Saga Junichi
Thanh Hà & Hằng Hậu Lam dịch
—★—

Đời
Yakuza

Nhã Nam & NXB Lao Động

ebook©vctvegroup | 28-07-2020

phần I

Vào mùa đông vài năm về trước, một người đàn ông lớn tuổi, dáng cao, vai rộng xuất hiện tại phòng khám của tôi ở Tsuchiura, thành phố nhỏ cách Tokyo một tiếng tàu điện. Mặt ông to bè so với người thường, trán hằn sâu những nếp nhăn sậm màu, môi dày thâm sì còn đôi mắt đục ngầu vàng vọt, một gương mặt dù chỉ thoáng gặp trong đám đông cũng khiến người ta thấy nổi bật.

Tôi bảo ông cởi áo, để trần nửa thân trên. Lưng ông phủ kín hình xăm “rồng chầu mẫu đơn”, màu xăm trên da đã bợt đi theo năm tháng, móng rồng nhạt nhòa như những đám mây, còn râu rồng bạc phếch như sắp biến mất. Dù vậy, hình xăm trông vẫn rất ấn tượng và tuyệt đẹp theo cách riêng.

Chính giữa đài hoa, đứng đó một phụ nữ. Con rồng như định nuốt chửng cả nàng và bông mẫu đơn. Mắt nàng khép hờ, hai tay chắp lại cầu nguyện, trên môi thoáng một nụ cười bí hiểm.

Tôi chỉ ước mình được chụp lại hình xăm, nhưng đó là lần đầu tiên tôi gặp ông, chưa kể ở ông toát ra một thứ khí chất đanh thép khiến tôi phải e ngại, rốt cuộc không bao giờ tôi mở lời xin phép chụp hình.

Kiểm tra phần bụng dưới của ông, tôi phát hiện gan dã phình khá to. Chắc chắn có dịch thể ứ đọng trong khoang bụng. Tôi chờ ông ngồi dậy khỏi bàn khám bệnh rồi nói:

“Tôi sẽ viết đơn giới thiệu bác tới bệnh viện lớn. Ở đó bác sẽ được chữa trị tốt hơn.”

Nhưng người đàn ông lại mỉm cười, đáp:

“Bác sĩ ạ, tôi đã bảy mươi ba rồi. Cả đời này tôi đã làm được gần hết những việc mình muốn, tới tình trạng này tôi chẳng cầu mong khỏi bệnh nữa đâu.”

Khoang miệng người đàn ông thấm đen, có lẽ vì thuốc lá, trông chẳng khác gì một cửa hang nhỏ. Giọng ông trầm và khàn.

“Hồi trẻ tôi sống khá điên cuồng, chắc vì thế mà bây giờ cơ thể này chẳng còn nghe theo ý tôi nữa. Tôi quyết định chuyển giao sòng bạc cho một đàn em trẻ hơn để về chốn ngoại ô dưỡng già. Bác sĩ biết cô gái hành nghề mát-xa sống chỗ bờ đê không? Tôi đến chỗ cô ấy hai hay ba lần gì đó, mát-xa tốt lắm. Chính cô ấy đã giới thiệu tôi đến đây.”

“Ra vậy.”

“Bệnh của tôi có đi chữa khắp nơi cũng vậy, chẳng khá hơn được, đúng không bác sĩ?”

“Đi khám ở các nơi khác, người ta đã nói với bác như thế à?”

“Tôi tự biết mà. Thực tình, tôi không hy vọng nhiều lắm khi tới đây. Chỉ mong bác sĩ tiêm cho tôi vài mũi khi nào tôi lên cơn đau. Bác sĩ đừng lo, tôi không hỏi xin morphine hay những loại thuốc giảm đau tương tự đâu. Chắc là do bệnh tiểu đường, chân tôi đau khủng khiếp, gần như mọi lúc. Hy vọng bác sĩ giúp tôi, để tôi bớt đau đớn.”

Vì người đàn ông từ chối các biện pháp chữa trị chuyên sâu, tôi đành nhận lời để có thể giúp ông. Thực ra, tôi cũng có lý do khác khi đồng ý với đề nghị này. Mỗi ngày, tôi gặp hàng chục bệnh nhân đến khám nhưng người đàn ông này không giống bất kỳ ai trong số họ. Ông có gì đó khiến người ta tò mò. Hơn nữa, tôi dự định rồi một ngày sẽ thuyết phục ông chia sẻ chuyện đời mình.

Từ đó, ông bắt đầu đến phòng khám của tôi hai lần một tuần. May mắn là lượng dịch thể trong khoang bụng ông không tăng nhanh như tôi lo ngại, còn hai chân ông chỉ tiếp tục bị đau thêm một thời gian ngắn. Rồi, khoảng một tháng sau, ông mở lời, hỏi liệu tôi có muốn đến thăm nhà ông khi có thời gian. Ông nói:

“Nhà tôi tuềnh toàng lắm, nhưng đủ để mời bác sĩ uống trà và sưởi chân. Tôi đoán bác sĩ có một cuộc sống bình lặng và chuẩn mực, nên với những chuyện hơi xa khuôn khổ thông thường một chút, có lẽ bác sĩ sẽ muốn để tâm.”

Chạng vạng tối ngày hôm sau, trong màn mưa rào lạnh buốt, tôi đến nhà ông như đã hẹn. Ông bày sẵn trên bàn sưởi một đĩa hoa quả lớn đầy quýt để chờ tôi. Chốc chốc, xen giữa tiếng mưa ồn ã, còn nghe được tiếng đàn shamisen* khe khẽ vẳng tới.

•

Nhạc cụ truyền thống của Nhật Bản. Đàn shamisen chỉ có 3 dây, được chơi với một miếng gảy đàn gọi là bachi. (Mọi chú thích trong sách là của người dịch)

Buổi tối ấy, tôi ngồi lắng nghe chuyện của ông khoảng ba tiếng đồng hồ. Cứ nói được ba mươi phút, ông lại lộ vẻ mệt, chúng tôi bèn ngừng cuộc trò chuyện vài phút để uống trà. Ông lịch sự mời tôi ăn quýt, cẩn thận bóc vỏ, ăn sạch sẽ rồi mới cất giọng khàn khàn kể phần tiếp câu chuyện.

Cứ như vậy, ba ngày một lần tôi đều đặn đến nhà ông, với máy ghi âm. Tới khi câu chuyện ông muốn chia sẻ kết thúc thì mùa đông cũng đã trôi qua, khắp nơi tràn ngập những làn gió xuân.

Những điều xảy ra tiếp đó cũng trở thành một phần trong câu chuyện ông kể cho tôi. Giờ đây khi đặt bút viết lại, tôi chỉ ước giá như khi ấy mình hỏi ông thêm nhiều điều và chi tiết hơn nữa, nhưng ông đã đi rồi, lúc này đã là quá muộn.

Oyoshi

Năm tôi mười lăm tuổi, mọi chuyện bắt đầu đi chệch hướng.

Giọng ông thì thào lúc bắt đầu cất tiếng, may sao ông nói rất chậm rãi, đủ để tôi nghe rõ từng từ.

Hồi ấy cha tôi sở hữu một trong những tiệm tạp hóa lớn nhất thành phố Utsunomiya*, ở đó bán muối, đường, vải vóc, chăn đệm và đủ thứ khác. Nông dân từ các khu ngoại ô lân cận vẫn hay tới chỗ cha tôi mua những thứ họ cần rồi chất lên xe tay kéo về, từ đồ gia dụng thường ngày cho tới đồ đắt tiền để làm quà tặng trong các dịp quan trọng. Cha tôi thuê đâu chừng mười lăm người làm, những cậu trai trẻ phụ trách chạy vặt và bốc dỡ núi hàng, còn nhân viên kế toán suốt ngày lạch cạch bên bàn tính. Khi đó chúng tôi thậm chí còn mời khách hàng thân quen dùng bữa trưa tại phòng ăn riêng, mấy cô giúp việc vẫn hay nấu một nồi cơm thật lớn cho các vị khách. Đã rất nhiều năm rồi, nhưng tôi vẫn còn nhớ rõ như thể chuyện mới hôm qua.

•

Utsunomiya ngày nay là thành phố trung tâm của tỉnh Tochigi, ở vùng Bắc Kanto, cách Tokyo chừng 100km về phía Bắc.

Tóm lại là, tiền vào nhiều như nước, gia đình tôi nhờ thế mà sống dư dả. Cha tôi rất thích mua đồng hồ. Ông thuê người gửi đồng hồ từ tận Tokyo về rồi cất kín ở một góc đặc biệt. Tới hội Obon và lễ đầu năm, ông sẽ phát đồng hồ cho những người giúp việc và kế toán trước đó đã tỏ ra cần mẫn. Chúng rất khác kiểu đồng hồ đeo tay thời nay, chưa kể cha tôi còn đặt mua loại mạ vàng, hàng gốc Thụy Sĩ, nên chiếc nào cũng rất đáng giá. Cha tôi thường ngồi bệ vệ như một lãnh chúa phong kiến, sau lưng là góc treo câu đối*. Đám người làm ngồi thành một hàng đối diện ông, mặt đỏ bừng vì cúi người quá thấp, trán chạm tới mặt chiếu. Tiếp đó ông quản lý lần lượt xướng từng cái tên, người được gọi bò rạp tới bằng cả tứ chi, cha tôi sẽ buông lời khen kiểu như “Anh đã rất chăm chỉ”, đoạn ông đặt chiếc đồng hồ vào tay người đó, hết sức chậm rãi. Mấy cậu thanh niên được nhận thưởng háo hức đến độ run lật bật cả người, nhìn thoáng qua cũng đủ biết họ hạnh phúc nhường nào. Tôi đoán chừng mục đích cha tôi duy trì thủ tục này là vì muốn được thấy biểu cảm đó trên khuôn mặt người làm.

•

Trong tiếng Nhật là tokonoma, một góc phòng hơi thụt vào trong so với vách tường, chỉ những phòng khách xây theo truyền thống Nhật Bản mới có góc này. Thông thường, tokonoma được dùng để treo tranh hoặc một bức thư pháp, bên dưới có một cái giá nhỏ để đặt lọ hoa hoặc chậu cảnh.

Cha tôi còn sở hữu một khu nhà có sân vườn rất lớn nằm ngay ngoại ô. Hồi tôi vừa lên cấp II, ở sau khu vườn ông cho xây thêm một ngôi nhà để cho thuê. Nói là để cho thuê, nhưng ngôi nhà cũng khá lớn, gồm hai tầng, có sảnh chờ hẳn hoi, căn phòng đẹp nhất nằm cuối nhà còn được bố trí một góc thụt để bày hoa và cây cảnh. Nhà hiện tôi đang ở tuy cũng là hai tầng, nhưng nếu so với ngôi nhà ấy thì vô cùng khập khiễng. Thời đó phần lớn người ta chỉ xây nhà một tầng, ngoại lệ hiếm hoi là các cơ quan chính phủ, trường học, cơ sở công cộng. Cho nên có thể nói, nhà dân mà những hai tầng là hết sức đặc biệt.

Chuyện là, khi tôi học năm cuối cấp II, có một phụ nữ trẻ đã tới sống ở ngôi nhà đó. Cô mới hơn hai mươi, là tình nhân ngài chánh án tòa án thành phố Utsunomiya, như tôi còn nhớ, cô đẹp tuyệt trần.

Ký ức đầu tiên của tôi về cô là vào một ngày thu. Tôi đang tiến vào khu nhà từ cổng sau thì chợt để ý thấy một phụ nữ lạ đang ngắm cảnh bên ngoài qua cửa sổ tầng trên ngôi nhà cho thuê. Tóc cô búi theo kiểu Nhật truyền thống, đen nhánh và bóng keo. Cô tì người lên lan can sắt bao quanh cửa sổ, tay trái đỡ trán, tay phải chìa hẳn ra ngoài đung đưa. Trông cứ như một cảnh hiện ra từ những bức tranh khắc gỗ cổ. Tôi đứng sau hàng cây, ngắm cô hồi lâu, lòng thắc mắc tại sao một phụ nữ như cô lại tới đây. Được một lúc, cha tôi xuất hiện nơi cổng chính cùng một quý ngài ăn vận sang trọng. Ông đang dẫn quý ngài đi tham quan khu nhà, miệng ông nói liên hồi, chốc chốc đầu ông gật lên gật xuống. Cha tôi không phải kiểu nhún nhường trước người khác, đó là lần đầu tiên tôi chứng kiến ông thể hiện thái độ như vậy.

Người phụ nữ trẻ bước ra sân, tiến về phía cha tôi và ông kia. Cô nói gì đó với quý ngài ăn vận sang trọng, ông ta gật gù rồi hắng giọng. Không hiểu sao, điều này khiến tôi thấy khó chịu với ông ta.

Đó là hôm ngài chánh án đi chọn nhà cho thuê, thế rồi mười ngày sau, người phụ nữ trẻ chuyển tới sống tại ngôi nhà ấy. Ngài chánh án chỉ đến thăm người tình vào Chủ nhật, khi trời còn sáng. Tuyệt nhiên không bao giờ là ngày trong tuần. Cả thứ Bảy cũng không. Thường ông ta thuê xe kéo chở tới. Ngài chánh án tầm trung niên, người to béo, dáng chắc nịch. Xe kéo dừng lại, ông ta bước xuống, trên người vận bộ kimono sang trọng, chân đi guốc gỗ, tay chống batoong, đoạn ông ta đứng đó chờ người phụ nữ ra, cô sẽ thì thào vài câu với tay kéo xe rồi thưởng tiền cho gã.

Ngài chánh án ở lại cùng người tình đến khi trời tối, rồi tay kéo xe hồi ban ngày tới đón ông ta, trên càng xe treo một chiếc đèn lồng giấy. Ngài chánh án bước lên xe, ngả người ra lớp đệm lót lưng, yên vị ngồi cho xe kéo tiến vào con đường mù tối, người phụ nữ đứng đó cho đến khi ông ta đi khuất.

Mỗi tháng một lần, tôi tới chỗ người phụ nữ ấy thu tiền nhà. Vì công việc kinh doanh, cha mẹ tôi không thể sống tại khu nhà lớn mà họ sở hữu. Các chị và anh em tôi đều ở cùng cha mẹ nơi cửa tiệm tạp hóa. Nhưng riêng tôi được cho ở cùng ông bà, tại khu nhà bên ngoại thành.

Thế nên, hằng tháng tôi có nhiệm vụ đi thu tiền thuê nhà rồi đem số tiền ấy tới chỗ cha tôi. Mỗi lần như vậy, người phụ nữ chỉ nói: “Đây, xin gửi cậu.” Tôi chưa từng nghe được câu nào khác từ miệng cô. Thế rồi vào một ngày đông nọ, khi ấy trời đã sẩm tối, tôi đứng đợi ở sảnh, chờ tiền nhà như thường lệ, chợt từ sau cánh cửa kéo dán giấy có tiếng người phụ nữ cất lên: “Mời cậu vào trong, cậu Eiji.” Tôi chưa kịp nói gì thì cửa đã mở, người phụ nữ đứng đó bên bàn sưởi với đôi đũa trên tay.

“Tôi đang ăn bánh nếp. Cậu ăn vài miếng không? Đừng đứng mãi thế, vào trong này đi. Ngồi bàn sưởi cho ấm. Nào, vào đi. Mà, cậu bao nhiêu tuổi rồi?”

“Tại sao chị hỏi thế?”

“Cứ nói đi, cậu bao nhiêu tuổi?”

Cô mỉm cười quan sát khuôn mặt tôi. Đoạn cô đưa những ngón tay thon nhỏ nhón lấy chiếc bánh nếp vừa nướng.

“Nào, há miệng ra…” Cô bảo tôi.

Những ngón tay trắng muốt nhòe đi trước mắt, tôi thấy đầu óc choáng váng, hơi thở như nghẹn lại trong họng. Đó là lúc, cuộc đời tôi chệch hẳn sang hướng khác.

Tôi đã lún rất sâu vào chuyện với người tình ngài chánh án, điều này thực dễ hiểu. Người phụ nữ rất cô đơn, còn tôi thì đang tuổi mười lăm, thế là ngoài cô ra, tôi chẳng thể để tâm vào điều gì khác nữa. Trước đó, kết quả học tập của tôi ở trường luôn thuộc nhóm khá nhất, nhưng về sau, các điểm số đồng loạt hạ cánh tới mức gần bét lớp.

Mỗi khi đến với cô, tôi cứ như ngồi trên đống than hồng. Tim tôi đập liên hồi vì lo ngài chánh án có thể xuất hiện bất cứ lúc nào. Thậm chí tôi còn nghĩ tới tình huống bị bắt quả tang ngay tại nơi này, sau đó một tay cớm sẽ tới lôi tôi đi, tống tôi vào trong tù, phán tôi tử tội.

Cô thấy thế là khôi hài, bèn trêu tôi: “Nếu cậu sợ đến như thế thì đừng tới đây nữa. Có điều, bây giờ mà cậu ra về, từ mai tôi sẽ không bao giờ cho cậu vào đây nữa đâu.” Cô chỉ cần nói khéo một câu hờn dỗi là tôi vô phương vùng thoát khỏi đôi tay trắng muốt mảnh khảnh ấy.

Những điều khiến cô để tâm nhất, là chuyện bà vợ của ngài chánh án và tòa dinh thự lớn mà gia đình ngài đang sống.

Mỗi ngày tới trường, tôi vẫn thường đi qua dinh thự ấy. Tòa dinh thự có hẳn một con hào rộng ba mét bao quanh, chẳng khác gì lâu đài. Phía bên kia hào là bờ giậu gai và bức tường dài để ngăn người lạ xâm nhập. Hai bên cổng lớn lù lù hai cây thông cảnh.

Ngay cửa chính là một bục đặt chân đẽo từ súc gỗ nguyên khối. Sát cổng vào luôn thường trực một tay phu xe cùng chiếc xe kéo chờ sẵn. Phía Đông khu dinh thự còn có cả một sân tennis. Đó là vào những năm đầu thế kỷ 20 và quả thật tôi chưa từng thấy ai chơi môn thể thao quý tộc ấy tại cái thành phố tỉnh lẻ này. Thời ấy chánh án là một địa vị rất có thế lực, ngang ngửa với chức tỉnh trưởng, nên tôi đoán ngài chánh án chọn tòa dinh thự này vì cho rằng nó tương xứng với vai vế của ông ta.

Thực ra thì, chính bà vợ cả sống trong tòa dinh thự ấy, chứ không phải bản thân tòa nhà, mới là lý do khiến tôi bị người tình ngài chánh án truy hỏi mỗi khi đi học về.

Tôi còn nhớ chuyện thế này. Đó là một tối hè, trời vừa tắt nắng, gió nóng ngột ngạt và bức bối, người tình ngài chánh án đã tắm xong, chỉ khoác bộ đồ ngủ mỏng, đang ngả người trên lớp chiếu tatami* trong phòng khách, tay phe phẩy quạt. Tôi thì vừa ra khỏi nhà tắm, trên người không mặc gì ngoài chiếc khố mới thay, da vẫn hầm hập hơi nước nóng. Tôi bước vào phòng. Đúng lúc ấy, người phụ nữ ném bộp chiếc quạt xuống mặt chiếu.

•

Chiếu tatami là loại chiếu cói cổ truyền của Nhật Bản.

“Mụ ấy thật tởm lợm! Toàn cằn nhằn ông ấy, mặt thì thế này này…” Cô nói, đoạn lấy hai ngón tay đẩy lông mày cao lên, mặt nhăn lại. Tôi ngơ ngác không hiểu cô nói tới ai. “Mụ vợ ông ta ấy.” Cô hậm hực nói rồi với tay nhặt chiếc quạt lên, quạt lấy quạt để.

“Ước gì mụ ấy mau mau chết đi.” Cô còn chêm thêm.

“Chị gặp bà ấy bao giờ chưa?”

“Rồi chứ. Một lần thôi. Hồi ở Tokyo, ông ấy dẫn cả tôi và gia đình đi xem kịch Kabuki, tôi ngồi một bên, vợ và con gái ông ấy một bên. Cô con gái chỉ ngang tuổi tôi.”

“Chuyện gì kỳ khôi vậy?”

“Kỳ khôi á? Lố bịch thì có!”

Có lẽ cô thực sự mong bà vợ cả chết đi. Nhưng giả dụ như chuyện đó có xảy ra, không một điều gì đảm bảo rằng ngài chánh án sẽ cưới hỏi cô chính thức, đó cũng là một lý do khiến cô bất an và hay cáu gắt. Dù rằng ngài chánh án đã thuê nhà cho cô, chu cấp đầy đủ cho cô, nhưng chừng ấy chưa đủ để làm cô thỏa mãn. Máu trong người tôi sôi lên khi thấy cô như vậy. Không hiểu sao, nhưng tôi rất bức bối.

Rồi, vào một tối cuối hè, tôi ngồi đó nơi ngôi nhà cho thuê, đầu óc trống rỗng, cố gắng suy ngẫm nhưng chẳng đi đến đâu. Ngoài cửa sổ, chiếc chuông gió cứ leng keng leng keng. Tôi ngắm chiếc chuông ấy một hồi lâu, rồi bất ngờ nhận ra mình không thể tiếp tục chịu đựng tình trạng này. Tôi giật đứt sợi dây treo chuông gió, đoạn ném chiếc chuông xuống sàn đá lát ngoài vườn.

“Cậu làm sao vậy, tự dưng lại…” Cô trợn mắt nhìn tôi, mặt ngỡ ngàng.

“Xấu lắm biết không?”

“Cái gì cơ?”

“Tôi đang bảo chị cơ mà!”

“Ngốc ạ!” Người phụ nữ đưa tay bấu mạnh cằm tôi, nhếch miệng cười nhạt. Cô nhìn thẳng vào mắt tôi rồi nhắc lại, giọng trầm trầm: “Ngốc ạ! Cậu chẳng khác gì bọn họ!”

Chuyện cứ tiếp diễn như vậy hàng tháng trời, rồi một hôm, người phụ nữ ấy bất ngờ chuyển tới Tokyo. Ngài chánh án được thăng chức, cô dọn đi cùng ông ta. Lúc chia tay, cô đã nói: “Khi nào tới Tokyo tôi sẽ viết thư cho cậu, có dịp nhớ đến thăm tôi đấy.” Tôi chờ mãi chờ mãi, rồi ba tháng sau một lá thư cũng được gửi tới. Có điều, trên bì thư không hề ghi địa chỉ.

Tầm nửa năm sau đó, tôi tự mình lên Tokyo. Mục tiêu của tôi là tìm người phụ nữ ấy, tôi tin rằng tới thủ đô rồi, chắc chắn sẽ có ngày gặp được cô. Khi tôi nói với cha về chuyện lên Tokyo tìm việc, thật bất ngờ là ông dễ dàng đồng ý. Có lẽ cha tôi cho rằng sẽ là điều tốt nếu tôi sẵn sàng thay đổi vì người khác. Tôi đã học tới năm cuối cấp II, nhưng kết quả trên trường cho thấy tôi sẽ không vượt qua được kỳ thi chuyển cấp. Vào thời ấy, học sinh thi trượt và không thể học tiếp lên các lớp cao là chuyện rất bình thường, nên có lẽ cha nghĩ, nếu tôi tự lập được, thì có phải để tôi ăn cơm nhà người cũng không vấn đề gì.

“Trên đó có khó khăn nhường nào cũng chớ có chạy về nhà kêu than.” Cha đã nói vậy khi chia tay. Tôi không rõ liệu cha có chút hồ nghi nào về lý do tôi muốn rời khỏi gia đình. Tên của người phụ nữ ấy là Oyoshi. Chuyện khôi hài ở chỗ, tôi còn không biết họ của cô là gì.

Fukagawa

Cha tôi có một người họ hàng làm thương lái buôn than tại khu Ishijima thuộc quận Fukagawa*, Tokyo. Tên của cơ sở ấy là “Than đá Nakagawa”, họ đã nhận tôi vào làm việc.

•

Fukagawa từng là một trong mười lăm quận trực thuộc Tokyo cũ, trước khi thành phố này được sáp nhập vào tỉnh Tokyo và thành lập nên “tỉnh thủ đô”. Ngày nay Fukagawa thuộc về khu hành chính Koto. Có rất nhiều địa danh được nêu tên trong cuốn sách hiện nay đã thay đổi, không còn nữa hoặc đã được đổi sang tên khác.

Người đàn ông nghiêng đầu sang bên, hắng giọng ho khan hai, ba lần. Dứt cơn ho, ông xoay người với lấy một tờ báo, mở rộng ra rồi dùng bút vẽ phác vài nét cho tôi dễ hình dung.

Bên ngoài cơ sở bán than ấy có một con sông chảy qua, là sông Onagi. Ngay bên cạnh là đền thờ Inari. Đối diện là cầu Ougi và cầu Sarue. Phía bên kia sông là chùa Jugan, gần đó có một công ty chuyên về gas. Đi về phía Tây sông Onagi sẽ tới sông Sumida. Đi về hướng ngược lại, tức là xuống phía Đông thì sẽ đến Nakagawa. Lúc đó tôi lên tàu thủy, đi theo nhánh sông Edo cắt ngang sông Onagi tới Nakagawa, vượt qua kênh đào Nagareyama, theo sông Tone tới Toride. Đối diện với Toride có một ngôi làng tên là Ohori. Thời ấy, có một tàu thủy tên là Tonmaru chạy trên sông Sumida. Đó là kiểu tàu có bánh lái ở ngoài, hai bên tàu có hai bánh xe, khi hoạt động phát ra tiếng lạch xạch. Nó chạy từ sông Tone và dừng lại ở bến cảng. Từ đó đi được tới Ohori. Ngôi làng này từ ngày xưa đã là nơi sinh sống của nhiều thợ mộc.

Người đàn ông cho thuốc lá vào tẩu rồi châm lửa. Ông vừa ngắm nhìn ngọn lửa than vừa thong thả hút thuốc. Bàn tay cầm tẩu thuốc run run, phần đầu ngọn lửa màu xanh trên que đóm lay động theo.

Chú họ tôi thuộc hàng có máu mặt trong giới buôn than thời đó. Ông có hàng chục núi than cao đến độ ta phải nghểnh mặt lên mà nhìn. Dọc bờ sông chất đống những núi than được chuyển đến bằng đường thủy từ các vùng khác như Hokkaido và Kyushu.

Khi có tàu vận tải lớn chở than tới Yokohama, phu khuân chuyển than sang thuyền gỗ, rồi lại từ thuyền gỗ chuyển sang các sà lan nhỏ hơn để tiến vào sông Sumida. Để tới được cơ sở của chú tôi, họ phải chở than qua cầu Mannen, xuôi theo sông Konaki, hai bên bờ là vô số nhà máy, cửa hàng nằm chen chúc. Kho chứa than có tới năm cầu tàu để nhận hàng bên bờ sông. Phu khuân vác chuyển than vào sân chứa trong kho, sắp xếp cho ngay ngắn, chỉ chờ các tàu nhỏ hoặc xe ngựa kéo tới lấy than mỗi khi có nơi đặt hàng.

Đám phu khuân vác than sống rất khổ cực. Họ bẩn vô cùng, da mặt khô nứt khô nẻ, răng vàng khè, ánh mắt thất thần, bộ dạng lấm lét. Tôi từng hỏi ông chú: “Tại sao họ lại có ánh nhìn như vậy?” Chú tôi cười khinh khỉnh đáp: “Vì chúng nó là rác rưởi chứ sao!”

Chú họ tôi rất giàu, nhưng hết sức keo kiệt. Tôi từng bị ông nhắc nhở không biết bao nhiêu lần. “Tính toán không chi li rạch ròi là hỏng hết. Chỉ cần bỏ qua một sai số nhỏ, về lâu về dài cộng dồn sẽ thiệt hại rất lớn, cho nên cháu phải ghi chép thật cẩn thận vào.” Ông luôn miệng càu nhàu như thế về chuyện đếm lượng than đám phu khuân vác chuyển vào kho. Chú họ tôi để ria con kiến, thích diện mũ bê rê, áo jacket vai ngang, quần cưỡi ngựa, ủng da cao cổ. Ông thường cất sẵn một chiếc khăn vải trong túi, để lau cho sạch đôi ủng mỗi khi có bùn bắn vào.

“Cái đám bốc vác ấy, chúng chỉ chăm chăm nhân lúc ta không để ý mà ăn bớt lượng vận chuyển. Thử tính mà xem. Nếu một thằng mang ít đi dù chỉ một cân mỗi lần vác than vào kho, thì sau năm chục lượt ta sẽ bị thiệt năm chục cân than. Tức là nếu có một trăm thằng, ta sẽ thiệt hại những năm tấn than. Thế nên cháu phải hết sức tỉnh táo, phải liên tục để mắt đến cái cân.” Tôi thường xuyên phải nghe những câu như vậy. Chú họ tôi là người rất hay đòi hỏi và chú ý quá mức vào tiểu tiết. Dần dà tôi đến phát ngấy lời ông, nên cứ mặc ông lải nhải, vờ như nghe mà thực ra là chẳng hề nghe.

Mặc dù ban đầu tôi lên Tokyo là để tìm gặp người phụ nữ kia, nhưng vì còn rất xa lạ với thành phố này, chưa kể tôi phải cật lực làm việc nuôi thân nên rốt cuộc chẳng có thời gian đi tìm cô.

Nhiệm vụ đầu tiên tôi được giao là ghi chép đầy đủ vào sổ cái lượng than đá mà các phu khuân vác chuyển được mỗi ngày. Định mức luôn cố định là năm mươi cân than một lượt vác. Nếu phải chuyển than bằng đường thủy, đám phu khuân vác sẽ dùng sọt vác than ra cầu tàu. Tôi có trách nhiệm đứng giám sát với một chiếc cân, luôn miệng giục họ:

“Nhanh lên nào!”

“Thế này là đã cố hết mức rồi!”

Sau mỗi lượt, tôi đánh dấu một gạch ngay bên cạnh tên người phu khuân vác rồi đưa gã một que tre. Que tre này được gọi là manbo. Dài ba chục phân. Rộng chừng ba phân. Người phu khuân vác giữ que tre ấy và tiến ra chỗ cầu tàu. Tại đó gã đổ than xuống tàu chở hàng rồi đưa que tre cho một cậu giám sát khác trạc tuổi tôi, cậu ta cũng sẽ thêm một gạch chấm công cho người phu khuân vác đó.

Nhiệm vụ chấm công giúp tôi tiếp xúc với từng người trong hội bốc vác. Khi đã biết họ rõ hơn, tôi thấy hầu hết họ đều là người tốt. Lý do chính yếu khiến họ cục cằn và dễ nổi nóng là đói. Nhưng nhìn chung họ khá tử tế. Trong số người làm ở kho chứa than, tôi là đứa trẻ nhất nên thường được hỏi thăm những câu đại loại như “Nhóc bao tuổi rồi?” hay “Không đi học sao?” Có một đàn anh tốt bụng, làm ở đó đã lâu, anh ta rất hay chiếu cố tôi, giúp tôi bớt cảm thấy xa lạ với môi trường mới.

Lên Tokyo làm việc được tầm hai tháng, tôi bị nhờ đứng canh chừng cho đám phu khuân vác chơi bạc. Vào giờ trưa, khi để ý thấy cả hội bốc vác hay thậm thụt bỏ đi đâu đó, tôi đã tưởng họ cùng đi ăn. Nhưng một hôm, nghĩ lại thấy ngờ ngợ, tôi quyết định đi ngó tìm quanh những đống than cao như núi. Có khoảng ba đến bốn chục núi than như vậy trong sân nhà kho, mỗi cái ngang ngửa tòa nhà hai đến ba tầng. Đi giữa những núi than như đi trong mê cung vậy. Tôi bước đại qua góc này góc kia, rồi chợt bắt gặp đám phu khuân vác đang ngồi chồm hổm thành một vòng tròn. Khi thấy có người tới, họ náo loạn cả lên, một số người cuống cuồng toan bỏ chạy. Rồi họ nhận ra tôi, cả hội bèn thở phào nhẹ nhõm. Một người trong nhóm thốt lên: “Ôi dào, hóa ra là Eiji.” Đó là Shinkichi Bóng Bay, anh chàng có nhiều nếp nhăn như của người già trên trán, còn biệt danh Bóng Bay xuất phát từ cái đầu to phình, nhìn như bên trong bị bơm phồng khí vậy.

“Này, nhóc tránh xa chỗ này đi. Bỏ qua cho tụi anh nhé, đừng kể với ai, nhất là lão chủ. Đây, cho nhóc.”

Shinkichi nói vậy rồi dúi vào tay tôi hai xu lẻ.

Chợt anh Katsushiro bước ra bảo, “Eiji, tới đây chút nào.” Anh ta kéo tôi ra sau núi chất than lớn nhất trong sân.

“Anh muốn nhờ cậu trèo lên đỉnh núi than, canh chừng hộ bọn anh, thấy có ai tới thì báo động giùm.”

“Sao phải thế?”

“Cậu phải biết chứ, lỡ bị bọn cớm bắt quả tang thì cả đám sẽ vào tù luôn đấy. Cứ ngồi trên đó chừng nào anh gọi xuống thì thôi. Thấy có động tĩnh gì nhớ ném xuống đây một hòn than.”

“Lỡ ném trúng đầu ai đó thì sao.”

“Không phải lo chuyện đó.”

“Anh nói ‘động tĩnh’ nghĩa là gì?”

“Tới lúc đó cậu khắc biết. Nhớ không được la toáng lên nhé, ném xuống một hòn than là đủ rồi.”

Tôi trèo lên nơi cao nhất trên núi than như đã được bảo, quả thật tôi không ngờ trên này cao đến thế. Thậm chí còn cao hơn những công trình xung quanh. Thời đó, kể cả ở Tokyo, thường chỉ các nhà máy mới được xây hai tầng, thành ra từ trên đỉnh núi than, tôi tha hồ nhìn đi mọi hướng trong thành phố Tokyo.

Ngày hôm đó trôi qua trót lọt, không có rắc rối gì xảy ra, tôi đồng ý canh chừng cho họ trong ngày tiếp theo, là bởi tôi thấy yêu thích việc đứng trên núi than ngắm nhìn toàn cảnh Tokyo dưới chân mình.

Thuyền chở hàng chạy dọc các con sông và bờ mương, tiếng máy chạy ì ầm vọng từ xa trong bầu không khí, hòa lẫn trong đó tiếng tàu hỏa, tiếng người, tiếng gia súc cùng đủ thứ tiếng động khác. Lắng nghe những âm thanh ấy tôi có cảm giác mình thực sự đang thuộc về một thành phố lớn, tôi mãn nguyện với điều đó. Tôi tiếp tục nhận trèo lên cao canh chừng cho đám phu khuân vác chơi bạc, may mắn thay không một lần nào chúng tôi bị cảnh sát phát hiện, vì vậy tôi chưa bao giờ phải ném hòn than cảnh báo.

Có một lần, tôi còn tự mình đi tới sòng bạc khác. Đó là một tàu dỡ hàng cũ nát được tân trang và neo lại chỗ đê chắn sóng. Người ta còn tận dụng nơi đó làm phòng tắm. Dưới sàn tàu họ lắp một bể tắm, gia đình các thủy thủ sống gần đấy vẫn thường lui tới để tắm táp và xả hơi. Ở đó chẳng thiếu gì nước cho phòng tắm, những khúc gỗ trôi nổi trên sông được họ vớt lên làm củi. Giữa bể tắm và khu chơi bạc chẳng có gì ngăn cách, vậy là phụ nữ và trẻ em thay quần áo ngay trước mặt đám bài bạc. Họ điềm nhiên ngồi trong bể tắm với khăn tắm sũng nước trên đầu và quan sát lũ đàn ông chơi trò đỏ đen. Lần tôi đến đó là mùa hè, họ mở hết cửa cho thoáng, từ trong tàu nhìn ra thấy mặt trăng lấp loáng trên làn nước sông.

Tôi chấm công cho đám phu khuân vác được nửa năm thì ông chú họ chuyển tôi sang nhóm phân phối than cốc, đó cũng là một trong các mảng ông kinh doanh. Thời đó, phía bên kia bờ sông Onagi có công ty gas Sarue, đó là công ty nhà nước nên giờ chắc vẫn còn tồn tại. Người ta đốt than để tạo gas. Công đoạn kết thúc, ngoài gas họ còn thu được một lượng lớn than cốc. Than được nung nóng tới mức vẫn còn cháy đỏ khi đổ ra sân. Người ta vun than lại thành đống, tạt nước lên rồi phơi khô. Công ty chú họ tôi bán cả những thứ bã thừa đó. Trong suốt ba năm làm việc này, có một cậu tên Yamamoto đã chỉ cho tôi rất nhiều điều.

“Than cốc có hai loại là than cốc mềm và than cốc cứng. Đây là than cốc cứng. Cứng lắm đấy. Loại này khi nhóm lửa cháy rất mạnh nên hay được dùng ở nhà máy.”

Ở Tsukishima từng có rất nhiều xưởng rèn. Trước kia các xưởng rèn thường dùng than củi, nhưng sau này khi biết than cốc rẻ hơn và dễ sử dụng hơn, họ liền chuyển sang mua than cốc. Tôi đã nhiều lần chuyển than tới Tsukishima. Tại những ngôi nhà được dùng làm xưởng rèn quy mô nhỏ, thường chỉ có năm, sáu thợ và một người tạo gió cho than luôn hồng rực. Thợ rèn thường chia thành một nhóm ba người, hì hục đập búa lên những thanh sắt nung đỏ từ sáng đến tối. Họ làm đủ thứ như nông cụ, dụng cụ bếp, đinh, vật liệu xây dựng. Đinh tán ngày xưa vốn không được làm bằng máy mà là dùng búa tán nên. Có những người thợ chuyên làm việc đó. Họ giống như cỏ cây chẳng có gốc rễ, không vợ không con, lang bạt từ xưởng này sang xưởng khác. Thấy hợp thì họ làm lâu, có thể làm nhiều năm nhưng nếu không thích họ sẽ cuốn gói ngay sau hôm đầu tiên. Đến giờ tôi vẫn còn nhớ lời bài hát của đám thợ rèn lang bạt ấy.

Dạt về góc bể nào đây

Thân này chỉ là thợ quai búa, kiếm đâu nổi vợ

Đành phó mặc cho gió cuốn đi

Dạt về chân trời nào đây.

Ban đầu Yamamoto đi với tôi, khi đã nhớ đường, tôi đi một mình với đám phu xe. Tôi luôn mang theo sổ kế toán và cặp đựng tiền, đi theo giám sát từng đợt vận chuyển than bằng xe bò, thu tiền rồi gửi lại biên lai cho khách hàng. Ông chú họ dường như khá tin tưởng tôi chuyện tiền bạc, ông không sợ tôi biển thủ mà chỉ lo chuyện tôi đánh rơi cặp đựng tiền. Tsukishima khi ấy còn có tên là Tsukudajima, phải đi thuyền mới tới được đó. Nếu chỉ là những đơn hàng nhỏ, kho than sẽ phân công cho loại xe kéo tay để chuyển hàng. Mỗi lần như vậy cần một phu khuân vác đi trước để kéo xe, một người đi sau để đẩy. Tôi thường đi giao hàng cùng hai người là Shinkichi Bóng Bay và Takokichi Quân Nhân.

Takokichi từng đi lính trong chiến tranh Nga-Nhật*, anh ta thậm chí còn được trao huân chương chiến đấu, tuy nhiên trước khi gặp tôi, anh ta đã đem huân chương đi cầm cố. Shinkichi thì khác, trước đó năm năm anh ta vẫn còn là tá điền đi ở thuê. Anh ta kể chuyện hồi trước vẫn hay tới các nhà trong thành phố để lấy phân về bón ruộng ở quê.

•

Chiến tranh Nga-Nhật (10/02/1904 - 05/09/1905) là cuộc xung đột xảy ra giữa Đế quốc Nga và Đế quốc Nhật Bản trong việc giành quyền kiểm soát Mãn Châu và Triều Tiên. Nơi diễn ra cuộc chiến là Nam Mãn Châu thuộc Trung Quốc, trọng tâm là khu vực xung quanh bán đảo Liêu Đông và Phụng Thiên cùng các khu vực biển quanh Triều Tiên, Hoàng Hải và Nhật Bản.

“Nhóc biết không, hồi đó anh có khả năng phân biệt xem gia đình nào đã ăn loại thức ăn gì.” Shinkichi khoe khoang, hết sức tự mãn. “Nhà nào mà ăn uống ngon lành, thì phân của họ khác hẳn, tròn và rắn hơn. Màu cũng khác nữa. Nhìn là biết ngay.”

“Hử, tức là người giàu với kẻ nghèo, đến phân cũng khác nhau?”

“Có một lần xảy ra chuyện… chớm nghĩ đến thôi cũng đủ khiến anh thấy hãi. Thật khủng khiếp!”

“Chuyện gì mà khủng khiếp?”

“Là thế này, hôm đó anh vô ý đánh đổ cả thùng phân ngay trước cửa một nhà hàng mở sát vách tiệm quần áo cũ bên bờ kênh. Người của nhà hàng rủa xả ầm ĩ cả lên. Thành thử anh chẳng còn cách nào khác, phải dùng tay không bốc cái thứ ấy lại vào thùng, nhưng chỉ hai tay thì không đủ, anh đành cởi chiếc áo mình đang mặc ra để lau cho nhanh, lau được một ít lại phải đem áo ra giũ dưới kênh. Cứ thế, anh lặp lại không biết đến bao nhiêu lượt, rốt cuộc cả người anh dính bê dính bết cái thứ ấy. Anh phải nhảy xuống kênh để gột cho sạch. Nhưng đó là vào tháng Mười, lạnh cóng người nhóc ạ. Cái lũ khốn chửi anh thì cứ đứng trên bờ trơ mắt nhìn, vẻ mặt bọn họ lúc đó kỳ khôi lắm, vì chẳng biết nên cười hay chửi tiếp vì mùi thối kia.”

“Cảnh đó đáng xem lắm đây!”

“Chứ gì nữa. Lúc đó anh mới thấm thía cái câu chửi những người lấy phân.”

Vào cái thời ngày ngày tôi cùng Shinkichi đi giao than cốc, những người đi lấy phân là cảnh thường thấy. Rất nhiều người sống ở xa lặn lội qua đường thủy tới thành phố để xin phân. Họ thường cuốc bộ khắp các ngõ, trên vai là quang gánh cùng hai thùng phân và một cái sào, miệng hô lớn: “Lấy phân đây! Lấy phân đây!” Nếu có nhà đáp lời “Tới đây, ông lấy phân ơi!”, họ liền gánh thùng phân đến nhà đó, tới cái cửa sập nhỏ bên hông nhà xí được mở thông ra bên ngoài. Người lấy phân sẽ đưa cái sào dài một đầu buộc chiếc gàu múc vào trong, đưa chất thải ra hết lượt này đến lượt khác. Khi hai thùng phân đã đầy, người lấy phân sẽ gánh thùng về nơi đặt xe đẩy, lấy thêm hai thùng rỗng và tiếp tục đi các ngõ khác. Tới khi xin đủ một xe đầy, họ sẽ chuyển các thùng phân lên thuyền và sẵn sàng ngủ trong khoang thuyền cạnh đó. Công việc xong xuôi, họ chèo thuyền ra về.

Bệnh giang mai

Khoảng một năm sau khi tôi lên Tokyo làm việc tại Fukagawa, có một gã tên Shinji, làm ở cơ sở sản xuất dép cao su cho phụ nữ, dẫn tôi đến khu đèn đỏ. Gã rất thích bài bạc, mỗi khi có thời gian gã lại mò tới sân của kho chứa than để chơi bài, lần nào ra về gã cũng mất cả đống tiền. Nhưng đúng ngày hôm đó, chẳng hiểu ăn phải gì mà gã rất may và thắng được một khoản kha khá. Gã nói với tôi: “Hôm nay tao may mắn nhóc ạ, đừng lăn tăn gì, cứ theo tao là được.”

“Thi thoảng cũng nên rờ tay vào thứ gì đó khác ngoài than cốc chứ,” Shinji nói vậy. “Chỉ làm việc mãi mà không biết chơi thì không ổn.”

“Đã là con người, mà để mặc cho tuổi thanh xuân lờ đờ trôi qua là không được. Phải nếm mùi tình ái đã chứ, có từng ôm phụ nữ vào phòng mới được coi là trưởng thành.” Shinji có khuôn mặt trông như đã ngoài ba mươi, thực tế tuổi của gã mới chỉ đầu hai.

Chàng hạ cố ghé qua chỗ nàng

Diện bộ đồ đẹp nhất, nhét trăm lượng vào tay áo

Chàng tuy không chung thủy

Nhưng mãi không quên người yêu dấu.

Shinji có thói quen vừa cuốc bộ vừa hát những câu ngớ ngẩn như vậy. Nơi gã dẫn tôi đến chẳng phải kỹ viện hạng sang gì, mà là một quán trà rẻ tiền nằm trong con ngõ dẫn thẳng tới đền Hachiman. Việc kinh doanh chính của quán dĩ nhiên là cung cấp phụ nữ, bởi vậy họ chỉ phục vụ khách loại thức ăn hạng thường. Bánh bao, rượu, bánh gạo, bánh ngọt và cùng lắm là trà.

“Bố già, cô nàng có đây không?” Shinji hỏi chủ quán trà, rồi nhét nguyên chiếc bánh bao vào miệng.

“Có chứ, nào…”

“Không phải cho tôi, mà cho cậu này. Chăm sóc cậu ta giùm nhé.”

Lão chủ quán trà dẫn tôi xuống phía con ngõ, nơi có một dãy những ngôi nhà nhỏ cũ nát nằm chen chúc. Chúng tôi bước men theo con đường, dừng trước một ngôi nhà có cây bạch quả ngoài cửa, đoạn đi qua cánh cổng gỗ và hàng rào để vào sân trong, tại đó có một căn lán nhỏ đứng riêng biệt.

“Này, có khách hàng mới đấy!” Lão cất tiếng.

“Được rồi!” Có giọng phụ nữ vẳng ra, chúng tôi bước tới mở cửa chính. Bên trong là một sảnh chờ chật chội, cửa kéo dán giấy đang mở sẵn, dẫn vào gian phòng nhỏ có một phụ nữ đang ngồi bên tấm đệm trải trên chiếu tatami.

“Trẻ quá nhỉ. Đáng để ăn mừng đây.”

“Thế tôi để cậu ta lại cho cô nhé. Nhưng đừng lạm dụng quá, đừng giữ rịt cậu ta cả ngày bên mình chỉ vì thấy cậu ta còn trẻ.”

“Ơ kìa, cái lão này nói nhiều thế. Xéo khỏi đây mau!”

Đoạn cô nàng quay sang tôi, nói giọng ngọt ngào, hỏi tôi bao nhiêu tuổi.

Hiển nhiên là tôi mềm nhũn trong tay cô nàng. Tôi khi ấy chưa đủ mười bảy, còn cô nàng hẳn đã hơn hai mươi, hiển nhiên rất dạn dày trong khoản chăn gối. Khi cô nàng mở tung áo choàng, tôi mới biết ngoài chiếc áo ngủ dài mỏng tang, cô nàng chẳng mặc gì bên trong, kể cả đồ lót. Cô nàng ngồi với bộ dạng hớ hênh, bày ra tư thế mời gọi tôi. Có lẽ cô nàng chỉ cần phẩy tay một cái cũng đủ khiến tôi ngã gục, nếu như cô nàng có ý làm vậy.

Dù cố gắng lục trong ký ức, tôi vẫn không thể nhớ nổi tên cô nàng. Tất cả những gì tôi còn mơ hồ nhớ được là tôi đã mây mưa cùng cô nàng cho tới khi có người tới gõ cửa ầm ầm, khiến tôi giật thót mình sợ hãi.

“Ồn quá đi, tôi biết rồi!” Người phụ nữ gắt toáng lên. “Hết giờ rồi à?”

“Mỗi lần ba mươi phút thôi.”

“Thì sao?”

“Cô có khách nữa đây. Tôi mở cửa được không?”

“Ngốc ạ, chưa được. Mà khách lần này là ai? Khách quen à?”

“Là khách lần đầu tới đây.”

“Đùa tôi à? Tôi cũng chỉ là người. Muốn được tiếp cậu khách nhìn sáng sủa lâu lâu một chút mà cũng không được sao? Bảo gã kia chờ đi.”

“Khách đang đứng ở đây với tôi rồi.”

“Dở hơi à! Ông coi tôi là thứ gì? Tôi còn phải tiếp bao nhiêu khách nữa đây? Cứ đà này tôi xuống mồ sớm mất!”

“Đã nhất trí là ba mươi phút một lượt khách còn gì?”

“Tôi không biết, là tự ông đặt ra cái luật ấy đó chứ.”

Dù miệng đang hướng ra ngoài đối đáp gay gắt, cô nàng vẫn bám chặt lấy người tôi. Thấy tình hình như vậy, tôi cố đẩy cô nàng ra.

“Tôi đi đây. Thế này căng thẳng quá.”

“Đừng, đừng đi! Mặc kệ lão già kia. Lão ấy đã kiếm được cả núi tiền rồi.” Nói vậy rồi cô nàng quấn chặt lấy tôi như một con rắn.

“Ông bảo khách ra quán chờ đi.” Cô nàng nói với ra.

“Phải chờ bao lâu?” Lão chủ gay gắt hỏi lại.

“Nửa tiếng nữa.”

“Khách nào chờ lâu được đến như thế?”

“Lão già bẩn thỉu kia, bảo gã nếu không thích chờ thì cuốn xéo luôn đi.”

Cô nàng nhất quyết không chịu kém cạnh trong cuộc đấu khẩu.

Rốt cuộc lão chủ cũng phải dẫn người khách kia đi, chuyện lần đó khiến tôi nảy sinh cảm tình với người phụ nữ. Sau đó, tôi còn tới chỗ cô nàng ba lần.

Tôi cứ nghĩ mình đã phải lòng cô nàng, nhưng rồi một ngày cảm tình ban đầu bỗng chuyển thành ác cảm. Và vì thế, tôi chẳng bao giờ đặt chân tới đó nữa.

Tôi từng qua lại với rất nhiều phụ nữ trong đời mình, đặc điểm của phụ nữ làng chơi là họ rất dứt khoát, chẳng bao giờ mè nheo hay bám riết theo tôi khi tôi không còn hứng thú với họ. Và vì thế, nếu chỉ để vui vẻ, thì đến với họ là lựa chọn tốt nhất.

Nói đến đây, tôi nhớ ra một chuyện, lão chủ của quán trà rẻ tiền đó còn là tay chỉ điểm ngầm cho cảnh sát. Lão vừa kinh doanh mờ ám vừa tranh thủ tuồn thông tin cho lũ cớm về đám tội phạm. Bởi nếu đám cớm khó chịu, lão sẽ chẳng thể làm ăn gì. Vì vậy, dù có kiếm tiền bằng cách nào, lão cũng phải tìm cách đền bù cho những tay cớm đã nhắm mắt làm ngơ. Cứ tới giờ trưa, lão dặn gia nhân chuẩn bị sẵn một suất cơm thịt, để phòng khi có tay cớm nào đi tuần ngang qua với thông báo tội phạm trên tay và hỏi: “Ông chủ, có từng thấy kẻ nào giống mô tả trong này luẩn quẩn quanh đây không?”

“Đại nhân à, ngài vất vả quá. Đáng tiếc, mấy hôm nay tôi không thấy ai trông như vậy quanh khu này. Mà chắc ngài mệt lắm rồi. Xin mời vào đây. Ngài uống tách trà nhé?”

Nói đoạn lão nhấc bình trà rót đầy tách mời tay cớm. Đó thực ra là rượu. Lão chủ thường để sẵn bình trà đựng rượu cho những dịp như vậy. Người ngoài nhìn vào sẽ tưởng chỉ là nước trà mà thôi. Sau đó lão mời tay cớm ăn cơm.

“Thế này phiền ông quá.” Tay cớm sẽ nói đại loại thế, nhưng vẫn nhận rượu và đồ ăn với vẻ mặt mãn nguyện. Sau khi no nê, tay cớm sẽ nói, “Nếu ông chủ thấy có kẻ nào khả nghi, hãy thông báo ngay cho tôi” rồi tiếp tục đi tuần.

Lão chủ quán trà rất tự hào về mối quan hệ với phía cảnh sát. Đôi khi lão còn tự ý nhập vai thám tử tư, dòm ngó đây đó rồi đem thông tin đi báo cáo.

“Đại nhân à, có một gã hay đến gặp Oharu ở chỗ tôi, dạo này hắn đáng ngờ lắm. Có lần hắn khoe với tôi hắn kiếm được cả núi tiền từ phi vụ nào đó. Ngài nên để mắt tới hắn.” Lão hay mách như vậy. Tay cớm sẽ đáp lời: “Hiểu rồi, lần tới gã đó mà tới đây, ông dặn gia nhân báo ngay cho tôi là được.”

Lần sau khi gã khách đó xuất hiện, lão chủ quán trà sẽ bí mật cho người đi báo cảnh sát. Đương nhiên, lũ cớm sẽ không nhảy bổ vào lúc gã đang ngủ nghê với gái. Chúng cũng không tóm cổ gã ngay trong quán trà. Chúng sẽ đợi gã đi khá xa để tránh gây rắc rối cho lão chủ, cũng là để nạn nhân không biết chính lão chủ đã bán đứng gã.

Lũ cớm sẽ chặn đường đối tượng và nói: “Này, thằng kia, tới đây chút.” Chúng kiểm tra một lượt những gì gã mang theo, đoạn tra hỏi: tên tuổi, nghề nghiệp, thu nhập chính từ đâu, cả về những người gã hay qua lại, tóm lại là hỏi nhiều thông tin quá mức so với một cuộc kiểm tra danh tính thông thường. Nếu đối tượng quả thật có làm chuyện gì đó mờ ám, lũ cớm sẽ đánh hơi thấy ngay. Tuy chưa từng bị chúng bắt gần quán trà, nhưng tôi vẫn thường bị chặn đường tra hỏi này nọ, nên cũng rút ra được kha khá kinh nghiệm về lũ cớm trong vùng.

Chuyện của tôi với cô nàng ở quán trà rẻ tiền không kéo dài lâu, như tôi đã kể vừa nãy, chỉ khoảng một tháng sau hoặc hơn một chút là tôi bắt đầu qua lại với một cô khác tên Oyone. Với Oyone, tôi có một mối liên hệ kỳ lạ rất khó quên, tiếp theo tôi sẽ kể chuyện về cô ấy.

Có một gã thợ mộc tên Kyuzo sống ngay cạnh cơ sở kinh doanh của ông chú họ tôi. Gã là khách quen của chiếu bạc tổ chức tại sân kho than. Vợ gã là một phụ nữ đen đúa, nhỏ thó, mắt xếch, lúc nào cũng tất bật. Chị ta chỉ biết cắm đầu vào làm việc, như thể nếu ngơi ra một chút thì sẽ phát điên vì có thời gian để phiền lòng về gã chồng suốt ngày bài bạc rượu chè kia.

Gia đình họ khá túng quẫn vì phải nuôi tận sáu đứa con. Những đứa trẻ quanh năm suốt tháng đói meo. Mỗi khi Kyuzo ngồi uống rượu, chúng mò tới ngồi quanh, mở to mắt nhìn bố, chu mỏ vẻ thòm thèm và nuốt nước miếng ừng ực. Nếu bố chúng nhậu kèm củ cải muối, đám trẻ sẽ há hốc miệng, nước dãi chảy xuống cằm mỗi lần ông bố nhai lát củ cải.

“Muốn ăn không?” Thi thoảng gã sẽ hỏi vậy và đám trẻ tức thì gật đầu lia lịa như những con rối. Kyuzo bèn nhón lấy một lát củ cải muối và đưa cho đứa lớn nhất, tầm mười tuổi, nó sẽ cắn lẹm một nửa rồi đưa cho thằng thứ, đứa cũng cắn mất một nửa phần còn lại mới chịu chuyển đi, cứ thế cứ thế cho tới đứa thứ năm thì chỉ còn một mẩu củ cải bé bằng đầu ngón tay. Thế là đứa nhỏ nhất được thể gào toáng lên.

“Đòi vừa thôi thứ!” Kyuzo quát nhưng vô hiệu. Gã bèn bố thí cho chúng thêm một lát củ cải, nhưng lần này gã đưa cho đứa út trước tiên. Đứa bé sẽ ăn sạch miếng củ cải, không chừa cho đứa khác chút nào, cả đám lại cãi nhau ỏm tỏi. Tội nghiệp Kyuzo không thể uống rượu trong yên bình. Vào những ngày không có việc, Kyuzo thường xuyên xuất hiện tại chiếu bạc hòng giải tỏa những bực bội của gã.

Những hôm trời không mưa, bà xã của Kyuzo đều đặn mang đồ ra giặt. Đó không phải quần áo của gia đình chị ta, mà toàn là đồ lót của đám phụ nữ bán hoa trong khu đèn đỏ gần đó, cả những chiếc kimono họ giữ hộ cho đám khách làng chơi. Phố đèn đỏ hằng ngày thảy ra một lượng lớn quần áo cần giặt giũ, nên phải gọi đám phụ nữ sống quanh đó lấy đồ về giặt thuê.

Có một bà được gọi là bà quản lý, một kiểu giám sát viên. Mỗi ngày bà ta sẽ chất đống quần áo bẩn từ các nhà thổ lên xe kéo và đi khắp phố phân phát cho từng phụ nữ giặt thuê với giá vài đồng một bộ quần áo, đến chiều những phụ nữ ấy phải gửi lại toàn bộ quần áo đã giặt sạch cho bà quản lý. Vợ Kyuzo kiếm tiền chủ yếu từ nguồn đó, nên hôm nào cũng thấy chị ta ngồi ngoài cửa với bàn chà bằng gỗ để vò đống quần áo cùng cái chậu giặt lớn. Có một cô gái cùng nhận giặt thuê với chị ta. Tên của cô là Oyone, cô chưa tới hai mươi, khá quyến rũ.

Hai người họ thường phơi nhờ quần áo đã giặt tại một góc trong sân sau kho chứa than của chú họ tôi, bởi vậy họ luôn tỏ ra lịch sự với đứa cháu là tôi, như là để cảm ơn vì chúng tôi đã cho họ mượn chỗ. Lâu ngày tôi trở nên thân quen với hai người họ, cũng từ đó tình cảm với Oyone dần nảy sinh.

Cô là con một người cho thuê sà lan, lúc bấy giờ cô sống cùng em gái tại một căn nhà hai tầng gần kho than. Cha mẹ cô sống trên sông cùng bảy đứa trẻ, nơi ở của họ chật đến mức hai cô lớn nhất phải chuyển lên bờ và thuê tạm căn phòng trên tầng hai một tiệm phân bón.

Hôm ấy, một căn nhà gần kho than bị cháy, tiệm phân bón mà Oyone và em cô đang ở trọ cũng bén lửa. Lúc đó đang là nửa đêm, những tiếng thét “Cháy! Cháy!” khiến tôi giật thót mình tỉnh dậy. Chạy vội ra cửa, tôi thấy khu mình ở sáng rực ánh lửa còn Oyone thì rúm ró khóc thét trên mái ngôi nhà đang cháy, cô đã không kịp chạy ra ngoài.

Tàn lửa đỏ rực như sương đêm phủ trùm lấy cô, nếu không nhanh chân nhảy xuống, chắc chắn cô sẽ bị thiêu chết. Em gái cô đã chạy được ra ngoài từ trước, lúc này đang đứng dưới đường, đầu tóc rối bời, hoảng loạn gào lên: “Oyone, nhảy đi, nhảy đi!” Nhưng Oyone quá sợ hãi, cô cứng đờ người không dám cử động. Con phố náo loạn, người người tới tấp chạy tới chạy lui lấy nước dập lửa, họ va vào nhau, gào thét điên dại. Đang hoang mang không biết làm gì, chợt tôi để ý thấy một chiếc ô dán giấy kiểu cũ dựng trong góc một con ngõ ngay cạnh đó.

Tôi bỗng nảy ra một ý nghĩ, bèn nhặt lấy chiếc ô và gào lên với Oyone đang ở trên mái nhà: “Có cái ô này, mở ô rồi nhảy xuống đi!” Nếu bình tâm suy nghĩ, tôi phải suy luận được là một chiếc ô làm sao có thể giảm được tốc độ rơi, nhưng lúc hoảng loạn thì ai suy nghĩ sốt sắng được đây.

