TƯ VẤN TÂM LÝ HỌC ĐƯỜNG

TƯ VẤN TÂM LÝ HỌC ĐƯỜNG

(Tái bản lần thứ 3)

Nguyễn Thị Oanh

LỜI NÓI ĐẦU

Phụ trách mục TƯ VẤN TÂM LÝ HỌC ĐUỜNG trên báo Phụ Nữ TP.Hồ Chi Minh từ tháng 3-2003, cô Nguyễn Thị Oanh – cử nhân Xã hội học, thạc sĩ Phát triển cộng đồng đã có những trao đổi hết sức thú vị với các bạn trẻ, và cả nột số bậc phụ huynh, về các vấn đề mà tuổi trẻ quan tâm: những khó khăn trong đời sống gia đình, việc học hành và định hướng nghề nghiệp, tình yêu tuổi học trò, những thắc mắc lo âu về bản thân...

Điều lý thú và hấp dẫn là, với vốn kiến thức xã hội hết sức phong phú, với tinh thần làm việc nghiêm túc nhưng hết sức gần gũi, thân tình, những quan niệm phóng khoáng nhưng cùng rất Á đông, cô Nguyễn Thị Oanh đã biến những lời tư vấn thành những cuộc đối thoại cởi mở, giúp bạn đọc giải tỏa những băn khoăn, bức xúc không phải bằng cách “lên lớp” hay những lời khuyên chung chung.

Tuổi mới lớn đọc TƯ VẤN TÂM LÝ HỌC ĐUỜNG để tự khám phá và làm chủ bản thân còn các bậc cha mẹ, thầy cô thêm hiểu con em, và thấy tầm quan trọng trong việc đào tạo những người chủ tương lai của đất nước.

Báo Phụ Nữ TP. Hồ Chủ Minh và Nhà xuất bản Trẻ xin trân trọng giới thiệu cùng bạn đọc.

Nhà Xuất Bản TRẺ

Hạnh phúc phải xây đắp trên những điều thực tế…

Hãy tin tưởng con cái

Cần giúp con tự tin hơn

Làm sao để cha mẹ có thể hiểu con cái?

Làm sao cháu… lấy chồng?

Chuyện học và chuyện yêu đương.

Làm sao nhận ra tình yêu đích thực?

Làm thế nào để người khác tôn trọng mình?

Đoàn kết sẽ tạo nên sức mạnh

...

Created by AM Word_2CHM

Hạnh phúc phải xây đắp trên những điều thực tế…

TƯ VẤN TÂM LÝ HỌC ĐƯỜNG

Con tôi đang yêu thầm thầy giáo dạy toán của nó. Cháu không giấu, đã tâm sự cùng tôi điều ấy. Cháu cho biết, thầy chưa có gia đình. Khi vào lớp, trên bục giảng, dường như thầy cũng có những chú ý đặc biệt đến cháu. Mỗi lần đi lên, đi xuống trong lớp, đến ngay bàn cháu ngồi thầy dừng lại lâu hơn một chút, rồi thầy nhìn vào tập cháu, xem cháu ghi chép bài giảng có kịp không. Mỗi lần đọc bài, thầy thường chờ cháu chép xong mới đọc tiếp câu khác. Mỗi khi giảng bài, thầy thường hỏi chung các bạn: “Các em có hiểu chưa?”. Rồi thầy lại hỏi riêng cháu cho cả lớp nghe: “Q.H. có thắc mắc gì không?...” Nói chung, toàn là những biểu hiện mà cháu cho rằng “có tình cảm” với cháu. Tôi đã cố gắng giải thích về tình thầy trò, nhưng cháu vẫn cứ khẳng định đó là một tình yêu. Cháu đang muốn nghe tôi khuyên điều gì đó, nhưng tôi không biết phải nói thế nào. Thực lòng, tôi cũng không nghĩ chuyện học trò yêu thầy, nhất là khi thầy còn độc than, đó là điều xấu. Cháu đang học lớp 12, cũng là học sinh giỏi của đường. Tôi chỉ muốn cháu chú tâm vào việc học. Xin giúp tôi một lời khuyên cho con gái.

Việc cháu tâm sự với chị là một điều rất tốt. Những biểu hiện quan tâm của người thầy có thể có thật, có thể là do cháu tô hồng. Điều này không quan trọng. Vấn đề là chính thái độ của chị đối với sự việc. Chị không xem những "rạo rực" ở tuổi của cháu là bình thường sao? Bộ chúng ta lúc nhỏ không có những tình cảm tương tự sao? Điều quan trọng là chị cùng cháu "bình thường hóa" câu chuyện. Nếu cháu là học sinh giỏi mà sức học không sa sút từ lúc câu chuyện xảy ra, thì không có gì đáng lo.

Chị có thể bình thường hóa câu chuyện bằng cách không tỏ ra quá lo lắng, giúp cháu nhìn về tương lai một cách nghiêm túc và thực tế. Đó là:

Tình yêu không phải chuyện túp lều tranh và hai quả tim vàng mà hạnh phúc phải được xây đắp trên những điều rất thực tế như nghề nghiệp, sự trưởng thành tâm lý, sự hiểu biết về gia đình, kỹ năng giáo dục con cái.

Chuyện của cháu với người thầy có thành hay không không thành vấn đề, điều cần là cháu phải trở thành một người lớn có trách nhiệm. Chị yên tâm vì cháu chịu tâm sự với chị và không nên làm cháu cụt hứng vì thái độ quá lo âu, nghiêm khắc. Hãy tin ở cháu, cháu sẽ không phụ lòng tin của chị và sẽ biết tự giữ gìn. Chúc chị luôn là người thân của con cái.

Created by AM Word_2CHM

Hãy tin tưởng con cái

TƯ VẤN TÂM LÝ HỌC ĐƯỜNG

Thỉnh thoảng tôi có xem trộm nhật ký của con. Nhờ vậy có một số việc vướng mắc mà tôi đã cùng con giải quyết ổn thỏa. Cả hai đứa đều không hề hay biết chuyện mẹ xem trộm nhật ký của mình. Tôi đã khéo léo đưa những vướng mắc của con vào một số câu chuyện do tôi tự "chế biến". Nhưng tôi rất lo vì không biết đến lúc nào thì chuyện xem trộm nhật ký sẽ ... bại lộ. Lúc ấy con tôi sẽ nghĩ gì về tôi? Chúng cho rằng mẹ đã xâm phạm quyền tự do riêng tư của chúng? Chúng sẽ giấu tịt nhật ký đi để tôi không bao giờ tìm đọc được nữa?... Tôi rất muốn cho con tôi hiểu rằng, khi mẹ xem trộm nhật ký của con thì chẳng có gì là xấu, là tội lỗi cả, mà ngược lại. Tôi rất ủng hộ việc con cái ghi chép nhật ký, nhưng không thích lắm với những gì người ta gieo vào đầu chúng một cách thiếu căn cơ: cha mẹ xem trộm nhật ký là có tội... với con. Tôi phải làm sao cho đúng?

Chị nói xem lén nhật ký của con “không có gì là xấu”, sao chị lại lo? Mà chị lo là phải vì chính chị đã dùng chữ "trộm" cho hành động của mình. Mà làm điều gì sau lưng người khác, kể cả với một em bé, cũng không nên.

Trong khoa học về gia đình có một nguyên tắc rất hay. Đó là khái niệm "ranh giới". Một gia đình chỉ phát triển lành mạnh khi ranh giới được giữ gìn. Đó là ranh giới giữa gia đình và người ngoài và ranh giới giữa các thành viên trong gia đình với nhau. Ví dụ một người láng giềng bất cứ giờ nào cũng vào nhà chị và có ý kiến về chuyện giáo dục con cái của chị thì chắc chị rất bực. Mỗi cá nhân, chỉ trừ em bé chưa biết gì, cũng cần có một ranh giới riêng. Ví dụ có những chuyện mà chị không muốn cho chồng con biết. Con cái cũng vậy, nhất là con đã lớn thì có quyền có những "khu vực" riêng tư bất khả xâm phạm đối với cả cha mẹ. Sự riêng tư ấy là cái cốt lõi bảo đảm cho một sự phát triển lành mạnh của nhân cách.

Có cần phải xem lén nhật ký mới giáo dục được con cái không? Chắc chắn là không, vì nếu chị có thái độ đúng các cháu sẽ mở lòng mình mà tâm sự với mẹ. Đối với bà láng giềng quá xâm lấn kia, rõ ràng là chị muốn đóng cửa cho yên. Còn với một người bạn khác kín đáo, tôn trọng sự riêng tư của gia đình chị, tế nhị đủ để biết điều nên và không nên làm thì chắc chị sẵn sàng mở cửa vì chị biết bà ấy chỉ xuất hiện đúng lúc và tránh xâm phạm lãnh thổ của gia đình chị những lúc không thuận lợi. Có khi chị còn mời bà ta đến chơi để tham khảo ý kiến.

Còn con cái, thái độ nào của người lớn khiến các em sẵn sàng mở lòng mình? Đó là một thái độ tôn trọng, kín đáo, khách quan, vô tư lắng nghe không vội lên lớp la rầy kể cả quá lo âu.

Nơi chị là một tâm trạng quá lo âu, thiếu tin tưởng ở khả năng suy xét và tự quyết định của các cháu. Có những lúc các cháu không cởi mở vì cha mẹ quá lo âu. Hãy tin tưởng con cái, chúng sẽ đáp lại bằng sự tin tưởng và cởi mở với chị. Chị cũng nên làm như bà láng giềng tốt, là chỉ xuất hiện đúng lúc và tôn trọng sự riêng tư của con. Chắc chắn cháu sẽ tìm đến chị mà tâm sự. Chi cũng khỏi "chế biến" các chuyện "ngụ ngôn" để nói gần, nói xa. Trẻ nhạy lắm. Nếu chị tạo được sự cởi mở thì chị chỉ cần góp ý cho những gì cháu tâm tình với chị. Hãy xem trẻ như người lởn và đừng sở hữu hóa chúng.

Rất khó giáo dục con cái khi chính mình vi phạm một nguyên tắc giáo dục rất cơ bản. Chị nên tìm cách khác để hiểu con và chấm dứt việc đọc nhật ký của các cháu, và cuối cùng việc này sẽ không giúp gì được. Vả lại nếu không may các cháu phát hiện chị đã làm chuyện đó, thì cái mất mát của chị sẽ vô cùng to lớn. Đó là niềm tin và sự kính phục mà các cháu đặt nơi chị để lớn lên thành người. Chúc chị can đảm suy nghĩ lại.

Created by AM Word_2CHM

Cần giúp con tự tin hơn

TƯ VẤN TÂM LÝ HỌC ĐƯỜNG

Cháu rất ngoan, học hành có chí cầu tiến. Thế nhưng, dường như nó không mấy ưa những bạn học giỏi hơn mình. Mỗi lần nhắc đến bạn nào như vậy, tôi đều thấy cháu nói với giọng thiếu thiện cảm, có khi mang chất thù hằn. Cháu thường chơi với một số bạn kém hơn và sẵn sàng học nhóm cùng những bạn ấy, nhiệt tình trao đổi để bạn có thể hiểu bài, làm bài như mình... Tại sao cháu lại có biểu hiện trái ngược nhau như vậy? Làn thế nào để giúp con đừng "ghét" những người học giỏi?

Con chị đang có biểu hiện của bệnh "ngôi sao". Việc không ưa người học giỏi và thích chia sẻ với người kém mình không trái ngược nhau, vì trong đám bạn yếu hơn thì cháu là số một. Việc chị phát hiện và lo lắng cho biểu hiện này là tốt, vì nếu không có sự sửa đổi nào cháu sẽ phải đối đầu với những địch thủ và có thể bị va chạm, tổn thương. Chị nên rà lại xem trong người lớn xung quanh cháu có ai luôn muốn mình là số một, mà cháu bắt chước một cách không ý thức. Có ai khích cháu phải luôn là số một trong lớp không? Lắm khi cha mẹ vô tình đặt quá nhiều hy vọng ở con cái. Về mặt tình cảm có lý do nào đó khiến cháu muốn dành hết tình thương của gia đình cho mình không? Cháu có thiếu thốn gì về mặt này không để muốn tự khẳng định mình một cách quá đáng như vậy? Có điều gì trong các lĩnh vực khác của cuộc sống tinh thần và tình cảm khiến cho cháu thiếu tự tin không?

Có dịp, chị có thể trao đổi thẳng với cháu. Có khi việc va chạm gây u đầu sứt trán nếu không trầm trọng lại là một bài học kinh nghiệm tốt. Chị đừng nóng ruột.

Created by AM Word_2CHM

Làm sao để cha mẹ có thể hiểu con cái?

TƯ VẤN TÂM LÝ HỌC ĐƯỜNG

Tôi có cảm giác con cái bây giờ sớm tách rời cha mẹ, chuyện trao đổi tâm tình không hoàn toàn cởi mở, nói là nói vậy thôi chứ vẫn còi giấu giếm. Cha mẹ ngày trước cũng không luôn luôn gần gũi, tận tình với con cái, nhưng gần như ít thấy sai phạm nhiệm trọng xảy ra từ phía con mình. Còn bây giờ xảy ra đủ thứ, yêu sớm dẫn đến có thai phải đi "kế hoạch, bạn bè băng nhóm rủ nhau đi bụi khi bị cha mẹ rầy, đâm chém nhau khi có chuyện không vừa ý, mỗi chút là dọa tự tử… Rất mong các chị cho biết thêm về vấn đề tâm lý truyền thông, cách nào để cha mẹ và con cái gần gũi nhau hơn? Tôi đang là mẹ của hai cô con gái đều ở tuổi mới lớn: 12 và 15. Hai cháu rất ngoan, nhưng bạn bè của các cháu mới là điều làm tôi lo âu. Nói những suy nghĩ ấy với các cháu thật không dễ.

Xin cám ơn câu hỏi rất có ý nghĩa của chị. Như tôi đã nói lần trước, cái khoảng cách giữa các thế hệ không chỉ là khoảng cách về tuổi tác mà là khoảng cách văn hóa xã hội, nghĩa là khoảng cách trong cách suy nghĩ và hành động. Trẻ ngày nay tiếp xúc với nhiều luồng tư tưởng mà trước kia ta không có. Đặc điểm của tuổi mới lớn là muốn thành người lởn, có nghĩa là muốn một khoảng riêng bất khả xâm phạm. Điều này tự nhiên và chính đáng. Các bậc cha mẹ am hiểu sẽ tôn trọng cái khoảng riêng ấy. Không phải nhờ biết hết ý nghĩ của con mà giáo dục được con. Nhưng tình thương và tấm gương của ta mới là điều gợi hứng cho trẻ làm tốt. Trẻ giấu giếm một phần vì sợ nói ra bị rầy, hay thậm chí làm cho cha mẹ lo. Và đúng là ngày nay có nhiều điều trong môi trường xã hội của trẻ làm ta lo.

Nhưng môi trường sống trong gia đình hạnh phúc chính là yếu tố tạo nên sức đề kháng cho trẻ đối với những ảnh hưởng tiêu cực bên ngoài.

Về truyền thông, trước kia ta nghĩ: "Phải nói sao cho người ta nghe", nhưng ngày nay thì khác: "Phải nghe sao cho người ta nói". Thật vậy khi người ta chịu nói mình mới biết họ muốn gì, nghĩ gì và từ đó mới giúp họ được. Lắng nghe rất khó vì không phải nghe bằng lỗ tai mà phải đặt mình vào vị trí của người kia đề thực sự thấu cảm và hiểu tại sao họ suy nghĩ và hành động như vậy. Chấp nhận và không vội đánh giá hay cho lời khuyên. Thái độ lắng nghe tích cực của ta, sự tôn trọng và vô tư của ta sẽ giúp cho người kia bình tĩnh và trở nên khách quan. Nên đặt câu hỏi gợi ý cho người kia tự đào sâu vấn đề và tự tìm ra giải pháp. Không nên áp đặt. Không phải ngày một ngày hai mà vấn đề được giải quyết, cha mẹ như nhà giáo dục rất cần sự kiên nhẫn và khoan dung.

Nếu các cháu nhà chị ngoan là điều đáng mừng. Chị cũng đừng quá lo về bạn của cháu. Sau này vào đời, các cháu sẽ phải tiếp xúc với mọi thành phần tốt và xấu. Nếu cháu hạnh phúc trong gia đình và gắn bó với cha mẹ thì cháu sẽ biết lựa chọn. Trẻ theo bạn xấu khi cảm thấy cô đơn trong gia đình. Ví như ở vùng sông nước, lúc nào ta cũng giữ gìn trẻ không cho xuống nước thì trẻ có thể gặp nguy hiểm khi lỡ rơi xuống nước. Còn nếu ta cứ thả trẻ xuống nước, tập cho trẻ bơi thì sẽ tự bảo vệ được mình. Nghĩa là gia đình và học đường ngày nay phải dạy cho trẻ kỹ năng sống thay vì chỉ dạy đạo đức suông.

Anh chị có chơi đùa, tham gia các trò chơi, ca hát với các cháu không? Đây là dịp gần gũi trẻ một cách tự nhiên, giúp trẻ thật thoải mái và cảm thấy mình được quan tâm. Có gần gũi nhau một cách tự nhiên thì trong các dịp nói chuyện nghiêm túc mới thấy dễ gần gũi nhau.

Created by AM Word_2CHM

Làm sao cháu… lấy chồng?

TƯ VẤN TÂM LÝ HỌC ĐƯỜNG

Có hai lý do đe cháu không mời bạn trai về: một là nhà cháu nghèo, sợ người ta khinh, hai là ba cháu rất khó chịu khi có bạn cháu thăm; ba là cháu không đẹp! Cháu sống ở nơi xa thành phố, không dễ để có bạn. Đây là bạn học cùng trường, trên cháu hai lớp. Bạn ấy rất mến cháu. Cháu cũng thế. Sau nhiều lần suy nghĩ, cháu đồng ý để bạn đến nhà. Nhưng, cô biết không, khi bạn đến chơi, ba cứ sai cháu đủ mọi chuyện, hết việc này đến việc khác. Cháu chằng còn biết tiếp chuyện bạn vào lúc nào. Trong khi đó, bạn cứ ngồi im đợi cháu làm việc nhà. Bạn có vẻ quê quê vì kiểu đối xử của ba. Vài lần sau đó, ba cũng cư xử như vậy. Cháu chẳng dám mời bạn đến nhà nữa, kỳ cục lắm. Hẹn nhau ngoài quán xá ngoài đường thì cháu không muốn. Ba cứ đối xử như vậy thì còn bạn nào dám đến với cháu và làm sao cháu có thể... lấy chồng?

Đừng quá lo về tương lai. Có thể là trong tiềm thức, ba em sợ mất con gái nên làm như vậy. Có không ít người cha vì quá thương con gái mà sợ nó đi lấy chồng. Người bạn trai của em có thể tìm cách chinh phục ông cụ lần lần, nói chuyện vui vẻ giúp ông trong công việc gì đó. Thỉnh thoảng rủ nhau ra quán uống nước tuyệt đối không có gì xấu. Hai em cũng có nhiều dịp trao đổi tại trường hay qua thư từ. Có lẽ mối lo sợ khó lấy chồng của em nằm ở nguyên nhân sâu hơn. Đó là mặc cảm nghèo và không đẹp. Trên thực tế không ít người đẹp mà không hạnh phúc, biết bao người không đẹp, thậm chí xấu nữa, lại rất hạnh phúc. Mọi sự tùy ở tính tình và nhân cách từng người. Em đừng để mặc cảm chi phối mình vì nó có thể ảnh hưởng tới cách ứng xử của em. Hãy cứ để mình là mình. Ai đó yêu em mặc dù em nghèo và không đẹp (theo ý em thôi) mới thật sự yêu em.

Quan trọng hơn cái đẹp nhiều là cái duyên, điều mà em có thể tự tạo ra được.

Chúc em tự tin và lạc quan.

Created by AM Word_2CHM

Chuyện học và chuyện yêu đương.

TƯ VẤN TÂM LÝ HỌC ĐƯỜNG

Trên báo PNCN, mục từ vấn tâm lý học đường đã nhận được khá nhiều thư hỏi về tình yêu của các em học sinh, từ lớp 8 đến lớp 12. Một số em còn cho biết trong trường cũng có thầy cô giúp tư vấn về những chuyện “nhạy cảm” này, nhưng các em không dám tỏ bày, vì sợ thầy cô biết chuyện của mình sẽ có thành kiến với mình về kết quả học tập. Hầu hết thư của các em đều tập trung vào một số “vấn đề”: Làm cách nào để từ chối lời tỏ tình của bạn trai cùng lớp mà không làm cho bạn ấy... ghét mình, thù mình? Tuổi 14-15 có... biết yêu chưa? Khi mình thấy nhớ người bạn đó quá, và không muốn người bạn ấy quen thân với ai khác thì có phải mình đã... yêu? Làm sao để có thể vẫn yêu bạn mà vẫn chuẩn bị tốt bài vở để thi... học kỳ 2? Em đang là học sinh giỏi, bạn ấy cũng vậy, nhưng mỗi khi cùng ôn bài, dường như em không tập trung được. Em cứ hồi hộp vì ánh mắt của bạn cứ nhìn em... Còn đang học phổ thông mà biết yêu rồi thì... đúng hay sai? Hãy giúp em một biện pháp ổn định tinh thần đề học thi, nhưng đừng bắt em "quên tình yêu đi"! Quả là một “chuyên đề” ... khó!

Tình yêu! Vấn đề muôn thuở của nhân loại mà không có nó thì nhân loại không tồn tại. Nhưng tình yêu là gì? Thật chẳng dễ lý giải. Có tác giả nói: "Yêu nhau không chỉ là nhìn nhau mà cùng nhau nhìn về một hướng". Có nghĩa, yêu không chỉ dành cho hai người mà để hai người chung sức chung lòng hoàn thành một sứ mạng tốt đẹp cho xã hội. Để trả lời câu hỏi có nhất thiết hai người nam và nữ phải kết thành lứa đôi không, một tác giả khác cho là rất cần vì mục đích của đời sống lứa đôi là giúp nhau tự hoàn thiện. Điều này có nghĩa yêu không chỉ là những cảm xúc mãnh liệt, những mơ mộng lãng mạn mà còn là sự chín chắn, tinh thần trách nhiệm, sự nghiêm túc trước cuộc sống và sự tự hoàn thiện bản thân để cùng nhau hoàn thành một sứ mạng.

Tình yêu bắt đầu bằng sự thu hút giữa nam và nữ và cảm xúc này xuất hiện rất sớm khi ta mới lớn lên. Nó rất tự nhiên và không ai cấm đoán được. Có điều nó chưa hẳn là cái tình yêu chân chính vừa định nghĩa trên. Để tiến tới tình yêu không chỉ vì mình mà còn vì xã hội, đòi hỏi những con người trưởng thành, chín chắn mà chỉ thời gian và kinh nghiệm mới đem lại được. Điều này có nghĩa là, ở lứa tuổi của mình, các em chưa đủ điều kiện để hiếu hết ý nghĩa trọn vẹn của tình yêu.

Vì thiếu chín chắn nên ta dễ nhầm lẫn tình yêu với những thứ khác ví dụ như sắc đẹp, tiền tài, nhất là tình dục. Ví dụ: một bạn trai mê cái miệng cười có duyên của bạn gái. Còn bạn gái thì thích chiếc xe Dream của bạn trai mà nghĩ đó là tình yêu.

Nói cho cùng người ta bị thu hút lẫn nhau không vì giá trị chân chính của bản thân đôi bên mà vì những cái bề ngoài. Dễ nhầm lẫn với tình yêu hơn cả là tình dục. Nhất là bạn trai khi lớn lên thì có sự thúc giục mãnh liệt của bản năng tình dục. Các phương tiện truyền thông tác động thêm và khi ta không được giáo dục để làm chủ bản thân và tôn trọng người khác phái thì mọi sự dễ kết thúc với quan hệ tình dục quá sớm như thường xảy ra. Hậu quả có thể là những cuộc hôn nhân sớm đổ vỡ, hoặc những cuộc nạo phá thai ở tuổi quá trẻ dẫn tới những hậu quả nghiêm trọng không chỉ về thể chất, mà cả tinh thần.

Thời xưa lễ giáo, sự hướng dẫn của cha mẹ khiến cho bạn trẻ phải tự kiềm chế và chờ đến tuổi trưởng thành hơn mới tính tới chuyện yêu đương một cách nghiêm túc. Thời nay các em có nhiều tự do hơn nhưng điều này cũng có nghĩa các em cũng phải chịu trách nhiệm cao hơn đối với bản thân.

Tình yêu tất yếu dẫn đến hôn nhân. Để có những cuộc hôn nhân bền vững không chỉ đem lại hạnh phúc cho lứa đôi mà còn góp phần xây dựng một xã hội tốt đẹp, cần phải có hai con người trưởng thành, có sự nghiệp chung một lý tưởng (để cùng nhau nhìn về một hướng)...

Chắc các em đồng ý với những điều này trên lý thuyết, nhưng tự hỏi làm sao để đầu óc thanh thản mà học bài. Làm sao vẫn học hành mà không bắt các em quên tình yêu đây? Cô xin lần lượt trả lời các câu hỏi cụ thể.

14-15 tuổi mà nghĩ đến chuyện yêu đương là quá "già" rồi các em ơi! Các em nên đánh đũa, nhảy múa, ca hát để trở lại lứa tuổi của mình. Học phổ thông biết yêu chưa và yêu có gì sai không? Không ai, và ngay cả bản thân các em có thể cấm cản hay xua đuổi được các cảm xúc tự nhiên đó. Có thể gọi đó là tình yêu theo nghĩa trọn vẹn của nó thì chưa. Lao vào yêu quá sớm sợ các em chưa đủ các điều kiện cần thiết để yêu thật chín chắn. Còn những chàng trai nào mà ghét hay thù khi bạn gái không đáp ứng tình cảm của mình thì thiếu tinh thần... thể thao quá!

Cuộc đời có hàng ngàn thứ để ta quan tâm và trên cơ sở đó xây dựng một cuộc sống tinh thần thật phong phú. Các em nên tạo cho mình những sở thích hay đam mê trong lĩnh vực học thuật nghệ thuật, thể thao, giải trí... để có một nhân cách thật phong phú.

Chính sự phong phú này là chất keo gắn chặt lứa đôi. Hãy chuẩn bị một tương lai nghề nghiệp thật vững chắc. Giữa bấy nhiêu chuyện phải làm đó, mối bận tâm về tình yêu sẽ giữ một vị trí tương đối thôi, nó sẽ không còn lấn chiếm đầu óc các em một cách tuyệt đối. Ông bà ta dặn tránh để lửa gần rơm. Giờ đây chính các em phải tự mình tránh điều đó.

Phần đầu cô có nhắc đến những nhầm lẫn trong tình yêu và sự nhầm lẫn này cuối cùng đem lại nhiều bất hạnh.

Nhiều bạn trẻ hay hỏi làm sao để hiểu rõ người kia để không chọn lầm. Theo cô vấn đề không phải là biết người kia mà biết chính bản thân mình vì chính hệ thông giá trị của bản thân định hướng chúng ta.

Ta chọn anh chàng có xe Dream vì chính ta có xu hướng thực dụng. Ta chọn cô gái đẹp vì ta háo sắc hơn trọng đức độ. Do đó, biết mình rồi mới hiện được người. Trong nhóm bạn chơi hay khi gặp gỡ các nhà tham vấn, các em nên nỗ lực tìm hiểu bản thân mình.

Chúc các em có được nhiều hoạt động sáng tạo trẻ trung, đa dạng phù hợp với lứa tuổi và biết đặt tình yêu đúng vị trí của nó trong độ tuổi mình.

Created by AM Word_2CHM

Làm sao nhận ra tình yêu đích thực?

TƯ VẤN TÂM LÝ HỌC ĐƯỜNG

Thưa cô, cháu là học sinh lớp 9. Cháu vẫn thường đọc các mục tư vấn tâm lý trên một số báo và cháu cũng tìm được cho mình những bài học mà trên lớp thầy cô ít có dịp nói đến. Cháu có một thắc mắc nhờ cô giải thích thêm: Thế nào là tình yêu đích thực? Làm sao để nhận biết nó ? Cháu rất cảm ơn cô.

Câu hỏi của em quá lớn, chung chung mà hàng ngàn cuốn sách đã cố gắng lý giải. Tham vấn trực tiếp hay qua thư từ nhằm mục đích giúp người hỏi trên giải đáp cho những trường hợp cụ thể. Tuy nhiên, cô có thế trả lời rất tổng quát là khi người ta yêu thật thì người ta không ích kỷ và tôn trọng người mình yêu. Em hỏi làm sao nhận ra tình yêu đích thực? Để nhìn nhận điều đó gồm hai yếu tố: đối tượng được nhìn và cái nhìn của chủ thể. Vật nhìn vào có thể sáng chói như mặt trời, nhưng nếu đôi mắt của người nhìn mù tịt thì cũng như không. Hay ngược lại, người kia chỉ muốn lợi dụng ta mà ta tưởng họ yêu ta. Tình yêu là một yếu tố dễ gây mù quáng.

Vậy làm sao ta có cái nhìn sáng suốt trong tình yêu? Trước tiên là phải biết chính mình thật kỹ. Sự không ích kỷ và sự tôn trọng đối với người kia làm cho cái nhìn của chúng ta trong suốt hơn. Nhưng quan trọng hơn là sự hiểu biết và từng trải.

Hai yếu tố này chỉ thời gian mới đem lại cho chúng ta. Bởi thế ở tuổi em, nếu yêu vội thì có thể có nhiều khả năng không yêu đúng. Vì vậy cô đề nghị em hai việc: đọc kỹ mục TVTLHĐ có trả lời chung cho học sinh về tình yêu; đề nghị trường em tổ chức các chuyên đề có liên quan trong sinh hoạt hè.

Created by AM Word_2CHM

Làm thế nào để người khác tôn trọng mình?

TƯ VẤN TÂM LÝ HỌC ĐƯỜNG

Vì sao các bạn nam hay đòi hỏi bạn nữ "chuyện đó" hở cô? Sau một thời gian quen biết, tình cảm trở nên có phần gắn bó là con gái lại nghe điệp khúc quen thuộc của con trai: "Cho" anh đi! Từ chối bằng lời nói thì cũng không khó, nhưng thật khó khi người ta có những cử chỉ tấn công mạnh bạo. Mong cô giúp chúng cháu làm cách nào để giữ mình chống lại hành vi xâm hại tình dục...

Cảm ơn các em đã nêu thẳng vấn đề. Ông cha ta có nói: "lửa gần rơm dễ bén". Sự thu hút giữa nam và nữ về mặt tình cảm và thể xác là một điều tự nhiên. Đối với các bạn trai, yếu tố thể xác lại càng mạnh mẽ hơn khi "rơm" mon men tới gần. Tuy nhiên con người khác con vật ở chỗ, con người không chỉ có bản năng mà còn có tình cảm và lý trí. Hai yếu tố này điều khiển bản năng và giúp con người tự chủ trong hành động và biết TÔN TRỌNG người đối diện, đặc biệt nếu đó là người mình thương yêu. Cô nghĩ khi một thanh niên thật tình yêu một thiếu nữ, thì không bao giờ họ sỗ sàng như trường hợp các em nêu. Các thanh niên chưa gì mà "xin" chuyện đó chỉ coi con gái như món đồ chơi để thỏa mãn thú tính. Làm sao các em có thể làm bạn với những kẻ như vậy? Hãy tránh xa họ ngay. Hiện nay, tệ quấy rối tình dục bị lên án mạnh mẽ trên thế giới và người ta đề nghị phải tri hô lên.

Bây giờ về phần "rơm". Liệu "rơm" có vô tình làm cho lửa dễ bén không? Ví dụ như trong cách ăn mặc, điệu bộ, nói năng... có gì làm cho bên kia hiểu lầm là mình cũng sẵn sàng không? Các em nói "gắn bó" là sao? Đó là chỉ về mặt tình cảm hay đi xa hơn trong các cử chỉ vuốt ve, âu yếm? Nếu còn quá trẻ như các em mà dễ dãi trong vấn đề này, thì tất yếu "lửa" phải bùng lên. Chính sự gần gũi về thể xác sẽ kích thích các bạn trai đi xa hơn.

Các em muốn người khác tôn trọng mình? Hãy tự trọng trước đã.

Ngoài miệng "họ" chê mình là "tủ lạnh", không "sành điệu", nhưng bên trong họ sẽ quý trọng mình. Người đàn ông khi cưới vợ sẽ không tìm người có quá khứ quá dễ dãi.

Có một điều làm cô rất lo âu là nếu các em mô tả môi trường giáo dục cấp II mà có nguy cơ xâm hại tình dục thì vấn đề nghiêm trọng lắm. Nếu trong thân nhân, người quen biết của các em là giáo viên quan tâm đến các em, ban giám hiệu hay các vị có trách nhiệm của ngành giáo dục thì các em nên mời họ đọc bài này để ngành gấp rút tổ chức các khóa học về giáo dục giới tính, sức khỏe sinh sản và cả bình đẳng giới nữa, vì thái độ nam học sinh mang nặng tính phong kiến xem thường phụ nữ. Chúc các em can đảm đẩy vấn đề lên.

Created by AM Word_2CHM

Đoàn kết sẽ tạo nên sức mạnh

TƯ VẤN TÂM LÝ HỌC ĐƯỜNG

Tôi là giáo viên cấp III, thường xuyên phải đối đầu với những tình huống đụng chạm đến nhân cách học sinh. Chẳng hạn, học sinh lừa thầy điểm số trong bài kiểm tra rồi đem bài đi kiện cáo; học sinh không nghiêm túc học hành, giờ thi lại giở đủ mánh lới quay cóp để kiếm điểm cao. Và, có em đạt điểm cao thật, nhờ "tài" quay cóp. Một số học sinh đàng hoàng thấy vậy tỏ ra buồn tủi, hết tin tưởng vào việc thi cử. Khi đem chuyện đó nói với phụ huynh thì họ chẳng những không khuyên bảo con mình, lại còn trách giáo viên quá khắt khe với học trò, thậm chí có cử chỉ thô bạo với giáo viên. Nếu tôi cứ làm lơ cho mọi chuyên qua đi thì thật dễ dàng, nhưng nghĩ đến các em học sinh trung thực, tôi không đành lòng. Có cách nào giúp tôi thoát khỏi sự dằn vặt này khi mà học sinh thiếu nhân cách cứ "nhơn nhơn" trước mắt mọi người...

Rất tiếc là sự thiếu trung thực và thiếu tự trọng trong giáo dục lại trở thành một quốc nạn. Vấn đề chị đề cập đến đáng lẽ phải nêu lên ở cấp vĩ mô, nó bắt nguồn từ tình hình đạo đức chung của xã hội. Điều đáng buồn là thay vì giáo dục con mình những nguyên tắc đạo đức cơ bản, có những phụ huynh lại hỗ trợ con mình trong cái xấu. Tôi có một người bạn rất bức xúc với vấn đề này. Lúc đầu tôi khuyến khích chị bảo vệ sự thật đến cùng là có biện pháp với những học sinh sai trái. Trao đổi một hồi tôi hiểu ra là hành động này có thể gây nguy hiểm cho tính mạng của chị, nên tôi đã rút lại lời khuyên. Buồn quá! Mà sao chị tự "dằn vặt" trong cô đơn vậy? Đồng nghiệp của chị đâu, ban giám hiệu của chị đâu? Chẳng lẽ lại như trường hợp của chị bạn tôi là người có trách nhiệm càng chịu thua và né luôn vấn đề.

Cá nhân riêng lẻ không làm gì được, chứ một tập thể đoàn kết là một sức mạnh có thể tham gia chấn chỉnh tình hình đạo đức ở học đường. Sao chị không bàn bạc với bạn bè thử xem.

Chằng lẽ chúng ta đầu hàng trước cái xấu? Và cũng rất tội nghiệp cho các em học sinh của chúng ta. Các em cần một môi trường lành mạnh vì giáo dục - nhất là giáo dục nhân cách không chỉ là những lời giảng ở lớp học. Chẳng lẽ sứ mạng nhà giáo đang bị "đe dọa" đến mức này. Chúc chị can đảm đem vấn đề ra bàn với đồng nghiệp, thậm chí cấp trên.

Created by AM Word_2CHM

Không nên o ép sự cởi mở…

TƯ VẤN TÂM LÝ HỌC ĐƯỜNG

Cháu có một người bạn cùng lớp, hoàn cảnh gia đình khó khăn, bạn ấy cố gắng lắm mới đi học được. Tuy nhiên, bạn ấy lại mắc tật uống rượu, nhất là mỗi khi có vấn đề gì lo buồn, không giải quyết được. Bạn ít tâm sự với ai, do mặc cảm thân phận. Cháu rất quan tâm đến bạn, thỉnh thoảng cũng hỏi thăm, vào giờ ra chơi. Bạn rất dè dặt và ngại nói đến chuyện khổ của gia đình. Một vài đứa bạn trong lớp "trêu" cháu: ai hỏi T. đều không nói, chi có nhỏ B. thì nó mới há miệng tâm tình. Cháu thật ngại vì chuyện bóng gió này. Cháu muốn giúp bạn thiệt tình. Nếu xuống ngồi chung bàn với bạn ấy, có thể gần gũi hơn để biết bạn ấy đang gặp khó khăn gì. Nhưng, cháu đang ngồi bàn nhất, chuyển chỗ như vậy, các bạn lại có dịp chọc ghẹo, bạn ấy sẽ khó chịu và cháu cũng không vui gì. Có cách nào khác để cháu có thể tìm hiểu hoàn cảnh của bạn không, thưa cô ? Mong cô giúp cháu vài ý kiến.

Việc em quan tâm giúp đỡ bạn bè là tốt. Tuy nhiên giúp đỡ là cả một nghệ thuật.

Theo khoa học thì sự giúp đỡ chỉ hiệu quả khi người có nhu cầu cần đến nó. Còn người giúp đã thì phải có động cơ trong sáng, vô tư và tôn trọng "nhịp độ" của người kia. O ép sự cởi mở không khác nào phá vỡ một cánh cửa một cách thô bạo.

Muốn bạn cởi mở không phải là tìm cách ngồi gần anh ta mà em phải có thái độ thế nào để anh ta muốn tâm tình với em. Đó là thái độ khách quan lắng nghe và sẵn sàng giữ bí mật những gì anh ta tâm tình với em. Hay tỏ ra là một người bạn vô tư. Lại ngồi gần anh ta vô ích và tạo thêm lời ra tiếng vào của bạn bè. Cô thấy em quan tâm đến anh ta hơi nhiều. Và coi chừng, mọi sự "tấn công" cho dù là êm dịu của tình bạn, hay tình thương cũng có thể làm cho người kia xa lánh.

Vả lại tình trạng uống rượu của anh ta mỗi khi có chuyện lo buồn là "sự cố" có phần nặng nề rồi. Điều anh ta cần là tìm đến một nhà tham vấn chuyên nghiệp để nhờ hỗ trợ tâm lý và một bác sĩ tâm thần để cai rượu vì anh ta còn quá trẻ.

Created by AM Word_2CHM

Nên chọn việc làm phù hợp với năng khiếu

TƯ VẤN TÂM LÝ HỌC ĐƯỜNG

Cô ơi, cô có nghĩ rằng câu tục ngữ "có công mài sắt có ngày nên kim" là đúng hoàn toàn không cô? Trong trường hợp của mình, cháu thấy câu đó chẳng có gì đúng hết. Cháu học hành rất chăm chỉ, suốt ngày "hoạt động" trên bàn học mà cũng không bằng ai (hiện nay cháu đang học lớp 10, chuyên Anh). Bạn cháu học một, biết mười. Cháu học một biết một. Không học nữa thì không biết. Mỗi lần cháu tâm sự với ba má về chuyện học hành của mình, cháu than cháu học sao dở quá, ba má lại quát cho "thì nghỉ học đi cho rồi". Cháu thật sự khổ sở cô ạ. Cháu buồn và tuyệt vọng quá. Không ngày nào là cháu không khóc. Cô ơi, cô chỉ cho cháu cách học sao cho có kết quả tốt hơn. Một số người bảo cháu, học trường chuyên là giỏi rồi, lo gì. Nhưng ba má cháu thì muốn cháu học giỏi. Bản than cháu cũng muốn như vậy, và nhất là không muốn ba má bị thất vọng. Cháu không tiếc công mài sắt, nhưng mài làm sao cho thành cây kim cơ, cô ạ. Tâm sự được với cô như thế này, cháu nhẹ lòng đôi chút. Mong cô dành thời giờ hồi âm cho cháu. Cám ơn cô rất nhiều.

Cô tin ở câu tục ngữ nhưng vấn đề là mài kim bằng "công cụ" nào. Nghĩa là phương pháp và thái độ học tập. Cô không biết em có chủ quan khi so sánh mình với bạn bè không? Còn về cách học tập của em, mới nghe cô thấy "oải" rồi. Học phải vui kiến thức mới vào còn học nhọc nhằn như em thì thật là khó có kết quả.

Em không thiếu thông minh mà có thể vì em có mối lo âu nào đó nên khó tập trung. Có thể em quá căng thẳng vì muốn đáp ứng kỳ vọng của ba má hay muốn "giỏi cho bằng được". Học để biết, để sống chứ không phải vì danh hiệu em à.

Trước tiên em nên tới Trung tâm Tư vấn Tâm lý ở 43 Nguyễn Thông xin làm một trắc nghiệm và nhờ thầy hưởng dẫn giúp em tự đánh giá sự lựa chọn môn học của mình xem có phù hợp với năng khiếu không và mức độ IQ (tỷ số thông minh) của em có đáp ứng sự học tập của em không. Sau đó, nếu không có gì trục trặc về hai phương diện trên thì em nên tìm đến một nhà tham vấn tâm lý để giúp tìm ra manh mối của khó khăn gặp phải. Cũng xin nhắc em rằng,

Không phải nghề trí óc mới là vinh quang hay đem lại hạnh phúc cho ta. Làm việc gì đó phù hợp với năng khiếu ta sẽ thành công. Và thành công đem lại hạnh phúc.

Created by AM Word_2CHM

Chỉ có “sự thật” mới giải phóng con người…

TƯ VẤN TÂM LÝ HỌC ĐƯỜNG

Dì của cháu có một đứa con trai, năm nay mười bảy tuổi. Hai năm trở lại đây, nó trở nên ít nói, hay đổi cáu, sống cô lập. Đi học về là nó ngồi chơi game suốt mấy tiếng đồng hồ, có khi chơi tới khuya. Ngoài ra, nó còn không để ý và trả lời câu hỏi của người khác. Ngược lại, khi chơi với mấy đứa nhỏ thì nó vui vẻ và cười đùa thật hồn nhiên. Và, cũng hai năm ta lại đây, từ một học sinh giỏi 9 năm liền, nó trở thành một học sinh... bình thường. Từ nhỏ cho đến lớp 9, nó sống với bà ngoại, nó vui vẻ lắm. Rồi dì cháu đem có về sống chung, thì nó lại chẳng quay về thăm ngoại, dù chẳng xa xôi gì! Nó là con một nên dì cháu rất cưng nó. Me cháu (là dì nó) cũng muốn góp ý với nó nhưng ngại, hơn nữa không biết dạy dỗ nó cách nào. Một ngày, nó nói chuyện với người lớn không quá ba câu, tuy không có dấu hiện hỗn hào hay hung dữ. Có chuyện này cháu muốn kể cho cô nghe (vì cháu nghĩ có thể là nguyên nhân làm thay đổi tính tình của nó): em cháu không có cha, từ nhỏ sống với ngoại. Dì cháu sẵn sàng kể mọi chuyện cho nó nghe, bây giờ nó mười bảy tuổi rồi, nhưng nó bảo nó không cần biết chuyện của người lớn! Liệu em cháu có bất thường về tâm sinh lý không? Kính mong cô giúp một lời khuyên, hoặc một giải pháp tâm lý nào đó cho em cháu.

Em bà con của em không có gì là bất bình thường về tâm sinh lý. Con trai ở tuổi này lầm lầm lì lì không nói chuyện với người lớn là bình thường. Tuy nhiên em ấy có một nỗi khổ to lớn là lớn lên không có cha và và lại không ở với mẹ - người đã sinh ra mình. Uẩn khúc cuộc đời của em ấy nằm ở chỗ này. Cô có biết một bé trai mười ba tuổi được mẹ gửi ở cùng một gia đình khác ở nước ngoài để đi học. Qua đó, cháu gặp mâu thuẫn với một đứa con của gia đình này. Cháu bất hạnh và hận mẹ suốt đời vì cho rằng bị mẹ ruồng bỏ. Điều này cũng có lý, một phần vì bà mẹ cũng góa chồng và gặp nhiều khó khăn trong giáo dục cháu.

Em của em cũng có thể có tâm trạng tương tự. Sống với ngoại rồi đùng một cái dì em đem nó về và rất cưng nó. Nó có thể hỏi tại sao thương mà không nuôi nó từ nhỏ. Chắc chắn là dì em có hoàn cảnh riêng, nhưng trẻ con không thể hiểu. Có thể em ấy không về thăm bà ngoại, vì giận ngoại sao lại bỏ mình một lần nữa. Nhiều người còn chưa hiểu tính phức tạp trong sự phát triển tâm sinh lý của một con người trong quá trình lớn lên. Sự ổn định của môi trường gia đình rất quan trọng. Bắt trẻ nay ở chỗ này, mai ở chỗ kia không khác nào bứng rễ một cái cây đang lớn, cho dù là ở với người thân. Sự thích nghi với môi trường mới không dễ dàng...

Vấn đề là ở suốt quá trình ở với ngoại, mẹ em ấy có thường xuyên lui tới thăm con và chứng tỏ tình thương của mình không? Hơn nữa, việc khám phá sự thật về hoàn cảnh của em ấy phải từ từ, thay vì quá đột ngột.

Sự việc mẹ của em sẵn sàng kể hết cho em ấy nghe là tốt. Nhưng cách làm phải hết sức tế nhị. Nhận ra sự thật này có thể là "quá tải" cho em ấy, nên em ấy mới nói "không cần biết chuyện người lớn".

Chỉ có "sự thật mới giải phóng con người", nhưng phát hiện có thể là một quá trình đầy đau khổ.

Không khéo ta có thể làm cho em ấy khổ thêm. Đề nghị dì em nên gặp một nhà tâm lý để được giúp đỡ trong chuyện này. Theo em mô tả thì em của em là một chàng trai thông minh, dễ thương, khôn ngoan. Sự sa sút trong việc học sẽ được khắc phục khi vấn đề tâm lý được giải tỏa.

Created by AM Word_2CHM

Đừng đặt cho mình mục đích sống quá thiển cận…

TƯ VẤN TÂM LÝ HỌC ĐƯỜNG

Thưa cô, cháu mười bảy tuổi. Gia cảnh cháu rất buồn: ba đã mất từ khi cháu còn nhỏ, mẹ đi lấy chồng khác. Cháu ở với nội. Nhà nội nghèo, cháu phải nghỉ học từ lớp 9. Cháu vào Sài Gòn tìm việc làm để có tiền giúp nội. Trong thời gian ở đây, cháu có quen và thương một người con trai hai mươi bảy tuổi. Anh ấy cũng ở quê vào làm ăn, hiện lành. Cháu cảm thấy an ủi rất nhiều ở xứ lạ này, vì anh ấy sẵn sàng chia sẻ cùng cháu mọi vui buồn, sướng khổ. Cháu yêu anh ấy, anh ấy cũng nói rằng rất yêu cháu, nếu có việc gì không như ý xảy ra thì anh ấy chờ cháu lập gia đình trước rồi mới đi lấy vợ. Nhưng mới đây anh ấy lại cho cháu biết, anh ấy bị ba má bắt làm đám cưới với một cô gái ơ quê. Cháu cảm thấy mình bị lừa dối nặng nề và không còn muốn sống nữa. Lần đầu biết yêu, tưởng rằng sau bất hạnh của gia đình, anh ấy là chỗ dựa cho cháu. Nào ngờ... Sao con trai cứ hay làm con gái buồn vậy cô? Bộ họ lừa được tình yêu của con gái là hay lắm sao? Cháu đâm ra oán ghét con trai nhiều lắm... Cháu phải làm gì bây giờ cho hết buồn, hết hận?

Chết chi uống vậy em khi ở tuổi mười bảy cuộc sống chỉ mới bắt đầu? Lại càng uổng hơn khi em chết vì một chú nhóc hai mươi bảy tuổi đầu "bị mẹ bắt" phải làm theo khi quyết định một việc quan trọng cho đời mình! Làm sao em tìm được chỗ dựa nơi một người đàn ông như vậy? Nói cho vui thôi chứ đó chỉ là cái cớ mà nhiều chàng trai đưa ra để thối thoát. Em nên cùng cô xem xét lại toàn bộ vấn đề vừa xảy ra. Câu nói của anh ta: "Nếu có trục trặc..." theo em là chứng tỏ tình yêu, nhưng cũng có thế là anh ta báo trước sự trục trặc. Nhiều thanh niên nam nữ từ tỉnh lên thường cô đơn nên hay tìm nhau đề dựa dẫm lẫn nhau. Có khi có tình yêu nhưng cũng có khi là tìm vui qua ngày, chưa kể là sự lợi dụng nữa.

Tại sao con trai hay lừa dối? Đó là vì con gái hay cả tin! Vì sao con gái quá dễ tin? Đó là vì nhiều bạn gái trẻ như em đặt cho mình một mục đích sống quá thiển cận, nhỏ hẹp. Các em chỉ muốn cho bằng được "bắt một tấm chồng" làm chỗ dựa.

Các em không trông cậy vào bản thân mà chỉ muốn một chỗ dựa nghĩa là SỐNG LỆ THUỘC. Với tâm lý này khó mà không chủ quan để chưa gì mà nghĩ rằng người ta yêu mình. Em không nên oán ghét con trai mà hãy nhìn lại bản thân.

Mười bảy tuổi1 Con đường phía trước còn quá dài để bỏ cuộc. Mười bảy ruồi, tuổi bẻ gãy sừng trâu - có nghĩa là các em còn rất nhiều tiềm năng để chinh phục cuộc sống, nhất là chinh phục bản thân. Hãy nhìn lại và tìm hiểu bản thân. Kế đó là chuẩn bị cho hạnh phúc tương lai một cách thiết thực. Đó là một nghề chuyên môn để nuôi bản thân và tự tạo cho mình một vị trí xã hội. Rất nhiều bạn trẻ trong hoàn cành khó khăn vẫn vừa làm, vừa học để chuẩn bị tương lai. Em nên lấy đó làm niềm vui hiện tại và chỗ dựa thật sự cho tương lai. Em nên tham gia các câu lạc bộ trẻ để làm phong phú đời sống văn hóa tinh thần: đọc nhiều sách, nhất là sách học làm người. Nên chuẩn bị để sống độc lập về kinh tế và tình cảm. Nếu có tình yêu thì sẽ là một tình yêu đích thực, bình đằng, không ai dựa dẫm vào ai hay lợi dụng ai. Nếu không gặp tình yêu, em vẫn sống thoải mái một cuộc đời có ý nghĩa.

Đừng tuyệt vọng vì chính em làm cho mình khổ, và cũng chỉ chính em mới làm thay đổi sự việc.

Created by AM Word_2CHM

Cái duyên mới là yếu tố cầm giữ

TƯ VẤN TÂM LÝ HỌC ĐƯỜNG

Thưa cô, vì sao người ta lại lên tiếng phản đối những bạn nữ sinh dự thi các cuộc thi có liên quan ít nhiều đến sắc đẹp? Tại trường cháu đang học, có mấy chị đã đạt danh hiệu người đẹp, hoa hậu ảnh. Nay, mấy chị đó đã ra trường. Theo suy nghĩ của cháu, không phải tất cả nữ sinh đó bị các cuộc thi đó "dụ khị" vì thực tình mà nói, muốn dự thi phảii có nhiều tiền lắm. Quần áo, son phấn và nhiều thứ khác nữa. Đặc biệt là với các bạn dự thi, không chỉ có các bạn ấy muốn mà cả ba mẹ các bạn ấy cũng đồng ý cho con cái đi thi và hết lòng hỗ trợ tiền bạc. Với những người này học hành là mục tiêu theo đuổi và họ muốn tham gia các cuộc thi thử thách về trí tuệ. Với những người khác, họ muốn tham dự những sân chơi không có bài học, thế tạo sao mình lại chê trách? Cháu nghĩ, dự thi sắc đẹp đâu phải là chuyện kém đạo đức? Những nhà tổ chức cũng không nhằm tìm kiếm những cô gái kém đạo đức để trao tặng phần thưởng và danh hiệu. Cách tổ chức cũng không nhằm tạo nên những cô gái như vậy. Họ có là những cô gái như thế nào đó, trước hết là do chính sự giáo dục của gia đình, phải không cô? Cháu và rất nhiều bạn khác không hề có ước muốn trở thành hoa hậu, vì nhiều lý do, nhưng cũng rất thích xem thi hoa hậu, thi duyên dáng, thi người đẹp qua ảnh... Dù sao đó cũng là cuộc chơi vui vẻ thôi. Nhưng mà... đẹp! Và cũng có tính chất thi thố, đâu phải dễ dàng lọt vào hàng đoạt giải cao. Cháu chưa hiểu vì sao người ta lại không thích nữ sinh tham gia các cuộc thi người đẹp? Mong cô giải thích giùm cháu...

Trái đất này mà không có cái ĐẸP thì nhân loại không biết làm sao mà sống. Nhưng cái đẹp nằm ở mọi nơi, ví dụ một cánh hoa tươi thắm, một cảnh thiên nhiên hùng vĩ, một em bé bụ bẫm, một cô gái có ngoại hình đẹp. Nhưng những cái đẹp đem lại ý nghĩa sâu xa cho cuộc sống, giúp chúng ta hoàn chỉnh nhân cách chính là cái đẹp tinh thần mà không có nó, đời sống của nhân loại không thể duy trì được. Đó có thể là tình mẫu tử bao la, tình bạn, sự dũng cảm hy sinh cứu người cứu nước, sự trung thực v.v...

Ở phụ nữ cần hai yếu tố: cái đẹp bên ngoài và cái duyên bên trong. Đẹp là yếu tố thu hút còn cái duyên mới là yếu tố cầm giữ. Bởi cái duyên xuất phát từ sự nhạy bén tinh thần, sự đôn hậu, khả năng lắng nghe, thông cảm... để đối đáp một cách phù hợp.

Có những người không đẹp nhưng được nhiều người ưa thích, có những người đẹp lại bất hạnh trên đường tình... Hồi nhỏ trong đám bạn học của cô có một chị đẹp từ đầu đến chân, không chuyên viên thẩm mỹ nào có thể tạo ra cái đẹp tự nhiên đó. Bọn con trai bu như kiến. Có điều dần dần họ cũng dang xa. Vì biết mình đẹp, chị bạn cô lúc nào cũng muốn mình là trung tâm, là cái rốn của vũ trụ. Đi chơi một đám mà người ta quên chị thì chị làm gì đó để gây chú ý. Có lần trong bữa tiệc đông người, chị đập một chiếc bong bóng để mọi người phải nhìn lại. Tụi này hồi đó học nước ngoài, xung quanh chị toàn là những anh thạc sĩ, tiến sĩ. Rốt cuộc chị không thành hôn với người nào. Sắc đẹp và người đẹp không có tội lỗi gì, nhưng chỉ quan tâm tới cái đẹp bên ngoài thì có thể kéo theo những hậu quả không hay. Vậy đó, cái đẹp có thể làm mất đi cái duyên, còn người có duyên không đẹp lại trở thành đẹp. Em có để ý không, người thân của chúng ta không đẹp nhưng vì thương họ ta nhìn riết quen mắt rồi thấy đẹp.

Trở lại chuyện thi hoa hậu ở tuổi học đường. Tuổi này sự hiểu biết chưa đầy đủ, nhấn mạnh cái đẹp thể xác có thể làm cho bạn trẻ quên đi cái đẹp toàn diện của nhân cách, coi nhẹ sự trau dồi kiến thức, sự chuẩn bị cho mình một nghề nghiệp vững chắc vì ít ai sống bằng nghề hoa hậu.

Vả lại trong nền kinh tế thị trường hình ảnh thân xác phụ nữ bị khai thác triệt để trong quảng cáo để làm giàu cho ai, em biết rồi. Các cựu hoa hậu càng dễ bị khai thác bởi các thế lực thương mại nếu không ý thức giữ gìn mình. Em nên đọc lại loạt bài trên báo Tuổi Trẻ xung quanh vụ "bán lúa non" (đặc biệt bài của một cựu hoa hậu) và bài của cô (Thân xác PN món hàng kinh doanh béo bở nhất) trên báo Phụ nữ và cả tờ Kinh Tế Saigon (2 số) do các nhà doanh nghiệp viết để thấy rõ vấn đề phức tạp như thế nào. Những bậc phụ huynh cổ vũ con ở tuổi học đường tham gia các cuộc thi hoa hậu là họ chưa nhìn xa. Thi hoa hậu nói chung không có gì kém đạo đức, nhưng ở tuổi học trò thì chưa nên và có những cách tổ chức thi có thể không có lợi cho sự giáo dục trẻ.

Còn các nhà tổ chức thì theo cô, họ không quan tâm đến sự có hay kém đạo đức của thí sinh. Các doanh nghiệp thì quan tâm đến sản phẩm bán ra, những người khác thì có thể có mục đích văn hóa nhưng cũng có thể có những mục đích tư lợi khác.

Cô hoàn toàn không chống thi hoa hậu vì đây là một hoạt động văn hóa của toàn thế giới, đặc biệt đòi hỏi nơi người thi và nhà tổ chức trình độ TRÍ TUỆ ngày càng cao. Vui biết bao khi ngày nào đó có những cô gái VN là hoa hậu thế giới làm sứ giả hòa bình, cổ vũ cho trẻ em, giải phóng phụ nữ v.v... Muốn được như vậy dân trí chung của ta phải được nâng lên để nâng tính phê phán của dư luận, để các người đẹp quan tâm đến hoạt động trí tuệ hơn và không để bị lợi dựng. Cô mong các cuộc thi cấp cao, chính quy ngày càng được nâng chất để tất cả chúng ta nâng cao nhận thức.

Còn các cuộc thi hoa hậu tràn lan như hoa hậu phường xã, hoa hậu học đường, thời trang công chức, thời trang "blouse trắng" thì ôi thôi, em biết nó nói lên điều gì không? Đơn giản là sự quá nghèo nàn về ý tưởng cho sân chơi và một trình độ dân trí nào đó. Em nhớ sưu tập các bài báo và rủ bạn bè thảo luận.

