Thông tin ebook

Tên sách: Kho Tàng Truyện Tiếu Lâm Việt Nam

Tác giả: Nguyễn Văn Cừ (biên soạn)

Thể loại: Humor

NXB: Văn Học

Số hóa: Hanhdb

Ngày hoàn thành: 17-7-2014

Thư viện ebook TVE-4U

Dự án ebook định dạng epub chuẩn cho mọi thiết bị di động

Lời Giới Thiệu

Kể cũng lạ, con người sinh ra từ lúc chào đời là khóc chứ không phải là cười. Rồi từ khi sinh ra cho tới lúc từ giã cõi trần gian còn có bao nhiêu điều cần khóc, phải khóc. Khóc vì đau khổ, oan ức, buồn tủi, giận hờn, thương cảm, trái ngang và lại cả vì vui mừng, sung sướng, hạnh phúc. Vậy thì, xem ra tiếng khóc không phải ít cung bậc và càng không ít ý nghĩa so với tiếng cười. Nhưng tại sao dân gian chỉ toàn sáng tạo ra truyện tiếu lâm để gây cười mà không tạo ra chuyện để gây khóc?

Rõ ràng, tiếng khóc và tiếng cười xét về mặt ý nghĩa sinh học không kém gì nhau, nhưng ý nghĩa giúp ích về mặt tinh thần, tiếng cười là cần thiết nhiều hơn cho con người. Tiếng cười - "liều thuốc bổ ích" hướng con người hoàn thiện đạo đức nhân cách, sinh hoạt, giúp con người lạc quan chiến thắng mọi điều khổ đau mà con người sinh ra, tồn tại trong cuộc đời vốn phải gánh chịu. Tiếng cười nâng con người cao hơn cuộc sống, cảm thấy cuộc sống có giá trị, quí báu, hướng về tương lai tốt đẹp, lạc quan ngay cả trong nỗi niềm đau khổ nhất. Tiếng cười vừa là để giáo dục cho con người, vừa là để cười. chỉ cần cười, cười để mà tồn tại, mà phấn đấu đi lên, tốt hơn, đẹp hơn.

Phải nói là, các cung bậc cười mà truyện tiếu lâm đề cập tới đều hướng vào mục đích đó và thật phong phú, đa dạng. Hầu hết các ngõ ngách xã hội từ sinh hoạt, sản xuất, kỷ cương, tình yêu cho tới các khuôn phép đạo lý, đạo đức, giáo dục, ứng xử, xử thế... đều được khai thác, xa hơn nữa, trong đa số các truyện tiếu lâm khai thác các sắc thái xã hội, mang nặng màu sắc xã hội với nội dung triết lý, giáo dục cao, thì lại có một bộ phận không nhỏ các truyện sáng tác ra chỉ đơn thuần vào mục đích giải trí, gây cười không mang ý nghĩa xã hội. Mảng truyện loại này chiếm tỷ lệ không nhỏ và thú vị hơn lại có giá trị gây cười nhiều hơn. Có nhà nghiên cứu văn học dân gian xếp tất cả những truyện tiếu lâm tục vào bộ phận truyện này. Thực ra không hẳn như vậy. Các truyện Con mắt dọc, Tình tang, Cặc my là cặc mày, Ăn ạ, Xin lửa... đều mang ý nghĩa xã hội cao, ngược lại có nhiều truyện không tục như Vừa buồn cười vừa sợ, Tay ải tay ai, Ngốc đi buôn, Chàng rể lười... sáng tác ra chỉ để cười. Do vậy, nếu lấy tiêu chí là tục hay thanh để chọn tuyển đi tới việc gạt bỏ tất cả các truyện tục thì sẽ là khiếm khuyết. Giống như khi làm sách từ điển giải nghĩa chỉ chuyên tâm vào giải thích các từ xã hội còn các từ thuộc về sinh dục, tình dục, sinh lý lại bỏ qua, né tránh. Trước đây, một số tác giả thường cắt, lược các truyện tiếu lâm mang yếu tố tục là chưa trung thành với với văn hóa dân gian, khó có thể tiếp cận được chân giá trị của loại hình. Việc xô bồ tư liệu cũng cần đề phòng không kém gì việc cắt xén tư liệu, nhất là các tư liệu dân gian được nhân dân lưu truyền và yêu thích. Vì vậy, muốn nhìn thấy sự đa dạng phong phú về mặt đề tài, chủ đề, đặc thù của truyện tiếu lâm dưới góc độ phương pháp nghiên cứu loại hình thì việc công bố hai dạng truyện cả thanh lẫn tục là việc làm cần thiết và đúng đắn.

Hầu hết các nhà nghiên cứu truyện tiếu lâm Việt Nam đều cho rằng yếu tố tục là yếu tố gây cười, tạo nên cung bậc của tiếng cười. Truyện có yếu tố tục dễ gây được cười và nhiều lúc càng tục lại càng cười. Song, hiểu thế nào là bản chất, nguồn gốc của các yếu tố tục với tư cách là phương tiện gây cười là cả một vấn đề lớn gắn liền không những đặc trưng của truyện tiếu lâm mà còn gắn với tâm lý sáng tạo dân gian, gắn với phong tục, tập quán, lối sinh hoạt của cả một dân tộc. Điều này cần phải giành cho những chuyên đề công phu, kỹ lưỡng.

Trong phạm vi này chúng ta hiểu với nhau rằng, yếu tố tục trong truyện tiếu lâm là một trong những phương cách quan trọng để đạt tới mục đích gây cười, giống như một loại vũ khí thô sơ, đơn giản, dễ có trong tầng lớp nhân dân lao động.

Trở lại sự đa dạng, nhiều vẻ của truyện tiếu lâm, rồi từ đó thấy được sự phong phú của các cung bậc cười.

Khác với dân tộc khác, truyện tiếu lâm của dân tộc ta hầu như có mặt ở mọi tầng lớp, đối tượng, không chừa hoặc kiêng nể bất kỳ một khía cạnh xấu xa nào, kể cả tôn giáo, giai cấp thống trị và lại càng không né tránh ngay cả bản thân mình.

Nước ta là nước nông nghiệp, nông dân chiếm tỷ lệ trên 90% dân số. Số lượng truyện tiếu lâm sáng tác về người nông dân chiếm một mảng khá lớn. Điều chắc chắn, những tác giả của mảng truyện này hẳn là người nông dân tự nói, tự kể về mình và kể, nói, một cách chân thành các thói hư tật xấu của họ. Tiếng cười ở mảng truyện về người nông dân thường mộc mạc, dễ hiểu, hồn nhiên trước những cảnh ngộ éo le, tật xấu, có cả sự thông minh, láu lỉnh mà chỉ ở người nông dân mới có. Tiếng cười ở đây chủ yếu là ít liên quan với tâm lí, đạo đức phong kiến, cười là nhằm mục đích giải thoát buồn phiền, mệt nhọc, cho nên cung bậc cười thật vô tư, thoải mái. Cười để bộc lộ tâm lý lạc quan của ngươi nông dân trước cuộc sống thường nhật, cười thật to, thật dữ dội và sau khi cười đầu óc không cần phải vương vấn, nghĩ suy gì cả. Truyện anh nông dân định ăn vụng khoai lang nướng còn đang nóng, thấy vợ về, vội giắt vào cạp quần, nóng quá cứ nháy tâng tâng lên, miệng còn la "Tôi thấy mình về mừng quá mà nhảy" trong truyện Ăn vụng khoai, là một thí dụ tiêu biểu. Tất nhiên, bên cạnh cung bậc cười ấy, không phải là không có truyện phê phán thói hư tật xấu của người nông dân. Nhưng nhìn chung, dù có phê phán các nhược điểm chăng nữa, thì tiếng cười ở đây vẫn là cười sảng khoái với nỗi niềm cảm thông sâu sắc, thân thiện. Sự phê phán anh chàng khoác lác trong Chẳng phải tay ông, tính sĩ diện mà lại ngốc nghếch trong Hâm nước mắm, rồi hay khoe khoang trong Áo mới, Con rắn vuông... vẫn lộ rõ tình cảm thương mến đáng yêu.

Ở loại truyện tiếu lâm tầng lớp tiểu thương, trí thức rởm như các thầy đồ, thầy lang, thầy cúng, thầy bói, thầy địa lý, thầy phù thuỷ, các sư, các sãi thì cung bậc cười lại mang sắc thái khác. Trong loại truyện này, tính chất cảm thông, thương hại đã nhạt đi rất nhiều nhường chỗ cho tiếng cười chế giễu, mỉa mai, đả kích. Dân tộc ta vốn rất quý trọng các thầy đồ dạy học, các thầy lang chữa bệnh, các nhà tu hành, nhưng sự quý trọng đó khi họ thực sự là họ. Còn nếu thầy đồ, thầy lang, sư sãi chỉ là "khoác áo đạo đức" bề ngoài, bên trong tầm thường, bịp bợm thì lập tức họ trở thành mục tiêu cho truyện tiếu lâm khai thác. Một ông "thầy đồ" liếm mật, ăn vụng, lấy rế đựng sách, muốn "tòm tem" lại hỏi đường lên trời; một thầy lang chữa bệnh bằng lưỡi, cho uống nhầm thuốc, đỡ đẻ bằng kẹo; một thầy cúng đọc sai cả tên, tham ăn, nói liều; rồi thầy phù thuỷ địa lý sợ ma, sợ đất, sợ nước... đều tiêu biểu cho cung bậc cười mỉa mai. Cười để mà nghĩ và càng nghĩ càng cười, càng cười càng thấy sự đau xót chua cay. Tiếng cười ở loại truyện này ít tỏ ra khoan nhượng phê phán ở cung bậc sâu sắc hơn, chua cay hơn. Mỗi truyện đều giống như một mũi dao mổ rạch thẳng vào ung nhọt đang tồn đọng trên lớp người này, mong muốn họ hướng tới điều thiện và hoàn thiện mình. Có thể coi các truyện như các bài học nhắc nhở tầng lớp "trí thức" này cần phải có đạo đức, trách nhiệm, xứng đáng với lòng tin của mọi người, đồng thời kêu gọi mọi người hãy cảnh giác với tầng lớp này, nhất là đối với loại người luôn luôn mong muốn truyền nhiễm tư tưởng mê tín dị đoan trong xã hội.

Trái với hai mảng đề tài trên, cung bậc tiếng cười của truyện tiếu lâm dành cho tầng lớp quan lại - cường hào lại mang màu sắc khác. Phải chăng, người nông dân đã xác định được rõ ràng bọn quan lại cường hào là kẻ bóc lột, tàn bạo, gây nên bao đau khổ, là nguyên nhân dẫn đến các bất công xã hội. Vì vậy mà tiếng cười ở những truyện này là quyết liệt, trực diện, ít khoan nhượng, cứ đi với mục đích bài xích, loại bỏ cái gọi là thần tượng "cha mẹ của dân" từ những khía cạnh khẳng định bọn quan lại cường hào cùng xuất phát từ nông dân, giống nông dân như các ông quan tham lam sợ vợ hay ăn vụng, nói liều, làm bậy, ngu ngốc. Nhiều truyện tiếu lâm đã nâng tiếng cười mang ý nghĩa chống đối, kêu gọi lật đổ, thay đổi. Đúng là một khi mà truyện cười đả kích tầng lớp bóc lột, thống trị xuất hiện, ấy là điềm báo một cuộc cách mạng đang tới. Hoặc ít nhất là một tâm lý đòi hỏi một cuộc đổi thay cần thiết. Và sự thật khi các cuộc khởi nghĩa nổ ra, nông dân lao động là bộ phận tham gia tiến công vào bọn quan lại, cường hào nhiều nhất, họ luôn luôn đi tiên phong giống như niềm mong mỏi của họ. Thái độ này bộc lộ rõ ràng, cũng là thói tật xấu ấy, nhưng truyện phê phán người lao động, thái độ thường độ lượng, khoan dung, đả kích nhẹ nhàng, còn đối với quan lại, thì thái độ khác hẳn, không khoan nhượng, đả kích mạnh mẽ, thẳng thắn, nhất là khi khai thác về tính hách dịch, đạo đức giả, lố bịch, bỉ ổi, tham lam, dốt nát...

Sẽ còn nhiều đối tượng, nhiều cung bậc cười khác nữa như truyện về các anh học trò, các bà vợ góa, các chú lính dịch, chàng mõ... Mỗi mảng mang một sắc thái khác nhau. Tuy nhiên, thừa nhận ba mảng đối tượng trên vẫn là chính, chiếm đại bộ phận truyện tiếu lâm.

Điều cần thiết nói cùng với bạn đọc là công việc và cách làm của người biên soạn, sưu tầm. Quả thực việc mong ước có một cuốn truyện tiếu lâm đúng nghĩa là "Kho tàng" đã có từ rất lâu. Truyện tiếu lâm trong dân gian có khá nhiều, nhưng lục tìm trong các văn bản sách cổ để mong thấy một cuốn nào đó giành riêng cho loại truyện tiếu lâm thì chưa có. Có chăng là mãi vào đầu những năm của thế kỷ này mới có những cuốn mỏng, đặt chung trong truyện cổ nói chung của Trương Vĩnh Ký, Huỳnh Tịnh của. v. v... Sau đó là trong các Hợp tuyển văn học của Nguyễn Hồng Phong, Phong Chi, Văn Tân, Nguyễn Đổng Chi, Phong Châu... xuất hiện vào những năm năm mươi. Những năm trở lại đây sách tiếu lâm ở cả ba miền Bắc- Trung - Nam có xuất hiện một số cuốn. Song các cuốn đó phần lớn là đơn giản, truyện chọn chưa tiêu biểu, thậm chí có truyện dân gian lai căng với tiếu lâm hiện đại. Tuy nhiên, mấy năm gần đây, do sự phát triển chung của ngành Folklore, trong việc sưu tầm vốn cũ dân gian nhiều truyện tiếu lâm được xuất hiện. Từ các tư liệu mới sưu tầm được với các sách, báo đã được công bố chúng tôi tập hợp chọn lọc, tuyển lựa, đặt tên lại, kể lại v.v... và mạnh dạn lấy tên sách là Kho tàng truyện tiếu lâm Việt Nam.

Thực ra cái tên là "Kho tàng", nhưng chắc chắn không thể nào đầy đủ như vốn truyện tiếu lâm đang lưu hành trong dân gian, sở nguyện của chúng tôi là mang đến cho bạn đọc không chỉ các truvện mang nội dung ý nghĩa xã hội mà còn cả các truyện tiếu lâm chỉ nhằm mục đích cười giải trí. Mặt khác, để thấy rõ các cung bậc cười của toàn cục truyện tiếu lâm, và giúp các bạn so sánh các dạng cười của từng khu vực cho nên chúng tôi cất công tìm kiếm sưu tầm chọn tuyển truyện cả ba miền. Do vậy, có nhiều truyện cùng nội dung ấy nhưng cách kể khác vẫn tôn trọng đưa vào. Ngược lại, nhiều truyện của vùng này thì lấy, còn vùng khác lại không lấy bởi là căn cứ vào chất lượng truyện. Nếu bạn đọc phát hiện thấy truyện trùng về nội dung hoặc vắng mặt truyện này truyện khác hoàn toàn không có ý nghĩa là thừa truyện hoặc bỏ sót. Một số truyện khác của các tác giả đã công bố, chúng tôi cho là đã hoàn chỉnh về nội dung và cách kể nên trung thành đưa vào không có sự sửa chữa nào cả.

Việc xếp truyện cũng không phải là không gây phiền hà, tốn kém thời gian, xếp như thế nào cho vừa khoa học lại vừa tiện cho bạn đọc theo dõi, tra tìm; xếp theo đề tài, chủ đề, thời gian theo từng cụm truyện hay từng truyện...? Cuối cùng, chúng tôi đành chấp nhận xếp theo A,B,C... Bởi lẽ, cách xếp này cùng với việc đặt tên lại cho hợp nội dung truyện sẽ giúp bạn đọc tra tìm lần giở nhanh nhất.

Lời cuối của nhóm soạn giả là chân thành cám ơn Ban lãnh đạo NXB Văn học, các giáo sư, các bạn đồng nghiệp đã giúp đỡ chúng tôi. Cám ơn các bạn đọc và mong nhận được ý kiến chỉ giáo của tất cả các bạn xa gần.

Nhà nghỉ sầm Sơn - tháng 7 /1991 NGUYỂN CỪ

Ăn Vụng Khoai

Có một anh chồng hay ăn vụng lại sợ vợ. Bữa nọ vợ đi làm vắng, anh ta ở nhà lúi húi nướng khoai ăn. Giữa lúc nướng gần chín thì vừa trông thấy vợ về. Quẫn quá, anh ta đút luôn củ khoai nướng vào đũng quần. Khoai nóng rất khó chịu. Anh ta hết khuỳnh chân ra, lại thớt bụng vào, cuối cùng chịu không nổi, phải nhảy cẫng lên cho đỡ bỏng.

Vợ thấy lạ, hỏi:

Nhà làm sao thế?

Chồng cười nhăn nhó, chảy cả nước mắt mũi:

- Không! Có sao đâu. Tao thấy u (mẹ) nó về, tao mừng quá đấy mà!

Ăn cháo tấm

Một anh nọ nhà nghèo nhưng lại làm ra mặt đài các. Một hôm nhà hết gạo, vợ nấu cháo cám cho anh ta ăn. Ăn no bụng rồi, anh ta đi dạo, tìm vào một nhà quen.

Vừa khi thấy nhà đang ăn cơm. Họ mời anh ta cùng ăn. Anh từ chối nói mình vừa mới đánh chén thịt chó với người này kẻ kia, toàn là những bậc tai to mặt lớn trong làng. Bây giờ thì không ăn được nữa, nhưng nếu có rượu thì uống cũng được.

Người nhà ấy đem rượu ra đãi. Anh ta uống lấy uống để, sau say quá nôn ra những tấm là tấm.

Chủ nhà hỏi anh ta:

- Tại sao bảo vừa mới ăn thịt chó, bây giờ lại nôn ra toàn tấm?

Anh ta cố cãi:

- Tôi mới ăn thịt chó thật. Nhưng có lẽ con chó ấy mới ăn cháo tấm thì phải.

Ăn dấu gì

Một anh chàng có học trong làng, nhân có người bạn cũng mới học xong một cấp như mình, mừng bạn, bảo vợ làm gà mời bạn sang ăn.

Anh ta dặn vợ “mình cứ luộc con gà đừng chặt gì cả, để lên đĩa, để hôm nay tôi thử tài học của nó cho mình xem. Dốt hơn tôi là cái chắc”.

Nghe lời chồng dặn, bữa cỗ bày lên, khách chỉ nhìn thấy một con gà luộc thơm phức để nguyên trên đĩa. Khách nghĩ không biết ăn cách gì?

Anh chủ vui vẻ, vào đầu cuộc nói ngay:

- Gà để nguyên, tôi với anh cùng có học nhất nhì làng này. Vậy bây giờ mời bác xơi dấu gì trước?

- Thôi! Xin nhường bác, “tiền chủ hậu khách”. Anh khách nói vậy mà lòng vẫn chưa hiểu “đầu cua tai nheo” ra sao.

Nếu vậy, tôi xin ăn dấu sắc!

Vừa nói anh ta vừa đánh vần chữ cho vợ cắt gà bỏ vào bát mình: cờ anh canh sắc cánh, đờ ít đít sắc đít.

Vợ thầm phục chồng, vì các cụ xưa nay bảo “nhất phao câu, nhì đầu cánh”, mà chồng ăn được cả hai thì thật tuyệt vời còn gì bằng.

Vừa xong, không cần chủ giục, khách nói liền:

- Tôi xin ăn dấu huyền! Nói xong anh ta cũng đánh vần chữ cho vợ bạn cắt gà bỏ vào bát mình: đờ âu đâu huyền đầu, đờ ui đui huyền đùi, mờ inh minh huyền mình... Và thế là hầu như toàn bộ con gà đã nằm gọn trên bát của anh ta.

- Còn chị, chị ăn dấu gì, xin mời!

Chị vợ nhìn thấy đĩa trống không mà khách lại còn có ý giễu liền giở thói đanh đá:

- Đang còn một dấu huyền nữa của em, bác có ăn nốt để em đưa ra.

Nói xong rồi tốc váy, đứng đậy...

Ai Bò Mặc Ai

Có một anh, vợ mới đẻ, em gái vợ ở quê đến chơi với chị để giúp đỡ nhà chị một tay.

Anh ta vốn có thói tòm tem. Một đêm nọ, người em vợ nằm ở giường ngoài với cháu, anh ta toan bò đến dở sự nọ kia. Chẳng may vợ nó biết, mới ru con rằng:

Con ơi con bú cho no

Hỡi người quân tử kia bò đi đâu?

Anh ta bèn hát lại rằng:

Đêm đông gà gáy o o

Anh chẳng ngủ được anh bò đi chơi

Người em vợ cũng ru cháu rằng:

Cháu ơi cháu ngủ cho no

Của dì, dì giữ ai bò mặc ai!

Ấu bất học lão hà vi

Thầy đồ dạy câu: "Ấu bất học lão hà vi". Thầy mời một học trò đứng dậy giải nghĩa, nó nói:

- Thưa thầy! "Ấu bất học lão hà vi", nghĩa là bé không học lớn lên đã làm sao.

Thầy đồ lắc đầu bảo ngồi xuống và chỉ một trò khác đứng lên giảng giải tiếp. Cậu ta nói:

- Thưa thầy! Trò vừa rồi nói sai cả. "Ấu bất học lão hà vi" nghĩa là trẻ mà không học, người lớn đã làm chi được nó.

Thầy đồ:??!!

Anh này hoang quá

Một anh học trò tính hà tiện, mua một cái tranh con gà mang đến nhà thầy làm lễ "nhập môn" ông thầy mắng rằng:

- Gớm, anh ta hoang quá, cứ vẽ vời làm gì cho thêm tốn. Giá lấy cái que vạch xuống đất có phải tiện bao nhiêu không.

Anh chàng ngốc làm theo vợ dặn

Ngày xưa có một anh chàng ngốc nghếch đần độn. Từ ngày có vợ, vợ anh thấy chồng ăn không ngồi rồi ngày này sang ngày khác, thì không được vui lòng. Cho nên một hôm, vợ anh thủ thỉ:

- Ngồi ăn núi lở. Anh phải đi làm một nghề gì nuôi thân, nếu không thì khó mà ăn ở với nhau được lâu dài.

Ngốc ta đáp:

- Tôi chữ nghĩa đã không có, đi cày thì dở, làm thợ thì dốt, biết làm nghề gì đây? - Đi buôn vậy! - Người vợ trả lời, tôi sẽ đưa tiền cho anh để anh đi buôn.

- Buôn gì? - Cái gì có lãi thì buôn. Đầu thì buôn vịt buôn gà, sau thì buôn gỗ làm nhà cũng nên.

Mấy hôm sau Ngốc ta cầm tiền ra đi. Nhớ tới câu dặn của vợ, nên anh có ý đi buôn vịt. Qua một thôi đường, anh nhìn thấy có một bầy vịt độ một chục con đang kiếm ăn trên mặt đầm. Không biết đó là vịt trời, anh quyết tâm đi tìm chủ bầy vịt để hỏi mua. Gặp một đám trẻ chăn trâu đang chơi trên bờ đầm, anh ghé lại hỏi: “Vịt của ai đó?” Bọn chúng hỏi lại: “Ông hỏi làm gì?” - “Ta muốn mua buôn”. Thấy có người hỏi trớ trêu, bọn chúng đáp liều: - “Vịt ấy của của chúng tôi. Nếu ông mua được cả, chúng tôi bán rẻ mỗi con năm tiền, mười con vị chi là năm quan”. Nghe chúng nói giá rẻ, Ngốc ta không ngần ngại gì nữa ngồi xuống xỉa tiền ra trả. Biết là gặp phải anh ngốc, bọn chúng nhận tiền, chia nhau, rồi bảo anh: “Đó, bầy vịt bây giờ là của ông. Ông ngồi đây mà canh, đến chiều hãy lùa chúng về. Đoạn mỗi đứa cưỡi trâu đi một ngả.

Ngốc ta ngồi lại bờ đầm canh chừng bầy vịt. Chưa quá trưa, anh định lội xuống nước để lùa vịt về thì bầy vịt nhác thấy bóng người, bay vụt lên trời chớp mắt đã biến mất. Ngốc ta tưng hửng, đành trở về kể lại với vợ. Vợ tiếc của mắng cho chồng một trận nên thân rồi bảo:

- Đó là vịt trời, nó giống hệt vịt nhà, nhưng biết bay. Sau này trước khi mua muốn biết vịt biết bay hay không, anh cứ giơ gậy lên dứ vào chúng là biết ngay!

Mấy ngày sau chàng ngốc lại cầm tiền ra đi. Đến chợ thấy có người bán ba con lợn con. Lợn được thả trong một cái rặc quây thành vòng tròn, bờ thành không cao lắm. Anh sà vào hỏi mua. Nhớ lời vợ dặn, nên trước khi trả tiền, anh giơ gậy lên dứ vào mấy con lợn. Mấy con lợn sợ quá nhảy tót ra ngoài rặc, rồi chạy vào bụi mất cả. Người hàng lợn bèn nắm lấy áo anh bắt vạ. Có bao nhiêu tiền vốn mang đi, anh phải lấy ra đền. Xót của, anh mếu máo về kể chuyện lại cho vợ nghe. Vợ lắc đầu:

- Khốn nạn! Lợn thì làm gì biết bay mà phải dứ. Anh cứ mua đưa về đàng hoàng chả phải thử làm gì mất công.

Ít ngày sau anh lại mang tiền đi. Lần này anh mua được một gánh nồi đất. Nhớ lời vợ dặn cứ gánh nồi nghênh ngang giữa đường. Mọi người đi đường mà anh gặp đều phải xuống ruộng tránh anh. Không ngờ hôm ấy có một bầy trâu đến mấy chục con được chủ lùa đi ăn. Đường hẹp, trâu không biết tránh nên va vào gánh nồi của anh vỡ gần hết. Anh về kể lại với vợ. Vợ bảo:

- Chết nỗi! Nồi là vật dễ vỡ, gặp trâu bò hay con vật nào khác ta phải tránh đi lối khác, hoặc chờ cho chúng đi qua sẽ gánh về cũng không muộn.

Ít lâu sau nữa, anh lại đi buôn. Lần này anh mua được một gánh vôi đá mới nung. Dọc đường anh thấy có một con chuột chết nằm chính giữa mặt đường. Nhớ lời vợ đặn anh lằm bầm: “Chà chà, có con vật này nằm cản đường, ta phải tránh nó mới được. Nghĩ vậy anh không dám bước qua con chuột, bèn lội xuống ruộng nước để tránh. Nhưng không ngờ nước ở đấy hơi sâu, vôi đá chạm phải nước tự nhiên sôi lên ầm ầm, anh hoảng quá vứt cả gánh mà chạy. Về nhà anh khóc lóc kể lại cho vợ hay. Người vợ giẫm chân kêu trời, đoạn bảo anh:

- Quả là không ai ngu ngốc bằng anh. Thôi bây giờ tiền trong nhà chẳng còn một đồng để buôn với bán nữa rồi.

Hôm khác, Ngốc ta bỏ nghề buôn, quyết định làm nghề ăn trộm. Chờ tối đến, anh lẻn vào nhà một người nọ. Cuối cùng anh cũng lần mò lục tìm được một số tiền. Nhân trong nhà đèn chưa tắt, anh đưa đến gần để đếm và nhờ tinh mắt anh phân biệt được mấy đồng xấu. Anh liền tìm đến chỗ chủ nhà ngủ, lay họ dậy và nói:

- Dậy! Dậy mà đổi tiền xấu!

Chủ nhà đang ngủ ngon giấc sực tỉnh, thấy trong nhà có kẻ lạ mặt bèn hô hoán lên:

- Bắt, bắt lấy nó! Ngốc ta hoảng hồn vứt cả tiền mà chạy, may thoát được. Về được đến nhà, anh kể lại cho vợ nghe. Vợ bảo:

- Trời ơi! Còn đổi mới chác mà làm gì. Thôi mai đi kiếm ít gạo về ăn, nhà chẳng còn hột nào nữa.

Tối hôm sau Ngốc ta lại đi ăn trộm. Anh cũng đào ngạch vào được một nhà nọ một cách dễ dàng. Nhớ lời vợ dặn nên anh không chú ý đến những cái khác mà chỉ đi tìm gạo. Nhưng những chỗ mà anh sờ soạng đều chứa thóc chẳng có hạt gạo nào. Sẵn có cối xay gần đó, anh bèn đổ thóc vào xay. Tiếng xay lúa ầm ầm làm cho nhà chủ tỉnh dậy. Khi họ xông tới toan bắt, anh may mắn lại chạy thoát. Về kể lại với vợ, vợ kêu lên:

- Ngốc ơi là ngốc! Thôi mai thì thấy gì lấy nấy, cứ đưa về đây, chẳng cần phân biệt gì nữa.

Tối hôm sau, Ngốc lại lọt vào một nhà khác. Anh vừa vào đến sân đã thấy nhiều thứ đồ đạc nhắm chừng có thể lấy được. “Hừ, vợ ta dặn có gì lấy nấy chẳng cần phải đào ngạch vào nhà làm gì cho mất công”. Nghĩ vậy anh nhặt nhạnh đủ thứ chất một gánh nặng quảy về nhà. Vợ thắp đèn lên xem thì hóa ra toàn là chổi cùn, rổ rách, đòn ghế, gỗ vụn, cào tre, cuốc gãy, lại có cả một nồi nước giải. Vợ chắt lưỡi hồi lâu rồi bảo chồng:

- Thôi! Mai đừng đi ăn trộm nữa mà có ngày chết oan. Anh cứ chịu nhục làm nghề ăn xin, may ra được miếng gì bỏ vào miệng nuôi lấy tấm thân là được rồi.

Mấy hôm sau, anh nghe lời vợ chuyển sang làm nghề mới. Gặp một ông quan ăn mặc sang trọng đang đi dạo, anh bước tới ngửa tay xin ăn. Nhưng vừa mở miệng nói mấy câu học được: “Lạy ông đi qua, lạy bà đi lại...”, thì có hai tên lính theo hầu quan đã bước tới quất roi vào đít. Để khỏi ăn thêm đòn, anh ba chân bốn cẳng bỏ chạy. Về kể lại với vợ, người vợ bảo anh:

- Đó là ông quan, đừng có đụng đến mà chết. Đi xin thì tìm chỗ đông người, không xin được người này thì còn người khác, thế nào cũng được ăn.

Hôm sau anh đi xin gặp một đám ma. Nhớ lời vợ dặn anh sà vào chỗ đông người đang xúm xít khóc than ở sau linh cữu rồi ngửa tay xin hết người này đến người khác. Nhưng anh đã chẳng được gì mà lại còn bị mắng chửi đuổi đánh. Anh về kể lại với vợ. Vợ bảo:

- Đó là đám ma, anh cứ đi theo “ô hô” ít câu là sẽ được người ta cho ăn.

Ít hôm sau, anh Ngốc gặp một đám đông người khác. Không biết là đám rước dâu, anh làm theo lời vợ dặn, đuổi theo đám đông vừa đi vừa bụm mặt nấc lên mấy tiếng “ô hô”! Những người trong đám rước dâu cho là anh cố ý làm cho họ xui xẻo, liền hò nhau đánh đập tới tấp. Bị đòn đau, nhưng anh cũng cố giật ra được chạy về. Sau khi kể cho vợ nghe, vợ bảo:

- Đó là đám cưới. Anh chỉ cần đi theo nói mấy câu “Tốt đôi, tốt đôi” là có ăn rồi.

Ít hôm sau anh lại đi. Gặp một đám đông người đang chữa cháy. Nhớ lời vợ dặn anh đến gần, mồm nói lia lịa: “Tốt đôi! Tốt đôi!” thiên hạ cho anh là thủ phạm đốt nhà vì “tốt đôi”, nói lái là “tôi đốt”, liền bắt anh trói lại nện cho một trận, lại định giải lên quan. Anh phải vất vả lắm mới lạy lục xin thả cho về. Về nhà anh kể lại cho vợ nghe. Vợ bảo:

- Đó là đám cháy. Thấy vậy anh cứ múc nước dội vào rồi người ta sẽ thưởng công cho.

Mấy hôm sau anh lại đi. Gặp mấy người thợ rèn đang hì hục đánh trên đe một thanh sắt nung đỏ. Anh bèn múc một vò nước đem đến dội vào sắt, vào bễ lửa nhà thợ rèn. Thấy chuyện trớ trêu, cả mấy người thợ quăng búa xúm lại giã cho một trận nhừ đòn rồi mới cho về. Về nhà anh mếu máo kể cho vợ hay. Vợ bảo:

- Đó là những người thợ rèn sắt. Anh cứ xông vào quai búa với họ là họ sẽ cho ăn.

Ít lâu sau anh lại đi. Lần này Ngốc cũng tìm đến một đám đông người. Thấy có mấy người đánh nhau, chẳng nói chẳng rằng anh hùng hổ xông vào giơ tay thụi người này, co cẳng đá người nọ. Mấy người đánh nhau tuy đang còn giận dữ, nhưng thấy một người lạ vô cớ đánh đá mình, bèn bỏ đánh nhau, thụi cho Ngốc một trận. Anh đau điếng chạy về kể lại với vợ. Vợ bảo:

- Đó là đám đánh nhau. Anh hãy can người ra, miệng nói “dĩ hòa vi quý” không khéo được người ta rủ rê chè chén.

Ít lâu sau anh lại đi gặp một đám đông người khác. Thì ra họ đang xem hai con trâu đang húc nhau chí tử. Ngốc ta nhớ lời vợ dặn, chạy vào cố sức vỗ về hai con vật, miệng nói: “Thôi dĩ hòa vi quý, đừng báng nhau nữa”. Nhưng không may cho anh, trong lúc đổi thế, một con đã húc nhằm vào người anh làm anh thủng bụng chết.

Thế là hết đời anh chàng Ngốc.

Anh kẻ noi làm thơ huê tình

Một cô con quan, kén chồng, tính hay thích thơ nôm.

Anh kẻ noi gánh phân đi qua, thấy cô ta đứng cửa, mới làm thơ ve, thơ nôm nhưng mà trong câu nào cũng có đệm một chữ, đọc rằng:

Huynh nay chẳng phải đứa bờm xờm;

Vả lại trong nhà lúc bát cơm.

Trong bếp lam nham tam chĩnh mắm;

Ngoài sân lúc nhúc lục cây rơm.

Trông thấy Cô mình anh cũng dục;

Đêm nằm mơ ngủ tiểu ra đờm!

Ai Nuôi Tôi

Một ông già năm mươi tuổi có người con ba mươi tuổi. Anh chàng này lười biếng, không biết nghề ngỗng gì, nên đã ba mươi tuổi mà vẫn ăn bám bố.

Một hôm, có ông thầy số bảo anh ta:

- Bố anh, thọ tới năm tám mươi tuổi, còn anh sống tới sáu mươi hai.

Anh lười nghe nói thế, khóc òa lên. Thầy coi số lấy làm lạ, hỏi:

- Tôi bảo bố con anh đều sống lâu cả, cớ sao lại khóc?

- Bố tôi chỉ sống tám mươi tuổi, lúc ấy tôi mới sáu mươi. Thế thì hai năm nữa, ông bảo ai nuôi tôi mà tôi chẳng khóc?

Anh keo kiệt

Xưa có anh keo kiệt, ăn chẳng dám ăn, mặc chẳng dám mặc, chỉ khư khư tích của làm giàu.

Một hôm có người bạn cũ rủ ra tỉnh chơi. Trước anh ta còn từ chối, sau người bạn nói mãi, anh ta mới vào buồng lấy ba quan tiền giắt vào lưng rồi cùng đi.

Khi ra đến tỉnh, trông thấy cái gì anh ta cũng muốn mua, nhưng sợ mất tiền lại thôi. Trời nắng quá, muốn vào hàng uống nước nhưng sợ phải thết bạn, không dám vào.

Đến chiều trở về, khi qua đò đi đến giữa sông, anh keo kiệt khát nước quá, mới cúi xuống uống nước, chẳng may lộn cổ xuống sông. Anh bạn trên thuyền kêu:

- Ai cứu xin thưởng năm quan!

Anh keo kiệt ở giữa dòng sông, nghe tiếng cố ngẩng đầu lên nói:

- Năm quan đắt quá!

Anh bạn chữa lại:

- Ba quan vậy!

Anh hà tiện lại ngoi đầu lên lần nữa cố nói cho được:

- Ba quan vẫn đắt, thà chết còn hơn!

Ai sợ vợ nhất?

Sư cụ ngồi đàm đạo với mấy người khách, có người hỏi:

- Trong đám ta đây ai là người sợ vợ nhất?

Chưa ai dám đáp thì sư cụ đã nhận ngay:

- Kể sợ thì tôi đây sợ nhất!

Mọi người lấy làm lạ mới hỏi:

- Sư cụ có vợ đâu mà sợ?

- Tôi sợ đến nỗi không dám lấy vợ.

Ác giả ác báo

Có thằng bé con đi học, gặp phải người thợ cả ác quá, đánh chửi nó cả ngày. Nó mới tìm cách trả thù.

Một hôm có nhà nọ sắp có đám cưới mới gọi anh thợ may lại cắt quần áo. Thằng bé liền đến trước nhà người chủ mà bảo rằng:

- Thưa ông, tôi xin thưa để ông biết trước: thầy tôi có chứng điên, hễ lên cơn thì bạ ai cũng cắn.

- Việc nhà chủ thì gấp, vả lại quanh vùng chỉ có anh thợ ấy là may khéo, nghe thằng bé nói thế thì cũng khó nghĩ mới hỏi thằng bé rằng:

- Thế những lúc thầy mày điên thì mày làm thế nào?

- Dạ, hễ tôi thấy thầy tôi sắp giở chứng thì tôi biết ngay, tôi liệu trước.

- Mày làm thế nào?

- Hễ thấy thầy tôi hai tay đập xuống chiếu là tôi biết cơn điên sắp nổi lên, tôi liền lấy một thanh củi dài, phang cho một hồi thế là khỏi ngay.

Chủ nhà biết vậy thì cũng yên chí gọi anh thợ may đến nhưng lại dặn thầm với người nhà chuẩn bị sẵn mấy thanh củi đề phòng.

Ngày hôm đầu anh thợ may đến làm thì không việc gì. Sáng hôm sau vừa may được một chốc thì thằng bé liền giấu ngay kim của thầy nó đi. Anh thợ mất kim cứ vỗ xuống chiếu để tìm.

Nhà chủ thấy thế tưởng cơn điên anh sắp nổi lên liền bảo người nhà lấy thanh củi phang cho một trận. Anh thợ may bất thình lình bị đánh kêu váng cả lên. Càng kêu càng rống họ cứ tưởng là điên càng đánh cho túi bụi. Đến khi anh chàng đau quá nằm đờ ra, họ mới thôi.

Anh cả lắc

Một lão chánh tổng nọ có cô con gái quý. Trong làng có một anh trai cày rất khoẻ, nhưng nghèo rớt mồng tơi, mà lại mê con gái lão chánh tổng. Anh tìm mọi cách để lấy cô gái nọ làm vợ. Vờ làm một kẻ ăn mày, anh đến xin ăn nhà lão chánh tổng, thấy anh to lớn khoẻ mạnh, nó liền dỗ anh vào làm cho nhà nó. Anh cày rất khoẻ, đan lát rất giỏi, làm việc gì cũng chăm chỉ tận lực nên lão chánh tổng rất tin anh. Một hôm nó hỏi anh: “Này từ hôm anh vào đến nay tôi quên khuấy đi không hỏi, tên anh là gì nhỉ?”. Anh này liền trả lời: “Con không có tên, người ta vẫn gọi con là thằng cả lắc, vì cứ buổi sáng dậy khi nào con lắc được người nào, thì ngày hôm ấy con làm rất khỏe”.

Từ hôm ấy, anh cả lắc đâm ra ngủ trưa. Một lần lão chánh tổng vào đánh thức anh đi làm, anh này liền vùng dậy nắm lấy hai vai lão chánh tổng lắc lấy lắc để, làm cho lão đau kêu oai oái. Ngày hôm ấy anh ta cày gấp hai lần ngày thường. Sáng hôm sau lão chánh tổng lại muốn cho anh này lắc nhiều hơn để anh làm khoẻ hơn, nhưng lão ta thì đau, nên đùn cho vợ lão vào. Vợ lão bị anh này nắm vai lắc cho một hồi kêu oai oái. Ngày hôm ấy anh này lại cày khoẻ gấp rưỡi hôm truớc. Đến ngày hôm thứ ba, vợ chồng lão chánh tổng không dám vào nữa liền đẩy con gái vào. Anh này vừa trông thấy cô gái nọ liền đè nghiến xuống. Cô gái kêu tướng lên: “Thày mẹ ơi thằng cả lắc nó “ấy” con đây này, cứu con mấy”. Lão chánh tổng ở nhà ngoài nghe tiếng liền nói: “Tính nó thế đấy, chịu khó để nó lắc, chỉ đau một tí thôi, nhưng mình có lợi nhiều con ạ”.

Từ đấy, cô ả vì quen mùi, sáng nào cũng đến để anh này lắc. Đến khi cô này phĩnh bụng ra thì lão chánh tổng mới chết điếng người và đành phải gả con gái cho anh này.

Ăn quen bén mùi

- Có một ông lão già ngoài bảy mươi nhưng góa vợ.

Một hôm nắng nực, đang nằm nghỉ trưa; chợt có chị con gái bên bên láng giềng qua xin lửa.

Ông ta chẳng buồn trở dậy, bảo chị kia rằng:

- Lửa ở bếp, cứ lại mà thổi lấy.

Chẳng may bếp nguội, thổi mãi không được; chị ấy mới chổng mông, ghé mồm, lấy hơi, phồng má, thổi một cái rõ mạnh. Không ngờ vãi ngay ra một cái “bủm”. Ông lão giật mình, ngồi nhỏm dậy, nhìn cô ả, rồi thở giọng vòi rằng:

- Thôi! Chị làm bạt mất vía ông Thổ công nhà tôi rồi! Tôi bắt đền chị đấy!

Chị con gái kia thẹn, đỏ mặt chín nhừ: thấy ông lão nói bắt đền, thì sợ quá, mới chắp tay van rằng:

- Tôi lạy ông, tôi trót lỡ, ông tha cho tôi.

- Tha thế nào! Vía ông Thổ công nhà tôi có phải là chuyện chơi đâu? Tôi phải đi trình làng mới được. Chị đi xuống ngay ông lý với tôi.

Nói rồi, liền đứng dậy, ra bộ đi thật. Chị con gái thấy thế, sợ cuống, vội vàng chạy lại nắm áo ông lão mà kêu xin rằng:

- Tôi lạy ông vạn lạy, ông đừng làm thế, mà người ta cười tôi chết!... Ông bảo tôi thế nào, tôi cũng xin vâng...

Ông lão không nghe, cứ làm già; chị kia thì năn nỉ, van lạy mãi.

Ông lão mới bảo rằng:

- Thế thì chị phải nằm xuống để tôi thu vía ông Thổ công nhà tôi lại.

Chị con gái túng thế, phải chịu.

Thu một hồi lâu, tha cho cô ả về; còn ông cụ thì nhọc lử cò bợ; nằm thẳng cẳng như người chết rồi.

Cô ả quen mui, trưa hôm sau lại dẫn đến nhà ông lão, te tái gọi ông lão mà nói rằng:

- Ông ơi, ông, tôi lại đánh rắm!

Nhưng mà ông lão mệt quá, thở không ra hơi; nằm từ hôm qua, cũng chưa lại hồn. Cho nên lắc đầu mà nói rằng:

- Mày ỉa ra đấy, ông cũng chịu thôi!

Anh hai vợ

Một anh chàng có hai vợ, tối đến ngủ chung với vợ cả ở phòng trong, vợ lẽ ngủ phòng ngoài. Vào một đêm khuya, vợ lẽ hát:

Đêm khuya, gió lắng sóng yên,

Lái kia có muốn, ghé thuyền sang chơi.

Anh chàng nọ lòng thì rất muốn ra, nhưng vợ cả giữ chặt quá, liền đáp:

Muốn sang bên ấy cho vui,

Mắc đồn lính gác, khó xuôi được đò!

Cô vợ cả nghe thấy vậy liền hát:

Sông kia ai cấm mà lo,

Muốn xuôi thì nộp thuế đò rồi xuôi!

Cô vợ bé vội đáp:

Chẳng buôn chẳng bán thì thôi,

Qua đồn hết vốn còn xuôi nỗi gì.

Anh chàng thấy vậy tức lắm. Phàm là lái buôn tất nhiên phải trường vốn lại nhiều, cớ chi chịu hẩm hiu như vậy. Bèn hát rằng:

Anh đây buôn một bán nghìn,

Vốn dài lãi nhớn xá chi một đồn!

Vợ cả thấy chồng ba hoa có phần hơi quá, già hai thứ tóc trên đầu rồi đâu còn phong độ như năm nào nữa, cười khẩy mà rằng:

Khoe khoang chẳng ngượng cái mồm,

Gấp đôi chắc được nghìn đòi đâu ra!

Khi đó vợ hai mới chợt hiểu là vợ cả đã nhầm. Đâu vì tuổi cao sức yếu, chẳng qua mới cũ khác nhau! Đầu gối tay ấp những mong được trăm năm, ai ngờ xuân sắc mặn nồng qua nhanh hơn gió thoảng? Trước nhân tình thế thái như thế mà than rằng:

Hay chăng mới cũ khác ra,

Em đây vẫn thấy một ra ba nghìn!

Ăn trộm mèo vua

Nhà vua có một con mèo quý lắm, xích bằng xích vàng và cho ăn những đồ mỹ vị.

Quỳnh vào chầu, trong thấy, bắt trộm về, cất xích vàng đi mà buộc xích sắt, nhốt một chỗ, đến bữa thì để hai bát cơm, một bát thịt cá, một bát rau nấu đầu tôm. Mèo ta quen ăn miếng ngon chạy đến bát cơm thịt cá chực ăn. Quỳnh cầm sẵn roi, hễ ăn thì đánh. Mèo đói quá, phải ăn bát rau nấu đầu tôm. Như thế, được hơn nửa tháng, dạy đã vào khuôn, mới thả ra.

Vua mất mèo, tiếc quá, cho người đi tìm, thấy nhà Quỳnh có một con giống hệt, bắt Quỳnh đem mèo vào chầu. Vua xem mèo, hỏi:

- Sao nó giống mèo của trẫm thế? Hay khanh thấy mèo của trẫm đẹp bắt đem về, nói cho thật!

- Tâu bệ hạ, bệ hạ nghi cho hạ thần bắt trộm, thật là oan, xin bệ hạ đem ra thử thì biết.

- Thử thế nào? Nói cho trẫm nghe.

- Muôn tâu bệ hạ, bệ hạ phú quý thì mèo ăn thịt ăn cá, còn hạ thần nghèo túng thì mèo ăn cơm với đầu tôm, rau luộc. Bây giờ để hai bát cơm ấy, xem nó ăn bát nào thì biết ngay.

Vua sai đem ra thử. Con mèo chạy thẳng đến bát cơm rau, ăn sạch.

Quỳnh nói:

- Xin bệ hạ lượng cho, người ta phú quý thì ăn cao lương mỹ vị, bần tiện thì cơm hẩm rau dưa. Mèo cũng vậy, phải theo chủ.

Rồi lạy tạ đem mèo về.

Bẩm quan lớn ngài minh lắm!

Ông huyện nọ có thói quen dùng một cái lông voi để xỉa răng. Một hôm đi đốc đê xa, ông để quên lông voi ở nhà. Bữa cơm xong, không có lông voi để xỉa, ông lấy làm khó chịu lắm, mới gọi một tên lệ lại bảo:

- Mày chạy nhanh về nhà bảo bà lấy cho tao cái lông voi...

Anh lệ về đến nhà, quên béng mất lời dặn của quan nên rất lo lắng. Anh cố nghĩ ngợi xem quan bảo mình về lấy cái lông gì. Nghĩ mãi chẳng ra đành phải rụt rè thưa với bà huyện:

- Thưa bà, bà lấy cho quan ông cái lông...

Bà huyện thấy anh lệ ấm ứ, mới đoán già đoán non là chồng đi xa chắc nhớ, nên muốn xin một cái gì của mình để ngắm cho khuây khỏa, bà vội nhổ lấy một cái, gói vào giấy rồi đem ra cho anh lệ và dặn:

- Mày cầm lên cho quan, nhưng mày mà làm mất thì mày chết!

Anh lính đang bực mình vì không nhớ ra cái lông gì, nên trên đường đi mới tò mò giở gói ra xem. Chẳng may, có trận gió thổi qua, chiếc lông bay đi mất, tìm mãi không thấy.

Nhớ lời dặn của bà huyện, anh lệ hoảng lên, vội chạy về nhà, vừa khóc vừa kể lại tình đầu cho mẹ nghe. Bà mẹ thương con mới vào buồng nhổ của mình một cái, cũng gói vào giấy đưa cho con, bảo con mang lên cho quan.

Anh lệ gặp quan, bụng cứ nơm nớp lo. Quan mở gói ra không thấy cái lông voi mình đang cần, mới nổi giận:

- Lông gì thế này! Lông L... mẹ mày đấy à?

Anh ngỡ là quan đã biết hết, mới van lạy cuống quýt:

- Bẩm quan lớn, ngài minh lắm!

Bốn cẳng so với sáu cẳng

Một thầy cai sai lính lệ đi trát gấp (1); bảo anh ta lấy ngựa mà cưỡi. Anh lính lệ giắt ngựa ra đường nhưng không cưỡi, cứ xắn quần lên tận gối, cắm cổ chạy theo ngựa. Người qua đường lấy làm lạ hỏi: - Anh điên hay sao mà không cưỡi lên ngựa chạy cho mau?

Anh lính lệ trả lời:

- Khéo cho anh! Bốn cẳng lại nhanh hơn sáu cẳng được à!

(1) trát: cũng như ngày nay ta nói công văn

Bắt về cho trẻ chơi

Có một anh lẩn thẩn mà lại có tính nhút nhát lạ thường. Một hôm đi chơi, dọc đường có hai con chim sẻ đánh nhau túi bụi, sợ quá anh ta cấp tốc chạy về nhà, toát cả mồ hôi ra, mồm thở hồng hộc...

Vợ thấy lạ, hỏi:

- Sao mà sợ hãi như thế?

Chồng đáp:

- Tao đi đến quãng đường kia thấy hai con chim sẻ đánh nhau dữ quá. Tao sợ nó điên tiết lên đuổi mình mà mổ thì thật là oan.

Nghe xong, vợ phì cười mắng cho một trận nên thân và bảo:

- Bận sau, hễ thấy con gì đánh nhau thì cứ bắt về cho con chơi chứ việc gì phải chạy.

Hôm sau, anh ta qua cánh đồng làng, thấy hai con trâu chọi nhau, định xông vào bắt về cho trẻ chơi, chẳng may chúng nó đang điên tiết, húc cho anh ta lòi mỡ!

Bây giờ nó mới thò đầu ra

Có một anh bủn xỉn, bạn hữu đến nhà không bao giờ muốn ra tiếp cả, cứ cho con ra nói là đi vắng.

Bạn hữu có người biết vậy, bèn nghĩ mẹo làm cho anh kia phải ra mặt. Người bạn ấy cứ đến chơi nhà anh ta, dù con anh ta nói anh ta đi vắng. Nhân thấy có đôi câu đối treo tường, anh ta cứ ngâm váng cả lên:

Tửu trung bất ngữ chân quân tử,

Tài thượng phân minh thị trượng...

Tức vì người bạn dốt làm hỏng cả câu đối trong nhà mình, anh kia đương trốn trong buồng, phải bổ ra và mắng:

- Đồ ngu như lợn! Câu đối của người ta mà đọc mất một chữ, thành ra hỏng cả đi! Tài thượng phân minh “thị trượng” là gì?... Thị trượng phu chứ!

Người bạn tủm tỉm cười và nói rằng:

- Nào ai biết. Có phải mình dốt đâu! Tại mãi đến bây giờ nó mới thò đầu ra!

Bỏ Vạc Nước Sôi Cũng Được

Một người hà tiện chết xuống âm phủ, Vua Diêm Vương mắng:

- Mày lúc sống trên trần chỉ bo bo giữ của, không chịu đỡ đần, hay giúp đỡ ai. Tội mày không tha được, phải bỏ vạc dầu.

Quỷ sứ đưa anh ta đến chỗ vạc dầu. Anh ta nói:

- Nhiều dầu quá xá ta! Lãng phí quá! Xin hãy lấy dầu bán lấy tiền cho tôi, còn tôi thì bỏ vào vạc nước sôi cũng được

Diêm Vương....!!!!!

Bất Tỉnh Nhân Sự

Một anh có tính ngủ mê; ngủ mê quá, đến nỗi một hôm anh em, họ khiêng ra chùa, họ cạo trọc cả đầu đi, mà cũng vẫn ngủ không biết gì suốt.

Đến khi trở dậy, thấy mình ở chùa, mà sờ lên đầu thì không thấy tóc; lấy làm nghi ngờ. Chẳng biết có phải mình không hay là sư, mới hỏi rằng:

- Ta hay sư?... Sư hay ta?... Ta ơi, có phải ta không... hử ta?

Chẳng thấy thưa, mới lẩm bẩm rằng:

- Cứ đi về nhà thử xem thì biết: hễ phải ta thì chó nó không cắn, mà không phải ta thì nó cắn!

Bèn đứng dậy đi về. Nhưng mà về đến nhà, chó nó thấy đầu trọc, dị dạng, nó cắn rầm lên. Anh ta chắc là không phải mình rồi, bỏ nhà đi biệt, không về nữa.

Bị trăn nuốt trộng

Một anh nói:

- Đời tôi gặp nhiều chuyện nguy hiểm! Một lần, tôi vào rừng, gặp con cọp dữ, tay không, tôi đánh nhau với nó hàng nữa ngày. Nhưng rồi cuối cùng tôi bị cọp xé ra từng mảnh nhỏ. Có ghê không?

- Chưa ghê đâu! Hãy nghe chuyện của tôi đây nè. Một lần, tôi gặp con trăn. Nó đớp được hai chân của tôi nuốt trọng. Tức mình, tôi dang hai cánh tay ngáng miệng nó lại. Nhưng rồi cuối cùng vừa đau vừa mỏi, tôi đành buông xuôi hai tay cho nó nuốt luôn vô bụng rồi mới kiu người làng ra cứu.

Buôn Vịt Trời

Xưa có anh chàng siêng ăn biếng làm. Vợ nó thấy thế mắng rằng:

-Người ta thì có công có việc, làm cho vợ con được nhờ, còn mình chỉ nằm ăn nhờ vợ.

Chồng hỏi:

-Thế bu mày bảo tao làm việc gì bây giờ?

-Người ta buôn đông buôn tây, nuôi vịt, chăn gà. Trông người ta đấy bắt chước mà làm.

-Thế bu mày đưa tao năm quan tiền, tao đi mua vịt về tao nuôi.

Sáng hôm sau, anh ta được vợ giao cho năm quan tiền. Anh ta đi đến một nơi có một đàn vịt đang ăn giữa đồng, anh ta hỏi lũ trẻ con chăn trâu gần đấy:

- Vịt ai ăn đó?

Lũ trẻ nhận láo:

- Vịt của chúng tôi.

- Chúng mày có bán không?

- Có bán.

- Giá bao nhiêu?

- Bán cả đàn vịt chỉ lấy mười quan.

Anh ta mặc cả:

- Năm quan thôi? Có bán ta mua.

Lũ trẻ bằng lòng và dặn:

- Bán rẻ cho bác để bác nuôi mà sinh lợi. Bác trả tiền ngay cho chúng tôi. Chúng tôi đi khỏi đã, rồi hãy đuổi vịt về. Bác đuổi vịt ngay thì sợ vịt quen lối cũ theo gót chúng tôi về nhà mất.

Anh ta đưa tiền, lũ trẻ chia nhau rồi chạy biến đi đâu mất hết. Một lúc sau, anh chàng xuống đồng đuổi vịt về nhà. Nào hay đó là đàn vịt trời, thấy người đuổi bay vù cả lên trời xanh. Anh ta mới ngã ngửa ra là đã bị lũ trẻ lừa.

Ngay tối hôm đó, anh ta lẻn vào nhà một nhà trong làng. Chui xuống nằm ở gậm giường chờ đến khuya sẽ làm một mẻ để gỡ lấy tiền về trả nợ cho vợ.

Một chốc, hai vợ chồng chủ nhà đem nhau lên giường trò chuyện, đùa cợt với nhau. Anh chồng thủ thỉ với vợ:

- Trời ơi! Anh sướng, anh sướng quá! Anh lên đến tận trời xanh em ạ!

Anh ta ở gậm giường vội vàng lóp ngóp bò ra hỏi:

- Anh ơi! Anh lên tận trời xanh, anh có thấy đàn vịt của tôi ở trên ấy không hả?

Hai vợ chồng nhà kia vừa sợ, vừa thẹn, vùng dậy vác gậy đuổi đánh cho anh chàng buôn vịt trời một trận nên thân

Ba điều ước

Có hai vợ chồng nhà nọ, một hôm rỗi rãi ngồi bàn với nhau:

- Giá ta học được phép " cầu được ước thấy " thì thích biết mấy nhỉ ?

Bụt nghe vậy liền hiện lên, bảo:

- Ta sẽ ban cho vợ chồng ngươi ba điều ước. Từ nay các ngươi có thể '' cầu được ước thấy ".

Nói xong, bụt biến mất.

Hai vợ chồng thích quá nhưng tranh cãi mãi mà vẫn chưa biết nên ước điều gì.

Một hôm, trời mưa to, hai vợ chồng ngồi dưới bếp rang ngô, chị vợ buột miệng nói:

- Ước gì bây giờ được miếng dồi chó mà thì thích biết mấy.

Tức thì một miếng dồi chó thơm lừng xuất hiện, rơi trước mắt người vợ. Thế là mất toi một điều ước.

Anh chồng thấy vậy bực quá, chỉ miếng dồi mắng vợ:

- Ước vàng ước bạc chẳng ước, lại ước một miếng dồi chó. Thế thì tôi cũng ước cho miếng dồi chó này dính ngay vào mũi cô cho cô biết thân!

Tức thì, miếng dồi chó bay lên, dính ngay vào mũi chị vợ. Hai vợ chồng sợ xanh mặt. Thế là mất toi hai điều ước.

Bây giờ, việc cấp thiết nhất là phải làm thế nào cho miếng dồi chó bay khỏi mũi người vợ. Anh chồng đành ngậm ngùi ước nốt điều ước cuối cùng:

- Ước gì miếng dồi chó bay khỏi mũi nhà tôi.

Tức thì miếng dồi chó biến mất. Thế là đi tong cả ba đi điều ước.

Ba anh mê ngủ

Ba anh uống rượu, say tít cùng ngủ một giường. Cả ngứa đùi lại cứ nhè đùi Hai mà gãi.

Càng ngứa lại càng gãi mạnh, đến nỗi đùi Hai chảy máu ra lênh láng.

Hai sờ thấy ướt, ngỡ là Ba đái dầm gọi dậy.

Ba dậy ra đi đái, thấy tiếng lọc rượu bên láng giềng, cho là mình đái chưa hết, cứ vạch quần đứng mãi.

Chợt có bọn lính đi tuần, thấy Ba đứng đó liền kêu lên “Trộm! Trộm!” Ba sợ quá, chui vào giậu người láng giềng nhưng cũng bị lính vụt theo cho mấy côn. Người láng giềng nghe thấy động, chạy ra hỏi cái gì.

Ba xua tay bảo: “Chết! Im.... Ngoài ấy có người đang phải đòn”.

Bức thư lạ

Có anh đi lính xa, nhân có bạn ghé thăm, nhờ bạn đem về cho vợ ở nhà trăm quan tiền và một bức thư.

Đi đường anh bạn tò mò giở thư ra xem, không thấy biên sổ tiền gửi là bao nhiêu, chỉ thấy vẽ bốn con chó, một cái bát quái, hai con đực và một cái chũm choẹ. Bèn nảy ra ý ăn bớt tiền. Về đến nhà, anh ta chỉ giao cho vợ bạn bức thư và bốn chục quan tiền thôi.

Người vợ xem thư biết thiếu tiền liền lên quan nhờ phân xử.

Quan hỏi:

- Chồng mày gửi người ta bốn mươi quan tiền, người ta đã mang về tận tay cho còn kiện nỗi gì?

Người vợ đáp:

- Bẩm quan lớn, anh ta ăn bớt ạ. Chồng con gửi cho con những một trăm quan cơ ạ.

- Sao mày biết?

- Bẩm quan lớn, thư chồng con rành rành đấy.

Quan giở bức thư quái gở kia ra xem, không hiểu gì cả, liền hỏi:

- Thế là thế nào? Bức thư không có chữ nghĩa gì cả mà sao mày lại biết được chồng mày gửi về một trăm quan?

Bẩm quan lớn, chồng con biên rõ ràng ra đây. Bốn con chó tức là tứ cẩu, cẩu là cửu, tứ cửu là tam thập lục. Cái bát quái có tám cạnh, tám bát vị chi lục thập tứ, là sáu mươi tư. Sáu mươi tư với ba mươi sáu chả là một trăm quan đó sao?

Quan cho là phải, bắt anh kia phải trả đủ sổ tiền nhưng người còn hỏi lại người đàn bà:

- Thế còn hai con dê và cái chũm choẹ là ý thế nào?

Người đàn bà sượng sùng không nói. Quan gặng mãi mới thưa rằng:

- Đấy là nhà con vẽ đùa.

- Đùa thế có ý gì phải nói ra.

- Bẩm quan lớn, hai con dê và cái chũm choẹ là nhà con muốn bảo con rằng đến tết Trùng dương thì nhà con sẽ về chơi thăm nhà... đánh chũm choẹ với nhau đấy ạ.

Bẩm con biết ạ!

Trên một chiếu rượu, bốn cụ đã say sưa liền đem chuyện lạ phương xa tán với nhau.

Cụ thứ nhất bắt đầu:

- Một bận, tôi đi qua sông Bồ Đề, thấy một con trâu to lù lù như quả núi, đứng bên này sông vươn cổ sang bên kia sông mà ăn hết 3 mẫu lúa.

Cụ thứ hai tủm tỉm tiếp lời:

- Thế cũng chưa lấy gì làm lạ! Tôi đã từng thấy một cây mây to lạ lùng và dài bằng dãy núi Tràng Sơn.

Cụ thứ nhất nói kháy:

- Chắc hẳn thân cây phải to bằng cái đình làng cụ nhỉ?

Thản nhiên cụ thứ hai đáp:

- Chứ lị! Không thì thừng chão nào xỏ được vừa mũi con trâu của cụ kể?

Cụ thứ ba vội ngắt lời:

- Thế mà các cụ đã cho là lạ à? Tôi còn thấy một cái cây, chao ôi! Nó cao đâu mà cao ghê thế! Tưởng đến chọc thủng trời, đến cái thân thì to gớm ghiếc, đi quanh gốc cây một vòng phải mất nửa tháng.

Hai cụ trên cãi:

- Vô lý, thậm vô lý!

Cụ thứ ba gắt:

- Chứ không thì lấy cọc cóc nào mà buộc được dây xỏ mũi trâu của hai cụ?

Cụ thứ tư nhè giọng say khướt:

- Các cụ đều có lý cả, cãi nhau làm gì... tuy thế mà cũng chưa lạ lắm, tôi còn được thấy một cái trống to vô cùng, đánh một tiếng vang chuyển một phương trời...

Ba cụ kia nhao nhao hỏi:

- Trống ấy to bằng ngần nào mà kêu ghê thế?

- Ấy các cụ lượng ra mà đoán khắc biết, lột da trâu đứng bên sông Bồ Đề làm mặt trống, lấy gỗ cây cao chọc thủng trời làm tang trống, còn cây mây to dài suốt dãy Tràng Sơn thì làm đai trống...

Biết cụ này nói xỏ mình, ba cụ kia cùng gặng lại:

- Thế này thì khí không phải chứ cái trống ấy của cụ thì treo vào đâu mà đánh được nhỉ?...

Cụ thứ tư đang luống cuống chưa tìm được câu trả lời thì may có đứa ở đứng hầu rượu ngay sau lưng vội đỡ lời thay chủ:

- Bẩm con biết ạ, xin các cụ cho phép con nói.

Các cụ quay ra nhìn đứa ở rồi gật gù nói:

- Được, mày cứ nói.

Thằng ở gãi tai thưa:

- Bẩm cái trống ấy treo cái cầu mà 2 bố con đã từng đi qua. Bẩm, chúng con đứng trên cầu mà nhìn xuống thấy con trâu vươn cổ qua sông Bồ Đề chỉ bé bằng con rận, cây mây dài suốt dãy Tràng Sơn thành một sợi tóc, còn cái cây cao chọc trời thì không bằng cây nấm... Chao ôi! Bố con mải nhìn chóng mặt quá lộn cổ xuống sông, con khóc sướt mướt, về để tang 3 năm. Khi đoạn tang, đi qua vẫn thấy bố con còn loay hoay lơ lửng giữa trời chứ chưa rơi xuống nước ạ!

Bà đẻ phượng hoàng

Có một quan huyện hiếm hoi, mà lại ước có con trai. Đi cầu tự mãi, đến lúc bà huyện có mang ông rất mừng. Ông luôn luôn đem chuyện bà huyện có mang ra khoe với chúng bạn, với nha lại và lính tráng trong huyện.

Một hôm, giữa chốn công đường, chẳng biết ông nghĩ thế nào liền đem câu chuyện bà huyện có mang ra nói. Ông đố mọi người:

- Đố ai biết bà nhà tôi đẻ con trai hay con gái?

Các thày thông, thày đề liền đua nhau nói:

- Nhất định thế nào bà cũng đẻ con trai.

Nhưng có anh lính quạt hầu cho quan, lại có ý kiến khác:

- Con thấy bà nhất định sẽ đẻ phượng hoàng.

Quan huyện thú lắm, vì phượng hoàng thuộc loài tứ quý. Nhưng bụng quan vẫn còn có chút hồ nghi, liền hỏi vặn anh lính:

- Tại sao mày biết?

Anh lính quả quyết:

- Con biết lắm chứ, vì hôm qua khi bà ngồi tắm con thầy cái mỏ phượng hoàng nó thò ra.

Bất là cây bất

Có một thầy đồ dạy học trò sách Tam Tự Kinh, đến câu "Phàm huấn mông.." (nghĩa là: Phàm việc dạy học...) thầy không rõ nghĩa, cứ giảng liều:

- Phàm là ông Phàm, Huấn là ông Huấn, Mông là ông Mông.

Trẻ cứ thế mà gào.

Ðến bài khác có chữ "bôi" là cái chén, thầy cũng bí, thấy có bộ mộc đứng bên cạnh chữ bất, đoán là một loài cây, bèn giảng:

- Bất là cây bất.

Học trò có đứa hỏi:

- Thưa thầy, cây bất nó như thế nào ạ?

Thầy trả lời bừa:

- Cây bất mọc ở ngoài biển đông chúng bây biết thế nào được mà hỏi!

Ở cạnh trường có người đàn bà biết chữ, nghe thầy dạy láo, mới hát ru con rằng:

Ai trồng cây bất bể đông?