Khi ấy tôi đinh ninh rằng cách đó sẽ cứu được Oyone, bèn ném chiếc ô lên, nhưng vì luống cuống, tôi ném không đủ lực và chiếc ô không lên được tới mái ngôi nhà hai tầng. Tôi vươn người với lấy cán ô mắc trên cao, đoạn dùng hết sức ném lần nữa. Oyone kịp thời tóm lấy chiếc ô và nhảy xuống đường ngay tức thì, thậm chí còn chẳng kịp mở ô. Chẳng qua vì trước đó cô đã quá sợ hãi, nhưng ngay cái giây phút nắm được chiếc ô, sức lực trong cô bỗng dưng tràn về. Oyone sống sót. Chúng tôi trở thành người yêu từ đó.

Cha của Oyone tên là Ichizo, thật trớ trêu bác ta cũng là một con bạc hạng nặng. Thi thoảng Ichizo có lên bờ chơi bạc với đám phu khuân vác, những lúc khác bác ta thường đánh bạc với đám phu lái trên khoang thuyền.

Thuyền của Ichizo có một phòng nhỏ rộng gần chục mét vuông, nhưng đó là nơi vợ con bác ta sinh hoạt, đám con bạc dựng một cái lều trên sàn ngoài, nơi vốn được dùng để chất hàng hóa chở thuê. Họ đàn đúm ở đó hòng tránh mọi ánh nhìn.

Không thể có chuyện cảnh sát không biết chuyện này, bởi thế hằng năm mấy tay cớm đều tiến hành một, hai cuộc đột kích bất ngờ vào sòng bạc. Mỗi lần như thế đều có cảnh đáng xem, những con bạc đồng loạt nhảy ùm xuống sông trốn. Hễ có cảnh báo nào đó về một cuộc truy bắt, cả đám bọn họ như thể biết thuật bốc hơi. Chẳng cần biết có phải báo động giả hòng xỏ mũi hay không, họ sẵn sàng lao ngay xuống nước, ngay khi nghe đâu đó vọng tới tiếng “Cớm”.

Ichizo tuy đã tầm bốn mươi nhưng có ngoại hình khá ưa nhìn, kiểu nam tính rắn rỏi nên được nhiều phụ nữ để mắt tới. Bởi thế mà vợ bác ta thường xuyên nổi cơn ghen. Vì luôn trong tình trạng căng thẳng, bác gái dần trở nên lặng lẽ, lù đù, kết cục là chìm đắm trong mê tín, ngày ngày cầu khấn thần Hồ Ly và những trò dị đoan tương tự. Người ta thường loáng nghe được tiếng bác gái lầm rầm như khấn Phật mỗi khi ông chồng lên bờ vào thành phố. Bác gái vẫn ở trên thuyền nhưng những tiếng cầu khấn thì vang xa đến mức cả những người ở tận trên bờ cũng nghe thấy. Các cầu tàu trên sông luôn neo kín thuyền bè, nhưng nhờ thế mà nhìn thoáng qua cũng biết được thuyền nào là của nhà Ichizo.

Một ngày nọ, tôi cùng Oyone lên thăm con thuyền nhà cô đúng lúc bố cô vừa về. Khi ấy trời mới sẩm tối, đương hè, bầu trời đằng Tây vẫn rực ánh đỏ. “Mấy đứa vui quá nhỉ!” Ichizo cười suồng sã, nói với hai chúng tôi, đoán chừng bác ta đang vui. Đúng lúc đó chúng tôi thấy Otoshi, vợ bác ta, đang đứng đờ người chỗ khoang thuyền, mắt trợn lên, hằm hằm nhìn chồng, vẻ mặt bác gái trông không bình thường, mắt trợn trừng còn miệng tru tréo, trông chẳng khác gì một con hồ ly tinh, giận dữ thét vào mặt chồng:

“Ichizo… ông… ông lại vừa trốn đi vui vẻ với con Tamayo bên quán trà rồi đúng không?”

Ichizo chẳng thèm để ý lời vợ. Bác ta bước lên thuyền, đi thẳng về căn phòng nhỏ, nhưng bà vợ đã kịp lao tới xô vào bác ta, the thé giọng:

“Ban nãy ông cùng ả đó đi tới tiệm mì gần đền Fudo ở Tomioka đúng không?”

“Ngớ ngẩn à!” Ichizo thảng thốt, giọng có vẻ ngỡ ngàng.

“Ông và ả ta đều gọi mì kèm tempura* đúng không?”

•

Tempura là món rán truyền thống của Nhật Bản. Bột để làm tempura là hỗn hợp của bột mì, lòng đỏ trứng gà và nước. Dầu để rán là hỗn hợp dầu ăn thông thường hòa với dầu vừng.

“Bà đang nói linh tinh gì thế?”

“Ông lén cho ruồi vào bát của Tamayo, rồi ăn vạ ầm ĩ với tiệm mì, bắt họ cúi đầu xin lỗi, đền một bát mì khác và đòi họ trả lại mười đồng, đúng vậy không?”

Ichizo nghe tới đây liền giật bắn người, nghệt mặt ra nhìn vợ. Đoạn, mặc tôi và Oyone đang ở đó, bác ta vớ ngay lấy cái ấm nhôm trên sàn tàu, miệng hét, “Mụ hồ ly kia, nếm đòn này!” rồi ném thẳng chiếc ấm vào đầu vợ. Oyone thét lên, nhưng cô chưa kịp chạy tới thì cái ấm đã phang thẳng vào mặt mẹ cô. Một tiếng cốp lớn vang lên, rồi… chuyện thực khó tin nhưng quả thật là cái ấm đã bị vỡ làm đôi rơi xuống sàn tàu. Bác gái Otoshi vẫn đứng vững, mắt mở trừng trừng, mặt cau lại, trông chẳng khác hồ ly tinh hiện hình. Ichizo không dám cử động, bác ta quá sững sờ, vài giây sau mới ngã phịch xuống sàn tàu, chân tay bủn rủn.

Khi ấy trời đã tối om, chỉ có chút ánh sáng đèn từ các tàu xung quanh hắt tới. Một hồi sau, Ichizo mới định thần và đứng lên chui vào căn phòng sinh hoạt nhỏ, có điều sau đó bác ta bị sốt liệt giường ba ngày liền.

Đương nhiên, chẳng vì thế mà Ichizo chấm dứt trò lăng nhăng. Nhưng sự việc lần đó với Tamayo quả thật đã khiến bác ta hoảng sợ, vì sau đấy không thấy bác ta cặp kè với cô ả nửa. Gia đình Oyone không vứt cái ấm đó đi, họ vẫn giữ nó nguyên trạng như vậy. Tôi vẫn không khỏi thắc mắc, làm sao một chuyện kỳ khôi như thế có thể xảy ra.

Kể đến đây khiến tôi nghĩ có khi mình cũng bị ảnh hưởng bởi lời nguyền của thần Hồ Ly. Chuyện là, sau khi qua lại với Oyone được gần ba tháng, tôi bắt đầu bị nhiều đợt sốt liên miên. Không hiểu vì lý do gì, tôi còn bị đau ở chỗ kín, nổi hạch và sưng tấy. Ban đầu tôi nghĩ mình chỉ bị đau vài ngày rồi tự khỏi nên không đi khám chữa gì. Nhưng vùng bẹn ngày một đau đớn, đến mức tôi thậm chí còn không đi đứng bình thường cho nổi. Đũng quần chỉ cần chạm nhẹ vào đùi non là tôi nhảy dựng lên vì đau. Đám phu khuân vác thi nhau cười sằng sặc mỗi khi thấy tôi đi kiểu chạng chân trông rất lố bịch. Sau một thời gian, tôi thậm chí còn không bước đi nổi, chỉ còn nước nằm bẹp trên giường, sốt cao, chân tay và miệng co giật liên hồi như bị động kinh.

Ông chú họ hẳn đã nhận ra những triệu chứng ấy không phải chỉ là sốt thông thường, bèn gọi bác sĩ tới khám cho tôi. Bác sĩ nhìn qua một lượt rồi nói: “Bệnh giang mai.” Chú họ tôi nổi cơn thịnh nộ.

“Tao không ngờ mày lại là cái loại trác táng bừa bãi như thế! Tao đuổi mày về với bố mày bây giờ.” Ông chì chiết. “Mày đã ăn chơi với loại phụ nữ nào để mà để bị thế này?”

“Cháu có trác táng gì với phụ nữ đâu. Cháu tự mắc phải thôi mà.” Tôi trả lời.

“Ngu vừa thôi! Không lăng nhăng thì làm sao bị bệnh này? Làm gì có thằng nào tự dưng mắc bệnh giang mai được chứ?”

Chú họ tôi nói đúng, nhưng tôi không tin mình bị lây từ Oyone. Cô là một cô gái ngoan hiền và đứng đắn, không thể tưởng tượng cô mang trong người căn bệnh này. Tôi đoán chắc mình bị lây từ cô nàng bán hoa ở quán trà nọ. Nhưng như vậy thì rất có khả năng tôi đã lây bệnh cho Oyone mất rồi. Thật khủng khiếp. Ý nghĩ đó khiến tôi bồn chồn không yên.

Thuốc uống và thuốc tiêm giúp tôi hạ sốt, rốt cuộc tôi cũng đứng dậy đi lại được, nhưng đám hạch sưng tấy ở chỗ bẹn thì ngày một lớn, cuối cùng chúng to tới mức ngang cỡ trứng gà. Những hạch ấy đau khủng khiếp, vô tình chạm nhẹ vào thôi là đau đến tê dại cả người.

“Phải tìm bác sĩ chuyên khoa để trị bệnh thôi.” Chú họ tôi nghiên răng nói. Thế là tôi được đưa sang tận thị trấn Kawagoe, tới một bác sĩ chuyên trị các bệnh hoa liễu. Ông chú họ bảo Kyuzo đi cùng tôi đến đó.

Tới chỗ ông bác sĩ, tôi không khỏi ngỡ ngàng khi thấy cả một hàng dài bệnh nhân đang chen lấn xếp hàng ngoài sảnh chờ. Tất cả đều là nam giới. Tôi không biết trong phòng khám xảy ra chuyện gì, có tiếng đàn ông gào thét vọng ra. Tiếng thét đau đớn nghe sởn gai ốc, tôi bắt đầu thấy sợ và hối hận vì đã tới một nơi thế này.

Đến lượt mình, tôi bước vào phòng khám, một bác sĩ già râu ria xồm xoàm khám qua cho tôi, ngay sau đó tôi được đỡ lên nằm trên bàn mổ. Ba gã trợ lý cường tráng trói tôi lại, thít chặt dây da và giữ chặt không cho tôi cựa quậy.

“Thế này nhé, sẽ khá đau đớn, nhưng không được cử động, cậu hiểu không?” Ông bác sĩ nói với tôi bằng giọng già nua. “Cậu mà giãy giụa là xong hẳn đấy, dao sẽ cứa vào chỗ hiểm. Phải quyết tâm, nghiến chặt răng chịu đựng. Nhất quyết không được giãy giụa!”

Thật khủng khiếp, vì hồi đó lấy đâu ra thuốc mê hay thuốc giảm đau. Tôi sợ đến rụng rời khi thấy ông bác sĩ rút dao mổ chọc vào đám hạch ở vùng bẹn dưới thân tôi. Dù đã chuẩn bị sẵn tâm lý cho trường hợp xấu nhất, tôi vẫn suýt ngất vì hoảng loạn, trước mắt tôi tối sầm lại, không thể kiềm chế, tôi hét toáng lên.

Ông bác sĩ chẳng hề ngần ngại, dùng dao chích vào các hạch trong đùi non của tôi, sau đó ông ta lấy một dụng cụ bằng thép trông như cái thìa chọc vào các nốt hạch, có lẽ là để nạo mủ và thịt thối bên trong ra. Thà bị xẻo bằng dao có lẽ còn bớt khủng khiếp hơn thế này, thực sự không thể diễn tả nổi con đau đón ấy.

Ông bác sĩ kê đơn thuốc rồi cho tôi ra về. Kyuzo phải dìu tôi ra cổng. Tình trạng của tôi quá thảm hại không thể bước đi, chúng tôi đành gọi xe kéo chở về kho than. Tôi chẳng còn chút sinh lực nào, nhưng mọi chuyện chưa kết thúc, đâu phải cứ ngủ một giấc là khỏi bệnh. Tôi chỉ thực sự gượng dậy khi cứ tưởng mình đã vĩnh biệt thế gian.

Ông bác sĩ ở Kawagoe dặn tôi về nhà phải uống thuốc ngay. Có lẽ thứ thuốc đó chứa thạch tín, vì uống chưa được mười phút, toàn thân tôi đã nóng rực lên như lửa đốt. Dạ dày thì đau buốt, tưởng như có chì nóng chảy ở bên trong, đau không tả nổi. Tôi rên rỉ lớn đến mức cô giúp việc phải chạy vào, nghe tiếng cô ta la lên, ông kế toán trưởng ào sang phòng tôi. Tôi rũ rượi như một con chó sắp chết, nôn thốc nôn tháo và toàn nôn ra máu, chưa kể còn bị tiêu chảy, phân lỏng và cũng toàn là máu, tình trạng không khả quan hơn chút nào.

Điều tiếp theo tôi còn nhớ, là tôi được khiêng lên xe kéo, ông chú họ đưa tôi lên một bệnh viện lớn trên quận Kanda. Bác sĩ ở đó khám qua tôi một lượt đã nói thẳng, rằng: “Cậu này chẳng có một phần mười cơ hội qua khỏi.” Ông ta chỉ định cho tôi cả chục mũi tiêm. Tôi mất dần ý thức, khi tỉnh lại thì trời đang ban ngày. Chẳng có ai bên giường. Tôi nằm một mình trong một căn phòng trắng xóa. Thực lạ lùng, tôi không còn đau đớn, cũng đã ngừng xuất huyết, đến chiều tôi đủ sức gượng dậy nuốt vào bụng chút súp thịt. Tôi sống được có lẽ nhờ vận may đã mỉm cười, dù sao hồi đó tôi vẫn còn trẻ và khá dẻo dai.

Khi trời đã tối, Kyuzo tới thăm tôi. “Cậu làm mọi người sợ quá.” Anh ta bảo. “Chúng tôi cứ nghĩ cậu đi tong mười mươi rồi chứ. Tốt quá rồi!”

Sau mười ngày dưỡng bệnh, tôi được ra viện. “Sức sống của cậu thật bền bỉ. Nhưng từ giờ phải cẩn thận hơn khi qua lại với phụ nữ đấy. Lần tới chưa chắc cậu đã may thế này đâu.” Bác sĩ nói vậy với tôi khi chia tay.

Có lẽ phương pháp trị liệu tàn bạo của ông bác sĩ ở Kawagoe đã thực sự hiệu quả, vì may mắn sao từ đó bệnh giang mai không tái phát nữa. Còn về Oyone, nghe kể là cô đã chuyển đi đâu đó một mình. Tôi hy vọng cô không mắc phải căn bệnh khủng khiếp này, nếu cô cũng bị như vậy, tôi thà mình đừng khỏi bệnh còn hơn.

Thuyền đêm

Thời đó có một khu ổ chuột người ta gọi là chốn tận cùng của dương thế.

Người đàn ông vừa nói vừa rót nước nóng từ phích vào ấm trà. Tay ông hơi run, nước nóng tràn miệng ấm, chảy xuống thấm vào tấm chăn phủ chiếc bàn sưởi mà chúng tôi đang ngồi. “Bác sĩ uống thêm đi.” Ông ta nói rồi đưa tôi tách trà vừa rót đầy, đoạn ông ta nhấp chút trà từ tách của mình rồi tiếp tục câu chuyện.

Mãi rồi tôi cũng hồi phục và quay trở lại làm công việc cũ, nhưng được tầm một tháng thì có chuyện xảy ra. Đó là vào mùa xuân năm xảy ra Đại thảm họa động đất Kanto*, tức là năm Đại Chính* thứ mười hai.

•

Đại thảm họa động đất Kanto, xảy ra ngày 1 tháng Chín năm 1923, là một sự kiện khủng khiếp trong lịch sử Nhật Bản. Động đất mạnh dẫn tới đổ vỡ nhà cửa, gây ra hỏa hoạn quy mô lớn. số người chết và mất tích lên đến 142.800 người. Gần hai triệu người phải đi sơ tán. Từ đó về sau ngày 1 tháng Chín trở thành Ngày Phòng chống Thảm họa của Nhật Bản.

•

Thời kỳ Đại Chính là một giai đoạn trong lịch sử Nhật Bản, tương ứng với thời gian tại vị của Nhật hoàng Đại Chính (Taisho), kéo dài từ ngày 30 tháng Bảy năm 1912 đến 25 tháng Mười hai năm 1926.

Tôi vẫn đi giao than cốc như trước đây, nhưng một ngày nọ, Shinkichi Bóng Bay và Takokichi Quân Nhân, hai người thường đi giao hàng cùng tôi, bỗng không tới làm nữa. Tôi hỏi đốc công, nhưng bác nói chẳng biết chuyện của hai người họ, những phu khuân vác khác cũng chịu không biết gì. Rồi, tầm mười ngày sau, Takokichi xuất hiện. Mắt anh ta trông đờ đẫn còn mặt thì hốc hác như thể đã vài ngày liền chẳng có gì ăn.

“Chuyện gì thế này, Shinkichi đâu?” Tôi hỏi thì Takokichi đáp:

“Cậu ta đang ốm. Mà cho tôi vay mười yên được không?”*

“Ngần ấy tiền, tôi lấy đâu ra?”

“Ý tôi là, nếu được tôi muốn vay ông chú cậu. Chắc chắn tôi sẽ trả.”

“Thế Shinkichi đâu?”

“Cậu ta chắc không xong rồi.”

“Anh đừng đùa!”

“Vẻ mặt cậu ta lúc này là của người sắp chết đến nơi rồi.”

Rõ là anh ta không nói đùa, tôi tức thì nhận ra điều đó. Tôi yêu cầu Takokichi dẫn đến chỗ Shinkichi đang ở, một nhà trọ tên Meigetsukan, bù lại tôi sẽ cho anh ta mượn khoản tiền bà nội cho hồi tôi rời nhà lên thủ đô.

•

Thời đó đồng yên có trị giá lớn hơn hiện nay rất nhiều.

Dạo ấy ở vùng Fukagawa có một khu ổ chuột. Thực ra khu đó có tên hẳn hoi, là phố Tomigawa, nằm không quá xa cơ sở kinh doanh của ông chú họ tôi. Gọi là phố nhưng khu này hết sức chật chội, những ngôi nhà lụp xụp đứng san sát, có chỗ hai nhà đối diện cách nhau chỉ chưa đầy một mét, muốn rẽ được vào hẻm phải nghiêng người sang một bên. Chẳng thể đếm nổi có bao nhiêu nhà trọ mạt hạng được dựng lên ở khu này. Đây đó lại có nắp cống bị vỡ, nước thải tràn lên, lênh láng khắp đường đi. Mỗi bước đi lại có tiếng lép nhép, chân dính nhớp nháp nước cống.

Ở khu này, ngày nào cũng đều có một sự kiện thu hút tất cả mọi người. Vào tảng sáng, lúc trời còn tờ mờ, một gã cò việc sẽ tới đứng giữa đường hét: “Này!” Tức thì hàng chục đàn ông từ các hẻm đổ xô ra.

“Hôm nay có phi vụ khuân hàng ở địa điểm X, ai muốn đi giơ tay lên.” Gã cò nói, mọi người đồng loạt giơ tay. Gã xướng tên từng người gã chọn rồi bảo: “Những người còn lại đợi lần sau.” Đám đàn ông không được chọn đành bỏ về. Gã cò việc đếm lại số người gã chọn đi làm hôm đó, hống hách nói: “Chuẩn bị nhanh, không được chậm trễ.” Đoạn gã đưa mỗi người mười đồng. Đám đàn ông vội vàng lao đi với mười đồng ấy trong tay. Họ tới các tiệm cơm bình dân.

Với những người sống tại khu ổ chuột này, đó gần như là khoản tiền duy nhất họ kiếm được trong ngày. Bởi vậy nên tất cả bọn họ đều chưa ăn sáng. Gã cò việc đưa mỗi người chút tiền chẳng qua là để họ nhét chút gì vào bụng, vì nếu đói quá họ dễ bị gục ngay khi đang làm việc. Còn những người không được gọi, cả ngày hôm đó sẽ chẳng biết làm gì, họ chỉ còn cách dài cổ đợi tới khi có công việc thời vụ nào khác.

Chủ các khu nhà trọ rẻ tiền thường đuổi đám người ở thuê ra đường từ sáng sớm, làm họ chẳng còn cách nào hơn là đứng vật vờ trên phố. Mỗi khi một tay cò việc xuất hiện, cả đám tức thì lao tới xung quanh, mong mỏi được gọi tên. Nếu hôm đó chẳng còn mối nào, họ chỉ biết hy vọng ngày hôm sau sẽ khả quan hơn. Và nếu đến hôm sau vẫn thế, họ cố chờ tới ngày tiếp theo nữa. Ai còn chút tiền thì vào nhà trọ ngủ qua đêm, đám còn lại đều bị đuổi đi. Nếu sau ba ngày mà chẳng được nhận công việc nào, họ đành nhịn ăn và chịu đựng. Họ đứng vật vờ trên đường, hai tay khoanh lại, thi thoảng nhấp vài ngụm nước, cố cầm cự qua ngày.

Trong thế giới ấy, có những câu không bao giờ nên buột khỏi miệng. Đó là “đói quá”, “lạnh quá” hay “nóng quá”. Đói thì ai cũng đói, bởi tất cả cùng hội cùng thuyền, sống thế này gần như một cuộc cạnh tranh xem kẻ nào chịu đựng bền bỉ nhất. Nếu đứng đường mà mở miệng than đói, gã đó sẽ bị đối xử như một kẻ lạc loài, một tên lười biếng không đủ sức đương đầu trước khó khăn. Mọi người ở đây đều phải lê lết qua ngày, nên chỉ cần ai đó phàn nàn về cái ăn thôi, đó sẽ là kết thúc của hắn.

Kẻ nào than “lạnh quá” sẽ bị coi là ngu ngốc. Tấm khố cũ như giẻ lau, bộ quần áo vải thô và chiếc khăn vải. Mỗi người bọn họ chỉ có ngần ấy thứ mặc trên người. Mùa đông giá rét, gió tuyết căm căm, họ vẫn phải đứng đường, trong tấm khố cũ và bộ quần áo đã sờn, cố ra vẻ không hề bị lạnh. Bất chấp thực tế bụng họ đang cồn cào vì đói và bất kỳ cơn gió mạnh nào cũng có thể quật ngã họ. Đó là lòng kiêu hãnh còn sót lại trong những người đàn ông ấy.

Sau ba ngày mưa không ngớt, không việc làm, không cái ăn, ai cũng sẽ trở nên tuyệt vọng. Với cái bụng sôi ùng ục còn đầu thì ong ong, người ta sẽ quẫn bách đến mức thấy thứ gì ngay trước mặt đều sẵn sàng cho vào miệng. Nhưng những người sống ở đây nhất quyết không làm thế, họ không chấp nhận việc nhặt đồ ăn rơi vãi trên đường, thậm chí chẳng thèm xin đồ thừa từ các quán cơm bình dân. Ai đến giới hạn và hạ mình xin ăn đều bị miệt thị là cái loại ăn mày mạt hạng.

“Thằng đó hèn thật, rác rưởi của người ta mà nó cũng ăn được. Tao thà chết còn hơn ăn thứ đó.” Họ sẽ nói những câu tương tự.

Thậm chí, nếu có gã nào đó đang rủng rỉnh, tính rộng rãi và sẵn sàng mời, “Tao ăn không hết đâu, chúng mày ăn đi!” thì những kẻ đã nhịn đói tới ba ngày kia vẫn sẽ từ chối. “Mày nghĩ tao là cái hạng gì, tao không thèm đồ ăn thừa của mày!” Mọi người ở đó đều như vậy. Thế nên, những gã xấu số mãi không nhận được việc làm và không có cái bỏ bụng, chỉ còn mỗi nước chờ chết mà thôi.

Khu này không chỉ toàn đàn ông, còn có cả phụ nữ. Gái làng chơi, từng người trong số họ, trước đây bán thân ở những nhà thổ tại Yoshiwara, Suzaki hay Monzen-Nakachou, sau khi đã quá tuổi và xấu xí hoặc do bệnh tật mà mất việc, phải trải qua đủ mọi chuyện và rốt cuộc trôi dạt về đây. Họ sẵn sàng nhảy bổ vào gã đàn ông nào đang có việc và cần giải tỏa ham muốn, bán thân cho bọn chúng ngay trên những manh chiếu rách giấu khuất sau đống gỗ chất dưới bờ đê.

Dù có cảm sốt, hay thậm chí bị ghẻ lở họ vẫn phải sống như vậy. Vì không được một ai đứng ra cứu vớt. Họ tiếp tục bán thân cho tới khi cơ thể quá mức tàn tạ, thậm chí không còn ra con người nữa mới thôi.

Quanh khu ổ chuột ấy có vài quán ăn rẻ tiền và tiệm rượu. Tôi thấy cả một hiệu tạp hóa treo dép cói và vài thứ lặt vặt khác. Mặt đường nơi đây toàn ổ gà, cống rãnh chằng chịt, nước cống dính nhơm nhóp khắp chặng đường tôi và Takokichi bước qua để tới nhà trọ Meigetsukan.

Đang đi, tôi bỗng thấy một người đàn ông đang nằm giữa đường. Tóc ông ta đã bạc hết một nửa, cả người lấm bùn đất. Một tay cớm đứng đó la hét ông ta, người xung quanh rón rén ngó ra từ cửa lớn và từ các hẻm, tò mò quan sát chuyện đang xảy ra. Một phụ nữ làng chơi trên đầu phủ khăn vải, khuôn mặt rúm ró đầy nếp nhăn, cũng nhìn về phía họ.

“Mày, đứng dậy! Ai cho mày nằm ngủ trên rãnh nước! Đứng dậy ngay đồ khốn!” Tay cớm hét lên nhưng người đàn ông với mái tóc đã bạc phân nửa vẫn không nhúc nhích. Khi ấy trời lạnh thấu xương.

“Đứng dậy ngay! Mày có nghe tao không hả? Thằng khốn!”

Tay cớm dùng một chân đi bốt đá liên tiếp vào hông người đàn ông.

“Mày không được nằm ở đây! Đừng có tưởng vờ ốm là thoát!”

Người đàn ông cố gượng dậy được một chút, nhưng lại tức thì ngã dập mặt xuống đất.

“Đứng dậy! Mau!” Tay cớm quát, đoạn hắn đá người đàn ông thêm một cú rất hiểm.

“Đi thôi!” Takokichi bảo tôi.

“Ông ấy đã làm gì?” Tôi đi tới hỏi tay cớm.

“Thế mày là ai?”

“Ông không thấy ông ấy sẽ chết nếu cứ bị bỏ mặc ở đó sao?”

Thế đấy, tôi chẳng ngần ngại nói thẳng điều mình nghĩ, giờ nhớ lại tôi thấy mình thực buồn cười, chắc vì hồi trẻ tôi khá ương ngạnh. Rồi thì, trước khi tôi kịp nhận ra, tay cớm đã tung cho tôi một cú đấm trời giáng. Khi tỉnh lại, tôi đang nằm quay bên lề đường.

“Mày đúng là điên mà!” Có ai đó nói. Một phụ nữ cười hềnh hệch, hàm răng bà ta vàng ố. Chẳng thấy bóng dáng Takokichi đâu cả.

“Cậu làm gì ở đây?” Một người khác hỏi.

“Tôi tới đây tìm người. Mà ông bác lúc nãy ra sao rồi?” Tôi hỏi.

“Ông già đó à, tôi đưa ông ta đi rồi.” Một người đứng sau bà vừa cười lúc nãy lên tiếng. “Thằng cớm bảo tôi đưa ông ta đi, tôi phải cõng ông ta lên rồi để ông ta lại lề đường bên kia. Trong khi tôi cũng gần chết đói rồi đây.”

“Chuyện vừa rồi là sao ạ?”

“Cậu thử nghĩ xem. Thằng cớm bỏ đi, tôi vác ông già lên, chuyển ông ta sang khu khác.” Nói tới đây người đó cười nhưng không thành tiếng, miệng mở ngoác để lộ hàm răng xỉn màu.

Chuyện là thế này, theo như lời kể, thì lũ cớm sọ phiền hà nếu có người chết trong khu vực mình phụ trách, vì bọn chúng sẽ phải viết báo cáo, lo chôn cất thi thể… Thế nên, nếu có chuyện xảy ra ở khu của mình, bọn chúng sẽ cố để đá rắc rối sang khu khác. Ông bác kia mà chết ở chỗ khác, thì đó là chuyện của đám cớm khu bên đó. Đương nhiên, chuyện ngược lại cũng có thể xảy ra tương tự, nên đám cớm luôn phải cảnh giác. Một người sắp chết có thể bị đá từ bên này sang bên kia phố, cho tới khi cuối cùng anh ta trút hơi thở cuối tại bên nào xui xẻo hơn.

Sau một hồi, tôi vừa đi vừa hỏi đường, cuối cùng cũng tìm được tới nhà trọ Meigetsukan. Đó là một khu nhà tạm bợ, một lão già đang ngồi trước cửa, da ngăm đen, khuôn mặt khô quắt.

“Shinkichi có ở đây không?” Tôi hỏi.

“Cậu có việc gì?”

“Cháu là bạn anh ấy.”

“Cậu có tiền không?”

“Thế người tên Takokichi đâu rồi?”

“Nó chuồn rồi, thằng khốn ấy! Ít nhất cậu cũng trả tiền trọ cho bọn nó chứ?”

Tôi đưa lão già chút tiền, đoạn lão dẫn tôi tới chỗ Shinkichi đang nằm.

Nhưng, Shinkichi đã chết từ lúc nào rồi, tôi sờ lên trán anh ta, lạnh như băng.

“Sáng nay nó còn sống mà. Chuyện xui rủi gì thế này! Việc hậu sự sẽ tốn thêm đấy, cậu còn tiền không…”

Tôi đưa thêm một yên, lão già đi đâu đó một hồi và quay lại với hai gã đàn ông nhếch nhác. Bọn họ đi quanh phòng, vừa đi vừa bàn chuyện.

“Dạo gần đây cậu ta chẳng ăn uống được gì.”

“Cái áo khoác này cũng được đấy nhỉ.”

“Tôi sẽ lấy cái khố” Một gã mắt toét người nhẽo nhèo cười thành tiếng. Bọn họ lột sạch đồ trên người Shinkichi và đặt xác anh ta vào một cái bao tải đen. Gã nhỏ hơn vắt chiếc kimono của Shinkichi qua vai, những thứ gã đang mặc chẳng khác gì giẻ rách.

“Đi thôi!”

“Chắc chắn là không còn để sót thứ gì chứ?”

Mấy gã cười rúc rích với nhau, miệng lộ hàm răng vàng khè, đoạn cùng vác cái bao đựng xác ra ngoài. Tôi không biết họ đem Shinkichi đi đâu. Từ ngày đó cũng chẳng bao giờ thấy Takokichi xuất hiện nữa.

Không lâu sau khi Shinkichi chết, tôi được chú họ gọi đến một tòa nhà ông sở hữu. Nơi này ở gần đền Hikawa, cả khu phố treo đầy biển hiệu của các nhà in. Gia đình chú họ tôi thường tới đó nghỉ ngơi mỗi dịp cuối tuần. Khi tôi đến nơi, ông đang đợi trong phòng làm việc.

“Ta đang tính gọi cháu chuyển tới đây vào tháng tới, cho cháu đi học. Ta có ông bạn điều hành một văn phòng kế toán, cháu hãy tới đó học nghề. Hằng sáng cháu cứ tới đây chạy việc vặt, chiều thì sang bên đó. Khi nào cháu thạo kế toán rồi, ta muốn cháu về văn phòng của ta làm việc.”

Nghe vậy, tôi đáp mình đã hiểu rồi quay về. Tôi đoán có lẽ cha tôi đã gửi lời nhắn nhủ gì đó nên ông chú họ mới đưa ra gợi ý như vậy. Về phần mình, tôi không thích cái viễn cảnh ngồi viết lách cả ngày bên bàn giấy. Nhưng đành chịu, tôi sẽ phải rời Tokyo ngay nếu không nghe lời ông chú họ, vả chăng tôi cũng chẳng có chỗ nào để tới nếu định bỏ nơi này đi. Dọc đường về kho than tôi cứ suy nghĩ mãi xem mình nên làm gì tiếp theo. Rồi ngay hôm ấy, chuyện không hay xảy ra, cứ như thể có vận xui bám đuổi tôi vậy.

Chiếu bạc ở kho than thu hút đủ mọi hạng người, không chỉ có mỗi đám phu khuân vác đâm đầu vào trò đỏ đen. Trong số đó có một gã hơi quái lạ, tên gã là Kenkichi, lớn hơn tôi tầm chục tuổi. Gã nhỏ thó và đen nhẻm, mắt trố lồi, bộ dạng thuộc loại hơi bần tiện. Lúc chơi bạc gã chẳng mấy khi thốt lên câu nào. Trông gã khá rủng rỉnh, mỗi khi ra về gã có vẻ ít cay cú vì bị thua hơn mấy người trong đám phu khuân vác.

“Nghe đâu gã là phu lái thuyền…” Khi hỏi Kyuzo xem Kenkichi kiếm sống bằng nghề gì, câu trả lời là như vậy. Áng chừng Kyuzo cũng chẳng biết nhiều hơn tôi là bao. Đã nhiều lần tôi thắc mắc, Kenkichi kiếm đâu ra lắm tiền đến thế.

Bẵng một thời gian Kenkichi không tới chiếu bạc nữa, nhưng trùng hợp thay, vào đúng hôm tôi vừa quay về từ nhà ông chú họ, gã bỗng nhiên xuất hiện. Kyuzo hỏi có chuyện gì thì gã nói bị dính phải rắc rối, nguyên do là vì một người đàn bà nào đó. Gã bị lây giang mai từ cô ả, trên người nổi hạch đau rát và sưng tấy. Gã đã đi chích hạch và hút mủ nhưng có biến chứng nên phải nằm liệt giường một thời gian.

“Riêng vụ giang mai thì chú thua thằng nhóc này rồi!” Kyuzo nói rồi kể cho Kenkichi chuyện tôi bị ốm thập tử nhất sinh cũng vì giang mai, đoạn cả ba cười rộ lên. Có lẽ kể từ đó Kenkichi bắt đầu nhìn tôi bằng con mắt khác.

Vào một ngày đầu tháng Sáu, Kenkichi rủ tôi đi công chuyện với gã khi trời tối.

“Anh có trò gì hay đấy à?” Tôi hỏi.

“Cứ đi rồi chú sẽ biết, nhớ ra chỗ đền Tomioka Fudo lúc tám giờ tối nay nhé.” Kenkichi nói, vẻ bí hiểm, câu nói lấp lửng của gã khiến tôi tò mò. Tôi đến điểm hẹn đúng giờ như đã hứa. Khi tới nơi, tôi thấy một người đàn ông trông có vẻ lớn tuổi, trên mình vận áo khoác công nhân, đang đứng lấp ló sau một cây ngân hạnh, vẻ như không muốn bị ai nhìn thấy.

“Là cậu Eiji phải không?” Người đàn ông tiến về phía tôi, cất tiếng hỏi thật khẽ khàng. Ông ta bảo tôi theo sau, rồi cất bước, đi rất nhanh. Chiếc khăn vải trắng quấn quanh cổ là thứ duy nhất sáng màu trên người ông ta, còn lại toàn đồ đen và xám. Tôi phải rảo bước theo sát ông ta để không bị lạc. Chẳng mấy chốc, chúng tôi tới chỗ một chiếc thuyền neo dọc con kênh nhỏ. Người đàn ông đi trước tôi nhảy xuống sàn thuyền.

“Cậu ta có đến chứ?” Một giọng nói vang lên. Tôi căng mắt nhìn trong tối, đoán chừng đó chính là Kenkichi.

“Lên thuyền đi.”

“Ở đây tối quá!”

“Để đèn thì có mà hỏng chuyện à.”

Kenkichi nói rồi dẫn tôi ra ngồi giữa đống hàng chất trên khoang thuyền. Bốn bề tối om đến mức gần như chẳng nhìn ra thứ gì.

“Chú thấy sao, giúp anh phi vụ này chứ?”

“Nhưng phi vụ gì mới được?”

“Thì phi vụ kiếm tiền.”

“Chẳng lẽ, anh tính đi ăn trộm?”

“Trộm cắp gì ở đây!”

“Thế, rốt cuộc là chuyện gì?”

“Anh cho chú biết là vì anh tin chú đấy nhé. Đây là thuyền đêm đó.”

Tôi đã từng nghe đám phu khuân vác xì xào về “thuyền đêm”, dẫu vậy vẫn thật khó tin là mình đang ngồi trên một chiếc thuyền đi chui như thế. Công việc chính của phu lái thuyền kiểu này là chở người và tuồn hàng hóa đi khắp nơi thật lặng lẽ sao cho tránh được mắt cú vọ của tụi cớm. Ngày nay có lẽ người ta hay dùng xe tải để tránh bị tóm, nhưng vào cái thời ấy, phương tiện vận chuyển chủ yếu là sà lan và thuyền bè. Theo lời Kenkichi, các phi vụ trên thuyền của gã khá trong sạch, không dính dáng gì đến trộm cướp.

“Chẳng may bị bắt thì anh tính sao?”

“Tới lúc đó hẵng lo. Cứ đi đúng tuyến, sẽ ổn cả thôi mà.”

“Nghe thú vị đấy.”

“Làm việc này đòi hỏi gan phải thật to. Nhưng được cái kiếm rất khá.”

Từ đó, mỗi tối tôi bắt đầu giúp việc trên chiếc “thuyền đêm” đỗ tại khu Fukagawa. Khách hàng có rất nhiều loại, trong số đó có những người mà, chỉ liếc mắt qua một cái cũng đoán được họ là chủ các cơ sở kinh doanh rất lớn. Sẽ có người thấy khó tin rằng những người lắm tiền như vậy lại sẵn sàng lên “thuyền đêm” để đi chui, nhưng nếu không biết cung cách bắt người của lũ cớm thời đó, thì làm sao mà hiểu được.

Vào cái thời ấy, lũ cớm là những kẻ hết sức đáng sợ. Nếu thấy ai có vẻ gì hơi khả nghi, chúng sẽ lôi người đó đến đồn cảnh sát và đánh cho nhừ đòn. Bất cứ ai còn đủ tỉnh táo đều cẩn thận hết mức để tránh khỏi tầm mắt của lũ cớm.

Khu Fukagawa hồi ấy chằng chịt sông và kênh mương, bên trên là vô số cây cầu bắc qua. Tại chân mỗi cây cầu lớn nối ra đường chính, cảnh sát đều cắm chốt để tiện theo dõi người đi kẻ lại. Ban ngày đông người di chuyển nên đương nhiên chúng không dễ bắt bớ tra hỏi, nhưng ai đi một mình vào tối muộn chắc chắn sẽ bị lũ cớm chặn đường.

Trước chiến tranh, nếp sống của người Nhật khác nhiều so với bây giờ, sáng thì dậy sớm đi làm lúc trời còn tờ mờ, làm lụng cực khổ cả ngày để về nhà khi trời đã tối mịt, ăn tối rồi đi ngủ luôn. Tức là, tới tầm chín giờ đêm, hầu hết các gia đình đều đã say ngủ. Bởi thế, nếu có ai lảng vảng trên phố vào đúng khoảng thời gian ấy, lũ cớm sẽ nghi ngay là họ có ý định mờ ám.

“Này, này, thằng kia, phải, mày đó, tới đây. Giờ này là giờ nào mà mày ra phố muộn thế?”

“Tôi đi làm.”

“Đi làm? Việc kiểu gì mà làm muộn thế này hả?”

Một khi đã chặn hỏi ai, lũ cớm sẽ không dễ dàng thả người đó đi ngay. Mày làm ở đâu, chủ mày là ai… tóm lại sẽ bị tra hỏi tới tấp, nếu không trả lời khẩn trương, hậu quả sẽ là: “Thằng này láo, mày bịa tên đúng không. Mau ra đằng này!” Rồi chúng nện cho người đó hai ba cú đánh và giữ lại đến sáng hôm sau mới thả đi. Nếu người bị tóm vừa từ sòng bạc về và có chút tiền trong ví, thì coi như xong hẳn. Anh ta sẽ bị bắt ngay tại chỗ và bị tống giam luôn. Bởi thế nên dân chơi bạc thường rất đau đầu chuyện làm thế nào để về nhà an toàn, đám phục vụ ở sòng bạc bèn giúp khách hàng, họ nghĩ ra đủ cách để đưa khách chuồn khéo qua các bốt cảnh sát.

Riêng khu Fukagawa lại rắc rối hơn hẳn các nơi khác, vì từ đây muốn về nhà người ta phải đi qua rất nhiều cây cầu. Đám bài bạc nghĩ ra đủ các mánh. Một trong số đó là buộc ví vào dây rồi ném ví sang bờ bên kia sông. Cách thức cụ thể như sau, lấy một sợi dây dài, loại dây buộc diều, thắt chặt một đầu vào chiếc ví, đầu dây kia buộc vào hòn đá. Khi tới cách chân cầu một quãng kha khá, khách hàng đưa gã phục vụ chiếc ví của mình rồi mới đi lên cầu, trên người không mang theo tiền. Chắc chắn là mấy gã cớm đang canh trên cầu sẽ bắt người đó dừng lại để tra xét.

“Đêm hôm khuya khoắt anh đi đâu thế hả?”

“Là thế này, có người bạn bị ốm, tôi đi thăm anh ta xem thế nào.”

“Lý do này nghe quen quen.”

“Là thật đó, thưa ngài!”

“Vậy mai tôi sẽ đi hỏi bạn anh xem thế nào. Giờ mau lôi mọi thứ trong người ra đặt lên bàn.”

“Vâng, thưa ngài.”

Anh ta sẽ lôi hết đồ mang theo người ra cho mấy gã cớm kiểm tra. Nếu bị yêu cầu, anh ta phải cho đám cớm kiểm tra cả vùng bụng, thậm chí đến khố cũng phải cởi ra.

“Tất cả đây à?”

“Toàn bộ đấy ạ.”

“Được rồi, đi đi. Nhưng từ nay chớ ra đường vào giờ muộn thế này.”

Đám cớm răn đe một hồi rồi cho người đó đi. Sau khi thoát sang bờ bên kia, người khách sẽ đi vòng vèo một hồi rồi tới chỗ bờ sông đối diện với nơi gã phục vụ đang đứng chờ, đoạn ném một hòn đá sang bên đó. Khi nhận được tín hiệu, gã phục vụ sẽ ném hòn đá có dây buộc với chiếc ví của khách chơi bạc sang bờ bên kia. Người khách nhặt hòn đá lên và giật giật một hai lần, hàm ý rằng bờ bên này ổn cả, khi ấy gã phục vụ sẽ thả tay khỏi chiếc ví.

Tuy nhiên, cách này không thực sự an toàn. Một là chiếc ví chắc chắn sẽ bị ướt, hai là nếu sông quá rộng, rất có khả năng hòn đá báo hiệu không thể sang được bờ bên kia. Hơn nữa, nếu đi qua đi lại cùng một bốt cảnh sát nhiều lần trong một tháng, lũ cớm sẽ bắt đầu nghi ngờ, dù người bị tóm có mang ví hay không. Thế nên khách chơi bạc thường chọn đường lòng vòng qua những ngõ ngách vắng vẻ để về nhà.

Có một cách khác, với những khách nhiều thời gian, là cho họ chơi bạc đến sáng, rồi để họ ra về khi mặt trời vừa lên. Nhưng với những người phải về gấp trong đêm, thì có một dịch vụ đặc biệt khác. Đó là những chiếc thuyền bí mật về đêm.

Hầu hết những chiếc “thuyền đêm” đều phục vụ lũ trộm cắp, đám tội phạm đang bị truy nã, phường buôn lậu hay bất cứ hành động nào khác cần tránh khỏi tầm mắt của lũ cớm, riêng Kenkichi thì chỉ chuyên chở dân bài bạc.

“Có khách này!” Chỉ cần một tiếng gọi như thế, phu lái thuyền sẽ chèo tới tận nơi, khách chơi bạc tức thì nhảy xuống. Gã dắt khách trên bờ sẽ nói với xuống: “Nhờ anh cả đấy, phu lái thuyền.”

Phu lái thuyền ậm ừ một tiếng rồi dẫn khách vào trốn giữa đống hàng hóa trên khoang, đoạn phủ một tấm vải bạt màu đen lên để giấu người đó đi.

“Chịu khó chút nhé!” Kenkichi nói với khách rồi đẩy thuyền khỏi bờ đê. Mặt nước dềnh lên chút sóng màu đen, ánh bạc, đôi khi thậm chí là cả màu đồng.

Nhà cửa hai bên bờ sông chìm trong bóng tối. Thời đó vốn có luật là tàu thuyền đi đêm bắt buộc phải treo đèn, nhưng chiếc thuyền này thì không. Nó cứ lặng lẽ trôi trên mặt nước, tiến vào trong bóng tối mịt mùng. Không ai nói một lời. Âm thanh duy nhất nghe được là tiếng nước đập vào khoang thuyền. Với những ai không quen, trải nghiệm này rùng rợn đến mức nổi gai ốc.

Vào thời ấy, mọi đường thủy lớn đều có bốt canh. Chúng đã được dựng lên từ hàng thế kỷ nay, hằng giờ đều có người luân phiên canh gác mọi động tĩnh trên mặt nước. Bất cứ điểm nào có hai con kênh giao nhau tạo thành ngã ba đều có người đứng canh, nên tàu đi lậu chắc chắn không dám lượn lờ qua những nơi ấy. Thậm chí mỗi cây cầu lớn bắc qua sông cũng được canh chừng gắt gao. Nếu có gã cớm nào vô tình nhìn qua rào chắn và thấy tàu đi lậu, thì coi như rắc rối to. Mà dù không có bốt canh, vẫn luôn có nguy cơ bị đám lính đi tuần bắt gặp. Bởi thế, chúng tôi chỉ dám di chuyển trong bóng tối, sát bên bờ đê, chèo thật chậm để kịp dừng lại bất cứ lúc nào có động tĩnh. Chúng tôi còn cử thêm người cẩn trọng đi dọc bờ đê, làm nhiệm vụ báo động nếu có lính đi tuần.

Ngay khi người trên đê thoáng thấy bóng ai đó, gã sẽ ném đá xuống sông báo hiệu, rồi mau lẹ nấp vào một góc để tránh bị bắt. Kenkichi sẽ đẩy thuyền dạt ngay vào bờ đê, vờ như đã neo lại ở đó từ lâu. Chúng tôi thường dừng tại nơi có vài thuyền khác neo quanh, nhờ vậy mới tránh bị lũ cớm dò xét. Chúng tôi thoát được cũng một phần là nhờ các phu lái thuyền khác nhắm mắt cho qua. Họ thừa sức khai báo chuyện chúng tôi đi lậu, vì thi thoảng đám cớm có xông tới kiểm tra thuyền của họ. Nhưng làm vậy là bán đứng đồng nghiệp, họ sẽ bị các phu lái thuyền khác cô lập và chẳng thể làm ăn trên đường thủy được nữa. Đợi trên bờ đê sạch bóng cớm, nhóm chở lậu chúng tôi lại lặng lẽ chèo đi, tiến dọc con sông tối mù.

Khi thuyền đã tới đúng địa điểm yêu cầu, Kenkichi sẽ báo, “Đến nơi rồi đấy!” Khách đáp, “Cảm ơn” rồi biến mất. Chúng tôi đi tiếp, phục vụ những vị khách khác, cứ thế cho đến tảng sáng. Quả thật, công việc này giúp tôi kiếm được rất khá, nhưng nó khiến thần kinh tôi thường xuyên phải chịu căng thẳng.

Seichan Thợ Nề

Trên thuyền không có chỗ ngủ, nên Kenkichi thu xếp cho tôi ở nhờ tại chỗ của một người tên là Tokuzo, bấy giờ đang phụ trách quản lý một đám thợ thuyền. Các xưởng gỗ thời ấy về sau đều được chuyển sang khu cảng Tokyo nên ngày nay chẳng còn chút dấu vết nào của khu Fukagawa xưa kia nữa. Nhưng thuở ấy, hễ nhắc đến Fukagawa thì bắt buộc phải nhắc đến gỗ, đâu đâu cũng thấy các bãi chứa và cửa hàng buôn gỗ, tính ra phải có đến cả trăm cơ sở như vậy. Gỗ được thả trôi theo dòng nước từ khắp các vùng trên đất Nhật rồi tập trung tại Fukagawa, trị giá lên đến hàng triệu thạch gạo, theo cách tính cũ*. Gỗ được thả nổi hoặc chất vào bãi chứa, chờ thương lái tới trả giá. Còn tùy xem người mua hàng muốn chuyển gỗ đến xưởng cưa hay đem lên bờ, đám thợ thuyền sẽ lo trọn gói việc vận chuyển.

•

Thạch (koku) là một đơn vị đo lường cũ của Nhật Bản dùng để tính thể tích. Đơn vị thạch thường được dùng để đo dung tích gạo, một thạch gạo tương đương 150kg.

Thợ cả đứng đầu mỗi nhóm thợ đều có xưởng riêng, dùng để dạy nghề cho đám học việc. Một thợ cả phụ trách khoảng ba chục thợ thuyền, nên thường có nhà trọ đủ không gian cho họ lo chuyện ăn ngủ. Phòng trọ này rốt cuộc toàn được dùng để làm sòng bạc. Nhưng thực tế thì, đám thợ thuyền không chơi mấy, mà chỉ toàn người ngoài tới tham gia bài bạc.

Bài bạc chuyên nghiệp ngày nay không phổ biến như thời thế hệ của tôi, khi có đủ loại người sẵn sàng lao đầu vào trò đỏ đen, thậm chí cả các ông chủ của những cửa hiệu lớn hay nhà hàng hạng sang. Tổ chức bài bạc là sự kiện hết sức quan trọng ở chỗ Tokuzo. Gần như ngày nào họ cũng mở đến vài ván bạc.

Thường thì tay thợ cả chỉ cung cấp phòng chơi bạc chứ không dính líu trực tiếp tới vụ tổ chức, mọi chuyện còn lại đã có đám nhà cái chuyên nghiệp lo hết. Ngày nay tivi hay chiếu phim làm về thời ấy với cảnh chơi bạc ồn ào nhốn nháo, chẳng đúng với thực tế chút nào. Tụ điểm chơi bạc phải là nơi hết sức yên tĩnh, không một ai được hò hét. Là bởi mọi người đều đang dính vào chuyện phạm pháp và rất sợ bị chính quyền sờ gáy, nên đám bài bạc luôn phải giữ yên lặng hết mức, phòng trường hợp người ngoài đi qua để ý thấy có dấu hiệu lạ và sinh nghi.

Mỗi ván bạc được điều hành bởi một người gọi là nakabon, tay nhà cái chuyên nghiệp. “Chẵn, lẻ… mau mau đặt cược đi, đặt cược đi.” Gã nhà cái thường nói vậy với các con bạc bằng giọng thật khẽ. “Lẻ vẫn còn cửa.” Cả đám vẫn im lặng, chỉ vang lên mỗi giọng nói của gã nhà cái, bầu không khí hết sức căng thẳng. “Hết lẻ rồi. Hết lẻ rồi. Chẵn vẫn còn cửa. Chẵn vẫn còn cửa.” Điều này có nghĩa tất cả các cửa lẻ đều đã kín và không đặt cược vào đó được nữa. Trừ phi có ai đặt thêm vào cửa chẵn, nếu không ván bạc sẽ giậm chân tại chỗ mãi như vậy. “Có ai đặt cửa chẵn không? Hai bên không đều nhau thì không thể gieo xúc xắc.” Thông thường mọi người đặt cửa chẵn lẻ theo cảm tính cá nhân, nhưng khi hai bên chẵn lẻ lệch nhau, ai cũng dễ nổi cáu và mất kiên nhẫn, như vậy sẽ phải có một người chịu hy sinh, để ván bài được tiếp tục. Khi các cửa đều đã được đặt hết, nhà cái sẽ nói: “Đủ rồi. Chẵn lẻ đều nhau. Gieo xúc xắc!” Rồi gã lật úp cái cốc gieo xúc xắc đang đặt trên tấm vải đỏ trải giữa hai hàng người chơi. Cái khoảnh khắc gã úp cốc xuống là khoảnh khắc đáng giá nhất trong ván bạc.

Dân lao động chân tay như đám thợ thuyền chẳng có nhiều tiền, nên họ không mấy khi tham gia. Những người hay đến chơi bạc, hiển nhiên rồi, là đám chủ có nhà cho thuê, là vợ những tay nhà giàu…

Đương nhiên ai cũng muốn thắng, nhưng mọi người tới sòng bạc phần lớn là vì không khí nơi đây chứ không phải chỉ vì bài bạc. Điều quan trọng nhất là dù có thua bọn họ vẫn về nhà với tâm trạng hài lòng.

Trong phim ảnh hiện đại thường có cảnh những con bạc chơi thua quá nhiều đến mức bị đám nhà cái và bảo kê ném ra ngoài, nhưng thực tế không hề có chuyện đó. Vì nếu đánh đập con bạc, không cẩn thận người đó sẽ đi báo cảnh sát, tất cả những ai có liên quan đến vụ đánh bạc phi pháp sẽ bị bắt ngay tức thì.

Chưa kể, nếu có ai mất sạch tiền vì đánh bạc, rồi việc đó gây ảnh hưởng nặng nề tới cuộc sống của gã đến mức gã không bao giờ dám tới sòng bạc thêm lần nữa, tiếng xấu về sòng bạc ấy sẽ nhanh chóng lan xa, coi như hết cửa làm ăn. Bởi thế, nếu có kẻ nào đó thua quá nhiều, chủ sòng bạc sẽ nói với gã vài câu khuyên nhủ, kiểu như: “Quý khách à, tối nay quý khách có vẻ không được may mắn. Hay là hôm nay quý khách dừng ở đây nhé.” Rồi ông ta đưa cho con bạc chút tiền bồi thường: “Đây, quý khách dùng tạm ít tiền của nhà cái vậy.”

Dân bài bạc chuyên nghiệp hồi đó khác nhiều so với đám xã hội đen thời nay. Có thể nói họ như các nghệ nhân bài bạc, sống nhờ nghề gieo xúc xắc. Họ được trả tiền để nương tay với khách hàng, bởi không ai trụ được lâu trong nghề này nếu chỉ chăm chăm trục lợi từ túi người khác.

Trong số những con bạc, có một người để lại ấn tượng trong tôi, đó là một phụ nữ, bà ta sở hữu một nhà thổ ở khu Monzen Nakacho. Bà ta giàu nứt đố đổ vách, nhưng ông chồng thì ăn hại và hành hạ bà ta đủ đường, khiến bà ta luôn bức xúc và phải tìm đến chiếu bạc để giải tỏa. Lúc nào tới bà ta cũng vội vàng, không cởi áo choàng mà đi thẳng vào sòng bạc, rút chiếc ví giắt trong đai lưng rồi hỏi luôn: “Giờ tôi nên đặt bên nào? Bên nào còn thiếu? Cửa chẵn à? Thế thì tôi đặt cửa chẵn.” Nói đoạn bà ta liệng xuống một đống tiền. Cũng có khi bà ta thắng cược, nhưng với cung cách bất cần như vậy thì về lâu về dài chỉ có thua bạc mà thôi, bởi thế sau mỗi ván, ví của bà ta nhẹ đi kha khá. Dù thế, dường như bà ta cảm thấy thoải mái hơn nhiều.

“Tôi rất thỏa mãn.” Bà ta thường nói thế với chủ sòng bạc. “Cảm ơn nhiều.” Rồi bà ta tất tả lao đi ngay. Người phụ nữ ấy luôn luôn vội vàng đến mức nếu có bà ta tham gia chiếu bạc, chẳng ai kịp định thần là chuyện gì vừa xảy ra, dù vậy bà ta là một trong những khách hàng tuyệt vời nhất.

Có một con bạc khác cũng rất đáng nhớ, đó là “Seichan Thợ Nề”. Đám lái thuyền đã chở gã vài lần trong các chuyến đi đêm, nhưng cái lần khiến tôi ấn tượng nhất vẫn là khi gã xuất hiện lần đầu tại chiếu bạc chỗ tôi ở trọ. Trên người gã nào là đôi giày bệt thời thượng có đế da, bộ kimono lụa cao cấp với đai lưng đắt tiền, cổ thì đeo một chiếc vòng cổ bằng vàng dày dễ chừng hơn một phân, trên đó treo lủng lẳng một chiếc đồng hồ vàng.

Gã chi tiền thì hết sức phung phí, quăng tiền xuống như quăng giấy lộn, nếu có thua đậm gã cũng chỉ cười cho qua. Gã hơi thấp so với mức thông thường, thân hình béo lẳn, mắt trố, tóm lại không thể gọi gã là một người ưa nhìn. Nhưng dù vậy, trên người gã lại toát ra khí chất như thể dù ở bất cứ đâu gã cũng biết làm chủ tình hình. Gã đem lại ấn tượng khá mạnh khiến tôi phải hỏi Tameji xem kẻ đó là ai. Tameji là thợ đóng thuyền, anh hơn tôi vài tuổi, thời ấy anh được coi là tay thợ lành nghề bậc nhất.

“Gã đó à? Seichan Thợ Nề.”

“Tên gì nghe kỳ cục vậy.”

“Nghe đâu bố gã là một thợ nề rất giỏi, nhưng thằng con thì ngay từ bé chỉ giỏi mỗi trò ăn trộm. Ông bố tống cổ gã khỏi nhà, giờ thì gã đã thành thần với chuyên môn riêng.” Nói đoạn Tameji co ngón trỏ lại tạo hình móc câu, ám chỉ tới trò móc túi.

“Là vậy sao? Chỉ nhìn thôi thì chẳng bao giờ đoán được nhỉ?”

“Đúng thế, nhưng gã thạo nghề lắm đấy. Gã có hàng chục lâu la dưới quyền. Cả khu Asakusa* là địa bàn của gã.”

•

Asakusa từng là khu giải trí chính của Tokyo trong khoảng thời gian đầu thế kỳ 20 cho đến khi bị phá hủy nặng nề trong Thế chiến thứ hai. Hiện nay Asakusa là khu phố cổ thu hút khách du lịch vào bậc nhất ở Tokyo.

Không ngạc nhiên gã giàu đến mức ném tiền đi không tiếc như vậy. Tôi đã khá ấn tượng nên thường chú ý tới những hành động của Seichan Thợ Nề.

Thi thoảng Seichan phải đi nhờ chuyến thuyền đêm của chúng tôi, một đêm nọ, khi vừa đặt chân lên bờ đê, gã quay sang nói với tôi:

“Này Eiji, mai cậu đến chỗ Asakusa không? Tầm mười hai giờ trưa anh sẽ chờ cậu ở trước Nhị Vương Môn*. Được chứ? Anh mong cậu tới đấy.”

•

Trong kiến trúc đền chùa Nhật Bản, Nhị Vương Môn (Niomon) là cổng vào đền. Cánh cổng được nhắc tới ở đây là Lôi Môn (Kaminarimon) dẫn vào ngôi chùa cổ Senso. Hai bên cánh cổng có dựng tượng trấn tà, đó là thần Gió và thần Sấm mặt mày hung tợn và uy nghiêm.

Lời mời của gã khiến tôi háo hức, tôi quyết định cứ lân la tới chỗ gã xem sao. Nhị Vương Môn là nơi có tượng hai vị thần mặt mày dữ tợn đứng canh. Tôi đứng đó đợi được một lúc thì Seichan và một thủ hạ đi tới. Gã vận một bộ kimono may đo từ lụa Oshima với vòng cổ bằng vàng khoe ra trước ngực. Gã ăn vận bảnh bao đến mức người ngoài nhìn vào dễ nhầm tưởng đó là một tay đại phú hào từ tỉnh lên.

