11262- 11438- 13108

Cuộc khai quật

(Năm 205X)

I

@

Mọi thủ tục đào thám sát khu vực An Phụ đã được hoàn tất, dù cho hiện vật chưa biết thu được những gì, đã nổ ra cuộc chiến gay gắt là ai sẽ có quyền sở hữu bảo quản. Bảo tàng Cổ sử và Bảo tàng Cổ vật đều muốn độc quyền chiếm giữ hiện vật. Giáo sư ủng hộ Bảo tàng Cổ sử, đại diện Cục Di tích ủng hộ Bảo tàng Cổ vật.

Trước đây, hai bảo tàng này chung là một Bảo tàng Cổ tích. Nhưng rồi người ta viện lý lẽ để tách ra. Có di vật rõ ràng có ý nghĩa lịch sử và khảo cổ, cũng có di vật chỉ có tính thương mại. Nhưng lý do chính ai cũng ngầm hiểu là hai ông sếp đầu ngành, hai con hổ không thể chung một cánh rừng. Thế là tách. Lê Hậu đã thắc mắc: “Vậy những hiện vật ở ranh giới giữa hai khái niệm ấy thì sao?”. Giáo sư cười ranh mãnh: “Thì chúng ta sẽ thành lập một bảo tàng Cổ vật sử hay Cổ sử vật chẳng hạn”

Cho đến khi, có tin báo tại An Phụ người ta tìm thấy một phiến trụ đá nhỏ bằng ngọc trắng, khắc ba chữ “Ngô Sơn chủ”, cuộc chiến giữa hai bảo tàng càng kịch liệt.

Người của Bảo tàng Cổ vật bảo đó chẳng qua là con dấu của ông họ Ngô, chủ đất ấy. Bảo tàng Cổ sử đề nghị xác định niên đại. Kết quả, hiện vật cách đây khoảng bẩy trăm năm. Người của Bảo tàng Cổ sử mừng hú lên, cho rằng đó là con dấu của Ngô Bệ, người khởi nghĩa chống lại triều đình Trần Dụ tông khoảng năm 1344-1359.

Cả đoàn rùng rùng đến An Phụ. Vào những ngày giữa thế kỷ hai mốt này, việc thám sát một khu vực chả còn là vấn đề gì bí mật. Đã qua rồi cái thời các nhà khoa học cô lập với nhau và cô lập với phần còn lại của thế giới. Cách đây vài chục năm, người ta đào bới hàng tháng, rồi làm thành một nhóm gọi là có thẩm quyền, tự phong nhau cái quyền như những vị thánh, quyền cho mọi người biết mình làm gì và ai được biết gì. Nhưng nay thì khác rồi. Đoàn săn cổ vật có Giáo sư, có sinh viên năm cuối đại học Lê Hậu, có đại diện hai bảo tàng, có đại diện Cục, lại có đám nhà báo lúc nào cũng khát tin tức trong một thế giới hòa dịu một cực, có các nhà viết văn, viết kịch, có nhà nghiên cứu lịch sử, nhà ngoại cảm... Xã hội thượng lưu thu nhỏ tự nhận là trí thức ở thủ đô cùng về nơi ngoại ô xa gần một trăm cây số, nơi cách đây vài chục năm vẫn là vùng xa, và trước đây bẩy trăm năm thì là rừng thiêng nước độc. Đâu chỉ có thế. Mạng thông tin thường trực lúc nào cũng cập nhật bước chân của họ, phóng lên tiếng nói, tường thuật trực tuyến quan điểm của từng người trong đám chuyên gia ấy. Hội thảo có thể xảy ra trong phạm vi mạng toàn cầu sau ba mươi phút thông báo. Rồi tất cả thế giới cũng có thể ầm ĩ lên chỉ vì một sự kiện chỗ ấy chỗ nọ tìm thấy “một cái gì đó” cách đây bảy trăm năm.

Hậu thở dài: “Cái gì đó ấy ư? Mình thì cảm thấy cái gì đó ấy từ thời còn bé tí...”

@.

II

Sinh viên Lê Hậu luôn luôn cảm thấy mình sống hai cuộc đời, có hai cuộc sống. Một cuộc sống của nửa cuối thế kỷ hai mốt, còn một cuộc sống khác không thể nói ra được, không thể nắm bắt được, nó chỉ có thể cảm nhận. Đấy là anh ta sống với quá khứ, hay là thời gian đang chơi trò ú tim với anh ta. Anh đặc biệt mẫn cảm với cổ vật. Nhìn thấy chúng, anh như soi vào một tấm gương trong suốt. Với anh, chúng là cuộn thời gian có thể trải ra, như một cuộn chỉ có thể tở ra thành từng đoạn, đến chót cùng. Giáo sư nhận thấy khả năng thiên bẩm của Hậu, nên mặc dù Hậu học hành chất chưởng, điểm không cao nhất lớp, ông vẫn giữ anh lại bên cạnh. Ông thấy Hậu không thôi cái tính ngây ngô của học trò. Dù cho kiến giải khoa học đầy thông thái về thời đại, anh ta vẫn có một chút sơ hở, vô lý. Dù cho biết sống thực tế, đã từng tiết kiệm từng đồng để rong chơi, nhưng anh ta thờ ơ với giá trị thương mại của cổ vật đến mức dại dột. Con người ta luôn luôn có tâm tư học trò thì sẽ là người thày lớn. Giáo sư vẫn nói với học trò, người thày không phải là người cái gì cũng biết, mà là người biết rõ phần chưa biết của mình.

Giáo sư đưa Hậu đi theo chuyến công tác này, có một lý do xứng đáng, đó là Hậu là người con của vùng núi An Phụ. Anh ta lớn lên ở đấy, chăn châu cắt cỏ và leo núi từ bé, nghe thấy truyền thuyết về từng thước đất quê. Hậu là người đáng được tham gia vào cuộc đào bới thời gian vùng đất đã nuôi anh.

Nơi này, cách đây tám trăm năm là trang ấp của Trần Liễu, trưởng nam chi họ Trần khuynh đảo triều Lý đang suy. Phủ đệ của Trần Liễu ở đây, sau khi ông em là Trần Cảnh được ngôi vua, Trần Liễu đã nổi lên thoán đoạt không thành, được tha tội và cho về làm vương của một thẻo đất An Sinh đến già. Lúc chết, An sinh vương được thờ trên đỉnh núi An Phụ.

Một người con trai giỏi giang của Trần Liễu được sinh ra, học hành thành tướng, tập tước vương mang hiệu Hưng Đạo chắc chắn gắn bó với nơi này. Thời Trần Liễu, hẳn dải núi vòng cung từ An Phụ, qua Đông Triều đến An Tử là núi rừng liền một dải. Trần Liễu làm vương ở đây, thực ra bị đưa về an trí, an vui với đời thường, chăm chú dạy đám con và hy vọng chúng sẽ cướp lại ngôi vua cho chi trưởng. Cho nên, sau này, phủ đệ của Hưng Đạo vương ngự ở Vạn Kiếp là ích nước lợi nhà. Vạn Kiếp là điểm chiến lược án ngữ con đường thuỷ từ biển Trung Hoa xuống Đại Việt, đi đến kinh thành Đại Việt; cũng là nơi gần trang ấp An Sinh.

Cả một vùng gần biển mà lại rừng núi, có công khai phá của họ Trần, nơi khởi phát những hiềm khích nội bộ tranh giành của anh em Trần Cảnh, rồi đến hơn một trăm năm sau, triều chính suy vi, thì vẫn là sào huyệt của thế lực chống triều đình. Ngô Bệ lấy chính vùng trang ấp của Trần Liễu làm căn cứ.

Học trò cùng với Giáo sư lên đỉnh núi An Phụ. Đền An sinh vương được xây mới không biết bao nhiêu lần, gần đây nhất là cuối thế kỷ hai mươi. Giáo sư nhìn cảnh vật xung quanh hồi lâu, chỉ chỏ: “Giờ đứng đây có thể nhìn thấy đường 5 cũ, đường cao tốc, đó là mặt tiền của khu vực, nhưng thời cách đây bảy tám trăm năm, bên phía có đường Hải Phòng- Hà Nội lại là mặt sau, là khu vực vùng sâu, vùng xa, hẻo lánh. Mặt tiền của thời ấy lại chính là phía có đường thuỷ, con sông Kinh Thày nối với sông Thái Bình ở bến Bình Than, nơi hợp lưu với dòng sông Bạch Đằng chưa bị bồi chuyển dòng, là đường thông thương chính từ biển Đông đến kinh thành. Cậu hiểu không? Cho nên lấy núi An Phụ làm căn bản cũng có cái lý. Sau này, cuối Lê, quân nhà Mạc cũng cố giữ vùng quê căn bản của họ là từ Dương Kinh - Hải Phòng ngày nay- đến Chí Linh, nhưng không giữ nổi. Triều đình bao giờ cũng coi trọng con đường huyết mạch này...”

Khi xuống núi, Hậu không dẫn Giáo sư theo đường xuống phía An Sinh, mà dẫn ông nhằm khu nhà nghỉ ở phía xã An Phụ, vùng sâu thời Trần, mặt tiền hiện tại của vùng này. Hậu đưa thày đi đâu, chắc không phải là tiêu tốn thời gian trong những khu du lịch để nghỉ ngơi. Giáo sư cũng không hỏi. Ông lần đường xuống chân núi, thở hổn hển. Hai người vào làng, đến trước một ngôi biệt thự thấp thoáng giữa um tùm xanh. Hậu nói: “Đây là nhà Lâm, bạn em, thày đã gặp một lần đấy”

Giáo sư à lên rõ to.

Lâm là cô gái con nhà giàu ở quê giữa thế kỷ hai mốt. Lái xe hơi rất mốt thỉnh thoảng lên Hà Nội thăm người yêu, cô bao giờ cũng ăn mặc như một thiếu nữ Hà Thành chính hiệu. Khi nhìn thấy Lâm, Giáo sư lập tức không thích. Ông bảo Hậu: “Người như thế, đầy rẫy ở đường phố Hà Nội”. Học trò cãi thày: “Không tìm được đâu, thày ơi. Giống nhau cái vỏ thôi”; “Vậy thì cái gì khiến cho người ta khác nhau?”. “Thưa thày, đó là sự tác động. Khi tiếp xúc, giao cảm với nhau người ta sẽ nhận thấy sự khác nhau”

Giáo sư phẩy tay, ông có nguyên tắc là không tranh luận những vấn đề gì ngoài học thuật. Ông phản ứng theo quán tính vì sợ một người như Lâm sẽ ảnh hướng xấu đến học trò của mình. Cô ta không biết đến quan điểm khoa học, không quan tâm đến xu hướng chính trị, lịch sử loài người, còn Hậu thì không cần biết đến làm giàu, không mảy may biết người ta phấn đấu để có một sản nghiệp, một chức tước trong xã hội để làm gì. Hai kẻ yêu nhau thế nào cũng copy những đức tính của nhau, bổ sung vào đó sự điều chỉnh để chung sống và qua đó, làm loãng những đức tính đặc biệt của riêng họ. Ông thày nhìn thấy nguy cơ ngẫu hứng vô tổ chức của Lâm thách thức nguyên lý “văn ôn võ luyện” của người đi học như Hậu.

Lần gần đây nhất, Lâm gặp Hậu có vẻ rất bối rối. Cô nói bố cô không đồng ý cho cô vào học trường Nghệ thuật mà phải theo học trường kinh doanh của Tổng công ty Chính Trường. Thế là tiêu tan khả năng Lâm gần Hậu. Giáo sư nhìn thấy khả năng mối tình của Hậu tan vỡ, bảo học trò: “Cậu bắt đầu có tài sản lớn, đó là kỷ niệm”. Hậu buồn, anh biết ông thày mở cờ trong bụng, anh nói nhấm nhẳng: “Thày đừng mừng vội, em không bỏ cuộc đâu”. Giáo sư mỉm cười: “Tùy cậu. Cậu đứng trước lựa chọn, hãy để kỷ niệm mối tình của cậu thành cổ tích, nó sẽ vô giá như mọi thứ đồ cổ, hoặc nó sẽ phải tiêu thụ nỗi thất vọng chán chường”

Giám đốc Tổng công ty Chính Trường -ông Chính- là bạn ông Sơn, bố Lâm, con trai ông Chính là Trường, Phó giám đốc điều hành Tổng công ty . Trường tỏ ra mê Lâm, nhưng Lâm thờ ơ.

Thái độ của Sơn rất rõ ràng, ông nói với Hậu: “Cậu và nó có cái gì chung, hả? Chỉ duy nhất là hai nhà gần nhau, cách nhau đúng một cái núi Yên Phụ. Cậu thấy đấy, nhà ta và nhà Chính Trường gắn bó với nhau, ta lên cơ nghiệp là nhờ ông ấy. Con Lâm hợp với thằng Trường hơn”. Hậu cười khì. Trong tình thế có thể gây chiến, thì nên giấu mình. Hậu thi hành kế dĩ bất biến ứng vạn biến. Anh vẫn vui vẻ, coi lời nói của ông Sơn như chuyện gió thoảng, bảo với Lâm: “Anh vẫn mãi yêu em”. Nói thì nói vậy, nhưng trong lòng Hậu có trăm ngàn con ngựa hí lồng lộn. Hậu và Lâm có quá nhiều điều không giống nhau. Trước đây, họ rất vui sướng nhận thấy điều ấy. Lý thuyết tâm lý học gia đình cho rằng, hai người khác nhau thì sống chung sẽ bền chặt hơn là hai kẻ giống nhau, vì có cơ hội bổ sung nhau. Nhưng bây giờ, Hậu muốn tìm hiểu mệnh đề phản, tức là hai người khác nhau khi xa cách dễ hay khó tan vỡ hơn hai người giống nhau?

Hậu đưa Giáo sư đến nhà Lâm, bảo thày: “Em giới thiệu với nhà thày một trí thức ở xã, một trọc phú”. Lúc ấy, Giáo sư nhìn tận mặt Hậu, vỗ trán bảo: “Giờ thì tớ linh cảm cậu và con bé sẽ lấy nhau”. “Biết mà, em đã nói mà, hạnh phúc vẫn là đại lượng khó đo lường nhất”. Giáo sư cười khà khà: “Tớ nói các cậu lấy nhau, còn hạnh phúc lại là chuyện khác”. “Vì không có đơn vị đo chứ gì ạ?”. “Bởi vì cái cách cậu nói về ông ấy, bố vợ tương lai. Cậu có cái vẻ không ưa ông ta, nhưng phải chấp nhận. Ông ta và cậu là hai kẻ thù không đội trời chung. Đó chính là quy luật tự nhiên của bố vợ và con rể”

Ông Sơn có dáng cao to, giọng nói sang sảng, nhìn thấy Giáo sư thì reo lên: “Tôi nhận ra ông ngay. Thật vinh hạnh cho tôi”. Giáo sư nháy mắt với học trò: “Cậu thấy đấy, chúng tớ nhìn thấy nhau đã quý mền nhau rồi. Cũng là một quy luật tự nhiên”. Chủ đề buổi gặp là nỗi khổ của một người ở quê. Đồ nhắm nhanh chóng mang lên, rượu nếp rót ra. Chuyện nở râm ran.

Hậu cảm thấy chán ghét ông chủ nhà. Có lẽ từ lúc ông thày nói đúng tim đen của anh, sự chán chường càng lớn. Sự hể hả của ông ấy, có thể nói với Hậu rằng, thực tế đang không ủng hộ anh. Thực tế ấy là Lâm không có nhà, cô đã đến học tại trường của Công ty Chính Trường vài tuần nay rồi. Trường học đặt gần biển Đồ Sơn, hầu như cô đi từ sáng sớm, tối mới trở về nhà, nhưng hôm nay chắc chắn là không về. Ông Sơn đã bật hộp thư thoại cho Hậu nghe. Tiếng con gái rành rọt: “Bố, hôm nay con ở nhà con bạn, mai chúng con đi biển sớm”. Hậu cẩn thận xem ngày trên máy, đúng là hộp thư thoại ghi ngày hôm nay chứ không phải ông Sơn có ý nói dối anh.

Chủ nhà vung tay lên, rượu trên tay sóng ra bàn: “Ông am hiểu lịch sử, ông thử nói xem, có bao giờ anh nhà quê như tôi sung sướng không? Từ thời thượng cổ, anh nhà quê cấy cày, cho đến hôm nay, vẫn cày cấy. Nhà quê là chỗ trũng văn hóa. Điều gì xấu xa, thấp hèn nhất xã hội thì nó tràn vào trước. Còn kinh thành thì ngược lại, đỉnh cao văn minh của quốc gia”

Giáo sư từ tốn nói: “Nỗi khổ và niềm sung sướng thì như nhau, chia đều cho mọi kiếp người, ở mọi nơi, mọi lúc. Đó là chân lý tôi khám phá ra. Ông cày cấy, nỗi buồn mất mùa khác nào thất bại một công trình nghiên cứu. Nỗi khổ như nhau thôi. Bây giờ ông giàu có, sống ở thời thịnh, cơ nghiệp rinh rang, hạnh phúc của ông không kém hơn đồng nghiệp của tôi được giải thưởng Nhà nước”

“Thế thì thước đo hạnh phúc của chúng tôi là cái ăn, còn thước đo hạnh phúc của các ông là kiến thức hả”- Ông Sơn phấn khích, tỏ vẻ bực, nói oang oang- “Nguyên cái sự so sánh như vậy đáng để phạt ông một chén”

Hậu có rượu, nói theo: “Thưa bác, liệu có cách con-vớt, à chuyển đổi hai cái đơn vị ấy, như là tỷ giá hối đoái, không ạ?”

Ông Sơn uống rồi khà rõ to, cười sung sướng, hể hả: “Cậu còn dốt hơn tớ. Nếu mà chuyển đổi như một cái ăn bằng bao nhiêu cái kiến thức, thì người ta hoặc là ăn đẫy tễ thì thành giáo sư tiến sĩ, hoặc học đến sói đầu chả cần ăn”

Hậu cười ngượng: “Hỏi chưa phải là khẳng định”

“Hậu duệ của những người theo Ngô Sơn chủ ghê gớm thật”- Giáo sư cười kha kha.- “Cậu Hậu, cậu cũng là một hậu duệ Ngô Sơn chủ, nhưng cậu không có cái đức Sơn chủ. Tính cách chủ đất chỉ truyền đến ông Sơn, chứ không truyền đến cậu. Người có đức làm chủ thì không tranh luận”

Ông Sơn lúc ấy mới nguôi: “Ông thật là bác học. Tôi gặp ông không uổng ngày hôm nay. Lại nói Ngô Sơn chủ, đúng là chúng tôi sống hôm nay, đi trên đất những vị ấy đã đi, có cái tự hào. Tôi suýt nữa lừa được chúng nó lấy cái ấn ngọc ấy. Nhưng chậm một nước”

Giáo sư chăm chú: “Ông nói sao?”

“Khi làng truyền tai nhau có người đào được ấn ngọc, tôi bèn tìm đến ngay. Nhưng cánh buôn đồ cổ từ Hà Nội về nhanh quá, và nhiều quá. Tôi đến nhà thằng Thắng, thấy nó để cái ấn ngọc trong hộp kính, trưng ra ở giữa nhà, tôi mới hiểu: Thôi bỏ mẹ rồi, thế kia thì nuốt không trôi. Tôi bèn làm cuộc chiến dư luận. Tôi tung tin đó là cái ấn giả, thằng Thắng mua của thợ đá Quảng Nam về đó thôi. Thằng Thắng đến đe đánh tôi. Tôi chỉ nói ba câu là cu cậu hiểu ngay, quay ra cám ơn tôi rối rít, về vội giấu đi. Nhưng không kịp nữa rồi. Hôm sau thì y như rằng, một trong những người gạ mua đồ cổ là cảnh sát, đến đọc lệnh trưng thu theo luật. Ô hô...”

Giáo sư nói: “Ông âm mưu chiếm giữ bảo vật quốc gia, phạt ông một chén”

Hai ông ngửa cổ uống, cùng vui. Ông Sơn nói hỉ hả: “Nói thật với ông, tôi có mưu toan mua bán lậu đồ cổ ở đâu đâu. Tôi muốn giữ lấy di vật của người trước, biết đâu ông bà cụ kỵ tôi đã từng nhìn thấy, cầm nắm nó. Giời ơi, nói đến điều đó cái thằng nhà quê của tôi đã sướng mụ cả người đi rồi. Tôi mà mua được hay lấy cắp được tôi cũng lấy. Tôi thấy năm chữ triện khắc vẫn còn nét...”

Giáo sư tròn mắt: “Năm hay ba chữ”

“Tôi không biết chữ cổ, hình như ba, a thôi đúng rồi, có ba chữ...”- Ông Sơn chợt cuống, gật gật.

Hai ông dường như quên Hậu. Dưới mắt ông Sơn, Hậu chả là gì...

@

III

Ngay đêm ấy, Hậu biến khỏi khu vực đội khảo sát.

Năm chục cây số đến một nơi bờ biển vì một người con gái thì đáng quá. Chiến đấu giành lại một người mà chỉ phải đi taxi năm chục cây số, OK. Hậu ngật ngà trên xe, gọi điện thoại liên hồi, khiến Lâm kêu lên: “Hôm nay anh làm sao thế”.

Lâm nhìn chằng chằng vào mắt Hậu. Lâm nói: “Anh có vẻ không giống anh thường ngày”; “Là sao?”; “Em vẫn biết anh là người chặt chẽ, lô gic, không làm cái gì thừa. Nhưng hôm nay anh không như vậy”

Hậu vui buồn lộn xộn. Trong đầu kẻ đang yêu không suy nghĩ được gì. Đầu óc anh ta mít đặc. Anh ta chỉ còn ký ức và hành động theo quán tính. Ký ức anh là tình yêu cô ấy đã cho anh, quán tính của anh là phải được yêu như thế nữa. Và khi người ta hành động theo quán tính, thì không khác một đứa trẻ. Hỏi gì, nói nấy.

Cô gái nói: “Em rất vui, bởi vì anh dám bỏ cả việc đến đây. Anh không sợ Giáo sư hả?”

“Ông ấy say... Mai mười giờ chắc mới dậy”

Lâm buông thõng tay xuống, chán nản: “Thế hả? Em tưởng anh bất chấp mọi thứ đến đây vì em, hóa ra chỉ vì ông ấy mai mười giờ mới dậy, anh mới dám bỏ đi”

“Hai chuyện ấy không liên quan gì cả”, Hậu chống đỡ yếu ớt.

“Nhưng dù sao em cũng phát hiện ra anh có khả năng sáng tạo”

“Sáng tạo? Khen đúng quá”, Hậu ngạc nhiên.

“Vâng. Người ta nói yêu cũng phải biết yêu mới được. Biết yêu tức là sáng tạo”

“Anh biết mà...”

Biển ngay cạnh hai người. Biển rì rào thứ thanh âm rền rĩ. Sóng đập lên bờ kè nơi hai người ngồi, bắn tung lên những giọt nước to tướng. Lâm kêu ướt áo. Cô cởi tung khuy áo cho hai tà áo bay phấp phới. Chưa bao giờ anh nhìn thấy ngực trần của Lâm như thế này. Hai người có hôn nhau một vài lần. Bầu vú cô áp vào ngực anh mềm ấm, nhưng anh chưa nhìn thấy. Hôm nay, Lâm để ngực trần trong chiều chạng vạng, lý do là hong áo. Đó không biết có phải sự sáng tạo của cô không? Gió và hơi ẩm cũng bắt đầu làm cho Hậu tỉnh táo lại. Tư duy của anh bắt đầu khởi động. Trong phút chốc, Hậu bắt đầu bình tâm lại, ngắm nghía người yêu. Anh muốn chiếm đoạt, muốn làm một việc gì đó, hẳn rằng anh sẽ nói với cô rằng anh cũng sáng tạo đấy.

“Ngày mai, em và con bạn sẽ đi thuyền của nhà nó đi biển. Em chưa bao giờ được đi như thế, hay anh ở lại đi với bọn em nhá?”

Hậu thoáng ngại. Anh vội ôm chầm lấy cô gái, hôn vào môi cô. Nhưng Lâm đẩy ra: “Anh có đi hay không?”;

“Có thì sao mà không thì sao?”

ánh mắt Lâm long lanh: “Anh bắt đầu sao chép rồi. Anh không dám thì thôi”.

Hậu nghi ngại: “Em bảo anh sao chép cái gì?”

“Sao chép anh ngày hôm qua, hôm kia... Anh lúc nào cũng tính toán thật hợp lý. So đo như giáo sư già. Thôi ngày mai anh về đi, mặc em đi với chúng nó”

“Chúng nó? Em và những ai?”

“Em, con Lan, anh Trường”

Hậu bắt đầu bực: “Anh hỏi em nhá. Em đi học trường này có phải cũng vì một sự hợp lý không? Bố em đã tính toán rồi còn gì?”

Lâm cau mặt, cô cởi phăng áo ra, quàng lên cổ, nói lớn: “Nhầm. Anh nhầm đấy”

“Phải, anh nhầm. Anh đã nhầm rằng em luôn luôn thích biến đổi, thích sáng tạo. Nhưng hóa ra em không khác gì những đứa con nhà giàu ở quê là lại nghe theo bố mẹ đặt đâu thì ngồi đó”

“Nhầm, anh nhầm... Hóa ra hôm nay anh dũng cảm vì uống rượu à?” Lâm kêu lên, rồi nhanh nhảu mặc áo vào. Cô quay gót, nói lớn: “Thôi anh về đi. Về đi”. Cô chỉ về hướng đường trước mặt, đầy những ánh đèn vàng di động của xe cộ: “Taxi kia kìa, anh về đi”

Hậu chạy theo hai bước, nói lớn: “Mai anh sẽ đi biển với em, được chưa?”

Lâm dừng lại, nhưng không quay lại, giọng cô đã dịu: “Xin mời. Mai đến bến nhá”

Hậu bắt đầu hòa giải: “Lâm, có thể anh đã nhầm...”

Lâm quay lại, cô chậm rãi cài từng cái khuy áo. Hậu nhìn thấy mắt cô  hai đốm sáng bé xíu trong hốc mắt tối om. Cô nói: “Anh còn một đêm nghĩ lại”

Hậu kêu lên: “Đừng trêu tức anh. Anh không nghĩ ngợi gì cả”

Nhưng cô đã quả quyết quay đi rồi.

@

IV

Giáo sư say, được Hậu đưa vào một nhà nghỉ dưới chân núi An Phụ. Đây hình như là một trung tâm dưỡng lão. Giáo sư ngủ một mạch đến nửa đêm bỗng choàng dậy. Nhân viên trực bảo Hậu đã đi ngay rồi. Giáo sư lẩm bẩm: “Thằng này đeo cả máy tính đi. Bỏ sừ, phải hội thảo. Mấy giờ rồi?”

Ông ra ngay trung tâm truyền tin của Nhà nghỉ. Vẫn còn một vài người chơi game online. Giáo sư lên mạng.

Trung tâm khảo cứu lịch sử có trụ sở tại Anh cầm chịch cuộc hội thảo này. Giáo sư “đến” sau. Nháy chuột xem tổng thể đã thấy đủ mặt các giáo sư hàng đầu của nhiều trường danh tiếng. Họ chào nhau nhanh gọn. Giới ngoại lai cũng nhiều. Trong đoàn khảo sát cũng có một phóng viên, một nhà nghiên cứu ngoại cảm tham dự. Ông "nhìn" thấy họ, họ chào ông, hỏi Giáo sư đi đâu chiều nay chúng tôi không thấy để rủ đi câu cá. Ông trả lời: “Chào các bạn, chào cả những con cá của các bạn. Tôi bị một ông bạn bắt cóc”.

Giáo sư đợi đến lượt mình phát biểu. Ông đã đăng ký phát biểu phần thảo luận của diễn giả Ri Hamli về đề tài “Đời sống sinh vật của di vật cổ”. Ri Hamli đã gửi cho ông lược thuật về báo cáo này. Ông không nhất trí với cách đánh giá cổ vật theo cách nhìn của học thuyết Đác Uyn. Ri cho rằng, di vật cổ cũng có đời sống riêng, gắn bó với xã hội loài người, về một mặt nào đó, có thể ví như hình ảnh về tiến hóa của sinh vật nhìn qua tấm gương là thời hiện tại. Nếu sinh vật phát triển càng cao, tuổi tiến hóa càng thấp thì cổ vật lại ngược lại, cổ vật có tuổi càng cao thì càng quý giá. Con chim biến thành con thú khi nào, chúng ta không thể biết, chỉ biết tồn tại các loài giao nhau giữa hai loại chim và thú. Cổ vật cũng vậy, chúng cũng có lớp lang, có tiến hóa theo bề dày tuổi trái đất và tuổi xã hội loài người. Ri cho rằng, nếu cổ vật của thời Cổ Hy lạp đào được cách đây 2 thế kỷ thì không thể quý bằng bây giờ mới đào được, và 2 thế kỷ nằm dưới đất, nó tiếp tục tiến hóa theo cách riêng của nó.

Giáo sư không thể đồng tình với kiểu lập luận thô thiển của Ri. Nhìn cổ vật như vậy là đã tách chúng xa các yếu tố lịch sử xã hội loài nguời và gán cho chúng “tính sinh vật” một cách trơ trẽn. Ông đã chuẩn bị bài phát biểu dài ba mươi ki lô bai. Khi xem lướt các comment vào báo cáo này, ông bắt gặp những lời hoan nghênh nhiệt liệt, coi như đây là một sáng tạo mới, lại có ý kiến chửi rủa thậm tệ, đề xuất trao giải Ig-Nô ben năm nay.

Trong khi chờ đợi, Giáo sư vào một phòng thảo luận khác, bắt gặp diễn giả báo cáo đề tài “Nghiên cứu những nghiên cứu hình thái nhà nước kiểu ong chúa”. Giáo sư nghe nửa bài báo cáo, bèn phát biểu: “Anh bạn đáng kính, có lẽ anh đã nhầm lẫn lớn. Tôi đồng ý loài ong có bản năng copy, copy được những thao tác của thế hệ trước, chúng cũng copy luôn đặc tính phục tùng chúa. Nhưng con người không thể có bản năng ấy”

Đến đấy, cũng đến giờ đăng ký phát biểu, Giáo sư bèn tính quay về phòng thảo luận chính với báo cáo của Ri Hamli.

@

V

Hậu không kiếm tìm một khách sạn, anh lăn vào một bãi cỏ rộng ngay sát bờ biển. Đây là một vườn dừa đang lớn. Những cây dừa chỉ khoảng hai mét cao, đan tán lá thành một mái lá. Nằm trên bãi cỏ này, nhìn thấy sao trời thấp thoáng lấp lánh, thấy làn sương mờ ngay trên những tán lá dừa được ánh đèn đường bờ biển chiếu vào. Làn sương luôn luôn đổi màu, mờ ảo. Hậu bắt đầu gặm nhấm nỗi thất bại của mình.

Giáo sư đúng ư? Ông Sơn cũng đúng ư? Hai người đáng kính ấy nhìn thấy nguy cơ gì nếu mình và Lâm gắn bó với nhau? Tại sao Sơn lại bảo mình hôm nay chạy đến đây mới là biết yêu, còn hồi trước là không biết yêu à? Hôm nay mình định thử làm một động tác “cứng rắn” thì bị đẩy bật ra. Tại sao, tại sao?

Hậu không biết rằng, cô gái khiến anh buồn nẫu cũng không thanh thản gì. Cô chỉ đi một đoạn, khuất rặng dừa rồi đứng lại, tấp vào cái quán cà phê. Quán cà phê của thế kỷ hai mốt là một loại lẩu thập cẩm, đâu phải chỉ uống cà phê. Muốn đọc, có sách báo. Muốn vào mạng, có máy tính. Muốn hát, có chỗ đặt dàn máy. Muốn chơi gì cũng có đấy. Lâm gọi Lan. Lan nhìn thấy cô bạn ngồi với ly cà phê đang nhỏ giọt, có thể gọi là những giọt buồn. Một mình Lâm ngồi với thời cổ điển, thời uống cà phê nhấm nháp nỗi cô đơn. Hai hàng nước mắt chan chan, và khi cô cất tiếng nói, cô lập tức trở về thời hiện tại, thời tự do, bộc trực đầy cá tính.

“Tao đi mà hắn không đuổi theo. Không thèm đuổi theo, mày thấy chưa? Lại còn mùi rượu sặc lên. Ôi giời ơi...”

Lan cười khúc khích: “Khóc cũng được. Khóc cũng sướng lắm mày ạ”

Lâm càng bực, gắt lên: “Mày đi mà yêu hắn ấy. Không dám làm cái gì cho ra hồn, lúc nào cũng giáo sư thế này, giáo sư thế nọ. Người ta đào cổ vật thì giàu có, còn anh ấy thì thế. Tao không cần giàu, nhưng cũng phải sống tử tế. Anh ấy không cần tao, không cần cái gì cả. Người mà không cần gì thì sống làm sao được. Ôi... ôi...”

Lan lại cười càng to, cười ngặt nghẹo: “Thôi được. Đồng ý. Mai mày nhận lời yêu lão Trường. Tao cũng thấy thế là hợp lý. Hợp lý con bà Tý. Mày và lão ấy cùng làm con bà Tý. Nhà cao, cửa rộng, tiền tiêu lồng lộng, đẻ con rồi cặp bồ. Chồng giám đốc, vợ phó giám đốc kiêm thư ký, kế toán. OK? Anh Trường cũng hay lắm, tao thấy anh ấy giỏi và thành đạt, người đàn ông tuyệt vời”

“Chứ còn gì nữa. Tao quyết đấy”

“OK. Tao cũng thấy thế. Yêu iếc như mày mệt mỏi quá. Lão Hậu kia điên điên, ngang ngang. Thôi về đi”

“Mày cứ về trước. Tao ở đây một lát rồi về”

“OK. Được. Mày cứ để lão hâm ấy cho tao. Tao trị”

“Lão nào?”

“Còn lão nào nữa. Anh Hậu. Phải tao trị mới được. Mày dứt khoát rồi đấy nhá”.

“Sao lại thế?”

“Ô hay, mày thôi thì tao giả sử yêu ông ấy không được ư?”

“Ôi...”

“Thôi tao về trước đây”

Lâm là một người đang yêu. Thường thì người đang yêu biết mình yêu, nhưng không biết mình yêu như thế nào. Giáo sư và học trò Lê Hậu có phần đúng khi nói không có đơn vị đo tình yêu. Tư duy khoa học của họ không dùng được trong địa hạt tình yêu. Họ chỉ có thể áp dụng lý trí để tìm cách đo nó, rồi nhận ra lời giải là phải phủ định, chứ không biết vì sao lại thế. Bởi vì húc vào việc tìm hiểu “vì sao lại thế” thì lại bế tắc. Đã có lần, Hậu và Lâm cãi nhau chí chóe xem ai yêu ai hơn. “Anh, anh không yêu em bằng nửa, bằng hai mươi phần trăm, bằng một phần mười...”. “Em yêu anh ít thì có. Em hẹn anh, rồi đến muộn đến nửa giờ, anh tưởng mình điên lên rồi. Hôm nay anh phải bỏ buổi lên lớp đấy”. “Một tiết học thì đã sao. Bé tý. Cả một bọn đứng quanh mấy cái sọ dừa, như một bọn ngố. Ngắm nghía gì mấy cái sọ đất ấy hả trời?”; “Em thì sao? Tắc đường hả? Tắc thì vứt cái ô tô vào đâu đó, chạy bộ về đây, hoặc gọi anh, anh chạy đến. Em coi cái ô tô to hơn anh”. “Anh đúng là cám hấp. Lúc đấy em gọi điện mãi không được. Chắc là anh đang tâm sự với cô nào, đưa điện thoại đây em xem”. Hậu đang ngồi, đổ sầm xuống, cười rũ ra: “A nhỉ... Anh đợi em mãi, chán quá mang điện thoại ra chơi game onlines, chơi trò muỗi bay với một thằng ngẫu nhiên rủ trên mạng”. “Trời ơi, thấy chưa, anh yêu em chưa bằng con muỗi. Thế mà bảo điên lên. Điên chơi gêm thì có”.

Lúc đó họ mới nếm mùi tình yêu, họ ngụp lặn trong bể tình miên man, khi trồi lên khỏi cái bể ấy, ai cũng bị bao phủ một thứ ánh sáng chói lọi. Họ hiện lên trong mắt nhau không tì vết. Biết là không đồng ý với nhau, đang cãi nhau đấy, mà sao thấy sự cãi nhau lại thích thú đến thế. Tình yêu là thứ vô ảnh, vô hình, nhưng hóa ra có thể cảm nhận được, bắt được hào quang óng ánh của nó. Với Hậu, tình yêu có lẽ cũng giống trạng thái cơ lượng tử của nguyên tử, không nhìn thấy chúng, nhưng chúng có đồng thời ở mọi không gian và thời gian quỹ đạo, có thể mô hình hóa, có thể “bẫy” lấy “vết” của nó. Vết của nguyên tử là loại hào quang đo được, còn hào quang của tình yêu Hậu và Lâm chính là sự khác nhau va chạm tạo nên.

Hỡi ôi, đến một ngày như đêm này, cái hào quang tình yêu trở nên quá dữ dội, nguy cơ thành lửa thiêu đốt tình cảm hai người. Nhưng ngọn lửa ấy lại bị một ngọn lửa khác chặn lại. Giống như cách cứu rừng đang cháy bằng cách đốt một dải rừng tạo ra khoảng trống ngăn ngọn lửa. Cô bạn Lan đã đốt lên trong lòng Lâm cái khoảng trống ấy. Giá như Lan cứ an ủi, cứ động viên, cứ cứu chữa hoặc thuyết phục Lâm đừng bỏ Hậu, thì Lâm chắc chắn là sẽ cứ làm ngược lại, sẽ trở về ôm cô bạn mà ngủ vùi vì khóc, lòng uất hận sẽ tràn đầy hơn. Song, Lan hoặc là quá sành sỏi trong những vụ giận hờn, hoặc là cô ta quá chân thật, cũng thích Hậu và thẳng thắn bày tỏ lòng ruột mình. Cả hai tình huống ấy cô ta đều là kẻ chiến thắng. Kết quả là Lâm thấy lòng tự ái bị coi rẻ, tính hiếu thắng bị thách thức, cô phải quay lại xem anh chàng Hậu ngốc nghếch và ngang buớng làm gì?

Lâm lầm lì quay lại chỗ vườn dừa bờ biển. Cô nhìn thấy một thứ ánh sáng biêng biếc hắt lên từ một gốc cây dừa. Chỗ ấy có một người ngồi đang cúi vào màn hình máy tính xách tay. Bỗng nhiên, cô thấy cảnh tượng ấy có phần diễm lệ, độc đáo. Một quầng sáng từ anh ta hắt lên tán lá dừa, ánh sáng lọt qua khe lá đan thành mái sao lấp lánh. Anh ta đang mê mải gõ vào bàn phím để trên lòng bàn chân khoanh tròn. Người ấy là Hậu. Trời ơi, anh ta không bỏ lỡ thời gian nào, không có mình lập tức anh ta ba hoa với kẻ khác ngay. Lâm từ từ tiến đến gần, đứng ngay sau lưng, nhìn thấy màn hình qua vai Hậu mà anh ta không biết...

@

VI

Khi Giáo sư đang xem lướt bài báo cáo của tay “Nghiên cứu nghiên cứu nhà nước kiểu ong chúa” thì Hậu cũng vào đó. Hậu “nhìn thấy” Giáo sư, nhưng thấy ông mê mải phát biểu thì chờ. Sau khi ông nói xong, anh chào thày. Gương mặt giáo sư hiện lên rất nghiêm nghị: “Cậu xảo quyệt quá, bỏ tớ rồi đi đâu?”; “Thưa thày, em xin lỗi. Em bị hơi ốm”. “Sao?”. “Mai có lẽ em không đến hiện trường được. Em xin phép”. Giáo sư không nói gì, gương mặt ông mờ dần trên màn hình. Ông chủ động ngắt kết nối với Hậu. Mặc kệ, dù sao Hậu cũng đã xin phép. Ông ấy giận Hậu tý ty. Đáng lẽ lúc này Hậu phải ở bên cạnh ông ấy, chuẩn bị dữ liệu cho ông ấy. Ông ấy cũng lười, quyền hành khiến cho người ta lười. Nếu không có Hậu, chỉ mấy cái bấm chuột là ông lôi những thứ lưu trữ ra, nhưng có Hậu thì ông thậm chí chả cần bấm chuột xem lướt, mọi thứ bầy sẵn trên mặt bàn làm việc rồi, thậm chí những đoạn cần Hậu cũng tô đậm xong rồi, trúng phóc ý ông ấy... Giáo sư theo thuyết bảo toàn tính dụng trong mọi lĩnh vực. Như ông ấy đã từng thuyết ông Sơn về sự sướng khổ, trong trường hợp trợ lý cho Giáo sư, Giáo sư được lười thì Hậu được chăm, thày được nhàn thì trò chịu khổ, cuối cùng là bảo toàn tính trạng trong mục tiêu thi hành công việc. Nhưng nếu tranh luận, Giáo sư sẽ bảo Hậu, cậu muốn sau này sướng thì bây giờ phải vất vả.

Giáo sư ngắt kết nối rồi, Hậu muốn cười bông đùa, hôm nay thày bực mình với em thì mai thày lại yêu mến em hơn. Tình cảm thày trò là hằng số lớn mà, thày ơi.

Giáo sư ra khỏi phòng ấy thì Hậu bắt đầu chú ý đến bản báo cáo của tên “nhà nước ong chúa”. Thực ra tên tác giả này dài dằng dặc, chữ đầu là Cepha, năm chữ nữa, chữ cuối là Canet. Hậu đánh dấu hắn là C.C. Hắn có vẻ mặt A-rập, nhưng không tìm tháy quốc tịch hắn ghi ở đâu. Thời đại hội nhập toàn cầu, bọn có tiền lang thang giữa các ga hàng không hay tự nhận mình là công dân thế giới. Hậu thấy nực cười. Có nhiều ông uyên thâm thật, nhưng cũng có nhiều tên chả khác gì thuyết khách thời Bách gia chư tử. Xưa kia Tô Tần, Trương Nghi uốn ba tấc lưỡi, nhằm cái ghế công hầu, khanh tướng. Bây giờ bọn này uốn ba megabai thông tin, rồi cũng nhằm kiếm tiền hoặc một chức danh nào đó và cuối cùng cũng là tiền. đại thể là tương tự nhau sau hơn hai nghìn năm. Lý luận bảo toàn các tính trạng mọi thời của Giáo sư hình như đúng.