Hay là ông Huấn, ông Mông, ông Phàm!

Ba anh đầy tớ

Một phú ông nọ có ba anh đầy tớ nhưng mỗi người lại có một tính khác nhau, một anh thì rất cẩn thận, thận trọng, một anh thì rất lo xa, còn một anh lại rất lễ phép. Phú ông lấy làm thú vị về những người đầy tớ của mình lắm.

Một hôm cậu con cả ông trưởng giả nọ ngã xuống ao, anh cẩn thận trông thấy liền chạy về thưa với chủ. “Thưa ông cậu cả nhà ngã xuống ao, xin ông cho phép con đi vớt cậu ạ”. Khi vớt được cậu cả lên thì đã chết ngoẻo rồi. Phú ông liền vác gậy đuổi đánh, anh cẩn thận chạy biến. Phú ông sai anh lo xa đi mua áo quan về để khâm liệm. Được một lúc anh này mang về hai cái. Thấy thế ông trưởng giả trừng mắt: “Tại sao lại mua hai cái?” thì anh này trả lời: “ấy con mua phòng xa thế, để nhỡ cậu hai có chết đuối thì có cái dùng ngay”. Phú ông lại vác gậy đuổi đánh anh này.

Chỉ còn anh lễ phép vẫn được lòng chủ. Cho đến một hôm anh ta cáng chủ đi chơi đến một chỗ lội, t bùn ngập đến lưng ống chân mà anh ta vẫn vui vẻ khiêng không một lời phàn nàn. Thấy thế chủ anh ta bèn khen, để khuyến khích anh ta: “Anh khá lắm, chịu khó lắm, cứ cố gắng đi rồi đến Tết ta sẽ may cho bộ cánh. Rồi xem có đám nào ta sẽ hỏi cho một đám”. Vừa nói đến đấy thì anh lễ phép đặt cáng xuống giữa đống bùn rồi khoanh tay lễ phép: “Con xin đa tạ ông!” Thế là cả bộ quần trùng áo dài trắng bốp của ông chủ nhuộm trong đống bùn.

Bẩm Chó Cả

Nhà nọ thấy quan lại tham nhũng, trong lòng rất khinh. Một hôm, các quan đến nhà chơi, trong số đó có cả mấy bạn đồng song thuở trước. Ông ta bảo người nhà dọn rượu thết.

Người nhà bưng mâm lên, ông ta đứng dậy thưa:

- Chả mấy khi rồng đến nhà tôm, các ngài có bụng yêu nhà nho thanh bạch đến chơi, có chén rượu nhạt xin các ngài chiếu cố cho.

Các quan cầm đũa, bấp mấy món. Các quan ăn thấy ngon miệng, liền khề khà hỏi: đây đĩa gì, kia bát gì...

Nhà nho thong thả nói:

- Ðây là chó, kia cũng là chó, bẩm toàn chó cả.

Bắt được sợi dây

Một tên trộm bị bắt quả tang ăn trộm trâu. Người ta đóng gông giải lên huyện. Giữa đường, có người hỏi:

- Anh mắc tội gì mà nặng thế?

Nó trả lời, vẻ tội nghiệp:

- Tôi bắt được sợi dây, thế mà bị đóng gông thế này đấy?

Người kia ngạc nhiên hỏi:

- Chẳng lẽ chỉ bắt được có sợi dây mà bị đóng gông giải lên huyện?

Tên ăn trộm nói:

- Bởi vì đầu sợi dây có buộc một vật.

- Vật gì lạ vậy?

- Con trâu.

Bà Huyện Động Thai

Một bà huyện có mang, trượt chân, thai lệch một bên nên đau bụng.

Quan huyện mời thầy thuốc Xiển đến.

Xiển bảo mang ra ba bát đỗ, rồi sai quét dọn ba gian nhà thật sạch, rải đỗ khắp nơi.

Xiển bắt bà huyện phải vừa đi vừa cuối nhặt từng hạt, còn quan huyện thì phải đi sau quạt.

Sau khi nhặt hết ba bát hạt đỗ ấy, Xiển cho bà huyện lên giường nằm một giấc.

Thế là khỏi bệnh.

Hôm ấy quan huyện phải một bữa mệt lử người, nhưng vẫn không ngớt lời khen cụ Xiển chữa bệnh tài.

Xiển nghe nhưng không nói gì, chỉ tủm tỉm cười.

Xiển dùn động tác đi lại, đứng lên, cuối xuống để an thai. Đây là một phương pháp khoa học.

Còn chi tiết đi theo sau quạt chỉ là để cho quan huyện vất vả một chuyến chơi

Con rắn vuông

Anh chàng nọ tính khoác lác đã quen. Bữa kia đi chơi về bảo vợ:

- Này mình ạ! Hôm nay tôi đi vào rừng trông thấy một con rắn, chao ôi, to đến là to, dài đến là dài. Bề ngang thì chắc chắn là bốn mươi thước rồi, còn bề dài thì dễ đến hơn trăm thước.

Vợ không tin, nhưng cũng định trêu chồng một mẻ:

- Tôi nghe người ta nói có rắn dài đã nhiều. Nhưng làm gì có giống rắn dài như anh nói thế. Tôi nhất định không tin.

Chồng làm như thật:

- Thật quả có rắn như thế. Dài hơn một trăm thước thì chẳng đến, nhưng tám mươi thì nhất định.

Vợ bĩu môi:

- Cũng chẳng đến!

Chồng cương quyết:

- Tôi chắc chắn là nó dài sáu mươi thước chứ không ngoa.

Vợ vẫn khăng khăng:

- Vẫn không dài đến nước ấy đâu!

Chồng rút lui một lần nữa:

- Lần này tôi nói thật nhé. Con rắn dài đến bốn mươi thước, không kém một phân.

Vợ bò lăn ra cười:

- Con rắn anh thấy, bề ngang đã chắc chắn là bốn mươi thước, bề dài cũng lại đến bốn mươi thước không kém một phân thì chẳng hoá ra là con rắn vuông à?

Cứt Ăn Mất Rồi

Anh chàng kia đã lấy phải người vợ hay ghen, lại còn rước một cô vợ lẽ nữa về.

Vợ cả, muốn giữ chồng, đêm đêm nhốt vợ lẽ vào buồng, rồi bắc chõng ngủ ngay trước cửa.

Anh chồng tức quá, Một đêm, tưởng vợ cả đã ngủ say, anh ta liền chui qua gầm chõng vào.

Vợ cả nghe tiếng động, trở dậy đốt đèn đi soi. anh ta sợ quá tụt ngay xuống gậm giường vợ lẽ ngồi. Chẳng may, vợ cả soi thấy, mới hỏi:

- Ngồi làm gì chồm chỗm ở đấy?

Anh ta túng thế đáp liều:

Ngồi ỉa, chứ ngòi làm gì nữa!

- ỉa chứ cứt đâu?

- Cứt ăn mất rồi!

Chẳng phải tay ông

Có hai anh láng giềng chơi thân với nhau cùng mang tiếng sợ vợ.

Một hôm, vợ bác nọ đi vắng, có chiếc váy phơi ở sào chẳng may trời mưa, chồng quên không kịp cất nên ướt cả. Chị vợ về thấy thế giận lắm, mới chửi cho anh ta một trận, lại còn đánh thâm tím mặt mày.

Ông bạn láng giềng thấy thế, trong lòng lấy làm căm tức, mới lẩm bẩm trong miệng.

- Mẹ kiếp! Chẳng phải tay ông!

Không may, chị vợ anh ta hôm ấy lại có mặt ở trong nhà. Nghe chồng nói thế, mới xồng xộc chạy ra, tay chống nạnh, hỏi dồn cho một thôi một hồi:

- Hừ! phải tay ông thì làm gì? Nào? Làm cái gì? Nói nghe thử...

Anh chồng hoảng quá, rên rẩm:

- Phải tay ông thì… ông… cất trước khi trời mưa chứ có gì mà ồn lên thế?

Chết Nhầm

Một thầy đồ ngồi dạy học ở nhà nọ. Vợ chủ nhà ốm chết. Chủ nhà nhờ thầy làm một bài văn tế. Thầy nghĩ mãi không ra. Nhớ đến bài văn tế bố mình chết năm ngoái, thầy bèn sao lại, đưa cho chủ nhà. Lúc đọc, mọi người đều cười ầm lên. Chủ nhà trách:

- Sao thầy lại có thể nhầm như thế được?

Thầy trừng mắt, nói:

- Văn tế người chết hẳn hoi! Nhầm thế quái nào được. Họa chăng người nhà ông chết nhầm thì có!

Chốc Nữa Tao Sang

Một lão trọc phú đang ngồi tiếp khách, chợt có người vào đưa giấy, và đứng đợi trả lời. Lão kia vốn dốc đặc, nhưng sĩ diện với khách làm ra mặt biêt chữ, giả vò mở giấy ra xem rồi trả lời: - Cứ về đi, chốc nữa tao sang.

Tên người nhà kia gãi đầu gãi tai bấm:

- Ông chủ sai con sang mượn con ngựa đem về ngay, chứ không phải mời ông sang đâu ạ!

Cái chổi lông gà

Anh nọ theo một nhà danh y để học nghề thuốc. Mỗi lần thầy đi chữa đâu là anh ta đi theo để xem cách thầy chữa bệnh như thế nào.

Một hôm hai thầy trò tới nhà một người bệnh. Vừa mới bắt mạch, thầy đã lớn tiếng la rầy con bệnh:

- Thế này thì quá đi mất! Sao đã dặn đừng cho ăn quýt vậy mà không chịu nghe lời. Thôi liệu đi tìm thầy khác mà chữa.

Nghe nói thế, cả nhà người bệnh ra thú nhận việc có mua quýt cho bệnh nhân ăn và vật nài thầy thương tình chữa bệnh cho.

Anh học trò rất phục thầy, lúc trở về thưa rằng:

- Thưa thầy, từ lúc xách khăn gói theo thầy đến nay, con chưa lúc nào thấy thầy chỉ bắt mạch mà biết được người ta ăn quýt. Vậy xin thầy dạy cho con phép đó để về sau con kiếm ăn.

Thầy đáp:

- Có khó gì việc ấy! Lúc mới vào, tao đáo mắt nhìn khắp mọi nơi, thấy có vỏ quýt tươi vứt gậm giường. Quýt ấy không phải của bệnh nhân ăn thì còn ai vào đây nữa.

Sau đó ít lâu, người học trò đi chữa bệnh một mình. Một hôm vừa vào thăm một con bệnh, anh ta đã quát rầm cả nhà lên.

- Thế này thì quá đi mất! Sao bảo là đừng ăn thịt gà vậy mà không chịu nghe lời. Thôi liệu đi tìm thầy khác mà chữa.

Nghe nói thế mà cả nhà bệnh nhân chạy ra phân bua và thề là mình không cho người ốm ăn thịt gà bao giờ. Nhưng anh ta quả quyết nói mình bắt mạch đã thấy đúng như vậy. Cuối cùng, cả nhà bệnh nhân biết là ông thầy dốt, bèn tống cổ ra khỏi nhà.

Anh ta lại tìm đến thầy cũ đề hỏi xem tại sao mình đoán không hiệu nghiệm.

Thầy hỏi:

- Thế con trông thấy cái gì mà dám quyết đoán là nhà người ta ăn thịt gà?

Anh ta đáp gọn lỏn:

- Thưa thầy, con thấy trên giường người bệnh có cái chổi lông gà mới tinh ạ!

Con xin chịu

Có anh chàng kia, vốn ngốc đại là ngốc, mà lại phải đi làm rể nên trong bụng rất lo. Biết tính con, nên trước khi đi bố mẹ gọi vào dặn dò:

- Ở rể thì khó gì mà ngại. Chỉ cần bố vợ làm gì thì mình làm nấy, cho khỏi mất lòng ông là được.

Anh ta nghe nói vững dạ vội khăn gói đi sang nhà vợ. Hôm ấy cũng ngồi ăn cơm với bố vợ, thấy bố vợ gắp thịt, anh cũng gắp thịt; bố vợ chấm rau cũng chấm rau, bố bợ cầm đũa tay trái anh cũng đổi đũa sang tay trái. Bố vợ vô ý đánh vãi mấy hạt cơm ra chiếu, anh cũng bỏ mấy hạt cơm ra chỗ mình ngồi. Bố vợ đang ăn canh miến thấy thế không nhịn cười được, bật phì cười, nào ngờ bị sặc. Một sợi miếng lòng thòng thò ra ngoài lỗ mũi. Anh ta nhìn bố vợ, ngẩn người ra, rồi đứng dậy chắp tay vái dài:

- Thưa thầy, mấy trò khác thì con còn cố được, chứ trò này thì con xin chịu!

Cưỡi Ngỗng Mà Về

Một anh tính khí keo kiệt. Có khách ở xa đến chơi, gà vịt đầy sân, mà lại phàn nàn rằng:

- Chẳng mấy khi ông lại chơi, nhà tôi không có cái gì ăn uống tử tế để thết đãi ông, thì tôi lấy làm buồn lắm.

Người khách đáp rằng:

- Tôi có con ngựa đấy, ông đem mà làm thịt, để anh em ta cùng đánh chén cho vui.

- Thế thì đường xa, ông về bộ làm sao?

- Khó gì đấy! Ông chọn xem trong đàn ngỗng của ông, có con nào lớn, cho tôi mượn một con, cưỡi về cũng được..

Chỉ tại anh thầy địa lý

Một thầy địa lý, một thầy phù thủy và một thầy bói ế hàng rủ nhau đi phương khác kiếm ăn.

Đi từ sáng đến chiều, chẳng có một hột nào vào bụng, lại cũng chưa tìm được chỗ nghỉ chân.

Thầy địa lý sực nhớ gần đấy có nhà quen, mới bảo hai thầy kia:

- Ngày trước tôi có để cho một nhà trong làng này một ngôi đất. Nhà nó bây giờ cũng khá. Anh em ta cố gắng đi đến đấy thế nào cũng được bữa chén no say. Nhưng tôi dặn trước hễ vào đấy người ta mời ăn, mình phải làm khách mới được, nếu không người ta biết mình đói người ta khinh.

Đến nhà người quen, ba người được chủ nhân tiếp đãi niềm nở, lại bảo người nhà làm cơm thết đãi. Ba thầy làm bộ từ chối, chủ nhà mời mãi. Thầy địa lý nói:

- Thôi xin ông để cho bận khác. Chúng tôi đã ăn no ngoài hàng rồi. Chỉ phiền ông cho ngủ nhờ một tối, sáng mai chúng tôi lại xin đi sớm.

Chủ nhà tưởng ba người thực tình, mới bảo người nhà thôi đừng làm cơm nữa mà dọn giường trải chiếu cho ba thầy đi nằm. Ba thầy tiu nghỉu, chẳng lẽ lại thú thực ra hay sao, đành bóp bụng đi ngủ, nhưng bụng đói không ngủ được. Hai thầy kia liền cằn nhằn:

- Đầu đuôi chỉ tại anh thầy địa lý cả, việc gì phải xui nhau làm khách để đến nỗi bây giờ không ngủ được, mai lấy sức đâu mà đi?

Thầy địa lý tuy hối nhưng đã lỡ bày chuyện ra rồi, lại sợ hai thầy kia nói ra nói vào chủ nhà nghe tiếng, mới bảo nhỏ:

- Thôi, các ông hãy nằm im, để chốc nữa nhà nó ngủ yên, tôi xuống bếp lục xem, có gì ăn được sẽ mang lên cùng ăn cho đỡ đói.

Anh thầy bói vốn háu ăn và đa nghi, nghe thầy địa lý nói thế, bụng bảo dạ rằng: “Nếu hắn tìm ra cái ăn, hắn sẽ chén trước, không thì cũng thằng kia chén, chứ còn đâu đến phần mình!” Nghĩ vậy vội vàng lẻn dậy lần mò đường vào bếp. Chẳng may sờ soạng thế nào giẫm phải cái cuốc đựng ở xó nhà, cán cuốc đập đánh “độp” một cái vào đầu. Tưởng người nhà rình biết nó đánh, thầy bói luống cuống kêu inh lên:

- Ối trời ơi! Tôi lạy ông, ông tha cho. Sự này chỉ tại anh thầy địa lý!

Có con giun đất!

Quan tuần rậm râu, ngồi ăn cơm với quan án không râu. Có hạt cơm dính vào râu quan tuần, anh lính hầu quan tuần vội bẩm:

- Bẩm cụ lớn, trong bộ râu cụ lớn có hòn ngọc minh châu. Quan tuần thủng thẳng vuổt râu để cho hạt cơm rơi xuống.

Quan án về nhà, bảo anh lính hầu mình:

- Ðấy mày xem! Lính bên quan tuần khôn ngoan thế đây! Giá mày học được như nó thì có phải tao cũng được mát mặt không?

Cách mấy hôm sau, quan tuần sang quan án ăn cơm. Có sợi bún dính ở mép quan án, anh lính hầu quan ăn trông thấy vội bẩm:

- Bẩm cụ lớn, trên mép cụ lớn có con giun đất đấy ạ!

Con dã hổ

Một chú tiểu được sư ông đưa lên núi cao và tu hành từ khi còn bé. Cho đến khi anh lớn lên vẫn không được một lúc nào giao thiệp với người ngoài.

Một hôm chú tiểu được sư ông đưa xuống núi chơi. Thấy một người đàn bà, chú tiểu hỏi:

-Cái gì đây?

Sư ông đáp:

- Đó là con dã hổ, dữ hơn cả hổ lang đấy!

Chiều đến sư ông đưa tiểu trở về. Đến chùa sư ông hỏi tiểu:

-Con xuống dưới kia thấy thích cái gì nhất?

Chú tiểu mơ màng:

-Bạch thầy, con dã hổ ạ!

Dã hổ: con hổ ở đồng bằng

Chồng điếc, Vợ câm

Một làng nọ có vợ chồng hai ông bà già, bà thì bị câm, ông thì bị điếc. Một hôm trong làng có một đám cháy nhà, ông bảo bà ra xem nhà ai cháy. Bà chạy ra xem rôi về, ông hỏi:

- Nhà ai cháy vậy hả bà.

Bà liền thò tay vào quần sờ cái ấy của ông rồi nâng lên hạ xuống hai lần, ông gật gù bảo:

- À ra nhà ông Hai Viên cháy à

Nhưng trong làng có tới 2 ông Hai Viên, ông lại hỏi tiếp:

- Thế cháy nhà ông Hai Viên nào hở bà ?

Bà liền thọc tay vào quần mình quệt một cái rồi đưa lên mũi ông, ông bảo:

- À, ra nhà ông Hai Viên hàng mắm cháy, thế có cứu được cái gì không ?

Bà già cầm một miếng vải, chổng mông lên rồi chà qua chà lại xong nhìn ông lắc đầu, ông lại bảo:

- Thế ra nhẵn như chùi, không cứu được gì à, tiếc thật

Chôn Vàng

Có một người bán một nửa gia tài của mình, dồn tiền lại mua một nén vàng, đào lử chôn ở góc tường. Thỉnh thoảng bác ta lại moi lên ngắm nghía lấy làm thích thú lắm. Có kẻ rình biết, lẻn đến đào trộm mất. Người kia bị mất vàng đau xót quá, kêu khóc thảm thiết.

Ông lão hàng xóm sang chơi, biết chuyện đó, liền khuyên:

- Bác đừng khóc nữa, bác hãy đi tìm một hòn đá, đem chôn xuống đấy thì cũng như chôn vàng vậy.

Người kia ngạc nhiên hỏi:

- Một nén vàng, quí giá biết chừng nào, còn hòn đá thì có giá trị gì, sao ông lại bảo tôi chôn đá cũng giống như chôn vàng thì nghĩa làm sao?

Ông lão bấy giờ mới bảo:

-Bác có vàng mà không biết đem ra dùng, cứ chôn mãi ở góc tường thì vàng củ bác có khác gì hòn đá đâu. Vì vậy, nếu bác lấy hòn đá mà chôn xuống thay vàng thì có khác gì là chôn vàng đâu.

Thật vậy, cái quý không được dụng thì quý ở chỗ nào.

Cho đủ cặp

Hai anh bạn ngồi uống rượu với nhau. Thức nhắm khá ngon, nhưng hơi ít. Cả mâm chỉ có 4 con giồng giộc mà một anh đã "lủm" hết 3 con. Còn 1 con anh ta bảo người bạn kia:

Kìa, sao không nhắm đi! Chim giồng giộc ngon tuyệt.

Anh nọ bảo: Thôi, để anh xơi nốt cho hai đôi đủ cặp, kẻo một con thiếu bạn, chúng lại tỵ nhau.

Cái tên

Ở miền Bắc, có tục đặt cho con những cái tên rất xấu vì các bậc cha mẹ tin rằng đặt tên cho con mà càng xấu, càng dơ thì đứa trẻ không chết yểu. Vì thế, có nhà đặt tên cho con trai là thằng Cu, thằng Cò, thằng Cứt và đặt tên cho con gái là cái Hĩm, cái Trôn, cái Đái.

Vì thế mới có câu chuyện này.

Một ông bố gọi con:

- Cứt ơi, về ăn cơm!

Thằng Cứt đi vắng, em nó đứng chơi ở gần đấy, trả lời:

- Cứt đi chơi, không có cứt bố không ăn được sao mà cứ phải gọi.

Cao cờ

Anh kia vẫn tự phụ là cao cờ, nhưng đánh ba ván đều thua cả. Có người gặp anh ta hỏi:

- Hôm qua, anh đánh được hay thua? Anh ta đáp tỉnh bơ:

- Ván đầu tôi không ăn, ván thứ nhì, địch thủ tôi không thua, ván cuối, tôi xin hòa nhưng gã ta không chịu.

Con Vịt Đáng Chết

Xưa có một viên quan xử kiện thanh liêm, bãi quan về nhà vợ nuôi. Một hôm có người bạn cũ sang chơi xách sang bình rượu và con vịt béo. Trước khi đưa cho bạn để mổ, ngươi khách muốn thử tài, trí nhớ của quan về già có còn minh mẫn như xưa không, bèn nói:

- Cái gì chết cũng có án. Xưa, quan bác xử kiện cho người đã nhiều, nay xin bác cho con vịt này cái án trước khi cắt cổ cho nó khỏi kêu oan.

Quan án đọc ngay rằng

Trí lôi thanh ư nhĩ ngoại, võng nhiếp thiên uy

Khước vũ thủy ư đầu tiền, bất triêm thánh hóa

Nghĩa là:

Gác tiếng sấm ngoài tai, chẳng sợ uy trời

Đấy nước mưa ra khỏi đầu, không tuân phép thánh

Ý là: con vịt cứng đầu cứng cổ, giết đi ăn thịt là đúng.

Phục tài quan, hai người cùng cười hả hê và giết vịt đánh chén vui vẻ.

Chó ngáp

Một anh điếc đến chơi nhà anh em bạn. Chó nhà ấy thấy người lạ đến, sủa mãi.

Anh ta điếc đặc, không nghe thấy gì cả, chỉ thấy mõm chó há, mới hỏi chủ nhà:

- Con chó nhà bác chắc là đang buồn ngủ.

- Sao bác biết?

- Sao nó cứ ngáp hoài mãi thế kia?

Còn gì cho bằng

Có một anh chàng ngốc đến nỗi cái gì cũng không biết, đi đâu vợ cũng phải dạy trước cách ăn nói. Người làng vì vậy gọi anh là anh Ngốc mà quên dần cái tên thật của anh ta.

Một hôm, anh Ngốc ra tỉnh thăm người bà con, vợ căn dặn rằng phải đi đến nơi về đến chốn. Ra đến nơi, người ta hỏi: “Bác đi chơi đó ư?”, thì trả lời: “Vâng, tôi là Ngốc ạ!”. Có hỏi: “Bác ra một mình thôi ư?” thì nói: “Có một mình tôi thôi ạ”, nếu có bảo: “Bác ở chơi dăm hôm hãy về” thì đáp: “Tôi ở nhà chỉ mong như thế, nay được thỏa lòng ao ước, thật còn gì bằng!”. Ngốc ta lùi lũi ra đi, nhẩm mãi bài học truyền khẩu vợ dạy, sợ nhỡ quên điều nào thì người ta lại chê cười là quê mùa ngốc nghếch.

Ra đến kẻ chợ, thấy một đám đông, anh quên lời vợ dặn, len vào xem cái đã. Đó là một vụ đổ máu, kẻ bất hạnh nằm quay dưới đất mà hung phạm đã xa chạy cao bay.

Nhà chức trách đến lập biên bản, mọi người lánh ra vì sợ vạ lây, riêng Ngốc sán lại xem, liền bị quan nghiêm mặt hỏi:

- Anh có biết ai giết người này không?

Chàng Ngốc sực nhớ lời vợ dặn, nói luôn:

- Vâng, là Ngốc tôi đây ạ!

- Một mình anh hay có ai khác nữa không?

Ngốc lại nhớ lời vợ dặn:

- Có một mình tôi thôi ạ.

Quan quát lính bảo:

- Trói thằng này lại giải về huyện mau!

Ngốc ta nói thêm câu thứ ba cho đủ:

- Tôi ở nhà chỉ mong như thế nay thỏa lòng ao ước, còn gì cho bằng!

Chết đuối

Một anh chàng có tính tham ăn ở trong ngôi nhà bên bờ sông, cạnh một ngôi chùa. Bên kia sông cũng có một ngôi chùa. Mỗi lần nghe thỉnh chuông ở bên nào là anh vội tới ngay đó để kiếm ăn.

Một hôm, nghe tiếng chuông ở chùa bên kia sông, anh ta lao ngay xuống nước bơi sang. Ra đến giữa dòng, anh ta lại nghe tiếng chuông chùa bên này. Anh ta nghĩ:

- Lỡ chùa bên này có món ăn ngon hơn chùa bên kia thì sao?

Nghĩ vậy, anh ta bơi vòng trở lại. Được một quãng ngắn, anh ta lại nghĩ:

- Ồ! Lỡ chùa bên kia có món ăn ngon hơn thì thiệt quá! Ta cứ bơi sang chùa ấy là hơn.

Thế rồi cứ bơi đi, bơi lại, lưỡng lự không biết nên đến chùa nào. Cho đến lúc kiệt sức và chết đuối giữa dòng.

Chó Biết Nói

Lão chánh tổng làng kia có con chó khôn lắm. Mỗi khi mắng nhiếc người nhà, lão chánh thường lấy con chó để sỉ nhục bọn họ, nên trong bọn có một anh tức lắm, hết sức tìm cách báo thù.

Một hôm, anh ta lại gần chủ và nói rằng:

- Thưa cụ, con cũng biết tính con ngông nghênh mà dại dột lắm. Cụ bảo con chó ở nhà khôn hơn con, thật đúng.- Rồi như chợt nhớ ra điều gì, anh ta nói tiếp luôn: - Ấy thế mà giá con chó nhà ta biết nói nữa thì mới thực hoàn toàn quý ạ.

- Chó nói? Chó gì mà lại chó biết nói?

- Ấy thế mà có đấy ạ. Hôm nọ, có mấy quan ở kinh thành về săn ở đầu làng. Con đi theo xem thì rõ ràng có hai con chó biết nói tiếng người. Con lại gần hỏi các quan, mới biết rằng hiện giờ kinh thành, người ta tài lắm, người ta mở trường để dạy chó nói tiếng người.

- Ừ, cũng phải chứ. Vẹt, yểng còn nói được huống hồ là chó. Nếu không bận việc nhà, tao lên kinh thành xem sao một chuyến. Nhưng không làm sao đi được. Mùa gặt hái...

- Cái đó không ngại. Cụ cứ phó thác cho con.

Sáng hôm sau, thằng nhỏ dẫn chó lên kinh thành với số tiền là hai trăm bạc để thuốc men chi phí. Tới nơi, nó lấy đá buộc vào cổ con chó và quăng xuống sông Nhị Hà.

Bảy ngày sau, đánh bạc hết tiền, nó quay về, lão chánh hỏi chó đâu, nó nói:

- Thưa cụ, người Tây giỏi thực ạ. Vừa mới mang chó đến họ đã nhìn con chó nhà ta mà nói: “Con chó này khôn lắm”. Con đưa ra hai chục, để con chó lại rồi sáng nào con cũng đến thăm một bận. Hôm qua, lúc con đến, nó đã bập bẹ được một câu “Nhà có khách! Nhà có khách!” Quan Tây bảo về thưa với cụ cho năm trăm. Cụ đã đưa hai trăm, con xin nốt.

Lão chánh chẳng ngần ngại gì, đưa tiền cho thằng nhỏ. Ba hôm nữa, số tiền đó lại chui vào sòng bạc và con em hàng mành. Thằng nhỏ lại trở về, bẩm cụ:

- Giỏi thật! Giỏi thật! Lúc con vừa đến con chó nhà ta chạy ra kêu lên: “Kìa! Bác đã lên chơi đấy à?” rồi chuyện trò với con hồi lâu. Tuy nó nói được, song hãy còn ngọng lắm. Quan Tây bảo phải ở lại dăm bữa nữa để tiêm thuốc và ngài đòi thêm năm trăm nữa.

- Năm trăm nữa? Sao lắm thế? Nhưng nó nói được chứ?

- Vâng, cụ cứ tin con.

Thằng nhỏ lại được một phen thả cửa. Nó ở đến nửa tháng mới về. Lần này, từ ở cổng làng, nó đã ra vẻ bực tức, càu nhàu. Lão chánh không thấy chó, hỏi nó, thì nó dẫm chân mà nói rằng:

- Thưa cụ, thế thì tệ thực, tệ thực. Con chó nhà ta nó chó lắm, nó liến như phường chèo. Con vừa đến, nó hỏi thăm cụ có khỏe mạnh không, rồi nó nhe răng ra cười mà hỏi con: “Này đằng ấy, tớ độ này không ở nhà luôn không biết, lão chánh chủ chúng mình dạo này có gạ con bé thợ cấy ở làng bên cạnh nữa không? Mà không biết dạo này lão còn chòng ghẹo cái Ánh để cho chồng nó cầm dao sang chửi tận nhà như dạo trước không?

Thưa cụ, con nghe lộn ruột lắm ạ, con tức quá, đánh chết luôn tức thì...

Lão chánh, mặt đỏ như gấc, nói:

- Đồ phản chủ? Quân bất lương? Chó! Chó! Mày giết đi là phải.

Cái bánh ít

Có một ông thầy tính tham ăn. Một bữa có người mời đi ăn giỗ, thầy dắt theo một cậu học trò. Ngồi vô mâm, nhậu nhẹt no say rồi, thầy muốn lấy thêm mấy chiếc bánh ít nhưng còn ngại chưa biết tính cách nào. Bèn cầm mấy cái đưa cho cậu học trò, nháy mắt:

- Con cầm lấy!

Cậu học trò tưởng thầy cho mình bánh ít, liền bỏ vào túi xách.

Đến khi hai thầy trò ra về, thầy nổi cáu:

- Mày là bạn tao hay sao mà dám đi ngang hàng với tao?

Cậu học trò sợ, đi lẹ lên trước, thì thầy lại la:

- Mày là cha tao hay sao mà dám đi trước?

Trò bèn tụt lùi, thầy lại vặn:

- Tao có phải tù nhân đâu mà mày đi sau áp giải? Trò chẳng còn biết tính sao, thưa:

- Con đi cách sao thầy cũng la vậy thầy bảo con phải làm thế nào cho phải ạ?

Bây giờ thầy mới có vui vẻ bảo:

- Mấy cái bánh ít của tao đâu, đưa đây, rồi muốn đi đâu thì đi.

Chiếm hết chỗ

Một người ăn mày hom hem, rách rưới, đến cửa con nhà giàu xin ăn. Người nhà giàu không cho, lại còn mắng:

- Bước ngay! Rõ trông như người dưới địa ngục mới lên ấy!

Người ăn mày nghe nói, vội trả lời:

- Phải, tôi ở dưới địa ngục lên đây!

Người giàu nói:

- Đã xuống địa ngục, sao không ở hẳn dưới ấy còn lên đây làm gì cho bẩn mắt?

- Không ở được nên mới phải lên. Ở dưới ấy các nhà giàu chiếm hết chỗ rồi.

Chừa Đến Tận Già

Có một chị vốn có tính hay ăn vụng chồng con, một hôm, đi chợ huyện mua cua, chị chọn mua một con cua to nhất giấu trong áo định về sẽ lẻn vào bếp nướng ăn.

Chẳng may, khi đến cổng của một ngôi chùa, con cua thất thình lình sổ càng ra nhè ngang vú chị mà cắp. chị đau quá nằm lăn ra trước cổng chùa khóc lóc, kêu la.

Vừa lúc ấy, có một ông sư đi hái lá mơ về, thấy vậy động lòng thương liền ghé miệng gỡ con cua ra. Chẳng may khi miệng sư vừa ghé tới, con cua liền giơ càng còn lại cắp luôn vào môi miệng sư. Nhà sư và chị nọ chỉ còn một cách trước cổng chùa kêu rên.

Anh chồng ở nhà chờ mãi không thấy vợ đi chợ về, mới sai con đi đón. Thằng bé lon ton chạy đến cổng chùa thâý sau lạ vội chạy về gọi bố:

Bố ơi! Bố! mẹ không về ngay được đâu, mẹ còn đang bận cho nhà sư bú ở cổng chùa bố ạ!

Anh chồng thấy ngạc nhiên, liền vội chạy ngay ra xem sự việc như thế nào. Anh chồng gỡ cho vợ thì vú đã sưng vù và miệng của nhà sư cũng sưng vêu lên to tướng. Chị vợ xấu hổ lủi thủi đi về. Còn sư ông thì vừa đi vừa lấy tay xoa miệng vừa lẩm bẩm:

Mô phật ….!

Từ nay xin cạch đến già

Mặc ai cua cắp chớ tra miệng vào

Chết một ngàn năm

Một anh có tính hay nịnh kẻ quyền quý. Một hôm đến nhà ông quan nọ nói nịnh:

- Hôm qua con nằm chiêm bao thấy ngài sống một ngàn năm, mừng quá, sang báo tin ngài rõ.

Ông quan nghe xong có vẻ buồn, nói:

- Sách nói chiêm bao thấy sống là chết, thấy chết là sống, vì người ta thức là thuộc "dương" mà ngủ thì thuộc "âm", âm dương trái nhau, anh chiêm bao như thế thì tôi khó lòng toàn vẹn được.

Anh kia nghe, sợ quá, vội nói chữa:

- Bẩm vâng, đúng như thế đấy ạ! Con nói lộn, chứ thực là chiêm bao thấy ngài chết một ngàn năm cơ ạ!

Cọp Đành Quay Lại

Có một người xu nịnh. Một hôm đến nhà thăm quan huyện, khen rối rít:

- Quan lớn nhân đức thật. Thú dữ cũng phải lánh đi nơi khác. Hôm qua, vừa bước chân vào huyện nhà, chính tôi trông thấy cọp kéo từng bầy đi sang huyện bên cạnh.

Quan huyện rất hài lòng. Vừa lúc ấy, dân tới báo đêm qua cọp mất ba người, xin quan lớn cho lính về trừ đi, kẻo nó hoành hành quá.

Quan huyện quay lại hỏi khách:

- Sao ngày bảo trông thấy cọp bỏ đi cả rồi? Người kia trầm ngâm một lát rồi đáp:

- Chắc là quan huyện bên cạnh cũng nhân đức chẳng kém quan lớn, nên chúng không có chỗ trú chân, đành quay lại.

Cha Nào Con Nấy

Có một thằng con bất hiếu, trời sai thiên lôi xuống đánh chết. Thiên lôi vừa rơi búa thì nó vội vàng nắm lấy tay thiên lôi hỏi:

- Ông là thiên lôi mới hay thiên lôi cũ?

- Cũ, mới, mày hỏi làm gì?

- Ông là thiên lôi mới, ông đánh tôi đã đành. Nếu ông là thiên lôi cũ, ngày xưa bố tôi bất hiếu với ông tôi còn nhiều hơn tôi bất hiếu với bố tôi ngày nay, lúc bấy giờ, ông đi đâu?

Chàng Rể Thong Manh

Có một anh chàng đẹp trai, lanh lợi, nhưng bị tật thong manh từ thuở nhỏ. Cặp mắt anh vẫn trong trẻo nên người ngoài không ai biết là mù. Nhưng anh thì rất khôn khéo, cố tìm cách giấu không cho người ta biết mình có tật.

Một hôm, nghe nói có một đám hát ở một làng nọ, vui bạn, anh theo nhóm trai làng đi xem. Đêm tối, người đông chen chúc, mỗi người tìm ngồi một nơi, nênlúc về họ lục đục mỗi người đi một đàng, bỏ quên anh lại. Anh phải nằm đó đợi sáng, nhưng lúc về vì không thấy rõ đường, anh cứ đi liều. Cuối cùng bị lạc, anh lọt vào một nhà nọ. Nhà này sẵn có cuộc vui. Thấy chàngtrai lạ đến, họ mời anh vào dự. Anh không từ chối, đi theo người dẫn vào ngồi phía tận cùng. Đến lúc mãn cuộc, anh phải sờ vào vách để tìm cửa ra. Chủ nhân thấy thế,bèn hỏi:

- Anh làm gì đấy ?

Anh nhanh miệng đáp:

- Dạ, cháu đo xem chiều dài nhà nay có bằng nhà bố mẹ cháu chăng.

- Thế bên nào rộng hơn ?

- Dạ cũng suýt soát như nhau!

Chủ nhân cho rằng nhà anh này cũng thuộc loại khá giả như mình. Khi đã tìm được cửa ra, anh vội cáo từ chủ nhân để về, nhưng chủ nhân cố lưu anh lại để ăn cơm. Đói bụng, anh từ chối lấy lệ rồi cũng ngồi vào mâm. Trước mặt anh là đĩa rau, nên cứ gắp mãi vào món ấy. Chủ nhân bảo:

- Kìa, thịt cá đây sao không ăn, lại cứ gấp rau mãi ?

Anh đáp:

- Nhà cháu rau dưa quen thôi, chứ không phải làm khách đâu ạ!

Chủ nhân cho là anh là con nhà cần kiệm, nết na. Ăn xong bước ra hè, anh vấp phải cái cào, cán cào va vào đầu đau điếng, bèn ngồi lại nhặt cào, sẵn sờ thấy cái vồ bên cạnh, anh cầm lấy gõ vào đầu cán mấy cái cho hả giận. Chủ nhân thấy vậy, hỏi:

- Anh làm gì đấy ?

- Cháu tra cán cào.

- Ồ, tốt quá!

Chủ nhân cho anh là con nhà siêng năng, hay làm. Trong bụng ông nghĩ:

- Con nhà ai đây, nhà thì không đến nỗi nghèo, mà lại siêng năng cầm kiệm nết na, thật là ít có. Ta có đứa con gái nên gả cho hạng như thế này mới phải chứ.

Cho nên khi chàng thong manh cáo từ ra về, chủ nhân ghé vào tai bảo:

-Anh khá lắm. Có muốn lấy con gái lão, lão sẽ gả cho.

Cuối cùng anh chàng thong manh cũng lần về được đến nhà. Khi về đến nơi, anh giục bố mẹ đi hỏi hỏi cô gái nhà nọ cho anh làm vợ. Do được bố vợ thỏa thuận từ trước, nên mọi việc cưới hỏi đều diễn ra êm thắm trót lọt. Chỉ còn một việc quan trọng là đi làm rể, mà việc này thì không ai thay thế được anh.Vì vậy anh chàng đành phải dấnthân ra đi.

Đến nhà vợ mới được một hôm, anh phải đi cày ruộng. Khi ra đồng, nhờ có mẹ vợ dắt trâu đi trước nên anh theo không chút vất vả. Tới ruộng, mẹ vợ chỉ choanh phần đất phải cày. Ruồng sẵn có bờ nên anh cũng dễ phânbiệt. Vì vậy anh cày đúng ruộng nhà vợ, nhưng đôi lúc cũng cày lấn sang cả ruộng láng giềng, thậm chí còn cày lật cả một đoạn bờ. Khi mẹ vợ ra gọi anh về ăn trưa, thì bà kêu lên:

-Chết nỗi, saocon lại cày sang ruộng của người ta!

Anh đáp không chút ngần ngừ:

-Vì bợ ruộng thấp nên con cày cả hai bên để lấy đất đấp bờ đấy ạ!

Nghe nói xuôi tai, bà nhạc không nghi ngờ gì cả.

Ăn cơm xong, anh lần ra giếng chơi, vô ý thế nào lại rơi tỏm xuống nước không lên được, nhưng anh kiên gan không kêu la. Chừng vợ anh ra múc nước, thấy anh dưới giếng thì hốt hoảng:

- Ôi chao, mắt mũi để đâu mà ngã xuống giếng thế ?

ANh đáp ngay:

- Giếng rong rêu bẩn quá, tôi phải xuống khai cho sạch.

- Thế sao không lấy thang mà trèo ?

- Vội quá không tìm được thang, nên tôi phải men tường trèo xuống. Thôi bây giờ vớt hết rồi,hãy bắc thang cho tôi lên, kẻo mệt quá.

Cả nhà đã không ngờ, mà còn khâm phục.

Mấy hôm sau, vợ anh đi vắng, mẹ vợ thổi xôi, bới ra một dĩa mời chàng rễ ăn. Đĩa xôi đặt trên mâm sẵn. Trong khi mẹ vợ lúi húi dưới bếp mà anh chưa kịp tới ngồi, con chó thấy vắng người, bèn trêm lên mâm chén hết tất cả. Khi mẹ vợ ở bếp lên thấy đĩa đã sạch trơn xôi, vội nói:

- Con đã ăn hết rồi ư ? Có ăn nữa không để mẹ bới thêm?

Biết là con chó đã ăn mất xôi, nhưng anh không ngạc nhiên, chỉ đáp:

-Đủ rồi mẹ ạ!

Bận khác, vợ lại đi vắng, mẹ vợ lại thổi xôi dọn ra mời anh ăn. Trong khi bà ta chạy xuống bếp thì anh đã chủ ý rình kẻo chó ăn mất như bận trước. Đến khi bà ta mang thức ăn lên lúi húi đặt vào mâm, anh tưởng là chó bèn đấm một cái, không ngờ nhầm vào mặt mẹ vợ. Đau quá, ba ta kêu lên. Biết mình nhầm, anh buông đũa không nói gì cả. Giữa lúc ấy, người vợ về. Nghe mẹ mình kể lại câu chuyện vừa rồi, chị ta gầm lên. Anh thủng thỉnh đáp:

- Theo phong tục tổ tiên, chỉ có vợ bưng cơm hầu chồng. Lần trước mẹ đã làm trái, con không dám nói. Này thì không thể làm trái lần thứ hai. Xin mẹ thứ lỗi cho, con làm thế là bấc đắc dĩ. Chẳng qua là để khỏi có sự dị nghị.

Nghe nói thế, mẹ vợ và vợ hết giận. Còn bố vợ sau đó về nghe kể lại, thì tấm tắc khen ngợi. Ông bảo xóm giềng:

- Bây giờ tôi tôi mới hay thằng ấy lại là con nhà có học. Nó làm việc gì cũng đúng phép tắc.

Một hôm, bố vợ bảo anh dẫn người nhà vào rừng chặt gỗ làm cày. Đường rừng khó đi, sai một bước là đụng phải cây, vì thế chàng thong manh rất ngại, bèn bảo người nhà:

- Đi đường im lặng buồn lắm anh em ạ!

Nên thay phiên nhau hò hát ít câu cho bớt sợ.

Họ hát lên, anh đi len vào giữa, không sợ lạc nữa. Cả mấy người đẵn được mấy cây gỗ ghé vai khiêng về. Anh cũng đẵn được một cây, nhưng anh biết rằng đi đường rừng mà mắt mù thì không thể nào vác về nhà một cách trót lọt. Mấy người cùng đi bỗng thấy chàng thong manh ta đột nhiên kêu đau bụng ầm lên và quẵng bỗ xuống đất. Xoa bóp mãi không lành, họ đành dìu anh lên một cái chòi bỏ trống ở gần đường cho anh ở lại, còn họ phải đem gỗ về trước.

Sáng hôm sau, có hai người cưỡi ngựa đi qua. ANh rên to tiếng trên chòi. Hai người ghé lại hỏi:

- Sao lại nằm rên một mình ở đây?

Anh đáp:

- Chao! Tôi đi đẵn gỗ đẽo cây về cho chủ tôi, nhưng chưa đẽo được thì không mai bị bệnh đau bụng, đến nay cũng chưa lành.

Hai người ấy lại hỏi:

- Anh có cần chúng tôi đưa giúp về không ?

- Nếu các ông có lòng thương tôi, thì sẵn rìu đó làm ơn đẽo hộ cho chủ tôi cái cày, kẻo về đấy ông ấy không trả công cho thì tội lắm, biết lấy gì để nuôi con. Còn bệnh đau bụng của tôi thì cứ để vậy ít bữa nữa rồi cũng lành.

Nói rồi anh lại rên hừ hừ. Hai người kia thương hại, bèn xuống ngựa đẻo hộ anh, chỉ một lát được một cái cày rất đẹp.

Họ đi được hồi lâu, thì vợ anh mang cơm nước và thuốc men đến. Đến chòi, vì chị ta đi nhẹ nhàng không lên tiếng, nên anh không biết. Thấy chồng nhìn mình mà không nhận ra, chị ta hồ nghi, vội hỏi:

- Mắt anh làm sao thế ? Hay là có điều gì lạnh nhạt đối với tôi? Vì thấy tôi mà không lên tiếng thì chỉ có một trong hai điều đó thôi.

Anh chàng chống chế ngay:

- Thú thật là anh cũng có nhìn thấy em đến, nhưng vì vữa đẽo xong cái cày, thích chí quá nên mãi ngắm mà quên đi, có việc gì đâu mà lạnh nhạt.

Lại một lần nữa, vợ giải được mối ngờ. Rồi đó hai vợ chồng trở về. Bố vợ thấy cái cày đẽo đẹp, khen lấy khen để.

Một hôm khác, bố vợ giết trâu mở tiệc mừng thọ. Cỗ bốn người một mâm, anh chàng thong manh cũng được dự ngồi một cỗ. Anh lần lượt gấp ăn, nhưng chẳng biết phải gắp thế nào cho trúng, mà gắp không trúng thì e rằng những người cùng dự chê cười. Anh bèn bàn:

- Cỗ chỉ có mấy món thôi, giá ta trộn cả với nhau thì ăn ngon hơn. Thế rồi ta chia mỗi người mỗi phần lại càng tiện.

Họ đều nghe theo. Nhờ thế anh ung dung gắp ăn phần của mình. Nhưng không may cho anh là ăn phải miếng thịt trâu thái to quá, mà anh lại vội nuốt, nên bị nghẽn ở cổ, nhả ra không được.Anh ngồi chống đũa cố nuốt, nướt mắt giàn giụa mà miếng thịt vẫn không chịu vào. Mãi sau, anh lấy hết gân sức cố nuốt, cuối cùng miệng thịt cũng trôi được vào dạ dày. Nhưng thật là may mắn, con mắt anh nhờ thế đột ngột sáng ra. Nhìn thấy mọi người mọi vật, anh mừng quá! Anh bỗng có ý muốn nhìn mặt vợ một tý, để xem con người như thế nào. Nhưng khi đi vào nhà trong thì đàn bà con gái ngồi ăn cỗ ở đấy khá đông, anh chả biết làm sao mà phân biệt. Bèn nghĩ được một mẹo: anh làm bộ giả say, chân đi thất tha thất thểu. Đến chỗ có phụ nữ, anh giả vờ hết đụng vào người này lại va vào người khác. Thấy thế, vợ anh nổi ghen, và cũng sợ chồng mình quá chén còn làm điều gì thất thố nữa chăng, nên vội chạy lại dìu anh vào buồng từ đó anh mới biết mặt vợ.

Chuyện thiên văn

Hai ông nọ ngồi nói chuyện thiên văn. Ông bảo trời cách ta mấy chục vạn dặm, ông bảo trời xa một vạn dặm là cùng, không biết ai đúng ai sai. Một ông khác nghe nói, xen vào:

- Hai ông nói sai cả, làm gì mà xa đến như vậy? Từ đây lên đến đấy chỉ chừng ba bốn trăm dặm thôi, đi mau thì ba ngày, đi chậm thì bốn ngày là đến nơi. Vừa đi vừa về độ bảy ngày.

Hai ông kia hỏi vặn lại:

- Bằng vào đâu mà ông dám nói chắc như vậy?

Ông này ung dung đáp:

- Cứ theo lệ thường thì ngày 23 tháng chạp đưa ông Táo về trời, 30 Tết lại mời ông Táo xuống. Hai ông tính xem, có phải như thế không nào?

Cái biển

Một cửa hàng bán cá làm cái biển đề mấy chữ to tướng:"Ở ĐÂY CÓ BÁN CÁ TƯƠI"

Biển vừa treo lên, có người qua đường xem, cười bảo:

- Nhà này xưa nay quen bán cá ươn hay sao mà bây giờ lại phải đề là "cá tươi"!

Nhà hàng nghe nói, xoá ngay chữ "tươi" đi. Hôm sau, có người đến mua cá, cũng nhìn lên biển, cười bảo:

- Người ta chẳng nhẽ đến hàng hoa mua cá hay sao mà phải đề là: "Ở đây"!

Nhà hàng nghe có lý, xóa hai chữ "Ở đây" đi.

Cách vài hôm, lại có một người khách đến mua cá, cũng nhìn lên biển, cười bảo:

- Ở đây chẳng bán cá thì bày cá ra để khoe hay sao mà phải đề là "có bán"!

Nhà hàng nghe nói, lại bỏ ngay hai chữ "có bán" đi. Thành ra trên biển chỉ còn có mỗi chữ "cá"! Anh ta nghĩ bụng chắc từ bây giờ không ai còn bắt bẻ gì nữa. Vài hôm sau, người láng giềng sang chơi, nhìn cái biển nói:

- Chưa đi đến đầu phố đã ngửi thấy mùi tanh, đến gần nhà thì đã thấy đầy những cá, ai mà chẳng biết là bán cá, còn đền biển làm gì nữa!

Thế là nhà hàng cất nối cái biển.

Còn răng đâu mà cắn

Mẹ chồng và nàng dâu nhà kia chẳng may góa bụa. Mẹ chồng dặn con dâu:

- Số mẹ con mình rủi ro, thôi thì cắn răng mà chịu!

Không bao lâu, mẹ chồng có tư tình,con dâu nhắc lại lời ấy, thì mẹ chồng trả lời:

- Mẹ dặn là dặn con, chứ mẹ thì còn răng đâu nữa mà cắn.

Cha còn rầy con gì nữa

Xóm kia có anh chàng con Cả Rơm, nhà giàu, chẳng lo học hành, chỉ ham huê nguyệt. Cậu ta bỏ trường, đánh quần đánh áo đi dạo xóm nào có gái xinh. Tưởng cậu vậy thôi, ai dè cha cậu cũng thế, nên cậu ta càng phóng đãng ăn chơi.

Ở xóm bên có một cô gái xinh đẹp. Hai cha con đều phải lòng, đua nhau tới xóm này ở, đụng nhau hoài hoài. Khi thì cha tới trước, con tới sau. Khi thì cha sau, con trước. Hễ tới sau cha lại bày tuồng la. Con tới sau thì nói:

- Bẩm cha, cha về có khách.

Hai cha con giận nhau mà không nói được. Một bữa, cha tính cứ để vậy sẽ thua con, nên mới rắp tâm rình bắt lôi con về nhà rầy la. Vợ hỏi:

- Cớ sao mà ông ra oai thế?

- Nó không lo ăn học, bỏ trường mê huê nguyệt. Măng không uốn để thành tre cứng ngắt. Bà tính coi hễ mười lần tôi dạo vườn hoa thì gặp nó đang níu nhành hết bảy.

Con nghe cha nói vậy đáp:

- Mười lần cha tới vườn hoa gặp con hết bảy. Vậy con ít hơn cha ba lần. Cha còn rầy con gì nữa?

Con thanh tịnh

Ông quan nọ muốn ăn thịt ếch, sai lính đi bắt, nhưng lại không muốn dùng tiếng "ếch" nghe không sang, bảo là đi bắt con thanh tịnh, ý nói trong sạch, không ăn bẩn.

Lính nghĩ nát óc mà không hiểu "con thanh tịnh" là con gì, gặp ai cũng hỏi. Hỏi nhà sư, nhà sư nói:

- Ở trên đời này, chỉ có nhà tu hành là thanh tịnh thôi!

Lính mừng quá bắt sư trói lại, lôi về để dưới nhà giam, vội vàng lên công đường thưa:

- Bẩm con đã bắt được con thanh tịnh về đây rồi ạ.

Quan truyền: - Thế thì chặt đâu lột da cho ta!

Sư nghe, sợ mất vía, lạy lục:

- Nhờ anh lên bẩm quan, hôm qua tôi có ăn mấy miếng thịt cầy, chẳng được thanh tịnh nữa, xin quan xét cho!

Cái gì không xài nó dài ra

Một vị tu sĩ ngồi chờ tại phòng hớt tóc. Bởi ông tới trước, nên khách kia vừa xuống thì đến phiên ông lên nghế ngồi.

Anh thợ hớt tóc vừa giũ khăn định choàng, bỗng vị tu sĩ nói một câu mở đề, để cho thấy mình là tay có trí: "Nè anh thợ! Có phải là cái gì mình không xài thì nó mọc dài ra hoài, phải không hử?" ý ông muốn ám chỉ tóc râu vô dụng mà vẫn mọc.

Nhưng anh thợ lại nghĩ khác, nên một tay cầm khăn quên giũ, một tay ôm bụng cười dài, cười ngoặt ngoẹo đến bủn rủn tay chân không làm gì được

Vị tu sĩ phát cáu:

- Tôi nói có gì lạ mà anh cười dữ vậy. Hớt đi chứ!

- Thưa thầy tha lỗi - anh thợ thưa - nghe thầy nói, con bỗng nhớ thầy là người tu hành, không xài, ắt nó dài lắm!

Vị tu sĩ biết lỡ lời, đỏ mặt, nói để che sượng: "ý cài anh nầy, khéo nghĩ tầm bậy tầm bạ không lo mần việc. Ai nói vậy! Hớt lẹ đi không?".

Chết hóc

Có một anh hễ nhà có giỗ thì đem chén hạt mít ra mời khách uống rượu. Khách đang ngồi uống, bỗng một ông ôm mặt khóc. Chủ nhà ngạc nhiên hỏi làm sao đang vui lại khóc. Ông khách gạt nước mắt, mới:

- Tôi uống rượu, nhìn thấy cái chén này lại sực nhớ đến người anh em bạn thân của tôi ngày trước, cũng vì uống rượu bằng chén hạt mít mà chết oan!

- Sao lại thế?

- Tại chén nhỏ quá, anh ta vô ý nuốt cả chén, cho nên chết hóc.

Chủ nhà hiểu ý, vội lấy chén to ra thay chén hạt mít.

Cháy

Một người sắp đi chơi xa, dặn con:

- Hễ có ai tới thì đưa cái giấy này cho họ.

Ðứa bé bỏ tờ giấy vào túi áo. Cả ngày không thấy ai đến. Tối, sẵn có ngọn đèn, nó lấy ra xem, chẳng may vô ý để tờ giấy cháy mất.

Hôm sau, có người đến hỏi:

- Thầy cháu có nhà không?

Sực nhớ đến tờ giấy, nó buồn rầu đáp:

- Mất rồi!

Ông khách giật mình, hỏi:

- Mấy bao giờ?

- Tối hôm qua.

- Sao mà mất?

- Cháy!

Chọn Một Trong Hai

Có một anh chàng nát rượu, hay say nhưng lúc nào cũng cho mình là không bao giờ bị say. Chị vợ giao hẹn:

- Nếu bắt gặp anh say thì anh chịu gì?

- Chịu ăn đòn, 100 cái roi!

Một hôm anh ta đi chơi về đã lè nhè, chân nam đá chân xiêu, nhưng vẫn có vẻ ta đây không hề say, đập cửa, quát tháo ầm cả lên.

Chị vợ biết chắc chồng mình đã say chắc liền ra vẻ hùng hồn, cầm roi chạy ra mở cửa. Anh chồng thấy cô vợ cầm roi, hoảng quá, líu cả lưỡi lại, huơ huơ tay:

- Ấy không... không... Tớ không say đâu mà cầm roi.

Chị vợ nghe vậy liền đặt dọc cái roi xuống ngay dưới chân chồng:

- Được. Nếu không say thì giẫm lên cái roi này, bước thẳng theo nó mà vào nhà!

Anh chồng hết ngoẹo đầu bên này lại vặn cổ sang bên khác mà vẫn không nhấc chân lên được. Thấy vậy, chi vợ lên tiếng.

- Thế nào? Có phải say hay không? Tôi đếm đến ba mà anh chưa bước được thì ăn 100 roi ngay tức khắc.

Anh chồng ậm à ậm ừ, nhưng vẫn ra vẻ tỉnh táo, cứ trợn to mắt lên nhìn xuống chiếc roi.

- Ờ ờ… thì bu mày từ từ đã nào...

- Từ từ cái gì? - Chị vợ bắt đầu.

Anh chồng cuống cuồng cả lên:

- Thì... bu mày để tao... chọn xem một trong hai cái roi đang nằm dưới đất này, tao nên bước lên cái nào đã chứ.

Chả có con nào nhỏ

Một anh tuy đã có vợ và có con ba bốn tuổi, nhưng tính vẫn tham ăn. Một hôm, anh ta ra đồng kiếm được mấy con cá đem về đốt lửa ngồi nướng. Giữa lúc ấy, thằng con anh ta đói đang khóc quấy mẹ. Nhân trông thấy chồng nướng cá, mẹ nó dỗ:

- Úi chà! Con cá vàng không? Nín đi rồi bố cho.

Thằng bé nín ngay, nhưng anh ta gắt:

- Vàng gì? Có phải nghệ đâu mà vàng!

Thằng bé lại khóc. Mẹ nó dỗ:

- Nín đi, kìa trông cá béo quá kìa! Nín đi rồi bố cho.

Thằng bé lại nín. Anh ta cau mặt:

- Cá đấy chứ có phải thịt đâu mà béo mấy chả béo!

Thằng bé lại giãy nảy lên khóc. Mẹ nó dỗ mãi không nín đành phải chỉ vào gắp cá nói:

- Nín đi rồi bố xem con nào nhỏ bố cho một con.

Nhưng anh chồng quát:

- Ba con bằng nhau, chả có con nào nhỏ cả.

Con vịt hai chân

Có anh lính hay nịnh quan, hễ trông thấy cái gì khác thường một tí là vơ lấy tán luôn.

Một hôm, quan đang ngồi ở công đường, anh ta đứng hầu bên cạnh, trông thấy con vịt đứng ngủ, co một chân lên. Anh ta liền bẩm:

- Bẩm quan lớn, con vịt...

Không ngờ con vịt thức dậy, buông nốt chân kia xuống.

Quan quay lại hỏi:

- Con vịt làm sao ?

Anh ta luống cuống không biết nói sao, đáp liều:

- Bẩm, con vịt... hai chân ạ!

Quan nghe câu nói vớ vẩn mới mắng:

- Vịt chẳng hai chân thì mấy chân ?

Con ruồi và quan huyện

Nhà anh dân cày vừa làm xong cỗ để cúng thì 1 con ruồi liền đậu lên đĩa thịt, thấy thế người vợ kêu lên:

- Thôi chết, mâm cơm cúng giỗ mà để ruồi đậu vào làm uế tạp rồi, còn gì thiêng nữa!

Anh dân cày nghe thế cũng giận con ruồi lắm, liền lên huyện kiện rằng:

- Bẩm lạy quan lớn, chúng tôi vất vả quanh năm mới làm mâm cơm cúng tổ thế mà con ruồi lại sà vào làm ô uế cả. Xin quan xử thế nào cho con được nhờ.

Quan nghe xong liền bảo:

- Từ rày, tao cho phép mày hễ thấy nó đậu bất kỳ ở đâu thì tha hồ đánh cho chết.

Quan vừa nói xong con ruồi liền đậu trên má quan, anh cày trông thấy cơn tức lại nổi lên, liền dang tay tát bốp vào mặt quan mà quát rằng:

- Bố mày, đã chết chưa? Mày dám làm ô uế cả mặt quan nữa à!

Cặc Mày Là Cặc Mày, Cặc Tao Là Cặc Tao

Một ông quan vốn tính hách dịch, một hôm sang sông có việc vội, lại gặp phải anh lái đò chở chậm, quan tức quá, lên đến bờ còn quay lại mắng anh lái đò:

- Mày như con cặc tao! Anh lái đò không nói gì. Quan thích lắm, về đến nhà liền khoe với vợ rằng:

- Bà nó ạ, hôm nay thằng lái đò bị tôi mắng cho là "như con cặc tao" mà nó không dám cãi một tiếng. Quan bà nghe thấy thì giẫy nẩy lên:

-Thôi chết! Nó như con cặc ông thì ra nó ngủ với tôi à? Quan ông ngẩn mặt ra:

- Ừ nhỉ! Rồi vội vã ra bờ sông gọi tên lái đò mà rằng:

- Này thằng kia, lúc nãy tao mắng nhầm mày đấy, bây giờ tao mắng lại:

- Tao như con cặc mày, nghe không! Mắng rồi ngài lại hí hửng về kể chuyện với vợ.

- Sao mà ông dại thế? Ông như con cặc nó thì ra ông ngủ với vợ nó à ?

Quan ông mới ngã ngửa người ra, ngài lại vội vàng đội khăn chạy trở lại bờ sông tìm anh lái đò. Lúc này thuyền của anh đang chở ra đến giữa sông, quan liền đứng trên bờ gọi với ra mà rằng:

- Này thằng lái đò ơi! Lúc nãy tao mắng thế cũng không phải. Bây giờ con cặc tao là con cặc tao, con cặc mày là con cặc mày nhớ!

Con khá hơn thầy

Có một thầy đồ lười, tiếng đồn khắp, đến nỗi không ai dám cho con đến học. Thế mà lại có anh đem trầu cau đến xin học. Thầy bảo:

- Nhà không có án thư, con xem nhà ai có, mượn tạm một cái về đây, ta lễ thánh. Trò vội thưa:

- Thưa thầy, đi mượn thì rồi phải trả lôi thôi. Chi bằng con cúi khom lưng làm cái án thư, thầy đặt trầu cau lên đấy lễ thánh cũng được. Thầy nghe nói, chắp thay vái:

- Con khá hơn thầy nhiều rồi! Con phải học thầy làm gì nữa?

Chỉ có một con ma

Con Diêm Vương ốm, Diêm Vương sai quỷ sứ lên trần đón thầy lang xuống chữa. Khi tên quỷ sứ đi. Diêm Vương dặn:

- Tìm nhà thầy lang nào có ít ma đứng ở cửa nhất thì hãy vào. Lên đến trần, tên quỷ sứ đi khắp nơi, không tìm được thầy lang nào như thế cả. Nhà thầy nào xoàng ra cũng ba bốn chục con ma đứng ở cửa. Ðang định quay về thì bỗng thấy nhà của một thầy lang nọ chỉ có con ma. Mừng quá, tên quỷ sứ bắt thầy lang đó xuống âm phủ.

Xuống đến nơi, liền dẫn thầy vào yết kiến Diêm Vương.

Diêm Vương đón được thầy giỏi mừng lắm, phán hỏi:

- Nhà ngươi làm thuốc đã bao năm nay mà khá như vậy?

Thầy lang thưa:

- Thưa, tôi mới làm nghề này được mấy hôm nay, và cũng chỉ mới chữa cho một người thôi ạ!

Chữ bõm và chữ vút

Một bác lái buôn nuôi thầy dậy học cho con, được ít lâu muốn đuổi thầy đi. Một hôm người ấy mới viết chữ "tỉnh" là cái giếng rồi thêm một cái chấm vào, đem hỏi thầy là chữ gì. Thầy tra bao nhiêu sách cũng không thấy cái chữ lạ đời ấy, đành chịu là không biết.

Bác lái buôn chê thầy là dốt rồi mời thầy về không giả tiền nong gì cả.

Thầy đồ giận lắm, mới kêu lên quan. Quan cho đòi người lái buôn đến hỏi. Bác lái buôn khai tại thầy dốt quá, đến những chữ thông thường cũng không biết, thật không đáng trả tiền.

Quan hỏi:

- Chữ gì mà thầy không biết?

Người lái buôn bèn viết chữ "tỉnh" có thêm cái chấm ra.

Quan biết ngay không làm gì có chữ lạ ấy mới mắng người lái buôn rằng:

- Mày đặt chữ láo ra để đánh lừa người ta, thật đáng làm tội!

Người lái buôn cố cãi:

- Bẩm thật chữ ấy con có biết ạ

- Ừ thế nó là chữ gì?

- Bẩm: là chữ "bõm" ạ. Nguyên ủy nó là chữ "tỉnh" chỉ cái giếng, dưới giếng có nước, lấy đá ném xuống nước nghe đánh bõm một cái, nên chữ "tỉnh" có cái chấm bên cạnh, tức là hòn đá, đọc là chử "bõm" ạ!

Quan biết người lái buôn đặt chữ láo để lừa thầy đồ, cũng đặt ngay ra một chữ rồi đưa hỏi người lái buôn:

- Người hay chữ thế thì có biết chữ này là chữ gì không?

- Người lái buôn xem đi xem lại mãi đành chịu là không biết.

Quan liền sai lính nọc ra đánh cho mấy chục roi. Đánh xong quan mới giảng rằng:

Chữ ấy rất thường mà sao cũng không biết? Vốn nó là chữ "vút", nửa trên là chữ "suy" nghĩa là roi, nửa dưới chữ "diêm", nghĩa là đít, roi vụt vào đít nó kêu vút, vút...

Con Gà Có Bảy Đức

Anh chàng kia vốn tính keo kiệt, một hôm có khách đến chơi, không cách gì thoái thác, đành phải làm cơm mời khách. Trong nhà nuôi nhiều gà, nhưng khi dọn cơm chỉ có rau dưa, khách tức lắm mới tìm chuyện mà nói:

- Hôm nọ tôi ăn cơm nhà anh bạn, họ làm thịt gà. Gớm! Con gà thiệt mới ngon làm sao!

Chủ nhà nghe nói liền lắc đầu:

- Thế thì anh ấy ác nhỉ! Khách ngạc nhiên:

- Ơ! Sao anh lại nói lạ thế?

Chủ nhà giảng giải:

- Con gà là con vật có đủ 5 đức, thế mà anh ta lại làm thịt đi, tôi tưởng phàm là người đã học đạo thánh hiền thì không nên ăn thịt gà mới phải.

Khách cười nói:

- À! Anh nhắc tôi mới nhớ ra. Sở dĩ hôm nọ tôi được ăn con gà chỉ vì chỉ có 5 đức, chớ con gà của anh thì có 7 đức nên tôi không được ăn.

- Gà của tôi cũng như gà khác chứ có gì đặc biệt đâu mà có 7 đức?

Khách đáp:

- Này nhé, anh không dám thịt nó, tôi không được ăn thịt nó, như thế có phải là gà của anh thêm 2 đức nữa là 7 không?