Tôi theo gã đi loanh quanh một hồi tới chính điện Quán Âm Đường, nơi đặt bức tượng Quán Âm.

“Thấy sao? Bức tượng quan trọng bậc nhất trong các tượng Quán Âm trên nước Nhật. Asakusa thịnh vượng nhường này là nhờ phước lành của tượng Quán Âm* này đấy.” Seichan thốt lên với vẻ hết sức tự mãn.

•

Tương truyền, năm 628, hai anh em Hinokuma Hamanari và Takenari vớt được một pho tượng ở sông Sumida, chính là tượng Quán Âm về sau được thờ ở chùa Senso. Năm 645, theo như điềm báo trong mơ, nhà sư Shokai Shonin cho xây khu chính điện và giấu bức tượng ở đó, không cho người thường thấy được. Giữa thế kỷ thứ 9, Thượng sư Ennin cho dựng bức tượng Quán Âm giống như bức tượng gốc để mọi người thờ nguyện, còn bức tượng gốc được cho là đã bị mưa lũ cuốn trôi.

“Đây, tiền cúng này.” Seichan giơ ra cho tôi một yên. Gã cười toét miệng, nhe ra chiếc răng vàng. “Tiền cúng mà còn keo kiệt, sẽ chẳng bao giờ gặp may mắn cả.” Nói đoạn, gã rút thêm từ ví một yên ném vào thùng đựng tiền công đức, chắp đôi tay múp míp lại rồi cầu khấn Quán Âm. Sau đó gã dẫn tôi đi qua dãy hàng bán đồ lưu niệm vào điện thờ, tới một quán lẩu sukiyaki tên là Imahan.

Ông chủ quán và cô hầu đã đứng sẵn ở cổng vào để chào chúng tôi.

“Ông chủ nói sẽ đãi cậu bất cứ thứ gì cậu thích.” Gã đi hộ tống Seichan nói vậy.

Thời điểm ấy tôi cũng khá rủng rỉnh tiền, nhưng tôi không muốn Seichan mất lòng nên quyết định im lặng, cứ để gã đãi tôi. Đó là lần đầu tiên trong đời tôi được ăn lẩu sukiyaki. Cho đến tận bây giờ, mỗi khi ăn lẩu tôi lại nhớ đến Seichan Thợ Nề.

“Nói xem, cậu tính chạy việc trên cái thuyền đêm ấy đến bao giờ? Anh đảm bảo với cậu đấy, việc đó vừa vất vả mà khó trụ lại lâu.” Gã nói, dường như khá chú ý đến tình hình của tôi.

“Nghe kể cậu có họ hàng với cái lão buôn than bên khu Ishijima? Bố mẹ cậu chắc sẽ không vui nếu biết cậu đang làm trên thuyền chở lậu đâu. Mà họ trả cậu bao nhiêu thế?”

“Tôi không chết đói đâu mà.”

“Vậy à, anh cũng đoán là không đến nỗi. Nhưng chắc chắn là còn lâu mới bằng số tiền bên anh kiếm được. Cậu tính xem, nhập hội với bọn anh thì thế nào? Anh thấy cậu cũng thuộc dạng nhanh nhạy. Chắc chỉ mất chút thời gian là cậu thạo việc thôi. Thời gian đầu cậu cứ việc giữ lại những gì cậu kiếm được. Cậu sẽ thấy Asakusa này vui hơn nhiều, việc gì phải phí thời gian ở cái bãi chứa gỗ kia.”

Có vẻ như Seichan thấy tôi là một ứng viên đầy tiềm năng để thu thập làm lính mới. Kể cũng khá vinh dự. Thực ra, khi ấy tôi tự nhìn nhận mình đã đủ trưởng thành, nhưng có lẽ trong mắt Seichan, tôi vẫn chỉ là một cậu nhóc ranh có thể đào tạo để sống nhờ nghề móc túi nếu được dạy dỗ đúng cách.

Seichan uống khá nhiều trong bữa ăn, được một lúc, gã có vẻ lâng lâng háo hức. Đương nhiên tôi từ chối gia nhập nhóm móc túi của gã, nhưng có vẻ như gã tin rằng dần dà sẽ thuyết phục được tôi. Nhưng tôi thì khá quyết đoán.

Tay bảo vệ đi cùng chợt thông báo: “Hắn tới rồi.” Liền đó một người đàn ông tất tả tiến về phía chúng tôi, vóc dáng thấp nhỏ, ánh nhìn hèn mọn và vẻ mặt vừa nhìn đã biết ngay là hạng móc túi.

“Ông chủ, rốt cuộc cũng tóm được thằng ấy rồi.” Hắn nói, vẻ rất nịnh nọt.

“Ở đâu?”

“Trên tàu điện.”

“Nó có chống cự không?”

“Tụi em có ba người, một đứa từng là võ sĩ Sumo, làm sao mà thằng ấy đấu lại được.” Hắn đáp, cười hi hi rồi mở cái miệng nhăn nhúm hỏi: “Thế giờ làm gì ạ?”

“Mày tự quyết đi, đâu cần tao phải dạy.”

“Vậy là…”

“Làm đi.” Seichan ra lệnh, vẻ như chuyện đó chẳng mấy quan trọng.

Trong giới yakuza*, kẻ nào phạm luật thường bị cắt cụt ngón tay cái, nhưng với dân móc túi, thì kẻ nào dám lấn sang địa bàn của nhóm khác sẽ bị cắt cụt ngón tay trỏ, vốn là ngón tay dùng để móc túi.

•

Yakuza là từ thường được dùng để chỉ những thành viên thuộc các tổ chức xã hội đen truyền thống ở Nhật Bản. Xuất phát điểm của yakuza là những nhóm tội phạm nhỏ, chuyên bảo kê cho các chợ phiên, làm lính đánh thuê. Khác với các tổ chức tội phạm trên thế giới, ngày nay yakuza vẫn công khai hoạt động tại nhiều thành phố ở Nhật.

Người đàn ông ném cho tôi một cái liếc xéo rồi hối hả bỏ đi. Sự việc có vẻ không hề ảnh hưởng gì đến tâm trạng của Seichan và tay bảo vệ đi cùng. Seichan tiếp tục dụ dỗ tôi, sau chốt gã còn cho tôi mười yên: “Cầm chút tiền này mà tiêu vặt.”

Người như gã sẽ rất dễ phật ý nếu bị ai đó từ chối thịnh tình, thế nên tôi nhận tiền và tỏ vẻ biết ơn. Gã còn mò thêm trong túi áo và nói: “Nếu hơi ít thì anh đưa thêm.”

Tay bảo vệ đi cùng phải nhắc: “Ông chủ mà đưa nhiều thế nó sẽ đâm ra dựa dẫm đấy.” Khi ấy tôi chợt hiểu, nếu nhận thêm nữa sẽ là không may cho chính tôi.

Seichan nói đại loại là chiều muộn gã còn một buổi hẹn khác. Gã trả tiền bữa ăn, rồi dặn thêm trước khi đi:

“Lúc nào cũng được nhé. Cứ tới đúng địa chỉ trên danh thiếp này, anh luôn có ở đó để bàn chuyện với cậu. Cứ suy nghĩ kỹ đi.”

Chữ trên tấm thiệp được in đậm và có viền vàng:

Giải quyết mọi rắc rối

Chuyên gia
Takamuro Seizaburo

Bạo loạn ở mỏ Ashio

Đó là năm xảy ra Đại thảm họa động đất Kanto, tiết trời mùa xuân êm dịu, tôi đang nằm mơ màng trên thuyền, bất chợt mở mắt ra thấy Kenkichi ở ngay cạnh. Gã lặng lẽ ngồi đó, trán nhíu lại như đang trầm tư suy nghĩ, thấy thế tôi tránh không bắt chuyện. Rồi đột nhiên gã lên tiếng, vẻ mặt khá nghiêm túc, làm tôi giật mình:

“Seichan nói là lo cho chú, anh thấy cũng đúng. Cứ bám lấy cái thuyền này, sẽ chẳng tốt đẹp gì cho chú đâu.”

“Thế, sao hồi đầu anh lại làm công việc này?” Tôi hỏi.

Kenkichi nhe răng cười. “Xuất phát điểm của anh khác chú.” Gã nói. Vừa dứt câu, gã đã não nề trở lại, cứ thế ngồi im không nói gì một hồi lâu. Từ gã vẫn toát lên cái vẻ u ám thường thấy ở những người có cuộc sống bấp bênh, nhưng lần này, tôi cảm thấy điều gì đó rất khác. Kenkichi dựa vào mạn thuyền, ngước mắt lên nhìn trời. Tôi quan sát Kenkichi, thấy mái tóc đã lốm đốm bạc của gã rối tung lên trong làn gió đêm. Gã bắt đầu kể chuyện đời mình:

Anh chẳng rõ chú có biết chuyện này hay không, vào năm Minh Trị thứ bốn mươi*, có một cuộc bạo loạn lớn nổ ra ở mỏ đồng Ashio*. Thời điểm ấy anh đang làm việc ở Ashio. Cuộc bạo loạn khiến anh hoang mang, rồi anh bỏ Ashio mà đi. Mà không, có lẽ phải bắt đầu từ chuyện anh là một đứa con hoang không cha.

•

Thời kỳ Minh Trị là một giai đoạn trong lịch sử Nhật Bản, tương ứng với thời gian tại vị của Nhật hoàng Minh Trị (Meiji), kéo dài từ 23 tháng Mười năm 1868 đến 30 tháng Bảy năm 1912. Trong thời kỳ này, Nhật Bản bắt đầu công cuộc hiện đại hóa và vươn đến vị thế cường quốc trên thế giới. Năm Minh Trị thứ bốn mươi tức là năm 1907.

•

Mỏ đồng Ashio nằm trên thượng lưu sông Watarase, phía Tây tỉnh Tochigi. Vụ ô nhiễm mỏ đồng Ashio kéo dài suốt từ thế kỷ 19 đến giữa thế kỷ 20 được biết đến như là vụ ô nhiễm công nghiệp đầu tiên ở Nhật Bản. Sức khỏe người dân bị tổn hại vì ô nhiễm, vụ sập hầm và sự làm ngơ của chính quyền là nguyên nhân chính dẫn đến cuộc bạo loạn nổ ra tại đây năm 1907. Năm 1973, mỏ đồng mới đóng cửa.

Mẹ của anh ấy, bà là một phụ nữ dại dột. Là con gái của một nông phu giàu có mà lại đi chửa hoang, hậu quả là anh đây, năm anh mười một tuổi thì bà mất. Khi ấy mẹ anh mới hai mươi chín tuổi. Nghe nói rằng cha anh là một tiểu thương nay đây mai đó, nhưng anh chưa bao giờ gặp ông ta.

Người nhà tổ chức một đám tang thầm lặng cho bà, anh bỏ nhà đi ngay khi tang ma kết thúc. Một ông bác của mẹ anh có xưởng cưa ở khu đồi gần thành phố Numata tỉnh Gunma. Hồi lên bảy tuổi, anh từng theo mẹ tới đó ở một thời gian. Ông bác ấy là một người tốt, anh sẽ không bao giờ quên. Anh còn nhớ rõ hình ảnh mẹ anh quỳ xuống sàn cầu xin, nước mắt lã chã, khi đó ông bác đã làm đủ mọi cách để giúp mẹ anh nguôi ngoai.

Mấy đứa trẻ sống quanh đó thường đến chơi với anh, thật ngạc nhiên là chúng không chế nhạo anh. Bọn anh thường chơi đùa chỗ con sông chảy xuống thung lũng. Với anh, khoảng thời gian ấy như một giấc mơ, pha lẫn tiếng chim ríu rít và tiếng ồn từ đám tiều phu làm việc trên đồi. Anh chưa từng biết rằng trên đời có những nơi như thế. Có lẽ mẹ anh đã hy vọng có thể để anh ở lại đó. Nhưng rốt cuộc, bà đã thất vọng và phải dẫn anh về nhà ngoại trong nước mắt.

Sau khi mẹ mất, anh đã nghĩ rằng tốt nhất nên tới chỗ ông bác để thử vận may. Anh đi bộ liên tục bao ngày trời, nhưng cuối cùng khi tới nơi, anh được biết ông bác kia đã mất và xưởng cưa đã chuyển sang tay người khác. Không còn nơi nào để đi, anh xin làm ở đó được năm năm, công việc là phụ giúp cho người coi ngựa thồ. Anh giúp họ chuyển đống cây mà nhóm tiều phu đã đốn về xưởng cưa, nhưng khi ấy anh còn quá nhỏ nên chỉ làm được ít việc thôi. Anh thường được giao việc thắt dây thừng quanh các súc gỗ và tháo dỡ chúng sau khi vận chuyển, dọn dẹp quanh xưởng, tắm cho ngựa và một số việc lặt vặt khác, họ mắng anh suốt.

Dần dần tự anh cũng biết dắt ngựa, anh bắt đầu chuyển được gỗ đã xẻ từ xưởng ra bãi chứa. Mỗi lần chuyển gỗ, anh thường chất nhiều hơn một chút so với yêu cầu và đem số gỗ thừa tới một tiệm tạp hóa quen trong vùng. Họ mua gỗ của anh, còn anh dùng số tiền ấy để mua bánh mì và giữ tiết kiệm phòng khi cần đến. Gã coi ngựa thồ sẽ không bao giờ cho anh một mẩu bánh mì nào kể cả khi gã có đến mười cái. Gã không trả anh lấy một xu tiền công. Nếu không tìm ra cách dành dụm cho riêng mình, có lẽ anh đã chết đói từ hồi nào.

Thế rồi, vào năm anh lên mười sáu, người chuyên đi tuyển nhân công cho mỏ đồng Ashio đã hỏi liệu anh có muốn làm việc ở đó không. Họ trả một yên một ngày, ông ta nói vậy. Anh vồ ngay lấy cơ hội này. Năm người khác cũng được chọn, bọn anh đã phải cuốc bộ tới tận mỏ đồng.

Hai bên đường đi chẳng thấy gì khác ngoài núi đồi. Nhóm bọn anh đã lết qua những quả đồi hoang vu đến độ tưởng chừng sẽ chẳng bao giờ có người sống nổi ở đó. Sau không biết bao nhiêu ngày cuốc bộ, một hôm, người tuyển nhân công bỗng chỉ tay về phía trước và nói, “Ashio ở đằng kia kìa.” Khi đó anh đã không tin nổi vào mắt mình. “Trời ơi, ngọn núi kia!” Anh trợn tròn mắt thốt lên.

Nhìn đâu cũng chỉ thấy núi đồi trơ trụi. Không một cái cây, không một ngọn cỏ. Cả nhóm đi tiếp, men theo một thung lũng hẹp, những gì xuất hiện tiếp theo còn khiến anh ngạc nhiên hơn nữa. Tại đó tọa lạc một thị trấn khá sầm uất.

Có hẳn một tòa thị chính và bệnh viện. Một cây cầu sắt bắc ngang qua sông để chuyên chở các xe goòng đi từ mỏ ra. Có cả đầu tàu điện để kéo các toa chở quặng. Nơi đó còn có một nhà máy thủy điện, một hệ thống đèn điện. Trước đó bọn anh chưa ai từng thấy đèn điện, cả đám choáng ngợp tức thì.

Thị trấn ấy hết sức nhộn nhịp. Có đủ các loại cửa hàng. Nơi đây còn có rất nhiều quán trọ, một trong số đó là nơi tá túc của những người làm việc cho mỏ đồng, họ có hẳn điện thoại để liên lạc. Còn có một ảnh viện nữa, hình như thuộc sở hữu của ban quản lý khu mỏ, dù vậy họ vẫn đồng ý chụp ảnh nếu khách chịu bỏ tiền. Vụ chụp ảnh khá mới mẻ với cả nhóm nên bọn anh quyết định chụp ảnh để ăn mừng. Thị trấn này có tầm hai hay ba tiệm geisha* và bốn nhà thổ. Hai nhà hát sẵn sàng mở cửa mỗi khi có gánh hát lưu động ghé qua. Dân số thị trấn này có lẽ vào khoảng hơn ba mươi ngàn. Đây quả thật là một nơi náo nhiệt, với thợ mỏ, lái buôn, công chức, phụ nữ và trẻ em… tất cả nhồi nhét trong cái thung lũng nhỏ nằm giữa những ngọn đồi. Bọn anh cực kỳ vui sướng và tự nhủ rằng mình đã đến được một nơi tuyệt vời. Nhưng đời đâu có ngọt ngào như thế.

•

Geisha, chữ Hán là Nghệ Giả, nghĩa đen là “con người của nghệ thuật”, là nữ nghệ sĩ vừa có tài ca múa nhạc vừa có khả năng trò chuyện, một nghề giải trí truyền thống của Nhật Bản. Có nhiều nhầm lẫn về bản chất của nghề geisha, coi đây là một hình thức mại dâm bị bóp méo. Thực chất, geisha là một loại hình biểu diễn văn hóa lành mạnh, không hề bao gồm hành vi bán dâm. Một số geisha có thể quyết định quan hệ với nhà bảo trợ hoặc khách quen của họ, nhưng đó là khi họ không làm việc với tư cách của một geisha.

Anh sẽ không dài dòng thêm, bởi có nói nhiều hơn nữa chú cũng không thể nào hình dung nổi trừ khi chú thực sự rơi vào tình cảnh ấy. Trong công đoạn khai thác mỏ, cực khổ và nguy hiểm nhất là việc nổ mìn. Mỗi lần họ đặt mìn, anh cứ ngỡ mình đang ở trong nòng đại bác chứ không phải trong hầm mỏ. Bụi cuộn xoáy lên trong hầm, lấp đầy lỗ mũi khiến mọi người gần như nghẹt thở.

Khi vào làm, anh được phát cho một dụng cụ bằng sắt nhìn như cái cào, dùng để dọn những mẩu quặng vỡ và đá thải. Lúc nào anh cũng nơm nớp lo sợ rằng sắp có mìn nổ. Anh làm việc tại mỏ đồng được khoảng hai năm. Thế rồi, khoảng đầu tháng Hai năm Minh Trị thứ bốn mươi, có một chuyện khủng khiếp đã xảy ra, khiến anh không thể nào quên được.

Một đoạn lớn trần hầm bị sập, anh là một trong những người xui xẻo bị kẹt lại. Xung quanh tối đen, không nhìn thấy thứ gì. Anh gần như bị chôn sống, tay chân bị vùi trong đất đá và mất dần cảm giác. Anh đã tự nhủ thế là hết. Rồi lại có thêm trận sụt lở nữa, một đống sỏi đá vụn đổ ào xuống. Một đống đất hay thứ gì đó đại loại thế rơi vào miệng anh, dồn ứ lên mũi và làm anh bị sặc. Thật quá bằng tra tấn!

Đến lúc rồi, mình không chịu nổi nữa rồi, anh đã nghĩ vậy. Nhưng vẫn có động lực nào đó trong anh không chịu bỏ cuộc. Tình trạng của anh tệ dần. Khỉ thật, anh tự nhủ nếu phải chết, thì nhất quyết phải thoát ra cho bằng được rồi hẵng chết, chứ không thể chịu đựng sự khủng khiếp này. Anh nằm đó vật lộn với cánh tay trái, vốn là bên tay còn cử động được chút xíu. Không nhớ bằng cách nào mà anh ho ra được cái thứ trong miệng mình để tiếp tục thở. Anh lấy hết sức gào lên kêu cứu. Khi đó, anh nghe thấy tiếng mình vọng lại từ mọi hướng. Rồi một luồng sáng mờ mờ tiến dần đến phía anh, có tiếng người:

“Cậu ổn chứ?”

“Ổn cái khỉ mốc!” Anh nói.

“Còn nói được như thế, cậu không chết được đâu.” Người đó đáp. “Còn vài gã đáng thương đang bị đất vùi. Cậu chịu khó nằm đợi một lúc nhé.” Rồi họ đi mò thêm xem còn ai sống sót.

Anh đành nằm yên, không phải vì không thể vùng dậy, mà bởi biết chắc rằng nếu động đậy sẽ dễ gây ra một đợt sụt lở nữa, anh sẽ tiêu luôn. Anh hết sức tức giận với mấy gã lúc trước, lo lắng không biết bao lâu nữa họ mới quay trở lại để cứu anh.

Vài tiếng sau, cuối cùng họ cũng giải thoát cho anh, nhưng hóa ra cả đám vẫn bị nhốt trong hầm. Trận sụt hầm đã chặn mất lối ra, lên mặt đất giờ là điều không thể. Có rất nhiều người cùng làm việc với bọn anh khi ấy, rất nhiều trong số đó chắc là đã chết. Chỉ còn khoảng gần ba chục mống sống sót.

Một trong số đó là anh phó đốc công Kihachi, anh ta đứng ra chỉ huy mọi chuyện. Chính Kihachi quyết định ai sẽ dùng số pin còn lại, ai sẽ đi tìm đường thoát, phân chia lượng nước dự trữ ra sao. Mọi người đều quyết tâm bám trụ, làm theo đúng những gì Kihachi bảo.

Hai ngày sau bọn anh được cứu ra. Trước đó cả đám đều tự nhủ rằng mình sẽ không bao giờ còn được hít thở khí trời, chắc chắn không một ai hiểu nổi cảm giác của bọn anh khi biết rằng mình đã an toàn.

Người trên mặt rất vui mừng khi thấy bọn anh không đến nỗi kiệt sức và bất tỉnh như họ lo ngại. Bọn anh kể cho họ về lúc trận sụt hầm xảy ra và quãng thời gian bị kẹt trong hầm như thế nào, chợt có người nói đến những thợ mỏ đã chết, khiến tất cả sôi máu lên, mọi người bắt đầu chửi rủa đám công chức điều hành mỏ. Không lâu sau, đám thợ mỏ quyết định uống một chầu để tưởng nhớ những người đã khuất.

“Tới văn phòng đi.” Ai đó nói. “Phải bắt bọn chúng đền bữa rượu cho chúng ta.”

“Đúng đấy!” Mọi người hét lên. “Phải bắt lũ khốn đó trả tiền rượu!”

“Thế chưa đủ, còn phải bắt chúng cạo đầu vì những người đã thiệt mạng!”

Thời điểm ấy, đám thợ mỏ đã tập hợp được kha khá lực lượng, càng lúc càng có thêm nhiều người tham gia. Cuối cùng, cả hội ầm ầm kéo đến văn phòng, những người vừa được cứu đi đầu tiên, dọc đường có vài chục lính gác chặn bước bọn anh.

“Cấm vào! Giải tán ngay!”

“Chúng mày nghĩ mình là ai mà ra lệnh cho bọn tao? Tránh ra!”

“Không, lùi lại ngay!”

Trận khẩu chiến cứ thế tiếp diễn, bọn anh xô tụi lính gác lùi về sau cho đến khi có một đám cớm đột ngột lao ra. Chuyện này chỉ càng khiến phe thợ kích động hơn, đúng lúc trận khẩu chiến sắp sửa biến thành trận ẩu đả, bỗng có một tiếng nổ kinh hồn vang lên phía sau. Anh quay lại, thấy vô số tia lửa bắn tung tóe. Một gã thợ mỏ đã cho nổ mìn tại khu nhà thợ mỏ. Kihachi tranh thủ lao đi, một số người chạy theo. Kihachi dẫn bọn anh lẻn vào khu văn phòng quản lý từ cửa hậu, phía mà đám lính gác không để mắt tới, rồi trèo lên nóc kho chứa nhiên liệu.

“Phá mái nhảy vào!” anh ta ra lệnh.

Bọn anh phá một lỗ trên mái tôn và nhảy xuống kho nhiên liệu, cả thảy là mười người. Kihachi đưa cho mỗi người một phần thuốc nổ, ngòi nổ, can dầu hỏa… rồi đổ dầu hỏa ra khắp sàn và dẫn dây cháy chậm ra ngoài.

“Phá hết mọi thứ đi!” Anh ta nói với cả nhóm. “Cả những tòa nhà khác, tòa thị chính, bất cứ nơi nào chúng ta đi qua. Không phải kiêng nể gì nữa!”

Rồi anh ta châm dây cháy chậm, mọi người tản ra, một tia lửa lớn bắn lên, rồi đến một tiếng nổ khủng khiếp. Tiếp đó, anh cứ ngỡ như vừa có cơn bão lớn quét qua vậy. Bọn anh lật đổ xe goòng, chặn đường tiến của lũ cớm, cắt dây điện và cáp điện thoại, đốt tất cả những gì có thể đốt. Hàng trăm công nhân mỏ tấn công khu nhà ở nhân viên, đập phá mọi thứ trong tầm tay. Lão giám đốc khu mỏ bị tẩn một trận nên thân, bất cứ ai trông có vẻ giống công chức làm tại khu mỏ cũng bị đánh tơi bời. Cuộc bạo loạn diễn ra như thế trong ba ngày. Suốt thời gian đó, anh luôn ở bên Kihachi, nhưng khi bạo loạn gần kết thúc, anh ta bảo anh hãy đi đi, vì ở lại sẽ chẳng có kết cục tốt đẹp gì.

“Em không bỏ chạy đâu.” Anh nói.

“Đừng ngốc thế. Quân đội sắp đến nơi, chú cũng biết chuyện gì sẽ xảy ra rồi đấy, nên trốn khỏi đây ngay khi còn kịp.”

“Thế còn anh?”

“Đương nhiên anh cũng chạy. Nhưng anh là kẻ đầu trò, bọn chúng sẽ ráo riết truy đuổi anh. Chú thì không sao, chẳng mấy ai biết danh tính của chú. Hãy men theo sườn đồi rồi cứ thẳng hướng Nam mà đi. Đi mãi rồi chú sẽ tới được Tokyo, ở đó sẽ chẳng còn ai lần ra chú được nữa. Tới Tokyo rồi, hãy đến khu chân cầu Namida ở Senju, ở đó có một tụ điểm mà đám phu khuân vác hay tụ tập, nhớ tìm gặp một người tên là Shugoro. Nói với gã là anh giới thiệu chú tới, gã sẽ lo cho chú. Anh sẽ theo chân chú sớm thôi, giờ mau đi đi.”

Thế là anh bắt đầu chạy trốn, băng qua biết bao ngọn đồi. Gần như ngay sau đó anh được biết rằng quân đội đã đến Ashio để chấm dứt cuộc bạo loạn. Anh tiếp tục bỏ chạy, không ăn không uống, tới tận chân núi Akagi thì quá mệt và đói, chẳng còn mấy sức để đi tiếp. Đang đờ đẫn trên đường thì gặp một lão tiều phu. Ông cụ nhìn anh rồi hỏi:

“Cậu chạy trốn từ mỏ Ashio đúng không?”

Anh đã nghĩ chẳng việc gì phải nói dối ông cụ, bèn gật đầu.

“Đi theo lão.” Ông cụ nói rồi dẫn anh đến một lò đốt than. Tại đó ông cụ cho anh một nắm cơm và ít súp.

“Thế giờ cậu tính đi về đâu?” Ông cụ hỏi.

“Cháu định tới Tokyo.” Anh đáp.

“Hừm, vậy thì nên mặc mấy thứ này.” Ông cụ khuyên rồi đưa anh bộ quần áo của nông phu. “Mặc bộ này và vác theo than củi, sẽ không ai nghi ngờ cậu.”

Anh cảm ơn ông cụ rồi đi tiếp, hướng tới vùng đồng bằng dưới chân núi. Anh không bao giờ biết được vì sao ông cụ ấy lại giúp mình tận tình đến thế.

Khoảng hai tuần sau anh gặp được Shugoro ở khu chân cầu tại Senju. Anh ta đã biết về vụ bạo loạn ở Ashio, liền bảo anh tốt nhất nên ẩn mình một thời gian, anh làm việc ở chỗ anh ta được khoảng sáu tháng.

Trong thời gian ở đó, anh gặp một phu lái thuyền tên là Jinpei. Khi biết anh là ai, Jinpei bảo sẽ an toàn cho anh hơn nếu anh sang phụ việc cho bác ta. Shurogo cũng thấy như thế là tốt nhất và dẫn anh đến chỗ Jinpei, chính là con thuyền này. Khi anh bắt đầu phụ việc ở đây, Jinpei vẫn là phu lái chính, về sau khi bác ta qua đời, anh tiếp quản công việc. Còn về Kihachi, anh không bao giờ gặp lại anh ta nữa.

“Bác phụ việc trên con thuyền đó trong bao tâu?” Tôi hỏi.

“Không lâu lắm đâu.” Người đàn ông đáp, cùng lúc cố vươn người khỏi tấm đệm ngồi. “Xin lỗi, bác sĩ thứ lỗi cho tôi một lát!”

Ông nói rồi chống tay lên gờ bàn sưởi, chậm rãi đứng dậy, nhưng phần đuôi kimono vướng vào chân khiến ông hơi loạng choạng, không đứng thẳng ngay được. Nắm lấy cái gậy chống đang để dựa vào cột, ông mở cửa trượt rồi đi ra hành lang. Nhìn qua cửa kính bên ngoài hành lang, tôi thấy mưa đang trút ào ào xuống hiên. Đồng hồ điểm chín giờ. Tôi nghe tiếng người đàn ông nói chuyện với ai đó ở phòng trong. Một lúc sau, tiếng ván sàn ngoài hành lang kêu cót két và người đàn ông quay trở lại.

“Về già đi lại khó khăn thật đấy.”

“Có lẽ tôi nên về thôi.”

“Bác sĩ có việc bận à?”

“Không, nhưng trông bác có vẻ mệt rồi.”

Người đàn ông đáp ngay. “Không đâu, giờ này mà đi nằm thì tôi còn ra cái thể thống gì. Chẳng lẽ tôi là một lão già vô dụng hay sao.” Ông nói rồi cho tay vào tấm chăn phủ bàn sưởi, vừa cong lưng ngồi xuống vừa ho sù sụ.

Tiền của khỉ

Vào tháng Chín năm Đại Chính thứ mười hai, tôi không làm việc trên thuyền đêm nữa. Ai cũng biết, ngày đầu tiên của tháng Chín năm ấy chính là ngày xảy ra Đại thảm họa động đất Kanto.

Khi ấy Kenkichi, tôi và một cô gái tên Iyo, công nhân một nhà máy dệt, vợ sắp cưới của Kenkichi, đang ngồi ăn ở khu Monzen Nakacho. Bất chợt, một loạt tiếng động khủng khiếp vang lên, căn phòng bắt đầu rung chuyển. Bát đĩa, đồ sứ trên giá đổ cả xuống đất. Một ngôi nhà hai tầng phía bên kia đường rung lắc dữ dội rồi đổ sập xuống.

Ngay lập tức, mọi người nhận ra rằng đây không phải một cơn địa chấn thông thường. Chúng tôi biết mình sẽ bị nghiền nát trong tiệm ăn này nếu còn ở lại, bèn lao ra ngoài chạy thục mạng, cho đến khi tới được con kênh. Thế nhưng, căn nhà kho ngay chỗ chúng tôi neo thuyền đã đổ sập, con thuyền bị chìm một nửa. Tình thế thật vô vọng, Kenkichi rất đau lòng vì chuyện con thuyền. “Trời ơi, thế này thì sao còn dùng được nữa!” Gã rên rỉ. Bất chợt, một góc trời bỗng chốc rực đỏ.

“Là nhà máy dệt!” Iyo hét lên rồi lao đi. Nhà máy bông Amagasaki nơi cô làm việc đang bốc khói ngùn ngụt. Chúng tôi chạy theo cô. Lửa lan ra khắp nơi với tốc độ khủng khiếp.

Cả khu Morishita đã thành một biển lửa. Người người hoảng loạn đến cùng cực, các cụ già, trẻ nhỏ kêu gào đến nát gan xé phổi.

“Không ích gì đâu!” Kenkichi nói, giữ lấy Iyo. “Có tới được nhà máy em cũng chẳng thể giúp gì.”

Một gã cảnh sát hét lên, giọng khản đục: “Tới kho quân phục!”

Chúng tôi không nghe lời anh ta, cứ thế chạy về phía ngược lại. Khi tới cầu Eitai, chúng tôi mới nhận ra khu vực bên kia bờ sông, hàng trăm mét từ Nihonbashi cho tới Asakusa, đã trở thành một lò lửa gầm rú. Đằng sau lưng, lửa đã đuổi sát. Gió lốc nổi lên, có một chiếc xe ngựa bị thổi bay lên không trung. Những mảnh vụn nhà cửa, mái ngói bị cuốn vào gió lốc, trông cứ như đám lá khô đang nhảy múa trên bầu trời. Một con ngựa phát điên, chạy loạn trên đường rồi nhảy xuống sông.

Chúng tôi quyết định tới lánh nạn ở kho quân phục, bèn mò mẫm tìm đường, cố vượt qua biển người đang náo loạn. Trời sập tối mà chúng tôi chẳng kịp để tâm, lửa càng lúc càng dữ dội. Vừa chạy quá chỗ sông Oshima được một chút, chúng tôi nghe ầm một tiếng, rồi thấy một cột lửa lớn bùng lên. Kho quân phục cũng đã bắt lửa, giờ đang đổ sập xuống. Khung cảnh ấy khiến ai cũng phải rùng mình, bầu trời đêm vang vọng những tiếng la hét thê lương. Dễ chừng có tới hàng nghìn người đang ở trong ấy.

Tôi từ bỏ mọi hy vọng tìm được nơi an toàn. Lúc này có chuyện gì xảy ra đi chăng nữa thì cũng phải chịu thôi, tôi tự nhủ như thế. Nơi ấy quá nóng không thể đứng nguyên một chỗ. Chúng tôi đành phó mặc cho đám đông xô đẩy về hướng cầu Aikawa. Trên cầu cũng chật cứng người, đến mức gần như không cử động nổi. Thế rồi, theo lẽ đương nhiên, hành lý mọi người mang theo bắt đầu bén lửa. Nếu không khẩn trương làm gì đó, chắc chắn chúng tôi sẽ bị thiêu sống. Đang chen chúc, chúng tôi nhìn thấy một chiếc phà ở ngay bên dưới cầu.

“Nhảy nào!” Kenkichi hét lên, đoạn ôm Iyo nhảy xuống. Tôi tức thì nhảy theo. Trên phà đã lố nhố hàng chục người, lập tức có người giúp chúng tôi trèo lên. Chẳng lâu sau, hàng trăm người khác cũng từ trên cầu nhảy xuống, rất nhiều người với được tới lan can và cố trèo lên, một số người thành công. Chiếc phà có vẻ sẽ chìm bất cứ lúc nào vì quá trọng tải.

“Tránh ra! Phà hết chỗ rồi!” Ai đó trên phà gào lớn.

“Các người định để chúng tôi chết à?” Có người ở dưới sông gào ngược lại. Chợt một con gió lớn nổi lên, chiếc phà bị cuốn đi như một súc gỗ. Chúng tôi dạt về hướng có ngôi trường Thương mại Hàng hải. Nơi này cũng chìm trong biển lửa, cả tòa nhà lớn ngùn ngụt lửa đỏ. Mọi người lại lâm vào hoảng loạn, rồi cơn gió đổi hướng đột ngột, phà trôi xa dần cho đến khi dừng lại ở đảo Tsukuda*, nơi sông Sumida chảy vào vịnh. Đây là một trong số ít địa điểm thuộc phần lâu đời hơn của vịnh Tokyo mà không bị tổn hại quá nặng nề.

•

Đảo Tsukuda là hòn đảo nhân tạo được một nhóm ngư dân Osaka xây đắp từ thế kỷ 19. Thời đó Osaka rất mạnh về ngư nghiệp, nhà cầm quyền đã lệnh cho một số ngư dân chuyển đến Edo, tức Tokyo hiện tại, để giúp phát triển khu vực này. Các ngư dân chọn khoảng nông nhất ở cửa sông Sumida để xây hòn đảo và định cư tại đó. Cái tên Tsukuda được đặt theo tên ngôi làng quê hương của họ.

Chúng tôi xuống phà và nhìn lại phía thành phố. Ngọn lửa lúc này thậm chí còn hung hãn hơn trước, ngùn ngụt bốc lên tận trời. Thật khó tưởng tượng được rằng chúng tôi đã vượt qua tất cả những hung hiểm đó, cả ba chúng tôi, mà vẫn không bị lạc nhau.

Khi bình minh lên, phía bên kia sông chỉ còn là một đống phế thải đen đúa. Hàng trăm xác người dạt vào bờ. Điều kinh khủng nhất ở con người, là ngay cả vào những giờ phút như thế này, dạ dày vẫn đòi hỏi được lấp đầy. Cổ họng chúng tôi khô rát, nhất định phải tìm gì đó cho vào bụng. Đã có quá nhiều người lên đảo Tsukuda để lánh nạn, nên chúng tôi không thể lân la đến các nhà dân ở nơi đây để xin ăn được nữa.

Vậy là chúng tôi quyết định chia nhau ra tìm đồ ăn. Tôi đã tới đây nhiều lần để đưa than cốc nên khá thuộc đường. Tôi bình tĩnh đi dọc bờ về phía Đông. Sau một lúc, tôi đến một khu đất phủ đầy cỏ dại.

Tôi lục tìm trong đám cỏ, mò mẫm bất cứ thứ gì có thể ăn được, kể cả côn trùng. Rốt cuộc tôi cũng tìm thấy chúng: châu chấu, cả một đàn châu chấu đậu chi chít trên thân những ngọn cỏ. Tôi chạy khắp nơi bắt châu chấu. Vì không có hộp đựng, tôi đành cởi áo, buộc hai tay lại và nhét đám châu chấu vào đó. Hai giờ sau cái áo đã chật kín châu chấu. Tôi mang hết về rồi ba chúng tôi ăn sống đám châu chấu. Cơn đói tạm thời bị đẩy lui.

Ngày hôm sau, có những người khác nữa xuất hiện ở bãi cỏ, đám châu chấu đã bị bắt hết. Tìm kiểu gì cũng chẳng còn con châu chấu nào. Tôi chửi thề, nhưng làm thế cũng chẳng ích gì. Kenkichi đề nghị chúng tôi đi tìm xem liệu đã có trạm tiếp tế lương thực nào được dựng lên chưa. Iyo nói không còn sức để đi bộ nữa nên chúng tôi để cô ấy nằm lại trong một con thuyền hỏng mắc cạn. Chúng tôi băng qua một cây cầu cháy đến hơn một nửa để tới quận Fukagawa. Nơi nào chúng tôi đi qua cũng có hàng đống xác người. Chẳng còn gì ngoài những đống đổ nát đen sì và thi thể ở khắp nơi. Tôi không biết chúng tôi đã đi bao lâu, dù đã nghe thấy kha khá tin đồn về những trạm ứng cứu, chúng tôi chưa bao giờ tìm thấy trạm nào như vậy. Chúng tôi càng lúc càng mệt và đói, cho đến khi gần như kiệt sức.

Khi đang loanh quanh đâu đó gần khu Koume bên quận Honjo, Kenkichi đột nhiên bảo: “Nhìn kìa, có bọn khỉ!” Tôi nhìn theo hướng gã chỉ, thấy có tổng cộng ba con, đang nằm rúc vào nhau dưới bóng một cái cây cháy. Một con lớn và hai con nhỏ.

“Chắc là bọn chúng đang ngủ.”

“Kể cũng lạ là lại có khỉ ở đây.”

Chúng tôi nói khi tiến đến chỗ lũ khỉ. Nhưng hóa ra đó không phải là khỉ, mà là người. Một người mẹ và hai đứa con, xác bị cháy đen thui. Cơ thể họ co quắp, khiến từ xa trông cứ như khỉ vậy. Người mẹ đang ôm chặt đứa nhỏ hơn trong vòng tay.

“Có chuyện gì đi nữa, trẻ con vẫn là đáng thương nhất.” Kenkichi nói, rồi chúng tôi cùng chắp tay cầu nguyện cho ba mẹ con. Đúng lúc ấy, chúng tôi để ý thấy thứ gì đó sáng lấp lánh trên ngực người mẹ.

“Này, cái gì kia?”

Chúng tôi nâng xác người phụ nữ lên, cô ta nhẹ bẫng, như tro than vậy, có rất nhiều xu bạc rơi ra từ người cô ta. Rất nhiều, phải nói là đủ cả một túi lớn.

“Chúng ta giàu rồi!”

“Cẩn thận, có người đang đến.”

Tôi quay lại thấy một hàng người ở phía xa với túi bọc lỉnh kỉnh sau lưng.

“Đội cứu hộ mà thấy chúng ta thế này là xong chuyện đấy.”

Chúng tôi vội vã nhặt xu bạc, rồi tôi thoáng thấy một cuộn tiền giấy lộ ra chỗ ngực người phụ nữ.

“Này! Cả một gia tài! Làm thế nào mà số tiền giấy không bị cháy nhỉ?”

Chắc hẳn người phụ nữ đã nhúng ướt đống giấy bạc rồi cuộn tròn lại, vài tờ ở phía ngoài đã cháy sém nhưng những tờ bên trong thì không sao cả.

“Chết tiệt! Anh không lấy ra được. Bị vướng đứa bé.”

Kenkichi nói, đoạn luồn hai ngón tay vào, cố lôi nắm tiền ra nhưng không được. Xác đứa trẻ bám chặt vào người mẹ khiến nắm tiền không suy chuyển.

“Tách họ ra!” Kenkichi mất kiên nhẫn. Tôi làm theo, nhưng mẹ con họ dính vào nhau quá chặt.

“Nếu kéo mạnh quá, tay đứa bé gãy mất.”

“Thì làm sao chứ! Đằng nào họ cũng chết rồi.”

Tôi kéo thêm lần nữa, làn da cháy đen của đứa bẻ bất chợt bong ra cả mảng, để lộ những mảng thịt đỏ mềm nhũn bên dưới. Thứ chất dịch nhơm nhớp từ xác chết dính vào tay tôi. Đôi mắt của đứa bé cứ như đang trừng trừng nhìn tôi, khiến toàn thân tôi nổi da gà.

“Thôi, để lại đi.” Tôi nói. “Đứa bé nhìn như thể oán hận ấy. Lấy tiền của người phụ nữ này chẳng tốt đẹp gì đâu.”

“Đừng có ngu.”

“Thôi đủ rồi!”

“Vậy sau này đừng có đến đòi tiền anh đấy.”

Kenkichi tách hẳn người mẹ và đứa bé ra. Từng mảng da cháy bong khỏi tay đứa bé, nhưng cánh tay không bị gãy lìa, một phần cánh tay ấy, nhỏ nhắn và đen thui, vẫn dính chặt vào cơ thể người mẹ.

“Thấy chưa! Ngon lành rồi còn gì.” Kenkichi nói, đoạn cởi quần, giắt tiền vào bên trong rồi thít chặt lại đai lưng.

“Với từng này tiền, chú xem, anh thừa sức đóng một con tàu mới. Giờ mau đi thôi.” Gã nói.

“Tôi không đi chung với anh nữa.”

“Ý chú là sao?”

“Tôi rút đây. Đừng lo, tôi không nói với ai chuyện này đâu.”

Kenkichi bỏ đi mà không thèm nhìn lại, còn người mẹ và đứa con, giờ bị tách khỏi nhau, nằm trơ ra trên nền đất lạnh.

Thực ra thì, nói thế này có vẻ là tôi ngụy biện cho Kenkichi, nhưng tôi nghĩ cũng thật khó trách gã. Chắc hẳn rằng, tới trước khi xảy ra trận động đất, người phụ nữ này và hai con mình đã sống một cuộc sống khá sung túc trong một gia đình có hàng chục gia nhân. Họ đáng lẽ đã không có kết cục như vậy nếu không phải vì số tiền ấy. Nếu không có đống tiền kia, tôi nghĩ dù có chết họ vẫn được yên nghỉ mà không bị chia cắt. Sau đó, tôi không bao giờ gặp lại Kenkichi thêm một lần nào nữa.

Học việc ở Dewaya

Tokuzo, người thợ cả đã cho tôi ở nhờ, chạy sang được ngôi nhà khác với đám thợ thuyền cùng xưởng, họ đã an toàn thoát nạn.

Người đàn ông rút một tờ rơi quảng cáo kẹp giữa số báo hôm ấy rồi lấy bút dạ vẽ minh họa vị trí tương đối của những khu bị cháy.

Đây là những nơi có đám cháy. Chỉ duy nhất khu nhà gần xưởng của Tokuzo không bị cháy, quả thật bác ta khá may mắn. Khi tôi tách khỏi Kenkichi và quay về chỗ nhà trọ, ngôi nhà đầu tiên đã biến mất không vết tích, nhưng đám thợ đã dựng một chiếc lán để ở tạm và mọi người rất chăm chỉ làm việc. Nghĩ mà xem, một nửa Tokyo đã bị phá hủy, rõ ràng là xưởng gỗ sắp có nhiều việc đến mức chẳng đủ nhân lực đáp ứng. Tôi bảo rằng, tôi không ngại bác giao cho tôi việc gì, chỉ xin hãy nhận tôi vào làm. Tokuzo rất mừng, vì xưởng đóng gỗ lúc này đang bị quá tải và cần thêm người.

Họ quyết định phân công tôi làm những việc vặt trong bếp và quanh xưởng cho đến khi mọi chuyện trở lại nhịp độ bình thường. Công việc mới yêu cầu tôi phải hằng ngày tiếp xúc với dân bán cá, rau, đậu phụ và những người buôn bán khác ở chợ, nhờ vậy mà tôi xây dựng được mối quan hệ tốt với nhiều người. Giờ nhìn lại, phải nói rằng chưa bao giờ tôi có khoảng thời gian dễ chịu đến thế. Nhưng mọi chuyện không kéo dài lâu, bởi mùa xuân kế tiếp, vào đầu tháng Tư, một nhân vật sẽ thay đổi cả cuộc đời tôi xuất hiện.

Đó là thủ lĩnh một băng xã hội đen, tên là Momose Umetaro. Địa bàn của ông ta bao gồm toàn bộ quận Yanagibashi thời bấy giờ, nghe đâu ông ta và bác thợ cả Tokuzo là “huynh đệ kết nghĩa”. Đó là cách gọi mà giới giang hồ sử dụng để nói về hai người ở hai tổ chức riêng biệt đã có giao kèo là sẽ giúp đỡ lẫn nhau mỗi khi khó khăn. Ngày hôm đó ông ta đến bằng xe kéo, mang theo một gã tay chân.

Khi tôi bưng trà lên, Momose liếc mắt nhìn tôi và nói với Tokuzo: “Người anh em, cậu trai này là ai? Hình như tôi chưa từng gặp cậu ta thì phải?”

Tozuko kể với ông ta về thân thế của tôi. Ông ta tỏ vẻ quan tâm.

“Tôi hiểu rồi. Cậu chàng cũng khá đấy nhỉ? Vậy, cậu ta thích nghi với môi trường ở đây thế nào?”

Khi ông ta tiếp tục hỏi, tôi lui ra hành lang, ngồi khuất sau cửa kéo, đó là phép tắc mà những gã thanh niên hậu bối như tôi nên tuân theo.

“Cậu kia…” Momose nói, quay về phía tôi, “Cậu tên gì?”

“Là Ijichi ạ.”

“Ta không hỏi họ của cậu, đồ ngốc, cậu không biết là trong giới này không ai dùng họ để xưng hô à? Ta hỏi tên riêng của cậu kìa.”

“Là Eiji ạ.”

“Thế, cậu muốn về sau làm gì?”

“Vấn đề đó tôi vẫn chưa xác định được.”

“Hà hà.” Ông ta cười, rồi bất ngờ đề nghị: “Này cậu, có muốn theo nghề cờ bạc chuyên nghiệp không?”

“Cờ bạc chuyên nghiệp?”

“Đừng ngạc nhiên thế chứ! Nghe này, là bởi ta thấy cậu có khuôn mặt của một yakuza chứ không phải dân lao động quen cam chịu.”

“Giờ nghe người anh em nói vậy, tôi thấy cũng đúng.” Tokuzo nhận xét. “Thỉnh thoảng chúng tôi chơi vài ván bạc, phải công nhận rằng cậu ta có tiềm năng đấy. Đến tôi còn nghĩ vậy nữa mà.”

Momose lôi ra một chiếc tẩu dài rồi ngậm vào miệng. Tay sai của ông ta, nãy giờ đứng ngay phía sau, nhanh nhẹn quẹt lửa. Ông ta rít một hơi dài rồi phì khói qua mũi, mắt dán vào tôi.

“Gương mặt cậu có nét gì đó mách bảo ta rằng cậu không nên ở lại đây. Khi đã mắc kẹt ở một nơi như thế này, cậu sẽ giậm chân tại chỗ cả trăm năm mà chẳng bao giờ tiến lên được. Ai cũng có bản chất riêng, là cái cốt lõi quyết định anh ta giỏi làm việc gì. Những người ở đây đều sinh ra để làm thợ thuyền. Nhưng với một người sinh ra để làm yakuza thì chốn này chẳng ích lợi gì. Vừa trông thấy cậu, tôi đã có cảm giác cậu không hợp với một cuộc sống chân chất.”

Cho tới khi ấy, tôi chưa từng nghĩ đến chuyện trở thành một tay cờ bạc chuyên nghiệp, nhưng khi có người nói với mình như vậy, tôi chợt thấy điều đó hợp lý. Tôi gật đầu và nói: “Cảm ơn ngài. Tôi hy vọng ngài có thể sắp xếp cho tôi công việc ngài thấy phù hợp.” Momose gật đầu. “Được lắm, vậy hãy nghe ta nói này. Có một số lý do nên cậu không đến chỗ ta được, nhưng may thay có một hội khác tên là Dewaya, thủ lĩnh bên đó là bạn ta. Ta tin chắc rằng ông ấy sẽ sẵn sàng thu nhận cậu.”

Khoảng một tháng sau, nhờ được Momose giới thiệu, tôi gia nhập băng Dewaya và trở thành một yakuza tập sự. Vào Ngày Của Các Bé Trai*, tức tháng Năm năm Đại Chính thứ mười ba*, ông trùm Momose đã dẫn tôi tới đó.

•

Ở Nhật, Ngày Của Các Bé Trai được tổ chức vào ngày 5 tháng Năm, đánh dấu sự khởi đầu của mùa hè. Về sau, ngày này được gọi là Ngày Thiếu Nhi để tránh phân biệt giới tính. Các gia đình thường treo cây sào có gắn lá cờ đuôi nheo hình cá chép trước sân nhà trong ngày này, để cầu cho con trai luôn cố gắng vươn lên và thành công trong cuộc sống, tựa như hình ảnh cá chép mạnh mẽ vượt vũ môn để hóa rồng.

•

Tức là năm 1924.

Thủ lĩnh của Dewaya sống ở trung tâm khu giải trí Asakusa, ngay sau con phố có một dãy quán sushi nhỏ. Tuy mới có vài tháng sau Đại thảm họa động đất Kanto, nhưng những ngôi nhà mới đã kịp mọc lên, không phải là lều lán tạm bợ mà là các cửa hàng được xây dựng kiên cố hẳn hoi, vốn là hình ảnh người ta luôn muốn nhìn thấy khi đặt chân tới Asakusa. Cả khu vực thay đổi đến chóng mặt, ngày nay có lẽ người ta gọi đó bùng nổ xây dựng.

Mặc cho trận hỏa hoạn khủng khiếp, ngôi chùa cổ Senso và tượng Quán Âm vẫn đứng vững. Mọi thứ xung quanh cháy rụi nhưng ngôi đền và toàn bộ khoảng sân trong không mảy may bị ảnh hưởng. Theo lời kể của dân chúng, lửa lớn cứ liên tục kéo đến ngôi đền, nhưng lần nào cũng thế, gió lớn nổi lên khiến lửa đổi hướng. Khi ấy hơn một trăm ngàn người đang trú ẩn trong chùa, hồi hộp theo dõi diễn biến của ngọn lửa. Cuối cùng, trận hỏa hoạn kết thúc, họ bật khóc sung sướng vì thoát nạn. Họ nói chính Quán Âm đã ban phước, bèn quỳ xuống khấn lạy. Ngày tôi gia nhập băng Dewaya, vẫn còn vô số đám đông nườm nượp tới chùa thắp hương. Tôi chợt nhớ đến Seichan Thợ Nề và điều gã nói về phước lành của Quán Âm.

Nơi thủ lĩnh mới của tôi đang sống là một ngôi nhà thoạt trông bên ngoài hết sức bình thường, người qua lại gần như chẳng chú ý tới sự hiện diện của nó. Khi được Momose dẫn vào, tôi thấy ông trùm kia đang ngồi đợi ở một căn phòng rất ấn tượng, có cả lò than cổ giống hình ảnh thường thấy trong các bộ phim lịch sử. Hai người họ trao đổi những lễ nghi thông thường, rồi Momose kể chuyện của tôi cho ông trùm kia.

“Chuyện là thế đấy, mong người anh em dạy bảo cậu trai trẻ này đến nơi đến chốn.” Ông ta kết thúc lời giới thiệu.

Thủ lĩnh băng Dewaya, trên người vận một bộ kimono đắt tiền làm từ lụa dệt thủ công, khoanh tay lại nhìn tôi rất lâu, vẻ mặt trầm ngâm.

“Được, người anh em, thỏa thuận như vậy đi. Tôi sẽ tiếp nhận cậu ta và dạy dỗ cậu ta hết sức mình.” Khi nói câu ấy, từ ông toát ra một vẻ đạo mạo và cao quý. Tôi nhận ra ngay, rằng được ông thu nhận thực sự là một ân huệ.

Ông tên là Yamamoto Shuzo. Phải nói rằng, cuộc đời tôi vật lộn với giới giang hồ khá lâu, nhưng trong tất cả những yakuza đã thành danh, tôi chưa từng gặp ai giỏi như ông. Tuy hết sức nghiêm khắc với bản thân và người khác, nhưng về cơ bản, ông là một người tử tế, cởi mở và biết cảm thông. Ông rất có danh tiếng trong địa bàn Asakusa. Hầu hết mọi người đều nghĩ yakuza là lũ cặn bã, nhưng để trở thành thủ lĩnh một băng xã hội đen, cần nhiều tố chất hơn là cơ bắp và vũ lực. Nếu không cần tới đầu óc thì tên ngốc nào cũng làm được thủ lĩnh. Điều quan trọng là phải có những phẩm chất khiến thuộc hạ khâm phục và trung thành, sẵn sàng chết vì thủ lĩnh khi cần thiết.

Nói thì như vậy, thực tế còn khó gấp đôi. Dewaya là một nhóm xã hội đen đích thực, thậm chí còn là băng nhóm hàng đầu mà đâu đâu trong giới giang hồ cũng biết tới, họ tuyệt đối giữ các hoạt động tránh khỏi con mắt dân thường. Điển hình như ngôi nhà mà thủ lĩnh đang ở, vốn là thuê của chủ một quán sushi trên phố chính. Vào năm mới cũng như vào dịp lễ Obon*, thủ lĩnh sẽ đích thân tới thăm nhà chủ để bày tỏ sự kính trọng. Không phải ông thiếu tiền mua đứt ngôi nhà, mà bởi ông không phải là loại người dùng tiền hay vũ lực để ép người khác bán đất cho mình.

•

Ở Nhật Bản có một lễ hội mang ý nghĩa tương tự lễ Vu Lan của người Việt, đó là Obon, diễn ra vào tháng Tám hằng năm. Lễ hội này được tổ chức để tưởng nhớ người thân đã qua đời. Đây cũng là thời điểm người Nhật tin rằng linh hồn những người đã mất được phép trở về thăm con cháu. Lễ hội Obon kéo dài trong ba đến bốn ngày, ngày bắt đầu lễ hội này khác nhau tùy các vùng miền trên đất Nhật Bản.

Băng Dewaya kiếm tiền từ các sòng bạc. Yakuza ngày nay kinh doanh đủ mọi ngành nghề, như xây dựng, thuốc phiện, bất động sản, cho vay nặng lãi… nhưng hồi đầu thế kỷ 20 thì không như vậy. Công việc thực của yakuza khi ấy là tổ chức cờ bạc và chỉ có cờ bạc mà thôi. Vào thời của tôi, nếu một yakuza kiếm tiền bằng cách khác, người trong giới sẽ khinh thường hắn ta.

“Thằng đó hả, hắn đang cố bắt cá hai tay. Hắn đi cóp nhặt từng đồng yên thừa bởi không thể kiếm sống đàng hoàng bằng cờ bạc, hắn kém cỏi lắm. Đúng là một tên lừa đảo.” Họ sẽ gièm pha như vậy.

Thủ lĩnh một băng đảng thời ấy không có nhiều thuộc hạ như bây giờ. Ông ta chỉ cần vài thuộc hạ điều hành sòng bạc và mấy gã lâu la khác đủ để canh giữ và bảo kê địa bàn, tóm lại chỉ vài chục thuộc hạ là nhiều nhất. Địa bàn của Dewaya bao quanh khu đền Asakusa*, từ mấy dãy cửa hàng đến ngôi đền và tận phía sau Rạp hát Quốc tế, đó là khu vực sầm uất nhất Tokyo. Thế nhưng, chỉ có tầm năm hay sáu người chúng tôi trực ở khu chính, tính tổng cộng có lẽ có khoảng ba chục người, kể cả những người đã có công ăn việc làm riêng và thi thoảng đến tham gia cùng anh em khi cần thiết.

•

Đền Asakusa, còn được gọi là “Đền thờ ba vị thần”, là một trong những ngôi đền nổi tiếng nhất ở Tokyo. Nằm tại Asakusa, ngôi đền thờ phụng ba người đã có công dựng nên ngôi chùa cổ Senso là Hinokuma Hamanari, Hinokuma Takenari và Hajino Nakatomo. Được xây dựng vào năm 1649 tại phía Đông của chùa Senso, ngôi đền có kiến trúc nổi bật là chiếc cổng Điểu Cư dựng từ đá.

Trụ sở chính của Dewaya nằm ở phía bên kia con ngõ dẫn vào nhà của thủ lĩnh. Ngôi nhà được dùng để tổ chức bài bạc này nhìn bên ngoài cũng như bao nhiêu nhà khác cùng khu, nhưng vì lúc nào cũng có hàng chục đàn ông đi ra đi vào mà chẳng tỏ vẻ là có công ăn việc làm thực sự nên người ngoài dễ nhận ra nơi này kinh doanh chuyện mờ ám. Dân quanh đấy gọi nơi này là “cửa hàng bán đạo cụ”. Là bởi ở Asakusa có rất nhiều rạp hát nhỏ. Những cơ sở này cần đủ mọi loại phông nền và đạo cụ khi tổ chức các vở diễn, về mặt danh nghĩa, Dewaya chính thức là tiệm cung cấp đạo cụ diễn kịch. Thực tế là ở góc nhà có đủ loại phông nền và đạo cụ. Tất nhiên đây chỉ là vỏ bọc, chẳng ai trong chúng tôi làm bất cứ việc gì cho rạp hát.

Khi trời tối, nhà cái mới lôi xúc xắc ra. Tôi còn đang tập sự nên không được tham gia sói bạc. Yakuza học việc sống ngay ở khu sòng bạc và bị bắt làm mọi công việc bẩn thỉu và vất vả nhất. Đây là cách kiểm tra xem một tân binh kiên gan đến đâu, liệu gã có thực sự thích hợp với cuộc đời một yakuza hay không.

Công việc thường ngày của tôi khi ấy chỉ toàn giặt giũ, lau dọn, nấu nướng và mua đồ. Chưa hết, tôi còn phải giữ quan hệ tốt với những lái buôn địa phương và góp phần quét dọn cho đường phố sạch sẽ. Đại khái là những công việc kiểu như vậy.

Ở Dewaya, họ không thuê gia nhân nào hết. Điều đó có nghĩa là ma mới phải làm tất cả mọi việc trong nhà. Ban đầu tôi rất băn khoăn tại sao họ không thuê phụ nữ, cho đến khi được đàn anh Shiro giải thích. Shiro là người lớn tuổi nhất trong đám tập sự, ít ra là từ khi tôi gia nhập, có tôi vào nhóm, gã được thể rất hay lên mặt dạy đời.

“Là vì thế này, thử nghĩ xem chuyện gì sẽ xảy ra nếu bọn cớm đột kích vào đây và cả đám bị bắt. Chúng sẽ tra khảo cho ra, xem ai quản lý ở đây, những ai từng vào đây chơi, trong hội có bao nhiêu tiền mặt… Một người đàn ông có khí phách thà chết còn hơn phải khai ra, nhưng không thể mong đợi điều đó từ lũ đàn bà.” Gã nói, khuôn mặt chữ điền to bè chằm chằm nhìn tôi. Theo gã, trong giới này, không bao giờ được trông cậy vào đàn bà.