Nghiên cứu về xã hội loài ong đã thành cổ điển, đầy rẫy. Nghiên cứu về tổ chức nhà nước kiểu ong chúa cũng khá nhiều. Nhưng tay nghiên cứu viên này láu cá hoặc là ngớ ngẩn, đã đặt vấn đề “nghiên cứu các nghiên cứu”. Đúng là một kiểu luồn lách trong thời đại công nghệ thông tin. Lập luận của C.C bắt đầu từ chuyện các con ong mang trong ADN của nó chuỗi thông tin mà khi sinh ra, chúng lập tức làm phận sự phục vụ ong chúa. Chúng có khả năng làm việc, nhớ các thao tác sống như copy- sao chép lại của bố mẹ. Và chúng cứ copy như thế chừng nào loài ong chưa tuyệt chủng. Thao tác copy trở thành bản năng của chúng. Về một khía cạnh nào đó, bản năng copy có ở mọi loài, kể cả con người. Có điều, loài vật như ong, chúng copy toàn diện các thao tác sống từ thế hệ trước nó, còn con người chỉ copy rất ít thao tác sống trong bộ mã di truyền, và biểu hiện rõ ở trẻ sơ sinh, như kêu khóc, ăn uống, đó là những thao tác để tồn tại đời sống động vật. Con người trở nên người là do khả năng tư duy bằng trí tuệ, mà khả năng copy- sao chép chỉ là biểu hiện cấp thấp của tư duy, còn biểu hiện cao cấp hơn phân biệt con người với loài vật là gì? Là dùng khả năng copy để copy- sao chép chính thao tác tư duy. Đó là khả năng nháp, khả năng làm thử, chọn lựa, sửa sai, tức là tính mục đích đạt tới sự tạo mới. Nói không ngoa, khả năng nháp là đầu nguồn của sự sáng tạo, cơ sở tạo nên nền văn minh.

Phòng thảo luận bắt đầu “huyên náo”. Mười chín câu hỏi trong vòng một phút. Có phải ông bắt đầu nói đến tính đa dạng của các chủng tộc người hay không, lý thuyết đa dạng các tính trạng sinh học có từ cuối thế kỷ trước, thưa ông? Xin hỏi ông theo ngành chuyên môn triết học hay thú y? Theo ông, Tổng thư ký Liên hiệp quốc có phải là một con ong chúa kếch xù không?... vân vân.

Diễn giả xin phép sẽ trả lời sau, bằng cách đi vào phê phán các hình thái nhà nước cổ đại được ông ta xếp vào kiểu ong chúa. Trong đó, nhà nước như một con ong chúa khổng lồ, công dân là các loại ong thợ, ong đực, ong chiến binh... Nhưng con người không thể là ong, vậy thì nhà nước ấy phải thiết lập một cơ chế để biến khả năng tuân thủ của con người thành thành khả năng sao chép các thao tác sống đã quy định cứng nhắc. Con người chỉ còn độc một thao tác copy mà thôi. Copy đến nỗi biến thành bản năng. Nhưng sự copy thì tiềm ẩn sự mòn mỏi. Ví dụ như cái máy copy điện tử của các vị, sau mỗi thao tác, mọi tế bào trong bộ máy mòn mỏi đi một chút, mực in ít đi, các điện tử kém nhậy đi, pin hao mòn đi. Mấu chốt là vấn đề năng lượng. Năng lượng vũ trụ  chúng ta chưa đo được chúng, và chỉ nhờ sự biến đổi mà chúng tồn tại được bên ngoài chúng ta, song chúng ta cũng chưa hiểu cơ chế biến đổi ấy, chưa đo được vũ trụ to lớn thế nào. Với mỗi cá thể sống trong vũ trụ, năng lượng đang nuôi sống cá thể ấy cứ mất dần. Nhớ rằng, tôi đang có một khai báo lệnh copy và không có lệnh sáng tạo, vậy thì chỉ copy thôi trong nó tiềm ẩn sự chết dần... Biểu hiện là các nhà nước kiểu ong chúa dẫn đến tất yếu bao giờ cũng diệt vong... Bây giờ xin trả lời các câu hỏi đã nêu ra...

Trong khi C.C lịch sự trả lời các câu hỏi, cả câu khiêu khích lẫn câu nghiêm túc, thì hàng lô câu hỏi nữa lại xuất hiện. Thưa ngài C.C, ngài có nghiên cứu thiên văn học không? Những kiểu nhà nước ong chúa, theo lý luận của ngài, sẽ diệt vong, tức là đã diệt vong rồi, ngài tìm ra cái chân lý hiển nhiên, ô hô…

C.C bình thản trả lời: “Nhà nước kiểu ong chúa, theo phân loại của các nhà nghiên cứu lịch sử là quá khắt khe. Có thể nói…” C.C ậm à. Trên màn hình, hắn cười nhếch mép rất đáng ghét: “Có thể nói, hiện chúng vẫn còn tồn tại. Chừng nào còn chế độ nô lệ, còn nhà nước kiểu ong chúa”.

Một ý kiến: “Tôi tưởng Lincon đã kết liễu chế độ nô lệ cuối cùng trên trái đất rồi”. Diễn giả nói: “Chúng ta không xem xét khía cạnh luật pháp của vấn đề”

Hậu bèn hỏi: “Thưa ông, nói như ông, sự sinh sản là copy hay là sáng tạo?”

C.C quay phắt lại. Đúng lúc ấy Hậu đang “view” trực diện ông ấy trên màn hình. ánh mắt ông ta lóe lên như có ánh chớp. C.C nói: “Hỏi hay lắm. Thưa các vị, trong xã hội loài ong, nhiệm vụ sáng tạo chỉ dành cho độc một con ong chúa, đó là quá trình sinh sản. Chính sinh sản giữ cho chúng không bị tuyệt diệt, nếu xét tương quan thao tác sống của cá thể con ong chúa, thì đó là một quá trình sáng tạo”

“Có vẻ được”, Hậu thốt lên, “Cũng là một cách lập luận”. Tay này mà sống trong thời Bách gia chư tử, thế nào cũng theo trường phái ngụy biện, du thuyết được chức tướng quốc chứ không bỡn. Nhưng nghe hắn, cũng có cái hay là Hậu tạm quên nỗi đau anh “lưu lạc” đến hotel gốc dừa này.

Bỗng một giọt sương rơi xuống màn hình. Rơi đúng miệng C.C đang thao thao bất tuyệt. Pin vẫn còn, nhưng có lẽ không nên dùng máy tính trong sương thế này. Hậu chợt thấy mệt. Lão “nhà nước ong chúa” đã ú tim khái niệm khiến anh mệt đầu, hay là rượu đang tan dần trong huyết quản, cái đói cồn trong bụng. Thưa ngài C.C, ông Sơn đã bảo, không thể convert đơn vị thức ăn với kiến thức, tham luận của ông không thể quy đổi thành phở. Xin chào C.C, mai tớ sẽ xem lại những gì ông và cử tọa múa may. Hậu tắt máy, lẩm bẩm nói một mình...

Vừa lúc ấy, Hậu nghe thấy tiếng động lạ. Không, đó không phải là tiếng động, mà có gì như hơi thở. Anh quay lại, giật mình nhìn thấy gương mặt đẫm nước mắt của Lâm...

@

VII

Khi Giáo sư đang chăm chú vào công việc ở những hố thám sát thì giới truyền thông vào cuộc. Phóng viên Thảo Phương đi theo đoàn, đã làm một cuộc điều tra độc lập cho thấy, tại vùng này, liên tục trong vòng sáu mươi năm, trung bình người ta cứ vài năm lại đào được mộ cổ. Có lần, đào được mộ táng có xác ướp còn nguyên vẹn. Đáng chú ý là cuối thế kỷ trước, do quản lý kém, việc đào được mộ cổ bị phát hiện rất chậm và phần lớn hiện vật bị tẩu tán, bán cho dân buôn lậu đồ cổ. Thảo Phương đã phỏng vấn sáu mươi người dân quanh vùng trong vòng ba ngày, thật là một kỳ công. Phần lớn là những câu chuyện mà họ nghe lại từ ông bà, chú bác họ. Có một vài nhà còn vẽ lại tỷ mỉ các cổ vật mà họ đã trông thấy...

Giáo sư xem lướt bài viết của Thảo Phương đăng liền mấy kỳ, có một chi tiết khiến ông chú ý, Thảo Phương phỏng vấn một người dân, anh ta kể rằng, gần đây anh ta đã nhìn thấy con dấu bằng ngọc khắc năm chữ triện.

Giáo sư lập tức nhớ lại câu chuyện của ông Sơn, trong bữa rượu tiếp thày trò Giáo sư, ông Sơn cũng đã từng nói đến con dấu năm chữ triện, nhưng sau đó ông nói lại, coi như là một sự nói nhịu, Giáo sư cũng quên nếu không có bài báo của Thảo Phương. Không có lẽ lại có một con dấu khác? Ông bèn gọi Thảo Phương.

“Này cô, tôi thấy cô đi với đại diện Cục suốt ngày, cô tài nhỉ, phỏng vấn vào lúc nào?”

“Thưa bác, chính là lúc đi với anh Thăng đấy. Cháu rủ anh ấy vào xóm chơi”

“Thăng có vẻ thích cô?”

Thảo cười khanh khách: “Ôi, cháu quen với chuyện có người thích rồi”

“Nhưng cô cũng thích hắn”

“Có ảnh hưởng đến việc khai quật của bác không ạ?”

Giáo sư cười khùng khục, cái cười của ông đầy vẻ nghiêm trang. Ông ho. Rồi nói: “ảnh hưởng chứ. Cô và Thăng cưới nhau thì coi như tôi khai quật mà các cô các cậu được vật báu”

“Ôi giời ơi, Giáo sư làm cháu bỏ nghề mất. Đi với nhau, ngủ với nhau một hai lần mà thành vợ chồng thì gia đình có nghĩa gì ạ?”

“Lúc cô phỏng vấn người nhìn thấy con dấu năm chữ triện, Thăng có mặt không?”

Phương cười, tự nhiên cô ta đỏ dừ mặt lên: “Anh ấy... không. Nói chung anh ấy không tin chuyện anh bảo vệ kia nói. Thôi cháu đi đây”

“Vậy cô có tin không?”- Giáo sư cố hỏi.

“Cháu là phóng viên, cháu ghi chép lời anh ta, còn chuyện tin hay không tin cháu chưa biết. Người ta thân mật với nhau hết cỡ còn chưa tin được nhau, biết thế nào”.

“Thăng có chú ý chi tiết này không?”

“Cháu không biết. Từ hôm ấy cháu bận, có gặp anh ấy lần nào nữa đâu”

Giáo sư lúc ấy mới để ý thấy cô phóng viên không còn vẻ vui tươi, nhanh nhẹn bất cần đời như hôm mới nhập đoàn nữa. Ông bèn nói: “Cháu cho bác nghe lại bản ghi âm hôm đấy”. Thảo Phương rút trong túi ra một vật bé bằng ngón tay. Giáo sư nhanh chóng lắp vào máy tính. Một cái bấm copy, thế là xong. Vừa làm xong, rút máy ghi âm trả lại Phương, Giáo sư bất ngờ tự cười mỉm. Phương đón lấy cái máy ghi âm, nghi ngại hỏi: “Bác cười gì cơ ạ? Cháu làm sao à?”

Giáo sư nói: “Không. Chỉ là khi copy, bác lại nhớ một tay thuyết trình vớ vẩn hôm nọ, hắn nói copy là bản năng của loài động vật. Vậy thì cái máy tính của bác cũng được hắn liệt vào động vật”

Hôm ấy, sau khi lôi nhau đi vào làng, hỏi han nghiêng ngó đến mệt, ăn uống xong, Thăng kêu nhức đầu. Trưởng làng chèo kéo hai người ra chơi rồi nghỉ ở trang trại của ông ấy, nhưng Thăng có vẻ không thích. Hai người bèn chui vào một khách sạn nhỏ. Không một sự hỏi han nào, mặc nhiên nhân viên khách sạn đưa cho hai người một cái chìa khóa có số phòng.

Hai người vào phòng. Phương cất túi, rồi trở ra ngồi tán chuyện với tay bảo vệ khách sạn. Cô bảo Thăng: “Anh đau đầu nằm nghỉ trước đi”

Bảo vệ là một anh chàng người khu vực này, cách đây vài cây số. Anh ta đi làm khách sạn theo ca, còn ngoài giờ thì vẫn cấy cày với vợ. Phương tán khéo: “Cuộc sống an cư lạc nghiệp của anh là mơ ước của các cụ tiền bối anh trên đất này trước đây bẩy trăm năm”.

Tên bảo vệ cũng nói tào lao: “Cứ bảo các cụ khổ, chắc gì đã khổ. Ngày xưa nghe nói đi mỏi cẳng mới có nhà. Đất rộng người thưa. Các cụ có ô nhiễm không, có dịch bệnh không, có tai nạn máy bay đâu... Các cụ cứ lọc cọc xe ngựa, rau vườn cá ao thú núi, có mà bây giờ chúng ta mơ ước các cụ thì có”;

“Cũng tùy thời thôi, có thời cũng chết đói, làm giặc. Triều đình gọi là giặc, có thời gọi là khởi nghĩa. No ấm có khởi nghĩa không? Nhất định là không rồi”

“Thời thế suy vi. Làng anh có cụ danh nhân Phạm Sư Mạnh, nhưng cũng có truyền thuyết là có cả cụ quân sư cho một ông làm giặc, sau triều đình giết. Thời ấy là thời nào, anh cóc biết. Con mụ vợ nhà anh nó biết đấy, vì nó tốt nghiệp đại học nông nghiệp mà”

“Thì cách đây bẩy trăm năm, em vừa nói đấy, cuộc nổi dậy của Ngô Bệ”

“Chà... Thế thì đúng là ấn triện của ông cụ Bệ này. Anh đã nhìn thấy con dấu ở nhà Thắng Cá, nó bằng đá trắng hơi vàng, có năm chữ. Cái tay nắm bị sứt một miếng”

Giáo sư ngồi chăm chú nghe, tua đi tua lại đoạn anh chàng nói về cái ấn có năm chữ triện, nhưng anh ta chỉ nói có thế.

Tiếng Thảo Phương: “Hôm người ta đào được cái ấn, anh có ra tận nơi không?”

“Không biết. Nghe nói có cái chum con bị một nhát mai vỡ tan. Ai cũng bảo tiếc, cái chum ấy bằng gốm trắng”

“Anh có nhìn thấy không?”

“Có nhìn thấy mảnh. Sau các ông Bảo tàng tỉnh về thu cả”

“Anh có nghe thấy bố mẹ hay các cụ già kể về việc thấy mộ cổ không?” Tiếng lục cục, rồi tiếng Phương: “Anh cứ ngủ đi”

Tiếng anh bảo vệ người địa phương: “Các cụ kể khối chuyện. Nhưng nói thật, anh không bao giờ để ý. Thậm chí nhà còn có một cái ang nhỏ, nghe nói ông nội anh đào đựơc lúc đắp bờ, sau này nghe nói nếu bán cũng được tiền, bố anh không bán, hiến cho Bảo tàng”

Tiếng Thăng: “Mấy giờ nhỉ”. Tiếng Thảo: “Sao anh lại...” Rồi bỗng tắt. Băng bị xóa hết.

Giáo sư có thể đoán ra hôm ấy Thảo Phương và Thăng làm gì. Hai kẻ trẻ tuổi, rủ nhau vào khách sạn thì làm gì... Thảo Phương là mẫu người cởi mở và phóng túng, một phụ nữ tôn thờ sự bình đẳng nam nữ, lẽ dĩ nhiên cô ta coi việc giải phóng tình dục là một thành tựu của thời hiện đại.

Thăng cười nói với Phương: “Em bận tâm làm quái gì những chuyện ấy. Năm chữ hay ba chữ cũng chỉ là một cái ấn bằng đá. Có thêm một cái nữa thì sao nào? Báo cảnh sát họ tìm”

“Anh nói đơn giản nhỉ? Người ta nói “viên chức nhẵn nhụi”, bây giờ em mới hiểu”

Thăng ngồi lên, cái chăn tụt xuống dưới, nói: “Em xem anh có nhẵn nhụi không?”

Rồi vồ lấy cô kia.

Cuộc khai quật không mấy làm cho Tiến sĩ Thăng bận tâm. Anh là người của cơ quan quản lý nhà nước, anh không quan tâm câu hỏi “tại sao” như các nhà bác học, như Giáo sư, như Hậu, anh ta luôn hỏi “làm gì”. Phải làm gì để thu giữ hiện vật, làm gì để quản lý nó, làm gì để anh có được báo cáo thật kêu… Thảo Phương là món cổ vật mà anh khai quật được trong kỳ công tác này. Anh ta cũng không mảy may suy nghĩ tại sao họ lại làm tình với nhau liên tục mấy lần trong một ngày. Phương hỏi: “Anh có yêu em không?”, Thăng cười không nói gì cả.

Khi Phương hỏi lại một lần nữa, Thăng nói: “Yêu là gì, anh quên mất rồi. Anh chỉ biết là anh và em cùng thích”

“Chỉ thế thôi hả?”

“Thế là ít ư?”

“Quá nhiều. Quá nhiều với anh đấy, đồ khốn nạn”

Thăng nhăn nhở cười: “Sao em lại cứ phức tạp hóa vấn đề lên nhỉ? Rốt cuộc là chúng ta được gì không thôi”

“Anh mà cũng đòi suy nghĩ hả? Con chó đi tơ có nghĩ nó được gì không?”

@

VIII

Mặt trời lên đỏ lừ. Như một quầng lửa lớn trồi lên khỏi mặt biển.

“Anh, có phải mặt trời mọi ngày đấy không?”. Lâm nhìn chăm chú vào mặt trời đang mọc. Nó đã nhô lên một nửa hình tròn, rồi từ từ xuất hiện cả hình tròn. Hậu cười: “Thế em nghĩ hôm nay là mặt trời khác hả?”

Lâm ôm lấy cổ Hậu, mắt vẫn không ngơi ngắm mặt trời đang từ từ dứt khỏi mặt biển. Cô thì thầm vào tai anh: “Sao hôm nay em thấy nó to lớn thế. Mà hiền thế”

“Có một câu chuyện cổ tích phương Tây bảo rằng, mặt trời sáng tinh mơ là đứa bé, rồi nó già rất nhanh, thành ông già lúc chiều tà”

“Như anh là mặt trời lúc mấy giờ?”

Lâm nói rồi xem đồng hồ, vùng dậy mặc quần áo. Cô kêu lên: “Thôi chết, muộn giờ rồi, con Lan nó chôn sống em mất”.

Hậu nói: “Bảo nó chôn anh cùng với em”

Khi hai người hối hả về bến thuyền, thì đã thấy Lan ở đó rồi. Chắc cô đang đợi. Và cô cười. Cười bí hiểm. Lan nhìn Lâm, lại nhìn Hậu. Lâm cũng cười. Cả hai cô nhìn nhau rồi cười rũ rượi.

Trường từ bến chạy lên. Hai người đàn ông chào nhau. Không vui, không khách sáo. Bình thường như hai người cùng xã. Họ quá biết nhau, nhưng chưa bao giờ cùng nhau một cuộc đi chơi thế này. Lâm chính là cái gạch nối giữa họ. Nhưng bây giờ, vị thế của Hậu và Trường đã khác rồi. Qua một đêm đã khác. Lâm cẩn thận dặn Hậu: “Mai anh phải hết sức bình thường nhá”. “Tức là anh đã thành bất thường chứ gì, nên mới phải tỏ ra bình thường”; “Trời ơi, thế em và anh thế này mà là bình thường hả”

Lúc đầu đêm, anh đã thiếp đi trong hân hoan hạnh phúc. Nhưng chợt nửa đêm, Hậu tỉnh dậy. Tại sao phải tỏ ra bình thường? Suy tư lô-gic trong anh bắt đầu khởi động. Khả năng phân tích khoa học của anh trở thành một thói quen trong cả thời điểm đáng lẽ cần duy tình nhất. Chúng mình không bình thường, mà lại cố tỏ ra bình thường thì có được không? Có bao nhiêu người đang cố tỏ ra bình thường? Khi đi tìm câu trả lời cho câu hỏi này, anh buộc phải làm phép so sánh. So sánh là hậu quả của sự nghi ngờ. Nó là khởi nguồn của ghen tuông. Trong ghen tuông, bao giờ người ta cũng tìm cách khẳng định mình. Một cách khẳng định trần tục nhất, biểu hiện dễ thấy nhất là dùng quyền sở hữu. Đêm nay anh đã có cô ta, anh đã sở hữu toàn thể khối vật chất mang hình hài cô, và ngay phút ái ân, chắc hẳn anh sở hữu luôn phần tâm hồn của cô. Và ngược lại, với cô ta cũng vậy, nếu cô có tư duy tương tự như anh về quan hệ của hai người. Nhưng từ sáng mai, mọi thứ sẽ bình thường, tức là anh không thể biết anh có tiếp tục sở hữu cô hay không. Nền tảng cơ chế xã hội tư bản cũng dựa trên chế độ sở hữu, nhưng xã hội ấy có pháp luật giữ cho nó lớp lang và có vẻ rõ ràng. Còn anh, từ mai, anh thiết lập một bộ luật nào với cô ta?
Diễn giải có cái hay khi giao tiếp, nhưng bất lợi nếu miêu tả quá trình của tư duy. Anh nghĩ ngợi như vậy, nhưng khi cô ta ọ ẹ bên mình, cọ cơ thể mềm ấm vào anh, anh lại trở về người đàn ông đang yêu và được yêu. Anh cúi xuống, hôn mê mải môi cô ẩm ướt. Có lẽ sương đêm đã tìm cách lùa vào môi cô, gió đêm đậu vào tóc cô, muối của biển đã bốc hơi vào hơi thở của cô. Bất chợt, suy luận về sự bình thường với bất thường trở nên phù phiếm. Chỉ còn niềm hạnh phúc không thể tả được. Anh ta bực mình với thói quen nghĩ ngợi của mình và ước sao lúc này không phải nghĩ gì, đầu óc mình trống rỗng như loài vật.

Bốn người lên một chiếc thuyền đánh cá. Thuyền của chú ruột Lan. Họ đi cùng như khách du lịch, như một chuyến pic-nic. Những chiếc thuyền đánh cá ở đây cũng hay chở khách đi chơi biển, nhưng họ là những khách đặc biệt, bạn bè của Lan, là người nhà, nên được đi lại khắp nơi trên thuyền, chủ thuyền nhường cho họ khoang thuyền, chỗ VIP nhất. Nhưng cả ba người khách không quen đi biển cùng bảo muốn ở trên mạn thuyền ngắm biển. Cứ ngắm đi, một anh đánh cá nói, rồi các bạn thấy chán ngay.

Khi không còn thấy bờ đâu, đất đâu thì người đầu tiên bị say sóng là Lâm, rồi đến Hậu. Hai người lần xuống khoang thuyền nghỉ, Trường chống chọi đến qua bữa ăn trưa, rồi cũng say. Thế là ba vị khách quý phải tìm chỗ nằm, đánh một giấc ngủ trưa say sưa nhất. Lúc tỉnh dậy, Hậu lần ra ngoài, anh nhìn thấy đầu tiên là những ngôi sao trên bầu trời đêm. Những ngôi sao có vẻ sáng hơn nhìn chúng từ đất liền. Cả một bầu trời sao úp chụp lấy biển, biển lại vồng lên như sắp đổ nước đi đâu.

Lan đang ngồi với mấy người đánh cá. Trên thuyền có vẻ ngổn ngang hơn. Họ đang nướng cá. Hậu bỗng thấy đói cồn cào.

“Sao bây giờ có vẻ không sóng to như lúc sáng?”, Hậu hỏi.

“Bao giờ ngoài xa này sóng cũng nhỏ hơn, với lại bây giờ thuyền đằm rồi”. Lan nói.

Hậu đón lấy con cá mà Lan đưa cho. Bên cạnh, có hai anh thuyền đang ngồi. Họ nhấc lên từ biển con cá bé bằng hai ngón tay, quẫy quẫy rồi rất nhanh, cho thẳng vào mồm. Hậu ngạc nhiên. Một anh nói: “Các anh không biết ăn như vầy đâu”

Lan đưa cho Hậu một miếng cá nướng nữa, đố anh đấy là cá gì. Lại một miếng nữa. Chỉ thấy mùi thơm rất dễ chịu và vị cá ngọt trong miệng. Bỗng anh nhìn thấy Lâm và Trường. Hai người đang chui ra từ khoang thuyền, Trường có vẻ phấn chấn, Lâm bíu chặt vào một cánh tay anh ta, tay kia anh ta đỡ Lâm như sợ cô bị ngã. Cô ta như là dính chặt vào Trường. Bỗng Hậu thấy miếng cá trở nên chả còn vị gì nữa. Một cảm giác bực bõ dâng lên. Anh quay lại, ngồi xích gần hơn vào Lan, chìa tay chia nhau với cô gái vùng biển một miếng cá nữa. Lan cúi xuống cời than trong bếp lò nhỏ, mái tóc cô ta bay bay quệt vào mặt Hậu, Hậu cũng lại cúi xuống, cố ý chạm đầu vào đầu cô ta. Lâm nhìn thấy cảnh đó, cánh tay cô ta càng bíu chặt vào Trường.

Say sóng làm cho đầu tóc Lâm rã rượi. Vẻ mặt bạc nhược càng hiện rõ khi Lâm ngồi cạnh Lan. Còn Lan, cô rắn rỏi, mặt vẫn tươi rói.

Thuyền nghỉ đêm ở đảo. Chủ thuyền giải thích, bởi vì các khách quý say sóng, nên mới tấp vào đảo này. Lan bảo mọi người chọn nên vào ngủ ở khách sạn đảo hay ở ngay trong thuyền, hoặc làm một cái lều trên bãi biển, dưới tán những cây dương. Dĩ nhiên là họ cùng làm lều trại. Chỉ có một cái trại duy nhất. Cả bốn người nhao vào lều, nhưng rồi lại lần lượt chui ra. Đến được đây khó khăn lắm, dịp hiếm lắm, lẽ nào chui vào ngủ nhỉ?

Bốn người đi theo bờ biển. Sương buông tím lịm, những ngôi sao dường như to hơn, sáng hơn. Lâm hát khe khẽ, Lan không nói gì, Trường nhai mực khô nướng còn Hậu nhặt những hòn sỏi ném ra xa xuống mặt nước.

Bỗng Lan nói: “Bây giờ mà có một cơn sóng thần, trong tíc tắc thì chúng mình làm gì?”

Trường kêu lên: “Lại thế nữa?”

“Không làm gì được. Để cho sóng cuốn đi”, Hậu nói.

Lâm ngừng hát, bảo: “Cái gì?”

Lan: “Bất ngờ có một con sống thần, nghe thấy tiếng ù ù ào ào, ngẩng lên đã thấy nó ở kia rồi, chỉ còn vài giây thôi, phản ứng đầu tiên của mày là gì?”

Lâm cười: “Ôm lấy… một người. Bởi vì dù gì thì cũng chết”

“Này, mày đi cạnh anh Trường, rồi đến tao, rồi mới đến anh Hậu. Thế thì lúc ấy mày sẽ ôm anh Trường”, Lan cười lảnh lót.

Trường nói: “Anh nghĩ, lúc đó chắc phản xạ tự nhiên là chạy tán loạn, sao có thể ôm ai được?”

Lan nói: “Đảo này rất nhỏ, có thể đi vòng quanh theo mép nước khoảng ba mươi phút. Bây giờ em đề nghị thế này, chia làm hai nhóm, từ đây đi theo hai hướng khác nhau. Chúng ta sẽ gặp nhau ở phía bên kia đảo”

Trường cười: “Nhỡ không gặp nhau ở bên kia thì sao?”

“Yên chí đi anh ơi, hôm nay chắc là không có sóng thần đâu”

Trường vẫn cười: “Đến sáng mai mới gặp thì sao?”

Lan: “Cũng được. Lát nữa trăng lên, anh không chui vào đâu kín đến nỗi không tìm thấy đâu”

“Nhưng bây giờ phân nhóm thế nào?”, Trường nói.

“Em và anh, còn Hậu và Lâm”

“Được”, Trường nói.

Họ chia tay nhau, rồi quay đi theo hai hướng khác nhau. Hậu dắt tay Lâm, cả hai yên lặng đi. Lâm nói ấm ức: “Lúc trên thuyền, em thấy anh nướng cá với con Lan như là hai anh chị thuyền chài, đẹp đôi nhỉ?”

Hậu không nói gì, ôm lấy Lâm, hôn lên môi cô. Sự ghen tuông quả là dấm ớt của tình yêu. Nó làm cho tình nhân ăn món tình yêu lúc nào cũng ngon miệng, dường như muốn ăn nữa, mà không biết thế nào là đủ. Đoạn đường hai người đi qua một bên là biển, một bên là rừng cây phi lao rì rầm. Xa xa mới thấy ánh đèn của những con thuyền đang ngái ngủ. Xóm chắc là phía bên kia đảo. Hai người khoác tay nhau rảo bước. Hậu nghe thấy tiếng sóng biển, tự nhiên thấy lòng dạ bồn chồn, biển nghiêng nghiêng hay đảo bồng bềnh? Tự nhiên anh ta thấy muốn đi nhanh đến chỗ gặp hai người kia.

Họ gặp nhau ở một mỏm đá nhô ra biển, nơi ấy neo mấy con thuyền con. Sóng vỗ, mũi thuyền va vào bờ đá ken két… Trăng đã lên. Lan rất phấn khởi, reo lên: “Em thấy ánh sáng màu xanh ngắt”

Ba người còn lại không nói gì, cùng nhìn ra biển.

Một lúc lâu.

Lan lại nói: “Bây giờ về bằng đường nào? Theo lối này hay lối kia?”

Trường nói: “Lại đi tiếp, gặp nhau ở chỗ lúc nãy”

Lan nhảy tâng tâng, nói: “Em nghĩ ra thế này nhá. Bây giờ Lâm đi với anh Trường, em đi với anh Hậu”

Hậu lắc đầu: “Nếu thế thì có hai người sẽ không đi hết vòng đảo”

Lan: “Đàn ông hy sinh vì đàn bà chứ. Đi nào?”

Lan kéo tay Hậu, còn Lâm và Trường cũng lúng túng quay đi.

Đi một lúc, Lan không còn cái vẻ tung tăng như trước nữa. Cô nhớn nhác nhìn những ngọn cây phi lao rì rào, lắc lư như những cái đầu điên khổng lồ. Cô nói: “Anh Hậu, thôi quay lại đi. Em sờ sợ”

Hậu đứng lại. Nhưng Lan lại nói: “Nhưng quay lại thì chả ra sao cả”

“Đưa tay anh dắt”

Hai người đi sát vào nhau. Trong phút chốc, Hậu thấy như mình tan bién mất giữa đất trời. Chỉ có một mình với người con gái này. Không còn một ai nữa. Không Lâm, không tình yêu. Hậu ôm lấy Lan. Cô không chống cự. Cái hôn thật lạ lùng.

Lát sau, dường như cả hai đều đang cố leo lên miệng vực. Mệt mỏi, thở hổn hển. Lan nói: “Anh làm thế cái Lâm nó giết em”

Hai người không nói gì nữa.

@

IX

Khi trở lại đất liền, bất ngờ Lâm bị ốm.

Trường ý tứ nói: “Bây giờ có lẽ người chăm sóc Lâm tốt nhất là Hậu, anh có việc rất gấp phải đi”

Ngày đầu tiên, hầu như Hậu không phải làm gì. Mọi việc do Lan làm. Lâm cũng không đến nỗi mệt lắm, một mực đuổi Hậu về.

Hậu cũng có một lúc nói chuyện với Lan. Lan nói: “Em xin lỗi”. Hậu nói: “Em không có lỗi gì cả. Tại anh không thể ép mình được”

“Anh có yêu cái Lâm nhiều không?”

“Anh không biết nhiều ít là sao?”

“Anh yêu nó, rồi lại hôn em được ngay là sao?”

“Anh không biết”

“Từ nay em không gặp anh nữa đâu nhá”

“Anh không biết”

“Anh phải chăm sóc nó, đừng làm nó buồn”

Hậu thở dài, không nói gì nữa.

Ngay chiều hôm ấy, anh trở về khu vực đoàn công tác.

Hậu còn lại một mình bắt đầu tự xỉ vả. Mình chả ra sao cả, nhưng sao mình muốn hôn cô ấy thế. Mình có yêu Lâm không? Có chứ. Nhưng sao mình lại vẫn có thể thích Lan. Bản năng! Một bản năng không có tính người.

Hôm đó, Hậu dự một cuộc họp, rồi cùng Giáo sư ra tận thực địa. Hậu thấy mình bắt đầu như bị phân thân. Không còn chú ý tập trung đến cái gì nữa. Giáo sư bảo: “Cậu như bị mất hồn thế là không được”

Nhà báo Thảo Phương suốt ngày săn đón thày trò Hậu. Hậu thấy cô gái ấy đáng ghét. Nếu cho mình ngủ với cô này, mình có thích không? Không, không bao giờ mình chấp nhận. Hậu nghĩ thế, nhìn cô ta chạy nhảy chỗ nọ chỗ kia, mặc kệ cô ta hỏi gì thì hỏi, rồi chịu trận, bị kêu là kiêu ngạo, không hợp tác.

Chiều hôm sau, Hậu bảo với Giáo sư là quên tài liệu ở Đồ Sơn, anh ta lại chạy đến trường nơi Lâm học.

Không có Lâm ở đó, chỉ còn Lan đang lúi húi. Hỏi Lâm đâu, cô ta cứ ú ớ ú ớ. Cuối cùng bảo: “Lâm khỏe rồi, bảo đi mua cái gì đó”

“Anh sẽ đợi”, Hậu ngồi xuống.

“Anh không đợi được đâu, vì có mấy đứa bảo đưa Lâm đi vào thành phố”

“Thì anh vẫn đợi”

“Anh không đợi được đâu”

“Nói thật đi. Lâm đi đâu?”

Lúc đó, Lan mới nói: “Chú Chính nghe nói Lâm ốm, đến đón Lâm về nhà chơi rồi. Anh đừng nghĩ oan cho Lâm. Hay là anh và em đến nhà chú ấy nhá”

Hậu đứng lên: “Thôi anh đi đây”

Lan chạy theo: “Anh đi đâu?”

“Đồ Sơn thiếu gì chỗ ngủ”

“Nếu vậy em đến chỗ ấy bảo cái Lâm về nhá. Thú thật, em cũng ngại đến nhà chú ấy lắm. Nhiều chó, em sợ chó”

“Thôi… Anh đi đây”

Lan tần ngần: “Em biết nói với cái Lâm thế nào?”

Hậu điềm tĩnh bảo: “Em đi với anh một lúc”

Một lúc sau đó, khoảng thời gian đủ để cho một cuộc mây mưa, Lan đã vùng dậy, nói: “Anh có yêu em không?”

@

X.

Vào ngày thứ năm của đợt khai quật, những chuyên gia trong đoàn có một nhận thức là có thể họ không thu lượm được gì đáng giá. Khu vực thám sát được mở rộng, nhưng chỉ bắt gặp dấu vết mộ cổ đã bị đào bới. Qua tầng khảo sát, Giáo sư cho dừng, không đào tiếp nữa. Ông nói rằng, phạm vi chú ý của ông là lớp có niên đại này, nếu có gì còn giữ trong lòng đất thì cứ để nó ở đó. Nhưng khi chuẩn bị rút quân, thì ở khu vực số hai, người ta phát hiện thấy một lối đi có dấu lát gốm cổ hoa văn Trần. Giáo sư hội ý cùng với chuyên gia của hai viện bảo tàng và đại diện Cục, tiếp tục cho thăm dò rộng theo hướng lối đi đã phát lộ. Vào ngày thứ sáu, lối đi dẫn đến một vết tích lòng suối đã từng có nước. Bây giờ phía trên con suối ấy chính là một lối đi vắt ngang dãy núi, làm thành một đường đèo. Vị trí mộ cổ mà dân chúng ở đây phát hiện ngôi mộ thu được con dấu “Ngô Sơn chủ” và khu vực đào thám sát đang tiến đến đối xứng với con suối cổ. Cuối cùng họ phát hiện một mộ đá lớn đã bị đào bới. Trong mộ đá còn sót lại vài hiện vật là vật dụng của người xưa như bát, nồi đất, dấu vết bếp... Có một tảng đá phẳng, trông như bia đá, nhưng để nằm, dầy dặn như mặt bàn, bị vỡ mất một góc, trên đó có chữ: “Phạm linh sư chi an...” chữ “an” bị sứt, và phần vỡ đã mất có thể còn những chữ khác...

Với Giáo sư, tảng đá là một phát hiện quan trọng. Với kiểu chữ khắc trên đá ấy, ông có thể đoán niên đại của nó, phù hợp với thời đại gạch gốm lát hoa văn Trần. Đó là lối chữ viết thời Trần giữa thế kỷ mười bốn.

Ngay chiều hôm đó, nhà tài trợ chính của cuộc khai quật xuất hiện đưa ra đề nghị họp báo. Thông thường, các chuyên gia không quan tâm đến nhà tài trợ chính, họ chỉ chịu trách nhiệm chuyên môn trước Cục Di tích, còn nguồn kinh phí là công việc của nhà tổ chức. Nhà tài trợ chính có quyền ẩn danh, được Cục Di tích cho phép, đó là đảm bảo danh tiếng của họ về mặt luật pháp trong trường hợp cuộc khai quật thất bại. Nhưng khi có dấu hiệu thành công, nhà tài trợ lập tức tính đến phần thưởng do sự đầu tư, khuếch trương công việc thăm dò. Trong trường hợp này, tên nhà tài trợ khiến Giáo sư chú ý, đó là Công ty Viễn Phố, một công ty đang cạnh tranh ác liệt với Công ty Chính Trường.

Công ty Viễn Phố cử đến An Phụ một chuyên viên marketing. Anh này không rõ đã chuẩn bị từ bao giờ, lập tức mở một triển lãm về văn hóa Lý Trần, tổ chức một hội thảo nhỏ về triều đại nhà Trần. Đọc chương trình, Giáo sư biết ai tư vấn chính về sử học cho họ. Ông bèn thoái thác với lý do ở hiện trường rất bận và không còn thời gian đâu để chuẩn bị tham gia một hội thảo đột xuất như vậy. Cuộc chiến về quan điểm của hai vị giáo sư đã quá căng thẳng và công khai khiến mọi người đều biết. Cuộc tranh luận thường là gia vị cho món nhắm giới truyền thông mời mọc công chúng. Nhà tài trợ cũng thừa biết nếu có mặt Giáo sư thì cuộc hội thảo mới thành công, bởi vì cãi nhau phải có hai phe. Thảo luận mà chỉ có một anh độc diễn thì tẻ nhạt. Tẻ nhạt là kẻ thù của cánh quảng cáo - makerting. Nhà tài trợ nài nỉ, Giáo sư ý thức được họ đã mở hầu bao, không phải cho riêng ông, mà là cho Nhà nước và cho hoạt động khảo cổ, nên nể. Giáo sư bèn hứa, dù không đến nhưng sẽ gửi một tham luận.

Dịp này, có hai đoàn thực tập sinh du lịch của một trường đại học ở Hà Nội và một đoàn giáo sinh đi thực tập sư phạm tại huyện, chuyên viên marketing của Viễn Phố đã tận dụng cơ hội, tổ chức liên kết họ vào buổi hội thảo và giao lưu. Anh ta đã làm mọi cách để cho những cái loa của phương tiện thông tin đại chúng mở hết cỡ, khuếch trương sự kiện khai quật ở An Phụ và Công ty đã trả lương cao cho anh ta làm điều đó.

Giáo sư bảo Hậu: “Cậu làm cái tham luận ấy đi”

“Thưa thày...”, Hậu luống cuống.

Giáo sư nhìn học trò, cái nhìn không thiện cảm. Hậu coi như không biết gì: “Thưa thày, em cũng là một người vùng này, em sợ rằng...”

“Cậu sợ rằng cậu phản bác lại lập luận của ông ta thì người ta sẽ đánh giá cậu là coi nhẹ truyền thống chứ gì?”

“Đó là một cuộc khởi nghĩa nông dân hẳn hoi”

“Nhưng đó chỉ là rôm sẩy của chế độ, chứ không đến nỗi có thể làm cho nhà Trần phải uống thuốc chữa bệnh. Cậu nên nhớ, từ đó đến Hồ Quý Ly khuynh đảo triều chính, còn phải ba bốn chục năm nữa”

“Vậy thì thày lại ủng hộ Bảo tàng Cổ vật?”

“Chuyện đó lại khác. Tớ ủng hộ hiện vật cho bên Cổ sử, vì nó thực sự là hiện vật có giá trị lịch sử, gắn liền với lịch sử dân tộc, không nhất thiết tớ phải đồng ý với ông ấy thổi phồng cuộc nổi dậy thành các cuộc cách mạng”

“Kể cả khi đã phát hiện bộ ấn của Ngô Bệ và Linh sư?”

“Thời dùng chữ tượng hình, một người có một cái ấn chưa thể nói đã lập nên  triều đình”

“Thưa thày...”

“Cũng như tớ phản đối cậu đi ra biển với con gái nhà người ta, không có nghĩa là tớ phản đối cậu yêu phụ nữ”

Hậu đầu hàng. Anh ta phải lặn ngụp vào một thời đại cách đây bẩy trăm năm.

21956;

20021;

Giấc mơ năm Đại Trị

A

“Giáp Thân (Thiệu Phong năm thứ Tư -1344), Mùa xuân, tháng 2, người Trà Hương là Ngô Bệ họp bọn ở núi Yên Phụ làm giặc cướp...”

Năm âý,  lộ lớn thì đặt An phủ sứ và phó sứ, thuộc châu thì đặt Thông phán.

...Mùa thu, tháng Tám, đặt 20 đô phong đoàn ở các lộ để đuổi bắt giặc cướp.

(Đại Việt sử ký toàn thư- trang 201- bản in Các quan bản, mộc bản khắc năm Chính hòa 18- 1697)

1.Đô phong đoàn tìm bắt cướp

Đang là mùa thu năm Thiệu Phong thứ Năm

Con đường từ bờ sông Kinh Thày dẫn đến xã An Sinh đang bốc khói hồng. Không phải khói bếp, mà đó là bụi đường đỏ quạch. Đám bụi tiến dần về phía núi An Phụ. Nhân vật của chúng ta đang sống vào thế kỷ mười ba. Một anh chàng thanh niên, vốn con quan hầu cận Đức Tiên đế nhà Trần miếu hiệu Anh tông, nhưng anh ta lớn lên loanh quanh còm xóm, bên chân núi Yên Phụ, ven sông Kinh Thày. Vào cái ngày chúng ta nhắc đến, anh ta đang đứng ở cửa nhà, cùng với một ông quan xã. Chức danh Đại tư xã chỉ những ông quan cấp cơ sở nhất thời bấy giờ. Đại tư xã có thói quen gọi anh ta là Công tử. Nhưng anh chàng này không ưng, coi mình không phải công tử công tiếc gì. Anh ta lớn lên, người cha đã mất rồi. Ông là một nô bộc kiểu mẫu, không màng đến của cải, sống thanh bần cho đến chết tại An Phụ. Ông là Lê Chung, cùng với vị đại khoa Đặng Tảo, còn để lại trong sử của Ngô Sĩ Liên tiếng khen nức nở về nhân cách hầu cận.

Đại tư xã chui ra khỏi cửa nhà, nhìn về hướng bờ sông, thấy đám bụi mù đỏ quạch đang chuyển động, chợt nhíu mày:

-Ai đấy nhỉ? Chả lẽ đón Phạm tiên sinh đi nhậm chức? Nếu thế chắc là thăng lớn đấy. Ông ấy mồm mép đến là dẻo.