Của nhà đây cơ mà

Một anh mê vợ quá, lúc nào cũng kè kè đi theo vợ để giữ “cái ấy” của vợ, sợ người ta lấy mất. Không làm sao được, vợ liền thủ một mảnh sành rồi liệng xuống ao mà nói: “Tôi vất xuống đấy để cho đỡ phải giữ”. Anh chồng liền vội xuống mò. Lúc ấy có chị cũng đi mò cua, vô ý xắn váy cao hở cả ra. Anh này trông thấy liền túm lấy: “A, của vợ tôi đây rồi, của vợ tôi đây rồi”. Chị này không làm sao được. May lúc ấy vợ anh này trông thấy liền tốc váy chỉ vào “cái ấy” mình mà nói với chồng: “Của nhà đây cơ mà”. Lúc này anh chồng mới chịu thôi.

Con Mắt Dọc

Có một chị con gái cấm cung, đến thì mà chửa có chồng. Một hôm, ngồi buồn, tẩn mẩn, lấy quả chuối nhét vào lỗ hỏm. Chẳng may quả chuối gãy đôi, một nửa mắc ngẵng ở trong, không lấy ra được, bí tiểu tiện! Mấy hôm chẳng dám ăn uống gì cả.

Lo sợ quá, không biết làm sao được, mới nhỏ to nói thật sự tình với vú già rằng:

- Bây giờ tôi đã trót lỡ như thế, thì vú xem ai có cách gì chữa được, tìm hộ tôi.

- Có phải vậy, để tôi đi ra phố xem.

- Ừ, vú cố giúp tôi.

Vú già vâng lời ra đi.

Nguyên ở cách đấy mấy phố, có một ông thầy chữa mắt giỏi lắm, xưa nay đã có tiếng; trước cửa thường treo cái biển vẽ một con mắt. Chẳng may hôm ấy thằng người nhà đem biển treo sai, hóa ra con mắt dọc.

Vú già kia đi đến đấy, trông thấy biển, chắc rằng nhà ông thầy mình đi tìm đấy rồi; mừng lắm, mới vào thưa rằng:

- Thưa thầy, cô tôi đau mấy hôm nay, không ăn không uống gì được. Cho tôi lại đón thầy, mời thầy đến chữa hộ.

Nói đau thôi, chứ cũng không có nói đau ở đâu, bởi vì bụng nghĩ rằng nói thế ông thầy tự khắc hiểu; mà ông thầy cũng tưởng cô nó đau mắt, cho nên mới hỏi rằng:

- Cha, chả! Đau đến nỗi không ăn không uống được kia à? Thế thì nặng lắm! Có khi phải đánh mới xong! Vú cứ về trước đi, để tôi sắp đồ sắp thuốc, rồi tôi lại ngay.

Vú già về nói cho cô mừng. Một nhát, ông thầy đến. Cô ả thẹn, nằm ở trong buồng, đóng kín mít cửa; tối om. Lúc ông thầy vào, thấy tối, lại khen:

- Ừ được, kín thế này thì đỡ nắng, đỡ gió, và cũng không chói… Nào, đau thế nào cho tôi xem!

Ông thầy lấy tay sờ, rồi kêu lên rằng:

- Chết chửa! Đau từ bao giờ mà sao lại không cho gọi tôi trước, để đến bây giờ mộng thịt lồi lên như thế này, mới cho gọi tôi? Giả thử để chậm một hôm nữa thì có trời chữa!

Cô ả nhịn không được, bật cười mạnh quá, băng cả chuối và vãi cả đái ra.

Ông thầy thấy thế, tưởng rằng nổ con ngươi; sợ lắm, ù té chạy mất. Hốt hơ, hốt hoảng về nhà bảo đầy tớ cất ngay biển đi, kẻo nó đến nó bắt đền thì chết. Ai hỏi xin thuốc cũng chối, không bán và không chữa cho ai nữa.

Cách ba hôm sau, cô ả cho vú già mang buồng cau lại tạ thầy.

Vú già đem cau đến, ông thầy tưởng nó đến bắt đền, vội vàng chối rằng:

- Không, nhà tôi có chữa chạy gì cho ai đâu?

- Thưa thầy, thầy quên. Thầy mới lại chữa cho cô tôi hôm nọ, bây giờ cô tôi khỏi cả rồi, sai tôi đem cau lại tạ thầy đây mà!

Ông thầy bấy giờ mới ngớ người, chẳng hiểu ra làm sao!

Cá gỗ

Một anh nhà giàu hà tiện vắt cổ chày ra nước, bữa cơm không dám mua thức ăn. Anh ta treo một con cá bằng gỗ lơ lửng ở giữa nhà, dặn ăn cơm thì nhìn lên cá gỗ, chép miệng một cái rồi hãy và, thế cũng coi như được ăn cơm với cá rồi.

Đứa con út mới lên bốn tuổi, háu ăn, nhìn lên con cá gỗ chép miệng luôn mấy cái mới và cơm. Thằng lên sáu trông thấy liền mách bố:

- Thằng này nó chép miệng mấy cái liền mới và cơm đấy bố ạ.

Anh ta mắng:

- Cứ để nó ăn mặn cho khát nước chết.

Chó đá

Một lão nhà giàu keo kiệt mà lại ác. Một hôm, sang chơi chùa, thấy ngoài cổng có đôi chó đá, bèn hỏi:

- Sư ông có đôi chó đá để làm gì thế?

- Có chúng nó giữ chùa cũng đỡ trộm cắp.

Lão kia mừng thầm, nghĩ bụng: có chó giữ nhà lại chẳng phải nuôi, bèn gạ xin một con. Nhà sư nể tình:

- Vâng ngày mai, ông cho người sang đào mang về.

Đêm ấy nhà sư nằm mê thấy con chó đá quấn quít bên người, năn nỉ xin cho ở lại giữ chùa. Nhà sư bèn hỏi:

- Sao vậy?

Nó đáp:

- Con sợ lắm! Người ta đồn rằng ông ấy " đánh chó đá vãi cứt " thì còn gì là con nữa!

Chó thui

Mấy thầy đồ ngồi nói chuyện với nhau về chữ nghĩa văn chương. Có thầy kể chuyện ông trạng Nguyễn Hiền đời Trần mới lên tám tuổi đã đối đáp được với sứ Trung Quốc. Sứ Trung Quốc sang ta, thử tài người nước ta, đọc bài thơ:

Lưỡng nhật bình đầu nhật

(Hai chữ nhật ngược xuôi đều là nhật)

Tứ Sơn điển đảo sơn

(Bốn chữ sơn ngược xuôi cũng là sơn)

Lưỡng vương tranh nhất quốc

(Hai chữ vương tranh nhau một nước)

Sứ khẩu tung hoành gian

(Bốn chữ khẩu đọc ngang đều là chữ khẩu)

Không ai biết chữ gì. Chỉ có trạng Hiền biết, trả lời. Đó là chữ điền, là ruộng. Mọi người tấm tắc khen.

Một anh ngồi nghe lỏm, tôi xin đố các thầy: “Hai nghệ hai bên, khuyển trên hoả dưới là chữ gì?”

Các thầy đồ bí nhìn nhau.

Anh kìa nói:

- Thưa, là chữ “chó thui”!

Chữa Ma Ra Người

Một thầy lang nằm mơ thấy xuống âm phủ. Một lũ ma níu chặt lấy, bảo:

- Trước thầy đã chữa cho chúng tôi xuống đây, bây giờ thầy phải làm thế nào cho chúng tôi sống lại.

Thầy sợ toát mồ hôi, giật mình tỉnh dậy, vuốt ngực than thở:

- Ta chỉ có chách chữa cho người hóa ma, chứ bây giờ bắt ta chữa cho ma ra người thì biết dùng phương thuốc gì?

Cha cố và sư ông thi tài

Một ông cha thấy sư đang đăng đàn làm lễ, muốn xỏ ông sư, đọc luông một vế câu đối:

Sư ông đăng đàn, vãi ra kia, tiểu ra đấy.

Vãi vừa có ý và vãi, vừa có ý đại tiện, tiểu vừa có ý chú tiểu, vừa có ý tiểu tiện.

Nhà sư cũng không vừa, chờ hôm chủ nhật thất cho đang rửa tội mới vào nhà thờ đối lại:

Cố cha rửa tội, tra đằng trước, sờ đằng sau.

Câu đối lại cũng tài tình! Cha có hai nghĩa: ông cha, và "tra" vào; sờ cũng có hai ý: bà sờ (souer) và sờ mó.

Có nuôi được không ?

Một anh vợ có thai mới được bảy tháng đã đẻ ra đứa con trai. Anh ta sợ nuôi không được, gặp ai cũng hỏi. Một hôm, anh ta hỏi một người bạn, người bạn an ủi nói:

- Không can gì mà ngại, bà tôi sinh ra bố tôi cũng đẻ non trước hai tháng đấy. Anh kia giật mình hỏi lại:

- Thế à? Rồi có nuôi được không ?

Cô dâu thử tài chú rể

Tối hôm động phòng, cô dâu đóng cửa buồng không cho chú rể vào, ra một vế câu đối, bảo đối được mới mở cửa. Cô dâu đọc:

Hang Thiên Thai, then khóa động đào, đóng chặt lại kẻo chàng Lưu quen lối cũ

Cô dâu đã dùng điển “Lưu thần nhập Thiên Thai” để ra câu đối. Nhưng cú rể không phải tay vừa, dùng luôn điển “Bái Công nhà Hán dẫn quân vào cửa Hàm Cốc”, đối lại:

Cửa Hàm Cốc, lỏng khuôn tạo hóa, mở toang ra cho ông Bái dân quân vào.

Cô dâu chịu là đối giỏi và mở toang ngay cửa ra để đón chú rể vào.

Chọi gà

Tên cầm đầu thị thần và bọn hoạn quan trong phủ chúa rất ghét Quỳnh. Chúng bèn bàn nhau tìm cách hại Quỳnh. Chọi với Trạng thế nào nổi về mặt đối đáp nghĩa lý, văn chương, bọn chúng bày ra chọi gà. Chúng nuôi nhiều gà nòi nổi tiếng, có con ăn giải mấy năm liền, nức tiếng cả kinh kỳ, phố Hiến. Lúc đầu chúng đến gạ, Quỳnh từ chối. Sau thấy chúng nài nỉ năm lần, bảy lượt, Quỳnh chậc lưỡi: “Ừ thì chọi”. Bên kia mừng rơn, vội về phục thuốc, phục sâm cho gà đẫy lực trước khi ra sân đấu. Chúng còn dẻo miệng tán tỉnh mời được cả chúa nhận lời đến ngự tọa cuộc vui.

- Sới chọi mở giữa ban ngày vào một buổi sáng tại sân nhà Trạng. Không kể nhà chúa và lũ lâu la hầu cận, hôm ấy nhiều quan văn, quan võ trong triều, cùng dân chúng kinh thành nghe tiếng, chen chúc chật như nêm.

- Một hồi ba tiếng trống vừa dứt, cả hai đều tung gà ra sới. Gà của bọn quan thị, thoạt trông đủ biết là gà chiến lão luyện. Da nó trần trụi đỏ au, đôi mắt là hai hòn than lửa, mỏ thì quặp xuống, trông còn dễ sợ hơn mỏ đại bàng. Nó chưa rướn cổ, giang cánh, chỉ mới ướm cựa đặt những ngón chân xuống nền bằng mà bụi cát đã vẩn lên từng đám… Trong khi đó, trông đến gà của Trạng, ai cũng phải cười. Không những nó thiếu khí thế oai phong, ngay đến cốt cách bình thường của một con gà chọi cũng không có được. Nhìn kỹ, nó như loại gà sống thiến, nhưng ở đây, chưa có ai có thể bất ngờ tới điều đó. Biết đâu đấy “tâm ngẩm đá ngầm chết voi” thì sao?

- Hai “đấu thủ” gặp nhau ở vòng giao chiến thứ nhất. Người ta thấy gà của Trạng không thu thế gì, đập cánh phành phạch nhảy chồm ngay lên mổ vào đầu đối phương. Số đông khán giả vốn có cảm tình với Trạng ghét lũ nịnh thần quan hoạn, đã vỗ tay reo hò. Vừa ngay đấy, con gà thiện chiến kia ra miếng. Chỉ một loáng, nó xỉa cựa chân trái vỡ ức con gà của Trạng… Kẻ “chiến bại” rũ lông cánh nằm giẫy đành đạch… Trên chòi cao, chúa cả mừng cười khoái trá. Người đứng xem chán ngán bỏ về, còn bọn quan thị thì hò reo đắc thắng. Một tên đến trước mặt Trạng, nói khiêu khích:

- Thế mà có kẻ dám bảo gà của Trạng mấy lần chọi thắng gà của xứ Tàu. Té ra chỉ toàn đồn hão!

- Quỳnh làm bộ buồn phiền đáp lại: Vâng, các ông nói phải. Trước kia gà của tôi cũng cứng cựa, nhưng từ khi nó bị thiến nó mới đâm ra đổ đốn thế này.

- Bây giờ nhà chúa và lũ tay chân mới biết Trạng chơi xỏ, đem gà thiến ra chọi với gà chính cống. Thầy tớ chúa tôi bẽ mặt, nháy nhau rút quân cho nhanh. Trạng vẫn không tha, cứ lễ mễ ôm con gà chết, chạy theo đám quan gia, cờ, quạt… mà khóc:

- Khốn nạn thân mày, gà ơi! Mày đã bị thiến thì còn đua đòi làm gì? Tao đã bảo, mày không nghe, mày cứ ngứa nghề mà tranh chọi…Hu…hu… mày chết nhục nhã, hèn hạ cũng là đáng đời mày, chỉ thương tao tốn cơm, phí thóc, mất công toi nuôi mày, gà ơi là … con gà… bị thiến… kia ơi!

- Tiếng Trạng khóc gà “đuổi” tận vào cung cấm. Bọn quan lại đóng chặt mấy lần cửa, vẫn còn nghe văng vẳng câu chửi mỉa đau như hoạn.

Cây Nhà Lá Vườn

Quỳnh nhiều lần dùng trí thông minh, tài đối đáp để trêu chọc chúa Trịnh, nên trước chúa quý trọng bao nhiêu thì sau lại ghét bấy nhiêu. Chúa càng ghét, Quỳnh càng trêu tợn.

Một lần, chúa sai lính tới kéo đổ nhà Quỳnh. Thấy lính đến Quỳnh bảo:

- Chúa sai các anh đến kéo đổ nhà ta, các anh cứ làm, nhưng không được reo, cười, ai mà reo cười ta cắt lưỡi.

Ở đời, hễ kéo nặng thì phải reo hò, không dô ta, hò khoan sao mà kéo nổi? Bọn lính đành chịu thua về trình báo lại. Lần khác chúa sai bọn lính đến ỉa vào vườn nhà Quỳnh, Quỳnh thản nhiên cầm dao ra bảo:

- Chúa sai các anh đến ỉa thì cứ ỉa nhưng ta cấm đái. Thằng nào đái thì dao đây, ta cắt.... Ngay!

Ỉa ai không đái bao giờ?

Bọn lính lại phải về tâu lại. Chúa truyền cho chúng mang gáo dừa theo và đái vào đó. Quỳnh đành chịu thua nhưng vẫn nghĩ cách chơi lại chúa. Một tháng sau, Quỳnh ra chợ, thấy người ta bán cải tốt, liền mua thật nhiều về, mang lên biếu chúa. Chúa thấy cải ngon, sai đầu bếp nấu canh, và quên chuyện cũ liền hỏi Quỳnh cải đâu mà ngon vậy. Quỳnh thưa ngay:

- Dạ, đó là cải nhà trồng. Trước nó không tốt lắm nhưng từ khi chúa sai lính "Bón phân" vườn nhà thần, nên nó tốt tươi như vật. Cây nhà lá vườn thôi, thần mới dám dâng cho chúa xơi!

Con cò biết nói

Xiển bắt được một con cò đem về nuôi. Thằng con lão nhà giàu trong làng trông thấy thích lắm, đòi bố mua cho được. Lão cũng chiều ý con, Xiển đòi năm quan. Lão mắng:

- Tao nghe nói mày thông minh, sao một con cò ốm mà mày đòi những năm quan?

Xiển trả lời:

- Cò tôi quý lắm. Nó biết nói!

Lão không tin. Xiển cam đoan là thật, lão bảo:

- Mày hỏi nó, nó nói được tao trả năm quan, bằng không tao bắt lấy cò.

Xiển lấy tiền trước rồi ghé vào tai cò hỏi:

- Cò ơi! Mi có biết nói không?

Rồi bóp vào cổ cò một cái thật mạnh. Cò đau quá, kêu “có” một tiếng. Xiển reo lên:

- Đó, thấy không?

Vậy là lão nhà giàu phải chịu mất năm quan tiền đổi lấy một con cò ốm.

Chửi quan huyện thạch

Một lần, Quan huyện Thạch qua đò, thấy Xiển đang té nước lung tung, quan đến Xiển cũng không chào. Giận lắm, quan gọi Xiển lại hỏi. Xiển thưa là học trò. Quan nói:

- Mày đã cắp sách đi học sao còn nghịch ngợm, lếu láo như vậy? Học hành chữ nghĩa thế nào, thử đối lại câu đối này xem sao?

Nói xong, quan nhìn Xiển với vẻ đắc ý, đọc:

Quan huyện Thạch qua bến đò Thạch.

Xiển nhăn mặt, kêu khó. Quan càng đắc ý, giục Xiển.

Giữa lúc ấy Xiển nhìn thấy con chó trên bờ sông liền đối:

Con chó vàng ăn cục cứt vàng.

Nghe Xiển đối, quan tím mặt, còn hành khách đi đò thì tủm tỉm cười.

Chỗ rẽ đây phải không?

Khi đến một quán nước ở gần địa phận hạt Gia Lâm, Ba Giai vào quán uống nước để tiếp tục lên đường. Lúc ấy, mặt trời đã xế trưa. Bà chủ quán bảo:

- Ông khách hãy nghỉ lại, chốc nữa lên đường.

Ba Giai hỏi lý do, bà chủ quán cho biết ở cách đây mấy không xa, có một cái cầu cây bắc qua một con kênh nhỏ, cứ giờ này là các cô gái trong làng rủ nhau ra tắm truồng cả lũ. Ba Giai biết vậy, cũng cứ từ giã. Khi ra khỏi quán, Ba Giai lấy khăn bịt mắt lại, giả làm người mù, và lấy một cây gậy. Ðến chỗ gần cầu, Ba Giai vừa đi vừa chống, bước bên này xiên bên kia. Mấy cô đang tắm truồng, nô giỡn dưới kênh, một cô bảo:

- Tội nghiệp ông già mù kia, không khéo qua cầu, ông ấy té xuống đây mất.

Nói rồi, cô ta để cái thân hình phốp pháp trắng nõn, trần như nhộng, đi lên nắm tay Ba Giai.

- Ông già đưa tay tôi dắt qua cầu, không té xuống kênh theo hà bá bây giờ.

- Cám ơn cô thương kẻ mù lòa tàn tật.

Nói đoạn, Ba Giai nắm lấy cổ tay cô để qua cầu. Khi tới đầu cầu bên kia, Ba Giai hỏi:

- Ðã tới chỗ rẽ chưa?

- Chưa, hãy còn ở trên cầu, chứ rẽ đâu mà rẽ.

Một lúc đến chỗ rẽ, cô gái nọ lên tiếng:

- Già ơi là già, chỗ rẽ đây nè!

Tức thì Ba Giai mở choàng mắt ra, tay cầm cây gậy chỉ ngay vào chỗ kín của cô nọ:

- Chỗ rẽ đây phải không nào?

Cô kia xấu hổ quá, giằng tay ra chạy, nhảy xuống kênh, la bai bải:

- Chúng bay ơi, cái ông già phải gió giả mù!...

Ðã thế, Ba Giai còn đứng trên bờ kênh gọi xuống:

- Xin cám ơn các cô đã dắt lão qua cầu!

- Thôi đi đi, đồ phải gió, chơi lỡm người ta còn ơn với nghĩa cái gì?...

Ba Giai đi rồi, câu chuyện ấy được đồn đại khắp nơi, và từ đó, trên dònh kênh nọ bóng dáng các cô tắm truồng cũng thưa dần.

Con đĩ mất dạy tao lấy quần mày đâu

Sau trận chơi xỏ cô hàng bán nâu ở cửa Tây, Ba Giai tiện thể đi thẳng vào giữa chợ tới chỗ cô hàng bán quần áo. Thấy khách chăm chú ngó vào quầy hàng mình, cô gái đon đả mời:

- Ông khách mua đi, cần gì em bán rẻ cho.

Ba Giai tay với cái quần trắng.

- Quần này bao nhiêu đây?

- Người ta thì 15 quan nhưng với ông thì em không nói thách chỉ 14 quan thôi.

- Được để tôi thử xem có vừa không đã.

Cô hàng đỡ cái quần đưa cho Ba Giai, Ba Giai mặc thử lại cởi ra đưa trả:

- Cái này chật quá, cô cho thử cái khác.

Cô hàng đưa cái khác, Ba Giai lại mặc thử nhưng để yên, nói:

- Cái này ngắn quá, cô cho thử cái khác xem sao?

Cô hàng thấy khách cứ đòi thử nữa, bực mình:

- Quần tôi có cái này là dài nhất, người ngợm như ông mà còn chê ngắn thì ai mặc vừa đây?

Ba Giai trợn trừng mắt, ngó thẳng vào mặt cô hàng:

- Bán hàng thì phải chiều khách chứ, cô nói ai “người ngợm”.

- Tôi nói ông đấy, chớ ai nữa, thôi không mua cút đi… Nghe đến hai tiếng “cút đi” Ba Giai liền rảo bước đi ngay.

Cô hàng tru tréo hét:

- Đi cái gì, trả quần người ta chứ!

Ba Giai quay cổ lại:

- Ai lấy quần của mày mà trả?

Cô hàng nổi nóng, đứng phắt dậy:

- Thằng khốn kiếp, mày không trả, bà lột xác mày ra...

Vừa nói cô vừa hùng hổ sấn tới. Ba Giai co cẳng chạy. Cô hàng vừa đuổi vừa kêu ầm ĩ:

- Ớ các ông, các bà chợ búa ơi, nó ăn cắp quần tôi!

Một góc chợ huyên náo. Chạy một khúc, Ba Giai ngừng lại, cô nàng đuổi kịp, nắm cổ áo Ba Giai kêu:

- Nó đây rồi, các ông các bà ơi!

Ba Giai cũng chẳng vừa, nắm lấy cổ yếm cô hàng, giật mạnh chửi:

- Con đĩ mất dạy này, tao lấy quần của mày đâu mà mày đổ oan, tao tát cho hộc máu bây giờ...

Cô hàng thét nữa, Ba Giai giơ thẳng cánh tay tát cho một cái nổ đom đóm mắt, rồi nói:

- Các ông các bà coi, con đĩ chó rày, tôi lấy quần nó đâu, mà nó dám đổ vạ cho tôi.

Cô hàng vừa chửi vừa phân bua trở lại:

- Thằng chết đâm chết bắn, cái quần mày mặc đó, chớ còn quần nào nữa.

- Mày bảo quần này của mày, thế quần của tao mày giấu đâu, hay mày muốn ăn hiếp tao cứ cởi ra mà lấy.

Nói xong, Ba Giai vén áo dài lên:

- Đó mày muốn cởi, cứ việc cởi, nhưng không trả quần cho ông mặc về để ông cởi truồng giữa chợ thì ông đào mả tổ mày lên!...

Một tấn hài kịch diễn ra, mọi người bu lại xem đông như kiến cỏ, ai nấy đều dược một trận cười nôn ruột và bảo nhau:

- Rõ thật, con phải gió, quần người ta đang mặc mà bảo quần mình!

Người khác lại thêm vào!

- Chả nhẽ người ta lại cởi truồng đi chợ!

Người khách nữa đoán già:

- Chắc là có chuyện ghen tuông bí mật nào đây. Chớ ông này đâu phải tướng ăn cắp quần. Úi chà, thôi cái con ả chua ngoa này, tin nó có mà đổ thóc giống ra mà ăn.

Giữa đám đông người bu quanh, cô thấy đuối lý với Ba Giai, lại vừa xấu hổ, vừa lúc ấy có người đến can, giằng tay Ba Giai ra:

- Thôi anh chị làm gì thế, cả chợ người ta cười cho đấy.

Cô con gái xấu hổ thêm, vội “rút dù” ngay và luôn miệng chửi rủa:

- Cha tiên nhân năm đời mười đời nhà thằng phải gió cắn răng, mai này mà mày không đem quần trả bà, thì bà sẽ băm xác cả ba họ mày ra.

Nhưng có bao giờ Ba Giai đem quần đến trả đâu. Tội nghiệp cô hàng đã bị mất cái quần oan uổng lại bị tiếng tăm bàn tán chắc “có gì” với người ta, chớ không ai dám đút tay vào tổ ong vò vẽ... Mấy ngày sau, cô ta mới hiểu được người đàn ông ấy không ai khác là Ba Giai, nên từ đó trở đi, chỉ sợ gặp tay sở bợm lần nửa thì ê mặt với đời, nên cũng không còn dám giữ cái thói “già mồm chanh chua” như trước nữa.

Cô chủ mày tròn hay méo

Bữa khác đi đường xa, Tú Xuất không còn một đồng nào dính túi, thế mà cũng dám bước vào một hàng cơm gọi rượu thịt ra nhậu và tính kế khỏi trả tiền bạc chi cả.

Tú Xuất đánh chén no say rồi, nhân thấy con mèo tam thể của nhà hàng cứ lảng vảng bên mình, liền ôm lấy vuốt ve và luôn miệng khen nức nở:

- Con mèo này quý quá, nhà nào có con mèo này là làm ăn thịnh vượng.

Chủ nhà hàng là một cô gái chưa chồng thấy lạ, hỏi:

- Nó quý ở chỗ nào, ông khách?

- Nó biết nói tiếng người đấy cô ơi!

Lời nói của Tú Xuất làm cô hàng và mấy người khách đang ăn phải bật cười cả lên:

- Mèo nào mà biết nói hả ông.

Tú Xuất vẫn nghiêm nghị, bình tĩnh:

- Không, tôi nói thật đấy. Cô hàng, nếu tôi làm nó nói được, cô mất gì với tôi?

- Tôi sẽ không lấy tiền cơm rượu của ông!

- Thật không?

- Thật đấy, đứa nào nói dối thì “trời tru đất diệt”

- Được rồi

Tú Xuất nói xong, phân bua với mọi người:

- Cô hàng này, có các quan đây làm chứng nhé. Đây coi con mèo nó sẽ trả lời tôi đây nè!

Nói đoạn, Tú Xuất vừa xách tai mèo lên vừa hỏi:

- Chó Đạo Chích thích cắn ai mày?

Con mèo kêu “ngeo ngeo”, Tú Xuất nói:

- Đấy thấy chưa, nó nói chó Đạo Chích cắn vua Nghiêu đấy[1]

Cô hàng phì cười nói:

- Không dược, ông bảo nó nói câu khác đi, tôi mới chịu.

Tú Xuất lại xách tai con mèo lên và hói:

- Của cô chủ mày tròn hay méo?

Con mèo lần này bị Tú Xuất véo tai mạnh quá kêu “méo méo”, Tú Xuất nói:

- Đấy, nó bảo của cô méo đấy! Có thật không?

Mọi người lại phá lại cười nữa. Cô hàng xấu hổ, lui vào nhà trong mất để mặc Tú Xuất bước ra đi, không trả một đồng xu tiền cơm rượu nào hết.

[1] Sách chữ Nho có câu: “Chích cẩu phệ Nghiêu” là chó Đạo Chích (trùm cắn trộm) cắn vua Nghiêu.

Gặp cô hàng mắm tôm chợ Đồng Xuân

Sau khi về nhà cúng giỗ bố xong, Ba Giai khăn áo chỉnh tề ra Hà Nội. Ba Giai vào trọ một nhà hàng cơm nọ. Trong lúc chuyện trò, bà chủ nhà hàng cho biết:

- Chẳng giấu gì ông, lẽ ra tôi còn bán hàng ở chợ Ðồng Xuân nữa, nhưng không thể nào chịu được mấy con ả cực kỳ đanh đá chu ngoa, mỗi đứa một phách, nhất là cô ả hàng mắm tôm.

Ba Giai ra vẻ anh hùng đáp:

- Có gì mà phải sợ, nó đã chu ngoa đanh đá, thì mình phải có cách trị nó, bà hiền quá chứ vào tay tôi thì...

Bà chủ quán nguýt một cái trả lời:

-Thôi, ông ơi, tôi cũng van ông thôi, du côn ở đây còn kiêng mặt bọn chúng, chứ người như ông, chúng nó coi ra gì.

- Bà nói thế, nếu tôi trị được chúng nó thì bà mất gì đây?

- Trị chúng nó à? Ông mà trị được thì tôi cho không ông hẳn một phòng để ở, nuôi luôn cơm rượu mãn đời, không bao giờ lấy tiền.

- Bà nói chơi hay nói thật?

- Tôi nói thật đấy. Nếu không tin tôi thề có trời đất quỷ thần chứng giám.

- Thôi, thế thì được, sáng mai, bà sẽ xem tôi sẽ vào cuộc ngay.

Ngày mai, vào lúc gần trưa, Ba Giai cởi trần, chỉ mặc một cái quần "vận", không giây lưng, hay dải rút, rồi gài mấy đồng tiền kẽm bên lưng quần, ra đi. Tới ngoài đường, Ba Giai nhặt một miếng lá chuối bên đường, phủi sạch đất, bụi, rồi tới chỗ cô hàng bán mắm tôm ở cửa nam.

- Cô bán cho hai đồng mắm tôm!

Cô hàng bảo:

- Lấy cái gì mà đựng?

Ba Giai chìa miếng lá chuối ra:

- Cô đổ vào đây, tôi đùm lại tạm vậy.

Cô hàng sơ ý, lại cũng rắn mặt, nên chẳng ngần ngại liền múc ngay mắm tôm đổ vào miếng lá chuối được đặt giữa lòng hai bàn tay ông khách. Xong, ông khách bảo:

- Phiền cô lấy hộ tiền, tôi dắt nơi cạp quần đây này.

Cô hàng tưởng ông khách quê mùa chất phác, không dè vừa đưa tay vào cạp quần lấy tiền, Ba Giai thót bụng lại, tức thì chiếc quần tụt xuống ngay. Ba Giai la ầm ĩ:

- Chết chửa, sao giữa thanh thiên bạch nhật, cô lại cởi quần tôi ra thế này, "của" tôi cũng như "của" người khác, có gì lạ đâu?

Cô hàng mắm xấu hổ đỏ mặt, vội kéo quần Ba Giai lên, vặn lại, Ba Giai lại thót bụng, quần lại tụt, kêu lên:

- Cô làm gì thế này? Tôi đã bảo "của" tôi cũng như "của" người khác, chẳng có gì lạ mà!

Cứ như thế đến mấy lần, sau cô ta phải đổ mắm tôm trở lại, rồi chạy đi lấy nước rửa tay cho Ba Giai để ông tự vặn lấy quần lại, rồi cầm tiền ra đi.

Lúc ấy, các bạn hàng, người mua bán bu lại xem đông, làm cô hàng mắm càng ngượng ngùng, xấu hổ thêm. Sau đó, cô phải nghỉ luôn cả mấy ngày, từ đó cũng bỏ bớt tính chua ngoa, đanh đá.

Trưa hôm ấy về, bà chủ hàng cơm nghe người thuật lại, liền thết Ba Giai một bữa thật say.

Nấu cháo gà mà ăn

Năm nọ, nạn đói hoành hành khắp nơi. Một ông quan được lệnh đi di lý các làng để xem xét dân tình. Khi quan đến một làng kia, lý trưởng tâu trình quan:

- Thưa quan lớn! Ở đây nạn đói vẫn còn. Nhiều nhà không còn gạo để mà ăn đấy ạ.

- Điều gì làm thầy ngu quá vậy? Tại sao thầy không bảo họ nấu cháo gà mà ăn! Quan lớn quát.

Chừa

Có một chị quá béo khoẻ bị chồng chê gặp một anh quá gầy yếu hom hem bị vợ ruồng bỏ. Hai người tâm sự rãi bày tỏ vẻ thông cảm cho nhau. Một thời gian tình cảm đã khá thân mật chị ta bảo với bạn của mình:

- Tôi bị chồng chê là khoẻ, còn anh bị ruồng rẫy là yếu, vậv sao ta không "hợp” lại với nhau chứng tỏ cho chúng nó biết, để chúng nó chừa đi.

Chiều bạn, xong một lần anh ta mệt quá và luôn miệng thều thào "chúng nó chừa một lần, chừa một lần, chừa một lần..." Thấy anh ta nhắc mãi, tưởng bở chị ta lại gạ tiếp:

Chúng mình lại cho chúng nó chừa một lần nữa đi!

- Chúng nó chừa hay tôi chừa. Hoảng quá anh ta chỉ vội vã kêu lên rồi nằm im hẳn.

Giấu đầu hở đuôi

Sư ông nọ sai tiểu đi mua thịt chó, nhưng sợ người ngoài biết, mới dặn đi dặn lại chú tiểu: - Có ai hỏi, mày không được nói hở ra, nghe không?

Tiểu ta xăm xăm đi mua về. về đến cổng chùa thì gặp khách đến vãn cảnh chùa. Khách ta thấy tiểu thu thu cái gói, mới hỏi:

- Chú mang gói gì trong tay thế?

Tiểu nhớ lời dặn của ông, không dám nói thật, nhưng lại giơ cao cái gói, và đố:

- Ồng đoán đi... Ông mà đoán được tôi xin biếu ông cả gói thịt chó này!

Giấu Cày

Một lão nông dân đang cày ruộng, tới buổi vợ kêu vào ăn cơm, lão la lớn rằng:

- Khoan đã, từ từ để tôi giấu cái cày vào bụi này cái đã.

Vợ lão nhắc:

- Giấu cày ông phải làm thinh, cứ nói oang oang như vậy kẻ xấu bụng nghe được nó ăn cắp chứ còn gì. Từ rày về sau nhớ đừng nói lớn như vậy nữa nhé!

Về ăn cơm trở ra, tìm không thấy chiếc cày đâu nữa. Lão lật đật chạy về, ghé miệng vô lỗ tai vợ nói thầm:

- Mình ơi! Chúng nó ăn cắp cái cày rồi!

Dạy vợ

Thầy đồ hay chữ, rủi phải bà vợ hư quá nên buộc phải dùng roi để dạy. Lúc đánh vợ ông nói:

- Sự bất đắc dĩ mới đánh mình, chứ tôi cũng hiểu rằng: "Giáo đa thành oán".

Có anh dốt nghe được cũng về bắt chước đánh vợ, vừa đánh vừa nói:

- Sự mất bát đĩa tao mới đánh mày, chứ tao cũng biết, gáo tra dài cán.

Diệu kế

Một quan võ có tính sợ vợ. Một hôm, đang cầm cự với giặc ở biên thùy, bỗng nghe tin mật báo là phu nhân đang ở sau lưng xông tới để hỏi tội quan về việc quan đem nàng hầu đi theo, quan bèn triệu tập ban tham mưu lại vấn kế. Kẻ đưa kế này, người bày mưu nọ, tướng quân đều thấy không ổn. Bỗng một viên quân sư, vốn dòng râu quặp, tiến lại tâu rằng:

- Trước mặt, địch quân như gió bão, sau lưng phu nhân như nước lũ. Song lọt vào tay giặc không nguy bằng lọt vào tay phu nhân. Chỉ có nước tướng quân hàng giặc, để thoát khỏi tay phu nhân là hay hơn cả. Ông tướng vỗ đùi khen:

- Diệu kế! Tuyệt diệu kế!

Dưỡng thai cắt đách

Có một người đàn bà, chồng đi vắng. Ở bên cạnh nhà có ông đồ, bụng muốn gạ gẫm, nhưng mà không biết làm thế nào được.

Nhân chị ta chửa, thầy đồ mới bắt chước học trò, ngày ngày cứ kể to câu này:

"Ai chửa mà không dưỡng thai

Sinh con không mắt, không tai, không mồm".

Rồi cho học trò sang nói mách với chị kia rằng: "Thầy tôi biết cách dưỡng thai. Bác nên sang mà nói để thầy tôi giúp cho". Chị ta cũng tin, mua một chục quả cau mang sang lễ thầy đồ và xin thầy đồ dưỡng thai cho.

Thầy đồ làm bộ ngần ngừ lâu rồi mới thuận. Ngày ngày sang nhà, dưỡng thai mãi cho đến khi chị ta đẻ.

Một hôm, người chồng về thăm nhà. Đem con ra chơi, hôn hít mãi. Vợ thấy thế, mới nói rằng:

- Không có ông đồ bên cạnh thì đâu có được như thế mà bây giờ hôn hít! Nên sang chơi mà tạ ơn người ta.

Anh chồng ngạc nhiên hỏi làm sao, thì chị vợ kể hết chuyện đầu đuôi cho mà nghe. Anh ta giận lắm, bèn lập mưu báo thù thầy đồ.

Một hôm, thầy đồ đi vắng, anh ta bảo vợ sang nói với vợ thầy đồ rằng:

- Nhà tôi đi lính, bây giờ quan sai về làng cắt đách đàn bà. Nhân tôi có chút ơn với ông đồ: khi tôi có mang, ông vẫn sang dưỡng thai cho. Bởi vậy tôi bảo nhà tôi phải giả ơn ấy, nhà tôi cũng bằng lòng. Vậy thì mời bà sang chơi, cho nhà tôi khám qua gọi là, để khi quan trên có hỏi thì nói rằng: "Đã khám rồi, không có đách". Như thế bà khỏi phải lôi thôi mà hai vợ chồng tôi cũng giả được ơn.

Bà thầy nghe thấy, tưởng thật, vội vàng sang ngay cho anh lính ta khám. Xong rồi về nhà, đợi chồng về, phô với chồng, kể hết cả chuyện.

Thầy đồ tức quá ra đứng ngoài cửa chửi đổng rằng:

- Cha nó ra chứ! Lệ đâu lại có lệ cắt đách!

Anh lính ở bên nghe thấy, cũng ra đứng cửa, chửi trống không rằng:

- Bố nó ra chứ! Sách đâu lại có sách dưỡng thai

Dập cheng

Một buổi tối chồng cứ đòi này nọ với vợ.

Chồng bảo vợ:

- Bây giờ anh bảo dập thì em phải nói cheng nhé.

Vợ làm theo và cứ thế hai vợ chồng dập cheng ầm ĩ.

Bà hàng xóm làm nghề thầy cúng thấy thế liền chửi:

- Mẹ cha chúng nó có mỗi cái nghề kiếm ăn chúng nó lại tranh mất của mình.

Dân giần quan

Có hai anh lính hầu hạ quan lâu ngay, thấy quan đã ác lại hay ăn tiền, cứ có việc vào cửa quan là y như bị đánh đập tàn tệ, đến lúc xì tiền ra mới thôi.

Một hôm, rỗi rãi, hai anh ngồi kháo chuyện với nhau, nói xấu quan. Một anh bảo:

- Ác thế thì có ngày dân nó quật lại cho mà xem!

Quan quán quạt chi quàn quan

Dân dấn dận chi dần dân

Quan là quan, quan quàn dân

Dân là dân, dân giần quan.

Chẳng ngờ quan đi qua nghe được trợn mắt hỏi:

- Bay nói gì thế?

Anh kia nói chữa:

- Bẩm quan, con bảo: “Quan quản dân, dân… cần quan. Không có quan thì ai cai trị dân”.

Dạy con

Một lão nhà giàu có máu me cờ bạc, nhưng cũng nghĩ đến tương lai của con, cho con đi học. Một hôm nhân rỗi, lão ta hỏi con xem nó học hành như thế nào. Nhưng lão ta chẳng nhớ gì ngoài mấy bài, mới hỏi:

- Mày bảo chữ “bất” là nghĩa thế nào?

- Thưa bố bất là lên đĩa ạ!

Lão nhà giàu giận quá, bèn quát:

- Thế thì mày viết chữ cửu cho tao xem?

Thằng bé hỏi lại:

- Thưa bố, cửu sừng hay là cửu vạn ạ?

Da Mặt Dày

Một anh có râu, một anh không râu ngồi nói chuyện với nhau. Anh không râu muốn chế anh có râu, mới hỏi xỏ:

- Đố anh biết trong thế gian cái gì cứng nhất nào?

Anh có râu đáp:

- Đá với sắt chứ gì?

Anh không râu lắc đầu:

- Không phải. Đá đập cũng phải vỡ, sắt nung cũng phải mềm.

Anh có râu đành chịu, hỏi lại:

- Thế thì cái gì?

Anh không râu chỉ vào cằm anh có râu:

- Râu là cứng nhất! Da mặt anh dày như thế kia mà râu cũng dùi thủng ra được thì râu chẳng cứng nhất là gì?

Anh có râu liền bảo:

- Da mặt tôi dày thật, nhưng dày sao bằng da mặt anh được?

Anh không râu hỏi vặn lại:

- Bằng vào đâu mà anh bảo da mặt tôi dày hơn da mặt anh?

- Râu cứng đến thế mà cũng không dùi thủng được da mặt anh. Vậy da mặt anh chả dày hơn da mặt tôi là gì?

Dấu chân đi lùi

Có một gia đình coi bộ khá giả, không biết ở đâu mới đến cư ngụ trong làng. Mấy tháng sau, người chồng chết, không rõ vì bệnh gì, còn lại hai mẹ con.

Người mẹ tuổi chưa đầy bốn mươi, đứa con gái đang tuổi dậy thì. Mẹ goá, con côi nhưng cả làng đều ghét, vì hai mẹ con rất kênh kiệu, khinh rẻ người dân quê chân lấm tay bùn. Thiệm cay lắm.

Đêm nọ, Thiệm đến nhà hai mẹ con bà này. Từ cổng vô, Thiệm đi thụt lùi. Trời nóng, cửa chống lên cho mát, hai mẹ con đang ngủ say. Thiệm quờ tay lên mái nhà, rút một nắm tranh, đoạn lại gần đưa tay sờ soạng. Bà goá và đứa con gái thức giấc, hô hoán lên. Thiệm cũng la làng. Hàng xóm nghe la, kéo đến đầy nhà. Bà goá phân trần:

- Hai mẹ con tui đương ngủ, hắn ở đâu tới cứ người tui rờ lung tung.

Thủ Thiệm già mồm:

- Lạ chưa, thiệt là cái đồ già miệng già mồm. Tui đi chơi về khuya, đến đây gặp bà ni, không biết răng bả nắm lưng quần tôi kéo, kéo tui đi thụt lui vô nhà. Tới thềm, tui bấu vô mái nhà nhưng bị tụt luôn. Tôi hoảng hồn la lên! Rứa là hai mẹ con bả cũng la lên.

Hàng xóm thấy trên tay Thiệm có cầm nắm tranh, xách đèn ra ngoài soi thì thấy dấu chân đúng như Thiệm nói. Đúng là hai mẹ con bà này giở chứng rồi.

Bọn trẻ trong làng từ đó đặt câu hát giễu. Hai mẹ con bà này dị quá, dọn nhà đi nơi khác.

Dị: xấu hổ, mắc cỡ, thẹn

Đi học hà tiện

Có một anh đi học hà tiện; đến nhà ông thầy, hỏi phải nên mua gì cúng Thánh.

Thầy bảo rằng:

- Chỉ mua một cái bánh đa thôi.

Anh ta ra chợ mua một cái bánh và mua thêm một con gà con, cắp về. Thầy trông thấy, trách rằng:

- Đã bảo, chỉ phải mua một cái bánh đa là đủ, sao lại vẽ vời đi mua gà làm gì, thêm tốn?

- Thưa thầy, con mua gà để khi bẻ bánh ăn, cho nó nhặt những vừng vụn rơi vãi.

Ông thầy nói rằng:

- Thôi, thế thì anh hà tiện hơn tôi, cần gì mà phải học tôi nữa?

Đẻ Ra Sư

Có một mụ đàn bà chửa, lội xuống ao mò cua. Chẳng may bị con cua cắp phải chính ngay chỗ ấy, đau kêu trời kêu đất.

Một ông sư, lòng nhân đức, đi qua, thấy mụ ấy kêu, thì chạy lại cứu. Nhưng mà sợ uế tạp, không dám mó tay, mới ghé răng vào, để gỡ con cua ra. Ai ngờ con cua còn càng nữa cắp nốt môi ông sư!

Hai người lúng túng; ông sư vẫn không dám lấy tay gỡ, đành chịu chết đứng lom khom ở đấy; mà mụ kia thì cứ nhăn mặt kêu.

Thằng bé con mụ ấy, ở đâu chạy lại, trông thấy thế, vỗ tay, reo rầm lên rằng:

- A! a! a! mẹ tao đẻ ra sư!

Đường lên trời

Một thầy đồ ngồi dạy học ở nhà bà nọ. Bà ta chỉ có một trai và một gái, đêm đến, phải nhường cho thầy và con trai ngủ trên nhà, còn bà và cô gái thì ngủ dưới bếp.

Thầy đồ bụng muốn tòm tem, một hôm, nhân lúc cả nhà đã đi ngủ, thầy lò dò xuống bếp. Bất đồ, bà chủ tỉnh giấc hỏi:

- Ai đó?

- Tôi.

- Tôi là ai?

- Thầy đồ đây mà!

- Ðêm hôm thầy xuống bếp làm gì?

- Tôi... xuống lấy vài cái rế để đựng sách.

Cách mấy hôm sau, thầy lại mò mẫm, trèo lên mái nhà bếp. Ðang dỡ tranh để tụt xuống, bỗng lại nghe tiếng bà chủ hỏi:

- Ai trên kia?

- Tôi đây mà!

- Tôi là ai?

- Thầy đồ đây mà!

- Thầy đồ leo lên trên ấy làm gì thế?

- Tôi hỏi thế này khí không phải... Có phải đường này là đường lên trời không?...

Địa Trung - Thiên Hạ

Mấy cậu học trò đến xin nhập trường quan Huấn.

Quan Huấn hòi:

- Các thầy học đã bao lâu rồi?

Học trò đáp:

- Bẩm đã được năm bảy năm.

- Thế các thầy đã biết làm câu đối chưa?

- Bẩm đã.

Ừ, thế thì thủ đối cho ta xem. Thiên đối với gì?

- Bẩm, Thiên đối với Địa.

- Hạ đối với gì?

- Bẩm, Hạ đối với Trung.

- Được... thế Quốc đối với gì?

- Bẩm... Quốc ấy ạ "Cuốc" xin đối với Cầy.

- Được lắm! Thế Gia đối với gì?

- Bẩm, Gia ấy ạ.... "Da" xin đối với Thịt.

Quan Huân trầm ngâm:

- Bây giờ các thầy thử chắp liền bốn chữ của các thầy đối với bốn chữ của tôi xem.

Học trò ngơ ngác nhìn nhau đọc

- Bẩm, Địa trung cầy thịt của chúng con đối với Thiên hạ quốc gia của quan lớn. Quan Huấn bật cười. Học trò không nhịn được cũng phì cười.

Mà ta đây, nghe câu chuyện làm sao không cười được. Cứ kể đối từng chữ thì Thiên là Trời đối với Địa là Đất, Hạ là dưới; đối với Trung là trong hay giữa, Cuốc là con cuốc đối với cầy là con cầy, Da là da dẻ đối với Thịt là thịt xương thì thật là hay, tưởng ông Bảng, ông Nghè cũng không sao đối hay hơn được nữa.

Nhưng học trò biết đâu quan Huấn chơi khăm đã ra đối rời từng chữ, lại đòi chắp liền cả câu. Kể bốn chữ của quan Huấn chắp đi nhau thành ra:

Thiên hạ quốc gia

Bốn chữ này là bốn chữ Hán tuy không đứng gọn là một câu, nhưng thường hay đi liền nhau. Vả chăng hai chữ Thiên hạ đấy nối với nhau là một chữ, cũng như hai chữ Quốc gia cũng đi nối với nhau là một chữ, bây giờ ta có thế cho là danh từ kép được.

Quan Huấn ra câu đối hiểm hóc thật.

Đổi chỗ ở

Anh kia, tính thích yên tĩnh lại phải ở cạnh nhà một anh thợ rèn và một anh thợ bạc. Cả hai cùng làm ầm ĩ suốt ngày đêm, làm anh không nghỉ được.

Anh vẫn phàn nàn với hàng xóm, nếu hai anh thợ rèn và thợ bạc chịu dọn nhà đi thì anh dám làm một bữa tiệc thực sang để khoản đãi cả hai anh.

Cầu được, ước thấy liền. Một hôm, anh thợ rèn và anh thợ bạc cùng đến thăm và loan tin hai anh nay mai sẽ dời chỗ ở.

Anh ưa yên tĩnh thích quá mời hai anh ăn tiệc.

Tiệc xong, bèn hỏi anh thợ rèn:

- Chớ bác định dời đi đâu vậy?

Anh thợ rèn đáp:

- Tôi dời sang ở bên anh thợ bạc.

Quay sang anh thợ bạc:

- Thế còn bác tính dọn đi đâu?

- Tôi dọn sang ở nhà anh thợ rèn.

Đãng Trí

Xưa, có một anh học trò đãng trí quá. Học có một chữ viên là tròn mà học đến bao nhiêu lần rồi vẫn quên. Hỏi mãi sợ thầy gắt, cậu bèn lấy một cục đất ướt viên tròn lại để dưới chân, chỗ cậu ngồi làm cho dễ nhớ. Vừa học vừa dặn dịp chân: "viên" là "tròn", "viên" là "tròn". Sau quen mồm thành ra: "viên là tròn, tròn là tròn".

Rồi đâm lẫn quá: "Tròn là viên, viên là tròn". Cứ thế mãi rồi quên hẳn đi, phải nhìn xuống chân để cầu cứu viên đất. Nhưng viên đất, cậu đã dận dịp bẹt mất từ bao giờ rồi, cậu thấy thế học ngay: bẹt là bèn bẹt, bẹt là bèn bẹt. Cho đến mãi lúc có roi mây vào lưng mới trở lại "viên "là "viên", "tròn" là "tròn", "tròn viên" "viên tròn".

Đổ mồ hôi mực

Xưa, có một ông quan hay ăn đỗ đen luộc! Hôm ấy vừa luộc nồi đỗ thì vợ về, chưa kịp ăn mà không dám để nhà sợ vợ biết thì nguy!

Lúc ấy lại sắp phải ra đình tế thành, ông ta nghĩ được 1 kế rất khôn ngoan là đổ ngay vào mũ tế rồi đội lên đầu cho vợ không biết! Đến khi tế, nước đỗ cứ rỏ xuống mặt ròng ròng...! Các cụ hỏi vì cớ gì, thì ông ta đáp:

- Ấy, tôi thường sanh chứng đổ mồ hôi mực, khi nào vận động nhiều thì cứ toát ra ròng ròng!

Đối Chọi

Thầy đồ thường dạy học trò đã đối thì phải đối cho chọi mới hay. Một hôm, thầy ra một vế đối: "Thần nông giáo dân nghệ ngũ cốc" (Thần nông dạy dân trồng ngũ cốc).

Tất cả học trò đang ngơ ngác chưa biết đối thế nào. Thì anh học trò nọ đã gãi đầu gãi tai:

- Thưa thầy, chữ "thần" con xin đối với chữ "thánh" có chọi không ạ?

Thầy nói:

- Ðược lắm!

Anh ta lại hỏi:

- Chữ "nông", con đối với "sâu", có chọi không ạ?

Thầy nói:

- Ðược lắm!

Anh ta lại hỏi tiếp:

- Chữ "giáo" đối với "gươm", "dân" đối với "vua" có chọi không ạ?

Thầy gật đầu:

- Ðược lắm, được lắm!

Anh ta lẩm nhẩm: "Nghệ" đối với "gừng", "ngũ" đối với "tam", "cốc" đối với "cò".

Cuối cùng anh ta xin đọc:

- Bây giờ con xin đối ạ! "Thần nông giáo dân nghệ ngũ cốc" con xin đối là: "Thánh sâu gươm vua gừng tam cò".

Đối bằng tục ngữ

Một anh học trò nghèo hay chữ, ra chợ thấy một chị bán gạo xinh đẹp nảy ý trêu chọc, đến năn nỉ xin mua chịu, sau này đỗ đạt sẽ đền đáp. Chị bán gạo biết anh ta là học trò mới nói:

- Tôi ra câu đối, nếu anh đối được tôi không chỉ cho anh gạo mà còn theo anh về làm vợ nữa.

Anh học trò đồng ý. Chị ta nghĩ ngay ra một câu đối mà dân gian thường đem ra để giễu học trò dốt nhằm làm anh ta bẽ mặt. Chị đọc luôn:

- Học thì đốt, l.. tốt thì muốn.

Anh học trò bí quá, chuồn cũng dở nên làm bài bây đùa giai, bê thúng gạo chạy. Chị này chạy đuổi theo luôn mồm đòi: - Trả đây, chưa đối được lại còn lấy gạo.

Nhìn chị bán gạo đuổi theo, trong đầu anh nảy ý và đọc ngay:

- Việc thì bỏ, cặc lõ thì theo.

Chị kia chịu là hay, vì ý tứ, chữ nghĩa đều chỉnh nhất là hai câu đều là dạng tục ngữ cả. Về sau hai người thành thân.

Đội Làm Sao Hết

Làng nọ, có một ông Hương, tính hay xu phụ quyền thế và hay khoe khoang. Mỗi lần được gần quan, ông lấy làm hãnh diện lắm. Một hôm ông tới làng ông hương để xử một vụ án quan trọng. Khi xét trong có lập một tờ vi bằng, hễ người chức lớn thì được ghi tên trước thì được ghi tên và ký trước, lần lượt đến ông Hương ký sau chót ở thứ mười một. Như thế hương ta cũng lấy làm hãnh diện lắm rồi, vì tên mình cùng đứng chung tờ giấy với quan viên. Ký xong quan bảo ông đọc lại và dặn:

- Ngươi đem vi bằng này trình quan lớn và nói ta còn ở lại đây lấy khẩu chiêu của kẻ gian. Xong ta sẽ lên trình quan sau.

Ông Hương đắc ý mừng ra mặt vì được quan tín nhiệm giao cho lên gặp quan lớn. Lúc đó ông tạt qua nhà kêu vợ ra khoe:

- Mình ra đây mà coi, mình tưởng tôi lôi thôi sao? Nè tôi cũng đứng chung tờ giấy với quan viên để xét việc trọng đại đây này...

Vợ ông Hương cầm vi bằng xem. Ông Hương chỉ tên từng người và chức tước cho vợ nghe, khi dứt lời, vợ ông than:

- Ôi! Ông ơi là ông! Chắc là ông bị bể đầu quá. Ông đứng tận dưới cùng thế này làm sao mà đội hết mười ông trên kia.

Đậu Phụ Cắn

Sư phụ xơi thịt cầy vụng ở trong phòng. Chú tiểu biết hỏi:

- Bạch cụ, cụ xơi gì trong ấy ạ?

Sư cụ đáp:

- Tao ăn đậu phụ.

Lúc ấy có tiếng chó sủa ầm ĩ ngoài cổng chùa. Sư phụ hỏi:

- Cái gì ngoài cổng thế?

Chú tiểu đáp:

-Bạch cụ, đậu phụ làng cắn đậu phụ chùa đấy ạ!

Đến Chết Vẫn Còn Hà Tiện

Có một ông lão già, suốt đời chỉ khư khư làm giàu, giữ của để cho con thôi. Khi sắp chết, lão bèn gọi các con đến giường mà nói rằng:

- Khi cha chết thì các con sẽ làm ma chay ra sao ?

Con cả đáp:

- Tính cha tiết kiệm, chúng con đâu dám xa xỉ. Gọi là che mắt thế gian, mua cỗ ván dăm ba quan, đưa cha ra đồng mà thôi, chứ không dám dềnh dàng gì cả.

Ông già trợn mắt lắc đầu, bảo rằng:

- Phí quá.

Con thứ liền thưa rằng:

- Thôi cũng chẳng ván lạt gì cho tốn, gọi là manh chiếu bó chặt, đưa cha ra đồng là xong.

Ông già vẫn lắc:

- Còn phí.

Con thứ ba hiểu ý bố mới thưa rằng:

- Lòng cha thương con chẳng có gì bằng. Khi sống còn không tiếc gì huống là lúc chết, bất nhược là hễ cha mà nhắm mắt rồi thì xin đem xả xác cha ra làm ba mảnh, anh em đem ra chợ bán lấy tiền là hơn.

Ông già nghe nói thích lắm, gật đầu lia lịa mà bảo rằng:

- Ưừ phải đấy. Nhưng chớ có bán chịu cho cái thằng Ba ở bên láng giềng, nó hay mua bừa lắm đấy nhé.

Đánh chết nửa người

Một lão nhà giàu bảo anh ăn xin rằng:

- Bây giờ tao cho mày một nghìn lạng bạc, rồi mày để tao đánh chết mày. Mày có đồng ý ko?

- Con sẽ để ông đánh con chết nửa người, vì con chỉ cần có năm trăm lạng bạc thôi ạ - người ăn xin trả lời.

Vác mãi nó mỏi

Có anh lính sắp đi thú xa, tính hay ghen lại gặp chị vợ lẳng lơ. Anh nghĩ ra một kế để đánh dấu vợ, anh vẽ ở đùi vợ một người lính bồng súng. Chồng vừa đi khỏi, vợ liền rước nhân tình về hú hí. Xong rồi, thằng nhân tình lại vẽ lại cái hình người lính vác súng. Anh chồng về thấy đùi vợ vẫn nguyên dấu, thú lắm, nhưng lại bỗng tái mặt hỏi vợ:

- Sao lúc đi, tao vẽ người lính bồng súng bên tay phải?

Chị vợ toét miệng ra cười:

- Thì vác bên phải mãi nó mỏi, nên nó đổi sang vai trái chứ sao!

Được cả nước lẫn cái

Một chị tối đến, chồng vừa đi vắng vội gọi anh láng giềng là nhân tình sang hú hí. Giữa lúc ấy, chồng chị có việc gì lại quay về. Anh nhân tình phải chui xuống gầm giường, còn chị thì nằm kêu đau bụng. Chồng về đến nhà, chị bắt chồng đưa ra vườn đi ngoài. Vừa rặn, chị vừa nói để anh nọ nghe tiếng: “Mày có ra ngay không thì chết cả bà lẫn mày”. Anh hàng xóm liền chạy ra, đến sân, rêu trơn nên ngã “oạch”; nghe tiếng động anh chồng chạy ra, anh ta liền bấu nắm rêu rồi chạy vào đưa cho anh chồng và nói: “Nghe chị đau bụng nên tôi đem thuốc cho chị uống”. Chị vợ uống thuốc khỏi liền. Hôm sau anh chồng mua nải chuối biếu anh láng giềng để tạ ơn.

Đánh chết tôi trước

Có bà vãi vốn tính sợ sét, cứ thấy sét đánh là chạy đến ôm chầm lấy sư. Một đêm mưa to gió lớn, ông sư thương bà vãi liền nằm đè lên người bà. Bà vãi la đất kêu trời. Ông sư nói:

- Nằm im, sắp sét đấy! Tôi nằm thế này để nếu nó có đánh thì thà tôi chết trước.

Đi tu phải tội

Ngày xưa có một ông sư và một con đĩ chết xuống âm phủ. Vua Diêm vương đem ra tra hỏi, nếu ai không có tội thì tha, lại cho hóa kiếp làm người, nếu ai có tội thì bắt bỏ ngục hay bắt đầu thai làm súc vật. Khi Diêm vương hỏi thì đĩ tâu:

- Lúc tôi còn sống, tôi chỉ mua vui cho người ta, ai buồn bực điều gì, đến tôi thì quên hết.

Hỏi ông sư, ông tâu:

- Lúc tôi còn sống, tôi chỉ cứu nhân độ thế. Hễ ai ốm đau, tôi làm chay tụng niệm cho họ khỏi chết.

Vua Diêm vương phán:

- À, thằng này là của không vừa, chỉ ăn không có nói, dối trên lừa dưới. Ai đến số chết thì ta mới sai quỉ sứ đi bắt, thế mà nó dám cầu nguyện cho họ khỏi chết, cưỡng lại mệnh ta, khoe khoang với người đời lên mặt cứu nhân độ thế. Quỉ sứ đâu! Đem giam nó vào ngục, rồi sau này hãy cho làm kiếp chó!

Và chỉ vào con đĩ:

- Còn con kia chỉ mua vui cho người ta, xét ra không có tội gì cho lên làm kiếp người!

Ông sư tức quá phàn nàn:

- Đi tu phải tội, làm đĩ được phúc!

Đẽo cày giữa đường

Câu thành ngữ này hàm ý chỉ kẻ hành động ngu ngốc, không có chủ kiến, luôn bị động nên hay thay đổi theo ý kiến người khác, cuối cùng chẳng đạt được kết quả gì. Còn có câu: Đồ ba phải Mười rằm cũng ư, mười tư cũng gật.

Một người ngồi trên đường đẽo cày. Có người đi qua, trông thấy khuyên:

- Ồ, cái tay cày to quá, khó cầm. Anh nên đẽo cho nó nhỏ hơn có được không?

Anh thợ đẽo cày nghe theo, đẽo cái tay cày nhỏ đi.

Một lát, một người khác đi qua lại bảo:

- Ồ, cái ách cày to quá, kho vác. Anh nên đẽo nó nhỏ đi chút nữa. Anh thợ cày nghe theo lại đẽo nhỏ đi. Lát sau, một người qua đường nhìn thấy bảo:

- Ồ, cái lưỡi cày to quá, khó bẩy được đất lên.

Anh thợ cày làm theo, đẽo nhỏ đi. Người thứ tư qua đường lại bảo:

- Ồ, cái bàn cày phải nghiêng hẳn về một bên thì lật đất mới dễ.

Anh ta lại làm theo. Cứ thế, người nào góp ý anh cũng đẽo lại, cuối cùng cái cày chỉ còn bằng cái đũa.

Đã có thầy giữ nhà hộ

Có một thầy đồ rất nhát, ngồi dạy học ở nhà kia. Một đêm, thầy muốn đi đồng, nhưng phần sợ ma phần sợ chó, thầy không dám mở cửa đi ra ngoài. Đến lúc mót quá, không tài nào nhịn được nữa thầy liền đánh liều đào một cái hố ở kẽ vách rồi tương vào đấy.

Sáng hôm sau, biết không giấu được, thầy bèn gọi chủ nhà lại chỉ vào cái hố nói:

- Đêm hôm qua, trộm nó đào ngạch nhà ta. Tôi biết, tôi đợi lúc nó thò đầu định chui vào, tôi ỉa lên đầu nó một bãi. Nó sợ quá bỏ chạy mất.

Chủ nhà biết tính thầy nhát, đoán ngay rằng thầy nói láo, đã ỉa bậy ra nhà còn chực bịp mình, ông ta mời gọi cả nhà lại đông đủ mà bảo rằng:

- Nhà ta nuôi một đàn chó, rặt là đồ ăn hại. Đêm qua, trộm nó vào đào ngạch; thế mà cả bầy chó không con nào biết. May có thầy, không thì khốn! Thôi đem mà giết thịt cả đi. Từ giờ đã có thầy giữ nhà hộ.

Đặt Lờ Trên Ngọn Cây

Có một anh chồng ăn bám vợ mãi, sợ người ta chê cười nên phàn nàn với vợ:

- Tôi làm cái gì cũng được hết, chỉ phải tội không có người bày vẽ cho cách làm, xem có cách gì kiếm được tiền hãy mách nước cho tôi. Chị vợ cười đáp:

- Đi mua ít lờ đặt cá mà kiếm ăn.

- Biết ở đâu có cá mà đặt?

- Có khó gì điều ấy! Cứ xem chỗ nào có nhiều cứt cò, đem lờ đến mà đặt.

Hôm sau, anh chàng ngốc vác tiền đi mua lờ. Về nhà, thấy cây sung ở bờ ao trắng những cứt cò, mừng quá, anh ta trèo lên cây. Có bao nhiêu lờ mua được buộc ráo cả vào cành cây.

Đậu phụ mắm tôm

Hai ông đồ rủ nhau vào hàng đánh chén. Nhìn vào đĩa đậu phụ trên mâm, một ông nói:

- Tôi ra một câu, ông đối được cho thông thì tôi chịu tiền cả, đối không thông thì ông chịu tiền cả.

Ông kia bằng lòng.

- Nướng đậu phụ cho cha ăn. Ðối đi!

Ông kia ngẫm nghĩ một lát, rồi đọc:

- Sắc ích mẫu cho mẹ uống. Ông trả tiền nhé!

Ông ra câu đối hơi hoảng. Nhưng rồi ông ta trấn tĩnh được thong thả nói:

- Ðối sát đấy. Phụ là cha đối với mẫu là mẹ, uống đối với ăn. Có điều thông thì chưa thông.

- Thông thế nào nữa?

- Ðậu phụ không có mắm tôm thì ăn với gì? Ăn với ích mẫu được ư? Ðối thế này mới thông: Lấy mắm tôm cho mẹ chấm. Ông trả tiền chứ!

Đi tu mà chẳng trọn đời

Có một vị sư nổi tiếng chân tu, lại học rộng. Một hôm, Phật báo mộng cho sư biết rằng sư sẽ đắc đạo, sau khi dự một cuộc thi ở Thiên đình. Tỉnh dậy, sư rất mừng, từ đó ngày đêm chăm chỉ ôn luyện kinh kệ và tập ấn quyết thật tinh thục. Mọi việc đều thành thạo nhưng nhà sư chợt nghĩ: Mình lục trì thần thông đều đủ cả, duy chỉ có một việc chưa từng biết là cơ thể đàn bà. Nếu nên thiên đình, hỏi đến cái mục ấy thì biết đường nào mà trả lời.

Nhà sư khẩn khoản nhờ bác giữ chùa giúp đỡ mình. Bác giữ chùa đi từ đầu làng đến cuối chợ, chả tìm được ai cả, đành về nhà dỗ vợ, ngọt nhạt mãi vợ mời nhận lời.

Tìm hiểu được cơ thể đàn bà rồi nhà sư rất thỏa mãn.

Nhưng từ đó, sư đâm ra ngớ ngẩn, kinh kệ và cúng giàng chả thiết gì nữa, ấn quyết cũng mất linh nghiệm. Phật mới biết chuyện, nổi giận, cho Thiên lôi đánh chết và bắt sư hóa ra con ếch. Vì thế, mới có câu ca dao:

Đi tu mà chẳng trọn đời,

Sinh ra con ếch, cho người lột da.

Đón lên tỉnh rồi

Một anh ngồi nói chuyện với bạn, dám nói khoác rằng:

- Nhà tôi có một con trâu đi mỗi ngày một nghìn dặm, một con gà gáy đủ năm canh, một con chó sủa ra chữ.

Bạn bảo là nói láo, anh ta liền mách:

- Mai bác cứ sang chơi bên nhà xem có thật không!

Về nhà, anh ta vặn đầu, vặn tai âu sầu nghĩ ngợi. Vợ thấy hỏi. Anh ta đem câu chuyện thuật lại, rồi than thở:

- Mai hắn sang đây, thì nên làm thế nào?

Vợ bảo:

- Được để tôi liệu. Mai cứ tránh mặt đi.

Trưa mai, bạn sang thật, thấy chỉ có một mình chị vợ ở nhà, mới hỏi:

- Bác giai có nhà không?