“Ý tao là, về cơ bản đàn bà rất yếu đuối. Chúng có thể thề thốt rằng sẽ không bao giờ tiết lộ điều gì, nhưng cứ lột sạch chúng nó ra và quất cho vài roi, tất cả quyết tâm của chúng liền bay sạch. Cuối cùng chúng sẽ nói hết, thế là cả tổ chức đi tong. Đấy là lý do tại sao chúng ta không thuê đàn bà ở đây và cánh đàn ông phải tự làm mọi việc, tao nhấn mạnh là mọi việc.”

Ngoài Shiro, còn có một gã hơn tôi vài tuổi, tên là Shunkichi. Anh ta khá đẹp trai, đầu óc cũng thông minh nhanh nhạy. Thủ lĩnh rất tin tưởng anh ta. Khi tôi bắt đầu tham gia sới bạc, chính Shunkichi là người dạy cho tôi các quy củ của giới yakuza.

Hầu như mọi việc đều có những quy tắc rất chi tiết, ví dụ như cách chào hỏi bậc bề trên và kẻ dưới, cách nói chuyện, cách thể hiện là mình đang lắng nghe… tóm lại là mọi thứ, cứ giống như một thế giới phong kiến, khác biệt rất nhiều so với cuộc sống bên ngoài. Thậm chí những quy tắc này còn ảnh hưởng đến các mối quan hệ với phụ nữ.

“Đừng bao giờ dính dáng đến gái nhà lành. Xã hội sẽ phê phán mày, nói mày là đồ khốn, rằng mày không có tiền trả cho gái bán hoa và làm việc chẳng ra đâu vào đâu nên mới chạy theo tấn công gái nhà lành…” Shunkichi dặn tôi.

“Giả sử, mày hay gây chuyện với những người ngoài bang hội, mày biết chuyện gì sẽ xảy ra không? Mày sẽ bị thôi việc. Ý tao là mày sẽ bị tống cổ. Và nếu một yakuza bị chính thủ lĩnh của mình đuổi cổ, hắn sẽ chẳng còn nơi nào mà đi. Nước Nhật này không lớn như mày nghĩ đâu, mày sẽ bị cô lập… Quan trọng nhất trong giới này là phải có gan. Không có gan thì chẳng làm được việc gì. Đàn ông cũng như gỗ để xây cất nhà, có loại gỗ làm cột nhà, chống đỡ được tất cả, có loại chỉ được dùng để lót tường nhà xí. Không có gan thì lúc nào mày cũng yếu thế, sẽ mãi mãi là ma mới. Mặt khác, nếu thực sự bản lĩnh, mày sẽ nhận được sự tôn trọng, không chỉ từ những yakuza khác mà từ cả phía lũ cớm.”

Shunkichi luôn răn đe rằng, điều thiết yếu đối với một yakuza là phải luôn giữ mình ở vị thế vững vàng.

“Giờ thử nghĩ xem làm thế nào mà Dewaya giữ được địa vị ở Asakusa? Mày có muốn biết không? Bất cứ ai cũng dễ dàng nhận thấy địa bàn này hết sức béo bở. Khu này là tụ điểm ăn uống, vui chơi… vậy nên có rất đông khách sộp tìm tới đây. Lẽ thường, có vô số băng yakuza muốn độc chiếm cả khu này. Nếu không có quyền thế, mày sẽ bị xô xuống đất. Nếu không xô lại được, mày thua cuộc. Chính vì vậy, đừng bao giờ để lộ điểm yếu. Giả sử phải đánh nhau với một tên ở băng nhóm khác, bằng bất cứ giá nào, mày cũng phải hạ gục hắn. Nếu mày bị thương và thất bại dưới tay hắn, chuyện gì xảy ra với mày đều không quan trọng, vì bọn tao mới phải gánh hậu quả nặng nề nhất. Người ta sẽ nói: ‘Nhìn kìa, có một thằng trong hội Dewaya đã bị đập cho tơi tả, không ngờ là cái băng ấy lại tệ hại thế’ Có một quy tắc là phải cống hiến nhiều như những gì mình nhận được. Nếu thua, mày chết hoặc nằm viện. Nếu thắng, mày đi tù. Sống trong giới này là như vậy đấy. Một khi đánh nhau, buộc phải thắng. Nhưng dù sao, chừng nào còn tự kiểm soát được tình hình, thì ngay từ đầu đừng dại mà dùng vũ lực. Rốt cuộc thì giữ được khách hàng mới là điều quan trọng, nếu mày hung hăng đến mức ai gặp cũng thấy hãi, hiển nhiên khách hàng sẽ thấy sợ mà chạy mất. Các cụ vẫn nói: ‘Người giỏi thường giấu mình.’ Cảnh giác luôn là điều cần thiết, đương nhiên rồi, nhưng mày cũng phải đối xử tử tế với cả những người bình thường, càng dễ chịu với họ càng tốt. Như thế, tiếng lành sẽ vang xa, rằng tân binh của Dewaya là kẻ tử tế.”

Tôi thuộc nằm lòng những điều này. Trong khoảng một năm làm việc ở nhà bếp, tôi đã cẩn thận không khoe khoang hay tỏ vẻ bề trên với những người bán hàng ở những nơi tôi đến giao dịch, những người biết rằng tôi thuộc băng Dewaya. Kể cả với những người bán dạo thường ngày, tôi cũng cư xử như vậy.

Người đầu tiên thường đi qua chỗ chúng tôi vào buổi sáng là người bán cá. Hồi ấy, cứ vào mùa đông, người ta bắt được hàng đống cá trích ở vịnh Tokyo. Ở cửa sông Sumida có một hòn đảo, nơi tôi cùng Kenkichi và bạn gái gã chạy tới sau trận động đất, hầu như ai sống ở đó cũng làm nghề đánh cá. Tới cuối năm Đại Chính thứ mười ba, cuộc sống ở Tokyo đã dần ổn định, cầu tàu kẹt cứng những thùng cá trích đến độ chỉ đi lại thôi cũng khó khăn. Những người bán buôn và bán lẻ tới chọn hàng rồi gánh rong đi khắp nơi để rao bán. Họ đi từ khi trời còn tờ mờ sáng, vừa đi vừa rao:

“Cá trích, cá trích đây!”

Người nào cần mua sẽ gọi: “Anh bán cá, tới đây đi!”

Nhà chính của băng Dewaya rất đông người, nên mỗi lần tôi thường mua hẳn một hoặc hai trăm con cá cùng một lúc. Cá tươi rói, vảy còn lấp lánh ánh bạc. Không con nào mắt đỏ ngầu. Thi thoảng chúng tôi giã cá ra làm bánh ăn kèm với món súp. Thật sự là rất ngon. Đôi khi chúng tôi ăn gỏi cá. Phải dùng ngón tay kéo ruột cá ra để tránh không bị vỡ, rồi bẻ đầu cá. Sau đó đặt ngón tay cái giữa phần thịt và da cá rồi ấn nhẹ và từ từ bóc lên, da cá sẽ róc ra mà hoàn toàn không cần dùng đến dao. Không thể làm như thế nếu cá không còn tươi, chính vì chúng đều là cá vừa bắt nên thao tác này khá dễ dàng. Sau đó thái thịt cá thật mỏng và ăn với thật nhiều xì dầu. Món này cũng rất ngon.

“Mày học được mấy ngón ấy từ đâu đấy?” Một gã đàn anh từng hỏi tôi như vậy khi đứng xem tôi nấu ăn.

“Từ hồi ở chỗ bác thợ cả bên xưởng gỗ.”

“Thế hả, cũng được lắm đó.”

Bà giúp việc lâu năm ở nhà bác thợ cả Tokuzo đã dạy tôi cách lạng da cá. Tôi mau mắn học được cách chế biến cá ngay lần đầu tiên, khiến bà ta ngạc nhiên. Từ đó tôi trở thành chuyên gia về các món cá.

Thời ấy, ngư dân bắt được rất nhiều mực ống. Mỗi khi có mực tươi, người bán cá thường đem thẳng đến chỗ chúng tôi, vì chúng tôi là khách hàng tốt nhất của anh ta. Với mực tươi, có thể làm gỏi từ phần thân dày thịt, còn râu mực thì thái nhỏ, xóc muối làm món shiokara*, uống kèm với rượu. Chỉ cần trộn một chút shiokara vừa làm buổi sáng với một bát cơm trong bữa tối, dùng đũa trộn đều, kèm theo một chén trà nóng, đảm bảo sẽ tuyệt ngon. Còn có cả cá bống, loại rất to, ngon nhất khi làm món tempura. Những con to nhất khá nhiều mỡ, thường được đem nướng trên bếp than và chấm kèm chút muối. Hồi ấy, chỉ vào dịp năm mới người nghèo mới dám ăn cá bống, họ coi đó là món thượng hạng.

•

Shiokara là một món ăn làm từ thịt, cá, mực… cắt nhỏ trộn với nước tương, gia vị và rất nhiều muối, rồi để một thời gian cho lên men. Đây là một món có hàm lượng muối cao, vì vậy shiokara thường được sử dụng như một loại thực phẩm bảo quản.

Thủ lĩnh Yamamoto không phải là tạng người khỏe mạnh, vì thế ông khá khó tính với đồ ăn. Ông đặc biệt thích canh ngao hoặc canh hến, nên mỗi khi có món này, ông ăn nhiều hơn so với bình thường. Ngao chỉ bán đến trước mùa hoa anh đào nở. Vì đó là mùa ngao đẻ trứng, mọi phần tinh túy nhất của con ngao đều dồn vào trứng, khiến mùi vị giảm đi nhiều. Bởi thế, ngao vào mùa lạnh mới đặc biệt ngon.

Sau bữa sáng, các đàn anh đều đi công chuyện, để tôi lại một mình dọn dẹp và tiếp những vị khách ghé qua, không phải tất cả họ đều là người bán hàng. Ví dụ, thi thoảng có mấy vị “sư khất thực” lưng đeo mặt nạ quỷ mũi dài, miệng lẩm nhẩm tụng kinh. Nói là sư chứ thực chất họ là ăn mày, người ta chẳng bao giờ nghe ra nổi họ lẩm bẩm điều gì.

Kiểu sư như vậy cũng thường xuất hiện ở chỗ Tokuzo, nếu tôi có cho họ chút tiền, bà giúp việc liền mắng té tát, “Mày tốn tiền như thế làm gì?” Bà ta thường hét lên như vậy với tôi, ngay trước mặt người ngoài. Bà ta là kiểu người thấy hứng khởi mỗi khi được bới lỗi của người khác, thực sự thì tôi chẳng thấy điểm gì ở bà ta có thể yêu quý được. Tuy nhiên, khi đã sang băng Dewaya, chuyện lại rất khác, thủ lĩnh lúc nào cũng nhắc chúng tôi phải lịch sự hết mức. Vì vậy, thường thì tôi cho mấy ông sư một hai xu, kể cả khi họ ghé qua xin mấy ngày liên tiếp, mỗi khi một người ăn xin thực sự tới gõ cửa, tôi đều gói cho anh ta chút thức ăn thừa như cơm nắm hoặc ít cá.

Yakuza thòi ấy rất coi trọng tiếng tăm và danh dự, nên mối quan hệ với hàng xóm và dân thường rất quan trọng, lúc nào họ cũng cố gắng lịch sự với mọi người, dù đó là ai.

Sau khoảng hai năm gia nhập băng Dewaya, tôi được phép tham gia sới bạc, nhưng mới được vài tháng, cảnh sát mở một cuộc khám xét, tôi bị đi tù. Tôi sẽ kể chi tiết chuyện đó sau. Còn ngay trước khi tôi bị bắt, đã xảy ra một chuyện bất ngờ đến nỗi nghe qua cứ tưởng một màn của vở kịch nào đó.

Trong số khách quen của chúng tôi, có một người đàn ông tên Matchan. Anh ta lớn hơn tôi chừng bảy tuổi, vẻ ngoài rắn rỏi bảnh trai, rất hút đàn bà. Nhưng Matchan là một tay bạc dở tệ, phải nói là dở nhất thế giới, chưa gặp may lần nào. Anh ta kể là mình sở hữu một cửa hàng thuốc lá, nhưng tôi không biết là thật hay bịa đặt. Dù sao, vì lý do nào đấy, tôi thấy anh ta rất cuốn hút.

Có một lần, Matchan mời tôi đến nhà anh ta ăn cơm, ở một khu được gọi là Thiết Pháo Châu, phía bên kia đảo Tsukuda. Người ta nói có cái tên này là bởi bùn bị nước sông cuốn trôi ứ lại ở đó thành hình từa tựa một khẩu súng hỏa mai, nhưng cũng có thể rất lâu về trước khu vực này từng là khu bắn súng. So với Fukagawa, ở đây có nhiều tòa nhà lớn hơn, nhưng nhà của Matchan lại ở khu san sát những căn nhà nhỏ thấp tè. Matchan sống cùng một người phụ nữ, ngoại hình cũng ưa nhìn. Tôi đến nhà anh ta vào giờ ăn trưa, khi đó thức ăn và rượu đã được dọn sẵn trên bàn.

“Cứ tự nhiên đi nhé.” Matchan nói, người phụ nữ liền rót rượu cho tôi. Chúng tôi tán chuyện linh tinh, rồi khi chuẩn bị thưởng thức đồ ăn thì giọng một phụ nữ trẻ từ dưới hành lang vọng lên: “Anh ơi, chị ơi, có ai ở nhà không?”

Tôi có cảm giác mình đã nghe giọng nói này ở đâu đó. Người phụ nữ của Matchan đứng dậy bước ra ngoài. Hai chúng tôi nghe được họ nói chuyện:

“Ô, là em à, em mang gì đến vậy?”

“Bạch tuộc đấy, to không! Anh chị có khách à?”

“Ừ, thôi lên nhà đi.”

Cầm trên tay túi bạch tuộc, người phụ nữ trẻ theo cô chị vào nhà. Tôi liếc nhìn, sững sờ tột độ. Người khách cũng thế, cô bước tới, cứng đờ như một bức tượng. Tôi không tin vào mắt mình nữa, đó chính là cô tình nhân của vị chánh án ở quê nhà. Thế giới này thực sự bé nhỏ. Đó chính là Oyoshi, cũng là em gái người phụ nữ của Matchan.

Sau đó, bốn chúng tôi cùng nhau dùng bữa. Điều khiến tôi ngạc nhiên nhất là Oyoshi hầu như không thay đổi. Còn theo lời cô, thì tôi đã thay đổi rất nhiều. Gặp lại Oyoshi sau ba năm lặn lội tới Tokyo theo chân cô, tôi chợt cảm thấy những ngày còn ở Utsunomiya cứ như một giấc mơ. Theo lời cô kể, cô vẫn là tình nhân của ngài chánh án và đang sống ở quận Shinagawa.

“Thế này nhé, Eiji giờ đã tương lai tươi sáng ở băng Dewaya, cô thì vẫn có ông chánh án của cô, hai người đừng dính dáng gì đến nhau là an toàn hơn cả.” Matchan kết luận, giọng anh ta nửa đùa nửa thật, nhưng bộ dạng lại có vẻ lo lắng. Oyoshi thì khác, cô hết sức bình tĩnh.

“Chắc chắn là Eiji có người trong mộng rồi.” Cô nói, nhìn tôi với ánh mắt vui vẻ. “Chắc chắn là cậu ấy đã quên người như em rồi.” Cô vẫn quyến rũ, hệt như trước đây, điều ấy đủ khiến tôi phải ngượng ngùng.

Về sau tôi còn gặp gỡ cô thêm ba lần. Nhưng rồi sòng bạc bị truy quét và tôi bị bắt. Đến khi ra tù, tôi cảm thấy mình đã là một yakuza thực thụ và không bao giờ tới tìm cô nữa.

Đối đầu luật pháp

Như đã kể, lần đầu tiên tôi làm khách danh dự của chính quyền là khi mười chín tuổi. Bấy giờ có lẽ là khoảng cuối mùa thu, Okada, một đại ca trong hội, tập trung được khoảng ba mươi khách chơi bạc tại nhà ông ta sau Rạp hát Quốc tế, cả nhóm đang chơi như thường lệ thì đột nhiên một toán cớm xông tới.

“Đứng im!” Chúng hét lên, đủ khiến mọi người hoảng sợ. Trong tình thế đó, không ai trong số những con bạc định kháng cự. Làm vậy chỉ tổ rước lấy một bản án nghiêm khắc hơn mà thôi, hợp lý nhất là im lặng hợp tác. Tất nhiên vẫn phải mở to mắt ngóng xem có bất cứ cơ hội nào để chuồn đi, nhưng một khi đã chắc chắn rằng không còn đường thoát, điều tốt nhất nên làm là để bọn cớm bắt.

Khi đó tôi lại không nghĩ vậy, bởi đây là trận khám xét đầu tiên nên tôi còn hăng máu chống đối. Bỗng tôi nảy ra một ý, bèn kéo thật mạnh chiếc đèn trên trần xuống. Đèn nhấp nháy một hồi rồi tắt, căn phòng tối đen như mực. Tình thế lúc ấy cứ như vừa chọc phải tổ ong vậy. Đám cảnh sát tức thì lôi đèn pin ra nhưng chẳng ích gì, cả bọn bỏ chạy gần hết, chỉ còn lại sáu hay bảy khách hàng bị tóm.

Ngày hôm sau, một thanh tra địa phương xuất hiện ở trụ sở của chúng tôi.

“Chắc ngài có biết, cảnh sát đã khám xét đột xuất tại nhà Okada tối qua. Nhưng một thằng khốn đã làm cháy đèn, thế là cả lũ chạy thoát. Tôi muốn ngài gọi ngay cái thằng chịu trách nhiệm cho vụ này ra đây.” Hắn nói với thủ lĩnh Yamamoto.

“Được rồi, để tôi hỏi bọn đàn em. Nếu kẻ đó là một trong số chúng, tôi sẽ giao nộp hắn ngay. Ngài cho tôi chút thời gian chứ?” Thủ lĩnh nói.

“Được thôi, mong ngài đảm bảo hắn ra đầu thú.” Tên thanh tra nói rồi bỏ đi.

Sau đó thủ lĩnh gọi tất cả thành viên lại và nói. “Cảnh sát không muốn bị mất mặt vì vây lưới khám xét bất ngờ mà chẳng tóm được ai. Eiji, nghe nói chính cậu đã tắt đèn đúng không?”

“Vâng, thưa thủ lĩnh.”

“Họ sẽ không hài lòng nếu cậu ra đầu thú. Họ đến để bắt Okada, họ sẽ nổi điên nếu một cậu nhóc xuất hiện. Nhưng chúng ta vẫn cần Okada điều hành ở chỗ anh ta. Cậu nghĩ ta nên làm gì bây giờ?”

Chúng tôi đều đang ngồi quỳ trước mặt thủ lĩnh, tôi bèn vừa quỳ vừa tiến tới rồi cúi đầu nói:

“Xin thủ lĩnh hãy để tôi đi.”

“Cậu muốn vậy à?” Thủ lĩnh hỏi.

Tôi cúi lạy một lần nữa và nói rằng mình đã sẵn sàng.

“Ta hiểu rồi. Ta thấy có thể trông cậy vào cậu.

Nhưng với những chuyện như thế này, ta phải hỏi ý kiến các anh em.” Thủ lĩnh quay sang hỏi Okada đầu tiên. “Chú đã nghe Eiji nói rồi đấy, chú nghĩ thế nào?”

“Eiji vẫn chỉ là một cậu nhóc, nhưng cậu ta có gan đấy. Em nghĩ thế cũng được.” Okada nói.

Thủ lĩnh hỏi thêm ý kiến của một người khác trong hội là Muramatsu, trợ thủ đắc lực nhất của ông.

“Em nghĩ dù chuyện gì xảy ra, cậu nhóc cũng không làm chúng ta xấu hổ đâu.” Ông ta nói.

Điều này đã thuyết phục được thủ lĩnh.

“Eiji, chuyện của Okada ra sao phụ thuộc hết vào cậu đấy. Hãy đi và cho họ biết cậu làm được những gì.” Thủ lĩnh nói với tôi.

Mọi chuyện được định đoạt. Tôi thấy hạnh phúc. Khi ra đầu thú ở sở cảnh sát, tôi đã tự tin vô cùng.

Thời đó, bọn cớm rất hống hách. Cách chúng nói chuyện quả thật vô cùng khó chịu. Các đàn anh đã kể cho tôi rất nhiều về chúng, nhưng nghe nói là một chuyện, chứng kiến lại là một chuyện khác.

Tôi vừa bước vào, đã có kẻ quát: “Cái chết tiệt gì mang mày tới đây vậy?” Thực sự thì, chỉ từ những chi tiết nhỏ nhặt như thế người nào cũng đoán được mình sắp gặp phải chuyện gì.

Tôi khai báo tên mình. “Chính tôi là người điều hành sòng bạc tối qua. Tôi sẽ không gây rắc rối gì nữa, các ngài cứ xử tôi thế nào cho ổn thỏa.” Các đàn anh đã dạy tôi nói như vậy.

“Chà chà, mày cũng có gan đấy nhỉ, đến đây mà cứ tươi như hoa ấy. Mày phải học cách hối hận đi.” Một trong số chúng vừa nói vừa gườm gườm nhìn tôi. “Đợi đấy!” Hắn chêm thêm rồi đi tìm tên thanh tra phụ trách vụ này. Vừa trông thấy tôi, tên thanh tra đã lộ vẻ cáu tiết.

Tên thanh tra thứ hai vào ngay sau đó, béo ú và để ria mép, cư xử như thể đã phát điên.

“Mày bảo mày điều hành sới bạc hôm qua? Thế thằng quái nào cho phép mày làm thế? Thôi đi! Mày nghĩ đây là nơi nào, trường mẫu giáo à?” Tôi đồ rằng hắn sẽ không nhặng xị lên như thế nếu tôi già hơn và có tiếng trong giới giang hồ hơn một chút.

“Nghe này nhóc, bọn tao có hồ sơ cả rồi. Bọn tao biết băng Dewaya hoạt động như thế nào, mày chỉ là thằng nhãi ranh thôi!” Một trong số chúng hăm dọa.

“Thằng nhóc đáng thương cứ tưởng mình là một yakuza thực thụ cơ đấy!” Một tên béo chen lời. “Mày nghĩ đầu bọn tao toàn phân à?” Hắn gào lên và đập bàn. Một cảnh tượng hết sức khó chịu.

Tôi nhìn bọn chúng một lượt. Dù đã chuẩn bị tâm lý cho tình huống tồi tệ nhất, tôi vẫn suýt phát điên trước những kẻ xấu xa này. Nhưng tôi đã quyết tâm sẽ không nói lộ ra sự thật.

“Xin lỗi, người điều hành sòng bạc là một đàn anh của tôi cơ.” Tôi thà chết còn hơn nói như vậy. Đã đâm lao thì phải theo lao: “Tôi đã nói rồi mà, các ngài cứ việc tra khảo tôi đi.” Câu này khiến tên béo điên tiết.

“Được rồi, để xem mày có chịu nổi đòn roi hay không.” Hắn nói.

Phòng thẩm vấn có sàn lót chiếu tatami khá rộng, phải tầm mười chiếu*. Ở đó có vài tên nữa, xem chừng là đám trộm vặt và móc túi, cũng đang bị thẩm vấn. Một tên thanh tra ngừng công việc, quay sang cười khẩy.

•

Một tấm chiếu tatami dài khoảng 176cm, rộng 88cm. Người Nhật thường dùng đơn vị “chiếu” để mô tả diện tích một căn phòng.

“Một thằng cứng đầu à?” Hắn nói, hồ như biết chắc chuyện sắp xảy ra.

“Này! Mang cho bọn này một chục gậy nhé.” Tên béo ra lệnh cho cấp dưới.

“Có ngay, thưa ngài.” Có tiếng đáp.

Chúng trói tay tôi ra sau lưng và lột quần tôi. Khi có kẻ đem gậy tới, chúng xếp gậy thành hàng trên mặt sàn bê tông. Nếu mấy thân gậy trơn nhẵn thì không sao, đằng này lại hình trụ tam giác với những cạnh sắc nhọn. Chúng bắt tôi ngồi lên đó, mông để trần.

“Thế nào, cảm giác ra sao? Đau không? Mày nghe tao không? Tao đang hỏi mày có đau không?” Tên thanh tra vừa hỏi vừa vả lia lịa vào mặt tôi.

“Xem nào… thằng này rắn nhỉ?” Đồng nghiệp của hắn nhận xét và lột áo tôi ra.

“Nếu mày muốn nói gì thì đến lúc rồi đấy.” Hắn nói.

Hắn có vẻ rất kỳ cựu trong việc thẩm vấn, hắn biết đánh vào chỗ nào thì gây đau đớn. Phải công nhận là một tay lợi hại. Không bao giờ đánh vào đầu hay ngực mà nhắm vào những phần thịt mềm quanh mông và đùi. Đánh vào những chỗ đó rất đau, nhưng không làm người ta gãy xương, có thể đánh đập bao lâu tùy thích. Thế rồi, hắn sớm nhận ra rằng cứ đánh tôi kiểu ấy cũng chẳng ích gì.

“Vậy thế này thì sao?” Hắn nói rồi bọn chúng thay nhau đứng trên đùi tôi. Hai đùi tôi đang tì trực tiếp lên gờ sắc nhọn của đống gậy, khi một người đàn ông trưởng thành đứng trên đùi tôi, sức nặng khiến đống gậy cứa vào da thịt làm tôi chảy máu. Như vẫn chưa đủ, chúng còn nhún chân giẫm mạnh xuống đùi tôi, miệng ngân nga để trêu ngươi. Tôi nghiến chặt răng, cố gắng chịu đựng, nhưng sự tra tấn dần vượt quá mức chịu đựng, tôi không kìm nổi, hét lên đau đớn.

Lại một lên khác đứng lên đùi tôi hành hạ, chốc chốc hắn giật ngửa đầu tôi lên và nói: “Mày cũng khá nhỉ!” Tôi kiên trì quyết tâm, đến một lúc tôi thấy mình nằm lăn ra trên sàn, người ướt sũng. Tôi vừa ngất, chúng đã lại giội nước lạnh lên người tôi.

“Đừng nghĩ bọn tao đã xong với mày, thằng nhãi!” Tên béo nói, đoạn lại nhảy lên đùi tôi. Lại bắt đầu ngân nga để trêu ngươi. Bảo rằng đây là địa ngục trần gian cũng là chưa đủ. Tên béo ngoác miệng cười như đười ươi.

“Thằng này trông rắn hơn bề ngoài đấy nhỉ?” Hắn nói.

Một điều mà về sau tôi được biết, không rõ với những tội phạm khác thì thế nào nhưng với tội cờ bạc, lũ cớm chỉ tra tấn người phía yakuza chứ không động đến các khách hàng. Vấn đề là các con bạc thông thường, những người không quen với việc bị bắt giữ, sẽ tuôn ra hết mọi điều ngay từ phút đầu tiên bị dọa dùng tới bạo lực. Nhưng rồi ra trước tòa anh ta sẽ nói: “Tôi nhận chỉ vì họ tra tấn tôi. Đấy là lời ép cung. Họ buộc tôi phải nhận tội.” Nếu anh ta có luật sư giỏi đến biện hộ, tên thanh tra phụ trách thẩm vấn có thể bị đuổi việc. Vậy nên nói chung, cảnh sát không gây nhiều áp lực với khách chơi bạc.

Có thể người ngoài sẽ băn khoăn về những yakuza, liệu họ có dùng mánh tương tự với cảnh sát khi ra tòa không. Nhưng yakuza không ngu. Nếu anh buộc tội lũ cớm, sau này anh sẽ phải trả giá. Bọn cớm sẽ rêu rao rằng: “Thằng khốn kiếp! Nó khiến người của chúng ta bị thuyên chuyển. Thế thì chúng ta cũng chẳng cần giữ kẽ với bọn nó.” Lũ cớm sẽ giám sát sòng bạc chặt hơn và liên tục mở các cuộc càn quét. Như thế khách quen thấy sợ và chẳng dám mon men tới nữa, sòng bạc sẽ lụi tàn dần. Trên thực tế, nếu lũ cớm muốn quản chặt thì yakuza cũng chẳng kiếm sống nổi. Vì vậy, dù phương pháp của chúng hết sức tàn bạo, thậm chí khiến anh sống dở chết dở, anh cũng không bao giờ được khai như vậy trước tòa. Về phía lũ cớm, chúng biết chẳng bao giờ bị sờ gáy dù cho có hành hạ anh thê thảm tới mức nào, nên chúng càng tự do lộng hành.

Trong giới yakuza, biết cách câm miệng khi có chuyện cũng đáng được tặng huân chương, không chỉ với các yakuza cùng hay khác hội, mà còn cả với đám cớm, chúng sẽ thấy kiêng nể và coi ta như một yakuza thực thụ. Những người biết giữ kín miệng sẽ có danh tiếng. Nhưng nếu gục ngã và thú nhận mọi chuyện, tiếng xấu sẽ đồn xa không kém. “Thằng đó hả? Trông cứ tưởng rắn lắm, nhưng bên trong thì ẻo lả như một đống đậu phụ thối ấy.” Người đời rỉ tai nhau như thế, ta sẽ bị dán một cái mác nhục nhã, người người né tránh. Một khi chuyện đó xảy ra, anh coi như xong. Anh vẫn có thể theo nghiệp yakuza cả đời, nhưng mãi mãi chỉ là một yakuza mạt hạng mà thôi.

Tôi biết hết những điều ấy, vậy nên tôi im thin thít, đám thanh tra kia rốt cuộc cũng nhận được thông điệp: Tao là loại không bao giờ chịu khuất phục. Vai này rất hợp với tôi, lũ cớm đã phải viết vào báo cáo rằng tôi là kẻ điều hành sòng bạc.

Sau đó, tôi ra tòa. Chánh án nhìn vào báo cáo của đám cớm và hỏi: “Chuyện này là sự thật?” Tôi đáp, “Vâng, thưa ngài!” và bị kết án ba tháng tù. Cuối cùng tôi bị chuyển tới nhà tù Sugamo, trong lòng khá tự hào về bản thân.

Có một sự khác biệt lớn lớn giữa nhà tù ngày nay, vốn là nơi được dùng để cải tạo, với kiểu nhà tù mà tôi từng nếm trải, vốn là nơi được dùng để trừng phạt. Nếu anh làm gì sai, anh sẽ phải trải qua khổ ải để trả giá: đó chính là suy nghĩ chung của thời đó. Tệ nhất là lũ cai ngục, bọn chúng hoàn toàn không có chút cảm thông nào. Bọn tao có quyền kiểm soát chúng mày, thể chất lẫn tinh thần, đó chính là thái độ của chúng với tù nhân.

Đồng phục nhà tù là một bộ đồ đỏ. Màu như màu đỏ được dùng để sơn cổng đền Thần Đạo vậy. Dù sao, nếu vẫn còn màu đỏ tức là còn may, vì thường thì đồng phục tù nào cũng phai màu và lại còn vá chằng vá đụp. Vải đã sờn và mỏng đến mức mặc lên người cứ như đang mặc một cái màn chống muỗi. Thậm chí, nếu nhìn kỹ thì vải đồng phục còn trong trong mờ mờ.

Tôi được chuyển tới nhà tù vào thời điểm lạnh nhất trong năm, vì vậy còn được phát cho đồ lót và tất bông. Ngoài ra, còn có một tấm nệm mỏng và chăn để ngủ, một cái hộp với một bát đựng cơm, một bát đựng canh và một đĩa kim loại.

Tôi bị đưa vào một buồng lớn có mười hai người. Thời đó, trong nhà tù vẫn tồn tại kiểu phân cấp đại ca và các tay chân dưới quyền, vì vậy lúc tới cửa buồng tôi phải quỳ xuống và cúi lạy như một lời chào trang trọng. Một trong số những người ở đó lâu nhất nói vọng lên từ phía sau:

“Cậu trông khá trẻ đấy nhỉ. Một khi đã quen rồi, cậu sẽ thấy ở đây không đến nỗi nào đâu, hãy giữ quan hệ hòa hảo với mọi người…”

Tôi đã vào tù như thế đấy. Có lẽ vì hồi đó tôi còn trẻ và khá tự phụ nên đã vướng vào một vụ cãi cọ ngay ngày đầu tiên, tôi bị liệt vào loại “không hòa đồng” và phải trải qua một khoảng thời gian khá vất vả.

Ngay khi tôi ngồi xuống một góc trong phòng giam, một tên rụt cổ ngồi cạnh tự dưng quay sang hoạnh họe với tôi. Hắn có nước da bẩn thỉu, tai tái, hơn nửa mái đầu toàn tóc trắng, dù nhìn hắn chỉ ngoài ba mươi là cùng. Răng hắn có màu vàng xỉn và hơi thở thì như trứng ung. Tôi không biết điều gì đã khiến hắn cáu tiết, chỉ thấy hắn công kích tôi mà chẳng có dấu hiệu có gì báo trước.

“Tên mày là gì? Tao hỏi tên mày!” Hắn bắt đầu, cách nói kiểu như muốn gây gổ. Thấy hắn như vậy, tôi chọt nóng máu. Shunkichi đã dặn dò trước khi tôi vào tù rằng không nên hỏi quá nhiều về chuyện của những tù nhân khác.

“Mày biết đấy, chúng ta khác những tên tội phạm khác. Với yakuza, đi tù là một niềm vinh hạnh. Nhưng bọn còn lại thì đều bị cảnh sát bắt vì phạm tội, sau đó thì bị quan tòa bắt chẹt và bị ném vào tù. Là như thế đấy. Những kẻ tù tội thông thường chỉ muốn có chút bình yên trong nhà giam. Chúng muốn quên tất cả những chuyện chẳng mấy dễ chịu đã xảy ra bên ngoài và nghỉ ngơi trong chốc lát. Thế nên đã thành luật bất thành văn, mày không nên hỏi người tù khác về những chuyện họ làm bên ngoài. Nếu người ta tự kể thì tốt thôi, nhưng nếu không thì mày đừng nên hỏi.” Shunkichi đã dặn vậy.

Chính Shunkichi cũng đã ở nhà tù Sugamo vài năm, nên tôi cố gắng thuộc lòng lời dạy của anh. Tôi những cho rằng mọi người trong tù đều sẽ như lời anh ta nói, rốt cuộc chẳng hiểu sao cái tên ngồi cạnh tôi lại tò mò đến thế, hắn làm tôi phát cáu. Tôi cố kiềm chế được một lúc rồi bắt đầu mất kiểm soát, cuối cùng tôi hét vào mặt hắn:

“Nghe này, ông kia, sao ông không câm miệng đi.”

“Mày nói thử lần nữa coi!”

“Tao bảo là mày nói lắm như con mái già ấy.”

Tôi đã cho rằng bất cứ ai cũng thấy gã đó thực khó chịu. Hắn tái mặt đi và đứng dậy.

“Thằng khốn! Mày có biết chuyện gì xảy ra với những kẻ nói năng thiếu lễ phép ở đây không?”

Hắn túm lấy cổ áo tôi và gào lên: “Đứng dậy!” Tôi vặn tay hắn và đẩy ra. Hắn gào lên một tiếng rất to. Cai ngục chạy đến và còng tay tôi ngay tại chỗ. Tôi chẳng nói một lời với những kẻ đang ngồi đó cười nhạo tôi.

“Tôi đã làm gì?” Tôi hét lên.

“Đủ rồi đấy! Mày im miệng đi!”

Thật không công bằng. Tôi không hiểu tại sao cai ngục lại đứng về phía tên kia. Chẳng có lý do nào cả. Tôi nằm bò ra hành lang, chân tay dang rộng, cai ngục xách còng tay, cố lôi tôi đi.

“Nào, dậy đi, thằng khốn này!” Cai ngục gọi thêm một người nữa đến, chúng đánh vào mặt tôi. Rồi tôi bị kéo đến tầng hai.

Người ta dựng nhà tù với kiến trúc trống hoác, để ai cũng nhìn thấy được mọi chuyện đang diễn ra. Khi tôi bị lôi lên tầng, tù nhân ở các buồng xung quanh đều nhào ra xem, tay nắm lấy song sắt như lũ khỉ. Cai ngục tháo một bên còng tay của tôi ra rồi còng vào một thanh sắt ở dưới sàn.

“Vạch mông nó ra!” Tên cai ngục nói, trợ lý của hắn vén áo của tôi lên tới thắt lưng. Sau đó tên cai ngục bảo trợ lý buộc chân tôi lại. Hắn dùng dây thừng trói cổ chân tôi vào một thanh sắt khác. Tôi nằm soài dưới đất như động vật, không cử động được chút nào.

“Mày sẽ không tự mãn được nữa sau khi bọn tao xử mày. Đã lâu rồi bọn tao chưa gặp vụ gây gổ nào, mày vừa tới một cái là có chuyện. Tao sẽ đánh cho mày thông óc ra!”

Thực không tưởng tượng nổi mức độ trừng phạt trong tù. Trò tra tấn của lũ cớm chỉ là nghiệp dư nếu so với đám cai tù. Dù sao, lũ cớm cũng đã khá nhẹ tay khi tra vấn nghi phạm, nhưng một khi đã vào tù, anh là tội phạm, cai ngục chẳng cần kiêng nể làm gì. Và việc của cai ngục là áp dụng những biện pháp trừng phạt cứng rắn, nên chúng hoàn toàn không có tí thương xót nào.

Tôi băn khoăn không biết chứng sẽ đánh tôi bằng cái gì. Hóa ra chúng dùng một chiếc roi cao su dài gần hai mét. Đánh roi hiệu quả hơn nhiều so với đánh bằng gậy cứng. Khi roi quất vào mông, nó tứa vào da thịt và rứt theo một chút da khi vút đi khỏi. Tôi từng chịu nhiều đau đớn, nhưng không thể nào tệ hơn thế này. Thỉnh thoảng trên tivi lại thấy có cảnh phim nô lệ bị quất bằng roi. Nhưng bất cứ ai chưa từng thực sự trải qua, chắc chắn không thể tưởng tượng nổi, dù chỉ ở mức gần giống, rằng hình phạt ấy đau đớn nhường nào. Nếu anh đã phải nếm mùi, riêng âm thanh roi cao su vút lên trong không khí thôi cũng khiến anh nổi da gà, tóc tai dựng ngược.

Khi roi quật qua, có cảm giác như nó giật đi cả tủy xương của anh, đầu óc anh choáng váng quay cuồng. Mọi thứ xung quanh tối đen đi trong chốc lát. Bọn cai ngục là chuyên gia, chúng rất giỏi tìm điểm yếu để quật. Khi chúng quất lên lưng, phần ngọn roi quấn vào bụng và rạch vào da như một lưỡi dao cạo. Máu rỉ ra xót vô cùng. Khi ấy, tôi không muốn hét ầm ĩ lên vì cả trại tù đều đang nhìn, nên đành cắn răng nín nhịn. Tôi đếm được đến roi thứ mười lăm, còn sau đó tôi tập trung nghĩ về những chuyện đã trải qua.

Đó là tất cả những gì tôi làm được để ngăn mình rên rỉ. Khi chiếc roi lao vun vút trong không khí, từng lỗ chân lông của tôi run bần bật. Khi roi quất vào người, xương tôi như bị nát vụn. Tôi tuyệt vọng bám lấy thanh sắt, nhưng rồi cái roi lại vun vút lao tới một lần nữa. Tiếng bom dội trong chiến tranh cũng chẳng so được với âm thanh ấy. Chắc hẳn đã có rất nhiều người chết trong tù vì chuyện này.

Tôi cho rằng sự dẻo dai của tuổi trẻ đã giúp tôi vượt qua cơn khổ ải. Khi chúng buông tha, tôi gần như không thở được nữa. Tôi đau đến nỗi không nằm được, đành ngồi suốt đêm. Khi dựa vào tường, xương cốt tôi cứ như đang gào khóc. Tôi trải qua ba ngày ngồi bất động như thế, rồi dần dần lưng cũng khá hơn và tôi nằm xuống được.

Dù vậy, những gì xảy ra với tôi cũng đem lại ích lợi. Sau trận đánh, các tù nhân nhìn tôi bằng con mắt hoàn toàn khác. Tôi không còn bị gọi ra nữa, dù rằng lưng vẫn rất đau, các tù nhân đối xử với tôi rất tôn trọng. Thậm chí cả gã đã hại tôi bị đánh cũng mở miệng xin lỗi tôi một cách khá nhún nhường.

Kumazo

Chuyện về chốn tù tội thì vô số, tôi xin kể ra đây câu chuyện của Kumazo. Thời đó, tất cả tù nhân bị lãnh án tử hình đều bị đánh số bằng những số chẵn chục. Những tù nhân có số hiệu mười, hai mươi hay ba mươi đều là tử tù cả. Kumazo mang số mười. Không hiểu vì lẽ gì mà anh ta rất quý tôi, lúc nào cũng rủ tôi ngồi chung. Tôi cũng chẳng giấu giếm anh ta mấy chuyện cờ bạc của mình. Có lần anh ta gọi tôi lại đòi bóp vai cho tôi. Tôi từ chối thì anh ta lại nói, “Không sao đâu, cứ để anh!” rồi ấn tôi xuống và bóp vai cho tôi. Anh ta rất giỏi bóp vai.

Anh ta có thể bóp vai suốt cả tiếng, nếu là người bình thường thì đã lả đi rồi, chứng tỏ anh ta cũng có nghề. Một thời gian sau, tôi đã hiểu ra lý do. Là vì Kumazo từng phụ việc trong nhà tắm công cộng, có lần vừa bóp vai anh ta vừa kể cho tôi nghe vì sao anh ta phạm vào cái tội tử hình này. Vụ đó khá ồn ào, báo chí đã nhắc đến nhưng được nghe trực tiếp từ người trong cuộc thế này thì chắc chỉ có mình tôi mà thôi.

Kumazo vốn là phụ việc trong một nhà tắm cho thuê ở Tokyo. Ngày xưa, nhà tắm nào cũng có một người nam làm những việc như bóp vai, giội nước tắm cho khách. Đương nhiên là phục vụ luôn cho cả khách nữ. Kumazo lúc đó mới nghỉ việc ở chỗ cũ, chuyển sang làm ở một nhà tắm gần nhà hơn.

Chuyện là thế này, anh rất thích cá ngựa, nên có mượn tạm nhà tắm một khoản. Trả hết khoản nợ đó là anh có thể chuyển đi đâu tùy thích. Nhưng mọi chuyện không dễ dàng thế. Chú đã nếm mùi cực khổ rồi nên chắc cũng hiểu. Là do đàn bà cả thôi.

Cửa hàng giặt là gần chỗ làm cũ có một cô người làm mới. Tên nàng là Ume, khoảng tầm hai lăm, hai sáu gì đó, người trắng trẻo nhỏ nhắn. Anh làm phụ việc ở nhà tắm hơi cũng lâu rồi nhưng chưa từng gặp ai có làn da đẹp như thế bao giờ. Ume rất thích tắm, cứ hai ngày lại đến một lần, mùa hè thì ngày nào cũng đến. Vì điều đó mà anh rất hứng khởi, cọ nhà tắm, thu dọn chậu rửa từ sáng, chỉ mong có nhà tắm sạch sẽ cho Ume dùng. Ume thường giội nước làm ấm người, sau đó ra chỗ vòi nước để gội đầu, rồi gọi anh thế này: “Anh ơi, ra kỳ hộ tôi cái lưng với nào.” Chỉ nhìn làn da không thôi thì trên đời này thiếu gì người đẹp, nhưng anh chẳng thấy ai đẹp nhường đó cả.

Anh kỳ lưng xong, nàng lại bảo: “Bóp vai cho tôi đi.” Anh vừa run rẩy vừa bóp vai cho nàng. Lúc anh bóp vai, nàng thường nhắm mắt, thả lỏng người, đung đưa cổ ra chiều sung sướng lắm. Bóp vai xong, nàng liền đứng lên ngoái lại nói: “Giội nước cho tôi đi!” Anh lấy nước, giội ướt từ má đến vai của nàng.

Sống ở đời đương nhiên có rất nhiều nỗi khổ. Anh chẳng tự nhận là kẻ gai góc, nhưng cũng biết mình chẳng đến mức kém cỏi, thế nhưng cái chuyện nhìn thấy người con gái mình say mê trần truồng tắm ngay trước mặt mình mà không thể chiếm đoạt nàng đối với anh quả là một nỗi khổ sở lớn.

So với nỗi đau bị cai ngục tra tấn thì sự éo le này với anh còn đau đớn hơn nhiều. Ngày của anh cứ trôi qua như vậy đấy. Anh càng ngày càng cảm thấy tủi nhục, đến độ không thể thở nổi, đến độ cứ thấy Ume là anh lại có cảm giác nôn nao. Anh biết là không ổn, cứ thế này rồi sẽ có ngày anh tự sát hoặc giết nàng. Giữa hai suy nghĩ đó, thành thật mà nói anh đã không biết bao lần mơ thấy cảnh giết nàng rồi. Lần nào tỉnh dậy người anh cũng đẫm mồ hôi, run bần bật. Anh rất sợ hãi, rất lo lắng.

Anh đã suy nghĩ thật lâu, xem có cách nào cứu anh và người con gái đó không. Anh vừa đi vừa suy nghĩ và đến sân cá ngựa lúc nào không hay. Anh đi vào trong như người mộng du, ngẩn ngơ ngắm ngựa chạy qua. Đột nhiên anh nghĩ liệu đây có phải là nghiệp duyên và thấy lòng mình trống trải.

Những con ngựa chạy như điên trước mắt anh. Anh nhìn cảnh đó và trong đầu chợt nảy ra một ý nghĩ. Chẳng hiểu tại sao lúc đó anh nghĩ ra được thế nhưng khi ấy mọi chuyện chợt trở nên rõ ràng.

“Mà, Eiji, chú đã chơi cá ngựa bao giờ chưa?” Kumazo chợt ngừng tay, nhìn tôi với ánh mắt dò hỏi.

“Chắc chú chưa chơi bao giờ rồi,” nói xong, anh ta tiếp tục bóp vai cho tôi. “Bọn ngựa chúng nó ngu lắm. Chỉ biết cắm đầu mà chạy. Bị roi quất thì chúng sẽ chạy đến vỡ cả tim, gãy cả chân. Nhìn lũ ngựa chạy anh vui sướng lắm. Niềm vui sướng của anh, chắc chú không hiểu được đâu.” vẫn không ngơi tay, Kumazo thở dài.

“Chết tiệt, anh đúng là đồ ngu… anh thật chẳng ra làm sao cả. Anh đúng là loại vô dụng. Eiji, lũ ngựa tồn tại trên cõi đời này có lẽ là vì anh, không, là vì anh nên chúng mới chạy đấy.”

Tôi ngoái lại, Kumazo vẫn đang bóp vai cho tôi, mắt ngước lên trần nhà, ánh nhìn thật dịu dàng. Tôi nhận ra anh ta thích ngựa tới nhường nào.

Ngắm nhìn lũ ngựa, anh chợt nghĩ nếu mình thắng cá ngựa thì sẽ có nhiều tiền, bỏ được nghề phụ việc nhà tắm, mua được nhà và đàn bà cũng sẽ thích anh. Anh đã mường tượng suy nghĩ đó sẽ thành hiện thực. Giờ nghĩ lại mới thấy mình thật ngu xuẩn. Trên đời này chưa có một ai trở nên giàu có nhờ cá ngựa, nhưng lúc đó anh chẳng nghĩ được gì hơn thế. Anh dốc sạch tiền có trong người ra mua vé. Anh đã đặt hết niềm tin vào đó và thật không thể ngờ, từ năm nghìn đồng anh thắng được ba vạn đồng. Anh bị mê muội và trở nên sa ngã. Chuyện tốt như vậy sao đến mãi được. Và anh thua liên tục. Anh thua hết cả tiền, biến thành trắng tay.

Anh buồn quá, khách đưa lưng ra mà anh cũng chẳng có sức cọ cho tử tế, xong việc liền bị khách căn vặn: “Sao thế, ốm à?” Anh làm liều, đi vay tiền bạn bè để chơi cá ngựa. Nhưng anh chẳng bao giờ thắng. Cứ như vậy, không còn ai chịu cho anh vay tiền nữa. Anh hết đường lui, chạy sang khóc lóc với ông chủ nhà tắm ở thị trấn bên cạnh, xin được làm ở đó và vay ông ta ba vạn đồng, tiếp tục đánh cá ngựa.

Và tiếp tục thua. Trong lúc thất vọng tràn trề, anh tình cờ gặp Ume trên phố. Anh thấy tủi đến phát khóc lên được.

“Kumazo, anh sao thế?” Nàng hỏi anh, vừa lúc đó trời về chiều, ánh tà nhuộm ửng làn da nơi tai và má nàng, trông mới đẹp làm sao.

“Anh chuyển chỗ làm à?”

“À.. ừ.”

“Sao anh lại chuyển? Không có anh kỳ lưng hộ thì tôi chẳng còn muốn đến nhà tắm nữa. Tôi đang định chuyển qua nhà tắm bên đó đây.”

Cái túi nhỏ đựng khăn tắm bên tay phải nàng đung đưa, nước nhỏ ra sáng lấp lánh. Anh vui đến độ ứa cả nước mắt. Kể từ lúc cha sinh mẹ đẻ anh chưa từng thấy vui như thế bao giờ. Ôi, vì nàng mà chịu khổ cực thế nào anh cũng chịu được. Anh muốn kiếm tiền bằng mọi cách để được ở bên nàng. Giờ tỉnh táo nhìn lại, anh biết chẳng thể nào có chuyện đó, nhưng bấy giờ anh đã nghĩ rất thật lòng.

Anh đâm đầu vào làm việc. Ngày phát lương anh đến chỗ ông chủ đòi lương thì ông ta nói thế này: “Thằng ngốc này! Chú mày quên rồi à? Chú mày còn khoản tiền nợ lần trước nên anh trừ vào đó rồi.”

Anh đúng là ngốc thật, quên hẳn chuyện vay mượn. Đầu óc anh quay cuồng. Anh cần tiền. Thật nhiều tiền. Anh vừa nghĩ tới Ume vừa đi lang thang trong thành phố. Anh đi qua nhà nàng những ba lần. Đến lúc quay lại trước nhà tắm cũ anh mới sực tỉnh. Khi ấy đã quá mười hai giờ đêm, cửa nhà tắm he hé mở. Nhà tắm cũ nơi anh làm việc chẳng khóa cửa bao giờ. Anh bước vào trong, chẳng có ai, anh thử ngó vào trong nhà tắm, cũng không có ai hết. Anh đi lên tầng, bà chủ nhà đang ngủ với mấy đứa con, anh vừa bước lên thì bà ta tỉnh dậy và cất tiếng hỏi: “Ai đó?”

“Là tôi?” Anh ngồi xuống, xưng tên.

“Làm tôi giật cả mình! Anh muốn gì hả?”

“À, thực ra tôi chỉ muốn vay tiền thôi.”

“Vay tiền? Anh nói linh tinh gì thế? Có biết bây giờ là mấy giờ không?”

“Tôi có việc rất cần.”

“Không được! Một yên tôi cũng không có mà cho anh vay. Nếu cần tiền đến thế thì đừng có dùng tiền bậy bạ nữa, chịu khó tiết kiệm đi.”

Nói đoạn, bà ta lườm anh, nằm xoay lưng lại. Anh cúi đầu đi xuống cầu thang. Đứng giữa hành lang anh thấy một viên gạch dưới ánh đèn nhập nhoạng. Trên viên gạch có một miếng xà phòng màu trắng, anh cầm nó lên nhìn trân trối. Rồi anh chà nó lên bụng. Mùi thật thơm. Đầu anh quay cuồng, anh thấy khó chịu, ngồi sụm xuống, hít thở cũng thật khó khăn, anh nhắm mắt một lúc rồi mở mắt ra.

“Này Eiji, theo chú mày lúc ấy anh nghĩ gì?” Kumazo tựa người vào tường, hếch mặt lên trời, ánh mắt vẫn hướng xuống nhìn tôi.

“Ờ thì…”

“Chú không biết rồi.” Anh ta thở dài. “Chẳng ai lại ngồi giữa hành lang làm thế cả. Chú đã từng thấy ai như vậy? Anh hỏi chú đấy. Khi đó anh loạn trí rồi. Hành lang rất tối, anh làm thế một lúc lâu. Trong thời gian ấy, anh dần thấu hiểu, cuối cùng mọi chuyện trở nên thật rõ ràng với anh.”

Anh ngồi đó lấy xà phòng chà vào bụng và gọi tên Ume. Nếu chú là anh thì chú cũng làm vậy thôi. Miếng xà phòng nát dần trong tay anh. Anh bước về phía cửa ra vào. Đột nhiên, chuông đồng hồ điểm một giờ. Tiếng chuông đùng đục âm vang. Nghe tiếng chuông ấy, anh chợt thấy xây xẩm. Cả người anh run bần bật, phổi như bị nghẽn. Anh thấy khó chịu đến độ không đứng nổi.

Anh nhắm mắt một lúc. Đến lúc mở mắt ra, mọi thứ trong mắt anh trông khác hẳn. Anh thấy rõ đống chậu tắm xếp bên hành lang bẩn thỉu. Rõ từng đường vân trên những cái chậu, nghe rõ tiếng tim đập thình thịch, tiếng máu chảy giần giật trong huyết quản.

Giờ này chắc bà ta đã ngủ rồi. Anh nghĩ vậy và nhìn xuống viên gạch. Anh cầm viên gạch, ước lượng sức nặng và đi lên tầng. Dưới ánh đèn đùng đục, bà chủ đang ngủ. Anh chẳng thấy được gì ngoài gương mặt thiêm thiếp ấy, anh tiến lại gần. Đúng lúc anh dừng lại chỗ gối đầu thì bà ta giật mình tỉnh giấc và kêu la gì đó. Anh cảm thấy như bị đánh mạnh vào đầu. Anh dùng hết sức nhắm viên gạch vào đầu bà ta mà đập. Đến khi tỉnh táo trở lại, anh thấy đám trẻ con mặt tái mét đang nhìn mình. Anh đứng đó, cảm giác như có luồng điện chạy qua người. Anh đã giết mẹ của những đứa trẻ ấy, nghĩ thế cả người anh run lên, nóng bừng bừng như bị lửa thiêu. Thế là hết, hết thật rồi, anh nghĩ.

Ngày nào anh cũng cõng lũ trẻ và chơi đùa với chúng. Giờ anh đã giết mẹ của chúng, hết cả rồi. Anh lừ đừ đi về phía chúng, đến lúc tỉnh ra thì cả lũ trẻ cũng đã bị anh giết. Anh đã giết hết bọn họ rồi.

Anh ngồi xuống chiếu, chờ lấy lại bình tĩnh. Rồi anh bắt đầu lục lọi tủ. Anh tìm thấy một cái ví da nhét đầy tiền giấy và xu. Anh cầm ví đi xuống cầu thang. Đứng trong hành lang tối lần này, anh chẳng còn nhìn thấy gì nữa. Anh dò dẫm bước đi, vô tình tìm thấy cửa ra. Trời còn tờ mờ, ánh tinh mơ bao phủ lấy anh. Anh lảo đảo bước đi. Chợt một giọng nói vọng xuống.

“Mới sớm ngày ra đi đâu thế này, Kumazo?”

Anh giật mình ngước lên, thấy một khuôn mặt thò ra từ cửa sổ nhà xí gần đó. Đó là bà mẹ của ông giáo thường đến nhà tắm vừa rồi. Anh giật thột, ôm lấy bụng nói.

“Tôi đi chơi cá ngựa.”

“Chú thích món đó nhỉ?” Bà ta nói với vẻ ngái ngủ rồi lui vào trong.

Anh đi thẳng tới ga Tokyo và leo lên tàu.

“Này, Eiji, chắc chú nghĩ anh là loại thú đội lốt người phải không? Đừng ngại gì. Đến anh còn thấy anh là loại chẳng còn tính người nữa là. Anh chẳng sợ cảnh sát, cũng chẳng sợ cái án tử hình. Thế nhưng có điều gì đó lôi kéo anh chạy trốn.”

“Anh đã trốn đến tận đâu?”

“Anh chạy đến tận Mãn Châu, Trung Quốc. Anh leo lên tàu thủy để đến đó. Mãn Châu rộng lắm. Đi mãi mà chẳng thấy nhà cửa đâu. Anh xuống tàu ở một ga xép và đi về phía Tây. Chẳng hiểu sao anh đi được những ba ngày liền, đến ngày thứ tư anh thấy một ngôi làng nhỏ. Anh nghỉ lại đó một đêm, sáng ra anh cảm tạ họ và đi tiếp về phía Tây, đến khoảng tầm trưa anh chợt nghe có tiếng ngựa hí. Quay lại nhìn, anh thấy một đoàn năm, sáu người cưỡi ngựa đang tiến gần. Lúc đầu anh tưởng là bọn cướp nhưng khi họ tiến lại gần anh mới nhận ra là cảnh binh. Thì ra dân làng đã nghi ngờ anh và báo với cảnh binh. Anh bị chúng bắt giải về Tokyo.”

Không khí của ngày tuyên án khác với những ngày khác. Buổi sáng ngày tuyên án tử hình, tù nhân bị áp giải tới nơi xét xử trễ từ ba mươi phút đến cả tiếng, chỉ như thế là biết có chuyện rồi. Đám cai tù cũng có thái độ khác hẳn. Vì những chi tiết như thế, đám tù nhân mới thi nhau nhòm qua ô cửa nhỏ trên cánh cửa nhà giam nhìn xuống hành lang để xem tử tù nào bị đưa đi.

Tôi đã biết là Kumazo sẽ lãnh án tử hình, trước ngày tuyên án, tôi cảm nhận điều đó rõ hơn bao giờ hết. Hai ngày trước hôm tuyên án, Kumazo cho tôi xem một bức thư được viết toàn bằng chữ cứng*.

•

Chữ Katakana, một trong bốn bộ chữ của Nhật Bản.

“Anh đã giấu chú, anh có con. Một thằng con trai. Thực ra anh có vợ con rồi. Vợ anh không đến dự phiên tòa, còn con anh hình như được bà bán kẹo gần nhà trông hộ. Nó đã viết bức thư này và nhờ bà ấy gửi cho anh. Chú bảo anh xem anh phải trả lời bức thư này thế nào bây giờ. Nó viết là bố ơi, liệu mùa lá phong rụng bố có về được không, con đợi bố, anh muốn viết cho nó vài dòng chân tình nhưng chẳng biết nên viết gì.”

Kumazo cho tôi xem bức thư, nhưng bức thư đó đã nhàu nát, có cố đến mấy cũng chẳng đọc được ra chữ gì.

phần II

Từ cuối tháng Giêng tới giữa tháng Hai, người đàn ông gần như nằm liệt giường. Ông bị ho kéo dài và sốt nhẹ, tôi lo rằng nếu không chữa trị, bệnh sẽ biến chứng dẫn tới viêm phổi. Vì vậy, tôi đã khuyên ông đi nằm viện một thời gian cho đến khi con sốt dứt hẳn. Nhưng ông bướng bỉnh từ chối. “Đừng lo, nếu trời cho khỏi thì sẽ khỏi thôi.” Ông trả lời tôi như vậy.

Người phụ nữ chăm sóc ông cũng nói điều tương tự. “Một khi ông ấy đã quyết thì chẳng thể lay chuyển được. Nếu không phiền, liệu thi thoảng bác sĩ có thể ghé qua xem ông ấy như thế nào được không?”

Trước khi người đàn ông ốm liệt giường, tôi chưa từng nói chuyện với người phụ nữ này. Bà tên là Hatsuyo. Tôi nghe nói bà là vợ ông, vợ hai, vợ ba, hay vợ thứ mấy thì tôi không rõ, nhưng chỉ cần nhìn thoáng qua cũng đoán được bà ấy từng làm ở quán bar hoặc nhà hàng. Kể ra, tới nay tôi đã ghé thăm ngôi nhà này được vài tháng, mỗi lần cũng phải vài tiếng đồng hồ, nhưng chưa bao giờ thấy bà Hatsuyo xuất hiện. Điều này khiến tôi tưởng bà là một người khó gần. Tuy nhiên, khi gặp mặt, tôi nhận ra rằng bà rất cởi mở.

