ta có thể tưởng mình là phụ nữ, nhưng mỗi lần như vậy anh ta sẽ lại tự ý thức rằng mình là đàn ông.

Chính phép mầu là bạn cứ quên mất rằng bạn đã chứng ngộ, rằng bạn cứ quên mất điều đó, nhưng bạn đã chứng ngộ rồi.  Nhớ  lấy,  chứng  ngộ  không  phải  là  một  phẩm  chất  sắp xảy ra cho bạn trong tương lai nào đó. Bạn đã mang nó ngay từ đầu. Nó ở trong hơi thở bạn, nó ở trong nhịp đập trái tim bạn. Nó là chất liệu tạo nên bạn.

"Những  lúc  ấy,  tôi  có  chứng  ngộ  không?"  Không,  nếu bạn nghĩ rằng đôi khi mình chứng ngộ và đôi lúc thì không, thế thì bạn không chứng ngộ. Cái ngày bạn biết, khoảnh khắc bạn biết bạn bao giờ cũng chứng ngộ, thế thì bạn chứng ngộ. Một khi bạn đã cảm nhận sự chứng ngộ, thì nó bao giờ cũng ở quanh bạn, như hương thơm.

Mặc dù vậy bạn vẫn có thể cứ chơi cả nghìn lẻ một trò chơi.  Tôi  đang  chơi,  Phật  đang  chơi,  nhưng  điều  đó  chẳng khác  biệt  gì.  Thế  thì  trò  chơi  đang  được  chơi  với  nhận  biết hoàn toàn. Nó không vướng víu, nó không cầm tù.

Một  khi  bạn  chơi  trò  chơi  mà  vẫn  biết  rằng  đấy  là  trò chơi, thế thì không có vấn đề gì. Thế thì bạn có thể ở trong thế gian, thế thì bạn có thể là bất kì cái gì bạn thích là; nhưng trong  thâm  tâm,  bạn  biết  rằng  bạn  không  phải  là  cái  đó. Trong thâm tâm bạn vẫn còn cách xa. Bạn trở thành hoa sen

- bạn ở trong nước, ấy thế mà nước không dính vào bạn.

"Những  lúc  ấy,  tôi  có  chứng  ngộ  không?"  bạn  hỏi. "Thầy  có  thể  giải  thích  tại  sao  việc  biết  nông  cạn  ấy  có  thể trở nên sâu sắc và trở thành trạng thái bản thể?

Việc  biết  nông  cạn  không  thể  nào  trở  thành  trạng  thái bản thể được. Ngay cả việc biết thật sâu sắc cũng không bao giờ có thể trở thành trạng thái bản thể được. Bản thân tri thức là  trở  ngại.  Việc  biết  chưa  bao  giờ  trở  thành  bản  thể  -  dù nông cạn hay sâu sắc. Bạn đừng làm ra những phân biệt này. Đó  vẫn  là  những  mánh  khoé  của  tâm  trí. Đó  là  tâm  trí  hiểu biết.

Tâm trí hiểu biết có thể nói với bạn, "Phải đấy, tri thức nông cạn không thể đem đến cho đằng ấy chứng ngộ, nhưng nếu là tri thức sâu sắc thì sao?"

Điều này lần nữa lại là mưu mẹo chơi trên bạn. Sâu sắc sao? Thế thì chắc chắn bạn lại mắc vào cùng cái mạng nhện cũ. Tri thức, dù sâu sắc hay không sâu sắc, vẫn là nông cạn. Tri  thức  sâu  sắc  nhất  vẫn  cứ  là  nông  cạn,  việc  biết  là  nông cạn. Việc sống đó mới là trong cái sâu sắc mà bạn đang nói tới.Bạn  sẽ  phải  nhận  biết.  Tâm  trí  rất  láu  cá.  Nó  có  thể chấp nhận rất nhiều điều, nhưng rồi lại đem chúng vào từ cửa sau.  Nó  có  thể  nói,  "Đúng  đấy!  Tớ  hoàn  toàn  đồng  ý  với đằng  ấy.  Làm  sao  tri  thức  nông  cạn  có  thể  đem  đến  chứng ngộ cho đằng ấy được? Điều ấy là không thể được. Tớ sẽ bầy cho đằng ấy cách đạt được tri thức sâu sắc."

Bạn sẽ làm gì để thu được tri thức sâu sắc? Nó sẽ là tri thức nông cạn nữa vì tri thức là nông cạn. Nhiều nhất thì bạn sẽ  có  thêm  tri  thức  nông  cạn;  số  lượng  tăng  lên  và  qua  số lượng đó bạn sẽ có ảo tưởng rằng chúng trở nên sâu sắc.

Bạn có thể đi vào chi tiết sâu hơn, nhưng chi tiết không dẫn bạn đến chiều sâu. Bạn có thể biết một điều về một chủ đề hay một nghìn điều về một chủ đề; cũng chẳng khác biệt gì  -  tri  thức  bao  giờ  cũng  về  và  về.  Nó  chưa  bao  giờ  động vào  vấn  đề,  nó  chưa  bao  giờ  đạt  tới  mục  tiêu.  Mục  tiêu  chỉ được đạt tới bởi việc hiện hữu, và để hiện hữu, tri thức phải bị vứt bỏ đi hoàn toàn, toàn bộ, vô điều kiện; không chọn lựa rằng  "Cái  này  tốt,  giữ  lại  nó,  và  cái  kia  xấu,  vứt  nó  đi.  Cái này sâu sắc, giữ lấy nó, còn cái kia không sâu sắc, vứt nó đi." Nếu  bạn  còn  nắm  giữ  chút  gì  của  tri  thức,  thì  bạn  vẫn  còn chưa chứng ngộ. Và điều lạ lùng trong những điều lạ lùng là ở chỗ bạn đã chứng ngộ mà bạn cứ còn không chứng ngộ.

Câu hỏi này là từ Chipper Roth. Anh ấy phải là người mới đến chỗ này, anh ấy phải là người ngoài. Cứ ở lại đây đi. Chúng  ta  sẽ  lấy  đi  dần  dần  tri  thức  của  bạn.  Toàn  bộ  công việc  của tôi là  làm  cho người ta  trở nên  dốt  nát.  Dốt nát có chiều  sâu,  dốt  nát  có  cái  hồn  nhiên,  dốt  nát  là  sâu  lắng;  cái không  biết  không  có  giới  hạn  nào  cho  nó.  Cái  biết  bao  giờ cũng  có  giới  hạn.  Làm  sao  nó  có  thể  sâu  lắng  được?  Dù  tri thức  của  bạn  có  lớn  đến  đâu,  nó  cũng  sẽ  có  giới  hạn,  biên giới cho nó. Chỉ dốt nát là không có biên giới.

Người ta nói rằng khoa học là nỗ lực để biết càng ngày càng  nhiều  về  cái  càng  ngày  càng  ít.  Nếu  bạn  cứ  tiếp  tục cách tiếp cận này - để biết ngày càng nhiều về cái ngày càng ít - thì cuối cùng sẽ là gì? Cái cuối cùng sẽ là ở chỗ bạn biết tất cả về cái không có gì. Đó sẽ là kết luận logic.

Tôi  sẽ  nói  rằng  tôn  giáo  chính  là  cách  tiếp  cận  ngược lại:  biết  ngày  càng  ít  về  cái  ngày  càng  nhiều.  Và  kết  quả chung cuộc sẽ là gì? Một hôm... Bạn cứ biết ngày càng ít về cái ngày càng nhiều; rồi một hôm bạn chẳng biết gì về tất cả. Và đó là kinh nghiệm  - chẳng biết gì về tất  cả. Đấy là điều tôi gọi là dốt nát.

Roth, ở lại đây lâu thêm chút nữa đi, kiên nhẫn đi!

Câu hỏi thứ tư:

Osho kính yêu,

Tôi thích vở kịch này lắm trong những ngày này. Sáng nay  buổi  trình  diễn  thật  ngoạn  mục.  Mọi  sáng  tôi  đều náo nức chờ đợi khi tấm màn kéo lên sẽ đem tới cái gì. Tôi  tràn  ngập  với  thầy  nhưng  điều  đó  đem  tới  tiếng cười  chứ  không  phải  nước  mắt.  Nước  mắt  đi  đâu  cả rồi?

Sucheta, chúng ở trong tiếng cười của bạn đấy. Cười và khóc  đâu  có  khác  nhau.  Có  hai  kiểu  người:  người  khóc  và người cười. Bao giờ cũng có hai kiểu người này ở mọi nơi, toàn bộ sự tồn tại được phân chia thành hai bên - đàn ông vàđàn bà, âm và dương, tích cực/tiêu cực, ngày/đêm, sống/chết. Cho nên có phân chia này: người cười và người khóc.

Người  khóc  là  người  hướng  nội,  họ  dễ  dàng  đi  vào trong. Và khi bạn đi vào trong, bạn càng đi vào sâu, đôi mắt bạn  càng  đẫm  lệ.  Sucheta  là  người  hướng  ngoại,  cô  ấy  là phật cười. Geet Govind là phật khóc. Cô ấy là hướng ngoại, đi ra, một người Mĩ thực thụ. Cho nên khi cái gì đó tràn ngập cô ấy thì cô ấy sẽ cười.

Và  luôn  nhớ,  đừng  bao  giờ  bắt  chước  bất  kì  ai.  Nếu Geet Govind cố bắt chước Sucheta, anh ta sẽ khó khăn, tiếng cười của anh ấy sẽ rất nghèo nàn và nó sẽ có vẻ đồ rởm. Nếu Sucheta cố bắt chước Geet Govind, thì sẽ rất khó khăn đem đến nước mắt, và cho dù cô ấy có thể xoay xở được với trợ giúp nhân tạo, thì chúng sẽ không thật, chúng sẽ giả.

Người  hướng  ngoại  nên  đi  theo  con  đường  của  mình. Trong cuộc sống của họ, cái cười sẽ là năng lượng tràn ngập của họ. Tình yêu sẽ dễ dàng cho họ, thiền sẽ có chút ít khó khăn. Với người hướng nội, thiền sẽ dễ dàng hơn, tình yêu sẽ có chút khó khăn; nước mắt sẽ dễ dàng hơn, tiếng cười sẽ có chút khó khăn.

Bạn  chớ  bao  giờ  bắt  chước  bất  kì  ai,  chỉ  đi  theo  con đường  của  riêng  mình,  và  dần  dần  bạn  sẽ  thấy  biến  đổi  tới khi  bạn  chạm  tới  cực  điểm.  Chẳng  hạn,  nếu  bạn  cứ  cười mãi...  chẳng  hạn,  nếu  Sucheta  cứ  cười  tới  cực  điểm,  nước mắt  sẽ  trào  ra.  Sẽ  đến  một  thời  điểm  trong  cái  cười  mà  cái cười sẽ biến mất và nước mắt sẽ trào ra. Nếu Geet Govind cứ khóc,  khóc  và  khóc  mãi  trong  nước  mắt  với  nước  mắt  với nước  mắt  đến  tận  cùng,  thì  bỗng  nhiên  anh  ấy  sẽ  thấy  thay đổi  xảy  ra:  cái  cười  sẽ  phát  sinh.  Cách  mạng  chỉ  sinh  ra  từ cực điểm.

Có lần tôi đã nói chuyện cho một hội đồng Phật tử. Bây giờ việc nói với Phật tử rằng cách mạng là từ cực điểm, hay rằng chân lí chỉ có tại cực điểm, là rất khó vì họ tin vào trung đạo,  phương  tiện  vàng.  Con  đường  của  Phật  được  biết  là Majjhima Nikaya, trung đạo.

Tôi quên mất rằng họ đã là Phật tử. Tôi nói về cực điểm và tôi bảo họ rằng cuộc cách mạng xảy ra chỉ từ cực điểm, từ cực  điểm  nhất.  Chừng  nào  bạn  chưa  đạt  tới  cực  điểm  thì không có chân lí. Chân lí là tại cực điểm, cực này hay cực nọ

- nhưng tại cực điểm. Hoặc yêu ở cực điểm hoặc thiền ở cực điểm.

Họ vẫn kiên nhẫn - phật tử là những người kiên nhẫn; họ không giống người Mô ha mét giáo, họ sẽ không bắt đầu đánh  nhau  -  nhưng  tĩnh  lặng,  kiên  nhẫn  cũng  có  giới  hạn. Một phật tử không thể dung thứ được điều đó - mặc dầu Phật đã  nói  phải  dung  thứ.  Người  đó  đứng  dậy.  Người  đó  nói, “Thế  này  thì  quá  lắm.  Ông  quên  hoàn  toàn  toàn  rằng  con đường của Phật được biết là trung đạo sao?"

Thế  là  tôi  đã  nhớ  và  tôi  nói,  "Đúng,  tôi  biết,  nhưng chừng nào các anh còn chưa ở giữa cực điểm thì vẫn không có chân lí." Tôi đang nói về cực điểm, nó chẳng liên quan gì tới  điểm  giữa  cả.  "Nếu  các  anh  ở  tại  giữa  cực  điểm,  chính giữa,  thế  thì  lại  là  chân  lí.  Chân  lí  xảy  ra  chỉ  với  các  cực điểm."

Từ  cực điểm này, con lắc dao động sang cực kia. Cho nên, tốt, Sucheta, cười đi - cười đến cực điểm. Rồi một hôm bạn sẽ thấy cái cười của mình đem đến nước mắt đẹp.Câu hỏi thứ năm:

Người ta không thể tuyên bố rằng mình đã kinh nghiệm

Thượng đế được sao?

Nếu bạn đã kinh nghiệm, thì chính sự tồn tại của bạn là lời  tuyên  bố;  bạn  không  cần  phải  tuyên  bố.  Ít  nhất  thì  bạn cũng chẳng cần hỏi. Nếu tuyên bố tới, thì nó tới. Bạn có thể làm  gì?  Người  đã  kinh  nghiệm  Thượng  đế  sẽ  chẳng  quyết định điều gì, thậm chí không cả điều này - liệu người đó có phải tuyên bố hay không. Người đã kinh nghiệm Thượng đế thì  đã  vứt  bỏ  tâm  trí.  Bây  giờ  bất  kì  cái  gì  xảy  ra  người  đó cũng sẽ ở trong nó, người đó sẽ là toàn bộ trong nó. Nếu việc tuyên bố tới thì nó tới.

Điều ấy xảy ra cho Mansoor. Ông ấy tuyên bố, "Ana el- Haqq, ta là Thượng đế." Thầy ông ấy, Junnaid, bảo ông ấy, "Mansoor, điều này không phải. Ông sẽ lâm vào rắc rối. Ta cũng biết, nhưng ta chưa bao giờ tuyên bố vì ông biết những người Mô ha mét giáo này tất cả đang ở xung quanh - họ sẽ giết ông."

Nhưng Mansoor nói, "Tôi có thể làm được gì? Khi ngài tuyên bố thì tôi có thể làm được gì? Bỗng nhiên ngài nắm lấy tôi và tuyên bố."

Junnaid sợ hãi đến mức ông ấy đuổi Mansoor khỏi môn phái mình. Ông ấy nói, "Ông đi đi, ông đi chỗ nào khác đi. Ông sẽ gây rắc rối, và ông cũng sẽ làm cho ta bị rắc rối."

Nhưng Mansoor nói, "Tôi có thể làm được gì? Nếu ngài muốn gây rắc rối cho chính ngài, tôi có thể làm được gì?" Và ông ấy đã lâm vào rắc rối. Nhưng cũng đúng là ông ấy không thể  làm  được  gì  cả.  Ông  ấy  đã  tuyên  bố  vào  khoảnh  khắc cuối  cũng từ cây thập  tự: "Ana el-Haqq, ta là Thượng  đế" - và cười.

Ai đó hỏi từ đám đông, "Nếu ông có thể phủ nhận, nếu ông  có  thể  vẫn  nói  rằng  ông  đã  sai  khi  tuyên  bố  bản  thân mình là Thượng đế, thì vẫn còn có hi vọng rằng ông có thể được tha thứ."

Ông  ấy  cười  và  nói,  "Nhưng  tôi  có  thể  làm  được  gì? Ngài tuyên bố đấy chứ."

Và bạn đang hỏi tôi: "Người ta không thể tuyên bố rằng mình đã kinh nghiệm Thượng đế được sao?" Nếu Thượng đế tuyên  bố,  tốt.  Nếu  Thượng  đế  không  tuyên  bố,  xin  giữ  yên tĩnh. Để điều đó cho ngài.

J. Donald Walters viết:

Vài  năm  trước  đây  tôi  đã  gặp  một  người  đang  hò  hét diễn  thuyết,  có  vẻ  say  sưa,  và  với  vẻ  ta  đây  quan  trọng,  về cách giải thích của anh ta về việc nên cai quản vũ trụ thế nào. Tôi quên mất câu chuyện ra sao, nhưng tôi ngẫu nhiên muốn nói  rằng  tôi  nghĩ  tôi  đã  gặp  có  lẽ  sáu  người  trong  đời  tôi, những người biết Thượng đế. Anh ta giang tay ôm ghì, cánh tay  đầy  lông  lá,  "’Run  lên  đi!"  anh  ta  kêu  lên  giọng  khàn khàn. "Ông gặp người thứ bẩy rồi."

Donald  Walter  viết  rằng  ông  không  thể  nào  tin  rằng người này đã kinh nghiệm Thượng đế. Vì ông nghĩ, nếu bạn đã  kinh  nghiệm  Thượng  đế,  làm  sao  bạn  lại  công  bố  một cách hiển nhiên như thế: "Run lên đi! Ông đã gặp người thứ bẩy rồi"?

Nhưng đấy không phải là ý kiến của tôi. Điều ấy có thể chứ... vì đôi khi Thượng đế cũng khàn giọng; đôi khi rất taonhã  và đôi  khi  rất  khàn  khàn.  Thượng  đế tới  dưới  mọi  hình dáng và kích thước. Đôi khi tay ngài rất rất mềm mại và đôi khi rất lông lá. Ngài tới theo đủ mọi con đường. Con đường của ngài là bí ẩn.

Cho nên nếu ngài muốn tuyên bố qua bạn, lên trên nóc nhà  và  để  cho  ngài  tuyên  bố.  Nhưng  nếu  ngài  không  muốn tuyên  bố  và  bạn  tuyên  bố  theo  ý  riêng  bạn,  bạn  sẽ  gặp  rắc rối. Nếu ngài muốn dính líu vào rắc rối, đấy là việc của ngài, nhưng bạn  chớ quyết  định về phần  của bạn, bằng không đó sẽ chỉ là trò chơi bản ngã.