-Thời nay ai dẻo mồm thì sướng thân, lên quan cũng nhờ cái mồm- Cậu thanh niên đế vào.

-Cậu tý tuổi, chưa biết triều chính, đất ta đất các tiên đế hun đúc chí khí, từ trước đâu chỉ có dẻo mồm là được. Nhưng kìa...

Đám bụi hồng chạy gần đến khu ruộng bãi thì lại rẽ ngoặt sang hướng khác, đi lên phía Dương Nham.

*

Đại tư xã chạy ngựa đường tắt, đón đầu đoàn người ngựa. Đã nhìn thấy khí giới sáng lòa. Quan quân của dinh phủ nào thế nhỉ?

Đại tư xã xuống ngựa quỳ sẵn, cúi đầu. Đoàn quân xịch đến. Tiếng ngựa hí, tiếng đinh thúc ngựa, tiếng gươm đao va vào nhau chát lạnh. Ông tướng vẫn ngồi trên lưng ngựa, quát:

-Ai?

-Bẩm, hạ quan là Đại tư xã An Sinh Nguyễn Chính, chậm biết quan quân trẩy qua không kịp nghênh đón, xin tha tội. Kính mời quan tướng ghé qua bản dinh để xã quan hầu đón.

Tiếng cười ha hả vang lên. Viên tướng nhảy phắt xuống ngựa:

-Tưởng ai, quan Đại tư xã đồng hương, xin bỏ quá cho, việc quân gấp gáp không qua hương dinh của ông được.

Đại tư xã lúc ấy mới nhìn lên, nói:

-Kính chào Đô thống, Đô thống nhọc nhằn quá.

Nếu lúc ấy mà để ý, thì sẽ thấy ánh mắt quan Đại tư xã sáng lóe lên trong một thoáng bất chợt. Ông ấy nhìn thấy gì? Đằng sau ngựa của Đô thống là một dây lốc nhốc mấy chục người bị quân lính quây lấy, đùn đẩy. Chắc là họ phải chạy theo quan quân, nên người nào người ấy bụi đường lấm lem, mồ hôi mồ kê, quần áo lếch thếch.

Đại tư xã cố dịu giọng:

-Trần Đô thống nghỉ ngơi một chút đã, việc quân đâu có đó, hạ quan giúp được gì xin hết lòng.

-Ông đi theo ta- Đô thống nói sang sảng- Ta định qua nhà, thắp hương vái linh hồn quan Thiếu sư rồi mới đến huyện đường.

Thấy Đại tư xã nhìn những người dân bị quan quân bắt theo, quan Đô thống vừa lên ngựa vừa nói:

-Trên đường đi, gặp nghi ngờ cứ bắt đã, xét sau. Ta phụng mệnh An phủ sứ, mang một đội thuộc đô phong đoàn đi bắt bọn trộm cướp. Bọn dân xiêu tán là chỗ nảy sinh trộm cướp, phải quét rồi mới hót đi được.

Đại tư xã cũng lên ngựa, đi theo quan quân. Khi quay người lên ngựa, Đại tư xã còn nhìn thấy một gương mặt quắc thước, râu lơ phơ, ánh mắt sáng như một đốm lửa. Đại tư xã cố tránh nhìn, nhưng ánh mắt ấy ám ảnh ông ta trên con đường gập gềnh về nhà quan Đô thống.

*

B.

Giáp Thân, Thiệu Phong thứ 4... Năm này mất mùa, đói kém, dân nhiều kẻ phải làm sư và làm nô cho các thế gia.

Ât t Dậu, Thiệu Phong thứ Năm... Mùa đông, sai quan quân đi bắt Ngô Bệ ở núi Yên Phụ. Quân của Bệ chạy trốn tan rã cả.

(Đại Việt sử ký toàn thư)

2. Đại tư xã bịa chuyện ngăn binh đao. Đô thống thả hổ về rừng.

Chẳng mấy chốc, quan quân đã đến gần cổng một khu nhà bề thế. Xã quan ở Dương Nham tụ tập luống cuống đón quan Đô thống từ ngõ. Quan Đô thống cho quân và ngựa nghỉ ở rặng tre bìa làng rồi cùng mấy người tùy tùng và Đại tư xã vào nhà thờ họ Đỗ, qua một cái sân to, mới đến gian thờ Trần Thiếu sư. Câu đối viết đại ý: phúc dày được ban quốc tính, ngài anh hùng thời Trùng Hưng, thao lược thời Hưng Long, sống vì nước, chết về quê, lưu danh vạn thuở.

Đó là điện thờ Thiếu sư Trần Khắc Chung.

Đô thống cúi đầu kính cẩn khấn vái: “Hậu duệ Trần Huyên, kính xin quan Thiếu sư phù hộ. Nhờ hồng phúc của ngài, con được phong chức Đô thống đô phong đoàn, vâng mệnh đi dẹp trộm cướp vùng Trà Hương, Giáp Sơn, con nguyện tận tâm tận lực báo ơn vua, đền nợ nước, xứng danh con cháu Trần Thiếu sư”

Ông từ bái đáp lễ, nói:

-Thưa quan Đô thống, ngài rất thiêng, khi nào có con cháu về, thế nào ngài cũng báo trước.

Đô thống chăm chú nghe.

-Từ sáng đến giờ, cứ có con bướm bay vào đậu lên thanh long đao. Chú đoán con cháu ngài đóng võ tướng sẽ về, đích thị quan Đô thống về.

Đô thống cười vui lắm, chỉ ông từ, bảo với Đại tư xã:

-Ông thấy chú tôi nói hay không? Lần nào chú ấy cũng đoán rất trúng.

Đại tư xã bỗng hỏi:

-Khoan, ông nói rõ lại xem nào? Có phải con bướm ấy màu đen pha vàng không?

-Đúng rồi- Ông từ gật.

-Có phải nó không đậu hẳn mà nhấp nhô vẫy cánh, bảy cái vẫy thì đậu, đậu vẫy cánh bảy cái lại bay không?

-Có lẽ đúng- Ông từ nghi ngại nhìn Đại tư xã.

Đại tư xã liền sửa áo mũ, rập đầu khấn linh hồn Thiếu sư Trần:

-Bẩm thưa quan lớn Thiếu sư, sáng nay ngài cũng báo cho con, mà con ngu muội không nhận ra đó là điềm báo. Con đang ở điện thờ tiên đế thì Ngài cho con linh trùng hoàng hắc đến đậu vào chấp kích, chiếc kích bỗng lung lay, con bây giờ mới hiểu ý của Ngài. Muôn ngàn lần xin ngài tạ lỗi. Vẫy cánh bẩy lần đỗ bảy lần bay, chứng tỏ có đô phong đoàn bảy đội sẽ trẩy qua. Chấp kích lung lay, tức là thời cơ để dụng binh chưa tới...

Đô thống chợt đỏ bừng mặt:

-Đúng, ta mang bảy đội thuộc Đô phong đoàn Hải Đông từ Vân Đồn đến đây. Thời cơ dụng binh chưa tới ư? - Đô thống lẩm bẩm- Có nhẽ thế, cũng có nhẽ không cần dùng đến quan binh chăng?

Đại tư xã không nói gì. Ông từ gật gù. Đô thống hỏi Đại tư xã:

-Nghe nói giặc Bệ ở Hương Trà sang núi Yên Phụ tụ tập, các xã quan không làm gì được?

-Chúng có tụ tập, nhưng hương binh đã đuổi đi rồi.

Đô thống thở phào:

-Thôi được.

*

Đô thống lập quân luật ngay tại bãi cỏ cạnh rặng tre. Trước tiên, quan Đô thống lệnh cho ngay ba đội đi về phía núi Yên Phụ gấp, nếu gặp giặc không được giao chiến, phải cấp báo ngay cho đại quân, nếu không gặp giặc thì yết bảng kể tội rồi quay lại.

Đô thống cùng Đại tư xã An Sinh, Tiểu tư xã Dương Nham lục vấn những người bị bắt. Đếm tất cả được hai mươi tám người. Mười tám người vừa đàn bà, vừa trẻ con, nguời già, khai là đi chợ, được Tiểu tư xã Dương Nham nói là có quen biết, Đô thống lệnh thả ngay.

Còn khoảng mươi người đàn ông, thêm một người phụ nữ trẻ nữa không đi ngay mà dùng dắng với người đàn ông đứng tuổi. Dáng chừng họ hàng ruột thịt. Người đàn ông ra hiệu đuổi cô ta đi, nhưng cô ta ở lại.

Đô thống chỉ những người bị bắt, bảo Đại tư xã:

-Có ai ông biết không?

Một ánh mắt sáng lạnh lại chiếu vào quan Đại tư xã. Đó là cái nhìn của người đàn ông mảnh khảnh, râu đen lơ phơ. Đại tư xã biết ông ta, đó là Phạm Lang, người An Sơn, từ lâu đã nổi tiếng ương ngạnh, nhưng rất thông thái. Mọi người tin rằng ông ấy có linh pháp, vì nghe nói ông ta thụ giới linh sư ở núi An Tử, nên quan quân ở huyện, ở phủ đều chờn, không dám gây khó dễ cho ông ấy. Nhưng phủ huyện là phủ với huyện, đằng này, quân của Tổng quản lộ Hải Đông thì bất chấp đấy...

Quan đại tư xã đi chầm chậm qua một lượt người bị bắt. Gương mặt Đại tư xã lạnh ngắt, nhưng đầu óc lão đang bận rộn. Qua Phạm Lang, Đại tư xã Nguyễn Chính nhìn thẳng vào mắt ông ấy, bên cạnh là đứa con gái... Thôi đúng rồi, đó là con gái lão Phạm Lang. Rồi đến một người đàn ông cao to, mặt vuông nghiêm nghị, môi to, mắt bé. Tay này trông quen quen...

Phạm Lang không quan tước, nhưng hắn nói năng thông thái khiến các nho sĩ cũng ngại. Lang hay đi lại chơi với các hưu quan, trước đây được cụ Lê rất quý. Cụ Lê Chung là cận thần của tiên đế Anh tông, tương truyền chỉ có thượng hoàng và Lê Chung cùng Đặng Tảo ở bên khi vua Anh tông băng. Hồi ấy thượng hoàng ở kinh đô, cụ Đặng đi về nơi chín suối trước, nên Lê Chung là một thế lực ở vùng này, cụ làm một triều đình lều tranh vách đất, trông coi phần mộ tiên đế Anh tông. Cụ không có của nả, mà bọn trọc phú sợ, cụ không quan tước mà các quan lớn bé đều rập đầu kính cẩn. Lạ thay, trong đám dân đen, cụ lại yêu mến Phạm Lang, hứa gả thằng cháu cho con gái hắn. Thằng cháu ấy chính là thằng Lê Hậu. Con gái Phạm Lang thì ra là đứa này. Con bé mới lớn, xinh xắn quá...

-Thế nào, quan đại tư xã có cao kiến gì?- Tiếng Đô thống giục.

Đại tư xã khề khà:

-Hạ quan trông đều thấy quen, chắc họ là người vùng này.

-Quan Đại tư xã không biết, thì tôi mang về bẩm báo với An phủ sứ.

-Hạ quan có ý này, không biết có nên liều mạng nói ra không?

-Nhà ông nói đi.

-Mang chúng về lộ phủ, An phủ sứ lệnh quan Tuần án, Tuần án lại đổ lên xã quan tra xét. Trộm nghĩ giặc cướp thì tại án, còn bọn này chỉ là lũ vướng đường quan quân mà thôi.

Đô thống cười, có vẻ bình thản:

-An phủ sứ đang cần bổ sung bọn gia nô. Gần đây gia nô các nhà quan đua nhau trốn cả...

-Gia nô cũng cần kén chọn. Nếu không, gặp bọn bặm trợn, chúng còn lấy cắp rồi mới bỏ trốn, như là vụ tuần trước ở nhà quan Tri huyện Trà Hương.

Đô thống ngẫm nghĩ...

Đô thống nấn ná chờ tin của đội tuần tiễu núi An Phụ. Bọn bị bắt vẫn đứng, mỏi chân có đứa ngã lăn ra, lính lại xốc dậy.

Rồi bỗng có tiếng súng hiệu, một viên đội chạy vào nói gì với Đô thống. Đô thống quay ra bảo Đại tư xã:

-Chúng chạy thật rồi, điềm báo như ông nói có nhẽ đúng –Chỉ những người bị bắt- Có đứa nào chạy từ núi An Phụ ra không?

Chợt Phạm Lang nói:

-Có tôi.

Đô thống mắt sáng quắc lên, kêu:

-Trói.

Phạm Lang cười mỉm, nói:

-Thưa quan Đô thống, tôi đến núi An Phụ là để thắp hương cho cụ Lê, trước kia cụ nhận tôi là nghĩa tử.

-Cụ Lê nào? -Đô thống nhíu mày- Lê gia nhi của tiên đế ư?

Đại tư xã nói:

-Thế ra ông là thầy Phạm.- Quay sang Đô thống- Ông này gieo quẻ rất linh nghiệm.

-Gieo quẻ? - Đô thống trợn mắt- Có theo Linh thuyết không?

Im lặng.

Đại tư xã nói:

-Hạ quan có nghe đồn đến Linh thuyết, nhưng thật sự chưa nhìn thấy tận mặt người của Linh phái bao giờ.

Đô thống vặn vẹo:

-Cụ Lê thì phụ thân ta biết, làm gì có nói ông cụ có nghĩa tử nào. Nhưng về danh chính, Lê gia không được tập tước, đến đích tử còn chẳng là gì, nói gì đến nghĩa tử hờ.

Đại tư xã im lặng. Đô thống vẫn nói:

-Ta biết Lê Chung chẳng qua là một lão già gàn, may nhờ hồng phúc có đức tận tụy với tiên đế, nay nói đến cũng thế thôi.

Phạm Lang nói:

-Dù cho không có danh phận, nhưng còn lương tâm, tuần rằm nếu đi qua thì phải ghé thăm hương khói cho cụ.

Đô thống đứng lên, nhìn chăm chú vào đứa con gái đang nép vào Phạm Lang. Cô gái có đôi mắt dài, long lanh ngấn nước. Mái tóc xõa ngang vai rối tung rối bù. Người cha ngẩng đầu hiên ngang, mắt vẫn nhìn thẳng. Đại tư xã Nguyễn Chính nhìn thấy Phạm Lang nắm tay con gái dường như xiết chặt. Phạm Lang từ từ nhìn vào mắt con gái, đôi mắt nữ nhi ướt át mà như có máu chảy.

-Con gái tôi...- Phạm Lang nói

-Còn tên này- Đô thống chỉ người đàn ông to cao, mặt vuông mắt bé.

-Ông này cùng quê với tôi, anh em tính sang núi Đá Vàng hái một ít bồng bồng. Năm nay mất mùa, lúa không có, rơm rạ cũng không, nhà nông không có gì đun nấu...

Đô thống Trần Huyên nhìn chăm chú vào người con gái, hỏi:

-Tên gì?

-Nó là Ngàn. Phạm Thị Ngàn. Nếu quan Đô thống ưng, tôi cho nó làm nô bộc cho quan. Thời buổi này không biết sống chết lúc nào, được vào cửa quan thì cứ được cho phận nó đã.

-Được. -Đô thống gật, rồi quay ra chỉ những người có mặt, hạ lệnh cho lính- Thả chúng.

Đám lính bỏ chỗ chạy về chỗ nghỉ, đám người khốn khổ nhao nhác đi ra phía đường lớn.

Thị Ngàn khóc tức tưởi, kêu lên:

-Thày ơi...

Phạm Lang gỡ tay con khỏi tay mình. Một tên lính giằng tay Ngàn, đẩy về phía sau. Ngàn vẫn khóc, nhưng không kêu lên nữa. Cô ta rũ xuống. Phạm Lang và người đàn ông cùng quay quả ra đi.

*

Đại tư xã Nguyễn Chính trên đường về An Phụ, tâm tư xao động... Cú cho con vào làm gia nô nhà Đô thống quyết không phải là tính cách ngang tàng của Phạm Lang. Vì sao? Vì đâu? Câu trả lời chỉ có thể là người đàn ông đi cùng với Phạm Lang. Nếu vậy hắn phải là con cá lớn. Hắn chính là Ngô Bệ chăng? Phạm Lang về với Bệ tự bao giờ vậy? Đô thống kia đã thả hổ về rừng, ta tránh được cuộc binh đao cho dân chúng An Phụ, nhưng liệu có tránh mãi được chăng?

Đang rối bời suy tính, Nguyễn Chính thấy Hậu chạy như điên dại trên đường đi về phía Dương Nham. Đại tư xã xuống ngựa:

-Công tử đi đâu vội thế?

-Đô thống bắt cái Ngàn, phải không?

Đại tư xã để ngựa, vắt dây cương lên cổ ngựa, vạch quần đái bên đường. Khủng khỉnh:

-Bắt bớ gì đâu. Lão Phạm Lang cho con làm nô nhà quan Đô thống.

-Sao lại thế?

-Là thế. Mày mặc kệ mẹ chúng nó, đi về với tao đi.

Lê Hậu nhanh như cắt nhảy lên yên, quất ngựa phóng đi. Đại tư xã buông ống quần, chửi:

-Mẹ kiếp, được mấy nả mà làm như vậy, con ơi.

Trong khi quan Đại tư xã hầm hụi đi bộ về An Phụ, thì Lê Hậu phi ngựa chạy dọc sông Kinh Thày. Đến bến, anh ta hậm hực nhìn thấy đám quan quân đang sang đến bờ bên kia. Những cái đò ngang đang lơ lửng giữa dòng. Có cả những chiếc thuyền chài đang trở về bến đỗ bên này sông. Đô thống bắt tất cả mọi loại thuyền chở quân.

Lê Hậu gọi một thằng bé thuyền chài:

-Mày mang con ngựa này đến quan Đại tư xã An Phụ mà lĩnh thưởng.

Nói rồi, Lê Hậu nhào xuống nước.

*

3. Trộm nghĩ

Đại tư xã về gần đến An Phụ thì thấy xa xa một cái xe ngựa đang lộc cộc tiến đến theo hướng cũng về An Phụ. Người đánh xe dừng lại, nói:

-Phạm tiên sinh mời quan Đại tư xã lên xe.

Đại tư xã cúi đầu cung kính thoái thác:

-Hạ quan đâu dám vô phép, xin cung tiễn tiên sinh.

Một người đứng tuổi ngó đầu ra, cười:

-Lễ phép gì đâu, tôi là thần dân về quê thôi. Sang cúng tiên đế và các vị tiền bối trước khi lên kinh nhậm chức mới, mời ông lên đây với tôi.

Khi Nguyễn Chính lập cập lên xe, Phạm Sư Mạnh cười hì hà:

-Tôi và ông làm gì mà khách khứa thế?

Chẳng mấy chốc về tới chân núi An Phụ.

Đại tư xã Nguyễn Chính cùng với Phạm Sư Mạnh lên Thái Lăng. Sư Mạnh thắp hương, nhìn bài vị vua Anh tông khấn vái một hồi, trở ra hỏi Nguyễn Chính:

-Tôi cảm thấy Thái Lăng gần đây biếng trễ nhang nến, bụi phủ mờ mờ cả...

Chính cúi đầu:

-Thời cụ Chung còn, mọi thứ tinh tươm, nay mọi thứ truyền vào tay Hậu, cũng có trễ nải.

-Thằng ấy đi đâu rồi?

Nguyễn Chính thở dài:

-Vừa qua, Trần Đô thống mang một đội đô phong đoàn về nói là bắt cướp, thế nào bắt cả con gái lão Phạm Lang về làm nô, Hậu mê con bé, đuổi theo.

Phạm Sư Mạnh giật mình:

-Có chuyện ấy ư? Thật hổ danh con cháu Lê Chung- Nói rồi lại gật gù một mình- Thời Hưng Long đã qua rồi. Chiến công thời Trùng Hưng cũng chỉ còn vang dội bên tai, đâu còn thấy cái chí khí của các bậc hào kiệt.

-Chúng nó bây giờ khác lắm- Đại tư xã hầu chuyện- Cha mẹ sinh con, trời sinh tính. Hậu là đích tôn cụ Chung, nhưng chỉ được lớn lên ở làng xã, không có ngày sống gần tiên đế, nên hành xử tất có cái mọi rợ của kẻ thôn dã.

-Ông nói thế cũng có lẽ chưa phải. Giờ mà có giặc Nguyên sang, làm sao trông vào nam nhi như chúng đây?

-Thưa tiên sinh, có lẽ bây giờ trời cũng khác, trước kia đâu có bão lũ, hạn hán nhiều như bây giờ, nào có mất mùa đói kém triền miên, giặc cướp đâu có nổi lên như bây giờ?

Phạm Sư Mạnh đăm chiêu:

-Nhà ông làm quan chăm lo đất có đền miếu tiên đế, cái nôi sinh ra Đức thánh Trần, mọi sự phải hết sức thận trọng.

-Thưa vâng, Tiên sinh nói thật chí lý. Vừa qua, bọn cướp nổi lên, lấy núi An Phụ làm sào huyệt, hạ quan phải hết sức mềm mỏng, vừa cứng vừa mềm, chúng sợ linh ứng, nên nghe tin quan quân về truy đuổi là tan rã ngay.

-Sao chúng lại có thể tan rã dễ dàng như vậy?

-Nghe nói Bệ có một quân sư theo Linh thuyết, gọi là Linh sư, có thể gieo quẻ, bốc độn, thấy được quá khứ và vị lai, vừa qua, Linh sư của hắn bảo khởi sự năm nay chưa thuận nên tan.

-Đấy, đấy... Chuyện ở đấy đấy, chúng chưa thấy tiện khởi sự, chứ đâu vì sợ Đô thống Trần Huyên mà bỏ chạy? Nhà ông còn mối lo tiềm tàng đấy.

-Tiên sinh tính việc như thần. Hạ quan cũng đã dợm nghĩ đến thế, nhưng không dám tin là thật.

-Nhà ông nói ta nghe xem nào, vì sao lại có chuyện một thằng nhà quê dám xâm phạm vào đất thánh để chống lại triều đình?

-Chúng là bọn đầu trâu mặt ngựa vô học, lại kéo bè đảng với lũ gia nô bỏ trốn. Thưa tiên sinh, gần đây bọn gia nô bỏ trốn bắt chước nhau quá nhiều, kẻ thì đầu quân làm sư, kẻ thì làm cướp.

-Đại tư xã như ông, có nắm được vùng trị nhiệm của ông có bao nhiêu tên gia nô trốn không?

-Khó lắm, thưa tiên sinh, gia nô trốn giờ lẫn với dân xiêu tán. Tra sổ hộ tịch thì chỉ có những hạng dân chân chỉ hạt bột, chăm chỉ làm ăn ở yên một chỗ. Còn hạng dân xiêu tán thì chịu.

-Sao lại chịu?

-Đầu tiên là bỏ quê kiếm ăn, rồi không về quê nữa, hoặc kiếm được chỗ nào làm ăn được thì đậu lại, nhưng xã quan sở tại không được phép làm sổ hộ tịch cho dân xiêu tán, thành ra hạng dân đó với trộm cướp, với gia nô bỏ trốn lẫn lộn không sao phân định được.

Phạm Sư Mạnh buồn rầu, gật gật:

-Thế thì tại chế độ triều đình ư?

Đại tư xã vội quỳ thụp, khấu đầu:

-Hạ quan là quan xã không có ý đó, không có ý bàn chuyện triều chính. Mong tiên sinh đừng bắt hạ quan phải lìa đầu.

Sư Mạnh đỡ Đại tư xã lên, ôn tồn:

-Vua sáng phải có tôi hiền, tôi hiền thì dám can gián. Cái gốc là luật lệ của Nhà nước khiến dân phải điêu linh, thì phải tâu với triều đình sửa.

-Thưa tiên sinh, luật định từ thời Thiên ứng Chính Bình, qua thời Thiệu Bảo, Nguyên Phong vẫn y thế... Có lẽ...

-Có lẽ sao?

-Có lẽ phải đợi tiên sinh vào triều, mọi việc mới thấu đến thượng hoàng được.

Sư Mạnh cười, xua tay như chế diễu Nguyễn Chính:

-Đúng là nhà ông làm xã quan, chả biết đến triều chính. Việc chỉnh sửa chế độ an dân phải tâu lên vua, chứ sao lại xin thượng hoàng.

Đại tư xã gật:

-Vâng, Đỗ Hành ngày xưa chỉ vì dâng Ô Mã Nhi lên Thượng hoàng, mà bị tội trái luật, chỉ được thưởng vừa chứ không thưởng lớn.

-Nhà ông cũng hiểu biết đấy.

-Nhưng thưa tiên sinh, mỗi thời mỗi khác. Xã quan An Sinh như hạ quan, thường được tiếp các quan từ kinh đô về thắp hương khấn vái các tiên đế, nên cũng được hầu chuyện, hóng chuyện ít nhiều. Nghe nói ngày nay mọi việc nếu không có ý thượng hoàng, thì không xong. Nhà vua bây giờ nhàn hơn mọi thời.

Sư Mạnh vỗ trán:

-Té ra người không biết là ta.

Nguyễn Chính cung kính:

-Không dám, hạ quan kiếm câu chuyện làm vui. Vì Tiên sinh nhận là thần dân về quê, hạ quan mới dám vô lễ nói thế. Nay mai, tiên sinh vào triều chính xin đừng bắt tội kẻ quê mùa này. Trộm nghĩ cũng không dám.

Sư Mạnh cười vang, chỉ vào Nguyễn Chính:

-Ông nói dẻo lắm... Này, thế còn Linh đạo, ông nghe nói thế nào?

-Thưa tiên sinh, cái gọi là Linh đạo hoặc Linh nhân theo Linh phái cũng mờ mờ ảo ảo, chung quy cũng là muốn sửa chế độ triều chính, nếu có quan lại như Phạm tiên sinh muốn sửa đổi triều chính, há chẳng phải bọn Linh đạo không còn đất sống hay sao?

*

4. Tuyệt vọng gặp kẻ khùng

Lê Hậu lóp ngóp sang đến bờ bên kia thì quân quan đã đi khá xa. Hậu giận dữ thét to lên một tiếng, rồi bám theo một chiếc thuyền cá về lại bờ bên này.

Anh ta lên bến, ngã vật ra bãi cỏ. Nước từ quần áo đầu tóc đẫm xung quanh. Run lẩy bẩy, lúc đó Hậu mới thấy mình rét thâm tím da dẻ. Anh ta cố đứng lên, lại sụp xuống. Rét run cầm cập.

Bỗng có cái áo bằng vải gai choàng lên người.

-Chí nam nhi sao lại sụp đổ như thế này?

Hậu nghé mắt nhìn lên, thấy một người cao lớn, mặt vuông, môi dày. Ông ta khoác chiếc áo hững hờ không cài khuy, hở bộ ngực vạm vỡ. Cái áo vải gai đã chuyển sang Hậu rồi. Hậu thấy vậy, bèn nhỏm dậy:

-Ông nói gì? Ông biết gì mà chí với khí?

-Chú em đã bơi sang bên kia, sao lại bơi về?

-Đồ quan quân chó chết...- Hậu nhìn theo đám bụi bên kia sông, đạp tay xuống đất.

-Chú nói thế thì nguy, quan quân đi tiễu trừ giặc, sao lại chửi?

-Trừ giặc chưa thấy đâu, đã bắt con cái người ta làm nô.

-Đừng nói thế. Chúng không bắt đâu, mà người ta đành phải thế thôi. Một đứa con gái còn biết liều thân cứu cha chú nó, nam nhi phải thế nào?

-Sao ông biết?

-Ta cũng bị quan quân bắt cùng với cha nó. Nếu không có nó tự nguyện làm nô, hẳn Trần Đô thống không tha tất cả mọi người.

-Các ông thế cũng đòi làm mặt nam nhi hả? Bao nhiêu người mà phải để cho một đứa con gái bị nhục. Các ông...- Hậu gắt rồi chồm lên.

Người đàn ông gỡ tay Hậu, bật cười ha hả:

-Nói đúng lắm. Chúng ta cũng thấy thẹn... Chú em bảo anh biết, dưới mũi dao của bọn đao phủ, liều chết để chết hết hay là như Hán đế bình sinh chui qua háng thằng bán thịt, rồi thu cả thiên hạ sau này?

Hậu đứng lên, lắc đầu cho nước chảy khỏi tai, lầu bầu:

-Nói nghe chán lắm. Thời này lấy đâu ra Hán đế. Nhà ông cũng đòi làm Hán đế, sao phải chui lủi như thế?

Người đàn ông vẫn cười, nhìn Hậu có vẻ thông cảm:

-Chú em có chí khí, nhưng quá lụy đàn bà, sao làm nổi việc lớn. Con Ngàn trung nghĩa, phận nó đã đành. Còn chú em muốn báo thù, sao chỉ chạy theo hít bụi vó ngựa mà được?

-Ông là ai?

Người đàn ông trợn mắt:

-Ta biết chú. Chú là cháu cụ Lê Chung, phục dịch tận tụy cả đời cho Anh tông đế, nhưng rồi chết đi, con cháu vẫn không có một tấc đất. Cái liêm chính của cụ đáng để hậu thế ca tụng, nhưng lại làm cho hậu duệ như chú thành bần hàn.

-Tôi cần gì có đấy, cần quái gì giàu có.

-Ê hê, chú em cứng cỏi đấy, nhưng bọn vương tôn công tử thời nay thì sao, công lao của cha ông chúng so với cụ Chung chỉ là một hạt cám, thế mà chúng nó xênh sang, đè đầu vít cổ thiên hạ.

-Thiên hạ của họ Trần, ông muốn chặt đầu không?

-Ta đang tính làm Hán đế, ngươi có xứng làm Hàn Tín cho ta không?

Hậu nhìn người đàn ông rách rưới, bước đi, bực mình:

-Ông nói đùa coi chừng cái mồm. Đây sông nước thì được, nhưng ở làng xóm thì đừng dại như vậy.

Vừa lúc đó có chú bé thuyền chài gọi ơi ới:

-Anh ơi, anh Cả em mang ngựa về cho ông xã rồi đấy.

-Đi lâu chưa?- Hậu hỏi.

-Đã lâu rồi. Xuống đây em cho thuyền đi đến bến An Hiệp, từ đó anh đến An Phụ gần thôi.

Hậu quay lại, không thấy người đàn ông lúc nãy đâu cả. Anh ta phân vân một chút rồi xuống thuyền.

*

5. Lê Hậu vào cửa quan

Lê Hậu về đến nhà thì đã thấy con ngựa của quan Đại tư xã buộc ở gốc tre. Cái gậy của ông ấy gác ở cửa vào. Như vậy chắc ông ấy đang ăn uống với ai đó. Hậu xăm xăm bước vào nhà.

Quan Đại tư xã Nguyễn Chính cùng với Tiên sinh Phạm Sư Mạnh đang nhắm rượu. Nhìn thấy Hậu, Nguyễn Chính giơ chén, cười nói:

-Thưa Phạm Tiên sinh, đây là thằng cháu Lê Hậu, đích tôn của cụ Lê gia nhi hầu tiên đế Anh tông. Nó thỉnh thoảng vẫn mượn ngựa của hạ quan ra sông Kinh Thày để tập bơi.

Hậu tức ngẹn lên cổ, tiện chân đá văng cái gậy của Nguyễn Chính. Cái gậy văng vào con chó đang gặm xương khiến nó ủng oẳng kêu lên. Con mèo cạnh đó xù lên, gầm gừ.

-Tao nói thế không đúng hả? – Nguyễn Chính ngầy ngà- Mày lấy ngựa của tao ra sông, rồi nhảy xuống sông bơi ba lượt...

Phạm Sư Mạnh bỗng cười hô hô, vỗ tay cười sảng khoái:

-Bơi ba lượt à? Bơi ba lượt sông rồi về đến đây thì giỏi quá.

-Thì bơi thêm lượt nữa là bốn- Nguyễn Chính cũng cười, xua tay- Mấy lượt chả được, thằng này sức trai cứ bắt nó trông đền là không được.

Chính gọi Hậu, nghiêm nghị:

-Này Hậu, mày thôi thói trẻ con ấy đi, hôm nay Phạm tiên sinh đến bái yết tiên đế, cúng cụ Lê, mày đáng lẽ phải là chủ nhà, tao đã mạn phép tiếp Phạm tiên sinh, mày còn vô lễ, đúng là nhân bất học bất chi lý. Lạy Phạm tiên sinh đi.

Hậu vẫn còn lầm lỳ, khoanh tay cúi đầu:

-Xin tạ lỗi với Phạm tiên sinh.

Khi Hậu ngồi khép nép xuống rồi, Sư Mạnh mới ngắm anh ta, thốt lên:

-Ai chà, nam nhi như anh, thời Trùng Hưng ắt có công lớn. Nay phải theo học hành mới lên công nghiệp được.

Nguyễn Chính nâng chén:

-Mày nghe đấy, Hậu ơi... Rồi đây tiên sinh vào triều, mày sẽ thấy vinh hạnh là đã được ngồi hầu rượu với bậc đại thần. Mày đừng có suốt ngày chạy theo váy đàn bà nữa.

Hậu không nói gì, ngửa cổ uống hết cốc rượu. Sư Mạnh nói:

-Nhà ông cứ nói khoác thế thì ăn nhằm gì. Tôi tính phải gửi hắn vào một nơi để học hành được.

-Thế còn gì bằng, Hậu mày tạ ân Phạm tiên sinh đi.

Hậu quay đi, không ra điều.

-Cũng là một nghĩa cử. Ngày xưa tiên đế ưu ái cụ Lê lắm. Tính cho con cháu cụ nên công nghiệp là cái nghĩa của bọn ta. Tôi tính, Hậu theo tôi lên kinh đô chuyến này... Nhà Bảo Uy vương là chỗ thanh lịch, tạm gửi Hậu vào đó nương nhờ, học hành, rồi đâu có đó...

Đại tư xã vỗ tay, nâng chén:

-Xin cạn chén tạ ân Phạm tiên sinh, cạn chén mừng Lê Hậu về kinh nên người...

Phạm tiên sinh cười mủm mỉm.

6. Bảo Uy vương lập công

Bảo Uy vương là người quái tướng.

Cao lớn, nhưng chân tay lại rất ngắn, đầu khá nhỏ. Vương có tai to, miệng lớn, môi mè, tiếng nói như chuông như khánh. Gương mặt Vương lúc nào cũng thấy rúm ró, có hàng trăm ngoặc đơn ngoặc kép, nốt ruồi to nhỏ các loại, mắt lại nhỏ him him. Lê Hậu lúc đầu nhìn thấy Bảo Uy vương thì co rúm người lại. Một phản xạ tự nhiên nhìn thấy người dị tướng, như là trông thấy quái nhân. Nhưng rồi anh ta quen dần. Các vương hầu hoàng tộc phần nhiều dị tướng. Người thì đầu nhỏ như Bảo Uy vương, có người đầu lại to như đội cái giành chứ không phải đó là đầu. Người thì mồm nhệch lên gần mang tai. Người thì tay dài như tay vượn, người thì có điệu cười của mèo hoang...

Có lẽ ký ức hào hùng về các bậc tiền bối chiến công lẫy lừng có cả sự tiếc nuối dung nhan đẹp đẽ của các vị ấy nữa. Các vương hầu nhàn hạ thường công khai nói về Chiêu Văn vương đẹp lão thông thái, Chiêu Quốc vương lầm đường lạc lối nhưng phong độ như tiên, Chiêu Minh vương lẫm liệt, Hưng đạo vương uy nghi...

Bảo Uy vương chép miệng:

-Trời đày, bọn ta có lẽ bị trời đày? Gánh giang san nặng đến nỗi họ Đông A cứ xấu xí dần đi?

Tướng quân Đại đội trưởng Văn Cung tử thưa:

-Thưa Vương, chắc chả phải. Đó là phần thưởng của trời đất. Tiểu tướng từng nghe, kỳ nhân dị tướng bao giờ cũng có công nghiệp lạ. Xoay chuyển càn khôn quyết không phải là việc của kẻ tầm thường.

Đoàn quân của Bảo Uy vương đi dần về phía Tây. Lê Hậu được Bảo Uy vương ưu ái mang theo quân ra trận, phục dịch nơi hổ trướng. Hậu thiu thiu trên xe, nghe chuyện Bảo Uy vương với Văn Cung tử, chợt thấy buồn nẫu. Mình là kẻ tầm thường. Ngàn cũng là kẻ tầm thường. Bây giờ Ngàn ở đâu? Phủ Đô thống Lộ Hải Đông so với phủ Bảo Uy vương là cái quái gì? Hậu muốn liều mình tính chuyện tìm Ngàn, nhưng chưa được mấy tuần thì có chuyện Bảo Uy vương lĩnh mệnh chinh phạt Ai Lao xâm lấn bờ cõi.

Buồn ngủ rũ mắt. Hậu muốn ngủ nhưng không dám. Bảo Uy vương không biết uống thuốc gì mà thức liền hai ngày chẳng ngủ.

....

Đội quân tiền trạm của Vương như một vòng cung bao lấy quân Ai Lao. Ngựa tháo rọ mõm, tiếng thét vang lừng, bất ngờ toán quân nhất loạt nhảy vào đại trại của quân Ai Lao.

Đứng giữa trận, bên cạnh là những kẻ xa lạ đang rúm ró vì sợ, Hậu thấy lạ quá. Chỉ có mươi con ngựa chạy quanh nơi hạ trại, rúc tù và inh ỏi, cứ như nhiều người lắm. Bảo Uy vương mưu mô khác thường.

Khoảng nửa canh giờ nữa thì đại quân do Văn Cung tử chỉ huy mới đến nơi. Tinh binh Ai Lao đã biến mất. Tù binh và súc vật bị lùa vào giữa hàng, tất cả đều bị dắt bằng dây, bị xô đuổi. Súc vật kêu ầm ĩ, còn người bị bắt thì im lặng.

Bảo Uy vương ngả thành xe cho rộng, gọi thêm các tướng đại đội trưởng lên xe chơi xúc xắc làm vui. Tướng thua thì chầu tiền, Vương thua thì trả bằng tù binh. Nếu tướng không thích, có thể đổi một tù binh lấy hai con trâu hoặc một con ngựa. Rùng rình rùng rình... Hậu là người thu tiền cho Vương.

Đánh bạc nửa ngày thì nghỉ hạ trại. Vương đếm tiền Hậu đưa cho, đếm xong ngẩng lên:

-Sao lại thiếu một đồng?

Hậu sợ hãi lắc đầu:

-Thưa Vương...

Vương đếm lại, tươi cười:

-Đúng rồi, lúc nãy tao đếm thiếu. Có thế chứ.

Rồi hỏi các tướng:

-Chúng bay được bao nhiêu?

Mọi người nói số được. Văn Cung tử nói:

-Thưa Vương chủ, tiểu tướng xin được bán tù.

-Tù nào của mày mà bán- Vương trợn mắt- Dâng lên thượng hoàng, rồi dâng nhà vua rồi thì mới biết chúng mày được đứa nào.

Văn Cung tử cười toe toét:

-Đằng nào cũng sẽ được thì tiểu tướng bán trước. Bán cho Vương, Vương cứ dùng, chúng tiểu tướng ra giá mỗi tên tù binh một đồng kẽm.

Tất cả mấy tên tướng khác cũng đồng thanh nói:

-Tiểu tướng xin đuợc bán cho Vương lấy một đồng kẽm.

Bảo Uy vương cười ha hả, ha hả. Quân lính dâng thịt. Vương hỏi thịt gì, chúng bảo: Chó rừng. Vương ăn xong, phất tay áo. Thành xe dựng lên. Ngay lập tức một viên quan xuất hiện, quỳ xuống:

-Đô thống Vọng Giang xin nghênh đón Vương.

Bảo Uy vương ngáp, lấy tay áo che miệng, phất mạnh một cái.

-Xin dâng ngài nữ nô- Đô thống Vọng Giang nói.

Lập tức một tên nữ ăn mặc chải chuốt được mang đến.

Trong khi Đô thống Vọng Giang lui ra thì Bảo Uy vương chui vào xe. Các tướng đẩy tên nữ nô vào trong xe với Vương.

C

Bính Tuất, Thiệu Phong năm thứ 6, Mùa xuân, tháng 2, ngày mồng 1, nhật thực.

Mùa hạ, tháng 5, Ai Lao vào cướp biên giới, sai Bảo Uy vương Hiến đánh tan chúng, bắt được rất nhiều người và súc vật.

Mùa thu, lấy Phạm Sư Mạnh làm Trưởng bạ kiêm Khu mật tham chính.

(Đại Việt sử ký toàn thư)

*

7. Sôi nổi mua quan bán tước

Hậu ước ao về đến kinh đô ngủ một giấc cho bõ mệt nhọc. Nhưng về kinh đô rồi, lại còn mệt hơn.

Liên tục trong mười ngày tuần đầu, Hậu làm chân kê biên đồ mừng cho Vương. Lúc trảy quân, trông như một đội quân chiến thắng, lúc về kinh mới thấy trong quân mỗi tướng đều có võ riêng, giống như một lũ cướp.

Hầu hết các tiểu tướng từ đô thống, đại đội trưởng đến đại tướng đều có quà mừng dâng lên Vương. Họ lấy được trên đường lúc nào, Hậu cũng chịu. Lại còn đô thống và an phủ sứ các lộ cũng nhân dịp Bảo Uy vương chiến thắng để dâng quà mừng.

Văn Cung tử bảo với Hậu:

-Nếu có ai đến nhờ gì, mày cứ nhận lấy.

Hậu còn chưa định tâm, thì ngay tối ấy, có quan Đô thống Đô phong đoàn Vọng Giang mang theo một người gặp Hậu:

-Thưa công tử...

-Tôi không phải công tử, tôi là hầu cận của Vương.

-Công tử là hầu cận cũng như nghĩa tử, cũng là công tử.

Hậu thấy khó chịu còn hơn là khi lão Đại tư xã Chính gọi anh là công tử.

-Đây là An phủ sứ lộ Hải Đông, những mong công tử nhận cho lễ mọn để dâng lên Vương, xin Vương một ân điển.

An phủ sứ Hải Đông nói:

-Đây là bốn trăm quan tiền.

Hậu nhận tiền, hỏi:

-Ông xin gì?

Hai ông khách ngớ ra. Đô thống Vọng Giang nói:

-Lệ thường cứ tính ra tiền là biết. Hay là Vương gia nâng giá?

-Giá nào?

-Lệ thường ba trăm quan là xin chức Chưởng bạ, bốn trăm quan là được Tham tri, năm trăm quan được Khu mật tham chính... Muốn ở yên An phủ sứ ở lộ thì bằng giá Tham tri.

An phủ sứ nói:

-Nhà hạ quan vét voi chỉ có đến bốn trăm...

Đô thống Vọng Giang giải thích:

-Đại quan đây không xin gì, mà chỉ mong để yên ở lộ Hải Đông, không phải quay về làm Tham tri ở kinh thành, chứ nếu xin thì xin luôn cái Khu mật tham chính.

-Được- Hậu gắt- Nhà ông nói lắm quá.

Hậu lấp liếm chuyện mình chưa biết lệ. Ông khách vội vàng lui ra. Đô thống Vọng Giang chưa đi ngay, nấn ná. Xuất hiện một cái mặt trơn nhẵn. Đô thống Vọng Giang nói:

-Thư sinh Đỗ Tử Bình có việc xin xỏ.