Giả dụ, bà thường mang bánh và trà mời tôi và nói những câu hóm hỉnh như: “Bác sĩ à, xem chừng bác sĩ có nhiều thời gian rảnh rỗi quá. Nếu tối nào bác sĩ cũng đến thăm chốn hèn mọn này như vậy, thiên hạ sẽ đồn rằng tôi có bồ mất.”

Và cứ thế tôi ngồi bên giường bệnh của ông, nghe ông tâm sự cho tới khi tình hình sức khỏe của ông dần khá lên. Sau trung tuần tháng Hai, cuối cùng ông cũng ngồi dậy được và sưởi chân trong bàn sưởi.

Cá tráp

Cuối cùng hạn tù ba tháng của tôi cũng kết thúc. Vào cái đêm trước khi tôi được ra tù, viên quản ngục triệu tôi đến để răn đe: “Ta biết cái giới của cậu rất phức tạp, nhưng nếu cậu phạm thêm một tội nữa thì đừng hy vọng sẽ được ra dễ dàng như lần này. Cố mà giữ mình. Sáng mai hãy dậy lúc bốn giờ để ra tù.”

Câu cuối của ông ta khiến tôi giật mình: “Bốn giờ sáng liệu có phải là hơi sớm không?”

“Không, ta đã báo với ông trùm của cậu. Ông ta bảo sẽ có nhiều người đến đón cậu. Để người dân quanh đây thấy một đám xã hội đen đứng trước cửa nhà tù sẽ không hay ho gì, nên giờ ra tù càng sớm càng tốt.”

Vì chưa đầy hai chục tuổi mà đã gia nhập bang hội, tôi cứ nghĩ sẽ chẳng có chuyện nhiều người tới đón mình và cho rằng bắt tôi thức dậy lúc bốn giờ sáng là hơi quá. Nhưng tôi đã nhầm. Khi được một cai ngục dẫn ra, tay xách đồ đạc cá nhân, chân ướt chân ráo rời khỏi cánh cổng nhà tù, tôi đã thấy một cảnh tượng vô cùng khó tin. Phải có tới bảy chục hay tám chục người đang đứng đó chờ tôi. Đến cả thủ lĩnh cũng đích thân xuất hiện.

Trời vẫn còn tối đen và rất lạnh, họ mang theo mấy kiện than củi và nhóm lửa đốt, tạo thành một dải sáng rực dọc bờ tường nhà tù. Tôi không hiểu tại sao họ lại tốn công tốn sức đến thế để chào mừng một đứa trẻ ranh như tôi trở về.

Khi tôi cúi đầu bước về phía thủ lĩnh, lần lượt từng người cảm ơn tôi. Tôi vẫn còn nhớ hình ảnh thủ lĩnh mặc bộ kimono lụa màu đen và một chiếc áo choàng cổ lông. Khi tôi tiến lại gần, ông cất lời:

“Cảm ơn cậu, Eiji, cậu đã làm rất tốt.” Đoạn ông nhìn kỹ hơn và nói: “Ta rất vui khi thấy cậu vẫn khỏe mạnh, không gầy đi chút nào.” Nghe tới đây, mắt tôi bất chợt nhòa lệ.

“Cứ đà này, chẳng mấy chốc cậu sẽ trở thành một người đàn ông thực thụ.” Phó tướng của thủ lĩnh, Muramatsu, nói và mỉm cười.

“Đây, Eiji, cậu thay bộ này đi.” Shiro đưa tôi một gói quần áo. Tôi cầm lấy và lại gần một đống lửa, quấn thật chặt mảnh khố dài và mặc bộ đồ cũ của Shiro lên người.

Việc đầu tiên tôi làm sau đó là đến nhà ông trùm ở Asakusa để bày tỏ sự biết ơn của mình theo đúng lễ nghi.

“Ta mừng vì cậu đã vượt qua khổ ải. Cậu khá lắm!” Ông trùm Momose nói. “Ban đầu ta rất lo vì đích thân ta đã giới thiệu cậu vào băng Dewaya. Nhưng giờ thì mọi chuyện đâu vào đó rồi.” Ông lộ vẻ hài lòng.

Muramatsu cũng thể hiện sự trân trọng với tôi, ông ta đưa tôi một phong bì chứa hai trăm yên: “Đây là tiền lương công tác của cậu.”

Có thể người ngoài sẽ băn khoăn không hiểu sao Muramatsu lại dùng từ “công tác”, nhưng chuyện là thế này, trong thế giới của chúng tôi, đi tù cũng được coi là công việc. Vì thế họ để dành tiền công cho anh khi anh ở trong tù, rồi trả cho anh khi anh được thả.

Vài ngày sau, cả hội tổ chức cho tôi một “bữa tiệc ra tù”. Tôi vốn chỉ là một tay lính quèn, đáng lẽ ra không được ăn mừng ở một nhà hàng quá sang trọng, nhưng họ đã tổ chức tiệc trên tầng hai của một tiệm sushi ngay cạnh đền Asakusa. Vì là khách mời danh dự, tôi được xếp ngồi ngay đầu bàn, cạnh thủ lĩnh, hai bên trái phải là các phó tướng, đàn anh khác. Có vài ba thành viên máu mặt phải ngồi ở phía gần cuối bàn, khiến tôi cảm thấy hơi ngại. Đồ ăn hết sức thịnh soạn. Một trong số các món được gọi ra cho tôi là một con cá tráp dễ chừng dài tới ba chục phân, đặt trên chiếc đĩa trang trí khá kiểu cách.

Trước khi ăn, tôi đi tới trước mặt thủ lĩnh và quỳ dập trán xuống chiếu tatami, nhằm thể hiện là mình đã sẵn sàng nhận nhiệm vụ trở lại. Tiếp đó tôi lần lượt làm điều tương tự trước những đàn anh trong hội, họ cảm ơn tôi một lần nữa. Sau cùng, thủ lĩnh gọi tôi lại:

“Cậu đã vất vả nhiều rồi, giờ hãy nghỉ ngơi đã, đừng cố gắng làm gì nhiều quá. Phải biết lo cho sức khỏe của mình. Sao cậu không đi nghỉ ở suối nước nóng hay đâu đó một thời gian?” Nói rồi ông lôi ra một bọc giấy cất trong kimono. “Mọi người ai cũng đóng góp một phần để tặng cậu món quà này. Đây là danh sách những người đã đóng góp, nhớ cư xử cho phải phép nhé. Hãy nhớ… từ giờ trở đi cậu sẽ phải dựa vào những người này, không theo cách này thì cách khác, trong suốt cả cuộc đời. Ta mong là cậu sẽ không quên bổn phận của cậu, bởi nếu cậu quên, cậu sẽ khiến ta vô cùng thất vọng…”

Trong giới chúng tôi, ý thức về bổn phận và trách nhiệm với đồng đội anh em là điều cực kỳ quan trọng. Tôi không nói quá đâu. Tôi nhận lấy danh sách những cái tên và luôn giữ bên mình từ đó. Còn số tiền thưởng nhận từ thủ lĩnh, thật xấu hổ là đã bị tôi đổ hết vào sòng bạc và khu đèn đỏ trước khi tôi kịp đổi ý và quyết định đi suối nước nóng.

Tôi được dịp tận hưởng cuộc sống một thời gian. Nhưng như người ta thường nói, mọi điều tốt đẹp đều có lúc phải chấm dứt. Ngày nọ, một bức thư bất ngờ được đưa tới khiến tôi choáng váng tột độ. Thực không tin nổi, bức thư có địa chỉ người gửi là nhà cha tôi ở Utsunomiya.

Khi đọc thư, tôi bị sốc thêm một lần nữa: trong thư viết rằng người ta đã gửi thông báo yêu cầu tôi đi khám sức khỏe để nhập ngũ, nên tôi phải về nhà ngay. Trước đó tôi đinh ninh rằng cha tôi từ mặt tôi lâu rồi, lá thư này khiến tôi rất bối rối. Mặc dù vậy, cũng không thể lờ bức thư đi được. Tôi đành tới nói chuyện với thủ lĩnh. Ông nhìn tôi hồi lâu rồi nói:

“Ta hiểu rồi… Nhìn cậu khá trưởng thành, ta cứ tưởng cậu tầm hai lăm, hai sáu, qua cái tuổi nghĩa vụ rồi chứ.”

“Vậy tôi phải làm gì bây giờ?” Tôi hỏi.

“Cậu chỉ có thể làm một việc duy nhất. Đó là trở về nhà để cha cậu yên lòng. Cậu rất may mắn vì cả cha và mẹ cậu vẫn còn sống. Tốt nhất là cậu hãy nối nghiệp gia đình. Xét cho cùng, cậu không nhất thiết phải sống bằng nghiệp cờ bạc đúng không? Hãy về nhà và hoàn thành nghĩa vụ với gia đình mình đi!”

Không chần chừ thêm, thủ lĩnh sắp xếp ngay một bữa tiệc chia tay, tôi từ biệt các đàn anh rồi lên đường trở về Utsunomiya.

Về đến nhà, tôi được biết rằng ông bà mình đã mất khá lâu. Vừa thấy tôi, mẹ đã bật khóc.

Đợt khám sức khỏe được tổ chức ở tòa thị chính. Người đến khám rất đông, nhưng ngạc nhiên thay, chỉ có ba gã đàn ông trong khu Utsonomiya được xếp sức khỏe loại A, trong đó có tôi. Sau này, khi Chiến tranh Thái Bình Dương sắp xảy ra, chuyện như vậy không xảy ra nữa. Lúc bấy giờ khi tôi đi khám sức khỏe mới là năm Đại Chính thứ mười lăm*, người người vẫn còn chán ghét cảnh chiến tranh. Thế chiến thứ nhất bắt đầu từ những năm đầu thời kỳ Đại Chính và kéo dài tới bốn năm, nên ai ai cũng mệt mỏi vì chiến trận và những chuyện liên quan. Nhiều hội nghị về giải giáp vũ khí đã diễn ra với mục đích cắt giảm lượng lớn tàu chiến, khí giới cũng như lực lượng quân đội.

•

Tức là năm 1926.

Khi nghe tin con trai mình là một trong số ít người ở Utsonomiya được xếp sức khỏe loại A, cha tôi dường như hài lòng hơn đôi chút. Vài người hàng xóm thậm chí còn gửi tặng gia đình tôi những hộp “cơm đỏ”* chúc mừng theo truyền thống. Thế nhưng chuyện vui chỉ dừng lại ở đó mà thôi, bởi chưa đầy hai tuần sau, tôi nhận giấy gọi nhập ngũ, lệnh cho tôi vào một ngày trong tháng Chạp phải đến trình diện và nhận nhiệm vụ cùng Trung đoàn Bộ binh số 75. Đây là một trong những đơn vị kiểm soát phía Bắc Triều Tiên, xem chừng tương lai tôi ở đó không có vẻ gì là hứa hẹn.

•

“Cơm đỏ” thực ra là xôi đậu đỏ, trong tiếng Nhật là Sekihan. Món ăn này thường kèm với những bữa tiệc mừng trong gia đình như mừng nhập học, mừng tốt nghiệp, mừng lên chức…

Thời ấy chưa có Mãn Châu quốc*, nên vùng Sakhalin* và Bắc Triều Tiên hẻo lánh chẳng kém gì một số nơi heo hút ở Nhật Bản. Tính đến lúc đó, Triều Tiên đã bị sáp nhập và trở thành lãnh thổ Nhật Bản được khoảng hai chục năm rồi.

•

Mãn Châu quốc là quốc gia do các quan chức cũ của nhà Thanh dựng nên với sự giúp đỡ của Đế quốc Nhật Bản vào năm 1932. Quốc gia này do Đế quốc Nhật điều hành. Phổ Nghi, hoàng đế cuối cùng của nhà Thanh, giữ chức nhiếp chính và là hoàng để trên danh nghĩa. Ngày nay lãnh thổ của Mãn Châu quốc là một phần của Trung Quốc, Mông cổ, Bắc Triều Tiên và Liên bang Nga.

•

Sakhalin là một hòn đảo lớn ở vùng Viễn Đông, Thái Bình Dương. Ngày nay đảo này là một phần của Liên bang Nga. Sakhalin có diện tích bằng một phần năm diện tích Nhật Bản, nằm ngay phía Bắc bờ biển đảo Hokkaido.

Trở lại câu chuyện, xứ Bắc Triều Tiên hẻo lánh đó chính là nơi tôi phải tới. Khi ngày lên đường chẳng còn xa, tôi nhận được lời mời từ hội cựu chiến binh, hội lính đã nghỉ hưu ở vùng Utsonomiya, đến dự một bữa tiệc tiễn chân những người sắp đi nhập ngũ chúng tôi. Họ tổ chức tiệc khá hoành tráng. Khách mời là những ông lão râu ria, mặc đồng phục, trên ngực đeo kín huân chương. Tất cả đến vì chúng tôi. Nhiều người dân trong vùng cũng đến, giương cao đủ loại biểu ngữ và cờ mặt trời mọc, linh đình chẳng khác gì một lễ hội lớn. Cả đám diễu hành đến miếu thờ ở trung tâm thị trấn để cầu may cho chúng tôi cứ như thể chúng tôi là anh hùng ra trận.

Đoàn quân mặc kimono

Ngày chúng tôi khởi hành mới đúng là cuộc tiễn chân thực sự. Cả ga tàu chen chúc, chật cứng. Ba tân binh chúng tôi không mặc quân phục mà mặc kimono, những bộ kimono loại thường rẻ tiền, vai khoác áo choàng, chân đi guốc gỗ. Chúng tôi không mang theo đồ đạc tư trang gì, không hòm, không túi, không gì hết ngoại trừ ít tiền đi đường và một chiếc khăn bông giắt vào vạt trước áo kimono. Chúng tôi được thông báo là khi đến nơi sẽ được quân đội cung cấp đủ những quân trang cần thiết, vậy nên chúng tôi lên đường chỉ với bộ đồ mặc trên người.

Đến khoảng trưa ngày hôm sau, chúng tôi đặt chân lên Osaka, hôm sau nữa thì ròi cảng đi Triều Tiên trên một con tàu chở hàng sáu ngàn tấn. Trên tàu phải có tới hàng trăm, thậm chí hàng nghìn người đi nhập ngũ. Đồ ăn đơn thuần chỉ có cơm nắm và dưa chua. Người ta phải dựng tạm một nhà vệ sinh khá lớn có lát ván trên boong tàu do những buồng vệ sinh khác phía dưới boong không đủ đáp ứng nhu cầu của ngần ấy người. Anh thải ra thứ gì là thứ ấy trôi thẳng xuống biển xanh sâu thẳm.

Cuối cùng chúng tôi cũng đến được Triều Tiên. Một số người rời tàu ở Wonsan*. Con tàu chở hàng không thể tiến sát những vách núi dọc bờ biển, họ phải đi sà lan để lên bờ. Số còn lại, trong đó có tôi, tiếp tục đi tàu đến một nơi gọi là Unggi, thuộc Bắc Triều Tiên ngày nay. Đây là cảng gần Liên bang Xô Viết* nhất, cách Vladivostok, căn cứ hải quân lớn nhất Viễn Đông, không xa. Unggi là một cảng đánh cá, thực tế là một đống đổ nát hoang tàn, tôi đoán dân số nơi đây cùng lắm cũng chỉ được ba ngàn. Ngoài khơi xa gió thổi lạnh thấu xương, dù sao lúc đó cũng đang là tháng Chạp. Dễ phải có trên dưới một ngàn người bọn tôi đến chốn xa xôi này.

•

Wonsan là một thành phố cảng và là căn cứ hải quân quan trọng nằm ở Đông Nam của Bắc Triều Tiên.

•

Năm Eiji Ijichi đi lính lần đầu là năm 1926, khi đó chính quyền Xô Viết đã hình thành ở Nga được bốn năm.

Chúng tôi được lệnh xếp hàng ngay ngắn. Một sĩ quan trông oai vệ như một chú lính chì bước tới gần, phát biểu những lời đanh thép:

“Đây là tiền đồn cực Bắc của Đế quốc Nhật Bản. Là người lính, các cậu được Tổ Quốc giao cho trọng trách bảo vệ biên cương. Các cậu phải ghi lòng tạc dạ điều đó và cố gắng hết sức để hoàn thành nghĩa vụ…”

Ông ta còn nói một tràng những điều tương tự, bộ ria mép dựng đứng lên.

Đám lính mới chúng tôi chưa ai có dịp ra nước ngoài bao giờ nên thấy mọi thứ hoàn toàn lạ lẫm, chỉ biết người ta đã đưa mình đến một nơi tồi tàn, hẻo lánh. Ai cũng cảm thấy bồn chồn lo sợ, nhưng chúng tôi cố gắng không để lộ ra. Trên tất thảy những cảm xúc hỗn độn ấy là cái buốt giá khủng khiếp.

Bài phát biểu kéo dài mãi. Bắt đầu có tiếng xì xầm kêu ca rằng nếu cứ phải đứng suốt thế này thì cả đám sẽ chết cóng, cuối cùng viên sĩ quan kia cũng nói xong. Mỗi người được phát cho một chiếc áo choàng lạnh bằng lông thú rộng đến mức nhét đủ thứ vào mà vẫn không bị chật. Được mặc áo choàng ấm, mọi người như được hồi sinh và tươi tỉnh hẳn lên.

Chúng tôi còn được phát thêm mũ lông rất cứng, chắc là được làm từ lông chó, che kín hết chỉ trừ khuôn mặt. Cả lũ đội mũ lên rồi nhìn nhau cười, đùa cợt như một đám trẻ. Khi tàu hỏa tới, chúng tôi được lệnh lên tàu.

Gọi là tàu hỏa, nhưng trông nó giống một món đồ chơi với ống khói cao hổn hển phì phò uốn lượn quanh những ngọn đồi. Nơi đây nhìn đâu cũng thấy những ngọn núi ảm đạm và trọc lốc. Các sườn núi trơ trọi chẳng có gì ngoài một vài bụi cây, cứ lên lên xuống xuống, nối tiếp nhau tưởng chừng vô tận. Những bãi cỏ dưới chân núi trải dài khắp nơi. Đi hàng giờ đồng hồ cũng chỉ thấy núi và thung lũng, rồi lại thêm núi, thêm thung lũng. Tuyệt nhiên không có một ngôi nhà nào. Chúng tôi quay sang nói nhỏ với nhau: “Cái chốn khỉ ho cò gáy gì thế này? Có xới tung lên cũng chẳng thấy bóng dáng tên trộm tên cướp nào ở đây mà bắt!”

Một hồi sau, viên sĩ quan vận chuyển quay lại dặn: “Chúng ta sắp tới Komusan rồi. Nhiều cậu còn phải đi tiếp, nhớ đừng xuống tàu đấy.”

Trời bắt đầu sẩm tối. Komusan là một nơi buồn thảm đến lạnh sống lưng. Những người xuống đây được phát súng trường và đạn dược. Họ lại xếp hàng để nhận lệnh rồi hành quân rời nhà ga đi vào bóng tối.

Là quân mới tuyển nên đương nhiên họ chẳng biết chút gì về cách dùng súng. Chỉ mới vài ngày trước đó thôi, họ còn là nông dân hoặc người bán hàng. Đây là lần đầu tiên họ chạm vào một khẩu súng. Thế nhưng đội quân ấy cứ đi, với áo lông thùng thình khoác bên ngoài bộ kimono, với đạn bên hông và súng trên vai, thành một hàng dài lộn xộn biến mất vào màn đêm.

Chúng tôi lại tiếp tục hành trình. Giờ đã là ban đêm nên không thể nhìn thấy gì ngoài kia nữa, chỉ nghe được tiếng tàu xình xịch, xình xịch. Ghế ngồi và lưng tựa đều làm bằng gỗ, chúng tôi không tài nào ngủ được. Giữa toa, lò sưởi đang cháy đỏ rực. Vào thời này, than đá được khai thác chủ yếu ở vùng núi Bắc Triều Tiên nên họ thoải mái dùng, không hề tiếc. Một anh lính đứng đó liên tục xúc than vào lò để mồi lửa, tiếng xẻng cứ lanh canh đều đều.

Đến lúc này, đã thấm mệt, tôi cố gắng chợp mắt, nhưng trong toa chật như nêm, bàn tọa ê ẩm hết cả vì ghế quá cứng nên tôi cứ nửa tỉnh nửa mê suốt cả đêm. Xung quanh tôi, những người lính thiếp đi trông như những đứa trẻ.

Đột nhiên chúng tôi bị đánh thức bởi tiếng quát của viên hạ sĩ quan. Giọng ông ta lần này nghe rất khác, cứ như thể sau một đêm, chó đã hóa thành sói vậy.

“Dậy, dậy mau! Chúng ta sắp đến nơi rồi. Nào, các cậu không muốn sĩ quan cấp trên và đồng đội ở đó thất vọng chứ hả? Nhuệ khí của các cậu đâu rồi? Đứng thẳng lên! Không ai được run rẩy trông như chết rét, nghe chưa!” Ông ta nói sang sảng.

Những năm tháng rèn luyện trong quân ngũ khiến giọng của viên hạ sĩ quan vang tới tận cuối toa tàu. Đến lúc ông ta nói xong, tất cả chúng tôi đều đã tỉnh ngủ.

Bình minh tới, chúng tôi đến Hoeryong* vào khoảng tám giờ. Sân ga trải một lớp tuyết mỏng. Nhà ga này chỉ có vỏn vẹn một tòa nhà khiêm tốn bằng gỗ, trông rất trơ trọi và buồn bã. Đến lúc này, đoàn chúng tôi còn khoảng tầm năm trăm người. Tất cả nhìn quanh như muốn thốt lên: “Chúng ta đang làm cái quái gì ở đây thế này?”

•

Hoeryong là một thành phố thuộc tỉnh Hamgyong Bắc tại Bắc Triều Tiên, có con sông Đồ Môn tạo thành biên giới tự nhiên giữa thành phố với tỉnh Cát Lâm của Trung Quốc. Công nghiệp của Hoeryong phụ thuộc chủ yếu vào khai khoáng.

Gần như ngay lập tức, viên hạ sĩ quan quát lên: “Vào vị trí!” Chúng tôi xếp thành hai hàng rồi tiến ra ngoài. Ở đó, ngay trước ga tàu là một đội quân khoảng sáu chục người xếp hàng theo cấp bậc, do Trung đoàn cử đến đón chúng tôi.

“Chào tân binh, chào!” Ai đó hô to, những người lính trong đội danh dự đồng loạt chào chúng tôi. Chưa bao giờ tôi chứng kiến tình huống nào cường điệu đến thế, cứ như kịch vậy. Trong thâm tâm tôi thầm băn khoăn không hiểu sao họ lại có tư thế giống một toán diễn viên kịch như thế. Họ đứng nghiêm, không cử động một cơ bắp nào. Ria mép của các sĩ quan đều đông cứng băng. Gương mặt của họ không giống gương mặt của những người lính tôi gặp ở Nhật. Vô cùng ám ảnh. Tôi tự nhủ không biết có phải tất cả những người đóng quân ở xứ lạnh đều có vẻ dữ tợn đó hay không.

Họ đã phân công sẵn đơn vị cho đám tân binh. Từng hạ sĩ quan từ các đại đội tiến lên và xướng tên những người được phân vào đơn vị của mình. Họ gọi đến tên ai, người đó phải bước tới và xếp hàng. Hết lượt của đại đội nào, viên hạ sĩ quan của đại đội đó sẽ báo cáo với sĩ quan chỉ huy: “Báo cáo, các tân binh của đại đội đều có mặt đầy đủ.” Một viên trung sĩ hô to mệnh lệnh, đoàn quân chào mừng bắt đầu hành quân tiến về phía trước, tuyết trơn kêu lạo xạo dưới đế bốt của họ, còn đám chúng tôi đi theo sau chỉ chực trượt ngã vì đi guốc. Hết người này đến người kia ngã oành oạch và bị quát:

“Cậu kia, cậu nghĩ mình đang làm cái gì thế hả? Đứng dậy nhanh lên!”

Người ngoài mà nhìn thấy cảnh tượng đó ắt sẽ lấy làm thương hại cho lũ chúng tôi, bởi trông chúng tôi chẳng khác gì tù nhân bị Hồng quân áp giải. Con đường đi rất rộng và trải dài hàng dặm trắng xóa, hai bên đường có nhà cửa nhưng chẳng thấy dấu hiệu gì của sự sống.

Nếu tôi nhớ không nhầm thì hôm đó là ngày 20 tháng Chạp năm Đại Chính thứ mười lăm. Nơi đóng quân của trung đoàn của tôi là điểm cực Bắc của lãnh thổ Nhật Bản theo đúng nghĩa đen, phía Tây giáp với tỉnh Cát Lâm, Mãn Châu*, còn phía Đông Bắc là Siberia của Xô Viết. Hai bờ sông Đồ Môn, một bên là ranh giới giữa Triều Tiên và Mãn Châu, bên còn lại là lãnh thổ Nga. Vào mùa đông, dòng sông này đóng băng dày đến độ xe ngựa có thể đi qua. Trại của chúng tôi nằm ở rìa thị trấn, bao quanh là bờ kè. Đứng trên mặt bờ kè có thể thấy những cánh đồng hút tầm mắt, nối tiếp là các ngọn đồi thoai thoải. Dưới chân những ngọn đồi ấy là bãi tập, nhưng bãi tập này phải tới mùa xuân mới sử dụng được, còn mùa đông chúng tôi tập luyện ở một bãi ngay trong căn cứ được gọi là “sân doanh trại”.

•

Mãn Châu bao gồm vùng Đông Bắc Trung Quốc và một phần vùng Viễn Đông của Nga. Đây là địa bàn của các vương quốc cổ như cổ Triều Tiên (2333 TCN-thế kỷ 2 TCN), Phù Dư Buyeo (thế kỷ 2 TCN-494); Cao Câu Ly (37 TCN-668), Bách Tế (698-926), Liêu, Kim và là nơi khởi nghiệp của nhà Thanh. Phạm vi của Mãn Châu có thể khác đi tùy từng quan điểm.

Vừa mới đến, chúng tôi lại được nghe bài diễn văn quen thuộc rồi được phát quân trang, quân dụng, bao gồm cả quân phục. Nhưng vì tôi nặng gần chín chục cân và cao tới một mét tám, trong Đại đội Hai, đơn vị của tôi, không có bộ quân phục nào tôi mặc vừa. Ngay lập tức họ tìm thợ may để sửa cho tôi một bộ. Ngày hôm sau, vì không kịp có quân phục, tôi lại mặc kimono với áo choàng lông để đi tập trung ở buổi phát biểu của thượng tá.

Chúng tôi xếp hàng trên sân doanh trại, đứng đầu hàng là đại đội trưởng, đứng trước các đại đội trưởng là tiểu đoàn trưởng, cứ ba đại đội hợp thành một tiểu đoàn. Các sĩ quan chỉ huy trông như những ông già với bộ ria đóng băng trắng xóa.

Lần lượt, các đại đội trưởng báo cáo với tiểu đoàn trưởng:

“Đại đội Một báo cáo, đại đội trưởng và toàn bộ lính có mặt!”

Đáp lại, tiểu đoàn trưởng chào rồi nói: “Tiếp tục.” Sau đó, thượng tá cưỡi ngựa đi đến và dừng lại trước tiểu đoàn. Ông có một bộ ria kiểu cách, trên ngực đeo một hàng huân chương. Tiểu đoàn trưởng ngay lập tức hô to:

“Tiểu đoàn Một báo cáo, tiểu đoàn trưởng và mấy trăm lính có mặt!”

Vừa nói, ông ta vừa giương kiếm ra trước mặt. Thượng tá giơ tay chào lại nhưng không nói gì. Nghi thức ấn tượng vô cùng, nhưng họ cứ lặp đi lặp lại màn báo cáo này với tất cả các tiểu đoàn. Càng lâu, người chúng tôi càng cứng lại. Trán và cằm anh tân binh đứng kế bên tôi trắng bệch, người anh ta run lẩy bẩy. Tôi thấy lớp da dưới mũi mình có cảm giác hơi căng, rồi tôi nhận ra có một trụ băng treo lủng lẳng ở đó. Viên thượng tá bước lên bục và bắt đầu bài diễn văn.

“Ta là thượng tá Kuga, sĩ quan chỉ huy của các cậu.” Ông ta mở đầu. Xung quanh chúng tôi là băng tuyết bao phủ, nên giọng ông ta rất vang. Với huân chương lấp lánh trên ngực và chiếc mũ chóp trên đầu, trông ông rất đạo mạo. “Giờ đây các cậu đều là lính của Đế quốc, được tuyển chọn vô cùng gắt gao. Các cậu nên coi đây là một vinh dự lớn…”

Vinh dự cái con khỉ! Tôi lạnh quá rồi nên chẳng thể nghĩ cao siêu đến thế. Kể cả khi cố đứng yên, cơ thể tôi vẫn vô thức run rẩy, tứ chi thì đông cứng như khúc gỗ. Hai bàn chân đỡ hơn hôm trước vì có mang bốt lông chứ không đi guốc, nhưng dưới áo choàng tôi chỉ có một bộ kimono, gió lạnh buốt cứ luồn vào đùi. Trong cái thời tiết này thì có quấn băng gạc cho đỡ lạnh cũng vô ích.

“Chúng ta thuộc Trung đoàn Bộ binh số 75, với đặc quyền được bảo vệ phòng tuyến đầu tiên của Đế Quốc. Quanh chúng ta là các thế lực thù địch. Chính vì vậy, chúng ta giữ một vai trò vô cùng quan trọng, ta muốn các cậu đáp lại niềm hy vọng mà Tổ Quốc gửi gắm chúng ta bằng cách tận dụng từng giây phút có được để rèn luyện cả về thể chất lẫn tinh thần, trở thành đội quân tiêu biểu…”

Viên thượng tá không ngừng tuôn ra những lời vàng ngọc. Đột nhiên, anh lính đứng cạnh tôi nghiêng về một bên rồi ngã sấp xuống. Người anh ta cứng đơ như cá ngừ đông lạnh. Tổ trưởng cùng một binh nhì đỡ anh ta dậy và dìu vào bệnh xá. Và cứ thế, ngay sau đó hai hay ba người nữa ở đại đội khác cũng ngất. Nhìn mặt họ tím tái như thể đã chết rồi vậy. Nếu chúng tôi được giậm chân hay cử động thì có lẽ đã không đến nỗi, nhưng lại cứ phải đứng yên, chẳng trách mà người ta chết ngất. Đúng lúc tôi đang thầm mơ được đem tới bệnh xá thì bài diễn văn kết thúc.

“Chào sĩ quan chỉ huy, chào!” Có tiếng hô. Đại đội trưởng Đại đội Một giường cao thanh kiếm diễu hành lên.

“Nhìn sang phải!” Phải công nhận giọng ông ta rất ấn tượng.

“Không phải hướng đó! Bên phải! Bên phải!” một trung sĩ quát lên vì có một người đang nhìn về phía bên trái. Quân đội là thế đấy, họ còn ra lệnh cho mắt anh phải nhìn đi đâu!

Sau Đại đội Một, đến lượt chúng tôi đi chào thượng tá. Nhưng chưa kịp chào thì ông ta đã nhảy lên lưng ngựa, ngồi thẳng lưng tiến về phía sở chỉ huy.

Tôi thở phào nhẹ nhõm, thế nhưng một mệnh lệnh khác lại cất lên:

“Chào tiểu đoàn trưởng, chào! Nhìn sang phải!”

Từng đại đội lại phải thực hiện đủ những thủ tục lằng nhằng đó, cho đến khi tất cả các sĩ quan chỉ huy đã đi hết. Một hồi lâu sau chúng tôi được giải tán, quả thật nếu không được cử động thì có lẽ chúng tôi đã chết rét rồi.

Ngày hôm sau, thay vì những bài diễn văn, họ bắt chúng tôi chạy diễu hành quanh sân. “Trái, phải, trái, phải!” Cứ thế chúng tôi chạy vài chục vòng, vai khoác súng, lưng đeo ba lô. Trong lúc chúng tôi chạy, các sĩ quan quát vào mặt chúng tôi: “Anh kia, không được gù lưng, đội mũ tử tế lên.” Họ lùa chúng tôi như lùa ngựa.

Được bốn hay năm ngày gì đó thì có quyết định đình chỉ luyện tập. Thiên Hoàng Đại Chính băng hà vào ngày 25 tháng Chạp. Tôi nhớ như in bởi chúng tôi nhận được lệnh cả trung đoàn sẽ làm lễ tưởng niệm vào đúng thời điểm thi hài của Thiên Hoàng rời cung điện ở Tokyo. Một trung sĩ thông báo:

“Các cậu phải mặc đồ lót và đi tất sạch nhất, cạo râu, đánh răng, chải đầu và đánh bốt. Các cậu được đeo găng, nhưng không được mặc áo choàng. Tuyệt đối không được nói chuyện nếu không cần thiết, nếu nhất thiết phải nói thì chỉ được nói nhỏ. Không chạy trong hành lang, về tối phải ăn sớm và trật tự.”

Chúng tôi chuẩn bị xong xuôi và chờ đợi đến tầm mười một giờ đêm thì nhận được lệnh tập trung ở sân doanh trại. Đứng trong bóng tối, cả bọn không kiềm chế được, bắt đầu run rẩy, cũng phải thôi vì vẫn có thể bị chết rét kể cả khi mặc áo lông dày. Một lúc sau, các đại đội được lệnh nhóm một đống lửa với củi lấy sẵn từ trong kho. Chúng tôi dự trữ rất nhiều thanh tre làm củi đốt. Cả không gian sáng bừng lên, băng tuyết cứ như một tấm gương phản chiếu ánh lửa. Sân doanh trại sáng như giữa ban ngày, trong khi khung cảnh xung quanh vẫn tối đen. Lửa nổ lép bép, ánh đỏ rực cả bầu trời.

“Nhìn sang phải!” Viên thượng tá xuất hiện cùng một bài diễn văn khác. “Với lòng tiếc thương và kính trọng vô hạn, ta xin thông báo với các cậu rằng Thiên Hoàng đã băng hà vào hồi một giờ hai mươi lăm phút sáng nay…”

Ông ta không mặc áo khoác để làm gương. Khi ông ta nói xong, chúng tôi cùng xoay người về hướng Đông và quỳ xuống lạy. Tiếng tù và vang lên trong màn đêm, vang vọng mãi. Lỗ mũi tôi đã bắt đầu đóng băng, mỗi lần hít vào thở ra tôi nghe thấy tiếng băng rạn răng rắc. Tù và ngừng thổi, những người lính Đại đội Hai trung thành run lập cập xếp hàng đi về trại.

Quân đội hơn nhà tù ở một điểm. Đó chính là thức ăn. Số lượng người trong quân ngũ đã giảm nhiều sau các đợt giải giáp, vì vậy chúng tôi có rất nhiều đồ tích trữ. Chúng tôi được ăn ba bữa một ngày, ngoài ra còn có đủ thứ đồ ăn nhẹ vào giữa các buổi chiều. Có hôm chúng tôi còn được phát mỗi người những năm cái bánh hạt dẻ rất to, lại còn được ăn cả canh đỗ ngọt butamame, trong canh có ba cái bánh gạo to đùng. Butamame là một loại canh thịt heo hầm đậu, họ cho mỗi người một đĩa khá đầy.

Chủ nhật là thời gian chúng tôi được ra khỏi căn cứ. Trong thị trấn có các cửa hàng và tụ điểm ăn uống, đa số là của người Triều Tiên, nhưng cũng có đôi ba chỗ của người Nhật. Đương nhiên là không vắng bóng nhà thổ.

Các nhà thổ co cụm trong một khu đèn đỏ khá nhỏ. Phần lớn kỹ nữ là người Triều Tiên. Ngoài ra cũng có vài người Nga da trắng. Tôi đoán vài người trong số họ không tìm được kế sinh nhai nào khác, vì cách mạng kết thúc không lâu trước đó, nên đành phải bán thân xác kiếm tiền.

Chúng tôi được phát hai hai xu một ngày, tương đương hai yên hai mươi xu sau mười ngày, gấp đôi số tiền họ trả cho lính ở quê nhà. Thế là quá thừa để mua đồ ăn khi ra khỏi trại, một bát mì cũng chỉ có năm xu, nhưng cũng không đủ để đi nhà thổ, trừ những chỗ rẻ tiền nhất. Cái giá để ngủ với một cô trông nhìn cũng được mắt khá là cao, vì vậy với hai chục ngày công, tôi có thể tiêu vào một đêm mây mưa tới bến, còn nếu chỉ chơi bời đây đó thì được lâu hơn, mà như vậy thật chẳng dễ dàng gì. Đúng vào lúc đó tôi bỗng nhận được lộc trời cho. Thủ lĩnh băng Dewaya gửi cho tôi một lá thư, kèm theo hai chục yên.

Trong thư viết: “Ngoài việc có một Thiên hoàng mới ra, mọi chuyện ở đây chẳng thay đổi gì nhiều. Asakusa vẫn đông đúc như mọi khi, người người tất bật. Cậu hãy bảo trọng, đừng để bị ốm. Số tiền ta gửi kèm không nhiều, nhưng cũng đủ để cậu mua đồ ăn. Khi nào hết, ta sẽ gửi thêm.” Đọc thư xong, tôi thấy rất ấm lòng. Đêm đó tôi mang bức thư theo mình kể cả lúc đi ngủ.

Tuy nhiên, tôi không được dùng số tiền đó. Thư từ gửi đến quân đội đều phải qua kiểm duyệt, người ta đã báo cho đại đội trưởng về món tiền kia.

“Ijichi, cậu định tiêu số tiền vào việc gì?”

“Thưa đại đội trưởng, tôi định mua đồ án thôi ạ.”

“Ý cậu định nói là khẩu phần trong quân đội không đủ cho cậu hả?”

“Thưa đại đội trưởng, không phải ạ. Tôi chỉ muốn thỉnh thoảng đi ăn ở thị trấn thôi.”

“Số tiền này quá nhiều đối với cậu. Tôi sẽ giữ hộ đến khi cậu giải ngũ.”

Tôi không được nêu bất cứ ý kiến gì trong việc này, vậy là suốt thời gian ở Hoeryong tôi không bao giờ được thấy lại món tiền đó. Ở khu đèn đỏ có một mỹ nhân người Nga da trắng, tôi đã hy vọng được gặp nàng, nhưng cuối cùng ước vọng không thành.

Cũi giam

Ở Komusan người ta hay nghe phong thanh là có hổ, còn ở Hoeryong, chúng tôi có chó sói. Khoảng ba tháng sau khi đến đây, vào một phiên trực đêm, khi đang đứng trước những ngọn đồi nằm dài dưới ánh trăng, đột nhiên tôi nghe tiếng sói tru vẳng lại từ các đỉnh đồi. Tôi ngước lên sườn một ngọn đồi phía Đông đang lấp lánh ánh trăng bạc. Họ hay gọi nó là đồi trọc 294.

Tôi nhìn chăm chú và thấy một bóng nhỏ nổi hẳn lên trên đỉnh đồi tuyết trắng. Một con sói đang ngước nhìn mặt trăng và tru lên từng hồi. “Uuu, uuuu, uuuuu…” Tiếng tru kéo dài nghe rợn tóc gáy. Những con lợn và gà đang ủn ỉn, cục tác trong chuồng ở nông trại bất chợt ngừng kêu. Im thin thít. Chẳng mấy chốc, thêm vài bóng đen khác xuất hiện cạnh con sói đầu tiên, rồi số lượng mau chóng tăng lên gấp đôi, gấp ba cho đến khi nhiều không đếm xuể. Lúc đó, con đầu đàn bắt đầu di chuyển về hướng tôi.

Giữa đồi 294 và một ngọn đồi khác có một khe nước sâu. Đàn sói đi từ đồi xuống theo khe đó.

Trước đây tôi đã từng nghe nói rằng lũ sói bị thu hút tới đống rác nằm ngay bên ngoài cổng phía Bắc của doanh trại, có vẻ như giờ chúng đang định đến đó để bới thức ăn sau khi không tìm được gì trên đồi.

Theo con đầu đàn, chúng nhanh chóng băng qua khe nước và thẳng tiến đến cánh đồng băng giá. Dĩ nhiên là tôi có súng, nhưng nhìn chúng thản nhiên tiến lại, tôi cảm thấy không yên tâm cho lắm. Tôi và một lính gác khác còn đang hoang mang không hiểu chuyện gì sẽ xảy ra và có nên báo với trung sĩ hay không thì đàn sói đã tiến tới nơi.

Nực cười là ở chỗ, đàn sói dường như biết chúng tôi sẽ không nổ súng trừ phi hoàn cảnh bắt buộc. Nếu không phải thế, còn lâu chúng mới dám lại gần. Cuối cùng, chúng chỉ còn cách chỗ chúng tôi tầm ba chục mét. Con đầu đàn và lũ theo sau bắt đầu bới rác. Một con trông rất dữ tợn đứng trông chừng chúng tôi để bảo vệ đàn. Đến lúc này, trung sĩ Sugano đã biết chuyện. Cùng với ba người nữa, ông ta len lén đến gần để xem xét tình hình, kể cả khi con sói canh gác kia đang thận trọng nhìn lại, những con còn lại vẫn cắm cúi ăn mà không thèm để ý tới chúng tôi.

Chẳng biết chúng cứ như thế trong bao lâu, cuối cùng con đầu đàn rướn cổ lên và tru: “Ưuu, uuuu, uuuuu…” Cả bầy bỗng chốc ngừng bới rác. Một số con trông vẫn có vẻ thèm thuồng, nhưng tôi đoán bầy đàn của chúng cũng tương tự như bang hội của con người. Lời của thủ lĩnh là trên hết.

Chúng bắt đầu bỏ đi, con đi cuối cùng liên tục ngó lại phía sau để cảnh giới. Đàn sói ấy quả thật rất có tổ chức. Chúng tôi thì chỉ biết đứng đó và nhìn chúng đầy kinh ngạc. Loài vật bình thường sẽ không thể nào chống chọi hay cạnh tranh được với chúng. Không phải là vì chúng quá mạnh, mà vì chúng rất thông minh.

Đàn sói đi xa dần, ngược lên phía khe nước cho đến khi mất dạng. Chúng tôi đứng nhìn mãi và nghĩ sẽ lại thấy bóng chúng trên đỉnh đồi, nhưng chúng không xuất hiện. Cả mùa đông đó chúng tôi không còn nhìn thấy đàn sói ấy một lần nào nữa.

Chúng tôi trụ được qua mùa đông, nhưng khi mùa xuân đến và cỏ cây bắt đầu đâm chồi nảy lộc, bỗng chốc lại có vấn đề nảy sinh. Công tác huấn luyện lúc bấy giờ mới thực sự bắt đầu. Hóa ra trước đó chúng tôi chỉ tập luyện cơ bản trên sân doanh trại, nhưng khi trời ấm dần lên, chúng tôi phải luyện tập dưới chân những ngọn đồi ngoài khu căn cứ. Có vẻ như viên thượng tá đã hạ quyết tâm sẽ rèn cho Trung đoàn Bộ binh số 75 sánh ngang được với các trung đoàn khác, thế nên quá trình khổ luyện bắt đầu. Các sĩ quan quát tháo chúng tôi suốt ngày, khiến tôi cảm thấy vô cùng chán nản.

Đến cuối mùa hè, tôi không thể nào chịu đựng thêm được nữa và nảy ra ý định đào ngũ. Giờ đây nghĩ lại tôi vẫn phải mỉm cười. Tôi chắc rằng những người không sống trong thời chiến thì không thể hiểu nổi tội đào ngũ thời ấy nghiêm trọng đến mức nào. Nếu bị bắt, kẻ đào ngũ sẽ bị bắn. Cuộc đời hắn thế là hết, nhưng đối với gia đình hắn, hậu quả không chỉ dừng lại ở đó, nhất là nếu họ sống ở nông thôn. Người đời sẽ phớt lờ họ. Vì con trai họ là kẻ phản bội, họ cũng không được coi là công dân ngay thẳng nữa và bị đối xử hết mức tệ bạc. Do vậy, những người biết suy nghĩ không bao giờ dám đào ngũ, những gia đình có con đi lính thà để con mình chết trong chiến trận còn hơn. Nhưng tôi vốn không hẳn là loại biết điều, nên tôi cân nhắc việc đào ngũ một cách rất nghiêm túc.

Tuy vậy, đào ngũ là một chuyện, làm thế nào quay trở lại Nhật Bản lại là một chuyện khác. Đó gần như là việc không tưởng, nghĩa là tôi phải trốn sang nước khác hoặc ở yên trong quân đội. Nhanh nhất và dễ nhất là trốn sang Mãn Châu, ngay bên kia bờ sông Đồ Môn. May cho tôi là đúng khi ấy, tôi được phân xuống kho súng nơi họ bảo dưỡng vũ khí của trung đoàn. Mỗi đại đội chọn ra một vài người phụ trách vũ khí của cả đơn vị. Tổng cộng trong xưởng có tầm hai chục người. Đầu rãnh súng được nối với lưỡi lê, nhưng lưỡi lê thường không được sắc dù đó là yêu cầu tối thiểu cho lúc đánh trận. Chúng tôi được dạy cách mài sắc lưỡi lê đề phòng lúc khẩn cấp.

Làm việc ở đây hay nhất là không cần phải tập chạy quanh sân diễu hành nữa, lại còn được nói chuyện với mọi người. Ở chỗ khác, tôi chẳng thể tự do nói những gì mình muốn bởi lúc nào cũng có một viên hạ sĩ quan trông chừng. Còn ở đây, miễn là tôi làm việc của mình, sẽ chẳng có ai thèm ngó ngàng hay làm phiền. Tiếng máy móc cũng giúp cho việc nói chuyện riêng dễ dàng hơn, rất thuận tiện, nhất là khi tôi quen được với hai gã từ đơn vị súng máy tên là Nemoto Yusaku và Kanazawa Ryukichi. Kanazawa là con giáo viên và có hiểu biết kha khá về Trung Quốc. Tôi không biết gã mò đâu ra ngần ấy kiến thức, chỉ thấy gã kể chuyện cứ như là đã từng đến đó rồi vậy.

Thời đó, ở Nhật Bản, người ta tin rằng Mãn Châu là vùng đất nơi mọi chuyện đều có thể xảy ra. Tôi vẫn còn nhớ một bài hát khá phổ biến thời đó:

Tôi sắp ra đi, hãy đi cùng tôi.

Đi tìm một định mệnh tự do, cao quý hơn.

Vượt qua đại dương tới Trung Quốc.

Nơi vùng đất và con người đang đợi ta.

Sự thật là vùng Mãn Châu khi ấy rất lộn xộn, toàn lính tráng, trộm cắp và đủ các thể loại người. Họ làm bất kỳ việc gì họ muốn, ý tôi là, thời ấy nơi này không có chính quyền hẳn hoi, thân ai người nấy lo. Rất nhiều người do không thể kiếm sống ở Nhật đã dạt tới đây với mong ước làm giàu. Một số đáng kể đã trở thành trộm cướp. Điển hình có một tay anh chị nổi danh nhất, nghe nói là vô cùng thế lực với ít nhất năm ngàn tay chân dưới quyền.

Với tình hình như vậy, trong thời gian được huấn luyện ở Triều Tiên, tôi đã nghĩ đào ngũ để làm kẻ cướp có lẽ không phải là một ý tồi. Ban đầu chỉ có tôi, Kanazawa và Nemoto lập kế hoạch cùng nhau, rồi sau đó chúng tôi quyết định cho hai người nữa nhập hội và bắt đầu tính kế ăn trộm súng máy.

Lý do khiến tôi thích thú với ý tưởng trở thành trộm cướp là vì tôi từng tận mắt nhìn thấy một tên. Tôi vừa kể rằng gần doanh trại có một khu đèn đỏ. Ở đó, cứ vài tháng lại có một tên trùm máu mặt xuất hiện. Hắn tên là Wang Kungte, người to lớn, da rám nắng, hàng ria dài rủ xuống tận cằm, đầu đội mũ da gấu, tóc dài tới ngang hông. Hắn thường cưỡi một con ngựa màu hạt dẻ, vẻ mặt hết sức bất cần, đi theo sau là một chục thuộc hạ có vũ khí. Mỗi lần đến khu đèn đỏ, chỉ hai, ba ngày mà hắn tiêu tới vài trăm yên, sau đó lại vượt sông Đồ Môn trở về.

Tôi nhìn thấy hắn vài lần, lần nào tôi cũng nghĩ trông hắn thật oai vệ: mái tóc buông sau lưng, tiếng vó ngựa kêu chói tai, đám tùy tùng phi nước đại theo sau, đuôi áo khoác bay phần phật trong gió. So với những kẻ người nhễ nhại mồ hôi với bụi đất từ sân tập, trông hắn cứ như người đến từ một thế giới khác. Tôi sẵn sàng đánh đổi bất kỳ thứ gì để được như thế, được phi ngựa đến một nơi càng xa chốn này càng tốt.

Sau này tôi mới phát hiện ra rằng Wang Kungte không phải là người như tôi vốn tưởng. Vốn có quan hệ chặt chẽ với mật vụ Nhật Bản, hắn đến Hoeryong để thu thập thông tin về tỉnh Cát Lâm rồi đem bán lại cho bên Nhật. Mật vụ của Cơ quan Tình báo Đặc biệt thường bí mật hẹn gặp hắn để lấy tin tình báo và trả công. Nhờ đó hắn mới có thể mang theo tay sai đi tiêu xài xa hoa ở những nhà thổ gần doanh trại của chúng tôi. Dĩ nhiên hồi đó chúng tôi không hề hay biết đầu đuôi câu chuyện lại là như thế, chỉ biết chờ thiên thời, địa lợi, nhân hòa để bỏ trốn.

Vậy mà, chẳng rõ là may hay không may, thời cơ bỏ trốn không bao giờ tới. Gần đến ngày thực hiện kế hoạch, Kanazawa bắt đầu bồn chồn lo lắng, cuối cùng không chịu nổi áp lực, gã ta đi thú tội với viên trung sĩ. Cả bọn chúng tôi bị bắt và tra khảo. Theo như viên trung sĩ nói, tất cả những người còn lại đã nhận tội, nhưng tôi thề sống thề chết rằng mình không biết gì hết. Vì tôi chối tội, họ coi tôi là tên đầu sỏ.

Lính phạm tội nặng thường bị đày đến nhà tù quân sự ở Kokura, miền Nam Nhật Bản. Tôi cứ tưởng rồi mình cũng sẽ phải chịu hình phạt như vậy, nhưng cuối cùng họ chỉ nhốt tôi vào nhà giam của trung đoàn.

Nhà giam này là một tòa nhà vuông vức bằng bê tông nằm sau chốt canh ở góc phía Bắc của doanh trại. Cửa buồng giam có những thanh gỗ như kiểu thời xưa. Nó như một cái cũi chật chội chỉ đủ cho một người chui vào. Tôi không thể đứng thẳng hay ngồi mà phải nằm xuống. Bề rộng của buồng giam chỉ tầm sáu chục phân, đủ lọt vai tôi, cao cũng tầm sáu chục phân và sâu khoảng hai mét. Trên sàn gỗ chỉ có một cái chăn. Muốn trở mình cũng không nổi.

Đồng phạm của tôi cũng bị nhốt trong những cái cũi như vậy, nếu chúng tôi mở mồm ra nói chuyện thì sẽ phải trả giá đắt, vì thế buồng giam lúc nào cũng im lìm. Cả ngày tôi chỉ biết ngóng tới lúc đi vệ sinh. Có một nhà xí ở bên ngoài, hằng ngày lính gác áp giải tôi ra đó hai lần. Nhưng hai lần đâu có đủ, vì vậy khi nào có nhu cầu, tôi lại phải kêu lính gác.

“Có việc gì?”

“Xin lỗi, tôi muốn đi tiểu.”

“Không được. Chờ đi!” Tay lính gác nói giọng lạnh tanh.

“Làm ơn!… Làm ơn đi!” Tôi cứ năn nỉ mãi, may ra hắn sẽ vừa càu nhàu vừa cho tôi đi.

Vài lần trong ngày, những tù nhân khác cũng xin xỏ như vậy. Những màn thương thuyết giữa hai bên cùng tiếng bước chân đi ra đi vào là những tiếng động hiếm hoi mà tôi nghe được.

Tôi không biết phải diễn tả thế nào nhưng phải nằm im không cựa quậy như thế hết sức thống khổ và buồn chán. Đặc biệt là khi những kẻ khác được thả ra, chỉ còn một mình tôi cô độc trong nhà giam, cảm giác ấy tăng lên bội phần. Bị nhốt trong bóng tối quá lâu, con người ta sẽ dần phát điên. Điều đó còn kinh khủng hơn bất kỳ một sự tra tấn nào.

Tôi biết rằng hễ mở mồm là sẽ bị chửi mắng, nhưng tôi vẫn kêu rên trong tuyệt vọng: “Làm ơn… Làm ơn, hãy cho tôi ra ngoài giãn gân cốt một phút thôi.” Đáp lại chỉ có tiếng lính gác đập vào song cửa và gào: “Ồn ào thế đủ rồi đấy!” Nếu tôi vẫn chưa chịu thôi, hắn sẽ mở cửa ra và nện vào đầu tôi. Kết quả là tôi bắt đầu quẫn trí và dành toàn bộ thời gian vào việc chửi rủa Kanazawa rồi tự nhủ mình sẽ giết hắn.

Tôi còn mộng mị đủ thứ. Có một giấc mơ tôi còn nhớ rất rõ: một mình tôi cưỡi ngựa phi nước đại, rồi tôi bỗng dưng nhận ra mình là người Trung Quốc. Tôi gia nhập một nhóm cướp, rồi chúng tôi cùng phi ngựa trên cánh đồng. Bỗng dưng có một băng cướp cưỡi ngựa đỏ tiến về phía chúng tôi. Buồn cười là đàn ngựa không phải là ngựa thật mà là ngựa gỗ. Kỳ dị hơn là, chúng chạy nhanh hơn ngựa của nhóm tôi rất nhiều. Tôi đang không hiểu vì sao thì có một giọng nói vang lên cạnh tôi: “Mày không biết à? Giờ là thời của ngựa gỗ chứ không phải của ngựa thật.” Tôi nhận ra đó chính là Kanazawa. “Tên phản bội khốn kiếp. Tao sẽ giết chết mày!” Tôi hét rồi đuổi theo hắn. Gã cười to và giễu cợt tôi: “Mày nghĩ một thằng Tàu như mày mà đánh bại được lính Nhật sao?” Trong chớp mắt, gã lôi ra một khẩu súng máy và lần này đến lượt tôi bị rượt đuổi. Tôi chạy như điên cho đến khi về tới sân doanh trại, ở đó, mọi người đang chạy rầm rập theo hàng một, một viên thượng tá đang quát tháo đủ thứ mệnh lệnh. Nhìn kỹ hơn, hóa ra đó lại chính là Nemoto.

“Nemoto, mày đang làm gì ở đây?” Tôi hỏi.

“Mày là đồ phản bội.” Gã đáp. “Tao sẽ bắn bỏ mày!”

Chúng bắt tôi và trói vào một cái cây ở giữa sân. Tôi lạnh đến mức cả người đông cứng lại. Mọi thứ xung quanh phủ tuyết trắng. Tôi nhận ra nếu không làm gì đó thì mình sẽ chết, bèn hét lên: “Cứu!” Bỗng có tiếng gì giống tiếng sấm khiến tôi giật mình tỉnh dậy. Hóa ra đó là tiếng lính gác nện dùi cui sắt vào cửa cũi giam.

Ngày lại ngày, thời gian cứ thế trôi đi, cho đến một hôm tôi bắt đầu rơi vào trạng thái mê sảng. Theo như những gì tên lính gác kể lại, tôi được thả vào ngày thứ hai mươi lăm. Khi vừa bước khỏi nhà giam, ánh mặt trời cùng đám người xung quanh khiến tôi choáng váng. Nhưng điều khiến tôi chú ý là thế giới giờ đây đã khác hẳn so với trước khi tôi bị giam. Sau đó, những ảo giác ngớ ngẩn biến mất và tôi dần lấy lại được sự tỉnh táo. Kể cả khi chạm mặt Kanazawa, tôi cũng không còn thấy thù hằn gì gã nữa.

Bãi tập, cái nơi tôi từng ghét bỏ, giờ lại trông rất tuyệt vời, còn những ngọn đồi và phong cảnh vùng quê thì thật chẳng khác gì xứ thần tiên. Buồng giam ấy quả là một nơi khủng khiếp.

Alexandria

Tôi ở Hoeryong hơn một năm nữa. Trong thời gian đó, không có chuyện gì đáng nói xảy ra.

Cuối năm Chiêu Hòa* thứ hai tôi được giải ngũ. Tôi đã nhậu nhẹt suốt đêm ở khu đèn đỏ để ăn mừng. Trên con tàu hướng về phía Đông, quê hương dần hiện ra trong tầm mắt. Trước tiên là một dãy đồi xanh trải dài. Mắt tôi nhòa đi, tôi cứ đứng ngây ra nhìn một hồi. Tôi và những người khác chơi bài trên tàu để giết thời gian, tôi giở mánh cờ bạc chuyên nghiệp ra, có kha khá người bị tôi lột sạch, đến mức phải gửi điện tín cho người thân và dặn: “Nhớ mang theo tiền lúc đến đón ở Osaka.” Khi tôi giải ngũ, họ trả cho tôi hai chục yên thủ lĩnh Dewaya đã gửi, cộng lại tất cả, tôi đã kiếm được những một trăm bảy mươi lăm yên.

•

Thời kỳ Chiêu Hòa là một giai đoạn trong lịch sử Nhật Bản, tương ứng với thời gian tại vị của Nhật hoàng Chiêu Hòa (Showa), kéo dài từ ngày 25 tháng Mười hai năm 1926 đến ngày 7 tháng Một năm 1989.

Tại cảng Osaka đón tôi có mẹ và em gái. Chúng tôi ở lại Kyoto đêm đó rồi tranh thủ đi tham quan vào ngày hôm sau. Tôi mua được hai súc lụa thêu kim tuyến Nishijin loại tốt nhất cho em gái và dải thắt lưng kimono cho mẹ tôi. Đó là lần đầu tiên và cũng là lần duy nhất tôi làm gì đó tốt đẹp cho gia đình mình.

Về Utsunomiya, tôi rong chơi tầm chục ngày. Trong khoảng thời gian ấy, hội cựu chiến binh địa phương tổ chức hẳn một bữa tiệc mừng tôi trở về, cứ như thể tôi là anh hùng vậy, khôi hài vô cùng. Thế rồi chẳng bao lâu sau, tôi nhận được một bức thư từ đại ca Okada ở Dewaya. Ông ta là kiểu người chẳng viết thư cho ai bao giờ, nên khi nhận được thư, tôi hết sức bồn chồn, liền vội vàng mở thư ra đọc ngay.

Thủ lĩnh có bệnh, lồng ngực ông ấy có vấn đề. Hiện thủ lĩnh đang được chữa trị, nhưng tình hình có vẻ không khả quan. Cậu là một trong những người được thủ lĩnh ưu ái, cậu nên đến thăm ông.

Đó thực sự là một cú sốc. Tôi đã về được một thời gian nhưng chưa đến thăm hỏi những người trong hội, tôi nghĩ cũng đã đến lúc cần phải làm vậy. Cùng ngày, tôi bắt tàu đi Tokyo.

Thấy tôi an toàn và khỏe mạnh, thủ lĩnh rất vui. Ông để ý thấy tôi gầy đi và trêu rằng đi lính về tôi kém đẹp trai hẳn. Trông ông khỏe hơn so với tôi tưởng, nên tôi cũng bớt lo. Khi tôi nói lời cảm ơn về số tiền ông gửi, ông nói tôi có thể trả ơn bằng những câu chuyện về cuộc sống ở Triều Tiên. Tôi kể cho ông về vụ mình bị giam.