Created by AM Word_2CHM

Làm sao để giới trẻ và phụ huynh hòa hợp nhau?

TƯ VẤN TÂM LÝ HỌC ĐƯỜNG

Chuyên ăn mặc luôn là vấn đề để cháu và ba mẹ tranh luận. Cuối cùng, cháu phải nghe lời vì mình là con, không được phép cãi. Cháu không chọn những trang phục mà ba mẹ cháu chọn và ngược lại, trừ đồng phục đi học, nhà trường quy định. Những bộ váy ngắn rất trẻ trung mà báo chí, đài truyền hình giới thiệu ở các mục thời trang, cháu chọn kiểu thích hợp với tuổi của mình để mặc đi chơi, đi dự sinh nhật, đi học thêm... mà ba mẹ cháu cũng không cho. Ba mẹ cháu bảo cứ theo mấy cái giới thiệu đó là hỏng bét! Nếu những trang phục ấy là xấu, hở hang, phản cảm, là góp phần tạo cho con gái hư hỏng, thì tại sao báo, đài lại giới thiệu và cũng không ít người mặc nó phô diễn trên sân khấu? Cháu từng thấy trên báo một nhà thời trang nữ nổi tiếng của VN giới thiệu những kiểu thiết kế mới với chất liệu rất mỏng và những đường cắt "sâu xa", nhưng người mẫu lại để... ngực trần (không mặc áo ngực). Có thuê cháu mặc, cháu cũng không dám dù trong mắt cháu kiểu ấy cũng đẹp, cũng hấp dẫn lắm. Phải làm sao cho giới trẻ và phụ huynh hòa hợp nhau trong sự chọn lựa cách ăn mặc mà báo, đài cũng đang góp phần cổ vũ?

Thế hệ nào có gu thẩm mỹ ấy và cái gì không quen mắt dễ trở thành chướng mắt. Mấy chục năm trước, chị bạn cô học ở nước ngoài còn mấy chiếc áo đầm cũ, mặc trong nhà nên xài cho hết. Áo phủ đầu gối đoàng hoàng mà mẹ chị ấy vẫn buồn lòng. Tội nghiệp mẹ, chị trở lại với đồ bộ quen thuộc. Bởi thế, có cuộc tranh luận giữa em và mẹ về trang phục là điều dễ hiểu. Tuy nhiên, ở tuổi em mà để người lớn chọn áo quần thì không hay, vì trong một nền giáo dục tốt, tuổi nào phải tự quyết định theo khả năng của tuổi ấy với sự tham khảo của người lớn. Nếu em có thói quen để cho người lớn định đoạt một chi tiết nhỏ như áo quần, thì em có nguy cơ sống lệ thuộc trong các lĩnh vực quan trọng hơn và sẽ khó mà trưởng thành.

Em cũng không nhất thiết phải làm theo báo chí, mà nên xác định gu thẩm mĩ riêng của mình. Không phải vì xung quanh người ta mặc hở hang mà mình phải bắt chước. Che hay khoe (thịt) tùy hoàn cảnh (như đi dạ hội, lên sân khấu hay đi chơi) và quan trọng hơn là tùy nhân cách của mình như vóc dáng, học thức, công việc vai trò trong xã hội.

Nếu theo dõi diễn biến của thời trang thì quanh đi quẩn lại chỉ có một thứ "mốt"- không bao giờ "đề mốt" (hết thời) là mốt cổ điển, là cách ăn mặc thật phù hợp với tư cách riêng và kín đáo. Kín đáo ở đây là không làm cho mình nổi bật trong đám đông với màu sắc quá rực rỡ hay xì-tin quá lập dị.

Hồi nhỏ cô đi học ở nước ngoài khá lâu. Và bây giờ thỉnh thoảng cô cũng đi hội nghị ở nước ngoài và thấy sinh viên học sinh phụ nữ trí thức ăn mặc đẹp nhưng không bị ám ảnh bởi thời trang như ta bây giờ. Còn quảng cáo thì tràn ngập. Có lẽ họ đã lờn quảng cáo và quan tâm nhiều đến chuyện học hành và sự nghiệp, nên ăn mặc dù cũng thích đẹp nhưng họ đặt thời trang vào hàng thứ yếu.

Em hãy quan tâm tìm tòi và khẳng định bản sắc riêng của mình. Bạn trẻ nên phân biệt các trang phục thường ngày và trang phục dạ hội hay sân khấu. Có khi ta đá lộn sân: khi đi dạo phố mà ăn mặc như trên sân khấu. Mục thời trang trên các báo có khi giới thiệu những hình ảnh đập vào mắt để gây chú ý, mà quên rằng hàng triệu cô gái nhỏ sẽ xem đó là mẫu mực. Có những mẫu áo được thiết kế nhưng có thể không bao giờ có ai mặc vì quá cầu kỳ.

Điều cần làm là chính bản thân các em phải tự khẳng định bản sắc riêng của mình, phải hiểu rõ mình để chọn phục trang phù hợp và có bản lĩnh. Quan trọng nhất là hãy chọn những say mê trong lĩnh vực tinh thần, mở rộng kiến thức, trau dồi nghề nghiệp. Chừng ấy các em sẽ thấy nên làm đẹp cho vui nhưng thời trang không còn là nỗi ám ảnh. Một điều em đừng quên: "Nhìn vào trang phục của bạn, tôi sẽ biết bạn là người như thế nào!".

Created by AM Word_2CHM

Làm sao “xen vào chuyện người lớn”?

TƯ VẤN TÂM LÝ HỌC ĐƯỜNG

Thường ngày bố mẹ em rất hòa thuận. Bố rất quan tâm đến mẹ và chúng em. Nhưng có mỗi lần đi bỏ hàng cho cô H. về thì y như rằng bố lại kiếm chuyện với mẹ, quát tháo bọn em và ăn cơm vội vàng, không chờ cả nhà cùng ăn. Bố cứ như thế làm mẹ buồn, sút đi 5 ký. Chúng em thương mẹ quá, chỉ sợ tan nát gia đình. Nhưng nói với bố làm sao đây cho bố hiểu chúng em đang lo sợ. Nhiều lần chúng em xin bố cho đi bỏ hàng cho cô H, nhưng bố không chịu. Xin cô giúp cách nào để chúng em can ngăn được bố, để bố xa rời cô H. mà bố không phiền lòng: con nít mà bày đặt xen vào chuyện người lớn. Chúng em nói với cô H. có được không?

Thú thật là cô cũng lúng túng như cháu. Chuyện tình cảm con người thật là khó lường.

Có một điều nên làm là làm sao cho bầu không khí gia đình vẫn vui tươi ấm áp.

Bởi lẽ nếu bố cháu về nhà mà cảm thấy mọi người có một thái độ khác thường thì ông lại càng dễ có xu hướng xa lánh. Hãy an ủi mẹ thật nhiều, vì đây có thể là một khủng hoảng nhất thời. Còn đặt thẳng vấn đề với cô H. chắc là không có lợi. Trong thư không thấy cháu nhắc đến những bằng chứng về quan hệ giữa bố cháu và cô ta. Nếu cô ấy là người quen, cháu nên tìm dịp như tình cờ ghé qua vui vẻ nói chuyện thăm hỏi cô ta.

Cháu phải rất cao "tay ấn", có nghĩa là làm chủ cơn giận và tỏ ra như không biết gì. Nếu làm thân với cô ta được thì mới thử đặt vấn đề. Nếu cô H. là người tốt, cô ấy sẽ biết điều. Nếu cô ấy cố tình quyến rũ bố và có ý xấu, thì với thời gian ông sẽ tỉnh ngộ. Cháu nhớ thật nhẹ nhàng và tế nhị nhé.

Created by AM Word_2CHM

Em nên xem lại mình

TƯ VẤN TÂM LÝ HỌC ĐƯỜNG

Từ nhỏ, cháu đã chỉ thích chơi với bạn trai. Hiện đang học là 9, cháu cũng chơi với bạn trai nhiều hơn bạn gái. Thực lòng cháu cảm thấy chơi với bạn trai có vẻ hợp với tính tình của cháu hơn. Bạn gái có những điều cháu không thích: nói xấu nhau, nhỏ nhen, gánh tị và cả... tranh giành nhau về chuyện bồ bịch. Ba má cháu rất ngại khi thấy cháu chỉ có toàn bạn trai. Đi học hay đi cắm trại gì, chung quanh cháu vẫn lố nhố "thằng này", "thằng nọ"... Tụi bạn gái trong lớp thì cho rằng cháu "chảnh", một số bạn trai khác thì cho rằng cho rằng cháu... pê-đê! "Chảnh" thì rõ ràng là không có, cô ạ! Nhưng pê-đê thì cháu cũng... đang lo. Nếu chỉ thích chơi với con trai thì có trục trặc gì về giới tính không? Hoặc, như thế thì có... lẳng lơ không? Có bạn gái đã "mắng nhiếc" cháu như vậy.

Cô hơi bối rối khi đọc thư em vì cuối cùng em sợ mình là "péđé", mà "péđé" là chuyện của con trai. Kiểm tra lại với tòa soạn thì cô phụ trách cho biết em là con gái! Vậy làm sao mà "péđé" khi từ này có nghĩa là sự đồng tính luyến ái của nam giới. Là gái, em bị thu hút bởi người khác phái là bình thường. Vậy không có chuyện "pédé". Còn "chảnh"? Coi chừng một chút đó. Sao em quơ đũa cả nắm, trách con gái là nhỏ nhen, ganh tị, tranh giành bồ bịch? Là phái nữ, cô cũng tự ái đấy nhé.

Nêu không thích một số tính nhỏ nhặt của vài bạn gái thì em nên mạnh dạn cổ vũ cho những đức tính ngược lại.

Vả lại để có một nhân cách cân bằng em nên chơi với cả hai phái. Em xem xét lại coi em buồn vì bị các bạn cho là chảnh... hay tại chính mình muốn "mình không giống ai"?

Created by AM Word_2CHM

Giá như cô nói êm ái hơn

TƯ VẤN TÂM LÝ HỌC ĐƯỜNG

Thưa cô, nghỉ hè rồi, con mới viết thư hỏi cô. Mong rằng cô giáo của con cũng có thể đọc được. Năm nay, lớp 8 của con được học Anh văn với một cô giáo giỏi có tiếng trong trường. Tụi con mừng lắm. Nhưng, mừng không nhiều bằng nỗi thắc mắc về cách ứng xử của cô đối với nữ sinh. Tụi con học chung với con trai. Tụi con hiểu rằng hững lời la rầy của cô chỉ vì cô muốn điều tốt cho tụi con. Giá như những lời lẽ ấy được nói ra một cách êm ái hơn. Có lần, cô đã nhận xét về cách ăn mặc của các chị lớp 9 trong chuyến dã ngoại do trường tổ chức như sau: ăn mặc gì mà hở hết cả đằng trước lẫn đằng sau, thọc nguyên cả bàn tay vào còn được... Hoặc là: quần lưng xệ gì mà còn thấy luôn cả quần trong, thôi cởi cha cả quần ngoài ra luôn cho rồi, mặc quần lót không còn đỡ gai mắt hơn! Nghe được lời cô, bọn con gái ngượng chín cả mặt, còn bọn con trai thì giả vờ như không nghe thấy xúm nhau rói chuyện khác. Nhưng đâu chỉ có vậy. Để phạt một bạn nói chuyện trong giờ sinh hoạt, cô đã tát thẳng vào mặt bạn ấy ngay trong sân trường trước đông đảo học sinh cả lớp. Hành vi và lời nói của cô đối với học trò như vậy có phải là bạo hình trong nhà trường không, thưa cô? Con định viết thư nói cho cô giáo biết những suy nghĩ thật lòng của con, nhưng tụi bạn nói làm vậy sẽ bị cô ghét, trù dập. Nên, con không viết mà đợi đến bây giờ con mới viết thư tâm sự với báo Phụ Nữ. Con suy nghĩ như vậy về cô giáo là đúng hay sai? Vì sao cô lại đối xử với học sinh của mình nặng lời như thế? Con mong được lời tư vấn của cô.

Dường như em chỉ mới nghe về cách cư xử của cô giáo Anh Văn. Trước mắt hay vui cái đã vì được học với một cô giáo giỏi. Mục tiêu của việc học là giỏi chuyên môn.

Bây giờ ta không bàn về cô giáo Anh văn sắp tới của em mà nói chung về cách ứng xử thiếu tế nhị của một số cô, thầy. Hình như điều này có xảy ra và quả thật là đáng tiếc, vì nhà giáo dục Pháp nổi tiếng Jean Jaurès có nói: "Người ta chỉ và chỉ có thể dạy bằng chính nhân cách của mình" đặc biệt khi chúng ta "dạy người".

Nhận xét về trang phục của học sinh là dạy người. Quý lắm, nhưng cách thuyết phục nhất là sự khéo léo tế nhị và tôn trọng học sinh.

Con trai con gái gì cũng cần và thích sự tế nhị.

Nhân cách của người dạy quan trọng lắm, ngay trong những môn khô khan như toán lý hóa, khi ta kính trọng và yêu thương cô giáo, bài học cũng dễ tiếp thu hơn. Cô hy vọng là khi tới phiên tụi em dạy học thì không còn những than phiền tương tự vì không thể hình dung một nhà giáo dục mà không dạy bằng chính nhân cách của mình.

Nếu chuyện cô giáo Anh văn có thật và em ngại nói với cô thì các em có thể khéo léo trình bày với ban giám hiệu, hoặc trao đổi với phụ huynh để nhờ phản ảnh lại. Thân.

Created by AM Word_2CHM

Hãy nhẹ nhàng khi góp ý

TƯ VẤN TÂM LÝ HỌC ĐƯỜNG

Bạn gái của cháu có một người anh tinh thần, có khi bạn ấy bảo đó là anh kết nghĩa, rồi có lúc lại nói đó là anh nuôi. Thưa cô, anh tinh thần, anh kết nghĩa, anh nuôi khác nhau ra sao? Riêng cháu, vì trông cách xử sự của bạn ấy dành cho ông anh, cháu lo ngại giùm bạn quá. Chẳng hạn, bạn ấy chẳng những chăm sóc về thực ăn (anh ấy có hôm đưa tiền nhờ nấu, hoặc nhờ mua, có khi chính bạn ấy tự làm gì không có tiền bạc gì), thỉnh thoảng lại còn giặt quần áo và... cắt tóc, móng tay, móng chân giùm nữa. Cháu “phê bình” bạn ấy quá dễ dãi trong cách quan hệ với anh nuôi, thì bại ấy có vẻ giận cháu, cho rằng cháu ganh tị với tình cảm ấy, chứ đã coi nhau như anh em một nhà thì những chuyện giúp nhau thân tình như vậy là chuyện thường, không có gì đáng để phàn nàn. Cháu định mặc kệ bạn ấy, không thèm nói nữa, nhưng cháu vẫn cứ thấy kỳ kỳ khi bạn ấy cứ chăm sóc ông anh theo kiểu như vậy. Khi cháu có ý kiến với bạn ấy, cô có cho rằng cháu... quá đáng không? Cháu có nên khuyên bạn nữa hay không?

- Anh nuôi, anh kết nghĩa hay anh tinh thần gì cũng là... "anh ấy" thôi, nhất là khi bạn em có những cử chỉ thân mật và phục vụ tận tình như vậy. Chắc có lẽ có lý do gì đó mà cô ta ngại nói thẳng đó là người yêu! Hay là cô ta tự dối mình? Gì thì gì, trên nguyên tắc, mình chỉ góp ý khi được yêu cầu.

Chỉ khi nào hai em là bạn rất thân thì em có thể đề cập qua. Còn khi bạn em đã phản đối rồi, thiết nghĩ em không cần quan tâm. Hãy nhẹ nhàng khi góp ý. Phê bình sẽ làm cho đối phương dội ngay.

Created by AM Word_2CHM

Cần hiểu đúng chữ “bình đẳng nam nữ”

TƯ VẤN TÂM LÝ HỌC ĐƯỜNG

Trong lớp cháu có những đứa con gái rất "dữ dội" không thua gì đám con trai. Ăn to, nói lớn, cười giỡn ào ào, con trai làm cái gì được thì con gái cũng làm được. Cháu thấy như vậy là không tốt. Dẫu gì, con gái cùng phải là... con gái chứ. Nhưng các bạn ấy bảo rằng nam nữ ngày nay khác xưa rồi, bình đẳng rồi. Tại sao con trai cười um sùm được mà con gái lại không? Giữ gìn nữ tính là ở chuyên gì chứ ăn to, nói lớn, cười giỡn như con trai thì có gì mà phàn nàn! Tuy rất thích bạn gái năng động, mạnh mẽ, nhưng cháu vẫn không thể có cảm tình với những bạn gái cười nói sỗ sàng, đòi "bình đẳng" với con trai ở cả những chuyện con gái không nên có. Mấy đứa bạn trong lớp đặt cho cháu biệt danh là "người đàn ông trinh tiết còn sót lại của thế kỷ 20" và còn nói rằng ai bắt hạnh lắm mới... làm vợ của mày! Còn mấy đứa bạn gái thì bảo: mời ông quay về "thời xưa" để tìm thục nữ! Chẳng lẽ, suy nghĩ của cháu về con gái lại... cổ hủ dữ vậy sao? Mong cô góp thêm cho cháu vài ý kiến...

- Em hiểu rất đúng khái niệm bình đằng nam na, và em cũng thích bạn gái năng động, mạnh mẽ chứ không cần họ là "thục nữ". Bình đằng là một phạm trù thuộc về vị trí xã hội, quyền lực. Ví dụ như trong gia đình, vợ, chồng đồng chia sẻ trách nhiệm và quyết định. Ở sở làm, nam nữ nhân viên lãnh lương, hưởng những phúc lợi như nhau khi công việc giống nhau. Ngoài xã hội, phụ nữ có quyền được ứng cử hay được đề bạt vào mọi chức vụ, dù thấp hay cao, vì lợi ích chung của xã hội.

Còn chuyện ăn to, nói lớn, ồn ào... thuộc về tư cách.

Bình đẳng không liên quan gì với việc này.

Một phụ nữ có thể rất đẹp, duyên dáng và dịu dàng nhưng vẫn là một đại biểu quốc hội sắc bén và đóng góp nhiều cho các quyết định chung. Một cô gái có thể ăn to nói lớn, thậm chí... đánh lộn với con trai, nhưng khi lập gia đình lại sống phụ thuộc, không dám bảo vệ những ý kiến xác đáng của mình thì đâu có gì là bình đẳng!

Cô rất tiếc là một số bạn gái trẻ hiểu lầm chữ bình đẳng và đánh mất cái duyên con gái của mình. Em thử đưa câu trả lời của cô cho các bạn (trai và gái) của em thảo luận xem sao.

Created by AM Word_2CHM

Chạy theo “mốt”?

TƯ VẤN TÂM LÝ HỌC ĐƯỜNG

Nhuộm tóc, đó chỉ là nột kiểu thời trang thôi. Cháu không nhuộm hết đầu mà chỉ nhuộm một nhúm, hôm nay màu này, ngày mai màu khác. Cho mái tóc có vẻ lạ vậy mà. Nhuộm như thế cũng chẳng tốn kém nhiều. Cháu để dành tiền ba má cho ăn sáng, thỉnh thoảng lại nhuộm tí tóc cho vui. Gội đầu vài ba lần thì tóc nhuộm trở lại đen chứ đâu có sao. Vậy mà, ba má cháu rất giận. Hết má đến ba, mắng cháu nặng nề. Cho rằng cháu học đòi những điều không cần thiết. Nhuộm tóc trông có như... lũ mất dạy, du côn, không đàng hoàng. Cứ hãy là một đứa con ngoan, một học trò chăm chỉ (không cần giỏi, chỉ cần biết sống tốt với thầy cô, bạn bè, không trốn học đàn đúm chơi bời) là mọi người sẽ quan tâm đến mình, mình sẽ nổi bật trong đám đông, đâu cần phải nhuộm tóc để gây sự chú ý! Cháu không đồng ý với suy nghĩ của ba má, nhưng cháu không cãi lại. Cháu làm thinh nhưng vẫn thích thỉnh thoảng nhuộm tóc cho... vui! Theo cô, cháu có làm sai không?

- Nhuộm tóc không có gì là sai phạm về mặt đạo đức. Đó là vấn đề ý thức thẩm mỹ. Thỉnh thoảng em thích nhuộm cho vui, cho có sự thay đổi. Nhưng có lẽ ba má em cũng đúng phần nào và các vị nói rất đúng:

Chỉ cần là người tốt, học giỏi, có mối quan hệ đối xử tốt, có chút tài nữa thì được người xung quanh chú ý đánh giá cao.

Có lúc mình muốn mình khác khác một chút, nổi nổi một chút thì ăn mặc mô đen hay nhuộm tóc, dễ và nhanh hơn rèn luyện các phẩm chất tinh thần. Có lẽ lý do chung nhất là xã hội chưa quen mắt với tóc nhuộm và ba má em sợ con mình bị xã hội dị nghị. Đặc biệt là vì tóc vàng, tóc đỏ theo thiên nhiên là màu tóc của người da trắng, cho nên đối với người da vàng, có người thấy nó kỳ kỳ. Em hay thông cảm với ba má vì vài chục năm nữa, khi em có con và nó có cách ăn mặc khác thường, em cũng có thể tức giận và cho là quái dị.

Là một cái "mốt", rồi đây khi có nhiều người nhuộm tóc như ở Nhật hay Hàn Quốc thì người ta sẽ xem đó là chuyện bình thường. Nhưng là "mốt" thì nó sẽ qua đi vì đó là chuyện phù du. Em suy nghĩ kỹ xem em nhuộm tóc vì thấy đẹp và phù hợp với em hay vì em theo mốt?

Created by AM Word_2CHM

Thích chồng giàu, đẹp trai là … có tội?

TƯ VẤN TÂM LÝ HỌC ĐƯỜNG

Cháu thường dùng thời gian rảnh của mình đến nghe nói chuyện về tâm lý ở NVH Phụ Ngữ, Cung văn hóa Lao Động... Một số thầy, cô nói chuyện rất hay về việc lựa chọn người bạn đời, nhưng sao cháu có cảm giác như đứa con gái nào mơ ước sau này lấy chồng giàu, có chức, có quyền là… thực dụng, là "tham sang phụ khó". Khi dành thời gian trao đổi, một số bạn không dám nói thật ý muốn của mình, cứ phải nói mình không tham giàu, không cho người có ăn, có của... Riêng cháu, cháu mạnh dạn nói thật suy nhĩ của mình và người bạn đời tương lai: cháu thích lấy chồng giàu, có tiền để gia đình có một bảo đảm về kinh tế, khỏi lo toan vất vả. Cháu cũng thích người chồng tương lai có một bề ngoài dễ nhìn, gây được thiện cảm với người chung quanh. Lập tức có ý kiến xì xào, làm như cháu... có tội vậy. Tại sao người ta lại dị ứng trước một cô gái mơ ước lấy chồng giàu, đẹp trai? Chẳng lẽ, cha mẹ tốn tiền cho cháu ăn học (cháu học cũng không tồi), mà cháu phải mơ ước có người chồng... không giàu, không đẹp? Một số người lớn, trong đó có thầy, cô dạy học nữa, cũng có một cái nhìn khó hiểu khi nghe cháu bộc bạch như vậy. Không lẽ người con trai giàu có thì đáng ghét, chỉ có con trai nhà nghèo mới đáng yêu thôi sao?

Cảm ơn em đã nói thẳng suy nghĩ của mình. Mong muốn có một người chồng giàu và đẹp trai là quyền lựa chọn của em. Tuy nhiên, điều mà tất cả chúng ta mong muốn thật sự dù ta ý thức hay không ý thức, là HẠNH PHÚC. Hạnh phúc trong gia đình là sự đồng cảm sâu sắc giữa vợ chồng, sự chia sẻ những giá trị cao đẹp của cuộc sống, sự yêu thương và tôn trọng lẫn nhau, cùng nhau dạy dỗ con cái nên người... để có một mái nhà thật ấm cúng, hòa thuận, vui vẻ. Chắc em cũng muốn điều đó?

Tiền và sắc đẹp là phương tiện không phải là cái đích cuối cùng mà chúng ta nhắm tới. Điều em muốn "sự đảm bảo về kinh tế", "khỏi lo toan vất vả" sau này, đòi hỏi trước tiên không phải là một người đàn ông thật giàu mà là một người có nghề nghiệp vững chắc, khéo quản lý kinh tế gia đình và nhất là có trách nhiệm cao. Đồng tiền là con dao hai lưỡi, nó có thể đem lại hạnh phúc khi mình làm chủ nó và đem lại sự bất hạnh khi nó làm chủ mình. Theo dõi báo chí em cũng thấy bao nhiêu gia đình đổ vỡ vì tiền, với những ông chồng bê tha, những đứa con không giáo dục được. Tiền tự nó không xấu nhưng vừa có tiền vừa có đức quả là khó, mà đức mới bảo đảm hạnh phúc đích thực.

Còn hoàng tử trong mơ của chúng ta luôn là người đẹp trai, hấp dẫn. Cô rất hiểu em nhưng cô cũng biết, có những bà sợ có chồng đẹp trai sẽ bị người ta cướp mất! Em muốn người chồng tương lai của em dễ nhìn để "gây thiện cảm với người xung quanh". Dễ nhìn có thể đem lại sự thu hút ban đầu, nhưng để tạo "thiện cảm" chắc đòi hỏi nhiều hơn em ạ. Có lẽ với đàn ông, người xung quanh sẽ thích sự mạnh mẽ, tính nhân hậu, sự nghiêm túc...

Nói cách khác là tính đàn ông: ví dụ như dũng cảm cứu người, bảo vệ kẻ yếu đuối, sẵn sàng làm việc khó v.v... Hơn hết là sự trung thực và tính kiên nghị. Còn trong vai trò người chồng, người cha thì sự chung thủy, tinh thần trách nhiệm với gia đình, khả năng gần gũi con cái... Con của em, để hình thành những nhân cách lành mạnh, cần mẫu người cha như trên cho dù người đó giàu hay nghèo.

Không ai muốn sống trong khó khăn, vất vả. Đồng tiền rất cần nhưng không phải tất cả.

Nhiều cuộc hôn nhân tan rã sớm vì các bạn trẻ lựa chọn theo những tiêu chuẩn bên ngoài như địa vị, tiền bạc mà không để ý đến những phẩm chất bên trong, những giá trị nhân bản là điều bảo đảm hạnh phúc.

Đó cũng là vì tình yêu, hạnh phúc bị nhầm lẫn với tiền tài quyền lực. Mong em suy nghĩ thêm.

Created by AM Word_2CHM

Đừng chạy theo những giá trị ảo

TƯ VẤN TÂM LÝ HỌC ĐƯỜNG

Thưa cô, cháu mạn phép hỏi cảm nghĩ của cô về việc người mẫu Thư Trâm bị mẹ tạt dầu sôi vào mặt! Cả lớp chúng cháu bàn tán rất sôi nổi. Tụi cháu chia thành hai phe rõ rệt: một phe lên án bà mẹ kinh khủng, vì người mẹ ấy không biết thương con. Cho dẫu đứa con có thế nào đi nữa, người mẹ cũng không nên có hành động tàn ác đến như thế. Nỡ lòng nào làm chuyện tày đình khi con mình đang ngủ, không thể tự vệ, tránh né đâu cả. Phe kia thì lên án đứa con "trời đánh": mẹ đã phải cực khổ 20 năm đi mua bán ve chai để nuôi con lớn lên, từng đó tuổi, có nhan sắc, làm ăn có chút đỉnh tiền bạc, lại mặc cảm vì mẹ mình nghèo hèn, không xuất thân từ chốn giàu sang, coi thường mẹ, hành xử bất hiếu với me, khiến bà không kềm chế được, ra tay hủy hoại nhan sắc của con để nó lại gần gũi với mình như ngày còn nhỏ! Lớp cháu, thực sự cũng có một bạn gái như thế. Me bán chè dạo, gánh hàng đi khắp xóm, bạn ấy rất ngại không muốn cho bạn bè đến nhà chơi! Tại sao cũng cùng học hành như bao bạn khác, cũng được học đạo đức làm người, cũng được nghe câu ca dao "công cha như núi Thái sơn, nghĩa mẹ như nước trong nguồn chảy ra" mà có con biết yêu thương cha mẹ, có người lại con rẻ cha mẹ mình, chỉ vì cha mẹ nghèo? Nếu như những nơi tuyển nhân viên, họ cũng đưa đạo làm con thành một tiêu chuẩn để chọn lựa bên cạnh tiêu chuẩn "có ngoại hình" thì hay biết bao, đúng không cô? Làm sao để những đứa con đều biết thương cha mẹ, hở cô?

Như các em, cô hết sức bàng hoàng về chuyện này nhưng có ý kiến phê phán thì rất khó. Vì cũng giống như các em, cô không có thông tin nào khác hơn các bài báo đọc được. Tâm lý con người diễn biến rất phức tạp, ta không thể nói gì nếu không tìm hiểu cặn kẽ. Nhưng khác với các em, cô không chê trách bên nào vì cô nghĩ CẢ HAI LÀ NẠN NHÂN của một lối sống thực dụng trong một xã hội đang bị xáo trộn mạnh mẽ. Nếu không có những cuộc thi thời trang, hoa hậu v.v... với sắc đẹp của mình, Trâm có thể có một cuộc sống tương đối bình dị, chắc không nảy sinh tâm lý chối bỏ mẹ, giấu tông tích nhà nghèo của mình.

Bị lôi cuốn bởi những vinh quang hào nhoáng mà nền tảng giáo dục gia đình, văn hóa không là bao, nên có một số em gái chạy theo những giá trị ảo và quên đi công cha nghĩa mẹ.

Riêng trường hợp của Thu Trâm, có thể do mối quan hệ không tốt giữa hai mẹ con kéo dài, khiến Trâm thay đổi. Còn mẹ của Trâm, chắc đau khổ, dằn vặt dữ lắm và với sự tích lũy tình cảm tiêu cực trong thời gian dài, bà có thể bị quẫn trí, có cảm giác bị dồn vào chân tường và dẫn đến hành động mất tính người.

Đây không phải lần đầu tiên ta đọc những tin tức về những cảm xúc hận thù, căm ghét nhau giữa những người thân trong gia đình. Càng ngày xã hội càng có những tội phạm mà cách đây vài chục năm người ta không thể hình dung ra được. Đổ lỗi cho kinh tế thị trường thì đơn giản hóa vấn đề, nhưng đây thực sự là hậu quả của sự xáo trộn kinh tế xã hội dẫn đến những đảo lộn trong hệ thống giá trị xã hội, đạo đức.

Có sự trùng hợp giữa hai vấn đề mà các em đã nêu lên.

Đó là xã hội ta đang trải qua cơn khủng hoảng giá trị khiến nhiều người bị lôi cuốn bởi những giá trị vật chất mà quên đi những giá trị tinh thần, điều đem lại hạnh phúc đích thực. Xã hội và mỗi chúng ta cần nỗ lực nhiều đề lập lại sự cân bằng về các giá trị trong cuộc sống hơn nữa, phải có nhiều dịch vụ tâm lý xã hội để giúp những người sống trong quan hệ bất hòa bị stress nặng hay quẫn trí dẫn đến các hành động đáng tiếc như trên.

Created by AM Word_2CHM

Làm sao để giải stress?

TƯ VẤN TÂM LÝ HỌC ĐƯỜNG

Hình như cháu đang bị stress rất nặng. Cháu cảm thấy mình luôn căng thẳng và hễ có chuyện gì không vừa ý là lập tức cháu bùng nổ cơn giận dữ. Năm tay cháu thi đại học lần thứ hai. Cháu biết ba mẹ làm lụng cực khổ, vất vả để cháu được ăn học đến nơi đến chốn, nên cháu không thể làm buồn lòng ba mẹ lần nữa. Áp lực đối với cháu quá lớn cô ạ. Gần đây, gia đình cháu có chuyện không vui, cháu càng thấy lòng mình nặng trĩu khi thấy những người thân yêu của mình ngập chìm trong lo âu. Cháu và ba mẹ ít tâm sự cùng nhau, vì ai cũng bận. Cháu bậc học. Ba mẹ bận buôn bán. Nên cứ tiếp tục tình trạng này, cháu sợ mình sẽ bị tâm thần cô ạ! Cháu cầu cứu, mong cô giúp cháu một lời khuyên.

Đúng là em có các triệu chứng của tress và em đã nêu lên các nguyên nhân như áp lực của học tập, sợ làm cha mẹ buồn một lần nữa, chuyện buồn vừa xảy ra trong gia đình và nhất là giữa em và ba mẹ ít tâm sự cùng nhau. Đúng là em đang chịu một áp lực quá lớn. Không có cách nào khác hơn là trao đổi trực tiếp với một nhà tham vấn tâm lý xung quanh các vấn đề sau đây.

1)     Liệu đại học có phải là con đường duy nhất của em hay không? Báo chí đã nói nhiều về tâm lý muốn “làm thầy” của đa số trong khi nhiều sinh viên tốt nghiệp đại học khó tìm việc làm. Nhiều ngành nghề trung cấp rất cần người và lương không phải ít. Nhân tiện em có thể làm một trắc nghiệm tâm lý (tại số 43 Nguyễn Thông, Q.3, TP. HCM) để biết năng khiếu và năng lực của mình. Nếu ba mẹ khăng khăng muốn em học đại học mà theo trắc nghiệm và nhận xét của nhà tham vấn em không có năng lực thì nên đưa ba mẹ đến gặp nhà tham vấn để ông bà hiểu hơn.

2)     Chuyện buồn vừa qua trong gia đình là gì ? Làm sao giải quyết

3)     Làm cách nào để thu hẹp khoảng cách tâm lý giữa ba má và em? Phía em phải làm gì?

Không giải quyết rốt ráo ba vấn đề này thì không giải tress cho em được!

Stress trong đời sống hiện đại là chuyện bình thường, giống như đau bụng, nhức đầu. Nêu nhẹ thì tự mình chữa lấy. Nặng thì phải tìm bác sĩ.

Trường hợp em nếu căng thẳng quá em nên đến một phòng khám tâm thần. Nếu bác sĩ thấy cần sự hỗ trợ của thuốc men để làm giảm sự căng thẳng thì cũng nên làm theo lời khuyên chuyên môn. Rồi mọi việc sẽ qua. Điều này không có nghĩa là chúng ta bị bệnh tâm thần. Chúc em can đảm tìm hiểu sự thật.

Created by AM Word_2CHM

Cháu sợ cô đơn…

TƯ VẤN TÂM LÝ HỌC ĐƯỜNG

Năm nay cháu mười bốn tuổi, sắp lên lớp 9. Sao cháu luôn cảm thấy mình không thể có bạn thân trong lớp học. Cháu rất buồn vì chuyện này. Trong khi anh, chị của cháu đều tự hào có bạn thân chia sẻ mọi chuyện. Nhóm bạn của cháu có năm đứa. Tụi nó lúc nào cũng có nhau. Cháu thì không, dù tụi nó cũng xem cháu là bại trong nhóm. Khi buồn, cháu không muốn điện thoại cho tụi nó, vì sợ tốn tiền, khi làm bài thi, cháu ít chỉ tụi nó và cũng ít hỏi tụi nó. Cháu không muốn tụi nó giỏi không đúng trình độ tụi nó đang có. Vậy là tụi nó bảo cháu lạnh lùng, ích kỷ. Tụi nó thích nhóm nhạc Weslife, cháu thì thích NSync. Khi tụi nó kể chuyện thì ai cũng nghe. Nhưng tới khi cháu kể chuyện thì tụi nó nghe cho có lệ, không chú ý lắm, thậm chí chẳng thèm biết điều cháu đang nói. Không lẽ khi mình muốn kết bạn về ai đó mình phải giàu có, có cùng sở thích như người ta, phải cho người ta cọp-pi bài, phải gọi điện thoại cho nhau thường xuyên? Bạn bè gì mà kỳ vậy? Chị cháu về nhà có thể nói oang oang: trong lớp có đứa thích My lắm. Hoặc chị cũng công khai thần tượng của mình: My thích Lam Trường. Còn cháu, sao cháu ngại nói ra những điều như thế trước mặt mọi người. Cháu có... khác biệt với bạn bè của cháu không cô? Chắc là cháu sẽ cô đơn suốt năm học tới... (Ký tên Sôcôla)

Với cái tên dễ thương như vậy mà em thiếu bạn thì thật khó hiểu. Tình bạn thật sự không dựa trên những sở thích theo phong trào, cho cóp-pi bài hay có nhiều tiền.

Tình bạn thật sự rất tự nhiên và đơn giản, chia vui sẻ buồn những chuyện đời thường, cùng quan điểm xung quanh nhũng vấn đề của cuộc sống, không màu mè, hình thức nhưng gặp nhau là vui. Bạn là người mà mình tin tưởng sẽ hỗ trợ mình lúc khó khăn nhưng không ngần ngại góp ý khi mình sai trái.

Cô đồng ý là người bạn thật sự rất khó kiếm. Nhưng phần em không biết có khép kín quá không, có chút xíu ích kỷ như bạn em nhận xét không?

Thích và công bố thẫn tượng là gu của mỗi người. Em có vẻ hơi nghiêm. Nhưng nghiêm thì nghiêm, cũng phải khoan dung, khôi hài một tí, chấp nhận sự khác biệt của người xung quanh so với mình.

Bạn thân không cần nhiều, hai ba người cũng được. Đừng cảm thấy cô đơn khi em không chơi chung với một nhóm đông người nhưng cũng đừng để cho người ta nghĩ mình là người lập dị. Chúc em tìm được tình bạn thật.

Created by AM Word_2CHM

Đừng bao giờ mang tâm lý “chủ bại”

TƯ VẤN TÂM LÝ HỌC ĐƯỜNG

Cháu không còn là học sinh nữa, nhưng cháu cũng muốn tâm sự cùng cô để được cô tư vấn giúp cháu. Vì hoàn cảnh gia đình khó khăn, cháu từ Lâm Đồng vào thành phố tìm được chân phục vụ trong quán cà phê. Ở đó, cũng có một cô vào làm, tuổi đáng bằng mẹ cháu. Cô ấy giúp cháu tận tình mọi chuyện. Cháu xem cô ấy như mẹ. Nhưng dần dà, cháu hiểu ra cô ấy còn muốn ở cháu những điều khác nữa. Rồi điều gì đến đã đến. Cháu và cô ấy đã sống chung với nhau như vợ chồng. Nhiều lần cháu đã định chấm dứt chuyện này, nhưng cô ấy năn nỉ làm cháu xiêu lòng. Chuyện kéo dài đến hai năm, cháu nói thẳng với cô ấy, nhưng cô ấy không chịu lại còn đánh, chửi cháu thậm tệ. Cô ấy còn lên chỗ cháu làm, yêu cầu giám đốc cho cháu nghỉ việc. Nhưng công ty cháu không đồng ý. Cháu vào tiếp tục đi làm. Cô ấy vẫn tìm đến kiếm chuyện với cháu. Cô ấy còn buộc cháu phải nộp lương tháng cho cô ấy, nếu không cô ấy sẽ quậy cháu dài dài. Ba mẹ cháu chưa hề biết chuyện này. Cháu muốn thoát khỏi cô ấy, cháu phải làm sao? Mong cô thương cháu mà chỉ giúp cháu một lối thoát.

Em là nạn nhân của một cuộc lạm dụng nghiêm trọng. Người đàn bà đó có ý đồ xấu rõ rệt còn em đã trở thành kẻ "lệ thuộc". Giờ đây chúng ta cùng nhau quay lại cuốn phim. Em nói: "Rồi dần dà, cháu hiểu ra cô ấy còn muốn ở cháu những điều khác nữa". Quá trình dần dàn này đã kéo dài bao lâu? Em bắt đầu nghi ngờ ý đồ của bà ta vào lúc nào? "Rồi điều gì đến đã đến". Em hãy trả lời cho bản thân tại sao khi bắt đầu nghi ngờ ý đồ xấu của bà ta em không thoát ra ngay. Và khi "điều đó đến" em không kiên quyết chống trả? Cô không dám có ý kiến phê phán nhưng tự hỏi sự việc kéo dài có phải vì chính em cũng "lợi dụng sự giúp đỡ" của bà ta? Và cũng vì thế bà ta mới dám làm dữ với em. Nếu cô sai thì cô xin lỗi em, còn nếu cô đúng thì đề nghị em suy nghĩ về sự "đóng góp" của em vào câu chuyện đáng tiếc này. Vì sao em thiếu nghị lực để thoát ra ngay từ đầu hay càng sớm càng tốt? Điều gì từ phía em khiến cho sự việc kéo dài tới hai năm? Sự yếu đuối, đồng lõa hay lợi dụng phần nào? Em có nhận gì của bà ta mà khiến bà ta dám đòi em nộp lương tháng cho bà ấy?

Gì thì gì, em đã quyết tâm thoát khỏi tình huống đáng tiếc này. Chỉ có hai cách, một là đổi chỗ làm và càng xa bà ấy càng tốt; hai là về nhà cha mẹ một thời gian, em có thể nói một phần sự thật để cha mẹ thông cảm. Tạm thời không có thu nhập là cái giá em phải trả cho sự thiếu nghị lực của mình. Cái tên em tự đặt cho mình nói lên tâm lý "chủ bại" của em.

Sách nói: "Lời nói gieo hành động, hành động gieo thói quen, thói quen gieo tính cách và tính cách gieo số mệnh"

Hãy trỗi dậy với đầy nghị lực để thoát khỏi "số mệnh" mà tự mình góp phần gây ra. Đừng bao giờ ký tên "Bất Hạnh" nữa! Chúc em nhiều sức mạnh mới, để tự cứu lấy mình!

Created by AM Word_2CHM

Em nên có một định hướng nghề nghiệp rõ ràng…

TƯ VẤN TÂM LÝ HỌC ĐƯỜNG

Thưa cô, em không phải là người mang hoài bão lớn, tuy rằng em rất hay mơ ước và tương lai. Những ước mơ của em thường thay đổi. Có túc em muốn sau này mình mở thành một người lãnh đạo thật giỏi, lúc em lại muốn mình chẳng cần phải làm gì nhiều mà vẫn có tự lo cho gia đình no ấm và hạnh phúc. Lại có lúc em muốn mình thành một người đàn ông lịch lãm, không có danh vị gì trong xã hội nhưng vẫn được nhiều người yêu mến, nể phục. Ba mẹ em lại không chấp nhận "ước mơ" lung tung như thế mà phải có định hướng để bắt đầu cho việc xây dựng tương lai. Ba mẹ em cho rằng em khó thành đạt trong xã hội, khi cứ ước mơ tủn mủn không đâu ra đâu. Em đang học lớp 10, sức học bình thường, đều đặn lên lớp và từ hồi đi học tới giờ, chưa bao giờ em giữ một chức vụ gì trong lớp. Em lại thấy như vậy là tốt với bản thân em. Liệu em có dễ thất bại trong cuộc đời không cô?

Đối với tuổi trẻ ước mơ về tương lai là đương nhiên. Các ước mơ của em để trở thành người lãnh đạo giỏi, người chủ gia đình biết lo cho vợ con, người đàn ông lịch lãm... không có gì là đối chọi mà bổ sung cho nhau. Em có thể trở thành một người đàn ông có những khả năng và phẩm chất này. Tuy nhiên em nên nhớ rằng,

Trong thời đại hiện nay, người ta đi vào đời và chiếm một vị trí trong xã hội bằng một nghề chuyên môn. Bất cứ nghề gì miễn là mình thật giỏi trong lãnh vực đã lựa chọn, cho dù là thợ hay thầy.

Em có định hướng gì cho mình về việc này? Em muốn trở thành một kỹ thuật viên giỏi, một chuyên viên vi tính, một nghệ nhân, kỹ sư, bác sĩ hay luật sư? Ước mơ của em không hẳn là lung tung như cha mẹ em nói mà là mơ hồ. Em nên có đầu óc thực tế hơn, và hình thành cho mình một định hướng nghề nghiệp. Em có thể đến Trung tâm tư vấn tâm lý ở 43 Nguyễn Thông, TP.HCM xin làm một trắc nghiệm để biết năng khiếu và năng lực của mình và nhờ chuyên gia hướng nghiệp tham vấn.

Created by AM Word_2CHM

Con gái có được chinh phục con trai?

TƯ VẤN TÂM LÝ HỌC ĐƯỜNG

Đứng trước đám bạn trai, cháu luôn có một suy nghĩ phải làm cho họ chú ý đến cháu nhiều hơn những bạn gái khác. Cho nên, đôi khi cháu rất điệu, rất làm dáng và cũng có đôi khi cháu rất ngầu, nghịch ngơm. Cháu đựơc các bạn khen có một vóc dáng "bắt mắt", chỗ nào ra chỗ đó. Chính cháu cũng thấy mình... hơi đẹp. Thỉnh thoảng cháu ăn mặc có phần... khêu gợi nột chút. Rõ ràng cháu thu hút được khá nhiều bạn trai bao quanh mình. Có người bảo cháu như vậy là lẳng lơ, là không... đàng hoàng, mai mốt lớn lên chỉ có nước dựa vào "vốn tự có". Như thế cháu có bị xem là đứa con gái... hư hỏng, là "đồ… mất nết"? Chẳng lẽ con gái không được phép chinh phục con trai và không được làm điệu trước con trai? Con gái như thế nào mới được xem là đàng hoàng?

Tất cả chúng ta đều có nhu cầu gây chú ý, nhất là khi còn trẻ, đối với người khác phái. Không ai cấm con gái chinh phục hay làm điệu trước con trai. Nhưng vấn đề là làm gì và bằng cách nào? Thu hút chỉ là bước đầu. Giữ gìn được sự quan tâm, xây dựng được tình bạn, tình yêu, hạnh phúc mới là điều chúng ta thật sự mong muốn. Cách làm của em có hiệu quả nhất thời đó. Bạn trai có thể nhìn em, vui đùa với em, rủ em đi chơi nhưng chọn em làm người yêu hay làm vợ chắc có lẽ họ sẽ suy nghĩ lại.

Ngược lại giữa một đám đông ổn ào, người thu hút được sự chú ý có thể là một cô gái thùy mị, khiêm tốn nhưng tự tin duyên dáng. Em không đến nỗi là "hư hỏng", "mất nết", nhưng nhẹ dạ, thiếu bề sâu có lẽ vì quá tin ở "vốn tự có" của mình. Cái vốn này không bảo đảm cho em sự thành công trên đường đời và hạnh phúc cho mai sau.

Hãy tìm cách thu hút sự chú ý bằng các phẩm chất nhân văn, bằng tính vị tha yêu người, bằng những hoạt động có ích cho xã hội.

Created by AM Word_2CHM

Em nên can đảm mạnh dạn bàn bạc với thầy cô

TƯ VẤN TÂM LÝ HỌC ĐƯỜNG

Thưa cô, năm nay cháu 16 tuổi, học lớp 11. Cháu thực sự lo sợ về nạn bạo lực trong học đường mà có lần báo PNCN đã tổ chức thành diễn đàn, để mọi người tham gia đóng góp ý kiến. Có những chuyện xảy ra trong trường, ba mẹ cháu không thể nào tiếp cứu cháu được. Chỉ có thầy cô mới có thể ra tay kịp lúc. Mà cháu có cảm giác thầy cô cũng sợ bị liên luỵ nên không có cách giải quyết thỏa đáng, đến nơi đến chốn. Rất nhiều trường hợp thầy cô bị học sinh tấn công đến mang thương tích. Muốn méc thầy cô, nhưng lỡ chuyện không giải quyết được lại còn bị thù oán thêm, rồi làm thầy cô khó xử nữa. Cháu không biết phải làm sao? Chuyện cụ thể của cháu là thế này: một bạn trai rất hung hăng học trên cháu một lớp có theo bày tỏ tình cảm với cháu hoài. Đã có lần cháu từ chối thì bị bạn ấy có thái độ như muốn đe dọa cháu. Tuy nhiên, sau lần đó, bạn ấy không quấy rầy cháu thường xuyên, nhưng tình hình cũng chẳng khả quan hơn. Cháu muốn méc với thầy cô, nhưng không dám...

Cô thật đau buồn cho tình hình giáo dục của ta hiện nay và hình như đây là lá thư thứ hai mà báo nhận được về bạo lực học đường từ tỉnh Đồng Nai. Còn bạn nào tỏ tình không được đáp lại lại đi hăm dọa? Tình yêu gì "quái đản" vậy? Mà đó có phải là tình yêu không? May là em không nhận lời, chứ sau này lớn lên anh ta trở thành ông chồng bạo hành thì kinh lắm. Cô nghĩ Đoàn Thanh niên có vai trò giáo dục giúp các bạn trẻ về mặt này. Còn tình hình bạo lực chung ở học đường thì rõ ràng tỉnh em và ngành giáo dục trung ương phải có hướng giải quyết. Em nên đề nghi Hội Phụ huynh mạnh dạn nêu vấn đề... Thân chúc em can đảm mạnh dạn bàn bạc với thầy cô, vì chẳng lẽ trong môi trường giáo dục cái xấu lại lấn át cái tốt?

Created by AM Word_2CHM

Cái lỗi lớn nhất của phụ nữ là sự cam chịu

TƯ VẤN TÂM LÝ HỌC ĐƯỜNG

Tại sao người ta nói vợ chồng là bạn đời của nhau, hở cô? Đáng lẽ phải nói họ là anh em với nhau, vì vợ chồng hay xưng hô "anh, em". Cháu nghĩ, cho dù có là "bạn đời" hay chỉ là "anh em", vợ chồng phải thương yêu nhau và thương yêu con cái chứ, phải không cô ? Cháu viết thư này cho cô mà cháu cứ khóc mãi, vì ba cháu rất hay đánh má cháu. Cũng do thiếu tiền bạc, ba má cháu đều phải làm lụng vất vả, chị em tụi cháu có hai đứa thôi. Nhà nghèo lắm, nhưng ba má ráng lo cho tụi cháu học hành. Cháu đang học lớp 9, sắp thi lên lớp 10. Em cháu đang học lớp 5, sắp thi lên lớp 6. Tụi cháu thấy ba má cực khổ rồi gây gỗ với nhau hoài, tụi cháu học không vô. Chắc tụi cháu phải nghỉ học, bớt đi phần lo tiền học mỗi tháng cho ba má đỡ khổ. Nhưng, cháu lại không biết phải làm sao để ba đừng đánh chửi má nữa. Mỗi lần tới kỳ đóng học chí, tụi cháu không dám nhắc, sợ ba má lại gây lộn. Má cháu bán chè. Ba cháu sửa xe gắn máy. Cô trả lời cho cháu trên báo, cháu nhờ chú bán báo gần chỗ ba sửa xe đưa cho ba đọc. Chú bán báo chỉ cháu viết thư hỏi cô đó. Cháu cảm ơn cô.

Cô rất thông câm với hoàn cảnh đáng buồn của gia đình em. Nạn bạo hành đối với phụ nữ rất phổ biến và nguồn gốc sâu xa của nó là sự bất bình đằng giữa nam và nữ giới. Người đàn ông gia trưởng thường nghĩ mình có toàn quyền đối với vợ con và xem chuyện đánh đập là bình thường, có người còn nghĩ đó là cách giáo dục nữa chứ! Họ không ngờ đây là vi phạm quyền con người. Quan trọng hơn là sự đau khổ tủi nhục của nạn nhân. Cứ tích lũy cảm xúc tiêu cực này làm sao nuôi dưỡng tình yêu. Nhưng xét cho cùng, người dùng vũ lực là người yếu vì họ không tự chủ được. Như trường hợp của ba em, ông đánh má em vì bế tắc trong chuyện kinh tế gia đình.

Người ta cũng đổ lỗi cho phụ nữ, cho rằng các bà không chiều chồng, nói nhiều v.v... Nhưng theo cô,

cái lỗi lớn nhất của phụ nữ là sự cam chịu. Họ cam chịu đời này qua đời kia và để cho nam giới lấn lướt và chính xã hội phong kiến cũng coi chuyện trọng nam khinh nữ là bình thường.

Cô đọc sách báo có những trường hợp phụ nữ cưỡng lại thì ông chồng hết ăn hiếp. Cô không khuyên má em điều này, nhưng thông tin cho em biết đây cũng là một trong các biện pháp chống bạo hành trên thế giới.

Nhưng nhân tố quan trọng là xã hội. Nạn bạo hành kéo dài vì thái độ "đèn nhà ai nấy sáng" của người xung quanh. Dư luận xã hội có một sức mạnh đáng kể. Có một thành viên của một nhóm phụ nữ tiết kiệm tín dụng nọ một hôm bị chồng đánh bầm người, không đi họp được. Sau buổi họp các chị kéo nhau đi thăm nạn nhân, không ngờ từ đó tới sau anh chồng kia không dám đánh vợ nữa. Cũng vì vai trò quan trọng của hàng xóm láng giềng mà cô hoan hô hai tay chú bán báo. Ước gì có nhiều người quan tâm như chú và đánh động dư luận mạnh lên. Vài đề nghị cụ thể:

- Không những em đưa bài này cho ba em, mà cho má đọc nữa. Các em giúp cho má can đảm lên để đi đến Hội Phụ nữ địa phương yêu cầu giúp đỡ. Má cũng có thể tới Văn phòng Hỗ trợ gia đình thuộc Trung tâm Tư vấn Tâm lý Tình yêu Hôn nhân gia đình, 43 Nguyễn Thông, TP.HCM để được tham vấn.

- Em cũng nên đưa bài báo này cho các cô Hội Phụ nữ địa phương xem, để đồng thời với việc hỗ trợ má em mấy cô có thể sử dụng Quỹ xóa đói giảm nghèo để giúp gia đình em. Vì mấu chốt của vấn đề cũng là cái nghèo. Hy vọng các cô ấy giúp tìm cho các em học bổng, để giúp làm giảm nhẹ mối lo âu của ba má em. Chúc em can đảm, đừng chán nản và giúp đỡ ba má thoát ra khỏi tình trạng hiện nay.

Created by AM Word_2CHM

Nên có mục đích sống để vươn tới

TƯ VẤN TÂM LÝ HỌC ĐƯỜNG

Có những lúc cháu bắt đầu một ngày của mình với tâm trạng chán chường, bãi hoải, không muốn làm cái gì hết, mà chẳng rõ nguyên nhân vì sao. Thực tế có nhiều việc cần làm lắm, nhưng cháu không cảm thấy hứng thú bắt tay vào công việc. Xin cô giúp cháu cách khắc phục tình dạng này, nếu không, nó trở thành thường xuyên thì cháu có mà... chết! Hiện nay, cháu đang học lớp 11. Tình hình học tập cũng bình thường, không có gì căng thẳng. Cháu thích làm thơ, viết văn và thỉnh thoảng cũng được đăng bài ở báo Mực Tím, Áo Trắng... Cháu cũng có hơi mơ mộng, lãng mạn. Mẹ cháu nhận xét về cháu như thế...

- Trước tiên em nên khám sức khỏe tổng quát xem có nguyên nhân gì làm em uể oải không. Ví dụ suy dinh dưỡng, mệt mỏi do một nguyên nhân cơ thể nào đó.

- Kế đó là dành thời gian xem xét lại bản thân, có gì làm em chán nản, buồn phiền mà em cố đè nén nên không biết nó là gì nữa.

- Mơ mộng cũng được nhưng phải đặt cho mình một mục đích sống để vươn tới. Như em nói có rất nhiều việc phải làm, hãy xông xáo lên và thực hiện từng việc một.

Đừng ôm đồm vì có khi thấy nhiều việc quá không biết bắt đầu ở chỗ nào.

Chúc em ngày càng có đầu óc thực tế, năng động chứ ai đâu ở tuổi đầy sức sống mà lại uể oải.

Created by AM Word_2CHM

Thầy – trò có thể yêu nhau không?

TƯ VẤN TÂM LÝ HỌC ĐƯỜNG

Cháu đã đọc một số bài viết về tình yêu thầy - trò nhưng cháu vẫn cảm thấy bối rối, khó xử trong trường hợp của mình. Hình như cháu đã yêu thầy giáo và thầy cũng biết điều đó, nên đôi khi nhìn cháu bằng ánh mắt rất lạ. Thầy còn trẻ, chưa có gia đình, tình yêu thầy - trò như vậy có nên duy trì không cô ? Về mặt đạo đức, cháu yêu thầy thì có gì đáng trách không? Cháu biết mình đang lâm vào một hoàn cảnh mà ít người ủng hộ. Tạt sao tình yêu thầy - trò vẫn cứ là chuyện không được bình thường ? Làm sao để tránh được nó, thưa cô?

Không có luật lệ hay nguyên tắc đạo đức nào cấm hai người độc thân yêu nhau, ngoại trừ khi họ có quan hệ huyết thống gần gũi. Tình yêu học trò ít được ủng hộ, bởi lẽ người lớn sợ rằng ở tuổi học trò mà lo yêu đương thì không học được. Tế nhị hơn là mối quan hệ thầy trò trong lớp. Một cô, thầy tốt phải đối xử với tất cả học trò của mình như nhau. Nếu với một trò mà thầy có mối quan hệ đặc biệt hơn, thì điều này có thể gây xáo trộn các mối quan hệ trong lớp, ảnh hưởng đến tâm lý học tập.

Ngoài đời không thiếu gì các cặp vợ chồng hạnh phúc trước kia đa từng là thầy, trò. Có lẽ họ đã biết giữ gìn khi còn ở nhà trường và biết tránh nhũng lời đàm tiếu, đùa cợt. Nếu yêu nhau nghiêm túc thì người ta biết gìn giữ để nuôi tình yêu ấy. Không ai cấm được tình cảm mà em dành cho thầy. Còn thầy nhìn em với "ánh mắt rất lạ" có lẽ là chỉ mới đáp ứng ánh mắt của em thôi. Chưa chắc đó đã là tình yêu.

Em hãy bình tĩnh để cho sự việc đến một cách tự nhiên, tốt nhất là chăm chỉ học bình thường.

Em không cần thiết phải "tránh tình yêu" nhưng phải giữ gìn, không tâm sự với bạn bè, điều mà các bạn gái hay làm. Rủi sự việc chưa có gì mà "đổ bể" thì rắc rối cho em, nhất là cho thầy. Nếu chưa có cảm tình thật với em, chính thầy sẽ là người phiền em. Chúc em biết làm chủ cảm xúc của mình.