Người vợ đáp:

- Ấy, nhà tôi cưỡi con trâu nghìn dặm đi đâu từ sáng đến giờ chưa về.

Bạn hỏi:

- Thế bác giai nói có con gà gáy năm canh, tôi muốn nghe nó gáy có được không?

Người vợ đáp:

- Nó ở trong chuồng, nhưng gà gáy ban đêm chớ có gáy ban ngày bao giờ! Đêm bác sang đây, thức đủ năm canh, sẽ được nghe nó gáy.

Bạn hỏi:

- Thế bác giai nói còn có con chó sủa ra chữ nữa đâu?

Người vợ đáp:

- Hoài của! Giá bác sang sớm một tý nữa thì được xem. Người ta vừa mới đón nó lên tỉnh dạy học rồi!

Đổi Giầy

Một anh đi nhầm giày, chiếc cao chiếc thấp. Ra đường thấy bước khó khăn, anh ta phàn nàn:

- Quái lạ! Chân mình hôm nay sao lại bên dài bên ngắn thế này? Hay là đường cái khập khễnh?

Kẻ qua đường nghe thấy, bảo:

- Không phải. Ông đi nhầm giày rồi nên mới chiếc cao chiếc thấp.

Anh ta vội về nhà lấy đôi giày kia. Cầm hai chiếc giày kia lên, anh ta xem xét một lúc, rồi lắc đầu nói:

- Vẫn chiếc cao, chiếc thấp!

Đá bèo chơi

Trong phủ có một bà quận chúa, tính hay làm duyên lại thích tò mò. Đi đâu, ở đâu, bà cũng muốn mọi người phải chú ý đến mình. Thấy gì, nghe gì bà cũng muốn rõ tận ngọn ngành.

Một trưa hè, biết quận Chúa sắp qua nhà mình, Quỳnh ra bờ ao, bước xuống bậc đá xâm xấp mặt ao bèo, một chân đứng ngâm ướt, chân kia té nước: té đi, té lại, đu đưa...

Bà quận đến nơi, trông thấy lạ mắt, không nín được:

- Trạng làm gì thế ?

Quỳnh vờ mải chăm chú, không hay biết.

Bà quận cất tiếng to hơn.

- Ông đang làm gì đấy hả ông Trạng?

Quỳnh vẫn chăm chú té nước, miệng đáp:

- Vâng, chào bà. Tôi chẳng có việc gì thì ra đứng bờ ao.

Bà quận lại hỏi:

- Không việc gì, sao cái chân ông cứ phải đá đi đá lại thế kia?

Bấy giờ Trạng mới ngẩng mặt lên, chặc lưỡi:

- Chà, nắng cực lắm, bà quận ơi, chịu không nổi nên phải ra đây đá bèo chơi.

Người nghe, mặt đỏ rừ.

Thẹn chết đi được còn dám căn vặn thêm điều gì nữa.

Đánh Trống Cấm

Sau một thời gian làm mõ, Xiển thành đầy tớ hầu điếu tráp cho chánh tổng. Một lần, lão chánh tổng đi chơi xa, Xiển theo hầu.

Đến làng nọ thấy có một cái trống mặt to bằng cái nong, hai thầy trò lấy làm lạ quá, vào xem. Có mươi người cũng đang bàn tán về cái trống đó, trên tang trống có đề chữ "trống cấm" nên chả ai dám lại gần. Bỗng Xiển lớn tiếng:

- Có ai dám đố tôi đánh cái trống cấm này không nào?

Một người cười:

- Ðến cố tổ nhà anh sống lại cũng không dám đụng đến nữa là anh.

Xiển một hai cam đoan là đánh được, không sợ gì cả. Trong số đó có một người buôn bán giàu có, trong túi sẵn tiền, cho là Xiển khoác lác, ngứa tai lắm, bảo:

- Anh đánh được đủ ba hồi chín tiếng tôi sẽ cho anh năm chục quan tiền.

Xiển nói:

- Năm chục chả bõ, ít ra cũng phải một trăm.

Người kia bằng lòng, bảo:

- Ðược, anh không làm được đúng như lời nói thì phải ở đợ không cho tôi mười năm.

Hai bên làm giấy giao kè, có một người đứng tên làm chứng.

Xiển bắc thang, vác dùi trèo lên, dang thẳng cánh nện đủ ba hồi chín tiếng. Trống kêu vang cả tai, nhức cả óc. Vài ba người nhút nhát sợ liên lụy vội tháo lui. Chiếu theo giao kèo, Xiển bắt người kia phải giao đủ số tiền.

Nghe trống đánh bất thình lình, dân làng kinh ngạc, lũ lượt kéo nhau ra đông như hội. Lý trưởng tay cầm hèo len qua đám đông, bước vào đền quát tháo ầm ĩ. Xiển ra trước mặt lý trưởng vái chào rồi gãi đầu gãi tai nói:

- Dạ trình ông, tôi là khách qua đường, thấy cảnh làng ta trù phú, thấy đền ta linh thiêng, nên có năm chục quan tiền trước để hầu thánh sau hầu làng. Nhưng vì không biết làm thế nào gặp ông cùng tất cả dân làng được, buộc lòng phải đánh vài hồi trống, xin các ông đánh chữ đại xá cho.

Thấy có món tiền lớn, lý trưởng cùng hội đồng chức sắc thích quá, bàn nhau hãy trích ngay ra mười quan làm bữa chén đãi ông khách hảo tâm.

Đối

Mỗi lần sinh nhật, quan phủ Thọ đều bày vẽ ăn uống linh đình, mời các quan bạn bè xa gần đến chè chén. ”Trời mưa có đất chịu ”, mọi khoản tốn kém quan đều đổ lên đầu dân.

Một lần vào ngày sinh nhật quan phủ, các quan bạn đang nâng chén chúc quan trường thọ thì Xiển đến. Thấy Xiển ăn mặc lôi thôi, lếch thếch,quan phủ sai lính ra đuổi. Xiển vội vàng bỏ khăn gói, quỳ xuống lạy ba lạy, thưa:

- Bẩm quan. Con là học trò đi thi, qua đây con được biết hôm nay là ngày sinh nhật của quan, nên xin vào chúc mừng quan trường thọ, rồi con đi ạ.

Nghe Xiển nói, quan nguôi giận, bảo:

- Được. Học trò thì ta tha, nhưng ta ra cho một vế đối, không đối được ta sẽ đánh đòn.

Nói đoạn, Quan phủ Thọ nhìn hai quan bạn có ý mời ra vế đối. Một quan rung đùi đọc dõng dạc:

Ba quan ngồi uống rượu

Quan phủ Thọ đắc ý giục Xiển:

- Đối!

Xiển nhìn thấy bốn con chó chồm hỗm chịu cơm liền đọc ngay:

Bốn chó đứng chịu cơm

Nghe Xiển đối, các quan tím mặt nhưng không làm gì được vì Xiển đối rất chỉnh.

Giàn lý đổ

Thầy đề kia có tính sợ vợ, một lần bị vợ đánh cho một mẻ, lại bị cào cấu sứt cả mặt mũi. Hôm sau đến cổng đường, quan trông thấy liền hỏi:

- Thầy làm gì mà để mặt mũi toạc ra cả như thế?

- Bẩm quan, chiều hôm qua con ngồi hóng mát trước sân chẳng may bị cái giàn lý đổ. Suýt nữa thì khốn với nó!

Quan biết ý liền cười:

- Thầy lại nói dối tôi rồi. Giàn lý nào mà lại đổ? Chắc lại làm gì để vợ nó cào cho đấy hẳn thôi? Có phải thế cứ nói thật đi rồi tôi sai mấy tên lệ ra nó lôi cổ vào đây…

Nào ngờ quan bà đứng trong mành nghe rõ chuyện, đến đấy không nén được, vội hầm hầm bước ra. Quan ông chợt thấy bóng quan bà, hồn vía bay mất cả, líu lưỡi lại bảo thầy đề:

- Thôi, thầy hãy tạm lui... Giàn lý nhà tôi cũng sắp đổ!

Giận mày tao ở với ai

Ngày xưa, một phú ông có một cô con gái rất xinh. Nhiều trai bản mê nàng, nhờ người mối lái, nhưng đều bị phú ông từ chối. Phú ông thường nói với mọi người:

- Tôi không cần rể lắm vàng, nhiều bạc mà chỉ cần một người thông minh lanh lợi. Bình sinh tôi không bao giờ biết giận, nếu người nào có tài làm cho tôi nổi giận thì người đó sẽ xứng đáng làm rể tôi.

Nghe lời thách của phú ông, nhiều chàng trai bản trên làng dưới đã lần lượt trổ tài hòng chiếm cô con gái đẹp. Nhưng bao nhiêu cách chọc tức của họ đều bị phú ông coi như nước lã. Lão không những không hề tỏ chút giận dữ. Lắm lúc lại còn cười phá lên làm cho những người bấy lâu tự cho là thông minh lanh lợi đều khoanh tay.

Một hôm có một chàng trai Mồ côi đến xin ở thuê cho phú ông. Chàng chấp nhận lời thách đó. Về phần phú ông chỉ coi chàng như những người làm công khác.

Chàng trai chăm chỉ làm hết mọi việc được giao. Phú ông mừng vì mướn được người chăm làm và cẩn thận.

Một hôm Mồ côi rủ phú ông đi buôn bông. Hồi ấy đi buôn bông rất có lãi nên rất khó mua. Tuy vậy nhờ tài tháo vát, Mồ côi cũng mua được hai bồ bông. Khi đem gánh bông lại cho phú ông chàng nói:

- Bông ở đây vừa trắng lại vừa tốt, đem về bán ở nơi ta thì ông kiếm một vốn bốn lãi ngay. Con còn phải ở lại mua thêm một gánh nữa. Ông hãy về trước và gánh giúp con gánh bông này về. À, con đã nén chặt bông rồi, trong khi đi đường ông đừng xếp lại nữa nhé.

Nghe Mồ côi nói, phú ông vui lòng nhận gánh về. Nhưng lão biết đâu đến đêm Mồ côi đã chui vào ngồi ở trong một bồ, rồi phủ kín bông lên.

Sáng dậy, phú ông không thấy Mồ côi đâu, cho là chàng đã đi từ sớm tìm mua thêm hàng. Lão liền gánh hai bồ bông lên đường, gánh bông quả là nặng làm cho phú ông vất vả.

Nhưng nghĩ tới số bạc bỏ ra, lão đành ì ạch tha được hai bồ bông về tới nhà.

Về đến nhà, đặt gánh xuống, phú ông ngồi phệt xuống bên gánh thở hồng hộc.

Bỗng Mồ côi từ trong một cái bồ chui ra, làm cho phú ông giật mình. Lão trợn tròn đôi mắt nhìn Mồ côi, Mồ côi nhoẻn miệng cười rồi hỏi:

- Ông gánh nặng, mệt lắm phải không? Con xin ông tha lỗi cho nhé. Bây giờ ông mới hiểu rõ những người gồng gánh thì vất vả mệt nhọc như vậy đấy.

Phú ông tức giận lắm, nhưng vẫn bình tĩnh hỏi Mồ côi:

- Cái thằng này vào trong bồ từ lúc nào? Thế ra mày bắt tao phải gánh cả mày từ sáng đến giờ đấy phải không? Cái thằng tệ quá! Mày làm tao suýt chết mệt vì mày đấy. Thế mày không ở lại tìm mua thêm bông cho tao à?

Mồ côi vẫn cười, rồi trả lời:

- Ở đó hết bông rồi Muốn mua nữa thì phải đến chợ khác.

Phú ông nghiêm nét mặt trách:

- Thế mà hôm qua mày lại lừa tao! Đồ mất dạy!

Mồ côi đến bên cạnh hỏi:

- Con làm phiền lòng ông như vậy, ông có tức giận không?

Phú ông thản nhiên đáp:

- Tao giận mày thì còn ở được với ai?

Vài hôm sau phú ông lại rủ Mồ côi đi buôn bông. Lão định bụng sẽ trả miếng Mồ côi cho hả giận. Mồ côi nhận lời. Chuyến này Mồ côi cũng xông xáo khéo tìm và mua được hai bồ bông đầy như trước. Hôm sắp ra về phú ông bảo Mồ côi:

- Sáng mai mày hãy gánh hai bồ bông về trước. Tao còn phải ở lại để đi thăm một người bạn rồi sẽ về sau.

Mồ côi đã biết ý định của lão nhưng cũng giả vờ làm như không biết, vui vẻ nhận lời. Đêm hôm ấy phú ông lừa lúc Mồ côi ngủ, chui vào ngồi gọn ở trong bồ và phủ kín một lớp bông lên.

Sáng hôm sau Mồ côi xỏ đòn, quẩy gánh thẳng đường về nhà làm như không biết gì cả.

Đi đến một cái cầu có hai tấm ván hẹp bắc ngang qua một con suối sâu. Mồ côi đặt hai bồ bông xuống bên mép cầu, ngồi nghỉ. Ngồi một lúc chàng ta đủng đỉnh đi ra ra xa hóng mát. Phú ông đang ngồi trong bồ bỗng nghe tiếng Mồ côi gọi giật giọng từ đằng xa:

- Bác dắt trâu kia ơi? Bác đừng để trâu chạm vào hai cái bồ bông của cháu mà nó lăn xuống vực sâu đấy.

Phú ông ngồi trong bồ kinh hoảng nghe nói tưởng có người dắt trâu sắp đi qua cầu. Lão vội chui ra khỏi bồ nhưng vì hai cái bồ đặt sát mép cầu nên khi phú ông chỉ hơi cựa mình có một tý mà nó đã lăn tùm xuống suối. Nước suối chảy xiết, cuốn cái bồ đi băng băng. Phú ông quẫy mãi mới chui ra được, sau đó bơi vào bờ. Giũa lúc ấy, Mồ côi cũng làm bộ hớt hải chạy tới. Chàng kéo được cái bồ ướt sũng nước lên đặt trên hòn đá. Rồi chàng đi đến gần phú ông trách:

- Ông bảo ở lại đi thăm người bạn kia mà! Sao lại chui vào bồ bông như vậy? Rõ thật đáng kiếp chưa!

Phú ông nín lặng không nói một lời. Một lúc lâu, mồ côi lại lên tiếng hỏi:

- Ông ơi! Con làm ông xuýt chết trôi, ông có tức giận lắm không?

Phú ông vẫn bình tĩnh:

- Ông giận mày thì ông còn ở được với ai!

Bấm đốt ngón tay Mồ côi thấy mình đã làm thuê cho nhà phú ông được hơn hai năm rồi mà vẫn chưa đạt mục đích. Tuy vậy chàng cũng chưa chịu bỏ.

Một hôm chàng theo phú ông đi cày. Cày đến giữa buổi thấy xa xa có một đoàn ngựa của quan trấn đi tới. Mồ côi nảy ra ý nghĩ liền thôi cày và rủ phú ông cùng về. Trong lúc phú ông đang rửa lại chuốc thuổng, chàng nhanh chân về trước. Đến chỗ khuất, chàng ngồi ỉa ngay một bãi giữa đường, rồi hạ nón úp đống phân lại. Khi phú ông đi tới gần, chàng làm bộ hai tay khư khư đè cái nón úp và nói:

- Con vừa úp được con chim lửa trời rất đẹp. Người ta nói nhà ai có con chim này thì lúc nào cũng vui và làm ăn thịnh vượng. Con định bắt nó đem về cho ông nuôi.

Phú ông toan thò tay vào bắt thì Mồ côi gạt đi:

- Không được! Ông thò tay vào thì nó sẽ bay đi mất đấy. Ông hãy giữ chắc cái nón để con chạy ù về lấy cái lưới ra đây giăng bắt cho chắc chắn. Ông chớ để xổng mà con bắt đền đấy.

Phú ông nhận lời hai tay giữ lấy cái nón úp. Mồ côi vừa đi khỏi một lúc thì quan trấn đi đến. Thấy phú ông ngồi bệt giữa đường, tên quan bèn quát hỏi. Nhưng phú ông không thưa không rằng mà cũng không tránh đường, hai tay vẫn khư khư giữ chắc cái nón úp. Quan lấy làm lạ liền xuống ngựa đến gần hỏi:

- Anh là ai mà lại ngồi câm ngồi điếc ở giữa đường như vậy?

Phú ông thưa:

- Bẩm quan trong nón có con chim lửa trời!...

Nghe nói con chim lửa trời quan cũng thích lắm. Lão bảo phú ông bắt lấy bán cho mình, Phú ông nói:

- Xin ông hãy khoan khoan chờ thằng ở tôi một lúc. Nó sắp mang lưới ra bây giờ.

Lão quan sốt ruột bèn nói:

- Được! Anh cứ để ta thò tay bắt. Nếu làm xổng thì ta sẽ đền.

Lão ngồi xuống rồi thò tay khoắng dưới cái nón. Nhưng chả thấy chim lửa trời đâu mà lại quờ phải đống cứt. Lão nổi khùng quát:

- À! Ra cái lão già này dám trêu ta. Mày có biết ta là ai không? Hả!...

Rồi lão sai lính nọc cổ phú ông ra đánh năm mươi roi, máu chảy ròng ròng. Khi về đến đầu làng phú ông mới gặp Mồ côi vác lưới chạy ra. Thấy mặt Mồ côi lão hầm hầm quát:

- Cái thằng diều tha hổ vồ kia. Làm sao mày dám lừa ông như vậy để ông phải một trận đòn!

Mồ côi còn làm già:

- Thôi! Thôi! Cái ông này! Chắc đã làm xổng mất con chim lửa trời của tôi rồi. Nếu ông làm mất thật thì ông sẽ phải đền đấy.

Nghe Mồ côi nói, phú ông càng nổi xung. Lão lớn tiếng quát, làm cho cả làng phải chạy ra:

- Cái thằng chết băm chết vằm kia! Mày muốn tốt thì lập tức ra khỏi nhà tao ngay. Các ông các bà xem. Nó làm cho tôi tức tối biết bao nhiêu, tôi không thể để cái thằng hỗn láo này ở lại thêm một lúc nào nữa. Đồ chó chết, cút ngay!

Mồ côi nhìn phú ông rồi nhìn mọi người. Chờ phú ông nói hết lời, chàng mới nhẹ nhàng nói:

- Xin ông bớt giận, con sẽ ra khỏi nhà ngay. Nhưng từ nay con là rể của ông, xin các ông các bà làm chứng cho con.

Phú ông như bừng tỉnh mộng liền nói:

- Ừ nhỉ! Mày cũng xứng đáng là rể của tao!

Giống ông bộ râu

Có một ông quan huyện đi làm quan ở xa, vợ ở nhà gần ngày sinh, ông nóng biết tin nên sai một thằng hầu về xem bà đã ở cữ chưa. Vốn thằng nhỏ có tính ngây ngô, sợ đàn bà đẻ, không dám vào, đứng ngoài hàng rào xớ rớ để nghe ngóng. Bất ngờ bà ra vườn, vén váy đi tiểu. Thằng kia trông thấy vội vàng chạy về bẩm với ông:

- Bẩm ông, bà đã ở cữ rồi.

Quan nghe mừng, lật đật hỏi:

- Chớ bà mày đẻ con trai hay con gái?

- Bẩm, con không tường cô hay là cậu, nhưng con nhìn thấy giống ông lắm.

- Mày trông giống tao cái gì?

- Bẩm giống ông ở bộ râu!

Giả nợ tiền kiếp

Một anh lúc còn sống công nợ quá nhiều, lúc chết xuống âm phủ, Diêm Vương tra sổ thấy chưa hết nợ, mới bắt đầu hóa kiếp làm trâu trở lại dương thế để cày trả nợ.

Anh ta liền kêu rằng:

- Tạ Diêm Vương! Xin ngài nghe con nói. Làm trâu không thể nào trả được nợ đâu. Trừ khi làm bố chúng nó mới trả hết được ạ.

Diêm Vương phán hỏi:

- Thế nghĩa là làm sao?

Anh ta thành thật giải bày:

- Làm kiếp trâu thì có hạn, còn làm cha chúng thì phải lo lắng cho chúng suốt cuộc đời. Lúc chết có nghìn có vạn tiền vàng cũng để lại cho chúng nó tất tật. Lại còn một nỗi khi chúng nó bóp hầu, nặn họng ăn quỵt của người ta, dân chúng cứ lôi thằng cha chúng nó ra mà chửi.

Ghen

Một anh học trò có tính hay ghen muốn thử lòng vợ. Tối đến anh ta ngôi núp một xó, đợi vợ di qua thì chạy ra ôm chầm lấy. Vợ giật mình kêu lên. Anh ta mừng lắm, nói:

- Rõ thật phúc nhà mình. Ðược người vợ trinh tiết.

Một hôm, xem sử đến chỗ Tần Cối giết Nhạc Phi anh ta giận lắm, tay đang cầm cái chén, quăng xuống đất vỡ tan. Vợ thấy thế, nói:

- Cả nhà có mười cái chén, đập mất chín rồi, còn cái này lại đập nốt, lấy gì mà uống nước?

Anh ta nghe nói, trợn mắt quát to lên:

- À à! Mình bênh thằng Tần Cối à! Hay là mình đã thông dâm với nó?

Giấu của

Gần đến ngày Xiển quy tiên. Bọn hương lý trong làng thỉnh thoảng lại cho một đứa đến thăm Xiển. Nói là thăm, nhưng thực ra bọn chúng đến dò xem Xiển cất giấu tiền của ở đâu, chờ Xiển qua đời thì đến lấy.

Biết bụng dạ bọn hương lý không tốt, Xiển bảo vợ đi trộn nước tiểu bỏ đầy các be, gắn miệng cẩn thận, chôn cạnh bụi chuối, bụi tre, góc vườn. Thầy sai học trò phải làm nhưng anh nào cũng có ý thắc mắc. Xiển chỉ nói: - Sau khắc biết.

Xiển mất ngày mồng một tết. Dân làng đưa Xiển chưa đến huyệt, bọn hương lý đã tranh nhau tìm của. Đứa đào được một be, đứa đào được hai be. có đứa nhanh tay đào được những ba be. Chúng vội vàng đem về nhà.

Lý trưởng Hàng Lược tuy già lọm khọm cũng đào được một be. Hắn ôm be về nhà liền đuổi vợ con đi nơi khác và đóng cửa lại. Hắn vội vàng lấy dao rựa ghè miệng be, vì be làm bằng đất xấu, nung chưa đến lửa lại chôn xuống đất ẩm, nên hắn vừa ghè được hai cái, chiếc be đã vỡ toác. Thế là cứt người lẫn nước tiểu đổ ào ra ra nhà. Mùi thối xông lên nồng nặc át cả hương khói trên bàn thờ ngày tết nhà hắn. Hắn biết cụ Xiển lỡm, uất lắm. Hắn vội vàng chạy sang nhà hương kiểm xem sao. Hương kiểm đào được những hai be cơ mà! Hắn vừa ra đến ngõ thì nghe tiếng chửi từ nhà Xiển vọng lại:

- Tiên sư cha thằng ăn trộm cứt!

Hắn tiu nghỉu như chó cụp đuôi, quay về.

Giá Mà Con Giống Của Tôi

Có một chị nọ ra chợ mua được một con lợn giống. Chẳng may đi đường vô ý lợn giống sổ ra, bỏ chạy. Chị chàng đuổi mãi mà không bắt được. May thay có một anh chàng đánh dậm ở gần đấy giơ tay bắt được. Hiềm một nỗi, anh ta chỉ túm được con lợn có một tay, còn tay kia bận che cái của quý của mình. Với một tay mà loay hoay mãi mà không sao trói con lợn lại được. Bí quá chị ta đề nghị:

- Bác để cho tôi che hộ cái của bác, còn bác dùng hai tay trói con giống giúp tôi. Và thế là chị ta hất tay của anh đánh dậm, rồi dùng tay mình đặt vào che giúp. Lạ thay, tay chị ta vừa đặt vào thì cái của quý của anh chàng cứng vồng lên. Không một chút xấu hổ, chị nọ nhanh nhảu nói:

- Ôi, giá mà con lợn giống của tôi lại nhanh lớn như con giống của bác thì sung sướng gì bằng...

Hai người bạn

Đôi bạn nọ kết nghĩa đèn sách với nhau đã lâu. Kịp đến khoa thi, một anh đỗ làm quan, một anh chẳng may hỏng tuột. Anh bạn làm quan từ đó trở mặt, không chơi với bạn cũ nữa.

Anh bạn cũ đến thăm nhiều lần nhưng lần nào cũng bị lính đuổi ra, lúc thì bảo ngài bận việc công lúc thì bảo ngài bận việc tư. Đi năm bảy lượt không được gặp, anh bạn lấy làm căm lắm. Hôm cuối cùng anh ta mua một con lợn quay, bỏ lên mâm đội vào xin thăm quan. Lần này anh ta được vào ngay.

Gặp quan, quan chỉ chào hỏi qua quýt rồi sai lệ mang trầu ra đãi. Anh bạn nhận miếng trầu ở tay quan liền đem đút vào miệng lợn quay. Xong, xuýt xoa lùi lại mấy bước, rồi vái dài:

Tao giả ơn mày, lợn ạ! Nhờ mày tao mới lọt được vào cửa để thăm bạn cũ.

Hóc búa

Người nọ có tính hay ăn cắp vặt. Một hôm, đi đường xa ghé vào nhà kia xin nghỉ chân. Sáng dậy, anh ta khăn gói lên đường được một lúc, bỗng thấy nhà chủ chạy theo hô hoán mất trộm lưỡi búa và đòi khám.

Nhà chủ lục soát khắp người và khăn gói anh ta không thấy gì, đến khi gỡ mo cơm ra thì quả thấy lưỡi búa của mình nằm giữa nắm cơm. Nhà chủ mắng cho anh ta một mẻ. Anh ta làm bộ ngạc nhiên:

- Chết thật! Không hiểu tôi vô ý thế nào mà khi nắm cơm lại để cho nó rơi vào mà không biết. Thật là phúc đức quá, nếu không chốc nữa ăn vào thì tôi đến hóc mà chết thôi! Cám ơn nhà bác.

Hội Sợ Vợ

Ở làng kia có nhiều anh bị vợ bắt nạt lấy làm khổ sở lắm. Họ rủ nhau lập ra một hội gọi là “Hội sợ vợ”, các hội viên chọn ra ngày lành tháng tốt lập hương án trước Đình làng tuyên thề sẽ giúp đỡ lẫn nhau và nguyện từ nay sẽ không để vợ bắt nạt. Họ bầu ra một hội trưởng và hai hội phó.

Chẳng ngờ trong lúc các ông đang làm quỳ trước hương án để làm lễ nhận chứ thì có người cấp báo họ là các bà vợ đang kéo đến, vừa thoáng bóng họ trừ ông Hội trưởng còn cả bọn chạy toán loạn, kể cả hai ông hội phó.

Khi họ thấy dịu lại, cả bọn sợ vợ quay về để nắm tình hình họ thấy ông hội trưởng vẫn đang quỳ trước bàn thờ nên mừng bảo nhau:

- Có thế chứ! Chúng mình đã chọn được một ông hội trưởng xứng đáng để đương đầu với bọn đàn bà hung dữ. Ông ta mới dũng cảm làm sao khi không chạy trốn họ.

Cả bọn chậy đến chỗ ông ta để hoan hô nhưng họ bỗng phát hiện ra hội trưởng đã chết từ bao giờ.

Hâm Lên Chứ

Có một anh chàng ngu xuẩn chẳng ai bằng; suốt đời anh chàng bị vợ "áp chế", tuy cũng là biết nhục đấy nhưng vì yếu đuối và ngu xuẩn quá nên phải phục tùng vợ vậy.

Một hôm, có người bạn đến chơi, anh chàng năn nỉ với vợ:

- Này mẹ đĩ ạ, bữa nay tao có khách, vậy mày để cho tao "làm chồng" một bữa. Nghĩa là bao giờ có mặt khách thì mày cho phép tao "cự" mày hay là hò hét gì mặc ý tao, không có, người ta sẽ bảo là nhà này đàn bà lấn át cả chồng, thì nhục cả. Tao yêu cầu để cho tao "oai vệ" một hôm nay thôi vậy.

Chị vợ thấy chồng quanh năm bị đè đầu, nghe nói thế cũng thương tình. Vả nhịn chồng một ngày để đẹp mặt "cả mình lẫn ta" thì liền ưng thuận.

Thế là hôm đó, anh chồng tha hồ làm mưa làm gió trong nhà, chị vợ không hé răng nửa tiếng. Thôi thì tha hồ cho ông tướng "vẫy vùng" hạch sách. Ông khách thấy bạn có thế lực đối với vợ, lấy làm phục lắm. Bữa cơm dọn lên, ông khách đã thấy đủ món ngon lành sốt dẻo cả rồi, thế mà bạn mình vẫn cứ luôn mồm chê và gắt:

- Bát giả cầy này hỏng! Mẹ nó làm mặn quá!

- Giời ạ, thịt gà gì mà lại chặt thế này?

- Cá rán sao lại có cả vẩy thế này, mẹ nó?

Chị vợ tức ngầm trong bụng lắm, nhưng vẫn cứ tươi cười như không và vẫn đối đáp với chồng rất nhẹ nhàng, lễ phép.

Nhưng anh chồng không mấy khi được tự do hống hách trong nhà, nhìn mâm cơm thấy không còn món gì để chê sang nữa, anh ta bực quá. Đến lúc nhìn thấy bát nước mắm, anh chàng mừng như vớ được gậy, vội thét lên:

- Này, mẹ nó! Sao nước mắm không hâm lên, hử!

Ông khách lăn ra cười ngất. Còn chị vợ chàng ngốc, thì không chịu được sự ngu dốt của chồng nữa, liền túm cổ đức lang quân đánh cho một trận nên thân.

Từ đó, những anh chàng "râu quặp" mà thường lên mặt ta đây hống hách để được người ta gọi là phường "nước mắm hâm.

Hai kiểu áo

Một ông quan lớn đến hiệu thợ may may một cái áo thật sang để tiếp khách. Biết quan xưa nay nổi tiếng luồn cúi quan trên, hách dịch với dân, người thợ may hỏi:

- Xin quan lớn cho biết ngài may chiếc áo này để tiếp ai ạ?

Quan chạm lòng tự ái, cau mày lại:

- Nhà ngươi muốn biết như thế để làm gì?

Người thợ may liền đáp:

- Thưa ngài, con hỏi để may cho vừa. Nếu ngài mặc hầu quan trên thì vạt

đằng trước phải may ngắn đi dăm tấc, còn nếu ngài mặc để tiếp dân đen, thì

vạt đằng sau phải may ngắn lại.

Quan ngẫm nghĩ một hồi, gật gù cho là chí lý, truyền:

- Thế thì nhà ngươi may cho ta cả hai kiểu.

Hết gạo

Có thầy kia dạy học trò mà có tánh dê. Hai vợ chồng nhà nọ cho con học, lão thầy thấy mẹ thằng nhỏ ngộ, ý muốn ve vãn ló mòi ra, con nó biết về nói lại với cha mẹ nó.

Hai vợ chồng tính phá ông thầy chơi. Bữa nọ, thằng nhỏ mới thưa với thầy rằng: “Má tôi biểu tôi thưa với thầy, tía tôi đi khỏi, mời thầy tối nay qua chơi”.

Lão thầy mừng, tối lơn tơn qua, vừa ngồi uống nước thì người chồng về kêu cửa. Lão thầy sợ quá xớn xác không biết chạy đi đâu. Mẹ nó nói nhỏ với thầy rằng: “Thôi dưới nhà tôi có sẵn lúa đang xay đó, thầy xuống giả đò xay, chồng tôi về một chút rồi đi, mình sẽ nói chuyện”.

Lão thầy lúng túng phải xuống xay lúa.

Chừng người chồng vô hỏi: “Vậy chớ ai xay lúa đó?”. Vợ rằng: “Tôi mướn ông thầy xay lúa”.

Chừng chồng biểu vợ châm nước uống, uống nước xong rồi biểu vợ: “Mày đi nấu cho tao ba hột cháo, tao ăn rồi tao đi lấy củi”.

Vợ đi nấu cháo ăn xong rồi kéo vợ đè xuống giỡn chơi hoài.

Thầy thấy gai con mắt quá mà phải ráng xay cho tới sáng hết 30 giạ lúa rồi rút cửa sau về mất.

Cách nửa tháng, thằng nhỏ lại nói: “Thưa thầy, tía tôi đi khỏi, má tôi biểu mời thầy qua chơi”.

Thầy giận mà nói rằng: “Thôi, tao biết rồi, bên nhà má mày gạo đã hết rồi chớ gì!”.

Hai Anh Cận Thị

Có anh cận thị đi lạc đường, tìm người để hỏi thăm. Đến một nhà hàng mã, thấy người hình nhân đứng trước cửa tưởng là người thật, liền cúi đầu hỏi han lễ phép. Thấy người hình nhân cứ đứng trơ ra, anh cận thị tưởng là kẻ khinh người, tức mình liền tát cho nó một cái. Người hình nhân đổ chổng kềnh ra rách bẹp cả đầu. Hàng mã liền bắt đền anh này, thế là hai bên cãi nhau.

Một anh cận thị khác đi qua, tay xách cái bình tích bằng sứ, thấy cãi nhau anh định đến can, nhưng không biết để bình vào đâu. Thấy con chuồn chuồn đậu trên bờ tường ngỡ là cái đinh, liền treo bình tích vào đấy. Thế là bình tích vỡ tan. Đám cãi nhau cũng tan.

Anh bị bắt vạ vừa đến cổng nhà, bỗng anh chợt thấy con chó mực nằm khoanh tròn ngủ, anh lại tưởng là cái khăn xếp ai đánh rơi. Anh thú quá:

Đứa nào đánh rơi cái khăn xếp ông vớ được.

Liền cúi xuống nhặt. Con chó nó nhảy lên cắn chảy cả máu tay.

Anh cáu quá, chạy vào nhà lấy cái dùi đục ra định nện cho con chó một cái. Nhằm vào cái đống đen đen, anh giáng thẳng cánh nện xuống và quát: "xem mày có cắn ông nữa thôi!". Bỗng anh nghe đánh xoảng một cái. Thì ra con chó đã chạy rồi, chỉ còn cái xanh của người thợ hàn úp ở đấy để sắp sửa hàn. Thế là anh phải đền cái xanh.

Còn về phần anh đánh vỡ bình tích, biết là tại con chuồn chuồn nên để tâm thù nó. Lúc về qua chỗ ấy, lại thấy nó, anh liền mắm môi mắm lợi vừa đấm cho nó một cái vừa quát:"Mày đánh vỡ bình tích của ông à". Hóa ra, anh đấm phải cái đanh chảy tóe máu, đau điếng cả người. Thì ra người nhà thấy anh đánh vỡ bình tích liền đóng cái đanh ở đấy, phòng khi ai xách gì qua đó có chỗ mà treo.

Hóc dao rựa

Một thầy đồ Nghệ, đi tìm nơi dạy học, ghé nghỉ chân nhà hàng nước ven đường. Trông thấy thầy đồ có vẻ lấm lét gian vặt, bà cụ hàng nước đã phải đề phòng trước, trong nhà nom có cái gì dễ đút là cụ đã cất giấu đi hết. Chỉ có con dao rựa là cụ phải dùng để chẻ củi nấu cơm nên không cất đi được mà thôi. Thế mà thoáng một cái, lúc thầy đồ cơm nước xong sắp khăn gói để đi thì bà cụ không thấy con dao rựa đâu nữa. Bà cụ tức lắm, trong quán lúc bấy giờ chỉ có thầy đồ và bà cụ, không còn ai vào đây mà lấy dao; cụ chẳng nể nang được nữa mới bảo thầy cho khám khăn gói. Tìm mãi trong khăn gói mà chả thấy gì, bỗng cụ thấy mo cơm còn nóng để bên chõng, sao mà dài ngoằng ngoẵng chẳng ra nắm cơm, cụ liền cầm lên thấy nặng chình chịch, liền mở ra xem, thì ra con dao rựa đã lọt vào giữa mo cơm rồi.

Thầy đồ trông thấy xấu hổ quá, nhưng lại nói chữa rằng:

- Chết thật! Tôi vô ý quá, nắm cơm thế nào để rao rựa nó rơi vào mà cũng không biết mà nhặt ra, may cụ nhìn thấy lấy hộ ra chứ không thì đến hóc mà chết mất...!

Hỏi thăm sư

Một nữ thanh niên đời mới đi chùa gặp một ông sư:

- A di đà phật! Sư ông độ này vẫn khỏe chứ? Được mấy cháu rồi?

- Đã đi tu thì làm gì có vợ mà chị hỏi chuyện có con!

- Thế sư ông già thì sư ông có chết không?

- Ai già mà chẳng chết!

- Ồ! Thế thì ai đẻ ra sư con?

Hại bốn nhân mạng

Phú ông có một cậu con, đón thầy về để dạy con học. Nhưng phú ôn lại nuông con lắm nên dặn trước với thầy rằng:

Chỉ được dạy con cho giỏi chứ không được đánh mắng nó tí nào.

Thầy đồ dạy ít lâu thấy cậu cả đã tối như hũ nút lại lười học, không sợ thầy, thầy bực mình mới bỏ về.

Bấy giờ phú ông mới biết hối, cho người nhà đến triệu thầy đồ lại.

Thầy đồ bảo:

Đừng nói nữa. Nếu bác cứ nài, tôi nể quá lại đến dạy cậu cả, thì rồi hại đến bốn nhân mạng chứ chẳng chơi.

Người kia vừa ngạc nhiên vừa buồn cười hỏi:

Thầy giận thì nói thế chứ dạy học như thầy thì làm gì mà hại đến ngần ấy nhân mạng?

Thầy đồ giảng:

Số là bác chưa rõ chứ cái nghề của chúng tôi dạy học trò không chịu học thì phải quở, phải đánh. Bây giờ nhà người ta thương con cấm tôi không được đánh mắng mà lại cho con người ta chóng giỏi thì tôi biết làm thế nào? Chỉ còn cách là chui vào bụng con người ta mà học hộ nó. Mà nếu tôi chui vào bụng nó thì tất tôi phải chết ngạt, tất nó phải chết tức. Cha mẹ nó thương tiếc nó quá tất cũng chết phiền nốt. Như thế là có phải hại bốn nhân mạng hay không?

Hết Khoe Chữ

Có một nhà sư hay khoe chữ, thích đối đáp. Một hôm, học trò vào vui cảnh chùa, nhà sư ra câu đối, thách đối:

- Nhất sĩ nhì nông, hết gạo chạy rông, nhất nông nhì sĩ

Thấy câu đối có ý châm chọc mình, anh học trò liền trả miếng:

- Trên sư dưới vãi, ngoảnh lưng trở lại, trên vãi dưới sư

Từ đó, nhà sư chỉ lo đọc kinh kệ, không dám khoe chữ nữa.

Học bơi trước đã

Một thầy lang tự khoe là có thể chữa khỏi được bách bệnh. Hôm ấy, có một người bên kia sông đến rước thầy về nhà chữa bệnh. Thầy lang xem mạch kê đơn thế nào mà người ốm vừa uống thuốc vào là lăn ra chết. Nhà chủ tức giận liền giam thầy lang vào buồng, đi trình quan.

Nửa đêm, thầy lang tìm cách leo qua cửa sổ, trốn ra ngoài, bơi qua sông về nhà.

Về đến nhà, ông ta thấy cậu con trai còn thức và đang chăm chú đọc sách bắt mạch kê đơn của mình. Thầy lang bèn lại gần cậu con quý tử và nói:

Con ơi, con cần học bơi cho thật giỏi trước đã rồi hãy đọc cuốn sách này.

Chàng ngốc học khôn

Ngày xưa, ở một làng nọ có anh chàng Ngốc bố mẹ mất sớm. Ngày bố mẹ anh còn sống có cưới cho anh một người vợ và để lại cho hai vợ chồng một ngôi nhà, một đám vườn và vài sào ruộng. Nhưng thấy Ngốc đần độn, vợ anh có ý định bỏ anh đi lấy người khác. Cho nên, sau khi bố mẹ Ngốc nối nhau qua đời, vợ Ngốc cũng bỏ về nhà bố mẹ đẻ hơn một năm trời không trở lại. Giữa lúc ấy có một thầy khóa góa vợ, thấy vợ Ngốc coi được thì muốn lấy tranh. Bố mẹ vợ Ngốc vốn ham của và ham chức vị nên hối hả nhận lời. Bèn bảo chàng rể mới cứ chuẩn bị lễ vật rồi làm lễ cưới bừa, dù Ngốc có biết cũng không hơi sức đâu mà kiện tụng, vả lại anh em họ hàng nhà Ngốc chẳng còn có ai để mà bày vẽ. Về phía Ngốc, tuy bị vợ bỏ, nhưng anh cũng không biết làm thế nào để khuyên dỗ vợ trở lại với mình, cũng chẳng nghĩ gì đến chuyện thưa kiện, vì đối với anh, việc đó to lớn rắc rối quá, y như chim chích lạc vào rừng vậy.

Lật đật mà ngày cưới của đôi bên đã đến. Ngốc ta tuy biết, nhưng vì chẳng có ai bày mưu tính kế, nên anh cũng cứ để mặc. Mãi đến trước ngày cưới một hôm, một người đàn bà xóm giềng thương hại Ngốc, bèn đến báo tin:

- Này anh kia, anh sắp mất vợ đến nơi rồi. Chỉ nội nhật ngày kia là chúng nó làm lễ cưới đấy. Anh có biết gì không?

- Có biết. - Ngốc đáp.

- Thế tại sao anh không làm cách gì để trị cho chúng một mẻ?

- Tôi có biết cách gì đâu, làm thế nào bây giờ?

- Không biết thì phải đi học khôn với người ta chứ!

Hôm sau, chàng Ngốc dậy sớm quyết định đi học khôn một phen như lời bà láng giềng khuyên bảo. Anh cứ thẳng đường đi mãi. Khi mặt trời đã lên cao, anh vẫn chưa có dịp học được cái gì, vì mọi người còn bận công việc làm ăn của họ. Qua một bãi cỏ rộng, anh thấy một lũ trẻ chăn trâu đang chơi đùa vui vẻ. Anh sán lại gần, bỗng nghe một đứa nói:

- Thênh thênh ngồi đám cỏ xanh hơn ngồi chiếu hoa.

Ngốc ta thấy câu nói hay hay, liền lẩm nhẩm học thuộc lòng. Anh lại đi thêm một đoạn đường dài. Đến một bờ ruộng, anh thấy có một người đang lom khom bắt chuột. Người ấy hì hục đào lỗ, đặt hom, rồi đốt một nắm rạ, quạt khói vào hang. Bỗng có một con chuột từ trong hang thò đầu ra khỏi lỗ sắp chui vào trong hom, nhưng thấy bóng người, lại thụt trở vào. Người kia giơ ngón tay chỉ và nói:

- Thập thò, thập thò, không lo thì chết!

Ngốc ta thấy câu nói hay hay lại lẩm nhẩm học thuộc.

Bỏ người bắt chuột, chàng Ngốc lại tiếp tục cuộc hành trình. Qua một cánh đồng khác, anh nhìn thấy có hai người lực điền tát nước, đang ngồi nghỉ dưới gốc cây, hút thuốc. Người này bảo người kia:

- Thượng điền tích thủy, hạ điền khan.

Ngốc ta cho là câu nói hay, lại lẩm nhẩm học thuộc.

Bấy giờ trời đã trưa, anh lại đi thêm một đoạn đường nữa. Trước mặt anh là dòng sông nước chảy xiết. Giữa sông, anh nhìn thấy có một cái bè gỗ đang xuôi dòng. Một ông lão mà anh gặp đứng ở trên đồi nhìn xuống cái bè, rồi bỗng chốc thốt lên một câu:

- Đại mộc lưu giang bất đắc hồi cố (Cây gỗ lớn trôi sông không thể quay lại).

Ngốc ta cho là câu nói hay quá, lại lẩm nhẩm học thuộc.

Buổi chiều, trên đường về, anh đi qua một hàng cơm. Có hai người từ trong cửa hàng bước ra, mặt đỏ gay đang chuyện trò với nhau rôm rả. Sau đó một lát, họ từ giã nhau, người này nói với người kia:

- Thôi, cơm no rượu say, tôi xin vô phép, mai ta lên quan sớm.

Ngốc ta lại học thuộc lòng câu này. Cho như thế là đã đủ, và đi bộ suốt ngày đã mệt, bụng lại đói, chàng Ngốc bèn trở về nhà thổi cơm ăn, rồi lên giường nằm nhẩm lại những câu vừa học. Đoạn ngủ quên lúc nào không biết.

Ngày hôm sau, chàng Ngốc ăn mặc chỉnh tề đi sang nhà bố mẹ vợ. Khi đến nơi đã thấy khách khứa tấp nập, cỗ bàn bày la liệt, hai họ đang chia nhau ngồi vào tiệc. Ngốc ta chẳng nói chẳng rằng bước vào cổng. Một người nhà chạy vào loan báo cho bố mẹ vợ Ngốc và chàng rể mới biết là chàng rể cũ tự nhiên không mời mà đến. Mọi người cười ồ tỏ ý khinh thường, nhưng cũng bảo người nhà ra mời Ngốc vào xem hắn ta định làm gì cho biết. Họ ngạc nhiên thấy Ngốc ung dung ngồi phịch xuống một đám cỏ trước sân, vừa ngồi vừa nói câu nói thứ nhất học được ngày hôm qua:

- Thênh thênh ngồi đám cỏ xanh hơn ngồi chiếu hoa.

Cho rằng lời nói đó có ngụ ý thách thức, nhiều người từ chỗ coi thường Ngốc chuyển sang lo lắng. Họ bèn đứng lố nhố ở cửa nhìn ra để dò thái độ. Ngốc đang ngồi, nhìn thấy họ, sực nhớ tới câu thứ hai đã học được, liền chỉ ngón tay vào nhà mà nói:

- Thập thò, thập thò, không lo thì chết!

Từ lo lắng, mọi người chuyển sang sợ sệt khi cảm thấy trong câu nói thứ hai của Ngốc không phải chỉ là sự thách thức mà còn có ý đe dọa. Thầy khóa hết đứng lại ngồi, rấm rứt như sắp có tai vạ. Hắn bảo bố vợ:

- Thằng này không phải ngốc nghếch như bố tưởng. Con cho rằng nó đang có âm mưu gì đây.

Nhưng người bố vợ thì vẫn coi thường Ngốc, đáp:

- Con đừng lo. Nó ù lì như một hòn đá. Bố cam đoan với con rằng nó chẳng có phá đám gì đâu!

Tuy nhiên, ông cũng ra lệnh cho mời chàng Ngốc vào nhà, nhưng chỉ đưa anh vào ngồi ở những mâm phía dưới dành cho kẻ hầu người hạ. Đó là hạng cỗ xoàng đã không có nem, mọc, giò, chả, lại cũng không có rượu. Họ thấy Ngốc ta vui vẻ bước vào ngồi lên chiếu. Và sẵn đói bụng, anh cầm đũa bát ăn rất ngon lành. Bố vợ bảo nhỏ chàng rể mới:

- Con thấy không. Thậm chí nó cũng không biết nhục. Bố nói có sai đâu mà.

Nhưng đang ăn, Ngốc ta cũng không quên câu nói thứ ba đã học được, nên anh ngừng lại, mỉm cười nói:

- Thượng điền tích thủy, hạ điền khan...

Nghe câu đòi rượu uống một cách rất văn hoa, thầy khóa sợ xanh cả mắt. Hắn bụng bảo dạ: "Nó nói được những câu như thế thì nhất định nó không chịu để mất vợ đâu, chỉ tại lão già khuyên dỗ, một hai nói nó chẳng biết gì. Thực ra nó đâu có ngốc như người ta tưởng. Việc này rồi sẽ lôi thôi to. Cái bằng khóa sinh không khéo bị lột mất, vì ta đã phạm đến danh giáo."

Nghĩ vậy, hắn biết là dại, liền hầm hầm làm mặt giận, bỏ ra về. Thấy chàng rể mới toan bỏ dở cuộc, bố vợ chạy ra cố sức níu hắn lại, bảo:

- Con cứ nghe bố ngồi lại mà dự cho xong đám cưới. Nó là thằng Ngốc, nó nói gì thì nó cũng không thể làm được gì sất.

Những người khác cũng chạy ra giữ thầy khóa ở lại. Trong khi kẻ lôi người kéo ngoài sân thì ở trong nhà người ta bưng rượu đến cho Ngốc. Cầm chén rượu, Ngốc ta sực nhớ tới câu thứ tư, anh nói ngay:

- Đại mộc lưu giang bất đắc hồ cố!

Thầy khóa đang chần chừ, nửa muốn về nửa muốn ở lại, chợt khi nghe câu nói ấy, thầy liền bước thẳng ra cổng không ngoái cổ lại, vừa đi vừa lẩm bẩm: "Nó "chửi chữ" mình đấy! Thế mà ông lão cứ một hai bảo nó ngốc đặc." Thấy Ngốc ăn nói khôn ngoan khác trước, người bố vợ lúc này mới chột dạ, sai người ra tiếp Ngốc tử tế. Sau khi uống mấy chén rượu mặt đã đỏ gay, chàng Ngốc đặt đũa đứng dậy ra về. Đến sân, anh còn ngoảnh lại nói nốt câu nói cuối cùng:

- Thôi, cơm no rượu say, tôi xin vô phép. Mai ta lên quan sớm!

Cả nhà nghe câu nói dõng dạc bao nhiêu hồn vía đều lên mây. "Thằng này nó dọa đi kiện đây! Chắc đã có đứa nào làm thầy cho nó. Đành phải bảo con gái trở về với nó, không thì oan gia." Tuy nghĩ vậy, bố vợ Ngốc vẫn chưa tin là Ngốc đã có thể biết đường kiện cáo, bèn cho tên người nhà là Kềnh chạy sang nhà Ngốc rình xem Ngốc làm gì để biết mà lo liệu.

Chàng Ngốc từ nhà bố mẹ vợ trở về đánh một giấc ngủ say. Khi tỉnh dậy, thấy trong người ngứa ngáy khó chịu, liền cởi áo xoay trần bắt rận. Giữa lúc đó Kềnh đã lén tới trèo lên một cây ổi ở góc vườn, nhìn vào cửa sổ để nghe ngóng. Hắn chỉ thấy Ngốc quay lưng về phía mình, người đang cúi xuống trước một vật gì trăng trắng. Kềnh bụng bảo dạ: "Có lẽ hắn đang viết đơn kiện". Trong lòng hồi hộp, Kềnh nín thở lắng tai nghe. Lúc này, Ngốc ta bắt được hai con rận lớn, bèn reo lên:

- A! Thằng Đực và con Cái! Phải giết (Tiếng "giết", có một số địa phương phát âm nghe dễ lẫn với tiếng "viết") chúng mày mới được!

Kềnh giật thót mình. Chưa bao giờ hắn lo sợ đến thế. Vì Đực và Cái chính là tên vợ chồng lão chủ nhà hắn. Hắn nói thầm: "Như vậy là hắn đã viết tên ông bà chủ mình vào đơn".

Kế đó, Kềnh lại nghe tiếng Ngốc nói:

- Lại thằng Béo, giết.

Béo là tên thầy khóa. Kềnh vẫn cố lắng tai nghe. Tiếng của Ngốc lại vọng ra:

- Lại con Lớn, giết.

Lớn là tên vợ Ngốc. Kềnh vẫn lắng tai. Lại có tiếng của Ngốc.

- À, thằng Kềnh! Giết, giết.

Kềnh sửng sốt: "Không ngờ hắn viết cả tên mình vào đơn. Thật là tai hại." Bèn tụt xuống đất rồi chạy vào nhà van lạy, nước mắt giàn giụa:

- Thưa ông, ông tha cho con. Việc gả bán là ở ông bà chủ của con và thầy khóa cả. Phận con là đầy tớ, có biết gì đâu. Xin ông sinh phúc tha cho, đừng viết tên con vào đơn!

Ngốc nói:

- Vậy thì mày hãy về bảo với ông bà phải trả vợ cho tao.

Nghe nói, Kềnh ba chân bốn cẳng chạy về. Đến nhà, hắn vừa thở hổn hển vừa kể lại mọi việc. Mẹ vợ Ngốc bảo chồng:

- Thôi ông ạ! Vô phúc đáo tụng đình! Bảo con chịu khó trở về với nó đi thôi. Trả lễ cho thầy khóa! Đừng để của trong nhà tự dưng vô cớ đội nón ra đi!

Không dám ngủ ngày

Một anh tính sợ vợ lại có tật hay ngủ ngày. Một hôm anh ta ngủ dậy, vợ thấy mặt mày hí hửng mới hỏi:

Cười cái gì thế?

Chồng buột mồm:

À tôi chiêm bao lấy được vợ lẽ...

Anh chưa nói hết câu, đã bị vợ nổi cơn tam bành cho một trận, vừa đánh vừa mắng:

Muốn chiêm bao gì thì chiêm bao, nhưng chiêm bao như thế không được.

Lại còn đe thêm:

Bận sau mà còn chiêm bao nữa, thì bà còn đánh cho nhừ tử nghe không?

Chồng đau quá phải thề:

Từ rà tôi sẽ không dám chiêm bao như thế nữa!

Vợ vẫn chưa yên tâm:

Chưa lấy được gì chắc. Ngộ cứ chiêm bao mà không hí hửng thì ai biết đấy là đâu!

Chồng nghĩ không biết làm cách nào cho vợ tin đành bảo: Thôi thì tôi cam đoan không dám ngủ ngày nữa!

Khôn Ăn Cái Dại Ăn Nước

Một chị đi chợ về, khi tới bên sông, thì trời đã tối hẳn. Mùa đồng lạnh nên chủ đò nghỉ sớm, chị chàng loay hoay không biết tìm cách nào để sang được. Thật không may, lúc ấy xuất hiện một trang "quân tử" dí dao vào cổ đòi tiền và đòi cả chuyện "trăng hoa" nữa.

Thân gái, đêm vắng, biết trông cậy vào ai, chị đành hạ giọng van nài năn nỉ:

Thưa ông lớn, con đi chợ làm gì có tiền. Còn cái kia, con cũng rất muốn chiều ông nhưng giá mà ông tìm cách nào đó đưa con sang được bờ bên kia, rồi con chiều ông thì hay biết mấy.

Nghe mủi lòng, "quân tử" ra điều hảo hán:

Được rồi, mày ngồi trên vai tao, tao kiệu mày sang. Nhớ là không được chạy đấy nhé.

Sang đến bờ bên kia, nước sông mùa đông lạnh, làm cái "của quí" bị ngâm dưới nước lâu, sun lại, "quân tử" nhìn chị chàng chằm chặp mà bất lực.

Sao ông lớn đứng vậy? Nếu ông lớn chê con, tha cho con thì con đi về. Nói đoạn, chị bỏ đị để mặc gã đứng ngây người nhìn theo.

Đi một quãng xa, bấy giờ mới hết sợ, chị chàng tụt váy ngồi xuống tiểu tiện, để hở cả bộ mông trắng hếu. Từ xa gã "quân tử" nhìn thấy bộ mông ấy bỗng trong lòng sóng dậy, co cẳng chạy theo gọi:

Chờ tao với! Được rồi! Chờ tao với.

Chạy đến nơi thì chị ta đã đi xa rồi chỉ còn để lại một vũng nước lênh láng. Bực quá, gã "quân tử" dí cái "của quí" của mình xuống vũng nước ấy, miệng lẩm bẩm:

Khôn thì mày được ăn cái, dại phải ăn nước nghe chưa.

Khóc cái tuổi

Anh lái buôn nọ, được buổi vợ bệnh, ghé nơi lầu xanh kia đĩ bợm, anh ta kết với một cô. Cô ấy nói mới có 19 tuổi. Vài năm sau, anh ta buôn bán thua lỗ quay lại và gặp chính cô ấy. Cô gái đã quên anh chàng. Anh hỏi tuổi thì cô ta nói mới có 16.

Anh bèn bưng mặt, bật khóc ầm ĩ. Hỏi làm sao thì anh nói:

Cái tuổi của em cũng như tiền vốn của tôi. Vốn tôi buôn bán mỗi năm mỗi hao hụt, mà tuổi của em cũng sụt mất đi như thế, mỗi ngày mỗi hao tôi nghĩ đến sao không động lòng mà không khóc.

Không còn ai

Một anh đi ăn cưới ở làng bên, cứ gục đầu gắp, không để ý đến ai cả.

Khi về chị vợ hỏi:

Hôm nay anh ngồi ăn với những ai?

Anh ta thản nhiên đáp:

Chẳng biết nữa! Khi tôi ngẩng đầu lên thì không còn ai cả.

Không cần học nữa

Một lão nhà giàu đã dốt lại hà tiện. Con đã lớn mà không cho đi học, sợ tốn tiền. Một ông khách thấy vậy, hỏi:

- Sao không cho thằng nhỏ đi học trường?

- Cho cháu đến trường, sợ học trò lớn bắt nạt.

- Thì rước thầy về nhà cho cháu học vậy!

- Nó chưa có trí, biết nó có học được hay không?

- Có khó gì, thầy sẽ tùy theo sức nó mà dạy. Nay dạy chữ nhất là một, một gạch, qua ngày mai, dạy nó chữ nhị là hai, hai gạch, qua bữa mốt, dạy nó chữ tam là ba, ba gạch, lần lần như vậy thì cháu phải biết chữ. Khách ra về, thằng con mới bảo cha:

- Thôi, cha đừng rước thầy về tốn kém. Mấy chữ ấy con không học cũng biết rồi… Con nghe qua là đã thuộc!

Người cha bảo nó viết chữ nhất, chữ nhị, chữ tam, nó viết được cả, ông ta khen con sáng dạ, không mời thầy về nữa. Một hôm, người cha bảo nó viết chữ vạn. Nó thủng thẳng ngồi viết, viết mãi đến chiều tối cũng chưa xong. Người cha mắng:

- Viết gì mà lâu thế? Nó thưa. – Chữ vạn dài lắm bố ạ! Con viết hơn nửa ngày mà được nửa chữ thôi!

Kiếm rể lười

Một ông cụ có một cô con gái rất đẹp. Trong làng có bao nhiêu chàng ngấp nghé muốn hỏi nhưng chẳng ai lấy được. Ấy là vì ông cụ ra một điều kiện kén rể rất dễ mà lại rất khó: Ai lười nhất thì ông sẽ gả con gái cho. Thành ra các chàng lười trong làng đều đến đi thi thố đủ các “ngón” lười ra, nhưng rốt cục chẳng anh nào chiếm kỷ lục về môn lười, thành ra cũng chẳng anh nào lấy nổi cô con gái nọ. Ông cụ rất phiền lòng, than cho con gái của mình phận mỏng không gặp được bậc “lười nhác”. Nhưng có một hôm, hai bố con đang ngồi ở thềm nhà thì thấy một chàng thanh niên quần áo xộc xệch đi giật lùi từ cổng vào. Thấy cái cung cách kỳ dị ấy, ông cụ phì cười và hỏi: “Ngoảnh mặt lại đây xem nào. Sao anh lại đi cái kiểu lạ lùng vậy”. Anh chàng thanh niên vẫn cứ quay lưng lại mà nói: “Để nếu cụ không đồng ý cho tôi lấy con gái cụ, thì tôi cứ thế này mà đi ra, khỏi phải mất công quay lại”.

Ông cụ thấy anh này quả thật là vô địch về lười bèn gả con cho anh ta.

Không phải nuôi chó

Có thằng kẻ trộm, một hôm, vào trình nhà thầy đồ. Hắn đang hì hục khoét vách đằng trước thì thầy đồ xem cổ văn vừa đến bài “Tiền Xích Bích phú” nhưng thầy lại đọc nhầm “Tiền diệc bích tặc” (nghĩa là phía trước cũng có trộm). Tên trộm nghe, tưởng thầy bảo đánh đuổi mình, vội co giò chạy tuốt. Nhưng chạy một quãng, chẳng thấy ai đuổi theo, hắn mới trở lại, vào khoét vách đằng sau. Lúc bấy giờ thầy lại đọc tới câu “Hậu diệc bích tặc” (phía sau cũng có trộm). Thằng kẻ trộm nghe sởn tóc gáy, đâm đầu chạy, vừa chạy vừa nghĩ thầm:

- Quái lạ thật. Cái ông thày này sao mà tinh thế! Ai có phúc đón được thầy về nhà dạy học thì chắc khỏi nuôi chó giữ nhà!

Khôn Lỏi

Anh bợm rượu được bạn mời đến ăn cơm khách. Chàng ta muốn được uống thật nhiều rượu, nhưng không tiện đòi chủ nhân, mới nghĩ ra một mẹo, gọi người hầu rượu đến bên, nói nhỏ:

- Anh bạn, giúp tôi một việc: tôi tửu lượng kém lắm, chỉ nhấp một chén là đã say. Vậy anh làm ơn khi tiếp cho tôi thì hãy rót chừng nữa chén thôi, mà chọn cái chén nào nhỏ nhỏ ấy. Đây, tôi xin biếu anh ít tiền.

Anh bợm rượu dúi vào tay người hầu bàn một tờ giấy bạc. Anh này sướng quá, cảm ơn rối rít rồi ra chỗ khuất xem thì hóa ra là một tờ bạc giả. Tức quá, suốt buổi anh ta nghĩ cách trả thù, bỗng nhớ ra lời dặn của kẻ kia, bụng bảo dạ: "Đã thế, ông cho mày thật say, chết giấc cho bõ tức".

Nghĩ vậy, vào bữa anh hầu cứ chăm chăm rót rượu cho anh bợm nhậu và mỗi lần rót thật đầy chén.

Thế là, anh chàng bợm nhậu nhờ cái khôn lõi của mình mà được một bữa thả cửa.

Không muốn giầu

Một cái hồn ở địa ngục, được đầu sinh lên dương thế. Vua Diêm Vương phán rằng:

Kiếp này cho ngươi làm người giàu.

Người kia liền tâu:

Tôi không muốn giàu làm gì, tôi chỉ xin suốt đời đủ ăn, đủ mặc, không phải lo lắng, không gặp hoạn nạn mà thôi

Vua Diêm vương liền phán:

Không được. Mi muốn giàu ức vạn bao nhiêu trẫm cũng cho. Chứ an nhàn hạnh phúc thứ mi chưa được.

Khóc Mẹ Chồng

Có một chị, mẹ chồng chết, khóc mãi đến nỗi khô cả cổ.

Đương khóc, trông lên mâm ngũ quả ở trên giường thờ, thấy có mấy quả quít, mới giơ tay với trộm lấy một quả. Chẳng may với hụt, quả quít rơi xuống đất. Chị ta lấy chân khều; càng khều, quả quít lại càng lăn xa mãi ra.

Cho nên mới khóc rằng:

"Ới mẹ ơi, là mẹ ơi! Từ giờ một ngày một xa, con biết làm sao cho được? Mẹ ơi là mẹ ơi!... "

Không Phải Thịt Lợn Sề

Ông hàng thịt làm thịt lợn sề bán. Nhà có đứa con tính hay bép xép, ông phải dặn nó trước:

- Mày đừng nói là thịt lợn sề đấy nhé!

Một lát có người đến mua thịt. Đứa con mau miệng nói trước:

- Đây không phải là thịt lợn sề đâu!

Người mua sinh nghi, xem kỹ đúng là thịt lợn sề không mua nữa. Ông hàng thịt tức quá mắng con:

- Ai bảo mày nói thế để người ta sinh nghi!

Một lát sau có một người đến mua thịt rồi hỏi:

- Sao bì nó dày thế này! Hay là thịt lợn sề?

Ông hàng thịt chưa kịp trả lời, thằng con đã hấp tấp bảo bố:

- Đấy nhé người ta bảo trước chứ không phải con đâu nhé!

Khen đồ cổ

Một anh chàng thật thà có ông bố vợ thích chơi đồ cổ. Chị vợ thường dặn chồng:

- Thầy thích chơi đồ cổ lắm, anh có sang bên ấy phải thấy gì cũng cứ khen là đồ cổ cho thầy vừa lòng.

Một hôm sang chơi, biết ông bố vợ mang bộ đồ trà ra, anh ta vội khen:

- Ái chà! Nhà bố có bộ chén cổ thật!

Thấy ông bố vợ khoái trá, anh chàng lại khen um lên:

- Cái ấm cũng cổ, cái khay cũng cổ, cổ tất!

Ông bố vợ khoái chí, vừa lúc ấy mẹ vợ đi ra, cái bụng chửa vượt mặt, thấy vậy anh chàng vội khen:

- Ái chà! Cái bụng của mẹ mới thật là cổ...hông phải con đâu nhé!

Lâu lắm mới thấy mặt

Một bà huyện có thói quen hay ngắm “cái ấy” của mình. Chín tháng mười ngày bụng có mang bà ta không được thấy nó lên đã quên đi.

Khi đã đẻ đái xong, một hôm ra đồng ngồi đại tiện bà ta chợt trông thấy nó, thú vị quá liền thốt lên:

- Ối chao ơi, lâu quá mới lại thấy mặt mày…

Vừa hay lúc đó có anh lý trưởng đi qua. Hắn tưởng bà huyện gọi mình liền lại gần gãi đầu gãi tai:

- Dạ quả tình lâu nay con bận nên hôm nay mới lại được hầu bà lớn ạ…

Lấy gì mà rặn

Một anh học trò gần ngày thi, lo lắng quá sức đến nỗi ăn không ngon, ngủ không yên. Vợ (ngày xưa học trò đều lớn tuổi) thấy chồng vậy nên nói đùa:

- Tôi coi bộ anh coi thi cũng khó bằng tôi lo đẻ.

Anh học trò bực mình gắt:

- Đẻ đái của bà sao khó bằng thi được.

Vợ anh học trò không chịu, hỏi vặn lại:

- Biết đẻ là làm sao không mà bảo dễ.

Anh học trò nói tỉnh khô:

- Thứ đàn bà có sẵn con trong bụng, nín hơi rặn thét nó ra, cho nên đẻ không có gì khó hết. Thứ như tụi học trò tui đây, gần ngày thi mà bụng trống chữ không, bà nghĩ coi lấy gì mà rặn cho ra, vậy có phải thi khó hơn không?

Lợn cưới, áo mới

Có anh tính hay khoe của. Một hôm, may được cái áo mới, liền đem ra mặc, rồi đứng hóng ở cửa, đợi có ai đi qua người ta khen. Đứng mãi từ sáng đến chiều chả thấy ai hỏi cả, anh ta tức lắm.

Đang tức tối, chợt thấy một anh, tính cũng hay khoe, tất tưởi chạy đến hỏi to:

- Bác có thấy con lợn cưới của tôi chạy qua đây không?

Anh kia liền giơ ngay vạt áo ra, bảo:

- Từ lúc tôi mặc cái áo mới này, tôi chẳng thấy con lợn nào chạy qua đây cả!

Lạy cụ đề ạ

Có một thằng bé ngu tối quá. Mẹ nó đem gửi ở nhà ông thầy cho nó học. Thầy dạy nó câu gì, nó cũng không nhớ, bảo nó cái gì, nó cũng đều quên. Dạy mãi, mới biết được: cái ống nhổ, cái hoả lò, và cái cấp thiêu (ấm con đun nước) còn ngoài ra chẳng biết một tí gì nữa.