Câu chuyện đã khiến nhiều người trong hội thích thú. Bọn họ đều đã trải qua cảnh tù đày, nhưng chưa ai bị nhốt trong nhà tù quân sự. Vì đã được nếm trải điều mà các anh em chưa từng nếm trải, tôi trở thành trung tâm của sự chú ý. Khi tôi kể cho họ về kế hoạch đào ngũ bất thành, họ đều rất phẫn nộ. Họ trêu tôi và nói là tôi kém thông minh vì đã đi tin tưởng cái loại phản bội bạn bè như vậy. Cứ thế, việc này dẫn đến việc khác, cuối cùng tôi ở lại băng Dewaya luôn, không bao giờ quay trở về Utsonomiya nữa.

Mọi việc ổn thỏa được một thời gian thì bệnh tình của thủ lĩnh trở nặng vào đầu hè. Tình trạng không nghiêm trọng đến mức ông phải nằm viện, nhưng mọi người đều nghĩ ông cần phải nghỉ ngơi. Ông dọn về dưỡng bệnh ở biệt thự trên bờ biển ở Oiso. Muramatsu lên nắm quyền điều hành nên ông không có gì phải lo lắng. Muramatsu là một tay cờ bạc khét tiếng, không một yakuza nào ở Tokyo không biết đến ông. Nhờ vậy thủ lĩnh có thể yên tâm nghỉ ngơi. Mỗi tháng, Muramatsu lại gửi tiền cho ông, thậm chí còn cử cả người đi thăm hỏi nữa. Một lần nọ, Muramatsu cho gọi tôi và bảo rằng đã đến lượt tôi đi thăm thủ lĩnh.

“Vâng, tôi sẽ lên đường ngay!” Tôi nói. Trước khi đi, Muramatsu dặn dò tôi rất nhiều điều: “Nghe này, người ở Oiso không phải là dân địa phương bình thường đâu. Tất cả những căn biệt thự xa hoa ở đó đều là của các ông trùm chính trị hoặc chủ các công ty lớn. Nếu cậu gây chuyện với ai, thủ lĩnh sẽ là người phải gánh chịu hậu quả. Nhớ hành xử cho thận trọng. Cậu cũng không thể ăn mặc tuềnh toàng như thế khi tới đó. Mặc bộ nào tử tế nhất vào, cắt tóc cho gọn gàng nữa.”

Nghe Muramatsu nói thế tôi cứ thấy ngồ ngộ, nhưng lệnh là lệnh, tôi lập tức tân trang ngoại hình. Khi tôi đã sẵn sàng, Muramatsu đưa cho tôi ít tiền và nói: “Đây là để mua quà cho thủ lĩnh. Tới tiệm Sembikiya* ở Ginza và mua một ít Alexandria* mang đi nhé!”

•

Ra đời năm 1834, Sembikiya là chuỗi cửa hàng hoa quả hạng sang lâu đời nhất Nhật Bản. Với hơn 170 năm lịch sử, Sembikiya cung cấp những loại hoa quả cao cấp và tươi ngon nhất nước Nhật.

•

Nho Alexandria là một giống nho trắng thường được dùng để làm rượu vang. Các chuyên gia rượu vang tin rằng đây là một trong những giống nho cổ nhất hiện vẫn còn tồn tại, không bị lai tạp và biến đổi gien.

Tôi chẳng biết Alexandria là cái gì nên phải hỏi lại. Muramatsu nói đó là một loại nho.

Vào những năm đầu thời Chiêu Hòa, hầu như chẳng có ai ăn những thứ như vậy. Tôi đoán rằng họ trồng loại nho ấy trong nhà kính hay đâu đó. Đa phần người bình thường chẳng được thấy mấy thứ như vậy bao giờ. Muramatsu đưa cho tôi hai chục yên để mua nho. Tôi không tin nổi vào mắt mình.

“Nhưng, tôi mang nhiều tiền như vậy làm gì?” Tôi thắc mắc.

“Tên ngốc này, cậu chẳng biết giá cả gì à? Cứ đi đến Sembikiya và hỏi mua hai chục yên nho Alexandria, chỉ được tầm vài lạng thôi đó!” Muramatsu cười ha hả khi trả lời.

“Ông nói đùa sao!”

“Thôi đừng vớ vẩn nữa, đi đi rồi cậu sẽ thấy.”

Tôi đi tới Sembikiya, lòng vẫn bán tín bán nghi. Hóa ra Muramatsu nói chẳng hề sai: số tiền ấy chỉ mua được hai chùm nho bé. Vừa đi tôi vừa lo mình sẽ làm dập mấy quả nho, suốt cả đoạn đường cứ giữ khư khư trong lòng như nâng trứng vậy.

Biệt thự của thủ lĩnh là một ngôi nhà vô cùng kiên cố với vườn rộng, núi giả và một cái hồ. Phía xa, tôi thấy có một rừng thông, xa hơn nữa là bờ biển.

“Lâu rồi mới được gặp thủ lĩnh. Sức khỏe của thủ lĩnh thế nào ạ?” Tôi hỏi. Thủ lĩnh rất vui khi gặp lại tôi. Da ông rám nắng, nên nhìn thoáng qua chẳng thể biết được là ông đang ốm. Tôi lấy ra chiếc phong bì mà Muramatsu đã giao tôi nhiệm vụ chuyển cho thủ lĩnh.

“Muramatsu nói đây là để dành cho thủ lĩnh chi tiêu.” Thủ lĩnh nhận và gật đầu. “Còn đây là quà, tôi mua ở Sembikiya trên đường tới đây.”

Thủ lĩnh cảm ơn tôi. Gã Shiro lâu nay phụ trách giúp việc ở khu biệt thự, đem nho đi rửa, bày lên đĩa rồi mang lại.

“Thủ lĩnh, những quả nho này là nho đặc biệt, đúng không ạ?”

“Có gì đặc biệt đâu?”

“Nhưng giá của chúng lên tới hai chục yên!” Tôi thốt lên, mắt nhìn chằm chằm vào đĩa nho. Shiro cũng dán mắt vào đĩa nho với vẻ thèm thuồng.

“Cậu chưa ăn loại nho bao giờ này à?” Thủ lĩnh cười, hỏi.

“Chưa ạ.”

“Ớ Triều Tiên chẳng phải cũng có nho hay sao?”

“Có khi đến cả thượng tá cũng chẳng đủ tiền mua nổi những thứ xa xỉ thế này.”

“Cũng phải. Quân đội chỉ được cái oai, còn túi tiền thì rỗng tuếch.” Ông cười khùng khục rồi bảo: “Đây, cậu thử đi, vì viên thượng tá.”

“Cứ ăn đi.” Thấy tôi chần chừ, ông nói.

Tôi bốc một quả nho và bỏ vào mồm.

“Ngon đúng không?” Thủ lĩnh hỏi.

“Tôi chưa từng ăn thứ gì như thế này bao giờ.”

“Cậu ăn thêm một quả nữa đi.”

“Được chứ ạ?”

“Cứ tự nhiên đi. Nhìn cậu ăn vui hơn.” Vậy là tôi lấy thêm một quả nữa. Shiro vừa đứng nhìn vừa thèm rỏ dãi.

“Cậu có muốn ăn không Shiro?”

“Dạ, vâng tôi cũng không khách sáo đâu ạ.”

Thủ lĩnh cười khẽ. Những quả nho nằm trên chiếc đĩa trắng nhìn như ngọc quý vậy.

Sau dịp đó tôi có đến thăm thủ lĩnh vài lần nữa. Có lẽ thủ lĩnh lo rằng tôi có thể bị lũ cớm chặn đường và tra khảo nên ông không muốn tôi đi loanh quanh ngắm nghía khu này. Những tòa biệt thự ở đó lúc nào cũng yên lặng, kể cả vào ban ngày. Âm thanh duy nhất tôi nghe được là tiếng gió thổi trên những ngọn thông. Người giàu có vẻ thích những chỗ cô lập như nơi đây, nhưng tôi lúc nào cũng thích nơi đông đúc.

Mùa hè đó, tình hình của thủ lĩnh có vẻ khởi sắc hơn. Một hôm, khi đang tiễn bác sĩ đến thăm khám ra cổng, tôi thấy một cô gái đang từ phía bãi biển tiến về hướng chúng tôi. Nàng cầm một cái lọng che nắng, mình vận một bộ yukata* rất dễ thương. Có một bà già đi theo nàng, chắc là vú em. Đi ngang qua, nàng nhìn tôi, gương mặt xinh xắn nhợt nhạt gần như trong suốt. Nàng vừa đi qua cổng nhà thủ lĩnh được vài bước, có một chiếc ô tô phóng qua từ góc bên kia đường, sượt qua chiếc lọng của nàng, khiến nó xoay tròn rồi rơi xuống đất. Cô gái đưa một tay lên đỡ trán.

•

Yukata là loại kimono mỏng mặc mùa hè, thường làm bằng vải mát như cotton.

“Tiểu thư, cô sao vậy?” Bà vú hỏi, giọng lo lắng.

Tôi chạy ra nhặt lấy chiếc lọng, rồi quay ra nhìn nàng. Mặt nàng trắng bệch như tờ giấy.

“Trông cô ấy không được khỏe lắm. Nếu là bà, tôi sẽ đưa cô ấy về nhà ngay.” Tôi nói.

Nhưng bà vú già quá lo lắng nên không biết làm gì, vậy là tôi đề nghị giúp họ.

“Nhà chúng tôi không xa đây đâu, ngay đằng kia kìa, chỗ cái cây thông lớn đó.”

Vì cô gái không thể tự đi, tôi cõng nàng trên lưng. Tôi sững người, không phải chỉ bởi nàng quá nhẹ, mà còn bởi từ người nàng tỏa ra hương thơm rất dễ chịu. Rõ ràng nàng là con nhà danh giá. Sau này tôi biết được, gia đình nàng có họ hàng với Egawa Tarozaemon, nhà khoa học đã xây dựng lò công nghiệp chuyên dụng để chế tạo một loại súng thần công lớn.

Nghe rất khó tin nhưng cô gái có vẻ để ý đến tôi. Hằng ngày, nàng bảo bà vú đến gọi tôi. Bà vú đứng ngoài gọi, Shiro ra mở cửa rồi trở lại với một nụ cười ma mãnh.

“Tiểu thư muốn có vinh dự gặp cậu kìa Eiji.” Gã đùa. Tôi đi xin phép thủ lĩnh, ông đồng ý nhưng dặn tôi đừng đi quá lâu, thái độ của ông có vẻ không hài lòng.

Trên đường sang nhà cô gái, bà vú hay hỏi tôi đủ chuyện, như là tôi làm nghề gì. Tôi thường bịa ra những câu đại loại như: “Tôi không đi làm, thỉnh thoảng tôi có diễn kịch trên sân khấu.” Câu trả lời đó được tiếp nhận ngay, vì những người nhà giàu đâu có ai làm việc. Họ sống nhờ tiền kiếm được từ đất đai, chắc bà vú tưởng rằng tôi là một cậu ấm con nhà khá giả nào đó. Một điều nữa là trông tôi có vẻ khác với các cậu trai trẻ trong vùng do quãng thời gian khổ luyện ở Triều Tiên. Bà vú tin câu chuyện của tôi hoàn toàn.

“Cậu Ijichi làm trong ngành kịch nghệ.” Bà vú nói với cô chủ của mình.

Mắt nàng tròn xoe: “Tuyệt quá! Anh đóng thể loại kịch gì, anh Ijichi? Kịch nước ngoài có phải không?”

“À, tôi chỉ là dân đóng kịch nghiệp dư thôi, không phải diễn viên thực thụ gì đâu.” Vì chẳng biết tí gì về kịch nghệ, tôi buộc phải nói thế để họ không hỏi thêm.

Nhà nàng rất lớn, nhưng ngoài nàng ra chỉ có bà vú, hai gia nhân và một người làm vườn già. Đôi khi có giáo viên dương cầm và một người có vẻ là giáo sư đại học ghé qua. Tôi hoàn toàn không biết bố mẹ nàng là ai hay nàng đã ở đó bao lâu. Lần nào tôi đến cũng thấy nhà nàng gọn gàng, sạch sẽ, không một hại bụi. Nhìn qua cửa sổ, tôi thấy khu vườn theo phong cách phương Tây với một khẩu pháo kiểu cũ đặt trên tảng đá.

Thỉnh thoảng cô gái rủ tôi chơi bài và tôi đồng ý, nhưng chúng tôi chỉ chơi cho vui, không cá cược gì hết. Với tôi, chơi bài như vậy chỉ phí thời gian. Tôi còn ra biển chơi cùng họ. Người ở khu biệt thự thường ra bơi ở một cái vịnh nhỏ. Có vài anh chàng mặc khố đỏ đứng trên bờ, vài người khác ngồi trên những mỏm đá, tất cả chăm chú theo dõi những người đang bơi.

Tồi hỏi bà vú những anh chàng đó là ai. Bà vú bảo: “Họ canh chừng để không có tiểu thư nào chết đuối.” Vào mùa hè, mỗi gia đình giàu có lại thuê một người cứu hộ trông chừng cho con gái họ. Tôi không biết tại sao nhưng tất cả những gã cứu hộ đó đều mặc khố màu đỏ.

Bơi chán chê, các tiểu thư lên bờ, người cứu hộ của cô ta sẽ đi theo, trên vai vác lọng và một cái giỏ. Gã cứu hộ nào cũng có một làn da cháy nắng đen sì, tương phản hẳn với biển xanh.

“Chúng ta đi chưa ạ?” Bà vú em hỏi, tôi cùng cô gái bèn đi bộ dọc bãi cát để về nhà. Trên quãng đường đó, mắt nàng cứ liếc trộm tôi qua hàng mi cong, nhưng khi tôi nhìn lại, nàng liền quay đi. Dường như nàng muốn nói gì đó nhưng không thể vì có bà vú đang ở ngay sau lưng.

Chúng tôi cứ lặp đi lặp lại những buổi dạo chơi như vậy. Tôi không thể hiểu chúng tôi là như thế nào: một đôi nam nữ trẻ ngày ngày đi dạo trên bãi biển, có người đi theo hầu hạ, nhưng không có chuyện gì xảy ra. Thật là trái tự nhiên. Dù sao đi nữa, không thể nói là tôi không thấy vui, bởi vì nàng vô cùng kiều diễm, lứa tuổi phù hợp, lại rất khác với những phụ nữ tôi thường qua lại.

Một ngày nọ, khi đi chơi về, chúng tôi thấy rất nhiều nho Alexandria bày trên bàn. Phải có đến cả chục chùm, còn có cả một thứ quả trông giống như dưa hấu nhưng lại không phải. Tôi đang thắc mắc không biết đó là quả gì thì bà vú em quay sang hỏi gia nhân xem ai gửi tặng những món này.

“Ông Dan cho người mang đến ạ.” Gia nhân trả lời. Chính là Dan Takuma*, cha của một nhà khoa học nổi danh, một tai to mặt lớn trong giới kinh doanh, ông ta sở hữu tập đoàn Mitsui, hay là Mitsubishi gì đó. Tiền thưởng hè của ông ta thời đó thôi cũng phải tương đương vài ba trăm triệu yên ngày nay. Thủ lĩnh của chúng tôi không thể nào so được với ông ta.

•

Dan Takuma (1858-1932) từng là giám đốc điều hành của tập đoàn Mitsui, một trong những tập đoàn thương mại hàng hải lâu đời và lớn nhất Nhật Bản. Hiện nay tập đoàn Mitsui có 151 chi nhánh tại 67 nước trên thế giới.

Bà vú già mời tôi một quả nho, nhưng tôi đang mải tò mò về thứ quả trông như dưa hấu kia. Khi ăn thử, tôi thấy nó ngọt như mật ong vậy, ngọt hơn cả nho. Đó là lần đầu tiên tôi được nếm dưa vàng.

Không lâu sau đó thủ lĩnh sai tôi trở về Tokyo. Ông không nói lý do, nhưng tôi cũng lờ mờ đoán được, tôi từ biệt ông rồi bắt chuyến tàu sớm nhất. Tôi không bao giờ gặp lại cô gái kia nữa, thậm chí không bao giờ trở lại Oiso. Thủ lĩnh đã dặn Muramatsu là đừng cử tôi đi. Về phía tôi, tôi cũng không thích cứ phải lén lút gặp nàng, đơn giản là chúng tôi sống trong hai thế giới quá khác biệt, vậy thôi.

Bỏ trốn vì tình

Vài mùa hè trôi qua sau kỳ nghỉ đó, một hôm đại ca Muramatsu cho gọi tôi và bảo:

“Eiji, ta muốn cậu tới giúp một người anh em ở Funabashi. Có thể có vài vấn đề nảy sinh, nên ta sẽ cho cậu mang theo chục người.”

Muramatsu kể cho tôi về một ông trùm tên là Ito Chiyokichi ở Funabashi, thuộc quận Chiba. Băng nhóm của Ito có quan hệ lâu năm với Dewaya, hai bên gắn bó tới mức luôn có bổn phận hỗ trợ nhau. Gần đây, ông trùm Ito đang bị Yahagi, một gã yakuza mới nổi, ngạo mạn và xấc xược chèn ép, khiến ông ta gặp rất nhiều khó khăn. Họ quyết định phải dạy cho Yahagi một bài học, bèn cầu viện tới Dewaya.

“Phe kia mà thích đấu thì ta chiều. Nếu cần thêm người, cứ báo cho ta.” Muramatsu dặn.

“Đại ca cứ yên tâm giao cho tôi. Chúng tôi sẽ xử lý êm thấm việc này, đại ca đừng lo.” Tôi đáp.

Khỏi phải nói, ông trùm Ito mừng khôn xiết. Ông ta trải thảm đỏ tiếp đón chúng tôi như khách quý. Dù sao, nếu không có chúng tôi tiếp viện, ông ta sẽ phải đối mặt với nguy cơ bị chiếm địa bàn hoạt động, thành thử ông ta không tiếc tiền thết đãi chúng tôi, hết thuê kỹ nữ hàng đầu trong vùng, lại mở tiệc tùng hằng đêm.

Được đối xử như vậy, chúng tôi cảm thấy nhất quyết phải đáp trả tấm thịnh tình của họ, nếu người của Yahagi đến gây sự, chúng tôi sẵn sàng giao chiến ngay. Chúng tôi chờ chúng xuất hiện, nhưng tuyệt nhiên không thấy phe chúng manh động gì. Cũng chẳng có gì lạ: chúng vốn chỉ là một lũ du côn tình lẻ, nghe thấy phe địch có tiếp viện từ Tokyo là sợ mất vía.

“Có vẻ như trật tự đã được tái thiết lập rồi. Sao các cậu không ở lại đây vui chơi thêm ít lâu?” Ito nói với tôi.

Tôi đồ rằng ông ta cũng chẳng muốn đánh nhau, chỉ cần làm cho Yahagi e sợ, không tranh chấp địa bàn là đủ để ông ta hài lòng. Nhưng Kamezo, cấp dưới và cũng là bạn thân của tôi, thì không thích vậy một chút nào. Cậu ta cho rằng Ito là một kẻ lười biếng. Nhưng nhiệm vụ của chúng tôi chỉ là đến giúp đỡ chứ không được can thiệp gì, nên chúng tôi quyết định bỏ qua và chơi bời vui vẻ ở đó.

Chỗ chúng tôi ở nằm tại ngay trung tâm khu đèn đỏ, một nơi rất sầm uất. Ở đó có nhiều quán giải khát và nhà hàng đồ tây, trong đó có tiệm Byodoken phục vụ cả đồ ngọt như nước đá bào siro. Một ngày nóng nực, tôi đi qua đó, thấy tấm biển Byodoken đung đưa ngoài trời, trên đó có từ “nước đá”, tôi quyết định bước vào.

“Cho một đá bào, vị gì cũng được.” Tôi tìm một chỗ ngồi rồi gọi đồ uống. Quệt mồ hôi trên mặt, tôi nhìn lên, thấy có một cô gái vô cùng xinh đẹp đứng sau quầy. Nàng vấn tóc cao và mặc một bộ kimono kẻ sọc, đeo chiếc tạp dề trắng. Hôm sau tôi quay lại đó đúng giờ ăn trưa, lúc ấy nhà hàng đông nghịt. Khi nhìn thấy tôi, nàng mỉm cười và nói: “Chào quý khách, ngài lại đến ạ!”

Nàng tất bật phục vụ khách, chu đáo hơn cả những người phục vụ khác. Cách nàng di chuyển có gì đó rất quyến rũ. Nàng có vầng trán rộng và đẹp, làn da trắng, mắt màu hạnh nhân, gương mặt thân thiện. Khi nàng với tay ra, tôi như thấy đôi cánh tay mảnh dẻ ấy tỏa ra ánh sáng nhè nhẹ. Tôi ngồi đó ngây ra nhìn nàng như người mất trí. Hôm sau nữa tôi lại đến, vẫn vào giờ quán đông.

“Thời tiết nóng quá!” Nàng nói, đôi mắt hấp háy cười. Tôi ngồi tại quán cho tới khi nhận ra không còn ai nữa, còn nàng đang ngồi ở một góc.

“Làm ơn cho tôi hỏi bây giờ là mấy giờ?” Tôi mở lời.

“Ba giờ ạ!” Nàng ôm cái khay vào lòng. Tóc nàng đen bóng, xõa xuống gương mặt trắng muốt tưởng như có thể nhìn xuyên qua, môi nàng đỏ mọng.

“Em có sợ những người làm công việc hơi khác thường không?” Tôi hỏi.

“Ngài thuộc băng Dewaya phải không?”

“Nếu em thấy phiền thì tôi sẽ không đến đây nữa.”

“Ông chủ của em có hơi sợ ạ.”

“Vậy thì tôi không nên đến nữa nhỉ?”

“Ngài có biết quán cà phê ở góc kia không? Phiền ngài đợi em ở đó.”

Và đó là mở đầu câu chuyện tình của tôi và Omitsu. Nhưng chẳng lâu sau, Ito có nghe phong thanh được về chúng tôi, bèn cử Kamezo đến cảnh cáo tôi.

“Tôi muốn cậu nói với Eiji rằng cô gái đó có dính líu với Makuta. Dây dưa vào cô ta là rắc rối đấy!” Ông ta dặn Kamezo.

Gã Makuta đó là cánh tay phải của Omiya, một kẻ có địa vị ở vùng này. Omiya là một ông trùm xây dựng khá nổi danh tại vùng Kanto thời đó, ai trong giới yakuza nghe đến tên cũng biết ông ta là ai. Theo như lời Ito, Makuta đang nhắm Omitsu làm thiếp.

Kamezo bảo tôi: “Đầu óc anh chỉ nghĩ đến đàn bà. Thủ lĩnh đã phàn nàn như vậy hôm vừa rồi đấy.”

“Lần này khác.”

“Tôi không chắc đâu. Có vẻ cũng như mọi lần thôi.”

“Cậu thôi đi!”

“Thủ lĩnh mà nghe được là sẽ không hay đâu.”

Kamezo lo lắng cho tôi thực lòng. Tôi quyết định nói chuyện thẳng thắn với Omitsu. Tôi hẹn gặp nàng ở một quán cà phê.

“Em có liên hệ gì đến một gã tên là Makuta không?” Tôi hỏi thẳng.

Omitsu lắc đầu, xúc một thìa kem đầy cho vào miệng, rồi nhìn tôi trân trân.

“Nếu người ta đồn đại rằng tôi đi cướp người của kẻ khác, tôi sẽ gặp phải nhiều rắc rối.”

“Không sao đâu, thật mà! Với lại ông ta có vợ rồi.”

“Vậy sao, thế thì…” Lời nàng nói giúp tôi hiểu rõ tình hình hơn. Hôm đó trời rất nóng, chỉ ngồi một chỗ thôi mà cũng toát mồ hôi. Tôi thấy mồ hôi lấm tấm trên trán Omitsu.

Nàng rút từ vạt áo trước ra một chiếc khăn tay, đưa tay lau mồ hôi trên trán tôi rồi hỏi:

“Thế chúng ta tính sao?”

“Tính gì cơ?”

“Tính về chuyện của chúng ta đó.”

“Em điên rồi!”

“Chắc là vậy.”

Cả hai chúng tôi đều gọi đồ uống lạnh. Sau đó tôi cho cậu bồi bàn tiền boa và nhờ cậu ta gọi Kamezo tới đây.

“Tôi giao việc này cho cậu, hãy làm bất cứ việc gì để hoàn thành.” Tôi nói với Kamezo. Mặt cậu ta tái xanh.

“Nếu anh quyết làm thế, anh sẽ gặp rắc rối lớn đấy. Anh đang trong thời điểm chuẩn bị gây dựng tên tuổi, sao anh lại ngu ngốc như thế này chứ?”

“Thế cậu nghĩ tôi có thể tự xưng là một yakuza mà không dám chống lại một lão thương gia già ư?”

“Thì tôi cũng biết vậy, nhưng anh tính làm thế nào?”

“Bước đầu tiên là phải nói hết với Okada đã.”

Tôi trở về Tokyo, đưa cả Omitsu đi cùng. Tôi để nàng ở lại nhà trọ rồi đi gặp đại ca Okada. Sau khi nghe chuyện, ông ta nhảy dựng lên:

“Cậu không được làm vậy! Nếu không sớm sửa sai, cậu sẽ gây ra chuyện lớn đấy! Thủ lĩnh sẽ nổi điên, mà không chỉ có thế đâu. Nghe này, giờ vẫn chưa quá muộn, trả cô ta về đúng chỗ ngay!”

Tôi cúi chào Okada rồi quay về nhà trọ. Giờ nghĩ lại, quả thật hồi đó đầu óc tôi không bình thường. Cướp người đàn bà của kẻ khác, phớt lờ lời cảnh báo của đàn anh trong hội rồi bỏ trốn, chắc chắn khi ấy tôi đã bị điên. Tôi chỉ biết một điều, vào lúc đó tôi không muốn chia tay với Omitsu, tôi đã chuẩn bị tinh thần là sẽ bị đuổi khỏi Dewaya.

Hai chúng tôi lên một chuyến tàu ra ngoại thành, tới quận Saitama. Sau đó chúng tôi lang thang hết từ nơi này đến nơi khác. Chúng tôi dừng chân ở suối nước nóng Yudanaka khoảng hai tuần. Đó là nơi duy nhất chúng tôi cảm thấy thoải mái, ở đó chúng tôi như một cặp vợ chồng thực thụ. Nhưng phong cảnh núi rừng ở đó rồi cũng khiến tôi thấy bồn chồn.

“Em có thể tìm một công việc dọn phòng ở nhà trọ nào đó quanh đây.” Một ngày nọ Omitsu nói vậy với tôi.

“Đủ rồi, chúng ta rời khỏi nơi này thôi!” Tôi nổi giận, chúng tôi lại lên đường.

Quãng thời gian đó thật không dễ dàng chút nào, nhưng Omitsu không bao giờ phàn nàn. Đi đến đâu mà hết tiền, tôi lại đến chào hỏi một ông trùm yakuza ở đó với hy vọng sẽ được cho ít tiền tiêu. Nhưng khá nhiều trong số họ chẳng muốn liên can gì tới tôi, bởi họ chẳng có quan hệ hay bổn phận gì với băng Dewaya.

Không bao giờ tôi mang Omitsu đi cùng trong những chuyến viếng thăm đó, tôi để nàng đợi ở một quán mì hay quán ăn rẻ tiền nào đó rồi đi một mình. Cánh yakuza sẽ không bao giờ chịu tiếp anh nếu anh đến sau lúc mặt trời lặn, nên tôi phải đi trước khi trời tối. Đó là quy định.

Ở cổng, anh phải chào theo đúng lễ nghi yakuza. Trong phim xã hội đen người ta diễn trông có vẻ đơn giản, nhưng trên thực tế không dễ vậy đâu. Giống như cách samurai thời xưa giới thiệu bản thân, anh phải nói rõ anh là ai, thuộc băng nhóm nào, thủ lĩnh là ai. Những thông tin căn bản ấy cùng với cách anh trình bày sẽ cho người ta biết anh là loại người nào. Tôi cứ đến thăm các ông trùm ở mọi nơi và được cho một phong bì có chút tiền, thế là đủ để cầm cự trong một thời gian.

Tôi và Omitsu bỏ đi vào tháng Tám, chúng tôi lang thang nay đây mai đó trong khoảng hơn ba tháng. Lang bạt với người mình yêu, nghe thì có vẻ lãng mạn, nhưng thực ra lại rất mệt mỏi vì suốt ngày phải chạy trốn. Chẳng hạn như trong những ngày mưa, đi bộ trên đường làng thật khổ sở, vì thực ra có khác gì đi trên ruộng toàn bùn lầy hoặc lội sông đâu, nếu mưa to, bùn sẽ bắn lên tới tận mông. Nếu đi guốc cao, bùn sẽ dính ở đế guốc và níu chân trĩu xuống. Anh không thể nào đi mãi trong mưa, ướt như chuột lột, cùng trú dưới một cái ô với người yêu như trong phim được. Dù muốn hay không, anh vẫn phải trú ở một căn phòng nào đó trên gác một quán trọ rẻ tiền, rồi cả ngày chẳng làm được việc gì ra hồn.

Dù có yêu nhau đến mấy, ta cũng chẳng thể nào quấn lấy người yêu trên giường suốt ngày, bởi mệt mỏi và lo âu liên tục thì làm sao có hứng khởi. Có những hôm chúng tôi không còn một xu dính túi, phải lén chui vào một đền thờ của làng mà qua đêm với chỉ một tấm nệm rơm. Vì không biết rõ mình đang ở đâu, tôi phải giả vờ hỏi dân làng: “Bố tôi đã bị ốm nặng mấy tháng nay, tôi đang đi khắp nơi để cầu nguyện cho ông ấy. Cho hỏi quanh đây có miếu thờ nào thiêng không?” Trông tôi chắc chắn không phải loại đáng tin, nhưng thường thì người ta vẫn chỉ chỗ cho tôi.

Không phải lúc nào trú ở miếu thờ cũng thoải mái. Đến cuối mùa hè là bắt đầu có nhiều muỗi. Chúng đốt xuyên qua cả quần áo. Đáng lẽ bình thường chúng tôi sẽ đốt than đuổi muỗi, nhưng không thể để người ta nhìn thấy khói bay ra từ miếu thờ dựng từ gỗ, phát hiện ra chúng tôi và báo cảnh sát. Kết quả là dù bị muỗi đốt nhiều đến đâu, chúng tôi cũng chỉ biết nhìn nhau, nặn ra nụ cười méo mó và cố chịu đựng.

Khi nào đói không chịu nổi, chúng tôi đi ăn trộm. Tôi phải đi hái trộm dưa hấu hoặc ngô, còn phải ăn sống bởi chẳng có chỗ mà nướng.

Buồn cười thay, hai chúng tồi không bao giờ bị ốm. Tắm rửa giặt giũ thì chúng tôi đi dùng nhờ giếng của nhà dân. Họ còn cho chúng tôi mượn gáo để giặt đồ lót, cho mượn sào để phơi đồ. Trong lúc đợi quần áo khô, chúng tôi chỉ mặc mỗi một lớp áo choàng. Thời xưa, việc đi bộ từ nơi này sang nơi khác không phải hiếm, nên các nông phu luôn sẵn sàng giúp đỡ khách đi đường, chẳng hạn như mời họ một cốc trà hay cho họ dùng giếng nhà mình.

Kể cả khi được giúp như vậy, dù có mạnh mẽ tới đâu, đi bộ lang thang vô định mãi cũng khiến anh mệt mỏi, cả về thể xác lẫn tinh thần. Như người ta thường nói, phiêu bạt là buồn đau, sớm hay muộn anh cũng kiệt sức.

Tôi bắt đầu thấy khó chịu khi nhìn Omitsu, cô gái làm việc ở Byodoken từng khiến tôi điên đảo giờ đã không còn. Rồi tôi lại cảm thấy buồn khi nghĩ về những gì nàng đáng lẽ đã được hưởng thụ, quần áo đẹp, được đi thưởng thức kịch, xem phim, giá như nàng đừng yêu tôi.

Một ngày nọ, khi chúng tôi đang đi dọc bờ sông Sano, tôi nói với Omitsu: “Tôi muốn em về nhà cha mẹ một mình, về phía tôi, tôi sẽ tự lo liệu thân mình.”

“Em thà chết còn hơn là quay về.” Omitsu nói dứt khoát. Lúc đó đã là tháng Mười một, gió đã bắt đầu lạnh buốt. Nàng khóc lóc làm tôi nổi cáu. Tôi đã thầm quyết định rằng ngày hôm sau tôi sẽ rời bỏ nàng. Đêm hôm đó chúng tôi vào một khu rừng trên những ngọn đồi gần đấy để qua đêm, tôi ôm Omitsu trong vòng tay.

Hôm sau, cái lạnh làm tôi thức giấc đúng lúc bình minh. Tôi nhìn quanh và nhận ra Omitsu đã biến mất, xung quanh không có gì ngoài cây cối. Nếu thực sự trái tim con người có thể hóa đá như ta thường nói, thì đấy chính là cảm giác của tôi lúc đó.

Cái ý nghĩ rằng Omitsu đã bỏ tôi mang đến một cảm giác kỳ quái, một phần bực bội, một phần tự thương hại. Tôi đã muốn chia tay, nhưng việc nàng tự ý bỏ tôi mà đi khiến tôi cảm thấy mất bình tĩnh. Con người ta kỳ quặc thế đấy. Tôi bình tĩnh lại và đi tìm Omitsu, tuyệt nhiên không thấy dấu hiệu nào của nàng. Lúc đang ngồi trên mỏm đá trước một miếu thờ bên đường, bỗng dưng tôi thấy Omitsu từ xa đang rảo bước tới giữa những đồng lúa.

“Em đã tới chỗ quái nào thế?” Tôi hỏi, con giận dữ đã nguôi.

“Em đi kiếm mấy nắm cơm.” Nàng đáp.

Omitsu mở một cái gói bọc trong lá tre ra, bên trong có bốn nắm cơm. Tôi ngạc nhiên vì có người tốt đến mức cho nàng đồ ăn, nhưng hóa ra nàng đã đổi cái móc cài thắt lưng kimono bằng ngà để có được những nắm cơm ấy. Hành động đó khiến tôi phải suy ngẫm lúc ăn phần của mình, thế này thật không ổn, không thể tiếp tục thế này được. Tôi quay ra nói với Omitsu: “Tôi không thể chứng kiến cảnh em phải chịu đựng thế này nữa. Tôi sẽ sớm trở thành một yakuza tử tế, rồi tôi sẽ cưới em làm vợ, tôi hứa. Em hãy về nhà và đợi tôi.” Omitsu khóc rất nhiều, nhưng cũng không thay đổi được quyết định của tôi.

Tôi đi cùng Omitsu tới Koiwa, rồi chúng tôi nói lời từ biệt.

Tôi đi một mình tới Funabashi, tìm một quán ăn quen và hỏi mượn một con dao làm bếp.

“Lâu lắm rồi không gặp cậu, Eiji!” Một tay đầu bếp đầu chít khăn bông gọn gàng chào tôi và hỏi. “Cậu mượn dao làm gì thế?”

“Tôi có việc cần dùng, đừng lo, tôi sẽ trả lại ngay.”

Tay đầu bếp đưa con dao cho tôi. Tôi cắn một đầu đoạn dây đã chuẩn bị sẵn, tay phải giữ chặt đầu dây còn lại rồi buộc quanh ngón út bên tay trái và siết chặt hết mức. Sau đó tôi chặt đứt phân nửa ngón tay út. Tay đầu bếp trợn mắt nhìn, nhưng vì quá đau nên tôi chẳng thể để ý tới gã. Tôi xẻo một đoạn vải trắng sạch từ dây thắt lưng, băng ngón tay lại rồi xin gã một tờ giấy. Tôi gói đầu ngón tay bị chặt lại rồi bỏ đi. Tôi không biết làm như vậy liệu có đủ để bù đắp tội lỗi của mình hay không, nhưng chẳng còn cách nào khác. Tôi đi thẳng tới nhà Makuta với tâm thế bất cần.

Khi tôi gọi cửa, một gia nhân bước ra cùng một thanh niên. Tôi xưng tên và nói mình tới để xin lỗi, đoạn giơ ngón tay út vẫn bọc trong giấy ra.

“Hãy đợi một chút.” Gã thanh niên nói rồi đi vào trong nhà. Tôi không biết Makuta có ở nhà không, chỉ nghe thấy tiếng phụ nữ vọng ra từ phía trong. Lúc này tay tôi run lên bần bật, bộ đồ trên người thì sũng mồ hôi.

Một hồi sau, gã đó đi ra và nói với một giọng lịch sự hơn tôi mong đợi: “Ông chủ nói ông ấy hiểu. Giờ anh làm ơn đi đi.”

“Tôi hiểu rồi, tôi rất biết ơn.” Tôi cúi đầu và quay lưng đi.

Mọi việc được bỏ qua quá dễ dàng khiến tôi thấy hơi thất vọng. Ngay sau đó, tôi về Asakusa. Trên đường đi, tôi không khỏi băn khoăn tại sao Makuta không gây chuyện, nghĩ mãi tôi vẫn không tài nào lý giải nổi. Rồi tôi đoán chắc hẳn thủ lĩnh đã đích thân tới để xin tạ lỗi thay tôi. Lúc này thủ lĩnh đã trở về Asakusa. Ông nhìn tôi khi tôi trở về và nói: “Mong là từ giờ phút này trở đi, cậu hãy nghiêm túc hơn.” Chỉ ngắn gọn có vậy.

Tôi được nghe một bài giáo huấn từ đại ca Okada, nhưng đại ca Muramatsu thì không tức giận chút nào. Tôi có nhớ ông ta đã nói câu này: “Cậu quả thật rất có chí khí nhỉ?” Sau đó, nhận ra tôi đang nén cơn đau, ông ta đã rất tử tế và cho mời một bác sĩ giỏi tới khám cho tôi, thậm chí còn viết thư gửi tới khoa phẫu thuật ở bệnh viện Yoshiwara.

Tôi không gặp lại Omitsu trong nhiều năm sau đó. Tôi biết quá rõ chuyện gì sẽ xảy ra nếu gặp lại nàng. Đàn ông vốn dĩ không thể chống chọi lại nước mắt đàn bà. Tôi nghe đồn sau khi về nhà được một thời gian ngắn, Omitsu lại bỏ đi, nhưng khi ấy tôi đang ở nhà tù Maebashi, nếu nàng có đến Asakusa tìm tôi thì tôi cũng không có ở đó để mà gặp nàng.

phần III

Chiều thứ Bảy, hết giờ khám, tôi đang ngồi nghỉ thì người phụ nữ tên Hatsuyo ghé thăm.

“Tôi đã lo không biết ghé qua vào thứ Bảy liệu có phiền không. Chuyện là thế này, ông nhà tôi nói là bác sĩ thường chỉ đến vào buổi tối, mong là hôm nào nhân trời còn sáng sủa có thể mời bác sĩ tách trà, tôi muốn hỏi xem ý bác sĩ thế nào.”

“Ông ấy còn sốt không?”

“Đỡ rồi. Cũng bắt đầu ăn được chút cơm, tôi đã lo rằng nếu cứ thế ông ấy sẽ không qua khỏi, nhưng xem ra ông ấy mạnh mẽ hơn so với nhìn bên ngoài, bác sĩ nhỉ.”

Bước vào phòng người đàn ông, tôi thấy một đĩa thủy bàn* đặt trên chiếc bàn zataku*. Đĩa không có nước, chỉ đặt một viên đá xanh lớn, sần sùi và lồi lõm. Người đàn ông xuất hiện trong bộ kimono thường mặc ở tiệc trà và thắt đai lưng có hoa văn màu đen.

•

Suiban, chữ Hán là Thủy Bàn, là một loại đĩa phẳng, lòng rộng, thường được dùng trong nghệ thuật cắm hoa Ikebana hoặc được dùng để đổ nước, rải cát, đá… có tác dụng trang trí.

•

Zataku là loại bàn ăn truyền thống của Nhật, chiếc bàn khá thấp, chỉ đủ để ngồi quỳ, đi kèm là chiếc ghế zaisu không chân và có phần tựa lưng.

“Đây là cái gì vậy?”

“Người ta gọi nó là đá nghệ thuật, hình như vậy.”

Tôi ghé mặt lại gần viên đá trên đĩa thủy bàn.

“Tôi cầm tên có được không?”

“Vâng, xin mời.”

Tôi đoán là đá hình thành từ nham thạch, có vô số lớp vân trên bề mặt.

“Trên này có rêu mọc!”

“Là vật sống hẳn hoi đấy. Từ ngày tôi nhận được nó đến nay, tính ra đã năm mươi năm rồi. Hồi đó tôi làm đủ chuyện ngu ngốc khiến thủ lĩnh rất không hài lòng, một hôm ông gọi tồi lại và nói: ‘Eiji, cậu hãy chăm sóc viên đá này đi.’ Quá mức ngạc nhiên, tôi hỏi lại: ‘Gì cơ ạ, thủ lĩnh? Tôi biết làm gì với viên đá này?’ Thủ lĩnh đáp: ‘Cậu cứ tưới nước cho nó hằng ngày, cả sáng lẫn tối.’ Tôi chẳng hiểu tại sao, nhưng vì là mệnh lệnh của thủ lĩnh nên không còn cách nào khác, đành phải đem viên đá về phòng mình. Rồi cứ mỗi sáng mỗi tối, tôi tưới nước cho nó, nhưng vài hôm sau tôi không duy trì được nữa, cũng chẳng biết từ khi nào hòn đá biến mất. Mấy chục năm trôi qua tôi đã quên hẳn chuyện cũ đi, đột nhiên hòn đá lại xuất hiện.”

“Mới đây thôi à?”

“Cũng phải tầm tám năm rồi. Kamezo, đàn em của tôi, bị ung thư phổi và không qua khỏi. Khoảng một tháng trước khi qua đời, Kamezo gọi tôi đến và nói: ‘Đại ca, anh còn nhớ vật này không?’ Tôi ngỡ ngàng hỏi: ‘Gì thế này, viên đá này, nó đã ở đâu suốt bao lâu nay?’ Kamezo đáp: ‘Khi anh đi tù ở Maebashi, tôi chỉ e nếu cứ vứt viên đá chỏng chơ ở đó, về sau sẽ chẳng thể tìm lại, nghĩ vậy nên tôi đã cất vào một chiếc rương, nhưng sau quên khuấy đi mất. Thế rồi, một hôm vợ tôi soạn sửa đồ đạc, mới lôi viên đá ra từ đáy rương. Tôi nghĩ trước khi nhắm mắt phải trả tại nó cho anh, vậy nên mới nhắn anh đến đây.’ Kamezo là một người anh em tốt, thật chẳng ngờ lại sang thế giới bên kia trước tôi, tôi thực sự cảm kích vì cậu ta đã giữ cẩn thận viên đá giùm mình. Sống đến ngần này tuổi, tôi có cảm giác mình đã ngộ ra những gì thủ lĩnh muốn tôi hiểu ngày trước, bèn quyết định ngày nào cũng tưới nước cho viên đá.”

Người đàn ông đắp tấm chăn mỏng lên bên chân bị đau, đoạn khoanh hai tay trước ngực áo kimono, chăm chú ngắm viên đá xanh.

Dao chặt cá

Năm hai mươi sáu tuổi, tôi bị tống vào ngục Maebashi. Tôi đã giết một người, lãnh án hơn bốn năm.

Bên ngoài bộ kimono, người đàn ông khoác thêm tấm áo bông, quấn khăn cổ, đoạn ông tựa lưng vào ghế. Trên mái nhà, có tiếng dây điện va vào nhau trong gió mạnh.

Ở phía Bắc Lăng Vân Các*, tòa cao ốc mười hai tầng đã sụp đổ sau trận động đất, có một cái hồ mà người ta quen gọi là Hồ Lô vì nó có hình quả bầu. Gần hồ có một dãy nhà thổ, khi ấy tôi được giao nhiệm vụ trông coi một sòng bạc ở đó. Hôm ấy là một ngày hè oi bức, nắng gắt cháy da, chỉ ngồi không thôi cũng đủ sũng mồ hôi rồi. Buổi trưa đại ca Muramatsu gọi tôi lại, nói giọng nhờ vả:

•

Lăng Vân Các (tức Ryuonkaku) là tòa cao ốc đầu tiên ở Nhật Bản được lắp đặt thang máy. Tòa nhà có mười hai tầng, cao 69m và là trung tâm của khu Asakusa, Tokyo từ năm 1890 tới năm 1923. Tòa nhà đã đổ sụp khi xảy ra trận Đại thảm họa động đất Kanto.

“Eiji, cậu cho một người tá túc một thời gian được không?”

“Người đó đã gây chuyện rắc rối ở đâu à?” Tôi hỏi lại.

“Chuyện là thế này, chắc cậu biết đại ca Tomi ở Shinagawa, trước đây ông ta từng giúp đỡ tôi. Có một gã nakabon, cấp dưới của ông ta, tên là Kiyomasa. Nghe đâu gã là một nhà cái rất khá, không hiểu vì lý do gì lại gây ẩu đả, hiềm khích với mấy đứa thanh niên. Vì thế, cho đến khi tình hình bên họ lắng xuống, cậu cho Kiyomasa ở nhờ bên khu này được không?”

“Ra là như thế.”

“Đừng nói cho thủ lĩnh biết nhé, ông ấy không bao giờ muốn dính líu đến mấy chuyện phiền phức.”

Vì đàn anh đã nhờ vả, nên tôi cũng không cần nghe giải thích nhiều, bèn nhận lòi luôn. Nakabon tức là nhà cái, tôi đã giải thích từ trước rồi, khi đánh bạc thì vị trí của nakabon là quan trọng nhất. Nhờ các mánh của nakabon mà con bạc hoặc được tiền hoặc thua trắng. Người có thể đứng đầu một chiếu bạc luôn rất được nể trọng. Tụ điểm mà tôi phụ trách khi ấy chỉ là một sòng bạc nhỏ, nakabon ở đó chính là gã đàn em thân thiết của tôi, Kamezo. Phiền nỗi, dù có ưu ái cậu ta thế nào, tôi cũng không thể khen Kamezo là một nhà cái giỏi. Cho nên tôi đã rất mong chờ người đàn ông tên Kiyomasa đó.

Có điều, ngay lúc gặp mặt, tôi đã có dự cảm không hay. Vừa nhìn khuôn mặt hắn, tôi đã thấy rờn rợn, rằng người này không phải đối tượng để mình có thể ăn chung nồi. Và đúng như linh cảm đó, rốt cuộc chính tôi đã giết hắn, chuyện thật kinh khủng.

Lý do để ai đó bị giết rất đơn giản, lý do để giết một ai đó cũng thế. Sự thật là khi ấy tôi chẳng hiểu vì sao chuyện lại thành ra như vậy. Bây giờ, chuyện đã qua lâu rồi nên xâu chuỗi sự kiện cũng dễ dàng hơn.

Tôi sớm nhận ra là việc Kiyomasa tham gia sòng bạc chỗ tôi chỉ khiến cho tình hình trở nên tồi tệ. Là người điều hành chi nhánh mà lại không kiểm soát được toàn bộ tình hình thì làm sao khiến đám đàn em nể phục. Chưa kể tôi có khả năng bị mất tín nhiệm trước mặt thủ lĩnh. Tôi biết chắc chắn mình phải hành động để chấm dứt tình trạng này, đương nhiên tôi không nghĩ đến cái việc ngớ ngẩn là giết Kiyomasa. Tôi chỉ mới lo lắng, rằng mình phải đuổi kẻ này đi càng sớm càng tốt, nhưng không thể phũ phàng khai trừ cái kẻ mà đích thân đại ca Muramatsu đã nhờ tôi cho tá túc. Tôi quyết định chờ thêm một thời gian nữa, xem tình hình biến chuyển thế nào.

Rốt cuộc, sự việc nghiêm trọng xảy ra sau đó khoảng hai tháng, dù thực ra mầm mống đã được gieo ngay từ ban đầu. Tôi vốn đã đoán trước rằng chuyện sẽ thành ra bung bét rồi. Có câu tục ngữ đại ý là “ghét ai ghét cả tông ti họ hàng”, quả thật không sai chút nào. Kiyomasa làm gì tôi cũng không vừa ý. Chắc về phía Kiyomasa, hắn cũng có cảm giác như vậy.

Kiyomasa có diện mạo rất khá, dáng cao, khuôn mặt đẹp. Mũi thẳng, lông mày rậm, thái độ cư xử không đến nỗi nào. Nhìn chung, hắn giống một nhân vật kiểu mẫu. Đáng tiếc là hắn luôn giữ thái độ khinh khỉnh, kiểu như xem thường người khác.

Lần đầu gặp mặt, hắn cúi đầu nói: “Có gì rất mong được chú giúp đỡ!” Nhưng khi ngẩng đầu lên, hắn liếc nhìn tôi với ánh mắt tỏ ý muốn nói: “Chẳng lẽ tao lại phải nghe lệnh từ một thằng nhãi nhép như mày sao?”

Lúc bấy giờ tôi mới vừa qua tuổi hai mươi lăm, Kiyomasa lớn hơn tôi tầm bảy hay tám tuổi, có lẽ việc phải làm cấp dưới của tôi khiến hắn cảm thấy mất thể diện. Thế nhưng, trong giới giang hồ, tuổi tác chẳng nói lên được điều gì. Có những kẻ dù lớn tuổi nhưng chỉ có thể so với cái nắp đậy bồn cầu, cũng có những người tuy rất trẻ nhưng đã là trụ cột. Suy nghĩ cho rằng kẻ nào lớn tuổi hơn mới có quyền ra lệnh không còn thuyết phục nữa.

Không thể chê rằng Kiyomasa là đồ vô dụng, nhưng cũng vì thế chuyện mới càng phức tạp. Công bằng mà nói, có lẽ vì giỏi lấn lướt người khác nên hắn rất biết điều khiển sới bạc. Như một phép thử, tôi để hắn cầm cái xem thế nào. Cách hắn chào mời khách, rồi cách hắn chú ý từng chi tiết trên chiếu bạc đều không chê vào đâu được, các ván bạc diễn ra rất suôn sẻ. Nhờ chất giọng trầm khàn, hắn dễ dàng lôi kéo con bạc. Khách thấy sòng bạc chỗ tôi hấp dẫn và đến ngày một đông. Không khí sòng bạc sôi sục hẳn. Kiyomasa bắt đầu được nể phục, mấy gã đàn em ở chỗ tôi luôn miệng tung hô hắn, gọi hắn thân mật là “anh Kiyo”. Kiyomasa cũng khéo thể hiện là quan tâm tới đám đàn em nên nhanh chóng được yêu quý. Thế nhưng, được một thời gian, bản chất của hắn dần lộ ra.

Rõ ràng là hắn có tài, nhưng ai cũng nhận thấy là hắn luôn tự mãn về điều đó. Hắn chưa từng khoe khoang thành lời nhưng ánh mắt của hắn thì có, điều này thực khó diễn tả, đại khái ánh mắt hắn luôn có ý giễu cợt. Dễ dàng nhận ra là hắn không để ai lọt vào mắt. Nhưng tại sao hắn luôn có cái vẻ mặt coi thường người khác thì tôi không hiểu. Có lẽ đó là bản chất của hắn, cái nét mặt ấy cứ tự nhiên mà lộ ra. Phút trước hắn vừa đon đả lấy lòng khách, ngay sau đó đã cười khinh khỉnh. Với dân cờ bạc chuyên nghiệp, thì đó là sai lầm hết sức nghiêm trọng.

Có lần, vào một đêm vắng khách, Kiyomasa nói với tôi: “Có vẻ hôm nay hơi ít khách, hay ta làm một ván chipa đi?”

“Cũng hay đấy nhưng tối nay không đủ người nên thôi đi. Để lần tới.” Tôi đáp.

Tức thì Kiyomasa cười khẩy và nói: “Thế lần tới là bao giờ?”

Cái kiểu ăn nói không chút khiêm nhường đó khiến tôi thấy nóng mặt, tôi chỉ nói: “Tức là một ngày gần đây.”

Chuyện kết thúc. Kiyomasa luôn thản nhiên tỏ thái độ ngay trước mặt khách hàng, nghĩ cho cùng tôi thấy hắn chẳng hề khôn ngoan.

Được khen thì cảm thấy vui, còn bị bóc mẽ thì sẽ căm giận, con người ai cũng đơn giản vậy thôi. Đặc biệt là trong giới yakuza, trước mặt mọi người, nếu bị ai đó nói những câu như “mỗi việc thế này mà mày cũng không làm được hay sao”, ngay lập tức phải gồng mình lên, nhất định phải đấu với kẻ đó.

Việc Kiyomasa khích tôi chơi một ván chipa cũng tương tự như vậy, rõ ràng là hắn đã chỉ thẳng mặt và muốn gây sự với tôi. Đối với những người không biết về giới yakuza, chuyện này có lẽ rất khó hiểu, dưới đây tôi sẽ giải thích cụ thể hơn.

Việc kinh doanh chính của chúng tôi là tổ chức các ván bạc để khách vui choi, nhưng có đôi khi chỉ có dân chuyên nghiệp thi đấu với nhau. Trong số các trò của dân chuyên nghiệp, có một trò được gọi là chipa. Trò này nếu không phải con bạc xuất chúng thì không chơi được. Cho dù là yakuza, mà kể cả là yakuza, đây cũng là trò chơi chỉ dành cho những con bạc tầm cỡ.

Khi sòng bạc ít khách thường mà có nhiều yakuza, đám bài bạc cùng hội có thể quyết định chơi trò chipa. Những lúc như thế này, người ít kinh nghiệm sẽ phải đứng ngoài quan sát chúng tôi chơi. Cũng có trường hợp sòng bạc mở cửa riêng cho những ván chipa. Tôi chẳng rõ trong giới yakuza hiện giờ liệu có còn kẻ nào biết chơi trò chipa theo đúng quy cách nữa không.

Nói chung, trò chipa là như thế này, ở những ván bạc thông thường người ta dùng hai con xúc xắc cùng kích cỡ, chơi theo kiểu ra chẵn lẻ, còn trò chipa dùng tới bốn con xúc xắc. Thêm nữa là kích thước của cả bốn con không giống nhau. Người ta gọi con xúc xắc lớn nhất là daito. Con thứ hai là nishuku, có màu vàng. Con xúc xắc lớn thứ ba có các chấm son đỏ nên được gọi là akkapa. Con xúc xắc nhỏ nhất là chibiri. Tức là, bốn con xúc xắc được dùng trong trò chipa có độ lớn và màu sắc khác nhau. Người chơi đứng quanh bàn và đặt tiền vào từng con xúc xắc. Việc phân định lời lãi, thắng thua giữa các con bạc rất phức tạp nên tôi không muốn giải thích quá cụ thể, nói chung là trò này rất thú vị.

Tất cả đều là dân chuyên nghiệp nên không cần phải chuẩn bị cầu kỳ. Trong một ván chipa, gã nhà cái không cần phải kêu gọi: “Đặt cược đi, đặt cược đi.” Không con bạc nào cất tiếng. Cứ như một khu rừng yên ắng. Số tiền đặt cược nhiều hơn hẳn so với mức thông thường. Vì đối phương đều là những tay cờ bạc chính hiệu, ánh mắt của họ rất khác. Trong một ván chipa, chỉ nghe thấy tiếng đặt tiền hay tiếng quần áo sột soạt. Khi thấy tới lúc, nhà cái sẽ nói: “Nào, xin quý vị dừng tay.” Câu này nghĩa là: “Hãy rời tay khỏi ván bài!” Khi mọi người làm theo, nhà cái sẽ khẽ khàng công bố thắng thua. Tiền cũng chuyển từ tay người này sang người khác.

Tóm lại, Kiyomasa rủ tôi chơi trò chipa dù bản thân hắn hiểu quá rõ chỗ tôi không đủ quy mô để tổ chức một ván bạc giữa dân chuyên nghiệp với nhau. Ván chipa yêu cầu phải đủ người chơi thì mới bắt đầu được, cần phải có một ông trùm và những con bạc chuyên nghiệp thường xuyên lui tới. Tức là để chơi một ván bạc tầm cỡ, cần phải có những con bạc đẳng cấp tham gia. Thế nên, việc Kiyomasa đề nghị chơi chipa chẳng qua là muốn nói đểu tôi là hạng kém cỏi mà thôi.

Kamezo nói với tôi: “Đại ca, anh cứ đáp trả hắn đi. Thằng khốn đó! Tôi thấy máu rồi đấy!”

Tôi trả lời rằng: “Không sao đâu, chẳng qua là hắn nói năng không suy nghĩ. Với cả, sớm muộn cũng đến lúc ta chơi trò đó mà.” Nói vậy thôi chứ thực sự tôi không phải loại người dễ cho qua, tôi ghi nhớ trong lòng sự việc ngu ngốc này.

Nghĩ cho cùng, tôi thấy Kiyomasa đúng là dại dột. Có tài đâu cần thiết phải khoe khoang trước đám đông. Giả dụ hắn cứ im lặng, mọi người vẫn sẽ thấy rằng hắn là một tay sành sỏi, rằng nếu không có hắn chắc sòng bạc đã tiêu rồi. Chẳng phải khi ấy, hắn sẽ tự nhiên được mọi người kính trọng gọi là đại ca, rồi sẽ trở thành trụ cột. Thế nhưng, Kiyomasa lại thích khoa trương, thế nên hắn mới bị mọi người xem thường, bị coi là một kẻ ngốc và không ai coi hắn là bạn nữa.

Tôi đã định sẽ nói với đại ca Muramatsu rằng mình không còn kham nổi Kiyomasa, đúng lúc ấy thì rắc rối lớn xảy ra, mà nguyên nhân hoàn toàn vớ vẩn. Đêm nọ, sau một hồi nốc rượu, Kiyomasa đã tiểu tiện lên biển hiệu của một nhà thổ. Chắc hắn nghĩ không ai nhìn thấy vì đêm đã khuya. Thực sự thì quán đã đóng cửa và người trong quán chẳng hề hay biết. Nhưng một bà giúp việc cho cửa hàng rau đối diện đã trông thấy hắn lúc tiểu bậy. Nếu chuyện chỉ xảy ra có một lần thì cũng không đến nỗi om sòm, xui xẻo là hình như cứ mỗi lần say rượu, Kiyomasa lại mò đến chỗ biển hiệu đó mà giải quyết. Chuyện lan ra thành lời đồn xấu, có lần một cậu đàn em chỗ tôi tên là Kinmitsu đi ngang qua khu đó, bỗng bà giúp việc kia gọi giật lại phàn nàn: “Hội các người có một thằng chẳng ra gì, tối nào cũng như tối nào, cứ đến tiểu bậy lên khắp các bảng hiệu nhà người ta, đến một con chó khôn cũng chẳng làm trò như thế. Nếu cứ dung túng cho cái loại ấy thì rồi thiên hạ sẽ chẳng thèm coi thủ lĩnh chỗ các người ra gì.”

Kinmitsu nghe chuyện hết sức ngạc nhiên, nhưng tạm thời để xoa dịu bà giúp việc, cậu ta nói: “Gã đó à… thôi thì bác cho cháu mượn cái xô đã.”

Kinmitsu đổ đầy xô nước rồi xách ra cọ tấm bảng. Xong xuôi, cậu ta xin lỗi chủ các cửa hiệu xung quanh, rồi đến chỗ tôi nói: “Trời ơi, đã có chuyện xấu hổ đến thế đấy đại ca ơi, ai mà chịu được.”

“Vậy à, anh đã tính nói chuyện của hắn với đại ca Muramatsu. Thôi thì đã kiên nhẫn đến mức này, chú cố chịu đựng thêm một chút nữa.” Tôi phải xoa dịu cậu ta.

Nhưng Kinmitsu không kiềm chế được bực tức bèn tìm đến trách cứ Kiyomasa: “Này Kiyo, có say đến mức nào cũng không được đi khắp nơi làm bậy chứ, sẽ gây tổn hại đến thanh danh của đại ca đấy.”

Lẽ thường, với những người đang phải ở nhờ, trong trường hợp này đương nhiên sẽ nhún nhường mà cúi đầu nhận lỗi, vậy là êm xuôi.

Nhưng Kiyomasa không làm như thế. Bị mắng mỏ, hắn nóng mặt quát tháo: “Lũ chúng mày, cùng một giuộc với mụ già kia, theo dõi tao suốt ngày đấy hả?”