Created by AM Word_2CHM

Mình sẽ là số 1?

TƯ VẤN TÂM LÝ HỌC ĐƯỜNG

Khi thấy bạn khác học giỏi hơn mình, cháu luôn tức giận sao mình lại có thể ngu hơn nó, bài toán như vậy mà không biết cách giải! Cháu vẫn thầm mong nó bị điểm kém ở môn nào đó, để cháu lại lên hạng và xếp trên nó dù chỉ 0,5 điểm thôi. Trong lòng cháu, thú thật với cô, bao giờ cũng có một cái gì đó khiến cháu không muốn mình học kém hơn bạn. Cháu được thầy cô đánh giá là một trong số rất ít học sinh thông minh, năng động của lớp. Một số bạn thân bảo cháu như thế là xấu tính: đó là sự ganh tị đáng nguyền rủa. Nó làm sứt mẻ tình bạn, làm xấu đi tinh thần thi đua trong học tập. Mà, cháu không thấy như thế. Cháu vẫn đang thi đua cùng bạn đó chứ. Cháu luôn mong mình chiếm được thứ hạng cao trong lớp mà là ganh tị sao ? Bạn cháu góp ý nhưng cháu không đồng tình... Làm sao để thấy rõ sự khác biệt giữa ganh tị và ganh đua ? Liệu thái độ học tập của cháu như vậy có làm bạn bè nghĩ xấu về cháu không?

Học giỏi là một điều tốt và muốn vượt lên chính mình và người khác không có gì xấu. Thi đua là cố gắng vượt lên đối thủ mà không ghét họ. Còn ganh đua là có chút gì đó ganh ghét. Cô thích xem mấy cô gái chơi quần vợt trên TV. Xong trận, kẻ thắng người thua luôn ôm hôn nhau. Tinh thần fair play trong thể thao là vậy. Trong học tập ganh đua chỉ một, hai điểm, mình phải tập mừng khi bạn thành công.

Học giỏi, điểm cao chưa chắc bảo đảm thành công trên đường đời. Lúc nào cũng muốn mình là số một có thể ngày nào đó em không hạnh phúc vì trên đời sẽ có nhiều kẻ hơn em.

Vì hậu quả tâm lý tiêu cực của cách cho điểm bằng số, và xếp hạng cao thấp nên nhiều nền giáo dục không còn làm vậy nữa mà đánh giá học tập bằng ABC. Nếu một học sinh được điểm A là em đó thuộc nhóm giỏi. Còn có là giỏi nhất hay không, không thành vấn đề. Chấp nhận có thắng có thua là một triết lý cần thiết cho cuộc sống, nó cũng giúp xây dựng tinh thần hợp tác mà người Việt Nam chúng ta rất thiếu. Em sẽ hạnh phúc hơn nhiều nếu không luôn bận tâm với ý nghĩ mình sẽ là số một.

Created by AM Word_2CHM

Thế nào là tình yêu chân thực?

TƯ VẤN TÂM LÝ HỌC ĐƯỜNG

Cháu năm tay 23 tuổi, có hai điều muốn cô. Thứ nhất, cháu nghĩ tình yêu không phân biệt tuổi tác, khi mình yêu thật lòng. Vậy mà mọi người nói là cháu "ngu", "ham mê vật chất" nên quan tâm đến một người lớn hơn mình hai mươi tuổi.

Chuyện thứ hai là má cháu có tật cái gì không thì nói có và có lại nói không. Má cháu nói đối với cháu và cả người xung quanh. Cô khuyên cháu phải làm gì để giúp má cháu thay đổi, để má luôn là người cháu tin tưởng và để mọi người xung quanh đừng xa lánh?

Thứ nhất, cô đồng ý với em là tình yêu chân thật không phân biệt tuổi tác. Nhưng thế nào là tình yêu chân thật đây? Điều ấy có khi chính đương sự cũng không trả lời cho mình được.

Chúng ta có thể lầm lẫn tình yêu với nhiều thứ khác như sắc đẹp, tiền tài, vị trí và tự dối mình.

Trong thư em nói có gia đình không giàu có, phải chắt chiu... Có khi động cơ muốn giúp gia đình cũng xen vào, nhưng điều này cũng không cản trở tình yêu nếu mình thật lòng với mình. Dù sao cô không thể có ý kiến vì em trình bày sơ sài quá.

Chuyện thứ hai thật đáng buồn và cô chia sẻ nỗi đau của em. Nói dối là một thói quen lâu ngày chắc khó chữa nhưng có lẽ mỗi khi má nói việc gì không đúng sự thật em nên nhẹ nhàng nhắc má và kiên trì giúp má nhận ra mình đã nói không đúng. Đặc biệt khi việc gì có liên quan với người khác thì nhắc má nên nói chính xác kẻo người ta xa lánh bà. Chúc em can đảm giúp má.

Created by AM Word_2CHM

Đừng bao giờ chán ghét bản thân mình

TƯ VẤN TÂM LÝ HỌC ĐƯỜNG

Cháu năm nay 22 tuổi, cái tuổi mơ mộng yêu đời như vậy mà cháu phải sống trong tâm trạng chán ghét bản thân mình ghê gớm.

Cháu đã sống tự lập, có nhiều bạn bè, đi làm trong công ty vui vẻ, có nhiều anh lại để ý đến cháu những cháu không rung động vậy mà khi có bạn nữ nào đó sâu sắc hay quan tâm đến cháu thì cháu lại nhớ người đó lắm.

Cháu sống như người yêu đơn phương vậy.

Nỗi bức xúc ấy cháu mang nặng trong lòng lâu lắm rồi, cứ kéo dài mãi chắn sẽ chịu đựng không nổi. Có lúc cháu như bị trầm uất, hay gây gỗ, nhất là khi không gặp được người cháu muốn gặp. Nhiều lúc không gặp nhau thì nhớ quay quắt. Có phải cháu bị "gay" không cô?

Tâm trạng này của cháu không ai biết, gia đình bạn bè không ai nhìn ra. Nếu một ngày nào đó cháu chết đi có lẽ không ai biết nguyên nhân. Cháu buồn lắm, nếu tình trạng này kéo dài chắc cháu sẽ tự tử quá. Cô cho cháu lời khuyên để thoát khỏi sự đau khổ này.

Em đừng tự dằn vặt mình quá đáng vì khoa học cho biết, trên thế gian này có một tỷ lệ rất nhỏ những người do bẩm sinh bị thu hút bởi người đồng giới. Đó là một trong các xu hướng lệch lạc trong tình dục nếu do bản chất thì đương sự không tránh được. Do đó ở nhiều nước trên thế giới, người ta không còn lên án người đồng tính luyến ái (ĐTLA), thậm chí vài nước có luật cho phép hôn nhân giữa người đồng giới.

Những người ĐTLA nam được gọi là "pédé" (tiếng Pháp) hay "gay" (tiếng Anh). Còn nữ thì được gọi là "lesbian" (tiếng Anh) hay lesbienne (tiếng Pháp). "Pédé" và "lesbienne" có trong tự điển từ rất lâu rồi. Điều này có nghĩa là hiện tượng ĐTLA có từ khi có nhân loại.

Ở Việt Nam ta, hiện tượng này ít nhiều còn bị dị nghị vì có "pédé" thật và giả. Người có xu hưởng ĐTLA thật thường rất đau khổ vì thấy mình không giống người bình thường, còn có nhiều người giả "pédé" theo phong trào, hay vì những mục đích tiêu cực như tránh nghĩa vụ quân sự, cướp bóc hay lập đoàn hát gây chú ý. Vì vậy mà dư luận, khi chưa được soi sáng, thường có thành kiến theo kiểu quơ đũa cả nắm.

Cô có biết một số trường hợp do yếu tố tâm lý. Vài bạn gái trẻ khi sống trong gia đình bất hòa, thấy mẹ mình khổ quá, quyết tâm không lập gia đình. Họ đâm ra dửng dưng hay ghét đàn ông. Nhưng tình cảm yêu đương thì họ không tránh được. Từ đó họ tìm đến nữ giới. Cô biết hai bạn gái trẻ như thế đã gặp được người đàn ông vừa ý, đã lập gia đình và sống hạnh phúc.

Cô cũng gặp vài cặp nữ sống chung như một gia đình, vui vẻ và sống có ích cho xã hội.

Em có thể tìm gặp một nhà tâm lý để nhờ chỉ dẫn. Một bác sĩ là chuyên gia tình dục học cũng có thể soi sáng cho em.

Gì thì gì không được chán ghét bản thân mình hay muốn tự tử.

Người có xu hướng đồng tính luyến ái bẩm sinh cũng có thể hạnh phúc khi họ sống có ích cho xã hội.

Em cứ đi chơi với các bạn gái như bạn bình thường, đừng tránh né. Chúc em thanh thản và suy nghĩ lại. Không có gì phải lo âu!

Created by AM Word_2CHM

Khi vấn đề thuộc về cha mẹ

TƯ VẤN TÂM LÝ HỌC ĐƯỜNG

Con tên là Thùy Dương, mười bảy tuổi, em con là Phong Non mười lăm tuổi. Tụi con ở tuổi này thì ba mẹ tụi con cũng phải trên bốn mươi rồi. Mẹ con đẹp, đẹp như cô Lê Khanh vậy. Mẹ con tối ngày cứ khen mình đẹp, hoang tưởng như bà phù thuỷ trong truyện cổ tích hàng Bạch Tuyết vậy. Mẹ con có một hội các bà, cứ thứ bảy, chủ nhật là tụ về hát karaoke, làm thơ và làm... "bà Tám" nói chuyện thiên hạ. Không hội tụ thì mẹ con đi khiêu vũ, đi bơi, đi chơi với những ai xưng tụng sắc đẹp của mẹ, nhất là với mấy ông em kết nghĩa. Mẹ còn nói nếu như ngày xưa có thi hoa hậu, mẹ cũng ăn đứt các cô bây giờ.

Chỉ tội nghiệp cho mấy cha con tụi con, có mẹ đẹp mà không dám tự hào. Bà nội con ghét mẹ, nói tại ba mù quáng, đòi cưới mẹ con cho bằng được, dù mẹ hơn ba tới năm tuổi. Ngày trước, con hay đến cơ quan mẹ chơi, mây chú trong sở cứ nhìn mẹ, cười nói hô hố với những lời lẽ về cơ thể mẹ. Ngay cả dì con, là em ruột của mẹ mà còn ghét mẹ thì nói chi ai. Mẹ còn dám nói dượng cưới dì là vì... hình bóng của mẹ (dượng có một thời... yêu mẹ!) làm cho dì dượng con cãi nhau um sùm.

Hình như ba con có bồ! Tụi con đoán như vậy và ba cũng chằng muốn giấu. Con và em coi dặn nhau ráng học đừng dính vô ma túy, ăn chơi bậy bạ mà làm cho gia đình thêm tan nát. Ba cũng bảo tụi con ráng học, lớn lên sẽ có cách tự lo thân. Còn khi ba già, ba sẽ sống với ai biết lo cho ba, chứ không chỉ lo cho bản thân mình. Ba ám chỉ mẹ đó. Hôm nay tụi con viết thư tâm sự cùng cô để hỏi cô một câu thôi: làm sao cho mẹ con chịu nhìn nhận sự thực về mình, quay về với thực tế gia đình chồng con đừng sống trong ảo tưởng nữa... Tụi con đang cần nghe một tiếng nói trung thực khác từ bên ngoài gia đình, không phải là những lời xu nịnh nhan sắc để mẹ đọc chung với tụi con…

- Hai cháu nêu lên một hoàn cảnh đáng buồn nhưng có một điều làm cho cô vui là hai cháu rất trưởng thành và hiểu biết. Thường thường khi cha mẹ có vấn đề thì con cái có thể vì chán nản mà bỏ cuộc. Đằng này hai cháu khẳng định là sẽ ráng học, có sự yêu thương và thông cảm đối với ba và biết lo cho mình. Chắc chắn hai cháu sẽ thành công, sẽ có cái nhìn sâu sắc về cuộc sống sau khi đã trải qua thử thách lớn lao này.

Không có gì đáng buồn cho bằng khi lẽ ra mẹ là hình ảnh đẹp nhất trên đời thì lại làm cho ta xấu hổ. Nhưng hai cháu hãy xem mẹ là một nạn nhân của chính mình và xã hội. Như cháu nói, mẹ bị bệnh hoang tưởng khá nặng về bản thân và tiếp tục tự gạt mình. Nhưng lẽ ra khi mẹ còn trẻ mà chỉ quan tâm đến ngoại hình, chỉ chăm chút "cái vốn tự có" ấy thì người lớn xung quanh nhắc nhở, hướng dẫn mẹ vào một lối sống có ý nghĩa hơn.

Giờ đây khi người xung quanh tiếp tục phỉnh phờ, còn người thân thì im lặng, mẹ cháu sẽ tiếp tục sống trong ảo tưởng. Mẹ cháu cần một "cú sốc" để thức tỉnh nhưng không ai thương đủ để cho. Hay nếu đã có rồi mà mẹ không thay đổi thì rất tội nghiệp cho bà khi về già. "Cái vốn tự có" đó sẽ không theo mẹ mãi mà mất nó, mẹ sẽ mất tất cả trong đó có tình thương của gia đình.

Cô cũng thông cảm với hoàn cảnh của ba cháu vì ông không thể nào yêu một người như mẹ cháu. Ông cũng không nghĩ đến ly dị vì không muốn gia đình đổ vỡ và ông còn hy vọng ngày nào đó mẹ "sáng mắt ra". Nhưng nếu không ai làm gì hết thì làm sao bà sáng mắt ra? Sao ba cháu không đặt vấn đề ly dị thử xem. Các cháu khá trưởng thành, đâu sợ gì.

Hiện nay đang sống gần mẹ mà cũng như không, lại càng buồn thêm khi chứng kiến cái cảnh mẹ chỉ lo săm soi bản thân và đàn đúm với "hội bà Tám". Thà làm cho sự thật vỡ ra một lần, sau đó người ta có thể gần gũi nhau hơn. Nếu người xung quanh càng tránh né, mẹ cháu càng tự gạt mình và trốn trong ảo tưởng.

Trường hợp như mẹ cháu thỉnh thoảng cũng có. Đó là "những đứa con gái đỏng đảnh" cứ kéo dài tuổi con nít, cả khi đã về già. Đó là bài học quý giá cho những bạn trẻ ngày nay đang chỉ lo cho "cái vốn tự có" mà quên hết các giá trị khác của cuộc sống...

Nếu còn thương mẹ, các cháu hãy thử gây một cú sốc đầy thông cảm và yêu thương bằng cách nói (hay viết) thật những gì các cháu nghĩ về mẹ.

Có khi mẹ sẽ giận dữ la lên nhưng rồi sẽ nghĩ lại. Hai cháu cũng nên tìm đồng minh trong người thân, nhất là ba để thử giúp mẹ. Chúc thành công.

Created by AM Word_2CHM

Làm sao để ba má hiểu?

TƯ VẤN TÂM LÝ HỌC ĐƯỜNG

Má luôn bài bạc, đánh đề, dù má phải buôn bán cực khổ mới có tiền, ba con làm thợ hồ, nhọc nhằn lắm mới có cơm ăn, áo mặc cho bầy con ba đứa. Nhưng khi nói đến chuyện bài bạc, đánh đề là má con chửi đong đỏng cho cả xóm đều nghe. Má nói đó cũng là cách kiếm thêm tiền của má "cho cha coi tụi bây có tiền mà xài với người ta, khỏi meo mỏ thèm thuồng". Có khi má trúng số đề lớn lắm tới mấy trăm ngàn lận, vừa trả nợ, vừa sắm thêm quần áo cho tụi con đi học, nhưng má cũng thua liền tay, bây giờ vẫn mắc nợ. Ba tụi con mỗi chiều thứ bày được nhà thầu trả tiền công thì đem một ít về đưa má còn lại đi nhậu với mấy chú cùng làm. Cuối cùng cũng mắc nợ. Tụi con muốn nói với ba má đừng nhậu nhẹt, cờ bạc nữa mà không dám, vi hễ mở miệng ra là bị mắng "bày đặt dạy khôn hả mậy?". Xin cô giúp tụi con làm cách nào cho ba má hiểu ba má đang có vấn đề mà tụi con phải gánh chịu...

Cha mẹ cháu là những điển hình của hàng vạn người dân nước ta khi phải đối phó với cái NGHÈO. Người thì tìm rượu để tránh né những thử thách mà nó đem lại. Kẻ thì chơi đề để mua hy vọng. Đây không phải là vấn đề cá nhân mà là vấn đề xã hội. Lẽ ra ở địa phương, chính quyền, đoàn thể phải có cách lôi kéo những nạn nhân này ra khỏi bế tắc chung ấy. Ở đây không chỉ có giúp đỡ vật chất mà còn động viên, theo dõi về tinh thần để giúp cho nạn nhân tự giải thoát. Cô rất mừng là chính cháu thấy vấn đề và hy vọng đến thế hệ của cháu, các tệ nạn này sẽ giảm bớt.

Những vấn đề của tuổi học đường không chỉ là học hành, tình bạn tình yêu mà rõ ràng xã hội phải quan tâm hơn nữa đến nỗi khổ mà cha mẹ gây ra cho con cái.

Created by AM Word_2CHM

Học ăn, học nói, học gói, học mở

TƯ VẤN TÂM LÝ HỌC ĐƯỜNG

Vì sao phải dạy con gái "học ăn, học nói, học gói, học mở"? Em thấy chuyện đó quá dễ dàng, đâu cần gì đến mức "mở khóa đào tạo". Em là con gái duy nhất trong gia đình có ba đứa con. Mẹ em thì dễ dàng lắm, còn bà nội, lúc nào cũng có thể la rầy em, chỉ vì em cười giỡn hơi lớn tiếng một chút. Không gian bây giờ ồn ào lắm, nếu không ăn to nói lớn thì chẳng ai nghe được, nhất là bà nội. Nếu cô có cháu gái cô sẽ dạy cháu cô những điều đơn giản ấy không? Đọc bài viết của cô trên báo em nghĩ cô chắc cũng... khó tính như bà nội của em vậy. Nhưng, cách la rầy của cô sẽ dễ chịu hơn. Đúng hôn cô?

Cô rất tức cười khi được em so sánh với bà nội em, nhất là khi em nghĩ rằng cô cũng khó tính. Cũng có lần cô bị người nhà cho là "khó tính" vì tính nguyên tắc của cô. Khó tính là cảm thấy khó chịu khi người khác không làm theo ý mình cho dù họ đúng hay sai. Còn nhà tư vấn thì không áp đặt ý kiến riêng của mình mà chỉ trình bày điều gì mình nghĩ là đúng là tốt cho người nghe thôi. Còn về phía người nghe thì hoàn toàn tự do, muốn chấp nhận hay không cũng được. Em đồng ý chứ?

Còn châm ngôn "học ăn học nói học gói học mở" là cái gì cũng phải học để thành công trên đường đời. Không nhất thiết là phải "mở khóa đào tạo" nhưng ta luôn cần sự nhắc nhở của cha mẹ, thầy cô, bạn bè để ứng xử tốt hơn, có hiệu quả hơn vì chúng luôn "tật người thì sáng mà tật mình thì quáng". Trang tư vấn này cũng là một hình thức để chúng ta giúp nhau học hỏi.

Thật ra ngày nay người ta học đủ thức, ví dụ nói sao cho dễ thuyết phục đối phương, làm sao tạo mối quan hệ hài hòa để hạnh phúc trong gia đình và thành công ngoài xã hội... đều có những lớp học rất lý thú.

Xuất hiện thế nào để tạo một ấn tượng tốt với người xung quanh càng quan trọng lắm, từ cử điệu tới lời ăn tiếng nói sẽ ảnh hưởng suốt đời.

Chuyện con gái hay "ăn to nói lớn" cô cũng có thấy. Có lẽ đây là tâm lý "quậy chút chơi" để gây chú ý, hay để tự khẳng định mình. Điều này cũng không phải là một cái tội. Có điều nếu nó trở thành thói quen thì "mệt" cho em vì nó làm em mất duyên. Anh chàng nào đó khi để ý tới em sẽ ngại tới gần em vì họ có thể hiểu sai về tính tình của em.

Khi xung quanh ồn ào thì mình góp phần làm cho nó bớt ồn ào chứ đừng góp phần gây ô nhiễm tiếng ồn, một tai họa không nhỏ của thành phố ta.

Created by AM Word_2CHM

Trào lưu chạy theo “mốt” của học sinh

TƯ VẤN TÂM LÝ HỌC ĐƯỜNG

Chúng em đã bước vào năm học mới. Đứa vào cũng lớn hơn năm ngoái. Có bạn đẹp hẳn ra. Mấy bạn nữ sinh mặc áo dài quá dễ thương cô ơi. Cô giáo trường em năm nay cũng đẹp hơn năm ngoái. Thời trang áo dài quả là siêu mốt. Nhưng, cô giáo mặc áo dài mỏng, học trò cũng mặt áo dài mỏng. Nam sinh chúng em làm sao không dòm ngó và bình phẩm cho được. Đã vậy, có một vài bạn nữ đi học trông rất điệu: áo gấm trắng nguyên bộ, tóc duỗi, giày mũi nhọn, gót nhọn, lông mày tỉa tót cong vút, dường như có thoa tí phấn, tí son nữa. Cô có cho rằng khi đến trường, học sinh nên ăn mặc hợp thời trang không? Quần áo đúng mốt trông đẹp lắm cô. Tuy nhiên, nếu ăn mặc đẹp mà bị điểm kém trong học tập thì... quê xệ. Là con trai, nhưng em không ủng hộ trào lưu chạy theo mốt trong học sinh. Muốn như thế, thầy cô khi đến trường phải gương mẫu trong ăn mặc. Em thấy thầy cô cũng mốt ghê lắm! Có được phép so sánh học trò với thầy cô không, thưa cô? Em mà nói ý kiến này trong trường chắc bị phê bình chết!

Là phái nữ cô rất cảm ơn lời nhận xét chí lý của em. Cô mong nhiêu người sẽ đọc ý kiến của em. Để làm rõ vấn đề, cô phân biệt bốn loại thời trang: thời trang dạ hội, thời trang dự lễ ban ngày, thời trang đi làm và đi học. Đi dạ hội người ta có thể ăn mặc hở hang, rộng lẫy một chút. Đi dự lễ, có thể sang trọng màu mè, hay kín đáo tùy loại lễ. Còn đi làm hay đi học thì mục đích không phải để khoe sắc, khoe quần áo mà làm sao thật thoải mái để học tập hay làm việc. Nếu xuất hiện trên bục giảng hay bảng trắng mà làm cho người ta chú ý tới mình thay vì bài học thì sai mục đích rồi. Vô cơ quan buổi sáng mà mặc một cái áo đỏ lộng lẫy khiến ai nấy phải lo ra và đi qua đi lại nhận xét về mình cũng chẳng hay chút nào.

Theo cô người "moden" nhất là người biết chọn trang phục phù hợp với con người, vóc dáng vai trò của mình và nhất là trong bối cảnh mình xuất hiện.

Đối với nữ sinh, gọn gàng, kín đáo, sạch sẽ là phù hợp nhất. Điều này không hề làm cho họ bớt xinh.

Chiếc áo dài Việt Nam tưởng chừng như kín đáo lại trở nên khêu gợi khi quá mỏng và xẻ nách quá cao. Vải gấm không phải là đắt tiền lại dễ giữ gìn, có điều thay vì dùng cái mặt quá óng ánh thì có thể dùng cái mặt nhu hơn.

Cô đồng ý với em là thầy cô phải làm gương, nhất là khi có những bạn gái còn phải mặc áo dài "ômô". Sự hòa đồng với tập thể là cái "mốt" đúng nhất.

Created by AM Word_2CHM

Nhà nghèo có phải là cái tội?

TƯ VẤN TÂM LÝ HỌC ĐƯỜNG

Làm sao để tránh được sự miệt thị của người giàu đối với người nghèo hở cô? Con không chịu đựng nổi sự coi thường ấy, nên có lần con đã cãi nhau dữ dội với vài đứa bạn cùng lớp. Nhà nghèo đâu phải là cái tội. Coi vẫn thường thấy có sự phân biệt ấy trong thái độ đối xử của thầy cô nữa. Phải chi nhà nghèo mà học dở cũng cam lòng. Mấy đứa kia chỉ hơn con nhà nghèo về "mặc quần áo xịn hơn", "đi học bằng xe mắc tiền hơn", "chi xài xả láng"… Con nhà nghèo đi học tủi thân lắm cô! Hôm rồi, đọc câu trả lời của cô trên báo có nhắc đến chiếc áo dài ô-mô mà còn muốn rớt nước mắt. Vậy sao họ cứ khinh mệt con nhà nghèo vậy cô? Xin cô giúp con một cách để vững tin trong cuộc sống và học tập trước những kiểu ứng xử theo đồng tiền, nghen cô!

Đọc thư em cô rất xúc động và buồn cho xã hội ta chưa được "văn minh" như mong muốn. "Phân biệt đối xử" là một cách ứng xử chưa văn minh vì người hiểu biết sẽ xử sự bình đẳng, tế nhị, lễ phép với mọi thành phần xã hội: giàu như nghèo, đẹp như xấu, khuyết tật như lành lặn. Bởi lẽ giá trị của mỗi người không phải ở chiếc xe hay quần áo, mà ở chính bản thân họ, ở chỗ: họ có sống cho ra người không, có lương tâm và đạo đức không, có trách nhiệm với xã hội không, họ làm được gì cho người khác?

Lấy sự giàu có của mình để "làm le" là "quê" lắm, thường người ta gọi chế diễu đây là "nhà giàu mới". Còn ai "ưu đãi" nhà giàu thì xin tạm gọi là "nhà giàu ăn theo" vậy.

Nước ta đang ở trong giai đoạn giao thời, không ít người "ứng xử theo đồng tiền" như em nói. Rồi sẽ qua khi người ta có "văn hóa thiệt".

Trong khi chờ đợi, em không có gì phải buồn tủi mà hay ngẩng đầu lên vì em là đại diện của tuyệt đại đa số không những trong nước mà trên cả thế giới! Xã hội mình mà không có hàng triệu nông dân và công nhân, không có những anh xe ôm, chị hốt rác thì cũng mệt lắm đấy? Bản thân em phải hãnh diện vì em lo học, em có một hướng đi cho tương lai. Làm con nhà giàu cũng gặp nhiều cạm bẫy như ta thấy.

Nhưng thôi, mình bỏ qua chuyện giàu nghèo. Đường ta ta cứ đi.

Em cứ vững tin ở cuộc sống, tự hào về giá trị của bản thân và sau này em sẽ thấy những năm tháng khó khăn hiện nay đã tôi luyện cho công việc của em mai sau.

Một điều em không nên quên là lực lượng tiến bộ trong xã hội luôn liên đới với người nghèo. Chúc em tự tin và can đảm!

Created by AM Word_2CHM

Em cần tự chủ hơn

TƯ VẤN TÂM LÝ HỌC ĐƯỜNG

Thưa cô, con có quý mến một người bạn cùng trường. Thực ra thì cũng chỉ là tình bạn mà thôi, nhưng cũng nhờ nó mà con phấn đấu đạt kết quả rất tốt (học sinh xuất sắc tham gia đội tuyển thi quốc gia...). Con rất trân trọng bạn và cứ tưởng rằng chuyện của tụi con sẽ có thể đi xa hơn. Nhưng thật "bi kịch", vì ngay lúc này con phát hiện con không chỉ thích một người mà còn ba, bốn bạn khác nữa (tất cả đều học cùng lớp với nhau). Các bạn ấy đều tốt và học giỏi. Chính vì vậy, họ cũng là "đối tượng" của những bạn gái cùng lớp con. Con đang đau khổ nhận ra mình thực sự ghen tị với lũ bạn. Con đâu có xấu xí, khó chơi hay không tốt... Con sợ con sẽ sở thành người "cướp" bạn trai của bạn mình, nếu như con không kềm chế được. Nếu chuyện ấy xảy ra, con biết nói sao đây với bạn gái của con? Tụi bạn cùng nhận ra được sự thay đổi của con: mất tập trung trong việc học, hay buồn vơ vẩn và nghĩ ngợi lung tung. Cô ơi con thấy mình đang tuột dốc thảm hại, nhưng không dũng cảm ghìm lại. Cô giúp con với...

Chao ôi sao em tham quá "Yêu" một lần tới ba - bốn người! Nhưng em ơi, cái cảm xúc em đang có chưa phải là tình yêu đâu. Đó mới là sự thu hút bởi người khác phái, xuất phát từ tâm lý lứa tuổi của em thôi. Chứ yêu thì chỉ nhằm vào một người thôi! Từ cái tham lam tới độc quyền, chưa gì hết mà em sợ người khác "giành" các đối tượng của em. Mà họ có là sở hữu của em đâu mà em sợ mất? Vào cuộc chơi thì phải biết và tôn trọng luật chơi. Ai thích nhau thì cứ làm bạn với nhau. À mà tuổi này thì chỉ nên nghĩ tới tình bạn thôi.

Rồi em "bi kịch" hóa chuyện thích ba - bốn người một lượt, lại "đau khổ" khi nhận ra mình đang ghen với các bạn. Rắc rối quá. Cô có cảm giác như đang xem một cuộn phim đèn chiếu mờ mờ ảo ảo vì chưa có cái gì là THỰC hết. Trí tưởng tượng của em hoạt động hơi mạnh đó. Chuyện chưa có gì mà em đã mất tập trung trong việc học, buồn vẩn vơ và nghĩ lung tung, và nhất là "đang tuột dốc thảm hại"!

Em chưa yêu, chưa có người yêu.

Đơn giản nơi em đang phát triển những cảm xúc của lứa tuổi và lắm khi chúng chi phối ta hơi mạnh, tùy người. Em đừng bi kịch hóa sự việc, hãy chấp nhận những cảm xúc mới lạ đến với ta với một chút khôi hài.

Vài ba năm nữa nhìn lại sự việc em sẽ bật cười "sao hồi đó mình trẻ con quá!".

Năm học chỉ mới bắt đầu, nếu em không chế ngự được những cảm xúc vẩn vơ trên thì em sẽ... khổ dài dài. Cô đề nghị em lúc nào mơ mộng thì cứ mơ, nhưng nên có một thời khóa biểu chặt chẽ để đến lúc cần học thì ráng tự chủ để học. Mỗi lần làm chủ được bản thân cho dù là vài giờ, em sẽ phát triển lòng tự tin. Và cảm tưởng "tuột dốc" sẽ giảm. Chúc em biết tự chủ!

Created by AM Word_2CHM

Nghĩ thế nào về trinh tiết?

TƯ VẤN TÂM LÝ HỌC ĐƯỜNG

Thưa cô, phải nghĩ như thế nào về trinh tiết trong thời buổi bây giờ cho đúng? Một số bạn gái cho rằng điều này không còn quá quan trọng như thời ông bà, cha mẹ của mình. Nó cũng chỉ là một bộ phận cấu thành trong cơ thể, có thể mặt, có thể còn như các bộ phận khác mà thôi. Giá trị người con gái, người phụ nữ không phải chỉ được đảm bảo bằng trinh tiết. Khi người con gái học giỏi, có nghề nghiệp ổn định, nhưng "fire wall" của mình đã đánh mất thì có được coi trọng không? Có lấy chồng được không? Cháu nghĩ là vẫn được chứ, cô! Tuy nhiên cũng có không ít bạn gái cho rằng trinh tiết là rất quan trọng, họ cuống cuồng thậm chí khủng hoảng trầm trọng đến độ muốn tự tử vì phút lỡ lầm làm mất nó đi. Cô đừng giận cháu nhé, trong suy nghĩ của cháu, “fire wall” cũng không quan trọng đến mức mất nó là mất tất cả...

Trinh tiết không phải chuyện cái màng trinh mà là chuyện giá trị tinh thần, chuyện của tình yêu thật sự. Đó là chuyện người đàn ông muôn thuở muốn có được một người đàn bà chỉ yêu mình mà thôi. Chuyện của người đàn bà muôn thuở muốn dành cái quý nhất cho người mình yêu quý nhất.

Như em nói, đúng là thời thế đã thay đổi. Nếu vì tình yêu đích thực, một người con gái đã lỡ "cho đi", rồi mối tình đầu không thành thì việc này có thể được người chồng thông cảm. Đúng là tuổi trẻ thế giới ngày nay không quan trọng hóa điều đó nữa.

Nhưng nếu người con gái nắm vững các phương tiện tránh thai cứ quan hệ xả láng dù yêu hay không yêu, yêu ít hay yêu nhiều, thì đây là chuyện khác. Người con gái ấy "mất trinh" cả về phần xác lẫn phần hồn, và ta tự hỏi khi lên xe hoa người đó còn khả năng yêu một cách đích thực không. Giá trị người phụ nữ không đảm bảo bằng trinh tiết như em nói, nhưng bằng sự trong sáng của tâm hồn.

Còn tại sao có những bạn cuống cuồng đến muốn tự tử sau khi lỡ lầm? Đó là vì người đàn ông một mặt thì không ngần ngại chiếm đoạt phụ nữ cho dù họ không có tình yêu nhưng một mặt lại dằn vặt vợ mình khi biết rằng người này có một mối tình trước đó.

Người con trai ngày nay dù yêu hay không yêu cũng dễ dàng thúc ép bạn gái mình bằng những câu như "không cho là không chứng tỏ tình yêu", nhưng hậu quả thì một mình người con gái gánh chịu.

Như thế "trinh tiết là chuyện của hai bên. Người con gái phải tự bảo vệ mình còn người con trai phải học một điều là tôn trọng người mình yêu, người vợ tương lai của mình, người mẹ tương lai của con mình.

Một lần nữa không phải chuyện cái màng trinh mà chuyện của tình yêu đích thực, sự tự trọng và tôn trọng lẫn nhau để tiến tới tình yêu ấy. Một điều nên nhớ là không bao giờ đồng hóa tình dục và tình yêu.

Created by AM Word_2CHM

Cần tập trung vào việc học trước mắt

TƯ VẤN TÂM LÝ HỌC ĐƯỜNG

Thầy giảng bài dễ hiểu và tận tâm với... cháu lắm. Cháu cảm nhận được như vậy, dường như thấy chỉ chăm bẵm vào cháu thôi. Bất cứ thắc mắc vào của cháu nêu lên, thầy đều giảng giải tập tình, thấu đáo. Nết chỉ có thế thì cháu không viết thư hỏi cô đâu. Đằng này, trong một giờ làm bài tập thầy đứng kề bên cháu và... vô tình chạm tay vào... vòng 2 của cháu. Thế là thần tượng sụp đổ. Thầy là người xấu phải không cô? Như vậy có gọi là "hành vi quấy rối tình dục" không cô? Nhưng đổ lỗi cho thầy hoàn toàn thì không hẳn. Cũng tại cháu nữa. Cháu chỉ phản ứng bằng cách... làm thinh. Tệ hơn, sau đó cháu cả gan tìm hiểu thời khóa biểu của thầy để được gặp thầy thường xuyên, dù thầy không có giờ ở lớp cháu. Cháu cũng... thích thầy. Trong giờ thực hành, cũng đã vài lần xảy ra sự "đụng chạm" như vậy. Cô giúp cháu nhé, cháu phải "ứng xử" thế nào đây, nếu không, sẽ có lần thứ tư, lần thứ năm, lần thứ n... và cuối cùng chẳng biết chuyện gì sẽ xảy ra. Hiện nay, cháu vẫn tiếp tục chọn giờ thực hành ở nhóm của thầy...

Em đã tự trả lời cho mình phần nào rồi vì chính cách ứng xử của em làm cho thầy mạnh dạn tiến tới. Dù em bị "sốc" nhưng em cũng vẫn tìm cách gặp thầy. Cử chỉ của thầy chưa hẳn là "quấy rối tình dục", vì quấy rối tình dục là khi bên bị "quấy" không đồng tình. Tuy nhiên cách làm của thầy là không được chút nào vì chuyện xảy ra ngay trong lớp với sự chứng kiến của học sinh. Thầy cô mà có thiên vị khi cho điểm cũng là không đúng rồi huống hồ gì trong mối quan hệ tình cảm.

Không ai cấm thầy trò yêu nhau nhưng chuyện ấy phải thể hiện một cách đứng đắn. Thầy và em có thể gặp nhau và trao đổi ở nơi khác và nhất là tìm hiểu nhau qua lời nói cái đã!

Chưa chi thầy đã dùng "ngôn ngữ không lời" thì chả hay gì. Có thể đó không phải là quấy rối tình dục... nhưng hơi 35. Như thế là không tôn trọng em.

Nếu em muốn tiến tới tình yêu, bảo vệ tình cảm đang chớm nở này thì dứt khoát không tạo điều kiện cho chuyện ấy xảy ra như em đã làm. Với lại nên tìm hiểu thầy là ai, gia cảnh ra sao, có "35" với các bạn gái khác không. Và trên hết nhiệm vụ trước mắt của em là học. Hãy tập trung học để rồi không hối tiếc vào cuối năm.

Created by AM Word_2CHM

Nói chuyện với con về gia đình

TƯ VẤN TÂM LÝ HỌC ĐƯỜNG

Thật bối rối khi tình cờ xem xét cặp sách của con, tôi bắt gặp một hộp bao cao su đang sử dụng. Con tai tôi năm nay là học sinh lớp 12. Tôi rất lo ngại, không biết nó có sinh hoạt gì thiếu lành mạnh hay không? Tôi muốn tâm sự với con về chuyện này, nhưng không biết phải mở đầu như thế nào và dẫn dắt câu chuyện ra sao để con trai có thể hiểu điều lo lắng của mẹ mà không bị "sốc". Dẫu sao, đây cũng là việc riêng tư của cháu. Theo cô, tôi có nên nói chuyện tình dục cùng cháu qua cái hộp bao cao su vừa phát hiện không?

Tôi hoàn toàn thông cảm với sự bối rối của chị. Mặt khác nếu ở vào vị trí của chị thì tôi cũng có phần yên tâm, vì ít ra trong thời buổi của đại dịch thế kỷ này cháu biết tự bảo vệ cho mình và người khác. Ngoài chuyện bệnh tật, cháu còn tránh được hậu quả không tốt như chuyện nạo phá thai... nếu người con gái kia là con nhà tử tế.

Với tác động của môi trường xã hội, tuổi trẻ ngày nay có quan hệ tình dục sớm và cũng tự do hơn thời đại của chúng ta. Các cuộc nghiên cứu cho thấy, tỷ lệ học sinh cấp III đã có quan hệ tình dục khá cao. Con chị cũng không hẳn là ngoại lệ.

Cha mẹ lo lắng cho con cái là đúng và đáng lẽ họ phải trao đổi với con sớm hơn về vấn đề bạn trai bạn gái, tình yêu hôn nhân, gia đình và từ từ đề cập thẳng vào vấn đề tình dục. Theo phong tục tập quán của chúng ta, điều đó là "cấm kỵ", nên lại càng khó nói hơn. Ngoài ra, cha nói chuyện với con trai thì dễ dàng hơn.

Trong trường hợp của chị, dĩ nhiên cần phải trao đổi với con, nhưng không thông qua chuyện hộp bao cao su. Vì nếu biết chị đã lục cặp sách của cháu thì cháu sẽ bị "sốc" nặng, vì chúng ta phải tôn trọng sự riêng tư của cháu. Hiệu quả cuộc trao đổi với cháu tùy thuộc vào mối quan hệ giữa hai mẹ con từ trước đến nay.

Nếu có sự gần gũi mật thiết và mẹ con thường nói với nhau mọi sự trên đời, thì câu chuyện sẽ dễ dàng. Nếu chưa hẳn như vậy thì chị hãy bắt đầu bằng cách tạo mối quan hệ ấy và nhẹ nhàng, vui vẻ nói chuyện với cháu về những vấn đề chung chung kể trên trước đã.

Nếu cháu ham học, sống có trách nhiệm thì chị cũng nên yên tâm. Ngoài ra chị cũng nên tìm sách báo về giáo dục giới tính, sức khỏe sinh sản v.v... để cháu đọc hay hai mẹ con cùng đọc. Chị cũng nên khuyến khích cháu đi dự các cuộc hội thảo xung quanh những vấn đề có liên quan. Chúc chị thành công trong công việc khó khăn này...

Created by AM Word_2CHM

Cháu thích sống độc thân

TƯ VẤN TÂM LÝ HỌC ĐƯỜNG

Chị bà con của cháu năm nay đã gần bốn mươi tuổi mà vẫn chưa lập gia đình. Trông chị trẻ hơn tuổi nhiều lắm. Chị tự xưng mình là "người độc thân hiện đại". Trong một diễn đàn của giới trẻ trên mạng, cháu cũng thấy họ sôi nổi bàn luận về người độc thân kiểu bà chị của cháu. Còn trong nhà thì trêu chị ấy là "bà cô khó tính". Cháu chẳng thấy chị khó tính chút nào mà chị còn rất vui vẻ, năng động, nhiều bạn bè. Chỉ có mỗi một việc là... chưa có chồng. Ba mẹ cháu và ông bà nội của cháu đều "van vái" cho chị mau lên xe hoa, riêng chị, cứ tỉnh bơ. Tại sao người ta cứ thích trông thấy "con gái lớn lên là phải lấy chồng?" Cháu thấy bản thân cháu cũng thích... sống độc thân. Liệu cháu có bị "bệnh" gì không cô? Cháu hai mươi hai tuổi, sắp tốt nghiệp đại học, không khoái lắm chuyện có bồ, dù đang có bạn trai khá thân.

Theo quy luật của thiên nhiên thì con người sống có đôi, không chỉ để duy trì nòi giống mà còn để giúp nhau tự hoàn thiện và tham gia như một tế bào của xã hội. Tuy nhiên đời sống của con người không do thiên nhiên (sinh lý) quyết định hoàn toàn, mà còn bị tác động bởi các yếu tố văn hóa xã hội. Cho nên từ thuở ban đầu có những vị tu hành chọn nếp sống độc thân. Độc thân ngoài đời thời nào cũng có nhưng ít, tuy nhiên xã hội càng phát triển thì số này ngày càng đông, đặc biệt là phụ nữ. Vì sao? Đó là do các điều kiện xa hội đã thay đổi. Phụ nữ ngày càng độc lập về kinh tế, xã hội ngày càng bớt dị nghị đối với những phụ nữ mà họ cho là "ống chè". Quan trọng hơn hết là ý thức chị em ngày càng cao. Họ không muốn lấy chồng "cho có" hay lập gia đình thì phải hạnh phúc. Họ chủ trương có thể "hạnh phúc một mình". Nhưng chuyện này không để chút nào đâu.

Trong nhà cháu hay trêu bà chị "độc thân hiện đại" là khó tính thì chưa chính xác lúc này. "Khó" ở đây là kén đó thôi. Nhưng về lâu về dài người phụ nữ độc thân có thể trở thành khó tính thật nếu không sống hướng ngoại (vì người khác), nếu không có một cuộc sống thật sáng tạo, phong phú, để cuộc đời có ý nghĩa. Những người có một cuộc sống độc thân hạnh phúc là những nhà doanh nghiệp, nhà khoa học, những nghệ nhân thành đạt, những nhà hoạt động xã hội quên mình.

Cháu thích sống độc thân, liệu cháu có bị "bệnh" không? Không đâu, nhưng hai mươi hai tuổi còn quá trẻ để thật sự biết mình muốn gì. Sống độc thân, nếu không đi tu thì không thể định trước được. Hoàn cảnh đẩy đưa ta tới đó rồi ta chấp nhận nó và làm cho nó tốt đẹp lên thôi. Cháu đừng "in trí" cứ khăng khăng là mình không lập gia đình, để rồi chối bỏ tình yêu khi nó đến thì không khéo trở thành... "bệnh" thật.

Cô thường khuyên các bạn gái trẻ là nên chuẩn bị mình cho cả hai trường hợp như nhau.

Học giỏi có nghề nghiệp vững chắc, có tinh thần tự lực và độc lập sống hướng ngoại, có đời sống tinh thần phong phú thì có gia đình hay độc thân đều sẽ hạnh phúc.

Cháu nghĩ sao?

Created by AM Word_2CHM

Không ai tin cháu!

TƯ VẤN TÂM LÝ HỌC ĐƯỜNG

Cháu năm nay 17 tuổi đang học lớp 12. Cháu không đẹp nhưng nhờ tính tính hòa đồng, nên cũng có nhiều bạn, trong đó, S là bạn thật lâu nhất của cháu. Gần đây S nói "thích" cháu, S còn làm cho mọi người hiểu cháu là bồ của S. Thái độ của cháu bình thường như trước đến giờ. Tuy nhiên cô chủ nhiệm đã mời mẹ cháu đến gặp và nói cho mẹ cháu nghe về tình trạng "bồ bịch" của cháu. Cháu bị đòn và mẹ cháu giận cháu cả tuần nay không nói chuyện, cho dù cháu có trình bày. Chẳng ai tin cháu cả. Cháu hạn chế nói chuyện với S, tránh mặt S để chứng minh cho mọi người thấy cháu và S không có gì ngoài tình bạn cùng lớp. Thế mà S ngày càng quá đáng. Trong buổi tiệc sinh nhật của một bạn trong lớp, L (người bạn mới quen) mời cháu nhảy, tan tiệc, S kéo cháu ra ngoài... tát cháu một cái thật mạnh và còn đe dọa sẽ giết cháu. S nói vì cháu mà không có chuyện gì hắn không dám làm. Cháu sợ quá cô ơi. Cháu không dám nói với mẹ, cũng không dám nói với cô chủ nhiệm. Cháu phải làm sao đây?

S. không chỉ quá đáng mà còn biểu lộ một nhân cách mà em nên tránh xa. Việc chứng minh với người khác cháu là "bồ" của anh ta và cấm đoán không cho cháu chơi với người khác là thái độ "chiếm hữu" rất nguy hiểm. Khi trở thành chồng và cha, anh ta sẽ rất độc đoán, vợ con sẽ chỉ là vật "sở hữu" và anh ta muốn làm gì với họ thì làm. Anh ta còn tỏ ra hết sức thô lỗ khi tát em. Nếu trước kia em có chút cảm tình với anh ta thì chắc đến nay đã hết rồi. Thậm chí, em nên cắt đứt mối quan hệ này. Cô nghĩ thái độ "lấn tới" của anh ta xuất phát phần nào từ sự mềm yếu của em. Thay vì hạn chế nói chuyện hay tránh mặt anh ta, em phải nói thẳng với anh ta. Ai đó chưa gì đã khoe mình là bồ của họ là xúc phạm mình.

Kẻ có xu hưởng chiếm hữu khi không chiếm đoạt được hay hăm he đòi giết người mình yêu. Nhưng cô hy vọng anh ta chỉ muốn theo cái "mốt" giết người yêu trong giới học trò mà báo chí nêu lên thôi. Tuy nhiên tội phạm cũng lây lan nên em hãy gấp rút trình bày với cô chủ nhiệm để răn đe anh ta cho ra trò. Kẻ nào dám hăm giết người sẽ là đối tượng của an ninh. Trước kia cô không nghĩ như vậy nhưng

bây giờ có một số bạn trẻ quá ngông cuồng cần được giúp đỡ về mặt tâm lý cũng như an ninh để bảo vệ họ khỏi hành động sai trái.

Em cũng nên nói thật với mẹ em để, nếu được, cha mẹ em có thể trao đổi với gia đình S. Hãy hành động gấp rút.

Created by AM Word_2CHM

Nói dối có thể trở thành thói quen nguy hiểm

TƯ VẤN TÂM LÝ HỌC ĐƯỜNG

Em trai cháu mắc tật hay rói xạo. Chuyện gì nó cũng có thể thêm thắt hoặc bịa ra đến khi biết sự thật, ai cũng bỡ ngỡ. Nhưng, tức nhất là ba má cháu lại cho rằng vậy mới... vui! Có lần, cũng tại nó ba xạo mà cháu và bạn cháu suýt nữa chia tay. Thấy cháu giận, nó xin lỗi khẩn thiết, rồi đâu lại vào đó. Làm sao cho em cháu thấy ra cái tật xấu ấy để tránh những chuyện đáng tiếc sau này. Nó đâu còn nhỏ nữa, học lớp 9 rồi đó, cô! Nói xạo cũng ảnh hưởng đến nhân cách, và liệu có trở thành thói quen khó sửa?

Em mới cho một ví dụ nên cô không đoán được mức độ "xạo" của em trai em. Có khi nó làm hư chuyện của em nên em giận nó. Nhưng chuyện này cũng không nhỏ. Có người thích gạt người khác để đùa cho vui nhưng họ không nên vượt mức khi gây hại cho người khác. Chắc trường hợp của em em là nói gạt cho vui và nó đi quá đà. Cần giúp nó "tốp" bớt. Theo cô hiểu, chữ xạo được gán cho những người hay nói không thật về mình. Ví dụ như giấu tông tích, khoe khoang, thổi phổng thành tích, quan hệ của mình... Xạo để "lấy le" có thể trở thành một phong cách mà người xung quanh không thích, làm mất uy tín của bản thân nhưng nó không hại ai. Ở mức độ cao hơn, tránh nói thật về mình có thể là để trục lợi và từ từ có thể dẫn đến lừa đảo. Gì thì gì,

nói dối có thể trở thành thói quen nguy hiểm. Người ta có thể bắt đầu với chuyện nhỏ rồi "quen miệng" nói dối về chuyện lớn.

Xã hội ta đang điêu đứng với nạn dối trá, thiếu trung thực. Các bạn trẻ nên góp phần vào công cuộc chấn hưng đạo đức bằng cách sống trung thực.

Created by AM Word_2CHM

Cháu muốn đi bụi

TƯ VẤN TÂM LÝ HỌC ĐƯỜNG

Dù sinh ra trong một gia đình khá giả và trí thức, nhưng cháu rất sợ ngôi nhà của mình – nhất là mẹ cháu. Me cháu bình thường rất tốt, nhưng khi la mắng con cái mẹ cháu toàn nói những lời tục tĩu. Me hay đi kể xấu về cháu với hàng xóm, bà con và cả bạn bè cháu nữa. Me thường đánh cháu, cứ đánh lên đầu, lên tay... rất đau. Cháu sợ lắm nên có nhiều lúc bị mẹ đánh người cháu cứ cứng lại thở rất mệt và nói không ra lời! Vậy cháu có bị bệnh gì không cô?

Bạn bè cháu ai cũng ghét mẹ và không dám tới nhà cháu. Mẹ không cho cháu nói chuyện với bạn nam, cấm không cho cháu đi ra ngoài trừ khi đi học. Me bắt cháu học giỏi tất cả các môn, nhưng cháu chỉ giỏi các môn tự nhiên. Me bắt cháu làm đủ thứ để trở thành một đứa con gái yểu điệu như chị họ cháu, trong khi tính cháu lại năng động, hoạt bát. Cháu chỉ thích ở với ba, nhưng ba thường đi công tác xa nhà hàng mấy tháng trời. Mẹ rất thương chị họ cháu, mẹ luôn đem chị ấy ra so sánh với cháu và ước được nhận chị ấy làm con nuôi để cháu... đi cho khuất mắt.

Cháu buồn quá, muốn bỏ nhà đi bụi luôn! Bạn bè cháu nói làm vậy là đúng, vì không ai có thể chịu nổi một người mẹ như vậy. Mong cô cho cháu một lời khuyên!

Cô rất buồn khi đọc thư của cháu, nhưng cháu ĐỪNG ĐI BỤI. Để từ từ chúng ta sẽ tìm giải pháp tích cực. Trước tiên là cháu không bệnh tật gì cả, đó là phản ứng tự nhiên. Nhưng nếu tình trạng này kéo dài thì sẽ ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe tâm thần của cháu. Trước tiên, cháu phải thẳng thắn trình bày với ba cháu. Hoặc cháu xin đi theo ở với ba, hoặc xin ba sắp xếp cho cháu đi học nội trú, hay tạm thời ở với bà con chẳng hạn. Cháu cũng nên gặp các cô chú ở Uỷ ban Dân số - gia đình và trẻ em.

Cách cư xử của mẹ đối với cháu được xếp vào loại "bạo hành" đối với con cái mà pháp luật không chấp nhận và đi ngược lại với truyền Trẻ Em mà cả thế giới và Việt Nam đang cổ vũ.

Mẹ cháu cũng cần được một bác sĩ tâm lý giúp đỡ, vì cách ứng xử của bà có vẻ bất bình thường. Có khi bà hoàn toàn vô ý thức về chuyện mình làm và không hề biết đến những tổn thương gây ra cho nhân cách con mình. Ngoài nạn bạo hành, mẹ cháu còn phạm những sai lầm của một số phụ huynh khác là ép buộc con cái làm theo ý muốn chủ quan của mình một cách quá đáng và nhất là đem so sánh con mình với người khác. Nhất thiết cháu phải nói chuyện với ba cháu nhé. Chúc cháu can đảm.

Mẹ cháu cũng là người đáng tội nghiệp, cần được giúp đỡ để thay đổi cách giáo dục con cái và thậm chí cần được chữa trị để chấm dứt hành vi bạo hành.

Created by AM Word_2CHM

Làm sao bỏ tính tự ái?

TƯ VẤN TÂM LÝ HỌC ĐƯỜNG

Cháu hai mươi hai tuổi đã nghỉ học và đang học nghề ở một tiệm làm tóc. Nhưng cháu gặp nhiều trở ngại vì một tật xấu: hay tự ái. Mỗi lần có ai nói động tới là cháu buồn (mà không giấu được), còn nói nặng hơn thì cháu tự ái muốn bỏ về. Cháu rất khổ sở vì chuyện ấy. Đã nhiều lần cháu tìm biện pháp chống lại "nó", nhưng chỉ vài ngày thì mọi chuyện lại như cũ. Mong cô giúp cháu cách nào thật hữu hiệu, nếu không, chắc cháu... mất tiền vì bỏ học quá!

Chính cháu đã thấy tự ái chỉ hại cho bản thân: mất bạn và thậm chí mất việc. Việc cháu ý thức điều đó và muốn sửa thói quen này là bước đầu rất tích cực. Nhưng cháu phải kiên trì từng bước và đừng nản lòng. Tự ái xuất phát từ CÁI TÔI quá lớn.

Ai động tới mình cũng "nhảy dựng" lên. Cháu hãy suy nghĩ thật kỹ trên từng vụ việc. Những gì người khác nhận xét về cháu trong một trường hợp đặc biệt nào đó có đúng không? Nếu đúng hãy nhận thiếu sót và sẵn sàng sửa sai. Nếu người ta nói không đúng hãy ôn tồn, bình tĩnh trình bày lại vụ việc cho họ hiểu.

Tự ái lại cũng xuất phát từ sự thiếu tự tin vì người tự tin không sợ sự thật, không sợ sự phê bình và dễ dàng nhận sai lầm của mình.

Có vậy là vì họ ý thức rằng bản thân họ có giá trị. Cháu hãy xây dựng sự tự tin bằng một lối sống tích cực, có ích, hiểu biết. Dù đã nghỉ học cháu cũng nên đọc sách báo để phát triển kiến thức. Người tự tin không sợ mất mát gì.

Ngoài ra, cháu nên thường xuyên nhìn lại bản thân và tập làm chủ cảm xúc của mình. Sáng sớm hay tối trước khi đi ngủ, cháu nên dành 15-20 phút thinh lặng để "duyệt" lại các biến cố trong ngày. Xem xét lại cái gì mình đúng hay chưa đúng để tự điều chỉnh. Trước khi đi làm nên có một quyết tâm cụ thể nào đó, ví dụ như không phản ứng mạnh với việc gì đó, ai đó; làm thật tốt một việc được giao. Tối về nhà cháu xem xét lại coi mình có thực hiện quyết tâm đó hay không. Và mỗi lần cháu sẽ tiến bộ thêm một chút.

Cháu đừng nôn nóng, mà nên đi từng bước nhỏ. Hôm nào thành công hãy tự thưởng mình, một ly nước mía hay một gói ô mai chẳng hạn. Hôm nào lỡ tự ái, không giận và nhất là ghét mình mà quyết tâm ngày hôm sau xin lỗi người mà mình đã làm phiền lòng. Mỗi ngày một chút, đừng bỏ cuộc, hãy kiên trì.

Created by AM Word_2CHM

Sao cháu phải học một chương trình xa rời thực tế?

TƯ VẤN TÂM LÝ HỌC ĐƯỜNG

Cháu 15 tuổi, vừa trải qua một kỳ thi học kỳ tồi tệ và thấy cần xét lại bản thân và cách học của mình. Suốt 4 năm qua ở cấp II cháu cần mẫn, chăm chỉ học và kết quả rất tốt. Nhưng phải công nhận là mẹ cháu đã kèm cặp cháu rất nhiều. Năm nay cháu học ở một trường cấp III nổi tiếng của thành phố mà cháu phải nỗ lực nhiều mới vào được. Nhưng cô ơi, sự "cần cù bù thông minh" chỉ giúp cháu một thời gian ngắn. Càng về sau, cháu càng chậm hiểu và sự kém thông minh đã làm hại cháu. Cháu vào ban A bằng chính sức của mình, vậy mà cháu đã gặp khó khăn. Có phải tại cháu kém thông minh không? Cháu căm ghét sự ngốc nghếch của mình!

Có gì sao trong cách học của cháu? Và tại sao tuổi trẻ chúng cháu lại phải học một chương trình mà nhiều người cho rằng xa rời thực tế? Nếu bằng cấp không còn là yếu tố quyết định khi xin việc thì tại sao việc học của chúng cháu lại quan trọng nhất khi còn ở nhà trường? Làm thế nào học mà không quan trọng điểm số? Nếu ta học giỏi hay không học giỏi thì ta có thể trở thành người hữu ích như thế nào?

Cám ơn cháu mới 15 tuổi mà đã gửi đến cô những câu hỏi đầy triết lý. Điều này chứng tỏ rằng cháu không hề kém thông minh mà có lẽ "loại thông minh" của cháu không phù hợp với ban A thôi. Thú thật với cháu, nếu hồi xưa cô theo học toàn, lý, hóa thì chắc không bao giờ học hết cấp III.

Cháu nên tới một trung tâm tư vấn tâm lý xin làm trắc nghiệm để xác định năng khiếu của mình.