Một hôm, có ông Ðề là bạn của ông thầy dạy học, đến chơi nó cũng không chào. Ông thầy mới mắng:

- Cụ Ðề là bạn tao, thì cũng như tao. Sao cụ ấy đến chơi mà mầy không chào? Thế là vô phép. Hễ bận sau mầy thấy cụ ấy thì mầy phải chắp tay lại mà chào: Lạy cụ Ðề ạ! Nhớ chưa?

Thằng ấy xin vâng. Từ ngày ấy, hễ thấy ông Ðề đến, thì nó chắp hai tay lại, chào: "Lạy cụ Ðề ạ!". Bận nào cũng thế. Một hôm nó về chơi nhà. Mẹ nó muốn thử xem con học hành tấn tới thế nào, mới đi lấy cái điếu đem ra hỏi con rằng:

- Cái này là cái gì?

Thằng bé nói:

- Cái ống nhổ!

Mẹ nó chán quá, lại lấy cái ấm bình tích, hỏi nó:

- Cái này là cái gì?

Nó trả lời:

- Cái hoả lò!

Giận lắm, lấy cái cơi trầu, hỏi nó:

- Cái này là cái gì?

Nó trả lời:

- Cái cấp thiêu.

Mẹ nó điên ruột, tốc ngược váy lên, hỏi gắt rằng:

- Thế thì cái này là cái gì?

Thằng bé vội vàng chắp hai tay lại, lễ phép:

- Lạy cụ Ðề ạ!

Lá húng, lá húng

Một hôm có một ông sư vào chơi một nhà giàu trong làng. Mấy con chó trong nhà chạy ra sủa ầm ĩ.

Nhà sư giả không biết, hỏi nhà chủ:

- Nhà ông nuôi giống chim gì mà hót hay quá!

Nhà chủ tưởng nhà sư xưa nay chưa từng biết con chó là gì thật, cũng nói chiều:

- Bạch người, giống chim ấy ở đây nhiều lắm, chúng tôi để khách đến chơi, nó hót cho vui nhà.

Nhà sư ngồi một lúc lâu rồi nói với nhà chủ rằng:

- Chúng tôi ở trên chùa am thanh cảnh vắng, xưa nay chưa có giống chim nào giống chim của nhà ông. Dám xin ông mở lòng từ thiện cúng nhà chùa một con. Chúng tôi đem về để nó hót cho vui chùa thì thật là quý hóa lắm.

Ông chủ nghĩ bụng, một con chó cũng chẳng đáng bao nhiêu, không lẽ từ chối, mới sai đầy tớ buộc con chó dắt theo nhà sư. Đi được một lúc nhà sư bảo anh đầy tớ rằng:

- Thôi anh về. Anh đưa con chim ấy đây, tôi dắt nó cũng được rồi.

Con chó thấy người lạ, nó không chịu đi cứ co dây giằng lại. Nhà sư cố kéo dây đi, vừa đỏ mặt tía tai, vừa mắng dồn con chó rằng:

- Có đi không thì... lá húng, lá húng!

Lưu thầy ở lại

Có một ông thầy đồ ngồi dạy học ở nhà người ta. Một hôm thấy nhà có giỗ, nấu chè. Thầy đồ ăn vụng ngay mấy bát, nhà chủ biết, nhưng mà lại nể, không dám nói gì, sợ thầy thẹn mà đi mất.

Đến đêm thầy đồ đau bụng quá, mót đi ra ngoài. Song cửa nhà người ta chận kỹ, không làm sao mở được. Vả lại, có mấy con chó dữ lắm, cho nên thầy cũng sợ mà không dám ra. Túng thế lắm phải đánh liều mở tráp tương vào đấy, đợi đến sáng sẽ đem vất tráp đi vậy. Sáng hôm sau, mờ mờ đất, thầy đồ cắp tráp đi, định đem ra ngoài ao xa xa mà quẳng đi cho mất tích. Chẳng ngờ nhà chủ cũng dậy sớm, thấy thầy đồ mang tráp đi, thì lại tưởng rằng vì tích thầy ăn vụng chè hôm qua, hoặc nhà có ai nói năng gì chăng, cho nên thầy thẹn, thầy không ở nữa mà bỏ đi.

Bởi thế, mới chạy ra, cố ý để lưu thầy ở lại. Ra đến cổng, gặp thầy, mới hỏi rằng:

- Chứ thầy đi đâu sớm thế?

- Tôi đi đường một nhát, xin về ngay.

- Thầy có đi thì thầy để tráp lại.

- Ấy không, tôi phải mang cả tráp đi, có chút việc cần.

- Không được. Thầy đến đây dạy học có một cái tráp, mà bây giờ thầy đem cả đi, thì tôi không nghe.

Nói rồi, mới lại dằng tráp thầy đồ lại. Thầy đồ cố giữ riết, không buông. Hai bên dằng co nhau, thế nào buột tay rơi ngay cái tráp xuống đất, vung tóe cả cứt ra.

Thầy đồ đâm đầu chạy mất. Từ đấy, bán sới, không dám bén mảng đến gần phương ấy nữa.

Lễ tết thầy

Nhằm tết Đoan Ngọ, là ngày mồng năm, hết thảy học trò kẻ thì đem cái này, người đem cái nọ lễ tết thầy. Có học trò kia không lễ thầy chi hết. Ông thầy hỏi, cậu học trò mới lật đật chạy về nói với cha. Người cha dặn:

- Như thầy có hỏi nữa thì nói cha con mắc nhiều việc nên quên. Sau không dám vậy nữa.

Cậu học trò lên trường nói y lời cha dặn. Ông thầy nghe lặng thinh hồi lâu, rồi kêu cậu học trò lại:

- Xưa nay con học cũng khá, vậy thầy ra cho con một câu đối, đối được thầy thưởng, bằng dở thầy phạt. Câu đối như vầy:

- Hớn trào tam kiệt: Trương Lương, Hàn Tín, Uất Trì Cung (có nghĩa là đời nhà Hớn có ba người hào kiệt: Trương Lương, Hàn Tín, Uất Trì Cung).

Cậu học trò đối không đặng, về nhà đọc cho cha nghe. Cha nó cười nói rằng:

- Thầy như vầy thì lễ tết uổng lắm. Thầy con lộn rồi. Con lên thưa lại với thầy rằng Uất Trì Cung là tôi nhà Đường chớ có phải là tôi nhà Hớn đâu!

Cậu học trò lên trường thưa với thầy đúng như lời cha nó. Thầy nổi giận, la lớn:

- Đó, chuyện cách đây hơn mấy ngàn năm mà cha mày còn nhớ. Sao lễ tết thầy mồng năm, mỗi năm mới có, thì cha mày lại quên?

Làm Biếng Hai Kiếp

Xưa có một thằng làm biếng, thiên hạ không ai bằng.

Suốt ngày nó chỉ nằm dài, không làm một việc gì cả.

Cùng bất đắc dĩ lắm; phải đi đâu, thì nó cứ đi giật lùi, để lúc về, khỏi phải quay đầu trở lại. Ngủ, thì phải người khiêng lên giừơng. Ăn, thì phải người và; mà mỗi bữa, chỉ ăn độ vài miếng thôi, sợ ăn nhiều lại phải nhai nhiều.

Đến khi nó chết, xuống dưới Âm phủ, vua Diêm vương bắt đầu thai làm kiếp mèo.

Nó tâu rằng:

- Muôn tâu Bệ hạ, xin cho tôi làm mèo đen, mà có đốm trắng ở mồm.

Vua Diêm vương hỏi làm sao. Nó tâu rằng:

- Như thế thì tối đến, chuột không trông thấy tôi; chỉ thấy đốm trắng, tưởng là cơm, lại ăn, tôi chỉ phải há mồm cắn mà thôi, khỏi phải đi rình bắt nữa!

Lười đâu mà lười thế

Một thằng lười, lười quá, không muốn làm gì cả cứ suốt ngày nằm ngửa dưới gốc cây sung, há mồm chờ sung rụng vào. Nhưng đợi mãi, chẳng quả nào rơi trúng vào mồm cho. Chợt có người đi qua, nó liền gọi lại, nhờ nhặt sung bỏ vào mồm hộ. Không may, gặp một thằng cũng lười, nó lấy hai ngón chân quặp lấy quả sung bỏ vào mồm cho thằng kia.

Thằng kia gắt lên:

- Khốn nạn, lười đâu mà lười thế!

Lại nói đấy nhé!

Hai anh kia, chơi với nhau rất thân. Nhưng hay bắt bẻ nhau. Anh nọ bẻ anh kia:

- Sao ai nói câu gì anh cũng bảo: “Có nhẽ đâu thế?!”.

Hai anh cười xòa rồi bảo với nhau:

- Từ rày hai chúng ta phải chừa câu ấy đi. Nếu ai còn nói thì phải phạt 2 quan tiền và 2 đấu gạo.

- Đêm qua, nhà tôi mất trộm...

Anh nọ hỏi:

- Mất những gì?

Anh kia giả nhời:

- Mất cái giếng ở đằng sau vườn.

Anh nọ gân cổ:

- Có nhẽ đâu thế?!

Anh kia cười ồ:

- Ấy nhé! Lại nói đấy nhé. Mai tôi sang nhà lấy tiền, lấy gạo đấy!

Anh nọ về nhà, thuật chuyện cho vợ nghe và có vẻ tức giận. Vợ bảo:

- Không lo, mai cứ giả cách chết, lấy giấy phủ mặt lại, hễ anh ấy sang đã có tôi đối đáp. Hôm sau, anh kia sang, vừa bước vào cửa đã nghe thấy tiếng khóc, lúc vào giữa nhà đã thấy bạn nằm sóng sượt trên giường. Vợ anh nọ đang rũ rượi ngồi bên, giọt ngắn giọt dài. Anh kia liền hỏi dồn:

- Bác giai làm sao thế? Bác làm sao thế? Vợ anh nọ vừa khóc vừa nói:

- Nhà tôi chết rồi còn đâu! Hôm qua không biết đi đâu về, vừa bước vào đến giữa sân đã bị con vịt đá cho một cái chết tươi. Anh kia giậm chân bảo:

- Có nhẽ đâu thế?! Anh nọ vội nhổm ngay dậy: “Ấy nhé! Lại nói đấy nhé. Còn đòi lấy gạo, lấy tiền nữa thôi?”.

Lễ tiễn

Một anh thong manh, đi làm rể. Ngày mồng bốn nhà vợ lễ tiễn gia tiên. Anh ta vào lễ, lễ thế nào lại quay lưng vào bàn thờ mà lễ ra ngoài sân. Bố vợ trông mới bảo:

Sao con lại lễ ngược thế?

Anh rể vội vàng chống chế:

Thưa thầy, con lễ tiễn các ngài về đấy ạ!

Làm khổ lây ông ra

Một người giàu có, vừa buôn bán, vừa cho vay nên bận rộn, lo lắng suốt ngày.

Một hôm ngồi chơi với bạn mới than rằng:

Nhiều của cũng chẳng làm gì! Của càng nhiều thì càng khổ lắm mà thôi. Người bạn mới bảo:

Tôi chỉ thấy thiên hạ mong có của, có ít thì mong được nhiều, có nhiều lại mong nhiều hơn chứ chưa thấy ai phàn nàn như ông bao giờ. Hay ông muốn nhẹ thân thì bớt của cho tôi để tôi chịu đỡ cho ông bớt phần khổ.

Người nhà giàu vội vàng từ chối rằng:

Ấy chết! Tôi đâu dám thế! tôi có của đã lấy làm khổ, đau nỡ chia cho ông để làm khổ lây ông ra?

Lấy Giống Râu

Có một anh thích râu ba chòm quá, mà mình thì ở cằm, ở mép, không thấy mọc một cái râu nào; trong bụng thường phàn nàn rằng: “Thôi, số mình chẳng được, thì cố làm thế nào cho con về sau có vậy?”

Một hôm, ra đường gặp một người râu ba chòm. Anh ta nhất định đón ngay về nhà để lấy giống; làm cơm thết đãi, rồi nói thực tình rằng:

- Tôi chỉ sở nguyện được một bộ râu như của ông, mà không làm sao được. Đành để cho con vậy. Xin ông giúp tôi việc ấy. Không bao giờ dám quên ơn. Tức thì bảo vợ vào trong buồng quạt màn trải chiếu, sắp chăn gối, mời người ấy vào.

Người ấy lấy làm lạ, ngần ngừ; anh ta cầm tay lôi bừa vào bắt phải... cấy cho một ít giống râu ba chòm. Người có râu, thế bất đắc dĩ, phải nể mà vào... cầy. Thoạt tiên, thấy reo lên: “Này một chòm!” rồi sau: “Này hai chòm!, Này ba chòm!” sau nữa làm luôn; “Này bốn chòm! năm chòm! sáu chòm! bảy chòm! tám chòm!”

Anh nọ đứng ngoài nghe thấy, vội vàng chạy vào nói rằng:

- Ấy chết! ông làm vừa chứ, kẻo cháu về sau thành râu quai nón mất.

Làm ma mẹ

Bọn chức sắc, hương lý trong làng lúc nào cũng nghĩ đến rượu thịt. Thấy bà mẹ Xiển vừa mới mất, chúng bắt phải làm ma, mời "làng" đến ăn uống.

Nhà Xiển nghèo lắm, đến khoai sắn còn không có ăn thì lấy gì làm ma, nhưng không làm chúng sẽ đuổi đi khỏi làng. Nghĩ được một mẹo, Xiển bèn đi nói khéo với những tên chóp bu:

- Chả nói các cụ cũng thừa biết, nhà túng quá, xin các cụ rộng lượng để được chôn cất ngày hôm nay cho mồ yên mả đẹp; còn việc ma chay, xin các cụ cho khất đến tuần mồng một sắp tới, vì còn phải vay mượn bà con xa gần, không gì cũng phải kiếm con lợn dăm chục cân, mươi đấu gạo xôi...

Thấy nhà Xiển nghèo túng thật, các "cụ" đành cho khất vậy.

Tuần mồng một tới, Xiển mua chịu được một con lợn thật to, thật béo, nhà chủ giao hẹn ba hôm sau phải trả đủ tiền. Xiển làm thịt ngay, rồi cất thịt vào trong buồng. Xiển nhờ người mời "làng" đúng chiều hôm ấy tới uống rượu. Khi "làng" đã tề tựu đông đủ, Xiển mới đem ít mỡ bỏ vào xanh với mười củ hành, rán lên. Mùi mỡ bay ra thơm phức khiến "làng" đang ngồi la liệt trong cái rạp dựng ở ngoài sân, cứ nuốt nước miếng ừng ực. Xiển bưng xanh mỡ cất đi, rồi lừa lúc không ai để ý, châm một mồi lửa lên mái bếp.

"Làng" đang chờ cỗ bưng ra, sốt cả ruột, bỗng nghe tiếng hô hoán nhìn ra thì thấy cái bếp đang bốc cháy. "Làng" hoảng quá, xôn xao ùn ra khỏi rạp. hầu hết những người đi đám đều quần trắng áo dài chỉnh tề, không dám xông vào chữa cháy. Bà con xóm giềng kẻ xách thùng, người vác câu liêm, chạy đến, thì cái bếp đã thành một đống lửa. Xiển mặt mũi, quần áo như ma lem, kêu khóc thảm thiết:

- Ối trời đất ôi là trời đất! Ối cha mẹ ơi là cha mẹ ôi! Ối làng nước ôi là làng nước ôi! Cháy mất hết cả bếp nước, cả cỗ bàn rồi, còn lấy gì mà làm ma làm chay nữa... i hi hi!

"Làng" tưởng cỗ bàn cháy thật, còn xơ múi gì nữa, không ai bảo ai, kẻ trước người sau, ra về cả.

Gà gáy đêm ấy, Xiển gánh thịt lợn đi chợ xa bán. Chiều hôm sau, Xiển mang tiền về trang trải xong nợ, còn thừa một ít, mua ngay mấy cây tre làm lại cái bếp.

Mời bác xơi ngọc hành

Anh chàng nọ đã dốt lại thích nói chữ, học đòi làm sang. Cái gì của nhà mình cũng được anh ta ghép thêm một chữ ngọc ở trước, như ngọc ngà, ngọc cửa, ngọc áo, ngọc quần... Một hôm có người bạn ở xa đến chơi, anh ta giữ lại ăn cơm. Cả bữa anh chỉ luôn miệng mời xơi ngọc đậu, ngọc canh, lúc thì mời xơi ngọc cà, ngọc mắm...

Đến khi người nhà bưng ra một bát thịt nấu với hành, anh ta vợi đỡ lấy mời bạn:

Mời bác món ngọc thịt, ngọc hành ạ!

Một Mất Mười Ngờ

Có một chị hay ăn vụng. Thường thường hễ chồng đi câu được tôm về, có bao nhiêu con lớn thì chị ta trọn lấy cả, giấu để một chỗ, đợi lúc nào chồng đi vắng, ở nhà đem vào bếp nướng ăn.

Một hôm, chồng rình biết ý thế, mới lấy một cái que cứng, vót nhọn đầu, rồi lên nằm ở trên gác bếp.

Lúc chị kia đi đâu về, không thấy chồng ở nhà, tưởng đi vắng, mới lấy tôm đem vào bếp ngồi nướng. Chăm chăm chúi chúi nướng cho mau; cho nên mặc váy, ngồi xổm, để cả ra, mà cũng không biết. Nướng được con nào, bỏ vào một cái rổ, để bên cạnh mình, đợi xong cả thì lẩm một thể.

Nào ngờ anh chồng nằm ở trên kia, hễ nướng được con nào thì anh ta lại xiên mất con ấy. Đến lúc nướng xong, chị ta ngoảnh lại, thấy mất sạch cả tôm. Nhìn trước nhìn sau, chẳng thấy ai, mà dòm xuống chỉ thì thấy cái kia; giận lắm, phát nó một thôi một hồi, mà bảo rằng:

- Chỉ có bà với mày ở đây thôi, mà đi đâu mất cả tôm? Còn có ai vào đây nữa? Chẳng phải mầy ăn thì ai vào ăn hử?

Phát mãi, vãi cả đái ra.

Lại mắng rằng:

- Ứ, ừ! oan lắm đấy ư mà còn khóc!

Mẹ chồng nàng dâu cùng ăn vụng chè

Bà mẹ buổi trưa nấu một nồi chè đợi mãi không thấy cả nhà về, mới bưng một bát đến sau bịch thóc ngồi ăn kẻo con dâu trông thấy.

Nàng dâu vắng mẹ chồng, trông thấy nòi chè cũng thèm, mới múc một bát định tìm chỗ ngồi ăn. Trong nhà chỉ có chỗ bịch thóc là kín; nàng dâu bưng chè đến đó, không ngờ lại gặp mẹ chồng đang ăn. Mẹ chồng ngượng, mắng phủ đầu:

Con ranh, bưng chè đi đâu! Ăn vụng phỏng?

Nàng dâu nhanh trí đáp:

con tưởng mẹ ăn đã gần hết, con múc thêm bát đem mẹ xơi.

Mạt cưa và mướp đắng

Có một thằng kẻ trộm rất khôn ngoan, nó núp dưới gầm giường của một ông nghiện cũng không phải tay vừa.

Con ông nghiện có một quả cam đang chơi thì bị lăn xuống đất. Thằng bé cứ bắt bố soi đèn tìm cam cho được và khóc om lên. Kéo xong điếu thứ nhất, hớp xong ngụm nước, thở khà một hơi khoan khoái, ông nghiện thong thả định soi tìm cam. Trong lúc hai chân quơ tìm guốc thì đụng phải vật gì trơn trơn dưới chân, ông biết ngay là có sự lạ, cúi xuống nhặt quả cam trên guốc và tủm tỉm cười, lại lên nằm bàn đèn hút vài điếu nữa, rồi cất giọng khà khà:

- Chỗ anh em mình cả, người bà con sao kín tiếng thế, rảnh lên đây xơi vài điếu cho vui!

Dứt lời, bỗng thấy lù lù dưới gầm giường chui ra một kẻ trộm. Thằng trộm đó phục xuống lạy ông nghiện sì sà sì sụp xin tha tội cho, và phục ông là thần đoán biết được ở dưới gầm giường có trộm rình! Ông nghiện kéo thằng kẻ trộm nằm nghiêng một bên rồi nói:

- Tôi thấy một sự vô lý là cam thì tròn, khi rơi xuống đất tất phải lăn xa thời mới đứng được, chứ đâu có rơi xuống giữa cái guốc chênh vênh như thế mà đậu lại được!

Miếng Cọp Vồ

Một anh bị vợ đánh, sang nhà bạn than phiền về chuyện vợ ức hiếp. Người bạn nói:

- Anh xoàng quá! Sao không giở miếng cọp vồ ra mà cự lại?

Người vợ ở trong nhà nghe tiếng nói, bước ra quát:

- À! Anh bảo giở miếng cọp vồ, thế anh giở ra tôi xem nào!

Anh nọ run lên nhìn vợ lắp bắp nói:

- Ấy tôi bảo anh bạn thôi, chứ như mình cầm tướng tinh ông Võ Tòng (nhân vật trong truyện Thủy Hử, đánh chết cọp) rồi, tôi còn giở miếng cọp vồ ra làm sao được.

Mời ngài ra trước

Người đàn bà nọ lấy chồng năm hai mươi tuổi thì có chửa. Không hiểu tại sao đủ chín tháng mười ngày vẫn chưa thấy đẻ. Rồi sau đó, năm tháng lần lượt trôi qua mãi mãi cũng không đẻ đái gì. Trước còn sợ, tưởng là qủy thai, nhưng sau thấy không việc gì nên cũng quên đi:

Cho đến khi người ấy già lão, bụng vẫn chửa mà không đẻ. Năm tám mươi tuổi bà lão chết.

Khi người nhà vào khâm liệm thì thấy ở cửa mình bà già có tiếng hai người nói vọng ra:

- Xin mời ngài ra trước.

- Không, mời ngài ra trước cho.

Quanh đi quẩn lại vẫn là tiếng của hai người mời nhau ra trước. Thì ra hai ông ở trong bụng mẹ, vì lễ phép quá nên cứ nhường nhau không ai chịu ra trước cả, nên mãi 60 năm bà già vẫn không đẻ được.

May không đi giày

Có ông tính hà tiện, một hôm đi chân không ra chợ.

Giữa đường vấp phải hòn đá, ngón chân chày máu ròng ròng, thế mà ông ta không phàn nàn gì, lại còn nói: May cho mình thật!

Có người qua đường lấy làm lạ, hỏi:

- Ông vấp toạc chân, máu chảy như thế, mà còn bảo may là thế nào?

- Anh không rõ. May là vì tôi không có giầy! Chớ mà đi giầy thì rách mất mũi giầy rồi còn gì!

Mất Trộm Bò

Một người vừa mới tậu được con bò. Tối đi ngủ, anh ta đóng chuồng cẩn thận, còn đặt cả cái chõng ngay giữa lối ra vào mà nằm ngủ. Ấy thế mà, ban đêm, kẻ trộm vẫn vào dắt mất bò của anh ta.

Xót ruột, anh ta trình quan:

- Bẩm quan, chắc là chúng nó dắt bò chui qua chõng con nằm mà đi ra.

Quan nghe nói vô lý quá bật cười:

- Con bò chứ có phải con chó, con mèo đâu mà chui qua gầm chõng!

- Dạ bẩm quan, thế thì chúng dắt con bò của con đi lối nào ạ? Sáng dậy, cái chõng con nằm vẫn để y nguyên ở chỗ cũ chắn lối ra vào kia mà!

- Đồ ngốc! Mày ngủ say, chúng nó khiêng chõng mày nằm qua một bên, dắt bò ra rồi khiêng về chỗ cũ...

Người kia như vỡ lẽ, nói:

- À, thế ra quan thông đồng với bọn trộm nên mới tỏ tường được như thế chứ!

Mắt Tinh, Tai Tinh

Hai anh nói khoác gặp nhau, một anh nói:

-Mắt tớ tinh không ai bằng! Kìa! Một con kiến đang bò ở cành cây trên đỉnh núi phía trước mặt, tớ trông rõ mồn một cả từ sợi râu cho đến bước chân đi của nó.

Anh kia nói:

-Thế cũng chưa tinh bằng tớ, tớ nghe thấy sợi râu của nó ngoáy không khí kêu vù vù và chân nó bước kêu soạt soạt.

May Mà Ông Cầm Tinh Con Cầy

Một người ăn cỗ vừa nhanh, vừa tục, cứ gắp lấy gắp để, nhai nhồm nhoàm. Những người ngồi cùng mâm thấy thế hỏi:

- Ông tuổi gì?

Anh ta nói:

- Tôi tuổi tuất...nhưng đang ăn các anh hỏi tuổi làm gì?

Những người kia nói:

- Ồ để chúng tôi đề phòng.

Anh ta hỏi lại:

- Tại sao lại phải đề phòng?

Những người kia trả lời:

- May mà ông cầm tinh con cầy đấy. Chớ ông cầm tinh con hổ thì anh em chúng tôi phải chạy trước.

Mầm đá

Có thời gian, chúa Trịnh bỗng mắc một căn bệnh không chữa khỏi, đó là căn bệnh ăn không ngon. Tất nhiên chúa quanh năm sơn hào hải vị, món ngon vật lạ trong thiên hạ đều ê hề thứa mứa, vậy mà chúa vẫn không cảm thấy ngon miệng được. Một hôm, trạng Quỳnh vào hầu, chúa than thở;

- Độ rày miệng ta đắng lạ. Dù là của ngon vật lạ cũng thấy dửng dưng. Trạng có biết món nào ngon không thì nói cho ta hay?

Trạng nghe nói liền cười mỉm mà tâu ngay:

- Tâu chúa, xin hỏi chúa đã từng dùng món mầm đá chưa?

- Mầm đá? Chà, món đó thì chưa cả nghe đến. Chắc là vị ngon lắm?

- Muôn tâu, quả là có vậy. Thần vẫn dùng khi chán ăn. Ngon lắm ạ!

Chúa nghe vậy hớn hở:

- Vậy mà ta không biết sớm. Khanh về lo chuẩn bị đi. Ngay chiều nay ta sẽ thử món ăn này cho biết!

Mới xế chiều chúa ngự đến nhà Quỳnh thật. Lúc ấy Quỳnh mới sai người lập tức đi lấy mầm đá về ninh cho chúa dùng. Nồi được nấu ngay trước mặt chúa. Quỳnh bảo đốt lửa thật to cho nước sôi lên sùng sục và ngồi hầu chuyện chúa hết giờ này sang giờ khác. Gần tối, nồi hầm đá vẫn sôi chưa cạn, chúa chỉ uống nước trà suông, sót ruột mới hỏi:

- Mầm đá hầm đã lâu chắc là sắp chín?

Quỳnh thưa ngay:

- Muôn tâu, xin chúa đợi thêm lát nữa, chưa được ạ!

Chúa chờ nhưng đã đói lắm rồi, chốc chốc lại hỏi thăm. Trạng tâu:

- Món này chưa hầm chín thì lâu tiêu lắm. Xin chúa gắng chờ thêm!

Gần đến khuya, khi chúa đã chờ đợi đến đói rát ruột, Quỳnh mới thưa rằng:

- Thần e mầm đá vẫn chưa chín tới. Vậy xin chúa dùng tạm vài món dã vị của nhà thần, khi mầm đá chín, thần sẽ dâng lên ngay!

Nói xong sai người nhà bưng lên một mâm cơm trắng nóng với một lọ tương lớn, thật thơm. Chúa đang đói, ăn một hơi mấy chén thật ngon miệng. Trông thấy cái lọ, Quỳnh có viết hai chữ "Đại Phong" dán trên nắp, chúa thắc mắc.

- Đại Phong là món ngon gì mà ta chưa từng dùng?

- Muôn tâu, đó chỉ là món ăn thường ngày của một người dân thôi ạ!

- Nhưng đó là món gì?

- Bẩm là... Món tương ạ!

- À, tương, nhưng sao khanh lại đề là "Đại Phong"?

- Bẩm "đại" là lớn, "Phong" là gió, tức là gió lớn. Gió lớn thì đổ chùa, đổ chùa thì tượng lo, mà tượng lo tức là... Lọ tương ạ!

Chúa nghe Quỳnh giảng vòng vo vay cười vui vẻ rồi nói:

- Tương thì ta có ăn nhưng.... Lâu rồi. Mà vì lâu nên quên cả vị, không ngờ ăn lại thấy ngon miệng quá! Quỳnh tâu:

- Chúa nói quả không sai. Nhưng chúa ngon miệng là do chúa đã đói bụng. Khi lúc nào cũng no thì của dù ngon mấy cũng chán ăn ạ!

Chúa Trịnh hiểu ra, cười bảo:

- Vậy ta hiểu món mầm đá của khanh rồi. Chờ cho đói thì ăn ngon chớ đá thì hầm bao giờ cho chín được.

Mưu chồng mẹo vợ

Có một đôi vợ chồng nghèo, tằn tiện lắm mới nuôi được một con gà. Người vợ tính, khi nào có khách sẽ giết thịt. Nhưng anh chồng thì cứ nhăm nhe đòi thịt, chờ lâu quá mà chẳng có khách nào đến. Một buổi sáng, anh ra đứng ở ngã ba, thấy một ông già ăn mặc lịch sự đi tới, anh vội vã bước ra chào:

- Tôi mời ông vào nhà tôi xơi nước, rồi ăn thịt gà.

Ông già rất ngạc nhiên, chưa biết trả lời ra sao thì anh đã nắm tay:

- Ông đừng ngại, cứ theo tôi.

Ông già không biết làm thế nào, đành phải bước theo. Vào đến sân, anh chồng cất tiếng gọi:

- Bu nó ơi! Hôm nay nhà ta có khách!

Nói xong, anh bước ra sau bếp, lấy con dao mài sắc để cắt tiết gà. Trong lúc chồng đang mài dao sột soạt, chị vợ nói nhỏ với ông khách lạ:

- Ông ơi! Nhà cháu tính nết không được bình thường, anh ta đang lên cơn, có lẽ định mài dao giết ông đó.

Ông già nghe xong, mặt tái nhợt, vội bỏ đi thật nhanh.

Anh chồng mài dao xong, vội vào nhà, không thấy ông khách, liền hỏi vợ, chị vợ nói:

- Tôi cũng không biết, tự nhiên ông ấy bỏ đi.

Anh chồng hoảng quá, sợ mất ăn thịt gà, vừa đuổi theo ông già vừa gọi to:

- Này ông khách! Ông ở lại ăn thịt gà chứ!

Ông khách quay đầu lại, thấy chủ nhà cầm dao đuổi theo thì hốt hoảng co giò chạy mất.

Mẹ Tròn Con Vuông

Về già, Xiển làm thuốc và dạy học. Ông chữa thuốc giỏi, từ quan cho chí vua đều phải phục tài. Quan phủ Thọ Xuân có bà vợ và đứa con ốm thập tử nhất sinh, sai lính đến nhà lấy thuốc. Ông gói một hai gói bảo đem về. Quan hỏi anh lính gói nào của mẹ gói nào của cậu ấm. Anh lính bẩm không biết. Quan nhìn bên ngoài gói thuốc xem có đề chữ gì không thì chỉ thấy một gói vẽ một cái vòng tròn, một gói vẽ một cái hình vuông. Quan đoán mãi không ra, lập tức bắt đi mời kỳ được thầy lang Xiển đến.

Khi đến nhà quan phủ, Xiển cầm lấy hai gói thuốc, giả vờ nổi giận mắng anh lính: "Đồ ngủ như lợn, có thế mà cũng không biết, mẹ "tròn", con "vuông" chứ còn gì nữa!

Một cuộc chửi thi trên bờ sông Nhị Hà

Sau trận lột giày lột áo quan Hàn, Tú Xuất cả phục Ba Giai là một tay “anh chị” siêu quần. Sau đó trở lại câu chuyện vào đảng và kết nghĩa anh em. Các đàn em đề nghị ai hơn tuổi làm anh, nhưng cả hai lại cùng tuổi, nên Tú Xuất đề nghị:

- Theo giới các anh hùng hảo hán thì phải lấy tài nghệ làm đầu, vậy giữa hai đứa chúng ta đây nên có một cuộc thi.

Ba Giai tán thành và nhường để phần Tú Xuất chọn đầu đề. Tú Xuất nói:

- Tôi có nghe đồn anh Ba có lúc đã cùng cô hàng ở ngoài chợ Đồng Xuân thi chửi, vậy giờ đây tôi với anh sẽ cùng thi chửi, nhưng không phải chửi nhau mà sáng mai này, chúng ta sẽ đi từ nhà dạo phố ra bờ sông Nhị Hà, từ giờ Mão đến đúng giờ Ngọ là chấm dứt, nếu ai chọc được thiên hạ chửi nhiều thì người ấy làm anh.

Ba Giai chấp thuận. Cả bọn đàn em cùng đồng tình tán thưởng.

Sáng mai vào đầu giờ Mão (khoảng 9 giờ) Ba Giai và Tú Xuất đi dạo phố, đem theo một tên đàn em, giao cho tên này một cuốn sổ và một cây bút để ghi chép số người chửi của mỗi bên.

Chuyến đi này, trong lúc Tú Xuất đụng ai chọc nấy. Ba Giai vẫn hiền lanh không đả động người nào. Tú Xuất tưởng mình sẽ thắng cuộc. Không dè khi tới bờ sông Nhị Hà vừa gặp một chiếc tàu hàng nhổ neo dời bến, Ba Giai liền vỗ tay la ầm lên:

- Lạy trời đất cho chiếc tàu kia đắm!

Tức thì, cả người dưới tàu lẫn người trên bờ muôn tiếng như một, đều chửi Ba Giai là thằng ăn nói quái gở và dại dột. Tên đàn em đi theo biên lấy biên để không làm sao hết được. Tú Xuất thấy vậy phủ phục lấy Ba Giai:

- Thôi, tiểu đệ xin đầu hàng đại ca, số người chửi đại ca đến thế, thì dù đi suốt cả ngày hôm nay, tiểu đệ cũng không thể nào chiếm hơn được con số của đại ca đã chiếm.

Thế là Ba Giai thắng cuộc.

Từ đó hai người kết nghĩa anh em. Cả hai chẳng làm gì cả chỉ đi trêu chọc và phá phách thiên hạ, rồi tự cho đó là những sự thích thú ở đời. Và Ba Giai vốn là tay “tài nghệ” hơn, nên ngoài Hà Nội lúc ấy mới có câu: “Thứ nhất Ba Giai thứ hai Tú Xuất”.

Câu này nói lên giá trị cao thấp giữa hai người cùng những hành động ăn chơi và chọc phá trên vậy.

Mua kính

Anh nọ dốt đặc cán mai, thấy các ông già bà cả mang kính xem sách, bắt chước ra chợ hỏi mua một cặp kính. Vào hiệu, bảo chủ hiệu đem ra cho anh ta chọn. Anh ta đeo vào, mượn một cuốn sách giở ra xem, xem xong bảo chủ hiệu chọn đôi khác. Chủ hiệu chiều khách. Nhưng đôi nào anh ta cũng không ưng ý đôi nào cũng chê xấu. Chủ hiệu lấy làm lạ: Khi liếc thấy anh ta cầm cuốn sách ngược, ông ta sinh nghi, liền hỏi:

- Sao đôi nào cũng chê cả?

Anh ta đáp:

- Kính tốt thì tôi đã đọc chữ được rồi!

Chủ hiệu nói:

- Hay là anh không biết chữ?

Anh ta đáp:

- Biết chữ thì không cần mua kính.

Mèo lại hoàn mèo

Xưa có một ông nuôi một con mèo, nghĩ con mèo của mình khôn ngoan, tài giỏi không ai có nữa, mới đặt tên cho là “Trời”

Một hôm có người đến chơi, thấy sự lạ, hỏi ông ấy rằng:

- Sao ông lại gọi nó là con “Trời”?

Ông ta đáp:

- Con mèo của tôi quý hoá có một, gọi nó là con mèo không được. Phải gọi nó là con “Trời” mới xứng đáng, vì không ai hơn được Trời.

Người kia nói:

- Thế mây chẳng che được Trời là gì!

Ông ta bảo:

- Thì tôi gọi nó là con “Mây”!

Người kia lại nói:

- Thế nhưng gió lại đuổi được mây!

Ông ta lại bảo:

- Thì tôi gọi nó là con “Gió”!

- Thế nhưng thành lại cản được gió!

- Thì tôi gọi nó là con “Thành”!

- Thế nhưng chuột lại khoét được thành!

- Thì tôi gọi nó là con “Chuột”!

- Thế nhưng mèo lại bắt được chuột!

- Thì tôi gọi nó là con... “Mèo”!

Vậy là... mèo... lại hoàn... mèo!

Mặt mày như mặt...

Chị nọ hư, bị chồng đánh cho một trận. Đánh xong, chồng bỏ đi biệt. Ở nhà, khóc tỉ tê, kể xấu chồng là đồ vũ phu, thượng cẳng chân,hạ cẳng tay.

- Tao lấy mày...không ngờ thân tao lại ra thế này. Cái mặt mày như cái mặt...

Vừa lúc đó, anh chồng quay về đến nhà, bèn hỏi:

- Mặt gì? Mày bảo cái mặt tao như mặt gì?

- Tao bảo rằng...Mặt mày như... mặt trời!

Mua phân

Người làm rẫy kia hay đi mua phân người ta, đặng đem về bón rẫy cho tốt, thấy thùng phân của anh nọ mới hỏi rằng: "Thùng phân đó anh ăn bao nhiêu?"

Anh nọ nói: " Tôi đứt giá một quan, thiếu một đồng không được".

Người làm rẫy trả một tiền rưỡi.

Anh nọ giận mà nói rằng: "Phân người ta, không phải cứt heo mà làm vậy chớ!"

Anh làm rẫy nói:"Ðặt ra mua bán, có giá cao giá thấp; phải thì bán, không phải thì thôi. Chớ tôi có ăn của anh miếng nào, mà anh làm dữ vậy?"

Mách nước

Hai anh ngồi đánh cờ chiếu tướng, ăn tiền. Có một anh đứnng ngoài, cứ mách bảo bảo; nói làm sao, cũng ko chịu nghe.

Một anh phải nước cờ bí, sắp sửa thua. Anh đứng ngoài cứ chỉ trỏ, mách nước nọ, xúi nước kia. Anh bí cờ tức mình, đứng dậy, tát anh mách đánh "đốp" một cái vào mặt. Anh mách, một tay xoa má, còn một tay cứ chỉ vào bàn cờ nói rằng:

- Kìa! Sao ko ghểnh sĩ, để người ta chiếu tướng thua bây giờ!

Mặt đỏ

Đôi vợ chồng trẻ tâm sự với nhau, chồng hỏi:

- Thế lúc đằng ấy muốn … thì làm thế nào cho đây biết?

Cô vợ bảo:

- Thì đây đỏ mặt.

Một hôm, nhà có giỗ bố, anh chồng đang khấn trước bàn thờ, vợ ở bếp lên, mặt đỏ bừng, đến gần bàn thờ để hỏi chồng. Chồng thấy, chửi vung lên:

- Đồ quạ mổ! Mày lại nhè giữa lúc tao cúng bố mà đỏ mặt lên hả!

Ngủ với ai

Có một nhà kia sinh được cậu con trai phải nỗi dốt đặc. Một hôm ông bố sang nhà cụ đồ xin cho con học. Thầy đồ nhận lời. Nhưng ông bố sợ con mình dốt quá, thầy đồ biết được lại từ chối không nhận, nên về nói con:

- Tao xin cho mày đi học được rồi, nhưng nếu mày dốt quá thì người ta cười, cha mẹ cũng xấu lây. Vậy mày phải cố học lấy mấy chữ, lúc sang ông đồ tao hỏi thì mày nói, cho tao mặt đỡ bẽ. Mấy chữ ấy là “cơm”, “mền” và “cha”.

Bố hỏi con đáp thuộc làu làu đâu đấy rồi mới sang thầy đồ. Thầy đồ hỏi chữ gì nó cũng mù tịt.

Ông bố mới bảo với thầy đồ rằng:

- Thằng bé nhà tôi chưa đi học, nhưng thông minh lắm. Chữ gì nhìn một lần là nhớ ngay. Để tôi viết rồi nó đọc cho cụ xem.

Người bố viết chữ “cơm”. Thằng bé quên béng mất, đứng ngẩn ra. Bố nó nhắc khéo:

- Thường bữa mày ăn cái gì nhỉ?

Thằng bé reo lên đáp:

- Khoai!

Bố nó ngượng quá, viết tiếp chữ “mền” nó lại không biết nữa. Bố nó lại nhắc:

- Đêm mày ngủ đắp bằng gì?

- Chiếu!

Tức quá, ông bèn viết chữ “cha” và hỏi nó:

- Người nào thường ở gần bên mẹ?

Thằng bé vẫn đứng im không đoán nổi.

- Ờ thế chứ tối mẹ mày ngủ với ai? Mày biết chứ?

Thằng bé không ấp úng:

- Nếu không ngủ với cha thì mẹ ngủ với ông Lý ạ! Điều này thì con biết chắc lắm.

Nói Dóc Mất Tiền

Hai anh nổi tiếng có tài nói dóc, gặp nhau ở bến sông. Một người giắt một quan tiền của mình vào lưng rồi lặn xuống sông, một lúc ngoi lên bảo người kia:

- Chà chà! Tôi lặn xuống đáy sông gặp hai ông tiên đánh cờ, tôi mon men đến định chầu rìa, thì một ông cho tôi quan tiền này và bảo đi, đừng có quấy rầy người khác. Tôi nghe vậy, vội ngoi lên ngay.

Người kia hỏi:

- Thật thế à ? Tôi cũng sẽ lặn xuống may ra kiếm được một ít tiền mà tiêu chăng.

Nói rồi nhảy xuống nước; một chốc anh ta ngoi lên, mặt có vết máu, hắn ta kể lại anh kia:

- Tôi cũng gặp hai ông tiên đang chơi cờ. Tôi đến bên cạnh chưa kịp mở miệng họ đã quát tướng lên:

- Xin, xin cái gì ? Đã cho thằng trước một quan rồi lên mà chia nhau. Nói rồi, một ông cầm luôn cái gậy phang thẳng một cái vào mặt tao, chảy cả máu đây này.

Quả là anh hùng tương ngộ. Anh nọ vui lòng xỉa ra năm tiền cho anh ta, chết đắng mà vui gặp được kẻ cao thủ.

Người không xu nịnh

Có lão nhà giàu rất thích xu nịnh. Cạnh nhà lão có một người nghèo, nhưng không bao giờ nịnh lão câu nào. Lần nọ, lão nói với người nghèo:

- Tao giàu có, sao mày không xu nịnh tao?

Người kia nói:

- Ông giàu mặc ông, việc gì đến tôi mà tôi phải xu nịnh?

Người giàu bảo:

- Thế thì tao chia cho mày một nửa gia sản của tao, mày xu nịnh tao nhé?

Người kia nói:

- Tôi được nửa gia sản ông, tôi giàu bằng ông rồi, còn phải xu nịnh ông làm gì nữa!

Người giàu lại bảo:

- Tao cho mày cả gia sản, hẳn mày phải xu nịnh tao chứ?

Người kia nói:

- Lúc đó thì ông xu nịnh tôi mới phải!

Nói có sách

Ông lang nọ rất dốt thuốc, động đến bệnh là phải lật sách ra tra. Cũng may mấy lần chữa bệnh chưa xảy ra điều gì.

Lần ấy có người đau bụng nặng đến xin thầy cho thuốc. Thầy vội vàng lấy sách ra tra và kê đơn. Con bệnh về nhà theo đơn của thầy, sắc nhân sâm ra uống.

Bệnh đau bụng uống phải nhân sâm, càng đau quằn quại hơn, đến hôm sau thì chết. Người nhà con bệnh làm đơn đi kiện. Trước mặt quan, thầy lang cố cãi:

- Tôi cắt thuốc cho ai cũng đểu có sách hẳn hoi.

Nói rồi thầy về lấy sách thuốc giở ra, chỉ cho quan xem một câu ở cuối trang: ’’Phúc thông phục nhân sâm'

Nghĩa là: "Đau bụng uống nhân sâm",

Nhưng quan đã lật sang trang sau chỉ cho thầy thấy hai chữ "tắc tử" nghĩa là: "thì chết".

Nói Thật Mất Lòng

Có người dành dụm tiên dựng một ngôi nhà. Nhà đẹp nhưng lại dựng bếp gá ngay vào mái. Trong bếp chất đầy củi. Ông hàng xóm đến chơi thấy vậy, nói:

- Bác nên dỡ bếp đi chỗ khác, hoặc xếp củi ra ngoài, kẻo lỡ vô ý có ngày cháy nhà đấy.

Chủ nhà không nghe lại có ý giận. Quả nhiên ít ngày sau, lửa ở bếp vương vào đống củi, gặp gió ngọn lửa bốc cao, bén vào mái nhà cháy dữ dội. Hàng xóm đổ ra cứu, may mà kịp dập được ngọn lửa, chẳng thiệt hại Chủ nhà mừng lắm, dọn một bữa cỗ ăn mừng.

Trong số người được mời, người ta không thấy ông hàng xóm nọ. Có người hỏi tại sao, chủ nhà đáp:

- Tôi không mắng cho là may. Ai đời nhà vừa dựng xong, ông ta không mừng cho thì chớ lại mở mồm nói gở, vì thế nên mới xảy ra cơ sự vừa rồi.

Người kia nói:

- Giá bác theo lời khuyên của ông ta dời bếp đi hoặc xếp củi ra thì đâu đến nỗi cháy nhà, tốn của, lại tốn tiền làm bữa tiệc này. Bác nên mời ông ấy và mời ngồi ăn ở chiếu trên thì mới phải.

Nhà có mối

Nhà kia có khách đến chơi ngồi rất lâu, ý muốn đợi chủ nhà có mời thì ỏ lại ăn cơm giỗ. Chẳng may lại gặp phải chủ nhà hà tiện, không mời khách ở lại. Chủ nhà vào nhà trong làm mấy bát cơm rồi ra ngồi tiếp chuyện.

Khách làm bộ như không biết gì, gõ vào cây cột mà bảo:

- Hờ, nhà anh đẹp thật, nhưng ngặt cái cột thì xấu quá.

- Sao vậy?

- Cột có mối nó ăn, uổng quá.

- Không. Nhà tôi có mối đâu? Sao anh lai bảo cột nhà tôi có mối

- Ôi! Mối nó ăn ngầm ở trong đó, mình làm sao thấy đặng!

Ngửi văn

Một người mù chỉ ngửi văn mà biết được văn hay hay dở. Có ông tú đưa bộ Tây sương ký ra hỏi. Người mù ngửi rồi bảo:

- Tây sương ký đây mà!

Ông tú hỏi:

- Sao biết?

- Ngửi có mùi phấn sáp.

Ông tú lại đưa pho Tam quốc chí ra hỏi. Người mù ngửi rồi bảo:

- Tam quốc chí đây mà!

Ông tú hỏi:

- Sao biết?

Người mù nói:

- Ngửi có mùi binh đao.

Ông tú mới đem chính tập văn của mình ra hỏi. Người mù ngửi rồi bảo:

- Văn này của ông chứ gì?

Ông tú hỏi:

- Sao biết?

Ông mù nói:

- Ngửi có mùi thum thủm.

Ngưu là con bò tót

Một thầy đồ dốt, ngồi dạy học ở nhà nọ. Có nhiều chữ thầy không biết, nên phải đi hỏi người ngoài rồi mới về dạy lại.

Một hôm, dạy đến chữ "bôn" nghĩa là chạy, chữ chồng lên nhau, đoán mãi không ra chữ gì, mới hỏi dò người ta:

- Có giống gì khoẻ bằng ba con trâu không nhỉ?

Có người bảo:

- Có giống bò tót.

Thầy về dạy học trò:

- Ngưu là con bò tót.

Một hôm khác, thầy lại đến dạy chữ "đinh", mặt chữ thì biết, mà nghĩa thì lại không hay, nhưng vội quá, không kịp đi hỏi. Thấy chữ viết giống như cái giằng cối xay, thầy bèn dạy liều:

- Ðinh là giằng cối xay.

Nhà chủ thấy thầy dốt quá, đành mời thầy cắp tráp ra cửa và đọc tiễn thầy một bài thơ:

Ngưu là con bò tót

Ðinh là giằng cối xay

Thầy dạy hay chữ quá

Xin thầy về đi cày...

Nên chọn người ôm ốm

Một thầy lang cho người bệnh uống thuốc thế nào đến nỗi người bệnh chết. Nhà chủ dọa đem lên quan kiện, thầy lạy lục, kêu van. Nhà chủ bắt phải khiêng quan tài đi chôn thì mới tha.

Thầy lang đành về nhà, gọi vợ và hai con, bốn người cùng khiêng méo cả mặt.

Đi đến giữa đường, thầy than thở:

- Làm người chớ có học nghề thuốc!

Người vợ nói thêm:

- Làm thuốc khổ đến vợ con.

Con thứ ngậm ngùi:

- Đầu nặng, chân nhẹ, khiêng không nổi.

Con trưởng ôn tồn khuyên bố:

- Từ nay, có chữa thì nên chọn người ôm ốm mà chữa...

Nói Dóc Gặp Nhau

Có một anh đi làm ăn xa lâu ngày vế làng, bà con hàng xóm đến hỏi chuyện lạ phương xa. Anh nọ được dịp, trổ tài nói dóc:

- Nhiều cái lạ lắm, nhưng lạ nhất là chuyện này.

Có một cái ghe, dài không lấy gì đo cho xiết, một người tuổi hai mươi đứng ớ đầu mũi bắt đầu đi ra đằng lái, đi đến giữa cột buồm thì đã già râu tóc bạc phơ, cứ thế đi, đến chết vẫn chưa tới lái.

Trong làng ấy có một anh nói dóc khác, nghe thấy chuyện anh kia, liền kế ngay một câu chuyện khác:

- Thế đã lấy chi làm lạ! Tôi đi rừng thấy một cây cao ghê gớm. Có một con chim đậu trên cành cây ấy, đánh rơi một hột đa. Hột đa rơi xuống lưng chừng gặp mưa, gặp bụi rồi nảy mầm, đâm rễ thành cây đa. Cây đa lớn lên, sinh hoa, kết quả, hột đa ở cây đa đó lại rơi vãi ra, đâm chồi nảy lộc thành nhiều cây đa con. Đa con lớn lên, sinh hoa kết quả, lại nẩy ra đàn cây đa cháu, cứ thế mãi cho đến khi rơi xuống đất thì đã bảy đời tất cả.

Anh chàng đi xa về nghe thế cãi:

- Làm gì có cây cao vậy? Không thể tin được.

Anh kia lúc đó mới cười:

Nếu không có cây cao như thế thì lấy đâu ra gỗ để đóng chiếc ghe của anh?

Nhất bên trọng, nhất bên khinh

Một anh thờ mộc hay chữ vào làm cho nhà một ông quan hưu trí. Ông quan thấy anh ta lanh lợi, nói năng hoạt bát, mới hỏi:

- Trước kia anh có học hành được chữ gì không? Anh ta trả lời:

- Bẩm có ạ! Ông quan liền chỉ con ngựa bạch quí của mình đang đứng ăn ở góc sân, bảo:

- Anh thử làm bài thơ vịnh con ngựa xem, hay thì ta sẽ thưởng. Anh thợ mộc ứng khẩu đọc:

Bạch mã mao như tuyết (Ngựa trắng lông như tuyết)

Tứ túc cương như thiết (Bốn chân cứng như sắt)

Tướng công kỵ bạch mã (Ngài cưỡi ngựa trắng)

Bạch mã tẩu như phi (Ngựa trắng chạy như bay)

Quan gật gù khen hay, rồi thưởng cho một thúng thóc, một quan tiền.

Anh thợ ra về, gánh bên thúng thóc, bên đồ lề, thất bên nặng bên nhẹ, liền nói chữ:

“Nhất bên trọng, nhất bên khinh”.

Quan nghe nói liền cho thêm một thúng thóc nữa để gánh cho cân. Anh ta về nhà kể lại câu chuyện cho mọi người nghe.

Có anh hàng xóm, dốt đặc cán mai, nhưng thấy được lắm tiền, lắm thóc như thế, nổi tính tham, liền bảo anh thợ mộc dạy cho bài thơ và câu nói chữ nọ. Học thuộc rồi, anh ta cũng sắp một đôi quang gánh và một ít dụng cụ vào dinh quan xin việc. Quan cũng hỏi như lần trước và anh này hí hửng đáp mình là học trò. Quan nhìn ra sân, thất bà cụ quét sân bèn bảo anh ta làm thơ vịnh bà cụ. Anh này đã hơi lúng túng, vì chỉ thuộc mỗi bài thơ vịnh con ngựa, bây giờ biết vịnh bà cụ thế nào? Nhưng đã trót thì phải trét cũng ứng khẩu đọc:

Bà cụ mao như tuyết...

Quan gật đầu: – ừ, được đấy! Nghe quan khen, anh ta vững bụng đọc tiếp:

Tứ túc cương như thiết

Quan cau mày:

- Ý hơi ép, nhưng cũng tạm được, ngâm tiếp đi! Mừng quá, anh này đọc một mạch:

Tướng công kỵ bà cụ

Bà cụ tẩu như phi

Quan nghe xong giận quá, quát người nhà nọc ra đánh cho ba mươi roi vào mông. Ðứng dậy anh ta vừa xoa vừa nói: “Nhất bên trọng, nhất bên khinh”. Quan nghe nói liền bảo đánh thêm ba mươi roi nữa và lưng cho cân.

Ngốc ăn trộm

Ở làng kia, có một anh chàng ngốc nghếch hết chỗ nói. Anh ta lại nghễnh ngãng và đãng trí nữa nên chẳng làm ăn gì được. Đương lo thì gặp một người em họ nghèo đói rủ đi ăn trộm. Đang lúc bí, Ngốc đành phải nhận lời.

Người em họ vốn biết anh ngu ngốc, bèn giao cho anh việc đứng gác ở ngoài, còn mình vào trong nhà vác của. Hai anh em hí hoáy mãi mới khoét được một lỗ thủng sau vườn. Người em chui vào trong nhưng chưa vào được nửa mình, anh ta đã vội vã chui ra ngay và thì thầm với anh: “Nhà nó còn đèn, chưa lấy được”.

Ngốc đã nghễnh ngãng, người em lại nói khẽ thành ra Ngốc nghe thoáng mấy tiếng: “Bò đen có lấy không?”. Ngồi lâu xót ruột, tưởng em hỏi câu vớ vẩn thế, quên ngay mình đang đi ăn trộm, Ngốc đốp em một cái và gắt to: - Mày ngốc thế thì thôi, bò đen cũng lấy, bò trắng cũng lấy! Người trong nhà nghe tiếng Ngốc, biết là có trộm bèn vác gậy ra đuổi đánh.

Hai anh em Ngốc nhanh chân chạy thoát, nhưng cũng bị một mẻ sợ hết vía.

Người Ta Không Bán Nữa

Có một anh chàng tham ăn và lại ăn rất khoẻ. Một hôm có người mời anh ta đi ăn cỗ. Sau khi nốc vài chén rượu, hắn bắt đầu xới cơm ăn.

Trong khi nhà chủ còn đang nhắm rượu, chuyện trò thì hắn đã ăn gần hết liễn cơm rồi, thấy nhà chủ cứ mải chuyện trò không nhắc lấy thêm cơm.

Hắn nghĩ cách báo cho chủ nhà biết hết cơm. Nhân câu chuyện chủ nhà đang nói: muốn mua nhà hắn bảo:

- Tôi biết một người có cái nhà muốn bán, cái nhà này thì tốt lắm, cột nó to bằng ngần này này.

Nói rồi lấy đũa gõ vào liễn cơm coong coong.

Chủ nhà thấy liễn hết cơm vội gọi người nhà lấy thêm cơm, rồi hỏi tiếp hắn:

- Thế họ định bán bao nhiêu hả ông?

Anh ta thấy mang cơm lên, vội vàng xới ăn và thản nhiên nói:

- À! trước kia họ thiếu ăn thì họ định bán nhưng bây giờ nhà họ đủ ăn rồi nên người ta không bán nữa.

Nam Mô Chuỳnh

Xưa có ba anh học trò, một hôm ăn canh lươn thấy ngon cứ tấm tắc khen mãi. Rồi sau đó sinh chữ, nên ba anh bàn với nhau:

- Lươn là giống quý thế mà xưa nay chưa có chữ gì để đặt tên cho nó cả. Hay là ba anh em ta nghĩ đặt cho nó một cái tên chữ thật hay, họa sau này thiên hạ chép vào sử sách chăng!

Một anh liền nói:

- Con lươn vốn ở dưới nước, đặt tên cho nó chữ gì có "ba chấm thủy".

Anh thứ hai nói tiếp:

- Nó thường hay chui dưới bùn, vậy phải đặt cho nó chữ gì có bộ "thổ" nữa.

Anh thứ ba:

- Nó có cái đuôi cong cong, tôi nghĩ thêm cho nó một chữ cong cong như chữ "tư".

Đặt xong, ba anh liền ghép lại thành ra chữ "pháp" nhưng cả ba anh không biết chữ gì.

Ba anh lại bàn với nhau:

- Chữ đủ nét rồi, nhưng lại phải đặt âm gì nghe cho nó giòn một tí, thì thiên hạ mới chịu theo.

Bàn tán mãi, cuối cùng ba anh đặt cho cái chữ ấy âm là "chuỳnh". Con lươn quý hóa bây giờ có chữ viết là " pháp" lại có âm đọc là " chuỳnh". Nghĩa sâu xa, âm đọc nghe kêu, ba anh đắc chí cười.

Bỗng có nhà sư đi qua, thấy ba người cười thích chí mới ghé vào hỏi. Ba anh liền đem câu chuyện kể lại cho nhà sư nghe. Nghe xong, nhà sư trông khổ não lắm. Ba anh lấy làm ngạc nhiên hỏi:

Nhà sư đáp:

- Bần tăng ăn mày cửa Phật hơn ba mươi năm nay vẫn tụng niệm rằng:

"Nam mô pháp. Phật pháp tinh thông..." mà thôi.

Bây giờ nghe các thầy dạy cho mới biết không phải là Nam mô pháp, Phật pháp tinh thông.....; mà là Nam mô chuỳnh, Phật chuỳnh tinh thông....

Vậy thì A di đà Phật, Nam mô Phật, nam mô chuỳnh, nam mô lươn, nam mô tăng, Phật chuỳnh tinh thông, Phật lươn tinh thông.... Thế thì tôi cũng chết mất.

Nhất khí tuyệt hay

Mấy ông quan võ ngồi vịnh thơ với nhau. Một ông tự phụ nói:

- Ối chà, tôi mới làm được bài thơ nhất khí tuyệt hay.

Các ông kia vội hỏi:

- Thế ngài có thể cho anh em chúng tôi nghe với chăng?

- Tôi giấu các ngài làm gì, số là sáng nay tôi bắt thằng ở trát lại cái vách chuồng ngựa, nhân lúc hứng lên tôi có ngâm một câu rằng:

"Sáng ngày giở dậy...truyền quân bốc

Đất.... đem trát vách...để quan coi"

Các quan kia nghe xong cười ầm cả lên khen rằng:

- Nhất khí tuyệt hay! tuyệt, tuyệt hay...

Nam Mô Boong

Xưa có người đàn bà trẻ, mới lấy chồng, chưa có con lại có nhan sắc. Trong làng nhiều người để ý gạ gẫm, nhất là nhà sư, lý trưởng và thầy đồ. Người đàn bà bị quấy rầy lấy làm khó chịu, một hôm mới nói rõ cho chồng nghe. Anh chồng tức lắm, chưa nghĩ ra mưu gì thì chị vợ đã nói nhỏ vào tai chồng. Anh chồng gật gù khen phải rồi y kế thi hành.

Hôm sau chị vợ vừa bước chân ra khỏi ngõ thì gặp ngay nhà sư đang giả vờ đi khuyến giáo lảng vảng ở đó. Sư buông lời trêu ghẹo: chị giả vờ thuận và hẹn canh hai vào nhà. Sư mừng quá, nhận lời ngay. Đoạn chị vợ lại gặp thầy lý và thầy đồ, cũng hẹn canh hai đến nhà.

Tối sư đến trước chị ta tiếp đón niềm nở, nhưng sư chưa kịp giở trò thì nghe có tiếng gõ cửa. Sư sợ cuống lên, chị ta liền bảo:

- Thôi sẵn có cái rọ đây, nhà chùa vào nằm trong ấy, rồi tôi rút giây treo lên xà nhà, hễ có ai vào hỏi, tôi bảo là cái chuông.

Sư đành phải theo. Xong chị ta lại mở cửa cho thầy lý vào. Cũng mới nói được vài câu mào đầu thì lại có tiếng gõ cửa. Thầy lý sợ quá. Người đàn bà liền bảo:

- Hay thầy chui tạm xuống gậm giường, giả là chó vậy. Nhỡ có ai nghi ngờ gì thì thầy cứ gâu gâu lên đôi ba tiếng là không việc gì đâu!

Thầy lý hết kế, đành nghe theo. Đến lượt thầy đồ chuyện trò gì thì chồng về gõ cửa ầm ầm. Thầy đồ sợ quá run như cầy sấy. Người đàn bà vội ấn thầy vào hòm khóa chuông.(loại hòm to, hòm giam)

Anh chồng vào, thấy vợ nháy mắt, biết mưu đã thành, liền nhìn xuống gậm giường. Thầy lý vội sủa: "gâu gâu gâu"

Anh chồng hỏi:

- Chó đâu thế?

Chị vợ bảo:

- Chó mới mua đấy!

Anh chồng:

- Con chó này hỏng, dám cắn cả người nhà!

Liền lấy thước tay phang cho thầy lý một trận. Lúc đầu, thầy còn "gâu gâu" sau đau quá phải thò mặt ra van xin rối rít. Anh chồng đem trói nghiến vào cột nhà. Rồi nhìn lên sàn nhà hỏi:

- Cái gì lủng lẳng thế kia?

Chị vợ vội nói:

- Cái chuông nhà chùa mới gởi.

- Có kêu không? Đánh thử xem nào?

Bèn cầm cái tay thước đánh mấy cái thật mạnh. Nhà sư vội boong boong! Nhưng anh chồng đánh liền tay, sư đau quá, kêu tướng lên:

- Nam mô boong, nam mô boong líu cả lưỡi.

Sau bị đánh đau quá đành van xin tha. Anh chồng cũng lấy thừng trói luôn. Rồi bảo vợ:

- Mai có người mời đi ăn cỗ, ta phải xem lại quần áo xem sao!

Liền mở hòm, thấy lùng nhùng trong đống áo liền hét:

- Mèo hay chuột mà chui vào làm tung lên cả thế này! Đưa con dao đây, đâm cho nó chết đi!

Thầy đồ run, đội cả đống áo đứng dậy van lạy.

Nói có đầu có đuôi

Lão nhà giàu nọ có anh đầy tớ tính rất bộp chộp, thấy gì nói ấy, gặp đâu nói đó, chẳng có đầu có đuôi gì cả. Lão mới gọi anh ta bảo:

- Mày ăn nói chẳng có đầu có đuôi gì cả, người ta cười cả tao lẫn mày. Từ rày nói cái gì thì phải nói cho có đầu có đuôi nghe không?

Anh đầy tớ vâng vâng dạ dạ.

Một hôm lão mặc quần áo sắp sửa đi chơi, đang ngồi hút thuốc thì thấy anh đầy tớ đứng chắp tay trịnh trọng nói:

- Thưa ông, con tằm nó nhả tơ, người ta đem tơ đi bán cho người Tầu, người Tầu đem dệt thành the rồi bán sang ta. Ông đi mua the về may thành áo. Hôm nay ông mặc áo, ông hút thuốc. Tàn thuốc nó rơi vào áo ông, và áo ông đang cháy...

Lão giật mình nhìn xuống thì áo đã cháy to bằng bàn tay rồi.

Nhà Giàu Keo Bẩn

Một anh nhà giàu keo bẩn, không hề thết khách bao giờ. Một hôm, có kẻ thấy người ở nhà anh ta đem rổ bát ra cầu ao rửa, mới hỏi đùa:

- Nhà hôm nay mời khách đấy à?

Người ở nói:

- Ôi chà! Ông chủ tôi mà mời khách, thì có họa đến ngày chết!

Anh ta đi qua đấy, nghe thấy người ở nói vậy bèn đứng mắng:

- Mày biết khi chết tao có mời ai hay không mà mày dám hẹn trước như thế!

Nhà Có Động

Một nhà giàu nọ có cô con gái chẳng may bị ốm, thuốc thang mãi không khỏi, mới cho người đi đón thầy bói.

Thầy bói kia vốn tính mê gái, vừa được mời đã vội vã cắp tráp đi ngay. Đến nhà chủ, thầy xin được vào phòng người ốm để gieo quẻ. Thầy vừa bước nhẩm từ chỗ ghế tràng kỷ thầy ngồi vào phòng cô gái vừa đúng tám bước.

Đến đêm, thầy xin ngủ ở chiếc tràng kỷ. Chờ lúc mọi người ngủ yên, thầy bước đủ tám bước vào phòng cô gái. Cô ta thức giấc kêu rầm lên, thầy sợ quá lại bước đúng tám bước, sờ thấy cái hòm vội vàng trèo lên, yên chí là mình đã về đúng chỗ. Thầy dõng dạc quát:

- Nhà có động! Ai ngồi yên đấy, không được làm ồn lên mà kẻ gian trốn thoát.

Chủ nhà cầm đèn soi tìm kẻ gian, thấy thầy đang ngồi chễm chệ trên bàn thờ, cạnh cái hòm sắt. Thì ra thầy bói đã bước nhầm hướng, sờ phải hòm sắt lại tưởng là cái tráp của mình, cho nên mới thượng ngay lên bàn thờ nhà người ta. Chủ nhà giận lắm, lôi cổ thầy xuống, đánh cho thầy một trận.

Nói chữ

Hai anh chàng rủ nhau vào quán đánh chén, một anh nhìn đĩa thịt hỏi:

- Thịt này là thịt giống gì?

Một anh hay chữ liền nói:

- Rõ thật "thực bất tri kỷ vị".

Anh thứ ba nghe vậy ghé vào tai anh thứ nhất bảo:

- Nó nói xỏ anh đấy!

Anh thứ nhất tưởng thật chỉ tay vào mặt anh hay chữ bảo:

- À, à, anh khinh tôi hả? Anh "Thực bất tri kỳ vị" tôi, xem thường tôi không biết gì hả? tôi nói cho anh hay tôi cóc sợ anh đâu! Tôi nói cho anh biết là... là...tôi cũng "thực bất tri kỳ vị" cao tằng cố tổ của anh!

Nói gở

Có một anh nói câu nào gở câu ấy. Một hôm, đi ăn mừng nhà mới, anh ta đấm cửa thùng thùng, nói:

-Trong nhà chết hết rồi sao mà không thấy ai ra mở cửa?

Chủ nhà bước ra trách:

-Tôi làm cái nhà này hơn sáu trăm đồng, chưa kịp ăn mừng sao anh nói gở vậy?

Anh ta đáp:

-Bác nói sao? Nhà này chỉ đáng ba trăm đồng thôi, nói gì mà đắt thế?

Chủ nhà nổi giận mắng:

-Tôi có bán đâu mà anh mặc cả, chê đắt chê rẻ.