Đọc câu chuyện này của Donalf Walters, tôi cảm nhận rất  nhiều  về  cái  người  đã  nói,  "Run  lên  đi!  Ông  gặp  người thứ bẩy rồi."

Walters viết có ý kết án. Ông ấy nghĩ đây không phải là cách  thức.  Ai  sẽ  quyết  định  cách  thức  là  gì?  Chẳng  ai  nên quyết định cả. Tôi là ai để bảo bạn rằng bạn không nên tuyên bố?  Nếu  ngài  muốn  tuyên  bố,  tôi  là  ai  mà  bảo  bạn?  Cứ  để cho ý chí của Ngài được thực hiện.

Nhưng luôn nhớ, đấy không nên là quyết định của bạn. Nếu bạn quyết định tuyên bố, điều đó đơn giản nghĩa là bạn chưa chứng ngộ. Thế thì tâm trí đang chơi thủ đoạn lớn nhất. Thế thì tâm trí sắp phát điên.

Câu hỏi thứ sáu:

Osho kính yêu,

Một  cô  bạn  thân  của  tôi  ở  phương  Tây  đã  gửi  một  lá thư tới thầy để xin tên sannyas và rồi lại đến đây trước khi  cô  ấy  nhận  được  câu  trả  lời  và  nhận  tính  chất sannyas ở đây. Cái tên cô ấy được trao cho theo thư là một loại tên hoàn toàn khác với tên mà thầy đã đặt cho cô  ấy  ở  đây.  Tôi  rất  lấy  làm  bối  rối  khi  tôi  nghe  thấy điều  này  vì  tôi  bao  giờ  cũng  nghĩ  về  tên  tôi  như  con đường  của  mình.  Tôi  đã  dùng  nó  để  định  hướng  mình khi  tôi  bị  lẫn  lộn.  Ý  nghĩa  của  tên  thầy  đặt  cho  chúng tôi là gì thực tế là gì?

Veera, tất cả đều là phân bò linh thiêng. Bạn chớ có bị lừa  bởi  cái  tên.  Bạn  bao  giờ  cũng  khao  khát  nắm  bắt  cái  gì đó, để làm cái gì đó to ra từ cái chẳng có gì. Cái tên tôi đặt cho bạn chỉ giống như những chuyện vặt dịu ngọt của những người yêu. Đừng làm nhặng sị lên về chúng.

Thực tế, một khi tôi đặt tên cho bạn, đừng bao giờ tới hỏi tôi về ý nghĩa của nó lần nữa vì tôi quên mất rồi. Chính trong khoảnh khắc tôi tạo ra nó thì mới có ý nghĩa quanh nó. Thế  thì  làm  sao  mà  tôi  nhớ  được?  Tôi  phải  đã  đặt  đến  ba mươi nghìn tên hay hơn thế.

Tên thì chỉ là tên thôi; bạn vô danh. Không tên nào hạn chế bạn  cả,  không  tên  nào  có  thể  hạn chế được bạn.  Chúng chỉ  là cái  nhãn  được  dùng  -  một  thứ  tiện  dụng, chẳng  có  gì tâm linh trong đó cả. Nhưng bởi vì tôi chú ý quá nhiều vào tên bạn và tôi giải thích nó cho bạn, nên bạn bị mắc vào nó. Đấy chỉ là cách tôi biểu lộ chú ý của mình lên bạn, chẳng có gì  khác;  chỉ  là  cách  tôi  biểu  lộ  tình  yêu  của  tôi  với  bạn, chẳng là gì khác.Câu hỏi thứ bẩy:

Osho kính yêu,

Tại  sao tôi  bao giờ  cũng  buồn ngủ trong bài nói?  Đôi khi  tôi  không  thể  đừng  so  sánh  bản  thân  mình  với những người ngồi tuyệt đối tĩnh lặng, uống lấy thầy, và điều đó làm cho tôi cảm thấy giống như tôi phải đi xa, đặc biệt khi mọi người tới tôi sau bài nói và nói, ‘Hôm nay không đáng kinh ngạc sao?’

Có  thể  nhiều  thứ  nữa  sẽ  tới  qua  tôi  nếu  tôi  chỉ  chấp nhận rằng bài nói là một chỗ tốt cho tôi ngủ.

Đấy là một chỗ hoàn hảo. Đừng lo nghĩ về những người đến  và  nói  với  bạn;  chắc  họ  đùa  đấy  thôi.  Bạn  ngủ  say.  Họ phải cố quấy rối bạn, họ phải cố tạo ra ghen tị nào đó trong bạn. Họ phải thực sự ghen tị về bạn - rằng bạn ngủ kĩ thế, lại còn ngáy nữa, còn những người đáng thương này thì chỉ có ngồi  đấy.  Họ  muốn  quấy  rối  bạn.  Đừng  lo.  Cứ  ngủ  đi.  Bạn phải đi xa, nhưng trong giấc ngủ, không ở đâu khác.

Trò  chơi  đang  trôi  dạt  vào  cái  chán  ngán  toàn  bộ  thì một  người  trong  đám  đông  bất  thần  buông  ra  một  tràng  vỗ tay. Người ngồi cạnh anh ta nói, "Sao anh lại làm như vậy?"

"Rất  tiếc",  anh  ta  trả  lời,  "Tôi  đang  cố  giữ  cho  mình tỉnh thức."

Bạn không biết người ta phải khó khăn đến đâu để giữ cho mình tỉnh thức. Bạn chỉ đi vào trong giấc ngủ, thảnh thơi trong  đó.  Nếu  bạn  có  thể  chấp  nhận  điều  đó  một  cách  toàn bộ, thì điều đó sẽ trở thành một kinh nghiệm lớn.

Tâm  trí  bao  giờ  cũng  tạo  ra  xung  đột.  Nếu  bạn  không ngủ, tâm trí nói, "Mình cảm thấy sẽ dễ chịu nếu mình có thể ngủ."  Nếu  bạn  ngủ,  tâm  trí  nói,  "Đằng  ấy  đã  lỡ  điều  gì  đó, đằng ấy không nên làm điều này." Tâm trí bao giờ cũng tạo ra xung đột, va chạm. Nó chẳng bao giờ hạnh phúc với bất kì cái  gì.  Vứt  bỏ  tâm  trí  đó  đi.  Nếu  giấc  ngủ  tới  một  cách  tự nhiên, thế thì cho phép nó. Trong chính việc chấp nhận đó và sự biến mất của tâm trí, bạn sẽ nghe thấy Kinh Kim Cương.

Patanjali  nói  ngủ  chính  là  ở  ngay  cạnh  samadhi.  Một giấc ngủ tốt, một giấc ngủ sâu, và samadhi chỉ khác nhau ở một  chiều:  samadhi  có  nhận  biết,  ngủ  không  có  nhận  biết. Nhưng nhận biết có thể xảy ra trong giấc ngủ. Bạn chớ làm cho  mình  bị  rắc  rối,  đừng  phân  chia  mình.  Nếu  giấc  ngủ không đến, hoàn toàn tốt, giữ tỉnh thức, nhưng thế thì nó sẽ không  phải  là  nỗ  lực.  Nếu  giấc  ngủ  tới  thế  thì  rơi  vào  giấc ngủ,  thế  thì  đừng  cố  gắng  giữ  cho  bạn  tỉnh  thức.  Và  tôi không định nói rằng nếu giấc ngủ không tới thì bạn vẫn phải cố lên giường nằm. Chấp nhận bất kì cái gì đang trong hoàn cảnh đi. Chấp nhận thực tại như nó xảy ra trong khoảnh khắc nào đó. Là toàn bộ trong khoảnh khắc đó.

Đó  là  toàn  bộ  thông  điệp  của  tôi,  hoàn  toàn  trong khoảnh khắc đó. Đây là ham muốn: "Mình không nên ngủ." Tại sao? "Điều này là không tâm linh" - ngồi trong khi nghe bài nói và ngủ. Tại sao? Ngủ là một hoạt động hoàn toàn tâm linh, một hoạt động tâm linh lớn. Nó cũng tốt như ngồi đây và  suy  nghĩ;  mơ  cũng  tốt.  Mơ  chỉ  là  dạng  nguyên  thuỷ  của suy nghĩ, nhiều mầu sắc hơn. Người khác suy nghĩ, bạn mơ. Khác nhau gì nào? Mơ tốt, ngủ tốt, thảnh thơi.

Rồi một hôm, từ thảnh thơi này, bạn sẽ bắt đầu trở nên nhận biết và tỉnh táo, nhưng tỉnh táo đó sẽ có phẩm chất khác cho  nó.  Nó  sẽ  không  bị  ép  buộc,  nó  sẽ  không  bị  bạn  thaotúng;  nó  sẽ  tới.  Rồi  một  hôm  bỗng  nhiên  ngay  giữa  bài  nói bạn sẽ mở mắt ra, tươi tắn, trẻ trung, từ giấc ngủ sâu, và cái gì đó, chỉ một lời, có thể đi vào bản thể bạn và sẽ làm biến đổi bạn.

Toàn  bộ  Kinh  Kim  Cương  đâu  có  cần  khi  Huệ  Năng nghe thấy bốn câu - thế là đủ. Đôi khi chỉ một lời từ vị phật cũng đủ; nó đi như một mũi tên và xuyên vào tim bạn và bạn không còn như cũ nữa.

Cho  nên  đừng  lo  nghĩ.  Thảnh  thơi  cho  thoải  mái.  Và nếu bạn đã thảnh thơi  kĩ và bạn  mở mắt ra, đôi khi điều  ấy lại có thể - có thể xảy ra việc gặp gỡ giữa bạn và tôi. Và bạn sẽ tươi tắn thế từ giấc ngủ, không suy nghĩ, không biết bạn là ai...

Bạn  không  biết  sao?  -  đôi  khi  sự  việc  xảy  ra  vào  buổi sáng khi bạn tỉnh dậy, phải mất vài giây để bạn nhận ra mình là ai; tâm trí phải có thời gian mới trở lại. Đôi khi bạn thậm chí không thể nào nhận ra bạn đang ở đâu. Bỗng nhiên thức dậy  vào  giữa  đêm,  mọi  người  sẽ  tự  hỏi  mình  là  ai,  mình  ở đâu.  Người  ta  sẽ  phải  mất  chút  thời  gian  để  thu  lại  chính mình.

Cho nên điều ấy là có thể, ngủ, rồi một hôm ngay giữa lúc ngủ bạn nghe thấy tiếng tôi. Bỗng nhiên bạn tỉnh dậy và bạn  không  biết  mình  là  ai,  mình  ở  đâu.  Đó  là  đúng  khoảnh khắc tôi đi vào bạn.

Cho nên đừng lo nghĩ, bất kì cái gì xảy ra cũng đều tốt. Tất  cả  đều  được  chấp  nhận  ở  đây.  Tôi  chấp  nhận  bạn  như bạn hiện thế. Tôi không có cái ‘phải’ nào với bạn.

Câu hỏi cuối cùng:

Osho kính yêu,

Tại  sao  mọi  người  không  thể  hiểu  được  tôn  giáo  của nhau? Tại sao bao giờ cũng có nhiều xung đột thế?

Bản ngã đấy. Nó chẳng liên quan gì tới tôn giáo cả, chỉ là  bản  ngã  thôi.  Bất  kì  cái  gì  của  bạn  cũng  đều  phải  là  tốt nhất trên thế giới. Bất kì cái gì của người khác đều không thể tốt nhất được, không thể được phép là tốt nhất trên thế giới.

Vợ  bạn  là  người  đàn  bà  đẹp  nhất,  chồng  bạn  là  con người đẹp nhất; bạn là người vĩ đại nhất trên thế giới. Bạn có thể không nói như thế, nhưng bạn nói điều đó theo cả nghìn lẻ một cách. Và bất kì cái gì thuộc vào bạn cũng phải là tốt nhất.  Mọi  người  giống  hệt  trẻ  nhỏ.  Trẻ  nhỏ  cứ  tranh  nhau: "Bố tao có thể đánh bại bố mày mọi lúc."

Một  cậu  nhỏ  đang  kể  chuyện  cho  một  cậu  nhỏ  khác, "Mẹ tao là nhà hùng biện vĩ đại. Mẹ tao có thể nói về bất kì chủ đề nào trong hàng giờ."

Đứa  kia  nói,  "Thế  chẳng  là  gì  cả.  Mẹ  tao  mới  là  nhà hùng  biện  vĩ  đại,  mẹ  tao  có  thể  nói  chẳng  cần  chủ  đề  nào trong hàng giờ. Chẳng ai biết được mẹ tao đang nói gì."

Mọi người cứ khoe khoang khoác lác về những cái của mình, về mọi thứ, cả về tôn giáo nữa.Con của Mulla Nasrudin hỏi anh ta, "Bố ơi, nếu người Mô  ha  mét  giáo  bỏ  tôn  giáo  mình  và  trở  thành  người  theo đạo Hindu hay Ki tô giáo thì bố gọi người đó là gì?"

Mulla trở nên rất giận dữ và anh ta nói, "Nó là đồ phản bội! Nó đáng phải bị bắn. Đây là tội lỗi lớn nhất trên thế giới

-  đổi  tôn  giáo  của  mình,  phản  bội  tôn  giáo  mình.  Nó  là namak haram - nó đã phản bội lại mình.”

Thế  rồi  đứa  con  lại  hỏi,  "Thế  bố  ơi,  nếu  người  Hindu hay  người  Ki  tô  giáo  trở  thành  người  Mô  ha  mét  giáo  thì sao?"

Mulla mỉm cười, kiểu Jimmy Carter mỉm cười. Anh ta nói, "Điều ấy vĩ đại đấy. Người đó là khôn ngoan. Người đó nên được hoan nghênh và kính trọng, tôn kính. Người đó biết chân  lí  là  gì  và  người  đó  là  can  đảm.  Người  đó  là  người chuyển đạo, con ạ!"

Bây  giờ  mọi  thứ  đã  thay  đổi.  Nếu  người  Mô  ha  mét giáo trở thành người theo Hindu giáo hay Ki tô giáo, người đó là kẻ phản bội; nếu người Hindu giáo hay Ki tô giáo trở thành  Mô  ha  mét  giáo  thì  người  đó  là  người  chuyển  đạo  và người đó là con người vĩ đại và người đó nên được tôn kính và kính trọng. Người đó là khôn ngoan vì người đó đã thừa nhận tôn giáo thực là gì.

Đó  là  cách  bản  ngã  chúng  ta  vận  hành.  Đó  là  lí  do  tại sao các tôn giáo, thay vì đem lại hoà bình cho thế giới, thì đã từng  là  nguyên  nhân  của  các  cuộc  chiến  tranh  đẫm  máu. Nhiều  người  đã  bị  giết  nhân  danh  tôn  giáo  hơn  bất  kì  nhân danh  nào  khác.  Thậm  chí  các  chính  khách  cũng  không  thể vượt  qua  được  cái  gọi  là  những  người  được  gọi  là  tôn  giáo trong việc giết người. Những kẻ giết người lớn nhất đã là nhà thờ và đền Hồi giáo và đền thờ.

Trong  tương  lai  cái  xấu  xa  này  cần  phải  bị  vứt  bỏ;  nó nên  bị  vứt  bỏ  ngay  lập  tức.  Tôn  giáo  là  lựa  chọn  cá  nhân. Nếu  ai  đó  không  thích  hoa  hồng,  bạn  đâu  có  giết  người  đó mà  bạn  cũng  không  nói  rằng  người  đó  xấu,  bạn  không  nói rằng người đó sai. Bạn nói rằng đấy là sở thích của người đó. Người  đó  không  thích  hoa  hồng;  chấm  hết.  Tôi  thích  hoa hồng. Nhưng đấy là vấn đề sở thích. Không có vấn đề chân lí trong  đó,  không  có  tranh  luận  về  nó  và  không  có  lí  do  để chứng minh tại sao tôi không thích hoa hồng. Nếu tôi không thích,  thì  tôi  không  thích.  Nếu  bạn  thích,  thì  bạn  thích. Không có xung đột. Tôn giáo cũng nên là như vậy.

Ai  đó  thích  Jesus  -  hoàn  toàn  tuyệt  vời.  Ai  đó  thích Phật,  ai  đó  thích  Krishna  -  chỉ  là  sở  thích.  Tôn  giáo  không nên có liên quan gì với cao quí. Nó nên thuần tuý là sở thích. Thế thì sẽ không có xung đột, thế thì sẽ không có tranh biện không cần thiết vẫn diễn ra hàng thế kỉ. Thay vì cầu nguyện, người ta tranh biện. Toàn bộ năng lượng mà người ta đã đổ vào  tranh  biện,  nếu  như  được  dồn  vào  cầu  nguyện  thì  họ chắc đã biết điều thiêng liêng là gì. Nhưng người ta cứ tranh biện,  các  cuộc  tranh  luận  lớn  cứ  tiếp  diễn,  và  chẳng  có  gì được chứng minh cả vì chẳng cái gì có thể được chứng minh.

Nếubạn yêu Jesus, nó cũng đúng hệt như khi bạn yêu một người đàn bà. Bạn không thể chứng minh được điều gì. Tại sao?... Và bất kì cái gì bạn  chứng minh cũng đều có vẻ ngây ngô đối với người khác. Nếu bạn nói, "Nhìn mũi cô ấy mà xem - dài thế, đẹp thế," mọi người sẽ nói, "Trông xấu thế, ngoại  cỡ,  mũi  quá  to,  mặt  không  cân  xứng."  Nếu  bạn  nói, "Nhìn  mắt  cô  ấy  kìa  -  to  thế,  đẹp  thế,"  thì  ai  đó  sẽ  nói, "Trông khiếp làm sao. Tôi không thể ở với người đàn bà đó lấy một đêm. Mắt gì mà thô lố... Tôi sợ lắm. Mà mắt quá to và không cân xứng."Chẳng có cách nào chứng minh cái thích của bạn cả. Ai đó thích Jesus và ai đó thích Phật: Đấy là có tình yêu - bạn không cần phải chứng minh. Và nếu bạn chứng minh nó bạn sẽ  thành  ngớ  ngẩn  với  người  khác.  Đấy  là  cách  thức  trông ngớ ngẩn. Người Hindu nghĩ những ai yêu Jesus đều là đần cả: Có gì ở con người này? Hỏi người Hindu mà xem - họ có lí thuyết hay về nghiệp. Họ nói bạn khổ chỉ nếu bạn đã làm điều  gì  đó  sai  trong  quá  khứ.  Tại  sao  Jesus  bị  đóng  đinh? Ông ấy tất đã phạm phải tội lỗi lớn; bằng không thì tại sao? Krishna không bị đóng đinh, Rama không bị đóng đinh - sao Jesus lại bị đóng đinh? Ông ấy phải đã là một tội nhân.