Đỗ Tử Bình đưa một bọc:

-Đây là bốn trăm quan.

-Cũng xin Tham tri hả?- Hậu cười.

-Không- Đô thống Vọng Giang giải thích- Đỗ tiên sinh không phải ngạch quan lại, nên không thể thăng theo phẩm trật. Hiện tại là Ngự tiền học sinh, muốn được bổ phải nhờ Bảo Uy vương xin.

-Gần đức Thiệu Phong sao không xin?

Đỗ học sinh cười nhăn nhở:

-Vua nhàn vì thượng hoàng quán xuyến cả. Phi Bảo Uy vương không ai hiểu thượng hoàng hơn- Vừa nói vừa rút trong ống tay áo ra một vật cong queo như rễ cây- Có cái này kính dâng Vương gia, xin thưa rằng, Trâu thần y cũng lấy từ đấy để làm thuốc.

Cuối ngày hôm đó, Vương ngồi nghe Hậu đọc bản kê:

-Đô thống Vọng Giang ba bộ da xương hổ, năm mươi con tắc kè, bốn chum rượu. Đô thống đô phong đoàn châu Diễn mười cái ngà voi, một sừng tê giác, năm đôi chim trĩ, mười cây sa sâm núi. An phủ sứ Sơn Nam năm tên nữ nô Chàm lai...

-Thôi thôi được rồi, có tiền không?

-Có An phủ sứ Hải Đông bốn trăm quan.

-Tham tri bây giờ bốn trăm đếch được.- Bảo Uy vương vừa gãi bụng vừa nói- Tuần án xứ Bắc nộp bốn trăm năm mươi quan cơ đấy. Thế thì an phủ sứ vẫn phải đổi. Quan đầu lộ phủ kiếm tiền như bỡn, cho nó chuyển đi chỗ khác có mà cạn.

-Còn Đỗ Tử Bình, học sinh Ngự tiền, bốn trăm quan...

-Thằng chó ấy cũng đòi làm quan cơ à?

-Và một cái rễ cây- Hậu nói tiếp- Nói là giống của Trâu thần y.

Vương chồm lên:

-Đưa đây xem nào- Đưa lên mũi hít hít- Thảo nào từ nãy thấy thơm đếch chịu được. Cái này được đây.

Hôm sau, sáng sớm An phủ sứ Hải Đông đã đến. Lão lập cập nộp thêm một trăm quan, kêu ca:

-Lộ Hải Đông vừa có biển, vừa có rừng, giặc cướp như rươi, không biết ngày mai ra sao. Ta sống được có dễ đâu.

-Thế thì ông về kinh làm tham tri, Vương bảo thế.

-Chết, ấy chết- lão quan xua tay- Quen rồi, ở rừng rú quen rồi, xin được hết hạn trị nhậm rồi tính tiếp.

Lão An phủ sứ lần tay áo, đưa cho Hậu một nén bạc, Hậu gạt đi. Lão quan mặt tái ngoét:

-Công tử giúp, ơn này ta không quên.

Hậu gật gù:

-Được, có lúc tôi sẽ nhờ ông.

-Đấy, công tử là người nhân nghĩa, tôi biết mà.

*

8. Thái thượng hoàng dạy dỗ

Hậu lần đầu tiên gặp thượng hoàng, trong bụng hơi lo lắng. Bảo Uy vương mang theo một cái ngà voi chạm trổ tinh vi biếu thượng hoàng.

Đó là một ông già đầu to, mắt bé, mũi hếch nhìn thấy hai lỗ mũi khiến nhìn mặt thượng hoàng, Hậu cứ tưởng đến một cái mặt lợn. Giọng thượng hoàng là giọng của người già nghe khào khào. Chỉ khi thượng hoàng cất tiếng nói, càng nghe càng thấy thượng hoàng vẫn minh mẫn lắm.

-Vương ra quân cố đừng sách nhiều dân lành- Thượng hoàng nói rồi phẩy tay vào khoảng không trước mặt.

Vương khúm núm như con dím rúc trong tổ.

-Ra quân thắng trận đáng khen. Con cháu Đông A phải như vậy. Các tiên đế đánh thắng ba lần quân Nguyên, bọn Ai Lao chỉ là giặc cỏ. Giặc cỏ mà khó đánh. Phải vỗ về dân chúng, đừng bắt họ sưu dịch quá nhiều. Tiên đế dặn đi đâu phải để đức cho dân chúng ở đấy, nghe chưa?

-Thưọng hoàng dạy chí lý- Bảo Uy vương thẽ thọt.

-Hạo đã lớn dần, Hiến phải làm gương phò tá...

-Vâng ạ.

Thượng hoàng gật gù:

-Võ công thì bây giờ không ai hơn Hiến, hãy lấy Hưng Đạo đại vương làm gương.

-Vâng ạ.- Bảo Uy vương thưa- Thắng trận vừa qua quan tướng chưa được phong thưởng.

-Cứ theo lệ cũ mà làm.

-Xin Thượng hoàng ban ân điển cho Văn Cung tử, hắn có công đầu.

-Nghe nói thằng ấy tửu sắc tít mù, tài có đức kém.

-Tài thường có tật, thần xin chế ngự hắn.

-Thôi cũng được- Thượng hoàng chặc lưỡi- Nhiều đứa cũng tửu sắc gấp mấy, nhưng ra trận chưa bằng. Cho tứơc bá.

-Xin thượng hoàng cho hắn tước hầu khuyến khích người có công.

-Thôi được- Thượng hoàng nhìn sang Hậu- Tên này của nhà ngươi?

-Cận vệ của thần, hậu duệ Lê gia nhi ở Giáp Sơn.

Thượng hoàng bỗng vui hẳn lên:

-Ông Lê Chung hầu cận tiên đế... Trời ơi, cháu đã lớn thế này. Có theo ra trận không?

-Dạ, hạ thần có ra trận ạ- Hậu thưa.

-Thưởng cho hắn chưa- Thượng hoàng hỏi.

Bao Uy vương thưa:

-Dạ, thần bận việc quân chưa tính đến người trong nhà.

-Phải thưởng.

-Vâng ạ.

*

9. Vương gia tiệc tùng

Bảo Uy vương mở tiệc thâu đêm trong vương phủ. Vương cầm chén rượu đi suốt lượt, nói với mọi người:

-Ai Lao thấy ta chạy vỡ mật là có công của các ngươi. Nay năm mươi vò rượu chưa hết thì các ngươi chưa được về.

-Vậy thì chúng tiểu nhân về làm sao được- Một tên nói.

-Uống đi- Vương nói.

-Bởi vì hết năm mươi vò này lại có năm mươi vò khác- Tên kia nói tiếp.

Bảo Uy vương cười hềnh hệch:

-Riêng hôm nay không có, tao cho vua vay một trăm vò rồi.

-Vương cho đức vua vay rượu?

-Đúng. Tao thua vua có gì xấu.

Văn Cung hầu đứng lên thưa:

-Tiểu tướng thấy Bảo Uy vương có mấy điều này thua vua?

-Cái gì?

-Hoàng cung lộng lẫy ngang dọc một dặm ở kinh thành, còn vương phủ Bảo Uy đơn sơ coi như đóng tại khắp nước, Vương phải đi lại coi sóc mỏi mệt, là cái thua thứ nhất.

Vương ngửa cổ cười há há, sung sướng.

-Tiền bạc của vua do bọn nhà giàu nộp thuế. Thuế có hạn theo điển chương quan chế. Còn tiền bạc của Vương thì để ở khắp nơi, Vương cần thì lấy lại bằng cách đánh bạc. Đánh bạc thì không có gì quy chế cả, có khi đếm tiền mỏi tay, đong bằng đấu. Đó là cái thua thứ hai.

-Thằng này nói hay quá, phạt một chung rượu. Tất cả cùng hưởng.

Tất cả reo hò ngửa cổ uống.

Văn Cung hầu nói tiếp:

-Còn điều này Vương gia thua xa vua. Vua nuôi tên Trâu, thuốc thang đêm ngày. Còn Vương gia chả có thuốc, phải điều hòa âm dương không ngừng...

Tất cả mọi người cười váng lên. Bảo Uy vương nghiêm mặt:

-Cấm nhá. Tao chưa nghe mày nói gì- Vương vung tay chén với mọi người- Các ngươi có nghe Văn Cung hầu nói gì không?

-Chúng thần không nghe thấy gì?- Tất cả đồng thanh.

-Sao lại đặt chén xuống thế?- Bảo Uy vương hỏi.

Lúc đó, trong đám tiệc có người đứng lên. Đó là Thư sinh mặt trắng Đỗ Tử Bình. Bình nói:

-Thần có ý này xin hiến Vương gia cho vui.

-Hay lắm- Vương khích lệ.

-Để cho không ai đặt chén xuống, xin Vương cho lệnh ghè vỡ chân đế tửu chung. Mai đếm chân đế hạ thần xin đền chung mới.

Vỗ tay rào rạo. Vương phán:

-Được- Vương đổ rượu xuống đất, đưa chén rượu cho một tên nô bộc đón lấy cái chén của Vương.

-Thưa Vương gia, nó bằng vàng khó đập gãy- Tên gia nô nói.

-Mẹ khỉ, gì chả đập được. Mang con dao ra mà chặt.

Nhộn nhạo một lúc, tiếng chan chát nổi lên. Bọn gia nô chạy lăng xăng cầm búa ghè chân đế chén rượu.

Bỗng nhiên có một bọn người ăn mặc lòe loẹt đến. Trưởng trò nói:

-Thưa Vương gia, xin ra trò.

-Hay- Vương nói với mọi người- Hôm nay ta mượn phường trò ở hoàng cung về đây cho các ngươi thưởng trò ca kỹ. Đám này nguyên do trùm phường người của nước Nguyên là Lý Nguyên Cát năm xưa dạy dỗ, đặt ra ca từ. Các ngươi thử nghe xem sao.

Đàn nhạc xênh phách nổi lên. Nữ nhân bắt đầu cất giọng ca, người uốn éo, mặt rực rỡ. Có tên nam nhi làm trò nhảy nhót. Người hát hát tích hội đào viên của Tây Vương mẫu, đến đoạn mời rượu, Vương vỗ tay vào đùi hát theo, giọng í a. Mọi người dự tiệc cũng bắt chước, một tay cần chén rượu, một tay vỗ đùi hát nghiêng ngả. Rượu sóng sánh ra chỗ ngồi lênh láng.

Vương nhìn chằm chằm vào nữ ca nhi, nói:

-Mẹ khỉ, Tây Vương mẫu cũng như con này chứ gì?-Bảo Uy vương gọi lớn-Hậu đâu rồi?

-Thưa Vương, con đây.

Hậu lầm lì xuất hiện. Từ bấy đến giờ, Hậu đứng trong hậu cung, tiếp giót rượu từ các vò lớn vào các bình nhỏ cho bọn nữ nô hầu rượu.

Vương đang mặt đỏ gay, các mụn ruồi trên mặt dường như đen hơn, nhiều hơn, mắt hấp háy nói:

-Thượng hoàng dụ ta thưởng công cho ngươi, tức là ta có thể lấy đồ của vua thưởng cho ngươi.

Mọi người chợt im thin thít nghe Vương nói. Vương nói tiếp:

-Hôm nay ta thưởng ngươi một tiên Tây Vương mẫu.

Vương ngoắc Đỗ Tử Bình lên:

-Thuốc nhà ngươi cho ta tốt lắm. Nhưng mỗi lần chỉ dám xin thượng hoàng một ít, để lần sau xin chức đến ngươi.

-Đa tạ ân huệ của Vương gia.- Bình cúi đầu.

Vương ngoặc tay, lính kéo nữ ca nhi lại. Tên ca nữ hoảng sợ. Trùm trò vội rập đầu xin:

-Xin Vương tha cho, con còn phải hầu các ngài ở hoàng cung, không có nó con chỉ có mắc tội chết.

Vương đưa cho Hậu chén rượu trên tay:

- Uống đi.

Văn Cung hầu nói:

-Tiểu tướng theo Vương bao nhiêu năm, chưa mấy khi được ân huệ Vương cho uống rượu từ tay Vương.

Hậu uống hết chén rượu.

Lính giằng tay nữ nhân ra, kéo vào cung. Hậu lầm lụi theo sau.

10. Mong nhớ lửa tình, tắt luôn dục vọng

Chỉ còn hai người.

Hậu thấy nôn nao. Chén rượu Vương bắt uống hình như có lửa truyền vào người. Ngọn lửa vô hình bò khắp cơ thể trai tráng của Hậu. Da thịt Hậu đang cháy rần rật. Song, Hậu cố để đầu óc lạnh lẽo.

Người đàn bà ủ rũ ngồi khép nép. Mắt nó sáng rực, ướt long lanh. Mắt như loài chó điên. Hậu thấy chan chán. Đôi mắt của Ngàn cũng có lửa, nhưng đó là mắt của loài chim bồ câu.

Người đàn bà chậm rãi đứng dậy, cởi bỏ từng lớp áo sống. Cởi đến lớp cuối cùng, chỉ còn cái quần trong bé tý. Ngọn nến chiếu sáng rực nửa người nó một màu trắng như bột. Người đàn bà lặng lẽ gieo mình xuống giường, ngửa mặt nhìn trần nhà. Như một cái xác.

Ngàn uốn cong người giữa rãnh luống khoai, toàn thân trắng mờ trong ánh trăng loáng ướt. ánh trăng cũng nhảy nhót trên bụng Ngàn, trườn lên đôi vú Ngàn. Những chuyện âm dương chỉ có người đàn ông, người đàn bà và trời đất biết.

Vương phủ thì chuyện ấy cứ trơ tráo giữa thanh thiên bạch nhật, người ta trâng tráo như súc vật. Còn ánh nến này đổ sáp vào cái xác chết này.

Hậu cắn môi, thở mạnh một cái. Cái xác trắng khẽ cử động. Người đàn bà quay mặt nhìn Hậu chờ đợi. Mắt chó sói lo lắng. Hậu tiến đến, chạm tay vào da thịt. Nhũn nhẽo. Khô khan. Sương đêm thoa lên bụng, lên ngực Ngàn thứ hơi nước ẩm ướt, mát mẻ, căng mịn.

Hậu lần sờ, vuốt nhẹ cái xác nhũn. Đột nhiên lửa bốc lên đầu, Hậu không kìm được, mạnh tay xé toạc mảnh vải cuối cùng trên cơ thể người đàn bà khiến phần đầu cái xác phát ra một tiếng nấc. Hậu không thể chịu được, tóm lấy tóc người đàn bà, dựng nó dậy, giang tay giáng vào mặt nó một cái tát. Một cái tát nữa bên má bên kia.

Người đàn bà khóc nấc lên, nhưng lại chồm lên bám chặt lấy Hậu. Hậu cố sức gỡ tay nó ra, nhưng hai cánh tay như hai bộ rễ mềm bám chắc lấy bụng Hậu. Anh ta thở hồng hộc. Hai cánh tay đàn bà lỏng dần, lỏng dần, tuột xuống phía bụng dưới. Hậu cảm thấy chán ngán. Khi hai cánh tay người đàn bà trôi xuống nữa, nó mang theo cái quần của Hậu tuột xuống khoeo chân.

Người đàn bà vội dập đầu, kêu:

-Tha tội chết cho tội nhân. Tha tội chết...

Hậu đứng bất động. Giữa hai chân người đàn ông là một bộ phận của cơ thể mềm nhũn. Ngàn đã dùng nó như đồ chơi, thì thầm: Cái của khỉ như dùi trống đại.

Người đàn bà lồm cồm bò hai bước tay, rồi lập cập kéo quần chủ nhân của nó lên.

11. Vương gia “thụ khí”

Hậu đi qua gian phòng vừa mở tiệc. Còn vài viên quan đang say ngủ gục. Chén sứ vỡ lỏng chỏng. Rượu tưới ướt đẫm. Có mùi khai khắm. Mùi nước giải lẫn với mùi nôn xú uế. Kinh khủng.

Chỉ còn Đỗ Tử Bình đang khật khưỡng chưa về. Hắn say. Bình nhìn tận mặt Hậu:

-Chỗ này bẩn quá, cung vua còn bẩn hơn. Chào Vương gia thần về đây, nhớ bốn trăm quan của Bình đấy nhá.

Hậu muốn nôn mửa. Buồn nôn không thể chịu được.

Gia nô đang thu dọn. Hậu hỏi một đứa:

-Vương gia đâu?

-Thưa ông, Vương đang thụ khí.

Hậu quay lên phủ Vương. Nến thắp leo lét. Mấy đứa nữ nô đang cặm cụi làm việc, âm thầm không một tiếng người. Trên giường là một cái xác trương phềnh, to lớn. Đó là Bảo Uy vương đang say li bì. Một đứa bôi vôi vào gan bàn chân, một đứa lau rửa mình mẩy. Rồi chúng mặc quần áo mới cho Vương. Hậu đứng lặng nhìn bọn nữ nô làm việc, trong đầu trống rỗng, ký ức như mộng ảo. Phạm tiên sinh và Đại tư xã nâng cốc mừng Hậu lên kinh đô để nên người. Hậu thành người của phủ Bảo Uy vương là sướng hay là khổ? Là phúc hay là nợ?

Bọn nữ nô mặc quần áo cho Bảo Uy vương xong, thu dọn đồ đạc. Hai đứa nữ nô chỉ mặc yếm, mỗi đứa một bên ấp vào người Bảo Uy vương. Một đứa khác buông rèm, lui ra. Hậu lững thững cũng đi ra.

*

12. ăn trộm hoàng bào...

Bảo Uy vương ngật ngưỡng bảo Hậu và Văn Cung hầu:

-Đi với ta.

Vương đang để cho bọn gia nô mặc áo. Cái áo vàng ươm, màu như màu lửa. Vương mặc hơi bị ngắn, hếch lên hở cả rốn.

-Chà chà, áo này...- Văn Cung hầu trầm trồ.

-Chỉ thượng hoàng có một cái và ta một cái. Năm xưa người nước tiểu nhân tiến cống vải này, giá mỗi thước năm trăm quan. Mặc vào có thể trẻ lại, cơ thể sung mãn, súng bắn không thủng, đốt lửa không cháy. Lũ chúng bay biết gì?

-Chúng hạ thần đúng là không biết gì.

Bảo Uy vương quay người tự ngắm nghía, rồi bắt mặc quan phục ra ngoài. Rồi ưỡn ngực đi lại. Đắc chí cười hả hê.

Hậu lại được theo Vương và Hầu đến Thượng hoàng.

Thượng hoàng lim dim mắt như đang ngẫm nghĩ điều gì. Nghe tâu có Bảo Uy vương đến vấn an, thượng hoàng hé mắt, nói khào khào:

-Sao không ở nhà làm việc, đến xin gì?

Bảo Uy vương rập đầu:

-Thần có món linh xạ xin dâng thượng hoàng. Món này do người Chiêm lấy từ tinh của con linh dương, ăn xong chất bổ tác dụng nhanh như tên bắn, nên gọi như thế.

Thượng hoàng không mặn mà:

-Tên gì không đặt, lại linh linh là sao?

Bảo Uy vương thoắt biến sắc mặt:

-Thần xin thượng hoàng tha tội, đặt tên ấy vì cái hữu dụng, không có ý tưởng nhớ đến bọn linh đạo phản loạn. Vậy xin đặt tên khác.

-Hừ- Thượng hoàng đằng hắng, mở mắt nhìn vào ống tay áo của Bảo Uy vương. Vương vội khẽ thấp tay xuống.

-Không phải nhiễu, cho qua.- Thượng hoàng phẩy tay.

-Thần xin tiến cử một tên học sinh ngự tiền. Đỗ Tử Bình kiến thức uyên bác, nhiều năm cung cúc tận tụy với hoàng triều, công lao có thể sánh với thư sinh họ Đoàn khi xưa, nay xin được ân huệ thượng hoàng để khích lệ người tài.

-Tên ấy bẻm mép chứ làm gì?

-Đỗ Tử Bình có tài ăn nói, có thể làm thị giảng được.

-Thôi được.- Thượng hoàng gật.

Bảo Uy vương đứng lên, giơ tay quệt mồ hôi trán. Thượng hoàng lại nhìn chằm chặp vào ống tay áo của Vương. Lấp ló trong ống tay là màu vàng lửa vải của nước tiểu nhân năm xưa dâng tặng thượng hoàng.

*

Thượng hoàng có cặp mắt sắc. Lúc thường hai mí mắt như khép lại, nhưng hôm nay ánh mắt thượng hoàng như vết dao vung lên.

Thượng hoàng cho Bảo Uy vương về, song bắt Văn Cung hầu đợi ở sảnh ngoài, lại hất hàm bảo Hậu:

-Lê nhi ở lại. –Thượng hoàng lim dim mắt híp nhìn Hậu- Lê lão gia năm xưa là người trung trinh hiếm có.

Tả hữu bị thượng hoàng gọi vào, thượng hoàng nói rất nhỏ với chúng.

Lát sau, có ông quan vào yết kiến thượng hoàng. Hậu nhìn thấy Tiên sinh Phạm Sư Mạnh. Phạm tiên sinh nhìn thấy Hậu, kín đáo đưa mắt nhìn.

-Hồi tiếp sứ, ta có xem bản trần tình của ngươi. Thằng Nguyên đó trở về có tâm phục không?

-Thưa thượng hoàng, sứ Nguyên là Vương Sĩ Hành tự đắc lắm, coi ta như cỏ rác, hạch chuyện cột đồng từ thời cổ sơ. Thần biện bạch, nói chuyện Đinh, Lê với Hán, Tống, lại nói chuyện thời Trùng Hưng với Chí Nguyên...

Thượng hoàng trầm ngâm:

-Sao thời chiến chinh thế nước thịnh, nhân tài đức lớn như cỏ mùa xuân, mà thời bình bao năm nay nhìn quan quân, ta thấy buồn, chúng ngày càng tệ?

Phạm Sư Mạnh rập đầu tâu:

-Thưa thượng hoàng, thần trộm nghĩ, thời chiến loạn có cái dễ của thời chiến, khi đó nhất hô bá ứng, giữ nước và giữ mình là một. Thời bình có cái khó của thời bình.

-Ta lo nhất mầm mống phản loạn. Thời chiến phản loạn như bọn Kiện, Tắc đến đầu hàng giặc là cùng, chúng sẽ trôi như rác ra biển tấp vào nước Nguyên, nhưng giờ bọn loạn như cái ung nhọt, lập thuyết xằng bậy, trộm cướp ngay gần hoàng cung.

Phạm Sư Mạnh cúi rạp không dám ngẩng lên. Thượng hoàng xua tay bảo cho ngồi, Sư Mạnh mới rón rén ngồi.

-Bọn linh đạo ngươi có biết không?

-Thưa thượng hoàng, bọn đó nảy lên thoắt ẩn thoắt hiện khắp nơi, truyền nhau cái đạo quái gở, đại thể cũng như các đạo sĩ, tin rằng có thể biết sáu trăm năm trước, lại biết cả sáu trăm năm mươi năm sau, tin rằng con người rồi sẽ bay lên trời như chim, có cái xe không cần ngựa kéo mà đi trên mặt đất nhanh hơn tên bay, xuống biển như cá, lên mặt trăng như Hằng Nga.

-Hừ- Thượng hoàng hừ hừ trong cổ- Gì nữa?

-Chúng phao lên với nhau rằng đến lúc sẽ không còn rừng, người đông như kiến, không còn quân thần, vua tôi.

-Quàng xiên thế sao nhiều người nghe theo?

-Thưa thượng hoàng, chúng nói chuyện phù phiếm, nhưng chúng cũng lại nói chuyện thực trước mắt.

-Thế nào?

-Thưa thượng hoàng, xin thượng hoàng tha tội.

-Cứ nói.

-Chúng nói đến cái ăn. Dân dĩ thực vi thiên. Dân cứ nói đến ăn là nghe. Mấy năm nay đói kém, nhiều người khất thực, nô bộc bỏ trốn làm sư làm cướp. Chúng nói rằng linh đạo biết rằng cơ nghiệp nhà Trần sắp hết vì quan lại tham lam, nhũng nhiễu hà hiếp dân quá lắm. Bọn Ngô Bệ ở núi An Phụ cũng có một tên quân sư xưng là Linh sư đi truyền bá Linh thuyết...

-Chúng bị quan quân dẹp tan rồi cơ mà?

-Đúng ra là chúng tự chạy đi đấy ạ. Chúng chỉ tản mát đi, e rằng sẽ có lúc tụ lại thì quan quân sẽ rất nhọc sức.

-Ngươi thấy Bảo Uy vương thế nào, vừa thắng Ai Lao?

-Thưa thượng hoàng, lễ thường quan lại không dám nói vương tộc. Thần không có cái gánh nặng của ngự sử.

-Cứ nói- Thượng hoàng nghiêm nghị- Ta bảo ngươi nói.

Phạm Sư Mạnh rập đầu:

-Thưa thượng hoàng anh minh, Bảo Uy vương là tướng đánh Ai Lao, chỉ đánh giặc xâm lấn bờ cõi. Còn giặc trong nước không chỉ xâm lấn đất rồi chạy đi, chúng xâm lấn hồn cốt dân chúng.

-Chống linh đạo, chống nhau với bọn linh sư phải trông vào nho gia- Thượng hoàng gật gật.- Đứng lên. Ta chọn ngươi vào Khu mật tham chính thật không tiếc.

Vừa lúc đó, một tên cung nhân chạy vào vẻ hớt hải. Thượng hoàng chém tay vào khoảng không. Tên này nói:

-Muôn tâu Thượng hoàng thánh minh, đúng như thánh dụ của thượng hoàng. Khi Vương thay áo, thần nhìn thấy đúng là hỏa cán bào.

Thượng hoàng đanh mặt lại, chém tay:

-Bắt nó mang vào đây.- Nhưng lập tức thượng hoàng lại cau mày- Khoan đã.

Quay ra Sư Mạnh, thượng hoàng thở dài:

-Người nhà ta đổ đốn... Ta vừa hỏi ngươi về thằng Hiến thô bỉ. Nó cả gan coi phép nước như trò trẻ con, dám ăn trộm áo hỏa cán bào của ta, lúc vào tâu bày việc, ta thấy cái tay áo hé ra nghi lắm sai người xem xét thì quả đúng. Ngươi nói xem, ta phải trị nó thế nào cho phải?

-Thưa thượng hoàng, thượng hoàng nói thế là đã có kế trị tội rồi.

*

Hậu nghe thấy chuyện Bảo Uy vương, thấy như mình bị trôi xuống vực. Vương hầu đều không có kẻ thanh lịch, hoặc ngu muội hoặc tham lam thô bỉ. Bảo Uy vương đường đường hoàng tộc mà hành xử như chó lợn, chỉ đến thế là cùng. Hậu không thấy quá bất ngờ. Nhưng Hậu lo thân phận mình.

Hậu thấy mình đang lạc vào cõi vô thiên vô địa. Đứng trong điện thánh mà thấy hỏa ngục bên mình.

Nhưng rồi Thượng hoàng gọi:

-Người của quan gia đâu...

Ngài phán:

-Bảo Uy vương vừa lập chiến công, giáng làm Bảo Uy hầu, cho về làm Phiêu kỵ tướng quân trấn Vọng Giang.

Hậu thở phào, mồ hôi đầm đìa. Từ lúc đó Hậu không còn nghe thấy Phạm tiên sinh nói gì, thượng hoàng nói gì. Đầu óc Hậu ù ù như có cối xay lúa. Cuối cùng, cung nhân phủ đẩy Hậu ra ngoài. Khi ra đến sảnh, Hậu vẫn chưa hoàn hồn, lơ ngơ thấy cung nhân chạy rầm rập, quan lại xênh xang vào ra vẻ sợ sệt, lo lắng. Như là cứu hỏa. Nhà đang cháy? Triều đại hoàng kim vang bóng, nay đang bén lửa?

Không biết bao lâu sau, Phạm tiên sinh trở ra, bơ phờ, chắc ông ấy vừa bị thượng hoàng quở mắng? Phạm tiên sinh đi qua chỗ Hậu đứng, ông đưa tay áo lên che mặt. Hậu chạy lên kêu:

-Phạm tiên sinh...

Lập tức hai tên lính xông lên chĩa dáo nhọn vào Hậu. Phạm tiên sinh cũng không quay lại.

*

13. Bảo Uy vương đền tội

Cung nhân dẫn Hậu đi như là áp giải. Hai người hai bên xốc tay, ghì chặt đau điếng.

“Ta bị mang đi đến pháp trường?”- Hậu băn khoăn, đầu óc càng quay cuồng.

Một đạo quân nhỏ tiến đến như một con sâu róm khổng lồ. Người dẫn đầu con sâu róm ấy là Văn Cung hầu.

Văn Cung hầu khẽ gật đầu với Hậu. Bọn cung nhân phủ thượng hoàng đẩy Hậu về phía Văn Cung hầu. Chúng ấn cho Hậu một cái dáo dài. Hậu nhập vào đoàn người chạy rầm rập.

Chạy đến mệt bở hơi tai. Hậu lảo đảo. Rồi người ta dẫn Hậu đến chỗ Văn Cung hầu. Gương mặt Văn Cung hầu nhơn nhơn nhìn Hậu. Hậu được ngồi vào một cái xe ngựa.

Lắc lư lắc lư....

Lọc cọc lọc cọc...

Trước mặt là sông Vạn Nữ.

Xuống thuyền. Hậu bị lôi lên soái thuyền cùng Văn Cung hầu. Đội thuyền lướt gió hối hả...

Bỗng có tiếng huyên náo. Phía trước là đoàn thuyền khác, cờ của Bảo Uy vương.

Văn Cung Hầu cho lính bắn tên vào buồm thuyền của Bảo Uy vương rồi kêu lên:

-Xin Bảo Uy dừng lại nói chuyện.

Nhưng thuyền phía trước vẫn cứ lướt đi.

-Bảo Uy đừng nghi ngờ.

Hậu bị lôi ra mũi thuyền. Văn Cung hầu giục:

-Gọi đi.

Hậu gọi to:

-Thưa Vương gia...

-Vương gia cái cục cứt, bây giờ là Hầu gia- Văn Cung hầu gắt.

-Thưa Hầu gia, thần Hậu đây- Hậu cố gào lên.

Dường như thuyền phía trước vẫn chạy không có ý dừng, nhưng chiến thuyền của Văn Cung hầu đã bắt kịp rồi. Khi đó cả hai bên mới đi chậm lại.

Bảo Uy vương vừa bị giáng tước Hầu, thận trọng đi lên mạn thuyền, nói:

-Văn Cung có việc gì đấy?

-Ta vâng mệnh thượng hoàng dặn dò ông- Văn Cung hầu chõ sang nói lớn- Có chỉ giáng phong Bảo Uy tước Hầu.

Bảo Uy hầu chưa kịp trả lời thì Văn cung hầu và vài tên lính đã nhảy sang thuyền. Mấy ngọn dáo cùng đồng loạt thọc vào mặt Bảo Uy hầu. Ngọn dáo trên tay Văn Cung hầu vấy máu. Bảo Uy hầu lăn quay xuống sàn thuyền.

Văn Cung hầu giơ lệnh thẻ của thượng hoàng ra, thét lên:

-Vì nước trừ giặc đại nghịch.

Quân lính xông lên đâm liên tiếp vào Bảo Uy hầu.

Hậu bất ngờ thấy mình cũng bị đâm, sây sẩm mặt mày, ngã tòm xuống sông.

D

Đinh Hợi, Thiệu Phong năm thứ 7... Mùa hạ, tháng 6, Bảo Uy vương Hiến có tội bị đuổi ra làm Phiêu kỵ tướng quân trấn Vọng Giang...

...Thượng hoàng không nỡ giết, đuổi Bảo Uy ra làm quan trấn ngoài. Đến sông Vạn Nữ, sai vũ sĩ đi thuyền nhẹ đuổi giết đi, vứt xác ở bãi cát rồi về. Giáng làm Bảo Uy hầu.

Mậu Tý, Thiệu Phong năm thứ 8... Mùa xuân, tháng Giêng, lấy ngự tiền học sinh Đỗ Tử Bình làm thị giảng.

(Đại Việt sử ký toàn thư)

Ngô Thì Sĩ bàn: Nước sắp mất thì trời đất sinh ra một người để phá hại. Tử Bình được tiến thân, hiềm khích ở biên giới Nhật Nam ngầm mở ra đấy, tai họa cho Duệ tông cũng ngầm phục, tai họa nhà Trần dần dần lớn lên. Một học sinh làm thị giảng mà chép vào sách là sử trước ghi, bắt đầu thời loạn đấy.

(Đại Việt sử ký tiền biên)

14. Thoát chỗ gươm đao, vào nơi hiểm độc

Khi Hậu tỉnh dậy, thấy mình đang nằm trên một đệm cỏ lắc lư. Đệm là cỏ trên xe cỏ đã vơi, ngựa chạy nước kiệu.

Hậu nhỏm lên. Sờ khắp thân thể chẳng thấy vết đâm nào.

Văn Cung hầu nhăn mặt bảo Hậu:

-Đồ công tử thối thây, chưa ra trận đã sợ vỡ mật.

Lúc đó, có tên tướng bảo Văn Cung hầu:

-Phía trước có lính.

Đó là cấm vệ quân.

Khi mọi người chưa định thần thì quân cấm vệ đã quây lấy. Như một đàn kiến bu lấy con sâu róm.

Văn Cung hầu bị bắn ngã vật ra sau rồi từ từ trượt khỏi lưng ngựa, chân còn mắc vào vòng thúc ngựa. Con ngựa chồm lên, hất cái xác xuống đất.

Hậu ngồi thụp xuống. Tim nhảy thon thót. Hậu lại nằm xuống đệm cỏ, chúi mặt xuống cỏ.

Nhưng chỉ có thế. Chém tướng là xong. Quân lại rùng rùng hướng về phía kinh thành.

*

Đoàn quân rùng rình tiến vào kinh thành. Dường như mối lo của cấm quân chỉ là Văn Cung hầu. Chúng săn sóc kỹ lưỡng cái xác ông ấy. Lính của Văn Cung hầu bị tước khí giới, bị lùa như lùa súc vật. Nhiều tên chạy trốn thoát. Hậu chạy thì bị bắt lại. Anh ta kiệt sức, hai hốc mắt thô lố, khi bị điệu lên thì lại ngất xỉu.

Tỉnh dậy, Hậu thấy mình nằm trên gường đệm rất đẹp. Màn trướng rủ tha thướt. Cái mặt Hậu nhìn thấy đầu tiên quá quen. Đó là Phạm tiên sinh Sư Mạnh.

Phạm Sư Mạnh đứng cạnh một người chắc là quan to. Người này tóc muối tiêu tưởng già, da căng đỏ như trẻ, mặt phởn phơ, mắt sắc, miệng to, môi dày đỏ đắn.

Phạm tiên sinh nói:

-Ngươi tỉnh rồi, thuốc của Trâu thần y không bệnh nào không trị được.

-Anh này suy nhược. Tâm tổn hao, thần suy, khí trệ. Chắc do lo buồn mà sinh ra...- Trâu thần y nói.

Phạm Sư Mạnh nói với Hậu:

-Nhờ cụ Lê đức lớn, ngươi được ân huệ sung vào cấm quân. Ngươi tĩnh dưỡng ở nhà Trâu thần y ít ngày, rồi sang phủ ta chơi, khi nào ngươi khỏe hẳn thì vào hoàng cung cũng không muộn.

Hậu nhỏm ngay dậy, nói:

-Thưa Phạm tiên sinh, tiện dân ở nơi cung phủ Bảo Uy vương đã đắc tội, nay xin về quê.

Phạm Sư Mạnh cười:

-Bảo Uy vương có tội thì chịu, ngươi hà tất phải băn khoăn. Thôi cứ ở đây với Trâu thần y, dịp may hiếm có.

Hậu vội rập đầu kêu xin. Trâu thần y nói:

-Ta chưa thấy ai từ bỏ sung sướng như ngươi. –Quay lại nói với Phạm tiên sinh- Dòng máu Lê lão gia có tính gàn.

Hậu tỉnh táo lại sức rất nhanh...

**

E.

Canh là con Trâu Tôn, người phương Bắc. Khoảng năm Nguyên Phong, người Nguyên vào cướp, Tôn làm thầy thuốc theo quân Nguyên, khi quân Nguyên thua thì bị bắt. Tôn ở lại nước ta, chữa thuốc cho các vương hầu thời đó, phần nhiều thấy công hiệu. Người trong nước nhiều lần cho Tôn ruộng, nô, thành ra giàu có. Trâu Canh nối nghiệp cha, trở thành danh y, nhưng không có hạnh kiểm...

(Đại Việt sử ký toàn thư)

15. Trâu gia làm thuốc

Trâu phủ có cái thanh tĩnh một nơi tiên cảnh. Không khoa trương phù phiếm như phủ Bảo Uy vương, trong Trâu phủ cây cỏ tươi mát, hương thơm dịu dàng, người ở Trâu phủ rất đông, ai có việc ấy rõ ràng, đi lại nói năng nhỏ nhẹ.

Ai cũng biết Trâu ngự y, còn gọi Trâu thần y. Trâu phủ là một vườn thuốc giữa kinh thành. Trời sắp xếp cho Hậu lạc vào cái vườn thuốc ấy.

Hậu được ăn ngon, ở sang. Chỉ ăn, ngủ, tắm táp rồi đi dạo. Hậu lân la đi khắp Trâu phủ. Người làm ở Trâu phủ có loại chuyên thị sát, theo dõi. Cứ chỗ Hậu nào cấm thì Hậu vừa bước chân vào là bị ngăn lại...

Một hôm, Hậu đi sang nhà phía Nam, thấy toàn bóng đàn bà. Hàng chục mụ đàn bà trẻ có, nhỡ có đi lại, ăn uống, nói cười và dệt vải. Nhiều người bụng mang dạ chửa. Ai cũng xinh, da trắng trẻo, mặt đẹp đẽ. Đám người hầu còn đẹp hơn, vì chúng trẻ trung.

Trâu thần y không biết đến đằng sau Hậu từ lúc nào:

-Chú em thấy người khỏe chưa?

Hậu dạ ran.

-Ta sẽ đãi chú món “bổ dương”- Trâu thần y cười.

-Không dám thất lễ với Quan ngự y

-Thất lễ cái gì? Chơi là thứ vô lễ.

-Thưa Quan ngự y...

-Rồi xem chú khỏe ra sao

-Xin Quan ngự y cho cháu thăm Phạm tiên sinh

Trâu gia cười khà khà, mắt ánh lên một tia tinh quái:

-Lão Phạm ấy rước khổ vào thân, sướng không muốn sướng. Thời nay vẫn còn có người tính chuyện quốc gia xã tắc lẩm cẩm như thế.

-Phạm tiên sinh làm sao rồi ạ?

-Không sao, chỉ bị thượng hoàng hừ cho thôi. Lão ấy còn tâm trạng đâu mà nghĩ đến chú

-Vậy thì cháu càng phải đến thăm.

-Vẽ sự. Lão Phạm muốn thay đổi chế độ, Thượng hoàng chém cho một nhát, lão ấy phải nghỉ hoàn hồn đã chứ.

-Chém rồi ạ?

-Chú mày ngộ nghĩnh quá-Trâu ngự y cười váng lên- Chém là thượng hoàng chém tay vào không khí bảo hồ đồ. Chém thật thì còn đâu Phạm tiên sinh nhà chú nữa. Tối đến nhá.

Trâu ngự y ngoảng mặt đi rồi.

Tối, ăn cơm xong, có người đến gọi Hậu, đưa lên cung của Trâu ngự y.

Trâu ngồi trên ghế, xung quanh có đến chín mười cô gái. Ông ta vẫy tay, người hầu đẩy Hậu vào. Trâu thần y bắt Hậu uống rượu. Hậu uống. Ông ta cũng uống.

Trâu thần y chỉ lũ con gái, hỏi Hậu:

-Chú thích lấy ai, ta cho.

Hậu lắc đầu. Anh thấy máu sôi sục trong người. Trâu gia phẩy tay. Lập tức tất cả lũ con gái đứng lên, tuột sạch quần áo ra. Trâu gia lại nói: “Chọn cho dễ”

Hậu đứng như bị cùm chân. Đầu óc hoang mang, bỗng như có con ngựa hí trong người. Hậu cố trấn tĩnh, nói:

-Thế này là thế nào, thưa quan ngự y?

-Ngự y con khỉ- Trâu thần y đứng lên, cơ thể ông ta để trần, phần dưới quấn cái khố màu tía- Anh vừa uống rượu cường kích, nếu không có đàn bà điều hòa âm dương, mai anh sẽ bị điên, rồi động kinh co giật, đừng trách ta không nói trước.

-Sao ông lại tốt với tôi thế?- Hậu bắt đầu thấy nóng mặt.

Trâu thần y cười khùng khục:

-Tốt cái con khỉ. Đây là ta đang phụng mệnh. Ta làm thuốc, lúc nào ta cũng làm thuốc cho vua, anh không nghe ta là tội khi quân.

Hậu quay người định rút lui, thì bọn hầu như đồ tể xuất hiện ngăn lại.

***

F.

Bấy giờ Trâu Canh thấy vua bị liệt dương, dâng phương thuốc nói rằng giết đứa bé trai, lấy mật hòa với dương khởi thạch mà uống và thông dâm với chị hay em ruột mình thì sẽ hiệu nghiệm. Vua làm theo, thông dâm với chị ruột là công chúa Thiên Ninh, quả nhiên hiệu nghiệm. Canh từ đấy càng được yêu quý hơn, được ngày đêm hầu hạ thuốc thang.

(Đại Việt sử ký toàn thư)

16. ở bầu thì tròn, ở nơi đàng điếm thì mòn con tim

Hai đứa đàn bà bị dẫn theo Hậu về phòng ở.

Hậu thấy người như có hàng ngàn ngọn lửa cháy. Anh ta bèn dùng lửa ấy thiêu đốt những người đàn bà bên cạnh.

Một đứa sau khi ân ái với Hậu thì khóc tấm tức rồi lê chân khuất sau cánh cửa.

Còn lại một đứa. Nó làm cho Hậu chú ý. Nó đã làm cái việc trai gái, đực cái rất thành thạo, khác người. Hậu không còn thấy mình là người, mà là thú vật. Nó truyền cho anh ta sự thích thú. Giờ đây, nó ngồi ráo hoảnh nhìn Hậu.

-Sao con kia khóc, mà mày lại không?- Hậu hỏi

-Nó buồn thân nó- Đứa đàn bà vênh vang trả lời- Sướng chả biết đường sướng.

-Mày sướng hả? – Hậu trừng mắt.

-Vâng ạ. Được ông cho ân huệ là mừng rồi. Con đoán ông là công tử nhà quan lớn.

-Công tử gì tao?

-Trong này đều thế. Đàn ông phối giống nếu không phải người ở phủ thì toàn các công tử con quan to bên ngoài được Trâu thần y đưa vào.

Hậu thấy nóng mặt, quát:

-Mẹ tiên sư cha mày. Tao là loại phối giống hả?

-Thì không ư? -Con đàn bà vênh mặt lên- Con Bé nó khóc là vì nghĩ có con có được nuôi không, hay là...