Tại sao lại phải học, nhất là ở trường học? Học để làm gì, cô đã trả lời ở phần trên. Còn trên khắp thế giới ngày nay trường học cấp cơ sở và phổ thông là thiết chế nền tảng cung cấp kiến thức cơ bản để học tiếp ở cấp cao đằng, đại học hay tự học ngoài đời. Ta ngán trường học lắm nhưng không thoát khỏi nó. Có điều lẽ ra ta phải "học vui, vui học". Lẽ ra tuổi học trò là giai đoạn vui tươi năng động, hạnh phúc nhất nhưng ngành giáo dục, xã hội và phụ huynh biến nó thành gánh nặng khủng khiếp. Giải pháp không phải là dẹp bỏ trường học mà biến nó thành một môi trường hấp dẫn thôi. Còn điểm và bằng cấp? Cũng không loại bỏ được vì đó là cách đánh giá khách quan kết quả học tập. Cháu nói không cần bằng cấp để xin việc làm là không đúng. Nó như tấm thông hành để nhập cảnh lần đầu rồi sau đó tính theo năng lực thật và sự dấn thân của từng người. Cũng có những người thành đạt mà không có bằng cấp như cô nói ở phần trên nhưng họ là số ít thôi. Nhưng nếu ông thần đèn hay chú nông dân phát minh máy nông nghiệp được học bài bản thì tác động của họ, sự hữu ích của họ sẽ lớn hơn nhiều. Khổ nỗi điểm và bằng cấp ở xã hội ta còn là một vấn đề lớn. Điểm bị quan trọng hóa một cách quá đáng, bằng cấp không phản ánh được giá trị học tập thật sự nhưng mọi việc rồi sẽ thay đổi cháu à. Phần cháu, hãy yên tâm, cháu có thể rất giỏi nếu tìm được hướng đi phù hợp sau khi tham khảo các nhà tư vấn giáo dục.

Created by AM Word_2CHM

Cháu đã cố hết sức rồi!

TƯ VẤN TÂM LÝ HỌC ĐƯỜNG

Năm nay cháu học lớp 10 và kết quả điểm toán thấp là nỗi lo lắng của cháu. Năm trước điểm toán thấp nhất của cháu là 7,9 trong khi phân nửa thời gian cháu ở ngoài đường hay trên sân patin. Năm nay lên cấp cao hơn, cháu thấy mình có trách nhiệm phải lo học, vậy mà kết quả môn toán chỉ là 5,7. Cách đây ít ngày, thi môn lý, cháu tưởng ít nhất cũng đạt 9 điểm nhưng do sơ sót cháu bị mất 4 điểm. Cháu không biết làm sao bây giờ? Từ trước đến nay có chuyện gì liên quan đến học tập về nhà cháu đều báo ngay, không bao giờ giấu hay để phụ huynh khi đi họp mới biết. Từ hôm biết điểm đến nay đêm vào cháu cũng khóc và thức đến 1 giờ khuya mới ngủ được. Cả gia định đặt hy vọng vào cháu vì anh chị cháu học đến cấp III là nghỉ. Trong khi đó, mấy anh con các bác cháu học rất giỏi. Mẹ rất muôn cháu học thật giỏi, đi làm và LẤY LẠI DANH DỰ. Tại sao cha mẹ nào cũng sợ xấu hổ với mọi người? Bổn phận làm con, chúng cháu biết chỉ ngoan ngoãn, học giỏi mới trả hiểu được. Nhưng cháu đã học hết sức mình rồi.

Cô rất thông cảm với cháu vì gánh nặng của chuyện học hành tăng gấp đôi khi kỳ vọng cha mẹ đặt vào đó quá lớn và có khi bất hợp lý. Không ít trường hợp học sinh bị điểm thấp không phải vì không hiểu bài mà do sơ suất, mất bình tĩnh. Mà mất bình tĩnh vì quá quan tâm đến điểm thi hầu đáp ứng kỳ vọng của cha mẹ.

Hiện nay không ít cha mẹ chưa biết cách động viên cho con học theo sức lực thật của chúng mà "kích" cho con học để ganh đua với các gia đình khác, như cháu nói để lấy lại "danh dự". Nhiều học sinh vì lý do này mà rơi vào "stress", trầm uất. Điều này rất đáng tiếc.

Học là để nên người, để trở thành công dân tốt, đóng góp cho xã hội bằng chuyên môn của mình. Chuyên môn ấy có thể là một nghề đơn giản mà mình làm thật tốt. Học để biết đối nhân xử thế hầu tìm được hạnh phúc cho mình và người thân.

Không chỉ các nhà khoa học, các nhà quản lý lỗi lạc mà nhiều người bình thường được xã hội đề cao vì sự đóng góp của họ. Cô nghĩ tới ông thần đèn, chú nông dân tạo ra máy móc nông nghiệp, các "hiệp sĩ" giữ gìn trật tự giao thông, "hiệp sĩ", hiến máu, các bác nông dân hiến đất để xây trường học. Chằng ai hỏi sổ điểm của họ. Nhưng cô tin chắc rằng họ rất hạnh phúc. Phần cháu hay cố gắng bình tĩnh, đừng quá lo âu và giữ vững lập trường về mục đích học tập cho bản thân. Cháu cũng có thể đưa bài này cho gia đình đọc để xem phản ứng của người lớn ra sao.

Created by AM Word_2CHM

Làm sao để có tình bạn chân thật?

TƯ VẤN TÂM LÝ HỌC ĐƯỜNG

Cháu buồn và thất vọng quá! Cháu là một người vui vẻ, chan hòa với mọi người. Cháu là con út trong một gia đình khá giả. Cháu có tất cả, chỉ trừ một tình bạn đúng nghĩa của nó. Cháu chơi chung với hai người bạn gái, lúc đầu rất thân như chị em. Nhưng sau một thời gian hai đứa nó giận cháu, lại đi nói điều không hay về cháu. Nghĩ kỹ lại cháu thấy lý do chỉ là vì cháu lỡ lời trong lúc giỡn thôi. Không lẽ vì chuyện này mà tình bạn chấm dứt? Cháu nghĩ mình đã "mua" tình bạn bằng một cái giá quá đắt và cháu đã hy sinh quá nhiều để có được thứ mà tụi nó gọi là "bạn thân". Cháu nói thế không phải là cháu tính toán đâu. Ngược lại, cháu đối xử với tụi nó rất tốt về cả hai mặt: tiền bạc và... tình cảm. Nhưng tại sao cháu không được nhận lại những thứ đó? Cháu phải làm sao để có tính bạn thật? Cháu mất niềm tin vào con người rồi cô à?

Tình bạn tuổi học trò, lúc chơi lúc giận là bình thường cháu à. Và chuyện nhỏ này không đáng để làm cháu "mất niềm tin vào con người". Có khi các cháu còn quá trẻ để hiểu hết ý nghĩa của tình bạn chân thật.

Có một số từ trong thư cháu làm cô bận tâm. Cháu nhắc đến sự "hy sinh" của cháu và chuyện "mua" tình bạn. "Tình cho không biếu không" chớ làm gì có chuyện mua với bán? Rồi cháu có nhắc đến chuyện "tiền bạc". Vì thư cháu không nói hết chi tiết nên cô không hiểu được tính chất thật trong quan hệ giữa các cháu tình bạn là hoàn toàn không vụ lợi. Nếu có yếu tố nào đó không trong sáng thì không còn là tình bạn nữa. Nếu cháu thấy hai bạn giận cháu vì một lý do không chính đáng thì không có gì để tiếc vì chính họ không hiểu gì về tình bạn chân thật. Cháu cũng nên xem lại mình, ví dụ sự rộng rãi của cháu có gây hiểu lầm không?

Cháu cứ sống thanh thảm trong sáng, cởi mở, chan hòa rồi tình bạn cũ sẽ trở lại hoặc tình bạn mới sẽ tới.

Hãy đón nhận nhưng đừng "mua" nó. Khi "cho" mà không đòi hỏi "nhận lại" thì điều không mong chờ sẽ đến với chúng ta. Chúc cháu may mắn.

Created by AM Word_2CHM

Tương lai em sẽ về đâu?

TƯ VẤN TÂM LÝ HỌC ĐƯỜNG

Em sinh ra và lớn lên trong một gia đình phong kiến. Từ nhỏ em đã cảm thấy bất hạnh. Ông bà nội và ba mẹ khắt khe ngay cả với con cháu ruột của mình. Em đang học tiểu học thì xung đột giữa mẹ và bà nội xảy ra, kéo dài trong nhiều năm liền. Sau đó, bà nội tự kết liễu đời mình bằng một lọ thuốc trừ sâu. Em còn nhỏ, không biết lý do thế nào. Càng về sau, kinh tế gia đình do một tay mẹ đảm đương. Ba không biết gì đến. Trước mắt em, ba là người vô trách nhiệm. Sau này em lớn lên, làm việc ngoài đồng, trong nhà quần quật, mà vẫn bị mẹ mắng chửi thậm tệ. Chính vì vậy mà việc học của em ngày càng sa sút, một phần do áp lực gia đình qua lớn. Cuối cấp II, em bị thầy không cho đi thi vì không làm bài nhà. Em đâm ra chán đời, nhiều lúc muốn chết quách cho xong. Việc học kém cỏi, nghề nghiệp chẳng ra gì. Em có xin ba mẹ cho đi học bổ túc văn hóa, nhưng người anh trai của em phản đối kịch liệt. Có thể do anh ấy sợ tốn tiền, ảnh hưởng đến thu nhập của gia đình. Cuối cùng em vô Nam kiếm sống, không dư dả tiền bạc, không muốn có bạn trai... Cô có thể cho em một hướng đi cho tương lai mình?

Cuộc đời của em quả là bất hạnh, nhưng cô mừng thấy em còn nhiều nghị lực và can đảm vào Nam bắt đầu một cuộc đời mới. Trên vài trang giấy cô không thể vạch ra cho em cả một hướng đi, nhưng đề nghị em tới gặp và trao đổi với các đồng nghiệp của cô là các nhân viên công tác xã hội chuyên nghiệp ở công ty Vào Đời, là nơi các bạn gái trẻ đến từ ngoài thành phố có thể tới để được tham vấn về việc học nghề, tìm việc làm, hòa nhập với những chị em cùng hoàn cảnh.

Địa chỉ 299/16/11 Lý Thường Kiệt, P.15, Q. 11, Tp. Hồ Chí Minh, ĐT: 8647354.

Created by AM Word_2CHM

Em sợ mình… “vô cảm”

TƯ VẤN TÂM LÝ HỌC ĐƯỜNG

Nhà em không nghèo nhưng cũng không khá giả gì. Hồi nhỏ, ba của em làm ăn thua lỗ nên nhà túng bấn, mẹ phải chạy ăn từng bữa. Người ta nói nhà nghèo thì người trong gia đình sẽ thương nhau hơn. Nhưng em lại không cảm thấy như vậy. Bố mẹ không yêu nhau hay sao mà cứ nói chuyện cũng như cãi lộn, người thích cái này thì người kia không thích... cứ như thế em thấy mình như bị bỏ rơi, không được ngó ngàng tới. Em thấy bố mẹ cũng khá gần gũi, ngày vào cũng gặp nhưng sao không tâm sự được. Những bạn bè hàng xóm thì em không chơi vì chúng nó nói chuyện tục tĩu lắm. Em ít bạn, hầu như là không có bạn. Em vào được trường điểm của tỉnh thì càng cô độc hơn. Ngoài việc học, em chẳng biết làm gì nữa: không đi chơi, không có ti vi để xem nên chỉ biết... ăn và ngủ. Em thích đọc báo, đọc truyện nhưng không có tiền. Em chỉ kết bạn với... con chó, con gà. Năm lớp 9, em được cử đi Đà Lạt nhờ học giỏi nhưng ba đau nên bỏ cuộc. Hồi ông nội mất, em không khóc mặc dù ông rất thương em. Hồi em đi thi Olympic ở TP.HCM, dù không có ba mẹ đi theo, nhưng em vẫn không thấy trống vắng. Có lúc ba mẹ đi vắng nhà, em vẫn ngủ ngon lành... Bây giờ ba của em yếu sức lắm. Ba muốn em ở nhà học bài, đừng lên thư viện nhưng trong nhà lại không để sách báo để đọc, và đọc ở nhà cũng không thấy hứng thú. Năm nay em học lớp 12 rồi. Em sơ mình vô cảm. Em chẳng thấy yêu thương ba mẹ chỗ nào, mặc dù ba mẹ đã sinh ra em và cho em ăn học. Cô ơi, hãy cho em một lời khuyên. Em sợ mình không kịp thương yêu ba vì ba em rất yếu vì bị bệnh gan.

Do quá trình lớn lên trong một bầu không khí gia đình bất hòa, đời sống tình cảm của em coi như bi chai lì. Tuy nhiên "vô cảm" không phải là một trạng thái bất di bất dịch, mà cảm xúc của con người tùy thuộc vào ý tưởng và kinh nghiệm cụ thể. Nếu em thật sự muốn em có thể làm thay đổi tình thế. Thế mạnh của em là học giỏi, có nghĩa là em thông minh. Cô nghĩ em sẽ hiểu và chịu làm thử nhưng gì cô sắp đề nghị. Mà chắc em muốn thay đổi và trở nên hạnh phúc hơn chứ?

Đặc điểm của tuổi trẻ chúng ta là độ lượng, sẵn sàng giúp người khác trong nỗi bất hạnh như hàng ngàn thanh niên tình nguyện trên khắp đất nước. Những người bất hạnh này có thể là người xa lạ hoàn toàn. Huống hồ gì hôm nay sát bên em có một người đang đau ốm là cha em. Có lẽ vì em chưa tha thứ cho cha mẹ nên em đến với ông chưa được. Em hay tha thứ và hiểu rằng cha mẹ cũng là nạn nhân của hoàn cảnh và sự yếu kém của chính họ.

Ý tưởng tha thứ sẽ làm cho em nhẹ lòng ngay và hãy tận tình chăm sóc ba trong những giờ phút quý giá còn lại.

Đây là cơ hội duy nhất cho em. Chắc chắn ông sẽ xúc động và cảm xúc của ông sẽ lây lan trở lại em. Ai cũng cần nhận và cho tình thương, trong đó có ba má và chính em. Hãy làm động tác hòa giải để tìm lại niềm vui và hạnh phúc. Em nên nhớ rằng trạng thái cô đơn, chủ yếu do chính mình tự tạo ra thôi. Chúc em đầy can đảm trong bước ngoặc quan trọng này.

Created by AM Word_2CHM

“Yêu” theo… phong trào?

TƯ VẤN TÂM LÝ HỌC ĐƯỜNG

Xin cô giải nghĩa giùm, tình yêu là gì? Tại sao ngày Valentine ở ta lại lược tuyên truyền nhiều như thế?

Nếu đột nhiên Tình Yêu biến mất khỏi đời này thì nhân loại cũng chết dần! Chính các em và cả cô nữa cũng sẽ không có mặt trên thế gian này nếu không có nó. Các nhà thơ, nhà văn và cả nhà tư vấn tâm lý cũng sẽ thất nghiệp dài đài. Buồn nhất là tuổi trẻ. Còn đâu là những mộng đẹp, còn đâu là những chuyện dài nhiều tập về "người ấy" để kể cho bạn bè. Tóm lại TÌNH YÊU là cuộc sống, là tất cả!

Nhưng nó cũng là buồn phiền, đau khổ và nước mắt, khi người ta không biết yêu cho đúng và nhất là khi người ta nhầm lẫn tình yêu với những thứ khác như vật chất, tiền tài, sĩ diện v.v... Yêu vì sĩ diện là giả vờ như đang yêu để bằng chị bằng em. Vì đó là phong trào nên mình phải theo phong trào.

Thú thật với các em, cô đã sống (lúc trẻ) và làm việc nhiều năm ở nước ngoài. Cô biết ngày Valentine (ngày Tình Yêu) nơi chính gốc của nó. Và chưa bao giờ thấy tuổi trẻ bị nó hớp hồn như ở ta. Những ngày lễ của mẹ, của cha, của tình yêu là chuyện riêng tư sâu lắng của gia đình, của lứa đôi chớ có ai mà đi diễu hành đầy đường đâu. Có ai tỏ tình mà kèn trống rùm beng đâu. Một dạo, lễ Noel bị thương mại hóa đến độ người ta quên đi ý nghĩa của nó là ngày Chúa giáng sinh đem lại hòa bình cho nhân loại. Nhưng sau một thời gian "mắc mưu" xuống đường mua sắm, người phương Tây đã thức tỉnh, chống lại sự thương mại hóa Noel và trở lại với ý nghĩa thật của ngày lễ thiêng liêng này. Noel và Tết tây chủ yếu là ngày lễ của gia đình, của những giá trị thiêng liêng. Giới trẻ của họ đã trưởng thành hơn nhiều và không để mình bị lôi cuốn bởi các phong trào hời hợt.

Còn ngày Tình Yêu ở ta đột nhiên bị thương mại hóa nặng nề. Ta đâm ra có vẻ "Tây hơn Tây". Quảng cáo, bày bán sản phẩm Valentine là quyền của người bán. Có khi cạn đề tài, báo chí lại mô tả thêm đề vô tình kích động phong trào. Nhưng lựa chọn để hành động đúng là quyền và trách nhiệm của các cháu. Hãy tỏ ra là người có bản lĩnh. Bày tỏ tình yêu với nhau không nhất thiết phải đi diễu hành khắp phố phường để gây kẹt đường. Nếu chưa có người yêu thì đừng sợ mất mặt. Đừng sắm một ông bồ hờ để dạo phố cho bằng chị bằng em. Những ai đó cười các cháu cũng là những người không hiểu ý nghĩa sâu đậm của tình yêu mà chỉ coi nó như một phong trào. Đời còn dài. Nếu các cháu sống đúng, tình yêu thật sẽ đến thôi. Đừng hành động chỉ vì phong trào.

Cô nghe nói hậu quả của đêm tình yêu là những cuộc nạo phá thai đầy nước mắt. Đừng dại dột và yếu bóng vía đến độ đánh mất chính mình vì cái ngày "tình yêu" này. Chỉ có tình yêu dỏm mới dẫn đến hậu quả trong tự. Nếu đi chơi với những ông bồ hờ thì không có tình yêu.

Không có tình yêu thì không có sự tôn trọng. Vắng sự tôn trọng thì lợi dụng có thể xảy ra.

Mong các cháu tỏ ra là người có bản lĩnh.

Created by AM Word_2CHM

Tìm một chỗ dạy đứa cháu bất hạnh

TƯ VẤN TÂM LÝ HỌC ĐƯỜNG

Tôi có một cháu gái mười ba tuổi, đang học là bổ túc văn hóa ở P.An Khánh, Q.2. Một năm trở lại đây, cháu có biểu hiện chưng diện, đua đòi: nhuộm tóc nâu từng vệt; đeo bông giả ở cả cổ chân; thường xuyên xức thuốc trị mụn, làm láng da mặt v.v... Gia đình tôi rất nghèo. Cha mẹ cháu mất sớm, tôi là bà ngoại đã ngoài sáu mươi tuổi, lại là công nhân vệ sinh đã về hưu. Với đồng lương hưu ít ỏi, cộng với tiền của mấy đứa con cho để ăn bánh, tôi để dành cho cháu hết. Nhưng tôi thật thất vọng về cháu. Không biết lo học, cháu còn thường xuyên bỏ nhà đi chơi với bạn bè. Bị tôi la rầy "coi chừng mày có chửa hoang", cháu lánh mặt tôi bằng cách đi ra đường nhiều hơn…

Tôi muốn cho phứt cháu cho một gia đình nào đó muốn nhận cháu làm con nuôi. Làm như vậy, liệu tôi có bị người đời lên án? Hoặc tôi có thể gửi cháu đi học ở một nơi nào có khả năng chăm sóc và dạy dỗ cho cháu nên người không?

Tôi rất thông cảm nỗi bức xúc của bà, tuy nhiên với hoàn cảnh lớn lên mà không có một gia đình bình thường như trẻ khác, việc cháu ngoại của bà "trở tính" như vậy thì cũng dễ hiểu. Đã vậy sự chênh lệch tuổi tác còn làm cho sự thông cảm giữa hai bà cháu lại càng khó khăn thêm. Với tuổi tác có khi ta khó mà theo kịp sự thay đổi của bọn trẻ khi xã hội bên ngoài thay đổi quá nhiều.

Và khi không tìm được sự ấm áp trong gia đình, thì trẻ có xu hướng dựa vào bạn bè và chuyện đua đòi bắt chước những thói xấu là khó tránh.

Tuy nhiên, nếu cho cháu đi chắc bà sẽ không yên tâm vì dù sao cháu là con của con bà! Vả lại ít gia đình nào chịu nhận nuôi một đứa trẻ đã lớn. Và ít có những trung tâm nội trú có đủ chuyên môn để giúp cháu phát triển tốt. Nếu bị chối bỏ bởi người thân, cháu sẽ càng dễ sa vào những lỗi lầm lớn hơn.

Vì không thể giúp bà chỉ qua một lá thư, xin mời bà tới Văn phòng Tư vấn trẻ em thuộc ủy ban Dân số gia đình và trẻ em, 57 Phạm Ngũ Lão, P. Nguyễn Thái Bình, Q.1 (ngang bến xe buýt Bến Thành), ĐT. 8215878. Ở đó bà có thể trao đổi cặn kẽ hơn với nhân viên chuyên môn, để tìm ra giải pháp ổn thỏa nhất.

Created by AM Word_2CHM

Người ta đã làm điều xấu xa với cháu!

TƯ VẤN TÂM LÝ HỌC ĐƯỜNG

Cháu mười tám tuổi, đang học là 12 chuẩn bị thi tốt nghiệp và hy vọng vào đại học. Nhưng một chuyện hãi hùng đã xảy xa với cháu. Cha mẹ cháu làm ăn lớn thường vắng nhà. Một hôm cha mẹ đi vắng, anh cháu đi học, người phụ việc cho mẹ cháu đã tấn công cháu. Cháu chống trả quyết liệt, chạy ra khỏi nhà. Không biết đi đâu, cháu chạy lại nhà bại cháu và chỉ biết khóc như mưa. Cháu không nói gì hết nhưng dường như bạn cháu hiểu nên đã an ủi cháu, và khuyên cháu đừng làm điều dại dột. Khi cháu về nhà thì mẹ cháu đã về. Cháu không kể sự thật cho mẹ cháu, nhưng yêu cầu mẹ đuổi người đó vì anh ta chọc ghẹo cháu. Và mẹ cháu đã đuổi anh ta. Một hôm anh ta đến trường đề xin lỗi cháu. Cháu run bắn người vì sợ và giận dữ. Cháu nói: "Nếu anh không tha cho tôi thì tôi chết, nhưng trước khi chết tôi sẽ giết anh".

Thật cháu không ngờ mình đã phản ứng dữ dội như vậy. Cháu cố quên mọi sự để tập trung học vì cháu là học sinh giỏi. Nhưng cô ơi đầu óc cháu như vỡ tung. Cháu đọc báo thấy những trường hợp mà người chồng hành hạ vợ suốt đời vì đã mất trinh không. Chẳng lẽ cháu lại sẽ rơi vào hoàn cảnh này. Cháu lo mãi sợ không biết mình có mất trinh không. Cháu muốn đi khám mà không biết đi đâu và bày tỏ như thế nào. Cháu sợ và khổ lắm. Cháu không biết làm sao đây, cô giúp cháu với!

Điều cháu đã trải nghiệm thật hãi hùng và cô chia sẻ nỗi đau của cháu. Theo như lời cháu kể, có lẽ sự tổn thương về thể chất không có gì đáng lo lắm. Tuy nhiên ấn tượng tâm lý có thể kéo dài và có thể ảnh hưởng không tốt đến quá trình lớn lên của cháu. Do đó, chúng ta phải cố gắng tìm giải pháp đề giải tỏa nỗi ám ảnh này.

Trước tiên cô nghĩ, trên đời này có hàng triệu phụ nữ và nhất là bạn gái trẻ đã trở thành những nạn nhân vô tội như cháu. Nhưng không phải trường hợp hôn nhân nào cũng bất hạnh như cháu kể. Còn nếu lỡ gặp một bạn trai hẹp hòi như ông chồng kể trên thì chẳng nên yêu họ làm gì. Nhưng gì thì gì, cháu nên nói thật với mẹ và nhờ mẹ dắt cháu đi khám bác sĩ để yên tâm.

Một phản ứng tâm lý khá phổ biến đối với những nạn nhân vô tội như cháu là chính họ lại mang mặc cảm tội lỗi. Sự căm thù to lớn của cháu đối với anh ta cũng có thể đầu độc tư tưởng của cháu. Cô có nghe về trường hợp một cô gái bị trầm uất sau khi bị một người thân lạm dụng tình dục trong một thời gian dài. Cô ta đi đến bác sĩ tâm thần, và cuối cùng lời khuyên của bác sĩ là để giải tỏa mặc cảm tội lỗi nơi cô thì phải tố cáo kẻ phạm tội thật. Vì phạm nhân và nạn nhân phải phân biệt rạch ròi. Cô ta đã làm điều đó. Người kia đi ngồi tù và cô đã khỏi bệnh.

Nếu muốn giải tỏa nỗi ám ảnh nơi cháu, cháu nên nói thật với mẹ và nhờ bạn cháu làm chứng, vì dù không biết nguyên nhân nhưng cuộc khủng hoảng tâm lý của cháu hôm đó là có thể.

Tố cáo anh ta trước pháp luật, cháu cũng sẽ giải tỏa ám ảnh muốn giết anh ta. Hơn thế nữa, làm điều này là cháu góp phần làm giảm bớt sự đau khổ và thiệt thòi của phụ nữ, nhất là của những em gái trẻ. Vì chỉ có sự nghiêm minh của pháp luật và sự lên án mạnh mẽ của xã hội mới răn đe cái tội chà đạp lên nhân phẩm phụ nữ. Làm được điều này, chuyện ấy sẽ trở thành một vết thương tâm lý nhỏ sẽ tự hàn gắn và cháu sẽ tự tin yêu đời trở lại. Mong cháu cố gắng tập trung học hành để vượt lên số phận, vì sự việc ấy không đáng đế cháu lùi bước trong cuộc sống.

Chuyện xảy ra với cháu cũng là một cảnh báo cho các bậc làm cha mẹ.

Created by AM Word_2CHM

Hãy xem đây là một kinh nghiệm sống

TƯ VẤN TÂM LÝ HỌC ĐƯỜNG

Năm nay em 20 tuổi, là học sinh lớp 12. Em rất ít đi chơi xa. Có một lần em cùng đi với vài người bạn nam và ngủ lại đêm. Thằng bạn chủ nhà lấy cuốn phim sex mở ra coi. Lúc đó em đang đọc truyện và em giật mình khi nhìn lên màn hình và quay ra chỗ khác. Bọn nó cười và bảo em là đồ nhát. Sau lần đó, trong đầu em bị những hình ảnh "không hay" đó ám ảnh. Em học sa sút và không dám đến nhà bạn gái vì sợ lỡ xúc phạm bạn ấy và em đã chia tay với bạn ấy một cách không có lý do, mặc dù bạn ấy rất mến em. Cô có cách nào giúp em quên những cái xấu xa đó và trở lại bình thường không? Năm nay là năm cuối cấp, em sợ mình rớt quá!

Trước tiên cô xin nhắc em là "sex" nghĩa là tình dục là bản năng tự nhiên của con người. Tạo hóa ban nó cho con người để thương yêu nhau và duy trì nòi giống. Tình dục tự nó không có gì là xấu nhưng khi người ta lợi dụng hay lạm dụng nó thì nó trở nên xấu. Phản ứng của em khi xem các hình ảnh khiêu dâm càng là tâm lý bình thường và những hình ảnh này hay xuất hiện trở lại trong đầu nhất là khi ta tiếp nhận chúng như một cú sốc. Những hình ảnh khiêu dâm có thể kích thích lòng ham muốn và thúc đẩy các bạn trẻ vào các hành vi không tốt, dẫn đến xâm hại kẻ khác. Nhưng có một điều thứ hai em nên nhớ là con người khác với con vật là ngoài bản năng con người, còn có tình cảm và lý trí giúp anh ta làm chủ bản năng và hành động đúng. Sự việc em sợ xúc phạm cô bạn gái thật đáng quý nhưng nếu vì lý do đó mà em chia tay với cô ấy là đáng tiếc. Vì nếu em yêu thật là tất yếu em tôn trọng cô ấy và không ai đi xúc phạm một người mình tôn trọng. Nơi em có lý trí và tình cảm tốt đẹp mà em nên nuôi dưỡng, củng cố.

Còn các hình ảnh ấy cứ mặc kệ, nếu nó xuất hiện trong đầu em thì em không có tội lỗi gì đâu. Xung quanh chúng ta ngày nay trên phim ảnh, quảng cáo đây dẫy những hình ảnh gợi dục. Cứ xem đó là chuyện bình thường và nếu em có những cảm xúc là lạ cũng đừng áy náy. Đó cũng là tự nhiên. Nếu em căng thẳng quá, các hình ảnh này sẽ càng tác động dữ dội hơn. Cứ tập trung học. Chúng có xuất hiện thì nhìn nhận chúng rồi nhẹ nhàng mời chúng đi chỗ khác. Chắc chắn với thời gian, chúng sẽ phai mờ. Đây là một kinh nghiệm sống.

Rồi đây khi em lập gia đình, chuyện tình dục sẽ là chuyện bình thường và nó chỉ có ý nghĩa khi có tình yêu và sự tôn trọng lẫn nhau.

Chúc em học giỏi và thi đậu. Mà cô tin chắc là sẽ như vậy...

Created by AM Word_2CHM

Cháu thích tụ họp ngoài đường, có phải là biểu hiện xấu?

TƯ VẤN TÂM LÝ HỌC ĐƯỜNG

Hai đứa con gá lớn của tôi đang học lớp 8 và lớp 9 trường M. C. Tôi để ý thấy mỗi lần từ trường về nhà, cháu đều ở trong "tư thế" là xắn tay áo dài lên tới khuỷu tay, nhét hai vạt áo vô lưng quần, hai tay áo cũng được xắn lên cao... coi thiệt là kỳ. Lúc đầu tôi tưởng cháu làm như vậy cho gọn khi đi xe đạp, nhưng có khi về nhà cả tiếng đồng hồ cháu và để nguyên như vậy. Gần đây thỉnh thoảng có người quen trông thấy cháu thường hay tụ tập ở góc đường Trương Định và Bà Huyện Thanh Quan, nhất là vào buổi chiều, khoảng 3-4 giờ sau giờ học thêm. Trong nhóm ấy có cả nam sinh học cùng lớp, với xe gắn máy sẵn sàng như các cháu chuẩn bị đi đâu đó... Tôi phải làm gì đây, thừa cô Oanh? Tôi có nên báo cho nhà trường biết về những biểu hiện mà tôi nghĩ là không tốt đó không? Xin cám ơn cô sẵn lòng giải đáp.

Tuổi mới lớn có nhu cầu tự khẳng định mình và một trong những cách tự khẳng định là tỏ ra "không giống ai". Áo dài mà xắn tới khuỷu tay quả là không đẹp chút nào. Tuy nhiên ta cũng nên phân biệt giữa những biểu hiện không thẩm mỹ và những biểu hiện liên quan tới đạo đức. Chuyện này không có gì trầm trọng. Sao chị không nhẹ nhàng, với một chút khôi hài nhắc cháu? Nếu ta không rầy la quá đáng có lẽ các cháu cũng dễ chấp nhận thôi.

Tụ tập vui chơi cũng là một nhu cầu của bọn trẻ. Có điều ở mỗi thời đại nó biểu hiện khác nhau. Hồi tôi còn nhỏ ở tỉnh trên đường về nhà học sinh cùng rủ nhau vui đùa và có khi hứng lên thì phá trái cây của các nhà vườn. Thỉnh thoảng bị chủ nhà rượt chạy một phen hú vía mà... vui. Con nít là như vậy. Ngày nay nhu cầu tụ tập biểu hiện một cách "hiện đại" hơn: có trai có gái lại có xe gắn máy nữa! Nguy cơ làm bậy lớn hơn. Và theo người quen của chị hình như trẻ "sẵn sàng đi đâu đó". Đây chỉ mới là cảm tưởng thôi. Chi lo là phải, nhưng ta cũng nên nhớ rằng hành vi của trẻ phụ thuộc vào cách xử sự của người lởn.

Nếu trong gia tỉnh trẻ tìm thấy bầu khí ấm cúng, cha mẹ con cái gần gũi, thông cảm nhau thì trẻ thích ở nhà. Nếu không tìm được bầu không khí ấy thì trẻ thích ở ngoài đường với bạn bè.

Nếu cha mẹ hiểu tâm lý tuổi trẻ, nhắc nhở một cách nhẹ nhàng vui vẻ thì chúng nghe lời. Nếu cha mẹ quát tháo, mắng nhiếc quá đáng thì trẻ làm tới. Từ tư thế mới "sẵn sàng đi đâu đó" trẻ sẽ đua xe, phá phách tiêu cực hơn.

Cái khó nhất đối với người lớn chúng ta là chấp nhận sự khác biệt giữa hai thế hệ, là phân biệt những biểu hiện thuộc về "hiện tượng" như nhuộm tóc, con trai để tóc dài v.v... thật ra là vô thưởng vô phạt và những biểu hiện thuộc về tính tình hay đạo đức đáng lo hơn.

Mọi khó khăn đều có thể được giải quyết khi cha mẹ là tấm gương và biết gần gũi con như người bạn thân để trao đổi thẳng thắn với chúng thay vì "để ý", "theo dõi" chúng như người xa lạ. Chị có thể đề nghị nhà trường tổ chức những cuộc trao đổi giữa phụ huynh về giáo dục con cái ngày nay, một nhiệm vụ phải công nhận là không dễ.

Created by AM Word_2CHM

Sao bạn em hay bắt chước?

TƯ VẤN TÂM LÝ HỌC ĐƯỜNG

An - bạn cùng lớp với em là người khá đẹp lại học giỏi. Nhưng bạn ấy luôn bắt chước người khác từ kiểu tóc, kẹp tóc đến dáng đi. Là một học sinh giỏi, lẽ ra bạn An phải hiểu và tìm cho mình một cá tính riêng chứ? Em có nên rói cho bạn ấy hiểu không ? Xin cô cho em một lời khuyên.

Học giỏi nhờ trí thông minh, nhưng chỉ sự thông minh không tạo nên nhân cách và bản lĩnh con người. Cũng do vậy nhiều người hồi nhỏ học giỏi mà lớn lên không thành công ở đời. Nhân cách hình thành từ giáo dục gia đình, môi trường sống xung quanh... Bạn An đã thiếu tự tin, nhất là trong cách tự thể hiện mình nên hay bắt chước. Những nhân cách như An sẽ dễ trở thành những con thiêu thân của thời trang.

Tuy nhiên đây là chuyện hoàn toàn riêng tư, không nên can gì đến đạo đức và cũng chẳng hại ai.

Mỗi người có tự do trong cách thể hiện mình, em không nên can thiệp làm gì.

Người Việt mình có khi xem việc riêng như việc chung mà sinh ra chuyện bất hòa.

Created by AM Word_2CHM

Làm sao từ chối tình yêu?

TƯ VẤN TÂM LÝ HỌC ĐƯỜNG

Em mới học lớp 8 thôi, nhưng có người bảo là yêu em. Em muốn tránh xa vụ tình cảm để được thoải mái học tập. Làm thế nào để từ chối một cách thật khéo léo hả cô? Em không muốn làm tổn thương người khác và mất đi người bạn ấy.

Trong chuyện giao tiếp không có cách duy nhất để xử lý vấn đề, vì mọi sự tùy thuộc vào tính cách của người trong cuộc.

Nó cũng tùy thuộc vào tính chất của mối quan hệ. Thật ra chúng ta cũng chẳng biết người bạn trai kia khi nói yêu em đã quan niệm tình yêu như thế nào.

Em có thể giữ mối quan hệ đó trong mức độ tình bạn, còn cái gì vượt mức độ - ví dụ như đi chơi riêng, thư từ tán tỉnh thì em không đáp ứng. Luôn giữ thái độ tế nhị hòa nhã. Nhưng nếu "bên kia" thiếu tế nhị và tấn công quá mà em không thích thì cắt đứt. Mấy chàng như vậy gan lì lắm. Họ không bị tổn thương đâu. Có điều cô thấy một số bạn gái đi nước đôi, nghĩa là không thích người ta lắm nhưng vẫn để cho người ta đeo đuổi mình cho có vẻ "mình cũng có người yêu hay nhiều người săn đón". Rồi khi có người yêu thiệt thì "đá" người ta. Điều đó thì không nên vì nó gây tổn thương thật. Nếu em trung thực, tự trọng và tôn trọng người khác trong đời sống thường ngày thì cứ xử sự bình thường. Chúc em thành công.

Created by AM Word_2CHM

Sống giữa bất hòa làm sao học tốt được?

TƯ VẤN TÂM LÝ HỌC ĐƯỜNG

Theo sự nhận xét của mọi người thì bố mẹ em là người có văn hóa, có học thức. Nhưng những câu nói của mẹ em là nguyên nhân của chiến tranh. Theo sự khám nghiệm của bác sĩ thì mẹ em có "vấn đề về thần kinh". Ai cũng hiểu và thông cảm, nên nói chuyện với mẹ thì phải lựa lời để không gây sốc. Em giống tính bố, nói chuyện hơi cộc cằn thể hiện cá tính mạnh mẽ, nhưng mẹ không hiểu và bảo đó là hỗn xược. Nói đúng sự thật thì mẹ nói là dám cãi lại mẹ. Uổng công mẹ đọc sách báo mà vẫn không hiểu đó là sự di truyền.

Mẹ hay ghen, em cũng không biết là mẹ đúng hay sai. Nhưng mỗi lần như thế thì gia đình em xảy ra chuyện cãi nhau kịch liệt. Kết quả là một tờ ly dị, nhưng lần vào bố mẹ cũng bảo vì hai đứa con, nếu không thì đã xa nhau lâu rồi! Em buồn lắm... không chịu nổi cảnh này. Sống trong cảnh này làm sao học được và có kết quả tốt?

Cô hoàn toàn chia sẻ nỗi khổ của em. Không gì làm cho con cái đau khổ cho bằng sự bất hòa của cha mẹ. Có lẽ cũng có mối liên hệ nào đó giữa tình trạng sức khỏe tâm thần và tính hay ghen của mẹ em. Như em nói người xung quanh do trạng thái của mẹ em mà thông cảm, lựa lời mà nói để tránh gây sốc cho mẹ. Còn em thì có thông cảm với mẹ không? Trước tiên cô xin nhấn mạnh là cha con giống nhau về tính tình không phải là do di truyền, mà do gần gũi rồi bắt chước thôi.

Kế đó cá tính mạnh mẽ không nhất thiết phải biểu hiện bằng cách ăn nói cộc cằn. Có những người rất mạnh mẽ, cương quyết mà lại ăn nói rất nhẹ nhàng, nhờ đó khả năng thuyết phục của họ càng cao.

Em nên nhớ, điều gì không phải do di truyền thì có thể sửa chữa được. Nếu em nói sự thật một cách tế nhị, lễ phép có lẽ mẹ em sẽ dễ chấp nhận hơn.

Dù sao, như em nói, mẹ em có bệnh và người bệnh cần được "chăm sóc bằng chế độ đặc biệt". Nghĩa là với sự nhẹ nhàng, thông cảm. Em thử đối xử "đặc biệt" như vậy với mẹ xem có cải thiện được tình hình không.

Ngoài ra cô thấy tình trạng gia đình em hơi phức tạp, một trang viết sẽ không giúp đỡ gì được. Hiện nay TP Hồ Chí Minh có một số trung tâm tư vấn tâm lý. Đài 1088 cũng có chương trình tư vấn. Em nên tiếp cận các chương trình này để qua đối thoại em được giúp đỡ cụ thể hơn. Rồi có thể ngày nào đó em đưa mẹ cùng đi. Nếu mẹ có một bác sĩ điều trị là bác sĩ tâm thần, em cũng nên trình bày nỗi khổ của mình với bác sĩ. Em cũng có thể tự mình tìm đến các bác sĩ tâm thần, vì không chỉ khi nào có bệnh tâm thần mới tìm đến họ. Họ cũng giúp gỡ rối các vấn đề tâm lý nữa. Chúc em đầy can đảm và kiên nhẫn.

Created by AM Word_2CHM

Giữ con bằng tình thương & kỹ cương

TƯ VẤN TÂM LÝ HỌC ĐƯỜNG

Con gái tôi 3 năm rồi, từ lớp 9 là một học sinh ngoan hiền, khá giỏi bỗng nhiên thay đổi: bỏ học, ương bướng, theo bạn đi chơi. Và đến nay không chịu dừng lại. Tôi đề nghị học Anh văn, vi tính hay một nghề nào đó thì cháu không đồng ý. Ba cháu rủ lên hãng phụ làm sổ sách, cháu cũng lơ luôn. Rồi cháu đi chơi với đám bạn, lúc đầu còn về đúng giờ, nhưng sau đó tới khuya mới về. Gần đây chúng kéo nhau đi chơi xa, mướn nhà trọ, khách sạn để ở. Về đến nhà mặt mũi bơ phờ, thiếu ăn thiếu ngủ. Có khi tôi thấy vẻ mặt lạ thường của cháu mà đâm ra bất an. Lúc đầu, các cha mẹ khác và chúng tôi có đi kiếm các cháu. Nhưng mấy đứa bạn sau này của cháu cũng không nói thật về gia đình chúng nên chúng tôi không rủ các phụ huynh khác cũng đi tìm được. Vơ chồng tôi muốn giữ sự "quân bình" không khó mà cũng không dễ quá vì sợ con hư. Vậy mà bạn bè của cháu và ngay cháu cũng nói tôi khó quá. Nếu tôi "khó" thì làm sao ngày nay cháu ra nông nỗi này.

Tôi phải làm gì bây giờ? Cháu hay than ở nhà buồn không có ai chơi. Tôi thường mời bạn bè cháu về nhà chơi, có khi cho đi chơi xa, nghỉ hè... Vậy mà chúng nó cũng kéo nhau đi chơi riêng. Vợ chồng tôi mất ăn mất ngủ vì sợ ngày nào đó cháu bỏ nhà đi luôn! Xin cô hãy cho tôi một lời khuyên.

Tôi hoàn toàn chia sẻ nỗi lo âu của chị. Đúng như chị nói: "Làm cha mẹ ngày nay thật khó!". Khi trẻ có những hành vi đáng tiếc thì cần xem xét câu chuyện từ cả hai phía. Vấn đề ở đây không phải cha mẹ "khó" hay "dễ" hoặc như chị tưởng nếu chị "khó" hơn thì cháu sẽ ngoan hơn. Có khi là hoàn toàn ngược lại. Trẻ ở tuổi này thích theo bạn nhưng nếu tìm được sự "ấm áp" trong gia đình thì chúng không bao giờ bỏ đi.

Vậy cái gì kìm giữ chúng lại với gia đình? Đó là tình thương trong kỷ cương. Kỷ cương không phải kỷ luật sắt mà sự nhập tâm của đạo đức, mẫu mực mà cha mẹ là người đầu nên áp dụng và luôn trước sau như một. Trẻ ngay từ nhỏ rất cần một khuôn khổ đạo lý như vậy để biết điều gì phải làm điều gì phải tránh. Cha mẹ kỷ cương khỏi cần giảng dạy nhiều vì trẻ chỉ cần và rất thích noi gương họ. Trẻ bị họ thu hút như những thần tượng. Trẻ mến phục và hãnh diện về họ và cảm thấy an toàn trong một bầu không khí gia đình như vậy.

Điều làm cho trẻ bất an và mất phương hướng là sự bất nhất của cha mẹ. Đó là "khó" ở những cái không đáng khó mà "dễ" khi phải nghiêm minh.

Ví dụ như la rầy khi trẻ ăn mặc không phù hợp, lỡ làm bể đồ đạc, vui đùa quá trớn, nhưng lại làm thinh khi trẻ thiếu trung thực thiếu công bằng hay ích kỷ với anh em, bạn bè v.v...

Cha mẹ sống kỷ cương rất tự tin cho nên không cần "ra oai", to tiếng với trẻ. Họ biết vui đùa với con và giáo dục con trong sự "học vui, vui học". Họ làm bạn với con mà không hề sợ "mất oai" vì uy tín của họ vẫn còn đó. Họ hiểu nhu cầu tâm lý của trẻ nên biết cách nói chuyện với chúng khiến chúng càng thích chia sẻ với họ. Trẻ luôn thích gắn bó với một bầu không khí gia đình như vậy.

"Làm cha mẹ khó thật" vì khi xưa "cha mẹ đặt đâu con ngồi đó". Cha mẹ biểu gì thì con làm theo. Nhưng ngày nay thì khác. Trẻ ngày nay sống trong bầu không khí tự do, tiếp cận nhiều thông tin, và bị thu hút bởi lối sống mới. Khoảng cách giữa thế hệ chúng ta và thế hệ trẻ ngày càng nới rộng. Chúng đang hướng mạnh mẽ về phía trước, còn chúng ta nếu ngoảnh về quá khứ, giáo dục con theo lối cũ thì sẽ thất bại.

Như nói ở trên ta phải hiểu tâm lý, nhu cầu của chúng, biết dùng ngôn ngữ của chúng mới đối thoại với chúng được. Nhiều cha mẹ rơi vào trường hợp của chị là không nói chuyện với con được.

Chuyện xảy ra trong gia đình chị là một báo động lớn cho toàn xã hội. Ngày nay không chỉ con trai mà cả con gái cũng bỏ nhà ra đi. Gần đây báo chí đã nhắc đến hiện tượng đáng lo ngại này. Có những nữ học sinh phổ thông đột nhiên biến mất. Không chỉ tự chúng kéo nhau đi mà có bàn tay sắp xếp của kẻ xấu. Các em dễ bị dụ dỗ vì gia đình không còn "sức hút" để cầm giữ chúng.

Chúng ta đang trải qua một cuộc khủng hoảng lớn vì xã hội thay đổi quá nhanh. Gia đình đang chới với trong nhiệm vụ đổi mới của mình nhưng chưa được sự hỗ trợ của khoa học và các tổ chức giáo dục khác "để học làm cha mẹ" trong thời kỳ mới này như ở các nước với các trung tâm tư vấn, các trường dạy làm cha mẹ v.v... Hy vọng qua câu chuyện của chị, các nhà chức trách quan tâm hơn đến cuộc khủng hoảng gia đình, khủng hoảng trong giới trẻ để có những biện pháp hành động cụ thể, vì tình hình thật đáng báo động.

Đối với những vấn đề khó khăn phức tạp như trên một bức thư không thể nào đem lại một giải đáp thỏa đáng. Xin đề nghị chị cũng như các bậc phụ huynh khác tìm đến các nhà tư vấn tâm lý để trao đổi sâu hơn. Tôi xin giới thiệu một số trung tâm mà tôi biết như sau:

- TTTV thuộc Hội Tâm lý Giáo dục TP: 37 Nguyễn Thông, Q.3. ĐT: 9325111.

- Hội LH Thanh niên, 145 Nguyễn Thị Minh Khai, Q.3.

- Trường Quản lý Giáo dục, 7 Nguyễn Binh Khiêm, Q.1, ĐT: 9103049.

- Ủy ban Gia đình Dân số Trẻ em, 57 Phạm Ngu Lão, F. Bến Nghé, Q.1, ĐT. 8215878.

- Công ty Vào Đời, 299/11 Lý Thường Kiệt, P.11, Q.Tân Bình.

ĐT: 8647354.

- BS Tâm thần Nhi khoa Libby Zinman, 5B Lê Thánh Tôn (Ngô Văn Năm, Q.1): tư vấn miễn phí cho các vấn đề của trẻ dưới 16 tuổi.

Các trung tâm trên nếu có thu phí cũng rất nhẹ.

Created by AM Word_2CHM

Đừng phân biệt đối xử với con cái!

TƯ VẤN TÂM LÝ HỌC ĐƯỜNG

Tôi rất khổ tâm vì con gái lớn của tôi. Tôi có hai đứa coi gái, đứa lớn học lớp 8, đứa nhỏ học lớp 4. Cháu lớn học rất giỏi nhưng bị mặc cảm là lùn (cao 1m48) so với các bạn, nên nỗi ám ảnh lên lớp 9 phải mặc áo dài đeo đẳng cháu. Một phần vì sức khỏe, một phần vì vụng về, cháu không được các bạn cho tham gia các trò chơi ở trường. Cháu sống khéo kín, cô đơn và mãi tới bây giờ cũng chưa có một người bạn thân.

Cháu còn một tật nữa là nói to tiếng như gây lộn. Tôi thường xuyên khuyên cháu phải thay đổi cách ăn nói, nhưng tôi đành bất lực. Vừa đi học về gặp em gái là cháu to tiếng gây gổ, dù chuyện không có gì. Cháu luôn về tới nhà với tâm trạng không vui. Lúc thì bảo thầy cô thiên vị, khi thì nói bạn không tốt.

Tôi gần gũi cháu, theo dõi chuyên học tập của cháu, khuyên cháu tập thể dục, uống sữa, chọn môn thể thao thích hơp để tăng chiều cao nhưng cháu không nghe.

Còn chồng tôi thì mặc dù đưa con đi học mỗi ngày, nhưng trong thâm tâm thì thương cháu nhỏ nhiều hơn. Anh hay la mắng cháu và có lần cháu viết ra giấy là có ý muốn tự tử vì bị ba la rầy hoài.

Tôi đến trường tìm hiểu và bạn bè cháu xác nhận là cháu học giỏi, đạo đức tốt. Thế thì vì lý do gì mà cháu lại gay gắt với em?

Cái lý do đó rất nghiêm trọng và chị đã chỉ nó ra. Đó là sự đối xử bất công của chồng chị. Không gì làm cho một đứa trẻ đau khổ cho bằng bị phân biệt đối xử ngay trong gia đình mình! Đau khổ đến nỗi muốn tự tử mà chị không hiểu ra. Cháu gay gắt với em là vì ganh tị đó thôi. Điều số một nên tránh trong giáo dục gia đình là sự thiên vị. Cho nên người chị cần "gần gũi khuyên lơn" nhiều nhất chính là chồng chị.

Còn cái mặc cảm về chiều cao của cháu thì không có cơ sở. Ở tuổi của cháu cao 1m48 là đâu có lùn và cháu còn cao nữa. Dường như chính sự lo âu quá đáng của chị làm cho cháu bị lây. Chị nhắc đến việc cháu lớn lên trong lúc gia đình còn khó khăn, nhất là chị thiếu kinh nghiệm nuôi con. Dường như chị chưa yên tâm về điều này. Rồi chị nhắc đến khó khăn về "sức khỏe" của cháu. Cháu có sao đâu lại còn học giỏi nữa. Chị cũng quá lo lắng về chiều cao của cháu nên thúc giục cháu uống sữa, tập thể dục v.v... có thể vô tình, chính chị đã nhồi nhét mặc cảm vào đầu con chị. Xin chị hãy đừng chăm bẵm vào chuyện đó nữa và tự giải thoát mình khỏi mối lo âu phụ thuộc này. Ngược lại, chị nên chú tâm vào vấn đề chính là góp phần điều chỉnh mối quan hệ giữa hai cha con. Một khi khắc phục nỗi buồn bị phân biệt đối xử, và nhẹ đi gánh nặng từ lo âu của mẹ, cháu sẽ vui lên và sống bình thường. Việc chị gần gũi và theo sát cháu là tốt. Tuy nhiên, nếu luôn nhắc nhở cháu nên làm điều này, tránh làm điều kia là gây thêm sức ép tâm lý cho cháu. Giáo dục theo kiểu "lên lớp" thường phản tác dụng.

Chị hãy để cho cháu sống hồn nhiên, gần gũi theo kiểu lắng nghe, vui đùa, làm bạn với cháu. Một khi thoải mái cháu sẽ tâm sự với chị. Cháu sẽ tìm thấy hạnh phúc và sẽ thay đổi tính tình.

Created by AM Word_2CHM

Hãy nghĩ về ưu điểm của mình

TƯ VẤN TÂM LÝ HỌC ĐƯỜNG

Cháu năm nay hai mươi tuổi, đang đi làm. Chát rất buồn vì cháu rất xấu. Một lần đi học về cháu bị tai nạn và có một vết sẹo rất khó coi. Đi trên đường ai cũng ngó cháu. Nhà cháu chỉ có mẹ và hai anh em cháu. Ba cháu đã bỏ đi theo một người đàn bà khác. Anh em cháu như những đứa con hoang vậy. Sao cháu bất hạnh đến thế hả cô?

Hơn nữa vì sự xấu xí của mình mà cháu bị mặc cảm và sợ mình sẽ không lập gia đình như các bạn gái khác, nên không dám để ý đến ai hết. Vậy mà có một người nói là thương cháu. Mà nhà người đó đông anh em lắm. Vì hoàn cảnh của mình, cháu chỉ xem người đó như anh trai mà thôi.

Viết thư cho cô, cháu không cầm nước mắt được. Cháu muốn chết đi cho rồi, nhưng không dám làm vậy vì cháu thương mẹ nhiều lắm. Me cháu đã khổ nhiều rồi. Giờ đây cháu phải làm gì?

Cô rất thông cảm với em nhưng có mấy điều muốn chia sẻ thêm. Cảm giác về ngoại hình của mỗi người rất chủ quan. Có khi ta không đẹp hay xấu như ta tưởng. Người đi đường nhìn em vì vết sẹo chứ chưa chắc là họ nghĩ rằng em xấu. Còn người thân thì quen dần rồi họ quên đi vết sẹo để chỉ quan tâm đến em như một con người. Có lần cô đi tìm hiểu về tình hình trẻ sống với cha mẹ nuôi. Gặp người cha nuôi cô giật mình vì ông ấy bị gù lưng và dị dạng nặng. Vậy mà đứa con nuôi ngoài hai tuổi ôm hôn ông một cách trìu mến. Khi người ta thương yêu nhau thì bề ngoài không còn ảnh hưởng nữa.

Nếu có ai đó thương em, em không nên vì mặc cảm mà tránh né. Cứ giữ quan hệ bạn bè để tìm hiểu người đó ra sao, và xem họ có thương em thật không. Nếu người ta thương em vì em, dù đẹp hay xấu thì tại sao lại từ chối tình yêu. Đời sống gia đình sẽ làm em hạnh phúc và giúp em quên mặc cảm.

Còn gia đình của em, một gia đình có tình thương vì em thương mẹ, chắc chắn là mẹ thương em, tại sao em nói các em giống những đứa con hoang ?

Hãy nghĩ về cuộc sống trước mắt thay vì cái chết vì cuộc sống tốt hay xấu là tùy cách nghĩ của mình thôi. Hãy làm điều gì đó tích cực như săn sóc mẹ nhiều hơn, giúp mẹ tăng thêm thu nhập... hoặc học thêm để mở mang trí óc, nâng cao tay nghề, giúp các em bé trong hoàn cảnh khó khăn vì có vô số người bất hạnh hơn em.

Hãy nghĩ về những ưu điểm của mình để phát huy chúng. Làm điều tích cực, em sẽ thấy cuộc sống đầy ý nghĩa.

Mặc cảm xuất phát từ ý tưởng. Em hãy suy nghĩ tích cực thì cuộc đời sẽ thay đổi. Chúc em can đảm và sống lạc quan.

Created by AM Word_2CHM

Chết hay làm lại từ đầu?

TƯ VẤN TÂM LÝ HỌC ĐƯỜNG

Cháu 25 tuổi, sống ở Bình Thuận. Hiên nay cháu là một người không có gì cả: không tương lai, không nghề nghiệp, không tiền bạc, không bạn bè, không ngoại hình... Nhỏ bạn thân duy nhất mới đi lấy chồng và đã đi xa, cháu cô đơn quá!

Gia đình cháu bình thường, nhưng ba má cháu phải làm việc cật lực lắm mới đủ sống, có khi phải vay nợ... Mẹ cháu bán cháo lòng, ba cháu bán sách cũ. Cháu là đứa con tệ bạc vì gia đình rất quan tâm đến chuyện học hành của chị em cháu mà hết năm thứ 3 đại học cháu nghỉ ngang mặc dù cháu là một sinh viên giỏi. Cái gì cháu cũng biết một chút (Anh văn, vi tính...) nhưng không có bằng cấp. Cháu ở nhà phụ ba má nhưng rất mặc cảm mỗi lần thấy mấy đứa bạn, đứa đi làm, kẻ đi học, đi ngang nhà nhìn vào thấy cháu đang bưng cháo cho khách. Có công chuyện gì trong gia đình không ai bàn bạc với cháu...

Cha mẹ đã già, bạn bè không có, quần áo thì chỉ có một bộ đồ tây duy nhất, cả năm không đi chơi đâu cả... cháu thù ghét nụ cười của bất có một ai. Lâu lâu có ai đó hỏi cháu đi làm ở đâu, cháu nghẹn lời dù hồi xưa cháu có khiếu Anh văn, thích đọc sách văn học v. v... Cháu sợ hãi chính mình do cuộc sống tù túng, suy nghĩ của cháu eo hẹp, ích kỷ... Giờ đây cháu quyết định cho mình hai con đường.

1) Tìm đến cái chết nếu trong 6 tháng hoàn cảnh vẫn như cũ.

2) Làm lại từ đầu: thay đổi cuộc sống hiện tại. Đôi lúc cháu muốn học dược tá, đồ họa, học lấy chứng chỉ hay tại chức. Nhưng cháu chưa biết mục đích của mình là gì ? Cháu muốn có một cái nghề lương thiện để tự nuôi mình, đỡ đần cho cha mẹ, lo cho các em. Cháu muốn mở rộng tầm nhìn, tiếp xúc với nhiều người... Cô có tin không, đến bây giờ cháu chưa biết bạn trai là gì! Càng thương ba má, cháu càng giận bản thân mình.

Cháu viết thư cho cô lúc 1 giờ sáng, lát nữa lại tiếp tục cuộc sống nhàm chán. Tuy nhiên viết cho cô mấy dòng này cháu cảm thấy nhẹ người, như giải tỏa được phần nào niềm ân hận bấy lâu nay. Mong cô hồi âm.

Em thấy nhẹ nhàng không phải vì cô có quyền phép nào để giúp em mà chính em có dịp nhìn lại mình, nhất là nhìn nhận những mặt mạnh, mặt yếu của mình. Không những thế, em đã vạch cho mình một kế hoạch hành động khá khả thi. Bây giờ trên cơ sở những gì em kể, bên cạnh những cái "không có gì cả" của em, cô thử liệt kê những cái "có" của em nhé.

- Một gia đình lao động cần cù mà em rất thương.

- Vốn kiến thức mà không thể ai cũng có được mặc dù em chưa tốt nghiệp.