Bây giờ toàn bộ khung cảnh thay đổi. Bây giờ bạn hỏi một  người  Ki  tô  giáo  về  Krishna  đang  thổi  sáo  -  điều  đó trông đẹp thế, còn Jesus trên cây thánh giá trông buồn thế - và người đó sẽ nói, "Anh nói điều gì thế? Thế giới này đầy khổ sở. Cái tay Krishna ấy chắc phải có trái tim đá. Tay ấy thổi sáo còn mọi người thì đang chết, mọi người đang trong khổ sở; có cái chết và bệnh tật còn tay này thì thổi sáo. Tay này  phải  có  một  trái  tim  rất  rất  băng  đá.  Tay  này  không  có tim. Nếu mà tay này có tim thì chắc sẽ hi sinh thân mình cho những người bị chà đạp, cho những kẻ bị áp bức, cho những người  khốn  khổ.  Nhìn  Jesus  mà  xem  -  ngài  là  vị  cứu  tinh. Ngài  chết  cho  chúng  ta,  để  chuộc  lỗi  cho  chúng  ta.  Tay Krishna này trông nông cạn."

Nhưng  hỏi  người  Hindu,  người  theo  Krishna  mà  xem. Người  đó  sẽ  nói,  "Anh  nói  gì  thế?  Làm  gì  có  khổ  sở.  Mọi khổ  sở  đều  là  ảo  tưởng.  Và  nếu  người  ta  khổ,  thì  người  ta khổ là vì tội lỗi của họ. Chẳng ai khác có thể chuộc lỗi cho họ được. Và người chuộc lỗi duy nhất có thể có ích là người đem niềm vui đến cho thế giới. Chỉ niềm vui mới là lực chữa lành. Làm sao bạn có thể chuộc tội được?"

Người Hindu nói nếu ai đó đang khóc và bạn ngồi cạnh đó và bạn cũng khóc, thì bạn có thể chuộc lỗi cho người đó được  không?  Kêu  khóc  tăng  gấp  đôi.  Ai  đó  ốm  và  bạn  ốm theo trong đồng cảm và nằm bên cạnh họ - bạn giúp đỡ thế nào? Để giúp đỡ, bạn phải khoẻ mạnh. Bạn phải không ốm. Krishna khoẻ mạnh, Krishna vui vẻ. Thế giới trong khốn khổ thế, đó là lí do tại sao ngài đem đến cây sáo. Mọi người đều mang  nỗi  khổ  rồi  -  cái  gì  có  đó  trong  việc  mang  nỗi  thống khổ?  Mọi  người  đều  mang  nỗi  thống  khổ;  cây  sáo  là  cần thiết. Bây giờ đây là hai cách thức và mọi người đều có thể cứ tranh biện ủng hộ và phản đối.

Với tôi, tôn giáo là chuyện tình. Nó chẳng liên quan gì tới  trí  năng,  nó  chẳng  liên  quan  gì  tới  lí  lẽ.  Nó  là  việc  lâm vào tình yêu. Với bất kì ai bạn yêu dấu, đấy là con đường của bạn. Đi qua nó đi - đó là cánh cửa của bạn.

Yêu  là  cánh  cửa.  Bạn  yêu  ai  cũng  chẳng  liên  quan  gì mấy. Tình yêu chuộc lỗi - chẳng Jesus, cũng chẳng Krishna. Tình  yêu  chuộc  lỗi.  Cứ  yêu.  Tình  yêu  là  lực  chuộc  lỗi  duy nhất. Tình yêu là vị cứu tinh. Nhưng bản ngã của bạn...

Thiền về câu chuyện hay này:

Patrick  Đệ  nhất,  Giáo  hoàng  Irland,  đang  ngồi  trong văn  phòng  ở  Vatican,  một  hôm,  đọc  tờ  Catholic  Herald,  thì bắt gặp một bài báo nhỏ trong mục nói về Irland mang tựa đề "Kỉ lục sinh đẻ".

"Lạy  đức  mẹ  Mary  thiêng  liêng,  này  Michael!",  Giáo hoàng  nói  với  thư  kí  của  mình,  hồng  y  giáo  chủ  Fitz- Michael. "Ông có thấy điều này không, lạy chúa!"

"Cái gì vậy, thưa Giáo hoàng," Michael nói, bật lên từ đống giấy tờ của mình."Báo nói vợ của Paddy O'Flynn ở Dublin vừa mới tặng cho  ông  ấy  đứa  con  thứ  năm  mươi  sáu  của  ông  ấy,"  Giáo hoàng nói.

"Lạy  các  thánh,"  Michael  nói.  "Chắc  hẳn  phải  có  sự mầu nhiệm nào đó?"

"Ta chắc đây là công trình của Chúa," Giáo hoàng kêu lên, "và nên kỉ niệm theo cách nào đó cho sự thống nhất của nhà  thờ  cơ  đốc,  đức  tin  thế  giới  nói  chung  và  Irland  nói riêng."

"Đúng vậy, ngài nghĩ đích xác điều gì vậy?"

"Đừng  lo,  Michael,"  Giáo  hoàng  kích  động  trả  lời, "Hành động! Đi ngay lúc này tới xưởng, lấy một bức tượng Đức Mẹ bằng vàng ở đó, công việc ưu tiên cao nhất, rồi chạy tới hãng du lịch và đặt cho ta một vé khứ hồi hạng nhất tới Dublin  trên  hãng  Aer  Lingus.  Đích  thân  ta  sẽ  mang  bức tượng Đức Mẹ như một món quà nhỏ và tặng nó cho gia đình O'Flynn. Ta có thể vui lòng với chút ngày nghỉ ở quê cũ."

Sáng sớm hôm sau, Giáo hoàng Pat, tay ôm bức tượng Đức  Mẹ,  tờ  Herald,  và  một  chai  rượu  wishky  Irland  cho chuyến  bay,  lên  máy  bay  đáp  tới  Dublin.  Khi  tới  ông  đi thẳng tới nhà của O’Flynne từ đó ông được đưa tới một quán rượu  địa  phương  của  một  người  trong  gia  đình,  nơi  sẽ  tổ chức buổi lễ chính.

"Ai  đó  muốn  gặp  bố,  bố  ạ",  tiếng  một  đứa  bé  la  hét trong phòng uống rượu.

"Bảo ông ấy vớ lấy một cốc bia đắng rồi qua đây!" một giọng nói đáp lại.

Giáo  hoàng  vớ  lấy  một  cốc  bia,  ôm  tượng  Đức  Mẹ trước  hết,  chen  lấn  đi  vào  trung  tâm  của  nhóm  say  sưa  với rượu  mạnh.  Sau  vài  giờ  và  nhiều  cốc  bia  nữa,  Giáo  hoàng cuối cùng lảo đảo bước tới Paddy và, dúi bức tượng Đức Mẹ cho ông ta, nói líu nhíu, "Tôi muốn gửi lời chúc mừng chân thành tới ông."

"Tôi  có  vinh  dự  được  nói  chuyện  với  ai  đây  ạ,  thưa ngài." Paddy nói, trong khi ngắm nhìn ông giáo sĩ say khướt, bia đắng ôm trong tay này, tượng Đức Mẹ trong tay kia.

"Này, ông không biết cá nhân tôi, Paddy ạ, nhưng thực tế tôi là Giáo hoàng đấy."

"Giáo hoàng sao!” Paddy kêu lên. "Và ngài đang ở chỗ nguy hiểm chắc chắn đấy. Ngài uống thêm chút bia đắng nữa chứ?"

Giáo hoàng nói, "Nữa chứ, nếu ông hứa thêm một điều thì tôi sẽ uống."

"Với người say," Paddy nói, "khó mà từ chối được." "Tôi muốn ông chấp nhận bức tượng Đức Mẹ này như món quà nhỏ của tất  cả chúng tôi ở Vatican và đem nó, đặt nó  lên  bàn  thờ  trong  nhà  thờ  cơ  đốc  giáo  địa  phương  của ông."

"A thưa ngài," Paddy nói. "Tôi sẽ nhận bức tượng Đức Mẹ, thưa ngài, chắc chắn, và tôi rất biết ơn, nhưng đặt nó lên bàn thờ của nhà thờ Ki tô giáo địa phương thì tôi không thể làm được."

"Sao  lại  không,"  Giáo  hoàng  nói  trong  ngạc  nhiên, "xem như cúng dường cho Mẹ Mary mà?"

"Thế này, sự thật là thưa ngài," Paddy nói, "Tôi không phải là người cơ đốc giáo, tôi là người tin lành.""Cái  gì!!"  Giáo  hoàng  la  lên.  "Ông  muốn  nói  tôi  cất công  đến  đây  để  đem  tặng  món  quà  tượng  Đức  Mẹ  bằng vàng cho một tên điên khùng dâm dục sao!!!"

Đủ cho hôm nay.

XI.        Người hoàn toàn chứng ngộ

Kinh Kim Cương của Phật Gautama

Phật hỏi: ‘‘Subhuti, ông nghĩ sao, ông có cho rằng Như Lai “đã từng nói Pháp chăng”? ‘ Subhuti, bất kì ai mà nói,  “Như  lai  đã  nói  Pháp”,  thì  người  đó  sẽ  nói  sai, người  đó  hiểu  sai  ta  bởi  việc  chỉ  nắm  được  cái  không có đó. Tại sao vậy?

‘Bởi  vì  ngay  cả  một  pháp  nhỏ  nhất  cũng  không  tìm được hay nhận được. Vì thế mà mới gọi là “chứng ngộ hoàn hảo, chính đẳng chính giác”. Lại nữa, Subhuti, tự mọi vật đều là pháp và chẳng có gì trong đó khác biệt. Do  đó  mới  được  gọi  là  “chứng  ngộ  hoàn  hảo  chính đẳng  chính  giác”.  Tự  mọi  vật  qua  việc  thiếu  vắng  cái ta, cái người, linh hồn, mạng sống và chứng ngộ hoàn hảo  chính  đẳng  chính  giác  được  biết  đầy  đủ  như  sự toàn bộ của tất cả pháp.

‘Ông  nghĩ  sao,  Subhuti,  ông  có  cho  rằng  Như  lai  “đã đem lại giải thoát cho chúng sinh” không?  Đừng  nghĩ như thế, Subhuti! Tại sao vậy? Vì chẳng có chúng sinh nào mà Như Lai đã giải thoát cả.’

Lại nữa Phật đã dạy nhân đoạn kệ sau:

‘Nếu dùng sắc thấy ta,

Nếu dùng âm thanh cầu ta, Họ đều cố gắng sai,

Không thể thấy Như Lai.’ Từ Pháp người ta thấy các vị phật,

Từ Pháp - thân có hướng dẫn của họ.

Vậy  mà  bản  tính  đúng  đắn  của  Pháp  không  thể  nào được thấy rõ,

Và không ai có thể ý thức về nó như một vật.’

‘Bất kì ai nói rằng Như Lai đi hay đến, đứng, ngồi hay nằm,  người  đó  đều  không  hiểu  ý  nghĩa  của  giáo  huấn ta. Tại sao vậy? ‘Như Lai’ là tên gọi cho người chẳng đi đâu cả, không đến đâu cả. Do vậy mới gọi là “Như Lai, Alahán, người hoàn toàn chứng ngộ.

Tóm tắt lại:

Phật nói:

Như Lai nói đúng sự thật, không có gì khác hơn. Như Lai không nói sai.’

‘Subhuti, Như Lai đồng nghĩa với phản ánh như thế.’Từ  ‘phản  ánh  như  thế’  có  tầm  quan  trọng  mênh  mông trong  cách  tiếp  cận  của Phật  tới  thực tại.  Từ  ‘phản  ánh  như thế’ là quan trọng trong Phật giáo như từ ‘Thượng đế’ trong các tôn giáo khác.

Danh   từ   Phật   giáo   dành   cho   phản   ánh   như   thế   là tathata. Nó có nghĩa là, "thấy mọi vật như thế, đừng có thái độ  nào,  đừng  nêu  ý  kiến  nào,  đừng  phán  xét  hay  kết  án." Thiền của Phật giáo bao gồm việc phản ánh như thế. Phương pháp này là rất thực tế và đi rất sâu. Phật đã nói với các đệ tử của  ông  ấy,  "Quan  sát  mọi  thứ  như  nó  hiện  thế,  không  can thiệp." Chẳng hạn, bạn đau đầu. Khoảnh khắc bạn để ý đến nó,  lập  tức  ý  kiến  đi  vào  rằng  điều  này  là  không  tốt:  "Sao mình cứ phải bị đau đầu cơ chứ? Mình phải làm gì bây giờ với nó đây?" Bạn lập tức lo nghĩ, bạn đã lấy một ý kiến, bạn đang  chống  lại  nó,  bạn  bắt  đầu  kìm  nén  nó.  Hoặc  bạn  phải kìm  nén  nó  về  mặt  hoá  học,  qua  thuốc  aspirin  hay  thuốc giảm  đau,  hay  bạn  phải  kìm  nén  nó  trong  tâm  thức  -  bạn không  nhìn  vào  nó,  bạn  gạt  nó  sang  bên.  Bạn  tham  dự  vào cái gì đó khác, bạn muốn được phân tán vào cái gì đó khác để cho bạn có thể quên nó. Nhưng theo cả hai cách bạn đều bỏ lỡ phản ánh như thế.

Phật  sẽ  gợi  ý  gì?  Phật  nói  chú  ý  kép:  "Đau  đầu,  đau đầu." Đừng cảm thấy thù địch với nó; không thân thiện cũng chẳng đối kháng. Chỉ lấy một chú ý đơn giản, dường như nó chẳng liên quan gì tới bạn: "Đau đầu, đau đầu." Và vẫn còn không  bị  xáo  trộn,  không  bị  phân  tán,  không  bị  ảnh  hưởng bởi nó, không có ý kiến nào.

Thấy  đúng  vấn  đề.  Ngay  lập  tức  chín  mươi  phần  trăm đau  đầu  biến  đi...  Vì  đau  đầu  không  phải  là  đau  đầu  thực  - chín mươi phần trăm nảy sinh từ ý kiến đối kháng. Ngay lập tức bạn sẽ thấy rằng phần lớn hơn của nó không còn đó nữa.

Và một điều nữa cũng nên chú ý: sớm hay muộn bạn sẽ thấy rằng đau đầu biến vào trong cái gì đó khác - có thể bây giờ bạn cảm thấy giận dữ. Điều gì đã xảy ra? Nếu bạn kìm nén đau  đầu  thì  bạn  sẽ  chẳng  bao  giờ  nhận  ra  được  thông  báo thực sự của nó là gì. Đau đầu có đó chỉ như một chỉ báo rằng bạn đang đầy những giận dữ trong khoảnh khắc này và giận dữ đang tạo ra căng thẳng trong đầu do đó mới có đau đầu. Nhưng bạn quan sát, bạn đơn giản chú ý đến nó - "Đau đầu, đau đầu" - bạn vẫn còn vô tư, khách quan.

Thế  thì  cái  đau  đầu  biến  mất.  Và  cái  đau  đầu  cho  bạn một thông báo rằng "tôi không phải là cái đau đầu, tôi là giận dữ." Bây giờ Phật nói chú ý lần nữa: "Giận dữ, giận dữ." Bây giờ bạn đừng trở nên giận dữ với cơn giận, bằng không lần nữa bạn lại  bị mắc bẫy và bạn sẽ lỡ phản ánh như thế. Nếu bạn nói, "Giận dữ, giận dữ," thì chín mươi phần trăm giận dữ sẽ trôi qua ngay lập tức. Đây là phương pháp rất thực tế. Và mười phần trăm còn lại sẽ đưa ra thông báo của nó. Bạn có thể  nhận  ra  rằng  nó  không  phải  là  giận  dữ,  nó  là  bản  ngã. Chú ý lần nữa: "Bản ngã, bản ngã" - và cứ thế mãi. Điều này được nối với điều kia, và bạn càng đi sâu hơn, bạn càng tới gần  hơn  với  nguyên  nhân  ngọn  nguồn.  Và  một  khi  bạn  đã đến  nguyên  nhân  ngọn  nguồn  thì  dây  chuyền  bị  phá  vỡ  - không còn gì ngoài nó nữa.

Một  khoảnh  khắc  sẽ  tới  khi  bạn  chú  ý  đến  móc  xích cuối cùng trong dây chuyền, và rồi cái không. Thế thì bạn đã thoát ra khỏi toàn bộ dây chuyền, và sẽ nảy sinh thuần khiết vĩ đại, im lặng vĩ đại. Im lặng đó được gọi là phản ánh như thế.

Điều này phải được thực hành liên tục. Đôi khi có thể xảy ra là bạn quên mất, và bạn có ý kiến một cách vô ý thức, máy móc. Thế thì Phật nói nhớ lại: "Ý kiến, ý kiến." Bây giờđừng bị phân tán bởi điều này - rằng bạn đã có ý kiến. Đừng bị  thất  vọng  rằng  bạn  đã  bị  lỡ.  Chỉ  cần  chú  ý:  "Ý  kiến,  ý kiến," và bỗng nhiên bạn sẽ thấy - chín mươi phần trăm của ý  kiến  này  đi  đâu  mất,  mười  phần  trăn  còn  lại,  và  điều  đó đưa  ra  thông  báo  của  nó  cho  bạn.  Thông  báo  của  nó  là  gì vậy? Thông báo là ở chỗ có kiềm chế nào đó, điều kiêng kị nào đó; từ điều kiêng kị đó mà ý kiến đã nảy sinh.