Anh ta nói:

-Bác bán đi cho xong để lâu mối ăn, sập xuống, chết cả nhà bây giờ!

Chủ nhà giận quá vừa chửi vừa đuổi đi.

Ngày Tốt Ngày Xấu

Một người có tính tin nhảm, làm việc gì cũng xem ngày. Một hôm mái nhà anh ta đổ sập xuống, hàng xom xúm lại đỡ để cứu anh ta. Anh ta vội ngoi đầu ra và nói to:

- Khoan đã! khoan đã! bà con hãy xem hộ tôi hôm nay có phải ngày tốt không đã. Nếu ngày xấu thì để khi khác vậy.

Nhà giàu đi bốc thuốc

Có một nhà giàu béo ị đến Xiển bốc thuốc, Xiển hỏi:

- Bệnh tật làm sao?

- Thưa cụ, lâu nay cháu không ăn được cơm, hôm nào ăn được chút ít thì cũng không biết ngon.

Xiển lại hỏi:

- Bữa cơm nhà ông có cá, thịt không?

- Thưa cụ, sơn hào hải vị thì thiếu chứ thịt cá nhà con lúc nào ăn cũng không hết.

Xiển nói:

- Được, mai ông đến lấy thuốc.

Tên nhà giàu đã đến cổng, Xiển còn gọi lại nói: - Thuốc tôi khỏi bệnh nhưng đắt lắm đấy nhá.

Tên nhà giàu nhếch mép cười.

- Con chỉ cần khỏi bệnh, tiền hết bao nhiêu xin cụ cứ dạy.

Chiều hôm đó, Xiển sai học trò lấy cám rang nghiền với cơm nguội rồi trộn mật ong, vo từng viên nhỏ như hạt ngô, phơi khô bỏ vào lọ.

Sáng mai tên nhà giàu đến lấy thuốc. Xiển bảo hắn: - Ba mươi quan một lọ.

Xiển dặn: - Mỗi ngày uống hai lần, mỗi lần năm viên, uống xong chỉ được ăn cháo loãng, uống liên tục mười ngày. Hết lại đến lấy.

Quả nhiên sau mười ngày uống thuốc của Xiển tên nhà giàu ăn cơm thấy ngon, nên khen ngợi hết lời:

- Thuốc cụ Xiển quả là thuốc tiên!

Đám học trò của Xiển nghe nói tưởng thầy mình có bài thuốc tiên thật, bèn hỏi:

- Thưa thầy, tụi con không biết loại thuốc tiên ấy có những vị gì mà thần hiệu đến như thế? Xiển cười đáp:

- À, hắn không muốn ăn cơm thì cho hắn ăn cháo, hắn không muốn ăn cơm nóng thì cho hắn ăn cơm nguội!

-Thưa thầy, một lọ thuốc tễ "cám rang cơm nguội" mà những ba mươi quan?

Xiển nói ngay:

- Bọn nhà giàu thừa tiền không lấy bớt, chúng càng sinh lắm bệnh.

Ngọa sơn

Một buổi trưa, Quỳnh vào hầu Chúa, không thấy Chúa ở cung, hỏi thị vệ, thì ra Chúa đương giấc. Quỳnh không được tiếp, sẵn bút nghiên, đề ngay hai chữ vào tường rồi trở ra về.

Lúc Chúa dậy ra công đường, thấy ở tường có hai chữ “ngọa sơn” nét mực hãy còn ướt, không biết ai đề và cũng không biết nghĩa làm sao, hỏi thị vệ mới hay Quỳnh đề. Ðến buổi hầu chiều, đông đủ các quan, Chúa hỏi, không ai tán được, phải triệu Quỳnh đến.

Quỳnh đến, Chúa hỏi. Quỳnh thưa:

- Hai chữ ấy có nghĩa gì sâu sắc đâu, hạ thần cứ lấy nghĩa đen mà viết, không dám có ý tứ gì hiểm hóc cả.

- Cứ cắt nghĩa cho ta nghe, không hề chi mà ngại.

Quỳnh ngập ngừng mãi, mới nói:

Chữ “ngọa” nghĩa là “nằm”, “nằm” hẳn không ai nằm không, tất phải ngáy, chữ “sơn” nghĩa là “núi”, “núi” ắt phải có đèo, vậy hợp hai chữ làm một thì nghĩa là “ngáy đèo”.

Cả triều thần ai cũng cười. Chúa cũng bật cười. Tan hầu, các quan trách Quỳnh:

May mà Chúa rộng lượng, chứ không thì hôm nay ông mất đầu!

Nâu Này Của Tôi Hay Của Cô

Một hôm, Ba Giai đến quầy của cô hàng nâu nổi tiếng đanh đá. Ba Giai ra đi không mặc quần, chỉ mặc một cái áo dài rộng thùng thình mượn của ông chủ nhà hàng cơm.

Tới chỗ hàng nâu, Ba Giai cứ chọn mấy củ nâu đưa lên đưa xuống, rồi thừa lúc cô hàng ngoảnh đi, Ba Giai ôm bụng ù té chạy.

Cô ả giật mình, ngỡ tên ăn cắp nâu, liền ba chân bốn cẳng chạy theo bắt lại, vừa chạy vừa la:

- Thằng trời đánh thánh vật, trả nâu cho bà đi, không mày chết bỏ cha bây giờ!

Thiên hạ đổ nhào ra xem.

Một lúc, Ba Giai bước thủng thẳng. Cô hàng xấn tới nắm được áo. Ba Giai cũng quay lại nắm áo cô hàng. Người ta tưởng sẽ bắt được một vụ ăn cắp nâu. Nhưng khi cô hàng thét:

- Trả nâu cho tao, thằng khốn nạn!

Ba Giai liền tốc áo dài lên:

- Nâu đâu mà trả? Nè đây, "nâu" này của tôi hay của cô? Bà con làng nước làm chứng cho; "nâu" đây rõ là của tôi, mà con mẹ này nó bảo là của nó, nâu nó đâu phải thứ nâu này!

Cô hàng mặt đỏ gay, biết bị xỏ, toan chạy, nhưng Ba Giai đã nắm chặt lấy áo:

- Con kia, mày dám vu tao ăn cắp nâu giữa chợ, tao phải đưa mày lên quan cho ra chuyện.

Vừa nói, Ba Giai lại vừa kéo áo dài lên, vừa hỏi lặp trở lại:

- Mày thấy nâu này của tao hay của mày?

Cô hàng biết gặp tay bợm xỏ, lại đuối lý, nên chỉ còn nước hạ thấp giọng xuống để lạy van năn nỉ xin Ba Giai tha lỗi. Ba Giai tha cho và bảo:

- Từ nay, mày bỏ cái giọng chu ngoa đanh đá đi, không tao còn trở lại đây nữa, thì mày chớ trách tao là ác. Tội nghiệp cô ả lủi thủi về chỗ, mặt mày xanh nhợt như không còn một giọt máu nào.

Quan huyện thanh liêm

Đồn rằng có một ông quan huyện rất thanh liêm, không ăn của đút bao giờ. Bà huyện thấy tính chồng như vậy cũng không dám nhận lễ của ai.

Có làng nọ muốn nhờ quan huyện bênh cho được kiện, nhưng mang lễ vật gì đến, quan cũng gạt đi hết. Họ mới tìm cách đút lót với bà huyện. Bà huyện cũng chối đây đẩy:

- Nhà tôi thanh liêm lắm, tôi mà nhận của các ông thì mươi, mười lăm năm sau, ông ấy biết ông ấy cũng vẫn còn rầy la tôi cơ đấy! Dân làng năn nỉ mãi, bà nể tình mới bày cách:

- Quan huyện nhà tôi tuổi "tí". Dân làng đã có ý như vậy, thì hãy về đúc một con chuột bạc đến đây, rồi tôi cố nói giùm cho, họa may được chăng!

Dân làng hể hả nghe theo. Họ về nhà thuê thợ đúc một con chuột bằng bạc đem đến. Bà huyện nhận lấy cất ngay vào hòm không cho chồng biết.

Mấy năm sau quan về hưu đâm ra túng bấn. Bà huyện mới lấy chuột bạc ngày nọ ra bán lấy tiền tiêu.

Ông huyện thấy, mới hỏi bà chuột bạc ở đâu ra. Bà huỵện kể lại đẩu đuôi. Nghe xong, ông huyện vỗ bàn mắng vợ:

- Sao lúc ấy lại chẳng bảo tôi tuổi sửu thì có phải bây giờ tốt biết bao nhiêu!

Ông Đồ Nghệ Làm Thơ

Có một ông đồ, người xứ Nghệ ra ngoài Bắc kỳ tìm chỗ dạy học. Đi đến một cái đền thờ Đức Thánh Quan, vào xem, trông thấy ở trong cung có tượng Ngài uy nghi ngồi giữa, ông Châu Xương vác ngọn dáo; ông Quan Bình bưng hòn ấn, đứng hầu hai bên, trên án có cái đỉnh, nắp con sấu ngoài sân có đôi hạc đứng chầu trên lưng rùa; liền làm bài thơ họa cảnh, trọ trẹ ngâm rằng:

Nọ biết ông chi mặt đỏ gay?

Thế mà hương hỏa bấy lâu nay!

Bên kia chú lái cầm dao quắm;

Bên này thầy sãi bưng cái khay.

Trên án lò hương con chó đứng;

Ngoài sân cò trắng đụ cà cay.

Ông Không mồm

Có một ông râu rậm che kín cả miệng. Một hôm, đương đi ở ngoài đường, chợt có đứa bé con trông thấy; nó mới gọi mẹ nó mà bảo rằng:

- Mẹ ơi, ra mau mà xem người không có mồm! Rồi nó cứ vỗ tay, chạy theo mà reo lên rằng:

- A! a! a! Ông này không có mồm!

Ông rậm râu tức quá, quay mặt lại, vạch râu chửi, nó rằng:

- Chẳng mồm thì là cái l… mẹ mầy đây à!

Ông khách nói mát

Một nhà có cỗ, mời khách đến đông đủ rồi, khi dọn cỗ ra lại thiếu một đôi đũa. Mọi người cầm đũa mời nhau ăn còn một ông thiếu đũa ngồi chờ măi không được, tức mình quá đứng lên gọi người nhà bảo rằng:

- Lấy cho tôi một thau nước.

Chủ nhà nghe tiếng chạy lại hỏi rằng:

- Ngài chưa uống rượu đã lấy nước để làm gì?

- À tôi lấy nước rửa tay cho sạch mà bốc đồ ăn.

Ông Lang Đòi Ăn

Có một anh đau bụng tháo dạ, đến xin thuốc ông lang mà nói rằng:

- Thưa ông, tôi đau bụng đi rửa, mãi không khỏi. Ông có thuốc gì cứu cho tôi khỏi; tôi nghèo chẳng có gì, chỉ xin tạ ông một bữa chén.

Ông lang bằng lòng, bốc thuốc cho nó. Cách đến hơn mười hôm rồi, mà chẳng thấy nó nói gì đến cả. Hỏi, thì nó cứ nói chưa khỏi.

Ông lang tức quá, định bụng hễ thấy nó đi đồng, thì theo rình xem.

Thằng kia vốn uống thuốc ông lang đã khỏi rồi, nhưng mà muốn xử quịt.

Một hôm, nó ra vườn đi đại tiện. Ông lang theo, đứng rình ở sau hàng rào. Thằng kia đi táo, ngồi rặn mãi một lúc lâu, rồi tuôn ra một đống tướng.

Ông lang vội vàng chạy lại, tay trỏ vào đống phân, miệng mắng thằng kia rằng:

- Hử, xỏ lá! Mầy ỉa đống cứt rắn thế kia, mà không cho ông ăn nhé!...

Đắp chăn

Một anh đi ở cho một lão nhà giàu, lão ta hẹn sau mười năm sẽ trả tiền công cho về mà làm ăn. Ðến kì hạn, lão nhà giàu muốn quịt, bèn đưa ra một cái chăn vừa ngắn vừa hẹp, bảo:

- Anh phải làm sao đắp cái chăn này cho vừa người tôi thì tôi trả tiền công cho, bằng không thì một là anh về, hai là ở thêm mười năm nữa, sau đó tôi trả công cả hai mươi năm cho anh luôn thể.

Nói xong, lão nhà giàu nằm thẳng chẳng ra giữa giường. Người lão rất dài, mà cái chăn thì rất ngắn, nên anh kia cố đắp mãi không xong, đắp được đằng đầu lại hụt mất đằng chân. Chợt nghĩ ra một mẹo, anh ta cầm chăn đắp từ trên đầu lão đắp xuống quá đầu gối, rồi lấy gậy vụt tới tấp vào hai ống chân lão. Lão đau quá co rụt ngay chân lại. Thế là cái chăn đắp lên người lão vừa khéo.

Nhanh trí

Ở một làng nọ có một thanh niên có tật háu ăn nhưng nhanh trí. Buổi nọ, anh ta được mời sang nhà ông bác dự tiệc mừng nhà mới. Buổi tiệc vừa bắt đầu, anh ta đã ăn ngấu nghiến không kể gì những người xung quanh. Chẳng may, anh ta bị mắc xương cá. Anh ta đã nuốt vào miệm mấy cục cơm bự chát nhưng cái xương vẫn không chịu trôi xuống cổ. Người nhà lại tiếp thêm mấy đĩa thức ăn ngon lành trước mặt, anh chàng càng sốt ruột tìm kế để khạc cái xương ra.

Thấy anh ta không ăn mà chỉ ngước mắt lên trần nhà, ông bác vội hỏi:

- Cháu ăn đi chớ! Sao cứ nhìn mãi lên nhà rứa?

Anh ta đáp:

- Thưa bác, nhà dây lợp tranh hay lợp lạt?

Chữ "bác" và chữ "lạt" anh ta nói to như khi khạc nhổ vậy, khiến gốc cái xương chừng đã nhớm. Ông bác đáp lại:

- Lợp tranh cháu à.

Trong lúc anh ta mãi tìm câu hỏi khác thì một thằng bé vụt chạy vào xô nhằm cái ghế. Chớp thời cơ, anh ta nói to:

- Cháu đừng chạy xớn xác!

Cái xương đã lung lay do anh ta gào to chữ "xác".

Cha thằng bé vội hỏi:

- Con chạy đi mô rứa?

Anh ta liền nhanh nhẩu đỡ lời cho thằng bé:

- Hai bác đó! Đừng chạy chỗ khác.

- Sau hai chữ bác và khác, cái xương bị bật gốc thật. Anh ta phấn khỏi gắp thức ăn lia lịa bù vào thời gian quý giá vừa bị mất.

Ông nọ bà kia

Trong làng Quỳnh ở, các chức sắc thấy Quỳnh được chúa gọi vào hầu luôn thì khâm phục lắm, chẳng ai bảo ai mà kẻ nào người nấy đều đến nhờ cậy Quỳnh giúp đỡ, mong được hưởng chút ấm nhà chúa.

Một hôm Quỳnh ở kinh đô về, cho gọi các chức sắc đến, bảo có muốn làm ông nọ bà kia thì tối đến nhà Quỳnh đánh chén, rồi ngày mai Quỳnh đưa lên kinh đô sớm.

Các chức dịch bao phen mong đợi, nay thấy Trạng hẹn đưa vào kinh đều chắc mẩm phen này hẳn phải lên chức ông nọ bà kia. Vì thế, ông nào ông nấy vênh vang về nhà quát vợ sắp sếp áo quan để tối đến nhà Trạng uống rượu, ngủ đấy, mai trẩy kinh sớm. Các bà vất vả một buổi sắm sanh cho chồng, nhưng cũng mở cờ trong lòng vì sắp được thành ông nọ bà kia.

Tối đến Trạng đãi các vị chức dịch một bữa rượu túy lúy càn khôn. Ông nào, ông nấy say đứ đừ, lăn chiêng ra ngủ.

Lúc ấy đã quá nửa đêm, Trạng mới sai đem võng tới, võng ông nọ về nhà bà kia và bảo rằng ông bị trúng cảm, phải xoa dầu, đánh gió ngay kẻo nguy hiểm đến tính mạng.

Các bà hoảng hốt, đang đêm vùng dậy, đèn đóm nhập nhoạng ra sức mai cà tóc gáy, cứu chữa các ông gần đến sáng mới tỉnh. Trời tảng sáng, nhìn rõ mặt người thì hóa ra không phải chồng mình. Các bà ngớ người ra, thẹn quá hóa giận:

- Phải gió các nhà ông này, ở đâu lại đến đây nằm vạ!

Ông kia tỉnh dậy, không biết đầu đuôi xui ngược ra sao, thấy mình nằm ở nhà người khác, đâm hoảng, thẹn thùng và lủi ra về. Đến nhà, lại chứng kiến cảnh vợ mình cũng đang mắc cỡ trong cảnh "ông nọ bà kia" hệt như thế.

Bấy giờ các ông mới biết là bị Trạng lỡm, ức quá vặc nhau:

- Nào, được làm ông nọ bà kia đã sướng chưa!

Ông tài thế, tôi theo sao kịp

Có một anh kia ngốc lắm không làm gì hết, vợ hết sức rầu. Một hôm, có người mời anh ta đi ăn cơm. Sợ anh ta không biết ăn uống làm sao cho phải phép, vợ bảo: “Mình cứ theo bác Lý mà ăn uống, đừng tự ý làm chi hết”.

Anh ta nghe lời. Đến bữa ăn, anh ta cứ nhắm ông lý mà bắt chước. Ông lý nâng ly rượu uống, anh ta cũng nâng ly rượu uống. Ông lý gắp thịt heo, anh ta cũng gắp thịt heo, ông lý bỏ đũa xuống chùi miệng, anh ta cũng bỏ đũa xuống chùi miệng...

Ông lý thấy thế làm lạ, nhưng không nói gì. Vừa lúc đó, có người nhà bưng món bún tàu, ông lý nghĩ: “Hay là thằng nọ nó xỏ mình, mình phải thử xem sao”. Ông liền xẻ bún tàu vào bát của ông. Anh nọ cũng bắt chước liền. Ông lý và luôn một chặp mấy miếng liền ra vẻ hối hả, anh nọ cũng và luôn một chặp không kịp thở. Thấy vậy, ông lý té cười, bún sặc lên có mấy sợi lòng thòng ở mũi. Anh ngốc trân trân nhìn ông lý, vùng bỏ bát đĩa xuống đứng dậy không ăn nữa, nói giọng bực tức:

- Ông tài thế, tôi theo sao kịp!

Phải Làm theo

Có anh chàng kia, tính rất khù khờ. Biết thế nên trước khi anh ta đi làm rể, mẹ anh ta đã đinh ninh dặn dò:

- Thấy bố vợ làm gì thì con phải làm theo, chớ đừng hếch mắt lên mà nhìn, người ta cười cho, nghe không?

Nhớ lời mẹ dặn, một hôm bố vợ đang cuốc đất, anh ta chạy lại đỡ lấy cuốc nói:

- Thầy để con làm cho.

Ông bố vợ vui vẻ trao cuốc cho, rồi đi trồng chuối. Thấy thế, anh ta lại chạy theo và bảo để đó anh làm cho.

Lần này ông bố vợ không nói gì cả, bỏ đi đốn tre. Anh ta lại chạy theo giật lấy dao. Bực mình vì anh con rể giành mất việc mà chẳng làm xong việc gì, ông ta bỏ về nhà. Dọc đường cái khăn bịt đầu vướng phải cành tre, ông ta cũng không buồn nhặt, cứ thế đi. Anh con rể không có khăn cũng vội cởi ngay áo treo lên cành tre, rồi tất tả chạy theo bố vợ về.

Về đến nhà, ông ta hầm hầm chạy vào buồng vợ sinh sự với vợ:

- Ðồ ngu! Chọn thế nào mà lại vớ phải một thằng rể điên. Sáng nay chẳng làm được việc gì với nó cả!

Hai vợ chồng cãi nhau, rồi ông ta đạp cho vợ một đạp.

Anh rể vừa hộc tốc chạy về, thấy thế cũng co cẳng đạp cho mẹ vợ thêm một đạp nữa ngã lăn kềnh.

Phải Bằng Hai

Làng kia có một tên lí trưởng nổi tiếng xử kiện giỏi.

Một hôm nọ, Cải với Ngô đánh nhau, rồi mang nhau đi kiện. Cải sợ kém thế, lót trước cho thầy lí năm đồng. Ngô biện chè lá những mười đồng. Khi xử kiện, thầy lí nói:

- Thằng Cải đánh thằng Ngô đau hơn, phạt một chục roi.

Cải vội xoè năm ngon tay, ngẩng mặt nhìn thầy lí khẽ bẩm:

- Xin xét lại, lẽ phải về con mà!

Thầy lí cũng xoè năm ngón tay trái úp lên năm gón tay mặt, nói:

- Tao biết mày phải... nhưng nó lại phải... bằng hai mày!

Phù thủy sợ ma

Vợ thầy phù thủy hỏi chồng:

- Nhà có bao giờ sợ ma không?

Thầy vênh mặt lên đáp:

- Hỏi thế mà cũng hỏi! Ðã có phép trừ tà tróc quỷ thì sao còn sợ ma nữa?

Mộ hôm, thầy đi cúng về, trời tối, người vợ nấp trong bụi cầm bát than hồng hoa lên, dọa. Thầy vội bắt quyết, niệm thần chú. Nhưng đốm lửa lại quay tròn hơn trước. Hoảng quá, thầy quăng đãy, chạy vắt chân lên cổ. Người vợ mang cái đãy về, giấu không cho chồng biết. Hôm sau, chị ta dọn xôi thịt để trong đãy cho chồng ăn. Thầy nhìn vào mâm, lẩm bẩm:

- Quái, thủ giống thủ... xôi giống xôi...

Người vợ cười, nói:

- Thủ chẳng giống thủ, xôi chẳng giống xôi thì cái gì? Hay là giống con ma hôm qua!

Quan sắp đánh bố

Một anh lính lệ tính cương trực, thấy quan huyện làm nhiều điều trái mắt, thường hay chế nhạo. Quan vẫn định bụng trị. Một hôm, có người đến vu cho anh ta ăn tiền ở ngoài chợ. Quan mừng thầm có có dịp báo thù, liền cho đi bắt về.

Anh lính lệ về, dắt cả thằng con đi theo. Quan vừa trông thấy, đập bàn, thét:

- Ðánh! Ðánh! Ðánh cho nó chừa cái tật ăn hối lộ đi!

Anh lính lệ ngoảnh lại thủng thỉnh bảo con:

- Con đứng lui ra. Quan sắp đánh bố đấy!

Quên Mặt

Có hai vợ chồng anh thợ vẽ truyền thần làm không đủ ăn. Bạn bè đến thăm, vợ chồng anh ta than thở, thì họ bảo: Nếu không có ai đến thuê thì anh vẽ ngay một bức chân dung anh và chị rồi lồng kính mà treo lên.

Thiên hạ thấy anh khéo tay, sẽ xô nhau tới, lo gì không khấm khá!

Anh ta nghe lời, bảo vợ ngồi cho anh vẽ, rồi lại vẽ cả anh ta ngồi bên cạnh, ngắm đi ngắm lại, rất lấy làm đắc ý.

Một hôm, bố vợ tới chơi, hỏi:

- Vẽ hình chị nào treo đó?

Anh ta trả lời:

- Chết nỗi, bố quên mặt nhà con rồi hay sao?

Ông bố vợ nói tiếp:

- À! Ra vợ anh đấy, thế thì nó ngồi cạnh người nào trông tướng mạo kỳ dị làm vậy?

Quả bí, cái xanh.

Có hai anh đi đường xa. Một anh trông thấy cái miếu liền nói khoác với bạn:

- Này tớ trông thấy một quả bí to bằng cái miếu này.

Anh kia lắc đầu:

- Thế đã thấm vào đâu! Tớ còn trông thấy một cái xanh to bằng cái đình làng.

Anh kia ngạc nhiên hỏi:

- Thế cái xanh to như thế dùng để làm gì?

- Cậu không biết à, để luộc quả bí của cậu đấy mà!

Quan Đối Với Chó

Một hôm, quan huyện Thạch Thành qua bến đò Thạch gặp một thằng bé cắp sách đi học. Thấy thằng bé nhìn quan vẻ lơ láo, quan gọi lại bảo:

- Mày đã cắp sách đi học, hẳn phải biết đối. Tao ra một vế nếu mày đối được thì có thưởng mà không đối được thì tao sẽ đánh đòn về tội vô lễ, nghe chưa.

Thằng bé nhơn nhơn gật đầu. Quan huyện ra đối:

Quan huyện Thạch sang bến đò Thạch

Thằng bé gãi đầu gãi tai:

- Bẩm quan... quan cho phép tôi mới đối.

Quan giục: "cứ đối đi". Thằng bé mạnh dạn đọc:

Con chó vàng ăn cục cứt vàng

Quan Sợ Ai

Ông quan nọ hống hách hay đánh người, cứ tưởng như không ai to hơn mình. Một hôm trời mưa, rỗi việc, quan bắt chuyện với anh lính hầu cho qua thời gian. Anh lính hầu xuống giọng thưa:

- Bẩm! Từ khi ra làm việc, quan có sợ ai không?

Quan vuốt râu nói:

- Ta làm quan sợ đấng minh quân mà thôi!

- Bẩm! thế ông vua ngày nay có minh quân không ạ?

- Không phải là minh quân thì làm sao làm được vua.

- Bẩm thế vua có sợ ai không ạ?

- Vua là thiên tử còn sợ ai nữa!

Anh lính ra bộ ngẫm nghĩ một lúc rồi thưa:

- Bẩm, con tưởng con trời thì phải sợ trời chứ ạ?

- Ừ thì trời! Nhưng trời còn sợ ai!

- Bẩm con tưởng trời thì phải sợ mây, mây che kín trời.

Nghe nó nói có lý, quan bèn hỏi gặng lại:

- Thế mày bảo mây có sợ ai không?

- Bẩm mây sợ gió, gió thổi bạt mây.

- Thế gió sợ ai?

- Bẩm, gió sợ bức tường, tường cản gió lại.

- Thế bức tường sợ ai?

- Bức tường sợ chuột cống, chuột cống khoét lỗ tường.

- Chuột cống sợ ai?

- Chuột cống sợ mèo.

- Mèo sợ ai?

- Mèo sợ chó.

- Chó sợ ai?

- Bẩm, chó thì hay cắn bậy thì có ngày con vác gậy đập chết.

Quan Thị Và Quan Võ Xỏ Nhau

Quan võ ghét quan thị, trông thấy quan thị mới đặt một vế câu đối xỏ.

Thị vào hầu, thị đứng thị trông

Thị cũng muốn, thị không có ấy

Bốn chữ THỊ ở đây có bốn nghĩa và được giải thích ngay, chữ thị đầu là hầu hạ, chữ thị thứ hai là trông, chữ thị thứ ba là muốn, chữ thị thứ tư là ấy.

Quan thị tức quá đối lại:

Vũ cậy mạnh, vũ ra vũ mưa

Vũ gặp mưa, vũ ướt cả lông

Bốn chữ VŨ cũng có bốn nghĩa và được giải thích ngay như bốn chữ thị ở vế trên. Hai bên đối nhau đều giỏi cả. Thật là kẻ tám lạng, người nửa cân.

Quan lái lợn làm cụ trong dân

Ở hạt nọ, có một tên nghị viên họ Lại, xây một cái sinh phần đẹp. Tên này giàu có vì làm nghề lái lợn và rất hống hách. Nhiều người ghét hắn.

Một đêm, không rõ ai đã đề đôi câu đối sau ở sinh phần hắn:

- Rực rỡ mé đường Tây, kẻ lại người qua, ca tụng sinh phần quan lớn Lại (quan lái lợn).

- Vang lừng trong thân Bắc, trên kinh dưới rái, một lòng tôn trọng cụ trong dân (rận trong cu).

Quả Đào Trường Thọ

Một hôm đương buổi chầu, có người dân từ phương xa lặn lội tìm đến kính dâng vua một quả đào, gọi là đào trường thọ, ăn vào thì trường sinh bất tử. Vua mừng ra mặt.

Còn Quỳnh vừa nghe nói, liền sấn ngay lại, cướp phắt lấy quả đào, ăn ngấu nghiến ngay giữa triều đường, trước cả mặt vua và đủ mặt bá quan văn võ.

Chúa giận lắm, truyền lôi ra chém.

Quỳnh quỳ xuống tâu rằng:

- Muôn tâu bệ hạ, hạ thần hỗn láo vô lễ, tội thật đáng chết, đâu dám kêu oan, chỉ xin bệ hạ rộng lượng cho bày tỏ đôi lời, rồi có chết cũng cam lòng.

Vua bằng lòng cho nói. Quỳnh mới ung dung tâu rằng:

- Tôi vốn là đứa hèn nhát, vì tham sống sợ chết, nghe nói quả này là quả trường thọ, tưởng ăn vào sẽ được sống lâu. Ai ngờ, nuốt chưa được khỏi cổ, mà cái chết đã kề bên. Thế thì quả này phải gọi là quả đoản thọ mới đúng. Vậy trộm nghĩ, trước hết xin chém đầu kẻ dâng đào dối trá, rồi sau hãy chém đầu hạ thần để làm gương cho thiên hạ.

Vua nghe nói đành hạ lệnh tha tội chết cho Quỳnh.

Râu dài

Cụ lớn đã hồi hưu, hôm ấy mời mấy cụ lớn bạn lại xơi tiệc.

Lúc cỗ bàn đã bày ra, sắp sửa nâng đũa thì cậu ấm mới lên sáu cũng trèo lên sập ngồi cạnh cha. Để lịch sự với khách, quan nhà mới nghiêm mặt lại bảo con:

- Hỗn cái thằng này! Vào ngay trong nhà! mày chưa có râu dài như chúng tao thì chưa ngồi với chúng tao được.

Cậu ấm tiu nghỉu chạy vào nhà trong vòi vĩnh cụ bà. Cụ bà vốn chiều con, bảo con hầu lấy một bát xôi và một đĩa thịt ra cho cậu. Cậu đang ngồi ăn một mình, chợt có con mèo tam thể từ trong bếp đi ra. Quen thói hỗn, nó sán lại ngay gần đĩa thịt. Cậu ấm đang tức sẵn cầm ngay cái bát cụng vào đầu mèo, mắng:

- Hỗn cái con mèo này! Có bước ra ngay không? Râu mày dài thế kia sao không ra mà ngồi với các cụ?

Rắm của con

Một bà huyện đến chơi nhà chị em, cùng đi có anh đầy tớ theo hầu. Ðương ngồi trò chuyện đông đủ, bà huyện bỗng vãi rắm ra. Anh đầy tớ đứng hầu sau lưng, vội bưng miệng cười. Lúc bấy giờ bà lớn tẽn lắm, nhưng cũng không dám nói gì.

Về đến dinh, bà mới gọi anh đày tớ vào buồng mắng một thôi một hồi:

- Ðồ ngu! Ðồ ăn hại! Không ra thể thống gì cả! Như người ta thì mày nhận là của mày, có được không? Ðằng này mày lại nhe răng ra mà cười như con khỉ! Bà lại đánh tuốt xác ra bây giờ!

Anh đầy tớ sợ mất vía, vội lui ra, rồi chạy một mạch đến nhà kia, thanh minh với mọi người:

- Bẩm các bà! Cái rắm bà con đánh lúc nãy là của con đấy ạ!

Rể quý

Một ông nhà giàu, không có con trai, chỉ có ba người con gái, kén chọn mãi, được ba rể, cùng nuôi ở trong nhà.

Ông ta mới cất một cái nhà ngói lịch sự quá, hoàn công thợ vừa xong, dọn dẹp đến ở.

Ngay đêm hôm ấy, rể lớn đi đánh chén say ở đâu về, gọi cửa mãi không được, phát khùng, hai tay đấm cửa mà gào rằng:

- Nhà quái gì, cửa như là cửa ngục thế này! Đẩy làm sao cũng không được!

Bố vợ nghe thấy, giận lắm; hôm sau bảo với con rể thứ rằng:

- Mầy xem nó thế có tệ không! Tao làm cái nhà này tốn kém hàng trăm hàng nghìn, mà nó lại mở mồm nói độc như vậy!

Rể thứ thưa rằng:

- Cha nói thế, chứ nhà này đem lạy mà bán cho người ta lấy ba trăm, cũng chẳng ai thèm mua!

Ông ta tức quá, nói chuyện lại cho con rể út nghe. Rể út đáp rằng:

- Anh ấy nói phải đấy, cha ạ! Thà rằng cha gọi ai mà bán rẻ lấy vài trăm, còn hơn để đến sau cháy, thì một đồng cũng không đáng nữa.

Rượu Chua

Chủ nhà kia đãi khách rượu. Vừa nhấp môi, ai cũng nhắm mắt kêu "Chua quá". Một ông khách nói:

Tôi có cách là cho rượu mất chua.

Chủ nhà liền hỏi:

Làm thế nào thì hết chua được?

Ông khách bày:

Kiếm một tờ giấy, bưng miệng hũ lại, rồi úp sấp xuống. Lấy ngải cứu đốt đít hũ bảy mồi, cứ để thế cho đến rạng ngày mai là hết chua ngay.

Chủ nhà nói:

Thế thì rượu chảy hết còn gì?

Ông khách nói:

Rượu chua để làm quái gì mà còn tiếc!

Rành Tính Ông Quá Rồi

Có một anh nhà giầu hà tiện, đãi khách giàu sang cách mấy cũng chỉ chi năm cắc là cùng. Một lần anh ta bệnh nặng, bèn sắm một con gà con và mấy tờ vàng mã rồi rước thầy pháp. Thầy pháp đến, thỉnh thần ngoài Huế rồi thỉnh thần bên Xiêm. Anh nhà giàu lấy làm lạ hỏi:

- Sao ông không thỉnh thần sở tại cho gần mà thỉnh thần ở xa vậy?

Thầy cúng rầu rầu nét mặt, trả lời:

- Các vị thần ở gần rành tính ông quá rồi, đâu có thỉnh được!

Rắm quý

Một anh tú tài hay chữ mà cũng hay nịnh, chết xuống âm phủ khai với Diêm Vương:

- Tôi ở trần gian hay chữ một thời.

Diêm Vương thấy anh ta khoe khoang như vậy bật cười và bật cả rắm. Anh tú tài liền ứng khẩu một bài thơ chúc tụng:

Đền ngọc ngai cao

Mộng vàng rắm quí!

Êm như tiếng sáo tiếng diều

Mường tượng mùi lan mùi huệ

Đã nên hương xạ thơm tho

Lại nghe giọng đàn rủ rỉ

Có chen đại pháo nổ mừng xuân

Thật sánh với địa lôi phá lũy

Chúa ngồi trên bệ đã đành mở cửa năm xe,

Tôi ở dưới thềm cũng được nhờ hơi một tí.

Sang Cả Mình Con

Mùa hè nóng nực một lão nhà giàu đi chơi về mồ hôi đầm đìa như tắm. Lão sai đầy tớ lấy quạt ra quạt. Đầy tớ hì hục quạt một lúc, lão nhà giàu ráo mồ hôi, khoái chí nói:

- Ờ... mồ hôi của tao nó đi đâu hết cả rồi đấy nhỉ?

Đầy tớ đặt quạt xuống thưa:

- Dạ! Nó sang cả mình con rồi đấy ạ.

Sao đã vội chết …

Một ông thầy lang xưa nay vẫn khoe chữa bệnh giỏi, ngày nọ có một ông lão đột ngột lại hỏi:

- Lão nghe thầy chữa bệnh thần lắm, thầy đã chữa khỏi được mấy đám rồi? Ông lang quả quyết đáp:

- Bao nhiêu đám mà nghe lời tôi là chữa khỏi hết. Ông lão cau mặt nói:

- Thầy quên rồi à? Thầy bảo thằng cháu nhà tôi uống thuốc của thầy một năm thì khỏi, sao nó mới uống được ba tháng đã chết? Ông lang xua tay nói:

- Rõ ràng tại cậu nhà không chịu nghe lời tôi. Tôi bảo uống thuốc một năm, sao mới uống ba tháng đã vội chết? Cứ uống thuốc đủ năm, xem có khỏi không nào?

Sát sinh tội nặng lắm!

Một người đánh cá đem cá vào chợ bán. Có nhà sư trông thấy, bảo:

- Ngày nào ngươi cũng sát sinh, tội nặng lắm! Ðể nhà chùa làm lễ sám hối cho, có bằng lòng không?

Người đánh cá hỏi: - Sám hối thì phải thế nào?

Sư bảo: - Bán rẻ cá cho nhà chùa để nhà chùa phóng sinh, thả xuống ao.

Người đánh cá nói:

- Vâng! Nhưng xin nhà chùa cho mỗi con năm tiền, chứ kém không được.

Sư nói:

- Nam mô phật! Sao đắt thế! Xưa nay nhà chùa vẫn mua cá rán ở hàng cơm cũng chỉ có ba tiền một con, nữa là cá chưa rán.

Sợ Chó

Người kia nghèo nhưng lại muốn làm sang. Một hôm, có khách đến chơi. Anh ta lẻn sang nhà hàng xóm nhờ một chú bé đến bưng cơm nước hộ. Anh ta dặn dò cách thức xong rồi về nhà trước ngồi đợi. Đợi cả buổi, vẫn chưa thấy chú bé sang. Măi mới thấy chú bé thập thò ngoài cửa. Anh ta ra oai, gọi to:

- Sao không vào bưng cơm nước ra, kẻo khách đă đói bụng, còn chờ đến bao giờ nữa?

Lúc bấy giờ, chú bé mới lễ phép thưa:

- Xin lỗi ông miễn cho, tôi sợ con chó nhà ông nó dữ quá nên từ nãy đến giờ, tôi đứng đây chưa dám vào!

Sợ vợ đẻ

Có một anh thấy người ta nói chó đẻ dữ lắm, tới nhà ai có chó đẻ thì phải cầm gậy, phòng nó cắn.

Một hôm vợ đẻ, anh ta nghĩ rằng chắc người đẻ cũng như vậy, nên anh ta không dám bén mảng tới chỗ vợ nằm, luôn luôn có cây gậy để bên cạnh phòng khi bất trắc. Tránh mãi cũng không được, một lần chị vợ gọi mang cơm vào. Anh ta sợ quá, một tay cầm gậy, một tay cầm bát cơm lấm lét bước vào. Chị vợ trông thấy điệu bộ như vậy, liền nhăn răng ra cười. Anh ta thấy thế, tưởng vợ sắp cắn, vội vứt cả gậy cả bát cơm, bỏ chạy mất.

Sợ vỡ mật

Hai người cùng sợ vợ, lâu ngày thành bệnh, một người khạc ra đờm đỏ, một người khạc ra đờm xanh. Họ rủ nhau đi tìm thầy chạy chữa. Thầy bảo:

- Ðờm đỏ, may còn hi vọng, chứ đờm xanh thì chịu, không sao chữa được nữa. Nên về mà lo hậu sự đi thôi.

Cả hai cùng hỏi thầy:

- Sao đờm xanh, đờm đỏ lại khác nhau như thế?

Thầy nói:

- Ðờm đỏ tự phổi ra, họa còn có phương cứu chữa, chứ đờm xanh là mật vỡ

mất rồi, còn chữa thế nào cho lành được.

Sang sứ tầu nói đâu ra đấy

Lệ triều nhà Lê, ba năm phải một lần sang Tầu giảng nghĩa giáo hiếu. Năm bấy giờ đã đến kỳ phải sang sứ.

Lần này, vua cử Trạng Lợn làm chánh sứ để tạ ơn vua Tàu đã phong vương cho mình. Trạng nghĩ bụng: "Nước Tàu là nước Văn hiến, mà mình thì chữ nghĩa không nhiều, không hay. Âu là ta xin cho cả Trạng Ăn, Trạng Vật, Trạng Cờ cùng đi để hỗ trợ.

Vua chuẩn y, cắt ba Trạng cùng đi theo. Tới ải Nam Quan, lính canh Tàu không chịu mở cửa. Một chốc, họ đem ra một cái biển trên viết chữ "thập" (+), rồi lấy tay chỉ đông, chỉ tây. Trạng bực mình, quay lại bảo viên phó sứ:

- Nó muốn dọc, muốn ngang, thì ta khoanh một cái vòng tròn cho nó hết đường dọc ngang.

Nói xong, Trạng sai khoanh một vòng tròng lớn vào biển rồi giơ ra. Quan coi ải giật mình, nghĩ bụng: "Ta viết chữ "thập" là ý muốn nói "Tung hoành vũ trụ", thế mà sứ An Nam biết, đối lại là "Bao quát càn khôn" thì tài thật. Viên quan đó đành ra lệnh cho mở cửa ải, để sứ bộ nước ta vào.

Qua cửa ải rồi, sang đến đường đất nước người, Trạng thấy phong cảnh lạ, trong lòng lấy làm thích thú.

Chợt đi đến quãng đồng, thấy có một người con gái đang vạch quần đái, Trạng chỉ tay nói đùa với phó sứ rằng:

Kìa quan lớn xem:"Nong tay dí bẹn đỏ hăm hăm". Nói xong cùng cười ầm cả lên. Lệ di sứ, hễ ông chánh nói câu gì, thời ông phó phải ghi câu ấy, Trạng nói nôm, ông phó theo tiếng mà ghi, bằng chữ Hán, đọc chệch ra là: "Đông Tây chí Biện đổ hân hân", nghĩa là Người miền Đông, người miền Tây đi đến Biện thấy (quang cảnh) rất vui vẻ.(đất Biện tức Biện Kinh, kinh đô Trung Hoa thời nhà Tống).

Khi đi qua đến đất Biện Kinh, quan sở tại nghe thấy sứ đến, ra nghênh tiếp, có ý muốn lấy chữ nghĩa ra thử sứ, bèn ra một câu đối rằng: "Nam Bắc lai triều dạ tể tể" nghĩa là: Người phương Nam người phương Bắc đến triều rất rầm rộ.

Vừa đọc khỏi miệng, Trạng ngoảnh lại bảo ông phó sứ rằng: "Kìa, cái câu hôm nọ đâu, ngài đem ra đối đi ". Ông phó sứ cứ sẳn thế đưa ra, thời quả nhiên thực là một câu đối khá chỉnh. Quan Tàu thấy thế, phục sứ An Nam thần thông, có tài hiểu biết rộng, trong bụng kính phục lắm, khoản đãi rất trọng hậu.

Sang đến Yên Kinh, vào yết kiến vua Tàu. Vua Tàu muốn thử sứ, ngầm sai một người trang hoàng một chỗ trong cung quán rất lịch sự, đề hai chữ "kính thiên" treo gian giữa, đặt một đôi sập thất bảo rất cao, xung quanh bày nghi vệ sang trọng lắm, như là một chỗ giường ngự của thiên tử, để xem Trạng có dám ngồi hay không. Khi sắp đãi yến, họ đưa Trạng và phó sứ đi xem khắp các nơi rồi mới đưa đến đấy. Trạng tưởng chỗ ấy để khoản đãi mình, leo phắt lên ngồi. Ông phó sứ ngửa lên thấy hai chữ "kính thiên" liếc mắt trông lên, khẽ trỏ tay lên bảo, Trạng mới ngửa lên nhìn, rồi lại thủng thỉnh bảo phó sứ rằng:

- Đó chẳng phải là chỗ đợi chúng ta ngồi là gì ?

Ngài cứ lên đây!

Ông phó sứ chưa hiểu thế nào, cũng cứ lên ngồi, nhưng vẫn có ý nhút nhát, mà Trạng cứ nói cười thung dung. Có một quan Tàu bước ra, chỉ tay lên đấy, hạch rằng:

- Cớ sao sứ An Nam lại ngạo ngược vô lễ như vậy ? Không trông lên các chữ trên kia để xem chỗ này là chỗ nào, mà dám nhãy lên ngồi chễm chệ ở đây là nghĩa làm sao ?

Trạng nói:

- Thưa, đại thần lấy tội gì mà lại cho hạ quan là ngạo. Hạ quan nhân thấy biển đề rõ là ba chữ "kính nhị nhân"(1) Thực là bản ý thượng quốc muốn đem cái ngôi này để hậu đãi sứ thần xa lại, chứ không phải lỗi tiểu sứ. Và nghe cổ nhân có nói: Đãi người phương xa cốt lấy bụng thực. Tôi nghe thánh triều lấy thành tín đãi người ngoại quốc. Thế mà người phương xa tới, lại đem cái bụng trí thuật làm oai. Tôi sợ người ta nghe tiếng, dẫu có thực lòng ngưỡng mộ, cũng sinh bụng nghi mà không lại nữa.

Quan Tàu thấy Trạng nói chẻ hoe như là đã biết gan ruột họ rồi, vội vàng đáp lại rằng:

- Thôi xin quý sứ xá lỗi, xá lỗi! Nghĩ là buổi mới, thử xem có phải là bậc tài giỏi không mà thôi. Nhưng mà quý sứ là bậc thông minh thực! Đã giỏi, mà còn biết trước được như thế, thì có hề gì.

Một lát sau có người bưng hai cỗ xôi, hai con lợn ra đặt ở giường chánh sứ và ở giường phó sư, rồi truyền chỉ thiên triều ban yến. Hai người đều mặc triều phục, bái mạng xong, ngồi lên ăn. Nguyên con lợn là một cỗ toàn đồ ăn, còn cỗ xôi, đều là lấy bột đắp giả làm hình, gồm những đồ trân cam, mỹ vị ở trong. Trang tưởng là con lợn với cỗ xôi thực, cầm dao ra cắt ngay cái thủ trước,rồi rạch ra làm đôi, lại ra làm tư, lật ra thấy bên trong thức nào thức náy, lắm mùi vị lạ lùng. Trạng lại lấy dao cắt nhỏ rồi mới ăn. Còn cỗ xôi, Trạng để lui lại, dùng sau.

Các quan Tàu khen sứ An Nam ăn uống như thế mới thực là phải phép. Rõ ràng là: "Thái cực sinh lưỡng nghi, lưỡng nghi sinh tứ tượng, tứ tượng biến hóa vô cùng"!

Ông phó sứ vốn là người có tiếng ăn khỏe. Tiệc yến hôm ấy có đông mặt những quan Tàu, ông lại khoe sức ra oai ăn như vũ bão, chỉ một chóc hai cỗ hết tận, không còn thừa một tí nào.

Các quan Tàu thấy thế lắc đầu lè lưỡi xì xồ bảo nhau rằng:"Bậc ấy không biết trong bụng chứa chất như thế nào ?", nên gọi là "Thực Trạng Nguyên" tức là Trạng nguyên Ăn".

Một hôm, vua Tàu hội các sứ ngoại quốc ở vườn Ngự chơi hoa, ban yến. Vua Tàu đi trước, các sứ tuỳ giá theo sau. Đến một chỗ, dưới có cái hồ thả sen, trên trồng các thứ hoa lạ, cảnh vật thanh tú, giữa có cái đình, bên trong treo một bức ngự thư đề hai chữ "Trùng nhị". Vua Tàu hỏi sứ các nước có hiểu là thế nào không ? Các sứ còn đương nghĩ chưa biết tâu là gì, Trạng tự nhiên tâu rằng:

- Rộng thánh hoàng muôn tuổi, đây thực là phong nguyệt vô biên.

Vua Tàu thấy Trạng ứng đối nhanh nhẹn và hiểu được hai chữ ấy, khen mãi, phán rằng:

- Sứ An Nam thực là thông minh có một, đáng tài Trạng.

Xét vua Tàu viết hai chữ " trùng nhị ", vốn lấy nghĩa là: chữ "phong" và chữ "nguyệt" không có bên ngoài thời thành ra chữ "phong nguyệt vô biên". Trạng không biết ý sâu xa như vậy, chỉ vì đương lúc bấy giờ thấy phong cảnh mát mẻ, nhớ đến chữ "phong nguyệt vô biên" ở chùa khi trước. Chẳng qua tâu lên để tán tụng mà thôi, nào biết đâu lại trúng!

Năm sau, trời làm hạn hán to, nhân có sứ các nước cùng đến triều cống, vua Tàu nhờ các nước sứ lập đàn cầu đảo. Trạng bèn làm ra vẻ khiêm tốn nhường sứ các nước làm lễ cầu đảo trước. Sứ các nước thay nhau cầu đảo mà trời vẫn không mưa.

Trong lúc đó, Trạng lần ra vườn xem cỏ gà, rễ si, vì theo kinh nghiệm của nhà nông ta, hễ khi nào cỏ gà lốm đốm trắng, rễ si nhú ra là trời sắp mưa. Hôm thấy cỏ gà lớm đớm trắng, rễ si nhú mầm, Trạng liền xin vua Tàu cho mình vào lễ cầu đảo. Trạng bắt làm một cái chòi cao mười tượng, quanh chòi bày la liệt nào là ngũ phương, bát quái, lục giáp, lục đinh...trông thật oai nghiêm, bí hiểm.

Đàn lập xong, Trạng rũ tóc, chống kiếm, bước lên chòi, bắt quyết, trồi đọc một tràng phù chú, nào là "mộc tinh","thâm tinh", mục tinh", "khươu tinh", "kẹo tinh"...nghe rất lạ tai, rặt những câu nói lái, nói lóng của hàng thịt bấy lâu cóp nhặt được, đọc ra vanh vách cho hết. Cuối cùng, phù chú đã xong mà trời chưa vần vụ chuyển gió, Trạng làm tiếp ngay một lèo "tinh tinh tinh tinh" nghe ú ớ như lời phù thuỷ hô phong hoan vũ, để chờ thời. Vừa may, gió chuyển bốn bề, trời tối sầm lại, Trạng thôi "niệm chú", tay cầm bát nước vẩy khắp bốn phương. Quả nhiên, mây đen ùn ùn kéo tới, một trận mưa như trút nước đổ xuống, sấm chớp sáng lóe.

Vua Tàu và sứ thần, các nước đều bái phục, bảo với nhau:

- Sứ An Nam quả là bậc phi thường, chẳng những giỏi về từ chương mà lại có tài hô phong hoán vũ nữa. Bao nhiêu tinh tú trên trời đều thuộc lầu lầu. Gia Cát Lượng ngày xưa cũng chỉ giỏi đến thế là cùng!

Vua Tàu thấy Trạng giỏi quá, liền lưu Trạng ở lại dạy hoàng tử. Trạng phần nhớ nhà, nhớ nước, phần sợ dạy học sẽ lòi cái dốt ra, nên một mực xin về nước. Nhưng vua Tàu ép mãi, Trạng bất đắc dĩ phải vâng mệnh ở lại. Tuy vậy, Trạng đã lập mẹo sẳn, liền tâu vua:

- Học muốn chóng thành tài thì thứ nhất lễ phải nghiêm, thứ hai tâm phải tĩnh!

Vua Tàu cho là phải.

Trạng xin vua làm một tòa lầu rất cao để hoàng tử học cho tĩnh. Vua bằng lòng. Ngày khai tâm, hoàng tử leo lên lầu thụ giáo. Xưa nay vốn ở cung cấm không quen leo trèo, nên hoàng tử leo trèo lên được nữa lầu thì đã mệt bở hơi tai, chỉ đứng thở dốc, quên cả chào thầy. Trạng liền lập uy nổi giận, quát to:

- "Tiên học lễ, nhi hậu học văn". Vô lễ như thế thì còn học hành gì!

Rồi, cầm roi vụt cho hoàng tử một trận nên thân, Hoàng tử bị đánh đau quá, lúc được tha, lại quên cả lễ tạ thầy. Trạng liền quật cho thêm một trận nữa. Quan hầu cận đi theo hoàng tử, sợ xanh mặt, vội sụp xuống, xin tha cho hoàng tử. Lúc đó Trạng mới thôi.

Từ đó, Trạng chỉ dạy toàn những phép tắc đứng ngồi, chào thưa, xét nét từng ly từng tý. Hoàng tử sợ đòn, về mách với hoàng hậu. Hoàng hậu thương con, nên tâu với vua:

- Sứ An Nam xa nước đã lâu, ý chừng nhớ nhà, nhớ nước, nên tính tình đâm ra nóng nảy, không yên tâm dạy học. Cho bằng vua cho về quách đi là hơn. Nếu cứ giữ lại, thì e rằng con ta sẽ ốm vì đòn mất!

Hôm sau, vua phải giáng chỉ cho Trạng về nước.

1°) Chữ "Thiên" nghĩa là trời. Vua Tàu vẫn tự xưng mình là thiên tử (con trời). Cái dốt, cái giỏi của Trạng Lợn là đã nhận nhầm, hay cố tình biện bác chữ "Thiên" thành "Nhị nhận" là hai người, hai ông chánh, phó xứ. Xem thêm cách diễn dịch trong đoạn "Trời có hai người, đất một người".

Thế thì không mất

Cô chủ và con sen đi đò. Con sen ăn trầu thế nào, lỡ tay đánh rơi cái ống vôi bạc của cô chủ xuống sông. Sợ cô mắng, nó mới lập mưu, hỏi:

- Thưa cô, cái gì mà mình biết nó ở đâu rồi thì có cho là mất được không ạ?

Cô vô tình trả lời:

- Sao lại hỏi lẩn thẩn thế? Đã biết nó ở đâu rồi, còn gọi là mất thế nào được!

Con sen nhanh nhẩu nói:

Thế thì cái ống vôi bạc của cô không mất. Con biết nó nằm dưới đáy sông, con vừa đánh rơi xuống đấy!

Thơm Rồi Lại Thối

Có hai tay nịnh hót ngồi hầu chuyện cụ lớn. Đang vui vẻ, bỗng dưng cụ lớn cho ra một cái rắm. Một anh làm bộ lắng tai nghe rồi nghiêm trang nói:

- “Y hi quản thược chi âm” (nghĩa là: mường tượng như tiếng sáo).

Một anh hếch mũi lên hít, rồi nói:

- “Phảng phất chi lan chi vị” (nghĩa là: thoang thoảng như mùi hoa chi, hoa lan).

Cụ lớn có ý không bằng lòng bảo:

- Ta nghe trung tiện là uế khí nó phì ra, vậy thì mùi nó thối mới phải. Chứ mà thơm thì e rằng tuổi thọ của ta không được dài.

Một anh nghe vậy, vội đưa tay lên không khí như bắt hơi đưa vào mũi, hít lấy hít để rồi bẩm:

- Bẩm cụ, bây giờ đã có mùi thối rồi ạ!

Anh kia cũng vừa khịt mũi liền hai ba cái rồi tiếp:

- Bẩm cụ, bây giờ thì thối thật. Cụ lớn còn thọ chán!

Trời Sinh Ra Thế

Xưa có một ông nhà giàu, sinh được hai cô con gái, cô chị gả cho người làm ruộng, cô em gả cho người học trò.

Một hôm thong thả, bố vợ cùng hai con rể đưa nhau đi chơi. Bố nghe tiếng con ngỗng kêu lên mới hỏi:

- Làm sao tiếng nó to thế nhỉ?

Người học trò nói chữ:

- Trường cảnh tắc đại thanh.

Người làm ruộng nói:

- Trời sinh ra thế!

Đi được một quãng, lại thấy con vịt đang bơi dưới ao, bố lại hỏi:

- Tại sao nó nổi?

Người học trò lại nói chữ:

- Đa mao, thiểu nhục tắc phù.

Người làm ruộng lại nói:

-Trời sinh ra thế!

Đi một quãng nữa, thấy hòn đá nức đôi, bố lại hỏi:

- Sao nó lại nứt ra thế này?

Người học trò vội trả lời:

- Phi nhân đả, tắc thiên đả.

Người làm ruộng vẫn nói:

- Trời sinh ra thế!

Đến lúc về nhà, ba bố con ngồi uống rượu, bố khen con rể học trò hay chữ, chê con rể làm ruộng dốt. Người con rể làm ruộng tức mình mới hỏi lại người học trò:

- Tôi thì dốt thật, nhưng mà chú nói: "Trường cảnh tắc đại thanh" là nghĩa làm sao?

Người học trò đáp:

- Nghĩa là cổ dài to tiếng.

Người làm ruộng mới bẻ:

- Thế con ễnh ương cổ đâu mà tiếng cũng to?

Rồi lại hỏi:

- Chú nói: " Đa mao, thiểu nhục tắc phù" là nghĩa làm sao?

Người học trò đáp:

- Nghĩa là: " Nhiều lông, ít thịt thì nổi "

Người làm ruộng lại bẻ:

- Thế thì cái thuyền, lông đâu, thịt đâu mà cũng nổi?

Rồi lại hỏi:

- Còn chú nói: "Phi nhân đả, tắc thiên đả" là nghĩa làm sao?

Người học trò trả lời:

- Nghĩa là: "Nếu không phải người đánh thì trời đánh"

Người làm ruộng tức mình liền bẻ luôn:

- Thế cái L... mẹ chú thì ai đánh mà cũng nứt đôi ra? Chẳng cũng là trời sinh thế cả hay sao?

Lúc đó ông bố vợ mới gật gù nói:

- Ừ, dốt đặc còn hơn hay chữ lỏng!

Thả mồi bắt bóng

Có một chàng ngốc lẻn vào quán cơm, trộm được miếng thịt to. Ngốc chạy đi, định đến một chỗ vắng để ăn, vì sợ người ta bắt được. Ngốc chạy đến một cái cầu, mệt quá nên đi chậm lại. Đến giữa cầu, nhìn xuống sông, anh ta thấy ở dưới nước cũng có một anh chàng đang cầm một miếng thịt to, có lẽ còn to hơn miếng của mình anh chàng liền nghĩ: "Miếng thịt kia to hơn, ta phải ăn miếng ấy".

Nghĩ thế, anh ta vội bỏ ngay miếng thịt đang cầm trên tay và nhảy xuống sông định tranh miếng thịt to của anh chàng kia.

Nhưng khi xuống nước, anh ta chẳng những không được miếng thịt to mà cái còn thấy bóng của mình tan đi, rồi dòng nước cuốn trôi luôn.

Thầy Đồ Với Thầy Cúng

Xưa có một người đàn bà góa, chồng mới chết, đến tháng bảy, đốt mã cho chồng; đón thầy cúng đến nhà để cúng và mời cả thầy đồ dạy học con lại chơi.

Phải anh thầy cúng dốt; thấy ông đồ ở đấy, thì sợ rằng cúng sai, ông ấy bẻ, cho nên cứ chàng màng, giở hết khoa nọ, kinh kia; lần lữa mãi đến tối mịt mới vào cúng, hóa ra cỗ bàn thiu cả.

Nguyên ở trong sách cùng, vẫn hay đề trống “Tín chủ Mỗ... “ Chữ “Mỗ” viết đơn, anh thầy cúng trông như cái thẹo. Đến lúc cúng cứ “Tín chủ Nguyễn thị Thẹo” mà đọc.

Ông thầy biết vậy, nhưng mà cũng không nói gì suốt cả.

Cúng vái, ăn cỗ xong, thì đã khuya rồi; ông đồ và thầy cúng không về được phải ngủ ở đấy. Hai thầy nằm ở nhà ngoài; còn mẹ con nhà chủ vào buồng đóng chặt cửa lại. Thầy đồ xơi phải cỗ thiu, đêm đến đau bụng, mót ỉa cuống cả lên. Nhưng mà nhà đàn bà hóa, cửa ngõ chận kỹ, lại có chó dữ. Thầy đồ ta mót quá, không thể nào nhịn được, phải tính liều: “Không có lẽ mình lại bậy ra ở đây được! Sáng dậy nó biết, thì làm thế nào? Chi bằng tương vào đít thằng thầy cúng, rồi mặc kệ nó!” Mới lại sờ đít anh kia. Chẳng may lại sờ phải mồm nó; thấy râu ria xồm xoàm, chắc là chỗ nọ, vội vàng chụt quần ỉa phứa ngay vào. Cứt thì cứt tháo dạ, toé vung đầy cả mặt anh thầy cúng. Anh ta vùng trở dậy, mồm miệng măt mũi be bét những cứt thối hoăng; giận quá, chu lên, rằng:

- Đ... mẹ đứa nào ỉa cả vào mồm ông thế này?

Thầy đồ nghĩ bụng rằng: “Chỉ có mình với nó ở đây thôi. Dẫu mình chối cũng không được! Mà chẵng có lẽ mình lại cứ im! Thôi thì ông cũng liều với mày!” Mới lên tiếng rằng:

- Ông ỉa đấy!

- Làm sao mày lại ỉa vào mồm ông?

- Sao ban tối mầy dám đọc tên mẹ học trò ông là Nguyễn thị Thẹo? Bây giờ ông ỉa vào mồm mầy đấy, để từ rày cho mày chừa!

Trứng ngót

Có một cô gái mới về nhà chồng, mẹ chồng bảo luộc rau. Lúc bỏ rau sống vào nồi, rau đầy nồi. Nước sôi, rau chín, rau chỉ còn một nạm. Vớt ra thấy ít, cô ta ngồi khóc. Mẹ chồng hỏi, cô ta kể đầu đuôi, mẹ chồng cười nói:

- Nó ngót đi đấy con ạ!

Ít hôm sau, nhà có khách, mẹ chồng bảo đem mười quả trứng ra luộc. Cô ta ăn bớt đi hai quả. Thấy trứng không đủ mười quả, mẹ chồng hỏi, cô ta nói:

- Nó ngót đi đấy mẹ ạ!

Tam đại gàn

Nhà nọ có ba ông cháu. Một hôm, ông sai cháu ra chợ mua một đồng mắm và một đồng tương. Thằng bé mang hai cái bát ra chợ mua, nhưng đi một lúc, sực nhớ ra, quay lại hỏi ông:

- Ông ơi! Ðồng nào mua mắm, đồng nào mua tương?

Ông bảo:

- Ðồng nào cũng được.

Thằng bé lại chạy đi, một hồi lâu, lại mang hai cái bát không về, hỏi:

- Ban nãy cháu quên chưa hỏi ông bát nào đựng mắm, bát nào đựng tương?

Ông tức quá đánh cho nó mấy roi. vừa lúc đó, bố thằng bé đi đâu về, thấy thế nổi giận nói:

- à! Ông đánh con tôi phải không? Thế thì tôi sợ gì mà không đánh con ông.

Nói rồi liền cầm gậy tự đánh vào mình.

Người ông cũng phát khùng lên mà bảo:

- à! Mày đánh con ông thì ông treo cổ cha mày lên.

Rồi ông ta xăm xăm đi tìm thừng để treo cổ.

Tiên nhân thằng nào

Một anh chàng vô tâm vô tính, làm ăn chẳng nên trò trống gì. Vợ buồn bực lắm, một hôm bảo:

- Bây giờ phải liệu đường mà làm ăn, chứ ai lại ngồi chơi ăn không mãi thế! Như người ta thì cũng cầm con dao lên rừng đốn lấy gánh củi giúp vợ đợ con được chút nào hay chút ấy chứ!

Anh ta nghe lời vợ cầm lấy dao xăm xăm vào rừng. Lúc đi vợ dặn:

- Tính hay quên thì nhớ giữ lấy con dao đừng có về tay không đấy.

Dọc đường, mót đại tiện chàng ta xuống ruộng, cắm dao bên cạnh rồi ngồi thụp xuống. Nhưng có cái nón đeo kè kè sau lưng lại quên không cởi ra nên đánh phẹt ngay vào nón.

Anh ta iả xong đứng dậy bước được vài bước thì đá phải con dao, nhưng quên mất là dao của mình, mừng quýnh lên:

- A ha! Ông bắt được con dao!

Liền cúi xuống nhặt dao thì đụng phải cái nón sau lưng, ngoảnh lại thấy đầy nón cứt. Anh lật đật vừa cởi nón vừa chửi:

- Tiên nhân đứa nào ỉa cả vào nón ông!

Trò hơn thầy

Ngày xưa có một tay ăn trộm lành nghề. Lão ta thấy mình tuổi già sức yếu nên muốn truyền cái bí kíp của lối sinh nhai "trèo tường khoét vách" cho một vài đồ đệ. Có nhiều người tới xin nhập môn, nhưng đối với ai lão cũng buộc một điều kiện là phải chịu một cuộc thử thách bằng cách đi "ăn sương" với lão một đêm để cho lão xem bản lĩnh sao rồi mới chịu dạy.

Cách xã có một anh chàng tên là Được mang một mâm xôi gà tới xin theo học. Thấy hắn có vẻ khờ khạo, chậm chạp, lão ăn trộm không muốn nhận. Nhưng vì hắn cứ nài nỉ dữ quá nên lão bảo: - "Thôi được! Tối nay con đến đây, chúng ta cùng đi một chuyến. Có thế nào sẽ hay".

Tối hôm ấy thầy bảo trò nai nịt chỉnh tề rồi dẫn nhau sang thôn bên cạnh. Sau khi cắt giậu, hai bên lẻn vào một nhà nọ. Thầy ghé vào tai trò: - "Đây là nhà một người đàn bà góa. Nhà nó buôn vải. Hôm nay chúng nó đi vắng cả, chỉ có một người con gái giữ nhà. Cái bọc vải để ở đầu giường, con tha hồ mà chọn".

Thế rồi thầy khoét vách cho trò chui vào. Được quả tìm thấy chỗ cất vải. Nhưng giữa khi hắn đang sờ soạng để phân biệt giá trị từng tấm thì bỗng nghe thấy ở ngoài cổng kêu toáng lên: - "Có trộm! Có trộm!". Hắn hết hồn, toan tìm đường tháo thân thì cô gái đã tỉnh dậy ôm chầm lấy hắn. Hắn chống cự lại nhưng cô gái đã kịp thời nắm lấy búi tóc của hắn vừa sổ ra, đồng thời kêu cứu rất dữ dội.

Được bối rối không biết làm thế nào cả, đành mếu máo gọi thầy:

- Thầy ơi! Nó nắm lấy tóc con rồi!

- Con đừng sợ - tiếng lão ăn trộm trả lời - chỉ sợ nó nắm lấy mũi không cắt được, còn như nắm tóc, con cứ cắt phăng đi là thoát.

Nghe nói thế cô gái vội buông tóc mà nắm lấy mũi. Nhưng cũng chính nhờ thế, Được đã giật ra được ngay, và hắn vùng thoát một cách dễ dàng.

Bấy giờ, nghe tiếng kêu cứu, bốn phía đổ ra rất đông đuổi theo tên trộm. Trong lúc nguy cấp, Được không quản ngại gan góc chạy tuông vào một bụi tre bên vệ đường. Tuy bị gái tre cào rách cả da thịt nhưng Được yên tâm vì chẳng một ai tìm thấy mình cả.

Khi yên lặng đã trở lại với hắn, hắn tìm lối ra nhưng bụi tre kín quá không tài nào lách mình được. Mấy lần hắn toan liều chui ra, nhưng thấy gai tre tua tủa đâm rất đau lại thụt trở vào. Cuối cùng hắn đành nằm chết dí trong đó suốt đêm.

Tờ mờ sáng hôm sau hắn vẫn không dám chui ra. May làm sao bỗng thấy vợ thầy học đi chợ qua đó, hắn bèn ra hiệu cho vợ thấy lại gần rồi nói nhỏ nhờ về báo tin cho thầy biết để tím cách cứu mình một tý. Chẳng ngờ lão ăn trộm tới, đã chẳng giúp được hắn chút gì, lại còn đột ngột la làng mấy tiếng: - "Ối làng nước! Có tên trộm trốn ở đây!". Thấy thế, Được không còn hồn vía nào nữa, chui nhào chui nháo ra khỏi bụi tre và lủi về nhà một mạch.