- Năng khiếu: em giỏi Anh văn và thích văn học.

- Một kế hoạch hành động khả thi.

- Hơn hết và rất đẹp là tấm lòng của em. Em rất thương cha mẹ và lo lắng cho em út.

Chỉ vì cách nhìn đời bi quan mà em không phát huy được những cái mà mình "có".

Vấn đề ở đây là chính em làm khổ bản thân vì niềm ân hận đã bỏ học ngang xương (mà không có hành động tích cực để sửa chữa), mặc cảm tự ti không có cơ sở (như em xấu hổ, sợ bạn bè thấy em phụ mẹ bán cháo, sống khép kín không giao tiếp không đi chơi... (mà có ai cấm em đâu!).

Còn đây là mấy điều em không có: ý chí, sự ty tin và quyết tâm hành động. Cái em có rất lớn so với vô số người khác. Chỉ vì em nhìn sự việc có một chiều và với lăng kính quá đen thôi.

Cô vừa đọc về một cô gái khuyết tật cùng tuổi với em. Bạn này sinh ra đã bị khiếm khuyết và chỉ cao 8 tấc. Ấy vậy mà bạn muốn trở thành người có ích nên đề nghị cha mẹ giúp mở một quán nước "tí hon". Nói là quán chứ thật ra là một cái bàn rất thấp có khoét một vòng bán nguyệt cho bạn ngồi và bày ly tách và các loại nước giải khát. Bạn không với tay phục vụ khách được nên đề nghị họ tự phục vụ và bỏ tiền vào một cái hộp. Thế rồi "quán" của bạn ấy lại đắt hàng vì mọi người cảm kích trước tấm gương can đảm và tinh thần lạc quan của cô gái. Và thay vì đi chỗ khác thì họ tới đó uống nước ngày càng đông. Cô nghĩ ở đây không chỉ có sự thương hại mà khách hàng cũng được phấn chấn từ lối sống của cô gái.

Cuộc sống, thái độ và hành động của ta xuất phát từ cách chúng ta suy nghĩ đó thôi, và tùy vào cái lăng kính mà ta tự mang vào để nhìn cuộc đời. Chỉ cần thay đổi ý tưởng thì mọi sự sẽ khác đi. Hoàn cảnh thì khó thay đổi hơn nhiều nhưng cô bạn khuyết tật đã khắc phục hoàn cảnh hết sức éo le của mình bằng một thái độ sống. Bởi vậy nên có một quyển sách có tựa đề Đời thay đổi khi ta thay đổi (NXB Trẻ) mà em nên tìm đọc.

Từ giờ phút này, em hãy làm lại kế hoạch cuộc đời. Em có thể xin một chân thư ký ở văn phòng, một chân bán hàng hay đi kèm trẻ hoặc học một khóa ngắn hạn nào đó để vững chuyên môn. Hoặc trở lại đại học tại chức khi có việc làm. Hãy đọc sách văn học như em thích, hãy đi chơi cho giải khuây.

Em nhớ bắt đầu từ những việc nhỏ. mỗi lần một việc thôi. Sự thành công nho nhỏ giúp em lấy lại sự tự tin, và tiến dần đến chuyện khó hơn.

Mỗi sáng thức dậy, em dành năm phút để tự nói với mình: "Hôm nay tôi sẽ làm một hành động tích cực (một chuyện nhỏ thôi) và hãy cố gắng thực hiện điều ấy. Nếu cần thì ghi ý tưởng trong một cuốn sổ. Các cô gái trẻ hay đòi "chết". Chết không dễ đâu. Em nói thương ba má mà lại muốn làm cho họ khổ gấp bội khi trong nhà có một đứa con tự tử! Nhưng cô biết đây chỉ là cách nói thôi.

Nào, hãy vực con người thứ hai của em dậy và hành động.

Created by AM Word_2CHM

Em không thể thương mẹ?

TƯ VẤN TÂM LÝ HỌC ĐƯỜNG

Ba em mất khi em mới lên lớp 2. Mẹ em ở vậy nuôi hay chị em của em ăn học. Từ nhỏ em đã bị mẹ đánh đập chửi bới, lăng nhục ngay cả ngoài chợ (mẹ em bán ở chợ). Lúc học trường phổ thông, em học giỏi và ngoan (theo người ngoài nhận xét, nhưng lúc nào cũng có chuyện cho mẹ chửi mắng, đánh đập. Em đã có ý định bỏ nhà ra đi hay tự tử, nhưng em nghĩ lại. Tuy nhiên nếu được lựa chọn, em sẽ chọn không được sinh xa. Nay em đã đậu vào một trường cao đẳng ở thành phố và học năm thứ ba. Mong ước của em là muốn được sống xa nhà. Nhưng giờ đây em lại lo cho thằng em, và mẹ đối xử với nó y như với em trước kia. Năm nay nó học lớp 9, hậu quả có thể còn tệ hại hơn đối với em.

Giờ đây lớn lên em hiểu vì sao mẹ lại như vậy. Tự một phụ nữ trẻ đẹp, mẹ em đã phải lao động cực nhọc để nuôi con ăn học. Mẹ em đã trở nên đanh đá, nhan sắc bị hủy hoại hoàn toàn theo thời gian và do lao động cực nhọc. Mẹ chiu trận ở ngoài xã hội, về nhà trút giật lên em. Còn em chỉ biết nuốt cục giận, nuốt hoài nhưng nó không tiêu hóa được. Hiểu mẹ, em không còn ghét mẹ nhưng không thể thương mẹ.

Em biết nhiều người bạn cũng ở trong hoàn cảnh như em, có khi còn tệ hơn.

Xin cô giúp em làm cách nào để hướng dẫn em của em để nó không rơi vào hoàn cảnh như em. Ngoài ra, cũng xin cô làm cầu nối cho các bạn và em để chúng em được chia sẻ và động viên lẫn nhau. Em cũng mơ ước sau này có thể góp phần vào việc bảo vệ quyền trẻ em. Em biết, muốn làm việc đó em phải là người thành công trong xã hội trước.

Cô rất đau xót khi nghĩ tới các bạn trẻ như em và cô biết số này không phải ít. Đồng thời cô cũng rất tội nghiệp những người phụ nữ như mẹ em, vì thật ra họ là nạn nhân.

Lẽ ra xã hội ta phải có những nguồn hỗ trợ như các phòng tư vấn, các nhân viên xã hội để họ có thể trút bớt nỗi lòng, chia bớt sự đau khổ. Thay vào đó, họ chịu đựng một mình trong sự cô đơn. Cũng có thể mẹ em có một nỗi buồn nào đó không nói ra, hay chính bà cũng chưa nhìn nhận.

Còn em, trước tiên cô xin có lời khen em vì em đã có nghị lực để vượt qua những khó khăn trên. Hơn thế nữa em có tấm lòng khi nghĩ tới em của em và các bạn đồng cảnh.

Càng tuyệt vời hơn nữa là ước mơ bảo vệ quyền trẻ em. Từ nỗi đau của em lóe lên ước mộng cao cả này. Đúng, trẻ em Việt Nam rất cần sự bảo vệ. Nếu ai đó đi làm công tác bảo vệ trẻ em chỉ vì họ là công chức thì chắc chắn sự nhiệt tình của họ sẽ không bằng sự dấn thân của em. Cô rất mong em sẽ hoàn thành được sứ mạng này.

Để làm được điều này, sự thành công trong xã hội chỉ là một phần. Quan trọng hơn là tấm lòng và sự am hiểu những vấn đề của con người. Ngay bây giờ em hay tập làm điều đó bằng cách điều chỉnh lại cách suy nghĩ của em.

Trước tiên hãy xem mẹ em như một nạn nhân và phải tha thứ cho bà vì lý do này. Tha thứ thì em mới tiêu hóa được cục giận trong người em. Bởi vì bao giờ nó còn trong em thì em cũng không thoải mái và động cơ hoạt động xã hội của em sẽ không tích cực.

Đố em việc em không thương mẹ có ảnh hưởng gì tới mối quan hệ giữa mẹ con em không? Có đó, vì dù không nói ra tình cảm của ta khó che giấu được... Chắc chắn mẹ em cảm nhận được điều đó. Và điều này làm cho bà khổ thêm và càng khổ lại càng làm khổ người khác. Em biết thương bạn đồng cảnh, thương trẻ em là người dưng thì phải biết thương người gần gũi và cần tình thương nhất.

Hãy làm điều gì đó thật dễ thương, thật bất ngờ cho mẹ thử xem sao. Chỉ có tình thương mới cảm hóa được con người.

Bà đã thiếu tình thương cả cuộc đời. Hãy cho bà điều ấy. Chỉ có hai chị em của em mới cứu vớt được bà. Cô biết cô đòi hỏi em một điều khó làm, nhưng nếu làm được thì cả gia đình em được giải thoát.

Em và các bạn nên rút bài học là đừng bao giờ la mắng, nhục mạ con mình, nhất là đừng bao giờ giận cá chém thớt. Vì hậu quả sẽ là những đứa trẻ chai li, thù đời, sống tiêu cực. Nếu gặp khó khăn, bối rối trong cuộc sống, hãy đi tìm những người bạn hay các nhà tư vấn tâm lý để tâm tình. Đây là bài học rất quan trọng cho các bà mẹ tương lai.

Cô cũng rất mong những ai đang làm mẹ đọc thư của em để hiểu hậu quả nghiêm trọng của việc la rầy, mắng chửi con cái một cách vô tội vạ. Vì điều này không cần thiết cho việc giáo dục con cái. Điều cảm hóa trẻ cũng là tình thương, sự dịu dàng và thông cảm với chúng.

Chúc em và các bạn đồng cảnh trút bỏ nỗi buồn của mình và mở rộng vòng tay để giúp đỡ người khác.

Created by AM Word_2CHM

Cháu chỉ là nạn nhân của kẻ xấu!

TƯ VẤN TÂM LÝ HỌC ĐƯỜNG

Cháu 21 tuổi đang sống trong tội lỗi và dục vọng. Sao cháu lại bất hạnh như thế. Cháu làm thế không do bản thân nhưng bị người ta điều khiển như con thiêu thân. Nhiều lúc cháu muốn chết đi nhưng không được, còn sống mà không lành mạnh và hòa đồng được thì sống làm gì? Cháu muốn thoát khỏi cái địa ngục này lắm rồi! Không biết thơ này có tới tay cô không nhưng cháu có viết để vơi bớt buồn hiền. Cô hãy giúp cháu sửa chữa tội lỗi đừng bỏ rơi cháu!

Có hành động xấu chứ không có người xấu. Biết hối cải và muốn thoát ra khỏi hoàn cảnh tiêu cực là bước đầu tự cứu mình rồi.

cháu hãy can đảm lên và đừng trách mình vì cháu là nạn nhân của kẻ xấu.

Rất tiếc là thơ cháu ngắn quá nên cô không thể có lời khuyên cụ thể. Hãy tìm cách thoát ra khỏi tù ngục bằng cách chạy tới công an, Hội Phụ nữ hay ủy ban Dân số Gia đình Trẻ em tại địa phương hay gọi điện thoại lên TP.HCM tại số 1088 của Bưu điện TP hay Công ty Vào Đời: 8647354. Cô mong cháu theo dõi báo và nhận được tin này. Can đảm lên cháu nhé!

Created by AM Word_2CHM

Mẹ có hiểu cháu?

TƯ VẤN TÂM LÝ HỌC ĐƯỜNG

So với người khác cháu thấy mình thật sung sướng vì còn có mẹ quan tâm lo lắng. Tuy nhiên cháu ít tâm sự với mẹ vì mở miệng ra thì câu trước câu sau là bị "độp" liền. Ngày nào mẹ cháu không mắng là không thể chịu được hay sao ấy. Cháu sắp 30 rồi, muốn làm một công việc gì đó chứ chẳng lẽ ăn không ngồi rồi lại xin tiền mẹ thì kỳ quá. Nhưng mẹ thì lại không đồng ý, sợ cháu vất vả. Cứ ăn bám mẹ mãi như vầy thì chắc cháu điên mất.

Mẹ cháu không bao giờ hỏi cháu thích gì, muốn gì. Nhiều lúc không nói thì mẹ bảo là không chịu nói. Khi nói thì bị cho là hỗn. Mẹ cháu hiểu hay không hiểu cháu vậy? Cháu không muốn trở thành đứa con bất hiếu. Cháu phải làm gì bây giờ?

Ở tuổi của em người khác đã là mẹ của hai ba đứa con, chủ một cơ sở kinh doanh hay phần lớn đi làm nuôi bản thân hoặc nuôi cả gia đình. Em không mô tả kỹ gia đình em nhưng cô có cảm tưởng là hình như chỉ có một mẹ một con. Những bà mẹ đơn thân và chỉ có một con thường ở trong tâm trạng "úm con" như gà mẹ úm gà con vì sợ mất.

Hơn nữa họ sợ con lớn lên rồi thoát khỏi vòng tay của họ, nên bảo bọc quá đáng khiến cho con không trưởng thành nổi.

Tình trạng này khá phổ biến trong xã hội Việt Nam và những người con được úm suốt đời này sẽ mãi mãi là con nít cho dù là ở tuổi 30, 50, hay 60... Tệ hại hơn người ta gọi đó là những em bé chưa cắt rún, nghĩa là không có đời sống riêng tư của mình, không có nhân cách riêng và chỉ là chùm gởi của người mẹ...

Dường như em đang ở trong trường hợp này ngoài ý muốn của mẹ em và bản thân em. Đây là một thực trạng không lành mạnh cho cả đôi bên.

Làm gì? Trước đến em phải hiểu cho đúng ý nghĩa của CHỮ HIẾU. Không phải ru rú ở nhà, răm rắp làm theo ý mẹ là có hiếu. Mẹ em hay la mắng có khi vì quá lo âu cho em.

Các nhà xã hội học bàn về ranh giới trong gia đình, có nghĩa là mỗi thành viên gia đình khi trưởng thành phải có suy nghĩ và cuộc sống riêng tư của mình mà các thành viên khác phải tôn trọng và không được xâm phạm dù hết sức thương yêu nhau. Có vậy gia đình mới thật sự hạnh phúc.

Nhiệm vụ của cha mẹ là nuôi dạy cho con cái lớn lên, có khả năng tự lập và tách rời tổ ấm để có gia đình riêng. Gia đình nào làm không được điều đó thì coi như không hoàn thành nhiệm vụ.

Nếu mẹ em đã thất bại trong nhiệm vụ thì bây giờ chính em phải tự cứu mình. Làm được điều này em cũng giải thoát mẹ em khỏi gánh nặng lo âu nói trên.

Mẹ chỉ lo cho em khi em muốn làm công việc gì đó mà em đã xuôi tay thì chính em là người quá yếu đuối. Em hãy tự khẳng định mình. Tự khẳng định là nói lên ý tưởng, ước muốn của mình một cách thẳng thắn trong thái độ nhã nhặn, lễ phép đối với người đối thoại. Nhẹ nhàng trong lời nói, ứng xử, nhưng cương quyết trong ý chí. Cha mẹ VN không quen nên hay coi đây là hỗn. Không đâu, tự khẳng định là chính yếu cho sự phát triển nhân cách lành mạnh và là nền tảng của sức khỏe tâm thần. Em chẳng nói là em muốn điên lên do thái độ chịu đựng một cách thụ động của mình đó sao?

Hãy tìm một việc làm, bất cứ việc gì em thấy chấp nhận được miễn sao em từ từ độc lập về kinh tế. Từ từ trau dồi thêm để tiến tới một việc làm mà em thích thú, đem lại ý nghĩa cho cuộc sống của em.

Mẹ có la rầy cũng ráng chịu đựng rồi mẹ sẽ quen. Gì thì gì nhiệm vụ bức thiết của em là thoát ra khỏi tình trạng của một đứa con nít và trở thành một người trưởng thành biết suy nghĩ và tự quyết định cuộc đời mình.

Nếu mẹ bệnh hoạn hay có nhu cầu gì đó mà em bỏ rơi thì mới là bất hiếu. Còn tự giải thoát mình để đồng thời giảm bớt gánh nặng cho mẹ em thì không hề là bất hiếu. Chúc em dũng cảm với chính bản thân mình.

Created by AM Word_2CHM

Làm sao để khỏi đánh học trò?

TƯ VẤN TÂM LÝ HỌC ĐƯỜNG

Cháu là một cô giáo ngành mầm non mới làm việc được 8 tháng. Khi cháu trực tập thì mỗi lớp có bốn giáo viên (hai cô giáo đứng lớp và hai sinh viên thực tập). Nhưng giờ đây thì trong lớp cháu có 40 học sinh và hai giáo viên. Cháu là giáo viên phụ và phải đảm trách nhiều thứ như dọn vệ sinh lớp hằng ngày, làm đồ dùng, đồ chơi, chuẩn bị giáo cụ cho tiết dạy. Bây giờ với phương pháp mới, phải làm rất nhiều đồ dùng vì nhà trường không thể mua hết. Cô giáo phụ sách giao hết cho cháu, không chỉ ỷ lại vào cháu mà không bao giờ giúp cháu và biết cháu cực nhọc đến mức vào.

Học hỏi ở thầy cô nên lúc đầu cháu rất nhẹ nhàng với các cháu nhỏ. Nhưng khi học trò ương bướng thì cháu không thể không la hét và có khi dùng roi thì mọi hoạt động mới đi vào nề nếp. Nhiều trẻ quá hiếu động, khó bảo vì được gia đình quá nuông chiều. Không phải một mình cháu mà rất nhiều (hay hầu hết) cô giáo mầm non đều phải làm như cháu. Cháu biết đó là phản giáo dục, là hung dữ và nếu cháu cứ tiếp tục phồng mang trợn má thì nhân cách của chính cháu sẽ xấu đi. Cháu rất thương trẻ con, cũng hôn nựng, đùa giỡn với học trò của mình, nhưng chỉ lúc chơi tự do và với cá nhân thôi. Khi học trò ngồi xung quanh cháu, hoặc trong giờ học, các cháu có nhao nhao hoặc không chú ý, làm ồn thì cháu phải hét lên chúng mới im nhưng rồi cháu cũng mất hứng. Sau những lúc đánh trẻ, thấy những lằn trên da dẻ, cháu ân hận và rất lo sợ. Cháu rất ghét cái cảm giác bất an sau khi sự việc xảy ra và cảm thấy mình thật là độc ác. Sau 8 tháng, cháu bắt đầu kềm chế được mình phần nào, nhưng thấy mình trở nên cộc tính chứ không phải "cô giáo như mẹ hiền". Cháu phải tu sửa tính cách của mình như thế nào đây?

Cháu thấy mình thất bại thật thảm hại và luôn có tâm trạng chán nản. Cháu rất muốn chuyển nghề nhưng chưa có điều kiện. Mẹ cháu luôn an ủi cháu, nhưng không cho cháu bỏ nghề. Cô giúp ý kiến cho cháu với.

Nơi em có những điều rất quý. Đó là em biết tự vấn mình và can đảm đưa ra một vấn đề nhức nhối chung của xã hội. Cô rất quý và thông cảm với sự ray rứt của em. Ở đây, cô thấy 3 khía cạnh của vấn đề.

1) Vấn đề tổ chức lao động và quan hệ đồng nghiệp, dường như em bị quá tải trong công việc và đang buồn vì thái độ của cô giáo phụ trách. Ở nước ta vì tình hình còn khó khăn nên một cô giáo phụ trách 20 cháu, chứ con số lý tưởng là 10 trẻ cho một phụ trách. Kế đó, sự bực dọc của em không nhiều thì ít cũng bắt nguồn từ cách xử sự của người đồng nghiệp quá "vô tư" này. Và có thể một cách vô ý thức nó ảnh hưởng tới cách em làm việc với trẻ.

Nếu cô là hiệu trường giỏi cô sẽ phát hiện tình hình này và cố gắng giải tỏa những khó khăn về mặt tổ chức. Em nên thẳng thắn bàn với cô giáo phụ trách hay gặp cô hiệu trưởng.

2) Vấn đề thứ hai hoàn toàn không thuộc chuyên môn của cô, đó là phương pháp sư phạm mầm non. Nhưng cô cũng tự hỏi trong trường em có xu hướng ép trẻ vào nề nếp quá đáng so với lứa tuổi không? Và dĩ nhiên làm điều không phù họp với tâm lý trẻ thì rất khó, bắt buộc phải dùng biện pháp mạnh. Ở phần này cô rất mong các nhà sư phạm mầm non như các giáo viên trẻ như em xới lên một diễn đàn thật sôi nổi trên báo PNCN. Vì như em nói, nhiều giáo viên không làm khác hơn em.

3) Khi cô đưa lá thư của em để hỏi ý kiến một chị hiệu phó mầm non thì chị ấy trả lời: "Cô này có tố chất làm nhà giáo vì biết tự vấn. Lúc đầu tôi cũng không yêu nghề, nhưng dần dần nhờ kinh nghiệm của người đi trước và của bản thân nên tôi rất yêu nghề". Như em thấy đó, vấn đề xuất phát từ nhiều phía chứ không chỉ riêng từ bản thân em. Em thiếu sự hỗ trợ về chuyên môn và vì em khá nhạy bén nên bị ray rứt, nhưng đây là một sự ray rứt đáng quý. Em sợ bị stress nhưng thật sự em đã bị stress rồi vì em không còn tự chủ được và đang có tâm trạng chán nản. Nhưng em đừng lo khi nghe chữ stress. Đó đơn thuần là sự căng thẳng quá lớn do sức ép từ môi rường xung quanh, từ công việc làm, hay các mối quan hệ... Chỉ cần mình sáng suốt và thanh thản nhìn vào thực tế và tìm cách tháo gỡ từ từ. Em nên tập thư giãn và mỗi ngày dành 15-20 phút để suy nghĩ và chuẩn bị tinh thần cho một ngày làm việc thật tích cực.

Điều quan trọng là nhận ra vấn đề để mạnh dạn tìm đến những người có thể giúp mình để tháo gỡ.

Cũng có những người mà tính cách không phù hợp cho công việc với trẻ con vì nó đòi hỏi sự kiên nhẫn, nhẹ nhàng v.v... Em cũng có thể nghĩ đến việc đổi nghề, nhưng hãy tìm sự hỗ trợ chuyên môn thật tốt cái đã rồi tính sau. Trong bài báo về việc đánh trẻ đã làm em xúc động, cô đã nói: "Dùng sức mạnh là biểu lộ sự yếu đuối". Yếu ở đây là kiến thức tâm lý, phương pháp sư phạm và thiếu sự giúp đỡ để khắc phục stress.

Qua câu chuyện của em, cô mong xã hội quan tâm hơn nữa đến trẻ em và những người giáo dục chúng. Chúc em thanh thản nhìn lại vấn đề.

Created by AM Word_2CHM

Hãy lắng nghe “tiếng kêu cứu” của cháu…

TƯ VẤN TÂM LÝ HỌC ĐƯỜNG

Con tôi năm nay 13 tuổi, học lớp 6. Từ nhỏ cháu rất ngoan hiền và là học sinh giỏi Anh văn của trường, được thầy cô yêu mến. Một năm trở lại đây cháu có tật ăn cắp tiền của cha mẹ. Lúc đầu thấy cháu có tiền xài, tôi hỏi thì cháu nói nhặt được. Tôi tin về cháu rất ngoan. Sau vài lần, tôi sinh nghi. Một lần tình cờ thấy trong cặp sách của cháu có tờ 100.000đ. Ban đầu cháu nói tiền để dành được. Tôi dỗ dành, nói ngọt cháu mới nói thật là lấy của ba. Tôi hết sức hoang mang nhưng vẫn nhẹ nhàng khuyên bảo, tin tưởng rằng cháu sẽ thay đổi. Không ngờ hôm nay chính tôi bắt gặp cháu lấy tiền trong tủ (không khóa). Tôi rất tức giận, tính đập cho cháu một trận nên thân. Nhưng tôi lại bình tĩnh nhớ lại lời khuyên của một nhà tâm lý: "Dù ở trong tình huống nào cũng phải là người bạn thân thiết của con" nên tôi kịp dừng lại.

Hiện giờ tôi lúng túng quá, không biết bắt đầu từ đâu để dạy con và sợ sau này sẽ ảnh hưởng đến các em của cháu.

Tôi hoàn toàn chia sẻ nỗi lo của chị và rất mừng là chị đã kịp thời kiểm soát cơn giận dữ của mình. Đây không phải một vấn đề của đạo lý mà của "bệnh lý", nghĩa là cháu đang bị một sự hụt hẫng nào đó về tâm lý. Ví dụ, con nuôi ở tuổi này hay ăn cắp vì sợ cha mẹ nuôi không thương mình.

Con của chị cũng đang "thiếu thốn" cái gì đó về mặt tình cảm mà chính cháu cũng không hiểu nổi. Có thể xem cử chỉ ăn cắp của cháu là một "tiếng kêu" cầu cứu.

Trong nhiều trường hợp, rồi vấn đề sẽ qua đi nếu chị tiếp tục gần gũi, vỗ về cháu. Chị cũng nên thăm dò xem cháu hiện đang cần gì nhất, tìm hiểu trong nhóm bạn ở trường xem các cháu đang ganh đua nhau chuyện gì, và cháu xài tiền vào việc gì. À, chị có cho cháu tiền túi để xài không? Ở tuổi này cho cháu tập xài tiền là vừa.

Đây là một hiện tượng tâm lý hay xảy ra. Nếu chị lo lắng quá thì có thể đưa cháu tới phòng khám tâm lý, Bệnh viện Nhi Đồng I hoặc gặp bà Libby Zinman-Schartz, ở số 5 B Lê Thánh Tôn. TP Hồ Chí Minh. Tình trạng này đòi hỏi người có chuyên môn cao xem xét.

Với người mẹ như chị, tôi tin chắc rằng vấn đề sẽ được giải quyết tốt. Xin chị yên tâm...

Created by AM Word_2CHM

Xin cứu giúp gia đình cháu

TƯ VẤN TÂM LÝ HỌC ĐƯỜNG

Cháu từ Bình Định mới dọn vào thành phố làm việc vài tháng nay và đang thật đau khổ về chuyện gia đình. Hiện nay mẹ và em cháu đang sống với cháu. Ba cháu bỏ mẹ lấy vợ khác lâu rồi, hồi đầu ông dắt em cháu đi với ông vì chê cháu không giống ông. Nhưng mãi đến 7 tuổi em cháu chưa được đi học vì ông bà nội quá nghèo. Mẹ đem về cho đi học nhưng đến lớp 7 nó đã nghỉ học vì ham chơi và đua đòi, lúc nào cũng quần với áo, kem dưỡng da... và xài tiền như nước. Nó lại bướng bỉnh và chơi với một nhóm bạn chuyên quậy phá. Làm đâu bị đuổi đó và có khi bỏ nhà đi hoang. Gần đây lại cặp với một anh chàng ở thôn cũ của cháu. Mẹ cháu rầy, đánh rồi đâu cũng vào đó. Mẹ cháu rất đau khổ và muốn chết đi vì nó.

À, mà chắc nó đang trả nợ cho ba cháu vì ông lúc nào cũng rượu chè, có tới 3 vợ và 5 con nhưng không đứa nào có được tình thương của ba.

Cháu rất khổ vì thương mẹ, giận mà cũng thương en. Cô ơi, cô làm ơn cứu giúp gia đình cháu bằng cách viết cho em cháu một lá thơ khuyên bảo nó.

Với hoàn cảnh gia đình của em, nếu em của em đi trở thành hư hỏng như vậy thì cũng không có gì lạ. Đó cũng là cách nó biểu lộ sự đau khổ của nó. Nó còn thiệt thòi hơn em bởi những năm sống xa mẹ và chị. May mắn cho em là em đã có cách phản ứng tích cực hơn. Với những trẻ này cần sự thông cảm và rất nhiều hiểu biết về tâm lý. Tiếc thay không phải gia đình nào cũng có sự hiểu biết này. Mẹ em có rầy, đánh cùng vì thương và muốn dạy dỗ nó nhưng nó đâu hiểu nổi. Trường hợp em của em là khá nặng. Một lá thơ của cô chẳng ăn thua gì. Cô đề nghị em liên hệ với công ty Vào Đời là một tổ chức xã hội giúp và tư vấn cho bạn gái nhập cư. Em nên đến đó đề trình bày vấn đề thật cặn kẽ, nhất là cách mẹ em dạy dỗ nó. May ra các cô ở đây có thể giúp mẹ em và em cách hướng dẫn nó một cách có hiệu quả hơn.

Địa chỉ: 299/16/11 Lý Thường Kiệt, P.15, Q.11, TP.HCM.

ĐT:38647354.

Created by AM Word_2CHM

Cháu muốn gặp mẹ

TƯ VẤN TÂM LÝ HỌC ĐƯỜNG

Cháu hai mươi mốt tuổi, nghỉ học năm lớp 10 vì mẹ cho rằng cháu ngu ngốc nên không cho học tiếp. Vừa rồi nhà cháu mất 8 triệu nhằm ngay ngày nghỉ của cháu. Mẹ cháu báo công an nhưng thật sự cháu không lấy tiền. Bây giờ cháu lớn rồi, có bạn trai, biết suy nghĩ, lẽ nào cháu làm như vậy được. Vả lại, đây là công sức lao động của cha mẹ thì làm sao cháu dám. Hồi còn đi học, mẹ có cho các em tiền túi còn cháu thì không. Cháu nghĩ mình là chị phải hy sinh cho em. Nhưng lớn lên cháu cũng có nhu cầu mua sắm, quà cáp sinh nhật bạn bè v.v... xin tiền mẹ không cho nên đôi khi cháu có lấy cắp. Mỗi khi mất tiền, trước mặt ông bà, ba và các em, cháu bị đánh đến chừng nào nhận có lấy mới thôi.

Sau vụ mất tiền ấy cháu buồn lắm vì mẹ lục soát đồ đạc của cháu và đi xem bói - ông thầy nào cũng quả quyết cháu là người ăn cắp. Mẹ không thèm nói chuyện với cháu cả tháng. Cháu khóc suốt và viết trong nhật ký: "Hay mình là con nuôi" vì cháu cũng nghe nhiều ngưới nói như vậy. Mẹ đọc được và công nhận cháu là con nuôi. Người anh lớn đã chết khi sinh ra. Nhiều người bày mẹ đi xin con nuôi để có thể sinh con tiếp. Bà cháu kể lại: "Có một phụ nữ sinh con mấy ngày mà không có ai thăm nuôi. Ban đầu bà ngại cháu xin thì người đó không cho, nhưng mấy người xung quanh thúc giục: biết đâu mai này nó sung sướng. Ngoại có cho một số tiền mà người đó không lấy và chạy theo xin lại "đứa bé" (là cháu), nhưng bị cản lại". Nghe xong cháu khóc rất nhiều vừa buồn tủi cho mình, vừa thương người mẹ đã sinh ra cháu. Cháu rất muốn gặp mẹ ruột cháu. Cháu cũng rất mang ơn mẹ cháu bây giờ đã có công nuôi dưỡng cháu 21 năm qua, cho dù mẹ có đối xử với cháu như thế nào. Cháu muốn quên đi mình là con nuôi. Nhưng chính mẹ đã nhắc chuyện đó hoài, chằng khác nào mẹ muốn nói cháu chẳng là gì trong nhà này cả, phải biết thân phận mình là con nuôi. Cháu buồn lắm.

Cô trả lời cháu trên báo cô nhé, để mẹ hiểu cho cháu. Đồng thời cháu cũng muốn nói với mẹ ruột là: "Mẹ ơi, con rất muốn gặp mẹ, cho dù chỉ một lần mà thôi".

Luật con nuôi ngày nay rất chặt chẽ để bảo đảm hạnh phúc của đứa trẻ. Có nghĩa là người xin con nuôi phải vì tình thương thật sự đối với nó, chứ không chỉ để đáp ứng nhu cầu của người lớn. Ở đây, gia đình xin con nuôi không phải vì cháu mà để sinh thêm những đứa con khác. Do đó mẹ nuôi của cháu đã có thái độ phân biệt đối xử với cháu ngay từ đầu. Điều này rất đáng tiếc. Việc cháu muốn gặp mẹ ruột là chính đáng. May mắn là bà cháu đã kể tất cả nên cháu thông cảm với mẹ ruột hơn.

Cháu đã hai mươi mốt tuổi, nghĩa là có quyền lựa chọn. Cháu có thể nhờ luật sư hướng dẫn và nhờ báo chí giúp đỡ để tìm lại mẹ ruột. Cháu cố gắng học một nghề đề từ từ có thể sống tự lập. Không thấy cháu nhắc đến cha và các em nuôi, nếu họ vẫn thương cháu như ruột thịt thì cùng với bà ngoại, họ sẽ là chỗ dựa tâm lý tốt cho cháu.

Hãy bình tâm chấp nhận thực tế và cố gắng xây dựng cho mình một tương lai có ý nghĩa.

Chúc cháu can đảm.

Created by AM Word_2CHM

Cần chuẩn bị tâm lý cho trẻ

TƯ VẤN TÂM LÝ HỌC ĐƯỜNG

Cháu tên là G.L, 22 tuổi đang học đại học ở Thủ Đức. Cháu viết thư này mong báo tư vấn cho dì dượng cháu về cách giáo dục con. V. - con của dì dượng và là em bà con của cháu đang học lớp 6. Lúc trước nhà chỉ có mình em nên dì cưng nó quá mức. Em tám chín tuổi, dì còn đút ăn, nó thích rửa chén, giặt đồ, đi chợ... nhưng dì không cho, giành làm hết. Dượng thì không quan tâm, gần gũi em. Em học giỏi và rất ngoan. Từ ngày có em bé (nay lên 3 tuổi), V. cũng thương và bồng bế em. Tuy nhiên, hình như V cũng thấy mình bị chia sẻ tình cảm phần nào từ khi có em bé. V viết thư cho cháu biết là rất giận ba, chán học, muốn bỏ học, đòi lên ở với cháu. Gần đây V mới có kinh nguyệt. Còn dì cháu thì điện thoại khóc lóc chỉ "muốn chết" vì bé V bây giờ ngỗ nghịch và bất trị. Đi học về là V quăng cặp ngủ đến chiều, không chịu phụ giúp cha mẹ nữa. Dì đánh thì chống đỡ, dì la là trả lời lại. Dì, dượng cháu phải nuôi dạy con thế nào đây?

Việc em quan tâm đến bé V. và gia đình dì dượng là rất tốt. Ở đây cô thấy có ba vấn đề:

1) Việc dượng em không gần gũi với V. khiến bé tâm sự: "Ổng không thương em đâu và em chửi ông nhiều lắm khi viết nhật ký". Không ít người cha không ngờ rằng sự thờ ơ của mình đã gây một vết thương lòng sâu sắc đối với con trẻ. Họ cứ nghĩ lo làm ăn đem tiền về cho gia đình là hết nhiệm vụ. Con cái thì có vợ lo thật ra về mặt tình cảm trẻ cần cha lẫn mẹ.

2) Rất tiếc là dì em đã bảo bọc bé V. quá đáng khi em còn nhỏ và chắc có lẽ dì cũng không ý thức rằng V. rất cần một sự công bằng trong chia sẻ tình cảm với em nó. Trong gia đình VN, khi trẻ còn nhỏ thì được âu yếm vuốt ve, nhưng khi trẻ tám chín tuổi thì không được gần gũi bố mẹ nhiều trong khi trẻ vẫn cần tình cảm ấm áp của cha mẹ. Có lẽ mẹ của V. cũng vậy thôi chứ không cố tình thương em bé nhiều hơn V.

3) Điểm này theo cô mới là quan trọng: vì V. bước vào tuổi dậy thì (V mới có kinh) là một giai đoạn mà trẻ hay trở tính.

Đánh đập con như kiểu dì em chẳng những không đem lại hiệu quả mà còn làm cho V. bướng bỉnh hơn.

Rất tiếc là Báo không thể đường đột viết thơ để khuyên bảo dì, dượng em. Làm như vậy không khác nào xâm phạm đời tư người khác. "Nhiệm vụ" này chính là của em. Cô thấy cả dì em lẫn V. đều đặt lòng tin vào em. Em nên về Long An thăm dì, dượng và nhẹ nhàng giải thích cho dì... nhất là về tâm lý tuổi dậy thì. Chúc em thành công.

Created by AM Word_2CHM

Tại sao người lớn ích kỉ quá?

TƯ VẤN TÂM LÝ HỌC ĐƯỜNG

Hiện nay cháu đang ở trường Giáo dưỡng 4. Vì nóng ruột em cháu bị bọn côn đồ ở trường học đánh "hội đồng", em cháu mới đánh lại. Nhưng cháu dại dột cầm dao nên bị bắt. Ba mẹ cháu đã ly dị, hai chị em cháu ở với ba. Mẹ cháu về quê ở với dì, nhưng hiện nay thì cả hai người đều có người khác. Ba lên thăm cháu lại đi với "người ấy", mẹ cháu cũng vậy. Nghe lời thầy giáo, cháu mới ra gặp chứ cháu không muốn gặp chút nào. Cháu buồn lắm. Sao người lớn không hy sinh cho con cái, mà chỉ nghĩ đến cá nhân của mình thôi? Cô cho cháu một lời khuyên.

Cô hoàn toàn chia sẻ nỗi khổ của cháu. Không có gì bất hạnh bằng sống trong một gia đình tan vỡ. Tuy nhiên, khi ba mẹ cháu chia tay thì họ có quyền sống với người khác.

Người đàn ông và đàn bà kia không có tội tình gì, vì họ đã gặp ba mẹ cháu sau khi họ ly hôn.

Ngược lại với cháu, cô thấy từ phía cha mẹ cháu là một cử chỉ đầy thiện chí khi họ đưa chồng, vợ sau của họ lên thăm cháu.

Hai người kia cũng có thể chối từ không cùng đi.

Nhưng có thể đây là một ước muốn hòa giải. Nếu thật sự ích kỷ thì ba mẹ cháu có thể không lên thăm cháu. Đối với con cái đã lớn thì rất khó chấp nhận "người lạ" vào nhà mình. Nhưng đó là thực tế. Nếu người mẹ sau của cháu là người đàng hoàng tốt bụng thì cháu nên làm hòa với bà ấy cho vui nhà vui cửa.

Cô rất thông cảm với cháu nhưng cô nghĩ trong đời mình cũng phải khoan dung, sống chan hòa.

Cháu cố gắng học tập tốt để mau về với ba và em trai nhé.

Created by AM Word_2CHM

Nên người nhờ đòn roi

TƯ VẤN TÂM LÝ HỌC ĐƯỜNG

Qua bàn viết của em Minh Phượng (PNCN sô 13), em lại nghĩ đến hoàn cảnh của mình. Em Phượng may mắn hơn em là biết viết thư bày tỏ cùng chị. Còn em trước đây nhiều lúc bế tắc và rất đau khổ, không biết nói cùng ai. Nhưng phải sống và chịu đựng. Để rồi hôm nay suy ngẫm lại mới thấy thương mẹ biết chừng nào. Ba em thường đi công tác, mẹ ở nhà nuôi 6 đứa con. Hồi nhỏ em học giỏi nhưng tính hơi bướng, nên thường bị ăn đòn. Mẹ dùng "cây nhựa dẻo" quất liên tục vào hai má em. Mặt em sưng vù mấy tháng mới khỏi. Khi lên trung học, cứ vài tháng, mẹ lại lôi chị và em ra cắt tóc. Mặc cho chúng em lạy van, mẹ vẫn cứ "sởn sát ót" khiến khi vào lớp bị tụi bạn học nó chọc ghẹo. Trong bữa ăn em cãi câu gì đó, mẹ quăng ngay cái tô vào mặt em. Em giơ tay lên đỡ nên tay em bị máu chảy xối xả, và còn nhiều trận đòn ác liệt khác... Mẹ không bao giờ hôn con một cái, hay có một lời nói dịu dàng với con. Ngày xưa em cũng rất oán ghét mẹ và xem mẹ như một "hung thần". Lớn lên em mới hiểu và thông cảm cho mẹ. Me sinh ra thời loạn lạc ít học, lo toan và vật vả trong cuộc sống từ nhỏ. Sợ chồng sinh tật, mẹ cố đẻ nhiều cho đủ trai đủ gái. Nay em đã có gia đình, dù chỉ có một con nhưng nuôi dạy sao khó quá chị à. Chúng em đều nên người, có cơ ngơi, địa vị. Thế mới biết mẹ "vĩ đại", tài giỏi tới chừng nào khi nuôi sáu đứa con nên người.

Lớp trẻ ngày hay không có sức chịu đựng tí vào cả. Mới bị chút đòn roi là đã thế này thế nọ.

Thế em có đề nghị tất cả các bà mẹ noi gương mẹ em để "giáo dục" con cái nên người bằng bạo lực không? Em có làm như vậy với con em không? Em thương mẹ em là đúng vì bà là nạn nhân của stress và sự thất học. Thật may mắn cho chị em của em đã nên người. Nhưng dường như những dấu ấn của tuổi thơ cũng theo đuổi em cho đến ngày nay.

Mỗi thời đại con người có những hiểu biết và có những quyền lợi khác nhau. Ngày nay nếu ai làm như mẹ em là vi phạm Luật Bảo vệ trẻ em. Theo em kể, em là nạn nhân của nạn bạo hành khá nặng nề.

Luật cấm bạo hành trẻ em không chỉ để bảo vệ thân xác của chúng, mà để ngăn ngừa tình trạng trẻ bị bạo hành bị tổn thương nặng nề tâm lý. Và ai lúc nhỏ là nạn nhân của bạo hành lớn lên dễ bạo hành người khác.

Cũng vì ảnh hưởng rất nghiêm trọng của bạo hành đối với trẻ em mà nhiều nước trên thế giới có luật cấm đánh đập trẻ em. Gần đây một bà mẹ bị ra tòa ở Sydney (Úc) vì đã đánh đứa con ba tuổi của mình.

Tuổi trẻ ngày nay có nhiều thông tin và được xã hội giáo dục về quyền lợi của chúng nên có đòi hỏi cao hơn. Hiện nay trong xã hội ta, bạo hành đối với trẻ em là một vấn đề nhức nhối cho nên ta không nên cổ vũ điều đó. Có lần chị đã viết: người ta dùng biện pháp mạnh khi người ta yếu. Yếu ở đây là đuối lý, thiếu hiểu biết về tâm lý trẻ, về kỹ năng giáo dục con cái, thiếu khả năng tự kềm chế cơn nóng giận. Điều má em làm không phải là giáo dục mà là "trút giận". Thời của bà không có cách nào khác hơn.

Nhưng ngày nay ta không thể làm như vậy. Hãy yêu thương và đề cao sự hy sinh của mẹ em, nhưng không nên đề cao "phương pháp giáo dục" của bà. Chắc trường hợp lớn lên vẫn bình thường như em là khá hiếm.

Có lẽ em khó giáo dục con em vì em thiếu một mô hình giáo dục thật sự khi còn nhỏ đó thôi. Em cũng nói về tính nghiêm khắc của em giống mẹ em. Mong em suy nghĩ thật kỹ về kinh nghiệm quá khứ.

Created by AM Word_2CHM

Cháu muốn đi học

TƯ VẤN TÂM LÝ HỌC ĐƯỜNG

Học hết tiểu học cháu lại phải nghỉ để đi giúp việc. 12 tuổi cháu đã lên Sài Gòn phụ bán phở. Sau đó cháu đi lột tôm đông lạnh, hàng không nhiều nên cháu có đi học bổ túc. Gần thi học kỳ I thì nơi cháu ở bị ngập lụt. Dù vậy cháu cũng cố gắng đi học đúng giờ. Những đêm trời tối không thấy đường đi, lớp nước ngập, lóp nước mưa cháu té xuống mương, nước mắt cứ tuôn dù cháu không càn thấy đau. Nhưng từ từ, đơn đặt hàng nhiều hơn nên cháu không còn đi học được. Nhưng sau đó đơn đặt hàng giảm, rồi việc hết từ từ, cháu lại phải nghỉ việc. Chỉ cần thấy những tà áo dài trắng là cháu nghẹn cổ. Gặp bạn học hồi đó cháu không dám nhìn...

Cháu đã qua rất nhiều công việc, từ rửa bát đến phụ bàn và hiện đang giúp việc nhà ở Sàn Gòn. Có một điều làm cho cháu buồn là bao nhiêu năm làm việc cháu không giữ được đồng nào cho mình mà phải gởi hết về cho má. Vừa rồi cháu cho má hay là cháu phải để dành tiền đi học nhưng má lại nhắn lên biểu cháu mượn chủ trước một tháng lương.

Gần đây cháu lại cảm thấy như mình bị hoang tưởng. Lúc trước chừng nào ngủ thì cháu mới tưởng tượng ra thôi. Mặc dù rất buồn ngủ nhưng cháu phải tưởng tượng ra gì đó thì mới ngủ được. Còn bây giờ thấy gì xung quanh cháu cũng tưởng tượng được. Tất nhiên cháu là nhân vật chính trong đó. Cháu cảm thấy mình căng thẳng thần kinh quá.

Cháu nhờ cô giúp cho cách nào để đi học và cháu sẽ vừa làm vừa học để có thể giúp mẹ.

Trước tiên cô xin khen em vì ý chí phấn đấu để học tập. Cô tin rằng em sẽ thành công. Cô cũng xin chia sẻ nỗi nhọc nhằn của em đã phải lao động hết sức vất vả từ nhỏ và dù vất vả như vậy em vẫn muốn đi học.

"Bệnh tưởng tượng" của em chắc có lẽ do cuộc sống quá khắc nghiệt nên em tự bù đắp bằng cách nghĩ ra những điều tốt đẹp cho mình. Tuy nhiên kéo dài thì không tốt đâu. Chuyện má em biểu gởi tiền về hoài có chính đáng không? Còn anh em nào khác có thể giúp gia đình không? Cô đoán đây là một gánh nặng đáng kể cho em. Nếu má em xài vào những mục tiêu không xây dựng thì em nên ngừng để xây dựng cuộc đời của chính mình. Phải có chút tiền em mới đi học được. Khi nào có tiền em nên đi đăng ký vào lớp bổ túc văn hóa gần nhà nhất. Chúc em thành công.

Created by AM Word_2CHM

Sao mọi người xa lánh em

TƯ VẤN TÂM LÝ HỌC ĐƯỜNG

Em 24 tuổi đang làm công nhân tại một xí nghiệp in. Tốt nghiệp lớp 12 em nghỉ học, xin đi làm vì nhà nghèo. Nhưng không bao lâu em xin nghỉ vì trong chỗ làm hầu như mọi người không thích nói chuyện với em.

Chỗ làm thứ hai là một siêu thị ở quận I. Sự việc trước kia lại tái diễn. Vì thích công việc bán hàng nên em cứ làm nếu không có chuyện xảy ra. Có một chị lớn hơn cũng bán hàng nhưng thích mọi người làm theo ý chị. Em không muốn làm theo một người không phải cấp trên mình nên bị liệt vào danh sách "đen" của chị. Chị ấy hay nói xấu em. Và bạn em gởi cho em một lẵng hoa hồng, mọi người xung quanh bình luận. Từ đó chị còn ghét em hơn nữa. Một hôm chú quản lý siêu thị phát hiện quầy em phụ tách có mất mấy viên phô-mai. Em bị phạt 200.000đ và chuyển lên quầy quần áo. Gương mặt của chị ta dường như vui lắm. Không chịu nổi nên một tháng sau em xin nghỉ.

Sau đó em đi làm cho một công ty tư nhân ở Bình Chánh. Công việc ở đây rất thích hợp với em. Mọi người ở đây (đa số là bạn nam) rất thích nói chuyện với em. Em gần như là trung tâm trong xưởng vậy.

Và rồi chú quản đốc giao em làm tổ trưởng kiểm phẩm và em có cảm giác như mọi người ghét bỏ em và ganh tị. Mặc dù em quản lý nhưng không dám nhắc nhở công nhân. Việc họ làm sai em gánh chịu. Có khi em còn dám cho công nhân đi ngủ để đỡ mệt và làm thay họ. Dù vậy tất cả (đa số là nữ) đều xa em dần dần... Sau đó có người thay thế em.

Ba mẹ em có ý cho em về An Giang làm với anh em từ trước Tết nhưng em không đi vì giữa chị dâu và em không hợp nhau lắm. Cũng vì chuyện đó mà em liên tục bị stress... Em không có lỗi hay không xúc phạm đến ai mà lúc nào em cũng có cảm giác là họ không thân thiện với em mặc dù lúc nào em cũng vui vẻ và hòa đồng với họ. Riết rồi em thiếu tự tin trong cách giao tiếp của mình... điều mà trước đây em không hề có. Xin cô cho em một lời khuyên.

Chỉ nghe em kể có một chiều nên cô khó mà phân giải. Dĩ nhiên ai kể về mình cũng không tránh nổi sự chủ quan. Trong thư em dùng chữ "cảm giác" khá nhiều. Cô tự hỏi em có dùng trí tưởng tượng của mình để suy đoán về người khác không. Nếu đi đâu cũng gặp khó khăn trong mối quan hệ (trừ nam giới), có lẽ em cũng nên nhìn lại mình. Việc em làm tổ trưởng kiểm phẩm mà không dám dùng quyền hạn của mình đề nhắc nhở chị em cũng là sai. Dường như em có mặc cảm gì đó. Em phải thật khách quan với bản thân. Nếu em có một người bạn thân rất thương em, hãy nhờ họ nhận xét về em. Nếu em có thái độ thành khẩn, người đó sẽ sẵn sàng nói sự thật. Chúc em đầy can đảm.

Created by AM Word_2CHM

Những bà mẹ vô tình làm khó con

TƯ VẤN TÂM LÝ HỌC ĐƯỜNG

Từ giữa tháng giêng đến giữa tháng 5/2004, chuyên mục Tư vấn tâm lý học đường đã nhận đến 9 bức thư kêu cứu về mẹ, chiếm gần 1/3 tổng số thư (30) nhận được từ đầu năm. Khai mào là thư của em Bạch Cúc (Vũng Tàu): "Dù sinh ra trong một gia đình khá giả, trí thức nhưng em rất sợ ngôi nhà của mình - nhất là mẹ em. Mẹ em thường thì rất tốt, nhưng khi la mắng con cái thì mẹ nói toàn những lời tục tĩu. Mẹ hay đi kể xấu về em với người khác. Mẹ thường đánh em lên đầu, lên tay... rất đau. Em sợ lắm, nhiều lúc bị mẹ đánh người em cứ cứng lại, thở rất mệt và nói không ra lời. Vậy em có bị bệnh gì không?"

Thỉnh thoảng nếu có điều kiện, tôi có nhờ đồng nghiệp tiếp cận một vài em. Sự thật bi đát hơn nội dung trong thư nhiều. Một em chỉ nhờ giúp tìm việc làm, nhưng khi mới gặp tư vấn viên là nước mắt đầm đìa. Vì sự thật là em quá khổ với mẹ em. Em đi làm công từ mười hai tuổi nhưng đến nay gần hai mươi mốt không có đồng xu dính túi, vì mẹ em lấy hết tiền lương để trả những món nợ không mấy chính đáng. Có những lá thư với nội dung không có gì đặc biệt, nhưng tìm hiểu kỹ đó là những lời kêu cứu tuyệt vọng. Phản ứng của các em trong thư là "muốn bỏ nhà ra đi" (hai em) hay "muốn chết quách cho rồi" (ba em).

Ít bà mẹ ý thức rằng một cái tát, một lời chửi mắng sẽ gây một dấu ấn sâu sắc, ảnh hưởng mạnh đến nhân cách của các em và các em suốt đời mang theo dấu ấn đó.

Ít bà mẹ hiểu rằng phần lớn nạn nhân của bạo hành khi lớn lên sẽ trở thành kẻ bạo hành người khác, nhất là con cái họ. Bạo hành trong gia đình trầm trọng đến độ luật pháp ở nhiều nước ngày nay cấm điều đó.

Nếu VN làm đúng luật thì các bà mẹ kể trên phải vào ngồi tù. Nhưng thực chất họ là nạn nhân của những áp lực quá lớn của cuộc sống. Phần lớn một mình nuôi con hoặc chồng thiếu trách nhiệm hay đi làm xa. Những cử chỉ mô tả trên của các bà mẹ nói lên tình trạng stress rất nặng và họ hoàn toàn mất tự chủ. Nếu các bà xem được những cuốn phim quay cảnh mình la mắng, đánh đập con cái thì chắc họ sẽ vô cùng xấu hổ. Chắc chắn các bà cũng không vui gì giữa những trận đánh con.

Nhìn xa hơn một chút thì đây là hậu quả của nhiều thế hệ bị áp bức và dồn nén của phụ nữ. Họ không có cách nào hơn là "trút giận", "xổ bực" lên đầu lên cổ những nạn nhân yếu đuối và gần gũi họ nhất là con cái họ, đặc biệt là con gái.

Phá vỡ vòng luẩn quẩn ấy như thế nào đây? Công tác về giới về sự tiến bộ của phụ nữ không chỉ nhằm vào việc đề bạt phụ nữ vào các chức vụ lãnh đạo... mà trước tiên là giải phóng phụ nữ khỏi những gánh nặng tâm lý xã hội đang đè bẹp họ và con cái họ.

Trước tiên bắt đầu với sự giáo dục các em bé gái, nhất là ở các vùng sâu, vùng xa. Kế đó là trang bị cho thiếu nữ mới lớn và phụ nữ trẻ về kiến thức tâm lý và kỹ năng tổ chức đời sống gia đình nuôi dạy con cái. Người ta dùng sức mạnh vì đuối lý, vì thiếu sự hiểu biết, thiếu khả năng dạy con bằng sự thuyết phục. Các dịch vụ tư vấn tâm lý, công tác xã hội cũng hết sức cần thiết cho các bà mẹ bị stress, vì nếu không được giúp đỡ thì họ có thể rơi vào tâm bệnh và con cái họ sẽ trở thành những nạn nhân nặng nề hơn.

Một chiến lược gia đình đúng nghĩa rất cần quan tâm đến những bà mẹ - nạn nhân này. Khi nào họ được tạo đầy đủ các điều kiện để biết làm mẹ thì chắc lúc ấy VN cũng sẽ có luật cấm bạo hành trong gia đình như các nước đi trước. Dù sao công việc phải bắt đầu từ ngày hôm nay.

Created by AM Word_2CHM

Em có quá bi quan

TƯ VẤN TÂM LÝ HỌC ĐƯỜNG

Em 34 tuổi, đã tốt nghiệp hai đại học, đang làm ở một cơ quan nhà nước. Em không may mắn như những người khác, không gặp được "một" nửa thật sự của mình và vẫn sống độc thân. Sáu tháng gần đây em bị đau nhiều ở ngực trái, cả thân bên trái và cánh tay tráii. Em không đi siêu âm vì hai lý do: bác sĩ siêu âm giỏi là nam nên em ngại..., và nguyên nhân sâu xa hơn là em không có gì để luyến tiếc cuộc sống này. Lương hàng tháng rất thấp, em phải chi tiêu rất tiết kiệm và phần còn lại chỉ đóng góp cho gia đình không bao nhiêu. Ba mẹ em xem trọng vật chất hơn con người. Nhiều khi em nghĩ, nếu là người khuyết tật có lẽ mình không thể sống được trong chính ngôi nhà mình.

Không biết em còn đủ sức khỏe để đi làm trong thời gian bao lâu. Nếu bệnh nặng em muốn quyên sinh, nhưng em chỉ sợ cha mẹ em bị tai tiếng? Cô có cách nào giúp em "biến mất" mà không để gia đình bị ảnh hưởng?

Cô mà giúp em "biến mất" chắc cô cũng biến luôn... vào tù và hơn thế nào lương tâm cô sẽ cắn rứt suốt đời! Sự SỐNG là thiêng liêng, là điều quý giá nhất trên đời. Tiêu diệt sự sống, ngay cả sự sống của bản thân là phạm trọng tội.

Tuy nhiên cô vô cùng xót xa và thông cảm với hoàn cảnh của em. Có một quyển sách tựa đề là Đời thay đổi khi ta thay đổi. Có nghĩa là cuộc đời tốt đẹp hay đen tối tùy thuộc hoàn toàn vào cách ta nhìn nó. Đọc các mục giúp đỡ bạn đọc trong báo PN, cô rất xúc động thấy mấy em nhỏ con nhà nghèo dù đau rất nặng vẫn mong ước "Con muốn sống". Có những bà mẹ cái chết đã gần kề lại chỉ mong được sống thêm vài năm để lo cho con nhỏ. Các bệnh nhân này không còn gì ngoài bản thân họ, nhưng cuộc sống cũng vô cùng quý giá với họ.

Hình như em quá bi quan. Về căn bệnh của em, nếu không đi khám thì em không quả quyết được gì hết. Sự suy sụp về tinh thần có khả năng gây đau đớn cho thể xác. Cô có hỏi vài bác sĩ về triệu chứng của em, họ nói có thể do em bị stress, đau xương đau khớp... Tồi tệ nhất là bệnh ung thư vú nhưng bệnh này có thể chữa được nếu can thiệp sớm. Chuyện em ngại bác sĩ nam là hơi quá đáng vì các ông đã khám bệnh cho hàng ngàn người nam, nữ và đâu còn đầu óc nào để tâm đến chuyện vụn vặt... Em có thể nhờ Ban công tác bạn đọc báo PN giới thiệu em với bác sĩ chuyên khoa. Nếu em không khám bệnh mà tưởng tượng bệnh này bệnh nọ thì biết đâu còn lâu mới... chết! Và trong khi chờ đợi, em đã tự giày vò và làm khổ mình (và có thể người khác nữa) một cách vô ích.

Điều quan trọng là tinh thần của em.

Chuyện sống độc thân không ai muốn nhưng ngày nay đã trở thành phổ biến. Điều cần làm là chấp nhận nó và biến nó thành một cuộc sống có ý nghiã và phong phú.

Ví dụ như hoạt động công tác xã hội, trau dồi kiến thức, văn hóa, nghệ thuật... Là một người tốt nghiệp hai đại học, em hoàn toàn có khả năng làm điều này. Sống hướng ngoại giúp ta quên mình như bà mẹ quên mình để lo cho con cái. Hạnh phúc của họ là ở chỗ CHO thay vì chỉ nhận.

Không chỉ cha mẹ em mà nhiều gia đình hiện nay coi trọng vật chất quá đáng. Có lẽ do sự phát triển kinh tế thị trường, sự chênh lệch giàu nghèo khiến cho một số gia đình không khá giả quá lo âu về chuyện tiền bạc. Hãy nhìn cha mẹ em với thái độ khoan dung để thấy những điểm tích cực của họ.