Ham  muốn  dục  tới  trong  tâm  trí  và  lập  tức  bạn  nói, "Điều này xấu." Đây là ý kiến. Tại sao nó lại xấu? - vì bạn đã được  dạy  nó  là  xấu;  nó  là  điều  kiêng  kị.  Chú  ý:  "Kiêng  kị, kiêng kị," và tiếp tục.

Đôi khi cũng sẽ xảy ra là bạn đã phán xét - không chỉ phán xét, bạn đã đưa ra ý kiến; không chỉ đưa ra ý kiến, bạn đã trở nên thất vọng rằng bạn đã lỡ. Thế thì chú ý nữa: "Thất vọng, thất vọng," và lại tiếp tục.

Bất  kì  khi  nào  bạn  trở  nên  có  ý  thức,  tại  bất  kì  điểm nào,  từ  đó  chú  ý  -  chỉ  một  chú  ý  đơn  giản  -  và  bỏ  đấy  cho toàn bộ vấn đề. Chẳng bao lâu bạn sẽ thấy tâm trí vướng víu không còn bị vướng víu như nó vẫn thế. Mọi thứ bắt đầu tan biến,  và  sẽ  có  những  khoảnh  khắc  của  phản  ánh  như  thế, tathata, khi bạn sẽ đơn giản có đó và sự tồn tại cũng có đó và không có ý kiến nào giữa bạn và sự tồn tại. Tất cả đều không bị xáo trộn bởi ý nghĩ, không bị ô nhiễm bởi ý nghĩ. Sự tồn tại có đấy, nhưng tâm trí đã biến mất. Trạng thái đó của vô trí được gọi là phản ánh như thế.

Phật nói: Như Lai là đồng nghĩa với phản ánh như thế. Đồng  nghĩa  -  không  phải  là  ông  ấy  có  phẩm  chất  của  phản ánh như thế, ông ấy là việc phản ánh như thế.

Và  Phật  nói:  Như  Lai  nói  đúng  với  thực  tại.  Ông  ấy không  thể  làm  khác  được.  Không  phải  là  ông  ấy  chọn  việc nói  phù  hợp  với  thực  tại  -  không  có  chọn  lựa.  Bất  kì  cái  gì thực  đều  được  nói  qua  ông  ấy.  Không  phải  là  ông  ấy  chọn rằng "Cái này thực và ta nên nói cái này. Còn cái kia không thực và ta sẽ không nói cái kia." Nếu chọn lựa đó đã nảy sinh thì bạn vẫn chưa là vị phật.

Một  Như  Lai  nói  ra  từ  việc  không  chọn  lựa.  Cho  nên không  phải  là  Như  Lai  nói  ra  chân  lí;  trong  thực  tế  điều  ấy nên được nói theo cách này, rằng bất kì cái gì được Như Lai nói  ra  đều  là  chân  lí.  Ông  ấy  nói  tương  ứng  với  thực  tại. Trong thực tế, thực tại nói qua ông ấy. Ông ấy chỉ là phương tiện trung gian, cây trúc hổng. Thực tại hát bài ca của nó qua ông  ấy,  ông  ấy  không  có  bài  ca  nào  của  riêng  mình.  Tất  cả các ý kiến của ông ấy đã biến mất và bản thân ông ấy đã biến mất. Ông ấy là không gian thuần khiết. Chân lí có thể đi qua ông  ấy  vào  thế giới,  chân  lí  có  thể giáng  xuống  qua  ông ấy vào thế giới. Ông ấy... nói chân lí, ông ấy nói về cái đang đó,

Yatha bhuta - bất kì cái gì cũng là cảnh ngộ, ông ấy nói. Ông  ấy  không  có  tâm  trí  về  nó,  ông  ấy  chưa  bao  giờ  can thiệp. Ông ấy không vứt bỏ cái gì, ông ấy không thêm cái gì. Ông ấy là tấm gương: bất kì cái gì tới trước tấm gương, tấm gương đều phản xạ. Tính phản xạ này là phản ánh như thế.

‘Subhuti, Như Lai đồng nghĩa với phản ánh như thế.’

Vàtại sao ông ấy nói "phản ánh như thế"? Phải chăng có cái gì phản ánh không đúng như thế nữa? Có đấy. Bạn có thể  thực  hành.  Bạn  có  thể  thực  hành,  bạn  có  thể  trau  dồi phẩm chất nào đó gọi là phản ánh như thế, nhưng điều đó sẽ không đúng. Phản ánh như thế không phải do trau dồi, tự nó tới.Chẳng hạn, tôi ngụ ý gì khi tôi nói bạn có thể trau dồi được? Bạn có thể quyết định, "Tôi sẽ chỉ nói chân lí, cho dù bất  kì  hậu  quả  gì.  Thậm  chí  tôi  có  mất  mạng  thì  tôi  vẫn  cứ nói ra chân lí." Và bạn nói ra chân lí - nhưng điều này không phải là phản ánh như thế, đấy là quyết định của bạn. Cái phi chân lí nảy sinh trong bạn. Bạn cứ ấn cái phi chân lí xuống. Bạn nói, "Tôi đã quyết định rằng thậm chí có nguy hiểm cho tính mạng tôi thì tôi vẫn cứ là đúng." Đấy là nỗ lực. Chân lí đã trở thành uy tín của bạn. Trong thâm tâm bạn đang thèm khát là kẻ tử vì đạo. Trong thâm tâm bạn muốn để toàn thế giới biết rằng bạn là con người chân lí, rằng bạn đã sẵn sàng hi sinh cuộc sống mình cho nó; bạn là con người vĩ đại, một mahatma.  Và  bạn  hi  sinh  cuộc  sống  của  mình,  nhưng  đấy không phải là phản ánh như thế.

Phản ánh như thế không hề biết gì về chọn lựa cả. Bạn đơn  giản  là  công  cụ  của  thực  tại.  Bạn  không  đi  vào,  bạn không  đứng  ở  giữa;  bạn  đơn  giản  đã  rút  lui  bản  thân  mình. Tấm gương không quyết định, "Người này đang đứng trước ta. Ta đang phô bầy cho người đó bộ mặt thực của người đó, dù bất kì hậu quả nào. Ngay cả nếu người đó có ném đá vào ta - vì người đó xấu thế; người đó có thể giận dữ - nhưng ta vẫn cứ phô bầy cho người đó bộ mặt thật của người đó."

Nếu  tấm  gương  nghĩ  theo  cách  đó,  thế  thì  tấm  gương không còn là tấm gương nữa - tâm trí đã len vào. Đấy không còn  là  việc  soi  gương  nữa,  đấy  là  quyết  định  của  người  đó. Thuần  khiết  đã  mất.  Nhưng  tấm  gương  thì  đơn  giản  có  đó; nó không có tâm trí; vị Phật cũng như vậy. Đó là lí do tại sao Phật dùng từ phản ánh "đúng" như thế.

Cách thiền Phật giáo này là về việc chú ý - thử nó, chơi đùa với nó đi. Tôi không thể nói thực hành về nó. Tôi chỉ có thể nói chơi đùa với nó. Khi ngồi, khi đi, đôi khi nhớ về nó - chỉ chơi đùa với nó. Và bạn sẽ ngạc nhiên rằng Phật đã trao cho  thế  giới  một  trong  những  kĩ  thuật  vĩ  đại  nhất  để  thấm nhuần vào cốt lõi sâu thẳm của mình.

Phân  tâm  không  đi  được  đến  độ  sâu  ấy.  Điều  đó  cũng còn phụ thuộc vào cái gì đó giống thế này - liên kết tự do của ý  nghĩ  -  nhưng  vẫn  còn  hời  hợt,  bởi  vì  sự  hiện  diện  của người khác là cản trở. Nhà phân tâm vẫn đang ngồi đó; cho dù  ông  ta  ngồi  sau  tấm  màn,  nhưng  bạn  biết  ông  ta  ở  đó. Chính tri thức về ai đó đang có đó, là cái cản trở. Bạn không thể là tấm gương thực, vì sự hiện diện của người khác không thể cho phép bạn cởi mở hoàn toàn. Bạn có thể cởi mở hoàn toàn chỉ với cái ta riêng của mình.

Phương  pháp  của  Phật  đi  sâu  hơn  nhiều  vì  nó  không cần  phải  có  bất  kì  ai  khác  bảo  cho  bạn.  Bạn  chỉ  phải  rút  ra chú  ý  ở  bên  trong.  Nó  là  chủ  quan  mà  cũng  là  khách  quan. Hiện  tượng  này  phải  xảy  ra  trong  chủ  quan  của  bạn,  nhưng bạn phải vẫn còn khách quan.

Chỉ  cần  chú  ý,  và  cứ  chú  ý  dường  như  điều  đó  không phải  là  việc  của  bạn,  dường  như  nó  không  xảy  ra  cho  bạn, dường  như  bạn  đã  được  chỉ  định  làm  một  việc  nào  đó: "Đứng  ở góc này đường  và  chú  ý đến  bất  kì  ai đi qua. Một người  đàn  bà,  thì  là  một  người  đàn  bà.  Một  con  chó,  thì  là một con chó. Một chiếc xe, thì là một chiếc xe." Bạn chẳng có gì phải làm, bạn không tham dự. Bạn tuyệt đối tách biệt, đứng xa.

Bạn  có  thể  chuyển  từ  vật  này  sang  vật  khác,  và  một khoảnh  khắc  sẽ  tới  khi  bạn  đạt  đến  chính  nguyên  nhân  của dây chuyền nào đó. Và có nhiều dây chuyền trong con người bạn; hàng nghìn mạch xoắn xuýt lẫn nhau. Bạn đã trở thành đống  lộn  xộn.  Bạn  sẽ  phải  lần  theo  từng  mạch,  dần  dần,  và bạn sẽ đi tới đầu cuối của từng mạch. Một khi đã tới đầu cuốithì dây chuyền đó biến mất khỏi con người bạn. Bạn đỡ nặng gánh hơn.

Dần  dần,  rồi  một  ngày  sẽ  xảy  ra  -  tất  cả  các  mạch  đó biến  mất,  vì  bạn  đã  nhìn  vào  tất  cả các  nguyên  nhân  gây  ra chúng.  Chúng  là  hậu  quả.  Rồi  một  ngày,  khi  tất  cả  các nguyên nhân đã được nhìn vào, bạn quan sát mọi thứ - tất cả các trò chơi của tâm trí vẫn thường chơi trên bạn, tất cả các mẹo mực và trò xảo trá về nó, tất cả những lừa dối và trò tinh quái - toàn bộ tâm trí biến mất, dường như nó chưa bao giờ có đó.

Có một câu kinh nổi tiếng mà Phật đã nói về tâm trí, về cuộc  sống,  về  sự  tồn  tại.  Câu  kinh  này  là  một  trong  những câu kinh quí báu nhất. Ông ấy nói:

Nghĩ về tâm trí

Như những ngôi sao, như cái nhìn sai, như ngọn đèn, Như  việc  biểu  diễn  dối  trá,  như  hạt  sương,  như  bong bóng,

Như giấc mơ, như tia chớp sáng, hay như đám mây, cho nên người ta phải xem cái gì được ước định.

Tâm trí là hiện tượng ước định. Nó là hậu quả của một số  nguyên  nhân.  Bạn  không  thể  phá  huỷ  hậu  quả  một  cách trực  tiếp  được,  bạn  sẽ  phải  lần  tới  các  nguyên  nhân.  Bạn không thể phá huỷ cái cây chỉ bằng cách chặt cành và lá và tán lá; bạn phải đi tới tận gốc rễ - và gốc rễ thì ẩn dưới đất sâu.  Cho  nên gốc rễ là bên trong bạn. Những điều này phải được hiểu. Phật nói: "Nghĩ về tâm trí như  những ngôi sao." Tại  sao?  Ngôi  sao  tồn  tại  chỉ  trong  bóng  tối.  Khi  sáng  sớm tới và mặt trời lên chúng biến mất.

Tâm  trí  bạn  cũng  như  vậy;  nó  tồn  tại  chỉ  trong  vô  ý thức. Khi mặt trời của ý thức lên nó biến mất - giống hệt các ngôi  sao.  Bạn  đừng  đánh  nhau  với  ngôi  sao.  Bạn  sẽ  không thể  nào  phá  huỷ  được  chúng;  chúng  có  hàng  triệu.  Chỉ  trở nên nhận biết hơn và chúng sẽ biến mất theo cách riêng của chúng.

Cái  nhìn  sai...  Mắt  bạn  kém,  nó  có  khuyết  tật.  Thế  thì bạn nhìn các vật mà không có đó. Chẳng hạn, bạn có thể thấy hình kép hay bạn có thể thấy hoa văn, vì mắt bạn không phải như là nó đáng phải thế. Nếu gan bạn không tốt thì mắt bạn sẽ bắt đầu thấy những thứ không có đó; một bộ gan yếu, và mắt  sẽ thấy  các  hoa  văn  trong  không  trung,  các  bong  bóng, hình  ảnh,  mẫu  hình.  Chúng  không  thực  có  đấy,  chúng  do chính mắt bạn gây nên. Bạn không thể đánh nhau với chúng, bạn không thể phá huỷ chúng, vì chúng không tồn tại. Tất cả mọi  điều  cần  là  ở  chỗ  bạn  sẽ  phải  tới  bác  sĩ.  Mắt  bạn  cần điều trị, mắt bạn cần chữa khỏi.

Phật  hay  nói,  "Ta  không  phải  là  triết  gia,  ta  là  thầy chữa.  Ta  không  cho  ông  học  thuyết,  ta  chữa  bệnh  cho  ông. Ta  không  cho  ông  lí  thuyết,  ta  chỉ  đơn  giản  cho  ông  thuốc. Ta không nói về ánh sáng là gì, ta chỉ giúp ông mở mắt ra để cho bản thân ông có thể thấy nó."

Người mù không thể nào được giúp đỡ bởi định nghĩa về  ánh  sáng  và  mầu  sắc  và  cầu  vồng.  Giúp  đỡ  duy  nhất  có thể là ở việc phải đem lại đôi mắt cho người đó. Bạn không thể giải thích cho người điếc về âm nhạc là gì. Chỉ khi người đó  có  thể  nghe  thấy  thì  người  đó  mới  biết.  Kinh  nghiệm  là lời giải thích duy nhất.

Điều thứ ba, Phật nói nghĩ về tâm trí như ngọn đèn. Tại sao như ngọn đèn? Ngọn đèn cháy chỉ khi còn dầu. Một khi dầu hết thì ngọn lửa biến mất. Tâm trí cũng như vậy - và dầulà ham muốn. Khi có ham muốn trong tâm trí, tâm trí sẽ vẫn còn  sống.  Đừng  đánh  nhau  với  ngọn  lửa,  chỉ  đừng  đổ  thêm dầu vào nó thôi. Ham muốn là dầu.

Ham muốn nghĩa là, cái đang đó, bạn không thoả mãn với nó, bạn muốn cái gì đó khác. Bạn không sống trong phản ánh như thế - đó là điều ham muốn là gì. Ham muốn nghĩa là bạn  muốn  những  thứ  khác  hơn  chúng  hiện  thế.  Bạn  không muốn chúng theo cách chúng đang đấy. Bạn có ý niệm riêng của  mình,  bạn  có  giấc  mơ  riêng  tư  của  mình  để  áp  đặt  lên thực  tại.  Bạn  không  bằng  lòng  với  thực  tại  như  thế,  bạn muốn  thay  đổi  nó  theo  ham  muốn  của  trái  tim  bạn.  Thế  thì tâm trí sẽ còn lại. Tâm trí tồn tại bởi vì bạn không bằng lòng với thực tại.

Cho nên nhiều người tới tôi và họ hỏi, "Làm sao dừng ý nghĩ  lại?"  Họ  muốn  dừng  ý  nghĩ  lại  một  cách  trực  tiếp. Chúng  không  thể  bị  dừng  lại  được.  Ý  nghĩ  tồn  tại  vì  ham muốn tồn tại. Chừng nào bạn chưa hiểu ham muốn và vứt bỏ ham muốn, bạn sẽ không có khả năng vứt bỏ được ý nghĩ - vì ý nghĩ là sản phẩm phụ.

Trước hết ham muốn tới. Bạn thấy một chiếc xe đẹp đi qua  và  ham  muốn  nảy  sinh.  Phật  sẽ  nói:  "Nói  'Chiếc  xe, chiếc  xe.'  Kết  thúc.  Nếu  ham  muốn  nảy  sinh  trong  bạn,  nói lại,  'Ham  muốn,  ham  muốn,'  và  được  kết  thúc."  Nhưng  bạn đã thấy  chiếc xe đẹp,  và  giấc mơ,  ham  muốn  đã chiếm  hữu bạn.

Bây  giờ  biết  bao  nhiêu  ý  nghĩ  sẽ  nảy  sinh  -  "Làm  sao mình xoay xở mua được chiếc xe này. Mình có phải bán nhà đi không? Mình có phải ra ngân hàng không? Mình có phải kiếm  thêm  tiền  không,  hợp  pháp/bất  hợp  pháp?  Mình  phải làm gì? Chiếc xe này mình phải  có được." Bây giờ làm sao bạn có thể dừng các ý nghĩ lại được?

Một chính khách hay đến tôi và ông ta muốn dừng các ý  nghĩ,  ông  ta  muốn  thiền.  Tôi  nói,  "Trước  hết  ông  vứt  bỏ chính trị của ông đi, bằng không thì làm sao ông có thể dừng được? Ông quá tham vọng."

Trước  hết  ông  ta  muốn  là  thạc  sĩ  cao  học  nghệ  thuật M.L.A.  Ông  ta  rất  tham  vọng,  ông  ta  trở  thành  thứ  trưởng. Nhưng ông ta lại tham vọng, ông ta trở thành bộ trưởng. Bây giờ  ông  ta  đang  cố  trở  thành  bộ  trưởng  chính  của  bang.  Và ông ta nói, "Nhưng tôi đã tới chỉ bởi điều này, rằng nếu thầy có thể giúp đỡ tôi thảnh thơi, thiền, thì tôi sẽ nhiều khả năng đấu tranh hơn, vào cuộc tranh đấu tốt hơn với những kẻ cạnh tranh tôi. Thế mà thầy lại nói đến vứt bỏ chính trị sao? Điều ấy thì tôi không thể làm được."