-Là sao?

-Trong này, được nuôi ăn ở cho sướng, nhưng phải có con cho Trâu thần y. Khi có con rồi, Trâu thần y lấy đi. Con Bé cả nghĩ mới khóc.

Hậu sửng sốt:

-Thế Trâu thần y nuôi trẻ con ở đâu?

Người đàn bà cười ré lên:

-Lúc đầu ai cũng ngờ thế. Sau mới biết, trẻ con bị Trâu thần y giết lấy mật làm linh đan cho nhà vua.

-Linh đan?

-Là thuốc lúc nãy ông uống đấy. Mỗi lần Trâu thần y giao hợp với năm sáu đứa.

Hậu thấy toàn thân rã rời. Anh ta sụp xuống như là bị đổ xuống. Lát sau, Hậu ngóc lên, hỏi:

-Sao mày không lo nghĩ có chửa?

Con đàn bà nhơn nhơn cười:

-Đời tôi thế mới tàn. Không biết làm sao có chửa. Linh đan ai cũng phát tác, chỉ có hoàng thượng là... Nếu chửa được thì...

Đứa đàn bà bỗng im bặt, mắt sáng quắc nhìn lên. Hậu giận dữ:

-Nói đi.

-Thưa ông, chẳng giấu gì ông, hồi chưa vào đây, tôi được một bà thụ giáo linh đạo truyền cho, nói rằng rồi mai đây sáu, bẩy trăm năm, người ta không cần đẻ nhiều, phụ nữ phải hưởng tận cuộc đời cũng như nam giới các ông.

Hậu quát:

-Nói láo. Một con nữ nô biết gì đến linh thuyết mà cũng bẻm mép?

-Thì thôi không nói- Giọng đàn bà rin rít trong răng.

-Không muốn sống nữa hả? – Hậu vớ lấy cái gậy vung lên.

Bất chợt mụ đàn bà hiện nguyên hình một con qủy cái, nó nhe răng, trợn mắt, cười khặc khặc:

-Bà giết mày hay mày giết bà, hả? Này bà nói cho mà biết... – Mụ đàn bà giơ ra cái thẻ bài. Hậu sững người. Anh bước vội đến, gí mắt nhìn tận nơi cái thẻ bài ấy. Hậu đã ở cung Bảo Uy vương bao nhiêu ngày, anh ta biết cái thẻ ấy chỉ có người ở Hậu cung mới có. Anh ta bèn cúi đầu, quỳ xuống.

-Ta tên tục là Ngần.- Người đàn bà cười khẩy.

Có người xông vào phòng. Người đàn bà bị lôi đi. Tiếng kêu gào của người đàn bà bị nghẹn lại vì cái giẻ tọng vào mồm.

17. Nói lắm cắt lưỡi, nghe nhiều cắt tai

Hậu được người hầu của Trâu thần y đến đưa đi. Lòng vòng một hồi, đến một nơi tường cao, cổng kín.

Trâu thần y ngồi trên chõng tre. Xung quanh có tả hữu mang đao kiếm. Trâu thần y nói:

-Nhờ có anh, ta biết con đàn bà đó phản nghịch.

Hậu rùng mình, hơi hoảng. Trâu thần y nói:

-Cho anh xin một đứa, anh xin đứa nào?

Hậu lờ mờ hiểu rằng Trâu thần y đang chuẩn bị xử tội. Hậu ra vẻ ngố, hỏi:

-Thưa quan ngự y, hai đứa hôm qua có phải không ạ?

-Chính thế. Ta sẽ xử tội một đứa. Tùy anh xin đứa nào.

Hậu suy nghĩ một tý. Rồi nói: “Cho xin cô Bé”

Trâu thần y vỗ tay, cười hả hê:

-Được- Ngoắc tay tả hữu. Lập tức bọn hầu chạy rầm rập, lôi ra một người đàn bà. Nhưng đó chính là đứa đàn bà hôm qua ở lại nói chuyện với Hậu, tên tục là Ngần. Người đàn bà bị bịt mồm, mắt nhìn trừng trừng, tay bị trói, quần áo tả tơi, vú vê thỗn thện. Một cặp đùi trắng ngần ló ra sau những mảnh vải váy rách.

Trâu thần y dõng dạc nói:

-Con đàn bà lăng loàn nghe theo linh đạo, mắc tội khi quân một lần. Chỉ tính đến hưởng lạc cho sướng tấm thân, là tội khi quân một lần. Nhơn nhơn nói về hưởng lạc không thấy thẹn, là tội khi quân một lần nữa. Nói chuyện kín của hoàng cung, lại một tội khi quân nữa...

Hậu ù tai, chỉ nghe thấy toàn là “tội khi quân”.

Ba tên đao phủ sấn đến bóp mồm người đàn bà. Chỉ thấy máu me đỏ lòm mồm miệng tội nhân. Một tên vứt xuống vạt cỏ một vật gì. Đó là cái lưỡi. Người đàn bà khốn khổ đã bị cắt lưỡi, vật vã rồi lịm hẳn.

Hậu hoảng thật sự. Mắt mũi sây sẩm. Nhưng anh vẫn nhận ra một người đàn bà nữa được đưa đến. Đó là Bé, người đàn bà khóc sụt sùi hôm qua. Nhưng hôm nay cô ta bị băng quanh đầu. Hai bên tai thấm máu đỏ. Hậu thất kinh. Cô ta bị xẻo tai rồi.

Trâu thần y nói nhẹ nhàng: “Của anh đấy. Nó đẻ thì là con anh”.

**

G.

Tân Mão, Thiệu Phong thứ 11... Mùa thu, tháng 7, nước to.

... Trâu Canh được yêu qúy, ngày đêm ở luôn trong hậu cung hầu hạ thuốc thang. Canh liên thông dâm với cung nữ. Việc phát giác, Thượng hoàng định bắt Canh chết, nhưng vì có công chữa khỏi bệnh cho vua nên được tha.

18. Hoàng gia nhiễu loạn, dân chúng lao lung, người hiền hiến kế, thượng hoàng lim dim

Thượng hoàng cho gọi Phạm Sư Mạnh và Lê Quát.

Thượng hoàng ngồi ngả lưng trên đệm lông công. Trông thần sắc khí yếu, mấy năm gần đây thượng hoàng bỗng béo lên nhiều, mắt húp híp càng nhỏ tý lại. Nghe nói khi xưa tiên hoàng Nhân tông càng già gân cốt càng săn chắc bởi có tu luyện.

-Ngồi đi, ngồi đi- Thượng hoàng chỉ tay.

Thượng hoàng rõ là một ông già rồi, thế mà mới qua tuổi tri thiên mệnh. Người lóng ngóng uống bát thuốc, mở mắt nhìn hai đại thần:

-Các người nói xem, thời thế còn ra cái thể thống gì không?

Hai ông quan đưa mắt liếc nhau, im re không dám nói gì. Thượng hoàng đang nói với chính mình. Ngài tự vấn đấy ư?

-Một tên hoàng tộc ăn cắp hoàng bào, một thằng ngự y dám thông dâm cung nữ, nay lại có một thằng trộm cắp xưng là con cháu Đức Hưng đạo đại vương... Thời thế đảo điên rồi. Không lo ngay mất nước lúc nào không biết.

Lê Quát nói:

-Tâu thượng hoàng, thần trộm nghĩ, có lẽ nhà vua quá nhân từ, xử tội không nghiêm. Cứ như tội của Trâu Canh, đáng lý phải trảm.

Thượng hoàng ư hừ trong cổ. Gương mặt Người nặng trĩu. Mí mắt sùm sụp. Giọng nói khê nồng:

-Hôn quân. Thật là hôn quân. Vua không ra vua, tôi không ra tôi.

Lê Quát nói:

-Thưa thượng hoàng, triều đình nên ổn định, nhưng chế độ điển chương thì cần thay đổi

-Nếu là ngươi, ngươi xử tên Trâu thế nào?

-Thần không dám mạo phạm

-Cái khó của Thiệu Phong là thế- Thượng hoàng thở dài.

Phạm Sư Mạnh nói:

-Thưa thượng hoàng, xin Người đừng quá lo nghĩ. Thần xem thiên văn, thấy thời thế quả có di dịch. Vừa qua nhật thực, Nước Nguyên trước kia đại định, nay cũng loạn.

-Nghịch thần bên nước Nguyên là tên nào?

-Thưa thượng hoàng, nghe nói dân gian đồn Trần Hữu Lượng là con Mai Tắc, xưng là Hán đế.

-Hừ...- Thượng hoàng lại ư hừ, húng hắng ho- Chí Chính phạt tên Lượng thế nào?

-Thưa thượng hoàng, không phải Nguyên Chí Chính mà là Chu Nguyên Chương cự nhau với Trần Hữu Lượng. Triều Nguyên đang tàn, nhưng Hoa Hạ nghe chừng chưa dứt khoát theo về ai, nếu Hán Hữu Lượng mà thành, chưa biết đại cục ra sao.

-Trung Nguyên loạn, không lẽ Đại Việt cũng loạn?

Phạm Sư Mạnh nói:

-Trung Nguyên bao la, người đông như kiến, động nội loạn là dùng binh. Nhưng Đại Việt ta dân ít, của cải có hạn, có thể có kế sách trị loạn không cần dụng binh.

-Là sao?

-Nếu cải chế độ thì có thể thu phục lòng người, không đánh mà được.

-Hừ- Thượng hoàng mở mắt ti hí, nhìn chằm chằm vào Sư Mạnh. Sư Mạnh ngừng nói, cúi đầu chắp tay lạy thượng hoàng. Nhưng Thượng hoàng giục:

- Nói đi.

-Hưng Đạo đại vương khi xưa dạy “chở thuyền là dân, lật thuyền cũng là dân”, nay dân chúng nổi loạn, lòng người không yên, chung đúc lại có mấy nguyên nhân. Một là đời sống khổ cực, bị đối xử như chó lợn, bỏ quê hương ruộng vườn xiêu tán. Từ thời Trùng Hưng đến nay chưa có cuộc kiểm số dân, định các thứ dân, nên người xiêu tán lẫn với nô bộc, không đóng sai dịch cho nước, không đóng thuế cho vua. Thần xin thượng hoàng cho kiểm số dân, cho họ hộ tịch, bọn nô bỏ trốn thì tha tội, cho họ làm dân.

-Thế chẳng phải xóa bỏ trên dưới, hạng nô với hạng dân như nhau?- Thượng hoàng nói.

-Dạ thưa thượng hoàng, nô bộc cũng là dân. Cũng nên quy cho các nhà chỉ được nuôi bao nhiêu nô bộc, đối xử tử tế, nếu coi nô bộc như súc vật thì trị tội. Tâu thượng hoàng, thần trộm nghĩ tin ở dân thì dân chết vì triều đình. Giả hoặc có giặc phương Bắc tràn sang một phen nữa, triều đình lại có thể nhất hô bá ứng như thời Nguyên Phong, Trùng Hưng.

-Hừ...- Thượng hoàng hừ rõ dài- Nói gở.

Sư Mạnh sụp xuống:

-Thần xin chịu tội.

-Giặc Bắc bận lo đối phó với nhau, còn sức đâu tính đến ta. Can qua là ý trời, không nên tính đếm là hơn.- Thượng hoàng nói, mắt ti hí ánh lên nhu mắt sói.

Lê Quát tâu:

-Quan Trưởng bạ Khu mật nghĩ vì xã tắc, không sợ rơi đầu, thần hổ thẹn thay, xin liều chết trần tình với thượng hoàng.

-Nói đi. ư hừ... –Thượng hoàng phẩy tay làm ống tay hoàng bào phất lên...

-Tâu thượng hoàng, có hai kế trung và thượng. Thần nói trung kế trước. Muốn an dân, đồng thời với việc làm hộ tịch, cần phải làm cho họ có cái ăn để an cư. Có kẻ lúc đầu cũng không phải không có ruộng đất, kế sinh nhai quẫn bách khiến họ bán đất, rồi vương hầu và quan lại lại thừa cơ mua rẻ, có dịp thì chiếm đoạt. Ngoài đất phân phong của nhà vua, bây giờ vương hầu đều chiếm giữ đất đai mênh mông, gia nô hàng vạn. Thần sợ rằng, cứ thế này, không chỉ làm cho dân xiêu tán, nô bộc bỏ trốn mà lâu dần quan lại và vương hầu địa phương sẽ cát cứ, ganh nhau tranh giữ, thế nước chia năm xẻ bẩy như thời Đinh. Cúi xin thượng hoàng cho thay đổi chế độ ruộng đất, chỉ cho phép các vương hầu chiếm giữ đất đủ giữ quyền với dân chúng, đủ nhớ lộc của triều đình mà gắng sức vì nước, số còn lại để dân chúng có thể trao đổi cho nhau, cầy cấy...

Thượng hoàng nhắm mắt lại, đầu lắc lư, thở dài:

-Vì hạng quyền quý trước hay vì hạng dân đen trước. Đành rằng phải vỗ về dân, nhưng làm như ngươi thì có tự rước họa vào thân, chính là cái mầm họa hay không? Các ngươi làm quan rồi, nghe bọn học trò mặt trắng là sinh loạn đấy. Còn thượng kế?

-Thượng hoàng tha tội, thần mới dám thưa.

-Được- Thượng hoàng phẩy tay.

-Thời tiên đế, phong vương hầu, cho ăn lộc nước, nhưng lúc đó thế nước thịnh, triều đình hét một câu, vương hầu răm rắp. Nay vương hầu thả sức vơ vét, của kho của các vương hầu, quan lại lớn hơn ngân khố triều đình, ở các lộ, quyền hành không phải An phủ sứ, mà lại là các vương hầu. Thần e rằng mầm mống cát cứ làm suy yếu thế nước, chi bằng bãi bỏ chế độ ấy, thu hồi quân quyền, binh lính tập trung về triều...

-Hừ...- Thượng hoàng hắng giọng- Chuyện tày trời, ngươi muốn ta có tội với các tiên đế ư?

-Thưa thượng hoàng, được lòng dân hành đạo sợ gì không được. Quan nhất thời, dân vạn đại. Các vương hầu có thể bất bình, nhưng dân chúng thì sẽ bảo vệ triều đình.

Hoàng thượng ngồi im, nhắm mắt.

Im lặng kinh sợ. Hai vị quan nín thở. Hoàng thượng thì thở phì phì, chốc chốc lại ho hừ hừ.

Sư Mạnh lên tiếng:

-Thưa thượng hoàng, thần trộm nghĩ, hoàng thượng đang lo nghĩ đến thế nước. Thần lại xin trần tình.

Thượng hoàng gật.

-Thế nước mạnh yếu là một phần vì triều đình có quan lại giỏi. Đó là cái gốc của việc thi thành kế sách làm cho nước cường thịnh. Nay quan lại nhũng lạm, chỉ lo vơ vét làm giàu cho mình, tệ nạn mua quan bán chức công khai. Quan lại các lộ, phủ, châu, huyện thậm chí xã quan cũng đua nhau khoe khoang, tham của đút, xây cung phủ nguy nga không kém hoàng cung, lại còn có lệ tậu phủ cho công tử ở kinh thành, làm cho rối loạn giá đất giá nhà ở kinh đô. Xin thượng hoàng định lại chế độ quan tước, cấm ngặt việc mua chức bằng bạc, không kể hoàng tộc hay người ngoài. Việc bổ quan lại bằng bạc khiến cho quan lại quá nhiều, càng nhũng nhiễu. Triều đình làm gương rút bớt quan lại rồi đến các lộ phủ. Xin hoàng thượng cho tra xét quan lại định kỳ để định thưởng phạt.

Sư Mạnh nói xong, cúi đầu chờ đợi.

Thượng hoàng uống nước. Ngài thổi phù phù. Rồi quay sang bảo cung nhân:

-Mang nước khác cho hai người.

Nước mang ra, hai vị quan sẽ sàng uống nước.

-Các khanh uống nước đi.- Thượng hoàng lim dim.

Sư Mạnh và Lê Quát cùng run lẩy bẩy.

**

H.

Sử thần chép:

Bấy giờ có kẻ sĩ dâng sớ nói là trong dân gian có nhiều kẻ du thủ du thực, đến già vẫn không có hộ tịch, thuế má không nộp, sai dịch không theo...

Triều thần như bọn Lê Quát, Phạm Sư Mạnh muốn thay đổi chế độ. Vua (Minh tông) nói: “Nhà nước đã có phép tắc riêng. Nam Bắc khác nhau, nếu cứ nghe kế của bọn học trò mặt trắng tìm đường tiến thân thì sinh loạn ngay”

Đinh Dậu, Thiệu Phong năm thứ 17... Mùa xuân, tháng 2, ngày 19, Thượng hoàng băng ở cung Bảo Nguyên, miếu hiệu Minh tông...

...Đời Thiệu Phong chính sự tốt đẹp; từ năm Đại Trị về sau, (vua) chơi bời quá độ, cơ nghiệp nhà Trần suy yếu từ đó

(Đại Việt sử ký toàn thư)

19. Năm Đại Trị thứ nhất

Sư Mạnh về phủ, lòng buồn rười rượi, đi lại loanh quanh sân, nhìn hoa cũng không thấy đẹp. Lê Hậu thưa:

-Tiên sinh có khách.

Khách là Đại tư xã An Sinh.

-Ông xã lặn lội lai kinh có việc gì?

-Tiểu nhân tới thăm tiên sinh thôi.

-Quý hóa quá, quý hóa quá. Mùa màng quê ta năm nay bớt khó chưa?

Nguyễn Chính không vui:

-Mùa màng kém quá. Sâu cắn lúa ra nhiều vô kể. Hạn hán mấy tháng liền, làm cho nhà nông mất mùa.

-Nhà vua đã chiếu cho nhà giàu phát chẩn?

-Nhưng nhà giàu phát không xuể.

Phạm Sư Mạnh gật gù:

-Phú hào phát chẩn có phải mất không đâu. Nhà vua sẽ trả tiền cho chúng. Cứ thế này, chẳng mấy chốc ngân kho của nước hết sạch bạc.

Đại tư xã kêu lên:

-Chính vì vậy mà...- Nguyễn Chính không nói nữa

Phạm Sư Mạnh thở dài:

-Chính sự rối. Từ ngày thượng hoàng băng, mọi thứ không còn trật tự nữa.

Quay sang xã quan, Sư Mạnh nói:

-Ta chưa làm được gì cho nước. Những điều tâu xin của ta với thượng hoàng không xong.

-Bọn Bệ lại nổi lên, vùng An Sinh bây giờ loạn lắm.

Nguyễn Chính băn khoăn hồi lâu, mới xụp xuống vái quan Hành khiển:

-Chẳng giấu gì đại quan, là chỗ cùng quê, hạ quan đến Kinh thành có việc thăm đại quan là tấm lòng riêng, song cũng có chút việc xin đại quan giúp.

Quan hành khiển nhập nội Phạm Sư Mạnh gật gật, khuyến khích ông xã quan đồng hương. Ông xã quan Nguyễn Chính bèn nói:

-Hạ quan đến kinh thành xin đại quan giúp cho một việc không phải vì thân mình, mà việc cho xã, cho làng. Tiếng là vua xuống chiếu cho phú hào phát chẩn, rồi xuất bạc trả cho họ, nhưng không phải họ phát chẩn ngay, mà còn nghe ngóng chán. Nguyên do là quan kiểm bạc ở triều đình phải có phê của Môn hạ sảnh mới xuất bạc cho nhà giàu các lộ phủ. Cho nên nhà giàu lộ, phủ, châu, huyện còn dài cổ ngóng tờ phê của Môn hạ sảnh xem có đến được quan kiểm bạc hay không?

Phạm Sư Mạnh nói:

-Môn hạ sảnh là nanh vuốt của Hoàng thượng, ta làm Hành khiển nhập nội, chân canh cửa ở triều đình, không bảo được bọn họ đâu.

-Đại quan nói một câu, cả huyện cả xã nhà được nhờ- Đại tư xã khẩn khoản.

Phạm Sư Mạnh ngẫm nghĩ, gật:

-Thôi được, ta sẽ nói với lệnh quan Môn hạ sảnh.

-Thưa Đại quan, không cần đâu- Đại tư xã vội nói- Theo hạ quan biết, tất cả quyền sinh sát nằm trong tay Phan thư lại. Ông Phan cứ dâng lên lệnh quan cái gì, cái ấy mới có ấn lệnh. Chỉ cần nói với Phan thư lại là được.

Sư Mạnh bực:

-Một tên thư lại mà quyền sinh quyền sát thế ư? Ta phải nói với tên thư lại ấy ư?

Đại tư xã nói:

-Thưa Đại quan, hạ quan thấy các An phủ sứ, Chuởng bạ cũng phải đến xin với nó. Nên những nơi đó phát chẩn nhanh.

-Thảo nào, Giáp Sơn phát chẩn ì ạch thế?- Sư Mạnh đăm chiêu...

-Hạ quan đã nhờ tên Hậu đưa đi, đến đó biếu hắn tý chút, mới được cái phẩy nét bút của hắn.

*

I.

Mậu Tuất, Đại Trị thứ 1... Từ tháng 3 đến tháng 7 hạn hán, sâu cắn lúa, cá chết nhiều...

Mùa thu, tháng 8, xuống chiếu khuyến khích nhà giàu các lộ bỏ thóc ra chẩn cấp dân nghèo. Các quan ở địa phương tính xem số thóc bỏ ra là bao nhiêu trả lại bằng tiền.

Lấy Phạm Sư Mạnh làm Nhập nội hành khiển tri Khu mật viện sự

(Đại Việt sử ký toàn thư)

*

20. Sâu mọt khắp nơi

Phạm Sư Mạnh nhìn trân trân hồi lâu mấy chữ tên Thư lại ghi ra lề tờ cho phép mua gạo phát chẩn, buồn bã nói:

-Thời buổi còn gì là phép nước nữa. Một thằng thư lại coi thường cả triều đình. Vì sao ông xã biết không?

Đại tư xã An Sinh ngồi yên, buồn rười rượi. Phạm Hành khiển tự trả lời.

-Nó nắm quyền ký cho tiền từ ngân khố. Chiếu chỉ xuống rõ ràng, nhưng làm theo chiếu chỉ thì phép tắc lại mù mờ, nên kho bạc nhà vua mà coi như kho bạc của nhà nó. Ta thì làm được gì?- Quan Hành khiển thở dài.

-Hạ quan làm khó cho quan Hành khiển rồi, xin tạ từ, dân An Sinh xin ghi nhớ tấm lòng của quan Hành khiển.- Đại tư xã đứng lên.

-Khoan đã. Việc đáng làm thì làm, miễn là có chút gạo phát chẩn cho dân- Phạm Sư Mạnh xua tay, ra hiệu cho Nguyễn Chính ngồi xuống, quay ra Hậu- Đi cho ta một lần nữa. Mời hắn đi ăn.

Phạm Sư Mạnh lại nói với Nguyễn Chính:

-Ông chuẩn bị lấy trăm lạng bạc.

*

K.

Mậu Tuất, Đại Trị thứ 1... Từ tháng 3 đến tháng 7 hạn hán, sâu cắn lúa, cá chết nhiều...

Ngô Bệ lại mang quân tụ họp ở núi Yên Phụ, dựng cờ lớn trên núi, tiếm xưng vị hiệu, yết bảng nói cứu giúp dân nghèo. Từ Thiên Liêu đến Chí Linh, Bệ chiếm giữ cả.

Mùa đông, tháng 11, xuống chiếu cho An phủ sứ các lộ đem quân các đội đô phong đoàn đi bắt giặc cướp.

21. Đói làm liều

Thiệu Vũ phủ kín cổng cao tường. Bên ngoài, người đói chờ phát chẩn đông như họp chợ.

Người còn sức thì kêu:

-Thiệu Vũ vương ơi, chúng tôi chết mất... Xin mở lượng từ bi...

Nhiều người không còn sức, nằm ngổn ngang. Thậm chí nằm ngay trên ruộng khô nứt nẻ, không lê lên được bãi cỏ.

Bỗng có một toán quân kỵ chạy rầm rập từ xa, người cưỡi ngựa cắm cái lông gà trên mũ. Gần đến cửa phủ, cánh cửa hé mở, nuốt toán người ngựa ấy rồi lại nhanh chóng đóng lại. Nhiều người chạy theo đám bụi mờ mịt sau vó ngựa, nhưng không kịp vào được bên trong.

Lát sau, có một toán người ngựa nữa. Nhưng toán người này đến chỗ đám đông thì dừng lại. Đó không phải quân lính, cũng không phải quan quân của phủ nào. Người cưỡi ngựa đi đầu bắc tay làm loa kêu lên:

-Huyện Giáp Sơn đã có gạo phát chẩn, gấp đôi nơi khác. Ngô sơn chủ và Linh sư đã lấy gạo kho phủ chia cho dân nghèo.

Tất cả ào ào đứng lên. Gắng gượng mà đứng lên. Một người nói:

-Tưởng ở đây có vương phủ mới tới, giờ làm sao đi về đến Giáp Sơn được.

Lại có một toán quân khác. Toán quân này đông hơn, khí giới sáng lòa đang tiến đến. Nhóm người trước chắc là tiền quân của cánh quân này. Một người ăn mặc tề chỉnh, cao lớn, gương mặt dữ tợn, đứng lên nói:

-Ta là Lê Sơn tướng, vâng mệnh Ngô Sơn chủ và Linh sư mang gạo đến cho các ngươi.

Đám người đói nhao nhao lên. Không biết có sức mạnh nào khiến họ hăng hái như thế. Tất cả quây lấy đầu ngựa của Lê Sơn tướng. Sơn tướng kêu:

-Từ từ, ai cũng có phần. Chúng ta là quân của Ngô Sơn chủ, đâu phải đám lính ô hợp của nhà Trần thối nát. Ai về chỗ ấy, sẽ có phần hết. Sau đó, ai thích có phần hơn nữa thì cùng chúng ta xông vào hỏi tội Thiệu Vũ.

*

22. An phủ sứ trầm ngâm

Đại tư xã Nguyễn Chính về đến lộ phủ, quân lính canh cổng phủ xét hỏi hồi lâu. Hậu nóng ruột nói:

-Cấm thành cũng không xét hỏi kỹ thế này.

Tên lính gắt:

-Cấm thành không có giặc cướp liền kề như đây. Hôm vừa qua, chúng đánh phủ Thiệu Vũ vương, còn cái phủ lộ này chúng tha gì?

-Chúng ta có tín thẻ của quan Hành khiển.

-Tín thẻ cũng không bằng tín người. Người bây giờ còn chả tin được, tin gì thẻ.

Qua cổng phủ, không khí hoàn toàn khác.

Thật là một thiên hạ khác hẳn với thiên hạ mà Hậu và ông xã quan vừa đi qua. No đủ, tươi tốt, hân hoan... Lộ phủ của Bảo Văn hầu là chốn bồng lai tiên cảnh.

Bảo Văn hầu nhìn thấy Hậu, cười đắc chí:

-Ta đã nói nhà anh có phúc, anh còn nhớ không?

Hậu cung kính đáp:

-Cám ơn quan An phủ sứ đã không quên. Số nào phận ấy, giờ tiểu nhân là phận tôi tớ lang thang, mong An phủ sứ không bắt tội.

-Dẻo mồm đấy- An phủ sứ Bảo Văn hầu cười khà khà- Bảo Uy gặp vận đen, anh lao lung, ta cũng mất vốn. Anh là khách từ phủ quan Hành khiển, ta coi như khách quý- Quay sang Đại tư xã- Nhà ông vất vả quá nhỉ...

Nguyễn Chính cúi đầu đáp:

-Lên kinh vì dân, vất vả mấy hạ quan cũng chịu được. Nhờ có An phủ sứ tính nhanh sai hạ quan đi, nhờ có quan Hành khiển giúp dập, nên triều đình cấp bạc để các huyện phát chẩn kịp.

Ngồi yên vị, An phủ sứ mới nói:

-Ta bảo nhà ông đi xin lênh phát chẩn hóa ra được việc hơn tấu sớ theo đường trạm. Hôm nay đã xong đâu. Giặc Bệ thì tụ tập đánh cướp nhũng nhiễu lắm rồi.

Đại tư xã Nguyễn Chính tính:

-Từ núi An Phụ đến núi Chí Linh vài chục dặm, nếu Ngô Bệ chiếm được, khác nào chẹn cổ họng triều đình, đường biển đường sông vào kinh đô đều đi qua vùng này, khi xưa Trần Hưng đạo đại vương trấn ở Vạn Kiếp mà bày trận giặc nào cũng phá được.

An phủ sứ cười khẩy:

-Sao lại so lũ vô lại ấy với Đức Thánh. Bọn này chung quy chỉ là một lũ cướp. Truyền bá cái đạo sằng bậy, lôi kéo dân chúng thì được, nhưng không biết bày trận. Đáng lẽ chúng phải chiếm lấy hành dinh Vạn Kiếp, khống chế đường sông. Nhưng chúng chỉ đánh mấy phủ, lại lui về cố thủ trên núi. Đánh bọn này không khó.

-Đô thống Trần Huyên chưa ra quân ạ?

An phủ sứ cười nhẹ:

-Ông ấy cam đoan quét sạch chúng trong ba tuần.- An phủ sứ trầm ngâm- Đáng lẽ phải mang quân cứu phủ Thiệu Vũ, đuổi chúng khỏi Chí Linh thì sẽ dễ đánh, nhưng Trần Đô thống có cái khó của riêng ông ấy...

Đại tư xã Nguyễn Chính không nói gì. Hậu hỏi, ông ấy thì thào: “Trần Thiếu sư Khắc Chung với Đại vương Quốc Chẩn ngày xưa có hận thù, bây giờ Trần Đô thống con cháu Thiếu sư làm sao ấm áp với Thiệu Vũ con Đại vương được”

L.

Canh Dần, Thiệu Phong thứ 10... Mùa xuân, tháng Giêng, có người Nguyên là Đinh Bàng Đức nhân nước có loạn, chạy sang ta. Bàng Đức giỏi leo dây, làm trò ca múa. Người nước ta bắt chước làm trò múa leo dây từ đó.

... nước Nguyên loạn to.

(Đại Việt sử ký toàn thư)

23. Lộ phủ mua vui, tình nhân chạy trốn

Chỗ ngồi của Hậu và Nguyễn Chính lui xuống phía dưới mấy hàng, bên trên là các thuộc quan của An phủ sứ.

Một bọn nhạc công ngồi phía xa, tấu nhạc. Có nhạc cụ như đàn Trung Quốc, để trên đùi mà gảy, có nhạc cụ của ta như sáo trúc, thanh la, chũm chọe, đàn dây... Chúng tấu khúc rộn ràng.

Một bọn trai gái mặc quần áo đày màu sắc đang nhào lộn. Chúng nhảy rất khéo, bật tưng tưng, lúc thì lộn vòng vào nhau. Người thường không làm thế được.

Bọn nhảy múa đi vào, nhạc công lại tấu khúc nhạc khác, giờ khoan thai hơn. Một cái dây vắt trên xà nhà cao buông xuống, lập tức có ba tên làm trò đến, leo dây thoăn thoắt. Chúng vừa leo vừa làm trò, tên nọ leo trèo lên đầu, lên cổ tên kia, có lúc vặn dây vào người cực điêu luyện. Sau đó, lại có sợi dây căng ngang từ cột nọ đến cột kia, một tên cầm cái gậy dài đi trên dây ấy...

Gia nhân An phủ sứ xướng:

-Đây là phường trò đón từ kinh thành đến, đều là người nhà Đinh gia, được hoàng thượng gia ân làm trò trong hoàng cung.

Bắt đầu một khúc nhạc khác, cũng rộn ràng nhưng dậm dật. Bọn làm trò leo dây đã chạy về phòng sau, xuất hiện năm cô gái mặc quần áo kiểu dân Chàm, múa uốn éo. Rồi một đưa thứ sáu xuất hiện, ăn mặc rực rỡ, hở bụng như Chàm nữ, múa điệu uốn bụng. Mặt đứa nữ vũ công thản nhiên như tượng. Hậu bỗng thấy như bị sét đánh. Nó chính là Ngàn.

Ngàn múa hăng say. Bụng và lưng như có lửa cháy. Tay cô như ngàn lá rung trong gió. Chân cô có sóng của dòng sông Kinh Thày...

Giữa luống khoai, Hậu cũng biết nhịp điệu này, nhưng đó là nhịp múa bụng cho một người.

Hậu thấy miệng đắng chát. Mắt anh ta lồi như sắp bung khỏi mặt.

Đại tư xã Nguyễn Chính kín đáo và lo lắng liếc nhìn Hậu.

Các trò vui hết, gia nhân mang thức ăn lên. Hậu đứng lên đi theo đám múa vào phía trong thì bị ngăn lại.

-Ta là khách của Bảo Văn hầu.

-Là khách xin sang bên này- Hai tên gia nhân lực lưỡng chỉ sang cửa ngách khác. Hậu đành phải theo, đi tháo nước trong bụng rồi trở về chỗ cũ.

Lúc này Hậu mới để ý nhìn thấy đám người ngồi quanh quan sứ. Không chỉ có thuộc quan của ông ta, mà có cả người Trung Quốc, tiếng nói líu lô, có người dịch ngồi khúm núm. Và, Hậu nhìn thấy ngay Trần Đô thống.

-Con bé nô ấy là do Trần Đô thống tặng- An phủ sứ nói chuyện với người khách.

-Múa khéo và đẹp không khác mấy nữ nhân Giang Nam, ta nhớ miền Giang Hoài quá, mai này Trần Hán chủ công thành, nhất định thế nào cũng có dịp hầu quan sứ sang thăm.

-Đa tạ, đa tạ...- Quan An phủ sứ đứng lên nói với mọi người- Hôm nay tôi mời các vị thuộc quan, tân khách đến vui, nhân tiện có người của sứ đoàn do Trần Hán chủ cử đến thăm hỏi hoàng thượng, đã quá bộ đến Hải Đông.

Một vị tân khách người Trung Nguyên đứng lên nói:

-Đại sứ đoàn đã về bằng đường bộ, còn một nhóm chúng tôi nhân về bằng đường biển, may được qua Lộ phủ Hải Đông, vô cùng cảm kích. Trần Hán chủ làm chủ miền Nam giàu có nhất định có ngày khải hoàn, nhất thống Trung Nguyên, lúc đó quan hệ với nước Nam sẽ bền chặt.

Trần Đô thống đứng lên nói:

-Thưa sứ đoàn, các ông đi lần này có xin được viện binh của hoàng thượng chúng tôi không?

-Không xin viện binh- Người kia nói- Chúng tôi đặt quan hệ lân bang. Nước của người Nguyên đã mất, thời của dân du mục phương Bắc đã hết, giờ là thời của người Hoa Hạ phục quốc. Trần Hán chủ sau khi nhất thống nước Hán sẽ có bang giao với Nam Việt, dù sao Nam Việt cũng là đất tổ.

-Vậy khi đó, Hán chủ có mang quân sang đòi đất như Tống, Nguyên không?

-Không có, không có- Người kia nói líu lô, quay sang hỏi An phủ sứ-  Nghe nói bản quốc cũng loạn lạc, trộm cướp nổi lên?

Trần Đô thống có hơi quá chén, hơi say, bèn nói:

-Tôi là đô thống, húy Huyên. Lũ cướp trộm vùng Giáp Sơn, Chí Linh có gì phải bàn. Nếu được lệnh hoàng thượng, chúng tôi mang quân giúp cho Hán chủ Trần Hữu Lượng đánh quân Chu. Đại Việt có giặc tép vùng núi An Phụ, đâu phải loạn to như Trung Nguyên?

Tên khách người Hán coi như không nghe thấy.

Đại tư xã Nguyễn Chính nói vào tai Hậu:

-Thiên hạ cũng loạn, chứ đâu phải chỉ ở nước mình, lộ mình, huyện mình.

*

Đại tư xã đã ngủ lịm. Các quan khách sau bữa cỗ cũng ngủ say cả. Hậu dậy, lẻn ra sau gian nhà khách của lộ phủ. Anh ta chui vào gian của đám tân khách Trung Quốc, nhặt lấy mấy bộ quần áo, lần tìm tín thẻ... rồi phóng thẳng đến chỗ của gia nô.

Hậu dựng Ngàn dậy, một tay bóp miệng. Tiếng kêu mới u lên đã bị chặn lại. Đôi mắt cô ta ánh lên như chó dại. Thị Ngàn vội quắp chặt lấy Hậu, run sợ.

Hoàn hồn, Hậu bắt Ngàn thay áo giả trai rồi vượt tường trốn ra ngoài...

Qua trạm gác của đô phong đoàn, chúng xem xét tín thẻ hồi lâu, nhưng rồi cũng cho đi.

Hậu tính với Ngàn:

-Đến sáng mai, chúng biết rồi thì chúng ta đã đến Giáp Sơn rồi.

-Đi đâu?

-Về với thày em.

24. Linh sư truyền Linh đạo

Linh sư đứng trên mỏm cao nhất của An Phụ, chỉ xuống dưới:

-Thế đền Trần Liễu là thế vai hổ, nên ông ấy không có được ngôi như Trần Cảnh là phải.

Hậu nghe. Linh sư hăng hái nói:

-Nhà Trần hưng khởi từ sông nước, loạn dâm như loài cá, trị nước kiểu thuyền chài khiến nước lúc nào cũng nguy nan. Mấy năm qua nhật thực, rồi hạn hán, là điềm báo nhà Trần sẽ mất. Nay ta trước mắt dựa vào núi, thân với rừng, truyền hịch khích dân, quân điền bình địa, thế nào việc lớn cũng sẽ thành.

Hậu giật mình như mơ:

-Ruộng đất mà chia?

-Nhà Trần chỉ cho vương hầu có đất, quan lại mới có tiền mua đất, mua nô. Nay ta xóa bỏ lệ ấy, người người đều có phần đất, rồi sau đó tùy sức mà mua ruộng của nhau. Lại xóa bỏ lệ làm nô, ai ai cũng là dân, ắt mọi người theo về Ngô Sơn chủ, ngôi đế thực sự sẽ về.

-Làm theo kế của thày, liệu có sinh loạn không?

-Loạn?

-Làm nô có chủ nuôi. Chủ nuôi nô quen rồi, nay thả cho nô làm dân, cá mè một lứa, nô tự làm mà sống, e rằng chúng chưa thể tự sống được.

Linh sư cười:

-Sau này, sẽ không còn nô, không còn vương hầu, mọi người như nhau hết... Nhà Lý được hơn hai trăm năm, nhà Trần chưa được hai trăm năm đã suy, đó là không biết cơ trời, không nương theo cơ trời. Nay Ngô Sơn chủ xưng Quốc chủ, theo Linh đạo, nương theo cơ trời, ứng biến với thiên thời thì được lâu dài...

-Lâu dài đến đâu?

-Ta chỉ biết đến sáu bẩy trăm năm. Có thể giữ được sáu trăm năm. Khi đó vua quan cũng hết, hết quan toàn dân thu quân kéo về, thiên hạ tính đầu người như nhau. Khi đó ngựa kéo xe cũng bay trên trời như chim, đi dưới nước như cá. Lúc đó An Phụ ta rừng hết cây, núi nhẵn như đít ếch, xe cộ bò lổm ngổm như cua lên tận đỉnh núi này...

Hậu nóng ruột:

-Thày cho con gặp Ngô Sơn chủ.

25. Nghe thày ban ngày, nghe em ban đêm

Lính hay dân không thể phân biệt được. Mọi người tụ tập trên núi thành từng đội, nói chuyện râm ran. Bắt thú rừng cùng ăn, nấu nước cùng uống. Ngô Sơn chủ mặc áo da hổ, đi lại giữa các đội như sóc. An Sinh tự trên đỉnh núi bị sơn quân đập tan các tượng Phật, cái gì không đập được thì đốt. Chùa biến thành bản doanh của Ngô chủ.

Linh sư đến gần, nói chuyện với mọi người:

-Chúng ta sẽ xây dựng thiên hạ sung sướng. Không còn nô, ai ai cũng là dân, vua quan chung phúc hưởng của cải của nước.

Hậu dè dặt hỏi:

-Nước của các tiên đế họ Trần hơn một trăm năm, mới có mấy năm gần đây suy vi, chả lẽ phá bỏ hết?

-Không phải ta phá bỏ, mà trời mượn tay ta bỏ đi. Linh đạo nói rằng, gốc của mọi đau khổ là do có phân biệt. Nhà Trần khư khư phân biệt người thành mấy hạng. Hạng tận cùng là nô, coi như chó lợn, hạng dân thợ coi như cỏ rác, hạng dân cày coi như con ong cái kiến, hạng quan lại như chúa sơn lâm, còn vua và các đại thần vương hầu như là tiên thánh. Không phải như vậy. Người sống dưới gầm trời đều như nhau. Chỉ cần thấm cái lý của Linh đạo, việc gì cũng thành công.

-Vậy không học binh thư, học chữ nghĩa nữa ư?

-Việc đó để sau, khi Ngô quốc chủ được nước sẽ tính. Bây giờ việc đầu tiên là khích dân, làm cho dân hăng hái...

*

Hậu chưa gặp được Ngô quốc chủ, vì ông có việc phải đi ngay. Anh được phong làm Sơn tướng quân, chỉ huy năm mươi sơn quân đi từ An Phụ đến Chí Linh tiếp ứng cho đội của Sơn tướng bên ấy đang vây phủ Thiệu Vũ.

Lê Sơn phu nhân quân tiễn đưa Tướng quân, nước mắt ràn rụa. Hình như đó không còn là Thị Ngàn của Hậu. Ngàn mặc áo chẽn, cũng đeo thanh kiếm ở thắt lưng. Nhưng điều khác là đêm qua... Đêm qua, trên đỉnh núi, Hậu được Ngàn làm cho khó xử. Đầu tiên là thuyết chơi như vương hầu. Ngàn nói:

-Nghe thày em thì nghe một nửa ban ngày, còn ban đêm thì nghe em đây.

-Nghe em?

-Dù gì cũng lại quay về chơi như vương hầu, hưởng phúc như họ. Anh tính, sau này nếu Ngô đế về kinh làm vua, thày em làm tể tướng thì sẽ thế nào? Cũng lại như họ thôi.

-Bậy nào? Thày em nói thiên hạ cùng chung hưởng phúc, quan cũng như dân.

Ngàn cười khanh khách:

-Ai cũng hưởng phúc thì ai hầu hạ, mà không có hầu hạ thì sao gọi là sướng?

-Ư nhỉ...

-Vậy bây giờ anh và em sung sướng trước đi. Em dạy anh đây này...

*

26. Ân oán giang hồ, oan oan tương báo.

Hậu bị trói. Khi bị trói gô như một con lợn, Hậu mới thấm thía số phận này do anh làm ra, không do ai cả. Đã có cơ giữ được phủ Thiệu Vũ, không những thế, có thể tiến lên đánh quân Trần, lui về giữ bến Vạn Kiếp, nếu như anh quyết làm như thế. Đằng này, Hậu lại do dự, không dám làm theo ý mình, chỉ vì Sơn tướng giữ Triệu Vũ phủ một mực nói Linh sư đã dạy, chiếm điểm cao, chứ không dạy chiếm bến nước.