"Một người sống nội tâm, sâu sắc, nhân ái là xa vời?" Không xa đâu vì em có thể biến chính mình thành người đó. Sống và nhìn những người xung quanh với lòng nhân ái em sẽ thấy lạc quan hơn. Mong em suy nghĩ lại và trước tiên nên đi khám bệnh.

Created by AM Word_2CHM

Để cháu có một mùa hè bổ ích?

TƯ VẤN TÂM LÝ HỌC ĐƯỜNG

Con tôi đã nghỉ hè được một tuần lễ. Nghĩ rằng cháu có nhu cầu hoạt động, nhất là vận động cơ thể nên tôi thường xuyên cho cháu đi bơi, đi xem phim, vào cửa hàng sách chọn mua sách vở v. v... Tuy nhiên, tính cháu mau chán, cho đi một vài lần rồi không chịu đi nữa. Cháu thường nằm nhà, nằm lì trên võng, dụi mắt vào màn hình ti vi.

Tôi bực mình rầy la thì cháu khóc. Tôi nên có cách nào để giúp cháu có một mùa hè bổ ích, nhưng cũng không phí phạm thời gian?

Tiếc rằng chị không cho biết con chị bao nhiêu tuổi, là trai hay gái, vì lứa tuổi và giới tính có những nhu cầu khác nhau. Việc trẻ bị lệ thuộc vào lối giải trí thụ động như con chị ngày nay là vấn nạn toàn cầu. Vì vậy,

phụ huynh cần tập cho con những cách giải trí chủ động và sáng tạo ngay từ nhỏ và chúng phải ham mê và thấy đó là một nhu cầu xuyên suốt chứ không chỉ chơi vào dịp hè.

Tiếc rằng ở ta chương trình học nặng quá, nên trong năm trẻ ít sinh hoạt giải trí. Rầy rà không đem lại hiệu quả đâu. Cha mẹ cần xông vào chơi với con và đây là một cơ hội gần gũi và giáo dục con rất tốt.

Chúc chị thành công.

Created by AM Word_2CHM

Đừng coi thường chính mình

TƯ VẤN TÂM LÝ HỌC ĐƯỜNG

Một anh nọ gặp ở nhà bạn cháu rủ cháu đi chơi và cháu đã chấp nhận đi chơi vài lần. Anh ta nói thích cháu, nắm tay cháu, cháu vùng ra nhưng sau đó chính cháu lại nắm tay anh ta. Anh ta choàng vai cháu, cháu để yên và anh ta lại đòi hôn cháu. Cháu không cho, anh ta hỏi cháu không thích anh ta phải không. Cháu "dạ" vì lúc đó cháu nghĩ tới người bạn trai cũ của cháu. Gặp mấy người bạn, anh ta rói "Con nhỏ đó không cưa cũng đổ, rủ đi chơi là đi liền". Cháu buồn lắm. Hôm sau cháu lại gặp anh ta ở nhà bạn, dường như anh ta có chuyện gì buồn. Cháu nghĩ là bạn bè cần lắng nghe, giúp đỡ lẫn nhau nên khi anh ta rủ đi chơi cháu lại chấp nhận. Không ngờ đêm đó anh ta lạt chế giễu cháu một cách thậm tệ.

Cô ơi như vậy cháu có là một đứa con gái hư hỏng không? Anh ta có coi thường cháu không?

Cô nghĩ, cô không cần trả lời cho cháu vì người bạn trai ấy đã nhận xét về cháu một cách khá chính xác rồi. Cô không dám nói rằng cháu hư hỏng, nhưng cháu quá dễ dãi và lao vào cuộc chơi nguy hiểm là đùa cợt với tình yêu. Có nghĩa là trong khi chưa có tình cảm thì đã có những cử chỉ thân mật. Anh ta quá xem thường cháu không chỉ vì chuyện cháu khoác tay anh ta, nhưng vì cháu quá dễ dãi.

Người đáng trách không phải là anh ta, mà chính cháu đã quá xem thường bản thân mình.

Created by AM Word_2CHM

Giải trí theo kiểu nào?

TƯ VẤN TÂM LÝ HỌC ĐƯỜNG

Nhân đọc thư của chị trả lời chị Lê Thị Mận ở quận 10, tôi mạo muội xã hỏi chị về trường hợp của con gái tôi năm nay mười tuổi, sắp vào lớp 6. Cháu là cô bé có khá nhiều cá tính, thích chạy nhảy, đùa giỡn như con trai. Cháu rất thích đi ra phố chơi đùa với bạn bè. Đã nhiều lần tôi từ chối vì lo lắng: không biết cháu đi bộ một quãng xa, từ nhà đến trung tâm thành phố với các bạn (khoảng 3 cây số) trửng giỡn, rượt đuổi nhau có thể gây tai nạn cho mình hay không v. v... Mỗi lần bị tôi "cấm cung", cháu mặt mày bí xị, nhăn nhó... rất khó coi.

Tôi nên giải thích như thế nào cho cháu hiểu?

Cháu thích đi bộ là điều tốt, vì thời trẻ như chúng ta rất thiếu vận động. Tuy nhiên tôi cũng đồng ý là cháu hơi còn nhỏ và đùa giỡn, rượt đuổi nhau ngoài đường có thể gây tai nạn v.v... nhưng "cấm cung" cháu cũng không phải là biện pháp tối ưu và thuyết phục. Chị nên nói chuyện với cháu như hai người bạn và gợi lên cho cháu suy nghĩ và tự phát hiện những nguy cơ có thể gặp phải. Điều quan trọng là cháu thường đi chơi với những đứa bạn nào, tính tình chúng ra sao? Chị cũng nên tiếp cận với chúng như người cô, người bác. Khi chúng nó tới nhà chơi, chị cũng nên nói chuyện với chúng như con mình và đề nghị chúng tự bàn bạc với nhau. Nếu nhận thức đúng trẻ sẽ làm đúng. Trẻ ảnh hưởng lẫn nhau rất nhiều. Chị nên tác động con thông qua bạn bè nó. Chúc chị "làm bạn" tốt với con. Hãy đối xử với chúng như người lớn, chúng sẽ mau trưởng thành.

Created by AM Word_2CHM

Trả lời thư bạn trai thế nào?

TƯ VẤN TÂM LÝ HỌC ĐƯỜNG

Cháu năm nay 14 tuổi đã học xong lớp 9 và chuẩn bị thi vào lớp 10. Hôm tháng trước, lớp chúng cháu họp mặt ăn liên hoan chia tay, vì đến cuối cấp, đường ai nấy đi… Trong số những người bạn cùng lớp mà cháu chơi rất thân có L.H.M. - một bạn trai mà cháu cũng có thiện cảm vì tính tình bạn hiền lành, ăn nói chững chạc, và nhất là M. thường đăm đăm nhìn cháu. Khi thấy cháu nhìn lại, M. lập tức quay mặt đi...

Bất ngờ là M. vừa gửi cho cháu một bức thư nói M. thầm yêu cháu từ lâu. M. nói bạn ấy đã suy nghĩ kỹ lắm mới tỏ tình với cháu. Bởi lẽ chúng cháu đang chuẩn bị đi thi vào lớp 10, có thể không được học chung một trường nữa. Cháu giấu biệt bức thư này, không dám cho ba má của cháu thấy. Nhưng lòng cháu thật băn khoăn: trả lời yêu hay không đâu có một cái gì đó khó khăn. Thật sự là cháu cũng có cảm tình với M., đi đâu chơi với M. cháu thấy yên tâm trong nhóm bạn. Xin cô hãy cho cháu một lời khuyên của một người mẹ.

Chuyện bạn trai, bạn gái bị thu hút và có tình cảm với nhau là chuyện bình thường. Tuy nhiên ở tuổi 14-15 có thể gọi đó là tình yêu hay không là chuyện khác. Tình yêu chân chính đòi hỏi sự chín chắn, trưởng thành và kinh nghiệm sống. Thứ tình cảm mà M. và cháu đang trải nghiệm, mà người ta gọi là "tình yêu học trò", chỉ là bước khởi đầu của một đoạn đường rất dài. Nó còn phải trải qua bao nhiêu thử thách trong cuộc sống. Có khi nó mai một đi và chỉ còn là một kỷ niệm vui buồn của tuổi mới lớn. Có khi với thời gian ta không còn nhớ đến nó nữa.

Dù sao hiện nay hai cháu đang trải qua một kinh nghiệm đẹp. Tình cảm hai cháu trong sáng. Vì bức xúc trước chuyện chia tay M. mới viết thư cho cháu. Không có đạo đức hay luật lệ nào cấm cháu trả lời cho M. Đổi trường cũng đâu phải là không gặp nhau nữa. Nếu viết thư cho M. cháu có thể cảm ơn anh đã dành tình cảm tốt đẹp cho cháu, nhưng ở tuổi này mà đặt vấn đề tình yêu là quá sớm. Hai cháu vẫn có thể gặp nhau như những người bạn tốt. Điều quan trọng là nên giữ tình bạn trong sáng và hết sức tôn trọng lẫn nhau.

Chúc cháu thành công.

Created by AM Word_2CHM

Cháu tôi bị bệnh hoang tưởng?

TƯ VẤN TÂM LÝ HỌC ĐƯỜNG

Tôi có một đứa cháu gái là học sinh giỏi và rất chăm ngoan. Từ lớp 1 đến hết cấp II cháu học ở Vĩnh Kim (tỉnh Tiền Giang). Ba năm cấp III, cháu học ở trường chuyên của tỉnh, trọ học cùng vài bạn gái. Thỉnh thoảng cháu đưa bạn về nhà chơi và Tết cũng xin phép đến chơi nhà bạn. Năm học 2001-2002, cháu thi rớt đại học Kiến trúc. Suốt năm 2002-2003, cháu tự ôn thi ở nhà.

Cháu vừa đậu vào ĐH quốc gia, khoa kinh tế và ở trọ tại Thủ Đức để học ĐH. Từ khi nhập học đến nay, tuần nào cháu cũng về nhà từ thứ sáu và chiều chủ nhật lại đi. Cháu than thở với mẹ cháu rằng cháu bị cô lập không có bạn, không ai đi chơi và nói chuyện với cháu... Một tuần sau, cháu lại về nhà và đòi nghỉ học vì không thích mọi người ở đây, "ai cũng giả dối cả". Chúng tôi đã tìm cách đưa cháu ở lại trường và tìm cho cháu chỗ trọ khác. Hiện nay tính cách cháu rất lạ, không thích nói chuyện và tỏ thái độ xa lánh mọi người, kể cả người thân. Liệu cháu có bệnh gì không?

Có lẽ cháu chị tạm thời đang trải qua một khủng hoảng tâm lý. Cháu cần nói chuyện với một người mà cháu tin cậy để chia sẻ tâm tình.

Tốt nhất là cháu nên gặp một nhà tư vấn tâm lý học đường, thuộc:

- Hội Tâm lý giáo dục học TP.HCM ở 32C Trương Định, Q.3, ĐT: 9304766;

- BV Tâm thần ở 192 bến Hàm Tử, Q.5, TP.HCM;

- Hoặc phòng mạch riêng của bác sĩ Lâm Xuân Điền (GĐ BV Tâm thần) ngoài giờ hành chính tại 333/6B Lê Văn Sỹ, P.1, Q Tân Bình, ĐT: 38448338.

Created by AM Word_2CHM

Sao ba mẹ quá khắc khe?

TƯ VẤN TÂM LÝ HỌC ĐƯỜNG

Con năm nay mười sáu tuổi, nhưng ba mẹ vẫn coi con như một đứa trẻ, chăm sóc co kỹ đến mức làm con khó chịu. Ba mẹ không cho con ra ngoài chơi với bạn bè và cũng không cho con mời bạn bè về nhà chơi. Như vậy là ba mẹ không muốn cho con có bạn bè nhiều, phải không cô? Con có nói với ba, mẹ nhưng ba mẹ vẫn không thay đổi. Con có mối quan hệ rất rộng và tốt ở trường vì con là bí thư chi đoàn. Bạn bè thường rủ con đi chơi, nhưng ba mẹ lúc nào cũng cấm cản, ngay cả sinh nhật bạn, ba mẹ cũng chẳng cho con đi. Nếu ba mẹ cứ khắt khe như vậy, con sẽ bỏ nhà đi bụi để được tự do. Theo cô, con nên làm gì? Con không muốn bị giam ở nhà hoài, con có cảm giác như mình bị ở tù.

Cha mẹ vì thương cháu, quá lo lắng mà quên rằng con mình đã lớn. Điều này rất đáng tiếc và còn xảy ra ở một số gia đình, nhất là ở tỉnh. Chuyện giao thiệp với bạn bè là một nhu cầu chính đáng của tuổi mười sáu. Nếu cháu đã giải thích mà cha mẹ không hiểu thì cháu nên nhờ một người lớn mà cha mẹ tin cậy như bà con trong gia đình hay bạn bè của ông bà, hoặc cô, thầy giáo. Hay ngay cả anh chị bí thư đoàn trường. Cháu cũng nên tìm sách báo liên quan đến giáo dục con cái cho cha mẹ đọc.

Chuyện đi bụi hơi phiêu lưu và chắc cũng không dễ dàng cho cháu, lại gây sốc cho cha mẹ. Cháu nên kiên trì, rồi đây cháu sẽ tốt nghiệp phổ thông rồi thi vào đại học. Lúc đó, dù muốn dù không cháu cũng phải đi xa nhà. Chúc cháu kiên trì và thông cảm với cha mẹ.

Created by AM Word_2CHM

Hãy can đảm tự cứu mình

TƯ VẤN TÂM LÝ HỌC ĐƯỜNG

Từ hồi còn nhỏ vì hoàn cảnh em đã phải rời ba mẹ để ở với người cô. Em biết cô rất yêu thương em nhưng em không chịu đựng nổi cách giáo dục của cô. Không ngày nào em không bị la và phải làm theo ý cô từ việc thức dậy, ăn uống đến việc phải sắc kệ sách như thế nào. Mặc dù không xưng hô mày tao nhưng lời cô nói lúc nào cũng mỉa mai, châm chích.

Hình như cô không bao giờ tin tưởng em. Em đi học thêm mà cô cũng điện thoại đến tận nhà thầy xem em có đi học không. Cô còn đọc nhật ký của em khi em vắng nhà. Có khi năm, sáu tháng trời cô không cho em về nhà vì sợ ảnh hưởng việc học. Để kích cho em học, cô luôn đem em xa so sánh với người này người kia. Em rất buồn nhưng không dám nói với mẹ, sợ mẹ buồn và sợ ba nóng giận rồi cô và ba sinh ra bất hòa với nhau. Em chịu hết nổi rồi, phải làm gì bây giờ?

Trước tiên, cô đồng tình với em là cô em rất thương em và vì lo lắng cho em quá nên cô mới làm như vậy và không ít bà mẹ cũng giáo dục con em theo kiểu này. Chính kiểu giáo dục này làm cho tuổi trẻ VN yếu đuối, thụ động, chậm trưởng thành và thiếu năng động sáng tạo. Còn nếu không thì nổi loạn.

Có một tác giả ví việc giáo dục con người như trồng cây. Vun tưới rất cần nhưng cái cây lớn lên nhờ mầm sống bên trong nó. Việc bón phân tưới nước không thể thiếu nhưng phải đúng cách, nghĩa là đúng liều lượng và phù hợp với tính chất của cây. Giáo dục chính là vun tưới nhưng nếu tưới quá ít hoặc quá nhiều cây cũng có thể chết. Giáo dục kiểu cô em là vì quá lo nên vun tưới quá nhiều làm cái cây không lớn với nhịp độ tự nhiên của nó và lắm khi èo uột vì chịu nước không nổi.

Nhiều người lớn làm cho người trẻ không trưởng thành được vì nghĩ thay, làm thay chúng quá nhiều.

Tuy nhiên có một điều em không nói rõ nên khó đề nghị một giải pháp, đó là hoàn cảnh nào khiến cho em phải sống với cô và em có phải sống suốt đời hay không?

Bây giờ đến lượt em. Vì là sản phẩm của nền giáo dục bao cấp trên cho nên tuổi trẻ VN thường hay cam chịu và chấp nhận hoàn cảnh mà không tự mình tìm cách thoát ra vòng luẩn quẩn. Em sợ má buồn, ba giận nên không dám bày tỏ cảm nghĩ của mình. Cô thấy thái độ này không đúng. Nếu tự mình không cứu mình thì không ai cứu mình. Nếu cô em là mẹ nuôi hợp pháp thì em nên tìm cách nhỏ nhẹ trình bày với cô. Em cũng nên nói cho cha mẹ biết hoàn cành của mình để cùng tìm lối thoát. Em thấy đó, sự im lặng chịu đựng đã làm em "muốn điên", cho nên nếu tình trạng kéo dài thì không tốt chút nào. Nếu em bất hạnh thì cha mẹ em cũng đâu có vui. Hãy cam đảm bày tỏ ý nghĩ của mình và phá vỡ cái vòng luẩn quẩn đó đi.

Created by AM Word_2CHM

Bên mẹ, bên chồng

TƯ VẤN TÂM LÝ HỌC ĐƯỜNG

Chồng em là một người đàn ông tuyệt vời, người chồng, người cha mẫu mục. Trước khi có em bé, anh và mẹ em cũng rất vui vẻ với nhau. Mẹ em cũng là người tốt, hay giúp đỡ mọi người. Chúng em ở riêng nhưng từ khi em ốm nghén, mẹ em kêu chúng em về ở chung với mẹ để bà chăm sóc em.

Nhưng từ khi có em bé thì mâu thuẫn xảy ra. Trước tiên là do bất đồng ý kiến trong cách chăm sóc bé. Khi bé sinh ra, mẹ em xông hơ cho bé. Anh phản đối kịch liệt nhưng mẹ vẫn tiếp tục. Sau này bé bị nghét mũi mẹ đòi đem em bé ngủ chung với mẹ vì phòng mẹ có máy lạnh. Anh phản đối vì theo anh, bé sẽ bệnh nặng hơn. Me xin nghỉ làm việc một tháng để chăm sóc cháu và gặp ai cũng nói quá bận bịu làm anh khó chịu.

Gần đây mẹ có quen với một bác là người rất tốt và cũng định cưới mẹ nên mẹ hay qua nhà bác ấy tập thể dục đến 10 giờ tối mới về. Anh thì phải đi ngủ sớm để khuya dậy phụ cháu chăm sóc bé. Bé cũng dễ giật mình khi nghe tiếng ồn. Anh đòi dọn về nhà cũ, hai người giờ đây không rói chuyện với nhau. Anh giận về nhà riêng luôn và nói khi nào chuẩn bị nhà đàng hoàng sẽ đón hai mẹ con về. Em thì muốn ở lại với mẹ cho đến khi cháu được một tuổi vì mẹ có thể chăm sóc bé khi em đi làm. Nhà mẹ gần cơ quan, trưa em có thể chạy về cho con bú. Em cũng không muốn mẹ sống cô đơn.

Em rất buồn vì sự rạn nứt này vì em thương cả hai. Vậy em phải làm sao?

Giữa hai người dù tốt đến đâu khi bất đồng quan điểm cũng có thể xảy ra mâu thuẫn nhất là khi phải cọ sát với nhau trong cuộc sống hằng ngày. Đặc biệt trong việc chăm sóc và giáo dục trẻ. Chồng em là cha của bé có quyền quyết định về cách chăm sóc con mình nhất là khi anh có vẻ không thiếu hiểu biết. Mẹ em cũng là người tốt như nhiều bà mẹ khác và sẵn sàng hy sinh cho cháu nội, ngoại. Tuy nhiên vì quá thương cháu nên các bà thường vượt ranh giới và quyết định mọi thứ như cho con mình. Mâu thuẫn tất yếu xảy ra. Đặc biệt sự bất nhất trong chăm sóc giáo dục giữa người lớn rất có hại cho sự hình thành nhân cách của trẻ. Việc em thương cả mẹ lẫn chồng là đáng khen nhưng em nên phân biệt hai loại tình cảm này. Nhiều gia đình trẻ dẫn đến ly hôn vì mẹ chồng/vợ xen vào quá nhiều. Không khéo em sẽ mất chồng như chơi. Em nên cân nhắc giữa những lợi ích nêu lên khi ở nhà mẹ và hạnh phúc lâu dài với chồng và sự giáo dục của cháu. Vả lại đâu ai cấm em về thăm mẹ thường xuyên. Hơn nữa mẹ đã có người bạn của mình.

Hãy hành động như một người trưởng thàth và nhận lấy trách nhiệm xây dựng và củng cố lạnh phúc gia đình riêng của mình.

Hãy chịu cực trong khi bé còn nhỏ, nhưng cô thấy chồng em là một người rất có trách nhiệm.

Chúc em can đảm và sớm dọn về nhà riêng với chồng.

Created by AM Word_2CHM

Tình ảo

TƯ VẤN TÂM LÝ HỌC ĐƯỜNG

Cháu là một cô gái nghèo, không nhan sắc. Qua hộp thư thoại cháu làm quen với T. - một thanh niên lớn hơn cháu 5 tuổi, có việc làm ổn định, khá giả và đem trai. Hồi đầu cháu khá mặc cảm về sự chênh lệch này và sợ gặp cháu T. sẽ thất vọng. Chúng cháu điện thoại cho nhau mỗi ngày. Đêm nào anh cũng tâm tình với cháu tới 9g-10g đêm. Yêu nhau, thông cảm với nhau, chúng cháu đã hẹn gặp.

Nhưng từ ngày đó T. thay đổi hẳn, không gọi điện thoại cho cháu nữa. Khi cháu dùng điện thoại nhà trọ thì anh không trả lời, vì biết sô máy của cháu. Cháu gọi ở bưu điện thì anh bắt máy, nhưng than bận việc. Cháu đòi gặp, anh không chịu và vừa qua đã nói không còn yêu cháu nữa. Cô ơi, tại sao tình yêu có thể thay đổi nhanh chóng như vậy? Cháu rất đau khổ và nhờ cô giúp để tìm lại tình yêu ấy.

Làm quen qua mạng, điện thoại hay thư từ mà không gặp nhau là khá phổ biến. Những cuộc tình đó cô tạm gọi là tình từ xa. Người ta còn gọi là tình ảo. Ảo nghĩa là không thật, hay chỉ thật 50%. Thay vì xem thì ta chỉ nhắm mắt nghe một cuốn phim. Trong khi nghe thế nào em cũng hình dung đặc điểm ngoại hình của các nhân vật. Đến khi nhìn cuốn phim, em sẽ vô cùng ngạc nhiên vì nhân vật trong phim khác hẳn với sự tưởng tượng của em. Có khi em lại ác cảm với một nhân vật mà em có thiện cảm khi chỉ nghe tiếng nói.

Trong yêu, cả hai yếu tố tinh thần và bề ngoài đều quan trọng. Việt Nam ta có từ "hợp nhãn". Người hợp nhãn với ta không phải là đẹp mà tự nhiên ta ưa nhìn hay ta cảm thấy "có duyên". Do đó có những tình bạn, "tình yêu" trên mạng, giây phút gặp nhau cũng là lúc chấm dứt vì người đó không giống như mình tưởng tượng. Huống hồ gì tình yêu "từ xa" ngày nay trước hết là một trò chơi. Có người "yêu" một lần mấy người, chứ không phải một. Những lời tâm tình coi như thật của T. có thể là một trò chơi, hay một cuộc thử thời vận mà thôi.

Không phải chỉ ngày nay mà trước kia cũng có những cuộc tình từ xa qua thư từ. Đầu năm 1970 cô có hai người bạn. Chị E. người Philippines, ngoài ba mươi tuổi, là một thạc sĩ xã hội học - giảng viên đại học. Chị làm quen qua thư với tiến sĩ D. người Niu Di-lân đã ly di vợ. Hai người trí thức trao đổi với nhau thật sâu sắc. Khi họ trao đổi hình thì thấy xứng đôi làm sao. Bạn bè cùng ăn mừng. Khi cưới nhau chị mới phát hiện ông D. bị một căn bệnh mãn tính. Và ba năm sống chung là ba năm chị làm y tá nuôi bệnh cho chồng cho tới khi ông chết. Xuân - một phụ nữ VN, bốn mươi tuổi, là nhân viên cao cấp của một tổ chức quốc tế. Chị thư từ với một kỹ sư Mỹ tài ba, góa vợ. Ông ta rất đẹp trai và có vẻ thông minh sắc sảo. Một năm sau chị Xuân đi công tác ở Mỹ. Ông kỹ sư ra đón chị ở sân bay. Khi gặp nhau thì không nghi ngờ gì nữa, họ thật sự sinh ra là để cho nhau. Đám cưới được tổ chức ngay. Tuần trăng mật của họ tuyệt đẹp. Nhưng khi trở lại với đời thường, chị mới phát hiện rằng ông ta nghiện rượu nặng. Hễ có rượu là ông ta thô lỗ cộc cằn và bạo hành đã xảy ra khi chị mang thai mấy tuần. Tình yêu của nó đã chết sau mấy tuần trăng mật.

Bài học ở đây là gì? Khi hai người gặp nhau ngoài đời, tình yêu không đến liền mà từ từ. Thời gian cho phép họ tìm hiểu nhau một cách khách quan. Nếu phát hiện những điểm không phù hợp, họ dễ dàng thay đổi ý kiến. Khi quen nhau qua thư từ, dù rất nghiêm túc, không ai đó can đảm "khoe" khuyết điểm của mình. Có khi đương sự cũng không ý thức về động cơ thúc đẩy mình đi "tìm bạn bốn phương". Khi yêu từ xa, một bên có thể bị "say tình" thật, nên nhắm mắt đưa chân, không tháo lui được. Phần lớn phụ nữ rơi vào trường hợp này. Nếu các bạn trẻ quen nhau trên mạng mà có ý muốn tiến tới thì không nên chờ quá lâu mới gặp nhau để có đủ thời gian tìm hiểu ngoài đời.

Trường hợp của em, rất tiếc là trước khi bước vào "cuộc chơi" em đã sợ T. sẽ đổi ý, rồi em đã tự dấn thân quá sâu và trở nên mù quáng. Lẽ ra "dám chơi" em phải "dám chịu" nghĩa là coi sự đổ vỡ là bình thường, tất yếu vì chơi chứ đâu phải thật. Lẽ ra em phải tự trọng hơn thay vì đi van xin tình yêu mà người ta không có đối với em.

Nhiều bạn gái trẻ cứ chăm bẵm "mong chồng" mà không quan tâm đến những vấn đề khác của cuộc sống như trau dồi kiến thức, làm việc xã hội, hoạt động văn hóa nghệ thuật để làm cho cuộc sống của mình phong phú hơn.

Lẽ ra chúng ta phải chuẩn bị cho mình cả hai khả năng là lập hay không lập gia đình, để không rơi vào tuyệt vọng khi tình yêu đổ vỡ.

Em hãy mạnh mẽ lên, trỗi dậy và sống một cuộc sống phong phú và có ý nghĩa.

Created by AM Word_2CHM

Làm sao khắc phục tật nói lắp?

TƯ VẤN TÂM LÝ HỌC ĐƯỜNG

Cháu sinh ra trong một gia đình nghèo nên biết sống tự lập từ nhỏ. Từ rất nhỏ, cháu đã làm việc để kiếm thêm thu nhập cho gia đình. Trong 11 năm ở trường, cháu đã cố gắng thật nhiều để trở thành một học sinh giỏi. Nhưng cháu rất đau khổ vì tật nói lắp. Hồi nhỏ, mặc cho các bạn trêu cười, cháu cứ cố gắng học. Nhưng lên cấp III khi trở thành một thiếu nữ, cháu trở nên rụt rè và mặc cảm, vì cháu là đề tài cho những trò đùa hay được nhìn với ánh mắt thương hại của thầy cô và bạn bè. Những năm ấy đối với cháu là một cực hình. Cháu đã nghĩ đến cái chết. Nhưng chết là ích kỷ lại không giải quyết được gì. Cháu đành từ bỏ cái mộng của cuộc đời là lên học đại học và sau đó cháu xin làm công nhân ở một xí nghiệp may mặc. Cháu mong có thể giúp mẹ về tài chính và giúp chị cháu học tới tơi tới chốn.

Ở xí nghiệp, nhờ cố gắng và ham học hỏi nên cháu được đề bạt vào chân quản lý xưởng và trực điện thoại giao tiếp bên ngoài. Nhưng than ôi, cũng vì cái tật ấy mà cháu phải trở lại thành một công nhân bình thường và làm cái việc phù hợp nhất là không cần lời nói.

Bây giờ cháu là một người "bình thường không bình thường", "dị tật không ra dị tật". Cháu không bao giờ diễn đạt được ý nghĩ của mình và rất sợ nghe điện thoại. Cháu sống như ốc sên luôn nấp mình thủ thế.

Dì cháu khuyên cháu trở lại nhà trường. Cháu đồng ý và quyết tâm học giỏi nhưng làm sao cháu khắc phục tật nói lắp đây?

Cám ơn lá thơ dài, mạch lạc, viết rất hay của cháu. Về mặt này thì cháu hoàn toàn bình thường. Cháu lại có những mặt mạnh khác như học giỏi, không ích kỷ và đầy nghị lực.

Nói lắp chứa đựng yếu tố tâm lý và càng mặc cảm thì càng nói lắp.

Có lẽ vì muốn giúp cháu nên người ta cho cháu trực điện thoại. Tuy nhiên, đó là sai lầm vì việc này rất khó cho người nói lắp. Do đó cháu đâm ra sợ điện thoại. Nói đây là một nhược điểm về tâm lý có nghĩa là có thể chữa được với sự kiên trì. Ở các nước chuyên môn về tâm thần và ngôn ngữ trị liệu có thể chữa được. Ở nước ta chưa có hệ thống trị liệu hoàn chỉnh nhưng đã có những bác sĩ tâm thần giỏi. Không phải khi nào mình "điên" thì mới kiếm bác sĩ tâm thần mà khi chúng ta bị những khó khăn về tâm lý thì chúng ta có thể đến với họ hay các nhà tư vấn tâm lý. Đề nghị cháu đến Bệnh viện Tâm thần, Bến Hàm Tử, quận 5 và hỏi gặp bác sĩ Trần Duy Tâm mà cô đã liên hệ. Cô tin rằng với sự kiên trì cháu có thể được chữa khỏi hay ít ra cũng giảm tật nói lắp. Hãy can đảm lên cháu nhé.

Created by AM Word_2CHM

Quấy rối tình dục với trẻ em nam

TƯ VẤN TÂM LÝ HỌC ĐƯỜNG

Tuy là nam nhưng em rất thích đọc báo Phụ Nữ. Em muốn hỏi cô về vấn đề “Quấy rối tình dục”. Trong giới nam đồng tính luyến ái (ĐTLA) có những người hay dụ dỗ cob trai từ 15-18 tuổi. Họ có vi phạm pháp luật không? Nếu có, thì họ vi phạm điều khoản nào của bộ Luật hình sự CHXHCNVN?

"Quấy rối tình dục" thường áp dụng cho nam đối với nữ, là một khái niệm khá rộng bao gồm từ việc trêu ghẹo, hay những lời nói và cử chỉ sàm sở đến việc cho hay bắt cho xem những hình ảnh đồi trụy. Cũng có thể là những lời lẽ nhẹ nhàng nhưng gợi dục v.v... Nó thường xảy ra nơi công cộng nhất là ở sở làm khi một người nam cấp trên dùng quyền lực để o ép một người nữ cấp dưới. Theo nghĩa nào đó trẻ em trai cũng có thế bị quấy rối tình dục như bị cho coi phim sex v.v... Từ "dụ dỗ" của em cũng mơ hồ nhưng nếu nó gồm các hành động "cận hiếp dâm" và hiếp dâm thì là vi phạm pháp luật.

Tiếc rằng quấy rối tình dục và tình dục của nam giới đối với trẻ em còn là những vấn đề chưa được quan tâm đúng mức nên luật chưa đề cập đến. Nhưng luật là biện pháp cuối cùng, là con người, ta phải hành động, và đánh giá hành động theo đạo đức và lương tâm.

Thật ra trẻ em trai bị lạm dụng tình dục từ khi còn khá nhỏ chứ không chờ đến 15 tuổi.

Người ta thường nghĩ rằng xâm phạm tình dục trẻ trai không gây hậu quả nhu các em gái nhưng thật ra các em cũng bị khủng hoảng tâm lý trầm trọng nếu bị cưỡng ép.

Điều này đã xảy ra với một số trẻ đường phố của chúng ta. Cô có đọc chuyện một cậu bé người Shri Lanka được một ông Tây nuôi cùng với một số trẻ khác để lạm dụng. Em này chịu khó học hành và theo ngành y. Nhưng khi em tốt nghiệp bác sĩ thì em tự tử. Bệnh "ham mê tình dục với trẻ em" hiện nay là một đại họa trên thế giới và qua du lịch nó đã xâm nhập vào xã hội ta. Đã có nhiều trường hợp được đưa tới cảnh sát nhưng vì ta chưa có luật nên trẻ em ta chịu nhiều thiệt thòi. Nhưng là công dân VN, mỗi chúng ta phải được thông tin đầy đủ và mạnh mẽ lên án điều này, đánh động dư luận xã hội, cho dù kẻ xâm hại là người trong hay ngoài nước.

Created by AM Word_2CHM

Hãy xem thử thách là một cơ hội

TƯ VẤN TÂM LÝ HỌC ĐƯỜNG

Để có một tình bạn thật sự trong thời buổi này thật khó phải không cô? Vậy mà cháu tưởng mình đã có cái diễm phúc ấy để rồi hôm nay bị hụt hẫng! Bạn cháu rất ghét một người, thế mà bỗng dưng bại trở trên thân mật và đối xử tốt với họ, có phải là bạn đã trở mặt với cháu không? Không phải cháu ganh tỵ đâu. Thà bạn ấy nói thẳng với cháu, chứ cháu không muốn bạn ấy có hai bộ mặt với cháu. Làm sao cho bạn ấy biết được tâm trạng của cháu và cháu phải nói thế nào để tình bạn không bị tổn thương khi nó sắp sửa kết thúc?

Cô rất khó trả lời vì cháu không nói rõ đó là bạn trai hay bạn gái. Nếu là bạn gái thì tình bạn không có độc quyền và người ta có thể chia sẻ tình bạn với nhiều người. Không phải khi người ta từ không thích trở nên thích ai đó là quay ngoắt với người bạn cũ của mình. Còn dĩ nhiên trong tình yêu thì khác, và khi chưa có sự cam kết nào thì một người có quyền đổi ý.

Trong một đời người có lẽ phải quen với năm, bảy người rồi mới tìm được một người sau này trở thành vợ hay chồng mình. Cho nên nhũng cuộc chia ly như vậy là bình thường. Vấn đề là làm sao chia tay như những người bạn.

Cô nghĩ cháu không nên hạch hỏi hay bày tỏ gì với bạn cháu và để cho người kia giải thích nếu họ thấy cần.

Cô biết điều này rất đau nhưng đây cũng là một sự thực tập để bước vào đời. Mọi thử thách trong đời đều là cơ hội cho ta trở nên vững vàng hơn. Cháu hãy mạnh mẽ lên.

Created by AM Word_2CHM

Khi tình bạn sứt mẻ

TƯ VẤN TÂM LÝ HỌC ĐƯỜNG

Tôi có một con gái năm nay học lớp 9. Từ năm lớp 6 cháu đã có một bạn thân. Từ học hành đến vui chơi cháu đều san sẻ với người bạn ấy. Nhưng từ năm lớp 8, một người bạn thứ ba xuất huện. Từ từ bạn của cháu đứng về phía người bạn mới này và đối xử không đẹp với cháu nữa. Không còn những buổi học chung, đi chơi chung, thậm chí những thông tin cần thiết tự lớp học, cháu cũng không được chia sẻ nữa. Dù cháu có làm bài đúng, hai cháu kia cũng tranh luận. Tôi có giải thích rằng không chơi thân nữa thì cứ xem nhau như bạn thường, chơi với người khác. Đây cũng là một kinh nghiệm ở đời...

Nhưng con tôi rất buồn và học hành sa sút, mới đây bài thi kiểm tra của cháu điểm dưới trung bình và điều ấy chưa bao giờ xảy ra với cháu. Xin cô cho một lời khuyên để cháu vững bước hơn, cứng rắn và nghị lực hơn trong cuộc sống.

Tôi rất mừng khi thấy chị là một người mẹ sâu sát với con. Chị đã nói, chi phải "vặn hỏi" cháu mới chia sẻ với chị. Theo tôi không cần hay không nên vặn hỏi mà nên gần gũi, trò chuyện bình thường với cháu để cháu tự bộc lộ thì tốt hơn. Với tâm trạng hiện có, cháu cũng không nghe nổi "lý luận" đâu. Chị nên cùng đi chơi với cháu, ví dụ như đi nhà sách - như trước kia cháu đã làm với bạn. Đề nghị cháu mời bạn bè về nhà chơi, ăn sinh nhật.

Chơi tay ba luôn có nguy cơ hai cô lập một. Cách đây mấy chục năm, một nhà giáo dục người Đức sang VN để cố vấn cho việc xây dựng một trung tâm giáo hóa thanh thiếu niên. Ông lưu ý nên thiết kế phòng ngủ cho hai hoặc bốn em trở lên chứ không bao giờ để ba thường vì hai em có thể vô tình cô lập em còn lại. Con của chị rơi vào trường hợp này.

Đối với tuổi mới lớn, tình bạn gần như là "tất cả". Nó cũng gần giống như tình yêu với người lớn hơn.

Cho nên có những trẻ dễ bị tổn thương khi mất bạn. Rất khó khắc phục những cảm xúc như thế bằng lời khuyên mà cần có thời gian, thay thế bằng bạn mới và nhất là thay đổi các sinh hoạt. Chị nhờ tôi khuyên làm sao cho cháu cứng rắn và nghị lực hơn. Những phẩm chất này không thể có từ những lời khuyên mà chỉ là kết quả của giáo dục gia đình ngay từ lúc nhỏ trong sinh hoạt hằng ngày, trong từng quyết định và hành động nhỏ để trẻ tập thói quen. Điều này chỉ có cha mẹ mới làm được. Chúc chị thành công.

Created by AM Word_2CHM

Các “ông tám” độc mồm

TƯ VẤN TÂM LÝ HỌC ĐƯỜNG

Ba của con có rất nhiều bè bạn và tự hào là duy trì được tình bạn từ nhỏ tới giờ. Nhưng theo gia đình con thì các bạn của ba con ác lắm. Ba mẹ con làm ra tiền, họ cứ cậy thế kéo đến nhà nhậu nhẹt, hễ say xỉn là hỏi bao giờ ba bỏ mẹ con để cưới vợ nhỏ trẻ đẹp hơn. Có mặt chị con, con và ông bà nội ngoại sang chơi là họ cố tình nói lớn lên là hồi xưa ba con yêu cô này cô kia xinh đẹp giỏi giang hơn mẹ con mà lại bỏ người ta mà đi lấy mẹ con. Lại còn hỏi mẹ con có ghen không. Mẹ con luôn phải nhịn vì hễ nói lại thì ba con bảo là bạn bè nói chơi, không được làm mất mặt ba. Họ còn đòi đưa ba con đi gặp người tình cũ. Họ làm như vậy không phải một vài lần mà quanh năm suốt tháng. Lần nào họ về, ba mẹ con cũng gây gổ. Vì họ ở trong xóm nên hễ thấy ba mẹ con gây lộn thì họ khoái chí...

Hôm họ ba mẹ con gây lớn quá nên con tức chạy qua gặp cả nhà họ yêu cầu họ để ba mẹ con yên, họ chửi con là con nít mà hỗn rồi ba con cũng la con là con nít không được xía vào chuyện người lớn. Chị con cách đây một ngày tức quá chạy ra đường la om sòm lên. Gia đình con đi lên công an thưa họ về tội làm mất an ninh trật tự được không? Cô giáo coi đề nghị báo cho hội phụ nữ để mấy ông bạn mất dạy của ba con sẽ bị đưa ra tổ dân phố cảnh cáo về tội phá hoại hạnh phúc người khác theo luật hôn nhân gia đình. Cha con thì nhất định bênh bạn và cho rằng tại mẹ con suy diễn làm lớn chuyện và hễ có gây gỗ với mẹ thì ba không thèm ra cửa hàng phụ mẹ mà bao cho mấy ông bạn nhậu suốt. Tuyên bố mới nhất của mẹ con là ba cứ dọn về ở với mấy cô nhân tình cũ, mẹ con sẽ làm đơn ly dị. Ra trước tòa mẹ sẽ mời bạn của ba con ra đối chất để tòa dạy thế nào là đàn ông môi mỏng lưỡi dài. Cô có lời gì khuyên ba má con?

Không ngờ mấy "ông Tám" ở xóm cháu ghê thật. Họ rất khiếm nhã khi đem phụ nữ ra làm trò đùa và trò đùa dai này thật tình có nguy cơ phá hoại hạnh phúc gia đình cháu. Nhưng nếu mẹ cháu tức giận gây gổ với ba cháu và hai chị em cháu dùng chiến thuật "Cầu Muối" giống như họ thì lại mắc mưu họ. Vì bản chất các ông bà Tám là qua cái lưỡi dài của họ là gây xáo trộn trong các mối quan hệ. Cô nghĩ mẹ và các cháu nên đi một nước cao hơn, đó là không gây gổ làm gì cho nhọc công, lại không nên kích lòng tự ái của ba cháu thêm. Hễ họ tới nhà thì ba mẹ con nên đi ra ngoài chừng nào tan chầu mới về. Ba cháu có tức giận thì để ông la lối một mình, các cháu không nên lên tiếng và giữ thinh lặng vài ngày để cho ông suy nghĩ.

Đi thưa lên hội phụ nữ cũng được miễn là tổ dân phố có uy và biết cách làm. Tuy nhiên người nhất định phải suy nghĩ lại và thay đổi là ba cháu.

Ông là người như thế nào mà dung túng đám người ăn không ngồi rồi này hay là ông thiếu tự tin nên nuôi một đám "ông Tám" bất nhã như vậy để họ tâng bốc ông?

Tình bạn gì mà lạ lùng vậy? Ngoài chiến lược "bãi công" (làm thinh), hai cháu nhờ ông bà nội can thiệp giùm. Nhưng nhất định mẹ cháu sẽ thắng nếu bà không thêm tức giận nữa vì họ có đáng để cho mình tức đâu. Chúc hai cháu bình tĩnh để giúp mẹ.

Created by AM Word_2CHM

Cần thật lòng

TƯ VẤN TÂM LÝ HỌC ĐƯỜNG

Con học lớp 11 có một bạn trai quen nhau hồi năm lớp 10. Năm hay bạn ấy trúng tuyển nghĩa vụ quân sự. Tước khi chia tay bạn ấy tặng con một mói quà, khi bạn về thì con mở ra mới thấy đó là một chiếc nhẫn. Con rất ngạc nhiên, tay run lên không biết làm gì với chiếc nhẫn đó. Lúc tiễn bạn ấy lên xe, bạn còn nói: "P. bạn ở lại mạnh giỏi, mình luôn nhớ và không bao giờ quên bạn. Bạn đã nhận món quà đó có nghĩa là đã nhận tình cảm của mình rồi. Bạn nhớ chờ mình về nhé".

Cô ơi, con không muốn giữ chiếc nhẫn đó mà trả lại thì bạn sẽ giận con lắm. Có phải vì sinh năm 1984 nên bạn ấy đã biết suy nghĩ về tình yêu rồi không? Còn con, con còn nhỏ lắm chưa biết yêu là gì đâu. Con muốn "hai tụi con" mãi là bạn trong sáng mà thôi. Cô chỉ con làm sao trả nhẫn lại mà không làm cho bạn ấy giận. Con sợ bị bạn bè giận lắm.

Giả sử cháu yêu đi nữa cũng đâu có tội tình gì. Đó là tình cảm bình thường của con người. Vấn đề là ý thức về cảm xúc của mình để điều khiển nó một cách phù hợp. Đúng là hai cháu còn trẻ, không nên vội vã mà lo học chữ học nghề chuẩn bị cho tương lai, nhất là tự làm cho mình để tránh những hành động đáng tiếc...

Còn trả lại chiếc nhẫn? Lẽ ra cháu phải làm ngay sau khi nhận được nó vì phản ứng của cháu cho thấy cháu hiểu rõ ý nghĩa của nó. Cháu có thể nhẹ nhàng nói với bạn là hai cháu cứ giữ tình bạn trong sáng đó. Nếu nghĩ thật lòng, cháu sẽ không gặp khó khăn để nói thẳng với bạn.

TP thân mến, hay thật lòng với bản thân và bình tĩnh suy nghĩ. Nếu cháu muốn giữ tình bạn thôi thì cứ viết thư tâm tình với bạn ấy. Khi hai bên đồng ý thì trả nhẫn lại. Nếu có tình cảm đặc biệt thì cứ thế mà nhận đi.

Nhận rõ cảm xúc thầm kín ta mới hành động đúng.

Created by AM Word_2CHM

Yêu quá sớm học hành sẽ ra sao?

TƯ VẤN TÂM LÝ HỌC ĐƯỜNG

Cháu năm nay 17 tuổi, học lớp 12. Đây là năm quyết định của bậc trung học của cháu. Cháu biết 17 là tuổi ăn học chứ không phải tuổi yêu đương. Vậy mà cháu hư lắm... Đầu năm lớp 8, cháu đã có bạn trai và cuối năm từ 8 cháu quen một anh Việt kiều. Vậy mà đau khổ thay, một đứa bạn gái rất thân đã cướp anh trong tay cháu. Đây là lần thứ ba cháu mất bạn trai.

Gần đây, cháu quen với D. Bạn luôn làm cho cháu vui vẻ, đến nhà cháu chơi thường xuyên, khi nào mượn được xe thì đưa cháu đi chơi. Ngày nào cũng điện thoại cho cháu. Ngày 8/2 vừa qua, D. gửi cho cháu những món quà làm cho cháu bật khóc. Chưa bao giờ ai đã tặng cho cháu những món quà có ý nghĩa như vậy. Những điều này làm cho tình cảm của cháu trở nên sâu đậm đến nỗi ngày nào vắng D. thì cháu buồn và nhớ vô cùng.

Có điều đáng lo là có lần mẹ D. nói về tính tình của D. cho cháu nghe. Theo bà thì: "D. rất nóng tính, dễ giận, dễ chán nản, luôn thích cái mới mẻ, chỉ biết nhận và không biết cho ai cái gì dù tình cảm hay vật chất".

Gần đây không hiểu sao dường như D. bắt đầu lơ là với cháu, không tới chơi thường xuyên như trước. Không mượn được xe thì ở nhà "chat" chứ không điện thoại nói chuyện với cháu, hay kêu cháu lên chơi. Lại có lần chở bạn gái cũ đi chơi nữa chớ!

Cháu sợ bị D. bỏ rơi lắm. Cháu sẽ rất đau khổ. Cô cho cháu lời khuyên để không mất D.

Cô rất mừng là cháu chịu tâm tình với cô. Điều này có nghĩa là cháu mong chờ sự chia sẻ chân tình của cô. Nếu cô có nói những điều ngoài sự mong đợi của cháu, thì hy vọng cháu sẽ không bỏ ngoài tai mà chịu khó suy nghĩ.

Với đà này cô e rằng cháu không chỉ sẽ mất D. mà có thể cháu sẽ mất bạn trai dài dài như em bé làm mất đồ chơi vậy. Vì thật sự cháu không biết mình đang làm gì. Tình cảm giữa cháu và D. không phải là tình bạn hay tình yêu, mà là một sự thu hút lẫn nhau để thỏa mãn những ước muốn ích kỷ. Cháu thích D. vì anh ta làm cho cháu vui vẻ, đưa cháu đi chơi, tặng quà cho cháu mà không hề thấy cháu nhắc tới những đức tính hay phẩm chất của anh ta. Ngược lại, khi nghe người mẹ kể về khuyết điểm của D. cháu không thấy tởn để cao chạy xa bay mà còn bám víu. Đối với D., người chỉ thích cái mới, cháu cũng có thể chỉ là "của lạ" nhất thời. Khi người ta chưa trưởng thành, người ta quơ quào tất cả cho mình như em bé chơi đồ chơi.

Khi đến với tình yêu, người ta phải trưởng thành có nghĩa là không chỉ hướng về mình mà phải hướng về người khác.

Cái câu có vẻ cũ: "Yêu nhau không phải là nhìn nhau mà cùng nhau nhìn về một phía" không bao giờ cũ, vì tạo hóa bày ra tình yêu không chỉ cho hai con người mà còn nhằm tạo cho họ một sức mạnh để làm cho cuộc sống ngày càng tươi đẹp hơn. Trước tiên là tạo thêm những công dân có ích, kế đó đóng góp cho xã hội với những việc làm, những công trình có ý nghĩa. Có tác giả nói "mục đích của đời sống lứa đôi là giúp nhau tự hoàn thiện". Trong tình yêu chân chính người ta bị thu hút lẫn nhau không bởi tiền tài hay vẻ đẹp bên ngoài, mà vì những phẩm chất bên trong. Đó là chất keo nối kết hai con người với nhau.

Không phải cháu "hư lắm" như cháu nói, mà cháu "nghèo lắm"; nghèo kiến thức, ý thức, nghèo về ý nghĩa của cuộc sống. Như đã nói trên, tình yêu chỉ trụ vững khi hai người đến với nhau đã trưởng thành về tâm lý. Trưởng thành là biết nhận và cho; có tinh thần trách nhiệm với bản thân, con cái tương lai và xã hội. Muốn thế họ phải có kiến thức, văn hóa, kinh nghiệm và sự nghiệp để xây dựng gia đình và đóng góp cho xã hội.

Cháu nói đúng, tuổi của cháu là tuổi ăn học. Theo cô, đây không chỉ là học chữ học nghề mà còn học làm người để trở thành một con người toàn diện, một con người có văn hóa, một con người thật chín chắn và phát triển về nhiều mặt. Cháu sẽ hết "nghèo" nếu cháu trở thành con người như vậy. Cháu sẽ hiểu tình yêu là gì, biết đặt nó vào đúng vị trí bên cạnh những mối quan tâm khác và không suốt ngày bận tâm vì nó.

Cháu còn rất nhiều chuyện phải làm ngoài học chữ, học nghề. Đó là tham gia các hoạt động văn hóa nghệ thuật, thể dục thể thao nhất là các phong trào xã hội tình nguyện để thoát ra khỏi "cái tôi" chỉ biết có mình như em bé kể trên. Khi trưởng thành, tất yếu cháu sẽ chọn những người bạn trưởng thành và sẽ không còn cảnh "bắt cóc bỏ đĩa" với bạn trai như hiện nay. "17 tuổi không phải tuổi để yêu" không phải vì luật cấm, mà vì các cháu còn quá non nớt đó thôi.

Chúc cháu dũng cảm nhìn lại bản thân và chóng lớn lên về mặt nhân cách...

Created by AM Word_2CHM

Muốn làm nghề tư vấn tâm lý

TƯ VẤN TÂM LÝ HỌC ĐƯỜNG

Cháu sinh năm 1987, còn đi học. Cháu chưa yêu và không bận tâm đến vấn đề tình cảm của bản thân nhưng cháu lại hiểu nhiều và hiểu rõ vấn đề này hơn bạn bè và các anh chị lớn. Cháu không muốn trở thành nhà tâm lý nhưng không hiểu sao bạn bè và các anh chị cũng xóm cứ hỏi những chuyện đó và kêu cháu cho lời khuyên. Dần dần cháu thích công việc đó vì sau khi giúp các anh chị ấy, động viên, an ủi họ, họ cảm thấy vui hơn thì cháu cũng thấy vui lắm. Khi đọc báo, xem TV và dự các lớp ngoại khóa về tình bạn, tình yêu... cháu rất thích và hiểu biết hơn. Cháu rất muốn có cơ hội giúp đỡ người khác bằng cách tham gia mục tư vấn của báo PNCN. Cháu có to gan quá không? Thế nào cô chú cũng trả lời là cháu hãy lo học đại học và tốt nghiệp cử nhân báo chí đã. Cháu lỡ theo học khối A theo đề nghị của mẹ cháu. Còn để trở thành nhà tâm lý, nghiên cứu tâm sinh lý con người, cháu lại không giỏi văn và sinh học. Vậy thì cháu sẽ có cơ hội nào không?

Cháu đã trở thành "nhà tư vấn không chuyên" khi biết lắng nghe, hỗ trợ tâm lý cho những người có "vấn đề" và giúp họ tìm ra lời giải đáp. Có những người có năng khiếu bẩm sinh như vậy.

Tuy nhiên từ năng khiếu bẩm sinh đến trở thành nhà chuyên môn thì con đường còn dài.

Ví dụ, một bà mẹ rất mát tay khi chữa bệnh cho con nhưng bà không thể trở thành y tá hay bác sĩ mà không qua đào tạo. Dù sao cháu có thể phát huy vốn quý của mình bằng hai cách:

1) Từ những câu chuyện của bạn bè và suy nghĩ của cháu, cháu có thể viết những bài nho nhỏ cho các trang mục của PNCN như: Tình yêu hôn nhân gia đình, Bạn gái trẻ...

2) Chuẩn bị để trở thành một nhà tư vấn tốt, trước tiên là phải theo ngành học theo sở thích và năng khiếu của mình. Đó là ngành tâm lý học (ĐH KHXH&NV hay ĐHSP TP.HCM) hoặc công tác xã hội (ĐH Mở bán công TP.HCM). Khoa báo chí không cung cấp những kiến thức chuyên sâu để phát huy năng khiếu của cháu. Vả lại, một nhà tư vấn không nhất thiết phải biết nghề báo, mà chỉ là tham gia viết bài thôi.

Chúc cháu chuẩn bị tốt và mong cháu gửi bài cho báo.

Created by AM Word_2CHM

Làm gì khi bạn trai hăm dọa?

TƯ VẤN TÂM LÝ HỌC ĐƯỜNG

Cháu 17 tuổi, vừa tốt nghiệp lớp 12. Cháu không xinh đẹp nhưng nói chuyện hài hước và vui vẻ nên có nhiều bạn trai thích cháu, trong đó có T. mà cháu quen và chơi như bạn từ lớp 12. Khoảng 6 tháng trước, T bày tỏ tình cảm với cháu nhưng cháu từ chối vì cho coi T. như một người bạn thân (thật là thân). Từ nài nỉ, T chuyển sang hăm dọa cháu. Mấy bạn trai thích cháu đều bị T. hăm dọa nên ít dám tiếp xúc với cháu. Biết cháu có bạn trai, T kéo bạn đến đánh bạn trai cháu. T còn hăm dọa: "Bạn có trôi đâu T. cũng tìm ra và có yêu ai cũng không được với T.". Hồi đầu cháu bỏ qua nhưng càng ngày T. càng quá đáng. Cháu phải làm sao đây?

Cháu nói: vì T. và cháu là bạn "thân thật thân" nên cháu không thể chấp nhận T. như người yêu. Bạn thân trở thành người yêu thì đâu có "đột ngột"! Liệu có gì trong thái độ của cháu làm cho T. hiểu lầm và nghĩ rằng cháu cũng yêu T. không và vì thế nên anh ta mới giận dữ.

Nhưng dù sao cũng phải giải quyết vấn đề cháu nêu, vì phản ứng như T. là khá phổ biến và chỉ sợ anh ta "giận mất khôn". Rất tiếc trường của cháu chưa có phòng tư vấn tâm lý để giải quyết trực tiếp.

Cháu nên gặp cô, thầy chủ nhiệm hay một giáo viên mà cháu tín nhiệm để trình bày. Ngoài ra cũng nên thưa thật với ba má.

Nếu T. làm quá cũng phải báo với công an, vì phản ứng của anh ta là biểu hiện của sự khủng hoảng tâm lý đáng lo ngại. Thật tiếc là anh ta không thể nhận được sự giúp đỡ của một nhà tâm lý. Hay cháu nhờ bạn bè "dụ' anh ta lên TP.HCM một lần để gặp một nhà tư vấn?

Hy vọng mọi sự sẽ ổn thỏa với cháu.

Created by AM Word_2CHM

Hãy bình tĩnh tìm sức mạnh để giúp bố

TƯ VẤN TÂM LÝ HỌC ĐƯỜNG

Cháu là một cô gái 22 tuổi mới tốt nghiệp đại học và đã đi làm. Năm lớp 10, cha mẹ cháu ly thân, cháu theo bố vào TP sinh sống. Bố cháu là người đàn ông thành đạt, nghiêm khắc và gia trưởng.

Ngoài giờ lên lớp, cháu không được bước ra khỏi nhà, kể cả đi mua vài thứ lặt vặt ở gần nhà. Bố đi làm về mà cháu mở cổng chậm một chút là chết với bố. Bố không cho cháu tiếp xúc với bạn trai và cấm cháu liên lạc với mẹ. Bô cực kỳ kỹ lưỡng trong chi tiêu. Chợ búa, sắm sửa trong nhà bố tự mua. Me cháu ở quê rất nghèo, không có gì cho cháu. Tiền học cháu phảii xin bố, nhưng từ lúc xin đến lúc cho cũng phải mất một thời gian. Thỉnh thoảng một người trong họ hàng cho cháu ít tiền nê cũng đỡ. Có nhiều lần cháu tuyệt vọng, bế tắc và định tự tử.

Cháu chịu đựng như thế được hơn 3 năm cho đến khi đậu đại học. Nhưng sức chịu đựng không còn nữa. Một lần cháu bỏ nhà ra đi. Nhiều lần điên loạn cháu đập khá đồ đạc và la hét. Có lần, một bạn nam cho cháu quyển sách, bố mắng và đe nẹt cháu. Vậy là cháu xé tanh bành quyển sách trước mắt bố. Cháu như con thú hoang bị dồn vào chân tường. Cháu phản kháng dữ dội với suy nghĩ là: "Mình đâu có gì để mất. Sống hay chết cũng đâu có ý nghĩa".

Bi kịch là ở chỗ trước kia cháu sợ bố, giờ đây bố sợ cháu, thì cháu lại ngày càng hỗn hào với bố. Nói chuyện với mọi người, cháu rất nhã nhặn, vậy mà bố nói gì cháu cũng cãi, cũng nghi ngờ. Ngày xưa cháu rất ngoan hiền thì bây giờ ngày nào cháu cũng bị chửi mắng. Nhưng cháu hỗn láo thì bố cháu chẳng nói gì, hình như ông đã quen với điều đó và đã chấp nhận.