Nhưng  nếu  bạn  không  vứt  bỏ  ham  muốn  thì  làm  sao bạn dừng suy nghĩ được? Suy nghĩ tới như sự giúp đỡ. Bạn muốn  là  bộ  trưởng  chính;  tâm  trí  bắt  đầu  xoay  tròn  và  thêu dệt. Tâm trí nói, "Bây giờ ta phải nhìn vào mọi vật, nhìn vào cách phải xoay xở như thế nào." Bây giờ có cả nghìn lẻ một vấn  đề  cần  giải  quyết,  chỉ  thế  thì  ham  muốn  của  bạn  mới được mãn nguyện. Suy nghĩ là phương cách của ham muốn để  hoàn  thành  chính  nó.  Bạn  không  thể  dừng  suy  nghĩ  lại một cách trực tiếp.

Phật  nói  ham  muốn  tựa  như  dầu  trong  đèn:  nếu  dầu không còn nữa, ngọn lửa sẽ biến mất theo cách của nó.

Nghĩ  về  tâm  trí  như  ngọn  đèn  đi,  nghĩ  về  tâm  trí  như việc trình diễn dối trá, một màn ảo thuật. Chẳng có gì là bản chất  ở  đó  cả,  đấy  là  một  loại  trạng  thái  thôi  miên.  Nhà  thôi miên đã thôi miên bạn và ông ta nói, "Nhìn kìa - con vật, con lạc đà đang tới." Và nảy sinh một hình dạng con lạc đà trong tâm trí bạn, và bạn bắt đầu nhìn vào con lạc đà và con lạc đàcó  đó  -  cho  bạn.  Mọi  người  đều  cười,  vì  chẳng  ai  thấy  con lạc đà cả nhưng bạn đang thấy nó.

Tâm trí bạn là cái hộp ảo thuật; đó là điều Phật đã nói đi  nói  lại.  Nó  cứ  tạo  ra  những  bóng  ma,  những  điều  tưởng tượng, mà chẳng có chất liệu gì trong chúng - nhưng nếu bạn muốn tin vào chúng, thì chúng sẽ thành thực. Tâm trí bạn là màn  biểu  diễn  dối  trá  lớn.  Trong  thực  tế  từ  tiếng  Anh

‘magic’  -  ảo  thuật  -  bắt  nguồn  từ  từ  Ấn  Độ  maya.  Maya nghĩa là ảo vọng.

Ảo vọng có thể được tạo ra, và bạn tạo ra mọi ảo vọng. Bạn  thấy  một  người  đàn  bà,  nhưng  bạn  chưa  bao  giờ  thấy yatha  bhutam  -  như  cô  ấy  thế.  Đó  là  lí  do  tại  sao  có  nhiều thất vọng về sau thế. Bạn bắt đầu thấy những cái mà không có  đó,  cái  chỉ  là  phóng  chiếu  của  tâm  trí  bạn.  Bạn  phóng chiếu cái đẹp, bạn phóng chiếu cả nghìn lẻ một thứ lên người đàn  bà  tội  nghiệp  ấy.  Khi  bạn  lại  gần,  khi  bạn  có  khả  năng sống với người đàn bà đó, những bóng ma ấy sẽ bắt đầu mòn mỏi  đi.  Những  tưởng  tượng  ấy  không  thể  nào  còn  mãi  đi ngược  với  thực  tại  lâu  được;  thực  tại  của  người  đàn  bà  sẽ khẳng định, và thế thì bạn sẽ cảm thấy bị đánh lừa và bạn sẽ nghĩ dường như cô ấy đã lừa bạn.

Cô ấy đã không làm việc đó. Bản thân cô ấy cảm thấy bị bạn lừa, vì cô ấy cũng phóng chiếu điều gì đó lên bạn. Cô ấy đã cho rằng bạn là anh hùng, một Alexander hay cái gì đó, một  người  vĩ  đại,  và  bây  giờ  bạn  chỉ  là  một  con  chuột  và chẳng là gì khác. Thế mà cô ây đã nghĩ bạn là quả núi - bạn thậm chí chẳng phải là nhúm đất chuột đào! Cô ấy cảm thấy bị lừa. Cả hai bạn đều cảm thấy  bị lừa, cả hai bạn đều thấy thất vọng.

Tôi đã từng nghe:

Một người đàn bà bước vào Văn phòng tìm người mất tích. "Chồng tôi biến mất đêm qua," bà ấy trình báo.

"Chúng tôi sẽ cố gắng hết sức để tìm ông nhà," viên sĩ quan đảm bảo với bà ấy. "Xin bà cho chúng tôi vài mô tả về ông nhà."

"Thế  này,"  bà  ấy  dừng  một  lát  rồi  nói,  "Ông  ấy  cao quãng mét sáu, đeo đôi kính dầy, đầu hói, uống rượu nhiều, có mũi đỏ, có giọng nói the thé..." Và rồi bà ta dừng lại nghĩ một lúc, rồi nói, "Ô, thôi quên toàn bộ vấn đề đi!"

Nếu  bạn  thấy  thực  tại,  đấy  là  cách  nó  như  thế.  Bạn  sẽ nói,  "Ô,  thôi  quên  toàn  bộ  vấn  đề  đi."  Nhưng  bạn  không thấy. Bạn cứ phóng chiếu.

Một  hôm  Mulla  Nasrudin  nói  với  tôi,  "Ông  cậu  con sống ở Italia đã nhiều  năm. Ông ấy chết vì rượu, đàn bà và bài hát."

Tôi  nói  với  anh  ta,  "Nasrudin,  tôi  chưa  bao  giờ  nghĩ rằng  ông  cậu  bạn  lại  mang  tính  chất  của  Omar  Khayyamic đến  thế.  Kể  cho  tôi  đôi  điều  nữa  về  ông  cậu  bạn.  Tôi  quan tâm đấy."

Mulla  Nasrudin  nói,  "Thực  tại  chuyện  ấy  chẳng  lãng mạn  như  nó  có  vẻ  vậy.  Và  tôi  sẽ  không  che  giấu  việc  thực với thầy. Tôi sẽ kể cho thầy sự thực, thưa Osho. Ông ấy hát bài hát khiếm nhã này dưới cửa sổ của một cô gái mới cưới chồng  và  chồng  cô  ta  bước  ra  và  đánh  vỡ  đầu  ông  ấy  bằng một  chai  rượu  vang  miền  trung  Italia.  Ông  ấy  chết  vì  rượu, đàn bà và bài hát."Đấy là cách chúng ta cứ thế mãi.

Thực tại chẳng bao giờ thất vọng, thực tại bao giờ cũng mãn nguyện. Thất vọng tới vì chúng ta áp đặt ảo tưởng của chúng ta lên thực tại.

Phật  nói  đấy  là  màn  trình  diễn  giả  dối.  Nhận  biết  đi  - tâm trí bạn là nhà ảo thuật. Nó biểu diễn cho bạn những thứ không có đó, cái chưa bao giờ có đó. Nó lừa dối bạn, nó tạo ra thế giới không thực quanh bạn, và thế rồi bạn sống trong thế giới không thực đó. Thế giới những cây cối, chim chóc, muông  thú  và  núi  non  này  là  không  phải  là  không  thực! Nhưng thế giới mà tâm trí bạn tạo ra thì không thực.

Khi  bạn  nghe  những  người  như  Phật  nói  về  cái  không thực của thế giới, bạn chớ hiểu lầm họ. Họ không có ý rằng cây cối là không thực, họ không có ý là mọi người là không thực. Họ ngụ ý rằng bất kì cái gì bạn đã từng nghĩ về thực tại đều không thực - tâm trí bạn là không thực. Một khi tâm trí bị vứt bỏ mọi sự đều thực. Thế thì bạn sống trong phản ánh như thế, thế thì bạn trở thành tathata, thế thì bạn là phản ánh như thế.

Một  thầy  giáo  nói  với  lớp  học  8  giờ  sáng  của  mình, "Thầy đã thấy rằng cách tốt nhất để bắt đầu một ngày là tập thể dục trong năm phút, thở sâu và rồi kết thúc với việc tắm nước lạnh. Thế thì thầy cảm thấy yêu đời khắp nơi."

Một giọng ngái ngủ cất lên từ phía sau lớp học đáp lại, "Kể thêm cho chúng tớ về Yêu đời!"

Tâm trí sẵn sàng nhảy vào bất kì cái gì, để phóng chiếu. Phải rất thận trọng với tâm trí. Đó là điều thiền tất cả là gì - là cẩn thận, là không bị tâm trí lừa dối.

Điều  thứ  năm:  nghĩ  về  tâm  trí  như  những  giọt  sương, rất  mong  manh...  Những  hạt  sương  chỉ  tồn  tại  trong  thoáng chốc.  Mặt  trời  ban  mai  lên  và  chúng  bay  hơi.  Một  cơn  gió nhẹ thoảng qua và chúng trượt đi và biến mất. Tâm trí cũng như  thế.  Nó  chẳng  biết  gì  về  thực  tại,  nó  chẳng  biết  gì  về vĩnh hằng. Nó là hiện tượng mang tính thời gian. Coi nó như những giọt sương đi. Nhưng bạn nghĩ về nó như viên ngọc, viên kim cương - dường như nó sẽ còn lại.

Và bạn không nhất thiết phải tin vào Phật, bạn chỉ quan sát  tâm  trí  mình.  Nó  không  phải  là  một  ngay  cả  trong  hai khoảnh khắc liên tiếp. Nó cứ thay đổi, nó là thay đổi liên tục. Khoảnh khắc này nó là thế này, khoảnh khắc khác nó là thế khác. Khoảnh khắc này bạn đang trong yêu sâu sắc, khoảnh khắc  khác  bạn  lại  trong  ghét  sâu  sắc.  Khoảnh  khắc này bạn hạnh phúc thế, khoảnh khắc khác bạn bất hạnh thế. Chỉ quan sát tâm trí bạn!

Nếu bạn bám vào tâm trí này thì bạn bao giờ cũng còn lại  trong  rối  loạn,  vì  bạn  sẽ  chẳng  bao  giờ  có  khả năng  còn trong im lặng - cái này hay cái khác sẽ cứ xảy ra. Và bạn sẽ chẳng bao giờ có khả năng có bất kì hương vị nào của vĩnh hằng, và chỉ hương vị đó mới mãn nguyện. Thời gian là thay đổi thường xuyên.

Và  điều  thứ  sáu:  nghĩ  về  tâm  trí  bạn  như  bong  bóng. Giống  như  bong  bóng,  mọi  kinh  nghiệm  tâm  trí  sớm  hay muộn  đều  nổ  tung  và  rồi  trong  tay  chỉ  còn  lại  cái  không. Đuổi theo tâm trí - đấy là bong bóng. Và đôi khi bong bóng trông  rất  đẹp.  Dưới  ánh  mặt  trời  nó  có  thể  trông  như  cầu vồng, nó có thể có đủ mọi sắc cầu vồng, và nó trông thực sựquyến rũ, uy nghi. Nhưng cứ chạy xô theo nó, bắt giữ nó, và khoảnh khắc bạn bắt lấy nó thì nó không còn đấy nữa rồi.

Và  đó  là  điều  xảy  ra  hàng  ngày  trong  cuộc  sống  bạn. Bạn cứ chạy xô theo sau cái này cái nọ, và khoảnh khắc bạn nắm bắt cái gì đó thì nó không còn như cũ nữa. Thế thì mọi cái đẹp đều mất đi - cái đẹp đó chỉ có trong tưởng tượng của bạn. Thế thì mọi niềm hân hoan đều mất đi - niềm hân hoan chỉ có trong hi vọng của bạn. Thế thì tất cả mọi niềm cực lạc mà bạn đã nghĩ rằng sắp xảy ra, lại không xảy ra - chúng chỉ có trong tưởng tượng của bạn, chúng chỉ có trong chờ đợi.

Thực  tại  hoàn  toàn  khác  với  những  bong  bóng  tưởng tượng  của  bạn  -  và  tất  cả  chúng  đều  nổ  tung.  Thất  bại  gây thất vọng, mà cả thành công cũng gây thất vọng. Thành công cũng  thất  vọng  -  cứ  hỏi  những  người  thành  công  mà  xem. Nghèo  nàn  gây  thất  vọng,  mà  giầu  có  cũng  gây  thất  vọng  - cứ hỏi người giầu mà xem. Mọi thứ, tốt hay xấu, đều gây thất vọng vì tất cả đều là bong bóng tâm trí cả. Nhưng chúng ta cứ  săn  đuổi  các  bong  bóng  -  không  chỉ  săn  đuổi,  chúng  ta còn muốn làm cho chúng to hơn, to nữa, to mãi. Có nghiện ngập lớn trên thế giới để làm cho mọi kinh nghiệm thành to hơn.

Có  một  câu  chuyện  về  kết  quả  mà  nhóm  sinh  viên  từ các quốc gia khác nhau được yêu cầu từng người viết bài mô tả về voi.  Sinh  viên  Đức viết  về ích  lợi  của  voi  trong  chiến tranh. Sinh viên Anh viết về tính cách quí tộc của voi. Sinh viên Pháp viết về việc làm tình trong loài voi. Sinh viên Ấn Độ,  về  thái  độ  triết  học  của  voi.  Còn  sinh  viên  Mĩ  thì  chọn chủ đề cho mình: cách làm cho voi ngày một to hơn.

Tâm trí liên tục suy nghĩ - tâm trí là người Mĩ - làm sao làm mọi thứ to hơn... nhà to hơn, xe ô tô to hơn, mọi thứ đều phải to hơn. Và tự nhiên, bong bóng càng trở nên to hơn, thì nó càng đến gần hơn với việc nổ tung. Bóng bóng nhỏ có thể nổi lâu hơn một chút trên mặt nước; bong bóng lớn hơn thậm chí không nổi được nhiều như thế. Do đó người Mĩ mới thất vọng. Không ai thất vọng như người Mĩ thất vọng.

Tâm  trí  Mĩ  đã  thành  công  trong  việc  làm  cho  bong bóng thành rất to; bây giờ nó nổ tung khắp mọi nơi. Bây giờ dường như không có khả năng nào để bảo vệ nó, để cứu nó; nó đang nổ. Và chẳng ai ngơ ngác, vì chẳng ai nghĩ, "Đấy là do  ham  muốn  thầm  kín  nhất  của  chúng  ta  và  chúng  ta  đã thành công trong đó." Chẳng có gì thất bại như thành công.

Điều  thứ  bẩy:  Phật  nói  nghĩ  về  tâm  trí  như  giấc  mơ. Đấy là tưởng tượng, mang tính chủ quan, sáng tạo của riêng người  ta.  Bạn  là  đạo  diễn,  bạn  là  diễn  viên  và  bạn  là  khán giả. Tất cả những điều diễn ra trong tâm trí bạn đều là tưởng tượng riêng tư; thế giới chẳng liên quan gì tới nó cả, sự tồn tại không có nghĩa vụ phải hoàn thành nó.

Bác sĩ mới khám bệnh xong cho bệnh nhân, người này quãng độ hơn trung niên chút ít, kiểm tra thể lực toàn diện. "Tôi  chẳng  tìm  ra  điều  gì  không  ổn  với  ông  cả,  thưa  ông," bác sĩ nói. "Nhưng tôi khuyên ông nên bỏ bớt một nửa cuộc đời tình ái của ông đi."

Ông già nhìn chòng chọc vào vị bác sĩ một lúc rồi nói, "Nửa nào - nghĩ về nó hay nói về nó?"

Tâm trí là không thực chất - việc nghĩ hay việc nói, nó chẳng biết gì về thực tại cả. Bạn càng có nhiều tâm trí, bạncàng có ít thực tại. Vô trí mới biết thực tại là gì, tathata. Thế thì bạn trở thành một tathagata, như lai - người đã biết phản ánh như thế.

Hay  nghĩ  về  tâm  trí  như  tia  chớp  sáng,  như  Phật  nói. Đừng  níu  bám  vào  nó,  vì  khoảnh  khắc  bạn  níu  bám  vào  nó thì bạn sẽ tạo ra đau khổ cho mình. Tia chớp chỉ có đó một khoảnh khắc,  rồi nó qua đi.  Mọi thứ tới rồi đi, chẳng cái gì còn lại, và chúng ta cứ liên tục níu bám. Và bởi việc níu bám mà chúng ta cứ tạo ra khốn khổ.

Quan sát tâm trí bạn, nó sẵn sàng thế nào trong việc níu bám bất cứ cái gì, tâm trí sợ hãi thế nào về tương lai, về thay đổi.  Nó  muốn  làm  cho  mọi  thứ  đều  ổn  định,  nó  muốn  níu bám  vào  mọi  thứ  xảy  ra.  Bạn  đang  hạnh  phúc;  bạn  muốn hạnh  phúc  này  còn  lại.  Bạn  sẽ  níu  bám  vào  nó.  Và  khoảnh khắc bạn níu bám, bạn đã nghiền nát nó, nó không còn đấy nữa.

Bạn  đã  gặp  người  đàn  ông,  người  đàn  bà,  bạn  đã  yêu, và bạn  níu  bám  và  bạn  muốn  tình  yêu  này  còn  lại  mãi  mãi. Trong chính khoảnh khắc đó  - khi bạn ham muốn rằng  tình yêu  sẽ còn  mãi  -  nó đã biến  mất.  Nó  không  còn ở đấy  nữa. Mọi kinh nghiệm tâm trí đều giống như tia chớp: chúng đến rồi chúng đi.

Phật nói: Bạn đơn giản quan sát. Không đủ thời gian để níu  bám  đâu!  Bạn  đơn  giản  quan  sát,  chú  ý:  "Đau  đầu,  đau đầu."  "Tình  yêu,  tình  yêu".  "Cái  đẹp,  cái  đẹp."  Chỉ  chú  ý. Thế  là  đủ.  Chính  khoảnh  khắc  nhỏ  bé  thế  không  làm  được cái gì cả. Chú ý và trở nên nhận biết.

Nhận  biết  có  thể  trở  thành  vĩnh  hằng  của  bạn  -  không cái gì khác.

Và điều cuối cùng, điều thứ chín: Phật nói nghĩ về kinh nghiệm  tâm  trí  như  những  đám  mây,  thay  hình  đổi  hình dạng, thay đổi liên tục. Bạn nhìn vào đám mây; đôi khi mây giống voi, rồi lập tức nó bắt đầu thay đổi và trở thành lạc đà hay ngựa, và bao nhiêu thứ. Nó cứ thay đổi, nó chưa bao giờ tĩnh  tại;  bao  nhiêu  hình  dạng  phát  sinh  và  biến  mất.  Nhưng bạn  không  lo  nghĩ  -  Có  thành  vấn  đề  gì  với  bạn  khi  mây giống voi hay nó giống lạc đà? Chẳng thành vấn đề gì cả, nó chỉ là đám mây.