Một ngày ở phủ Thiệu Vũ, anh ta đã bị nỗi ám ảnh làm cho mụ mị đầu óc. Nỗi ám ảnh ấy có gương mặt hai người đàn bà. Số phận đã sắp đặt anh phải gặp lại họ ở đây chăng? Hôm ấy, sơn quân bắt được nhà sư trị trì Chí Sơn tự, nơi mấy chục hộ nhà giàu trốn sơn quân tá túc ở đó. Một nữ tướng mặc áo da hổ, có tấm vải chít quanh đầu. Xăm xăm đi về phía nhà sư, nữ sơn tướng giật mạnh cái khăn của ni cô xuống. Hậu nhìn thấy một gương mặt quen quá. Hậu như bị choáng. Ni cô chính là Ngần, người đã ở nhà Trâu Canh, đã bị Trâu Canh cắt lưỡi.

Ni cô ú ớ, không nói được, mồm mấp máy.

Hậu choáng váng nhìn lại nữ sơn tướng, đó chính là Bé, đứa con gái mà Trâu thần y đã cho Hậu. Giờ đây, nữ sơn tướng đang the thé mắng ni sư:

-Mày là cung nữ trốn về phủ Trâu làm dâm tặc, khi cùng vào chùa, vẫn bắt tao phục dịch mày. Đồ dê cái mà đi tu ư, quốc đạo của nhà Trần hỏng là vậy.

Hậu kêu lên:

-Không nên giết.

-Sao lại thế? –Nữ tướng vênh mặt lên-Sư sãi tiếp tay cho triều đình.

-Không nên giết.- Hậu sẵng giọng.

-A...- Nữ tướng cười khẩy- Anh là ai tôi biết rồi. Tiếp tay cho Trâu Canh dâm loạn, anh phá đời con gái chúng tôi không đủ hay sao lại chui vào sơn quân làm loạn tiếp thế này?.

Hậu choáng váng. Sau vụ án Trâu Canh, Hậu bị về làm ở phủ Hành khiển, cô ta đã trốn đi cùng với nhiều người ở Trâu Phủ. Không hiểu sao giờ đây lại hiện lên ở đây, trở thành nữ sơn tướng trong quân.

-Xin đưa về quân doanh của Ngô quốc chủ để tôi trần tình với Ngô quốc chủ và Linh sư. Chắc có sự hiểu lầm.- Hậu nói.

-Chính Linh sư ra lệnh, còn nói chống lệnh thì giết không tha- Nữ tướng lại cười-Ta và ngươi không có duyên.

Bỗng nhiên nữ tiếng lên cơn cáu giận, mặt méo mó, giật phăng cái khăn chùm quanh đầu, nghiêng đầu cho tóc rẽ ra một bên, hở một lỗ sẹo ở chỗ vành tai đã bị cắt:

-Vì ngươi, ta mới bị nạn này, đáng lẽ ta cũng phải giết ngươi.

Vừa lúc ấy, quân Trần kéo đến.

*

27. Khóc cười méo mó

Hậu bị trói ghì tứ chi vào một cái khung gỗ. Người ta ngáng mồm anh ta bằng một thanh gỗ nhỏ. Không thể nào cựa quậy được.

Bên cạnh, một lò than cháy rừng rực. Đồ nghề đặt trên lò lửa giống như đồ của thợ rèn, lại giống đồ của thợ đóng móng ngựa.

-Bắt đầu. Gĩư chặt.- Tiếng hô.

Có người đến giữ tay, giữ chân, giữ đầu Hậu.

Một người rút cái que lớn từ trong lò, trên đầu que sắt ấy, có một vật bèn bẹt như cái bay thợ nề. Anh ta bất ngờ áp cái đầu que hình cái bay ấy lên trán Hậu. Hậu cong người, tiếng rú bị ghìm ở miệng. Anh ta bị giật lên, rồi nghẹo đầu rũ xuống. Anh ta đã ngất đi.

Khi tỉnh dậy, gương mặt đầu tiên anh nhìn thấy là ni cô câm. Ni cô quay mặt đi ngay lập tức. Dáng áo nâu sồng buớc thấp bước cao xa dần...

Sau khi bị đóng dấu một vài canh giờ, thày lang đắp vào vết thương của Hậu một nắm thuốc, băng đầu lại. Anh ta buốt lên tận óc. Vài ngày nữa, vết thương khỏi, chính cái búi thuốc này làm việc xăm lên vết thương của anh ta những nét đen. Từ nay, chỉ cần nhìn mặt Hậu, người ta cũng biết anh là nô. Hình phạt thích chữ vào mặt thường dành cho gia nô bỏ trốn bị bắt lại. Hậu không phải là gia nô bỏ trốn, anh ta là gia nhân của đại quan, trốn làm giặc, đáng lẽ phải giết, nhưng được đặc ân giảm tội. Phúc lớn của anh ta là cháu của người gia nhân trung trinh của tiên đế Anh tông nên mới có cái đặc ân ấy. Hậu ngửa mặt lên trời cười sằng sặc, rồi lại rũ ra gục xuống đất khóc hu hu. Khi anh ta cười, tiếng tru như khóc, lúc anh ta khóc, tiếng hực lên lại như cười.

Hậu bị xử cho làm gia nô nhà An phủ sứ.

Trên đường về lộ phủ, bất chợt một đội đô phong đoàn của Đô thống Trần Huyên quay hướng về Trà Hương. Có tin đã bắt được Ngô Bệ. Đô thống đang đến đó, lệnh cho tất cả đô phong đoàn áp tải tù về kinh thành.

M.

“Bấy giờ… Các quan bản lộ bắt được Bệ cùng 30 tên bè đảng của hắn, đóng cũi giải về kinh…”

(Đại Việt sử ký toàn thư)

28. Đánh bạc non sông

Trần Ngô Lang tiễn nhà vua ra bến sông, quát gọi tên gia nô là Lê Hậu, lệnh cho đi theo cùng hộ giá. Nhà vua ăn mặc như tên xã trưởng, búi tóc, quấn khăn nhiễu xanh, có tiểu đồng cắp tráp, có tên nhỏ theo hầu. Lúc đến, vua đi thuyền nhỏ, nhưng khi về, vua muốn Thiếu úy Trần Ngô Lang tìm thuyền lớn hơn. Ngô Lang thuê đò dọc, tự mình cải trang thành người hầu của xã trưởng.

Trên đò có khoảng hai mươi người cùng từ Mễ Sở về kinh thành. Một đám quây lại đánh bạc. Giữa đề một đĩa đèn dầu lạc tù mù. Một tên cầm cái nến, mỗi khi đi quân, lại chạy le ve đến từng người soi nến để người ấy biết rõ quân bài. Mỗi ván ăn một quan tiền

Vua nghé nhìn, nói:

-Đánh một quan đến bao giờ được trăm quan?

Người đứng tuổi, mặt bặm trợn ngẩng lên nói:

-Ông này nhà giàu mà kém, chắc chỉ biết đánh bạc kiểu nhà quan, không biết đánh bạc kiểu kẻ khốn khổ.

-Thế nào là đánh bạc kiểu nhà quan?- Vua hỏi.

-Tôi nghe nói năm nọ vua cho bọn nhà giàu Đình Bảng vào cung, đánh bạc đặt một ván đến ba trăm quan, đánh bạc như vậy ở đây có mà chết?

-Sao lại chết?

-Thì để tiền vào đâu, có mà chìm thuyền vì chở bạc chứ chẳng phải vì chở người. Mà nhà ông có biết đánh bạc không mà nói lắm thế?

-Ta đánh bạc nhưng không đánh kiểu một quan.

-Thì đánh bao nhiêu?

-Các ông có bao nhiêu đặt tất, còn tôi cũng vậy.

-Được thôi.

Vua bèn đánh một ván, thua. Tiền hai bên dồn vào một cái túi vải, một tên vác nặng. Thiếu úy Ngô Lang đặt tay vào đốc kiếm, nhà vua lắc đầu. Vua nói với bọn đánh bạc:

-Đánh tiếp.

-Ông còn gì mà đánh?

-Ta đặt đất đai- Vua chỉ xung quanh- Ta có nhiều đất đai, sông, núi…

Tên đánh bạc cười. Cả bọn cười hô hô.

-Lấy đất đai, sông với núi của nhà ông làm gì, có khiêng về nhà chúng tôi được đâu.

- Hừ… Vậy thì ta đặt người…

-Thế nào?

-Các ông vẫn phải đặt tất cả, ta đặt một người, nếu thua, ta lại đặt người nữa, nhưng các ông vẫn phải đặt tất cả…

-Được- Tên đánh bạc phấn khích kêu lên. Mọi người đi thuyền đều bu lấy. Ngô Lang và mấy người theo hầu chặn, không cho người ta tiến sát vào chiếu bạc.

Vua đánh một ván nữa, lại thua, quay ra bảo Ngô Lang:

-Ngươi cho một tên đi.

Ngô Lang nhìn Lê Hậu, hất hàm. Hậu lầm lì không nói không rằng. Tên được bạc nhìn Hậu, cười the thé, kêu lên cùng với đồng bọn:

-Tên này thì dùng vào việc gì nhỉ?

Nhà vua nói:

-Đánh ván nữa?

Tên đánh bạc nói:

-Bây giờ ông phải nói trước, ông đặt ai?

Vua chỉ vào Trần Ngô Lang. Ngô Lang kinh ngạc, nhưng không nói gì.

Tên đánh bạc đứng lên, đi quanh quanh quan Thiếu úy, cười sì sì:

-Ông này có thể làm bố vợ được, chứ làm nô sao được. Thưa bố, bố có con gái không?- Nói rồi quay ra nhìn vào mặt vua- Ván này chúng tôi muốn ông đặt chính ông.

Vua cười:

-Nếu ván này ta thua, làm thế cũng chưa muộn.

Vua lại đánh một ván nữa.

Bờ bến đã gần lắm rồi. Thuyền sắp cập bến.

Vua lại thua nữa.

Tên được bạc đứng lên, nói với Ngô Lang:

-Ông đi với chúng con chứ?

Ngô Lang dắt vua, đẩy lên bờ. Đám hầu quây lấy vua. Ngô Lang rút kiếm, hét:

-Đứa nào giỏi thì vào đây, biết ta là ai không?

Cả bọn nhảy xuống sông trốn. Một tên đẩy Lê Hậu ngã xuống lòng thuyền, rồi kéo theo xuống nước. Trần Ngô Lang sấn đến, giằng được cái túi vải đầy tiền.

N.

Đại Trị năm thứ 9, tháng 6: Vua đến chơi hương Mễ Sở, nơi ở của thiếu úy Trần Ngô Lang. Vua đi thuyền nhỏ đến nhà ông, canh ba mới về kinh. Thuyền đến sông Chử Gia, bị mất trộm ấn báu và kiếm báu. Vua tự biết mình không sống lâu, càng thả sức chơi bời…

(Đại Việt sử ký toàn thư)

8700- 8817

c.

Đối thoại không- thời gian

(Năm xxxx)

Đối thoại 1.

Lê Hậu cùng với Đô phong đoàn trở về vùng Giáp Sơn. Đô thống Trần Huyên giữ Hậu trong đội gia nô theo hầu.

Hàng chục cái cũi đã để sẵn, chuẩn bị lên đường. Đô thống đi từ cuối hàng cũi lên, gương mắt nhìn chằng chằng vào từng người tù rũ rượi. Một đám lốc nhốc mấy chục người bị kéo thành mấy dây lếch thếch theo sau. Hậu tìm từng mặt người, không thấy Ngàn.

Đô thống nói: “Thằng Linh sư chó chết trốn rồi”. Rồi nhìn vào mặt Hậu: “Mẹ khỉ, mày làm phận nô bộc là may, nếu không thì cũng vào cũi như chúng nó”- Đô thống nhổ bọt khinh bỉ- “Mấy thằng nô mọi mà cũng đòi làm quan tướng”

Hậu lầm lì không nói gì. Đô thống tế ngựa lên phía đầu hàng cũi.

Một cái cũi to hơn mọi cái khác nhốt một người tả tơi. Hậu giật mình hoảng sợ nhìn thấy thân hình to lớn, gương mặt to, mắt rực lên như mắt hổ. Đó chính là người có lần anh bắt gặp ở bến Triều.

Đô thống cười nheo mắt, giễu: “Ngô Bệ, ngươi ở trong tay ta, còn nói gì không?”

Ngô Bệ im, nhìn chằng chằng vào mặt Đô thống.

Đô thống tiếp:

-Ngươi chống lại triều đình, trứng chọi với đá. Sao ngu si? Hãy nói cho ta nghe, sao ngươi u mê như vậy?

Một giọng ồ ồ, khàn khàn, nhưng rắn rỏi, không hề run sợ:

-Ta không chống triều đình, triều đình nhà các ngươi ta không thèm bận tâm. Ta thuận thiên hành đạo.

-Thuận thiên… Hô hô… Tại sao thuận thiên mà lại vào cũi thế này?

-Đây cũng là ý trời. Ta chết để có người sẽ đào mồ chôn những quân quan tàn ác.

-Thế có phải là thiệt một đời không?

-Thiệt một đời ta, được nhiều đời dân.

Đô thống cười gằn, nhếch mép khinh bỉ:

-Một đội quân hả? Ô hợp một lũ nô bộc phạm tội phản chủ, một lũ dân xiêu tán khốn khổ, một bọn vô học bất tri lý. Ô hô…

-Nhà các ngươi nuôi dân như chó lợn. Chúng tao phải tìm đường sống. Một ngày làm chim trời, làm thú hoang còn hơn làm khuyển mã cho lũ bay.

-Ô hô… -Đô thống cười nhăn nhở- Lũ chúng bay mới không biết đạo trời. Trời đã phân người ta thành các bậc. Có chủ và nô, có vua và tôi, có quân và thần… Sao lại có thể lộn sòng được?

-Vua không ra vua. Tôi không ra tôi. Thần dân lầm lạc. Trời không bảo đó là thuận.

-Ta đánh thắng ngươi, đó là thuận- Đô thống gầm lên.

-Chúng bay chả là gì. Trời khiến ta thua- Ngô Bệ quắc mắt, nhổ một đám nước bọt về phía Trần Huyên. Đô thống vung roi giận dữ quật vào thành cũi, rồi tế ngựa lên phía trước, mắt long sòng sọc.

Lê Hậu lóc cóc theo sau đuôi ngựa của Đô thống, trong khi mọi người lao xao chạy lên, thì anh ta đi sát xe tù Ngô Bệ, nghển cổ lên, nói không to, không nhỏ lắm:

-Ông ơi, cho tôi hỏi một câu?

Ngô Bệ cúi xuống.

-Ông có biết Thị Ngàn và ông Phạm Lang đi đâu không?

-Ngươi là ai?

-ý tôi hỏi là bố con ông ấy còn sống không?

Ngô sơn chủ trong cũi yên lặng, không nói gì cả. Mắt ông ta đăm đăm nhìn về phía trước.

*

Đối thoại 2

Đại tư xã Nguyễn Chính giật nẩy lên khi nghe thấy tiếng bước chân ngay sau lưng, bèn quay ngoắt lại. Sừng sững một người trông như vừa chui dưới đất lên. Đại tư xã đứng lên, cái gậy nắm chặt trên tay, cẩn trọng hỏi:

-Phạm công về đấy à?

Phạm Lang cười khục khục:

-Tôi về, rồi đi ngay, ông không sợ phiền đâu.

-Quan quân đang lùng sục…

-Ông muốn nộp tôi thì không nói thế. Tôi chào ông và muốn ông chứng giám lòng dạ của tôi ngay thẳng, chỉ muốn tốt cho dân tình, xã tắc, nào ngờ tai ương đổ xuống con em…

-Ông ân hận rồi chăng?

-Không, tôi không ân hận là đã rêu rao Linh đạo. Chỉ có điều lập kế chưa thận trọng mà chưa thành việc lớn. Giết người là tội ác quan quân.

-Ông lại vẫn mộ quân chống triều đình chứ?

-Việc lớn có lẽ một đời không làm nổi. Ai cũng chết một lần, nếu nhiều người chết vì Linh đạo thì ngày thành sẽ đến.

-Trời ơi- Đại tư xã thốt kêu lên- Nghĩa là Linh đạo cần có máu?

-Không phải- Phạm Lang xua tay- Không phải Linh đạo cần có máu, mà máu cần Linh đạo để máu trở nên thiêng. Ngày ấy sẽ đến, vua quan hết, nô bộc hết, mọi người như nhau.

-Con đường đến Niết Bàn ư?

-Niết Bàn chưa ai nhìn thấy, nhưng ngày mà vua quan và nô dân bằng nhau thì ta đã nhìn thấy. Niết Bàn xa mà đích đến của Linh đạo gần.

-Gần hơn Niết Bàn ư? Cái gần ấy cũng vô đích, Phạm công ơi.

Đại tư xã thở dài. Ông ta ngồi đăm đắm. Phạm Linh sư thất trận vẫn đứng nhìn về phía sông thấp thoáng trong màu xanh của bãi bờ.

*

Đối thoại 3.

Hàn lâm viện phụng chỉ Lê Quát nhìn thấy người tù, thốt lên:

-Chí nam nhi đặt không đúng chỗ, ra nông nỗi này.

Ngô Bệ ngẩng lên:

-Ta được làm vua, thua làm giặc, chỉ có bọn nho gia các ngươi hèn hạ…

Lê Quát cười to một tiếng, ngắt lời tội phạm:

-Ngươi làm sao hiểu được bọn nho gia chúng ta?

-Có gì không hiểu.

-Nói đi.

-Chữ Thánh hiền để làm gì? Để tung hô cho lũ vua quan sâu mọt. Xênh sang áo mũ khác gì giá áo túi cơm. Lũ các ông, cho một chức quan là xong, mua dễ lắm.

-Ngươi sai rồi. Trị nước cần có đạo. Đạo của Phật đã cũ mèm, đạo Nho đang sáng rõ. Chúng ta khuyên người quân tử tu tề bình trị. Lý của chúng ta dạy người nên bậc quân tử, lẽ của chúng ta khuyên vua sửa mình thành minh quân. Các ngươi chẳng qua là một lũ ô hợp, vô đạo.

-Cái đạo của chúng ta là Linh đạo. Cái gì dân chúng muốn, đó là đạo.

-Nhưng làm gì để đạt đến ước muốn ấy? Không phải là nổi loạn rồi.

-Hừ, có hôn quân, triều đình không nổi loạn thì dân thường nổi lên, có gì lạ đâu. Cũng là nổi loạn cả.

-Ngươi quả là kẻ cứng đầu cứng cổ.

-Không ư? Thủ Độ chẳng phải đã nổi loạn mà lấy được nước từ tay họ Lý đấy ư? Loạn trong cung rồi cũng có máu chảy, bao nhiêu tôn thất nhà Lý bị tru di?

-Đúng là giặc rồi. Ta nghe nói nhà ngươi có ý định về kinh thú tội, sao không làm ngay đi mà đến nỗi để quan quân bắt như chó thế này? Ngươi lại càn rỡ dám ví mình với Thái sư khai quốc?

-Cái sai của ta là không chờ cơ trời. Đáng lý ta cũng có thể trở thành tướng, rồi lên chức Thái sư, cho con cháu ta lấy gái họ Trần mà cướp ngôi. Ôi, nhà Trần cướp ngôi người thế nào, sẽ bị mất ngôi như thế. Lời người sắp chết linh thiêng lắm đấy.

-Ngươi có tiếc thân không?

-Tiếc gì một tấm thân. Chỉ tiếc rằng trời không cho ta lật đổ triều chính thối nát này.

-Nếu ngươi thành công, ngươi sẽ làm gì? Liệu ngươi có làm theo Linh đạo để từ bỏ ngôi vua, làm cho nô bằng dân, vua bằng tôi, mọi người cá mè một lứa như nhau không?

-Dĩ nhiên rồi. Nếu ta thành, lũ có chữ Nho gia các ngươi sẽ bị đào thải đầu tiên, các ngươi là gốc sinh ra sự hèn hạ, tiêm nhiễm thói uốn lưỡi để cầu vinh. Rồi đến lũ tăng ni, ta cũng sẽ diệt cho bằng hết. Tăng ni đã giúp cho nhà Trần thối nát, nói một đằng làm một nẻo như chúng nó vậy. A ha… A di đà Phật, trốn đời kiếm cơm, ăn no rửng mỡ.

-Nguy to, nguy to. Ngươi bị giết là đúng lắm. Có ngươi, nước loạn không biết đến đâu. Một lũ nô mọi lên cầm quyền thật kinh tởm.

-Linh sư của ta nói rằng, con cháu ta phải tiến đến cái thời Nghiêu Thuấn trong vòng sáu bẩy trăm năm. Ta cóc tin. Nhưng nó như một giấc mơ đẹp. Khiến dân chúng bằng giấc mơ đẹp thì hơn hẳn đạo Nho của các ngươi.

Lê Quát thở dài:

-Ta đến đây, mong tìm ở ngươi một đức tính của kẻ quân tử để ghi chép lại cho hậu thế. Nhưng than ôi, chỉ tìm thấy một tên quê mùa điên khùng mà thôi.

Ngô Bệ cười vang lên, điệu cười man rợ.

*

Đối thoại 4.

Phạm Sư Mạnh buồn bực trong lòng.

Chiều, vị quan hành khiển tả ty lang trung của triều Trần ngồi bất động như một pho tượng đá.

Chợt gia nhân báo có một người đàn ông xưng là người làng, có dâng quan hành khiển một món quà, nhất định đòi gặp.

Người đàn ông cương trực, mắt long lên như mèo hoang, ông ta mang một cái bọc. Ông ta để cái bọc xuống đất, lần lần mở ra. Đó là một đứa bé đỏ hỏn, con chim của nó vểnh lên, chĩa thẳng vào mặt quan hành khiển.

-Xin quan hành khiển nhận món quà của kẻ cùng quê này.

-Ông là…

-Phạm Lang- Người đàn ông dõng dạc.

Phạm Sư Mạnh bất ngờ trợn mắt, lộ vẻ sợ hãi:

-Ngươi đến đầu thú đấy à?

-Không đâu- Phạm Lang xua tay- Tôi không đầu thú, tôi chỉ có sứ mệnh tặng ông món quá này, tùy ông định liệu.

-Vì sao ngươi lại bế đứa bé này đến cho ta?

-Nó là đứa con của tên Lê Hậu với con gái tôi.

-Thế a…? Ngồi đi.

Phạm Lang ngồi ngay ngắn.

-Ông tính thế nào?- Phạm Sư Mạnh nói- Bệ sẽ bị xử trảm nay mai, ông đi lại thế này sơ suất quá.

-Có Phạm hành khiển còn lo gì. Nếu ông có nộp tôi cho quan quân, thì cái chết ấy cũng xứng.

Phạm Sư Mạnh thở dài:

-Tôi không muốn một người đồng hương phải chết. Nhưng cũng không muốn một người cùng quê nổi loạn.

-Còn tôi, tôi muốn một người cùng quê vào triều, nhưng không muốn một ông quan đồng hương hèn hạ.

-Hèn dũng còn tùy. Cái hèn của bậc quân tử là hiền đức. Cái hèn của bậc tiểu nhân là thú tính.

-Hèn dũng đúng là còn tùy. Quan lại hèn thì dân khổ, dân chúng hèn thì nước yếu. Dân khổ, nước yếu mà vua không hay, đó là hôn quân. Sao ông lại cam tâm làm quan cho triều đại hôn quân?

-Ta cũng khổ tâm. Mệnh trời chỉ cho chúng ta có vậy.

-Không phải là mệnh trời. Đó là vì bản năng của con người. Bản năng của kẻ thư sinh là tự kiêu mà hèn đớn, được dùng là thấy thỏa lòng.

-Linh đạo của ông đấy ư?

-Linh đạo của tôi là tiên tri. Binh pháp của tôi là thực hữu. Cái gì có thực là đúng. Từ cái thực để đến cái mơ.

-Hừ… Quả là ta không hiểu nổi những điều sằng bậy của ngươi.

-Ông đã từng là người thông thái của quê ta vào triều chính. Nhưng rồi ông chỉ thông thái trong tường cấm thành, cho đến phủ hành khiển. Ông không hiểu cái thông thái ở vùng rừng rú, bãi bờ…

-Ta thanh liêm giữa chốn ô trọc. Ta khuyên vua không sợ cái chết. Nhưng ta không phải kẻ vô đạo làm quân sư cho giặc cướp.

-Ô hô… Khổng Minh chả phải quân sư cho giặc Lưu Bị đấy ư? Ngô Bệ nghe ta, xưng đế vỗ về dân chúng thì đã là Lưu Bị lưỡng quốc phân tranh rồi. Tiếc rằng ông ta ưa chém giết, rồi đến thế cùng lại nảy ra tà ý về với triều đình.

-Thế thì Linh đạo của ông đặt không đúng chỗ, há không phải là kém nhà nho đặt đạo của mình vào nơi biết dùng ư?

-Linh đạo của ta tạo ra cái mới, còn Nho đạo của ông chỉ khiến người ta lặp lại bản năng, giống như con chó theo chủ để có miếng xương mà thôi.

-Trời sinh ra thế, bản năng của người cũng là trời sinh ra. Minh quân thuận thiên hành đạo, còn các ngươi thì sao?

-Thuận thiên hành đạo là bẻm mép, bởi vì “thiên” là do các ông nặn ra, “đạo” là do các ông rao giảng. Nó giống như cục đất sét, trẻ con nhà quê nặn thành gì, thì nó thành cái ấy.

-Còn các ngươi thì sao? Lôi kéo tiện dân vào một giấc mơ cho đến sáu bảy trăm năm sau mới cho là thực, há chẳng phải lừa dối quá quắt?

-Giấc mơ cũng là thức ăn của người ta. Con người khác con vật là biết mơ. Các ông còn không cho ngươi ta mơ nữa cơ.

-Nhưng mơ như Linh đạo của ông là sự lừa dối, chống triều đình như các ông là giặc làm loạn. Đất nước sẽ ra sao nếu các ông chiếm được ngôi chí tôn?

-Chúng tôi chiếm được nước, sẽ không có ngôi chí tôn. Mọi người ngang nhau, đồng bào nhất thống.

Phạm Sư Mạnh bực:

-Điên khùng. –Phạm nói to- Tiễn khách.

Phạm Lang đứng lên:

-Đa tạ Phạm tiên sinh…

5, Đối thoại 5

Giáo sư trằn trọc không ngủ được. Những biến cố của cuộc khai quật khiến cho những suy tính ban đầu của ông đảo lộn. Giáo sư thiếp đi trong mệt mỏi.

Giáo sư thấy mình ngồi với hai vị vừa lạ vừa quen. Từng người bắt đầu tự giới thiệu. Ông quan ăn mặc kiểu xa xưa, mũ cánh chuồn là Ngô Sĩ Liên. Ông mặc áo hiện đại là Trần Huy Liệu.

Ngô Sĩ Liên nói:

-Tôi đã viết: Bệ là giặc, nổi loạn ở miền Trà Hương.

Trần Huy Liệu nói:

-Tôi đã giảng: Ngô Bệ làm cuộc khởi nghĩa nông dân.

Giáo sư nói:

-Có lẽ tôi phải tìm một khái niệm mới cho thời đại tôi.

Ngô gia lắc lư:

-Ta chịu không hiểu nổi các ông còn bàn tán gì nữa. Một tên giặc cướp, nổi loạn chống triều đình, kết cục của nó là án trảm. Còn gì đáng nói nữa.

Trần gia lim dim mắt sau cặp kính:

-Nguyên do của việc nổi loạn ấy là gì? Đó là vì nhà nước phong kiến thối nát, cho nên Ngô Bệ phải dựng cờ khởi nghĩa. Đó là một cuộc khởi nghĩa nông dân. Thời của tôi, người ta ca tụng những cuộc khởi nghĩa chống lại triều đình phong kiến.

Giáo sư nói:

-Thưa Trần sử gia, nếu Ngô sơn chủ thành công, ông ấy cũng như nhà Trần thay thế nhà Lý, có gì khác đâu. Lại dựng nên một nhà Hậu Ngô mà thôi.

-Khác chứ. Trần thay Lý vẫn lấy đạo Phật căn bản là quốc giáo. Sau này, Lê Thái tổ lấy đạo Nho làm căn bản trị nước. Ngô Bệ có cái đạo riêng của ông ấy, nếu ông ấy có chính quyền, đó hẳn là một thời kỳ mới. Nông dân theo Ngô Bệ được hứa hẹn một cuộc đổi đời, có một giấc mơ xã hội hoàng kim không còn vua quan thối nát như thời Đại Trị, có ruộng để sinh sống, giấc mơ đó cũng là một loại sức mạnh. Nó có thể thúc đẩy lịch sử để ra đời một xã hội mới. Nên tôi gọi đó là một cuộc khởi nghĩa.

Ngô gia:

-Nhưng hắn cũng sẽ lên ngôi hoàng đế, chứ không phải là đập tan chế độ phong kiến như các ông đã làm. Hắn là giặc.

Trần gia lễ phép:

-Thưa cụ, vậy cụ nói chúng tôi cũng…

Ngô gia cười kha kha:

-Được làm vua, thua làm giặc. Các ông trước là làm giặc, sau thì làm vua quan. Các ông đã thắng. Các ông lập nên một triều đại… Ông có thể chép thời ta, bình luận thời đại của ta, còn ta thì bị thời gian đóng gông lại rồi, không thể nào phán xử các ông được.

Giáo sư trầm ngâm:

-Có thể có lý giải khác chăng? Ngô Bệ không khởi nghĩa gì đâu, và cũng không làm giặc.

-Đó là gì?- Ngô Sĩ Liên lên tiếng.

-Làm những gì mà ông ta làm- Giáo sư nói- Nghĩa là chúng con không lên án ông ấy, cũng không tụng ca ông ấy.

Cả hai vị sử gia tiền bối đều kêu lên:

-Ô…

*

Đối thoại 6:

Lê Hậu đang hoàn thành bản tham luận cho Giáo sư. Anh ta mặc áo may ô, quần đùi, gõ máy tính toanh toách. Ngẩng lên thì thấy Tiến sĩ Thăng đứng ngay trước mặt. Anh ta ngẩng lên:

-Chào đại diện Cục. Anh sâu sát quá.

Cả hai cùng toét miệng cười. Thăng ngượng:

-Tớ có quyền hành gì với cậu mà cậu mỉa mai thế.

-Quản lý nhà nước đến tận vùng thám sát. Thế chẳng phải sâu sát là gì?

-ăn cơm chúa, múa tối ngày. Cứ múa thôi…- Thăng nháy mắt.

Hậu cười mủm mỉm:

-Tôi biết, anh múa đôi.

-Với cậu hả? –Thăng trợn mắt- Không dám.

-Với nhà báo Thảo Phương.

-Ôi…- Thăng xua tay- Cậu nói thế thì gay go cho tớ.

-Tôi chỉ ngạc nhiên, sao cô ta lại quan tâm đến chuyện cái triện năm chữ hay ba chữ…

-Mình không để ý đến tiểu tiết. Nhà báo họ có biệt tài phát hiện mâu thuẫn. Nếu mọi thứ đều đồng thuận, hợp lý thì cơ quan ngôn luận ngồi chơi.

-Nhưng nếu cái triện đúng là năm chữ, thì không còn là con dấu của ông chủ đất họ Ngô nữa…

-Mình không đứng về phía nào, mình đến đây để biết quan điểm của cậu.

-Anh biết thừa tôi là học trò của Giáo sư.

-Cuộc khai quật có thể làm cho Giáo sư thay đổi quan điểm chứ.

-Có thể. Nhưng người đối lập với Giáo sư cũng có thể thay đổi, kết quả vẫn là người ở hai trường phái đối lập nhau?

-Chính thế… Tớ đang thăm dò các bô lão đầu ngành, để đề xuất với Cục một phương án.

-Phương án của Cục có ảnh hưởng đến việc đánh giá cuộc nổi dậy của Ngô Bệ không?

-Không, việc chuyên môn các cậu cứ làm.

-Vậy thì anh nói với tôi làm gì?

-Nhưng lại ảnh hưởng đến việc sở hữu hiện vật.

-Việc ấy có cần tham khảo bên chuyên môn không?

-Tớ nói chuyện với cậu thế thôi, chứ không phải tham khảo ý kiến. Tớ đang trình phương án sáp nhập hai bảo tàng Cổ vật và Cổ sử.

Lê Hậu ngẩng lên, gật gù:

-Phương án của nhà quản lý đoàn kết các trường phái. Hoan hô.

Thăng xua tay:

-Cậu không hiểu ý tớ. Tớ thấy có những động tác không cần thiết lợi dụng lịch sử để đương thời hạ bệ nhau, rồi thị trường và cơ quan ngôn luận làm cho vấn đề trở nên đại chúng hóa một cách không cần thiết. Tớ không đứng về phía Thảo Phương.

-Vậy thì những cuộc hội thảo cũng chả cần thiết nữa. Tôi không phải viết tham luận nữa chứ gì. Hoan hô.

-Cậu lại vẫn chưa hiểu ý tớ. Con dấu bằng ngọc có năm chữ hay ba chữ? Thực sự cái triều đình nổi loạn của Ngô Bệ như thế nào? Theo tớ, chỉ nên bàn trong sinh hoạt học thuật. Đưa ra đại chúng là nát nước…

-Hoan hô. Tôi sẽ báo cho Giáo sư, Giáo sư sẽ sinh hoạt học thuật với Tiến sĩ giám đốc, dưới sự lãnh đạo của Chủ tịch Bảo tàng Cổ vật sử và Cục Quản lý Di tích.

-Không phải bây giờ, đấy là tớ nói đến thì tương lai…

-Tức là trong tương lai thông tin sẽ chỉ chạy lòng vòng trong nội bộ Viện Bảo tàng, dưới sự lãnh đạo của Cục, một sự thống nhất tuyệt đối…

-Tớ đã nói rồi, dân chủ không nhất thiết là con đường dẫn đến chân lý. Những cuộc thảo luận mở rộng như đợt khảo sát điền dã này chỉ làm cho việc quản lý phức tạp không cần thiết.

-Nhà báo Thảo Phương có nghĩ như vậy không?

Tiến sĩ Thăng vội vã quay đi:

- Cậu làm việc đi. Thôi tớ đi đây…

*

Đối thoại 7

Nhóm có năm tên, hóa ra là một bọn du thủ du thực. Xuống đò dọc, chúng bày trò đánh bạc để mọi người chú ý nhìn, không để ý đến đồ vật tư trang, mấy tên khác lượn xung quanh ăn trộm.

Sau khi đám đánh bạc bị Thiếu úy Trần Ngô Lang đánh, Lê Hậu bị chúng kéo đi, bắt phải hầu hạ. Hậu lầm lì làm lụng.

Đợi sáng hẳn, Hậu nói với tên cầm đầu nhóm chính là người đã đánh bạc với nhà vua:

-Các ông có biết các ông vừa đánh bạc với ai không?

-Một lão quan lớn giả làm xã quan. Tao trông thằng ấy chắc cũng ở phủ lộ gì đó.

-Sai rồi.

-Chúng tao còn xoáy của nó con triện toàn bằng vàng, bằng ngọc. Đây này.

Hậu nhìn thấy quả ấn ngọc, trợn mắt:

-Các ông sắp tận số rồi. Đây là quốc ấn của nhà vua.

-Quốc ấn cái con khỉ.

-Báu vật truyền quốc đấy.

-Quốc ấn mà dễ mất thế, thì khác gì nặn bằng đất. Chúng bay đâu, đến mà xem quốc ấn báu của vua. Hừ, có lẽ đúng thật đấy. Tiếc rằng chúng ta đều không biết chữ.

-Cái ông đã đuổi đánh là quan Thiếu úy Trần Ngô Lang. Vua thật đấy.

-A, ra đó là vua. Thế thì nước còn nghèo khổ là phải. Vua gì mà chải chuốt bóng mượt, chả làm gì, chỉ đi chơi bời rồi mê đánh bạc đến mất cả ấn thế này…

-Nhà ông nói năng lung tung, mất mạng cả lũ bây giờ. Thôi ông mau trốn đi, đưa ấn đây tôi về đưa quan Thiếu úy dâng vua…

-Mày đúng là con vẹt biết nói. Nếu quả là ấn báu đây, thì nếu mày mang nó về, mày cũng sẽ chết, mày nghĩ kỹ đi…

Lê Hậu chán nản ngồi xuống:

-Ông nói đúng. Bây giờ làm gì?

-Ai có quốc ấn, người ấy là vua. Giờ tao là vua, mày nghĩ sao?

-Ông cứ rao lên, làm vua một khắc rồi đi đời nhà ma.

-Tao nói thế thôi, làm vua làm gì cho nhục.

-Thế thì làm giặc.

-Làm giặc như Ngô Bệ, tao không khoái.

-Tôi đã từng là tướng của Ngô Sơn chủ.

-Chà chà… Mày ghê đấy. Nếu Ngô Bệ mà thành, liệu ông ấy có đi thuyền chơi bời mà mất ấn như thế này không?

-Tôi không biết.

-Ngô Sơn chủ bảo ông ấy làm vua, rồi thì những thằng bần cùng như chúng tao cũng ngang bằng với vua quan, tao cũng cho là nói phét. Thằng nào nói phét cũng không thành công, ngay cả nghề ăn trộm cũng vậy, phải công phu mới được.

-Nhà ông còn bụng dạ nói chuyện ấy ư?

-Thì nghề làm vua, cũng có khác gì nghề ăn trộm. Muốn làm vua tốt, thì cũng phải kỳ công, phải gắng sức, cũng như chúng tao, phải bài binh bố trận, phải đánh lừa, rồi phải lấy của mà chúng nó không biết. Chứ chúng tao làm vua như ông ấy thì có mà ăn cám. Nên lúc nãy, tao bảo là không muốn làm vua là vì vậy. Làm vua cũng phải kỳ công, còn làm như ông đánh bạc với tao thì làm làm gì.

-Không làm vua, không làm giặc, thì làm dân

-Làm vua không được, làm giặc không xong thì dĩ nhiên rồi, nhưng có thời nào như thời Đại Trị này không, làm dân cũng không xong nốt?  Làm dân là khổ nhục nhất.

-Dân nô như tôi mới nhục…

-Nô dân và thường dân chỉ khác nhau không có chữ thích trên mặt, thân phận khác gì… Bây giờ tao cho mày tự do đi đâu thì đi.

-Tôi biết đi đâu bây giờ?

-Mẹ kiếp, mày làm nô quen rồi, cho mày tự do mày đếch gặm được.

*

Đối thoại 8:

Thảo Phương đến tìm Hậu.

Phương nói:

-Anh có tin rằng, có một cái triện khác đã bị giấu đi không?

-Anh không biết có tin không, anh chỉ phán đoán.

-Tức là anh cũng nghĩ như thế?

-Các giả thiết thì cứ nên nghĩ đến.

-Em tin chắc như vậy, nhưng điều đáng buồn là đại diện Cục không tin. Đúng hơn là anh ấy không muốn mở rộng điều tra.

-Vì sao vậy?

-Bận thêm vào thân, mà anh ấy không được gì.

-Anh thấy, vấn đề của em không phải là có cái ấn năm chữ hay ba chữ, mà là đại diện Cục không tin em.

-Ôi trời ơi, anh nói thế…

-Chỉ có đúng quá.

-Em đang chết cả nửa con người mấy hôm nay…

-Em có biết vấn đề của anh không?

-Không, em không biết. Các anh, những ông đàn ông của khoa học phức tạp hơn lũ đàn ông bình thường.

-Vấn đề của anh là những cái ấn ấy nói lên điều gì. Xuất hiện một cái ấn khác có làm cho cách nhìn nhận về thời kỳ Đại Trị ấy khác đi không?

-Và giúp ích gì cho cuộc tranh luận giữa hai vị giáo sư ngày mai chứ gì?

-Chưa đúng. Việc tranh luận học thuật của hai ông ít làm anh quan tâm. Nó chỉ là một động thái khiến anh phải làm một chút công việc viên chức. Đó là chuẩn bị báo cáo cho Giáo sư của anh.

-Chắc anh quan tâm Bảo tàng nào sẽ sở hữu những cái ấn ấy chứ gì?

-Lại sai rồi. Sự sở hữu các con ấn được Tiến sĩ của em giải quyết rất tài tình, anh không cần quan tâm.

-Giải quyết thế nào?

-Em không biết hay sao?

-Không. Chả lẽ em và anh ấy gặp nhau là nói về cổ vật ư?

-Phải rồi. Anh có thể tưởng tượng được em và anh ấy gặp nhau thế nào. Không cần lời nói.

-Nhưng chuyện giữa em và anh ấy kết thúc rồi. Em đang hỏi…

-Cách giải quyết về sở hữu là cả hai cùng sở hữu. Một là cưa đôi cổ vật.

-Lại thế nữa?

-Nhưng việc đó là không tưởng. Vậy chỉ còn cách nhập hai bảo tàng vào với nhau. Ha ha…

-Ôi… Các anh để yên à?

-Việc của Cục, không phải việc của anh.

-Quay trở lại thời đại chỉ có một phái duy nhất trong mọi hoạt động khoa học, không có phản biện, không trường phái, chỉ cần chỉ đạo ở đâu đó thôi ư? Thế là trở về lạc hậu?

-Đó là vấn đề của em, của công luận.

-Anh cho em biết về vấn đề của anh đi?

-Anh đang tiến thoái lưỡng nan.

-Thế là sao?

-Giáo sư cho rằng, thời kỳ nhà Trần với niên hiệu Đại Trị chưa đến mức có những mâu thuẫn tột cùng, cuộc nổi dậy của Ngô Bệ nói chung chỉ là một toán giặc phản đối triều đình, “rôm sảy của chế độ” theo lời Giáo sư.

-Nhưng điều ấy chứng tỏ Giáo sư mâu thuẫn với chính ông ấy khi phản đối hiện vật về với bảo tàng Cổ vật?

-Nay, với những gì mới phát hiện, nhất là nếu quả thật có con ấn có thêm chữ “quốc ấn”, chứng tỏ Ngô Bệ đã làm nên cả một bộ máy kháng chiến chứ không phải thường.

-Giáo sư có thay đổi quan điểm không?

-Anh không rõ. Tuy nhiên, nếu bảo đó là một triều đình đúng nghĩa thì không phải. Có chủ thuyết, có con dấu, có xưng đế hiệu, còn gì nữa?

-Có lẽ phía bên kia cũng cần điều chỉnh quan điểm cứng nhắc của họ. Đó đâu phải là một cuộc khởi nghĩa lớn.

-Vấn đề là riêng anh phải nhìn nhận như thế nào?

*

Đối thoại 9:

Đêm hôm ấy, Lâm đến tìm Hậu, nhưng không thấy người yêu, mà chỉ gặp Giáo sư.

-Tôi không biết cậu ấy đi đâu, tôi không cử cậu ấy làm gì?

-Đó là học trò yêu của Giáo sư cơ mà?

-Học trò yêu, tất nhiên. Nhưng tôi không nhất thiết phải bảo cậu ấy làm gì cậu ấy mới làm.

-Nhưng Giáo sư đã bảo anh ấy không yêu em.

-Thì đấy, cô tự tìm dẫn chứng đấy. Tôi bảo thế, còn cậu ta có nghe không, cô biết rõ.