Cháu hư thật rồi. Lúc nào cháu cũng cảm thấy dằn vặt, bất an, nhưng khi gặp bố thì mọi việc lại tái diễn. Thật tình cháu rất thương bố, bố cũng thương cháu và cho cháu nhiều thứ. Nhưng làm sao lấy lại được sự ngoan hiền, kính trọng, lễ phép với bố nơi đứa con gái hư hỏng này.

Cháu không "hư" đâu mà cháu là nạn nhân của một cú sốc tâm lý quá nặng. Một bạn trẻ khác có thể phản ứng tồi tệ hơn như bỏ nhà ra đi vĩnh viễn, tự tử hay sống thác loạn. Tính tình bố cháu khá đặc biệt và chắc có lẽ vì thế mà đã ly thân với mẹ cháu. Đồng thời, vì là gà trống nuôi con nên bố cháu quá lo âu. Lo âu cũng là một thứ bệnh mà không ít người mắc phải. Khi quá lo âu người ta không còn hành động theo lý trí nữa.

Bố cháu cũng là một loại người bị giằng xé giữa hai thái cực: một là họ lấn lướt người khác, hai là họ chịu thua và để người khác lấn lướt họ. Họ không biết chọn các thế quân bình để đối xử bình đẳng, lắng nghe và tôn trọng ý kiến của người khác. Người độc đoán thật ra luôn thiếu tự tin vì họ không có khả năng nhìn rộng và đánh giá những quan điểm khác biệt nên mới khư khư giữ ý kiến của mình. Những người biểu lộ sức mạnh để áp chế người khác thật ra là những người yếu về tâm lý, về nhân cách.

Một điều cô mừng cho cháu là cháu đã thức tỉnh. Trong cơn hoảng loạn cháu có thể "đi" luôn. May mà cháu đa bình tâm và vẫn còn biết thương bố. Như thế là cháu "mạnh". Nhưng chỉ mạnh thật khi không còn dằn vật mà chữa trị hậu quả của cú sốc. Trước tiên, không nên coi đây là một vấn đề đạo đức mà là một vấn đề tâm lý có thể chữa trị được.

Trước tiên cháu nên nhìn bố cháu như một người "yếu" và rất cần sự giúp đỡ.

Cháu nên dành thời gian mỗi buổi sáng để tĩnh tâm và quyết tâm không gây gổ với bố trong ngày. Khi cháu bình tĩnh là cháu có sức mạnh để giúp bố.

Ví dụ như nếu muốn đóng góp ý kiến với bố thì phải làm chủ cảm xúc, tỏ ra nhã nhặn, lễ phép để trình bày thắng thắn với bố. Nói với tất cả tình thương và sự chấp nhận. Hay săn sóc bố một cách tận tình. Vấn đề không phải tặng quà mà quan tâm lẫn nhau thật sự. Cô nghĩ một người như bố cháu rất cô đơn. Như cháu nói: "Bố cháu giàu nhưng chẳng sướng".

"Tự khẳng định" là người biết thẳng thắn nói lên nhu cầu, nguyện vọng, quan điểm của mình trong sự tôn trọng và quan tâm đến ước muốn và nhu cầu của người kia. Đó không có gì là ích kỷ hay vô lễ. Do giáo dục, từ trước đến nay người trẻ VN hay thụ động chịu đựng, rồi lớn lên lại hay gây hấn với người khác. Người không có kỹ năng tự khẳng định dễ có phản ứng trái ngược như trường hợp của bố cháu.

Cháu nên tới một trung tâm tư vấn tâm lý để bày tỏ tâm tư cho nhẹ lòng và trở nên sáng suốt hơn. Sau này cũng nên dỗ dành bố để bố được chữa trị. Trong "gia đình trị liệu" (một ngành mới được giới thiệu ở nước ta), nếu các thành viên gia đình cùng dự thì mới đạt được hiệu quả. Gì thì gì, đừng quên mẹ và các em.

Cháu có thể đi gặp cô Phạm Thị Oanh, 37 Nguyễn Thông, Q.3 hay cô Lý Thị Mai, 7 Nguyễn Bình Khiêm, Q.1 (9103049). Cháu hãy can đảm lên, đi tìm sự giúp đỡ để tự giúp mình và giúp gia đình.

Created by AM Word_2CHM

Đừng căm ghét bản thân mình?

TƯ VẤN TÂM LÝ HỌC ĐƯỜNG

Cháu 21 tuổi, là nữ sinh viên sống trong một gia đình gia giáo, kinh tế khá. Lẽ ra cháu phải rất hạnh phúc nhưng cháu lại rất căm ghét bản thân vì những ý tưởng và hành động xấu xa của mình.

Trong đầu cháu thường xuất hiện những hình ảnh âu yếm giữa nam và nữ và cháu có những phút bốc đồng không kiểm soát được. Lý do có lẽ là khi ở khoảng giữa năm-bảy tuổi cháu vô tình thấy mấy chú của cháu xem phim xấu. Khi đó mấy chú đuổi cháu đi nhưng cháu rất tò mò và đã lén xem vài lần. Thêm vào đó là mỗi tối ngủ chung với ba mẹ, cháu hay giựt mình lúc nửa đêm và thấy ba mẹ làm chuyện đó. Hơn nữa, khi thím của cháu có bầu đã mua sách giới tính về coi. Lúc ấy cháu lớn hơn một tí (khoảng 10 tuổi), đã biết đọc và có đọc. Quá tò mò cháu đã làm thế với em trai cháu, nhưng chúng cháu còn nhỏ quá nên không có chuyện gì xảy na. Lúc ba mẹ đi vắng châu thường một bé gái nhỏ hơn cháu qua nhà chơi, đóng giả vợ chồng và cháu đã làm chuyện đó với một bé gái. Một thời gian, cháu bị thói quen thủ dâm. Cháu sống khép kín, ít quan hệ với ai. Khi gặp lại những đứa bé ấy (nay đã lớn) cháu cảm thấy rất xấu hổ và có tội. May là cháu là con gái chứ nếu cháu là con trai thì có thề có những hành động xấu xa hơn và có lẽ phải vào tù.

Không ai dạy cháu về vấn đề giới tính, lớn lên tự cháu tìm các sách giải thích vấn đề một cách trong sáng để đọc và cháu đã có quan điểm đúng đắn hơn về vấn đề này. Tuy nhiên cháu không thể có cảm xúc bình thường như mọi người vì khi thích ai đó thì cháu liên tưởng đến cảnh âu yếm giữa người ấy với cháu. Hoặc về đêm cháu có thể tưởng tượng bất cứ ai và hình ảnh ấy theo đuổi cháu suốt đêm. Lúc đó cháu cảm thấy khó chịu và bế tắc. Không biết nói cùng ai nên cháu thường khóc một mình. Gần đây cháu có một người bạn trai mà cháu rất thích, nhưng cháu lại nghĩ ngay đến các chuyện đó khi gặp bạn ấy. Do đó cháu không biết mình có thật sự yêu hay chỉ thích về bản năng sinh lý của mình. Cháu và bạn ấy đi chơi với nhau nhiều lần. Bạn ấy không bao giờ đòi hỏi hay có những hành động không đúng với cháu. Nhưng cháu lại không tự kìm chế được. Tuy nhiên vì là con nhà có giáo dục và tự trọng, nên cháu chưa làm gì có lỗi với bản thân và gia đình. Bỗng dưng sau một tháng yêu nhau, cháu cảm thấy chán bạn đó và bọn cháu đã chia tay. Lúc này cháu cảm thấy rất trống vắng. Cháu muốn có bạn ấy ở bên mình. Nhưng một lần lữa cháu không xác định được là mong muốn này xuất phát từ tình cảm hay bản năng.

Cô ơi chẳng lẽ nỗi ám ảnh này đeo bám cháu suốt đời hay sao? Cháu sợ mình không đủ tỉnh táo để nhận ra tình yêu chân chính và để lỡ mất hạnh phúc cả đời. Với thời gian, những hình ảnh xấu xa đó đã xóa mờ đi một phần, nhưng chỉ cần gợi lại một chút thôi thì cũng đủ để đưa cháu lại vào chỗ tối.

Mong cô cho cháu một lời khuyên chân thành để cải hóa cháu thành một người tốt.

Trước tiên cô xin quả quyết là cháu không có tội gì hết. Những tư tưởng ám ảnh cháu và thậm chí thủ dâm là hiện tượng tâm lý bình thường ở mọi người, mọi lứa tuổi. Chuyện cháu làm với mấy bé gái và em trai xảy ra cũng nhiều trong xã hội vì cháu còn nhỏ, quá bức xúc không kìm chế được. Chuyện xảy ra với cháu là phổ biến nhưng có người xóa được ấn tượng tiêu cực và phần lớn không dám nói ra. Cô khen cháu đã dũng cảm nói lên sự thật.

Điều đáng lưu ý là cú sốc khi cháu thấy ba mẹ làm chuyện đó và những phim ảnh xấu khi còn quá nhỏ. Tuổi càng nhỏ ấn tượng lại càng sâu sắc. Có những gia đình rất “gia giáo” như gia đình cháu nhưng lại thiếu hiểu biết và để cho chuyện ấy xảy ra. Nhiều phụ huynh tưởng con ngủ say hay còn nhỏ quá không biết gì. Bởi thế ngày nay người ta khuyên là không bao giờ để con ngủ chung với ba mẹ. Phản ứng hoảng loạn của cháu cũng phần nào giống phản ứng của những đứa trẻ bị hiếp dâm. Cháu là nạn nhân chứ không phải là một phạm nhân. Hãy mau mau tự giải phóng mình khỏi cái mặc cảm tội lỗi vô căn cứ ấy. Cháu rất sáng suốt phân tích rạch ròi tâm trạng của mình. Chuyện với bạn trai, đừng quá băn khoăn vì trong tình yêu tới lúc nào đó khó vạch ra một cách rạch ròi ranh giới giữa tình cảm trong sáng và những ham muốn tình dục. Miễn là mình biết tự trọng và tôn trọng người kia.

Dù chưa thực hiện được nhưng cháu vẫn nghĩ đến những điều tích cực như cống hiến cho gia đình và xã hội là rất tốt. Vậy cháu nên để tâm vào chuyện học hành để sau này phục vụ thật tốt. Nếu thỉnh thoảng các hình ảnh xấu có trở lại, cháu đừng căng thẳng làm gì mà hay tìm cách lấp đầy đầu óc bằng những ý tưởng tích cực để thay thế chúng. Cháu nên có một sở thích trong lãnh vực văn hóa nghệ thuật, thủ công mỹ nghệ... và đeo đuổi trong những giờ rảnh rỗi để phát huy năng khiếu và tìm được niềm vui trong đó.

Còn một điều không bao giờ nên làm là "căm ghét bản thân". Phải yêu bản thân mình dù nó yêu đuối thì mới cảm hóa nó được.

Cháu thử làm mấy điều cô đề nghị. Nếu không khắc phục được thì cho cô hay để cô chỉ đến một nhà tâm lý trị liệu.

Chúc cháu lạc quan yêu đời.

Created by AM Word_2CHM

Hãy chờ đến tuổi chín chắn hơn

TƯ VẤN TÂM LÝ HỌC ĐƯỜNG

T và cháu quen nhau hồi cháu học lớp 7. Cháu sẽ vào lớp 9 và T. đang thi vào đại học. Cháu đã tham khảo nhiều sách báo và nghĩ rằng tình yêu của chúng cháu là tình yêu thật, không ngộ nhận, không lợi dụng lẫn nhau. Và đặc biệt điều này không hề ảnh hưởng đến việc học tập. Xin cô cho biết.

+ Cháu có phải là một trường hợp đặc biệt trong số người yêu sớm không?

+ Nhà trường đã mở và đọc thư T. gửi cho cháu. Tại sao tường làm một chuyện sai pháp luật như vậy?

+ Theo cô, có nên tiếp tục tình yêu này, để tự nhiên cho thời giai trôi hay dừng?

+ Có yêu có nhớ. Cô nghĩ cháu sẽ chịu đựng được không?

+ Nếu dừng lại thì phải nói như thế nào với T. Vấn đề tế nhị quá!

Đọc bài "Yêu quá sớm, học hành ra sao?" cháu muốn viết thư tay để bày tỏ quan điểm của chát'. Không có gì có thể khẳng định chắc chắn rằng ở tuổi này (cháu 17 tuổi học lớp 12) sẽ không học hành được gì. Nhưng vấn đề chính ở đây là yêu như thế nào, đối tượng ra sao, quan điểm của mình như thế nào... Theo cháu, tình yêu sẽ giúp con người vượt qua tất cả. Khi yêu, người ta hoàn thiện lẫn nhau. Không phải ai yêu sớm cũng "vứt" hết. Thật sự cháu muốn bảo vệ tình yêu của cháu, một thứ tình cảm đối với cháu là quan trọng hơn tất cả mọi thứ.

Cô rất vui sướng nhận sự hồi âm và nhất là sự phản biện hùng hồn của hai cháu để nhằm bảo vệ tình yêu của mình. Thư trả lời của cô là nhận định về một trường hợp cụ thể và nếu các cháu đọc kỹ thì thấy bạn gái kia yêu rất hời hợt và ích kỷ. Đó không hẳn là tình yêu đúng nghĩa. Theo cô, ở đây không chỉ là vấn đề học chữ mà học làm người để có quan điểm đúng, để hiểu mình hơn. Cô nói sớm là do quy luật khách quan của sự phát triển, vì dù khôn ngoan, sáng suốt cách mấy ở tuổi này ta thiếu một điều kiện tối quan trọng để lựa chọn và quyết định. Đó là kinh nghiệm sống, mà kinh nghiệm thì chỉ có thể tích lũy qua thời gian. Và mỗi người phải quyết định cho mình chứ không ai thay thế được.

Cô rất mừng thấy hai cháu đều hết sức nghiêm túc trong tình yêu và không để tình cảm chi phối trong học tập. Tuyết hỏi mình "có là trường hợp đặc biệt trong số những người yêu sớm không?" Cô nghĩ cũng có phần nào. Cháu hỏi về vụ nhà trường đã đọc thư cháu. Cô cũng không đồng ý chuyện này. Nhưng có lẽ trường hợp của cháu gây sự quan tâm nên trường đã hành động vụng về một chút. Còn Ánh hết sức phản đối sự áp đặt của người lớn, vì có lẽ người thân của em lo rằng bạn em sẽ không bảo đảm được hạnh phúc cho em sau này. Các em mới yêu nhau hai tháng, thời gian này chưa đủ để thử thách tình yêu. Hồi còn trẻ cái gì cô cũng khẳng định "chắc mẻm" là mình đúng. Giờ đây trải qua mấy chục năm kinh nghiệm, cô không còn tự tin như vậy nữa vì cuộc sống luôn dành cho ta nhiều bất ngờ.

Mấy tuần nay cô theo dõi mục "Nếu được làm lại cuộc đời", cô thấy phần lớn đều hối tiếc về người chồng mình đã chọn. Họ có thấy một vài khuyết điểm nhưng cứ tin rằng tình yêu sẽ làm thay đổi tất cả và họ rộng lượng, kiên nhẫn để giúp chồng tự hoàn thiện. Nhưng có trường hợp thành công, có trường hợp không. Cô nghĩ các chị này khi yêu đã chủ quan hoặc họ không nhìn rõ chính bản thân họ. Bây giờ nhìn lại hối tiếc thì đã muộn.

Do đó, việc tham khảo ý kiến người thứ ba sẽ không vô ích. Cái khó là xung quanh ta "người lớn" do nóng ruột con em mà đôi khi thiếu tế nhị trong lời khuyên. Cô biết các em dị ứng khi người lớn cứ đem kinh nghiệm quá khứ ra mà dạy đời. Ở đây cô muốn chia sẻ với các cháu về những đúc kết của khoa học mà không hề áp đặt. Mọi suy nghĩ và quyết định là của các cháu.

Tuyết nghĩ rằng cô sẽ khuyên em nên ngưng cuộc tình của hai cháu? Cô không bao giờ làm vì,

tình yêu như nước lũ, ngăn chặn nó, sẽ dẫn đến sự tức nước vỡ bờ. Nhưng có thể đào vài con kênh để cho nó chạy nhẹ nhàng đem lại sự tươi mát cho cuộc sống. Những con kênh đó chính là những sinh hoạt khác bên cạnh tình yêu để chuẩn bị một tương lai tốt đẹp.

Đặt nặng sự giúp đỡ lẫn nhau để tự hoàn thiện, tôn trọng lẫn nhau và cùng nhau làm những điều ích lợi cho xã hội. Kiên nhẫn chờ đến một cái tuổi mà ta chín chắn hơn nữa để quyết định...

Created by AM Word_2CHM

Học & hành đúng năng khiếu em sẽ thành công

TƯ VẤN TÂM LÝ HỌC ĐƯỜNG

Cháu 21 tuổi, học năm thứ 2 đại học. Cháu rất khá môn văn, Anh văn và cháu mơ làm cô giáo. Cháu muốn vào khoa Anh văn hệ cao đẳng hay đại học cũng được. Nhưng ba cháu đã quyết định cho cháu theo học các ngành tự nhiên (toán, lý, hóa) mà cháu hoàn toàn không học được. Điểm thấp ở các môn ấy kéo điểm trung bình của cháu xuống thấp một cách tệ hại. Cháu cũng không biết học rồi để làm gì, nhưng ba cháu nói ba có người quen làm trong lãnh vực này và sẽ giới thiệu cho cháu đi làm. Cháu hoàn toàn suy sụp. Cháu muốn trở lại ngành cháu ưa thích nhưng chẳng lẽ bỏ hai năm học vừa qua.

Me cháu ủng hộ cháu và nói đủ sức lo cho cháu. Nhưng ba cháu không đồng ý. Cháu sợ làm cho ba buồn và gây căng thằng trong gia đình. Cháu phải làm gì bây giờ?

Một nhà tâm lý Mỹ đã khẳng định: "Không ai có được hạnh phúc khi thực hiện một mục đích do người khác vạch ra". Rồi ông kể về ông John - người có năng khiếu văn học nhưng cha ông lại muốn ông học quản trị kinh doanh để quản lý doanh nghiệp gia đình. Người cha suốt ngày thách thức ông và nói bóng nói gió là ông chẳng làm gì được cho gia đình. Tức khí, John đi học quản trị kinh doanh, đậu hạng cao và quản lý doanh nghiệp gia đình. Nhưng sau vài năm, ông suy sụp về tâm lý vì phải làm một nghề mà mình không ưa thích lại không có cơ hội phát huy năng khiếu của mình. Ông phải tìm đến nhà tâm lý trên và quyết định bỏ nghề kinh doanh để làm công việc mà mình thích.

Trường hợp của em may mắn hơn vì em chỉ mất hai năm. Em nên mau mau, với sự ủng hộ của mẹ, thay đổi định hướng mà theo cái nghề mình ưa thích.

Học và hành đúng năng khiếu em sẽ thành công và thành công sẽ đem lại niềm vui.

Em hãy đặt chữ hiếu cho đúng chỗ. Hãy nhẹ nhàng, lễ phép với ba nhưng cương quyết trong sự lựa chọn của mình. Chỉ vì thương con mà nhiều cha mẹ ép con làm theo ý mình. Cách làm này không đúng vì chỉ có người trong cuộc mới biết mặt mạnh mặt yếu của bản thân. Hãy chấp nhận sự căng thẳng của ngày hôm nay để tránh sự suy sụp tồi tệ hơn trong tương lai. Hãy đứng lên và quyết định cuộc đời của mình. Không ai có thể thay thế em mà làm việc ấy được.

Created by AM Word_2CHM

Hãy bền chí theo đuổi công việc

TƯ VẤN TÂM LÝ HỌC ĐƯỜNG

Cháu 22 tuổi. Nghỉ học sau lớp 10 và đã đi làm. Công việc trước đây của cháu là lao động phổ thông. Mặc dù công việc rất tốt và cháu được thăng bậc tổ trưởng, nhưng sau một thời gian cháu lại nghỉ. Sau đó cháu bán hàng lưu niệm.

Cháu muốn học một nghề nào đó cho tương lai, nhưng cháu "không đủ ý ch"í tìm ra một hướng đi riêng cho mình. Ba mẹ khuyên cháu học uốn tóc, thợ may hay đang điểm... nhưng cháu lại không thích nghề tỉ mỉ, nữ tính. Ngược lại cháu thích công việc mạnh mẽ, hơi "nam tính", hoặc kinh doanh vừa tầm với mức sông kha khá của gia đình mình. Cháu thích trưng bày bất cứ việc gì sao cho đẹp mắt, sạch sẽ, gọn gàng... Chẳng lẽ không có nghề nào phù hợp với năng lực cháu hay sao?

Theo quá trình em kể, cô tự hỏi em có phải là một người bền chí để theo đuổi một công việc không. Rất tiếc là dù gia đình em khá giả nhưng em đã nghỉ học vào năm lớp 10, mà ở thời buổi này học vấn là nền tảng thiết yếu cho mọi nghề nghiệp.

Nhiều nhà doanh nghiệp bắt đầu từ con số không nhưng nhờ ý chí, tinh thần phấn đấu và suy nghĩ sáng tạo họ đã trở thành nhà doanh nghiệp lớn. Nếu em kiên trì với chỗ làm cũ, sau khi được đề bạt lên tổ trưởng, em có thể tiến lên hơn nữa... Nếu tối chịu khó học thêm lấy bằng tú tài hay học ngoại ngữ thì càng tốt. Hoặc khi bán hàng lưu niệm em có thể học bí quyết buôn bán rồi mở cửa hàng riêng của mình.

Công việc "mạnh" ở đây chắc chắn không thể là lao lực thể xác rồi. Vậy thì đó là công việc của cái đầu. Nhưng làm sao được khi em học mới tới lớp 10 rồi nghỉ. Muốn học cao đẳng thương mại cũng phải có tú tài. Em có thể học quản trị kinh doanh nhưng phải học đại học. Nếu em muốn phát huy khiếu trưng bày thì phải theo các ngành nghệ thuật như thiết kế, quảng cáo. Các lãnh vực này đòi hỏi phải có năng khiếu và tính sáng tạo. Nếu theo trường lớp thì cũng phải thi vào, ngoại trừ em xin đi thực tập ở một cơ sở nào đó.

Không có một ngành nghề nào không đòi hỏi sự phấn đấu tính kiên trì và óc sáng tạo.

Vậy thì em hãy suy nghĩ lại xem. Một là em làm theo kiểu "nghề dạy nghề" nghĩa là học buôn bán rồi tự tích lũy kinh nghiệm. Hai là học cho đến nơi đến chốn. Điều quan trọng là bền chí và chấp nhận gian khổ. Chúc em nhìn kỹ lại mình.

Created by AM Word_2CHM

Lo cho đứa em khuyết tật

TƯ VẤN TÂM LÝ HỌC ĐƯỜNG

Cháu có đứa em gái 20 tuổi, cơ thể vẫn bình thường nhưng không nói được từ nhỏ. Thường người ta nói câm phải đi đôi với điếc, nhưng em của cháu nghe được hết. Cháu đi khắp nơi tìm trường học đặc biệt cho có, nhưng đâu đâu người ta cũng từ chối vì hai lý do: em lớn tuổi quá và không có hộ khẩu ở thành phố. Đến trường dạy nghề thì người ta bảo em khờ quá và tình trạng có liên quan đến thần kinh. Mọi chuyện mẹ và cháu lo cho nó hết, nên vô tình không tập cho nó thói quen làm việc và tự lo cho mình. Nhà cháu rất khó khăn, hiện nay cháu phải đi làm xa nên cháu rất lo. Bởi mẹ cháu tối ngày bận buôn bán, em cháu ở nhà một mình với chồng sau của mẹ. Ông hay la mắng nó và thô bạo với mẹ cháu. Phần nào cháu cũng sợ nó bị xâm hại. Cháu muốn tìm một môi trường lành mạnh cho nó để nó hòa nhập với bạn đồng cảnh và quen dần với cuộc sống tự lập. Xin cô cho cháu một số thông tin.

Cháu lo cho em của cháu là phải, và lẽ ra gia đình phải tập cho cháu ấy biết tự lo cho mình ngay từ nhỏ. Theo các chuyên gia, không nói được mà không điếc có liên quan đến thần kinh nên khó đó. Về việc học của cháu ấy, cháu có thể tham khảo:

- Cô Võ Thị Khoái, hiệu trưởng trường chuyên biệt Gia Định, 280 Bùi Hữu Nghĩa, P.2, Bình Thạnh, ĐT: 8630056.

- Cô Thanh, chuyên viên ngôn ngữ trị liệu, Trung tâm Nghiên cứu Giáo dục Trẻ khuyết tật, 108 Lý Chính Thắng, Q.3, TP.HCM, ĐT. 8483612.

Về một môi trường sống phù hợp, cháu có thể liên hệ với Soeur Thảo, 228 Nam Kỳ Khởi Nghĩa, Q.3, buổi chiều từ 3g - 5g, ĐT: 9326991.

Chúc cháu may mắn.

Created by AM Word_2CHM

Hãy tư duy tích cực & sống lạc quan

TƯ VẤN TÂM LÝ HỌC ĐƯỜNG

Ở đời thường có sự công bằng hay chênh lệch thì cũng chút ít thôi. Còn cháu sao chỉ nghiêng về một phía: sắc đẹp không có, lời lẽ không hay, mới học lớp 7 lại bị quáng gà. Hầu như ngày nào cháu cũng uống thuốc bổ mắt, áp dụng các mẹo vặt trong dân gian cũng không hiệu quả. Còn sắc đẹp của cháu thì là trò đùa của người xung quanh. Mỗi lần cháu sửa soạn họ gọi là "hột mít biết đi" vì mặt cháu hơi bầu. Đã vậy còn thêm cái bớt đen ở màng tang trái, nên cháu phải phủ tóc một bên để che đậy.

Người ta nói không có phụ nữ nào xấu mà chỉ có phụ nữ không biết làm đẹp. Nhưng cháu đã thay đổi từ đầu tóc, lời lẽ đến dáng đi... Nhưng càng thay đổi thì càng làm trò cười cho thiên hạ vì "không giống ai". Cháu luôn sống trong sự cô đơn với những buổi tối dài đăng đẳng. Dù vẫn biết có nhiều người bất hạnh hơn mình nhiều, nhưng cháu không thể nào vui được. Có lúc cháu tự hỏi, mình sống để làm gì khi không giúp ích gì cho xã hội lại làm cho cha mẹ lo thêm. Năm nay cháu 23 tuổi nhưng vẫn đi về một mình. Không phải cháu muốn chuyện đó, nhưng mẹ cháu rất lo vì các anh chị đã yên bề. Cháu trấn an mẹ và hứa sẽ sống vui, nhưng bên trong là một nỗi buồn vô hạn. Xấu có phải là cái tội? Lại thêm đôi mắt quáng gà.

Hoan hô quyết tâm trở thành con người mới của cháu. Và điều này cô chắc chắn cháu sẽ làm được. Vì mọi sự xuất phát từ cách chúng ta suy nghĩ. Ta nhìn cuộc đời toàn đen tối (tư tưởng), rồi ta buồn (thái độ), từ buồn ta buông xuôi mọi thứ thay vì sống tích cực, sống có ích (hành động). Cháu vẫn biết là có những người bất hạnh hơn cháu nhiều. Còn chuyện sắc đẹp cháu nên nghĩ khác hơn. Có những người phụ nữ không đẹp nhưng lại rất hấp dẫn vì họ có duyên. Cái duyên ấy từ đâu mà có? Đó là từ đời sống tinh thần của họ. Khi có suy nghĩ tích cực, con người cảm thấy hạnh phúc. Và tình cảm này hiện ra ở ánh mắt nụ cười, ở sự quan tâm đến người khác... Còn người phụ nữ đẹp có thể bị xa lánh vì họ buồn tẻ, lúc nào cũng càu nhàu, than thở... Cái đẹp không tất yếu đi đôi với hạnh phúc. Còn người không đẹp không bắt buộc phải sống bất hạnh.

Khi người ta nói: "Chỉ có những phụ nữ không biết làm đẹp", ta không nên chỉ hiểu theo nghĩa đen là sửa mặt sửa môi hay thay đổi kiểu tóc mà chủ yếu là chăm sóc vẻ đẹp tinh thần bằng tư duy tích cực và lối sống lạc quan.

Cô đề nghị mỗi ngày cháu dành từ 15-20 phút để liệt kê những điểm tích cực trong đời mình. Từ sự thương yêu đùm bọc của gia đình, sự yêu mến của bạn bè đến những điểm tích cực của bản thân, cháu sẽ thấy rằng trời không bất công đến thế, mà tại con người tự dày vò mình. Mong cháu nghĩ lại và lật qua trang mới của cuộc đời. Cháu cũng nên đi bác sĩ chuyên khoa mắt để dùng đúng thuốc, thay vì chỉ nghe các mẹo vặt.

Created by AM Word_2CHM

Tình yêu tuổi 17

TƯ VẤN TÂM LÝ HỌC ĐƯỜNG

Cháu năm nay 17 tuổi. Năm lên lớp 9 cháu đã bắt đầu yêu đương nhưng không thành. Rồi cuối năm lớp 9 trường tổ chức đi du lịch dã ngoại. Cháu gặp một anh hướng dẫn viên rất hoạt bát và vui tính. Lúc đầu cháu chỉ định làm quen với anh ấy để biết thêm kiến thức về du lịch vì cháu thích ngành đó và có trao đổi với anh vài lần qua điện thoại.

Năm nay cháu lên lớp 12 và có liên lạc lại và anh ấy. Chúng cháu có đi chơi chung và nói chuyên với nhau rất vui vẻ. Không ngờ cháu lại nảy sinh tình cảm với anh ấy mà anh ấy chưa biết. Cháu có nên biểu lộ tình cảm ấy cho anh biết không? Và nếu biết thì liệu anh ấy sẽ nghĩ thế nào về cháu?

Thường giữa đôi bạn khác phái, tình cảm không tuyên bố thì cũng đoán được. Chắc anh ta cũng biết cháu thích anh ấy rồi qua ánh mắt cử chỉ, lời nói. Thường chỉ người phụ nữ tự nâng cao giá trị của mình để "bên kia" nói trước. Nhưng trong tinh thần nam nữ bình quyền ngày nay nhiều bạn gái cũng chủ động tỏ tình.

Sao cháu không quan tâm tới tình cảm của anh ấy đối với cháu, xem người ta có thích mình không đã?

Cháu đã chủ động liên lạc với anh ấy. Nếu cháu tuyên bố thì có hai trường hợp xảy ra. Nếu anh ấy nhút nhát không dám nói trước nhưng thích cháu, thì tốt đẹp. Nếu anh ấy chưa yêu cháu mà cháu nói trước có thể anh ấy phản ứng ngược lại, vì tự hỏi sao con gái mà "dạn" quá vậy và... xa lánh cháu. Cứ để tình bạn trong sáng phát triển sâu đậm hơn. Thời gian trước mắt còn dài. Có gì mà gấp gáp dữ vậy? Đừng quá "ham" mà coi rẻ mình.

Hãy sáng suốt

Ảnh và cháu quen nhau qua thư hơn một năm rồi. Ảnh là sinh viên, năm nay 20 tuổi còn cháu 17 tuổi. Cháu chưa biết mặt ảnh nhưng ảnh đã biết mặt cháu vì cháu đã gửi hình. Dần dà cháu đã thích ảnh còn ảnh thì lúc nào cũng coi cháu như người em gái. Và anh còn biểu cháu giới thiệu cho anh một cô nào xinh xinh để làm người yêu.

Nghe vậy cháu buồn quá. Cháu đã hứa với ảnh nhưng thay vì giới thiệu một người khác thì cháu định đóng vai một người con gái vừa muốn làm em gái vừa muốn làm người yêu của ảnh (dĩ nhiên là qua thư). Nhưng cháu sợ ngày nào đó biết ra, ảnh sẽ giận cháu. Cháu phải làm sao bây giờ?

Thật tội nghiệp cháu, cháu không biết anh ta đùa cợt với cháu sao? Anh ta có coi cháu ra gì đâu mà cháu còn cố gắng giữ quan hệ. Cháu sẽ càng thất bại nếu giả vờ làm một cô gái khác. Chúc cháu sáng suốt.

Created by AM Word_2CHM

Cần đánh giá con người qua việc làm của họ

TƯ VẤN TÂM LÝ HỌC ĐƯỜNG

Năm nay cháu 16 tuổi. Cháu có tình cảm với người thầy đã từng dạy cháu và lớn hơn cháu 8 tuổi. Cháu buồn quá và đã tâm sự với một chị bạn. Và chị này đã nói với thầy. Ban đầu thầy có vẻ như muốn xa lánh cháu, nhưng chỉ vài ngày mọi sự đã trở lại bình thường. Một thời gian sau cháu đã viết thư cho thầy và thầy đã trả lời với nội dung từ chối tình cảm của cháu một cách nhẹ nhàng. Lúc ấy mọi sự xung quanh cháu coi như sụp đổ. Nhưng đến kỳ thi tốt nghiệp THCS thầy vẫn tận tình ôn thi, kiểm tra, hỏi han. Thi xong, gia đình gửi cháu lên Sài Gòn phụ dì cháu bán thuốc tây. Cháu và thầy vẫn nhắn tin thường xuyên qua điện thoại.

Trong tin nhắn người ấy có nói "phía nước chúng ta là một đường dài". Cháu hãy cố gắng học hết phổ thông và người ấy chờ. Người ấy thú thật là đã yêu cháu.

Cô ơi người ấy có thật lòng yêu cháu không? Bây giờ cháu sẽ học là việc chính nhưng cháu rất yêu nên muốn phải chinh phục và làm thế nào để người ấy hiểu và yêu cháu hơn. Cháu rất muốn biết mình phải làm gì để giữ người ấy? Nghĩ như cháu có mất đạo đức không cô?

Bộ cháu tưởng khi người con trai suốt ngày nói "anh yêu em" mới thật sự yêu cháu sao? Thực tế đôi khi là ngược lại. Cháu phải biết đánh giá con người qua việc làm của họ. Cô thấy người con trai này khá đàng hoàng khi ban đầu dè dặt về mối quan hệ với cháu. Anh ta cũng khuyên cháu lo học. Như thế anh ta rất nghiêm túc. Đó là sự quan tâm thật sự, cơ sở của tình yêu.

Đối với một người nghiêm túc như thế này nếu muốn giữ tình yêu thì cháu phải lo học như anh ta mong muốn. Muốn cho anh ta yêu hơn nữa thì hãy trở thành một phụ nữ đoan trang nhân hậu. Đừng tìm cách "chinh phục" bằng những lời lẽ yêu đương, chọc ghen v.v... Cháu có chút áy náy về mặt đạo đức. Cũng đúng thôi. Nếu cháu yêu cuồng nhiệt và quá vội vàng thì có thể cháu sẽ thất bại vì do cháu tỏ ra thiếu từng trải và chỉ nghĩ tới mình.

Cách đánh giá con người và quan niệm về tình yêu cho thấy cháu còn quá non nớt. Tình yêu cần thời gian để chín muồi. Cháu hãy tôn trọng quy luật của nó.

Created by AM Word_2CHM

Làm gì để chuẩn bị cho tương lai?

TƯ VẤN TÂM LÝ HỌC ĐƯỜNG

Cháu 19 tuổi, học năm 2 khoa Y Dược đại học Tây Nguyên. Từ nhỏ cháu muối học y để trở thành bác sĩ. Nhưng mục đích của cháu là học ở TP Hồ Chí Minh. Cháu đã thi 2 năm liên tiếp nhưng không đủ điểm để vào học trường Y thành phố. Cháu rất buồn. Cháu muốn học ở thành phố vì chất lượng đào tạo tốt hơn và cháu có nhiều cơ hội học thêm Anh văn, vi tính... và cơ hội du học, việc làm... Cháu thích cuộc sống có nhiều thử thách chứ không thích sống cuộc sống bình lặng như ở Daklak. Cháu muốn tự mình làm việc, kiếm được nhiều tiền trở thành một bác sĩ giỏi và có chỗ đứng vững chắc trong xã hội này. Cháu có tham vọng quá không cô? Nếu tốt nghiệp loại giỏi ở Tây Nguyên, cháu có thể xin việc ở Sài Gòn không? Liệu cháu có cạnh tranh nổi với các bác sĩ tốt nghiệp ở thành phố không?

Với tâm lý này cháu cảm thấy rất chán nản và học không có hứng thú. Với tâm trạng chán nản và môi trường học tập thế này liệu cháu có thực hiện được ước mơ không cô? Cháu muốn tiếp tục thi một năm nữa. Liệu có nên không cô?

Ba cháu bảo đừng đứng núi này trông núi nọ, học ở đâu cũng được miễn là mình học giỏi đi đâu người ta cũng nhận.

Ba cháu rất có lý. Nếu là người giỏi thì đi đâu xin việc người ta cũng dễ chấp nhận.

Giỏi ở đây không chỉ là bằng cấp ở trường có tiếng tăm, điểm cao mà còn tinh thần phục vụ, đạo đức nghề nghiệp vì bác sĩ là một nghề để phục vụ. Cô nghĩ cháu không nên tiếp tục thi vào trường Y thành phố mà tập trung học thật giỏi để thi đậu với điểm cao. Dù sao đó cũng là bước khởi đầu. Nếu không, cháu luôn bị chia trí và với tinh thần chán nản thì không ai có thể học được. Đại học Tây Nguyên cũng được Nhà nước đầu tư và các tổ chức quốc tế hỗ trợ vì vai trò đặc biệt của nó đối với sự phát triển của cả vùng. Một số chương trình học bổng du học cũng tuyển sinh viên từ đó. Vừa qua báo chí có nêu nhiều gương bạn trẻ thuộc gia đình rất nghèo, thiếu thốn mọi điều kiện mà các bạn học rất xuất sắc. Có nghĩa là họ tự học. Mà ở đâu người ta cũng có thể tự học được, nhất là gia đình cháu không thiếu điều kiện.

Ngày nay với internet và các phương tiện khác cháu có thể tự học thêm vi tính, tiếng Anh rồi tự tìm tòi thêm về chuyên môn y học. Cháu nên "lợi dụng"cuộc sống bình lặng của Daklak mà dành thời gian cho học tập.

Mỗi kỳ hè cháu có thể xin phép cha mẹ để vào thành phố học một khóa ngoại ngữ, tham gia mùa hè xanh, tìm một việc làm ngắn hơn để có cơ hội làm quen nếp sống của một thành phố lớn. Đó cũng là cách chuẩn bị cho tương lai. Cháu cũng đừng quên đọc sách báo thật nhiều. Trong điều kiện này, cô tin chắc cháu sẽ thực hiện được ước mơ.

Created by AM Word_2CHM

Hãy trang bị thêm các kỹ năng tâm lý xã hội

TƯ VẤN TÂM LÝ HỌC ĐƯỜNG

Em có nhiều câu hỏi. Thú thật em muốn mua một quyển từ điển tiếng Việt thật chuẩn nhưng em không biết làm sao lựa chọn trước một rừng từ điển.

Thứ hai là về cách học của em. Em là sinh viên năm 2 ĐH Kinh tế. Bạn em ai cũng đi làm thêm cả, một phần vì hoàn cảnh, một phần để có kinh nghiệm. Còn em chỉ lo học thôi. Vừa rồi tham gia làm tình nguyện viên cho SEA Games, em thấy nói tiếng Anh giỏi là rất quan trọng. Hiện nay em đang tập trung học chuyên môn, vi tính và Anh văn. Bởi vì mục đích chính của em là "săn" học bổng du học. Tuy nhiên, dường như vốn liếng xã hội của em còn kém so với các bạn. Em thích mình dạn dĩ hơn, không thích mình ngơ ngác trước cuộc sống. Để làm việc gì đó thì em nghĩ trong đầu rất nhanh, diễn đạt được bằng chữ nhưng không thể nói cho người khác hiểu được. Quyết định một việc gì đó em rất thiếu quyết đoán và chậm chạp. Xin cô cho một lời khuyên.

Câu hỏi thứ ba là chuyện tình cảm của em...

Về câu hỏi thứ nhất, em nên viết thư cho báo Sài Gòn Giải Phóng thứ bảy hỏi T.S Lê Trung Hoa vì cô không có chuyên môn về vấn đề này. Về câu hỏi thứ 3, cô hẹn kỳ sau. Bây giờ chúng ta tập trung vào câu hai mà nội dung sẽ mang lại nhiều ý nghĩa cho bạn trẻ. Cách đây nhiều chục năm, cô có được một học bổng du học trong khi học lực của cô chỉ trung bình khá. Cô đậu nhờ điểm dạn dĩ và tháo vát. Người ta không chỉ chấm điểm ở học lực mà rất quan tâm đến nhân cách. Có nhiều người rất thông minh, học rất giỏi nhưng không thành công ở đường đời. Vì thế ngày nay chỉ số thông minh IQ (Intellectuel Quotient) không mang tính quyết định, mà người ta quan tâm đến cái cô tạm gọi là chỉ số xã hội. Đó là EQ (Emotional Quotient) dịch ra là chỉ số cảm xúc. Người thành công là người có cách xử sự đúng, biết người biết ta, biết lấy những quyết định phù hợp, biết xoay xở trước tình thế mới, v.v... Coi bộ em rất cần kinh nghiệm làm việc để phát triển thêm về mặt này.

Khi em đi phỏng vấn xin việc làm, người ta rất quan tâm đến kinh nghiệm làm việc và khả năng giải quyết vấn đề.

Nếu em thiếu quyết đoán và chậm chạp trong quyết định thì khó mà tìm việc.

Hồi xưa, khi chân ướt chân ráo tới trường ở nước ngoài, cô được chỉ định đi làm thêm ở một bệnh viện dù cô có học bổng toàn phần. Đó là để cô được giáo dục toàn diện. Không một sinh viên nào ở trường cô hồi đó mà không đi làm thêm. Bạn nào không làm thêm thì xấu hổ là đàng khác. Báo chí cũng nói về chuyện người Mỹ cho con họ thực tập kinh doanh khi mới 9-10 tuổi. Em nên làm thêm để thử sức mình và tự hoàn thiện về kỹ năng tâm lý xã hội. Đừng hy vọng "săn" được học bổng nếu em chỉ biết "gạo".

Created by AM Word_2CHM

Kỹ cương của cha mẹ là chỗ dựa tinh thần cho trẻ

TƯ VẤN TÂM LÝ HỌC ĐƯỜNG

Tôi đang ở tâm trạng người mẹ sắp mất tất cả. Cuộc đời tôi giờ chỉ còn đứa coi trai duy nhất, mới 21 tuổi. Nó là đứa con ngoan hiền nhất nàh. Hai chị gái nó đã có gia đình. Đứa nào cũng quậy phá và hư hỏng theo cách của nó. Vì vậy tất cả hy vọng và tương lai tôi đều đặt trên vai coi trai tôi. Nó rất ngoan cho đến khi đó gặp người yêu hiện giờ của nó.

Con bé này lớn tuổi hơn có, có một sắc đẹp ngoan hiền, nhưng ẩn sau đó là một người đàn bà sắc sảo, toan tính. Trước đây nó toàn bồ bịch với con nhà giàu và có một quá khứ lẳng lơ hiếm thấy. Quen ai nó cũng đến nhà người ta hoặc dắt người ta về nhà nó ăn ở như vợ chồng. Nó chỉ sống với mẹ nó nhờ một quán karaoke bình dân. Mẹ nó thì sống với một người đàn ông đã có gia đình. Nó đã quen và sống với một đứa con gái "đồng tính". Vậy mà giờ đây con trai tôi lại là nạn nhân của nó. Nó đã cho con trai tôi biết đến chuyện chăn gối và con trai tôi đã làm một chuyện mà có chưa từng làm trước đây, đó là trốn nhà đi ngủ với nó. Rồi nó nhậu nhẹt say sưa...

Điều lo lắng của tôi là tôi không muốn cả đời tôi, tạo dựng nên một cơ ngơi khổng lồ để mất tất cả vào tay người đàn bà đó. Bây giờ con trai tôi đã mù quáng trong tình yêu, tôi nói gì nó cũng không thèm nghe. Tất cả chuyện làm việc, chuyện học hành đều do con kia quyết định. Tôi không muốn mất con nên mọi chuyện tôi đều nhượng bộ. Mỗi lần tôi nhắc khéo đều bị con tôi gạt đi.

Tôi phải làm gì để gạt bỏ nó ra khỏi cuộc đời coi trai tôi? Tôi biết nó đang ngắm nghía gia tài của gia đình tôi (một khách sạn lớn và một xưởng in). Tôi đã mất nhiều thứ trên đời, không muốn mất đứa con duy nhất này nữa. Tôi phải làm gì?

Tôi thông cảm với nỗi lo vừa mất con vừa mất của của chị. Có điều tôi khó hiểu là đứa con trai "ngoan" của chị đột xuất có hành vi có thể gọi là hư hỏng. Bởi vì mọi hành động của con người đều có quá trình. Nếu ngoan có nghĩa là có khả năng suy nghĩ và lựa chọn đúng đắn thì khó mà cháu bị rơi vào tay một người phụ nữ như vậy. Còn "ngoan" theo kiểu dễ biểu, dễ nghe mà thôi thì mầm mống của hành vi tiêu cực vẫn chực sẵn. Con trai chị đang đi theo con đường của chị nó. Hành vi của con cái bị tác động bởi nếp sống gia đình là chủ yếu. Vậy chị có bao giờ tự hỏi tại sao con mình hư hết cả ba không? Vì thư của chị không kể hết về hoàn cảnh gia đình nên chúng tôi không đủ dữ kiện để cùng với chị phân tích.

Thông thường có những giả thiết như cha mẹ bất hòa, cha mẹ quá bận tâm làm giàu không quan tâm giáo dục con cái hay cha mẹ quá cưng chiều, cung ứng quá thừa vật chất mà ít quan tâm đến các giá trị tinh thần... Mong chị suy nghĩ thêm xung quanh các khía cạnh này.

Trong thư chị có nhắc đến chữ "nhượng bộ" vì sợ mất con.

Có một điều cha mẹ hay quên đó là trẻ cần sự cứng rắn (về nguyên tắc) của cha mẹ nữa. Kỷ cương của cha mẹ là chỗ dựa tinh thần cho trẻ.

Chị có vì cưng con mà nuông chiều quá mức không?

Gì thì gì, thái độ cần thiết trước sự việc là bình tĩnh và suy nghĩ vè toàn bộ quá trình chị đã giáo dục các cháu. Thẳng thắn với con trai nhưng không để cho tình cảm tức giận chi phối. Nếu chị có thái độ đúng mực thì con chị dần dần sẽ thức tỉnh. Chị nên trực tiếp gặp một nhà tư vấn tâm lý để giúp chị thấy rõ sự việc hơn. Chúc chị can đảm nhìn vào sự thật về hoàn cảnh của mình.

Created by AM Word_2CHM

Thầy làm vậy có đúng không?

TƯ VẤN TÂM LÝ HỌC ĐƯỜNG

Năm nay cháu học lớp 12 ở một trường TH bán công. Bạn cháu và cháu cho địa chỉ của trường để nhận thư nhanh. Nhưng thầy hiệu trưởng thường xem thư trước rồi xé bỏ vào thùng rác. Khi tụi cháu đến văn phòng để xin nhận thư thì thầy nói đã... bỏ mất thư rồi. Lần vào thầy cũng nói vậy và nói với những lời lẽ cộc cằn. Theo cô, thầy làm như vậy đúng hay sai? Có nên nói thẳng với thầy điều này hay không?

Cô thông cảm với các em ở vùng sâu, khó nhận thư từ. Tuy nhiên, địa chỉ nhà trường không thể đương nhiên được sử dụng như một hộp thư hay một trung tâm bưu điện. Nhân viên nhà trường có đủ thứ chuyện khác phải làm lại còn phải lo phân phối thư cho các em nữa sao? Nếu nhiều thư quá thì công việc rắc rối thêm. Lẽ ra các em phải xin phép nhà trường trước khi cho người nhà địa chỉ của trường.

Về phía thầy hiệu trưởng lẽ ra thầy nên thông báo với các em là không được phép sử dụng địa chỉ của trường. Có lẽ thầy xé bỏ thư để các em ngưng sử dụng địa chỉ của trường. Còn việc đọc thư thì không đúng rồi vì nó vi phạm quyền riêng tư của cá nhân. Có lẽ vì thầy hơi lúng túng. Cô đề nghị các em cách làm này. Các em hùn tiền mướn một hộp thư ở bưu điện gần nhất rồi hằng ngày hay cách ngày thay phiên nhau đi lấy thư. Các em thử xem có được không?

Created by AM Word_2CHM

Muốn trở thành nhà báo, phải làm gì?

TƯ VẤN TÂM LÝ HỌC ĐƯỜNG

Muốn làm nhà báo thì phải có bằng đại học phải không ạ? Em mới học xong lớp 12, nhưng không có điều kiện học tiếp. Có trường hợp ngoại lệ để được làm báo không?

Nghề nào cũng phải học mới làm được huống hồ gì nghề báo với trách nhiệm rất lớn trong việc hướng dẫn dư luận. Có bằng rồi còn phải có năng khiếu nữa. Em chịu khó tìm một việc làm nào đó để có tiền học đại học rồi chuyện làm báo tính sau. Nếu em có năng khiếu thì thử viết bài như một cộng tác viên để luyện tay nghề.

Created by AM Word_2CHM

Các cháu vô tội!

TƯ VẤN TÂM LÝ HỌC ĐƯỜNG

Cháu 15 tuổi, sống trong một gia đình gia giáo. Ai cũng yêu thương cháu, nhưng cháu cảm thấy vô cùng xấu hổ và căm ghét bản thân. Lý do là khi cháu về quê nội chơi, một nơi xa xôi hẻo lánh. Lúc không có ai ở nhà, cháu bị một gã lạ mặt "làm xấu", lúc đó cháu còn rất bé, không biết gì.

Kể từ đó cháu không bao giờ nói chuyện này với ai, kể cả mẹ cháu. Trong đầu cháu lúc nào cũng có những ý nghĩ không thích hợp với lứa tuổi. Cháu không bao giờ muốn tò mò chuyện ấy, nhưng nó cứ đeo đuổi cháu. Cháu bị thói quen thủ dâm. Có lần cháu rủ một bạn gái đến nhà chơi trò chơi vợ chồng. Cháu cảm thấy vô cùng tội lỗi và rất nhức đầu mỗi khi nghĩ tới chuyện này. Cháu rất thích một bạn trai, thích tưởng tượng mình ở bên bạn ấy, nhưng chưa bao giờ dám tưởng tượng những chuyện xấu với bạn ấy.

Cháu chưa có thông tin gì về "bệnh này". Nếu kéo dài có ảnh hưởng tới thần kinh hay các bộ phận trong cơ thể cháu không? Cháu muốn học thật giỏi nhưng chuyện này làm cho cháu không nhớ bài được. Cháu cũng sợ sau này không có hạnh phúc gia đình.

Cháu năm nay 17 tuổi sống trong một gia đình gia giáo, nhưng không được vô tư như các bạn cùng trang lứa. Cháu rất cộc tính, sống khép mình trong vỏ ốc, luôn mặc cảm và tự ái cao. Số là năm cháu 6 tuổi, một người bà con của cháu đã "xâm hại" cháu. Hồi nhỏ cháu cứ thản nhiên, coi như "không có gì". Nhưng giờ cháu đã lớn, có bạn hai. Mỗi lần ngồi gần bạn, những cảnh xưa kia lại hiện ra rõ rệt. Cháu rất sợ và run lên mỗi khi đọc báo về những chuyện xâm hại tình dục trẻ em. Chú cháu ở nhà hay coi phim sex. Một lần cháu cũng lén xem.

Giờ đây cháu cũng bị ám ảnh. Có điều thứ hai cháu rất lo là dưới nhà còn em gái cháu (9 tuổi). Chú ở chung với gia đình cháu mà chú lại mê phim sex. Cháu rất lo cho em nhưng không dám nói cho cha mẹ biết, và không ai tin là trong nhà có phim sex và sẽ không tin là cháu nói thật về chuyện giữa chú. Nhà cháu rất "gia giáo". Không bao giờ tin rằng chuyện đó có thể xảy ra. Cô ơi, liệu cháu có bị mất đời con gái không? Làm sao cháu thoát khỏi những hình ảnh xấu? Liệu em cháu có nguy cơ không?

Trước tiên cô rất phẫn nộ về những con thú râu xanh kia đã hại đời các cháu. Nhưng cô bảo đảm với hai cháu một điều: các cháu không có tội và cũng không có bệnh. Các cháu là nạn nhân, còn những kẻ tội phạm kia đã hay sẽ phải đền tội bằng cách này hay cách khác.

Việc các cháu tò mò hay thường nghĩ tới vấn đề tình dục là một việc bình thường của lứa tuổi. Tuy nhiên, các cháu bị ám ảnh và mặc cảm tội lỗi. Muốn thoát ra khỏi những tư tưởng đó thì phải tự giải phóng mình khỏi mặc cảm tội lỗi. Các cháu có biết người ta giúp nạn nhân bằng cách nào không? Đó là nạn nhân phải chỉ đích danh kẻ phạm tội.

Cô biết về trường hợp một cô nữ sinh viên Philippines học rất giỏi, nhưng bị rối loạn tâm lý vì bị người anh ruột lạm dụng tình dục trong nhiều năm trời. Mẹ cô không làm gì khi cô nói với mẹ, rốt cuộc cô phải tìm đến nhà tâm lý trị liệu. Để giúp cô thoát khỏi căn bệnh nhà tâm lý đã giúp cô tố cáo người anh trước tòa. Người anh vào tù và cô thoát khỏi mặc cảm tội lỗi.

Cô khuyên tất cả các cháu nếu rơi vào trường hợp này hãy tố cáo mạnh mẽ kẻ phạm tội cho dù người đó là người thân của mình!

Chỉ có cách này mới làm giảm được tệ xâm hại tình dục trẻ em. Một điều khác các bạn gái trẻ nên nhớ là đừng bao giờ để bụng chuyện này, mà phải đi nói ngay với một người đáng tin cậy. Càng để lâu, các em càng khó thoát khỏi nỗi ám ảnh. Các cháu không có tội, nhưng nếu không thoát khỏi nỗi ám ảnh thì có thể đi tìm một nhà tâm lý trị liệu nhờ giúp đỡ. Có thể đến trung tâm tư vấn cá nhân và gia đình (IFC) tại số 5B Lê Thánh Tôn, Q.1, TP.HCM. Trong việc thủ dâm, cháu Ngọc H. không là ngoại lệ đối với phần lớn nhân loại. Đó là một nhu cầu tự nhiên. Tuy nhiên, trường hợp của cháu có thể trầm trọng vì cháu đang quá lo âu. Giải quyết sự lo âu, cháu sẽ làm chủ được mình hơn.

Về chuyện bạn trai, hai cháu đừng lo. Không việc gì mà cháu Ngọc H. phải xa lánh bạn trai. Chuyện xảy ra khi các cháu còn rất nhỏ. Phải đi khám mới biết có bị mất trinh hay không. Vả lại lỗi hoàn toàn không do ở các cháu. Đến lúc nào đó các cháu nên nói thật với bạn trai. Nếu họ không thông cảm được thì bỏ họ là vừa. Nhưng cô nghĩ người hiểu biết không hẹp hòi như vậy.

Cô rất buồn cười khi các cháu nhắc về các gia đình "gia giáo" của mình. Đây không phải là đạo đức thiệt vì người ta sợ nghe, sợ biết sự thật và đây là bi kịch của nhiều gia đình VN hiện nay. Cô khuyên cháu Thanh L nên nói thật với mẹ. Phải có sự bùng nổ nào đó sự thật mới lóe lên. Cháu cũng nên khéo léo nói với em cháu. Ngày nay, người ta dạy trẻ tự bảo vệ ở lứa tuổi rất nhỏ. Đây là nhiệm vụ của các bậc phụ huynh. Cô rất mong các vị làm cha mẹ đọc kỹ câu chuyện của các cháu và nhìn thằng vào sự thật để bảo vệ con mình. Em của cháu đang đứng trước nguy cơ rất lớn đó. Cháu cũng có thể nói thẳng với chú nếu thương em.

Cả hai cháu đều nên học các lớp về sức khỏe sinh sản.

Cô cũng mong các bạn trai trẻ đọc bài này. Cô mong các bạn ấy hiếu thấm thía câu "Làm hại cả cuộc đời". Ở đây không phải mất chữ trinh, mà nạn nhân của thú tính ở nam giới khiến nhiều bạn gái như các cháu bị dày vò về mặt tâm lý suốt đời và không tìm được hạnh phúc. Cũng những người đàn ông làm hại đời con gái rồi chính họ chê các cô gái bị mất trinh!

Các cháu phải hành động để báo động những bạn gái khác và ra sức bảo vệ những em gái nhỏ của mình.

Created by AM Word_2CHM

Cháu hãy thực tế hơn

TƯ VẤN TÂM LÝ HỌC ĐƯỜNG

Con năm nay 18 tuổi mới trượt đại học. Con có người bạn thân ở một tỉnh khác. Cha anh ấy là giám đốc một công ty xuất nhập khẩu thủy sản. Hiện nay bạn ấy đã sang Mỹ du học, 3 năm nữa sẽ trở về để quản lý công ty này, tức sẽ làm giám đốc. Nay con muốn làm việc gì đó mà trong công việc luôn gần với giám đốc để giữ mãi tình bạn thân của hai đứa. Xin hỏi cô giữa hai nghề: một là trợ lý giám đốc, hai là thư ký giám đốc, nghề nào gần gũi với giám đốc hơn? Và để vào được nghề đó, con cần phải luyện thi khối nào và thi vào đại học nào? Con có cần học thêm ngành nào khác? Anh văn, vi tính...?

Giữa hai bạn nam nữ mà muốn ở mỗi bên nhau là tình yêu chứ không còn là tình bạn nữa rồi! Và từ trước đến nay cô chưa thấy ai chọn nghề chỉ để được ở gần người mình yêu mà thôi bới lẽ nghề nghiệp phải phù hợp với năng khiếu, ước vọng phục vụ xã hội. Ngày nay người phụ nữ cũng phải tự khẳng định mình, tự tạo cho mình một vị trí xã hội thông qua nghề nghiệp. Dù có hay không có gia đình, người phụ nữ vẫn phải có sự nghiệp riêng.

Muốn ở mỗi bên cạnh người bạn trai có nghĩa là cháu yêu người đó, nhưng anh ta có yêu cháu không? Có nói gì với cháu chưa hay đây chỉ là tình yêu một chiều?