Người thứ hai thụ giáo với lão ăn trộm là một chàng thông minh lanh lợi tên là Lâu. Tuân theo đúng thể lệ của thầy, hắn vui lòng chịu trải qua một thử thách như những kẻ khác. Đêm ấy, hai thầy trò dắt nhau đến rình ở nhà một phú ông gần miền. Nhờ có tài nghệ của thầy nên mặc dầu nhà phú ông tường cao cửa kín, Lâu cũng lọt vào buồng một cách dễ dàng. Khi đã vào đến nới, Lâu thấy thầy cầm chiếc chìa khóa mở một cái rương sập [1] rồi bảo mình chui vào: - "Đấy! Đồ quý vật lạ của nhà nó đều để ở trong đó cả, con muốn chọn thứ gì thì chọn!". Lâu nghe lời chui vào. Nhưng khi Lâu còn đang sờ soạng thì bỗng nhiên thầy đã đậy sập nắp rương lại. Hắn chưa hiểu thế nào thì đã nghe tiếng chìa khóa rút khỏi ổ và tiếng chân thầy lui gót. Không ngờ thầy lại thử mình một cách ngược đời như thế, Lâu điếng người, thầm nghĩ đến những hình phạt sẽ đón chờ mình chỉ vì ông thầy lập tâm chơi ác. Nhưng sau một lúc ngồi thừ trong rương, hắn bỗng nghĩ ra được một kế để thoát khỏi chốn nguy hiểm. Hắn bèn lấy một cái áo thụng mặc vào, trên đầu trùm một cái mũ quan viên che lấp cả mắt. thế rồi Lâu co chân đạp đùng đùng vào thành rương, vừa đạp vừa thét theo bộ điệu của con đồng bị thánh ốp:

- Hỡi hỡi gia chủ! Mau mau dậy cho ta truyền bảo!

Nghe tiếng động, cả nhà phúc ông hoảng hốt tỉnh dậy và chạy đến bên rương. Họ lấy làm kinh ngạc khi nghe trong đó có tiếng nói huyền bí thoát ra: - "Ta là tài thần từ lâu nay đã làm cho chúng mày giàu có... Nay ta hiện về đây ban lộc cho chúng mày... Chúng mày hãy mở khóa rương đón ta ra..." Phú ông chưa bao giờ lại thấy có sự lạ lùng như thế, vừa sợ vừa mừng, vội vái lấy vái để, khấn xin tài thần hãy lưu lại một chốc để mình bày cỗ bàn rước đi.

Nói xong, một mặt hắn hối hả giục người giết lợn đồ xôi, một mặt cho con đi mời làng tới dự. Người ta đổ xô đến đông nghịt. Ai nấy đều hồi hộp chờ đợi, trong lúc cả nhà phú ông mỗi người một nén hương cầm tay hướng về phía rương mà vái lạy xì xụp. Và khi nắp rương vừa mở, thì anh chàng Lâu, khăn đỏ chùm kín mặt, nhảy phóc ra, thét với mọi người: - "Hãy theo ta ra đình!". Đoạn hắn khoa chân múa tay rồi chạy một mạch ra khỏi cổng, có cả đoàn người theo sau với dáng điệu vô cùng kính cẩn.

Đến đình làng, Lâu ung dung bước vào thượng điện rồi nhảy lên ngồi trên ngai thờ, mặt vẫn trùm khăn kín mít. Hắn phán: - "Đặt cỗ xuống rồi lui ra ngoài sân. Đứa nào vào trong điện sẽ bị phạt hộc máu tức khắc!".

Nghe nói thế, mọi người chen nhau ra ngoài. Bấy giờ, trong đám đông có anh chàng Được lấy làm lạ cũng tìm đến xem. Nhưng khi nghe giọng nói tài thần thì hắn lấy làm ngờ, đoán chắc là bạn học của mình ở đây rồi, mới chạy vào để xem cho biết. Tuy mọi người can gián, nhưng Được không nghe, quyết vào cho được. Khi thấy rõ tài thần chẳng phải ai khác mà là Lâu, hắn cười hì hì, đòi chia phần. Lâu ra hiệu bảo im và nói: - "Được rồi! Anh đừng làm ầm ỹ lên. Tôi thề rằng thế nào cũng chia cho anh một phần" - "Thề thế nào?" - "Anh thè lưỡi tôi liếm rồi tôi thè lưỡi anh liếm. Nếu kẻ nào làm sai thì trời chu đất diệt".

Nhưng Được vừa kịp trèo lên bệ và thè lưỡi ra thì đã bị Lâu dùng răng cắn cho hắn một cái thật mạnh. Mọi người thấy hắn hốt hoảng từ trong điện chạy ra mồm nói ú ớ, máu trào đỏ ngầu thì lại càng bội phần sợ hãi, cho là thần rất thiêng, vội chạy tan tác mỗi người một nơi. Nhờ thế Lâu thừa cơ trốn về nhà vô sự

Tức quá

Một phú ông có cô con gái xinh đẹp đến tuổi lấy chồng. Phú ông giao hen: "Nếu đứa nào làm tao tức được thì tao gả con gái cho. Nếu không, phải cày hết cho tao 10 thửa ruộng". Bao chàng trai tình nguyện đến nhưng rồi vẫn phải cày ruộng không công, chưa có ai làm lão tức được.

Ngày nọ có chàng trai đến xin thử tài, lần này là cuộc đi săn. Anh thanh niên nói:

Đi săn, ông làm chó còn tôi làm người được chưa?

Tưởng phú ông đã tức, nhưng phú ông cười bảo:

Nên công bằng, mỗi người làm chó một lần.

Lần đầu, chàng trai làm chó, thật may bắt được con thỏ đem về. Phú ông bảo:

Mày phải làm thỏ, nấu cơm, mua rượu về cho tao chứ!

Chó làm sao làm được điều đấy. Chàng trai đáp lại.

Đến bữa ăn, phú ông lại bảo:

Mày đi mua rượu cho tao!

chó sao mà mua được.

Phú ông xách chai đi mua, ở nhà chàng trai ăn hết sạch thức ăn.Tức quá, nhưng không làm gì được vì cái lý "chó treo mèo đậy", may mà ông ta chưa buột miệng nói tức quá. Lần sau, phú ông làm chó. Thôi thì chàng trai cứ tìm chỗ nào bẩn nhất, rậm rạp nhất, gai góc nhất mà xua "chó" vào. Phú ông bị một phen mặt mày xước xát, sưng vù. Về tới nhà, công việc lại diễn ra đúng như lần trước, chàng trai làm bữa xong, cầm chai đi mua rượu. Lần này, anh ta lấy dây trói gô phú ông vào cột nhà, miệng nói: " con chó này hay ăn vụng, phải trói lại". Mua rượu về, anh chàng ung dung ngồi uống rượu một mình, mặc cho phú ông bị trói ở chân cột. Thỉnh thoảng, anh lại ném miếng xương xuống đất:

Ăn đi chó, chê hả, tao đánh chết giờ. Nói rồi lại lấy mấy miếng xương néo vào mặt phú ông.

Cực chẳng đã phú ông thét lên:

Mày làm thế bố mày còn tức nữa là tao. Thế là phú ông vừa mất con gái, vừa bị làm nhục, thật cay đắng.

Thầy đồ liếm mật

Có một thầy đồ ngồi dạy học ở nhà kia, nhân một buổi vui vẻ, ông chủ nhà khao một chầu bánh rán mật. Thầy ăn hết bánh rồi mà vẫn còn thòm thèm, lại nhìn thấy trên đĩa hãy còn nhiều mỡ với mật, tiếc lắm, nhưng chả nhẽ trước mặt học trò mà thè lưỡi liếm thì coi sao tiện. Thầy nghĩ mãi, bỗng nảy ra được một kế, liền ngồi ngay ngắn lại, một tay chống tráp, tay kia nhịp roi mây vun vút vừa rung đùi vừa dõng dạc truyền với học trò:

- Này, bây giờ ta cho các con chữ này, đứa nào không nói được ta sẽ đánh đòn, nghe không!

Học trò vội vàng ngồi lại ngay ngắn, nhìn vào thầy, lo lắng.

Thầy rung đùi, ung dung liếm ngang một đường giữa đĩa, rồi hỏi:

- Chữ này là chữ gì?

Học trò ngơ ngác, muốn cười mà không dám hé răng. Thầy được thể quát:

- Chữ nhất mà cũng không biết, chúng bay dốt quá!

Nhìn lại trong đĩa, thấy vẫn còn nhiều mật, thầy bèn liếm dọc một đường nữa, rồi giơ lên hỏi:

- Thế chữ này là chữ gì?

Học trò nhìn nhau xanh mắt. Thầy nhịp roi đánh “vút” một cái, quát:

- Đồ cơm toi! Chữ “thập” biết không!

Nhưng vẫn còn mật, thầy lại rung đùi liếm một vòng quanh đĩa rồi hỏi:

- Chữ này nữa là gì? Đứa nào không nói được thì tao cho ăn đòn!

Cả lớp im phăng phắc… Thầy quất roi vun vút xuống giường, thét:

- Chữ “điền” mà cũng không thằng nào biết cả!

Nhìn vào đĩa, đã sạch nhẵn, thầy liền bỏ xuống, truyền:

- Thôi cho chúng bay nghỉ.

Thầy đồ đỡ đẻ

Một thầy đồ nọ đi kiếm nơi dạy học nhưng vì dốt quá nên không ai mời. Một hôm vào quán ăn bánh, chợt thấy một người đi mời bà mụ đỡ đẻ cho người nhà. Phải hôm bà mụ đi vắng, người đó vào quán tỏ vẻ lo lắng với nhà hàng. Thầy đồ ăn xong, đang lo không có tiền trả, bèn tính nước liều, bảo người kia rằng:

- Ngỡ gì, chứ đỡ đẻ thì tôi là thánh khoa đỡ đẻ đây.

Người kia nghe nói mừng quá, vội vàng rước thầy về. Thầy đồ còn đang dùng dằng, người kia vội vàng xỉa tiền ra trả tiền quà cho thầy và giục đi giúp ngay cho, vì người đẻ ở nhà giở dạ đã lâu mà chưa sinh được.

Thầy đồ đành phải đứng dậy xách gói theo đi, nhưng trước khi đi còn đòi lấy thêm mấy cái kẹo bỏ túi.

Đến nơi thầy cũng giả vờ vào buồng để hỏi thăm qua loa mấy câu rồi bảo người nhà lấy cho một sợi chỉ. Cả nhà không hiểu ra sao, vội lấy cho một sợi chỉ. Thầy đồ móc chiếc kẹo trong túi ra, buộc vào đầu sợi chỉ. Đoạn bảo người đàn bà nằm ngửa ra rồi thầy cầm đầu sợi chỉ, dòng cái kẹo, kéo lên kéo xuống như câu ếch. Thỉnh thoảng lại nói: “Cu con ơi! Cu con ơi! Ra mà ăn kẹo!”.

Người đàn bà thấy kiểu đỡ đẻ lạ đời, lại buồn buồn vì cái kẹo đưa đi đưa lại, nên bật cười. Không ngờ cười mạnh quá vãi cả đứa con ra.

Cả nhà đều chịu thầy đồ đỡ đẻ tài. Mà tài hơn nữa là thầy lại biết trước là người đàn bà ấy đẻ con trai.

Thầy bói và thầy thuốc

Một thầy bói và một thầy thuốc cùng dọn hàng ở một chợ nọ, biết ông thầy thuốc hay nói xấu mình nên thầy bói để bụng giận, chỉ tìm kịp báo thù.

Một hôm, có một chị kia chồng ốm, đến hàng ông thầy bói, bói một quẻ. Thầy gieo quẻ xong, bảo khách:

- Cứ quẻ này, thánh dạy đến đàng kia cắt một chén thuốc về uống là khỏi. Nhưng khi đến phải hỏi thử ông ấy có phải là thầy ô thuốc mốc và dao cầu mạng nhện, thì hãy cắt. Vậy mới hiệu nghiệm.

Ông thầy thuốc thấy chị kia hỏi có mỗi một điều như thế lấy làm lạ, mới gạn hỏi xem ai mớm lời cho. Chị ta trả lời đấy là quẻ của ông thầy bói gieo ra như vậy.

Ông thầy thuốc lẳng lặng cắt thuốc. Cắt xong dặn chị kia rằng:

- Phải bắt cho được một con ruồi ở mép ông thầy bói đằng kia bỏ vào sắc chung với thuốc thì uống mới công hiệu.

Chị nọ vâng lời, đến rình ở hàng ông thầy bói để bắt ruồi. Chờ đã lâu không thấy ruồi, chị ta lấy làm sốt ruột.

Mãi đến chiều, ông thầy bói buồn tình gọi hàng bánh rán lại mua ăn. Ông đang nhai nhồm nhoàm thì một con ruồi đã đánh hơi bay đến bậu vào mép ông thầy bói. Chị ta vội giơ tay vả vào mép ông thầy một cái làm văng miếng bánh ra khỏi miệng. Và nói:

- Mả mẹ mày, làm bà chờ mãi!

Thế Có Đen Ông Không

Ông lão nghiện rượu; xưa nay ở tỉnh chỉ uống rượu ly, không mấy khi được rượu ngon mà uống. Nghe nhà ông thân gia ở nhà quê vẫn cất được rượu lậu ngon lắm. Lập tâm về chơi kiếm bữa chén.

Chẳng may về đến nơi thì ông thông gia đi vắng, bà thông gia thết cơm, nhưng không dám đem cái nố rượu lậu ấy ra.

Ông lão nghiện rượu đêm nằm, trong bụng vẫn lăm le tính rằng chắc ngày mai ông thông gia về, hẳn được rượu ngon uống.

Xưa nay nhà nhà quê lấy đâu làm rộng rãi! Ông này nằm gian nhà ngoài, giáp liền ngay với buồng bà chủ nhà nằm.

Đêm, bà chủ nhà đi tiểu vào cái nồi đinh; nhân có khách nằm gần đấy, mà tương “lố tố” ra thì e bất lịch sự, cho nên cứ phải nín hơi, thót bụng lại, cho nó “ri rỉ” ra mà thôi.

Ông lão nằm nhà ngoài, nghe thấy nước đâu chảy “tong tỏng”, tưởng trong nhà đương cất rượu, mới lẩm bẩm rằng:

- Ừ, có thế chứ! Rượu còn đương cất, chắc ngày mai ta được nếm hẳn thôi!

Bà chủ nhà ở trong kia nghe thấy, phì nực cười, bật hơi, nó mới toé ra “tồ ồ ồ tồ tồ” một tràng dài.

Ông này tưởng hũ rượu vỡ, vội vàng vỗ đùi mà nói rằng:

- Thôi xong, hoài của! Hũ rượu vỡ mất rồi! Thế có đen ông không!

Thơ quan võ

Một ông quan võ tính thích thơ nôm. Ở bên cạnh nhà, có một anh chỉ khéo tán ăn. Hễ làm được một bài thơ nào, ông quan võ thường gọi anh ta sang đọc cho nghe, anh ta tán tụng khen hay. Thế là lại cho ăn uống. Một hôm, quan cho gọi anh ta sang chơi. Lúc ngồi ăn nói:

- Tôi mới làm được một cái chuồng chim ở sau vườn, nhân nghĩ được một bài tứ tuyệt, đọc bác nghe xem có được không?

- Dạ, xin ngài cứ đọc.

Ông quan võ vừa gật gù vừa ngâm:

Bốn cột chênh vênh đứng giữa trời,

Ðứa thì bay bổng đứa bay khơi.

Ngày sau nó đẻ ra con cháu

Nướng chả băm viên, đánh chén chơi.

Anh kia nức nở khen:

- Hay lắm, xin ngài đọc lại từng câu cho được thưởng thức hết cái hay của bài thơ.

Quan đọc lại:

Bốn cột chênh vênh đứng giữa trời

Anh kia tán:

- Hay! Tôi nghiệm như câu này, có lẽ ngài sẽ làm đến quan tứ trụ triều đình.

Quan lại đọc:

Ðứa thì bay bổng đứa bay khơi

Anh kia tán:

- Ngài còn thăng quan chưa biết đến đâu!

Quan đọc đến câu:

Ngày sau nó đẻ ra con cháu

Anh kia tán:

- Hay tuyệt! Con cháu ngài còn là vô số.

Quan tiếp:

Nướng chả băm viên đánh chén chơi!

Anh kia ngập ngừng rồi lại khen:

- Hay quá! Cảnh ngài về sau tha hồ mà phong lưu, phú quí.

Ông quan võ, mũi nở bằng cái thúng, đắc chí, rung đùi, rót rượu mời anh kia và bảo:

- Thơ tôi được cái tự nhiên. Bây giờ nhân có thi hứng, tôi làm thử một bài tức cảnh nữa, anh nghe xem thế nào nhé!

- Bẩm thế thì hân hạnh quá!

Quan nhìn chung quanh, trông thấy con chó, làm luôn bài thơ rằng:

Chẳng phải voi, chẳng phải trâu,

Ấy là con chó cắn gâu gâu.

Khi ngủ với nhau thì phải đứng,

Cả đời không ăn một miếng trầu.

Anh kia gật gù khen hay. Hai người mời nhau uống trà tàu, rồi anh kia cũng xin họa một bài:

Quanh quanh đằng đít lại đằng đầu,

Hễ thấy ai vào cắn gâu gâu

Ăn hết của thơm cùng của thối

Trăm năm chẳng được chén trà tàu.

Truyện Anh Hay Kiêng Cữ

Có một anh dị đoan lắm, việc gì cũng tính trước suy sau kiêng cữ đủ điều. Một ngày kia anh lên kinh thành thi trạng. Theo anh có một tiểu đồng hầu hạ. Cậu này lại ăn nói bạt mạng nên bị la rầy hoài. Đang đi gió thổi rớt khăn, tiểu đồng buột miệng chửi:

- Cha nó! Rớt rồi!

Anh ta nghe vậy sợ quá, rầy la tiểu đồng và dặn:

- Từ giờ có nói cái gì mày phải giữ gìn. Ví như có gió thổi khăn bay đi, mày phải nói là đậu nghe chưa!

Thằng hầu vâng lời, cột khăn lên đầu và nói:

- Tốt lắm, từ đây đến kinh mày không thể nào đậu được nghe không?

Tội Con Chó

Có một con chó bị người ta giết thịt, xuống âm phủ chầu Diêm Vương. Diêm Vương bèn hỏi:

- Chó ở trên trần gian mắc tội gì mà người ta giết thịt?

- Dạ không biết, chỉ biết con đang đứng thì người ta cầm búa đập vào đầu con chí tử.

- Thế rồi sao?

- Rồi người ta cho con vào nồi, dùng nước nóng làm lông trắng phau.

- Rồi sao nữa?

- Người ta cho con vào thui vàng nhừ, mổ bụng ra rửa cẩn thận, lấy lòng con làm dồi nướng lên thơm phưng phức. Thịt con họ nướng chả thơm điếc mũi; xương sườn, bắp vế nấu rựa mận đặc quánh, cho thêm răm hành,... gan con họ bọc mỡ...

Diêm Vương xua tay và bảo:

- Thôi mày đừng nói nữa tao thèm...

Thơ Con Cóc

Có ba ông vẫn tự đắc là mình hay thơ nôm. Một hôm, rủ nhau đi chơi chùa, để cùng họa thơ tức cảnh.

Nhưng mà đến chùa, không biết làm thơ gì; mới bảo nhau hãy đưa tiền cho ông tự đi mua rượu và đồ nhắm về đánh chén đã: hễ rượu vào rồi, thì tự khắc thơ ra tuồn tuột!

Mua về, ba ông ngồi bắt chân chữ ngũ, gật gù uống rượu, rung đùi nghĩ thơ. Chợt thấy con cóc ở trong xó, nhảy ra. Một ông mới ngâm rằng:

Con cóc trong hang,

Con cóc nhảy ra.

Ông thứ hai hoạ theo rằng:

Con cóc nhảy ra,

Con cóc ngồi đấy.

Ông thứ ba:

Con cóc ngồi đấy

Con cóc nhảy đi.

Ba ông cùng vỗ đùi, cười ổ cả lên khen rằng:

- Hay! hay! hay thật!

Cười chán rồi, một ông bảo rằng:

- Thơ ta tuyệt cú! mà ta xuất khẩu thành chương như thế thì tôi e lắm, hai tiên sinh ạ. E rằng thánh nhân người đã dạy: ai mà linh khẩu lắm thì chẳng kẻo chết non. Vậy ta phải nên liệu trước.

Hai ông kia lấy làm phải lắm, bèn mời ông tự ra, nói hết đầu đuôi; rồi đưa tiền nhờ mua hộ ngay cho ba cỗ ván.

Ông tự cầm tiền đi mua. Một chốc đem về bốn cái áo quan. Ba ông hay thơ mới hỏi:

- Sao lại mua những bốn cái thế?

- Thưa các Ngài, tôi mua thêm một cái để cho tôi, bởi vì tôi buồn cười quá, cũng đến chết mất.

Tham ăn

Có một anh hễ ngồi vào mâm là chúi mũi gắp lấy gắp để, không nghĩ đến ai cả. Chị vợ lấy làm xấu hổ, nhiều lần khuyên chồng ăn uống phải từ tốn, nhưng anh chồng vẫn không chừa được thói xấu ấy.

Một hôm, nhà bố vợ có giỗ, hai vợ chồng đưa nhau về ăn cỗ. Chị vợ sợ anh chồng ăn uống thô lỗ thì sấu mặt với chị em, liền nghĩ ra một cách: lấy một sợi dây, một đầu buộc vào chân chồng, còn đầu kia, chị ta cầm lấy và dặn chồng:

- Hễ bao giờ tôi giật dây mới được gắp đấy nhé!

Anh chồng gật đầu, đồng ý.

Quả nhiên, lúc ngồi vào mâm, mọi người thấy anh này ăn uống từ tốn, lịch sự. Chị vợ ngồi dới bếp, vừa dọn dẹp vừa giật dây. Ðôi lúc mải làm, quên không giật, anh chồng cứ ngồi ngây ra nhìn món ăn mà nhỏ dãi. Bố vợ phải gắp thức ăn cho.

Ðến giữa bữa, một con gà chạy qua, chẳng may vướng phải dây, co chật giật, gỡ mãi vẫn không được. Ở trên nhà, anh chồng thấy dây giật lia lịa, vội vàng cầm đũa gắp. Càng gắp thấy dây càng giật tợn, tưởng chị vợ cho ăn thả cửa, anh ta vớ luôn cả đĩa thức ăn trút vào bát!

Tại Cái Đầu

Có anh thợ hớt tóc kia mới vào nghề, động vào cái đầu nào hỏng đầu ấy. Anh ta cạo một cái đầu cho người kia, vừa đưa dao một nhát thì hỏng một nhát, đưa dao hai nhát thì phạm hai nhát. Không mấy lúc, lỗ cả đầu người kia, máu ra bê bết.

Anh thợ hớt tóc, lấy tay bịt những vết lủng lại, nói dối với người khách hàng:

- Thôi đi, anh hãy về nghỉ đã. Đầu anh còn non quá, cạo chưa được, để một vài năm nữa, lại đây tôi sẽ cạo cho!

Thơ Con Ngựa

Có một ông nhà giàu kia sinh được cô gái rất là xinh đẹp và đã đến tuổi lấy chồng. Vì cô gái vốn đã xinh đẹp mà lại nết na cho nên rất nhiều anh chàng thèm muốn. Cha mẹ cô là nhà giàu có nên cũng muốn kén chàng rễ có chữ nghĩa. Nhân một hôm, cùng có cả ba anh đến tìm hiểu, ông bố liền nảy ra một cách thi vịnh thơ để kén rể.

Ông chỉ con ngựa đang buộc ngoài vườn và nói:

- Nếu anh nào làm được bài thơ nào nói về con ngựa có tốc độ chạy nhanh nhất thì ta sẽ gả con gái cho.

Ba anh cùng vắt đầu suy nghĩ. Bỗng, một anh nhìn thấy có cái kim của ai đánh rơi trong bể nước từ trước, ứng khẩu đọc luôn:

Trong bể có cái kim

Ngựa ông phi như chim

Phi đi rồi phi lại

Cái kim vẫn chưa chìm.

Tuyệt! ngựa phi thế là đã nhanh rồi còn gì? Anh thứ hai vò đầu suy nghĩ. Anh ta giật mình khi thấy tóc của mình rớt xuống bay vào cái lò sưởi cháy lèo xèo, rồi cũng có tứ thơ nảy ra xin đọc:

Lò than có cái lông

Ngựa ông phi lông nhông

Phi đi rồi phi lại

Cái lông vẫn chưa hồng.

Cũng tuyệt! Hai bài khó định được bài nào tả con ngựa phi nhanh hơn bài nào.

Anh thứ ba nghe vậy bực quá, mãi nghĩ sao cũng không ra. Mãi một lúc, bỗng anh ta đánh rắm một cái, làm mọi người cười ầm lên. Nhưng một ý thơ cũng kip đến, anh dõng dạc đọc:

Con vừa đánh cái rít

Ngựa ông phi mù tít

Phi đi rồi phi lại

Lỗ đít con chưa khít.

Quả thật thơ của anh có tục nhưng để diễn đạt ý về tốc độ của con ngựa thì chẳng anh nào bằng. Rốt cuộc, phần thắng về anh ta và anh được lấy cô gái.

Tao tưởng là...

Ngày xưa, có một cặp vợ chồng quê tính thích ăn vụng. Một hôm, người vợ đi làm ở ngoài đồng về trông thấy trong bếp có nồi xôi đậu chín tới. Đang đói lòng, chị ta bốc ngay một nắm định ăn vụng, lúc đó người chồng chưa về.

Sợ chồng biết, chị liền đứng trong cái xó ra vào để ăn xôi, nào ngờ chị ta chưa ăn hết nửa nắm thì chồng về. Bụng đang đói, lại gặp ngay nồi xôi thơm phức, anh ta muốn ăn lắm nhưng sợ vợ biết, anh trông xung quanh để tìm chỗ đứng ăn vụng. Nhà chật hẹp, chỉ có cửa vừa tối vừa kín đáo nhất, anh ta liền bốc ngay một nắm mang vào đó để ăn. Vừa bước vào nơi cánh cửa thì gặp vợ đang cầm xôi nhai.

Anh hốt hoảng kêu lên: “Ơ kìa, u mày đấy à!”. Trông thấy vợ cầm nắm xôi, anh ta nhanh trí nói tiếp: “Tao tưởng u mày ăn hết rồi nên mang thêm vào cho một nắm đây này!”.

Tài nói láo

Có một anh giàu rất sành về khoa nói láo, những câu chuyện anh ta bịa ra thần tình, khéo léo đến nỗi nhiều người đã biết tính anh ta rồi, mà vẫn mắc lừa.

Nhờ cái tài ấy, anh ta nổi tiếng khắp vùng. Tiếng đồn đến tai quan. Một hôm, quan đòi anh ta đến nha môn, chỉ vào chồng tiền và một cây roi song to tướng để trên bàn:

- Ta nghe đồn anh nói láo tài lắm, lâu nay thiên hạ bị anh lừa nhiều rồi.

Bây giờ anh hãy bịa ra một chuyện gì lừa được ta thì ta thưởng cho ba mươi quan tiền. Trái lại, anh không lừa nổi ta, thì sẵn chiếc roi song kia, ta cho anh ba chục roi.

Anh nói láo nghe xong, gãi đầu gãi tai, bẩm:

- Lạy quan lớn, đèn trời soi xét. Quả bấy lâu nay con mắc tiếng oan, con có nói láo bao giờ đâu ạ! Nguyên con có ông tằng tổ đời xưa đi Sứ bên Tàu, đem về được một bộ sách nói toàn chuyện lạ, con xem thấy hay hay, đem kể lại, nhưng chẳng ai tin, cứ bảo rằng con nói láo...

Câu trả lời gợi tính tò mò của quan. Quan liền bảo:

- Thế à? Vậy anh có thể cho ta mượn xem được không?

- Trăm lạy quan lớn... Ngài xá cho, vì... con làm gì có sách ấy! Con nói láo đấy ạ!

Thân ơi là thân, mày làm tội tao!

Xưa có một anh bị vợ và họ hàng khinh bỉ quá lắm, vì anh ta chỉ biết ăn bám vợ chứ chẳng làm nên trò trống gì cho vẻ vang gia đình hết thảy! Anh ta tức vì nhục nhã quá không thể chịu nổi, bèn cùng với người bạn thân lo nghĩ mưu kế cho vợ phục mình mới nghe.

Một hôm, có người bạn thân nghĩ cho anh ta một kế rất mầu. Số là vợ anh ta đi chợ bị mất 1 quan tiền, về nhà than tiếc mãi. Anh ta được dịp trổ tài cho vợ phục để kéo lại cái thanh danh đã mất. Anh ta đưa 1 quan tiền cho một tên lạ mặt, là người nhà ông bạn thân của anh ta, rồi dặn cứ đúng giờ đem 1 quan tiền đến nhà mà trả vợ anh ta, rồi anh ta về khoe với vợ rằng:

- Tao có một phép rất thần diệu là hít một cái là thằng ăn trộm phải đem ngay số tiền đã mất ấy đến trả bu mày ngay tức khắc.

Thế rồi anh ta vươn cổ lên phổng mũi hít một cái. Một hồi không lâu, tên kẻ cắp mang quan tiền đến trả, van xin tha tội. Vợ và cả họ từ đây đều nể và phục anh ta có kỳ tài. Tiếng "danh sư hít" đồn khắp thiên hạ, vào cả trong kinh đô, gặp khi vua bị mất trộm châu báu trong cung bèn cho thị vệ đi tìm, và rước anh ta rất trọng thể.

Anh ta sợ mất vía: “Phen này thực là tận số". Nhưng một liều, ba bảy cũng liều, anh ta xin nhà vua làm cho một cái nhà con ở ngoại thành để lập mưu đào tẩu may ra thoát chết. Nằm trong quán, hắn kêu đêm kêu ngày như phát điên: “Thân ơi là thân, mày làm tội tao!".

Bất ngờ, tên trộm cũng nghe tiếng anh ta có kỳ tài trong khoa hít nên rình xem, lại cũng có tên là Thân, nên chột dạ bèn vào sụp lạy rồi tuôn ra hết cả và mong thầy hít tha thứ đừng tâu hoàng thượng làm tội. Lúc ấy, sư hít quát tháo ầm ĩ và khảo chỗ giấu của ở đâu. Biết rõ rồi hôm sau, sư hít vào cung tâu với vua cho lính đến phương ấy, phương nọ đào lên tự khắc thấy. Vua cho đi đào, quả thực không sai chút nào bèn phong tước "Đô hít". Từ đó quan "Đô hít" tiếng tăm lừng lẫy.

Tuần tự nhi tiến

Có một ông làm đồn điền để vợ con buôn bán ở tỉnh thành. Một hôm, một bác tá điền ra chơi thăm bà chủ và các cậu. Bà chủ đồn điền bèn cho ăn trầu uống nước rồi hỏi:

- Ở nhà, dạo này vẫn vô sự chứ? Quan lớn có nhắn gì tôi không?

- Bẩm không đâu ạ. Quan lớn không nói gì cả ạ. Có một chuyện lạ là con chó săn của quan chết mất rồi.

- Tội nghiệp! Thế nó bị bệnh gì mà chết chóng thế? Vừa mới hôm nào...

- Bẩm, nó chết bỏng ạ, chết bỏng ở cạnh chuồng lợn.

- Thế lợn có chết cháy không?

- Chết cháy tiệt cả ạ. Mấy con bò, ngựa cũng bị thui một lượt.

- Chết chửa! Chết chửa! Tại sao lại cháy thế? Có đứa nào thù hằn nó đốt phải không?

- Bẩm không. Tại một cái tàn lửa ở trần nhà bay đến.

- Sao? Cả nhà cũng cháy nữa ư?

- Vâng.

- Nhưng làm sao lại cháy?

Anh tá điền ăn trầu, gài tãi một lúc rồi bình tĩnh thưa:

- Bẩm, tại cướp hôm qua nó vào nó đốt.

- Nó có lấy được gì không?

- Lấy hết ạ, và nó lại giết người nữa.

- Trời ơi, Quan nhà có việc gì không?

- Nó đâm ông lòi bụng và chết ngay rồi ạ!

Thăm Bệnh

Một hôm, nhân rảnh việc hai thầy lang ngồi nói

chuyện với nhau. Thầy nọ hỏi thầy kia:

- Bác đi thăm bệnh, sao bất cứ người bệnh nào, bác

cũng hỏi thường ăn những gì, vậy là nghĩa làm sao?

Thầy kia cười, đáp:

- Có gì đâu! Chẳng qua hỏi xem họ ăn uống có sang

không để định tiền thuốc nhiều hay ít cho dễ.

Tam đại con gà

Xưa, có anh học trò học hành dốt nát, nhưng trò đời "Xấu hay làm tốt, dốt hay chơi chữ", đi đâu cũng lên mặt văn hay chữ tốt.

Có người tưởng anh ta hay chữ thật, mới đón về dạy trẻ. Một hôm, dạy sách Tam thiên tự, sau chữ "tước" là chim sẻ, đến chữ "kê" là gà, thầy thấy mặt chữ nhiều nét rắc rối, không biết chữ gì, học trò lại hỏi gấp, thầy cuống, nói liều: "Dủ dỉ là con dù dì". Thầy cũng khôn, sợ nhỡ sai người nào biết thì xấu hổ, mới bảo học trò đọc khẽ, tuy vậy, trong lòng thầy vẫn thấp thỏm.

Nhân trong nhà có bàn thờ thổ công, thầy mới đến khấn thầm xin ba đài âm dương để xem chữ ấy có phải thật là "dù dì" không. Thổ công cho ba đài được cả ba.

Thấy vậy, thấy lấy làm sắc chí lắm, hôm sau bệ vệ ngồi trên giường, bảo trẻ đọc cho to. Trò vâng lời thầy, gân cổ lên gào:

- Dủ dỉ là con dù dì! Dủ dỉ là con dù dì...

Bố chúng đang cuốc đất ngoài vườn, nghe tiếng học, ngạc nhiên bỏ cuốc chạy vào, giở sách ra xem, hỏi thầy:

- Chết chửa! Chữ "kê" là gà, sao thầy lại dạy ra "dủ dỉ" là con "dù dì"?

Bấy giờ thầy mới nghĩ thầm: "Mình đã dốt, thổ công nhà nó cũng dốt nữa", nhưng nhanh trí thầy vội nói gỡ:

- Tôi vẫn biết chữ ấy là chữ "kê" mà "kê" nghĩa là "gà" nhưng tôi dạy cháu thế là dạy cho cháu nó biết tận tam đại con gà kia.

Chủ nhà càng không hiểu, hỏi:

- Tam đại con gà là nghĩa ra làm sao?

- Thế này nhé! Dủ dỉ là chị con công, con công là ông con gà.

Thơ Cái Chuông

Bốn chàng kia vẫn tự đắc làm thơ hay. Một hôm lên chùa thấy cái chuông mới rủ nhau cùng họa.

Anh thứ nhất ngâm:

Chùa này có cái chuông...

Anh thứ hai nối theo:

Đánh tiếng kêu boong boọng,

Anh thứ ba:

Treo lên như cái vại.

Anh thứ tư:

Ấy nó vốn bằng đồng.

Làm xong, bốn anh ngâm đi ngâm lại mãi, tấm tắc khen hay. Bỗng một anh giật mình nói:

-Chết rồi! Tôi nghe nói Vương Bột (một nhà thơ nổi tiếng thời Đường ở Trung quốc) ngày xưa mười bảy tuổi làm bài "Đằng Vương Các" hay quá, tinh hoa phát tiết cả ra ngoài nên chết non. Bây giờ, bốn anh em mình làm bài thơ cái chuông có chiều hay hơn, có lẽ phải chết ngay bây giờ chứ chẳng chơi.

Anh thứ hai nghe nói đâm lo:

-Nếu chết bây giờ, đường xá xa xôi như thế này, thì làm thế nào?

Anh thứ ba nhanh nhẩu:

-Các anh không phải lo, tôi thấy trong chùa có mấy cỗ thọ đường (quan tài), ta thử vào hỏi mua, may ra nhà chùa để lại cho.

Bốn anh em liền dắt nhau vào hỏi nhà sư để mua. Nhà sư thấy lạ hỏi:

-Các thầy mua thọ đường về làm gì?

Bốn anh kia mới thuật lại đầu đuôi câu chuyện và đọc luôn bài thơ cho nhà sư nghe... Nghe xong nhà sư liền bảo chú tiểu vào khiêng ra năm cỗ.

Bốn anh kia ngạc nhiên:

-Chúng tôi chỉ mua có bốn cỗ thôi mà!

Nhà sư đáp:

-Vâng vâng, còn cỗ thứ năm là của tôi. Nguyên là ngày xưa tôi trót phát nguyện một câu: "thằng nào dốt thơ hơn ông thì ông chết". Bây giờ số tôi đã đến, nên trời Phật mới dun dủi cho tôi gặp bốn ông đây.

Tửu Sắc

Một anh nọ nghe lỏm người ta lúc ngồi ăn hay nói đến "tửu, sắc". Anh ta biết "tửu" là rượu, còn "sắc" thì anh ta đoán là cơm, đã nói rượu thì phải nói đến cơm, chứ còn thế nào nữa!

Một bữa, có người bạn mời anh ta ăn giỗ. Rượu ngà ngà, anh lên mặt biết chữ, nói với bạn:

- Thôi, cho "sắc" ra đây chớ!

Bạn ngờ là anh ta rượu say muốn đi chơi gái, bèn nói:

- Vâng, cứ uống rượu đi đã... Rồi thế nào cũng có sắc.

Anh ta được thể càng lè nhè:

- Có "tửu" thì phải có "sắc". Không có "sắc" thì cồn cào không chịu được.

Bạn vừa cười vừa ép anh ta uống rượu thêm.

Đợi hoài không thấy cơm đưa ra, anh ta giục:

- Thôi, cho "sắc" ra đi. Tôi không nín được nữa rồi! Thứ nhất cho tôi "sắc" nóng, thừ nhì "sắc" nguội bằng không có, thì cho tôi "sắc" sém cũng được mà!

Vừa lúc đó, vợ anh bạn bưng liễn cơm ra. Anh ta trông thấy mừng quýnh, một tay vỗ đùi, một tay chỉ liễn cơm, nói:

- Phải vậy chớ! Chẳng "sắc" là gì kia!

Bạn cho là anh muốn ghẹo vợ mình, nổi khùng:

- À, mày muốn "sắc" của tao à! "Sắc" này, "sắc" này!

Trứng vịt muối

Hai anh em nhà nọ vào quán ăn cơm. Nhà quán dọn cơm trứng vịt muối cho ăn. Người em hỏi người anh: Cũng là trứng vịt, sao quả này lại mặn như thế này nhỉ?

Người anh bảo:

- Chú hỏi thế người ta cười cho đấy. Quả trứng vịt muối mà cũng không biết.

Người em lại hỏi:

- Thế trứng vịt muối thì ở đâu ra ạ?

Người anh ra vẻ thông thạo bảo:

- Chú mày kém thật! có thế mà cũng không biết. Con vịt muối thì nó đẻ ra trứng vịt muối chứ sao.

Tiếng Đàn Bầu

Có anh đánh đàn bầu rất dở, nhưng lại cứ tưởng mình hay. Một hôm, anh ta mang đàn ra gảy, thấy bên hàng xóm có một chị góa chồng còn trẻ cứ thút thít khóc. Anh ta nghĩ bụng:

- Không biết có phải tiếng đàn của mình làm cho chị ta xúc động hay không?

Anh ta thử thôi không gảy xem sao. Quả nhiên chị kia không khóc nữa. Và anh ta nghiệm ra rằng: cứ mỗi lần anh ta đàn thì chị kia lại khóc. Anh ta càng đánh chị kia càng khóc tợn. Lòng anh ta khấp khởi mừng thầm. Thôi đúng chị ta mê tiếng đàn của mình rồi! Từ đấy cứ đêm khuya thanh vắng, anh ta đem đàn ra gãy, hòng quyến rũ chị kia. Cho đến một hôm, anh ta chắc mẫm là "cá đã cắn câu", bèn lân la gợi chuyện:

- Chẳng hay chị buồn phiền gì mà cứ mỗi lần tôi gảy đàn chị lại khóc như vậy. Nếu tiếng đàn của tôi làm cho chị phiền lòng thì từ nay tôi không dám gảy nữa. Chị kia liền trả lời:

- Vâng quả có như vậy. Cứ mỗi lần anh gảy đàn, tôi lại nhớ đến nhà tôi hồi còn sống.

Anh này như mở cờ trong bụng, liền bảo:

- Thế ngày xưa chắc anh ấy cũng là tay đàn bầu khá lắm đấy nhỉ?

Chị kia lắc đầu:

- Không, nhà tôi ngày xưa chỉ biết nghề bật bông thôi. Mỗi lần anh đánh đàn tôi nhớ tới tiếng bật bông của chồng tôi nên tôi khóc.

Thần bia trả nghĩa

Có một ông lãnh binh, lúc nào trên lưng cũng đeo súng kè kè, nhưng lại bắn rất tồi. Có cái bia sau nhà, đứng cách mấy sải tay mà tập mãi vẫn chưa được phát nào tin. Chẳng may cho quan, bắn chưa thạo thì đã có lệnh gọi ra đánh giặc.

Vừa ra trận buổi đầu đã thua, bỏ mặc quân lính đấy chạy tháo thân. Nhưng giặc đuổi riết cố bắt cho được. Quan sắp đến đường cùng, bỗng có một vị thần ở đâu hiện ra, cõng quan chạy vào rừng. Vào đến giữa rừng, quan biết mình đã chạy thoát, mới hoàn hồn hỏi vị thần kia:

- Xin cho biết người ở đâu? Chẳng hay vì sao mà có lòng tốt cứu tôi như vậy?

Vị thần trả lời:

- Ta là thần bia ở trong vườn nhà ông. Trong bấy nhiêu năm ở nhà ông, nhờ ông có lòng nhân đức nên mới sống được đến ngày nay. Cảm cái ơn ấy, hôm nay ông lâm nạn, tôi cứu ông để trả nghĩa vậy!

Thuốc nhuộm râu

Con sen còn trẻ. Chủ nhà đã già, ông chủ cứ mua thuốc nhuộm râu cho đen, làm bộ còn trẻ để mà gạ gẫm.

Nó biết thóp, nhất định không nghe.

Chủ nhà tức quá phát khùng, dọa nó rằng:

- Rồi ông có phép xử cho mày!

Nó hỏi:

- Phép gì?

- Phép hãm để cho mày bạc lông, mới gả chồng.

Con sen bĩu môi:

- Không cần! Đã có thuốc nhuộm râu!

Thật Vô Ý

Hai ông bạn ngồi ăn cỗ với nhau. Cả hai đều ăn tham nhưng lại làm bộ sĩ diện. Cho tới lúc, đĩa thịt gà chỉ còn lại 2 miếng, một miếng to, một miếng nhỏ thì cả hai cùng ngồi thừ ra như là nhường nhau. Ai cũng nghĩ: "Nếu nó gắp trước chắc là gắp miếng nhỏ". Chờ mãi sốt ruột, một ông liền thò đũa xuống gắp trước miếng to. Thấy vậy, ông kia mắng ngay:

-Ông thật vô ý, gắp trước thì phải gắp miếng nhỏ mới là người ý tứ chứ!

Ông này vặn hỏi:

-Nếu là ông thì ông gắp miếng nào?

Tôi sẽ gắp miếng nhỏ. Ông kia to tiếng nói lại.

-Thế thì đằng nào miếng to chả phần tôi.

Nói xong, cả hai lại đủng đỉnh ăn như không có chuyện gì xảy ra.

Tôi Khiêng Bà

Hai thằng kẻ trộm vào rình nhà một bà lão. Bà lão ngủ say nói mê rằng:

"Đêm năm canh bà nằm chẳng nhắp"

Hai thằng kẻ trộm tưởng bà còn thức vội vàng bỏ đi.

Cách mấy đêm chúng lại đến rình thì đêm nào cùng nghe bà lão nói như thế làm cho chúng sợ mất vía.

Nhưng sau chúng đánh bạo bảo nhau thử vào xem thế nào. Vào đến nơi chúng thấv bà lão vẫn ngủ, liền khiêng cả cái chõng bà đang nằm, bà lão vẫn ngủ chẳng biết gì, mồm cứ lảm nhảm nói mê.

"Đêm năm canh bà nằm chẳng nhắp

Đêm năm canh bà nằm chẳng nhắp... "

Hai thằng kẻ trộm phì cười nói tiếp luôn:

"Đêm năm canh bà nằm chẳng nhắp

Tôi khiêng bà đi khắp mọi nơi

ơi bà ơi, ới hỡi bà ơi!

Tôi khiêng bà đi khắp mọi nơi"...

Tay ải Tay ai

Hai vợ chồng nhà kia, cứ đến tối, rang một mẻ ngô, đựng vào rá, để giữa giường hai vợ chồng nằm hai bên. Mỗi lần anh chồng thò tay vào rá bốc ngô ăn, nắm phải tay vợ, thì lại hỏi:

- Tay ải tay ai?

Chị vợ đáp:

- Tay ẻm tay em.

Chị vợ nắm phải tay chồng, cũng hỏi:

- Tay ai tay ai?

- Anh chồng đáp lại:

- Tay ảnh tay anh.

Có thằng kẻ trộm đứng rình ngoài nhà, đến nửa đêm vẫn nghe hai vợ chồng còn “ẻm em, ảnh anh” mãi, giận lắm, bèn lẻn đến thò tay vào bốc ngô ăn.

Chị vợ nắm phải tay nó hỏi:

- Tay ải tay ai?

Nó liền trả lời:

- Tay ổng tay ông.

Rồi vắt chân lên cổ chạy.

Thấy Dễ Mà Thèm

Thường những người nghiện, năm bảy ngày mới đi đại tiện một lần. Đi thì táo lắm.

Có một anh nghiện ra đồng ngồi rặn ỳ à ỳ ạch, chảy cả nước mắt nước mũi ra mà vẫn không xong.

Đương bứt rứt lấy làm khổ quá, chợt thấy có một anh đi đường, rẽ xuống bờ ruộng, phát đánh xoẹt một bãi tướng, xắn quần, đứng dậy, đi ngay.

Anh nghiện ta đi xong, về nhà hậm hà hậm hực mãi mà bảo vợ rằng:

- Hôm nay rõ tao trông thấy cái thằng nó ỉa dễ, mà tao thèm!..

Tài ăn cứt chó

Một ông nọ có cô con gái lớn khá xinh, có nhiều anh trai làng muốn hỏi làm vợ. Ông cụ liền thách: “Đứa nào ăn được ba bãi cứt chó thì tao gả con gái cho”. Bên láng giềng nhà ông cụ có một anh chàng nhận lời. Đêm ấy anh này mua mật và bột về nấu ba bát chè lam đổ làm ba đống trên mấy chiếc lá trong vườn nhà ông cụ này. Sáng hôm sau, khi mọi người đã đến chứng kiến, anh liền ra vườn hót từng đống “cứt chó” mà ăn rất ngon lành. Chỉ loáng một cái hết cả ba đống. Mọi người lắc đầu, lè lưỡi phục lăn.

Ông bà cụ cũng chịu anh này là tài, nhưng lại hối hận vì thực ra ông chưa muốn gả chồng cho con gái vội. Tưởng rằng thách thế thì bọn thanh niên sẽ chịu bó tay, không ngờ lại gặp phải thằng “bất trị” này. Hai ông bà bàn nhau có ý lảng ra không gả con cho anh láng giềng nọ. Biết thế, anh này liền nói với vợ chồng ông cụ rằng: “Ông bà đã hứa thì phải giữ lời hứa. Có cả làng chứng kiến cho tôi. Nếu ông bà không muốn gả con gái cho tôi thì phải ăn cứt chó như tôi, tôi mới chịu”. Hai vợ chồng ông cụ bàn nhau “Chắc cứt chó không khó ăn lắm thì một lúc nó mới ăn được ba đống như thế chứ”. Và hai ông bà này nhận lời là sẽ ăn cho nó xem. Anh này liền ra vườn hót một đống cứt chó chính cống để lên bàn. Ông cụ ngửi thấy đã lợm giọng, đến lúc nhắm ắt liều nếm một tí thì không sao chịu được, nôn oẹ lung tung. Đành phải gả con cho anh kia.

Thế là vừa phải ăn cứt chó lại vừa phải mất con gái.

Thang thuốc máu cam

Một anh chàng chỉ chuyên môn đi ăn chực. Nhà ai có cỗ bàn gì là thấy mặt anh ta ở đó. Anh láng giềng biết cái tật xấu của anh này, muốn xỏ một vố thật cay. Anh ta sai vợ mang tiền ra chợ mua con vịt về làm tiệc. Y như rằng anh ăn chực này vác mặt tới, kiếm cớ ở lại không về.

Đến lúc cỗ bàn đã dọn tinh tươm, sắp sửa ngồi vào ăn thì anh chủ nhà lăn đùng ra kêu đau bụng. Chị vợ thuốc men rối rít mà anh chồng vẫn chưa bớt được tí nào. Thành ra mâm cơm cứ đậy để đấy.

Sốt ruột quá anh ăn chực cứ lăng xăng hỏi han chị vợ. Thế nào anh ấy đã đỡ chưa? Liệu anh ấy có khỏi được ngay không? Thường thì anh ấy uống thuốc gì?

- Khi đau bụng nhà tôi thường uống máu cam thì khỏi ngay. Hôm nay thằng ở nhà tôi nó lại đi vắng thành ra không kiếm đâu ra được máu cam bây giờ.

Anh ăn chực đã sốt ruột quá rồi, liền nói:

- Chị kiếm cho tôi cái bát. Tôi lấy máu cam cho. Nói rồi anh ta nắm tay nghiến răng tự vả đánh bốp vào mũi, hộc máu mũi ra. Hứng được lưng bát rồi đưa cho chị vợ

Ngồi chờ mãi, vẫn chưa thấy chị vợ ra, mà mũi cứ nhức nhối và ngày càng sưng to.

Đến lúc anh chồng ra tươi cười nói:

- Tôi đỡ nhiều rồi, rất cám ơn anh và bây giờ thì mời anh xơi cơm.

Nhưng mũi anh này đã sưng bằng quả ổi, không tài nào "xơi" được nữa. Đành ôm mũi trở về.

Trả lời vắn tắt

Có anh chàng vốn tính tham ăn, hễ ngồi vào mâm là chú mục vào những món ngon, cắm đầu gắp, lo sao ăn cho đầy bụng. Vì thế, anh ta rất ngại nói chuyện trong bữa cơm.

Một lần đi ăn cỗ ở nhà nọ, ngồi vào mâm là anh ta gắp lia lịa. Có một ông khách lạ thấy anh ta ăn uống lỗ mãng như thế, mới tìm cớ nói chuyện để hãm bớt anh ta lại. Ông ta hỏi:

- Chẳng hay ông người ở đâu ta?

Anh ta đáp:

- Ðây!

Rồi cắm cổ gắp.

- Thế ông được mấy cô, mấy cậu rồi?

- Mỗi!

Lại cúi xuống gắp lia lịa.

Ông kia vẫn chưa chịu thua, hỏi tiếp:

- Các cụ thân sinh chắc là còn cả chứ?

Anh ta vẫn không ngẩng đầu lên đáp:

- Tiệt!...

Tài ứng đối

Một ông nghè có cô con gái quý, chỉ ước có một chàng rể hay chữ để nối nghiệp mình. Ngay từ lúc cô con gái còn nhỏ, ông đã đánh tiếng khắp nơi.

Một thầy đồ nọ có thằng cháu dốt chỉ ham ăn ham chơi chẳng biết chữ nghĩa gì, nhưng thầy lại phao ầm lên là cháu thầy hay chữ như thần đồng, mới lên 9 tuổi mà ứng đối được với các bậc đại nho. Nghe chuyện, ông nghè mừng lắm, cho gọi thầy đồ đến và nói:

- Thầy đem cháu đến đây thử tài, nếu giỏi thật ta sẽ cho làm rể.

Thầy đồ trong bụng rất mừng vì mưu đã gần thành.

Đến ngày giờ, thầy dẫn cháu ra mắt ông nghè, thấy thằng bé có vẻ nghịch ngợm, ông nghè đã có ý nghi ngờ. Đầu tiên, ông nghè chỉ vào cái bàn thờ. Thằng bé chẳng hiểu gì cả trông lên thấy có đĩa bánh rán, nó chỉ vào đĩa bánh rán. Ông nghè ngạc nhiên hỏi:

- Nó chỉ thế là nghĩa làm sao?

Thầy đồ trả lời:

- Bẩm, cháu nó đối thế là sát lắm ạ! Quan lớn chỉ vào bàn thờ là có ý đối: “Đẹp vàng son” thì cháu nó đối lại là “Ngon mật mỡ”.

Ông nghè gật gù nhưng vẫn còn nghi ngờ, liền ra câu khác. Ông chỉ cây cau trước sân. Thằng bé chẳng hiểu gì, nó thấy con cua bò dưới gốc cau liền chỉ tay vào con cua. Lần này ông nghè lại nói:

- Sao nó đối lạ thế? Thầy đồ lại trầm trồ:

- Bẩm! Nó đối thế là khá lắm ạ! Quan lớn chỉ cây cau là có nghĩa: Nhất trụ kình thiên (một trụ chống trời) thì nó chỉ con cua là có ý đối lại Bát túc hoành địa (tám chân tung hoành dưới đất) đấy ạ!

Ông nghè gật gù khen: “Thằng này khá thật!”.

Ông ta thử một lần cuối cùng nữa, nếu lần này đối được thì sẽ gả con gái cho. Ông ta chỉ vào vựa thóc có ý khoe giàu. Thằng bé cứ thấy ông ta đố mãi mà không cho ăn uống gì tức quá liền vạch quần chỉ vào dái. Ông nghè tái mặt đập tay lên sạp, quát:

- A, thằng này láo, nọc ra đánh một trận mới được!

Nhưng thầy đồ lại nói:

- Bẩm quan lớn, nó đối hay như thế sao quan lớn lại định đánh nó thế ạ. Quan chỉ vào vựa thóc là có ý hỏi: Dưỡng thiên hạ chi nhân (nuôi người thiên hạ) nó chỉ vào dái là có ý nói: Kế tổ tông chi nghiệp (nối nghiệp tổ tiên) như thế tưởng là tuyệt chứ ạ!

Ông nghè vỗ đùi khen:

- Ừ! Hay thật, quả đáng mặt rể ta!

Thi nói khoác

Một hôm được nghỉ, bốn quan họp nhau đánh chén, nhân lúc cao hứng liền mở một cuộc thi nói khoác. Quan thứ nhất nói:

- Tôi còn nhớ, ngày tôi trọng nhậm ở huyện nọ, tôi được trông thấy một con trâu to lắm, nó liếm một cái hết cả sào mạ!

Quan thứ hai nói:

- Thế đã lấy gì làm lạ. Tôi còn trông thấy một sợi dây thừng to gấp mười cái cột đình làng này!

Quan thứ nhất biết ông kia nói lỡm mình, bèn chịu thua và giục quan thứ ba lên tiếng:

Quan thứ ba nói:

- Tôi đã từng thấy một cây cầu dài lắm, đứng đầu này không thể trông thấy đầu kia. Chỉ biết rằng có hai bố con nhà nọ, kẻ ở bên này, người ở bên kia mà chẳng bao giờ gặp nhau được. Lúc ông bố chết, người con nghe tin, vội vã sang đưa đám ma, nhưng khi qua cầu sang đến nơi thì đã đoạn tang được ba năm rồi!

Đến lượt quan thứ tư:

- Thế kể cũng đã ghê đấy. Nhưng tôi lại còn trông thấy một cái cây cao khủng khiếp lắm! Cứ biết rằng trứng chim ở ngọn cây rơi xuống mới đến nửa chừng, chim đã nở đủ lông đủ cánh và đã bay đi rồi.

Quan thứ ba hiểu ý, muốn nói cây dùng để làm cái cầu mình nói, đành chịu thua.

Bốn ông quan đắc ý, vỗ đùi cười ha hả.

Bỗng có tiếng thét thật to làm các quan giật bắn người:

- Đồ nói láo cả! Lính đâu? Trói cả chúng nó lại cho ta!

Các quan sợ run cầm cập, ngơ ngác nhìn trước nhìn sau xem ai thì té ra là anh lính hầu. Lúc ấy, quan mới lớn giọng:

- Thằng kia, mày định trói ai thế?

- Bẩm quan, con thấy các quan thi nhau nói khoác thì con cũng nói khoác chơi đấy ạ!

Tại ông không hỏi

Có người mời cụ bá đến nhà chơi. Lúc đi, cụ cho anh đầy tớ theo hầu. Thấy cụ bá đến nơi, chủ nhà ân cần hỏi han:

- Đường xa, cụ đi mệt, tôi lấy làm ngại quá!

Cụ Bá sĩ diện, bảo:

- Không, từ nhà sang đây, đi xe cũng không mệt nhọc gì.

Anh đầy tớ nhìn cụ, rồi như tiếc rẻ, nói:

- Giá lúc bấy giờ cụ trả thêm nó độ một vài xu thì ta đến đây từ sớm rồi!

Cụ Bá nghe nói, sầm mặt lại. Chủ nhà thì cứ tủm tỉm cười. Lúc về nhà, cụ Bá mắng anh đầy tớ:

- Ai bảo mày chõ mồm vào? Từ giờ trở đi hễ không hỏi mà mở mồm thì chết với tao.

Anh đầy tớ biêt mình lỡ lời, sợ quá, vâng vâng dạ dạ.

Một hôm, cụ bá làm cỗ mời khách. Mọi ngươì đến gần đủ, chỉ thiếu môt ông, chờ mãi chẵng thấy. Sợ khách phải chờ lâu, cụ sai anh đầy tớ mời lượt nữa. Anh ta đi một chốc rồi về, lẳng lặng xuống bếp, không nói gì cả.

Cụ bá đợi mãi, không thấy, sốt ruột, tưởng anh đầy tớ chưa đi mời, lại gọi lên hỏi:

- Mày đã đi chưa?

- Dạ, đã đi rồi ạ!

Cụ Bá tưởng ông kia sắp đến, lại ngồi vào trò chuyện với khách.

Cỗ bàn đã nguội cả mà vẫn không thấy ông kia đến, cụ Bá bực mình lại gọi đầy tớ lên hỏi:

- Mày đến ông ấy bảo thế nào?

- Dạ ông ấy xin kiếu vì phải cảm ạ!

Cụ Bá nổi giận mắng:

- Thế sao không nói từ nãy để mọi người khỏi phải chờ?

- Con không dám nói, tại ông không hỏi ạ!

Chiêm bao thấy lợn kêu

Xưa kia có một người đoán chiêm bao có tiếng. Một hôm có người khác muốn thử, tìm đến đặt điều ra nói rằng: - Hôm qua tôi nằm chiêm bao thấy lợn kêu, thầy đoán hộ xem điềm gì?

Người kia đoán rằng: - Tất rồi có ai đem miếng ăn đến cho.

Quả nhiên, hôm sau có người mang xôi thịt cho anh ta ăn. Cách mấy hôm, anh ta tìm đến người kia bảo rằng:

- Thầy đoán tài lắm, nhưng đêm qua tôi lại chiêm bao thấy lợn kêu, thầy đoán hộ xem.

Thầy kia đoán rằng: - Tất rồi sẽ có ai đem đến cái khăn, cái áo gì đó.

Sau đấy vài hôm, quả nhiên có người đem cho anh ta. Ít lâu, anh ta lại tìm đến người kia bảo:

- Thầy đoán giỏi lắm, song đêm qua tôi cũng chiêm bao thấy lợn kêu nữa, thầy đoán hộ xem...

Người kia đoán trúng: - Ngày mai thì phải giữ mình cho khéo đừng có đi đâu, kẻo có người đánh đập xấu hổ đấy.

Anh ta nghe thầy nói thế lấy làm lo sợ, nghĩ bụng rằng:

- Hai lần trước hắn đoán đúng cả, thì lần này sẽ không sai được.

Rồi cả ngày hôm sau, anh ta lo sợ co ro ở trong nhà không dám bước chân đi đâu. Đến lúc nhá nhem tối, anh ta mắc đi đại tiện không sao nhịn được, vả chăng nghĩ ngày cũng đã gần qua rồi, mới liền bước chân ra ngoài ngõ. Nhưng mót quá, không sao đi kịp, anh ta vội ngồi bên nhà hàng xóm “phít” lên một bãi to tướng. Bỗng thấy người trong nhà vác gậy ra choảng cho mấy cái nên thân. Đau quá, anh ta ôm đầu chạy bán mạng, về nhà càng nghĩ càng phục người đoán chiêm bao giỏi.

Tin tưởng, hôm sau anh ta sang hỏi lại người kia rằng: - Ba bận tôi nằm chiêm bao thấy lợn kêu, thầy đoán ra ba việc khác nhau đều đúng cả.

Người kia đáp: - Nào có khó gì đâu, tôi giải thích cho mà nghe: Kẻ nuôi lợn nghe thấy lợn kêu nghĩ là nó đói thì cho nó ăn. Đã cho nó ăn rồi, nó lại kêu, nghĩ rằng nó rét thì cho nó ấm. Ăn đã no, ở đã ấm mà nó vẫn còn kêu, thì nghĩ nó làm phiền mình, tất nhiên phải đánh cho nó chừa kêu đi. Mấy cái lẽ đó mà suy, nên chú nằm chiêm bao thấy lợn kêu lần đầu, tôi cho là được ăn, lần thứ hai tôi cho là mặc, lần thứ ba quá lắm tôi cho ăn đòn, nào có phải tôi cao đoán gì đâu!

Thái Cực Sinh Lưỡng Nghi

Có nhà giàu nọ chỉ có một cậu con trai, nên rất cưng. Muốn cho đi học, lại sợ con ra trường, các đứa trẻ khác bắt nạt. Bố mẹ thằng bé kiếm một ông thầy đồ về tận nhà kèm.

Chẳng may gặp phải thầy đồ hay ăn dỗ trẻ. Một hôm mẹ thằng bé đi chợ mua cho con một chiếc bánh đa đường rất ngon. Thằng bé cứ ôm chiếc bánh chần chừ chưa dám ăn vì tiếc.

Thầy đồ trông thấy gọi:

-Đem bánh lại đây thầy tập nghĩa (cũng như giảng nghĩa) cho nghe.

Thằng bé đem lại. Thầy để bánh trên bàn nói:

-Ngôi thái cực là như vậy.

Rồi thầy bẻ chiếc bánh ra làm hai và nói:

-Thế này là thái cực sinh lưỡng nghi.

Xong bẻ chiếc bánh ra làm bốn nói:

-Lưỡng nghi sinh ra tứ tượng.

Đoạn thầy bỏ bánh vào mồm vừa nhai vội vàng vừa nói:

-Tứ tượng biến hóa vô cùng.

Thằng bé trố mắt nhìn, rồi lăn đùng ra khóc dãy chân đành đạch.

Thằng ăn trộm gà bỏ quần mà chạy

Có một đứa ăn trộm vặt. Tối đầu canh 2, anh ta lót tót đi rình bắt gà. Động gà vịt kêu lên, chủ nhà hay lén rình để chụp mà bắt nó. Nó với được một con gà cồ xách đi, gà kêu “quang quác”, nó bóp đầu bóp họng mà không thôi la. Túng thế mới bỏ vào ống quần cột túm miệng ống lại, chẳng ngờ chủ nhà la lên rượt theo.

Chú chàng càng chạy, con gà càng la không biết làm sao cho nó nín. Chúng theo riết tuột quần bỏ lại mà chạy. Té ra bắt gà không được mà lại mất quần. Lỗ vốn, bị gai ô-rô cắt một bữa cũng trầy trụa ra hết cả mình.

Thông Minh Lắm Đấy

Làng nọ có một chú bé mới lên bảy tuổi mà đã nổi tiếng là dí dỏm, thông minh. Nhiều người gọi chú là thần đồng.

Một hôm, có cụ tú nghe chuyện, đến gặp chú thử tài rồi nói với người nhà chú rằng:

- Nào đã chắc hay đâu. Cái trò con nít mà thông minh thì khi già cả dễ thành ngu độn, một trong tam đại bất hạnh đó thôi.

Chú bé nghe được, mới chạy lại bên cụ tú, lúc đó đang ngồi trên giường ăn trầu, chắp tay hỏi rằng:

- Thưa cụ, chắc lúc bé cụ cũng thông minh lắm đấy?

Cụ tú ngớ ra, vừa phục vừa căm chú bé.

Thả cả ra

Một anh hàng cơm rất to lớn, lại lấy phải cô vợ bé nhỏ. Thành ra cô vợ cứ ngày càng xanh xao. Bố vợ đoán biết sự tình gọi con rể đến ăn cơm, rồi thì nói bóng: “Con ạ, đáng cả làm nửa, đáng mười làm năm”. Anh con rể biết ý về. Ông bố cũng theo về rình xem thằng rể có thực hiện không. Đêm ấy thấy vợ nó kêu: “Sao lại nửa đời nửa đoạn thế này?” Nó trả lời: “Ông bảo thế”. Vợ nó cáu: “Ông giữ để ông ăn hay sao?” Ông bố nằm ngoài tức quá hét lên: “Thì mày cứ thả cả ra cho nó chết”. Ở hàng cơm lúc ấy có người có mấy lồng vịt, tưởng là bảo thả vịt của mình, hoảng quá kêu: “Ông có thịt con nào thì thịt, xin đừng thả cả, hại con lắm”. Còn cô vợ được chồng “thả cả ra” kêu “ối, ối', ông bố ở ngoài nghe thấy nói vọng vào:

- Đã chết chưa con, chết chưa!

Thuốc Mọc Râu

Có một anh không có râu, bị vợ diếc móc khổ quá, phải đi lấy thuốc mọc râu. Một hôm, mang tiền đến nhà ông lang. Chẳng may ông lang đi vắng, chỉ có bà lang ở nhà thôi. Bà lang thấy anh ta đến, mới hỏi rằng:

- Bác hỏi gì?

- Thưa bà, tôi đến xin thuốc.

- Ông lang tôi đi vắng, bác lấy thuốc gì?

- Thưa, tôi xin thuốc mọc râu.

Bà lang ngồi nghĩ một chốc, rồi nói rằng:

- Tưởng lấy thuốc gì thì tôi không dám hạ thủ, chứ thuốc này tôi đã kinh trị. Để tôi giùm cho! Rồi lấy một ít liên tu, gói vào giấy, đưa cho anh kia mà nói rằng:

- Phương thuốc này thì phải nội ẩm, ngoại đồ mới được. Đây tôi bốc thuốc uống; còn thuốc đồ, bác phải kiếm lấy.

Anh kia cầm lấy thang thuốc hỏi rằng:

- Thưa bà, thuốc đồ thế nào, xin bà bảo cho.

- Bác kiếm lấy hai hòn đá cuội, lấy da bong bóng lợn bọc lại. Khi uống thuốc rồi, thì lên giường, nằm ngửa, lấy túm đá cuội ấy mà giay trên môi một lúc, rồi lấy ít dầu vừng đồ qua, thì mọc được râu.

Anh ta mừng quá, trả tiền thang thuốc, rồi chạy về nhà.