Cho  nên  tâm  trí  là  mây  bao  quanh  tâm  thức  bạn.  Tâm thức  bạn  là  bầu  trời  còn  tâm  trí  bạn  là  mây.  Đôi  khi  đấy  là mây giận dữ, đôi khi đấy là mây tình yêu, đôi khi đấy là mây tham lam - nhưng đấy là các dạng của cùng một năng lượng. Bạn đừng chọn lựa, đừng trở nên bị gắn bó. Nếu bạn trở nên gắn bó với voi trong đám mây bạn sẽ khốn khổ. Lúc tiếp bạn sẽ thấy rằng con voi đó qua rồi và bạn sẽ kêu, bạn sẽ khóc. Nhưng  ai  chịu  trách  nhiệm?  Đám  mây  chịu  trách  nhiệm chăng? Mây chỉ đơn giản theo bản tính của chúng. Nhớ lấy - mây có đó để thay đổi; tâm trí cũng vậy.

Quan  sát  từ  bầu  trời  bên  trong  bạn  và  để  những  đám mây nổi bồng bềnh. Trở thành người quan sát. Và nhớ, mây sẽ đến và đi; bạn có thể vẫn còn dửng dưng.

Phật đã cho dửng dưng giá trị rất lớn. Ông ấy gọi nó là upeksha. Vẫn còn dửng dưng: "Chẳng thành vấn đề gì..."

Hai phi hành gia vũ trụ, một đàn ông và một đàn bà, tới viếng thăm hành tinh sao Hoả, tại đó họ thấy người sao Hoả rất  hiếu  khách  và  háo  hức  dẫn  họ  đi  xem  xung  quanh.  Sau vài ngày các phi hành gia quyết định đặt ra câu hỏi cấp bách với chủ nhà: "Sự sống được tái tạo trên sao Hoả thế nào?"Vị  lãnh  tụ  sao  Hoả  tiếp  tục  đưa  các  phi  hành  gia  vào phòng  thí  nghiệm  để  chỉ  cho  họ  cách  thức  việc  này  được thực  hiện.  Đầu  tiên  ông  ta  lấy  ra  chất  lỏng  trắng  cho  vào trong ống nghiệm, và rồi cẩn thận rắc chất  bột mầu nâu lên trên,  khuấy  hỗn  hợp  đó,  rồi  để  sang  bên.  Trong  chín  tháng, các  phi  hành  gia  được  cho  biết,  chất  hỗn  hợp  sẽ  phát  triển thành một người sao Hoả mới.

Rồi  đến  lượt  người  sao  Hoả  hỏi  sự  sống  được  tái  tạo trên trái đất ra sao. Các phi hành gia, đôi chút ngượng nghịu, cuối  cùng  thu  hết  can  đảm  để  ra  trình  diễn,  và  bắt  đầu  làm tình. Tuy nhiên họ bị ngắt lại bởi tiếng cười cuồng loạn của người sao Hoả.

"Có gì mà cười?" các phi hành gia hỏi.

"Cái đấy", lãnh tụ người sao Hoả trả lời, "là cách chúng tôi pha Nescafe."

Tất  cả  mọi  hình  dạng...  người  ta  không  cần  phải  lo  âu về những hình dạng này. Chỉ quan sát. Nghĩ về tâm trí...

Như những ngôi sao, như cái nhìn sai, như ngọn đèn, Như  việc  biểu  diễn  dối  trá,  như  hạt  sương,  như  bong bóng,

Như giấc mơ, như tia chớp sáng, hay như đám mây, cho nên người ta phải xem cái gì được ước định.

Và thế thì việc ước định biến mất và bạn đi tới vô ước định. Cái vô ước định đó là phản ánh như thế, chân lí, thực tại - yatha bhutam.

Bây giờ đến lời kinh

Phật nói:

‘Subhuti, ông nghĩ sao, ông có cho rằng Như Lai

“đã từng nói pháp chăng?” ’ Subhuti, bất kì ai mà nói, “Như lai đã nói pháp”, thì người đó sẽ nói sai, người đó hiểu sai ta bởi việc chỉ nắm được cái không có đó. Tại sao vậy?

Bởi vì ngay cả một pháp nhỏ nhất cũng không tìm được hay nhận được. Vì thế mà mới gọi là

“chứng ngộ hoàn hảo, chính đẳng chính giác”. Lại nữa, Subhuti, tự mọi vật đều là pháp và chẳng có gì trong đó khác biệt. Do đó mới được gọi là

“chứng ngộ hoàn hảo chính đẳng chính giác”. Tự mọi vật qua việc thiếu vắng cái ta, cái người, linh hồn, mạng sống và chứng ngộ hoàn hảo chính đẳng chính giác được biết đầy đủ như sự toàn bộ của tất cả pháp.

Phật nói:

‘Subhuti, ông nghĩ sao, ông có cho rằng Như Lai

“đã từng nói pháp chăng?” ’Điều đó không thể xuất hiện cho Như Lai, vì không còn người nào bên trong nữa. Cá tính là một dạng của tâm trí bên trong; ý niệm về cái ‘tôi’ là một dạng của đám mây. Với Như Lai, mây đã biến mất, chỉ còn bầu trời thuần khiết - vô định, vô hạn. Không nảy sinh ý tưởng về cái ‘tôi’.

Cho  nên  một  Như  Lai  thì  không  thể  nói,  "Ta  đã  từng nói pháp." Ngay chỗ đầu tiên, ông ấy không có. Thứ hai, vì ông ấy đã biến mất nên bây giờ ông ấy biết không có ai ở đó cả.

Chẳng  hạn,  tất  cả  các  bạn  đều  ngủ  ban  đêm  và  tất  cả các bạn đều bắt đầu mơ. Ai đó bắt đầu nói điều gì đó, ai đó bắt  đầu  lẩm  bẩm  và  ai  đó  hét  lên,  rồi  một  người  tỉnh  dậy, người đó sẽ làm gì? Người đó sẽ cười vào bạn - vì người đó biết giấc mơ chỉ là giấc mơ, chúng không phải là thực tại.

Một  người  đang  lẩm  bẩm,  một  người  đang  khóc,  một người đang hét, một người rất cực lạc và một người cười - và người  đó  thì  biết  tất  cả  đều  giả.  Chẳng  có  lí  do  gì  để  cười, chẳng  có  lí  do  gì  để  khóc.  Tất  cả  đều  giả.  Mọi  người  đều đang ngủ. Người đó sẽ không đi đến người đang khóc mà an ủi,  "Đừng  khóc  nữa,"  và  người  đó  sẽ  không  cảm  thấy  hạnh phúc vì ai đó cười. Người đó biết rằng họ đang mơ.

Đó là tình huống của một Như Lai, của vị phật. Người đã  biết  bầu  trời  bên  trong  của  mình  bây  giờ  biết  rằng  mọi người  đều  là  bầu  trời  đó,  nhưng  mọi  người  đều  bị  mây  bao phủ. Và những đám mây này là giả, là tưởng tượng. Và nếu những đám mây này là giả và tưởng tượng thế thì chẳng có sinh linh nào. Như Lai có thể nói pháp cho ai? Không có ai cả, chỉ có bầu trời thuần khiết. Khoảnh khắc bạn biến mất thì tất  cả  mọi  sinh  linh  cũng  biến  mất.  Thế  thì  không  có  sinh linh  tách  biệt,  tất  cả  là  một.  Không  có  ai  là  thầy  và  cũng chẳng có ai là đệ tử cả.

Đó  là  lí  do  tại  sao  tôi  nói  với  bạn  hôm  nọ  rằng  đây  là một trò chơi, một vở kịch lớn mà chúng ta đang diễn ở đây. Đấy là một vở kịch cổ đại, đã được diễn lại bao nhiêu lần - đã diễn với Phật và đệ tử của ông ấy, với Christ và đệ tử của ông  ấy,  với  Krishna  và  đệ  tử  của  ông  ấy.  Cùng  vở  kịch  ấy nay đang được diễn ra đấy. Từ phía bạn đấy là điều rất thực, từ phía tôi đấy chỉ là vở kịch. Từ phía bạn làm đệ tử là việc nghiêm  chỉnh;  từ  phía  tôi  nó  chẳng  nghiêm  chỉnh  mà  cũng chẳng  không  nghiêm  chỉnh,  nó  đơn  giản  là  đám  mây.  Và toàn bộ nỗ lực của tôi ở đây sẽ là để giúp bạn thấy rằng nó chỉ là đám mây, việc hình thành trong đám mây.

Và cái ngày bạn trở nên thức tỉnh bạn sẽ cười, vì chẳng có gì phải đạt tới cả - chẳng có gì mất, chẳng có gì đạt. Tất cả đều như nó bao giờ cũng có đó tự thủa ban đầu, tới chính tận  cùng;  nó  còn  là  một.  Bạn  có  nghĩ  bầu  trời  thay  đổi  khi mây tụ lại trong mùa mưa không? Bạn có nghĩ bầu trời thay đổi khi đó là mùa hè và mây biến mất? Bạn có nghĩ có bất kì thay đổi nào trong bầu trời không? Bầu trời vẫn còn như cũ, mây đến rồi đi.

Sansara là như vậy - thế giới, tâm trí là như vậy. Phật nói:

‘Subhuti, ông nghĩ sao, ông có cho rằng Như Lai

“đã từng nói pháp chăng?” ’ Subhuti, bất kì ai mà nói, “Như lai đã nói pháp”, thì người đó sẽ nói sai, người đó hiểu sai ta bởi việc chỉ nắm được cái không có đó.Không  có  tôi  cũng  chẳng  có  bạn,  không  có  thầy  cũng chẳng có đệ tử. Và chẳng có gì để giảng, tất cả đều như nó vẫn thế. Chẳng có gì để dạy, chẳng có gì để học.

Bởi vì ngay cả một pháp nhỏ nhất cũng không tìm được hay nhận được. Vì thế mà mới gọi là

“chứng ngộ hoàn hảo, chính đẳng chính giác”.

Phật  nói:  Đó  là  lí  do  tại  sao  chúng  ta  gọi  nó  là  chứng ngộ  hoàn  hảo.  Có  những  tôn  giáo  khác  trên  thế  giới  mà  ý niệm về chứng ngộ không thể được gọi là ‘hoàn hảo’. Chẳng hạn,  ý  niệm  Ki  tô  giáo  về  ba  ngôi  -  Thượng  đế,  Con  và Thánh thần. Điều đó nghĩa là đến chung cuộc cũng vẫn còn ba  sự  phân  biệt,  phân  chia.  Điều  đó  nghĩa  là  một  đám  mây nào  đó  vẫn  còn  lại,  một  hình  dạng  nào  đó  vẫn  còn  lại,  một hình  thức  nào  đó  vẫn  còn  lại.  Thế  giới  vẫn  tiếp  tục  thêm  tí chút; tâm trí chưa bị vứt bỏ hoàn toàn.

Ý  niệm  của  Hindu  giáo  có  tốt  hơn  chút  ít.  Chỉ  còn  lại hai:  Thượng  đế  và  linh  hồn.  Tốt  hơn  ba,  nhưng  vẫn  là  hai, nhị nguyên. Mọi nhị nguyên đều là từ tâm trí. Chính tâm trí phân  tách  mọi  thứ,  chính  tâm  trí  định  ra.  Cho  nên  điều  này nữa cũng không thể là chứng ngộ hoàn hảo.

Trong  khái  niệm  của  Jaina  giáo  chỉ  một  còn  lại:  linh hồn. Điều này tốt hơn hẳn - tốt hơn Ki tô giáo, tốt hơn Hindu giáo. Chỉ một còn lại: linh hồn. Nhưng Phật nói thế nữa cũng vẫn  không  phải  là  chứng  ngộ  hoàn  hảo,  vì  nghĩ  tới  một,  sẽ cần  nghĩ  tới  hai  và  ba  và  bốn  và  năm.  Chỉ  nói  ‘một’  là  đủ đem lại toàn bộ cả chuỗi. Cái một không thể được xác định bằng không đem cái hai vào.

Bạn sẽ ngụ ý gì bởi ‘một’? Bạn sẽ phải nói không hai. Cho nên cái này sẽ cần cái kia ít nhất để xác định nó. Cái kia sẽ còn lại ẩn ở đâu đó; nó không biến mất hoàn toàn. Nếu tôi có đó, thế thì bạn sẽ có đó. Nó không thể biến mất hoàn toàn. Cái ‘tôi’ sẽ cần cái ‘bạn’; chỉ để cho sự tồn tại tuyệt đối riêng của nó thì cái ‘bạn’ sẽ phải cần đến. Cái ‘tôi’ tồn tại chỉ theo cặp  đôi  với  cái  ‘người’.  Chúng  là  cùng  nhau;  tôi/người  là một thực tại.

Cho nên Phật nói cái ‘tôi’ cũng phải biến mất. Thế thì toàn bộ ba ngôi mất đi. Trong kinh nghiệm tối thượng không có  cả  ba  lẫn  hai  lẫn  một.  Nó  là  bầu  trời  thuần  khiết  -  cái không,   không   người,   không   thực   thể.   Nó   là   số   không, shunyata.

Đó là lí do tại sao Phật nói điều này là:

...“chứng ngộ hoàn hảo, chính đẳng chính giác”. Lại nữa, Subhuti, tự mọi vật đều là pháp và chẳng có gì trong đó khác biệt. Do đó mới được gọi là

“chứng ngộ hoàn hảo chính đẳng chính giác”. Tự mọi vật qua việc thiếu vắng cái ta, cái người, linh hồn, mạng sống ...

Tất  cả  các  hình  dạng  đã  biến  mất.  Đó  là  lí  do  tại  sao bầu  trời  vẫn  còn  đồng  nhất  với  chính  nó.  Không  còn  hình dạng nào nảy sinh, biến mất, không còn thay đổi nào, không còn chuyển động. Tất cả các giấc mơ đã biến mất. Trời sáng và  mặt  trời  lên  và  người  ta  tỉnh  dậy.  Có  nhận  biết,  nhưng không có ai, người có thể nói, "Tôi đang nhận biết." Có giáo huấn,  nhưng  không  có  ai  có  thể  nói,  "Tôi  là  thầy."  Có  conđường,  nhưng  gần  như  vô  lộ.  Có  phương  pháp  -  nhưng chúng không thể được gọi là phương pháp. Có thầy và đệ tử

- nhưng chỉ từ phía đệ tử; từ phía thầy tất cả đã biến mất.

‘Ông nghĩ sao, Subhuti, ông có cho rằng Như lai

“đã đem lại giải thoát cho chúng sinh” không?

Đừng nghĩ như thế, Subhuti! Tại sao vậy? Vì chẳng có chúng sinh nào mà Như Lai đã giải thoát cả.’

Làm sao ý niệm này lại nảy sinh trong Như Lai - rằng "ta đã giải thoát cho nhiều chúng sinh"? Ngay chỗ đầu tiên, chẳng  có  ai  là  không  tự  do.  Cho  nên  nếu  bạn  hỏi,  "Phật  có phải là vị cứu tinh không?" thì Phật sẽ nói "Không, ta không phải là cứu tinh - vì chẳng có ai cần được cứu cả. Không có ai phải cứu cả." Và tự do là bản tính của mọi người. Tự do có đó,  nó  không  cần  được  đem  lại.  Người  ta  chỉ  phải  trở  nên tỉnh táo về điều đã có. Cho nên Phật nói:

Vì chẳng có chúng sinh nào mà Như Lai đã giải thoát cả.’

Lại nữa Phật đã dạy nhân đoạn kệ sau:

‘Nếu dùng sắc thấy ta,

Nếu dùng âm thanh cầu ta, Họ đều cố gắng sai,

Không thể thấy Như Lai.’

Nếu bạn thấy Phật như hình dạng, như thân người, thế thì  bạn  lỡ.  Nếu  bạn  chỉ  nghe  thấy  lời  Phật  và  không  nghe thấy cái im lặng của ông ấy, bạn lỡ. Nếu bạn thấy chỉ khuôn mặt ông ấy và bạn không thấy bầu trời bên trong của ông ấy, bạn lỡ.

Phật  chỉ  nói  cái  im  lặng  hoàn  toàn.  Phật  có  đó  trong hình dạng chỉ để diễn đạt cái vô hình. Nhớ đoạn kệ này. Tôi cũng có thể nói cho bạn y hệt:

‘Nếu dùng sắc thấy ta,

Nếu dùng âm thanh cầu ta, Họ đều cố gắng sai,

Không thể thấy Như Lai.’

‘Từ Pháp người ta thấy các vị phật...

Từ  quan  điểm  của  bầu  trời,  không  phải  từ  quan  điểm của đám mây.

Từ Pháp - thân có hướng dẫn của họ.

Vậy  mà  bản  tính  đúng  đắn  của  Pháp  không  thể  nào được thấy rõ,

Và không ai có thể ý thức về nó như một vật.’

Điều này đang nói trong những lời mà không thể được nói  ra  -  avachya,  không  nói  nổi.  Phật  đang  nói:  hướng  dẫn của Phật tới từ đâu? Không phải từ bản thân Phật mà từ điều vĩnh hằng, từ bầu trời. Phật chỉ là một bước chuyển, cái vĩnh hằng  thoáng  qua  ông  ấy.  Bạn  chớ  có  quá  bị  ám  ảnh  bởi  lời nói ông ấy dùng; lắng nghe cái im lặng của ông ấy đi. Đừng quá bận  tâm với thân  thể ông  ấy ngụ trong đó, đừng bị bận tâm  với  ngôi  nhà  ông  ấy  trú  ngụ.  Nghĩ  về  sự  hiện  diện  bên trong, nghĩ về bản thể ông ấy đi. Thấy sâu vào.