Kinmitsu nghe vậy nổi khùng lên, to tiếng đốp chát: “Khốn kiếp, cái đồ ngu dốt đầu toàn bã đậu. Nghĩ mày lớn tuổi hơn nên tao đã nhún nhường, nhưng mày ăn nói kiểu gì thế? Vênh quá rồi đấy. Loại như mày không bằng cả lũ súc sinh.”

Kiyomasa bất ngờ giáng một cú đấm vào mặt cậu ta. Kinmitsu liền xông tới, miệng thét: “Tao giết mày!”

May mà Kamezo kịp nhảy vào giữa can ngăn. Sau đó Kiyomasa tới gặp tôi và quỳ rạp xuống xin lỗi. Chuyện tạm thời lắng lại. Nhưng Kamezo nói: “Không thể chịu đựng hắn thêm được nữa. Phải mau đuổi hắn đi thôi.” Anh em trong hội có ý kiến tương tự. Sự việc đã đến mức này, tôi nghĩ đại ca Muramatsu sẽ thông cảm cho, bèn quyết định hôm sau đi gặp ông ta để bàn chuyện.

Thế mà, ngay hôm sau, tôi còn chưa kịp đi đâu, lại có thêm vụ ầm ĩ. Tôi không có mặt ở hiện trường ẩu đả, về sau nghe kể Kiyomasa cãi cọ với Kinmitsu, đòi cậu ta phải dẫn hắn đến chỗ bà giúp việc thóc mách việc hắn tiểu bậy. “Mày định thế nào, mày biết khu đó đúng không, dẫn tao đến đó mau!” Hắn trợn mắt nói.

“Đứng là hết thuốc chữa.” Kinmitsu nói đại loại như vậy. Kiyomasa lao tới đánh cậu ta. Những người xung quanh cố ngăn lại nhưng không thể vì Kiyomasa quá khỏe. Kamezo chạy như bay về chỗ tôi báo cáo, tôi lập tức đến ngay. Chuyện tiếp theo cứ như một mớ bòng bong, rất khó kể lại chi tiết.

Nói tóm gọn, Kiyomasa đã quá nóng nảy, không còn biết trước sau gì nữa. Hắn chạy vào bếp, vớ lấy cái xiên nhọn, phăm phăm tiến đến định đâm Kinmitsu. Cái xiên này thường được dùng trong mùa hè, để đập đá cho vào gối chườm mát mỗi khi ngủ trưa. Tôi lao tới can ngăn thì hắn bất ngờ chuyển hướng về phía tôi. Đúng cái lúc Kiyomasa xông đến định giết tôi, tôi vớ ngay lấy con dao trong tầm tay và đâm sâu vào ngực hắn. Chúng tôi hay gọi con dao này là dao chặt cá nhưng nó còn sắc hơn cả kiếm. Dao đâm ngọt qua xương sườn và xuyên thẳng vào tim Kiyomasa. Trong nháy mắt, máu của hắn phun ra, bắn đỏ cả người tôi.

Người báo cảnh sát là một thầy dạy múa phái Nishikawa, thi thoảng ông ta mới xuất hiện. Người bên hình sự và tuần tra đến rất đông. Họ xem xét hiện trường, rồi một cảnh sát hình sự lớn tuổi hỏi tôi: “Eiji, là cậu làm à?” Tôi đáp: “Là tôi.” Cả người của bên hình sự và tuần tra tôi đều quen biết, họ đã không còng tay tôi.

Tôi được chuyển từ trại tạm giam đến Ichigaya, sau đó tôi ra hầu tòa. Tới khi ấy tôi mới thấu hiểu, thủ lĩnh của Dewaya là người vĩ đại đến thế nào. Nếu là người khác chắc không thể làm được như ông. Thủ lĩnh liên hệ khắp nơi, còn đến cả tòa án để đưa giấy kiến nghị giúp tôi.

Cùng với đại ca Muramatsu, ông nhờ vả mọi người từ Asakusa đến khu chợ Nakamise, thu thập chữ ký của mấy trăm người để xin giảm án cho tôi. Khi ấy ông đã rất yếu nhưng vẫn đi tới từng cửa hiệu ở Asakusa, cúi đầu để xin chữ ký ủng hộ tôi, khi nghe một tay thanh tra kể lại như vậy, tôi trào nước mắt, trong trại tạm giam tôi đã chắp tay cúi lạy thủ lĩnh. Chưa hết, ông không chỉ dừng lại ở việc thu thập chữ ký của mọi người trong khu phố. Ông còn đến gặp bố mẹ của Kiyomasa, xin họ gửi đơn yêu cầu giảm tội cho tôi.

Kiyomasa vốn dĩ là cậu ấm của một gia đình buôn gỗ ở Meguro. Từ khi chơi với lũ bạn lưu manh, hắn bắt đầu hư hỏng, hắn ăn cắp tiền của gia đình, lừa con gái nhà người rồi rũ bỏ. Đến mức bố hắn đã phải gửi hắn cho ông trùm Shinagawa để coi chừng. Một đứa con như thế thì đến bố mẹ cũng hết cách, họ đã viết như thế này trong đơn thỉnh cầu:

Chúng tôi đã linh tính một lúc nào đó chuyện nghiêm trọng đến vậy phải xảy ra, con tôi còn sống tới bây giờ, ngay cả chúng tôi cũng thấy kỳ lạ. Sự vụ này, chính con tôi đã gây rắc rối cho ông chủ đã cưu mang nó, thậm chí còn định đâm dao vào người ta, thế nên chẳng thể trách ai vì cái chết của nó. Gia đình chúng tôi tuyệt đối không có suy nghĩ oán hận, mong quý tòa không xem đây là tội nghiêm trọng.

Là bậc làm cha mẹ, đứa con trai dù có phá gia chi tử đến thế nào, chắc chắn họ không thể nhẹ lòng khi con chết. Thực khó tin rằng họ không căm thù kẻ giết con trai mình. Nhưng thủ lĩnh đã làm đủ mọi cách để thuyết phục họ xin giảm bớt tội trạng cho tôi. Thủ lĩnh nhờ ông trùm Shinagawa đứng ra nài nỉ, nhận đơn thỉnh cầu từ cha mẹ của Kiyomasa rồi gửi lên tòa án.

Thủ lĩnh còn nhờ vả thêm một nghị sĩ. Nghị sĩ này nắm trong tay đất đai ở khu Asakusa, ông ta tên là Okubo. Nghị sĩ Okubo giới thiệu luật sư giỏi và còn lo lót một số việc vặt khác.

Mất chẵn một năm trời người ta mới đưa ra được phán quyết. Tôi được miễn tội giết người và hưởng án tù năm năm cho tội gây thương tổn dẫn tới chết người. Thời đó, những sự vụ tương tự của dân xã hội đen được tuyên án từ năm đến sáu năm là chuyện bình thường. Sau khi bị giam ở nhà tù Sugamo một thời gian, tôi được đưa tới nhà tù Maebashi. Vì đã có một năm bị tạm giữ nên thời gian tôi phải ở Maebashi được ấn định là bốn năm. Vào thời đó, người ta áp giải tội nhân tới nhà tù bằng tàu hỏa chứ không phải bằng ô tô. Khi có đông tội nhân cùng bị áp giải, người ta phải thuê hẳn cả một đoàn tàu. Nhưng lần áp tải tôi lại khá vắng nên tôi chỉ bị giám sát để không tiếp xúc được với hành khách thông thường trên tàu mà thôi. Họ đã phải trưng dụng đến vài toa tàu.

Điệu múa dẻo

“Chắc bác sĩ không biết nhà tù là thế nào đâu nhỉ?”

“Tôi biết chút ít đấy.”

“Ồ, là vì sao vậy?”

“Thi thoảng có tù nhân bị thương hay bị ốm chẳng hạn, lúc đó nhà tù sẽ gọi điện yêu cầu, đã có đôi lần tôi đến nhà tù để thăm khám.”

“Ra là thế, vậy bác sĩ thấy sao, cảm tưởng khi chứng kiến những cảnh trong tù?”

“Khá thú vị. Cảm giác như họ sẵn sàng lừa mình bất cứ lúc nào.”

“Tù nhân giả ốm ư?”

“Phải, tất nhiên phần lớn trong số họ thực sự không khỏe, nhưng có vài người bắt chước đủ loại bệnh trạng hòng đánh lừa bác sĩ. Họ quả thật rất khéo giả vờ, kêu đau đớn kinh khủng, đến mức nhễ nhại mồ hôi, không tinh ý một chút là bị họ lợi dụng rồi.”

“Đúng là như vậy. Có những tên ghê gớm ra trò, mấy bác sĩ trẻ chắc sẽ dễ dàng bị lừa. Mà, bác sĩ cũng có nhiều loại người, ở nhà tù Maebashi nơi tôi bị giam có một tay bác sĩ riêng cho cả trại, hắn là một gã thật kinh khủng. Phạm nhân có khổ sở quằn quại đến mấy chẳng bao giờ thấy bác sĩ đến ngay. Nếu vào buổi đêm thì tuyệt đối không có chuyện hắn chịu tới. Phiếu chẩn đoán nguyên nhân tử vong của tù nhân đáng ra phải do chính bác sĩ viết, nhưng phần nhiều hắn phó mặc cho cai tù. Chúng tôi luôn hiểu rằng nếu lỡ có ốm bệnh thì đừng hy vọng gì.”

Đáng nhớ nhất là ngục Maebashi rất lạnh. Nghĩ lại tôi có cảm giác như ở nơi đó lúc nào cũng là mùa đông. Nhà tù nằm ngay sát con sông Tone, ở ngoại ô của Maebashi, nên thường nghe thấy tiếng nước chảy ầm ầm, về đêm khuya khi bụng đói mềm, âm thanh đó cứ vẳng mãi bên tai đến nhức cả óc. Phía Bắc có ngọn núi Akagi, thường ào ào lùa ra những luồng gió buốt lạnh. Bao quanh nhà tù là bức tường cao gần sáu mét, những cơn gió cứ luẩn quẩn tạo thành xoáy lốc bên trong bức tường rào. Âm thanh đó đủ khiến người ta lạnh run người.

Bên nhà tù Sugamo, một buồng chứa mười hai phạm nhân, còn bên Maebashi thì chỉ có sáu phạm nhân. Buổi tối tôi trải một tấm chăn mỏng lên mặt chiếu để ngủ. Cái chăn ấy rất nhỏ. Chiều rộng không đến một mét. Chắc tầm chín mươi phân gì đó. Chiều dài chỉ khoảng hơn một mét rưỡi. Vì tôi rất cao nên bị thò chân ra ngoài. Chăn để đắp thì to hơn hẳn. Nhưng cái chăn ấy trải qua bao nhiêu năm sử dụng nên đã cũ quá rồi, ruột bông bên trong chẳng còn bao nhiêu. Thực ra cái chăn ấy có được nhồi ruột nhưng sau bao nhiều lần bật đi bật lại, bông đã cứng đơ hết rồi. Thậm chí lớp bông nhồi còn chẳng được đều, chỗ này chỗ kia bông bị kết vón lại. Những chỗ có bông vón cục cao gồ lên, chỗ không còn bông thì đúng nghĩa chỉ có phần vỏ chăn vải. Tấm chăn trải bên dưới chẳng khác gì. Cho nên, nếu cần ví dụ về nỗi trằn trọc khổ sở khi ngủ thì chính là đây.

Ở nhà tù này, tôi được phân sang làm công việc dán phong bì. Trong tổ dán phong bì có đến gần mười lăm người là dân xã hội đen. Chúng tôi hay trêu nhau mấy câu cho thoải mái, như: “Dân anh chị mà đã vào tù thì chỉ như cái gáo múc phân bị mất cán cầm.” Toàn là những lời nói đùa nhàm chán nhưng không hẳn là không đúng.

Ngoài xã hội, những kẻ đã được gọi là dân lưu manh thường không có công ăn việc làm tử tế, nên khi vào tù họ không làm được việc gì ra hồn. Thực sự là không thể ép buộc dân chuyên cờ bạc lao động hẳn hoi. Nhưng không thể để họ ngồi chơi được, người ta phân cho họ làm những công việc giản đơn. Các bước dán phong bì rất dễ nhớ nên khá phù hợp với đám yakuza.

Có một đại ca ở băng Kiryu là Shinmiya Kanjiro, thường gọi là Kanchan, vào tù cùng đợt với tôi. Chúng tôi nhanh chóng thân quen, về sau ra tù vẫn giữ mối quan hệ tốt. Còn một người nữa là dân anh chị ở Tokyo, tên thật là Okakura Goichi, tên thường gọi là Muraoka Kenji, về sau anh trở thành huynh đệ với tôi. Người có tên Muraoka này quan hệ rất tốt với các tổ chức ở Kodama. Anh ta vào sau tôi một thời gian. Sau đó là Tsunegoro và Namiji, hai người này sau đó trở thành đàn em của tôi và hỗ trợ tôi rất nhiều. Tôi không bao giờ biết vì sao Muraoka phải vào tù, còn Kanchan của băng Kiryu thì bị vào tù do gã “không coi lũ cớm ra gì”.

“Có ngu thì mới nghe lời chúng nó!” Ngồi cạnh tôi, vừa dán phong bì Kanchan vừa kể lại chuyện của gã. “Chuyện là có thằng cớm đến sòng bạc của tao, rồi nói phải nộp cho chúng hai khẩu súng. Anh em tao làm gì có súng cơ chứ. Tao biết là như thế. Mà nghe nói mày vào đây vì dùng dao chặt cá hả, ghê đấy.”

“Có gì đâu mà ghê.”

“Mày khiêm tốn thế. Mà chuyện là thế này, tao nói thẳng với thằng cớm là tao không có súng, nhưng hắn không hiểu cho. Hắn còn nói: ‘Không có thì đi mua về đây. Rồi đem nộp cho cảnh sát.’ Cuối cùng hắn dọa nạt, nếu không đem súng ra nộp thì hắn sẽ truy quét sòng bạc. Tao tức điên lên, nói muốn bắt bớ thì cứ việc. Thằng cớm làm thế thật, tối hôm đó chúng nó đến khám xét. Đúng vào lúc sòng bạc đang hoạt động. Bắt người quá dễ luôn.”

Kanchan căm tức vô cùng. Lý do bọn cớm bắt chẹt gã như vậy là để tăng thành tích chống tội phạm của khu vực. về sau, khi ra tù tôi dính phải một trường hợp tương tự tại sòng bạc tôi phụ trách ở Uguisudani, vào khoảng năm Chiêu Hòa thứ mười ba*, cũng là yêu cầu đòi nộp súng. Vụ này là chỉ đạo trực tiếp từ sở chính, nói cách khác là từ cấp cao nhất xuống. Do có nguồn tin báo rằng một đám yakuza nào đó đang tích trữ súng, nên nhà chức trách mới lập kế hoạch tịch thu toàn bộ số súng đó. Nhưng chỗ tôi không có súng, nên chẳng thể nộp ra.

•

Tức là năm 1938.

Ngay lập tức, bọn họ bảo tôi không có súng thì phải đi mua để còn giao nộp. Nếu phản kháng, chắc chắn sẽ bị bắt như vụ của Kanchan, tôi phải nhờ đàn em mua lấy hai khẩu súng, bấy giờ mỗi khẩu trị giá những ba trăm năm mươi yên. Chừng đó bằng với số tiền mua một căn nhà, nhưng muốn tránh tù tội thì phải chịu thiệt thôi. Tôi nộp súng ngay cho tên cớm, nhận được duy nhất một câu “người anh em vất vả rồi”. Không có lấy một lá thư cảm ơn, nhưng may mà chẳng bị xử phạt gì.

Tôi và Kanchan khá đồng cảm với nhau, ở xưởng làm việc chúng tôi hay thậm thụt nói chuyện, có đôi lần hơi quá đà khiến cai tù nổi giận, rốt cuộc chúng tôi phải chịu phạt.

Đó là một ngày sau ngày có tuyết rơi. Sau khi tuyết rơi là thời điểm cái lạnh tăng lên gấp bội. Về đêm là buốt cóng, mọi người phải đi tiểu liên tục. Đang lơ mơ ngủ chợt nghe có tiếng ai đó bật dậy. Người này xong xuôi lại có người khác lục tục đi tiểu. Cứ thế suốt cả đêm, chúng tôi khổ sở vì đi tiểu, vừa đi rồi lúc sau lại thấy mót. Tôi đang ngủ chập chờn, bất chợt mở mắt thấy cai tù gọi dậy. “Gì thế, sao lại là lúc này?” Tôi hỏi thì bị họ quát, vừa lù rù bước ra ngoài đã bị còng tay ngay lập tức.

“Chuyện gì đây? Đêm hôm khuya khoắt thế này, tôi đâu có làm trò gì đâu.” Tôi gắt, một tay cai tù khác tức thì vả vào mặt tôi. “Là tội gì đây chứ?” Tôi chỉ nghĩ được có vậy, cai tù trợn trừng mắt nói: “Mày nói chuyện với thằng Kanchan, đấy là tội buôn chuyện.” Đoạn, tôi bị lôi đi, lê bước trong hành lang tối dẫn đến một căn phòng bê tông. Giữa đường tôi thấy Kanchan bị lôi đi cùng. Trong phòng bê tông có một cái bể nhỏ. Cai tù nói: “Vào đi.” Có một bóng đèn duy nhất treo lủng lẳng trên trần nhà.

“Đừng dùng dằng nữa!” Cai tù quát. Tôi bị còng tay thít chặt nên chẳng thể cử động. Nhưng dù không bị thế, giữa đêm lạnh rét run thế này, nhảy vào trong nước chắc chết mất thôi. Tôi liếc sang Kanchan. Gã cũng đang nhìn tôi. Đúng lúc đó, tôi bị đẩy bay xuống nước, chẳng kịp la tiếng nào tôi đã chìm trong làn nước lạnh. Bể không sâu nhưng tôi cứ bị trượt chân mãi, không đứng lên nổi. Tay bị còng rất khó cử động, tôi bị sặc, uống biết bao nhiêu là nước. Cai tù tóm lấy còng tay, lôi đầu tôi về phía cạnh bể, cuối cùng tôi cũng thở được, khi ấy tôi chẳng còn thấy lạnh nữa, chỉ thấy tê dại đến mức tưởng sắp ngất rồi.

Đứng trên thành bể, cai tù hỏi: “Sao, từ giờ có chịu ngoan ngoãn không?” Tôi gần như chẳng còn hơi. Trong trí nhớ, hình như tôi đã hét lên “điên à”, tức thì có một gót giày đá vào mặt, tôi lại chìm xuống. Lần thứ hai khi được kéo lên, tôi lại nghe thấy giọng nói đó: “Từ giờ có ngoan không!” Tôi không thốt được câu nào. Không thở nổi. Khi ấy tôi được kéo lên, toàn thân cứng đờ, cảm giác như đang mặc áo giáp. Từ vạt áo nước rỏ xuống tong tỏng. Thật kỳ lạ, tôi không có cảm giác lạnh, toàn thân nóng giãy như bị bỏng. Quay về buồng giam, chui vào chăn, người tôi run lên bần bật. Tôi nghĩ gặp chuyện như thế không chết đã là may rồi. Kanchan thì lên cơn sốt, nằm liệt suốt một tuần.

Lại nói đến cái rét, ngày nào chúng tôi cũng phải chịu rét mỗi lần trở về sau ca làm. Đó sẽ là lúc được chứng kiến “điệu múa dẻo”. Giữa khu làm việc và khu buồng giam có một phòng thay đồ. Tại đây, tù nhân cởi áo bảo hộ khi làm việc để thay sang quần áo tù nhân, cửa sổ của phòng thay đồ thì luôn mở thông thống. Gió lạnh từ ngoài cứ thế lùa vào. Những lúc gió trời lồng lộng thổi như thế mà tù nhân phải ở trần như nhộng.

Đầu tiên mã số phạm nhân sẽ được hô to. Người mang số đó sẽ phải cởi hết quần áo ra. Tay đưa lên đầu, đứng dạng hai chân. Thế rồi, cai tù sẽ đi quanh, kiểm tra và xác nhận là tù nhân không giấu thứ gì trên người. Tất nhiên lúc đó mảnh khố cũng phải tháo ra. Kiểm tra xong xuôi, tù nhân mới được mặc đồ. Quần áo tù thì vô cùng hôi. Chưa kể, đống quần áo bị để trên giá suốt cả ngày, bụi bẩn bám đầy. Thỉnh thoảng chúng tôi được giặt quần áo nhưng họ không cho xà phòng nên chỉ có thể giũ bằng nước, thành ra ghét bụi từ mấy năm trước vẫn bám lại. Ghét đóng từng tảng trên lớp áo lạnh như đá. Khi mặc quần áo, những tảng ghét ấy miết lên da. Theo phản xạ tự nhiên, cả cơ thể run lên. Lập cập lập cập, cả mặt cả cằm cả bụng cả chân tay. Đứng gần ai cũng thấy tù nhân đang run như cầy sấy. Có câu “lạnh đến mức răng đánh đàn”, trường hợp này đúng như thế. Muốn mở miệng nói cũng đành chịu vì cằm cứ run cầm cập. Chúng tôi chẳng thốt ra được tiếng nào. Cái kiểu run rẩy đó trông rất kỳ cục. Không thể không run người. Chịu đựng thì không thấu. Dù vững tinh thần đến mấy đi nữa vẫn phải run vì lạnh. Tù nhân hay gọi kiểu run rẩy đó là “vũ điệu uốn người” hay “điệu múa dẻo”. Trông chúng tôi khi ấy rất giống với hình ảnh viên thạch konnyaku* đang lay động.

•

Konnyaku là một món tráng miệng truyền thống của Nhật Bản. Món thạch này được làm từ cây Konjac, một loài cây có xuất xứ từ vùng Đông Á.

Thời đó chưa có thứ gọi là cửa kính. Người ta dán giấy lên những nan gỗ trên cửa kéo. Loại giấy này khi cũ đi sẽ ố vàng và bị rách. Từ những chỗ bị rách đó, gió lạnh lùa vào. Nhớ không nhầm thì nhà tù này được xây dựng vào năm Minh Trị thứ hai mươi mốt* nên mọi nơi cũ nát hết rồi. Vách ngăn buồng giam và sảnh giữa đều là cửa có chấn song bằng gỗ, có lẽ là dựng theo thiết kế của ngục tù thời xưa.

•

Tức là năm 1888.

Có năm tù nhân ở cùng buồng giam với tôi. Người vào lâu nhất là Toyama, vốn làm ở một tiệm bán và sửa ô, tiếp đến là ông thầy bói Matsuda Ishino. Có cả một gã buôn diêm mà tôi đã quên tên. Riêng về Toyama, hắn phát hiện vợ ngoại tình, bèn giết vợ và bị bắt.

Vào nhà tù rồi, mọi người đều hốc hác khổ sở, nhưng khuôn mặt Toyama thì đặc biệt thảm hại. Giữa gương mặt tròn là cái mũi nhỏ hếch lên như tấm bia mộ, bọng mắt thì chảy xệ như con sên. Hắn nhát gan nên lúc nào cũng rúm ró trước cai tù. Tôi nghĩ chẳng phải bởi đang ở trong tù nên Toyama mới thế, có lẽ hắn vốn đã như vậy ngay cả khi làm việc ngoài xã hội.

Toyama sống cùng vợ đã nhiều năm tại một khu nhà cho thuê sau quán thịt ngựa. Năm xảy ra vụ việc, trời hiếm mưa, thế nên ngay cả vào mùa mưa trong tháng Sáu, tình hình của tiệm bán ô vẫn vô cùng ảm đạm. Kinh tế xấu đi, họ chẳng kiếm ăn được chút gì. Vì thế, Toyama phải sang giúp việc ở quán thịt ngựa, phải đi xa để mua ngựa về.

Nghe kể thì kẻ ăn nằm với vợ của Toyama là một gã bán tẩu rong. Một hôm, Toyama đi mua ngựa, về đến nhà không thấy vợ đâu. Mấy ngày trôi qua cô ta vẫn biệt tăm. Toyama đã tính từ bỏ hy vọng, bỗng một ngày nọ trời đổ mưa. Có tiếng còi hiệu của gã bán tẩu rong vọng tới từ dưới phố. Khi đó, đã lâu rồi Toyama mới được người ta nhờ dán lại cái ô. Không hiểu sao hắn chợt thấy trống ngực đập lạ thường, bèn dừng tay, bước ra bên ngoài. Ngay chỗ cổng ngôi nhà có một con sông, phía bên kia bờ là con đường nhỏ chạy dài. Trên con đường lầy bùn ấy, gã bán tẩu rong đang kéo xe hàng, tiếng bước chân lép nhép. Có một phụ nữ đang lẽo đẽo theo sau gánh hàng.

Người kia đúng là vợ tôi rồi, tim tôi chết lặng. Dưới trời mưa, vợ tôi cầm chiếc ô nhỏ, từng bước đi khuất dần.

Tôi chẳng suy nghĩ gì, liền lao theo. Đuổi đến nơi, tôi hét: “Quay lại đây!” Rồi tôi kéo giữ vợ lại. “Làm cái trò gì thế hả?” Thằng bán tẩu chạy tới ngăn, tôi đấm ngã hắn rồi hùng hục lôi vợ đi. Bỏ qua quầy thịt ngựa, tôi dắt cô ta đến chỗ nghĩa địa gần con sông.

Mưa trút như thể có kẻ nào đó vừa lật ngược gàu nước, các hạt mưa thi nhau rơi rào rào trên những tấm bia mộ. Tôi xốc cổ áo vợ mình, hỏi mà như quát: “Thế là thế nào?”

“Không còn tình cảm nữa rồi, chia tay thôi.” Vợ tôi trả lời.

“Khốn kiếp, chúng ta đã ở với nhau suốt từ hồi hai mươi tuổi cơ mà?” Tôi siết lấy vạt áo cô ta, van nài.

“Tất cả đã kết thúc rồi!” Vợ tôi nói, vẻ như sắp khóc. Tôi liền đánh cô ta, và hỏi lại thêm lần nữa: “Thực sự đã kết thúc ư?” Cô ta im lặng gật mái đầu ướt như một con chuột sũng nước. Tôi không còn biết gì nữa, bèn lao vào đánh vợ tới tấp. Tôi đẩy cô ta về phía bia mộ. Sau đó tôi không nhớ rõ nữa. Khi kịp nhận ra thì vợ tôi đã chết, còn tôi cứ đứng sững một chỗ, tay cầm chiếc ô.

“Là chiếc ô của vợ anh à?”

“Vợ tôi nằm trước tượng Bồ tát Địa Tạng. Vũng nước đọng bên cạnh chuyển màu đỏ của máu. Tay tôi cầm chiếc ô của vợ mà không nhớ là từ lúc nào. Máu nhỏ từng giọt từ cái ô xuống bia mộ tạo thành một cái vũng.”

Thỉnh thoảng Toyama nằm mơ thấy vợ mình. Nhưng không hiểu sao, những giấc mơ đó luôn rất đẹp, vợ hắn trong mơ luôn vui vẻ, hạnh phúc.

“Có lẽ trong thâm tâm vợ tôi nghĩ rằng tôi giết cô ấy là đúng. Rõ ràng tôi vẫn tốt hơn cái thằng bán tẩu rong kia.”

Toyama bị tuyên án sáu năm tù khổ sai, đến lúc gặp tôi, hắn vừa sang đến năm thứ tư ở trong tù.

Tôi còn nhớ một tù nhân khác cùng buồng giam, đó là gã ở tiệm bán diêm. Gã phạm tội ăn trộm, vừa qua tuổi ba mươi, một tên khá bảnh trai. Bản thân gã luôn tự hào về điều đó.

“Tôi ấy nhé, tôi được bọn tiếp viên ở quán cà phê gọi là Gary Cooper* của khu Shitaya đấy, có vẻ như tôi khá giống tài tử ấy.” Gã khoe khoang bản thân không chút ngượng ngùng như vậy.

•

Gary Cooper (1901-1961): một nam diễn viên nổi tiếng người Mỹ. Sự nghiệp của Cooper kéo dài từ năm 1925 cho đến tận khi ông sắp qua đời, bao gồm hơn một trăm bộ phim. Cooper từng nhận được 5 đề cử Oscar. Năm 1961, ông được trao tặng giải thưởng Oscar.

Kể ra trông gã cũng khá. Người dong dỏng cao, khuôn mặt nhỏ gọn, nếu cái đầu không bị trọc lốc mà có chút tóc thì dù còn lâu mới được như Gary Cooper, nhưng chắc cũng đủ khiến ối cô chạy theo.

Thời đó, có một tài tử tên Takada Minoru từng diễn cùng nữ minh tinh Tanaka Kinuyo. Sở dĩ tôi nhắc đến anh ta vì tôi thấy gã bán diêm này giống anh ta hơn là diễn viên người Mỹ kia. Gã hàng diêm này là một tay thiếu quyết đoán, hay do dự đắn đo, có vẻ công việc của gã hồi còn ở ngoài chẳng ra sao.

Trong những người cùng buồng giam, người tôi thấy thú vị nhất là một nhân vật tên Matsuda Tadayuki, một thầy bói. Tội trạng của ông là lừa đảo chiếm đoạt tài sản và gây thương tích cho người khác, nhưng theo như chính miệng ông ta kể lại, gây thương tích thì có chứ lừa đảo chiếm đoạt tài sản thì là vu khống. Ông ta khi ấy tầm sáu mươi, đầu hơi hói, gương mặt vuông chữ điền rắn rỏi khiến ông ta có tướng mạo như quan chức hay hiệu trưởng một ngôi trường. Nghe nói bố ông ta từng là quan chủ tế, có thể nói là xuất thân gia thế. Ông ta có xuất chúng hay không thì khoan hãy bàn, chỉ biết là ông ta rất tinh thông bói toán.

“Tôi không có xem bói kiểu ngó nghiêng mấy đường chỉ tay đâu. Nhân tướng không xem. Mấy trò như chiêm tinh học gì đấy cũng không làm.” Ông thầy bói ngạo mạn nói vậy.

Khi được hỏi tại sao thì ông ta trả lời: “Những trò như thế chỉ để đi lừa gạt trẻ con thôi.”

“Thế bói toán và xem đường chỉ tay khác nhau như thế nào thưa thầy?” Tôi hỏi tiếp.

“Cái chuyện đó nói cho người ngoại đạo cũng chẳng để làm gì.” Ông ta đáp.

Khi nói chuyện, khuôn mặt chữ điền của ông ta càng trở nên vuông vức hơn. Ông ta hướng thẳng về phía tôi, vẻ mặt nghiêm túc, tôi chưa từng gặp người nào kỳ lạ như vậy trong giới của mình nên có cảm giác sờ sợ.

Trong tù chúng tôi đều rảnh rỗi đến mức nhàm chán, nên những câu chuyện của thầy bói Matsuda thường trở thành chuyện nghe cho hết ngày. Hơn nữa ông ta còn biết nói về đủ thứ, không chỉ toàn những câu chuyện khó hiểu. Dù gì cũng là người thường cả, nên dần dần chúng tôi bắt đầu nói chuyện cởi mở hơn.

Khi được hỏi tại sao thầy Matsuda lại bị cuốn vào nghiệp bói toán, ông giải thích là mình đã cạn tình với con người. Sau bao nhiêu năm làm việc chăm chỉ, rốt cuộc đến năm mươi tuổi, ông ta bị vu khống cho cái tội lừa đảo chiếm đoạt tài sản. Bị bạn bè phản bội, bị gia đình quay lưng, trở thành một kẻ cô độc. Tiếp sau đó, ông ta sống như một ẩn sĩ, lủi thủi nghiên cứu bói toán trong một góc khuất của thành phố, cứ như vậy suốt mười năm cho đến khi bị bắt với tội gây thương tích cho người khác.

“Tôi đã sống rất nghiêm túc. Bỗng chốc lại trở thành người có tội. Dù khăng khăng rằng mình không làm điều xấu, vẫn chẳng ai hiểu cho. Đến cả người mà tôi luôn tin tưởng coi như bạn chí cốt cũng quay lưng lại. Tôi đã giác ngộ ra một điều, ấy là có những cái mà con người không thể đạt tới. Thời gian sau đó, tôi bắt đầu nghiên cứu bói toán.” Ông ta kể như vậy.

Có lần tôi đã hỏi Matsuda rằng: “Bói toán có chính xác không thầy?” Ông ta đáp: “Chính xác chứ. Tuy nhiên, để chính xác được cần phải có điều kiện. Điều trước tiên là khi xem bói, người đến nhờ xem có trạng thái tâm lý thế nào. Nếu họ không thành tâm thì không được. Người ta đang trong tình trạng hết sức khó khăn, bản thân họ không còn cách nào khác mới đến cầu cứu mình. Cái tâm của họ và tôi không hòa hợp thì không được. Quan trọng là, tuyệt đối không được nghĩ rằng, phải sắp xếp sao cho các sự kiện tiến triển suôn sẻ thì mới là giúp đỡ người đã đến nhờ mình. Thêm nữa, đừng cho rằng càng hỏi người ta nhiều chuyện thì càng tốt, tôi khẳng định điều đó chẳng có ý nghĩa gì. Để hiểu biết chuyện trên đời này đúng là cần phải nghe và hỏi thật nhiều, phải suy nghĩ thật nhiều, nhưng bói toán không phải như vậy. Trí tuệ là của con người, vì vậy trí tuệ cũng có giới hạn. Tôi không nghĩ rằng trí tuệ là mấu chốt để tìm ra phương án giải quyết. Thầy bói mà dùng đến ‘trí tuệ’ và ‘ý thức’ thì hỏng. Nếu trong đầu còn giữ lấy suy nghĩ của cá nhân, thì bói toán hoàn toàn không có ý nghĩa gì đâu.”

“Nếu không được phép nảy sinh suy nghĩ cá nhân thì những lời bói toán từ đâu ra?” Tôi hỏi.

“Nói đơn giản, thầy bói phải biết được ý của ông trời thông qua một số cách thức. Ý trời thì người bình thường không hiểu được. Thầy bói không trực tiếp thấy được ý trời, không có chuyện hỏi lại được bằng lời. Tóm lại, có thể biết ý trời thông qua các loại đạo cụ nào đó, ví dụ như quẻ thẻ hay sơ đồ bát quái. Cách dùng những đạo cụ này rất khó, tôi không giải thích cụ thể được. Khi bói bằng đạo cụ, sẽ xuất hiện rất nhiều biến hóa. Và thầy bói là người đọc ra những biến hóa đó. Bói sao, xem tướng, xem chỉ tay… hầu như đều cho ra kết quả giống nhau. Nhưng kinh dịch thì khác. Vì kinh dịch giúp tìm ra những điều ngoài tầm hiểu biết của con người, nó thuộc về lĩnh vực của thần thánh. Để vươn được tới mức ấy thì đầu óc, tinh thần đều phải trống rỗng. Nếu làm được, kinh dịch sẽ giúp chỉ ra chân tướng trong cái hư không. Kết quả đó sẽ hiện lên qua những đạo cụ như quẻ thẻ hay sơ đồ bát quái, người bình thường không hiểu được. Đó là những dấu hiệu mang tính tượng trưng. Thầy bói dịch những dấu hiệu đó sang ngôn ngữ của con người. Tuy nhiên, không phải ai cũng làm được việc đó. Tôi cũng chưa đạt đến cảnh giới.”

Cứ như thế, những câu chuyện của thầy Matsuda có điều gì đó rất lôi cuốn tôi, chúng như thể tách biệt với thế giới hiện tại. Sau khi ra tù, tôi vẫn qua lại với thầy Matsuda.

Tôi ở tù được khoảng một năm thì thủ lĩnh Yamamoto qua đời. Thủ lĩnh vốn không khỏe nên tôi đã lường trước rằng ông khó trường thọ, nhưng tôi vẫn rất sốc khi nghe tin ông qua đời. Cảm giác khi ấy còn hơn cả buồn đau. Kanchan rất lo lắng cho tôi, gã nói: “Mày chẳng mạnh mẽ gì cả, không giống mày chút nào đâu, rồi cũng đến lúc thôi mà.”

Những điều không vui bỗng chốc nối đuôi nhau, năm sáu ngày sau khi biết tin thủ lĩnh qua đời, lần này là giấy báo tin “chị cả”, tức vợ thủ lĩnh đã mất. Tôi thật không sao tin nổi. Thủ lĩnh có bệnh nên sớm muộn ngày ra đi cũng đến thôi, tôi đã xác định như thế, nhưng chị cả thì mới xấp xỉ ba mươi, còn rất khỏe, tôi không thể tin rằng người phụ nữ ấy qua đời vì đau ốm. Nếu không phải do bệnh tật, vậy chắc chắn đã có chuyện không hay, nhưng tôi không thể nghĩ ra là chuyện gì. Tôi nóng ruột đứng ngồi không yên. Cuối cùng Kamezo cũng đến thăm tù, kể rõ sự tình.

Theo lời kể của Kamezo, thủ lĩnh qua đời là do nhiễm độc morphine. “Ngày nào bác sĩ cũng đến, tiêm morphine giảm đau, bệnh lao phổi hành hạ cơ thể bấy lâu khiến thủ lĩnh đau đớn vô cùng, nhìn ông như vậy không ai cầm lòng được. Không chịu nổi cảnh thủ lĩnh vật vã nên chị cả đã tiêm cho ông quá nhiều morphine.”

Chắc thủ lĩnh cũng biết mình không còn sống được bao lâu nữa, nên cho mời Sekine, một ông trùm kết nghĩa, cùng đám đàn em. Sekine là người đã sáng lập ra băng Matsubakai, là một trong những nhân vật hùng mạnh và rất có máu mặt của giới xã hội đen. Sekine và thủ lĩnh là huynh đệ giao hảo đã nhiều năm, có lẽ thủ lĩnh nghĩ rằng, để không xảy ra tranh chấp sau khi ông qua đời, nhất định cần nhờ đến lực lượng của Sekine.

Thủ lĩnh nói với Sekine: “Người anh em, có lẽ tôi chẳng còn sống được bao lâu nữa. Tôi chỉ muốn gửi gắm một chuyện. Sau khi tôi chết, mong người anh em hãy hỗ trợ Muramatsu, cậu ta sẽ là người tiếp quản Dewaya. Người anh em, nếu không coi cậu ta là đàn em, thì xin hãy coi cậu ta như đệ tử.”

Sekine biết đó là nguyện vọng cuối cùng của thủ lĩnh, ông ta bèn tiếp nhận: “Tôi hiểu rồi. Tôi xin góp sức để băng Dewaya lớn mạnh. Muramatsu là người có tài, một khi cậu ta tiếp quản Dewaya, chắc chắn sẽ gây dựng nơi này càng thêm lớn mạnh. Người anh em không cần lo lắng nhiều, từ bây giờ tôi sẽ coi cậu ta như đệ tử, hỗ trợ cậu ta hết mức, người anh em cứ an tâm.”

Thủ lĩnh nhờ thế mà nhẹ lòng phần nào, sau hôm đó ông yếu hẳn đi, cả ngày không dậy được khỏi chăn. Cơn đau càng trở nên khủng khiếp. Tế bào ác tính đã ăn sâu vào tận xương tủy, khiến mỗi lần cử động đều làm ông đau đớn đến rụng rời. Chỉ khi nào được bác sĩ tiêm thuốc thì ông mới bớt đau. Bác sĩ kê thêm liều giảm đau để chị cả tiêm cho thủ lĩnh.

Thời đó người ta không để tâm tới sự nguy hiểm của morphine, không ai phải lén lút sử dụng morphine như bây giờ, hễ hỏi mua là bác sĩ thản nhiên bán cho ngay. Xã hội chỉ trở nên khắt khe hơn với morphine từ sau khi thua trận*, quân chiếm đóng tiến vào. Còn trước chiến tranh, miễn là quen biết bác sĩ, thì dễ dàng mua được morphine. Vì tiêm quá nhiều thứ đó mà thủ lĩnh bị nhiễm độc, khi đã quá yếu, nghe nói ông có dặn chị cả thế này: “Em đã chăm sóc ta rất nhiều, cảm ơn em. Nhưng ta sắp đi rồi, em thì vẫn còn rất trẻ, hãy suy nghĩ về con đường phía trước, hãy sống hạnh phúc. Khi còn sống ta còn lo được cho em. Nhưng kể từ giờ, sẽ không còn được như trước nữa đâu. Điều này em phải hiểu cho kỹ, hãy để ý trước sau để không gây phiền hà cho mọi người trong hội.”

•

Ý nói sau khi Nhật Bản bại trận trong Thế chiến thứ hai vào năm 1945.

Khi ấy, bên thủ lĩnh còn có Kamezo cùng hai hay ba người nữa, họ đang ngóng xem thủ lĩnh sẽ trăng trối những gì. Rốt cuộc ông lại nói những điều đau lòng, khiến không ai kìm được nước mắt. Cho dù thế nào, chẳng ai nỡ lòng để chị cả phải khổ khi thủ lĩnh qua đời. Chị cả rất thích may vá, trang phục mà thủ lĩnh mặc toàn bộ đều do chị may, chị còn may cho bọn đàn em chúng tôi mỗi đứa một, hai bộ.

Chị cả rất chu đáo nên mọi người trong hội đều yêu quý. Mọi người luôn lắng nghe những điều chị nói. Thế rồi, sau khi đám tang thủ lĩnh kết thúc, chị cả vào buồng riêng, dùng băng thít chặt hai đầu gối rồi tiêm morphine vào đùi, tự sát.

“Thủ lĩnh của các bang hội đến thăm hỏi lấy làm lạ khi chị cả biến mất. Đại ca Muramatsu liền bảo cả hội đi tìm chị cả về ngay. Mọi người tìm kiếm khắp nơi. Khi thấy chị đã chết trong phòng, tất cả nhốn nháo như tổ ong bị chọc. Chị cả đâu cần phải tự sát như thế, có phải vợ của đại tướng Nogi* đâu cơ chứ. Các ông trùm khác được một phen ngỡ ngàng, câu chuyện gây xôn xao một dạo.”

•

Đại tướng lục quân Nhật Bản Nogi Maresuke (1849-1912) là một nhân vật quan trọng trong chiến tranh Thanh-Nhật (1894-1895) và chiến tranh Nga-Nhật (1904-1905). ông khẩn xin được tự sát vì đã phạm sai lầm dẫn đến cái chết của hơn năm chục ngàn binh sĩ trong chiến tranh nhưng Nhật hoàng Minh Trị đã không chấp nhận và yêu cầu ông phải sống. Năm 1912, khi Nhật hoàng Minh Trị qua đời, ông cùng vợ là phu nhân Shizuko đã tự sát để chứng tỏ luôn sẵn sàng lãnh lấy trách nhiệm năm xưa.

Cũng có người đoán rằng chị cả cảm thấy có trách nhiệm vì đã tiêm morphine cho thủ lĩnh những ba lần một ngày. Tôi đoán sẽ có người nghi ngờ, rằng làm gì có chuyện như vậy trong thế giới của dân xã hội đen, nhưng sự việc này hoàn toàn không phải bịa đặt. Cho dù thế nào, đây cũng là một câu chuyện buồn. Tôi rất muốn khóc, thủ lĩnh kéo chị cả đi theo như vậy chẳng phải quá tàn nhẫn sao, bấy giờ tôi đã trách thủ lĩnh.

Trong lúc bao nhiêu chuyện dồn dập xảy ra như vậy mà tôi lại phải chôn chân trong tù, không thể đến viếng mộ thủ lĩnh và chị cả. Tôi khao khát sớm được tự do. Phải mau chóng ra khỏi tù, đến đặt hoa và dâng hương trước mộ thủ lĩnh thì linh hồn ông mới an nghỉ được. Nghĩ vậy tôi thêm vững vàng, quyết tâm cải tạo thật tốt để được ra tù, dù sớm hơn một ngày thôi cũng được.

Tù nhân cấp cao

Buổi sáng ở nơi làm việc, tù nhân thường chào nhau bằng mấy câu như sau:

“Này, tình hình thời tiết vùng núi thế nào?”

“Có vẻ không thể tốt hơn. Trời nắng đẹp. Dễ chịu lắm đấy.”

Mấy câu trên đều có hàm ý, vùng núi được nhắc đến nghe cứ tưởng là núi Akagi gần đó, nhưng thực ra chúng tôi muốn nói đến cai tù. Sắc mặt của cai tù mà tốt thì nói là vùng núi có nắng đẹp. Ngược lại, khi cai tù có tâm trạng không vui thì nói là trời mưa. Rồi mây mù, gió thổi, có dông bão, trời bình yên, rồi đang nắng lại mưa, cứ như thế có đủ các trạng thái. Tù nhân luôn chú ý đến sắc mặt của cai tù. Tâm trạng của cai tù mà không tốt thì sẽ có chuyện không hay, nên mới có chuyện sáng nào chúng tôi cũng hỏi nhau về sắc mặt của họ.

“Hôm nay trời có vẻ đẹp đây. Chắc là đêm qua đã được nữ thần núi chăm sóc cẩn thận…” Tù nhân sẽ an tâm phần nào khi nghe những câu như vậy. Nếu có làm ẩu một chút thì cai tù cũng sẽ bỏ quá cho. Còn thời tiết mà đã xấu ai cũng sợ đến nổi da gà. Là bởi những lúc như thế, cai tù vô cùng cương quyết, chuyện gì cũng bắt nhất nhất làm đúng theo quy tắc, tù nhân sẽ không sao chịu nổi. Sai sót nhỏ đến mấy cũng không được cho qua, phải tuân thủ đúng thời hạn. Những lúc như thế tù nhân sẽ phải tập trung hết sức, rất mệt mỏi. Vì thế mà, hằng ngày mọi người có thói quen quan sát tình hình thời tiết của “ngọn núi”, hết thấp thỏm lo âu rồi đến an tâm thở phào.

Tất nhiên, trong số tù nhân cũng có những người chẳng mảy may để tâm đến việc theo dõi tâm trạng của cai tù. Trong thâm tâm, họ tuyệt đối tin rằng không ai có thể bẻ cong họ. Bản thân họ không suy nghĩ về chuyện thắng bại trước người khác, mà chỉ như chó hoang, hăng máu thích gây sự, không quan tâm đến xung quanh. Khá nhiều tù nhân như vậy cho dù có được ra tù cũng khó tìm được một việc làm tử tế. Lúc nào họ cũng nôn nóng, chỉ vì những việc nhỏ nhặt mà đối đầu với cai tù. Nhìn bên ngoài họ có vẻ rất tội nghiệp vì ngay cả trong tù cũng không thể kết thân lấy một người bạn. Người như vậy đương nhiên rất hay bị bắt nạt, có lẽ vì vậy mà mắt họ luôn trợn trừng trừng, mặt hốc hác, người chỉ có da bọc xương. Những nét con người trong họ vốn dĩ đã ít, họ lại thường xuyên phải va chạm với xung quanh, thành thử gương mặt họ ngày một trở nên dữ tợn.

Những kẻ này sẽ nhận biệt đãi, vì đã can phải “tội phản kháng”, sẽ bị phạt như cái lần tôi bị dìm xuống bể nước vào đêm đông nọ. Nếu không phải đang mùa đông thì họ bị giảm khẩu phần ăn. Suất cơm trong tù vốn đã ít, nếu bị giảm xuống còn một phần ba thì làm sao mà chịu nổi. Dù có nguyền rủa thế nào, cơ thể cũng mau chóng kiệt sức, vì thế phần lớn dân phản kháng đều trở nên biết điều. Đến mức đó mà vẫn cứng đầu thì sẽ bị tra tấn. Sau đó hầu hết đều trở nên ngoan ngoãn.

Dù vậy, thể nào cũng còn những kẻ tiếp tục phản kháng. Cứ như thể bằng việc phản kháng cai tù, rốt cuộc họ đã tìm ra lẽ sống. Trong một nghìn tù nhân, luôn có khoảng một hay hai kẻ như vậy. Tôi cũng không hiểu là do tính cách họ khác thường hay còn lý do nào nữa.

Tuy nhiên, những phạm nhân bình thường không ngu ngốc đến mức đó. Trên thế gian này luôn tồn tại một quan niệm chung. Dù sao, không ai muốn ở mãi sau hàng rào mắt cáo. Một lòng muốn sớm ra khỏi tù mà bị cai tù nói trắng thành đen thì cũng coi như vô vọng.

Tôi tìm cách khiến cai tù ưu ái mình hơn. Dù sao ngoài việc đó ra cũng chẳng có gì để suy nghĩ, nên tôi đã nghĩ ra đủ chuyện. Tôi ngộ ra một điều khá đơn giản, đám cai tù thoạt trông có vẻ là người của một thế giới hoàn toàn khác biệt với tù nhân, nhưng thực ra không phải vậy. Dĩ nhiên, một bên bị quản chế còn bên kia là cai ngục, khác nhau như trời với đất. Nhưng ngẫm nghĩ thật kỹ mới thấy, không khác biệt đến mức đó đâu.

Trước tiên, cai tù rất nghèo. Thứ họ đang mặc trên người là đồng phục, hoàn toàn không phải thứ

gì cao cấp. Dù không đến nỗi tàn tạ như đám tù nhân, chắc chắn họ vẫn cảm thấy lạnh. Nếu so sánh với người sống sung túc, thì cả cai tù lẫn tù nhân, đều đang mặc những thứ quần áo hạ cấp.

Tiếp theo, nói đến cái ăn, cai tù không hề được ăn thức ăn ngon. Nho Alexandria chắc chắn là cả đời họ chẳng hề biết tới. Đồ ăn của họ không có sơn hào hải vị. Họ chỉ ăn những thứ khá hơn cơm tù của chúng tôi một chút mà thôi.

Thứ nữa, chỗ ở của họ khá chật chội. Tuy hơn xa so với buồng giam, nhưng gia đình nào đông đúc, bao giờ cũng có đến mấy người phải ngủ chung một phòng. Vợ họ, con họ phải sống tằn tiện, quần áo vá chằng vá đụp. Nói cách khác, đám cai tù nghèo khó vô cùng.

Đó là thông tin mà các tù nhân thu thập được. Trong đám tù nhân, có một số gọi là “người giao thương” được phép làm việc bên ngoài tường rào. Đây là những tù nhân đặc biệt, còn tù nhân bình thường tuyệt đối không được cho ra ngoài.

Khi làm việc, tù nhân làm theo nhóm dưới sự giám sát của cai tù. Không được ra những nơi ngoài phạm vi được chỉ định. Nếu là tù nhân mẫu mực thì khác. Họ được phép đi một mình. Những người này phải đeo băng ở cánh tay. Nhờ vậy họ được tự do đi lại bên trong hàng rào.

Những tù nhân được phép ra bên ngoài hàng rào còn cần mức độ tin cậy lớn hơn nữa. Đầu tiên, họ phải sắp mãn hạn tù, chỉ còn khoảng nửa năm hay vài tháng là được phóng thích. Thêm vào đó, trong suốt thời gian giam giữ họ phải thực hiện nghĩa vụ một cách nghiêm chỉnh, phải có người nhà đến thăm, những người này phải được công nhận rằng tuyệt đối không có chuyện họ sẽ đào tẩu.

Khi được cho ra ngoài, họ vẫn cần có cai tù đi cùng nhưng không bị còng tay. Họ làm đủ thứ việc. Nào là dọn dẹp quanh khu nhà ở của cai tù, nạo bùn, sửa lại hàng rào, vứt rác, xách nước đổ vào bồn tắm, thi thoảng theo yêu cầu của vợ cai tù, họ cũng quét dọn từ sân cho đến hành lang.

Cư dân sống ở vùng này, dù không phải người trong khu, đều đã quen với sự có mặt của tù nhân, không ai thấy có vấn đề gì. Cả người lớn lẫn trẻ con đều không trêu chọc hay xa lánh khi tù nhân xuất hiện trong bộ đồ màu vàng cam cũ rích, về sau tôi cũng được ra ngoài làm việc nên biết vậy.

Đám trẻ con hay bám lấy tôi rủ rê: “Chú ơi, chơi ném bóng với bọn cháu!” Chúng thật dễ thương. Tôi rất vui vì chúng không nhìn tù nhân bằng con mắt kỳ thị.

Những tù nhân nắm được thông tin kiểu này không hề ít, chúng tôi nắm khá rõ về cuộc sống của cai tù. Đến cả lượng đường trong bếp, chúng tôi cũng biết. Tôi đã suy nghĩ, thứ có thể thay đổi được sắc mặt của cai tù có lẽ là đồ ăn.

Cai tù có thói quen vào bếp nếm thức ăn, mỗi món một chút. Thực ra đó không phải là nếm thức ăn, họ vào vì đói bụng, họ ăn một chút thôi để lót dạ. Bình thường chẳng được ăn thứ gì cao sang nên đến cả đồ ăn của tù nhân họ cũng thèm. Tôi nảy ra ý định mời cai tù những thức ăn tử tế, có lẽ sẽ được họ ưu ái hơn.

Nghĩ thì nghĩ như vậy nhưng để thực hiện thì rất khó. Nếu chỉ có một mình, chắc chắn tôi không làm được. Để duy trì việc đó, tôi cần kha khá người hỗ trợ. Vì thế, cho đến lúc chưa tạo được mối quan hệ tốt với nhà bếp, kế hoạch tạm thời gác lại.

Tất nhiên, lấy lòng cai tù không phải là điều trăn trở duy nhất của tôi. Vốn quyết tâm ra khỏi tù thật sớm, tôi rất cố gắng làm việc. Trung bình một tù nhân dán được một trăm phong bì một ngày, còn tôi cố gắng làm hẳn hai trăm cái. Tất nhiên, tôi không hề cẩu thả, kích thước vẫn chuẩn với quy định, tuyệt đối không dán hồ thừa ra bên ngoài hay làm bẩn giấy. Ngày nào tôi cũng đều đặn làm như vậy trong khoảng một năm rưỡi. Cai tù bắt đầu nhìn tôi với con mắt khác. Nhờ đó, vị trí của tôi dần được nâng lên. Chưa đầy hai năm tôi đã được thăng lên “cấp một”.

Trong nhà tù có sự phân cấp rất rõ ràng. Đám tù nhân được chia ra làm năm cấp bậc. Thấp nhất là cấp năm, miryo. Tôi không biết tại sao lại gọi là miryo. Có lẽ để ám chỉ những người mới vào tù, còn chưa đoạn tuyệt được với thế giới tự do bên ngoài. Tóm lại, cấp bậc thấp nhất cho những người vừa vào tù và bắt đầu làm việc là miryo.

Trên đó là cấp bốn, cấp ba, cấp hai và cấp một. Khi lên được đến cấp một thì sẽ được cai tù tin dùng. Đầu tiên, quần áo mặc trên người sẽ khác. Ở bốn cấp kia, tù nhân luôn phải mặc quần áo màu cam, lên cấp một rồi họ sẽ được phép mặc đồ mình thích. Nhờ tiền công của việc gấp phong bì họ có thể mua áo len, thậm chí mua cả đồ lót. Họ còn được nhận đồ từ bên ngoài.

Khi được lên cấp một, ngay lập tức tôi đã mua một bộ quần và áo len. Bộ đồ mang lại cảm giác như được bay lên trời. Phụ nữ thường vô cùng sung sướng khi lần đầu tiên mua được áo choàng lông đắt tiền, nhưng nếu so với niềm vui của tôi khi được mặc bộ đồ len ấy, thì chẳng có gì là to tát. Dù sao, nhờ thế mà tôi được ngủ ngon giấc hơn. Buổi sáng khi thức dậy, tất thảy mệt mỏi đều đã tan biến. Tôi thực sự biết ơn bộ đồ ấy.

Người ta cho phép một số trường hợp đặc cách như vậy, là vì tất cả đều thuộc vào chế độ khen thưởng. Tức là nếu cố gắng làm việc chăm chỉ, anh sẽ có những trải nghiệm sung sướng, nên tất cả noi theo đó mà làm việc. Vì thế, cho dù có được lên cấp một mà lười biếng hay làm trái luật, ngay lập tức sẽ bị hạ cấp.

Thật may mắn, tôi chưa từng bị hạ cấp mà còn vượt trên cả cấp một. Tôi được cho là xuất sắc, họ phát cho tôi phù hiệu đeo tay để chứng minh sự ưu tú của mình. Tôi đã nhận được hai cái. Trong nhà tù, ngoài tôi ra không một ai được đeo tới hai phù hiệu như thế. Nói cách khác tôi là tù nhân xuất sắc nhất. Tôi được coi như đàn anh ở chỗ làm việc. Việc tôi thường làm là trợ giúp cai tù.

Chỉ có hai người cai tù chịu trách nhiệm theo dõi một lượng khá đông tù nhân. Một người chịu trách nhiệm chính, thêm một người làm quản phó. Quản trưởng thường ngồi chỗ cái bàn đặt ở vị trí cao để nhìn bao quát toàn bộ khu làm việc. Quản phó đi xuống tận nơi xem xét vòng quanh. Ngoài ra, còn thêm một hoặc hai nhân viên hướng dẫn nữa. Họ không phải người có chức vụ mà là thường dân hằng ngày ghé qua hỗ trợ. Đối với tù nhân, những nhân viên hướng dẫn này đặc biệt quan trọng. Ngoài việc dạy nghề, họ còn mang tới tin tức từ ngoài trại giam. Mà không phải những tin cũ rích, họ biết những việc vừa xảy ra mới chỉ hôm qua hôm nay, thành thử họ là nguồn thông tin rất quý giá. Theo quy định thì nhân viên hướng dẫn không được phép nói chuyện với tù nhân về những vấn đề nằm ngoài nội dung công việc. Nhưng họ cũng là người bình thường, nếu chỉ toàn nói chuyện công việc sẽ vô cùng nhàm chán. Họ kể đủ thứ chuyện, giọng thầm thì như đang nói một mình. Tù nhân hỏi han lại cũng bằng cách giả vờ lẩm bẩm một mình. Cứ như thế, chúng tôi nghe ngóng được rất nhiều chuyện. Quản phó không phải không nhận ra điều đó, nhưng nếu không quá lộ liễu thì anh ta sẽ vờ như không biết.

Tôi cầm một quyển sổ ghi chép và đi theo giúp đỡ quản trưởng. Theo chỉ thị của quản trưởng, tôi ghi lại tình hình làm việc của từng tù nhân, rồi lượng công việc tổng thể. Ngày trước tôi từng theo học trường trung học thương nghiệp, cho nên việc tính toán hay dùng sổ ghi chép tôi làm khá quen. Vì vậy quản trưởng rất coi trọng tôi, càng ngày càng cho tôi làm nhiều việc hơn.

Mỗi tù nhân đều có một cuốn sổ theo dõi. Đó là một cuốn sổ nhỏ trong đó ghi lại xem mỗi tù nhân đã làm bao nhiêu công việc và chất lượng ra sao. Nếu là phong bì thì đã làm được bao nhiêu cái, thành tích ở mức nào, những chi tiết ấy đều được ghi vào. Tôi được giao cho làm việc đó. Đây là việc khá căng thẳng. Tại sao ư, là bởi vì chỉ bằng một lời đánh giá của tôi, người ta sẽ từ đó mà suy ra mức độ cải tạo của tù nhân là tốt hay xấu. Tức là tôi đang nắm quyền lực trong tay. Tôi đã cố gắng để không gây rắc rối đến những tù nhân khác. Tuy nhiên, tôi vẫn nhân cơ hội để giúp bạn bè mình. Tôi làm thế này:

Trong một tháng, thường có khoảng hai hoặc ba tù nhân mãn hạn tù và được thả. Đợt nào nhiều phải đến năm hoặc sáu người được trả tự do. Ngược lại, có khi chỉ một người thôi. Chẳng mấy ai được ra đúng ngày đầu tiên của tháng, cứ phải mồng mười hoặc hết nửa tháng, họ mới đi. Vì tù nhân vẫn lao động cho đến lúc được ra tù, sản phẩm họ đã làm đương nhiên được cộng vào tổng số. Nhưng thành tích của họ trong bảng quá trình sẽ chẳng còn liên quan đến việc chấm điểm, chỉ sản phẩm của họ là còn lại. Khối lượng sản phẩm ấy chẳng còn là của ai, nhưng không thể có chuyện không ai làm ra chúng. Cuối tháng sản phẩm sẽ được nộp lại cho chủ lao động. Thế là, với những sản phẩm đã không còn là sản phẩm của bất kỳ ai đó, tôi cộng chúng vào thành tích của những người cùng hội với mình. Nếu cộng tất cả thì nhiều quá nên tôi phân chia chúng thành từng phần nhỏ. Tôi có cách xử lý riêng.