Một chốc, ông lang về, hỏi bà lang rằng:

- Tôi đi vắng, ở nhà có ai đến lấy thuốc không?

Bà nói:

- Có, có người đến xin thuốc. Ông đi vắng, nếu không có tôi ở nhà khai phương cho người ta, thì người ta đi lấy chỗ khác.

Ông lang ngạc nhiên, hỏi:

- Ai lấy thuốc gì mà bà dám bốc?

Bà lang mới kể tình đầu lại cho chồng nghe. Ông lang ngẩn ra, hỏi rằng:

- Chứ bà theo sách nào mà bốc cho người ta như thế?

Bà quắt mắt, cãi rằng:

- Chẳng phải theo sách nào cả! Khi tôi mới lấy ông thì tôi có tí... nào đâu? Sao ông chỉ đồ cho tôi có một ít lâu, mà bây giờ mọc rậm thế?...

Tình tang

Một bà góa chồng, ở cạnh nhà một anh hàng xóm góa vợ tên Tình.

Ảnh minh họa

Đêm nọ, anh hàng xóm lẻn vào buồng nằm lên bà ta. Bà này giật mình cố chống cự lại:

- Tình ơi, tao hãy còn tang mà Tình.

Anh kia mặc kệ, cứ làm liều. Trước sức mạnh của anh ta, bà chỉ còn nước chống cự lại một cách yếu ớt:

- Tình ơi, tang ơi! Tình ơi, tang ơi!

Và cuối cùng, bà buông xuôi mà kêu lên rằng:

- Tình ứ... tang! Tình ứ... tang! Tình tang... Tình tang... Tình tang... Tình tang...!

Tò te tí te

Một bà chồng chết, làm cỗ cúng chồng và mời quan viên tới ăn. Lúcngồi soát lại cỗ vô ý để hở ra. Anh thổi kèn trông thấy phùng mồm thổi: "Tò te tí te" (có ý mách: thò ra đó nghe). Bà này vẫn không biết. Cô con gái lớn trông thấy vội nói bóng nói gió cho mẹ biết: "Sao mẹ bày biện ra làm gì?". Mẹ chị vẫn vô tình trả lời: " Mẹ thành tâm bày ra cho các quan viên xơi đó mà".

Trung thần nghĩa sĩ cả

Nhà vua vi hành, gặp một ông lão đang cày ngoài đồng. Nhà vua dừng lại hỏi thăm về ruộng nương, lúa má, rồi lân la hỏi đến chính sự, tư cách quan trong địa hạt thế nào.

Ông lão nói:

- Ối chà! Các quan ở đây đều là những bậc trung thần nghĩa sĩ cả.

Nhà vua hỏi:

- Làm sao mà lão biết?

Ông lão đáp:

- Tôi xem hát xưa nay, thấy những vai nịnh như Ðổng Trác, Tào Tháo đều mặt trắng mà các quan ở đây tôi chưa thấy ông nào mặt trắng như thế bao giờ! Ông nào mặt mũi cũng hồng hào béo tốt cả!

Thơ con voi

Có cậu học sáu bảy tuổi nhưng hay chữ, cái gì cũng vịnh. Làng có đắp hai con voi chầu ở cửa đình đẹp lắm, nhưng mưa nắng dãi dầu, đôi voi ấy đã bị hư hoại. Làng bèn bỏ tiền và giao cho lý trưởng trông nom việc đắp lại hai con voi khác. Khi voi đắp xong, một hôm cậu bé ra đình chơi, thấy voi đắp đủ cả đầu, cả đuôi, cả tai, cả vòi, mà chỉ riêng cái “kia” thì không có, cậu bé liền nảy ra ý, nhặt gạch non đề ngay trên tường đình một bài thơ Nôm như sau:

Khen ai khéo khéo đắp đôi voi

Đủ cả đầu đuôi đủ cả vòi

Chỉ có cái kia sao chẳng thấy?

Hay là thầy lý bớt đi rồi?

Lý trưởng đọc thơ tức lắm, nhưng không biết ông cử ông tú nào đã nói móc mình như vậy. Không ngờ một thằng nhãi con còn để chỏm mà đã ngỗ ngược đến thế, hắn đùng đùng vào nhà lôi cậu bé ra để trị tội. Nhưng khi giáp mặt thì cậu lại cãi bướng rằng:

- Tôi thấy voi không có cái ấy, vả lại nghe phương ngôn có câu rằng: Chưa làm xã đã học ăn bớt, nên tôi vịnh bài thơ ấy chơi. Vậy chứ ông có ăn bớt đâu mà ông phải kệnh lòng! Thế là lý trưởng đành cứng lưỡi, tiu nghỉu bỏ về không dám hạch sách gì nữa.

Tra chuôi vào

Một thầy cúng đến làm lễ cho nhà chủ tên là: Nguyễn Văn Tròn. Thầy dốt không biết chữ “Tròn” như thế nào, đành khuyên một cái vòng làm dấu. Có người nghịch lấy bút quệt thêm một nét. Đến khi thầy đọc sớ, trông thấy ngờ ngợ như cái gáo nên cứ “Nguyễn Văn Gáo” mà đọc mãi.

Chủ nhà bảo thầy:

- Không phải, tên con là Nguyễn Văn Tròn kia thầy! Thầy cúng ngượng quá, gắt ỏm tỏi:

- Thế đứa thổ tả nào mới tra cái chuôi vào đâu hử? Đồ láo toét!

Tưởng Bở

Một lào nhà giầu có hai người con gái đến tuổi lấy chồng nhưng chưa kén được chàng rể vừa ý, vì ai lão cũng chê là nghèo và sợ người ta moi tiền của lão. Lão đóng một chiếc thuyền đi khắp nơi tìm chồng cho con.

Đến một vùng kia, lão đỗ thuyền lại nghỉ. Có một anh nhà nghèo biết chuyện, cứ chiều chiều đến mượn thuyền rồi mờ sáng hôm sau lại trả, và lần nào hai cô con gái nhận thuyền cũng nhặt được năm, mười đồng mốc xanh. Hai cô đem chuyện kể với bố. Lão đoán: "Thằng này ắt là đào được của. Tưởng hắn mượn thuyền làm gì, chả hóa ra là để chở tiền!'’. Hai cô con gái cùng nghĩ chắc như vậy, tìm cách ve vãn và tranh nhau lấy anh ta. Ban đầu anh ta vờ từ chối, về sau, anh ta mới nhận lời lấy cô em, trẻ đẹp, lại nhiều vốn.

Hai vợ chồng ăn ở với nhau được một đứa con thì vốn liếng hết cả. Anh chàng bảo chị vợ cứ đến nhà cha mẹ vay tạm ăn, rồi sau này sẽ trả. Số tiền vay đã khá nhiều, mà không thấy anh ta nói gì đến chuyện trả. Lão không cho vay nữa. Lúc này anh ta mới thú thật với vợ con là trước kia, vốn anh ta chỉ có một quan tiền mà thôi. Bấy giờ bố con lão mới ngã ngửa người ra.

Tiếc Da Cọp

Một lão già hà tiện bị cọp bắt, thằng con trai định giương súng bắn. Lão thấy vậy vội kêu lên:

- Nhắm chân nó mà bắn, kẻo bắn trúng mình nó thì hỏng tấm da, bán không còn được giá lắm đâu.

Tưởng Là Không Phải

Có anh chàng ở dơ, lại hay mắc cỡ. Một hôm sờ lên cổ áo, bắt được con rận, sợ người ta cười nên vội vàng vứt xuống đất nói to lên:

- Tưởng là con rận hóa ra không phải.

Có người đứng bên cúi xuống tìm bắt con con rận mà chàng ở dơ vừa quăng xuống kiền nói:

- Tưởng là không phải, hóa ra là con rận thật!

Thầy Trừ Chồn

Nhà kia nuôi gà, vịt để bán nhưng thường hay bị chồn bắt ăn mất nhiều, gài bẫy đánh bả hoài mà không được.

Một anh nọ nghe vậy, tính gạt ăn một bữa chơi, tới nhà nói:

-Chồn bắt mất nhiều gà, vịt lắm hử? Muốn trị nó tôi trị cho.

Chủ nhà bằng lòng. Anh nọ dặn:

-Giã gạo nếp thành bột, đổ đậu xanh lên làm nhân. Làm đầy một thúng bột, một rá nhân, mai tôi sẽ làm bánh cúng thần chồn.

Hôm sau anh nọ lấy bột nặn đủ loại chồn, chồn lớn, chồn bé, chồn mẹ, chồn con, rồi nặn một con thật to ở giữa mâm. Con chồn nào cũng có nhân đỏ ở giữa. Anh ta bưng mâm chồn để giữa bàn thờ rồi bảo chủ nhà ra lạy. Anh đứng vòng tay đọc:

-Chồn đen, chồn áo, láo nháo ăn gà, tao chẳng có tha, tao tra vào đãy.

Vừa nói vừa bắt chồn bỏ đầy đãy. Chị vợ anh chủ nhà thấy thầy bỏ vào đãy nhiều chồn quá tiếc của, vừa lễ vừa kêu:

-Chồn nào chồn đấy, tôi cũng lấy một chồn.

Chị ta ôm luôn con chồn to nhất ở giữa mâm chạy biến.

Thầy trừ muỗi

Một anh chàng có việc phải đi xa. Đi từ sáng đến trưa, bụng đói mà tiền lại hết, anh nọ mới nghĩ ra một cách xin ăn.

Thấy làng mình đang đi qua, ao tù nước đọng chắc là lắm muỗi, anh ta liền khoe mình có phép lạ trừ muỗi rất là tài tình.

Tất nhiên, nhiều người liền tranh nhau mời anh ta về nhà trừ muỗi. Một lão nhà giàu tranh cho được để mời "thầy" về nhà bày bàn cơm rượu rất ư là thịnh soạn. Cơm nước xong, thầy mới lấy một bát cơm, vê cơm thành những cục tròn. Xong rồi, thầy đốt một nén hương huơ huơ lên những viên cơm rồi bảo chủ nhà:

- Đây là thuốc thần. Hễ khi có muỗi cắn, lấy ra một viên, chấm cho trúng nó thì nó chết.

Tức cảnh sinh tình

Ba thầy đồ đi chơi, có một thằng nhỏ theo hầu. Mùa xuân phơi phới, tức cảnh sinh tình, ba thầy cao hứng rủ nhau làm thơ.

Chợt trông thấy cái tháp chuông ở đằng xa, một thầy ứng khẩu:

-Viễn viễn nhất cái tháp (Xa xa có một cái tháp)

Hai thầy kia nức nở khen hay, nhưng nghĩ mãi chưa ra câu tiếp. Đi đến tận nơi, một thầy mới hạ được câu:

Cận cận nhất cái tháp (Lại gần có một cái tháp)

Thầy thứ ba gật đầu lia lịa khen:

- Hai thầy tức cảnh như thế, thật là hết cả cái hay rồi, tôi chịu không sao tiếp được nữa.

Nhưng vào trong chùa, trông thấy cái chuông, thầy cũng muốn trổ tài, liền bảo:

- Hay bây giờ ta lại làm thơ cái chuông này vậy.

Rồi thầy ngâm:

Vừa bằng cái chõ đen thò lõ.

Thầy "viễn viễn" nghĩ một lúc rồi tiếp:

Đánh một tiếng bong như mõ

Thầy "cận cận" bóp đầu bóp trán mãi mới ra được một câu:

Treo lên rõ ràng một cái nơm

Ba thầy khen nhau hay, nhìn nhau cười, khoái trá. Thằng nhỏ thấy thế cũng cười và thưa với ba thầy:

- Con được đi hầu ba thầy đã lâu, nhờ cái văn tứ dồi dào của các thầy, con cũng xin mạn phép gọi là nối điêu (ý nói họa theo) cho đủ bài.

Ba thầy đang vui liền cho phép. Thằng nhỏ mới ngâm rằng:

-Tháo xuống, có thể úp con chó.

Tâm Đầu Ý Hợp

Vợ chồng nhà kia có khách đến chơi mới làm cơm thết đãi. Vợ rành tính chồng nên khi nấu canh xong múc một bát toàn thịt nạc. Một bát toàn thịt mỡ, hai bát để riêng. Lúc bưng mâm ra người vợ xoay bát thịt mỡ vào trước mặt khách, còn bát thịt nạc trước mặt ông chồng yêu quý. Ông chồng thấy bát khách có thịt đầy, còn bát mình không thấy một miếng liền lẩm bẩm:

- Rõ khách đáo gia, cửa nhà phân nhị.

(Khách đến nhà, của nhà chia đôi).

Chị vợ hiểu ý chồng, ghé sát vào tai khẽ nói:

- Phù phù tại thượng, trầm trầm tại hạ.

(Nhẹ nổi lên trên, nặng chìm xuống dưới).

Anh chồng hiểu ngay là mình nghi oan cho vợ, cười tít mắt làm lành. Anh ta dùng muỗng đảo bát canh, quả nhiên thấy nhiều thịt nạc, mở miệng khen:

- Khá lắm, vợ chồng ta thật tâm đầu ý hợp.

Trâu Chui Cũng Lọt

Hai anh em nhà nọ, bố mẹ mất sớm, để lại một gia tài kha khá. Người em chăm chỉ làm ăn, người anh thì lười biếng, nghiện rượu, nghiện chè đủ thứ, cuối cùng nghiện cả thuốc phiện, rước bàn đèn về nhà. Người em can mãi, vẫn không nghe, nhà cửa ruộng nương bán dần, chỉ còn con trâu định bán nốt. Người em mới nghĩ ra một kế làm cho anh tỉnh ngộ. Hôm ấy, định thả trâu ra ăn cỏ, nhưng anh không tháo cửa chuồng, cứ đúng ngoài quát. Con trâu loay hoay mãi, không ra được. Người anh nằm bên bàn đèn, thấy chướng mắt liền hỏi:

- Không mở cửa chuồng, con trâu to thế kia, ra làm sao được?

- Bấy giờ người em mới nói:

- Anh ơi! Cơ nghiệp nhà ta to gấp mấy con trâu cũng chui lọt lỗ xe điếu huống hồ cửa chuồng này, to gấp ngàn lần lỗ xe điếu nó chui không lọt hay sao?

Nghe câu nói thấm thía, người anh lấy làm suy nghĩ, ôm lấy em, khóc nức nở. Từ đó tu tỉnh dần.

Thầy Đồ Ăn Bánh Rán

Xưa có một thầy đồ ngồi dậy học người ta, một hôm, trông thấy hàng bán bánh rán mật đi qua, lấy làm thèm lắm, nhưng không dám nói.

Thầy nghĩ mãi không biết thế nào cho có bánh rán ăn.

Một buổi kia, nhà chủ vừa đi khỏi, thầy mới lấy ớt giã nhỏ, bỏ vào trong nước, rồi bảo tên học trò nhỏ của thầy lấy nước ấy mà tắm. Tên học trò ngoan ngoãn, vâng lời thầy, đi tắm ngay. Được một chốc, người nó phát nóng và lần mần đỏ khắp mình mẩy.

Khi cha mẹ về thấy con thế lấy làm lo sợ hỏi thầy đồ rằng:

-Không biết cháu nó làm sao mà người nó như sốt và đỏ mần lên cả thế?

Thầy đồ làm bộ ngơ ngác bảo gọi đứa nhỏ vào xem như thầy lang xem bệnh, rồi bảo rằng:

-Không việc gì, thằng này mắc cái bệnh Thần Hòn làm quái đây. Bây giờ phải cho đi mua lấy bẩy đĩa bánh rán mật để tối cúng tống thần cho nó, thì nó khỏi ngay. Nhà chủ vâng theo lời thầy, vội vàng ra chợ mua đủ bẩy đĩa bánh rán, lại kèm thêm cả trầu cau hương hoa đem về, đặt vào mâm tươm tất rồi nhờ thầy cúng hộ.

Thầy đồ khăn áo chỉnh tề, làm bộ nghiêm trang ra đứng trước bàn thờ đặt giữa sân, lên giọng cầu nguyện rằng:

Thần Hòn! Thần Hòn! ( Hòn tức là viên tròn, cũng có thứ bánh gọi là bánh hòn tròn, mình mà to hơn bánh rán, nhưng không tẩm mật)

Cái mình tròn tròn,

Cái da đo đỏ,

Làm thằng nho nhỏ

Nóng đêm nóng ngày,

Tao xẻ mày ngay,

Tao nuốt mày đi,

Mau đi, mau đi,

Thần hòn! Thần Hòn!

Khấn xong câu ấy, thầy lấy đũa, thầy sắn ngay đĩa bánh, rồi bỏ vào mồm, thầy nuốt thực.

Nuốt hết đĩa ấy, thầy lại khấn, khấn xong lại nuốt khấn bảy lần nuốt hết bảy đĩa bánh.

Đoạn rồi, thầy bảo đứa nhỏ ra đằng sau nhà, thầy lấy nước lạnh tắm cho nó.

Chỉ một chốc đứa nhỏ khỏi sốt, khỏi mần.

Nhà chủ khen thầy là có phép tài, mà thầy được bữa bánh rán cũng thích miệng.

Thơ vịnh con chó

Có một anh học trò nhỡ độ đường, vào huyện ăn xin, nói là học trò nghèo. Quan huyện vốn trước cũng là trò nghèo, thương hại, bảo:

- Có phải học trò thì ta ra thơ " Con chó" cho mà làm, làm được sẽ có thưởng.

Anh học trò nghĩ một hồi lâu đọc:

Thoạt thấy chúa về ngoe nguẩy theo

Thương ôi! Con chó ngỡ con mèo.

Quan huyện nghe xong, phán:

- Học trò thật! Thơ không hay lắm, nhưng được cái đúng vần.

Liền thưởng cho một quan tiền và một thúng gạo. Anh kia lạy tạ ra về. Giữa đường gặp một anh học trò khác, anh này hỏi:

- Tiền gạo đâu ra thế?

Anh kia kể đầu đuôi câu chuyện. Anh này liền vào huyện, cũng nói là học trò nghèo, nhỡ độ đường vào huyện. Quan huyện cũng lại ra thơ như lúc nãy. Anh ta mừng quýnh, tưởng chuyến này ăn chắc, liền đọc:

Thoạt thấy chúa về ngoe nguẩy thời

Thương ôi! Con chó ngỡ ông trời.

Quan huyện nghi anh ám chỉ mình, tái mặt, sai lính đánh mấy chục roi, rồi đuổi ra.

Tự Tử Bằng Bún Rượu

Người nọ có tính hay ăn quà vặt, vợ tần tảo buôn bán dành dụm được tiền, anh thường lấy trộm ra quán đánh chén. Vợ giận lắm khóc hết nước mắt. Anh ta không thương vợ, lại sửng cổ dọa là tự tử.

- Cứ như thế này thì sống làm sao được. Tôi sẽ chết cho bà sống một mình...

Vợ cáu lên:

- Ừ, chồng con như thế thì uống dấm thanh, ăn lá ngón mà chết quách đi cho rồi!

Anh ta nói đượm vẻ năn nỉ:

- Dấm thanh thì chua, lá ngón thì đắng, nhà cứ đưa tiền cho tôi ra chợ mua bún uống với rượu, say bí tỉ cũng chết. Chết như vậy khỏe hơn!

Thi Vẽ

Sứ Tàu vốn là một tay vẽ rất giỏi. Một hôm, hắn khoe tài với Quỳnh, ra giọng thách thức:

- Ta chỉ nghe ba tiếng trống đánh là vẽ xong một con vật. Người có thể làm như thế không?

Quỳnh cười đáp:

- Thưa, chỉ nghe một tiếng trống mà vẽ xong đến mười con vật như tôi mới tài, chứ phải ba tiếng trống mới vẽ được một con thì sao gọi là tài cho được!

Sứ Tàu nghe nói tức lắm, nghĩ bụng phải cho cái thằng này biết tài mới được, thách Quỳnh thi vẽ với hắn. Quỳnh nhận lời ngay.

Đến lúc thi, nghe tiếng trống đầu tiên, sứ Tàu liền cắm cúi vẽ lấy vẽ để. Quỳnh thì cứ ung dung ngồi dưới chiếu nhai trầu, xem như người đang ngồi hóng gió chứ không phải thi thố gì cả. Tiếng trống thứ hai nổi lên, sứ Tàu liếc thấy Quỳnh vẫn cứ ngồi đó ngâm nga. Nghe tiếng trống thứ ba, Quỳnh mới đứng lên, tiến tới bàn, nhúng cả mười đầu ngón tay vào nghiên mực rồi trét lên giấy thành mười vệt dài ngoằn nghoèo. Khi đó, sứ Tàu chưa vẽ xong được hình thù con vật nào cả.

Thời gian so tài đã hết, Quỳnh đưa tờ giấy ra, bảo với sứ Tàu:

- Ông thua cuộc rồi đấy nhé! Tôi đâu có nói ngoa, chỉ nghe một tiếng trống thôi là tôi vẽ xong ngay mười con giun đất đây này.

Sứ Tàu muốn ôm đầu kêu trời, đành thua mẹo của Quỳnh một lần nữa.

Thi trâu chọi

Sứ Tàu có dắt theo một con trâu chọi rất to, rất khỏe và rất hăng máu, sang thách trâu ta chọi.

Vua sai người đi tìm mãi mà không tìm được con nào xứng sức đối địch, Quỳnh nghe nói liền tâu vua, ta đã có sẵn trâu chọi.

Đến ngày tỉ thí, dân sự nghe nói trâu Trạng chọi với trâu xứ Tàu, kéo nhau đến xem đông như kiến cỏ. Sứ Tàu thả trâu họ ra, con trâu to lớn, cổ quái, hai mắt long lên sòng sọc, đứng nghênh sừng chờ chọi. Lúc ấy, Quỳnh mới tháo một con nghé con ra. Chú nghé bị nhốt riêng suốt một đêm, khát sữa quá thấy trâu sứ Tàu tưởng là trâu mẹ, liền đến thúc đầu vào bụng trâu chọi để tìm vú. Trâu chọi khó chịu, lùi mãi, cuối cùng không chịu được, liền bỏ chạy.

Quỳnh vỗ tay reo:

- Nghé ta thắng trâu Tàu rồi đấy!

Tứ chứng nan y

Xiển làm thuốc. cho nên vua thường vời vào kinh chữa bệnh. Một hôm, vua đang nô đùa cùng bầy cung phi, thì thấy Xiển bước vào. Vua ngạc nhin hỏi có việc gì. Xiển đáp:

- Hạ thần nghe nói Hoàng thượng mắc phải bốn bệnh hiểm nghèo mà sách gọi là "tứ chứng nan y", nên vội vàng vào thăm Hoàng thượng.

Vua khó chịu nói:

- Thiên hạ ác miệng nói càn như vậy, chứ lâu nay Trẫm vẫn khỏe mạnh, có việc gì đâu! À thế "tứ chứng nan y" là những bệnh gì?

Xiển tâu: - Dạ "tứ chứng nan y" họ nói đó là què, mù, câm điếc.

Vua nổi giận:

- Ðộc ác đến mức ấy là cùng! Trẫm mà biết kẻ nào bịa chuyện phao đồn ra đầu tiên thì Trẫm sẽ cắt lưỡi chứ không tha!

Xiển nói:

- Hạ thần nghe thiên hạ đồn như vậy. Bây giờ mới biết là sai. Nhưng nghĩ cho kỹ, thì lại thấy là có nguyên do cả đấy ạ!

Vua hỏi: - Nguyên do như thế nào?

Xiển giả bộ rụt rè: - Xin Hoàng thượng tha tội kẻ hạ thần mới dám nói.

Vùa bằng lòng. Xiển nói:

- Thiên hạ thấy Hoàng thượng suốt năm chỉ quanh quẩn trong cung điện nên họ lầm tưởng là ngài què. Nước sắp mất mà Hoàng thượng vẫn ung dung vui thú, nên họ lầm tưởng là ngài mù. Trước cảnh núi sông bị quân giặc dày xéo mà Hoàng thượng cứ ngồi im, nên họ tưởng là ngài câm. Khắp nơi người ta đều kêu Hoàng thượng là kẻ hèn yếu, khiếp nhược nhưng ngài vẫn làm ngơ ký hòa ước hàng giặc, nên họn lầm tưởng là ngài điếc.

Vua biết Xiển chửi mình, tức uất người nhưng không đủ lý lẽ để bắt tội được.

Tao Bóp Ngay Ðây Cho Mà Coi

Ba Giai đến cô hàng chim ở cửa Bắc. Ba Giai ăn mặc lịch sự lắm, nên nhác thấy, cô hàng đã đon đả chào mời:

- Chim này béo lắm, còn non, mời ông khách mua đi!

Ba Giai thừa dịp tươi cười đáp:

- Chim à, nào bắt đưa đây một cặp, xem có béo không?

- Ai mà lại nói dối ông khách.

Vừa nói, cô hàng vừa bắt ra một cặp. Ba Giai sờ đôi chim, lại bảo:

- Cô bắt tôi cặp kia nữa!

Cô hàng chim lại bắt ra cặp nữa, hai tay cô nắm hai cặp chim, Ba Giai cứ sờ mó cặp chim mãi, rồi chê lên chê xuống, không hỏi giá cả gì cả, đã thế lại khoắng tay vào lồng, bắt thêm mấy cặp đưa cho cô hàng:

-Cô cầm giùm tôi thêm cặp này nữa!

Rồi Ba Giai lại sờ bóp cặp chim. Thấy thế cô hàng cả giận, nổi giọng đanh đá:

-Trả giá không trả, cứ bắt hết cặp này cặp nọ, mà nắn với bóp, hư cả chim người ta, muốn bóp thì về nhà mà bóp!…

Tức thì, Ba Giai nổi nóng lên:

- Tao nói cho mày hay, con phải gió, mày đừng có giở giọng chua ngoa, mày đã nói thế, thì tao chẳng cần phải về nhà mới bóp, mà bóp ngay đây cho mày coi.

Cô hàng định cất giọng chua ngoa, nhưng chưa kịp, Ba Giai đã đưa mạnh hai bàn tay vào hai gò ngực của cô mà bóp. Cô ả vì thình lình, lại bị hay tay mắc giữ mấy cặp chim, chả lẽ vất chim đi, nó bay mất, mà càng la hét, người ta càng đổ đến xem, thành ra bị Ba Giai chơi cho một vố nên thân ở trước đám đông trong chợ.

Cô ả tức quá, chỉ còn nói được một câu:

- Bữa nay, bà không tiếc mấy con chim, thì bà sẽ kẹp cho mày vỡ sọ ra …

Nhưng lúc cô ta bỏ được chim vào lồng, thì Ba Giai đã đi mất hút trong đám đông đời nào rồi.

Thách Hôn

Năm nào dân các bản cũng phải đến cày bừa, gieo cấy, gặt đập không công cho lão chúa đất. Hôm ấy, gái các bản kéo đến cấy cánh đồng dưới chân bản của lão.

Lão chúa đất gọi Mồ Côi đến bảo:

- Tao nghe nói mày nhiều mưu trí lắm. Tao thách mày hôn được mấy chục cô gái đang cấy kia.

Mồ Côi không chút ngần ngừ đáp:

- Nếu tôi làm được chuyện đó thì ông mất gì?

- Tao mất một trăm lạng bạc!

Mồ Côi bảo lão chúa đất:

- Ông lên đứng trên sàn cao kia mà nhìn xem nhé!

Nói xong, chàng xắn quần lên đến bẹn, lội bì bõm xuống ruộng, nơi mấy chục cô gái đang cặm cụi cấy. người đang hát ví, người đang kể chuyện cười rúc rích... Bỗng họ giật mình khi nghe tiếng Mồ Côi gào lên: Các chị ơi! Ông chủ kêu mất đậu tương đấy. Có chị nào, cô nào chót ăn vụng không? Ông chủ bảo dứt khoát chỉ có người trong đám này ăn vụng thôi!

Mọi người đứng lên ngơ ngác, bực tức, vì lời nói vu vạ ấy. Họ đáp lại ầm ầm như nước đổ xuống thác: - Cá hay thịt mà chúng tôi ăn vụng?

- Chúng tôi chẳng phải cái hạng người ấy!

Chàng vờ nghiêm nghị thủng thẳng nói:

- Không được đâu! Các cô các chị ơi. Ông chủ kêu mất nhiều đấy. Chỉ có các cô các chị thôi!

- Không tin lại đây mà ngửi mồm chúng tôi xem! Ai ăn phải có mùi chứ!

Chỉ cần có thế chàng trai đến ghé sát vào mồm từng cô, rồi nói dứt từng tiếng: "Không phải chị này”. Rồi lại ghé sát mồm chị khác nói: "Chị này cũng không ăn". Cứ thế, chàng ghé hết lượt rồi quay về.

Lão chúa đất đứng trên sàn cao thấy chàng trai hôn được miệng khắp lượt, lão phục lắm, đành chịu thua cuộc.

Ưng cả hai

Một cô ả kén chồng, cùng lúc có hai nơi đến hỏi, một anh ở xóm trên, nhà giàu nhưng lại lùn tịt, mặt mày xấu xí, một anh ở xóm dưới nhà nghèo nhưng lại được cái đẹp mã. Thấy cô còn lưỡng lự, bà mẹ mới nói:

- Lớn tuổi rồi phải lấy chồng đi thôi, mày cứ chần chừ vậy e lỡ hội hết đấy. Căn bản ở con, con ưng đám nào, mẹ gả đám đó.

Cô ả đáp:

- Con ưng cả hai!

Bà mẹ trố mắt ngạc nhiên, nhìn cô không hiểu và hỏi:

- Như vậy con ăn ở ra sao?

Cô ta trả lời tỉnh rụi:

- Con đã tính rồi mẹ à! Ban ngày con ở xóm trên, ban đêm con ở xóm dưới.

Thua luôn

Có người đàn bà kia gánh hai đầu hai giỏ hai lợn con đi bán.

Anh nọ đi dường có vác hai chục quan tiền, thấy heo muốn mua mà sợ tốn tiền, mới vác tiền đi sau con mẹ nọ mà nói rằng: “Phải ai cho mình hôn cái chéo áo, mình cho năm quan”.

Chị nọ nghe nói, nghĩ cho hôn một chút chéo áo cũng không hại gì, chịu đi.

Anh nọ hôn cái chéo áo rồi mở năm quan tiền đưa, thiệt như lời.

Đi một đỗi, anh lại nói lằng: “Phải ai cho mình bóp vú một chút, mình cho năm quan”.

Chị nọ nghĩ bóp vú cũng không hại gì, chịu đi.

Anh nọ lại bóp một cái rồi cũng trao năm quan tiền nữa.

Đi một đỗi nữa, anh lại nói: “Phải ai cho mình mớm bên ngoài một chút, mình cho một chục quan”.

Chị nọ nghĩ: “mớm bên ngoài” một chút cũng không hại gì mà đặng một chục quan, chịu đi.

Anh nọ đem vào bụi, thiệt cũng mớm bên ngoài rồi lấy ra, đưa một chục quan rồi ra đi như thường.

Chuyến này anh ta lại ninh nang đi trước, chị nọ đi sau, thắm đòn, lại nói rằng: “Phải ai cho vô một chút nữa, mình cho hai chục quan tiền lại”.

Anh nọ chịu, dắt vô bụi cho đi nửa chừng, rồi lấy ra vác hai chục quan tiền đi trước.

Chị nọ lót tót đi sau, chịu không đặng, lại nói rằng: “Phải ai cho vô hết trọi, mình cho cặp heo này!”

Anh nọ chịu, dắt vào bụi, cho vô thẳng tay, rồi cũng lấy ra...

Chị nọ không nghe, kéo riết lại mà nói rằng: “Thôi anh làm cho thẳng bữa đi, rồi về nhà tôi cho luôn con heo mẹ nó ở nhà nữa…”.

Uống thuốc độc không chết

Có một anh nhà giàu nghiện rượu, sợ đầy tớ uống vụng, nên cố chọn nuôi một người lù khù. Anh ta có việc phải đi vắng, bảo người ở phải trông nhà:

- Mày ở nhà, phải trông coi lấy cái chân giò treo đó, với con gà sống thiến trong chuồng, kẻo chó mèo nó tha đi, nghe.

Rồi anh ta chỉ vào hai be rượu doạ:

- Còn hai be này là thuốc độc để bẫy chuột. Uống chết đấy!

Anh ta đi rồi, người đầy tớ bắt con gà sống thiến để làm thịt, luộc chân giò lên ăn, lại lấy cả hai be rượu uống hết, say mềm cả người. Khi anh ta về thấy người đầy tớ nằm sấp dưới đất, hơi men nồng nặc, liền đánh thức dậy hỏi gà, đùi heo và hai be kia đâu. Người đầy tớ khóc mà thưa rằng:

- Con vâng lời ông ở nhà coi nhà, rủi có con mèo và con chó chạy lại, con mèo thì tha cái chân giò, con chó thì cắp con gà sống thiến chạy mất. Con sợ ông mắng nên lấy hai ve thuốc độc uống cho chết, không ngờ vẫn chưa chết!

Văn Hay

Một văn nhân đang ngồi cặm cụi viết bài. Bà vợ đến bên cạnh, nói:

- Ông lấy giấy khổ to mà viết có hơn không?

Văn nhân lấy làm đắc chí, cho là vợ khen tài văn chương của mình, ý tứ dồi dào, giấy khổ nhỏ không đủ chép. Nhưng cũng hỏi lại:

- Mình nói vậy là thế nào?

Bà vợ thong thả nói:

- Ông chẳng tính toán gì cả! Giấy khổ to, bỏ đi còn gói hàng chứ giấy khổ nhỏ thì làm gì được?

Vắt Cổ Chày Ra Nước

Chủ nhà sai đầy tớ về quê ngoại lo công chuyện, người đầy tớ xin chủ mấy đồng tiền để uống nước dọc đường. Ngẫm nghĩ một lúc chủ nói:

- Thằng này đến là ngớ ngẩn, hai bên đường đi thiếu gì là ruộng ao, có khát thì xuống ruộng mà uống tha hồ, vào quán xá làm quái gì cho phiền phức tiền nong.

Đầy tớ thành thực bẩm:

- Độ rày hạn quá ruộng đâu có nước nữa.

Suy nghĩ một lúc, chủ nhà nói:

- Để tao cho mượn cái khố vải vận vào người mặc thấm mồ hôi khi khát vắt ra uống.

Người đầy tớ hóm hỉnh nói:

- Trời nóng vận khố tải nóng lắm, hay ông cho tôi mượn cái chày giã cua vậy.

- Để làm gì?

Chủ nhà ngạc nhiên hỏi.

Đầy tớ thủng thẳng trả lời:

- Ông chưa biết đấy thôi chứ vắt cổ chày cũng ra nước đấy ạ!

Vừa buồn cười vừa sợ

Một ông lão có con gái lớn sắp gả chồng. Một hôm, lão gọi một anh trai làng có tiếng là láu lỉnh đến bảo:

- Anh làm thế nào cho cả nhà ta vừa buồn cười vừa sợ thì ta gả con gái cho.

Anh này nhận lời, và giao hẹn với ông lão là phải giữ đúng lời hứa.

Anh ta về nhà giết một con dê, đem đến nhà ông lão, chờ mọi người ngủ say, lẻn vào buồng cô gái, để bộ lòng dê lên bụng, rồi lại lẻn sang buộc hai hòn dái dê vào cổ ông lão và trải trước buồng lão tấm da dê còn tươi. Sau đó xuống bếp để đầu dê vào phía sau ba ông đầu rau, nhét cái kèn vào ống thổi lửa và đặt một chiếc pháo tống trong dĩa dầu ta thay bấc.

Xong, anh ta trở lại buồng cô gái, lấy kim khẽ chích vào bụng cô ta. Thấy đau, cô kia giật mình, đưa tay lên bụng thì sờ phải bộ lòng, khiếp quá, vội kêu lên:

- Bố ơi! Muỗi đốt con lòi ruột ra rồi!

Ông lão nghe, hoảng hồn, vùng dậy, chạy ra cửa, giẫm phải tấm da dê ngã đánh “oạch” một cái, lại sờ lên cổ thấy hai hòn dái, hết vía vội kêu lên:

- Bà ơi! Tôi ngã thót dái lên cổ rồi!

Bà lão vội vàng trở dậy, bưng đĩa đèn chạy xuống bếp lấy lửa, cầm cái ống thổi, thổi cứ nghe toe, toe... lửa sáng, nhìn lên thấy ông táo nhe hai hàm răng, nhăn nhở. Bà lão sợ quá, chắp tay vừa lạy vừa nói:

- Xin ông! Ông giận gì tôi mà nhăn răng ra vậy!

Ông lão trên nhà đợi lâu, thét lên:

- Con lòi ruột, chồng thót dái, không nhanh chân lên, còn vui nỗi gì mà thổi kèn!

Bà lão vội vã châm lửa vào đèn thì nghe “đùng” một tiếng vang nhà. Mọi người lại bị một mẻ kinh hồn, van lạy xin trời đừng giáng họa.

Lúc ấy, anh kia mới chạy ra, châm đèn lên. Cả nhà nhìn nhau, ôm bụng cười, nhưng vẫn chưa hoàn hồn.

Vẫn chỉ hai quan

Một nhà đón thầy đồ về dạy cho con. Thầy mặc cả với chủ nhà rằng phải nuôi cơm ăn, áo mặc và cuối năm phải tiễn chân thầy sáu quan tiền. Nhà chủ bằng lòng nhưng lại giao ước hễ thầy dạy sai một chữ thì trừ đi một quan.

Một hôm, thầy dạy học cho trò một câu rằng: "Ư hi, tiên vương bất vọng".

Nhà chủ nghe đọc liền chạy ra bảo thầy rằng:

- Thôi chết! Ô hô chớ sao lại dạy là ư hi? Thầy sai hai chữ rồi, xin để trừ hai quan.

Thầy biết mình sai đành ngậm miệng không dám cãi.

Cách mấy tháng sau dạy đến Hán Cao Tổ thầy trông thấy hai chữ ư hi, thầy giật mình nhớ lại bận trước chỉ vì ô hô dạy ra ư hi mà bị trừ hai quan nên dạy ngay rằng:

"Cao tổ lạc, ô hô man'’.

Nhà chủ nghe đọc lại chạy ra bảo thầy:

- Ư hi sao thầy lại dạy là ô hô, thầy sai hai chữ nữa xin trừ là bốn quan.

Thầy lại biết là nhầm, không dám rỉ răng. Đến tết, thầy đồ sắp sửa ra về, thấy nhà chủ đưa có hai quan lấy làm buồn bặc lắm. Vợ thầy khôn ngoan hơn đến nói với nhà chủ rằng:

- Bận trước hai chữ ô hô nhầm là ư hi, bận sau ư hi lại nhầm là ô hô, tuy rằng bôn chữ nhưng thật chỉ là có hai, vì chữ nọ đọc nhầm ra chữ kia mà thôi. Tưởng chỉ nên trừ hai quan thôi.

Nhà chủ cùng dễ tính nên bằng lòng liền sai người nhà vào lấy thêm hai quan nữa.

Thầy đồ mừng quá vỗ đùi mà rằng:

- Phu nhân bất ngôn, ngôn bất hữu trung.

Nhà chủ lại nói:

- Thôi, thôi lại nhầm hai chữ nữa rồi: "Phu nhàn bất ngôn, ngôn tất hữu trúng mới phải chứ!

Nói xong lại bảo cất hai quan tiền đi.

Vịnh cảnh đền

Có bốn anh chàng nọ tính thích làm thơ nôm, vì anh nào cũng hy vọng thành một "Thi nhân" để tiếng trên đời như Đỗ Phủ, Lý Bạch.

Một bữa nọ cả bốn anh đi chơi. Khi đến một cái miếu thờ Quan Công, trên bàn thờ có treo một bức tranh vẽ Quan Công ngồi giữa, còn một bên là ông Châu Xương, một bên nữa là ông Quan Bình.

Nhưng cả bốn anh, nào có biết là đền thờ ai, và bức tranh vẽ gì? Ấy vậy mà bốn anh cũng rủ nhau mỗi người làm một câu thơ để góp lại thành một "Bài thơ tứ tuyệt", kỷ niệm một cuộc đi chơi có tính chất phong nhã.

Tất cả cùng tán thành. Anh thứ nhất khởi đọc:

"Hán Vương ăn ớt mặt đỏ gay"

Anh thứ hai đọc tiếp:

"Một bên thái tử đứng khoanh tay"

Anh thứ ba trông thấy hình ông Châu Xương liền tiếp:

"Thằng nọ râu ria cầm cái mác"

Một bức tranh vẽ ba ông, mà ba anh đã đáp hết, còn anh thứ tư không biết làm sao. Anh nhìn mãi ở trên bàn thờ có hai con hạc bằng đồng đứng trên lưng con rùa, anh nào có biết là con chi chi, nhưng anh ta cũng tiếp ngay:

"Còn bên cò quắm đạp cà cay"...

Tất cả bốn anh cùng nức nở khen hay và ghép lại một "Bài thơ tứ tuyệt" ở trước bàn thờ Quan Vân Trường nhà Hán:

"Hán Vương ăn ớt mặt đỏ gay

Một bên thái tử đứng khoanh tay

Thằng nọ râu ria cầm cái mác

Còn bên cò quắm đạp cà cay".

Xin Lấy Chân Mà Đá

Có một chàng trai lên rừng kiếm được gánh củi nặng. Trên đường về, chẳng may va phải một thầy lang. Thầy giận dữ giơ tay lên tính đánh thì chàng trai liền vang lơn:

- Xin thầy dùng chân mà đánh tôi, xin chớ dùng tay ạ.

Ông thầy tuy tức giận, nhưng lấy lạ liền hỏi tại sao.

Chàng trai liền trả lời:

- Dạ, vì con nghe danh của thầy lâu lắm rồi. Nếu thầy dùng chân mà đá thì không sao, chớ mà thấy đã động tay vào một cái, thì có nước chết mà thôi.

Xin Mời Thầy Nội Khoa

Xưa có một người tập bắn cung tên, nhỡ tay bắn phải đùi, nên mời thầy ngoại khoa đến chữa. Thầy lấy dao cứa bỏ phần mũi tên ở ngoài ra, làm xong, đòi lấy tiền đi về.

Người nhà giận dữ hỏi:

- Ngoài da bây giờ phẳng rồi, nhưng còn cái phần mũi tên cắm sâu vào thịt làm thế nào?

Thầy ngoại khoa liền nói:

- Cái này tôi chịu, xin mờ thầy nội khoa.

Xin Đại Vương Đình Lại Cho Một Đêm

Ngày nọ quỉ sứ bắt hồn dương gian về nộp cho Diêm Vương, Diêm Vương phán hỏi:

- Chúng bay khi còn sống làm nghề gì?

Tên ăn trộm tâu:

- Tôi nghèo lắm không của mà bố thí nên thí công, đêm nào cũng đi xem nhà ai có bỏ quên cái gì thì đem cất giấu cho họ.

Diêm Vương khen:

- Ngươi chịu khó đối với đời, cho ngươi đầu thai làm quan lớn.

Hỏi hồn gái đĩ, nó cũng tâu:

- Tôi từ nhỏ đến lớn không có chồng, tính hay thương người. Những người đàn ông góa bụa ai đến gặp, tôi cũng tiếp như chồng!

Diêm Vương khen:

- Ngươi thật có lòng nhân đức, cho ngươi đầu thai làm bà lớn.

Diêm Vương lại hỏi đến thầy thuốc thì hồn nói:

- Tôi không có lòng “nhân đức” như hai hồn kia. Nên chỉ biết rằng ở trên dương thế, tôi cứu chữa được nhiều người khỏi bệnh.

Diêm Vương nổi giận mắng:

- Vậy khi ta sai quỉ vô thường lên dương gian bắt hồn về thì ngươi lại dám cãi lệnh ta! Đem bỏ vạc dầu!

Yết thị

Ngoài đường không có đèn. Tối đến, quan Phủ Doãn đi vấp phải người ta, lấy làm giận lắm. Sáng mai, quan ra yết thị:

"Ai đi đêm phải cầm đèn".

Ðêm hôm ấy, quan đi, lại vấp phải một người. Quan quở:

- Ngươi không đọc yết thị à?

Người kia đáp:

- Bẩm có đọc.

- Thế sao ngươi không cầm đèn?

- Bẩm có, tôi có đèn.

- Thế sao trong đèn không cắm nến?

- Bẩm, trong yết thị chỉ thấy nói cầm đèn, chớ không thấy nói cắm nến.

Quan Phủ Doãn về, sáng hôm sau lại ra yết thị:

"Ai đi đêm phải cầm đèn, trong đèn phải cắm nến".

Ðêm hôm ấy, quan đi, lại vấp phải một người.

Quan lại quở:

- Ði đêm sao không có đèn, có nến?

Người kia đáp:

- Bẩm, tôi có đủ đèn, có nến ?

- Thế sao người không thắp nến ?

- Bẩm vì trong yết thị không thấy nói thắp nến.

Quan Phủ Doãn về, sáng hôm sau lại ra yết thị:

"Ai đi đêm phải cầm đèn, trong đèn phải cắm nến, nến phải thắp'.

Nhưng một hôm, nửa đêm, quan đi, lại vấp phải một người có đèn, có nến, nhưng nến đã thắp hết rồi. Quan lại quở.

Người kia nói:

- Bẩm, trong yết thị không thấy nói hết cây nến này, phải tiếp cây nến khác ạ!

Học Khôn

Một anh kém thông minh, thấy mình thua kém mọi người liền tìm đến hỏi người bạn, làm cách nào cho đầu óc khôn ra. Bạn anh ta bảo:

Bây giờ mày đãi tao cơm tiệm hàng ngày, tao sẽ bày cách cho.

Anh nọ bằng lòng. Ngay hôm đó mời bạn đi ăn cơm tiệm, họ gọi món trứng luộc. Người bạn bảo:

- Tao nhường mày ăn phần ngoài, tao ăn phần trong, như vậy mày ăn trước tao ăn sau.

Anh nọ thấy bạn nhường mình ăn trước, nghĩ mình được kính trọng, hài lòng lắm. Thế là anh ta ăn lòng trắng, người bạn ăn lòng đỏ.

Hôm sau, họ gọi món cá, Người bạn bảo:

- Nhất thủ nhì vĩ, mày hơn tao, tao nhường mày ăn trước, ăn đầu, còn tao ăn phần mình.

Nghe nói mình hơn và lại được nhường, anh kia bằng lòng.

Ngày thứ ba họ gọi món đậu nhồi thịt, anh nọ lại được nhường trước, ăn phần ngoài còn bạn ăn phần trong.

Cứ thế đến hàng tuần, cuối cùng anh nọ bảo:

- Cả tuần tao chỉ ăn toàn vỏ, đầu, còn mày chén toàn phần ngon, mày lại chưa bảo tao cái gì gọi là mở mang đầu óc cho tao. Tao không đãi mày ăn cơm tiệm nữa.

Người bạn thong thả đáp:

- Thấy chưa, mày bắt đầu khôn ra rồi đấy.

Table of Contents

Thông tin ebook

Lời Giới Thiệu

Ăn Vụng Khoai

Ăn cháo tấm

Ăn dấu gì

Ai Bò Mặc Ai

Ấu bất học lão hà vi

Anh này hoang quá

Anh chàng ngốc làm theo vợ dặn

Anh kẻ noi làm thơ huê tình

Ai Nuôi Tôi

Anh keo kiệt

Ai sợ vợ nhất?

Ác giả ác báo

Anh cả lắc

Ăn quen bén mùi

Anh hai vợ

Ăn trộm mèo vua

Bẩm quan lớn ngài minh lắm!

Bốn cẳng so với sáu cẳng

Bắt về cho trẻ chơi

Bây giờ nó mới thò đầu ra

Bỏ Vạc Nước Sôi Cũng Được

Bất Tỉnh Nhân Sự

Bị trăn nuốt trộng

Buôn Vịt Trời

Ba điều ước

Ba anh mê ngủ

Bức thư lạ

Bẩm con biết ạ!

Bà đẻ phượng hoàng

Bất là cây bất

Ba anh đầy tớ

Bẩm Chó Cả

Bắt được sợi dây

Bà Huyện Động Thai

Con rắn vuông

Cứt Ăn Mất Rồi

Chẳng phải tay ông

Chết Nhầm

Chốc Nữa Tao Sang

Cái chổi lông gà

Con xin chịu

Cưỡi Ngỗng Mà Về

Chỉ tại anh thầy địa lý

Có con giun đất!

Con dã hổ

Chồng điếc, Vợ câm

Chôn Vàng

Cho đủ cặp

Cái tên

Cao cờ

Con Vịt Đáng Chết

Chó ngáp

Còn gì cho bằng

Chết đuối

Chó Biết Nói

Cái bánh ít

Chiếm hết chỗ

Chừa Đến Tận Già

Chết một ngàn năm

Cọp Đành Quay Lại

Cha Nào Con Nấy

Chàng Rể Thong Manh

Chuyện thiên văn

Cái biển

Còn răng đâu mà cắn

Cha còn rầy con gì nữa

Con thanh tịnh

Cái gì không xài nó dài ra

Chết hóc

Cháy

Chọn Một Trong Hai

Chả có con nào nhỏ

Con vịt hai chân

Con ruồi và quan huyện

Cặc Mày Là Cặc Mày, Cặc Tao Là Cặc Tao

Con khá hơn thầy

Chỉ có một con ma

Chữ bõm và chữ vút

Con Gà Có Bảy Đức

Của nhà đây cơ mà

Con Mắt Dọc

Cá gỗ

Chó đá

Chó thui

Chữa Ma Ra Người

Cha cố và sư ông thi tài

Có nuôi được không ?

Cô dâu thử tài chú rể

Chọi gà

Cây Nhà Lá Vườn

Con cò biết nói

Chửi quan huyện thạch

Chỗ rẽ đây phải không?

Con đĩ mất dạy tao lấy quần mày đâu

Cô chủ mày tròn hay méo

Gặp cô hàng mắm tôm chợ Đồng Xuân

Nấu cháo gà mà ăn

Chừa

Giấu đầu hở đuôi

Giấu Cày

Dạy vợ

Diệu kế

Dưỡng thai cắt đách

Dập cheng

Dân giần quan

Dạy con

Da Mặt Dày

Dấu chân đi lùi

Đi học hà tiện

Đẻ Ra Sư

Đường lên trời

Địa Trung - Thiên Hạ

Đổi chỗ ở

Đãng Trí

Đổ mồ hôi mực

Đối Chọi

Đối bằng tục ngữ

Đội Làm Sao Hết

Đậu Phụ Cắn

Đến Chết Vẫn Còn Hà Tiện

Đánh chết nửa người

Vác mãi nó mỏi

Được cả nước lẫn cái

Đánh chết tôi trước

Đi tu phải tội

Đẽo cày giữa đường

Đã có thầy giữ nhà hộ

Đặt Lờ Trên Ngọn Cây

Đậu phụ mắm tôm

Đi tu mà chẳng trọn đời

Đón lên tỉnh rồi

Đổi Giầy

Đá bèo chơi

Đánh Trống Cấm

Đối

Giàn lý đổ

Giận mày tao ở với ai

Giống ông bộ râu

Giả nợ tiền kiếp

Ghen

Giấu của

Giá Mà Con Giống Của Tôi

Hai người bạn

Hóc búa

Hội Sợ Vợ

Hâm Lên Chứ

Hai kiểu áo

Hết gạo

Hai Anh Cận Thị

Hóc dao rựa

Hỏi thăm sư

Hại bốn nhân mạng

Hết Khoe Chữ

Học bơi trước đã

Chàng ngốc học khôn

Không dám ngủ ngày

Khôn Ăn Cái Dại Ăn Nước

Khóc cái tuổi

Không còn ai

Không cần học nữa

Kiếm rể lười

Không phải nuôi chó

Khôn Lỏi

Không muốn giầu

Khóc Mẹ Chồng

Không Phải Thịt Lợn Sề

Khen đồ cổ

Lâu lắm mới thấy mặt

Lấy gì mà rặn

Lợn cưới, áo mới

Lạy cụ đề ạ

Lá húng, lá húng

Lưu thầy ở lại

Lễ tết thầy

Làm Biếng Hai Kiếp

Lười đâu mà lười thế

Lại nói đấy nhé!

Lễ tiễn

Làm khổ lây ông ra

Lấy Giống Râu

Làm ma mẹ

Mời bác xơi ngọc hành

Một Mất Mười Ngờ

Mẹ chồng nàng dâu cùng ăn vụng chè

Mạt cưa và mướp đắng

Miếng Cọp Vồ

Mời ngài ra trước

May không đi giày

Mất Trộm Bò

Mắt Tinh, Tai Tinh

May Mà Ông Cầm Tinh Con Cầy

Mầm đá

Mưu chồng mẹo vợ

Mẹ Tròn Con Vuông

Một cuộc chửi thi trên bờ sông Nhị Hà

Mua kính

Mèo lại hoàn mèo

Mặt mày như mặt...

Mua phân

Mách nước

Mặt đỏ

Ngủ với ai

Nói Dóc Mất Tiền

Người không xu nịnh

Nói có sách

Nói Thật Mất Lòng

Nhà có mối

Ngửi văn

Ngưu là con bò tót

Nên chọn người ôm ốm

Nói Dóc Gặp Nhau

Nhất bên trọng, nhất bên khinh

Ngốc ăn trộm

Người Ta Không Bán Nữa

Nam Mô Chuỳnh

Nhất khí tuyệt hay

Nam Mô Boong

Nói có đầu có đuôi

Nhà Giàu Keo Bẩn

Nhà Có Động

Nói chữ

Nói gở

Ngày Tốt Ngày Xấu

Nhà giàu đi bốc thuốc

Ngọa sơn

Nâu Này Của Tôi Hay Của Cô

Quan huyện thanh liêm

Ông Đồ Nghệ Làm Thơ

Ông Không mồm

Ông khách nói mát

Ông Lang Đòi Ăn

Đắp chăn

Nhanh trí

Ông nọ bà kia

Ông tài thế, tôi theo sao kịp

Phải Làm theo

Phải Bằng Hai

Phù thủy sợ ma

Quan sắp đánh bố

Quên Mặt

Quả bí, cái xanh.

Quan Đối Với Chó

Quan Sợ Ai

Quan Thị Và Quan Võ Xỏ Nhau

Quan lái lợn làm cụ trong dân

Quả Đào Trường Thọ

Râu dài

Rắm của con

Rể quý

Rượu Chua

Rành Tính Ông Quá Rồi

Rắm quý

Sang Cả Mình Con

Sao đã vội chết …

Sát sinh tội nặng lắm!

Sợ Chó

Sợ vợ đẻ

Sợ vỡ mật

Sang sứ tầu nói đâu ra đấy

Thế thì không mất

Thơm Rồi Lại Thối

Trời Sinh Ra Thế

Thả mồi bắt bóng

Thầy Đồ Với Thầy Cúng

Trứng ngót

Tam đại gàn

Tiên nhân thằng nào

Trò hơn thầy

Tức quá

Thầy đồ liếm mật

Thầy đồ đỡ đẻ

Thầy bói và thầy thuốc

Thế Có Đen Ông Không

Thơ quan võ

Truyện Anh Hay Kiêng Cữ

Tội Con Chó

Thơ Con Cóc

Tham ăn

Tại Cái Đầu

Thơ Con Ngựa

Tao tưởng là...

Tài nói láo

Thân ơi là thân, mày làm tội tao!

Tuần tự nhi tiến

Thăm Bệnh

Tam đại con gà

Thơ Cái Chuông

Tửu Sắc

Trứng vịt muối

Tiếng Đàn Bầu

Thần bia trả nghĩa

Thuốc nhuộm râu

Thật Vô Ý

Tôi Khiêng Bà

Tay ải Tay ai

Thấy Dễ Mà Thèm

Tài ăn cứt chó

Thang thuốc máu cam

Trả lời vắn tắt

Tài ứng đối

Thi nói khoác

Tại ông không hỏi

Chiêm bao thấy lợn kêu

Thái Cực Sinh Lưỡng Nghi

Thằng ăn trộm gà bỏ quần mà chạy

Thông Minh Lắm Đấy

Thả cả ra

Thuốc Mọc Râu

Tình tang

Tò te tí te

Trung thần nghĩa sĩ cả

Thơ con voi

Tra chuôi vào

Tưởng Bở

Tiếc Da Cọp

Tưởng Là Không Phải

Thầy Trừ Chồn

Thầy trừ muỗi

Tức cảnh sinh tình

Tâm Đầu Ý Hợp

Trâu Chui Cũng Lọt

Thầy Đồ Ăn Bánh Rán

Thơ vịnh con chó

Tự Tử Bằng Bún Rượu

Thi Vẽ

Thi trâu chọi

Tứ chứng nan y

Tao Bóp Ngay Ðây Cho Mà Coi

Thách Hôn

Ưng cả hai

Thua luôn

Uống thuốc độc không chết

Văn Hay

Vắt Cổ Chày Ra Nước

Vừa buồn cười vừa sợ

Vẫn chỉ hai quan

Vịnh cảnh đền

Xin Lấy Chân Mà Đá

Xin Mời Thầy Nội Khoa

Xin Đại Vương Đình Lại Cho Một Đêm

Yết thị

Học Khôn

Table of Contents

Thông tin ebook

Lời Giới Thiệu

Ăn Vụng Khoai

Ăn cháo tấm

Ăn dấu gì

Ai Bò Mặc Ai

Ấu bất học lão hà vi

Anh này hoang quá

Anh chàng ngốc làm theo vợ dặn

Anh kẻ noi làm thơ huê tình

Ai Nuôi Tôi

Anh keo kiệt

Ai sợ vợ nhất?

Ác giả ác báo

Anh cả lắc

Ăn quen bén mùi

Anh hai vợ

Ăn trộm mèo vua

Bẩm quan lớn ngài minh lắm!

Bốn cẳng so với sáu cẳng

Bắt về cho trẻ chơi

Bây giờ nó mới thò đầu ra

Bỏ Vạc Nước Sôi Cũng Được

Bất Tỉnh Nhân Sự

Bị trăn nuốt trộng

Buôn Vịt Trời

Ba điều ước

Ba anh mê ngủ

Bức thư lạ

Bẩm con biết ạ!

Bà đẻ phượng hoàng

Bất là cây bất

Ba anh đầy tớ

Bẩm Chó Cả

Bắt được sợi dây

Bà Huyện Động Thai

Con rắn vuông

Cứt Ăn Mất Rồi

Chẳng phải tay ông

Chết Nhầm

Chốc Nữa Tao Sang

Cái chổi lông gà

Con xin chịu

Cưỡi Ngỗng Mà Về

Chỉ tại anh thầy địa lý

Có con giun đất!

Con dã hổ

Chồng điếc, Vợ câm

Chôn Vàng

Cho đủ cặp

Cái tên

Cao cờ

Con Vịt Đáng Chết

Chó ngáp

Còn gì cho bằng

Chết đuối

Chó Biết Nói

Cái bánh ít

Chiếm hết chỗ

Chừa Đến Tận Già

Chết một ngàn năm

Cọp Đành Quay Lại

Cha Nào Con Nấy

Chàng Rể Thong Manh

Chuyện thiên văn

Cái biển

Còn răng đâu mà cắn

Cha còn rầy con gì nữa

Con thanh tịnh

Cái gì không xài nó dài ra

Chết hóc

Cháy

Chọn Một Trong Hai

Chả có con nào nhỏ

Con vịt hai chân

Con ruồi và quan huyện

Cặc Mày Là Cặc Mày, Cặc Tao Là Cặc Tao

Con khá hơn thầy

Chỉ có một con ma

Chữ bõm và chữ vút

Con Gà Có Bảy Đức

Của nhà đây cơ mà

Con Mắt Dọc

Cá gỗ

Chó đá

Chó thui

Chữa Ma Ra Người

Cha cố và sư ông thi tài

Có nuôi được không ?

Cô dâu thử tài chú rể

Chọi gà

Cây Nhà Lá Vườn

Con cò biết nói

Chửi quan huyện thạch

Chỗ rẽ đây phải không?

Con đĩ mất dạy tao lấy quần mày đâu

Cô chủ mày tròn hay méo

Gặp cô hàng mắm tôm chợ Đồng Xuân

Nấu cháo gà mà ăn

Chừa

Giấu đầu hở đuôi

Giấu Cày

Dạy vợ

Diệu kế

Dưỡng thai cắt đách

Dập cheng

Dân giần quan

Dạy con

Da Mặt Dày

Dấu chân đi lùi

Đi học hà tiện

Đẻ Ra Sư

Đường lên trời

Địa Trung - Thiên Hạ

Đổi chỗ ở

Đãng Trí

Đổ mồ hôi mực

Đối Chọi

Đối bằng tục ngữ

Đội Làm Sao Hết

Đậu Phụ Cắn

Đến Chết Vẫn Còn Hà Tiện

Đánh chết nửa người

Vác mãi nó mỏi

Được cả nước lẫn cái

Đánh chết tôi trước

Đi tu phải tội

Đẽo cày giữa đường

Đã có thầy giữ nhà hộ

Đặt Lờ Trên Ngọn Cây

Đậu phụ mắm tôm

Đi tu mà chẳng trọn đời

Đón lên tỉnh rồi

Đổi Giầy

Đá bèo chơi

Đánh Trống Cấm

Đối

Giàn lý đổ

Giận mày tao ở với ai

Giống ông bộ râu

Giả nợ tiền kiếp

Ghen

Giấu của

Giá Mà Con Giống Của Tôi

Hai người bạn

Hóc búa

Hội Sợ Vợ

Hâm Lên Chứ

Hai kiểu áo

Hết gạo

Hai Anh Cận Thị

Hóc dao rựa

Hỏi thăm sư

Hại bốn nhân mạng

Hết Khoe Chữ

Học bơi trước đã

Chàng ngốc học khôn

Không dám ngủ ngày

Khôn Ăn Cái Dại Ăn Nước

Khóc cái tuổi

Không còn ai

Không cần học nữa

Kiếm rể lười

Không phải nuôi chó

Khôn Lỏi

Không muốn giầu

Khóc Mẹ Chồng

Không Phải Thịt Lợn Sề

Khen đồ cổ

Lâu lắm mới thấy mặt

Lấy gì mà rặn

Lợn cưới, áo mới

Lạy cụ đề ạ

Lá húng, lá húng

Lưu thầy ở lại

Lễ tết thầy

Làm Biếng Hai Kiếp

Lười đâu mà lười thế

Lại nói đấy nhé!

Lễ tiễn

Làm khổ lây ông ra

Lấy Giống Râu

Làm ma mẹ

Mời bác xơi ngọc hành

Một Mất Mười Ngờ

Mẹ chồng nàng dâu cùng ăn vụng chè

Mạt cưa và mướp đắng

Miếng Cọp Vồ

Mời ngài ra trước

May không đi giày

Mất Trộm Bò

Mắt Tinh, Tai Tinh

May Mà Ông Cầm Tinh Con Cầy

Mầm đá

Mưu chồng mẹo vợ

Mẹ Tròn Con Vuông

Một cuộc chửi thi trên bờ sông Nhị Hà

Mua kính

Mèo lại hoàn mèo

Mặt mày như mặt...

Mua phân

Mách nước

Mặt đỏ

Ngủ với ai

Nói Dóc Mất Tiền

Người không xu nịnh

Nói có sách

Nói Thật Mất Lòng

Nhà có mối

Ngửi văn

Ngưu là con bò tót

Nên chọn người ôm ốm

Nói Dóc Gặp Nhau

Nhất bên trọng, nhất bên khinh

Ngốc ăn trộm

Người Ta Không Bán Nữa

Nam Mô Chuỳnh

Nhất khí tuyệt hay

Nam Mô Boong

Nói có đầu có đuôi

Nhà Giàu Keo Bẩn

Nhà Có Động

Nói chữ

Nói gở

Ngày Tốt Ngày Xấu

Nhà giàu đi bốc thuốc

Ngọa sơn

Nâu Này Của Tôi Hay Của Cô

Quan huyện thanh liêm

Ông Đồ Nghệ Làm Thơ

Ông Không mồm

Ông khách nói mát

Ông Lang Đòi Ăn

Đắp chăn

Nhanh trí

Ông nọ bà kia

Ông tài thế, tôi theo sao kịp

Phải Làm theo

Phải Bằng Hai

Phù thủy sợ ma

Quan sắp đánh bố

Quên Mặt

Quả bí, cái xanh.

Quan Đối Với Chó

Quan Sợ Ai

Quan Thị Và Quan Võ Xỏ Nhau

Quan lái lợn làm cụ trong dân

Quả Đào Trường Thọ

Râu dài

Rắm của con

Rể quý

Rượu Chua

Rành Tính Ông Quá Rồi

Rắm quý

Sang Cả Mình Con

Sao đã vội chết …

Sát sinh tội nặng lắm!

Sợ Chó

Sợ vợ đẻ

Sợ vỡ mật

Sang sứ tầu nói đâu ra đấy

Thế thì không mất

Thơm Rồi Lại Thối

Trời Sinh Ra Thế

Thả mồi bắt bóng

Thầy Đồ Với Thầy Cúng

Trứng ngót

Tam đại gàn

Tiên nhân thằng nào

Trò hơn thầy

Tức quá

Thầy đồ liếm mật

Thầy đồ đỡ đẻ

Thầy bói và thầy thuốc

Thế Có Đen Ông Không

Thơ quan võ

Truyện Anh Hay Kiêng Cữ

Tội Con Chó

Thơ Con Cóc

Tham ăn

Tại Cái Đầu

Thơ Con Ngựa

Tao tưởng là...

Tài nói láo

Thân ơi là thân, mày làm tội tao!

Tuần tự nhi tiến

Thăm Bệnh

Tam đại con gà

Thơ Cái Chuông

Tửu Sắc

Trứng vịt muối

Tiếng Đàn Bầu

Thần bia trả nghĩa

Thuốc nhuộm râu

Thật Vô Ý

Tôi Khiêng Bà

Tay ải Tay ai

Thấy Dễ Mà Thèm

Tài ăn cứt chó

Thang thuốc máu cam

Trả lời vắn tắt

Tài ứng đối

Thi nói khoác

Tại ông không hỏi

Chiêm bao thấy lợn kêu

Thái Cực Sinh Lưỡng Nghi

Thằng ăn trộm gà bỏ quần mà chạy

Thông Minh Lắm Đấy

Thả cả ra

Thuốc Mọc Râu

Tình tang

Tò te tí te

Trung thần nghĩa sĩ cả

Thơ con voi

Tra chuôi vào

Tưởng Bở

Tiếc Da Cọp

Tưởng Là Không Phải

Thầy Trừ Chồn

Thầy trừ muỗi

Tức cảnh sinh tình

Tâm Đầu Ý Hợp

Trâu Chui Cũng Lọt

Thầy Đồ Ăn Bánh Rán

Thơ vịnh con chó

Tự Tử Bằng Bún Rượu

Thi Vẽ

Thi trâu chọi

Tứ chứng nan y

Tao Bóp Ngay Ðây Cho Mà Coi

Thách Hôn

Ưng cả hai

Thua luôn

Uống thuốc độc không chết

Văn Hay

Vắt Cổ Chày Ra Nước

Vừa buồn cười vừa sợ

Vẫn chỉ hai quan

Vịnh cảnh đền

Xin Lấy Chân Mà Đá

Xin Mời Thầy Nội Khoa

Xin Đại Vương Đình Lại Cho Một Đêm

Yết thị

Học Khôn