Và  làm  sao  thấy  sâu  trong  vị  phật?  Cách  duy  nhất  để thấy  sâu  trong  vị  phật  là  không  dùng  mắt  mở  mà  dùng  mắtnhắm. Việc thấy sâu trong bản thân mình là cách duy nhất để thấy sâu trong vị phật. Nếu bạn trở thành quen thuộc với bầu trời  nội  tâm  của  riêng  mình,  thì  bạn  sẽ  quen  thuộc  với  bầu trời nội tâm của Phật - tất cả chư phật của tất cả các thời đại, quá khứ, hiện tại vàt tương lai nữa. Đáp xuống bản thể riêng của bạn đi.

‘Bất kì ai nói rằng Như Lai đi hay đến, đứng, ngồi hay nằm, người đó đều không hiểu ý nghĩa của giáo huấn ta. Tại sao vậy? ‘Như Lai’ là tên gọi cho người chẳng đi đâu cả, không đến đâu cả.

Do vậy mới gọi là “Như Lai,

Alahán, người hoàn toàn chứng ngộ.”

Khi  mây  tới,  bạn  có  nghĩ  rằng  bầu  trời  đã  đi  đâu  mất không?  Khi  mây  đi,  bạn  có  nghĩ  rằng  bầu  trời  đã  trở  lại không? Bầu trời vẫn còn lại. Bản tính bên trong nhất của bạn vẫn còn.

Có  thời  bạn  đã  là  đá.  Đó  là  đám  mây  đã  lấy  dạng  của đá; bạn đã sống trong thế giới khoáng thạch. Thế rồi bạn trở thành cây, bạn đã thay đổi hình dạng của mình; bạn trở thành khóm hồng hay cây thông hay cây tuyết tùng Li băng. Nhưng bản  tính  bên  trong  vẫn  còn  là  một.  Bây  giờ  hình  dạng  đám mây  đã  thay  đổi;  bạn  sống  trong  vương  quốc  thực  vật.  Thế rồi bạn trở thành con vật - có thể là sư tử, hổ, cá sấu, hươu, chó.  Chỉ  hình  dạng  thay  đổi,  nhưng  bầu  trời  bên  trong  vẫn còn nguyên. Thế rồi bạn trở thành đàn ông hay đàn bà - lần nữa hình dạng thay đổi. Bạn có thể trở thành thiên thần trên cõi trời - chỉ hình dạng sẽ thay đổi.

Bạn  có  thể  tiếp  tục  chuyển  từ  dạng  nọ  sang  dạng  kia, bạn có thể cứ chết đi trong dạng này và lại sinh ra trong dạng khác. Điều này được gọi là luân hồi sansara: bị bắt vào dạng này, rồi bị bắt vào dạng khác; chuyển từ dạng này sang dạng khác, từ nhà tù này sang nhà tù khác.

Phật  tính  là  gì?  Là  trở  nên  nhận  biết  về  bầu  trời  bên trong  mà  đã  có  trong  tảng  đá,  trong  muông  thú,  trong  cây cối, trong đàn ông và đàn bà. Một khi bạn trở nên nhận biết về bầu trời bên trong đó, bạn được thoát khỏi mọi hình dạng. Đó là tự do. Không phải là bạn trở nên tự do... vì trong tự do đó bạn không tồn tại, bạn không thể tồn tại được.

"Bạn trở nên tự do" đơn giản nói bạn trở nên tự do với chính mình. Tất cả các cái ta đều có hình dạng. Đá có cái ta, linh hồn. Cây có cái ta, muông thú có cái ta. Phật không có cái ta - ông ấy là tự do hoàn toàn. Đó là lí do tại sao Phật nói:

‘Bất kì ai nói rằng

Như Lai đi hay đến...

Chắc chắn ông ấy đi và đến - Kinh Kim Cương này bắt đầu  với  điều  đó.  Thấy  cái  đẹp  của  nó  đi:  Kinh  Kim  Cương bắt đầu bằng nó - rằng Phật đi khất thực, rồi ông ấy quay lại, đặt  bình  bát  xuống,  rửa  chân,  ngồi  xuống,  nhìn  thẳng  phía trước, và ông Subhuti hỏi. Kinh này bắt đầu với hình dạng và kinh này kết thúc với vô hình dạng.

Đó là cái bắt đầu. Bạn không thể lắng nghe cái im lặng của tôi ngay từ đầu được; trước hết bạn sẽ phải lắng nghe lời tôi. Bạn không thể trực tiếp thấy bầu trời bên trong của tôi; trước hết bạn sẽ phải thấy đám mây này đang bao quanh tôi. Chỉ  thế  thì  dần  dần  bạn  mới  bắt  đầu  đi  vào  hài  hoà  với  cái bên trong nhất. Trước hết, một cách tự nhiên, bạn tới cái bênngoài. Trước hết bạn thấy ngôi nhà và thế rồi bạn sẽ thấy cư dân.

Điều  đó  là  tự  nhiên,  chẳng  có  gì  sai  trong  đó,  nhưng bạn đừng níu bám ngôi nhà. Đi từ ngôi nhà, từ nơi ở sang cư dân.  Đây  là  cái  đẹp  của  kinh  này  -  nó  bắt  đầu  từ  thân  thể Phật:  cách  ông  ấy  bước  đi,  cách  ông  ấy  ngồi,  cách  ông  ấy nhìn, điều ông ấy làm. Và bây giờ nó kết thúc với câu kì lạ này:

‘Bất kì ai nói rằng

Như Lai đi hay đến, đứng, ngồi hay nằm, người đó đều không hiểu ý nghĩa của giáo huấn ta. Tại sao vậy? ‘Như Lai’ là tên gọi cho người chẳng đi đâu cả, không đến đâu cả. Do vậy mới gọi là “Như Lai,

Alahán, người hoàn toàn chứng ngộ.”

Ai được gọi là 'người hoàn toàn chứng ngộ'? Người đã đi tới biết  bầu trời chưa bao giờ  di chuyển. Người đã đi tới biết  cái  vĩnh  hằng  vượt  ra  ngoài  thời  gian.  Người  đã  đi  tới biết chân lí.

Chân lí bao giờ cũng là một - giấc mơ thay đổi, chân lí bao giờ cũng là một. Quen với lời của Phật nhưng đừng dừng lại ở đó. Đấy mới chỉ là phần giới thiệu - đi từ đó đi.

Điều tôi nói với bạn, lắng nghe nó nhưng đừng trở nên bị ám ảnh bởi nó - đi từ đó đi.  Dần dần, hài hoà với cái im lặng của tôi. Dần dần quên tôi đi - quên đám mây, và đi vào bầu  trời.  Thế  thì  bạn  thực  sự  trong  hài  hoà.  Thế  thì  bạn  đã bắt đầu đi vào bản thân chân lí.

Từ ngữ là nói về chân lí, chúng không phải là bản thân chân lí. Từ ‘Thượng đế’ chỉ là từ, nó không phải là Thượng đế.  Từ  ‘yêu’  chỉ  là  từ,  nó  không  phải  là  việc  yêu.  Dùng  từ, rồi vứt nó đi. Đấy là bình chứa, không phải là nội dung.

Với  thầy,  bạn  đừng  trở  nên  quá  gắn  bó  với  thân  thể thầy. Gắn bó đó sẽ trở thành chướng ngại. Yêu thầy, nhưng đi  sâu  hơn.  Dần  dần,  từng  bước,  thấm  nhuần  vào  nơi  sâu thẳm  của  thầy.  Và  bạn  sẽ  ngạc  nhiên  -  vì  nơi  sâu  thẳm  là một. Trong nơi sâu thẳm đó, đệ tử và thầy gặp nhau. Trong nơi sâu thẳm đó không có phân biệt.

Kabir  đã  nói  một  câu  rất  lạ  kì:  "Khoảnh  khắc  tới  khi thầy  chạm  chân  đệ  tử."  Thế  thì  không  có  phân  biệt.  Ai  là thầy và ai là đệ tử - không có phân biệt.

Khi  Rinzai  ở  cùng  với  thầy  mình  -  vị  thầy  này  là  một bậc  thầy  rất,  rất  nghiêm  khắc,  như  mọi  thiền  sư  đều  thế  - Rinzai  bị  đánh  bao  nhiêu  lần,  bị  ném  đá,  và  thầy  còn  nhảy lên  người  ông  và  đánh  ông.  Thế  rồi  một  hôm  Rinzai  sắp  đi hành  hương,  thầy  gọi  ông  lại  và  bắt  đầu  đánh  ông.  Rinzai nói,  "Nhưng  tôi  chưa  từng  nói  một  lời!  Và  tôi  cũng  chẳng làm gì."

Thầy  nói,  "Ta  biết,  nhưng  ông  sắp  đi  hành  hương  và cảm giác của ta là khi ông trở lại, ông sẽ chứng ngộ và ta sẽ chẳng bao giờ có bất kì cơ hội nào để đánh ông nữa. Đó là lí do tại sao - đây là cơ hội cuối cùng."

Và  khi  Rinzai  quay  lại,  quả  vậy,  điều  đó  đã  xảy  ra. Thầy  cúi  đầu  và  nói,  "Bây  giờ  ông  có  thể  đánh  ta."  Không phải là Rinzai đã đánh thầy, nhưng thầy nói, "Bây giờ ông có thể đánh ta. Bây giờ ông hưởng thú - ta đã hưởng thú đánh ông nhiều thế. Nay ông đã về tới nhà."

Tại cốt lõi sâu thẳm không có phân biệt.Phật  đang  nói  đừng  quá  bận  tâm  tới  từ  ngữ.  Dùng chúng  như  bậc  thang,  bậc  đá  thôi.  Đừng  quá  bận  tâm  tới chuyển động của Phật, chuyển động thân thể. Mọi người có đó,  những  người  bắt  chước,  những  người  sẽ  bắt  đầu  bước như Phật, những người sẽ bắt đầu nói như Phật, những người sẽ  bắt  đầu  dùng  cùng  những  từ,  cũng  những  cử  chỉ.  Phật đang nói những điều này không phải là điều thực; điều thực vượt ra ngoài hình dạng, nó không thể được bắt chước.

Đừng bắt chước thầy. Chỉ thế thì một ngày nào đó bạn sẽ  có  khả  năng  trở  thành  thầy.  Yêu,  lắng  nghe,  nhưng  bao giờ  cũng  nhớ  rằng  bạn  phải  đi  xa  vào  trong.  Bạn  phải  siêu việt trên tất cả các đám mây.

Đủ cho hôm nay.

XII.        Kinh Kim Cương

Kinh Kim Cương của Phật Gautama

Đây là những gì tôi đã được nghe vào thời ấy. Phật ngụ tại  thành  Sravasti.  Buổi  sáng  sớm  ông  ấy  mặc  trang phục,  khoác  áo  cà  sa,  cầm  bình  bát  đi  vào  thành Sravasti khất thực. Khi trở về, ăn xong, ông ấy xếp gọn y bát, rửa chân và ngồi lên chiếc bồ đoàn dành cho ông ấy, hai chân xếp chéo, thân ngay thẳng, mắt chăm chú nhìn  về  phía  trước.  Lúc  ấy  các  tu sĩ,  từng  nhóm  đông, tiến tới cung kính đảnh lễ Phật xong đi vòng ba lần qua bên phải ông ấy rồi ngồi xuống.

Lúc ấy tôn giả Subhuti cũng đang ngồi giữa hội chúng. Ông đứng lên, vắt một vạt áo lên vai, quì gối bên phải xuống  đất,  chắp  hai  tay  hướng  về  Phật  mà  thưa  rằng,

‘Bạch Thế Tôn, thật là kì diệu, hỡi Diệt Độ, vô cùng kì diệu  sự  hộ  trì  mà  Như  Lai  đã  ban  cho  các  vị  bồ  tát, những sinh linh thượng đẳng! Vậy, Bạch Thế Tôn, hành giả đi theo con đường của bồ tát phải làm sao để an trụ tâm, làm sao để hàng phục tâm?’

Sau  những  lời  này  Phật  bảo, ‘Vậy,  Subhuti,  lắng  nghe cho rõ  và chăm  chú!  Hành  giả  đi  theo  con  đường  của bồ tát cần phải nghĩ rằng , ‘Tất cả các loài chúng sinh trong vũ trụ, dù nhiều vô lượng, ta phải dẫn dắt họ đến niết  bàn,  nơi  chẳng  còn  để  lại  cái  gì  ở  phía  sau.  Tuy nhiên,  mặc  dù  vô  lượng  vô  biên  chúng  sinh  đã  được dẫn  dắt  vào  niết  bàn,  nhưng  thật  ra  không  có  chúng sinh nào được vào niết bàn.’ Tại sao? Bởi vì nếu vị bồ tát còn có ý nghĩ về một ‘chúng sinh’ thì không thể gọi là  bồ  tát.  Tại  sao  vậy?  Bởi  vì,  nếu  một  ai  đó  còn  có  ý nghĩ  về  ta,  về  người,  về  linh  hồn,  về  mạng  sống,  thì không phải là bồ tát.’

‘Bởi vì, dù bất cứ ở đâu, vị bồ tát khi bố thí không nên chấp  vào  bất  cứ  một  điều  gì.  Bồ  tát  nên  bố  thí  mà không cần được trợ giúp bởi một tín hiệu nào. Tại sao vậy? Bởi vì nếu bồ tát bố thí một cách hoàn toàn vô tư thì phúc đức thật là vô lượng.’

Phật hỏi, ‘Subhuti, ông nghĩ sao, ông có cho rằng thấy được  các  tướng  của  Như  Lai  là  thấy  được  Như  Lai không?’ Ông Subhuti thưa , ‘Bạch Thế Tôn, không thể cho  rằng  thấy  được  các  tướng  của  Như  Lai  là  thấy được  Như  Lai.  Tại  sao  vậy?  Vì  Như  Lai  đã  dạy  rằng các  tướng  của  Như  Lai  không  phải  thật  là  các  tướng của  Như  Lai.’  Phật  nói  tiếp,  ‘Bất  kì  cái  gì  có  hình tướng  đều  là  giả.  Nếu  các  ông  hiểu  rằng  tất  cả  mọi hình  tướng  đều  không  thật,  tức  là  các  ông  thấy  được Như Lai.’

Ông Subhuti hỏi Phật, ‘Bạch Thế Tôn, trong thời vị lai, thời mạt pháp, trong năm trăm năm cuối cùng, vào lúc chính  pháp  suy  đồi,  sụp  đổ,  chúng  sinh  nghe  giảng Kinh này chẳng biết có hiểu được chân lí hay không?’ Phật bảo, ‘Subhuti, ông chớ nói như vậy! Cả trong thời vị  lai  mạt  pháp  cũng  có  những  chúng  sinh  khi  nghegiảng  kinh  này  sẽ  hiểu  được  chân  lí.  Bởi  vì,  Subhuti, trong  thời  vị  lai,  mạt  pháp  vẫn  sẽ  có  những  vị  bồ  tát. Những vị này đã trồng căn lành không phải chỉ một đời Phật  mà  họ  đã  nhiều  kiếp  tu  hành,  từ  vô  lượng  vô  số chư Phật, nên khi được nghe những lời kinh này, họ sẽ hiểu và sẽ tin. Subhuti! Như Lai biết rõ họ, nhờ trí huệ của Phật, Như Lai thấy rõ họ, nhờ huệ nhãn của Phật. Subhuti! Như Lai hoàn toàn biết rõ họ. Và tất cả họ sẽ được phước đức vô lượng vô biên.’

‘Tại  sao  vậy?  Bởi  vì  những  vị  bồ  tát  này  không  còn chấp có ta, có người, có linh hồn, có mạng sống, cũng không  chấp  có  chính  pháp  và  không  chính  pháp.  Họ cũng không còn có cảm nhận hay không cảm nhận.

Này  Subhuti,  nếu  các  vị  bồ  tát  ấy  còn  phân  biệt  có chính  pháp  và  không  chính  pháp  thì  còn  phân  biệt  có ta, có người, có linh hồn, có mạng sống. Cũng vì lẽ đó mà  Như  Lai  thường  dạy:  pháp  của  ta  cũng  như  chiếc đò  đưa  người  qua  sông,  các  ông  không  nên  chấp  bám vào pháp. Chính pháp còn phải bỏ, huống chi là không chính pháp.

Phật  hỏi,  ‘Subhuti,  ông  nghĩ  sao?  Như  Lai  có  thành Phật   không?   Và   Như   Lai   có   thuyết   pháp   không?’ Subhuti  thưa,  ‘Bạch  Thế  Tôn,  theo  chỗ  tôi  hiểu  những gì Phật nói Như Lai không thành Phật và Như Lai cũng không thuyết pháp. Tại sao vậy? Vì pháp của Như Lai không  thể  nắm  bắt  được,  không  thể  nói  được,  chẳng phải chính pháp cũng chẳng phải không chính pháp. Vì sao vậy? Vì cái Tuyệt  đối làm nức lòng các bậc thánh hiền.’

Lúc ấy Phật bảo, ‘Phải, Subhuti, bởi vì Như Lai đã dạy rằng  các  pháp  riêng  biệt  của  chư  Phật  không  phải riêng biệt của vị phật. Vì vậy mới gọi là các pháp riêng biệt của chư Phật.’

Phật hỏi, ‘Subhuti, ông nghĩ sao, vị Tu đà hoàn có nghĩ rằng mình đắc quả Tu đà hoàn chăng?’

Subhuti thưa, ‘Bạch Thế Tôn, không. Tại sao vậy? Bởi vì  vị  Tu  đà  hoàn  không  còn  thấy  mình  chứng  đắc  quả Tu đà hoàn mới gọi là Tu đà hoàn.’

Phật  hỏi,  ‘Subhuti,  ông  nghĩ  sao,  vị  Alahán  có  nghĩ rằng mình đắc quả Alahán chăng?’

Subhuti thưa, ‘Bạch Thế Tôn, không. Tại sao vậy? Bởi vì  vị  Alahán  không  còn  thấy  mình  chứng  đắc  quả Alahán mới gọi là Alahán. Tại sao vậy?

Bạch  Thế  Tôn,  cũng  như  tôi  đây,  tôi  không  nghĩ  mình đã tu chứng, nên Như Lai mới gọi tôi là người trong cõi lặng, tôi không nghĩ mình đắc quả Alahán nên Như Lai nói Subhuti là bậc Alahán không còn ham muốn, người không ở đâu cả nên gọi là người trong cõi lặng.’