-Vâng, em biết rõ.

-Đấy nhé.

-Bởi vì anh ấy không yêu em.

-Sao vậy? Tôi thấy cậu ấy đã trốn cả mấy ngày điền dã quan trọng để đi theo cô…

-Anh ấy chỉ làm thế khi bản năng trỗi dậy một lúc, đó là phải chiếm đoạt bằng được con mồi.

-Chiếm đoạt người yêu cũng là tình yêu chứ.

-Không hẳn. Bởi vì sau đó anh ấy chán, thì đó không phải là cảm giác yêu. Bao nhiêu ngày nay anh ấy mất hút rồi.

-Vậy ư? Tôi chia buồn với cô. Hình như cậu ấy cũng mất hút với tôi rồi.

-Em không yêu anh ấy nữa. Bây giờ Giáo sư có thể yên tâm.

-Tôi yên tâm điều gì?

-Trước đây, Giáo sư can ngăn anh ấy yêu em, bây giờ thì đấy…

-Ôi, cái cô này… Bây giờ mới là lúc tôi không yên tâm nhất.

-Điều không yên tâm của Giáo sư không giống của em.

-Này cô, tôi nói cho cô hiểu… Hồi xưa, tôi lo lắng cô làm cho cậu ấy chểnh mảng, không chuyên tâm nghiên cứu nữa. Cách sống tự do lãng mạn của cô sẽ làm hỏng tư duy nề nếp của cậu ấy. Nhưng rồi cô cậu cứ lao vào lưới tình. Khi người ta yêu nhau, người ta không là mình nữa. Cô và cậu ấy thoát thai thành những kiểu tính trạng khác, trở thành thân phận khác. Cô không còn tự do, cậu ấy không còn nề nếp…

-Đúng rồi. Lúc đầu em rất vui là anh ấy sống thoáng, thoải mái, dám làm những điều bất quy tắc vì tình, em hạnh phúc vì đó là sáng tạo của anh ấy. Yêu là sáng tạo.

-Rồi cô dần quen với những điều ấy. Cô quen sống với tình yêu là phải như vậy. Đến lúc không có cậu ấy nữa, cô thấy cuộc đời tăm tối chứ gì?

-Không hẳn như vậy. Gần đây em lờ mờ hiểu rằng, em bắt đầu thấy mình vô vị, mụ mẫm.

-Cô và cậu ấy bắt đầu mài tròn các góc cạnh tính cách của nhau để giống nhau. Bắt chước nhau là báo hiệu của sự suy tàn.

-Có lẽ, em trả học trò Giáo sư về với thày đấy.

-Khi cậu ấy đã là một tình nhân mẫu mực, cậu ấy trở thành một người tư duy độc lập, cậu ấy đang không còn là học trò của tôi nữa.

-Thật thế sao?

-Đó không hẳn là xấu. Nó chỉ làm cho tôi buồn, cô buồn và cậu ta chắc cũng buồn. Nhưng nỗi buồn ấy có ích cho tất cả.

-Có ích gì cho em. Mấy hôm nay em muốn bỏ ra đi về trường ngay, nhưng lại dùng dằng không đi ngay được.

-Đó… Sự dùng dằng ấy cũng là có ích. Cậu ấy và cô chia tay, cô cũng sẽ lột xác, cô sẽ vứt bỏ cái xác mối tình mà cậu ấy tạo ra cho cô, cô không còn bị cưỡng ép trong tình trạng sáo mòn của tình yêu đó nữa.

-Em không biết, mà em buồn kinh khủng.

-Tôi cũng buồn chứ. Chứng kiến một học trò trở thành đồng nghiệp ngay khi còn đi học, cũng gần như từ giã một mối tình.

-Anh… Anh chỉ nói thế để an ủi em thôi.

-Anh nói thật lòng.

-… Không…

-…

-Vâng

-Em rất đẹp.

-Không ngờ môi anh lại mềm mại đến thế…

*

Đối thoại 10:

Đêm hôm ấy, Sinh viên Lê Hậu lên mạng chuyên ngành, tình cờ gặp gỡ Cepha Canet, người đã báo cáo chuyên đề “Nghiên cứu các nghiên cứu về nhà nước kiểu ong chúa”.

-Ông vẫn say sưa với nghiên cứu nhà nước kiểu ong chúa đấy hả?

-ý kiến ông thế nào?

-Tôi thấy có điều thú vị.

-Nhưng sao ông có vẻ buồn, mệt?

-Chúng ta có phải là những con ong không?

-Điều ấy làm cho ông mệt đấy. Tôi thì đã chuyển đến một đề tài mới nữa rồi.

-Ông luôn luôn chuyển đề tài ư?

-Không hẳn thế. Đề tài này phát triển lên từ những vấn đề của bản báo cáo trước đó. Khi tôi xem xét sự diệt vong của các loại nhà nước kiểu ong chúa, tôi đặc biệt quan tâm đến bản năng copy của loài ong…

-Tôi kính phục khả năng làm việc của ông.

-Thao tác sống của loài vật, xét cho cùng là thao tác copy, sao chép. Đó là bản năng sinh tồn. Sự sinh sản là khả năng sáng tạo duy nhất của loài vật, nhưng sự sáng tạo ấy cũng dựa trên khả năng copy bản năng của tổ tông chúng. Tiến hóa của loài vật dựa trên sự dân chủ hóa khả năng sinh sản. Với loài mối, loài kiến, sự sinh sản là độc quyền của con chúa. Rồi đến xã hội các loài vật có tổ chức cao hơn thì khả năng sinh sản được chia công bằng cho mọi thành viên…

-Nhưng có những loài sinh sản rất nhanh, thậm chí sinh sản vô tính thì sao?

-Đó là vì thiết chế dân chủ sinh sản bị lợi dụng. Đến mức bất kỳ cá thể nào cũng sinh sản được theo kiểu phân chia thì xã hội loài ấy không thể cạnh tranh được, sự sinh tồn bị đe dọa. Cộng đồng dân chủ ô hợp ấy sẽ không có sức sống, phải cô lập với thế giới sinh vật, hoặc sống ký sinh như giun sán. Vấn đề là giữ cho thiết chế dân chủ đủ tốt.

-Thế nào là thiết chế dân chủ đủ tốt?

-Nhờ có khả năng nháp. Đây đang nói đến sự sinh tồn. Nói chung các loài vật dường như đã được Thuợng đế tạo ra chúng như thế rồi, chúng không có khả năng thử sai đúng, chúng không có khả nháp.

-Chỉ có loài người có phải không?

-Đúng đấy. Chỉ có loài người có khả năng nháp. Con người có khả năng thử sai, chọn đúng. Nhưng nguy cơ của loài người là khả năng có thể biến thành bản năng thứ cấp. Đến khi con người thi hành bản năng nháp thì nguy hiểm lắm. Hắn cứ nháp, nháp mãi, không biết mình làm thế để làm gì.

-Khi đó thì không phải hắn copy tổ tông, mà là copy chính mình.

-Đúng, ông quả là một người đồng cảm với tôi.

-Tôi không biết lý thuyết của ông có giá trị đến mức nào, nhưng nó có thể giải thích những rắc rối tôi đang gặp phải.

-Câu nói yêu thích nhất của tôi là: Tôi tin ở con người ở giữa thế kỷ hai mốt vì có khả năng sáng tạo.

-Tôi vừa gặp phải sự nguy hiểm của bản năng nháp, đó là một câu chuyện tình.

-Trời ơi, hóa ra ông buồn vì chuyện tình.

-Chúng tôi yêu nhau. Nhưng hóa ra cô ấy không có khả năng hiểu tôi, cô ấy bắt đầu biến khả năng yêu của mình thành bản năng nháp.

-Chuyện ấy thường thấy mà. Đôi khi tôi cũng vậy, nhưng tôi tự biết mình còn phần lớn thì không biết.

-Cô ấy đã yêu nháp với ông thày tôi. Ha ha…

-Anh đang trong giai đoạn phát hiện mình, anh bạn ạ. Nếu như con rắn biết suy nghĩ, thì lúc nó lột xác, nó cũng buồn lắm đấy.

-Lỗi cũng do tôi. Tôi vẫn yêu cô ấy, nhưng tôi không cưỡng được cô bạn của cô ấy. Đó là một cô gái người miền biển, một cá thể khỏe mạnh. Hẳn là khi đó tôi cũng đã hình thành nên một bản năng nháp khi vướng vào chuyện làm tình. Lý thuyết của anh giải thích được một câu chuyện tình, nhưng nó không làm cho tôi hiểu được tình yêu.

-Khi tôi xem xét chuyên đề này, tôi không nghĩ đến việc cắt nghĩa tình yêu. Có lẽ phải làm ngược lại, hãy để tình yêu cắt nghĩa lý thuyết của tôi chăng. Nói chung, nhân danh một người đã yêu đương nhăng nhít, đã biết nhiều đàn bà, tôi khuyên anh hãy để tình yêu sang một địa hạt riêng biệt, nó chiếm ngôi tối thượng và đừng cắt nghĩa nó nữa.

-Tôi thú thực, tôi không thể tập trung tư tưởng hoàn thành công việc được. Tôi phải hoàn thành một bản tham luận cho ông thày tôi. Tham luận trong một hội thảo kiểu cổ điển ở hội trường. Chúng tôi có một cuộc khai quật. Hiện vật nói lên nhiều điều, nhưng bao giờ cổ vật cũng bị săn lùng. Bởi vì nó quá hiếm. Nó là đơn nhất, không thể có cái thứ hai. Khi ông nhìn thấy một con dấu thuộc thời đại cách đây bẩy trăm năm, ông sẽ sống lại với nó, đắm chìm vào thời gian sống của nó. Ôi, tôi nói lung tung quá. Chắc ông không hiểu gì mấy.

-Ông hãy gửi cho tôi những tài liệu đó, tôi cũng quan tâm đến những luận đề biên của vấn đề tôi đang nghiên cứu.

-Cám ơn sự lịch sự của ông. Tôi sẽ gửi các tóm tắt bằng tiếng Anh.

-Cách đây bẩy trăm năm…

-Điều gì làm ông tư lự thế?

-Cách đây trên dưới bẩy trăm năm, châu Âu đang bị bệnh dịch hạch hoành hành, cuộc chiến tranh 100 năm giữa Anh và Pháp bắt đầu năm 1337. Nói chung lúc đó châu Âu đang điên loạn. Đế quốc Mông Cổ vĩ đại của Gengis Khan đang tàn lụi. Còn Trung Quốc, thời đại nhà Nguyên đã suy, loạn lạc nổi lên để bắt đầu cho một thời đại mới, nhà Minh.

-Chả lẽ sự loạn lạc là hiệu ứng có tính toàn thế giới. Thời đại đó ở nước tôi là một ông vua ngu tối.

-Nhưng có loạn lạc không?

-Có một cuộc nổi loạn trong dân chúng. Vẻn vẹn có mấy năm rồi bị dập tắt, và vài chục năm sau, vương triều này bị mất, vương triều kế tiếp bị nhà Minh đã đánh bại rất nhanh.

-Thật đáng tiếc. Đó hẳn là một cuộc nổi dậy nhỏ, sự chống cự yếu ớt. Giới quý tộc nước ông không có khả năng làm nên các cuộc sáng tạo lớn, nên không làm cho chế độ ấy thay đổi. Cuộc sáng tạo lớn phải có dân chúng tham gia, nhưng phải có dẫn dắt. Những loạn lạc của châu Âu thế kỷ mười bốn là kết quả của những nhà nước trị vì theo kiểu ong chúa. Sau một thời gian, các vương hầu quý tộc đánh lẫn nhau chỉ vì lợi ích sinh tồn của chính họ, nhưng lôi cuốn dân chúng tham gia. Họ muốn trị nước theo kiểu cũ, không biết rằng họ đang thi hành bản năng nháp. Loạn lạc là hệ quả tất yếu của quá trình đó, loạn lạc chỉ là nỗi buồn cho con người đương thời, song nó là tia sáng báo hiệu  mùa xuân của lịch sử. Trong suy vong của các chế độ, cá nhân bao giờ cũng phát sáng.

-Phúc đức cho các dân tộc có cá nhân phát sáng.

-Người Nga xây dựng điện Kremli đầu tiên là thời kỳ này. Chế độ cộng hòa manh nha trong thời kỳ này, ban đầu ở Bắc Âu, rồi tư tưởng của nó lan rộng. Dante viết Thần Khúc thời đại nhốn nháo này. Sự suy vong của các chế độ không có gì phải buồn.

-Nói thế, thì sự suy vong cũng là một quy luật. Đến như Mông Cổ ghê gớm còn tan biến.

-Người Mông Cổ thế kỷ mười bốn đã chinh phục thế giới, rồi thi hành mãi bản năng nháp của họ mà không biết thời gian đang trôi. Các quốc gia Đông Âu thế kỷ trước và Liên bang Xô viết cũng vậy thôi. Họ không sáng tạo. Về một khía cạnh nào đó, khả năng sáng tạo được gọi là văn hóa. Vì văn hóa là gì, nếu không phải là các tập quán, thói quen được chọn lọc để giữ gìn có tính người nhất. Bản năng nháp ẩn chứa sự chết của văn hóa.

-Quái lạ…

-Sao vậy? Ông có sáng kiến gì chăng?

-Tôi nghe ông, cảm thấy có gì đó quen lắm. Đã nghe ở đâu đó…

-Ai nhỉ?

-Bản năng nháp… Có phải ông xem con người xã hội và nói chung cả một nhà nước, một xã hội như một cơ thể?

-Cũng có thể. Một cộng đồng người cũng có những động thái như một con người. Bộ óc của nó là Nhà nước chỉ đạo hệ thần kinh, biểu hiện ra hoạt động của cơ thể. Từng cá nhân là một tế bào, không thể tách rời hoàn toàn độc lập theo đúng nghĩa thật của nó.

-Giáo sư thày tôi cũng có suy luận về sự bảo toàn các tính trạng và hành vi xã hội. Xét cho cùng, cách đây mấy ngàn năm, người Trung Quốc đã coi con người là một tiểu vũ trụ.

-Tôi ngưỡng mộ tư tưởng phương Đông. Nhưng tôi hành động theo lý trí của phương Tây.

-Chúng tôi là một bộ phận của phương Đông.

-Cho nên các ông tôn thờ lối sống khắc kỷ. Từ đó mà không có trải nghiệm đối với tình yêu. Lúc nãy ông cố cắt nghĩa tình yêu thì lại bắt nguồn từ sai lầm có tính tập quán tư duy.

-Chúng tôi lắng nghe bản thân chứ không khắc kỷ.

-Như vậy, lẽ nào ông không cảm thấy được nhịp điệu của lịch sử. Vũ trụ hoặc một phần của vũ trụ cũng có thời sinh học như con người vậy. Ông hãy lắng nghe nó, ông sẽ thấy những giả thuyết của tôi là thú vị. Bảy trăm năm chỉ là một hồi phập phồng hơi thở của lịch sử…

*

Đối thoại 11:

Có một không gian khác với không gian tuyến tính của trái đất, cũng có một thời gian khác với thời gian tuyến tính của lịch sử. Đó là thế giới hai nhân vật Lê Hậu trong quyển sách này. Không ai chứng tỏ được là họ không thể gặp nhau. Một anh chàng có cuộc đời chìm nổi, sống qua thời Thiệu Phong và Đại Trị. Một anh chàng sinh viên sử dụng máy tính giữa thế kỷ hai mốt.

-An Phụ thời của ta là rừng rú, người ít, đất rộng, sông sâu, núi cao.

-Bao nhiêu phù sa đã đến hai bên bờ sông Kinh Thày… Bảy trăm năm đã qua rồi.

-Mọi sự thật khác quá. Nhưng có những sự ta thấy chả khác ngày xưa của ta mấy nỗi.

-Anh nói cái gì không khác?

-Cái gì đó không nói ra được.

-Cứ nói ra đi.

-Cái nói ra được thì đều khác cả.

-Tình yêu có khác không?

-Có lẽ cái gì đó không khác chính là tình yêu chăng? Nhưng tình nhân thì khác. Lâm của anh so thế nào với Ngàn của ta. Các anh cũng ra biển tìm thiên nhiên, lên núi tìm hoang sơ, nhưng đã là tìm thì chỉ được cái gần giống tình yêu. Tình nhân thời các anh hình như xuống cấp rồi, ít tính người.

-Thời đại của anh tình yêu có thân phận khác.

-Thời đại của ta cái gì cũng nói ra thành tên được. Danh chính ngôn thuận cả. Bị bắt làm nô, gọi là nô. Thích chữ vào mặt, đó là nô. Ta cũng cay đắng vì đoạn đời làm nô. Nhưng các anh thì sao? Bị người khác sai khiến thì lại không gọi là nô. Tự làm nô lệ cho chính mình mà không biết.

-Cái đó thì có thằng cha C.C nào đó gọi là bản năng nháp.

-Các anh có hơn chúng ta ở sự hoa mỹ. Cái gì cũng phân tích, rồi đặt tên, ú tim các loại ngôn từ. Thời của ta, may ra đám các ông Phạm Sư Mạnh, Lê Quát mới làm nổi. Ta đã gặp cả hai ông, các ông ấy lúc đầu cũng tìm cách thoát khỏi cái sao chép đấy, các ông ấy có dũng cảm thử tư duy kiểu nháp, nhưng rồi các ông ấy từ bỏ sự thử ấy để quay về bản năng copy. Nói theo ngôn từ của anh, thời đại của ta chỉ có mấy người dùng đến bản năng nháp…

-Một là Ngô Sơn chủ chứ gì?

-Đúng rồi. Ngô Bệ đã thử thoát khỏi kiếp ong thợ. Nhưng rồi ông ấy nổi lên trên cái nền đạo lý mỏng quá, cuối cùng ông ấy chết. Ông ấy không cam chịu kiếp nô lệ, vùng lên, kéo theo dân chúng của một lộ làm cuộc nổi dậy. Nhưng rồi thế nào. Chỉ vùng dậy thôi. Vùng dậy là một sự sáng tạo, một khả năng nháp của sự sống, rồi phải sáng tạo tiếp cái gì chứ. Nhưng ông ấy lại cứ tiếp tục vùng dậy nữa. Quân của ông ấy cứ cướp phá nữa. Thao tác “vùng lên” trở thành một thao tác copy sự phá phách, nó tạo thành thứ bản năng nháp theo ngôn ngữ của anh.

-Nhưng tại sao ông ấy lại tan rã nhanh thế?

-Ông ấy dẫn dụ dân chúng bằng thứ đạo xa xôi quá, ai cũng biết không thể sống đến ngày thế giới đại đồng. Đó là một thứ mâu thuẫn kinh dị. Ông ấy mong đất đai cho dân nghèo, ông ấy phỉ báng nhà cầm quyền, vậy thì ông không thể cầm quyền chứ gì. Ông ấy bảo ông ấy cũng như mọi người thôi, nếu thành công sẽ thương yêu họ như chính ông ấy, ai mà nghe được. Nên, nếu ông ấy mà thành công, cái bản năng nháp của ông ấy sẽ khiến cho nhiều người khổ hơn ấy chứ. Hoặc là ông ấy sẽ copy triều đại trước, khoác cho nó cái mỹ từ để nói dối dân chúng là ông ấy không làm vua đâu, kỳ thực ông ấy làm vua. Ta đã gặp ông ấy, ta cũng là một loại cá thể dùng đến bản năng nháp. Đó là lúc ta ở trong quân Ngô. Ta đi theo Ngô Sơn chủ, lúc đáng bắn giết thì ta không bắn giết, lúc đáng yêu thương thì ta lại từ chối. Ta mất Ngàn là đáng lắm.

-Anh lại nhắc tôi về sự thất tình ư?

-Không phải. Ta đang nói đến thời đại của ta theo cách nghĩ của anh. Linh hồn bất tử phải trả giá bằng sự tự phản tỉnh. Ta phán xử anh, nhưng anh khiến ta xấu hổ.

-Anh đang nói chuyện thời đại anh, còn ai ngoài Ngô Sơn chủ có khả năng nháp…?

-Đó là vấn đề triều đại. Hay nói đúng hơn là cái nhìn về cả một dòng vua. Dân tộc là ai, dân tộc là anh, là ta. Một triều đại bao trùm ta, nhấn chìm anh, nhưng lại chỉ là một giấc chiêm bao của lịch sử dân tộc. Ta đã sống trong một triều đại đang suy vong. Sau Nhân tông vĩ đại, bắt đầu từ Anh tông chỉ còn có khả năng sao chép.

-Khoan, anh nói đến Trần Nhân tông vĩ đại…

-Trần Nhân tông vĩ đại hơn mọi cá thể cầm quyền của đất nước ta từ thời Lạc Long quân đến ngày nay. Đánh ngoại xâm, cầm quân như dũng tướng. Mở cõi khôn khéo bắt đầu từ ông ấy. Ai có thể một lời lấy được hai châu, rồi từ đó mà tiến xuống phương Nam. Ai có thể trút bỏ quyền lực như trút đôi dép rách? Anh biết vì sao không?

-Tôi có biết, nhưng muốn nghe ý kiến của anh?

-Vì ông ấy lập thuyết. Đó chính là điều khiến ông ấy vĩ đại. Chưa có người cầm quyền nào ở đất nước ta đủ sức lập nên một học thuyết như ông ấy. Lập thuyết để chuyên chở tư tưởng. Trúc Lâm thiền phái không đồ sộ, nhưng đó là tư tưởng Đại Việt ít mùi Trung Hoa nhất mọi thời. Ông ấy có khả năng nháp rất lớn, sáng tạo cực kỳ. Cái bóng của ông ấy khiến cho các vua sau chỉ ra sức sao chép, ra sức copy, ra sức thi hành bản năng nháp trong hoạt động sống của họ. Than ôi, hoạt động sống đó thể hiện trị nước thì đất nước nghèo dần, dân tộc yếu dần. Nhà Trần thời ta sống cầm quyền theo bản năng nháp mà thôi. Nào quân vương, nào quan lại, thực ra toàn những con ong phục vụ cho một con ong không phải là ong chúa, tệ hơn ong chúa. Dụ tông mất ấn chỉ là một cái hắt hơi sổ mũi so với con bệnh trầm kha của toàn bộ chế độ. Các anh có gì mà tìm kiếm gớm thế.

-Chúng tôi đang thực hành khả năng nháp… Nói tóm lại chúng tôi tìm kiếm, sáng tạo.

-Nhưng anh nên nhớ, bảy trăm năm sau, người ta lại sẽ tìm kiếm các anh. Hậu duệ sẽ hỏi: Tại sao các anh lại có thể mắc sai lầm? Như các anh đang mắc. Các anh tưởng các anh đang sáng tạo, nhưng lại làm đầy rẫy việc theo bản năng nháp của các anh. Xét theo lý luận của ông thày anh, toàn bộ việc làm của các anh cũng tệ như thời Đại Trị. Con người thời các anh, hậu duệ của ta, không khá hơn các cá thể thời của ta sao? Nếu ta sống lại một cuộc đời khác, thì ta đã bỏ hết vương phủ với áo tướng, ta đã vùng vẫy thoát khỏi cái bản năng khi ta mới vào Trâu phủ, khi đó đàn bà bò dưới chân ta, mà cái công cụ thi hành bản năng sinh sản của ta cứ mềm nhẽo ra. Nhưng rồi ta tầm thường đến nỗi bị cuốn vào cuộc sống của loài ong. Bây giờ nếu sống lại một cuộc đời khác, ta sẽ cười phá Trâu phủ, khì với Linh đạo, coi khinh dấu nô dân trên trán, mặc kệ ấn ngọc với kiếm vàng. Ta sống làm gì nếu không có Ngàn của ta?

*

Đối thoại 12:

-Tại sao anh lại bỏ đi?

-Sao em lại chạy đi tìm anh?

-Em không biết.

-…

-Em không giống em ngày hôm qua, hôm kia. Em không nghĩ được gì cả. Em không biết Nó là gì.

-Mới mẻ, lạ lùng… Nói chung không biết là gì, nhưng mà vẫn cảm thấy? Đúng không.

-Vâng...

Sự Sáng tạo

*

Lê Hậu có thời gian rảnh rỗi để mộng mơ.

Hậu đưa vợ đến nhà hộ sinh, đỡ vợ một lúc, rồi một áo trắng đến, xướng tên vợ Hậu, dắt chị đi khuất vào phòng chờ đẻ. Hậu còn lại ở phòng chờ. Bỗng nhiên anh trở nên thừa với vợ, với mọi người. Anh chỉ còn biết đợi.

Hậu bắt đầu tưởng tượng ra đủ thứ chuyện, theo mọi tình huống. Vợ Hậu có thể phải mổ. Mổ cũng chẳng sao. Bây giờ người ta mổ đẻ nhanh hơn Hậu tháo cái thân máy vi tính để bàn. Mổ thì người đàn bà cóc mất sức, không mệt, nhưng sẽ phải dùng kháng sinh, mất sữa. Sữa mẹ là một sản phẩm tự nhiên tuyệt vời nhất trong thiên nhiên. Vợ Hậu có thể rất nhiều sữa. Đàn bà lúc thường vú bánh dày là một tiêu chuẩn về hình thể, cũng là tiêu chí về chất để nuôi con...

Lê Hậu cứ suy nghĩ miên man. Chốc chốc, anh ta lại chạy ra chỗ cửa phòng mổ, nhón chân nhìn qua cái khe hở rất hẹp đang bị mấy người phụ nữ chen chúc chúi đầu vào. Trong kia vợ anh đang nằm. Anh chỉ nhìn thấy đầu gối vợ đang được kê cao. Có một cô đang khóc ầm lên...

Chán. Một thế giới đầy biến động trong cái phòng đỡ đẻ ấy. Đàn bà té ra sống nhiều cung bậc cuộc đời hơn cánh đàn ông. So với họ, cái cách can dự vào cuộc sống của cánh đàn ông quả là hời hợt.

Hậu lại ra ghế. Chờ. Xung quanh có lúc ồn ào như một nhà ga. Người lên tàu thì ít, người chờ đón thì nhiều. Cung cách để một đứa bé chào đời mỗi thời mỗi khác. Lê Hậu tự hỏi, cách đây gần bẩy trăm năm, con người ta làm ra thế hệ sau như thế nào? Sau đây năm mươi năm, giữa thế kỷ hai mốt, người ta đẻ con ra sao? Còn cái ngày Hậu đang miên man suy tư này, năm năm linh sáu của thiên niên kỷ mới, việc đẻ con của người đàn bà Việt Nam dường như là một hành trình đi ngược với quy luật tự nhiên. Bao nhiêu người can dự vào một việc cho ra đời một đứa bé. Chờ đợi như anh, một hệ thống bệnh viện, cả ngành y dược, hệ thống dịch vụ, nền công nghiệp thực phẩm, sữa, quần áo tã lót…

Lúc nãy, một bà mang con đi đẻ hỏi Hậu: "Anh có biếu phong bì cho bác sĩ không?" Hậu lắc: "Đưa lúc nào?". "Anh này người đời. Anh có gì cho người ta, thì vợ anh mới được tiêm thuốc rặn. Có thuốc rồi cô ấy không phải rặn nhiều"

Hậu thở dài: "Liệu thuốc vào đứa bé có ảnh hưởng gì không?". Bà ấy liền mắng té tát: "Đàn ông các anh là thứ vô dụng. Chửa đẻ là cửa mả. Nghĩ tới vợ một tý đã, chưa chi đã lo con làm sao không. Người ta có thuốc thì phải không làm sao mới dùng chứ?"

Hậu bèn không nói gì nữa. Anh đã sai lầm. Anh đã nghi ngờ cả nền y học hiện đại.

*

Khi nghe vợ báo có bầu, Hậu bỗng ngẩn tò te. Vợ Hậu buồn cười. Chị ta nhìn vẻ mặt nghệt ra của chồng mà cười rũ ra. Rồi chị bỗng tắt tiếng cười, lo lắng: "Anh nghi ngờ gì à?"

Hậu lắc đầu: "Anh chỉ thấy hơi lạ. Diễn tả thế nào nhỉ?"

Vợ Hậu lắng nghe chăm chú. Chưa bao giờ vợ Hậu chăm chú như thế. Hậu bỗng bắt đầu thấy khác. Việc có chửa làm cho người đàn bà khác đến thế hay sao?

"Anh chỉ thấy... Này, thế lúc ấy em có thấy khác không?"

"Khác cái gì?", vợ Hậu trố mắt.

"Lúc ấy đấy"

"ồi cái anh này...- Vợ Hậu ngượng- Lắm chuyện quá"

Hậu hăng hái nói:

"Không khác chứ gì? Thế anh hỏi em nhá, những đứa khác đâu?"

"Đứa khác nào?"

"Những lần khác tại sao không thấy chúng nó đến?"

"Chúng nó nào"

Hậu chỉ vào bụng vợ: "Trẻ con"

Vợ Hậu cười khoái trá. Cô ta cười sắc đỏ lên gương mặt như thể sự sung sướng đang râm ran lên đến chân tóc: "Nếu lần nào chúng cũng đến thì có mà đàn đàn lũ lũ, có còn thế giới nữa không?"

Hậu vỗ lên lưng vợ, khen: "OK, em nói hay lắm"

Không còn thế giới...

Đêm ấy, Hậu hơi thao thức. Vợ báo tin lần đầu tiên cho chồng rằng mình có bầu, coi như san sẻ được gánh nặng sung sướng, gối đầu lên vai chồng ngủ thanh thản. Còn anh chồng thì cứ nghĩ lang bang. Những anh chồng không quan tâm đến môn lịch sử thì chắc là không thế. Nếu Hậu là một gã tiều phu, ban ngày đốn củi, đêm có mơ cũng thấy cái rìu bổ vỡ gỗ là cùng...

Tại sao cái sự có con lại có thể dễ như vậy? Chẳng phải tốn công tốn sức gì cả. Không làm gì cả. Thiên nhiên hơn cả thiên nhiên. Té ra, hạnh phúc có cội nguồn từ bản thể, do trời xui đất khiến, không phụ thuộc mức độ sống của con người. Một ông vua không có con không phải vì ông ta là vua, mà vì ông ta không được trời xui đất khiến chăng? Nhưng vấn đề ở chỗ ông ta là vua, nên sự không con của ông ta chính là vận mệnh của cộng đồng. Bất hạnh của Trần Dụ tông quả là có tính lan toả rộng, mức độ bi đát bị nhân lên khôn lường. Một triều đại có nguy cơ sụp đổ, bởi vì ông vua không làm ra con.

Bây giờ thì Hậu yên trí mình là một con người bình thường. Số phận anh thuộc về phần đông đảo của nhân loại. Phát hiện quan trọng nhất trong hoạt động sống của anh ta phụ thuộc vào thông báo vắn tắt của vợ lúc nãy. Nếu không có thông số đó, anh không biết mình ở đâu trong sự tồn tại cùng với cộng đồng.

*

Té ra người đàn ông bình thường như Hậu phụ thuộc khá nhiều vào một người đàn bà khác. Người đàn bà ấy chính là vợ Hậu. Hậu ngồi thu lu trên ghế, tay giữ cái làn nhựa đựng lủng củng mấy thứ chuẩn bị cho vợ lát nữa đẻ xong có thể dùng ngay. Phích nước, cốc thuỷ tinh, thìa bạc, quần áo, tã lót trẻ em, cái đai quấn bụng của phụ nữ... Chả biết những gì nữa. Các thứ ấy do vợ chuẩn bị, anh chỉ việc xách đi.

Bây giờ, giây phút chuẩn bị sinh con này, dù bất cứ tình huống gì, thì vợ Hậu cũng sẽ là người viết tiếp cuộc đời Hậu. Lạ thật, cuộc đời một người đàn ông lang bạt kỳ hồ, ngang bướng và thông thái như Lê Hậu, lại có một vài phút đờ ra bất động, chịu để một người đàn bà tạo lập số phận cho mình. Hậu thành ông bố, thành người có con. Gia đình đầy đủ, lo toan mọi bề. Khúc ngoặt cuộc sống...

Một người phụ nữ trẻ, đẹp đang khệ nệ đi qua trước mặt Hậu. Cái bụng kềng càng cứ chĩa ra phía trước. Váy áo cài cúc sơ sài, lấp ló da thịt cái bụng trơn nhẵn, lấp ló hai cái đùi trắng lôm lốp. Một sinh vật đồng loại đang đến chỗ làm một loại nghi lễ. ý nghĩ ấy khiến cho Hậu bình thản lạ thường. Có lẽ người phụ nữ ấy không nghĩ rõ rệt như vậy, chị ta không nghĩ rắc rối chuyện lễ nghi gì khác chuyện chị sẽ sinh đẻ trong chốc lát nữa, nên chị ta bình thản chăm chú vào việc mình sẽ làm, mà chị ta coi như không có Hậu, không có mọi người xung quanh. Không có thần linh, không có tên gọi nghi lễ. Cả người hành lễ lẫn người xem lễ đều bị thôi miên. Hậu phát hiện ra, nếu lúc nãy mình có ý nghĩ tình dục vớ vẩn thì chắc mình đang bị bệnh. Bản năng sinh tồn đâu phải chỉ là việc tạo ra nòi giống. Mà còn bao gồm cả cách tạo ra thế hệ tiếp theo. Sự diệt dục vừa rồi của Hậu cũng là một loại bản năng. Ra thế... Cũng là một phát hiện. Hậu thấy khoan khoái. Ac-si-met phát hiện ra định luật tỷ trọng khoái chí hét lên cũng là dễ hiểu.

Hậu chạy theo chị phụ nữ. Khi cánh cửa mở ra để chị bước vào buồng đẻ, Hậu nhìn thấy hai đùi vợ mình vẫn chọc lên trần nhà. Một bà đỡ đang cúi xuống nói chuyện gì đó với vợ Hậu. Vẫn phải chờ...

Bỗng cánh cửa bật mở. Hậu giật mình nép vào góc tường. Cái xe cáng trên có người đàn bà chửa lao nhanh ra khỏi phòng. Ba bốn người mặc áo blu trắng quây xung quanh chạy theo như bị đuổi. Dây dợ, chai lọ cũng chuyển động theo. Cấp cứu. Mấy người chắc là người nhà chạy theo, gương mặt đầy vẻ hốt hoảng. Cả đám xô nhanh rồi mất hút về phía hành lang phía trong. Nếu vợ Hậu phải như vậy, Hậu sẽ ra sao? Hẳn là có những người gặp những bất trắc trong sinh nở chứ. Đang sống bình thường, bỗng phải trải qua một lúc điều gì cũng có thể xảy ra. Hậu bất giác thở dài...

*

"Bao gìơ em chết, anh hãy chôn em với hạt máu này"

Hậu giật mình. Anh vội vàng lấy tay bịt miệng người yêu.

"Đừng nói thế. Phỉ phui cái mồm"

Cô người yêu cười sung sướng. Sau này, khi đã thành vợ rồi, Hậu chưa bắt gặp cái cười ấy nữa. Cô vợ vẫn thường cười chứ. Hình ảnh cái cười thì vẫn. Nhưng tinh thần của điệu cười, như hương thơm của cái nụ hoa cười thì không lặp lại.

Sao lúc đó con người ta hồn nhiên, nhi nhiên đến thế. Trong ánh mắt, trong từng đường gân thớ thịt có một thứ tia siêu hình, tế vi chỉ nhận biết được rất nhanh mà không tả được nên lời. Đó là sự phát hiện, sự tận hưởng diệu kỳ đầy tinh tế. Cả Hậu và cô ta ngay lúc đó đều chưa rõ đó là gì, nó có giá trị như thế nào. Nhưng trong hoạt động sống mang đậm chất bản năng này, người phụ nữ hình như trưởng thành hơn người đàn ông. Họ có sứ mệnh sinh nở, họ cảm nhận rõ rệt thiên chức, biết rõ bản năng hơn. Chính vì vậy mà người phụ nữ có linh cảm thiêng liêng hơn chăng. Khi đã hoàn hồn, phát hiện có máu, cô người yêu của Hậu đã nghĩ ngay đó không phải chỉ là máu nuôi cơ thể bình thường. Nó là vật chứng của một sự kiện quan trọng liên quan đến chuyện người đời gọi là trinh tiết. Và ý nghĩ phải lưu giữ hiện vật tự nhiên ùa vào đầu óc cô ta. Cô ta thận trọng lau máu bằng cái khăn mùi xoa trắng, rồi cho vào túi nilon định cất đi.

Khi đó, Hậu đang nằm. Anh ý thức được vừa trải qua một thời khắc quan trọng. Nhưng ý nghĩ về điều đó mơ hồ, lẫn lộn. Anh ta mệt. Cảm giác như mình là một con cua bấy, vừa lột vỏ. Đến nỗi anh rất ngạc nhiên vì hành động bộc phát lạ lùng của người yêu, anh cũng không phản xạ nổi để làm một cử chỉ phản đối. Anh trợn mắt thô lố nhìn. Chỉ đến khi cô ta nói chuyện chết chóc với chôn cất, anh mới như định thần chồm lên bịt lấy miệng người yêu.

Rõ ràng, người yêu Hậu không coi chuyện ân ái là chuyện thụ hưởng vật chất bình thường. Cô ta còn coi đó là một thứ nghi lễ. Nghi lễ không chỉ cần kỷ niệm. Nó còn cần linh vật. Với cô ấy, sự thất tiết là một cử chỉ tế thần tình yêu, lẽ nào lễ tế ấy không cần linh vật?

Còn Hậu, anh không coi trọng bản năng, cũng không tôn thờ sự bái vọng. Anh là loại đàn ông thực dụng của những năm đầu thiên niên kỷ mới. Anh luôn luôn nghĩ đến kết quả. Trong khi cô người yêu đang trân trọng linh vật của nghi lễ tình yêu, thì anh chợt nghĩ đến việc xuất hiện một sinh linh mới. Lảng vảng trong ý nghĩ là hình bóng gia đình. Gia đình thường là nhà tù của tình nhân. Nhưng đó cũng là chiến lợi phẩm của cuộc chinh phục lớn.

ý nghĩ ấy ám ảnh Hậu, đến nỗi sau đó hai mươi ngày, khi nghe người yêu thông báo có kinh, Hậu cảm thấy như anh mất một cái gì. Anh thốt lên: "Sao lại thế?" Tâm tưởng bỗng trống rỗng. Không có nguy cơ gia đình. Không có ràng buộc chửa đẻ. Nhưng đó cũng là chiến bại. Xuất hiện một lo lắng trong Hậu. Trong khi đó, cô người yêu dường như vẫn chưa tiêu hoá hết cảm giác thăng hoa của lễ hiến tế kia. Và còn lâu nữa cô ấy mới quên, có lẽ không bao giờ quên cảm giác sung sướng khi dâng hiến đời trinh nữ cho người mình yêu dấu.

*

Lê Hậu đến gặp Bác sĩ.

Bác sĩ là người cùng học trường nghiệp vụ lý luận với Hậu, song anh lớn hơn Hậu một giáp. Hậu quyết định trút thắc mắc lên ông bạn vong niên. Điều anh sợ nhất là nhận được một thái độ đùa bỡn, cười trêu. Song, Hậu lo lắng thừa. Bởi vì thói quen nghề nghiệp làm cho Bác sĩ lập tức xác lập quan hệ Thày thuốc với Bệnh nhân. Bác sĩ chăm chú lắng nghe rất nghiêm túc.

"Cậu đặt cho tớ câu hỏi rất khó, có tính vĩnh cửu..."

Hậu không hiểu lắm. Với Hậu, đó chỉ là một thắc mắc rất nhỏ.

Bác sĩ nói: "Nếu trời làm mưa, cậu có thể thấy triệu chứng sắp mưa. Đó là mây mù. Nhưng cơn mưa thì không chỉ bắt nguồn từ mây mù, nó có căn nguyên từ khi nước bốc hơi. Không ai biết làn hơi nào thành mây thành mưa, làn hơi nào bốc lên bầu khí quyển. Việc làm ra con người có lẽ cũng thế. Đó là việc của trời. Cậu và tớ chỉ là không khí, vật mang của ông trời thôi"

Hậu cười như ngố: "Nói thế thì... nói làm gì"

Bác sĩ trợn mắt: "Thế cậu hỏi làm gì?"

"Em muốn biết khi nào thì có con, khi nào thì không..."

"Khi tế bào trứng bị một tế bào có đuôi tấn công, nếu..."

"Thôi, thôi anh ơi, chuyện ấy ai chả biết. Biết thế cũng bằng không. Em hỏi khi... ấy, thì làm sao biết được..."

"Chịu", Bác sĩ buông một câu, giơ tay lên trời, "Chịu"

Hậu thất vọng hoàn toàn.

Bác sĩ: "Khi khoa học khuyết thiếu thì tôn giáo lấp đầy. Tôi cho rằng đó là ý Trời, ý Chúa. Bản năng cũng là ý Trời, ý Chúa. Có lẽ khi nào cậu chưa thật bản năng thì chưa thể có con"

*

Bác sĩ giao du với một nhà thơ. Hôm ấy, Hậu đang ở nhà Bác sĩ thì anh nhà thơ đến. Nhà thơ liền giới thiệu tên mình. Có vẻ như Nhà thơ thất vọng khi thấy Hậu thản nhiên không phản ứng gì khi nghe đến cái tên mình. Với Hậu, có hai loại nhà thơ : Một loại làm những bài thơ có vần, loại kia làm thơ không vần. Nhà thơ có vần muốn nối tiếp truyền thống, họ dũng cảm khi lao đầu vào con đường đã chật cứng thi hào dân tộc. Còn nhà thơ làm thơ không vần cũng có dũng khí không kém, họ muốn đua chen với thế giới, chắc họ tin rằng, việc dịch thơ họ ra tiếng nước ngoài dễ dàng hơn so với việc dịch thơ có vần. Hướng ra toàn nhân loại ắt có tư tưởng cách tân, cởi mở. Hai loại nhà thơ này chẳng mấy khi ưa nhau, Hậu biết vậy.

Hậu phân vân không biết có nên hỏi Nhà thơ để biết ông thuộc trường phái thơ nào. Nhưng Hậu không dám. Càng nói càng lộ rằng mình dốt về thơ, tốt nhất là không nói.

Bác sĩ hân hoan đón Nhà thơ, ông khẩn khoản đòi Nhà thơ đoc thơ mới sáng tác. Nhà thơ gật gù: “Tôi vừa có cái này hay lắm. Tôi đọc nhá”

“Đợi tôi”, Bác sĩ nói rồi chạy vào nhà, bê hũ rượu ra, trịnh trọng rót vào các chén, nâng chén rất cẩn thận, “Chúc mừng sáng tạo mới”

“OK”, Nhà thơ đáp, ngửa cổ uống, rồi ngẩn tò te, “Rượu ông có cái gì mà tê đầu lưỡi, ngọt cổ họng, nóng trong bụng thể hả?”