Muốn ở mãi bên cạnh một người đàn ông chỉ có cách tốt nhất là trở thành vợ của người đó thôi.

Nếu anh ta yêu cháu thì không cần làm thư ký hay trợ lý anh ta cũng sẽ cưới cháu. Còn nếu cháu phấn đấu trở thành thư ký hay trợ lý mà anh ta cưới người khác thì cháu lại khổ suốt đời! Bỏ công đi phục vụ một người mà họ lại yêu người khác, lại chứng kiến hạnh phúc của họ dài dài... thì chịu sao nổi?

Cháu mơ mộng hơi viển vông đấy nhé. Còn nếu cháu thật sự muốn làm trợ lý hay thư ký giám đốc dù ở trong bất kỳ hoàn cảnh nào vì thích nghề này thì nên Liên hệ với trường Hoa Sen, đường Nguyễn Văn Tráng, TP.HCM để hỏi chi tiết.

Chúc cháu sống thực tế hơn.

Tình ảo của tuổi mới lớn

Con quen một người lớn hơn con mười tuổi, có nghề nghiệp ổn định. Anh ấy nói rất yêu con mà không nói thẳng, nhưng nói với bạn bè rằng con là bồ của anh ấy. Khi .ghe những lời đó con rất vui. Càng ngày càng cảm thấy nhớ, lòng tràn ngập hạnh phúc. Bên cạnh đó anh quen với rất nhiều cô gái khác và cũng nói những lời như vậy.

Vừa qua bỗng nhiên nghe rói anh ấy sắp cưới vợ và đã làm đám hỏi rồi. Khi nghe điều này con thật sự đau lòng, đau lắm cô à. Bây giờ tâm trí con không còn nghĩ đến việc học được. Cô ơi giúp con, con phải làm sao đây?

Cháu phải cám ơn sự việc đã làm cháu sáng mắt và mau lẹ quen cái anh chàng "xạo" đó đi! Tuyên bố rằng nhiều người cùng một lúc là bồ của anh ta là anh ta đem phụ nữ, nhất là những cô gái ngây thơ ra làm trò đùa đó thôi. Anh ta không hề tỏ tình với cháu. Mới nghe anh ta tuyên bố cháu là bồ của anh ta thì cháu đã vội mừng rồi. Sao lại mừng khi người khác tỏ ra coi thường mình vì anh ta đem chuyện riêng của cháu nói với người ngoài. Lại thất vọng khi biết sự thật.

Nhưng cô cũng thông cảm với cháu.

"Tình yêu ảo" của tuổi mới lớn là vậy. Thật ra đây mới là những cảm xúc đầu đời giúp cho các cháu va chạm với thực tế để tự rèn luyện mình.

Cháu nên trở lại với chuyện học hành. Con đường để thành người còn dài lắm. Cháu còn phải học nhiều ở sách vở và nhất là ở trường đời để trở thành chín chắn hơn. Cháu phải có nghề nghiệp vững chắc để sau này không lệ thuộc về kinh tế. Và hơn hết rèn luyện cho mình một ý thức về giá trị bản thân để sống tự tin và có một bản lĩnh mạnh, đầu óc thực tế.

Created by AM Word_2CHM

Đừng phức tạp hóa cuộc đời như vậy!

TƯ VẤN TÂM LÝ HỌC ĐƯỜNG

Cháu gần 20 tuổi, sinh viên đại học năm thứ 3 tại TP.HCM. Nhà cháu ở Long Hải. Do thấy mướn nhà quá thức tạp nên cô chú cháu mua một căn nhà cho cháu ở và luôn tiện để cho ông bà, cô chú ghé qua khi lên thành thố khám bệnh, du lịch... Tuy vậy cháu cảm thấy như bị một áp lực "ngầm" vì sự giúp đỡ này quá lớn mà mình chưa làm gì được để đền đáp. Ý nghĩ mình phải phấn đấu học hành vì gia đình đầu tư cho mình quá nhiều làm cháu mệt mỏi ...

Khi cháu bệnh hay có chuyện buồn mà mọi người cứ chăm sóc ân cần quá thì cháu lại thấy "bệnh" thêm. Vì cháu nghĩ bệnh hay không gặp chuyện vui thì đã có "lỗi"rồi (vì làm cho gia đình bận tâm), mà cháu lại làm cho mọi người lo lắng thêm. Có lần mẹ cháu nói: "Lo lắng cho người thân là một điều hạnh phúc". Cháu không nghĩ như vậy vì có lần mẹ bệnh, cháu lo bở cả hơi tai mà có hạnh phúc gì đâu?

Hầu như cháu không điều khiển được cảm xúc của mình.

Có lần đến phòng hành chính của trường, cháu bị cô văn thư quát cho một trận vì một cái lỗi không do cháu gây ra. Đáng lẽ phải ôn tồn giải thích, cháu lại khóc òa ra giữa nơi công sở. Hay thỉnh thoảng bố mẹ có la mắng chút đỉnh cháu cũng có thể khóc ngon lành. Cháu đã lớn rồi đâu phải trẻ con mà mít ướt nữa. Cô giúp cháu với.

Ai cũng nói cháu có "vấn đề"trong cách nhìn sự việc. Ví dụ như có lần cháu bị say xe ô tô nên chỉ về Long Hải thăm gia đình hai lần trong năm là dịp tết và hè. Thỉnh thoảng ba mẹ lên TP thăm cháu và cháu điện thoại về thăm nhà. Cháu nghĩ về mất hết một ngày mà không học hành gì được. Chỉ có thế mà bạn cháu kết luận cháu bị "hâm" nặng. Người ta ở tận Quảng Ngãi mà mỗi tháng mỗi về, còi cháu thì 6 tháng mới về một lần. Cháu thấy có sao đâu mình nên làm việc gì có hiệu suất cao là tốt rồi, cô nhỉ?

Cháu chưa biết yêu là gì và tận bây giờ suốt ngày cháu chỉ ôm lấy sách vở thôi. Cháu chưa có ý định yêu đương gì cả. Vậy mà mấy bạn cháu bảo cháu "điên nặng". Còn mấy cô chú thì bảo hãy cứ thử xem, biết đâu sẽ gặp được "nửa kia". Cháu biết đi theo hướng nào hả cô?

Dùng chữ "không bình thường" thì hơi nặng, nhưng rõ ràng cháu đang "phức tạp hóa cuộc đời" một cách không cần thiết. Trong cách suy nghĩ của cháu có nhiều mâu thuẫn. Hình như một đàng cháu gồng mình lên đề từ chối những tình cảm bình thường nhưng lại dễ rơi nước mắt. Có lẽ chính sự dồn nén cảm xúc khiến cho cháu dễ xúc động.

Việc gia đình mua một căn nhà ở thành phố là không phải cho riêng cháu như cháu đã nói. Có khi đó là một cách đầu tư tốt đó thôi. Cháu áy náy làm gì. Miễn là cháu học hành đàng hoàng thôi chứ đâu có ai mong đợi gì hơn. Việc người thân quan tâm, ân cần đối với cháu khi đau ốm buồn phiền, cháu cứ thử hình dung cháu đang đau mà không ai ngó ngàng đến cháu thì sẽ ra sao?

Sao cháu "phức tạp hóa cuộc đời" đến độ nghĩ rằng mình bệnh hay buồn là có "lỗi"?

Ở đây cô thấy cháu hơi quá đáng.

Không biết vì lý do gì mà cháu chối bỏ những tình cảm hết sức bình thường của người thân. Sống phải có qua có lại. Mình đền đáp bằng một sự quan tâm trở lại.

Do cách suy nghĩ của mình, cháu không hiểu nổi câu nói của mẹ cháu. Hạnh phúc không có nghĩa là hồ hởi phấn khởi mà lắm khi là lo âu. Nhưng tình thương mình dành cho ai đó làm cho mình cảm thấy hạnh phúc.

Chỉ ở Long Hải thôi mà 6 tháng cháu mới về nhà một lần? Người khác thì sẽ về hằng tuần. Say xe thì có thuốc. Vả lại đi nhiều lần sẽ quen và không còn say nữa. Cô nghĩ đó chỉ là một cách để cháu tự biện minh thôi. Cháu chỉ nghĩ tới "hiệu suất" và "lo ôm sách vở". Cô nghĩ cuộc đời của tuổi trẻ không chỉ có bấy nhiêu cho dù mình là sinh viên. Cũng phải thư giãn, giải trí nhất là vun đắp tình cảm bằng sự chia sẻ với thân nhân. Lâu lâu ra khỏi thành phố, hưởng cảnh đẹp, gió mát, không khí trong lành. Cần lắm chứ. Cháu sẽ cảm thấy lạc quan và nhìn đời khác đi. Hình như cháu đang cố thu mình trong vỏ ốc đó.

Còn tình yêu: 20 tuổi chưa gặp người mình yêu cũng chưa sao đâu. Cũng chưa "điên" như các bạn cháu nói. Nhưng đừng vì một lý do yếm thế mà từ chối hay xa lánh nó. Và coi chừng một thái độ hơi "cứng cỏi", khô khan làm cho tình yêu không dám sáp tới. Cháu phải đi hướng nào? Hãy sống bình thường. Hãy mở rộng tấm lòng để đón nhận cuộc sống, đón nhận tình cảm của người xung quanh. Điều gì tới sẽ tới. Trong đó có cả tình yêu.

Hay sống thư giãn, thoải mái, bình dị. Cuộc sống sẽ rất đáng yêu. Căng thẳng với nó, nó sẽ căng lại với mình.

Created by AM Word_2CHM

Cháu có thể gặp một nữ bác sĩ để hỏi…

TƯ VẤN TÂM LÝ HỌC ĐƯỜNG

Cháu 18 tuổi. Khi còn nhỏ có một lần cháu bị té xe đạp. Chỗ đó của cháu bị chảy máu rất nhiều. Khi đụng nước thấy rất đau và rát. Hồi đó chẳng biết gì nhưng cũng hiểu biết cháu càng lo lắng. Cháu sợ mình đã bị... "mất" rồi. Xin cô cho biết cháu có bị mất không ạ. Cháu lo buồn lắm.

Màng trinh chỉ là một lớp thịt trong cơ thể chúng ta. Tự nó không có ý nghĩa gì. Chính sự trinh tiết và chung thủy mới có ý nghĩa trong tình yêu và hạnh phúc. Nếu bị rách màng trinh do tai nạn thì cháu không có sai phạm gì đối với sự trinh tiết, chủ yếu là một vấn đề tinh thần.

Để an tâm, cháu có thể đi đến một nữ bác sĩ để nhờ khám. Có khi không có gì. Nếu có rách, bác sĩ có thể làm một giấy xác nhận. Nhưng cô hy vọng người chồng tương lai của cháu có đủ hiểu biết để không quan trọng hóa vấn đề.

Điều cần là cháu nên nói thật điều này vào lúc thuận lợi. Một người đàn ông mà chấp nhất chuyện này cũng không đáng cho cháu yêu, nên đừng tiếc nếu trường hợp xảy ra.

Mong cháu yên tâm.

Created by AM Word_2CHM

Nên chuẩn bị trước về tâm lý

TƯ VẤN TÂM LÝ HỌC ĐƯỜNG

Cháu năm nay 19 tuổi. Sinh ra 3 ngày là cháu bị bỏ rơi và được cha mẹ hiện nay nuôi dưỡng. Gia đình cháu rất nghèo nên cháu phải nghỉ học sớm. Tuy nhiên cháu rất hạnh thúc vì được cha mẹ thương yêu như con đẻ. Cha mẹ nuôi cháu ở tận Hà Tĩnh nhưng hiện nay cháu ở Đồng Nai. Có những lúc cháu hận mẹ ruột lắm nhưng cũng thông cảm vì có lẽ trót dại mà mẹ cháu phải bỏ cháu.

Nhưng giờ đây cháu rất muốn biết bố mẹ ruột cháu. Điều này không có nghiã là cháu bỏ cha mẹ nuôi mà cháu nguyện sẽ phụng dưỡng suốt đời. Cha mẹ nuôi của cháu cũng khuyến khích cháu nên đi tìm bố mẹ đẻ và tìm cách gặp gỡ các anh em cháu nữa. Cháu được người bà con cho biết là bố mẹ cháu hiện đã vào Nam. Người này cũng có kể cho cháu nghe về lai lịch của cháu.

Cô ơi, cháu bối rối lắm vì một đàng thì muốn gặp bố mẹ ruột, đàng khác lại sợ bất hiếu với cha mẹ nuôi. Cô giúp ý kiến cho cháu với.

Chuyện cháu muốn gặp cha mẹ ruột là rất bình thường. Tất cả những đứa trẻ như cháu đều muốn biết lai lịch của mình. Điều này hoàn toàn không có nghĩa là cháu bất hiếu với cha mẹ nuôi mà cháu đã "nguyện phụng dưỡng suốt đời". Và cháu sẽ thấy, gắn bó với nhau 19 năm, không ai thương yêu cháu bằng cha mẹ nuôi hiện nay. Dù là cha mẹ nuôi nhưng ông bà đã thương yêu đùm bọc cháu như con ruột. Còn hai người anh nuôi mà cháu coi như ruột thịt nữa.

Có một chuyện đáng lưu ý là cha mẹ ruột của cháu họ không tìm đến cháu mặc dù có người nhà biết cháu đang ở đâu. Cô mừng là dù có hận nhưng cháu cũng thông cảm với mẹ đẻ.

Cuộc hội ngộ với gia đình ruột thịt có thể là một niềm vui to lớn. Nhưng việc đó cũng có thể gây một cú "sốc" tâm lý. Cháu nên chuẩn bị tinh thần.

Có thể là vì quá hối hận, hay cảm thấy thiếu sót với cháu mà mẹ đẻ không tìm cháu. Cũng có thể là đôi bên sẽ ngỡ ngàng xa lạ trong phút giây gặp gỡ ban đầu. Để giữ vững tinh thần, cháu có thể tìm sự hỗ trợ của các cô chuyên viên công tác xã hội ở công ty Vào Đời, Q.Tân Bình, TP Hồ Chí Minh, ĐT. 08.8647354.

Created by AM Word_2CHM

Hãy loại bỏ những suy nghĩ tiêu cực về bản thân

TƯ VẤN TÂM LÝ HỌC ĐƯỜNG

Cháu 17 tuổi, đang làm công cho người ta để gửi tiền về cho gia đình được 3 năm nay. Cháu tự nhận thấy mình là một người ngu ngốc, tối tăm, mù quáng, nhút nhát, thiếu can đảm... nên buồn chán lắm. Đọc báo, cháu thấy trẻ hè phố mà lại có việc làm tốt hơn cháu nữa. Có người thành đạt nhờ làm bếp ở khách sạn, nhà hàng, người thì có nghề nghiệp khác trong tay... Cháu chỉ may mắn có cha mẹ, còn về nghề nghiệp thì cháu tệ hơn họ nhiều. Cháu mơ ước làm giàu bằng đôi tay của mình, sẽ có một căn nhà để cha mẹ cháu an dưỡng lúc tuổi già. Bản thân cháu sẽ ở vậy suốt đời để phụng dưỡng cha mẹ. Vì thu nhập thấp cháu phải chờ ba-bốn năm nữa mới dành dụm được một số tiền để thực hiện ước mơ.

Vì vậy cháu phải trốn trách nhiệm với người thân (không gửi tiền về), trốn cả bản thân mình mà chúi đầu vào công việc. Chát muốn có một cái nghề mà không biết nghề gì. Cháu thấy tương lai mờ mịt quá, cô ơi.

Cô khen cháu là một cô gái có ước mơ, hoài bão và rất có hiếu. Những điều này rất quý giá đối với một đời người. Dù đang ở trong hoàn cảnh khó khăn song đây là động lực để cháu vươn tới. Như vậy cháu không "ngốc nghếch" chút nào.

Cháu hãy mau mau loại bỏ những suy nghĩ tiêu cực về bản thân vì những ý tưởng như thế đối với tâm hồn của ta không khác nào thức ăn độc hại đối với cơ thể.

Cháu hãy sớm liên lạc với các anh chị thuộc Chương trình Thảo Đàn, 451/2 Hai Bà Trưng, P.8. Q.3, TP.HCM, ĐT. 8465410, để được tư vấn và hướng dẫn việc chọn và học một nghề phú hợp. Chúc cháu can đảm và thành công.

Created by AM Word_2CHM

Trước tiên phải học làm người

TƯ VẤN TÂM LÝ HỌC ĐƯỜNG

Cháu đang học lớp 12 tại một trường THPT bán công. Ở trường cháu có một thầy dạy bộ môn sinh học rất không công bằng với bọn nam sinh tụi cháu. Thầy rất thiên vị các bạn nữ. Không những thế, thầy còn có những lời nói và hành động không đúng mức với các bạn nữ. Khi gọi lên trả bài, các bạn nữ dù trả bài lấp vấp cũng được cho điểm cao. Bài kiểm tra cũng vậy, lúc nào bài của các bạn nữ cũng cao hơn, mặc dù bài của chúng cháu có lúc hơn hẳn các bại nữ.

Chát thấy thầy không công bằng chút nào. Theo cô, cháu có nên thưa với ban giám hiệu việc này không?

Tình hình nghiêm trọng đến thế sao? Cô mong cháu không chủ quan. Tuy nhiên, nếu chuyện có thật dù ở mức độ thấp hơn cũng rất đáng quan tâm.

Nhiều phụ huynh, thầy cô không biết rằng họ là những "người mẫu trong cuộc đời". Nghĩa là từng lời nói, cử chỉ của họ được con cái, học trò săm soi rất kỹ dù ý thức hay không ý thức. Từ đó bạn trẻ hình thành những quan niệm về cuộc sống, về vai trò làm cha, làm mẹ, làm thầy... Như khi xem biểu diễn thời trang ta quan sát người mẫu rất kỹ, trong cuộc đời ta cũng theo dõi rất kỹ từng hành động của người lớn. Có điều chính họ và ta đều không ý thức điều này. Qua đó nhân cách của chúng ta được hình thành. Nôm na người ta nói tuổi lớn lên cần thần tượng để bắt chước. Còn khoa học nói ta tìm những mẫu hình về vai trò (role model) để học tập. Do đó, người lớn nào cũng là "người mẫu" được săm soi rất kỹ, có điều là họ không ý thức điều đó để sắm vai cho đàng hoàng.

Nhà giáo dục Pháp Jean Jaurès có nói: "Chúng ta chỉ, và chỉ có thể dạy bằng chính nhân cách của chúng ta" (On n’enseigne et ne peut enseigner que ce que l’on est). Nhân cách người thầy ảnh hưởng rất nhiều đối với hiệu quả học tập ngay trong cả các môn tự nhiên và kỹ thuật. Hồi nhỏ cô rất sợ môn toán, nhưng khi lên lớp 11, cô gặp một bà thầy toán (người Pháp) rất dễ thương và tận tụy. Do thương cô giáo nên cô cố gắng học tập, không còn tới lớp với định kiến "mình sẽ không học nổi đâu". Nhờ vậy cô đã vượt qua khó khăn và bởi dị ứng với môn toán. Bác sĩ nào cũng biết trị bệnh, nhưng bác sĩ chịu khó lắng nghe, nhỏ nhẹ và kiên trì giải thích cho bệnh nhân sẽ trở nên "mát tay" hơn. Vì khi yên tâm, bệnh nhân sẽ tích cực hợp tác trong quá trình điều trị.

Cô không dám trách thầy em, vì trong toàn ngành giáo dục, ngay cả ở trường sư phạm người ta ít quan tâm dạy người.

Dạy và học chỉ được xem như dạy và học chữ, trong khi đó học không chỉ đẻ biết mà còn để sống và sống với nhau, để làm người.

Trong nghề tham vấn tâm lý và công tác xã hội và theo cô ngay cả nghề dạy học, người ta nhấn mạnh rằng sinh viên vào nghề phải rất ý thức về bản thân, phải biết mình, mặt mạnh mặt yếu của mình và tự rèn luyện để có một nhân cách chuyên nghiệp. Vì như một tác giả khác nói, công cụ của anh thợ hồ, thợ mộc là cái bay, cái búa, còn công cụ của các nghề lấy con người làm đối tượng là chính nhân cách của họ. Do đó, rèn luyện nhân cách nghề nghiệp là rất quan trọng.

Nếu chuyện cháu nêu lên là có thật, cháu nên tham khảo ý kiến của nhiều học sinh để minh chứng đây là có thật. Sau đó, cháu hay trao đổi với một số thầy cô gần gũi và nhờ họ cùng phản ánh cho ban giám hiệu.

Ít ra từ câu chuyện này, cô cháu mình cũng rút ra được một kết luận là HỌC LÀM NGƯỜI là quan trọng hàng đầu, sau đó mới dạy cho người khác làm người. Chúc cháu và các bạn giải quyết được vấn đề.

Created by AM Word_2CHM

Mẹ rất thương yêu cháu

TƯ VẤN TÂM LÝ HỌC ĐƯỜNG

Dù thuộc một gia đình khá giả nhưng cháu rất buồn. Mẹ lúc nào cùng muốn cháu làm theo ý mẹ: học tập, vui chơi, ăn uống... cái gì cũng phải giống mẹ. Cháu phải học những môn mẹ thích, khi ra đường phải mặc quần áo theo ý mẹ... Cháu cảm thấy bị điều khiển dưới tay mẹ. Cháu đã nhiều lần bày tỏ nhưng mẹ không nghe lại còn mắng cháu. Cô ơi, xin cho cháu một lời khuyên.

Cô rất thông cảm với cháu và cũng hiểu rằng mẹ làm như vậy là vì quá yêu cháu. Có điều mẹ quên rằng trên đời này không bao giờ có hai người giống hệt nhau, ngay cả anh em sinh đôi. Trong dân gian người ta còn nói: "Cha mẹ sinh con trời sinh tính". Mà thật vậy trong một gia đình nhiều con, cong cùng một nền giáo dục gia đình mỗi người có một tính cách riêng.

Cha mẹ chỉ cần dạy dỗ con về những nguyên tắc đạo đức, cách xử sự nhân bản, kính trên phương dưới... Còn những sở thích riêng như học tập, ăn uống, vui chơi, ăn mặc thì con phải được phát triển theo tính cách riêng của mình.

Cháu có thể làm những chuyện sau đây:

- Tìm sách báo hay về giáo dục con cái ngày nay cho mẹ đọc.

- Tâm tình với một người lờn mà mẹ tin tưởng ví dụ như cô giáo, dì cô, hay bạn của mẹ và nhờ họ nói chuyện với mẹ.

Tuy nhiên cháu cũng đừng buồn quá, vì dù sao cháu cũng có cá tính riêng, có mục đích, hoài bão riêng và không gì thay đổi chúng được. Rồi cháu sẽ lớn lên, có sự nghiệp và gia đình riêng mà cháu tha hồ làm theo ý mình. Có điều coi chừng cháu sẽ vô tình lặp lại lỗi lầm của mẹ. Có khi "ghét của nào trời trao của ấy". Mẹ thương yêu cháu vô bờ bến. Cháu có mọi thứ cháu cần. Hãy nghĩ đến những bạn không mẹ hay có những bà mẹ mắng chửi họ suốt ngày. Hãy nghĩ đến những bà mẹ ép gả con cho người chúng không yêu để đánh bài...

Hãy bình tâm và tìm nơi mẹ cháu những đức tính đáng yêu.

Chắc chắn cháu sẽ phát hiện nhiều điều bất ngờ.

Created by AM Word_2CHM

Hãy thay đổi nếp sống

TƯ VẤN TÂM LÝ HỌC ĐƯỜNG

Con gái tôi đã qua tuổi vị thành niên nhưng chưa có chồng. Cháu có một vài thói quen tôi không biết có phải là bệnh tâm lý không?

Cháu rất hay dọn dẹp nhà cửa, từng góc nhà, và chỗ nào cháu cũng muốn sạch sẽ và ngăn nắp. Từ nhỏ cháu đã được vợ chồng tôi dạy phải ngăn nắp vệ sinh, nhưng tới lớn cháu càng sạch sẽ chúng tôi càng lo. Cháu đi làm về không muốn nghỉ ngơi mà lao vào dọn dẹp mới cảm thấy thoải mái. Nghề nghệp và cuộc sống cháu hơi bị stress, có thể vì vậy mà cháu muốn “xả hơi” bằng cách dọn dẹp chăng? Cháu còn một thói quen tôi không biết có xảy ra với nhiều các em gái không? Khi cháu bị stress hay gây gổ với ai thì cháu mua sắm rất nhiều mới thấy bớt căng thẳng và hết giận.

Xin cho tôi một lời khuyên để tôi khuyên cháu thay đổi tính tình trước khi lập gia đình.

Xin cám ơn chị đã gửi thư từ xa. Con chị không có bệnh hoạn gì đâu. Tuy nhiên cháu đang giải stress bằng hai thói quen đặc biệt. Thích dọn dẹp là một điều tích cực nhưng khi làm thái quá thì có thể gây khó chịu cho người xung quanh. Còn chuyện mua sắm khi có vấn đề thì rất phổ biến trong tâm lý không những của bạn gái trẻ mà của phụ nữ nói chung, nhất là khi họ... thất tình! Thói quen này cũng hơi tốn tiền dù không hại ai. Tuy nhiên vấn đề chính ở đây là nguyên nhân stress vẫn còn đó và nếu không nhìn thẳng vào nó để giải quyết một cách căn cơ thay vì tránh né vấn đề thì tình trạng stress sẽ mỗi ngày một nặng hơn. Cá nhân sẽ mỗi ngày càng mất khả năng tự chủ và stress có thể ảnh hưởng đến tính cách con người.

Stress là cơm bữa của nếp sống hiện đại nhất là ở Mỹ. Do đó ngày nay người ta ồ ạt tìm về yoga, thiền v.v... để ứng phó với cuộc sống hối hả.

Tôi nghĩ chị không thể giúp cháu bằng một lời khuyên suông vì điều cần là cháu phải thay đổi nếp sống. Ví dụ như mỗi ngày dành một thời gian nhất định, buổi sáng sớm chẳng hạn, để nhìn lại mình, những gì xảy ra trong ngày qua, mối tương tác với người xung quanh để sửa đổi điều chỉnh cách xử sự. Thậm chí để nhận lỗi và tha thứ... Cháu cần tập thở, thư giãn, chấp nhận cuộc sống hiện tại và ngày hôm nay... Chấp nhận bản thân với mặt mạnh mặt yếu của mình. Rà soát lại mục đích sống đế sống cho có ý nghĩa... Cháu có thể tìm sự giúp đỡ nơi một nhà tư vấn tâm lý để từ từ điều chỉnh cách suy nghĩ, cách sống... Các loại dịch vụ này sẵn có ở khắp nơi. Không nên để stress lấn lướt và khống chế cuộc sống của chúng ta. Xin chúc mọi sự được ổn thỏa với gia đình chị.

Created by AM Word_2CHM

Hãy thận trọng với một người gặp qua đường

TƯ VẤN TÂM LÝ HỌC ĐƯỜNG

Cháu hiện là một sinh viên sư phạm, nhà cháu cách trường 42km. Cháu ít tiếp xúc với người khác giới kể cả bạn học trong lớp, nên khả năng ứng xử của cháu với nam giới rất kém. Cuối tuần nào cháu cùng về thăm nhà và trở lại trường bằng xe khách. Vừa rồi cháu bị trễ xe. Ngay lúc ấy có một chiếc xe dừng lại và cho cháu đi nhờ. Cháu mừng quá nên lên xe ngay (xe có bảng xanh). Chú ấy khoảng 25-30 tuổi gì đó, xưng hô với cháu bằng anh anh em em và hỏi cháu đủ thứ: có phải cháu đang đi học không, học ở đâu, học gì, gia đình có mấy anh em, ba mẹ làm gì v.v... Chú ấy cho biết từ Sài Gòn ra, khi nào cháu muốn đi Sài Gòn thì kêu chú rước, khi nào ra trường thì chú kiếm việc cho... Trước khi cháu xuống xe, chú ấy còn đòi bắt tay cháu. Chú ấy còn cho cháu số điện thoại và cho biết tên là U. Chú cũng xin điện thoại trường cháu và tên phòng ở của cháu.

Thưa cô, chú ấy hỏi cháu rất nhiều nhưng khi cháu hỏi lại thì chỉ và lời "là lính” và sau này rồi sẽ biết. Qua cách nói chuyện, cháu thấy chú ấy cũng đứng đắn, không biểu hiện gì lạ nhưng cháu thắc mắc tại sao lại muốn cho tiền để cháu đi học? Nếu chú ấy trở lại (nếu có) thì cháu có nên đi chơi, đi ăn uống với chú không? Cô góp ý thẳng thắn với cháu nhé!

Rô ràng là cháu thiếu kinh nghiệm với nam giới như cháu nói. Đợi tới người đó có “biểu hiện lạ” thì cháu có thề gặp nguy to. Người này đang "nổ" và tìm cách lòe cháu bằng cách hứa hẹn đủ thứ. Một người đứng đắn khi mới quen thì không làm như vậy. Người đó cũng thiếu trung thực khi không cho biết anh ta làm việc gì. Cũng có thể là tài xế lắm đó nên mới giấu nghề nghiệp của mình.

Tuy nhiên dù là tài xế hay giáo sư, cháu không nên gặp lại làm gì và

cô khuyên cháu không bao giờ nên quá giang với một người đàn ông lạ đang lái xe một mình.

Ở các nước, nhiều điều không tốt đã xảy ra với các bạn gái dám liều lĩnh như vậy.

Created by AM Word_2CHM

Cháu nên tìm đến một trung tâm tư vấn tâm lý…

TƯ VẤN TÂM LÝ HỌC ĐƯỜNG

Dù sống trong một gia đình khá giả, cháu chẳng thấy gì là vui sướng. Ba mẹ cháu là những người có địa vị cao trong xã hội. Ba mẹ muốn cháu học thật giỏi, không được thua kém người ta và để lớn lên có địa vị cao như các cô chú và các anh em họ của cháu. Nhưng sức học của cháu có giới hạn, cháu không hứng thú học tập. Trong lớp có khi không hiểu bài cháu cũng không dám giơ tay xin thầy cô giải thích. Chán nhất là trong bữa cơm ba mẹ cháu cứ nói bóng rói gió, so sánh cháu với con của bạn cha mẹ cháu.

Cháu mới học lớp 7, các môn lý, văn, tiếng Anh sao thật khó đối với cháu! Cháu tự hỏi không biết mình học để làm gì nữa. Cháu rất đau khổ và nhiều khi cảm thấy mình không đáng để sống. Nhiều lúc nằm ngủ, cháu lo lắng suy nghĩ tại sao mình không thông minh như con người ta. Sức ép này cháu không muốn nghĩ tự nhưng có lại lắng sâu vào tâm trí cháu. Cô giúp cháu với!

Trước tiên cô không nghĩ là cháu kém thông minh vì như cháu viết rất mạch lạc và chữ viết của cháu rất đẹp. Cháu đã viết thư cho cô có nghĩa là cháu có đọc bảo, theo dõi các vấn đề tâm lý xã hội của bạn trẻ và muốn thoát khỏi số phận. Cháu không học được không phải vì kém thông minh, mà có thể tâm lý cháu có điều gì đó bất an nên cháu tập trung không được. Cô đồng ý với cháu là,

ở đời không nhất thiết phải có địa vị cao, nhưng mỗi người phải có một vị trí riêng mình trong xã hội thông qua một nghề nghiệp chính đáng.

Đó không cần là một nghề cao siêu, miễn là nó lương thiện và đem lại niềm vui cho mình, giúp mình sống độc lập và không nhờ cậy người khác. Cháu chỉ học tới lớp 7. Muốn học một cái nghề nào đó cháu nên cố gắng học hết cấp II. Cháu cũng nên tới một trung tâm tư vấn tâm lý xin làm trắc nghiệm để biết sự khó khăn trong học tập của cháu là do đâu và để được hướng dẫn chọn nghề cho phù hợp.

Cô rất thông cảm với cháu về việc bị ba mẹ ép cháu phải học giỏi và nhất là so sánh cháu với người khác. Tuy nhiên đó chẳng qua là ba mẹ quá lo cho cháu thôi. Nếu ba hoặc mẹ cùng đi tới trung tâm tư vấn tâm lý với cháu, ba mẹ hiểu ra cũng chia sẻ được những khó khăn của cháu mà có cách làm uyển chuyển hơn.

Mong cháu can đảm, sắp xếp lại cuộc sống để học xong ít nhất là lớp 9 hay 10. Cháu có thể có nhiều tiềm năng hơn là cháu tưởng. Chúc cháu thành công và hạnh phúc.

Created by AM Word_2CHM

Mong cháu thêm niềm tin

TƯ VẤN TÂM LÝ HỌC ĐƯỜNG

Cháu năm nay 18 tuổi từ miền Trung vào làm công cho một gia đình ở TP.HCM. Cháu có đứa em trai 16 tuổi câm điếc bẩm sinh đang sống với mẹ và em gái út của cháu ở quê. Em khá thông minh, nhanh nhẹn và biết làm việc giúp gia đình và nuôi thân. Khi còn ở nhà thì cháu có thể trao đổi chia sẻ với em bằng thủ ngữ nên cũng đỡ. Gần đây em cháu thay đổi. Mẹ cháu nói gì thì em cũng không nghe mà có lần còn đòi đánh mẹ nữa. Em lại theo một nhóm bạn xấu đi ăn trộm đồ của người ta. Mẹ cháu rất phiền lòng mà không biết làm cách nào để dạy em. Có lẽ vì bị ức chế, em cháu mới có những hành vi tiêu cực. Trước kia gia đình có cho em đi học trường khuyết tật ở Vinh nhưng không đủ điều kiện nên đã cho em nghỉ ở nhà. Sau này đưa em trở lại trường thì bị từ chối vì em đã quá tuổi.

Cháu nghe nói ở TP.HCM có nhiều trường cho người câm điếc, cháu muốn đưa em vào để học chữ và học nghề hầu có cuộc sống tự lập sau này.

Xin cô cho cháu các thông tin cần thiết về địa điểm và điều kiện v.v...

Cô khen cháu còn nhỏ mà có tinh thần trách nhiệm cao dù cuộc sống của cháu chắc cũng không dễ dàng gì. Em cháu đang bước vào tuổi mới lớn nên không tránh khỏi khủng hoảng tâm lý. Thêm vào đó chắc chắn tình trạng khuyết tật ức chế em nhiều.

Người có thể thông tin tốt cho cháu về các trường dành cho người khiếm thính là cô Ngời, hiệu trưởng trường Hy Vọng Nhà thờ Đức Bà, 1 Công Xã Paris, quận 1, điện thoại số 8.222.288. Mong cháu tìm được giải pháp tốt nhất.

Created by AM Word_2CHM

Đừng để tương lai mình bế tắc…

TƯ VẤN TÂM LÝ HỌC ĐƯỜNG

Cháu đang học năm cuối trường dạy nghề. Gia đình cháu có 5 anh em rất hòa thuận và thương yêu nhau. Nhưng với ba mẹ cháu thì ngược lại, không bao giờ ông bà có được một phút bình yên với nhau. Sóng gió luôn nổi lên trong gia đình làm chúng cháu vô cùng đau khổ.

Mọi thứ bắt đầu từ ba cháu, một người đàn ông ham dục vọng. Chính ông đã tuyên bố: "Ba không thể thiếu đàn bà”. Ông luôn đòi hỏi mẹ cháu chuyện đó. Ban đầu mẹ cháu cố gắng chiều ba, nhưng nay mẹ đã gần 60 tuổi lại phải đi làm rẫy suốt ngày vì mẹ là lao động chính. Mẹ rất mệt mỏi nên dần dà không còn chiều ba nổi. Vì vậy tối ngày ba chửi mắng mẹ thậm tệ. Hai chị em cháu ngủ chung với mẹ nên chuyện gì xảy ra là chúng cháu biết hết. Có lúc cháu muốn đau tim luôn.

Còn mẹ thì hận ba ngày xưa không lo cho gia đình để một mình mẹ gánh chịu lại phải làm dâu trong một gia đình phong kiến trên mọi chuyện lại trở nên nặng nề hơn. Me thường "nhét đầy tư tưởng thành kiến vào đầu chúng cháu”. Anh em chúng cháu thương mẹ vì mẹ là nạn nhân của ba và đau khổ nhiều. Do đó, có những lúc trong bữa cơm mà cháu chan cơm bằng nước mắt

Chị cháu lại rơi vào hoàn cảnh giống mẹ, lấy chồng không hạnh phúc. Em cháu học lớp 8. Là học sinh giỏi, nhưng vì buồn quá bắt đầu lơ đãng chuyện học. Đi học xa nhà, ở trọ, lo lắng cho gia đình, cháu cũng bắt đầu chán nản, không muốn học nữa, dù có mộng trở thành nhà báo. Thấy gương cha mẹ, cháu sợ có bạn trai. Tuy nhiên, cháu cũng hòa đồng rất tốt với bạn bè đến nỗi nhiều người không biết cháu bị trầm cảm. Lựa những mẹ vui hay lúc nhổ tóc sâu cho mẹ, cháu nhẹ nhàng góp ý với mẹ về việc mẹ hay mắng chửi tụi cháu. Những lúc như thế mấy mẹ con cùng đùa giỡn tới khuya mới đi ngủ.

Còn một chuyện nữa cô à. Phải chứng kiến chuyện riêng của cha mẹ từ nhỏ nên cháu cũng bị ám ảnh bởi vấn đề tình dục. Việc lạm dụng nó làm cho tinh thần lẫn con người của cháu mệt mỏi nhưng cháu không rứt ra được.

Không hạnh phúc với gia đình cháu cũng không tin cậy được bạn bè nên rất cô đơn. Xin cô cho cháu vài ý kiến.

Cô thông cảm sâu sắc với tâm trạng đầy bức xúc của cháu và xin lỗi cháu vì đã trả lời thư cháu hơi trễ. Hoàn cảnh gia đình cháu là cả một bài học cho những ai sắp và đã có gia đình. Bi kịch của ba mẹ cháu là cuộc hôn nhân không có tình yêu. Mẹ cháu là nạn nhân của văn hóa phong kiến nhưng ba cháu cũng là nạn nhân của một lối giáo dục, một lối sống phi nhân bản và của chính mình. Có thể hành động của ông là sự đi tìm một cách vô vọng cái mà ông cần: tình yêu và sự kính trọng. Những gì xảy ra với cháu từ biết chuyện người lớn quá sớm tới sự dằn vặt trước mâu thuẫn của người thân là một bài học lớn cho các bậc làm cha mẹ. Hoàn cảnh của cha mẹ cháu cần đến sự trị liệu tâm lý chuyên nghiệp. Cháu thử giúp mẹ liên hệ với một trong hai nhà tư vấn được đào tạo về gia đình trị liệu là cô Phạm Thị Oanh ở 37, Nguyễn Thông, Q.3 hay cô Lý Thị Mai ở số 7, Nguyễn Bình Khiêm, Q1, TP.HCM.

Chuyện gia đình thật đáng buồn nhưng cháu không có trách nhiệm gì trong việc này. Cháu lại có trách nhiệm với cuộc đời của riêng mình và tương lai của mình.

Cháu không có quyền để cho tương lai mình bế tắc vì những lý do ngoài ý muốn của mình.

Cháu sắp tốt nghiệp và đi làm nghĩa là bước vào đời sống trưởng thành. Cô thấy nơi cháu có nhiều tiềm năng giúp cháu vươn lên. Trước tiên cháu phân tích tình hình gia đình một cách sáng suốt và cháu cũng ý thức rõ về cảm xúc của mình. Ý thức về bản thân là bước đầu làm chủ bản thân. Việc cháu lựa lúc thuận tiện để nhẹ nhàng góp ý cho mẹ cháu hay cố gắng hòa đồng với bạn bè cho thấy cháu có kỹ năng xã hội rất tốt và có cách nhìn sự việc rất tích cực.

Hãy cố gắng vươn lên! Trước tiên là bằng một kế hoạch tương lai hấp dẫn từ công ăn việc làm tới chuyện tình cảm... Hãy tiếp tục giúp mẹ và giúp ba nữa. Ông càng sa lầy khi biết con mình hận mình, không tôn trọng mình. Hãy cảm hóa ông bằng sự thông cảm và tình thương. Hãy xem hoàn cảnh gia đình cháu như một bài học kinh nghiệm quý giá. Nghĩa là đừng bắt chước mẹ chịu đựng sự bất công bằng mọi giá để rồi khi có tuổi phải hận đời.

Nếu cần thiết cháu có thể ra sống riêng với em gái để nó có thể học hành đến nơi đến chốn. Nhưng cô tin rằng cháu và các anh chị cháu có thể giúp cha mẹ hòa giải trong tuổi già, nếu chúng ta biết nhìn nhau bằng cặp mắt mới.

Chúc cháu can đảm lên.

Created by AM Word_2CHM

Ai cũng thích một bạn gái vui vẻ

TƯ VẤN TÂM LÝ HỌC ĐƯỜNG

Từ nhỏ, cháu sống trong một gia đình không hạnh phúc. Ba mẹ cháu lúc nào cũng gây gổ và bây giờ đã xem nhau như người dưng. Do đó cháu không gần gũi với ba mẹ, tính cháu ít nói và ít kể về gia đình mình cho bạn bè nghe. Có khi cháu cũng kể những chuyện hạnh phúc, do cháu tưởng tượng, để thấy hãnh diện với bạn bè (vì cháu ganh tị với hạnh phúc của họ). Cháu rất cô đơn trong chính ngôi nhà của mình và không cho ai biết được nỗi đau này trừ... bạn ấy.

Hoàn cảnh gia đình bạn ấy cũng giống như cháu nên chúng cháu hay chia sẻ giúp đỡ lẫn nhau. Chúng cháu thật sự thích nhau và tưởng sẽ không có gì chia cắt chúng cháu được. Nhưng chúng cháu đã chia tay và lỗi hoàn toàn ở cháu. Thích thì thích nhưng tính tình cháu vẫn không thay đổi. Nhiều lúc cháu giận dỗi bạn ấy mà không có lý do, bạn ấy đã phải năn nỉ cháu hiểu lầm. Có khi mấy ngày liền, cháu không thèm gọi điện thoại để bạn ấy rối rít đi tìm cháu. Rồi chỉ một lần bạn thất hẹn với cháu, cháu không cần biết lý do, đã vội dập máy điện thoại. Cháu đòi chia tay và bạn ấy đã đống ý. Sau đó, cháu buồn và hối hận. Cháu nghe bạn bè nói, bạn ấy vẫn thích cháu, nhưng bạn ấy không chịu nổi tính tình của cháu. Cô ơi, cháu phải làm sao bây giờ?

Trong thư cháu đã tự trả lời cho mình rồi: lỗi là hoàn toàn ở cháu, có nghĩa chính cháu là người phải tự thay đổi. Với cái nhìn bình thường, người ta sẽ cho cháu là làm đỏng, hay làm mình làm mẩy. Thực chất, dường như do sống trong một gia đình bất hạnh, cháu đã chịu một dấu ấn tâm lý khá nặng. Cháu đầy mặc cảm, khao khát sự quan tâm và tình thương nên phản ứng như một đứa trẻ muốn mình là “cái rốn của vũ trụ”. Đây cũng là dấu hiệu của sự chưa trưởng thành về tâm lý. Nếu không thay đổi, mai này cũng khó tìm được hạnh phúc gia đình. Cháu nên tìm đến một nhà tri liệu tâm lý để được giúp đỡ.

Trong khi chờ đợi, cháu nên suy nghĩ lại về bản thân, về mặt mạnh, mặt yếu của mình để cải thiện các mối quan hệ. Ví dụ, đâu phải một mình cháu sống trong gia đình bất hạnh. Cũng không có gì phải giấu giếm và mặc cảm với bạn bè.

Ai cũng thích một bạn gái vui vẻ, dễ tính, bao dung. Cháu hãy cố gắng làm sao cho mọi người dễ gần mình.

Làm được việc này, bạn cháu sẽ trở lại với cháu. Cháu cũng nên giải thích điều cô vừa nói để anh ta thông cảm hơn.

Chúc cháu can đảm nhìn lại mình.

Created by AM Word_2CHM

Nên giữ vững tình bạn

TƯ VẤN TÂM LÝ HỌC ĐƯỜNG

Cháu năm nay 18 tuổi. Gia đình cháu ở TP.HCM, cháu đang học ô quê ngoại (Long An). Những năm học cấp 3, cháu thầm yêu một bạn gái mà không dám ngỏ lời. Mãi đến lớp 12, cháu mới bạo gan viết thư ngỏ lời yêu bạn ấy. Bạn ấy đã hồi âm và nói sẽ không bao giờ quên cháu mặc dù mai này đường đời vạn nẻo. Kể từ đó chúng cháu thường rủ nhau đi uống nước, trao đổi cho nhau những quyển đề cương ôn tập, để cùng nhau học tốt.

Nhưng cháu đã rớt kỳ thi THPT vừa qua, còn bạn ấy thì vừa đủ điểm tốt nghiệp và đang học kỹ thuật viên tin học tại một trường trung học ở TP.HCM. Bạn ấy rất thích lang thang trên mạng (chat). Trình độ tin học của cháu hơn hẳn bạn ấy và cháu dễ dàng tìm được email của bạn ấy trên mạng. Nhưng cháu nghĩ rằng, sau những năm học ở thành phố, những lần chai tìm bạn trên mạng bạn ấy sẽ quên cháu, không còn yêu cháu như ngày nào. Hiện giờ cháu rất buồn và chẳng biết phải làm gì ? Xin cô giúp cháu ý kiến.

Tình yêu tuổi 18 chưa có gì là ổn định và con đường trước mắt còn dài. Tình yêu phải được thử thách mới vững chắc, ví dụ hai người bạn phải xa nhau một thời gian hay trải qua những hiểu lầm... Câu trả lời trong thư của bạn ấy đầy hứa hẹn: bạn ấy sẽ không bao giờ quên cháu dù đường đời vạn nẻo. Dân gian có câu "xa mặt cách lòng". Điều này chỉ đúng một phần, nhất là giữa Long An và TP.HCM không phải là xa, phương tiện giao tiếp quá thuận tiện. Đế giữ tình yêu, ta không thể nhốt người yêu trong cái lồng, không cho tiếp xúc với bên ngoài, mà phải làm sao để, cho dù họ có rất nhiều cơ hội "bôn ba", cuối cùng vẫn trở về với ta. Điều này không tùy thuộc vào cô ấy mà chính là cháu.

Làm sao cho cô ấy thấy được ở cháu nhiều phẩm chất, đặc điểm mà người khác không có, và nhận ra tình yêu của cháu là chân thành.

Tình yêu bắt đầu từ tình bạn, và suốt cuộc đời đôi lứa, tình bạn cũng là cơ sở của tình yêu. Trước mắt, cháu hay yên tâm giữ vững tình bạn với cô ấy, trao đổi tâm tình, giúp nhau học tốt và tự hoàn thiện như hai cháu đã làm. Cháu đừng nôn nóng và hãy để cho bạn ấy sống hồn nhiên. Còn nếu mọi sự không thành thì đó là vì tình yêu giữa hai cháu chưa đủ chín. Trong khi chờ đợi, cháu hãy lo học tập tốt, vì nghề nghiệp vững chắc mới là một bảo đảm cho đời sống lứa đôi.

Created by AM Word_2CHM

Hãy thuyết phục bằng việc học của mình

TƯ VẤN TÂM LÝ HỌC ĐƯỜNG

Thường ngày cứ 4 giờ sáng là cháu thức dậy tập chạy bộ. Cháu là vận động viên điền kinh. Bây giờ cháu tập chạy bền để học tốt môn chạy bền. Thế mà bố mẹ cháu lại lo lắng cho sức khỏe và việc học tập của cháu. Nơi cháu ở không có công viên để luyện tập. Cháu chạy với một người bạn trai cùng lớp, ngoài ra không có ai cả. Nếu không được tập luyện cháu học tệ lắm. Cô ơi, làm sao thuyết phục được bố mẹ cháu vì ông bà không coi trọng môn thể thao.

Bố mẹ cháu lo cũng phải, vì thức dậy từ 4g sáng là hơi sớm. Cũng có khi, ông bà lo vì cháu chạy với một bạn trai, nhưng ngại nói ra điều này...

Không có cách nào khác để thuyết phục bố mẹ bằng kết quả học tập chứng minh cháu vẫn học giỏi. Kế đó, làm sao cho ông bà biết anh bạn trai đó là người đàng hoàng.

Ví dụ như đưa bạn ấy về gặp bố mẹ cháu. Hay tạo điều kiện cho hai gia đình biết nhau. Các cháu cũng có thể thu xếp để việc tập chạy hàng ngày trễ một chút để cha mẹ yên tâm.

Created by AM Word_2CHM

Đừng bao giờ buông xuôi…

TƯ VẤN TÂM LÝ HỌC ĐƯỜNG

Cháu học lớp 12. Trong lớp, cháu có để ý một bạn gái là H.T.. Nhưng bạn ấy lúc nào cũng thờ ơ, lạnh lùng với cháu. Có lần cháu viết thư tỏ tình, nhưng bạn ấy không quan tâm. Cháu không sao học tập tốt được vì hình ảnh bạn ấy luôn luôn hiện diện trong cháu. Cháu rất đau buồn. Cô ơi, hãy cho cháu một lời khuyên.

Si tình là "bệnh" thông thường của nhân loại. Ai cũng phải nếm trải nó... vài lần trong cuộc đời.

Nếu tâm trí cháu lúc nào cũng bận bịu với hình ảnh bạn ấy thì cháu nên "trám" vào bằng những mối lo toan quan trọng hơn. Đó là chuẩn bị cho sự nghiệp tương lai, vì không ai có một cuộc sống gia đình hạnh phúc mà lại không có nghề nghiệp vững chắc.

Người phụ nữ chọn bạn đời cũng muốn chọn người có công ăn việc làm đàng hoàng. Để tiến tới mục đích này, con đường của cháu còn khá dài.

Cháu cũng nên giải khuây với thể thao, văn nghệ... cho đời sống tinh thần được cân bằng. Cháu cần quyết tâm tập trung vào việc học, cho dù là một, hai tiếng mỗi ngày. Nó sẽ tập cho cháu có kỷ luật với bản thân và rèn luyện ý chí. Có thể bắt đầu với việc học 15-30 phút mỗi ngày rồi tăng dần. Nếu làm được việc này cháu sẽ trở thành một người con trai hấp dẫn vì cháu sẽ mạnh mẽ, tự chủ. Phụ nữ luôn thích những người đàn ông mạnh và chê những người tính trẻ con yếu đuối, dễ suy sụp v.v...

Cháu sẽ phải trải qua vài đợt khủng hoảng như vậy mới thành người trưởng thành. Đây là cơ hội cho cháu rèn luyện nhân cách. Nếu cháu buông xuôi thì hơi... bị dở đó nhé!

Trên đây là thái độ căn bản cần phải tập. Nhưng đối với H.T. cháu có thể cư xử tâm lý hơn.

Sách tâm lý có nói: “Phụ nữ như chiếc bóng. Đeo đuổi họ, họ tránh xa bạn. Xa lánh họ, họ sẽ chạy theo bạn”. Nhiều bạn trai trẻ chưa gì mà "dồn dập" quá làm cho bạn gái ngại. Cháu cứ phớt lờ tỉnh bơ xem như không có gì và giữ mối quan hệ bạn bè bình thường với H.T. Nếu chuyện không thành thì cũng chẳng chết ai. Cháu sẽ có nhiều cơ hội khác. Chúc cháu, nhân cơ hội này, tự rèn luyện mình để trở thành một người đàn ông chín chắn.

---//---

Created by AM Word_2CHM

MỤC LỤC

TƯ VẤN TÂM LÝ HỌC ĐƯỜNG

NGUYỄN THỊ OANH

CN. Xã hội học

Th.s Phát triển cộng đồng

Chịu trách nhiệm xuất bản: TS. QUÁCH THU NGHUYỆT

Biên tập: KIM TUYẾN

Bìa: BÙI NAM

Sửa bản in: XUÂN HOÀNG

Kĩ thuật vi tính: THU TƯỚC

BÁO PHỤ NỮ TP. HỒ CHÍ MINH

NHÀ XUẤT BẢN TRẺ

161B Lý Chính Thắng - Q. 3 - TP. Hồ Chí Minh

ĐT: 39316289- 39317849- 39316211 – 39350973

E-mail: nxbtre@hcm.vnn.vn

Website: http://www.nxbtre.com.vn

CHI NHÁNH NXB TRẺ TẠI HÀ NỘI

Số 20 Ngõ 91 Nguyễn Chí Thanh - Q. Đống Đa - Hà Nội

ĐT: (04) 37734544 - Fax: (04) 37734544

E-mail: vanphongnxbtre@hn.vnn.vn

Khổ 14x20cm. Số: 57-20091CXB/220-254/Tre. Quyết định xuất bản số: 584AIQĐ - Tre, ngày 15 tháng 06 năm 2009. In 2.000 cuốn, tại Xí nghiệp In Nguyễn Minh Hoàng. Địa chỉ: 100 Lê Đại Hành, P.7, Q.11, TP HCM. ĐT: 38555812. In xong và nộp lưu chiểu tháng 06 năm 2009.

Created by AM Word_2CHM

Table of Contents

TU VAN TAM LY HOC DUONG

Hanh phuc phai xay dap tren nhung dieu thuc te

Hay tin tuong con cai

Can giup con tu tin hon

Lam sao de cha me co the hieu con cai?

Lam sao chau lay chong?

Chuyen hoc va chuyen yeu duong.

Lam sao nhan ra tinh yeu dich thuc?

Lam the nao de nguoi khac ton trong minh?

Doan ket se tao nen suc manh

Khong nen o ep su coi mo

Nen chon viec lam phu hop voi nang khieu

Chi co su that moi giai phong con nguoi

Dung dat cho minh muc dich song qua thien can

Cai duyen moi la yeu to cam giu

Lam sao de gioi tre va phu huynh hoa hop nhau?

Lam sao xen vao chuyen nguoi lon?

Em nen xem lai minh

Gia nhu co noi em ai hon

Hay nhe nhang khi gop y

Can hieu dung chu binh dang nam nu

Chay theo mot?

Thich chong giau, dep trai la  co toi?

Dung chay theo nhung gia tri ao

Lam sao de giai stress?

Chau so co don

Dung bao gio mang tam ly chu bai

Em nen co mot dinh huong nghe nghiep ro rang

Con gai co duoc chinh phuc con trai?

Em nen can dam manh dan ban bac voi thay co

Cai loi lon nhat cua phu nu la su cam chiu

Nen co muc dich song de vuon toi

Thay - tro co the yeu nhau khong?

Minh se la so 1?

The nao la tinh yeu chan thuc?

Dung bao gio chan ghet ban than minh

Khi van de thuoc ve cha me

Lam sao de ba ma hieu?

Hoc an, hoc noi, hoc goi, hoc mo

Trao luu chay theo mot cua hoc sinh

Nha ngheo co phai la cai toi?

Em can tu chu hon

Nghi the nao ve trinh tiet?

Can tap trung vao viec hoc truoc mat

Noi chuyen voi con ve gia dinh

Chau thich song doc than

Khong ai tin chau!

Noi doi co the tro thanh thoi quen nguy hiem

Chau muon di bui

Lam sao bo tinh tu ai?

Sao chau phai hoc mot chuong trinh xa roi thuc te?

Chau da co het suc roi!

Lam sao de co tinh ban chan that?

Tuong lai em se ve dau?

Em so minh vo cam

Yeu theo phong trao?

Tim mot cho day dua chau bat hanh

Nguoi ta da lam dieu xau xa voi chau!

Hay xem day la mot kinh nghiem song

Chau thich tu hop ngoai duong, co phai la bieu hien xau?

Sao ban em hay bat chuoc?

Lam sao tu choi tinh yeu?

Song giua bat hoa lam sao hoc tot duoc?

Giu con bang tinh thuong & ky cuong

Dung phan biet doi xu voi con cai!

Hay nghi ve uu diem cua minh

Chet hay lam lai tu dau?

Em khong the thuong me?

Chau chi la nan nhan cua ke xau!

Me co hieu chau?

Lam sao de khoi danh hoc tro?

Hay lang nghe tieng keu cuu cua chau

Xin cuu giup gia dinh chau

Chau muon gap me

Can chuan bi tam ly cho tre

Tai sao nguoi lon ich ki qua?

Nen nguoi nho don roi

Chau muon di hoc

Sao moi nguoi xa lanh em

Nhung ba me vo tinh lam kho con

Em co qua bi quan

De chau co mot mua he bo ich?

Dung coi thuong chinh minh

Giai tri theo kieu nao?

Tra loi thu ban trai the nao?

Chau toi bi benh hoang tuong?

Sao ba me qua khac khe?

Hay can dam tu cuu minh

Ben me, ben chong

Tinh ao

Lam sao khac phuc tat noi lap?

Quay roi tinh duc voi tre em nam

Hay xem thu thach la mot co hoi

Khi tinh ban sut me

Cac ong tam doc mom

Can that long

Yeu qua som hoc hanh se ra sao?

Muon lam nghe tu van tam ly

Lam gi khi ban trai ham doa?

Hay binh tinh tim suc manh de giup bo

Dung cam ghet ban than minh?

Hay cho den tuoi chin chan hon

Hoc & hanh dung nang khieu em se thanh cong

Hay ben chi theo duoi cong viec

Lo cho dua em khuyet tat

Hay tu duy tich cuc & song lac quan

Tinh yeu tuoi 17

Can danh gia con nguoi qua viec lam cua ho

Lam gi de chuan bi cho tuong lai?

Hay trang bi them cac ky nang tam ly xa hoi

Ky cuong cua cha me la cho dua tinh than cho tre

Thay lam vay co dung khong?

Muon tro thanh nha bao, phai lam gi?

Cac chau vo toi!

Chau hay thuc te hon

Dung phuc tap hoa cuoc doi nhu vay!

Chau co the gap mot nu bac si de hoi

Nen chuan bi truoc ve tam ly

Hay loai bo nhung suy nghi tieu cuc ve ban than

Truoc tien phai hoc lam nguoi

Me rat thuong yeu chau

Hay thay doi nep song

Hay than trong voi mot nguoi gap qua duong

Chau nen tim den mot trung tam tu van tam ly

Mong chau them niem tin

Dung de tuong lai minh be tac

Ai cung thich mot ban gai vui ve

Nen giu vung tinh ban

Hay thuyet phuc bang viec hoc cua minh

Dung bao gio buong xuoi

MUC LUC