Phật  hỏi,  ‘Subhuti,  ông  nghĩ  sao,  trong  quá  khứ  Như

Lai  có  đắc  pháp  với  Dipankara  không?’  Subhuti  thưa,

‘Bạch Thế Tôn, không. Như Lai không có đắc pháp nào cả.’  Phật  lại  hỏi,  ‘Vị  bồ  tát  có  nói  rằng  mình  tạo  nên phật  trường  hài  hoà  không?’  Subhuti  thưa,  ‘Bạch  Thế Tôn, vị bồ tát không nói rằng mình tạo nên phật trường hài hoà. Tại sao vậy? Vì Như Lai đã dạy rằng các phật trường hài hoà là không hài hoà, vậy mới gọi là những phật trường hài hoà.’

Phật bảo, ‘Subhuti, ông tưởng tượng có một người đàn ông và một người đàn bà đem bố thí tất cả tài sản của họ, nhiều như cát sông Hằng, và một người khác trích một đoạn bốn câu nói về pháp của Kinh này, đem giảng cho nhiều người được hiểu. Do việc này, công đức của người  sau  sẽ  nhiều  vô  lượng  vô  biên  so  với  người trước.’

Khi  ấy,  tôn  giả  Subhuti  xúc  động  rơi  nước  mắt,  bạch

Phật rằng, ‘Bạch Thế Tôn, thật là huyền diệu, vô cùnghuyền diệu, hỡi Diệt Độ, cách thức Như Lai giảng dạy nghĩa  lí  cao  siêu  tuyệt  vời  của  Kinh  này!  Nhờ  vậy,  tôi đã  hiểu  và  đó  không  phải  là  một  cảm  nhận.  Tại  sao vậy?  Bởi  vì  các  Đức  Phật,  những  vị  toàn  giác,  đã buông bỏ tất cả mọi cảm nhận.’

Phật  nói,  ‘Đúng  vậy,  Subhuti!  Nếu  có  người  nào  nghe kinh này mà không nghi ngờ, không sợ hãi, không kinh khiếp,  thì  người  này  sẽ  được  phước  đức  vô  lượng,  là người  thật  hi  hữu.  Còn  nữa,  Subhuti,  sự  nhẫn  nhục hoàn  toàn  của  Như  Lai  thực  ra  không  phải  là  hoàn toàn. Tại sao vậy? Bởi vì, Subhuti, trong một kiếp trước của  ta,  khi  vua  Kalinga  xẻo  thịt  tay  chân  ta,  lúc  ấy  ta không cảm nhận về cái ta, về con người, về linh hồn, về mạng sống. Tại sao vậy? Bởi vì, Subhuti, nếu lúc ấy ta có cảm nhận về cái ta, thì đồng thời ta cũng đã có cảm nhận về sự oán hận.’

‘Và còn nữa, Subhuti, chính vì lợi ích của tất cả chúng sinh mà vị bồ tát phải bố thí như thế. Tại sao vậy? Bởi vì, Subhuti, sự cảm nhận của một con người, đơn giản là sự không  cảm  nhận. Tất  cả chúng  sinh  mà  Như Lai đã  nói  đến,  thực  ra  chẳng  có  chúng  sinh  nào.  Tại  sao vậy?  Bởi  vì  tất  cả  những  gì  có  hình  tướng  đều  là  giả. Như  Lai  nói  đúng  sự  thật,  không  có  gì  khác  hơn.  Như Lai không nói sai.’

‘Subhuti, Như Lai đồng nghĩa với phản ánh như thế.’ Phật hỏi: ‘Subhuti, ông nghĩ sao, ông có cho rằng Như Lai “đã từng nói pháp chăng”? ‘ Subhuti, bất kì ai mà nói,  “Như  lai  đã  nói  pháp”,  thì  người  đó  sẽ  nói  sai, người  đó  hiểu  sai  ta  bởi  việc  chỉ  nắm  được  cái  không có đó. Tại sao vậy?

‘Bởi  vì  ngay  cả  một  pháp  nhỏ  nhất  cũng  không  tìm được hay nhận được. Vì thế mà mới gọi là “chứng ngộ hoàn hảo, chính đẳng chính giác”. Lại nữa, Subhuti, tự mọi vật đều là pháp và chẳng có gì trong đó khác biệt. Do  đó  mới  được  gọi  là  “chứng  ngộ  hoàn  hảo  chính đẳng  chính  giác”.  Tự  mọi  vật  qua  việc  thiếu  vắng  cái ta, cái người, linh hồn, mạng sống và chứng ngộ hoàn hảo  chính  đẳng  chính  giác  được  biết  đầy  đủ  như  sự toàn bộ của tất cả pháp.

‘Ông  nghĩ  sao,  Subhuti,  ông  có  cho  rằng  Như  lai  “đã đem lại giải thoát cho chúng sinh” không?  Đừng  nghĩ như thế, Subhuti! Tại sao vậy? Vì chẳng có chúng sinh nào mà Như Lai đã giải thoát cả.’

Lại nữa Phật đã dạy nhân đoạn kệ sau:

‘Nếu dùng sắc thấy ta,

Nếu dùng âm thanh cầu ta, Họ đều cố gắng sai,

Không thể thấy Như Lai.’ Từ Pháp người ta thấy các vị phật,

Từ Pháp - thân có hướng dẫn của họ.

Vậy  mà  bản  tính  đúng  đắn  của  Pháp  không  thể  nào được thấy rõ,

Và không ai có thể ý thức về nó như một vật.’

‘Bất kì ai nói rằng Như Lai đi hay đến, đứng, ngồi hay nằm,  người  đó  đều  không  hiểu  ý  nghĩa  của  giáo  huấn ta. Tại sao vậy? ‘Như Lai’ là tên gọi cho người chẳng đi đâu cả, không đến đâu cả. Do vậy mới gọi là “Như Lai, Alahán, người hoàn toàn chứng ngộ.”

Về Osho

Osho là vị phật thời hiện đại có trí huệ, sáng tỏ và hài hước  đã  làm  xúc  động  hàng  triệu  người  trên  khắp  thế  giới. Người  đang  tạo  ra  những  điều  kiện  cho  việc  nổi  lên  điều người  gọi  là  "Con  người  Mới"  -  một  loại  con  người  hoàn toàn mới có nhận biết, khẳng định cuộc sống và tự do.

Theo  Osho,  các  truyền  thống  tâm  linh  của  quá  khứ  đã tạo chia chẻ sâu sắc bên trong cá nhân, được phản ánh trong mọi  thể  chế  xã  hội.  Con  đường  của  người  là  để  chữa  lành chia chẻ này, để khôi phục sự thống nhất của thân thể và tâm linh, trái đất và bầu trời.

Sau  chứng  ngộ  của  mình  vào  năm  1953,  tiến  hoá  của Con  người  Mới  trở  thành  mơ  ước  của  người.  Năm  1966, Osho rời bỏ thế giới hàn lâm và chức vụ giáo sư triết học tại Đại học Jabalpur và bắt đầu đi khắp Ấn Độ và nói với hàng trăm nghìn người. Đồng thời, Osho đã phát triển những công cụ thực hành cho việc tự biến đổi của con người.

Vào  cuối  những  năm  1960,  Osho  đa  bắt  đầu  tạo  ra  kĩ thuật  thiền  động  duy  nhất  của  mình.  Người  nói  rằng  con người hiện đại bị quá nặng gánh với những truyền thống của quá  khứ  và  những  lo  âu  của  cuộc  sống  hiện  đại  đến  mức người  đó  phải  trải  qua  tiến  trình  tẩy  rửa  sâu  sắc  trước  khi người đó có thể bắt đầu khám phá ra trạng thái thảnh thơi, vô suy nghĩ của thiền.

Đến năm 1974. một cộng đồng đã được thiết lập quanh Osho  ở  Pune,  Ấn  Độ,  và  dòng  khách  nhỏ  bé  tới  thăm  từ phương  Tây  đã  trở  thành  dòng  chảy  cuồn  cuộn.  Ngày  nay,

Cộng  đồng  của  người  là  trung  tâm  phát  triển  tâm  linh  lớn nhất  trên  thế  giới.  Mỗi  năm  nó  hấp  dẫn  hàng  nghìn  khách thăm quốc tế tới các chương trình thiền, trị liệu, chỉnh trang thân thể và sáng tạo.

Osho  nói  gần  như  về  mọi  khía  cạnh  của  sự  phát  triển của tâm thức  con  người.  Những  bài  nói  của  người  bao  quát một  phạm  vi  đáng  kinh  ngạc  -  từ  ý  nghĩa  của  cuộc  sống  và cái  chết,  tới  cuộc  đấu  tranh  về  quyền  lực  và  chính  trị,  từ những  thách  thức  của  tình  yêu  và  sáng  tạo,  tới  ý  nghĩa  của khoa học và giáo dục. Những bài nói này, nói trong ba mươi năm, đã được ghi âm trên băng ca xét và băng video, và đã được  xuất  bản  thành  hàng  trăm  cuốn  sách  trong  mọi  ngôn ngữ chính trên thế giới. Người không thuộc vào tín ngưỡng nào  và  nói,  "Thông  điệp  của  tôi  không  phải  là  học  thuyết, không phải là triết lí. Thông điệp của tôi là một loại giả kim thuật nào đó, khoa học của biến đổi."

Osho rời khỏi thân thể năm 1990 như kết quả của việc bị đầu độc bởi các nhân viên chính phủ Mĩ, trong khi đang bị bắt giữ vì những vi phạm di trú mang tính kĩ thuật vào năm

1985.  Người  bao  giờ  cũng  yêu  cầu  được  nói  tới  trong  thời hiện  tại.  Chữ  đề trên  bia  mộ  người,  do  đích  thân  Osho đọc, là:

OSHO

Không sinh không diệt

Chỉ tới viếng thăm hành tinh Trái đất từ giữa

11/12/1931 - 19/01/1990

OSHO COMMUNE INTERNATIONAL Cộng đồng Osho quốc tế

Cộng  đồng  Osho  quốc  tế  ở  Pune,  Ấn  Độm  là  nơi  để thảnh  thơi  khỏi  những  căng  thẳng  bên  ngoài  của  cuộc  sống và  là  nơi  nuôi  dưỡng  linh  hồn.  Osho  mô  tả  Cộng  đồng  như một  phòng  thí  nghiệm,  một  thực  nghiệm  trong  việc  tạo  ra "Con  người  Mới"  -  con  người  sống  trong  hài  hoà  với  bên trong và bên ngoài, với bản thân mình và môi trường, và là người  tự  do  khỏi  mọi  ý  thức  hệ  và  mọi  huấn  luyện  bây  giờ đang chia rẽ nhân loại.

Được  thành  lập  trên  31  a  đất  tại  vùng  ngoại  ô  có  cây làm  ranh  giới  của  công  viên  Koregaon,  nơi  thiền  này  đón nhận  hàng  nghìn  khách  thăm  viếng  mỗi  năm  từ  khắp  các nước  và  từ  mọi  tầng  lớp  xã  hội.  Khách  thăm  nói  chung thường tới  từ ba tuần  tới ba tháng ở trong những khách sạn và căn hộ gần đó.

Cộng  đồng  có  chứa  Đa  đại  học  Osho,  cung  cấp  hàng trăm  chương  trình  phát  triển  cá  nhân  và  tự  khám  phá  và những  huấn  luyện  nghề  nghiệp  trong  cả  năm,  tất  cả  trong chúng đều được thiết kế để giúp mọi người tìm ra cách thiền

:  chứng  kiến  thụ  động  các  ý  nghĩ,  xúc  động  và  hành  động, không phán xét hay đồng nhất.

Không  giống  như  nhiều  kỉ  luật  phương  Đông  truyền thống, thiền tại Cộng đồng Osho là phần không tách rời của cuộc sống hàng ngày, dù làm việc, quan hệ hay chỉ hiện hữu. Kết quả là ở chỗ mọi người không từ bỏ thế giới mà đem vào nó  tinh  thần  của  nhận  biết,  lễ  hội,  và  tôn  kính  sâu  sắc  với cuộc sống.

Tại  trung  tâm  của  Cộng  đồng  là  Thính  phòng  Phật

Gautanma, nơi cung cấp sáu buổi thiền một giờ hàng ngày.

Thiền  động  Osho:  Kĩ  thuật  của  Osho  được  thiết  kế  để giải toả căng thẳng và những xúc động bị kìm nén, mở ra con đường  cho  sức  sống  mới  và  kinh  nghiệm  về  im  lặng  sâu lắng.

Thiền Kundalini Osho: Lay động năng lượng ngủ tự do, và  qua  nhảy  múa  tự  phát  và  ngồi  im  lặng,  cho  phép  những năng lượng này được hướng lại vào nội tâm.

Thiền  Nataraj  Osho:  Giả  kim  thuật  bên  trong  của  việc nhảy múa toàn bộ đến mứcvũ cong biến mất chỉ điệu vũ còn lại.

Thiền  Nadabrahma  Osho:  Dựa  trên  kĩ  thuật  mạnh  của

Tây Tạng cổ đại để làm hài hoà luồng năng lượng.

Vô  chiều  Osho:  Một  phương  pháp  mạnh  mẽ  để  định tâm năng lượng, dựa trên kĩ thuật của Gurdjieff.

Thiền  Vipassana  Osho:  Kĩ  thuật  của  Phật  gautam  làm tan biến việc tán gẫu tâm trí qua nhận biết về việc thở.

Điểm nổi bật nhất trong ngày tại Cộng đồng là buổi gặp gỡ  tối  của  anh  chị  em  áo  choàng  trắng.  Lễ  hội  hai  giờ  này của  âm  nhạc,  nhảy  múa  và  im  lặng,  tiếp  theo  đó  là  bài  nói trên  băng  video  của  của  Osho,  là  duy  nhất  -  một  việc  thiền sâu và đầy đủ, nơi hàng nghìn người tìm kiếm, theo lời của Osho, "… tan biến vào trong biển cả của tâm thức."

Để biết thêm thông tin
http://www.osho.com

Một  kho  thông  tin  Web  đầy  đủ  trong  nhiều  thứ  tiếng khác nhau về các phương pháp thiền, sách và băng của Osho, một chuyến dạo qua Osho Commune International, các trung tâm  thông  tin  về  Osho  trên  toàn  thế  giới,  và  các  trích  đoạn lời nói của Osho.

Osho Commune International

17 Koregaon Park Pune 411 011 (MS) India

Tel:       + 91 (212) 628 562

Fax:       + 91 (212) 624 181

Email: osho-commune@osho.com

Osho International

37 Upper Brook Street, London W1K 7PR United Kingdom

Tel. +44. (0) 207 493 5001

Fax. +44. (0) 207 493 1203

Office email: oshointernational@oshointernational.com http://www.osho.com/oshointernational

Để xem các trích đoạn bài nói của Osho, các bạn có thể ghé thăm trang web http://www.thiencungyoga.edu.vn/forum

“Lời thầy hàm chứa im lặng quanh đó, lời thầy không phải là tiếng động. Lời thầy có giai điệu, có nhịp điệu, có âm nhạc  và  tại  chính  cốt  lõi  của  lời  thầy  là  im  lặng  hoàn  toàn. Nếu  bạn  có  thể  hiểu  thấu  lời  thầy,  bạn  sẽ  đi  xuyên  vào  im lặng vô hạn này. Nhưng để hiểu thấu lời của Phật, cách thức không  phải  là  phân  tích,  cách  thức  không  phải  là  biện  luận, cách  thức  không  phải  là  tranh  luận.  Cách  thức  là  chìm  vào quan  hệ  với  thầy,  trở  thành  hoà  hợp  với  thầy,  đồng  bộ  với thầy. Trong hoà hợp đó, trong chân thành đó, người ta đi vào trong chính cốt lõi lời thầy. Và  ở đó bạn  sẽ không tìm thấy bất kì âm thanh nào, bất kì tiếng động nào; ở đó bạn sẽ thấy im lặng tuyệt đối. Và nếm trải nó là hiểu thầy.”

Osho, Dhammapada: Con đường của Phật, 5

“Từ lời tôi bạn có thể bùng cháy, nhưng bạn sẽ không thể nào tìm ra bất kì lí thuyết, học thuyết nào. Bạn có thể tìm ra  cách  sống,  nhưng  không  tìm  ra  được  giáo  lí  để  thuyết giáo.  Bạn  có  thể  tìm  ra  tính  cách  nổi  dậy  hay  tiêm  nhiễm nhưng bạn sẽ không tìm thấy chủ đề cách mạng nào được tổ chức.

“Lời  tôi  không  chỉ  là  ngọn  lửa.  Tôi  đang  đặt  thuốc  nổ đây  đó,  chúng  sẽ  nổ  tung  trong  nhiều  thế  kỉ.  Tôi  đang  đặt nhiều hơn là cần thiết - tôi chưa bao giờ tính hết cơ hội. Gần như từng câu đều dự định để tạo ra rắc rối cho bất kì ai muốn tổ chức tôn giáo quanh tôi.”

Osho, Từ cá tính tới cá nhân

29.  Om Mani Padme Hum                                     2002

30.  Nansen: Điểm khởi hành                                 2003

31.  Joshu: Tiếng gầm của sư tử                             2003

người khác                                                         2008

62.  Dhammapada: Con đường của Phật, t.7        2008

63.  Từ bi: Việc nở hoa tối thượng của tình yêu  2008

64.  Đạo: lịch sử và giáo huấn

2008

65.  Dhammapada: Con đường của Phật, t.8

2009

66.  Dhammapada: Con đường của Phật, t.9

2009

67.  Cuộc sống, tình yêu, tiếng cười

2009

68.  Dhammapada: Con đường của Phật, t.10

2009

69.  Dhammapada: Con đường của Phật, t.11

2009

70.  Dhammapada: Con đường của Phật, t.12

2009

Table of Contents

- Giới thiệu. 4
- I.       Cảnh giới niết bàn ấy. 6
- II.      Tình yêu tràn ra. 19
- III.         Bánh xe pháp. 33
- IV.         Từ cõi bên kia. 49
- V.     Hương vị của chứng ngộ. 61
- VI.         Trạng thái bồ tát 76
- VII.        Người trong cõi lặng. 91
- VIII.      Đã về nhà. 105

- IX.         Thiên đường mảnh đất thuần khiết 122

- X.      Chân không tuyệt đối 134
- XI.         Người hoàn toàn chứng ngộ. 151
- XII.        Kinh Kim Cương. 166
- Về Osho. 169