“Rượu nhưng không phải là rượu. Nó là linh khí. Đông y nói Tinh- Khí -Thần. Tinh thì ai cũng có sẵn, do thiên nhiên tạo ra, nó là cái tiên thiên bất tác. Khí thì anh phải tu tập. Chính là cái này nó bồi bổ khí cho anh. Từ đó mà có Thần. Chà chà…”
”Thần của nhân loại ở đâu? Thơ! Theo tôi đó là thơ. Nếu không có thơ thì nhân loại nói đếch gì đến Tinh Thần”

Hậu ngồi ngay đơ ra nghe hai ông anh thuyết lý. Mù tịt mù tít. Như là đang đi trên con đường xa lắc, cóc biết sẽ đi đâu. Mà chiều trời âm u lắm…

Hậu giót hầu rượu hai đại nhân này, rõ ràng anh là một loại tiểu đồng thực thụ. Nhà thơ cóc để ý đến anh. Bác sĩ coi anh như một thực thể sống đang tồn tại vô nghĩa. Anh không có chỗ trong chốn phiêu diêu Tinh- Khí –Thần của hai ông.

“Này, thế đọc thơ đi chứ”

“ừ, đọc… Bài thơ có tựa đề là Lông”

Hậu giật nảy người. Anh ta chưa hoàn hồn về chuyện tại sao lại phải làm một bài thơ về lông, thì ngay lập tức anh bị hấp dẫn bởi tiếng đọc thơ của Nhà thơ. Đó là chuối âm thanh phi phàm. Câu dài, câu ngắn lô xô sóng vỗ. Thanh âm bện nhau như gío trong cơn bão. Nhà thơ vung tay, nét mặt tự do biến đổi, nét môi lúc thì căng hết cỡ, khi thì chùng nhão ra, linh động vô cùng. Hậu cóc hiểu những ngôn từ cao siêu của bài thơ. Chỉ khi Hậu thấy Nhà thơ thục sự hét lên phấn khích, anh mới thấy hoảng sợ. Có cái gì đó rất quen thuộc. Hoang dại và tự nhiên? Còn hơn thế nữa…

Hậu tự hỏi, ai bắt Nhà thơ phải làm thơ và đọc như thế kia? Chắc hẳn ông ấy rất sung sướng đấy chứ?

“Tuyệt vời”, Bác sĩ thốt lên khi Nhà thơ dứt lời. Nhà thơ gục xuống, vẻ rũ rượi thật kỳ lạ. Vừa mới hùng hồn đến thế, mà lại suy vi đến thế.

Khi Nhà thơ đi rồi, Hậu mới mon men hỏi Bác sĩ: “Anh, em dốt thật. Em chả hiểu gì cả”

“Cậu định hiểu gì?”

“Anh ấy bảo lông gì nhỉ? Lông đầu, lông mu loạn lên?”

“Ôi trời, cần gì hiểu cái đó. Tớ chỉ cần biết anh ta đang thăng hoa ý nghĩ thế nào? Tại sao anh ta lại có nhu cầu sáng tác như vậy và anh ta thể hiện nó ra sao?”, Bác sĩ cười tinh nghịch, “Tớ là thằng bác sĩ nghe thơ, tức là một người tìm cách đồng cảm với khả năng sáng tạo”

“Thế thì… Em vẫn thấy không hiểu”

“Hiểu làm gì? Cậu đẻ con, cần gì hiểu thế nào là đẻ con, đẻ con để làm gì? Hì hì…”

“Em thấy lúc ông ấy đọc thơ, trông ghê ghê. Sao không thể từ tốn mà đọc?”

“Sự sung sướng. Ông ấy đọc thơ vừa rồi là vì ông ấy tự thoả mãn. Có hai loại đọc thơ. Một là vì độc giả, đó là trình diễn. Hai là vì nhu cầu tự thân, như Nhà thơ lúc nãy. Thủ dâm là một cách thi hành bản năng, tuân theo ý Trời”

Hậu lẩm bẩm: “Té ra ông ấy thuộc trường phái Thơ không vần”

Bác sĩ tròn mắt, ngạc nhiên: “Phân loại vớ vẩn. Lão ấy vẫn làm thơ vần vè đấy chứ. Có những câu lục bát đọc sướng lắm”

Bác sĩ bèn ngâm nga… Ông chợt hỏi: “Vợ cậu thế nào rồi?”

“Bình thường. Anh ơi, chúng em có nên mổ đẻ không nhỉ…”

“Xì…” Bác sĩ lắc đầu, “Vớ vẩn. Hãy để cho mọi thứ tự nhiên. Cậu phải học hiểu tự nhiên”

Hậu không biết nói thế nào nữa.

“Phải biết phân biệt để có thái độ ứng xử. Khi nào không thể đừng được thì mới can thiệp. Khi đã có bàn tay con người vào thì nói chung mọi thứ đều dở, đều băng hoại. Sự sung sướng là tự nhiên, sự đau khổ tinh thần là nhân tạo. Khi anh đau khổ anh có thể khóc được, thì sẽ vơi đi sự khổ ải rất nhiều. Khóc là bản năng tự nhiên, nó sẽ xoa dịu nỗi khổ do con người đổ đốn tạo ra. Phải không?”

“Vâng…”

“Nhà thơ vừa rồi đấy… Lão ấy đáng yêu khi lão đọc thơ. Đó là sự thăng hoa có tên là sáng tạo nghệ thuật. Nó thuộc về bản năng tự nhiên của con người. Nhưng nếu quen chơi với lão, không hiểu lão thì chán lắm. Lão coi lão là trung tâm vũ trụ, là vĩ nhân. Lão không biết rằng khi lão ăn, lão đánh miệng chèm chẹp, húp xì xọap như lợn. Nếu ai nói một câu không đúng ý, lão có thể chửi ngay và đi chửi ở những diễn đàn khác nữa, gầm lên như chó sói tru. Hành động sống của lão ấy thô bỉ, thái độ sống của lão ấy nhỏ nhen. Nhưng khi làm thơ thì lão ấy thần sầu…”

“Thế ạ?”

“Cho nên, lũ đàn bà lúc đầu vồ vập, mê lão, rồi sau đó đứa nào cũng ngãng ra cả… ”

“Vì sao, cậu hiểu không?”

Hậu lắc đầu.

“Vì đàn bà cần bản năng sống, chứ không cần khả năng sáng tạo. Họ đã làm cái việc sáng tạo duy nhất trong toàn bộ đời sống bản năng của họ rồi, đó là sinh đẻ. Họ không quan tâm đến nhu cầu sáng tạo ra sản phẩm phi vật chất của đàn ông”

*

Bà cụ lúc nãy bảo Hậu chuyện tiêm thuốc rặn, giờ hiện ra trước mắt Hậu: "Cậu không hỏi han xem sao, có lẽ cô ấy đẻ khó thì đề nghị mổ ngay. Sao lại cứ ngồi thù lù ra thế?"

"Cháu thấy vẫn bình thường"

Nói thế nhưng Hậu cũng chạy lại cái cánh cửa đang đóng chặt. Anh khẽ mở hé ra. Một cô blu trắng vừa lúc ấy xô ra, kêu lên:

"Yêu cầu người nhà sản phụ ra ngoài"

Hậu bèn dũng cảm xông lên: "Chị ơi, cho tôi hỏi sản phụ..."

"Đợi đi". Hậu chỉ kịp nhìn thấy đôi mắt phụ nữ rất lãnh đạm. Khẩu trang che hết cả mặt, không rõ cô ta đẹp xấu thế nào.

Hậu hỏi bà cụ: "Con bác thế nào?"

"Đẻ rồi"

"Con trai hay gái?"

"Cả trai lẫn gái"

Hậu trố mắt thô lố. Bà cụ nói ngay: "Sinh đôi"

"Tốt quá", Hậu thốt lên.

"Tốt cái gì. Hai đứa nuôi bằng chết. Vất vả gấp bốn người ta nuôi một con cho mà xem. Thằng bố chúng nó phen này không hiểu xoay sở ra sao nữa"

"Con dâu bác hả?"

"Phải rồi. Con dâu..."

"Bác chiều con dâu thế"

"Dâu là con, rể là khách. Anh nhớ lấy"

Hậu nhìn thấy ánh mắt tối sầm của bà ta. Anh liền tìm cách an ủi: "Cháu cũng muốn đẻ một lần hai đứa như anh chị ấy. Xong sớm nghỉ sớm"

"Nào có nghỉ sớm. Chúng nó đã có một đứa lớn rồi. Anh tính, rồi lại nuôi hai đứa này nữa thì không biết lấy gì mà ăn"

"Rồi sẽ đâu vào đấy"

"Thằng chồng đã chả khoẻ, giờ lại thế này..."

"Cháu mà có hai đứa con sinh đôi, cháu sẽ khoẻ ra"

Bà cụ nhìn mà như lườm: "Cô vợ anh thế nào? Lúc nãy tôi nhìn thấy rồi. Như thế thì đẻ một cũng còn khó. Đằng này ấy à, cô này cao to đô vâm, ăn một lần hết một ống sữa bò gạo. Quái sao thời nay có người ăn lắm thế. Lại còn thể thao thể dục, nhảy đít cô đít cậu. Nó mà đi hai chân như hai cái vồ đập đất. Lúc mới yêu nhau tôi bào thằng con nhà tôi, thôi con mà lấy nó thì con chóng chết. Tìm cái con mỏng nhẹ mềm mà lấy, sao lại lấy cái con chắc dày thế? Nó không nghe tôi. Đàn ông các anh ông nào cũng chết vì ham muốn"

Hậu ngồi ngay đơ ra. Anh nghĩ bụng nhất định lát nữa sẽ đến ngó xem con dâu bà cụ thế nào.

Bà cụ tiếp tục than thở: "Nói thật với anh, tôi cũng là đàn bà sống ngần này tuổi rồi, tôi biết. Đàn bà cũng có năm bảy đường đàn bà. Có loại vượng phu ích tử. Cũng có loại sát phu hại tử. Con nhà tôi không thuộc hai loại ấy, lạy Giời, nó có cái ích tử đấy. Đẻ thì hai cái vú bằng cái ấm đun nước, nuôi con không phải ăn ngoài. Nhưng ích tử hại phu. Chồng cứ như tàu lá"

Hậu gật gù, rồi kiếm cớ thoát khỏi bà mẹ chồng đang lên cơn thương con trai. May, lúc đó một bác sĩ ngó đầu ra khỏi cửa gọi: "Người nhà sản phụ Hậu đâu?"

*

Hoá ra người ta bảo Hậu mua thuốc. Có loại thuốc dùng ngay, có loại sau khi sinh thì mới dùng. Hậu lật đật đi mua thuốc, tự dưng thấy buồn bã. Nào là ý Trời với ý Chúa, nào là nghi lễ với lại thiêng liêng. Cuối cùng là thế này: Đẻ một đứa con, rồi cũng như anh con trai bà cụ kia, xanh như tàu lá, cuối cùng là... xong. Ai cũng như ai.

Khi đi qua phòng sản phụ mới sinh, Hậu nhìn thấy bà cụ đang đứng ở giường con dâu. Một người phụ nữ không đến nỗi to lớn lắm, gương mặt có phần nữ tính khiến Hậu ngạc nhiên. Cứ nghe bà mẹ chồng thì Hậu tưởng cô này gớm giếc lắm. Thương con đúng là một loại bản năng mù quáng. Một loại bản năng copy từ thuỷ tổ các loài động vật, duy trì đến con người. Một loại bản năng nháp. Cứ thương con, cả khi người con đã lớn, đã già. Cứ thương con, cả khi người mẹ đã già, sắp chết. Ngoài ra, không còn điều gì có thể bàn sai -đúng trong chuyện thương con.

Hậu vung vẩy túi thuốc vừa mua về, ngó vào phòng thì không thấy vợ đâu cả. Tự nhiên Hậu thấy lo. Anh mở cửa, đàng hoàng đứng một vài giây nhìn khắp phòng. Ba bà chửa đang nằm trên bàn. Cái bàn lúc nãy vợ anh nằm, giờ là một người khác. Cô này dạng hai chân ra, đập vào mắt Hậu là cái cổng nhân loại mà đứa bé sắp chui ra. Anh giật thót. Tại sao nó lại lạ lùng thế nhỉ? Không hề giống như anh đã biết lúc bình thường. Ngay cả cái thực thể quen thuộc gọi là Lông khiến nhà thơ phải thăng hoa tinh thần cũng không có nốt. Kỳ dị, phi thường, siêu thực. Phải nói rằng anh choáng váng. Hậu cứ đứng ngẩn ra nhìn thẳng vào đó. Cô chửa kia đang rên khe khẽ, chợt im bặt, nét mặt giãn ra, ánh mắt ngạo nghễ nhìn vào mặt Hậu. Hậu không nhìn vào mắt cô ấy, nhưng anh cảm nhận được anh đang bị chiếu từ ánh mắt kẻ cả của bề trên, không thèm chấp.

Một bác sĩ nói: "Vợ anh sang phòng đỡ đẻ số 2 rồi"

Hậu bước ra, nghĩ bụng tại sao mình lại đứt giây thần kinh ngượng như thế nhỉ? Có lẽ Hậu cũng đang tham gia vào sự sáng tạo của người phụ nữ. Cái nghi lễ mà vì thế những sản phụ thản nhiên kiêu hãnh. Thứ hành vi khiến anh tạm thời bị diệt dục. Hậu chỉ kịp nhận biết rằng, cái phòng này chỉ là một phòng chờ, khi nào sắp sinh thì họ mới chuyển đi. Thảo nào, bao lâu rồi mà không thấy tiếng trẻ con nào cả.

Hậu lại đi qua phòng sản phụ sau đẻ. Bà cụ đi đâu rồi? Chỉ còn cô con dâu đang nằm đó. Đôi chân của cô ta khá đẹp, tròn trặn, trắng, bắp chân thon dài. Người thế kia ai mà chả xin chết. Con trai bà kia chỉ có may nhất. Thế mới biết chả thế nào vừa lòng mẹ chồng.

Hậu đi chầm chậm. Đến gần hơn. Anh nhìn thấy một vết máu loang tí chút trên cái bắp chân trắng trẻo của cô vừa mới sinh đôi. Cũng là nó, lúc thì là linh vật, lúc này lại là ô uế.

Hậu đi về phía cuối hành lang, đưa thuốc vào phòng đỡ đẻ. Cái phòng khá lớn, nhìn vào qua cánh cửa mở hé chả thấy gì. Nhưng Hậu nhìn thấy hai cửa sổ mở toang. Một trong hai cái cửa sổ ấy có vài ba mặt người đang ngó vào.

*

Lại gặp bà cụ... Bà có con dâu sinh đôi ấy. Hoá ra bà ấy không già lắm. Lần này bà ấy te tái: "Cô ấy nhà chú đẻ chưa?"

"Dạ, chưa ạ", Hậu không hứng mấy. Bà kia săm sắn: "Mở mấy phân rồi?". A, Hậu lắc đầu: "Cháu không biết". "Cái anh này, sao không hỏi bác sĩ?"

Ôi, những người đàn bà...

Bà già này khiến cho Hậu nhớ lại một bà thuyền chài. Đảo bé tí, có mấy nóc nhà làm dịch vụ nghề cá, người ta chỉ ở đảo khi nhỡ như tránh bão hay nghỉ ngơi gì đó. Vợ chồng Hậu xuất hiện, ai cũng nhìn.

"Chúng mình như thể UFO đổ bộ lên trái đất"

"Hay chứ sao?", Hậu thốt lên.

Vợ chồng Hậu đi nghỉ tuần trăng mật ở khu du lịch ven biển bên kia bán đảo. Từ bên ấy, nhìn thấy hòn đảo như một cái chấm xanh rơi rớt khỏi phần đất liền thò ra trên biển. Một lần, vợ Hậu ngắm nhìn cái chấm giữa biển ấy, thốt lên: "Em muốn đến chỗ đó"

Hậu nói kiểu dân Tây: "Tại sao không?"

Hai người thuê thuyền sang đảo. Chủ thuyền, một bà bán hàng rong trên thuyền nói: "Trên đó buồn lắm"

Hậu nói: "Vâng ạ"

Bây giờ, hơi men của đám cưới, sự khởi đầu của cuộc phiêu lưu vào đời sống vợ chồng, mốc lịch sử cuộc đời... khiến cho cả hai say sưa tận hưởng những ngày trăng mật. Họ không muốn nó bình thường, đều đều. Hòn đảo chính là một nốt lạc nhịp cần thiết đúng lúc cho họ.

Bà thuyền nói luôn mồm, theo nhịp chèo: "Tôi trước làm thuyền chài ở bên kia. Nay khách du lịch nhiều, chuyển làm nghề này cũng kiếm được. Nhiều khi du khách có những ý thích kỳ quặc lắm. Tôi lúc đầu từ chối. Nhưng sau đó cứ lấy tiền làm mai mối. Anh chị trả tiền xứng công tôi, tôi phục vụ"

"Bác thật thoáng", Hậu nói cho có chuyện.

"Sống với khu du lịch không thoáng không được. Hôm nọ tôi chở hai cô cậu. Cậu con trai người Tây, cô con gái người như người Việt, nhưng không biết tiếng Việt. Thái Lan hay gì đó. Khi đi đến giữa biển, cậu kia nổi máu, cứ hôn cô kia chùn chụt, sau đó đè ngửa cô kia ra sờ mó, mâm mê. Tôi đợi xong, bảo với họ tôi quành về nhá. Họ hỏi sao. Tôi bảo tôi chở họ đi ra đảo chứ có chở họ để họ ân ái đâu. Tiền. Tôi đòi phải đưa tôi tiền. Thằng Tây tức, nhưng cũng đưa tiền. Nó bảo: Tiền là được hả? Tôi gật. Nó bèn bảo bao nhiêu, tôi nói tướng lên một trăm đô la. Chở từ kia sang kia chỉ như cô cậu, mấy chục nghìn là được. Nhưng nào ngờ, nó đưa cho tôi hai tờ một trăm đô. Tôi định trả nó một tờ, nghĩ thế nào lại cầm. Nó bảo tôi, bà dừng lại. Nó nói bằng ra hiệu thôi. Tôi dừng. Giời ơi, nó bèn ôm lấy con bé kia, hai đứa lột quần áo nhau ra..."

"Từ đây đến đảo còn khoảng bao nhiêu mét nữa bác nhỉ?", Hậu chặn họng bà lái thuyền. Vợ Hậu đỏ dừ mặt.

Nhưng bà ấy cứ thao thao: "Anh chị biết chúng nó làm gì chứ? Chúng nó làm nhau ngay tại trận. Tôi liền quay mặt đi. ối mẹ ơi, chưa bao giờ tôi bị khinh rẻ như thế. Chưa bao giờ tôi bị phải... như vậy"

Vợ Hậu thì thào: "Chuyện của bà ấy... khiếp thế"

Hậu gật. Song anh bỗng bực mình: “Bà đã lấy tiền làm môi giới thì sao lại coi mình bị khinh. Chúng nó trở thành bản năng như súc vật, thì bà coi như chở những con vật. Đồng loại chở nhau…”

“Thế hoá ra anh bảo tôi cũng là con vật ư?”

“Nếu không, thì bà phải coi tiền là vật trả cho sức lao động của mình thôi chứ”

Bà chèo đò thở dài: “Thế mới nên chuyện. Từ đó tôi cảnh giác…”

Khi đến đảo, lúc đầu chỉ thấy mấy người ở trạm khí tượng. Nhưng rồi nhanh chóng có đến hơn chục thuyền neo vào bến đảo. Họ bán cá, bán mấy thứ linh tinh cho cánh khí tượng. Rồi thấy có áo xanh của lính. Có một đơn vị bộ đội đóng phía bên kia đảo. Hôm đó có một chiếc tàu hải quân nhỏ vừa rời bến.

Hai người đi lên đảo. Có một khu rừng nhỏ. Một con đường mòn đi ngang qua rừng. Sang bên kia đảo là một bãi đá rất đẹp. Hàng nghìn hòn đá đủ mọi kích cỡ xếp như thể đổ về một hướng, như hình vảy cá. Đến đây, có cảm tưởng như đang đi trên một con cá khổng lồ.

Nhìn lại, hai người lọt thỏm giữa một rừng đá, bên cạnh rừng cây. Tiếng sóng vỗ ì oạp trên cái nền vi vút phát ra từ tán lá rừng. Bất chợt Hậu thấy mình quá nhỏ bé. Con người ta và con kiến giữa vũ trụ cũng không khác mấy.

Vợ Hậu reo lên: "Thật không uổng phí. Làm sao chúng ta biết được gì nếu cứ chết dí bên kia với một biển người nghỉ mát?"

Thấm mệt. Hai người ngồi nghỉ. Một phiến đá phẳng lỳ. Không, đấy là chiếc giường đá tuyệt vời. Tự nhiên mà họ nằm xuống, tay trong tay, thở hổn hển nhìn lên bầu trời xanh thăm thẳm.

Sự mệt mỏi tiêu biến rất nhanh. Gió và hơi nước, hay là âm nhạc của sóng, của cây đã làm cho hưng phấn đến hầu như lập tức? Cũng có lẽ khung cảnh trên là mây bay, dưới là ẩm ướt của đất đã khiến cho người ta như thể đang sống trong trạng thái không trọng lượng, như là ở giữa không gian vũ trụ.

Hậu kín đáo quan sát xung quanh. Hình như thế gian chỉ còn có vợ chồng anh thôi. Thật là một hoàn cảnh phi thường. Yêu nhau như là trời xui đất khiến. Hơi thở không còn phải kìm nén. Động tác không còn phải giữ gìn. Không có những bức tường nhà làm lồng úp lấy người ta. Bấy giờ, người ta như có cảm giác được sống mạnh mẽ, đam mê đến tột cùng sức lực.

Bỗng vợ Hậu bật lên tiếng rên. Rên khe khẽ. Rồi dường như cô ta không kìm giữ được, tiếng rên biến thành tiếng kêu đầy phấn khích. Gương mặt cô biến dạng. Một định dạng hoàn toàn bất ngờ, chưa bao giờ Hậu biết đến như vậy. Miệng, môi căng hết cỡ, mắt nhắm nghiền, mở ra như ánh chớp rồi lại nhắm lại. Một niềm hứng thú vô bờ. Tiếng kêu vang lên trên dàn âm thanh hùng tráng của sóng biển, một thứ âm thanh lạ chói lọi, như là một cột sóng vụt cao lên trên mặt biển bồng bềnh... Trong khi đó, Hậu như rơi từ trên trời cao trong trạng thái không trọng lượng, rơi sâu hút xuống đáy đất.

Rất lâu sau hai người mới tỉnh táo hẳn.

"Em có ngủ không nhỉ?"

"Anh không biết"

Quả thật, Hậu có cảm giác không biết thật.

"Tuyệt vời", vợ Hậu thốt lên.

Cô ta nhìn Hậu: "Sao anh không nói gì?"

"Thì em nói rồi"

Quả thật, Hậu không biết nói gì hơn.

Trong đầu Hậu, vẩn vơ nhớ đến Bác sĩ. Sau này, khi vợ thông báo có bầu, Hậu tin rằng trời đã cho vợ chồng anh đứa con từ hòn đảo bé tý ấy. Bác sĩ có lẽ đúng. Con người ra đời từ một giây phút thật bản năng. Và, Hậu lờ mờ hiểu vì sao những thằng Tây tôn thờ bản năng, nó kính Chúa yêu ông Trời theo kiểu của nó nên suy nghĩ và hành xử khác bà chèo đò đưa khách nơi sơn hà nước Việt...

*

Hậu bắt đầu thấy sốt ruột. Người đàn bà chửa đi qua mặt anh ta lúc nãy, bây giờ đã sinh con rồi, người ta đẩy cô ta nằm trên cáng mang sang phòng nghỉ dưỡng chờ con. Hậu mon men vào cửa phòng đỡ đẻ, hỏi một bà bác sĩ tình hình của vợ. Bà bác sĩ không nhìn mặt Hậu, nói như quát: “Tên vợ anh?”

Hậu nói tên. Bà buông một câu: “Bình thường…”, miệng nói chân bước.

Hậu không khỏi lo lắng. Anh chợt nghĩ: Nếu có mổ thì mổ quách. Tự nhiên không xong thì nhân tạo. Thời gian đợi chờ dài vô định thật đáng bực. Đành lại chờ, đầu óc chả để làm gì.

Nhà Bác sĩ có một bể cá. Ông Bác sĩ có tay nuôi súc vật.

“Tử vi của tớ có số phù động vật”, Bác sĩ nói nghiêm túc.

Hậu không thể nào hiểu nổi khoa tử vi, càng không thể hiểu tại sao việc nuôi động vật lại thể hiện trên lá số. Có lẽ ông Bác sĩ lý giải việc ông nuôi cá, nuôi chó, nuôi mèo rất dễ dàng bằng chuyện đổ cho tại số.

Bể cá của Bác sĩ to choán một góc gian khách. Đó là quà tặng của một bệnh nhân tặng Bác sĩ sau khi anh ta ra viện. Bác sĩ nuôi một đám cá cảnh. Ông ấy đọc tên gọi từng loại cá. Hậu chỉ biết đó là con tròn, con dài, con đỏ con vàng… Còn Bác sĩ thì gọi tên chúng, tên tây, tên ta đủ cả. Một thời gian nhãng đi, Hậu nhìn thấy bể cá lại khác. Lúc thì được ngăn bằng tấm kính. Tấm kính ấy có lúc ngăn hẳn ra, có lúc lại lưng lửng. Rồi lúc thì thấy xuất hiện một vài bể con con… Chỉ khi có những con cá con tí xíu thì Hậu mới để ý rằng những con cá lớn đã vừa qua một lứa đẻ.

Ông Bác sĩ hay chăm chú xem cá. Một lần ông ấy giảng giải: “Loài cá nhìn chung chuyện sinh đẻ dễ. Con cái đẻ cứ đẻ, con đực chạy theo phóng tinh vào trứng. Sự sinh đẻ sơ khai, thô thiển. Nhưng từng loài cũng có đặc điểm riêng. Con này ấp trứng, nuôi con trong miệng. Con kia nuôi con bằng sữa tiết ra từ da của nó…”

Lúc đó Hậu nhớ ông Bác sĩ vuốt ve con mèo vừa đến khoanh nằm trong lòng ông: “Còn loài mèo thì khác. Loài chó lại càng khác. Nhìn chung động vật càng tiến hoá thì hành vi truyền giống càng khó khăn, đẻ càng ít đi. Sự sinh sản càng ít chất bản năng. Con người có thể thoái hoá, cậu biết vì sao không? Bởi vì toàn bộ hành vi sinh sản từ lúc yêu đương đến lúc sinh con ngày càng mang tính hưởng thụ. Anh hưởng thụ theo lối từ bỏ bản năng là đi đến chỗ làm cho chất lượng truyền giống kém đi. Đó là thoái hoá chứ gì?”

Hậu cúi đầu lắng nghe, rồi gật: “Em nhất trí với anh, đả đảo mại dâm”

“Phải rồi. Đó là hành vi đồi bại nhất. Từ bỏ bản năng sinh sản để biến thành công cụ thoả mãn. Đó là suy đồi chứ còn gì?”

Hậu từ tốn cười: “Anh ơi, theo anh, cái bao cao su nó có tội làm con người thoái hoá?”

Bác sĩ nói: “Nhầm. Cậu lại nhầm. Đừng đánh tráo chủ thể và khách thể. Đừng vụn vặt thế. Tớ nói quy luật tiến hoá, một mức độ nào đó chính là quy luật tư duy. Sống sơ khai, tức là chất lượng sống ít thì lượng sống phải nhiều và ngược lại. Loài người cũng vậy, càng sơ khai càng có nhu cầu phải đẻ nhiều. Này cậu, tớ thấy hay nhất trong truyền thuyết Mẹ Âu Cơ là tính phù hợp với quy luật tự nhiên”

Hậu lắc đầu: “Không phải chuyên môn của em”

Ông Bác sĩ đang mạch hùng biện: “Tớ vô cùng khâm phục truyền thuyết Mẹ Âu cơ đẻ trăm trứng. Cứ theo quy luật y học tiến hóa mà xét, nhất định bà mẹ tổ tiên của chúng ta phải là như vậy”

“Em thấy quá đúng. Vì nó đã là như vậy. Hì hì”

“Tớ cho rằng, đến một lúc nào đó, con người sẽ rất khó sinh ra thế hệ sau. Và, nếu có một đẳng cấp siêu nhân khác, hình thức sinh đẻ sẽ hoàn toàn khác. Thực vật cấp thấp sinh sản vô tính, rồi sinh sản bằng hạt. Từ cá đến ếch sinh rất nhiều trứng, mức độ ít đi. Từ chim đến thú thì sự sinh sản càng khó khăn hơn. Đến loài người, hành vi sinh sản còn gánh thêm chức năng khác nữa, chức năng hưởng thụ, nên sự sinh đẻ càng rất khó. Đẳng cấp siêu nhân sẽ sinh đẻ như thế nào? Tôi cho rằng họ không đẻ ra một đứa bé. Hành vi sinh đẻ của họ phải bao gồm cả việc hưởng thụ, việc tạo ra giống người thế hệ kế tiếp và đồng thời còn có sứ mạng thứ ba mà ở người không có. Tôi nghĩ, loài siêu người ấy có thể sinh ngay ra một người biết tư duy ngay lập tức, hoặc có phép biến hoá khôn lường. Mà chuyện đó thì dễ như rặn đẻ làm sao được?…”

Thực ra, những chuyện lang bang với ông bạn vong niên sẽ trôi vèo, nếu như Hậu không có lúc ngồi mà không làm gì. Ngồi chờ vợ đẻ. Ngày xưa, những ông chồng dù không đến bệnh viện chắc cũng khó có thể bình tĩnh làm gì khác trong thời khắc vợ trở dạ. Thời chưa có kỹ thuật siêu âm, cánh đàn ông còn có sự hồi hộp xem con là trai hay gái để không cảm thấy mình hoàn toàn thừa thãi. Nay thì trai gái biết rồi, cân nặng cũng đoán gần gần như thế rồi. Chỉ còn mỗi việc làm cho đứa bé ra để dành cho phụ nữ. Nếu lại tiêm thuốc trợ lực vào nữa, hoặc mổ đẻ nữa thì thôi…

Thời gian trở dạ lâu thế, có phải là loại đẻ khó chưa? Theo lý luận của ông bạn Bác sĩ, có lẽ vợ Hậu thuộc loại có mức độ tiến hoá khá đấy chứ?

Bà bác sĩ lúc nãy được Hậu hỏi tình hình vợ, lúc này bỗng lại đi ra. Khi đi qua mặt Hậu, bà ấy nói: “Vợ anh sắp sinh. Mươi phút nữa thôi”

Hậu ngạc nhiên chưa thốt lên lời nào thì bà đã lướt đi rồi. Lúc nãy rõ ràng bà ấy không nhìn Hậu cơ mà. Bác sĩ là một giới khó hiểu. Tính cách đàn bà khôn lường. Bác sĩ đàn bà càng không thể nào hiểu nổi.

*

Hậu nhớ ra cái cửa sổ phòng đẻ… Anh đi loanh quanh sang hành lang phía đối diện. Chỗ đó có một cái bình phong, có tấm biển “không phận sự miễn vào”. Hậu rón rén bước qua cái bình phong ấy.

Chỗ ấy đã có một người phụ nữ đứng tuổi đang đứng bình thản nhìn vào. Hậu đến, cũng nhìn vào một cách bình tĩnh. Hai người đàn bà đang trở dạ nằm quay hướng đầu về phía cửa sổ. Có đến gần chục người mặc áo blu trắng đi đi lại lại. Vợ Hậu đang khẽ thở. Bà bác sĩ săn sóc vợ Hậu, cười nói với cô ấy. Bình thường…

Người phụ nữ đứng cùng Hậu hỏi nhỏ: “Vợ anh à?”. Hậu gật. Cô ta nói: “Con kia là em gái tôi. Nó còn nằm ở đó trước vợ anh đến một giờ… Nhưng sắp rồi. Có lẽ cả hai cùng đẻ cũng nên”

Hậu bỗng nhớ ra là ngày hôm nay anh toàn gặp đàn bà. Bà cụ có con dâu, bà bác sĩ, bây giờ là cô chị này… Đàn ông qua lại đây cũng nhiều, sao anh không có dịp nói chuyện được với họ?

Cô em đang trở dạ rên rất to. Cô chị bên ngoài nói với Hậu: “Con ranh, lúc thường gan lắm cơ mà?”

Hậu im lặng, kiên nhẫn nhìn vào gian phòng với vẻ lơ đãng. Anh đang phân vân có nên rời bỏ chỗ này không. Trong đó có hai người đàn bà chứ không chỉ có vợ anh. Bỗng nhiên trong phòng có sự khẩn trương, tiếng người lao xao…

“Sắp đấy”, người phụ nữ nói.

Hậu thấy những người trong phòng đã xúm lại hai người đàn bà trở dạ. Thêm mấy người nữa đến để hỗ trợ.

Bây giờ thì nửa dưới hai người đàn bà trở dạ đã hoàn toàn bị che khuất tầm mắt hai người đứng ở cửa sổ. Hậu chỉ còn nhìn thấy đầu, chỏm bụng và hai cái đầu gối trơn nhẵn của vợ. Vợ Hậu quả là gan, cô ấy chỉ rên khẽ, trong khi đó tiếng cô kia thì kêu rất to, kêu rất lạ. Không ra thở, không ra hét, cứ khê nồng, bức bối, đứt quãng đầy khó nhọc.

“Thế thì không ổn rồi...”, người phụ nữ lẩm bẩm, “chưa đẻ đã kêu, không để dành sức thì chết”

“Chị có mấy con rồi?”

“Tôi hai đứa. Tôi ấy à? Đẻ dễ lắm chứ không như nó. Tôi đã dặn nó rồi, phải giữ sức. Cái gì tinh tướng được, chứ đẻ thì ai cũng như ai. Lúc thường cái gì nó cũng hơn tôi, bây giờ mới thấy tôi đẻ hơn nó rõ”

“Đúng quá”, Hậu thốt lên.

“Anh nói đúng cái gì?”

Hậu chợt bình tâm lại, gật: “Tôi nghĩ chuyện của chị đúng lắm. Chị dễ đẻ…”

Người phụ nữ cười, chắc là vui lắm. Chị ta thế nào cũng nghĩ anh chàng này khen mình cao, chân dài, hông nở, dáng chuẩn đây. Không, lúc đó Hậu bỗng nhớ đến ông bạn Bác sĩ. Theo lý thuyết của ông ấy, cô em lúc nào cũng hơn cô chị, cô em tiến hoá hơn thì ắt sẽ đẻ khó hơn, đơn giản thế thôi.

Hai người blu trắng bắt đầu đẩy bụng cô em “tiến hoá hơn” của người phụ nữ đứng cùng Hậu. Lúc này thì tiếng kêu rên của cô ta có phần yếu hơn. Một người đứng làm động tác thở, mặt mũi điệu bộ rất lạ. Có lẽ bà ta đang hướng dẫn sản phụ cách lấy hơi, rặn đẻ chăng…

Chỗ của vợ Hậu, lúc này cũng thấy xúm xít… Rồi Hậu linh cảm thấy điều gì đó rất hệ trọng. Vợ Hậu cong người. Cô ta hơi ngả đầu ra nên Hậu có thể nhìn thấy gương mặt không hoàn toàn, nhưng cũng thấy. Tự nhiên mặt vợ Hậu biến dạng, miệng mở to, mắt nhắm lại. Một tiếng kêu dữ dội phát ra từ cái miệng biến đổi rất gớm giếc. Dư âm của tiếng kêu ấy là một chuỗi âm thanh như tiếng vọng, rồi vụt lên một tiếng trẻ khóc chói lói. Đám người hơi giãn ra. Hậu nhìn thấy trên tay bác sĩ một cá thể rất lạ đầy máu me. Mặt nó không ra già không ra trẻ, mắt nhắm tít, chỉ có môi há ra kêu choe choé. Gương mặt ấy Hậu đã thấy ở đâu rồi. Tiếng kêu ấy rất quen. Thế mới lạ chứ. Vụt trào lên như cột sóng, trong đầu Hậu hiện ra một ánh chớp có bãi đá nơi đảo vắng, những hòn đá xếp lô xô như vảy cá khổng lồ...

Hậu không để ý đến người đàn bà cùng sinh nở với vợ Hậu. Khi nhìn lại thì thấy một người blu cũng đang “cầm” một đứa bé khóc oe oe. Người phụ nữ đứng cùng Hậu đã chạy đi rồi…

*

Thời gian chờ đợi lại dài lê thê…

Hậu đến phòng những sản phụ mới sinh đang phục hồi sức khỏe. Vợ Hậu nằm xanh xao. Hậu thầm nghĩ, đây mới chính là loài sinh vật mới lột xác. Cái vỏ rắn, tôm, cua lột ra từ bên ngoài. Cái vỏ của con người bị lột ra từ bên trong, bọc lại thành đứa bé.

Hậu cố gắng cầm lấy bàn tay vợ. Anh muốn chia sẻ điều gì đó với vợ, nhưng không thể nói lên lời.

“Em ăn gì nhá?”

Bỗng có tiếng quen quen của người đàn bà mẹ chồng cô đẻ sinh đôi: “Anh chưa mua trứng cho cô ấy à? Người phụ nữ mới sinh bị lỏng buồng trứng. Phải có trứng luộc cho cô ấy ăn. ăn bẩy hay chín quả trứng là tốt nhất…”

Hậu bật cười. Nhưng anh cũng đứng dậy đi mua trứng luộc.

Tại cổng bệnh viện, bất ngờ Hậu gặp Nhà thơ. Bác sĩ nói đúng. Khi ông không làm thơ, không đọc thơ thì ông trông rất thảm. Hành vi sống của ông lẫn với tầng lớp thấp của xã hội, giống kẻ ăn mày hơn là anh viên chức. Mặc dù biết Hậu mua trứng cho vợ mới đẻ, ông vẫn rủ bằng được đi uống.

“Sầu nhỉ. Chả lẽ tớ cô đơn đến nỗi không rủ được ai uống một hớp bia? Thôi đi đi, vợ đẻ xong rồi tròn tròn rồi chứ gì, con hình vuông vuông rồi hả. Cậu mang trứng vào đi tớ chờ nhá”

Hậu nói anh không thể đi uống với Nhà thơ được.

“Chả lẽ cậu tầm thường thế cơ à?”

“Vâng ạ”, Hậu mỉm cười.

Nhà thơ vung vẩy tay như vẽ thơ lên trời xanh: “Mà này, cậu mua gì lắm trứng thế? Cho anh một đôi quả”

“Anh cứ cầm lấy đi, em mua chỗ khác”

“Mua thì anh mua cũng được. Anh thiếu gì tiền, anh thích cậu mua cho anh, uống với anh”

Không thể được, Hậu quả quyết chào và bước đi.

“Cậu tiếc anh thật à?”

Hậu quay lại, rút đưa cho Nhà thơ một tờ tiền chẵn.

“Cho anh tiền lẻ thôi”

Hậu phẩy tay: “Anh cầm cả đi, không vấn đề”

Hậu biết mình nói dối.

Khi vào trong phòng rồi, Hậu nhìn thấy bên cạnh cô con dâu bà kia là hai đứa trẻ đang ọ ẹ. Những người đàn bà đang ngắm chúng đều nét hân hoan. Bà mẹ chồng bắt đầu bế một đứa cháu nội lên. Bà nói linh tinh nựng nó, mắt môi bà chẩu ra, bà ấy cũng trở thành trẻ ra, không hề có dấu vết nào của người đàn bà mà Hậu đã biết lúc nãy. Không hề có suy tính hậm hực của một bà mẹ chồng bực tức.

Lát sau, người ta bế đứa bé ra cho vợ Hậu. Hậu cố ngắm đứa bé, thấy rất lạ. Nó từ đâu đến? Nó có nét gì của mình không? Người ta có nhầm đứa bé khác không?

Anh bắt đầu nhìn hai đứa bé sinh đôi, rồi nhìn con mình, dè dặt: “Sao nó lại đỏ như tôm luộc thế nhỉ? Còn hai đứa kia trăng trắng…”

Bà đang nựng cháu nói: “Anh này… Nó đỏ tức là nó sẽ trắng. Hai anh chị đằng ấy cùng trắng. Hai đứa này trắng thì sau nó sẽ đen. Bố nó đen mà”

“Thế ạ?”

Bà kia ngắm con của anh, thốt lên: “Tóc đen nhánh. Nó khoẻ đấy. Tóc đen thì cứ đen, lớn lên vẫn đen, con gái càng đẹp”

Cô con dâu hỏi mẹ chồng: “Thế cháu nhà ta tóc lơ thơ thì sao ạ”

“Thì rồi nó sẽ có, lo gì. Ngày xưa thằng bố nó cũng vậy, nhưng rồi nó sẽ mọc. Tóc máu báu gì?”

Hậu có vẻ bối rối: “Bác nói thế thì chúng cháu có lẽ phải cắt tóc máu nó đi ạ?”

“Ôi, tôi chưa thấy người ta phải cắt gì đi ngay đâu. Trời sinh ra thế, cứ theo Trời, anh ạ”

Hậu ngây ra. Sao lúc này có đứa bé, bà ấy ăn nói khôn khéo thế? Đứa bé khiến cho bà trở thành bà nội, làm lu mờ đi cái bà mẹ chồng.

Anh thốt lên: “Phức tạp nhỉ?”

Vợ anh hỏi: “Anh nói cái gì phức tạp?”

“A, anh nói… Chỉ có chuyện cái tóc đứa bé mới đẻ mà… không biết thế nào?”

“Để ý đến cái đầu, sao cứ phải băn khoăn cái tóc. Em thấy nó không có cứt trâu mấy”

Bà kia lại quay sang: “Cứt trâu nó ấm thóp, chỉ có lợi khi tóc nó còn ít. Hai đứa cháu nhà tôi nhiều cứt trâu lắm này”

Bà ta nghiêng đầu đứa bé, khoe mừng rỡ.

Bỗng nhiên Hậu chợt nhớ đến nhà thơ. Nếu ông ấy có mặt ở đây, không biết ông ấy có sửa bài thơ Lông, thêm vào mấy câu về cứt trâu không? Nhà thơ không ít tóc, có lẽ anh ấy cũng ấm thóp lắm mà sao tính khí lại hơi bất bình thường?.

Chợt vợ Hậu hỏi:  “Anh có thấy nó giống anh không?”

“Chả biết”

“Giống chứ lị. Em thấy nó giống anh lắm. Cái môi này thì chệch đi đâu?”

“ừ, giống…”, Hậu nói dối. Quả thật Hậu không thể nhận biết nó giống hay không giống ai. Nó giống con khỉ nhỏ ở vườn thú hơn.

“Nó giống anh hơn giống em. Anh thấy nó giống em ở điểm nào?”

“Giống chứ. Mũi nó giống đấy”, Hậu lại nói dối. Đúng là anh thấy nó có một chỗ duy nhất giống vợ anh mà không giống anh, nhưng anh không dám nói. Anh nghĩ đến đó bèn cười tủm tỉm.

Vợ anh còn bận ngắm con, chả để ý Hậu cười gì…

Vừa lúc đó, Bác sĩ, ông bạn vong niên, đến thăm vợ chồng Hậu. Ông ấy nâng đứa bé lên, vạch cái tã ra, mỉm cười: “Hoan hô. Giống như mẹ, nó có khả năng sáng tạo”

Vợ Hậu chối: “Em dốt lắm anh ạ”

Ông Bác sĩ cười khoái trí: “Em không biết đấy thôi, khả năng sáng tạo là ý Trời”

Hậu cười hì hì.