Cai tù biết là tôi tự ý làm việc này. Nhưng họ không tỏ thái độ gì. Có lẽ họ nghĩ rằng tù nhân xuất sắc nhất cũng nên được hưởng quyền hạn ở mức độ như vậy. Tôi đã cộng thêm khá nhiều sản phẩm cho Kanchan, gã ở băng Kiryu và Muraoka Kenji.

Tất nhiên tôi còn tăng kết quả cho mấy đàn em như Tsunegoro hay Namiji. Cách này rất có hiệu quả. Là bởi, trong một tháng chỉ làm được chín trăm cái phong bì, nhưng nhìn vào bảng thành tích thấy được ghi tới một nghìn hai trăm cái, dĩ nhiên ai cũng vui rồi. Nếu tôi giảm số lượng sản phẩm của người khác, rồi chuyển phần đó sang cho bạn mình thì sẽ là chuyện nghiêm trọng. Nhưng tôi không làm thế nên hoàn toàn chẳng có vấn đề gì. Ngoài ra, tù nhân chỉ được theo dõi bảng quá trình làm việc của riêng mình, họ không hề hay biết về kết quả làm việc của người khác. Vì thế chỉ cần số lượng mình làm ra khớp với số lượng được ghi vào sổ là họ không phàn nàn gì.

Đối với bạn bè tôi ưu ái như thế, còn với quản trưởng tôi lại có cách khác để làm hài lòng họ. Đó là hỗ trợ họ giám sát tù nhân. Quản trưởng phải liên tục giám sát động thái của tù nhân, nhưng họ cũng là người nên đương nhiên có lúc mệt mỏi, có khi còn ngủ gà ngủ gật. Những khi công việc chồng chất, họ luôn muốn kết thúc thật sớm. Điều đó cũng dễ hiểu, mỗi khi để ý thấy khi nào quản trưởng muốn làm việc khác, tôi thường nói: “Thầy cứ đi lo việc đi, còn lại để tôi lo.” Nghe vậy quản trưởng nói: “Thế à, phiền mày nhé!” rồi làm việc của mình.

Vốn dĩ, chuyện thế này là vi phạm quy tắc. Quy định là không bao giờ được phép rời mắt khỏi tù nhân. Nếu chuyện như thế bị đội trưởng cai tù phát hiện ra thì cai tù ấy sẽ bị khiển trách. Công chức chính phủ làm việc dựa theo hệ thống cấp bậc chặt chẽ, đối với đội trưởng, cai tù không thể không e dè.

Vì thế tôi luôn nhắc Tsunegoro và Namiji hay ai đó để mắt canh chừng. Nếu thấy đội trưởng đến, họ phải báo hiệu trước khi ông ta bước qua cửa. Namiji là người nhiều kinh nghiệm trong những việc thế này, gã luôn vui vẻ nhận làm. Khi đội trưởng bước tới hành lang, người đang canh chừng sẽ ra ám hiệu cho tôi. Đến lượt tôi thông báo cho quản trưởng, giọng thì thầm: “Thầy ơi, đội trưởng đã đến rồi đấy ạ.” Quản trưởng đóng sổ ghi chép, đẩy ghế đứng lên, giả bộ đang theo dõi các tù nhân làm việc. Đúng lúc đó đội trưởng tới và hỏi: “Thế nào? Có vấn đề gì không?”

“Dạ, không có gì khác thường ạ.” Quản trưởng kính cẩn trả lời.

Cứ thế, các cai tù hết sức coi trọng tôi.

Cơm cà ri

Tôi rất muốn kể lại chuyện cơm tù. Người thường hay nói thức ăn tù là loại đã bốc mùi. Những người chưa có kinh nghiệm chắc vẫn nghĩ com tù ắt hẳn là loại không ngon, dở đến mức chẳng thể nuốt nổi, nhưng họ đã nhầm. Vấn đề quan trọng nhất trong thời gian ở tù là làm thế nào để được ăn thêm, chứ không phải chuyện chê thức ăn dở. Tù nhân được cầm bát cơm mà trong bụng vẫn phải suy tính đủ chuyện, điều đó mới khổ sở, không tả nổi thành lời.

Trong nhà tù thời ấy, người ta có thể phạt tù nhân bằng cách giảm khẩu phần ăn, ngày nay những chuyện như thế chắc không còn nữa. Đồ ăn trong tù được phân theo cấp bậc. Từ cấp một cho đến cấp năm, ngoài ra, lượng thức ăn còn tăng giảm tùy theo thái độ tuân thủ của tù nhân. Những tù nhân được hưởng suất ăn cấp một là tù nhân lao động nặng và tù nhân gương mẫu. Thậm chí với tù nhân gương mẫu, thức ăn có khác ít nhiều. Tù nhân gương mẫu chính là một loại cấp bậc đặc quyền. Tù nhân lao động nặng là những tù nhân làm công việc đồng áng. Sau đó là tù nhân kéo xe, rồi đến các công việc như xây dựng, đẽo đá v.v… Các tù nhân này được ăn cơm ở dãy nhà riêng biệt với các tù nhân khác. Tù nhân làm nông thường lạc quan vui vẻ. Họ được tiếp xúc với đất, với rau cỏ, nhìn lên là thấy bầu trời xanh, nên tâm trạng luôn dễ chịu. Thêm vào đó, đồ ăn được ở cấp một, vì thế dễ nảy sinh cảm giác họ hơn người khác.

Thế nhưng, còn có những tù nhân có vị thế tốt hơn cả tù nhân làm nông. Đó là tù nhân phụ việc trong nhà bếp. Có khoảng mấy chục tù nhân đảm trách việc nấu bếp trong nhà tù. Tù nhân ở bếp được tự do quản lý đồ ăn, lúc thích họ tha hồ nếm thử, hoặc ăn vụng mà không ai biết. Thế nên họ luôn đầy đủ dinh dưỡng, so với tù nhân lao động bên ngoài thì béo khỏe hơn hẳn. Bộ phận nấu bếp được ưu ái đặc biệt, nếu chỉ có kinh nghiệm nấu ăn thôi chưa chắc đã được chọn. Những người có thái độ phục dịch tốt, gia đình thường xuyên đến thăm hỏi, hoặc phải là người tính tình hiền lành mới được lựa chọn. Bộ phận nấu bếp là vị trí mà tất cả đều hướng tới bằng ánh mắt đầy ghen tị.

Những tù nhân lao động tầm trung thì nhận đồ ăn cấp hai, lao động nhẹ thì cấp ba, tù nhân dán phong bì ở dưới nữa, cấp bốn. Bình thường không có đồ ăn cấp năm, chỉ những kẻ có thái độ chống đối mới phải ăn. Tù nhân được nâng cấp thì suất ăn khá hơn, nhưng mặt trái là chưa chắc công việc và suất cơm đã tương đương. Trên thực tế, luôn có sự chênh lệch, người này chỉ dán phong bì thôi nhưng hưởng suất ăn cấp một, người khác làm việc tương tự nhưng chỉ ở cấp bốn. Nếu chỉ có suất ăn cấp bốn không thôi thì rất mệt. Suất này chỉ hơn phần cơm cho mèo một chút nên bụng lúc nào cũng rỗng không. Thế nên, tù nhân mới quyết tâm để được hưởng suất ăn khá hơn.

Để phân chia thức ăn tương ứng với từng cấp độ tù nhân, người ta dùng một loại muôi bằng sắt. Nếu hiện giờ còn giữ được loại muôi đó, hẳn sẽ rất thú vị. Tùy theo cấp bậc, ở đáy mặt ngoài muôi sắt có khắc số 5, 4, 3, 2, 1 và tất nhiên muôi cho cấp một là to nhất. Tù nhân sẽ được xới cơm bằng cái muôi ứng với cấp bậc của mình. Bộ phận bếp sẽ gánh đến những thùng cơm to. Theo cấp bậc của tù nhân họ đơm cơm bằng muôi sắt, thứ đó được gọi là buriki.

“Nào, xếp hàng đi!” Tới giờ ăn họ hô như thế, tù nhân xếp thành hàng tương ứng với cấp bậc của mình. Chẳng cần ai phải ra lệnh. Tất cả rất nghiêm túc khi vào bữa ăn, xếp hàng ngay ngắn nghiêm chỉnh hơn cả học sinh tiểu học.

Tiếp đó, người nấu bếp sẽ đơm cơm, khâu này vô cùng quan trọng. Là bởi vì, đúng theo quy tắc, nếu cấp bậc giống nhau thì lượng cơm được xói vào ngang nhau. Nhưng thực tế thì không hẳn. Người ta có thể xới nhiều cơm rồi dùng muôi nén xuống và cũng có thể xới thật qua loa. Những người làm trong bếp rõ ràng là nắm quyền lực đặc biệt. Nỗi căm tức vì cái ăn cũng thật đáng sợ, nếu xới nhiều cho người ta thì không ngại gì nhưng nếu xới ít thì cần chuẩn bị tinh thần. Sẽ có người nhìn anh với ánh mắt lườm nguýt. “Thằng ngu kia, mày cho thằng kia nhiều, xới cho tao thì lỏng tay. Mày muốn chết không?” Cũng có những chuyện như vậy, nhưng nếu chuyện xới cơm ít hay nhiều không quá chênh lệch thì không ai gây gổ gì.

Còn thức ăn và canh phân chia kiểu khác, các tù nhân gương mẫu đảm nhận việc này. Tức là, những người được xem là gương mẫu có thêm một trọng trách. Canh củ cải hay rau luộc thì không nói. Nếu là món khoai tây ninh nhừ, rồi cơm cà ri, súp khoai lang thì có thể dành phần nhiều cho người thân với mình hơn. Đặc biệt là những thứ lẫn trong xúp như viên bánh dày, mỗi tù nhân thường được chia hai viên, nếu là huynh đệ thân quen sẽ được chia ba viên, món cà ri thì có thể chia thêm một miếng thịt.

Thịt hay bánh dày thường được nấu thừa ra một chút so với số lượng tù nhân, vì thế có giở vài tiểu xảo cũng không lo có người bị thiếu phần. Tôi luôn suy nghĩ làm sao chia cho bạn bè mình phần nhiều hơn, việc này cũng khá đau đầu.

Tất cả tù nhân luôn chăm chăm để ý vào cái muôi. Họ luôn nghi ngờ người chia thức ăn gian lận, rằng có gã khác luôn được nhiều hơn mình. Mắt họ luôn mở to, săm soi giống hệt những viên ngói tồi tàn của các tòa nhà cũ nát, nếu họ phát hiện có chuyện thiên vị, sẽ thành ra lớn chuyện. Dù vậy, tôi vẫn nghĩ ra cách làm rất khéo, bạn bè vì thế mà rất cảm kích tôi.

Ví dụ như món chè đậu đỏ, một tháng được ăn hai lần. Hôm nào biết rằng có món chè đậu đỏ, ánh mắt của tất cả đều khác. Giờ làm việc họ chỉ bàn tán đến mỗi chuyện đó. Cai tù cũng mong ngóng ra mặt nên cứ loanh quanh nơi nhà bếp, và nhắc nhở đủ điều:

“Nhớ cho nhiều đường vào đấy.”

“Hôm nọ nhiều đỗ quá, lần này cho bớt đi một chút xem sao.”

Khi đậu đỏ đã nhừ, họ sốt sắng đòi nếm: “Cho thử chút xem nào!” Cai tù còn thế huống chi đám tù nhân, cứ gọi là đứng ngồi không yên từ sáng, bàn tán xem sẽ được mấy viên bánh, rồi đậu đỏ có bị rắn không. Vì thế đến lúc được phát chè đậu đỏ, họ hào hứng tột độ. Dù cai tù đã hô, “Tất cả ăn đi!” thì họ cũng không ăn ngay. Đầu tiên họ ngửi mùi thơm, ấp tay quanh cái bát ấm rồi mới ăn từng chút một. Với họ mấy viên bánh dày như những viên ngọc thật sự. Chỉ là mấy viên bánh vo tròn từ bột làm udon*, thế mà họ cũng rôm rả so sánh viên bánh của mình với người bên cạnh: “Này, viên bánh dày bát mày thế nào?” Theo luật không ai được phép nói thành lời, nhưng lúc như thế này, nếu chỉ nói thầm thì cai tù sẽ cho qua. Bởi vậy rất khó phát cho ai đó nhiều viên bánh dày hơn. Có lần, tôi cứ tưởng mình đã làm rất khéo nhưng bị cai tù phát hiện ra: “Á à, bát thằng này nhiều hơn một viên thì phải?”

•

Udon là một loại mì được làm từ bột lúa mì, sợi dày nhất trong các loại mì phổ biến ở Nhật.

Cai tù nói vậy rồi lấy đũa gắp viên bánh ra thả lại vào nồi. Cai tù rất tinh tường chứ không khờ chút nào, họ hiểu rõ những gì chúng tôi nghĩ. Chia cho bạn bè mình phần nhiều hơn người khác còn khó gấp trăm lần việc quay cóp trong kỳ thi. Thế nên thi thoảng lắm mới có lần thành công trót lọt. Đến mức ai được thêm bánh dày lại đâm ra giật mình. Quy định là chỉ hai viên nhưng lại nhận được ba viên, điều đó khiến họ rất vui. Tuy nhiên vì đang giờ ăn nên họ không thể nói lời cảm ơn. Ở nơi làm việc cũng không được nói gì. Chỉ dám truyền lời lúc cả đám đang vận động ngoài sân. Theo quy định, chúng tôi được ra sân vận động một ngày một lần, hoặc tập thể dục hoặc đi bộ.

“Hôm trước tiếc vụ bánh dày quá!” Muraoka nói thầm với tôi để người khác không nghe thấy.

“Tôi làm không đủ khéo nên bị phát hiện, tôi phải xin lỗi anh mới đúng.”

“Không cần phải thế, anh nghĩ đến tôi là tôi đã vui lắm rồi.”

Cứ thế, chỉ thêm một viên bánh cũng đủ gây dựng mối quan hệ đặc biệt giữa hai người. Ở cái thế giới tự do bên ngoài kia, bỏ đến mấy triệu yên cũng không có được tấm chân tình như thế.

Tôi có một đặc quyền, đó là được cai tù cho phép ra bên ngoài mua sắm một số đồ ăn. Những thứ như đậu, bánh gạo, bánh bao, thạch chẳng hạn. Chỉ hiềm mua về xong tuyệt đối không được cho người khác. Họ yêu cầu tôi phải ăn hết một mình, nếu người ta phát hiện tôi cho tù nhân khác đồ mua ở ngoài về, thì đặc quyền ấy sẽ bị tước đi. Quy định bắt buộc như vậy.

Nhưng vì không có quy định nói rằng phải ăn trước ánh mắt giám sát của cai tù, nên việc chia đồ ăn cho người khác không phải là không thể. Với trường hợp này, trước hết phải lôi kéo được phó quản. Giả dụ như mua được mười cái bánh bao, tôi sẽ đưa cho phó quản, người giúp tôi ra ngoài mua đồ, tầm năm cái, đương nhiên là đưa lén lút thôi. “Lúc nào cũng được thầy giúp đỡ, mời thầy…” Lương tháng của cai tù khá bèo bọt nên họ cũng đói, nếu kín đáo biếu họ thứ gì, họ sẽ vui vẻ nhận ngay. Tôi đưa thêm rồi nói tiếp: “Nhờ thầy mang hộ đến chỗ làm.” Phó quản hiểu ngay. Tù nhân tuyệt đối không được tự mình mang đồ ăn đến nơi làm việc. Giữa phòng quản tù và nơi làm việc có phòng thay quần áo, tù nhân không thể đem bất cứ thứ gì qua đó. Vì thế không còn cách nào khác ngoài việc nhờ các cai tù.

Hôm sau khi đến nơi làm việc, phó quản mang đến chiếc hộp đựng sổ theo dõi quá trình làm việc của đám tù nhân rồi đưa cho tôi. Tôi có nhiệm vụ phát sổ theo dõi quá trình làm việc cho từng người. Trong hộp có đựng kèm bánh bao. Tôi cuộn tròn sổ theo dõi bên ngoài chiếc bánh bao rồi đưa cho từng người, ví dụ như Muraoka. Cầm cuốn sổ, anh ta nhận ra ngay, liền nhanh chóng giấu đi để không ai chú ý, rình đúng cơ hội là nhét bánh vào trong bộ quần áo bảo hộ, đợi một lúc sau thì giơ cao tay xin phép.

“Gì thế?” Phó quản hỏi.

“Tôi muốn đi vệ sinh.”

“Được rồi.” Nói xong phó quản dẫn tù nhân đến tận cửa phòng vệ sinh.

Muraoka vào phòng vệ sinh rồi cuống cuồng nhét bánh bao đầy miệng, cố gắng không phát ra tiếng, giải quyết xong xuôi thì quay về. Những người khác cũng làm điều tương tự, cứ như vậy họ được ăn nhờ bánh bao tôi đưa khá nhiều lần. Thầy bói Matsuda cũng tham gia vào trò này. Ông ta nhìn cách tôi và anh em bạn bè chia sẻ cho nhau rồi nói: “Xã hội đen các cậu còn coi trọng tình nghĩa hơn cả những người cùng máu mủ.” Thầy Matsuda không hề nhận được sự tiếp tế nào từ gia đình hay họ hàng, thầy thực sự rất cô đơn.

Với cai tù, tôi luôn biết cách cư xử khéo léo. Nhưng đám tù nhân phụ việc trong bếp thậm chí còn khéo hơn. Các tù nhân khác luôn tỏ ra ghen tị và nói: “Mấy thằng đó thì đúng là chẳng ai sánh được!” Người làm trong bếp chủ yếu là nấu ăn, đương nhiên không thể thiếu việc mua nguyên liệu. Thi thoảng cai tù vào bếp xem xét một vòng, nhà bếp sẽ tức thì lôi thầy cai vào trong góc: “Thầy ơi, mời thầy vào đây một chút.” Họ đã chuẩn bị sẵn các món của ngày hôm đó và bày ra trước mắt. Hôm nào có món cá, thì trên đĩa đã bày sẵn một khúc cá to, để mời thầy cai ăn ngay lúc đó. Cai tù rất thích như vậy. Đặc biệt khi trời lạnh mà được mời bát chè thì nét mặt lúc trước lúc sau thay đổi hẳn, cai tù sẽ mỉm cười hạnh phúc.

Nếu đúng lúc ấy mà đội trưởng hay cấp trên đến kiểm tra thì khốn, nên họ phân công một người đứng ngoài làm tai mắt. Trong số tù nhân, có những người được gọi là “độc bộ”. Ngoài tôi ra còn vài người nữa, là những tù nhân có thành tích tốt nên không cần cai tù đi kèm giám sát, họ được phép đi bộ một mình trong phạm vi nhà tù. Những tù nhân độc bộ này đeo băng hiệu trên cánh tay, đứng ngoài làm cảnh giới. Họ giả vờ đi qua đi lại khu vực đó, theo dõi tình hình trong lúc cai tù thưởng thức đồ ăn. Nhác thấy bóng dáng đội trưởng từ xa, họ sẽ ra ám hiệu. Tù nhân trong bếp nhận tín hiệu ngay lập tức và thông báo: “Thầy ơi, đội trưởng đến rồi đấy.” Cai tù vội đưa tay chùi mép rồi hỏi: “Còn dính gì không?” Chỉ cần nghe đáp rằng không sao, là cai tù chậm rãi bước ra, cúi chào đội trưởng vừa tới và thông báo: “Thưa, không có gì bất thường ạ.”

Cứ như vậy, đám cai tù bị mấy gã làm bếp nắm đuôi, nên cũng chẳng thể làm khó hay nạt nộ bọn họ. Tù nhân muốn được nhận xét tốt để ra khỏi nơi đây thật sớm, bắt buộc phải chiếm được cảm tình của cai tù. Họ phải hạ mình khá nhiều. Đối với tù nhân, cai tù nắm thứ quyền lực lớn đến mức giám đốc của một công ty cũng không thể đem ra so sánh. Dù trong đầu có nguyền rủa đám cai tù, tù nhân vẫn một lòng muốn được hít thở cái không khí tự do ngoài kia, thì để được ra tù dù chỉ sớm hơn một ngày, việc gì họ cũng răm rắp nghe theo.

Chuyển sang chuyện khác, trong tù hai từ “chạy trốn” hay “đào tẩu” cứ như một sự ám ảnh, thậm chí còn có mối quan hệ vô cùng mật thiết với các bữa ăn trong tù. Nguyên do thì tôi kể lại dưới đây. Chuyện này cần giải thích cụ thể một chút.

Nói chung, điều nhà tù ghét nhất là bỏ trốn. Nó khiến các cai tù hết sức mệt mỏi, với tù nhân cũng vậy. Bản thân kẻ chạy trốn có thể may mắn thoát được, nhưng chuyện của hắn gây ảnh hưởng lớn đến những tù nhân khác. Tôi vào tù đến năm thứ tư thì có một gã từng làm thợ nề bỏ trốn, vụ đó khiến mọi người xôn xao một thời gian dài. Gã ta trèo tường rào chạy trốn ra ngoài. Tường rào cao những gần sáu mét nên bình thường chẳng ai vượt qua nổi.

Nhưng hôm đó ở ngay sát tường rào đang chất sẵn một đống phế liệu xây dựng. Gã để ý đến điều đó, bèn tranh thủ lúc đi vệ sinh, lén lút nẹp các thanh gỗ dài lại bằng dây thép lẫn trong đống phế liệu, rồi dùng để trèo qua tường rào. Dù sao gã vốn là thợ nề chuyên làm việc trên cao, chỉ cần một chỗ đặt chân nhỏ thôi cũng đủ để gã vượt tường một cách dễ dàng. Chuyện xảy ra giữa ban ngày. Đúng vào lúc mọi người đang làm việc. Gã ra được bên ngoài, sang bờ bên kia sông Tone. Khi ấy là đầu xuân nên nước sông khá cạn, vượt qua sông chẳng mấy khó khăn. Gã trốn thoát, trong tù mọi người nhốn nháo hết cả. Cả đội cai tù tập hợp thực thi lệnh truy tìm. Tất cả tù nhân bị bắt quay lại buồng giam.

Cai tù phải đích thân truy tìm tù vượt ngục, đó là quy định hồi ấy, nếu có đào tẩu, trong vòng ba ngày cán bộ trại giam sẽ tự lo tổ chức tìm kiếm. Mà dẫu có đề nghị bên cảnh sát, họ cũng cho là chưa đáng để nhảy vào. Đây còn là vấn đề thể diện của giới chức hành chính. Tạm thời, chỉ cán bộ của nhà tù truy tìm kẻ đào tẩu. Sau đó, nếu tìm kiếm suốt ba ngày mà không thấy tung tích kẻ trốn trại thì rất có khả năng tù nhân đã tẩu thoát sang vùng khác, vụ việc vượt quá khả năng của nhà tù và họ phải nhờ đến cảnh sát.

Khi có kẻ chạy trốn, hầu hết nhân viên nhà tù bắt buộc phải ra ngoài truy tìm. Số còn lại hạn chế ở mức tối thiểu. Vì thế các tù nhân không thể ra chỗ làm, cũng không thể vận động ngoài sân. Số lượng cai tù không đủ nên chúng tôi bị giam suốt trong buồng. Khổ sở như vậy, nhưng vẫn chưa hết. Các bữa ăn trở nên tồi tệ. Không phải vì thiếu người nấu, mà là do vấn đề kinh tế. Khi có tù nhân bỏ trốn, nhà tù cần chi một số tiền lớn cho công tác truy tìm. Vài chục cai tù chạy ngang dọc khắp nơi, chi phí đi lại rồi còn tiền ăn uống nữa, rất tốn kém. Số tiền đó chẳng thể xin được từ bất cứ đâu. Chi tiêu trong một năm của nhà tù luôn có định mức, họ phải tính toán để tất cả các khoản đều nằm trong mức đó. Chi phí truy tìm tù vượt ngục không hề nằm trong dự toán. Nhà tù vốn cho rằng tù nhân không dám chạy trốn nên tới khi có chuyện, họ chẳng biết trích chi phí này ra từ nguồn nào.

Vì thế họ đành khấu trừ vào khoản chi phí cho thức ăn của tù nhân. Ví dụ, nếu bớt hơn ba mươi phần trăm tiền thức ăn cho hơn một nghìn tù nhân, cũng dôi ra được một khoản đáng kể. Tiền ăn trong một ngày vốn chẳng đáng gì nhưng nếu là của một tháng thì lại quá đủ để bù vào khoản phí truy tìm trong một ngày. Tức là, tù nhân chạy trốn một ngày thì tiền ăn một tháng của cả trại sẽ bị cắt giảm. Đến ngày thứ hai, ngày thứ ba thì hết sức nghiêm trọng.

Thế nên các tù nhân đều cầu nguyện cho kẻ chạy trốn sớm bị bắt. Đến ngày thứ hai, gã tù nhân đào tẩu bị bắt giữ nhưng người ta không đưa trở lại trại giam của chúng tôi. Là bởi, sự căm tức của những tù nhân bị cắt mất khẩu phần ăn rất đáng sợ, cai tù có muốn bảo vệ kẻ đào tẩu thì cũng không làm nổi. Xét xử xong hắn được đưa đến một trại giam khác.

Đồ ăn hiển nhiên vì thế mà trở nên tồi tệ. Cơm cà ri chẳng thấy thịt đâu. Chúng tôi vốn được ăn khoảng hai, ba bữa cà ri mỗi tháng. Sau khi có vụ vượt ngục thì bị rút xuống còn một bữa. Như đã kể lúc trước, tù nhân rất thích cơm cà ri. Trong thông báo mỗi sáng, nếu nghe tin “bữa trưa có món cà ri”, ai cũng rạo rực không yên. Đồng hồ trong bụng cũng sốt ruột, như thể muốn nhắc “còn hai tiếng nữa là được ăn rồi”. Không chỉ có tù nhân, hôm nào có món cà ri, đến cả cai tù cũng vui suốt cả ngày.

Thế mà chỉ vì một gã đào tẩu ngu ngốc mà niềm vui sướng ấy giảm xuống còn một lần mỗi tháng. Nếu thấy kẻ đào tẩu xuất hiện trước mắt, chúng tôi có thể đánh chết hắn ngay tức thì. Không phải chỉ riêng món cà ri. Món chè đậu đỏ cũng bị giảm thành một bữa một tháng, vị chè loãng toẹt ra. Kẻ đào tẩu chỉ biết nghĩ cho bản thân hắn thôi, không hề nghĩ cho người khác.

Chuyện ăn uống ở chốn tù giam quả là gian nan, tù nhân phải khổ sở đủ kiểu, nhưng nhờ đó mà quen biết thêm bạn bè. Kanchan chỉ ở tù một năm rưỡi, gã được thả ra khá sớm. Trước khi gã ra tù chúng tôi đã thề kết nghĩa huynh đệ. Muraoka Kenji về sau cũng trở thành huynh đệ với tôi. Gã được tự do sớm hơn tôi, khi tôi được thả, gã cùng Kanchan đến đón tôi ra tù.

Đại úy Hashiba

Tôi hết hạn tù ở Maebashi vào tháng Năm năm Chiêu Hòa thứ mười một*. Khi ấy tôi ba mươi mốt tuổi, đúng lúc đó xảy ra vụ Abe Sada, tôi vẫn còn nhớ dòng tít giật gân trên báo.

•

Tức là năm 1936.

Nghe nói chủ một quán ăn đã bị người tình cắt mất của quý và giết chết, đây là một vụ án nghiêm trọng.

Muraoka, Kanchan, Kamezo, Shiro, hai người trong bang hội với tôi, và thầy Matsuda, người vừa ra tù trước tôi, cùng đến đón tôi trước cửa trại giam. Mọi người bàn tán mãi về vụ này. Kamezo đùa: “Đại ca, thời bây giờ nhé, lỡ mà có dính vào rắc rối với đàn bà thì cắt cụt ngón tay cũng chẳng giải quyết được gì, đại ca cẩn trọng đấy. Của quý mà bị cắt mất thì bản chất đàn ông có mạnh mẽ nhường nào cũng chẳng ra thể thống gì nữa đâu.” Tôi cười đáp: “Thằng ngốc này, bốn năm rồi tao mới được hít thở không khí tự do. Cho dù là Abe Sada hay bất cứ ả nào khác, cứ là đàn bà thì ai cũng được tất, mày cứ dắt hai, ba người đến đây cho tao.”

Ra tù, điều khiến tôi sung sướng nhất là lại được ngắm nhìn bóng dáng phụ nữ. Hễ bước qua những phụ nữ vấn tóc kiểu shimada* hay vận bộ kimono tay lỡ là đầu tôi chỉ nghĩ được thế này: “Trời, sao trên đời có nhiều đàn bà đẹp đến vậy!” Tôi cứ thế ngắm nhìn như mất hồn. Lâu lắm rồi tôi mới có tâm trạng vui vẻ, sảng khoái đến thế.

•

Shimada là kiểu búi tóc truyền thống của phụ nữ Nhật Bản, xuất hiện vào khoảng thế kỷ 17.

Chúng tôi đến ga Ueno, dừng tàu điện ở ga Kuramae. Đang định lên xe kéo đi về thì thấy phía bên kia đường có một trung đội vác súng đi qua, tiếng bước chân đều răm rắp. Đang ngoái nhìn theo họ, tôi lại thấy một trung đội khác mang súng tiến đến. “Gì thế này, họ tập diễu hành trong thành phố hay sao, vất vả quá nhỉ!” Tôi lẩm bẩm nói, nghe vậy Shiro đáp ngay: “Bởi vì vừa có chính biến chứ sao, chắc họ xuất quân đi đâu đó để luyện tập.” Tôi hỏi chính biến gì vậy, Shiro ngạc nhiên nói: “Eiji không biết chuyện gì à? Tháng Hai vừa rồi đã xảy ra một vụ phản loạn* trong quân đội đấy! Một nhóm sĩ quan trẻ định chiếm quyền thao túng quân đội nhưng thất bại, chính quyền Tokyo đã ban lệnh cảnh giới nghiêm ngặt, vụ việc nghiêm trọng lắm đấy.” Vậy à, đám phản loạn cũng to gan thật, tôi ngạc nhiên, quả thật câu chuyện khiến tôi hết sức bất ngờ.

•

Năm 1936, nền chính trị Nhật Bản bước vào một giai đoạn căng thẳng. Sáng sớm ngày 26 tháng Hai năm 1936, bốn trung đoàn trong đó bao gồm cả Binh sĩ Phòng vệ Hoàng gia đã mở một chiến dịch ám sát các nhân vật cấp cao trong chính phủ và quân đội. Nhiều tướng lãnh, đô đốc và các chính trị gia đã bị giết chết. Các sĩ quan quá khích chiếm Bộ Chiến tranh và trụ sở Quốc hội, nhưng họ thất bại khi tiến đánh Bộ Hải quân.

Đó chính là sự kiện 26 tháng Hai. Khi ở trong tù tôi cũng được nghe đến các sự vụ nghiêm trọng, nhưng vụ này thì hoàn toàn không biết. Cả cai tù và nhân viên hướng dẫn đều không cho chúng tôi biết gì cả, nghĩ lại mới thấy, bức tường rào cao gần sáu mét không phải là không có tác dụng.

Khi trở về băng Dewaya, tôi đến chào đại ca Muramatsu, rồi đi viếng mộ thủ lĩnh ngay, phần đá trên bia mộ đã sẫm màu vì thời tiết, nghĩ mà nhói đau trong lòng, điều ấy khiến tôi nhận ra mình đã xa nhà lâu quá rồi. Nhìn dòng chữ khắc tên thủ lĩnh trên tấm bia, tôi đứng lặng người một lúc lâu, chẳng thốt lên nổi điều gì.

Từ nghĩa trang trở về, tôi được đại ca Muramatsu dẫn đến căn phòng sâu tít trong nhà: “Có chuyện này ta muốn nói. Cậu vào đây. Có lẽ cậu cũng đã nghe tin, Okada Kaneyoshi bỏ trốn rồi.”

Đại ca Okada đã bỏ băng nhóm mà đi, tin này tôi đã nghe khi còn trong tù nên không lấy làm ngạc nhiên cho lắm. Theo lời giải thích của đại ca Muramatsu, nhóm Okada đang điều hành một sới bạc thì bị phục kích, ông ta bỏ chạy luôn từ đấy. “Đó là lần thứ tư sòng bạc của hắn bị bọn cớm tới phá, cũng chẳng còn cách nào khác.” Đại ca Muramatsu cau mày nói, hai tay khoanh lại.

“Thế bây giờ Okada đang ở đâu?” Tôi hỏi thì đại ca Muramatsu đáp: “Ta không biết. Thằng khốn đó.” Okada là một người có khí phách nên tôi không nghĩ rằng ông ta chạy trốn vì sợ bọn cớm. Từ trước kia mối quan hệ giữa ông ta với đại ca Muramatsu đã không tốt lắm, sau khi thủ lĩnh qua đời, mối quan hệ đó ngày càng xấu đi, có lẽ vì thế ông ta quyết định tách khỏi băng nhóm. Tuy nhiên, điều đó chỉ là suy đoán nên tôi không có ý định xác nhận thực hư, nghĩ này nghĩ nọ cũng có ích gì đâu. Tóm lại, đại ca Okada đã tuyệt tình với Dewaya, chưa kể ông ta cũng đang bị cảnh sát truy đuổi.

“Ta không có ý định tìm hắn về đâu, chuyện sòng bạc ở Uguisudani, ta muốn cậu tiếp quản, cậu giúp ta chứ?” Đại ca Muramatsu nói.

“Đại ca đã bảo làm thì tôi phải nhận chứ. Nhưng đám đàn em của đại ca Okada liệu có chấp nhận tôi không?” Tôi ngần ngại hỏi.

“Điều đó tùy thuộc vào khả năng của cậu.”

Vì đã chuẩn bị tâm lý sẵn từ hồi còn trong tù, nên tôi hiểu và nhận lời ngay. “Vậy thì xin đại ca để tôi tiếp quản chỗ đó.” Thế là tôi trở thành người quản lý sòng bạc ở Uguisudani.

“Bác sĩ có biết Uguisudani* không?”

“Tôi đã có lần đến thăm đền Quỷ Tử Mẫu* ở đó.”

•

Uguisudani là một trong những khu phố lâu đời còn lưu giữ được một số ngôi nhà gỗ với kiến trúc cũ của Tokyo thời trước khi bị ném bom trong Thế chiến thứ hai.

•

Có một người đàn bà hóa quỷ chuyên bắt cóc trẻ em ăn thịt, người ta gọi là Quỷ Tử Mẫu. Nhân dân đến cầu đức Phật, mong Ngài cứu nạn. Sau khi nghe Phật dạy, Quỷ Từ Mẫu ăn năn sám hối, quy y Tam Bảo, lập thệ nguyện bảo hộ trẻ em.

“Vậy à. Bây giờ khu đó đã thành chợ bán hoa rồi.”

“Đúng rồi. Năm ngoái tôi có đến, thấy chợ khá nhộn nhịp.”

“Tôi cũng thích khu đó. Nhưng sòng bạc tôi phụ trách không nằm ở mạn bên đấy, mà ở gần bưu điện Negishi bên bờ sông Otonashi. Nghe nói ngày trước ở khu vực ấy có một dinh thự lớn với vườn cây mơ, người ta hay đem những chú chim hoàng oanh quý hiếm đến cho chúng thi hót, nhưng lúc tôi chuyển tới thì dinh thự đã không còn.”

“Thế sòng bạc hồi đó có còn đến bây giờ không?”

“Chẳng còn lại gì. Cả khu bị thiêu rụi trong chiến tranh, dòng sông về sau bị lấp đi, giờ đây các cửa hàng mọc lên san sát đến nỗi tôi có quay lại cũng chẳng tìm được đường. Thời ấy vùng Negishi đẹp vô cùng, với những dinh thự cổ của các gia đình võ sĩ từ thời Edo, Am Vũ Hoa dành riêng cho các bậc văn sĩ. Thật tiếc là tất cả đều không còn.”

Khi tôi tiếp quản sòng bạc, đại ca Muramatsu đã đưa cho tôi một khoản tiền. Kanchan ở bang Kiryu và Okakura Goichi cũng đến hỗ trợ tôi phần nào, nhờ thế mà mọi việc hoạt động đâu ra đấy.

Okakura giúp tôi khoảng một năm rưỡi rồi chuyển đến Mãn Châu, trước khi đi anh ta nhờ tôi trông nom hai cô gái tên là Osei và Okoma. Okakura nói: “Hai người này là em gái cùng cha khác mẹ với tôi. Trong thời gian tôi không có ở đây, nhờ cậu chăm nom họ giùm nhé.” Tuy nhiên, họ có thực là em gái của Okakura hay không thì tôi không biết. Là bởi vì hai phụ nữ này hoàn toàn chẳng có nét nào giống anh ta cả. Okakura có cằm lưỡi cày, mũi nở, cổ to bè, chỉ nhìn thoáng qua cũng thấy tướng mạo có một hai điểm khác nguôi. Còn Osei và Okoma thì hết sức xinh đẹp, ngoại hình tuyệt vời chẳng chê vào đâu được. Đặc biệt, cô chị Osei còn thông minh hơn nguôi. Cô sở hữu nét duyên ngầm có thể điều khiển xúc cảm của đàn ông. Và khéo léo đến mức đáng sợ.

Okakura thuê một căn nhà cho Osei và Okoma ở huyện Kinshi, nhờ tôi để tâm tới họ, rồi chuyển sang Mãn Châu. Rõ ràng là chẳng đến lượt tôi chăm sóc. Những cô gái như thế này thì có hàng trăm chàng trai xin chết để phục vụ, muốn gì là có ngay nên họ sống khá thoải mái. Tôi có đủ chuyện để kể về Osei, nhưng tạm thời cứ gác lại đã, trước hết là chuyện về một phụ nữ khác. Nàng là Omon, người vợ đầu tiên của tôi.

Omon là đệ tử của một giáo viên múa phái Nishikawa, nàng vốn là geisha ở Asakusa. Chúng tôi có quan hệ tình cảm một thời gian, về sau mới sống chung. Tôi đã khá vất vả mới lấy được nàng về làm vợ. Chuyện là bởi, thầy dạy múa và mẹ của Omon đều không thích tôi, họ gây sự đủ chuyện.

Hai mẹ con Omon sống ở con phố phía sau ngôi chùa Hongan ở huyện Tahara. Trước khi Omon chính thức trở thành geisha, một tay bà mẹ đã nuôi nàng trưởng thành, nên bà ta thương con gái lắm, chỉ mong kiếm được cho con một tấm chồng tử tế, để bản thân nhờ vậy mà được hưởng cuộc sống an nhàn. Omon được nhiều khách yêu mến, có vài người còn ngỏ ý muốn lấy nàng làm vợ nên cũng dễ hiểu khi mẹ nàng không chấp nhận phường xã hội đen như tôi. Nhưng Omon khăng khăng chỉ làm vợ tôi. Vì thế mà mẹ nàng rất tức tối, hai mẹ con họ cãi vã suốt, bà ta thậm chí còn đến chỗ tôi khóc lóc van xin tôi hãy cắt đứt với Omon. Nếu Omon đòi chia tay thì tôi đành chịu, nhưng nàng không muốn nên tôi không thể ruồng rẫy nàng. Cuối cùng sau bao nhiêu tranh cãi, mẹ nàng cũng đành ngậm đắng nuốt cay chấp thuận chuyện của chúng tôi.

Tôi thấy áy náy, nên thường xuyên ghé qua thăm hỏi tình hình sức khỏe của mẹ nàng. Nhưng mẹ nàng không dễ dàng nguôi ngoai. Cứ mỗi lần tôi đến, bà ta lại chì chiết tôi đủ kiểu. Những lời phàn nàn cứ tuôn ra không ngừng. Tôi cố im lặng vì nghĩ bà ta là mẹ của người phụ nữ tôi yêu, bà ta càng được thể, kêu ca chửi mắng thậm tệ hơn. Không muốn để bà hoạnh họe mãi như vậy, một hôm tôi giắt con dao găm lên thắt lưng, gọi Kamezo mang theo một sợi dây thừng, cùng đi tới chỗ bà ta. Tôi xông vào đúng lúc giáo viên múa và mẹ của Omon đang uống trà. Vẻ mặt của tôi dữ dằn hơn bình thường khiến hai người họ giật nảy mình.

“Chuyện gì thế này?” Họ tính chuồn đi. Nhưng vì sợ hãi và ngạc nhiên, họ không cử động nổi. Tôi lấy dây thừng trói họ lại, một đầu dây thừng treo lên xà nhà để họ không chạy đi đâu được, sau đó tôi rút con dao găm, đâm thẳng xuống mặt chiếu.

“Này, tại mẹ đấy nhé, mẹ có muốn tôi làm thế này không? Mẹ đay nghiến tôi và Omon quá đủ rồi đấy.” Hai người họ bị treo lủng lẳng trên xà nhà, sợ hãi không nói nên lòi.

Đứng bên cạnh, Kamezo cũng uy hiếp: “Này, thím oi. Đại ca tôi là người có máu mặt trong giới yakuza đấy. Đại ca có thể cho con thím một cuộc sống vui vẻ hơn nhiều so với để cô ấy làm vợ lẽ cho mấy thằng nhà giàu. Đại ca đã hứa sẽ chăm sóc thím chu đáo cả đời, sao thím không vui vẻ chấp nhận, có hơn không?” Mặt bà ta tái xanh tái mét đi, gật đầu ậm ừ.

Rút con dao khỏi mặt chiếu rồi thả hai người họ xuống, tôi quỳ gối, cúi đầu nói: “Mẹ, rất xin lỗi vì đã làm chuyện vô lễ. Tôi không phải không biết lễ nghĩa. Dù sao, mong là từ nay về sau tôi sẽ được mẹ chấp thuận.” Nói đoạn tôi để lại cho bà ta một phong bì tiền tiêu vặt rồi đi về. Sau bận đó mẹ Omon nhún nhường hơn hẳn. Thỉnh thoảng khi tôi mang tiền đến, bà ta chẳng ho he gì, chỉ ngồi ậm ừ một chỗ. Tôi những hy vọng rồi bà sẽ thân thiện hơn với chúng tôi, nhưng việc ở đời đâu thể suôn sẻ như vậy. Chẳng còn cách nào khác tôi cứ kệ bà ta, Omon cũng không có ý kiến gì.

Về sau, tôi còn gặp một cô gái tên là Okyo. Đó là vào cuối năm Chiêu Hòa thứ mười hai, khi ấy việc làm ăn của sòng bạc khá lên nhiều, tôi cũng dần có cái dáng vóc như một chủ nợ máu mặt, chẳng thua tay đại ca nào.

Một hôm, tầm chiều chiều, tôi vừa tắm xong, khoác bộ kimono lên người, cùng Kamezo đi bộ thong dong ở khu Asakusa, bỗng thấy ngay giữa dãy phố buôn bán có một nhóm thuộc Cứu Thế Quân* mặc đồng phục kiểu cũ đang đánh trống kêu gọi quyên góp tiền. Ngày nay ở khu Ginza của Tokyo thi thoảng vẫn bắt gặp vài nhóm như vậy. Ở thời của tôi, cứ nhắc đến Yamamuro Gunpei là nhắc đến một trang hào kiệt, thời đó các hoạt động của Cứu Thế Quân khá rầm rộ, họ vừa đi thuyết giáo vừa kêu gọi quyên góp tiền từ thiện. Tôi liền rút ví, lấy ra mười yên và bảo Kamezo: “Cậu bỏ tiền vào hộp từ thiện cho anh.” Một người đàn ông bên hội Cứu Thế Quân liền đi thẳng về phía tôi, nói: “Xin cảm ơn. Tấm lòng của anh nhất định sẽ được Chúa chứng giám!” Có lẽ tôi không nên được Chúa chúng giám thì tốt hơn, tôi hơi hối hận, chẳng có lý do gì mà tự dưng lại làm chuyện không đâu.

•

Cứu Thế Quân là một tổ chức Tin Lành và là một trong những tổ chức cứu tế phi chính phủ lớn nhất. Thành viên Cứu Thế Quân thường tham gia các công tác từ thiện và có mặt tại các địa điểm bị thiên tai để hỗ trợ công tác cứu trợ.

Bất chợt, tôi để ý thấy trên nửa khuôn mặt người đàn ông có một vết bỏng rất lớn. Vết bỏng đã tím thâm lại, nhìn không khỏi mủi lòng. Người đàn ông rút tấm danh thiếp từ túi áo: “Ở đây có ghi địa chỉ của tôi. Nếu anh gặp khó khăn, bất cứ điều gì, xin hãy liên lạc với tôi.”

Trên tấm danh thiếp in địa chỉ của hội Cứu Thế Quân và tên của người đàn ông đó. Tên ông là Hashiba Nanigashi hay đại loại thế, cấp bậc đại úy. Không tính đến vết bỏng, người đàn ông có diện mạo khá rắn rỏi, mạnh mẽ. Tôi bất chợt ngỡ ngàng, hóa ra trong hội Cứu Thế Quân cũng có người như vậy.

Vì là ra phố chơi, tôi cũng chỉ chào hỏi qua loa rồi tạm biệt ông đại úy, lang thang một lúc tôi quên luôn chuyện vừa diễn ra. Sau đó chúng tôi vòng qua hai ba hàng ăn, uống đến say khướt. Tôi gọi xe đưa Kamezo về trước. Khi ấy tôi có cảm giác muốn gặp đàn bà, liền nói vói người lái xe: “Cho tôi đến thẳng tiệm Yamaki ở Yoshiwara.” Đoạn, tôi thiếp đi lúc nào không hay biết. “Quý khách, đến nơi rồi đấy.” Nghe tài xế gọi thế, tôi tỉnh táo hơn một chút, liền trả tiền. Cứ nghĩ đã tới tiệm bán hoa quen, tôi bước vào trong, yêu cầu họ gọi một cô phục vụ và thêm một cốc trà. Tú bà hỏi: “Quý khách đến đây lần đầu phải không ạ?” Tôi gắt lại: “Bà già lắm điều này, bà mơ ngủ à?” Tú bà liền nhỏ nhẹ đáp: “Thưa không phải, tôi muốn nói đây là lần đầu tiên chúng tôi được gặp quý khách.” Tôi phát cáu vì nghĩ bà ta đang nói nhảm, nhưng hóa ra không phải, nhìn kỹ lại tôi mới nhận ra cách bài trí trong phòng khác hẳn. Tóm lại là tôi đã vào nhầm quán. Tôi tặc lưỡi, hỏi lại: “Gì thế này, đây là đâu vậy?” Tú bà trả lời: “Chán quý khách quá đi. Ngài thật là… đây là tiệm Komonjiro.”

“Thật à, nhầm mất rồi, xin lỗi nhé.” Tôi đứng dậy, toan bước ra cửa. Nhưng tiệm bán hoa nào mà chẳng là phường buôn bán, tú bà khéo léo níu tôi lại: “Thôi nào, quý khách. Ở đây cũng được chứ sao, quý khách đã vào đây là có duyên rồi, vui vẻ đi nào.” Tôi thấy bùi tai, bèn nói: “Thế hả, thế thì hôm nay tôi vui vẻ ở đây vậy.” Đoạn, tôi lên phòng.

Đêm đó tôi ngủ cùng một cô gái trong tiệm của họ, cô ta còn khá trẻ, lóng ngóng và chưa có kinh nghiệm chiều khách. Khi tôi hỏi cô ta vào đây làm từ bao giờ, cô ta đáp rằng mới được ba tháng. Tôi nói: “Vậy ư, thế thì chắc cô cực khổ lắm.” Bất chợt cô gái khóc nức nở với tôi, kể rằng đây là lần đầu tiên có người khách nói với cô như vậy, rồi cô tâm sự hoàn cảnh của mình. Câu chuyện của cô gái quả thật éo le. Nhưng tôi đến chốn này là để chơi bời, không thể đồng cảm với từng hoàn cảnh được.

Tôi ậm ừ an ủi cho qua: “Vậy à, vậy ư, thế thì khổ cho cô quá.”

Cô gái càng thật lòng hơn, cô nói tiếp: “Thật ra em rất muốn từ bỏ cái nghề này.” Cô gái ngồi khép mình trên đệm, vai choàng tấm kimono dài sặc sỡ, khóc lóc nỉ non. Tôi rất dễ mềm lòng khi nghe những chuyện như vậy. Cô gái có vẻ đang trông đợi gì đó, điều ấy càng khiến tôi khó xử. Tôi bối rối ngắt lời cô ta và nói: “Chuyện là như vậy à, tôi hiểu, dù sao một đêm chung chăn chung gối thế này, hẳn là hai ta có duyên. Có gì, lần tới gặp lại ta nói chuyện tiếp. Không chừng tôi giúp được gì cho cô.”

Dĩ nhiên, đó chỉ là nói mồm thôi, tôi không hề có ý định quay lại đây lần thứ hai. Cô gái ấy dẫu sao cũng là gái bán hoa, có một thằng đàn ông khác đến thế nào cũng sẽ quên ngay tôi mà thôi. Tôi đã nghĩ rằng thế là kết thúc. Nhưng chuyện đời không như vậy. Sau đó chắc khoảng hai tháng, cô ta đến hỏi thăm tôi, còn dẫn theo một cô khác.

Ngay giữa ban ngày, tôi đang đọc báo ở phòng trong thì một cậu đàn em bước vào nói: “Đại ca, có hai cô gái nói muốn gặp anh, họ đang chờ ngoài cửa.” Tôi hỏi lại: “Gì cơ, trông họ như thế nào?” Cậu ta đáp: “Không rõ lắm, nhưng trông có vẻ là gái trong chốn ấy.” Chốn ấy ở đây có nghĩa là nhà thổ. Lúc đó tôi đã quên khuấy mất chuyện ở tiệm Komonjiro, nên nghĩ mãi mà không ra hai cô gái bán hoa kia là ai: “Thế hả, thôi cứ cho họ vào đây.” Để họ đợi một lúc, tôi mới ra mặt. Hóa ra là cô gái lần trước.

“Gì thế, là cô sao, có chuyện à?” Tôi ngỡ ngàng hỏi.

“Thật ra là, em có chuyện, nên tới đây nhờ ngài giúp cho.” Cô ta nói.

“Thế nghĩa là sao?” Tôi hỏi, hóa ra họ đã bỏ trốn đến đây.

“Từ sau bận ấy em đã cố chịu đựng, rồi một hôm nhận được thư báo tin bố em bệnh nặng, gia đình đang rất khó khăn, em van nài để được về nhà một lần nhưng họ không cho phép.”

Khi gái bán hoa muốn ra phố, nhất định phải có một gã bảo kê gọi là nakadon đi theo giám sát, bởi vậy họ có muốn chạy trốn cũng không nổi. Tôi hỏi xem họ đã làm cách nào mà trốn thoát được, hóa ra là vì ở Yoshihara có một gánh xiếc tới biểu diễn. Gần khu nhà thổ có một cái ao, quanh đó có một bãi cỏ khá rộng. Gánh xiếc hạ trại để biểu diễn trên một khoảnh đất rộng, nghe đâu có cả voi cả hổ, kèn hiệu ầm ĩ. Ở cửa vào có một gã mời khách: “Thưa quý vị, chúng tôi là gánh xiếc số một thế giới đây. Chúng tôi sẽ mở đầu với màn xiếc voi, rồi màn đu dây trên không! Nào, xin mời, xin mời!” Khi đi ngang qua chỗ trại xiếc, họ phát hiện thấy một chỗ có thể nhòm vào bên trong. Cô gái đứng lại xem, tên bảo kê cũng xem mê mẩn vì có mấy khi họ được coi xiếc đâu. Tranh thủ lúc không ai để ý, cô ta và bạn len lén nhìn quanh rồi chạy thục mạng tới chỗ tôi.

Vì nghe kể nên tôi chỉ biết đến thế. Tình hình khá là gay go. Thời đó, gái bán hoa mà bỏ trốn cũng bị coi như tù nhân đào tẩu. Chủ nhà thổ đã bỏ ra hàng trăm yên để mua họ về, chừng nào chưa trả hết số tiền, nếu họ bỏ trốn chắc chắn sẽ bị cảnh sát bắt. Có trốn về nhà thì cũng bị dẫn trở lại, chạy đi đâu cũng vô ích mà thôi. Tôi rơi vào tình huống rất khó khăn. Giữ họ ở lại thì rõ ràng là không được. Nhưng nhìn bọn họ đáng thương như thế, tôi cũng không nỡ nói lời vô tâm hay đuổi họ về. Đang không biết phải làm thế nào, bất chợt tôi nhớ ra ông đại úy Hashiba của hội Cứu Thế Quân.

Thời đó trụ sở chính của Cứu Thế Quân nằm ở khu Kanda quận Nishiki, đúng thời điểm họ đang tích cực kêu gọi giải phóng cho gái nhà thổ và đạt được một số kết quả tương đối. Họ tuyên truyền rằng cần phải bảo vệ những cô gái muốn từ bỏ công việc bán dâm.

Biết rằng đây là cách duy nhất, tôi lập tức gọi điện đến trụ sở Cứu Thế Quân. Thật may mắn là đại úy Hashiba đang ở đó, ông vẫn nhớ tôi. Khi nghe tôi kể lại sự tình và hỏi cách giải quyết, đại úy nói tôi đã làm một việc đúng đắn và ông sẽ đến ngay. Chưa đầy một tiếng sau, đại úy tới, chăm chú nghe hai cô gái kể lại sự tình rồi nói: “Ra là thế, tôi hiểu rồi. Chúng tôi sẽ cố gắng hết sức để sớm giải thoát cho các cô.” Hai cô gái mừng rỡ vô cùng, và đi cùng đại úy Hashiba. Khoảng vài tuần trôi qua, đại úy Hashiba đến gặp tôi, nói rằng: “Ơn Chúa, hai cô gái đã được tự do, anh hãy an tâm.” Ông nói nếu có rắc rối gì khác, bất cứ lúc nào ông cũng sẵn sàng giúp đỡ nên tôi cứ thoải mái liên lạc. Khi nói chuyện với ông, tôi không khỏi ngỡ ngàng là trên đời này còn có người tốt như vậy sao, tôi nhớ mãi khuôn mặt có vết bỏng của đại úy.

Câu chuyện này vẫn còn có hồi sau. Không lâu trước khi xảy ra chiến tranh, cô gái đã từ bỏ nghề bán dâm bất ngờ đến gặp tôi và nói muốn xin ở lại chỗ tôi để làm việc. Như vậy có khác gì làm khó tôi, đâu phải cứ nói một câu là được đâu. Cô ta kể là nếu cứ ở nhà thể nào cũng bị bán cho nhà thổ nên mới bỏ trốn đến đây.

Khi hỏi rõ sự tình tôi mới hay là bởi cha mẹ cô ta không ra gì, chuyện đã vậy thì chạy trốn là hơn cả, cũng không còn cách nào khác. Tôi đang đau đầu suy nghĩ, thì vợ tôi, Omon đến hỏi chuyện. Omon có một ngôi nhà ở ngay cạnh chùa Kanei, đó vừa là chỗ ở vừa là trường dạy múa, nàng đang dạy cho tầm mười người, kiếm được cũng khá. Omon nghe xong chuyện của cô gái, bèn nhẹ nhàng nói một câu: “Nếu vậy cứ để cô ấy lại chỗ em xem sao.” Tôi hỏi: “Em đã có bà quản gia rồi đấy thôi?” Omon trả lời: “Bà ấy chậm chạp nên em cũng muốn có thêm một người nữa phụ việc.” Nói đoạn, nàng quay sang hỏi ý cô gái: “Tôi là người hơi khắt khe, hay than phiền này nọ, cô tính, nếu chịu được thì tới chỗ tôi xem thế nào.” Cô gái xem chừng hơi hoang mang, nhưng dù sao cô đang rất cần một chỗ làm, bèn cúi đầu đáp: “Có gì mong được bà chỉ bảo.” Thế là cô ở lại chỗ vợ tôi.

Cô gái ấy tên là Okyo, sau này cô đã giúp tôi rất nhiều việc. Vì từng ngủ với nhau nên tôi hơi ái ngại về quyết định để cô ở lại, nhưng Omon tỏ ra không hề bận tâm về điều đó.

Dòng chảy
của đồng tiền

Trước khi Thế chiến thứ hai xảy ra khoảng hai năm, tôi tiếp quản Dewaya. Đại ca Muramatsu dùng thuốc phiện quá nhiều khiến cơ thể yếu dần, phải thường xuyên lui tới bệnh viện, mà người có thể xử lý các công việc lớn chỉ còn mình tôi, nên mặc dù không phải chính thức nhưng tôi gần như cai quản toàn băng Dewaya. Thời gian đó, chiến tranh giữa Nhật Bản và Trung Quốc rơi vào bế tắc khiến kinh tế suy giảm trầm trọng. Dù đã rất cố gắng nhưng giao thương buôn bán không được suôn sẻ, giới xã hội đen chúng tôi cũng vì thế mà chịu biết bao khổ cực.

Như đã kể, Dewaya nằm ngay đầu khu Shinhata của quận Asakusa, nói cách khác nó nằm giữa khu phố sầm uất nhất, xét về vị thế, rõ ràng chẳng phải nơi tầm thường. Tuy nhiên, địa bàn có đẹp đến mấy cũng không thể cứ ngồi chơi hưởng lạc, thời đại nào cũng thế thôi, trên đời này chẳng có chuyện gì là dễ dàng. Có câu nói: “Bãi bể đã thành nương dâu.” Việc kinh doanh của chúng tôi cũng như vậy. Cuộc sống nơi đây là một dòng chảy. Dòng chảy thắng bại, dòng chảy khách hàng. Thế sự tuôn chảy mãi không ngừng. Dòng chảy đó không thể dùng sức người mà xoay chuyển được.

Nói ngắn gọn, không thể cứ muốn là thắng được nhiều ở chiếu bạc, không thể cứ muốn là khách hàng lũ lượt ghé qua. Địa điểm tuy đẹp nhưng có những thời điểm khách cứ nườm nượp tới các nơi khác, chuyện lạ lùng như vậy chẳng thể nào lý giải nổi. Ngược lại, cũng có thời điểm chúng tôi không nỗ lực gì đặc biệt mà khách hàng lại ùn ùn kéo tới. Khách này lại rủ khách kia, sòng bạc nhờ thế mà lớn mạnh. Tiền vào như nước, người đông nườm nượp. Sau này, nhớ lại hồi mới gia nhập Dewaya, tôi mới thấy đó là thời kỳ đỉnh cao. Tiền bạc khi ấy cứ tuôn vào mãi. Dưới đây, tôi giải thích đôi chút về cách thức xử lý số tiền thu được từ các chiếu bạc.

Trước hết, không được động đến 20% trên tổng số tiền thu được trong một ngày, số tiền này được mặc định là của chung. Giả dụ, kết thúc một buổi tối, nhà cái thu được 100.000 yên, 20.000 yên sẽ được cất riêng. 60% trong số 80% số tiền còn lại về tay thủ lĩnh. 20% cuối cùng là đám đàn em chia nhau. 20% ban đầu kia, phải chia một phần để làm tiền trợ cấp cho các đàn em vào tù ra khám. Còn dư bao nhiêu là để cả bang hội chi tiêu hằng ngày. Chỗ 60% về tay thủ lĩnh nghe có vẻ là cả một số tiền lớn, ai cũng nghĩ thế là giàu lắm, nhưng không hẳn. Đâu phải thủ lĩnh ôm cả chỗ tiền đó vào người là sướng.

Lý do trước tiên là, hơn bất cứ nghề nào khác, làm ăn kiểu này, tiền đến nhiều tức là kẻ đến xin xỏ cũng nhiều. Giống như một đám bọ chét vậy, giãy mãi không hết. Lúc nào cũng có tầm mười, hai mươi kẻ đến ăn bám, toàn cái loại lang bạt. Hạng ấy không phải là khách, phần lớn là dân cờ bạc từ các bang hội khác. Bọn họ không làm ra tiền. Cái loại cứ thấy sới bạc nào ăn nên làm ra là tạt qua đều không phải hạng kiếm được tiền. Dù bọn này không tiền mà tới nhưng vẫn phải cho chúng bạc lẻ.

Vì sao lại có chuyện như vậy, là bởi luôn tồn tại một luật bất thành văn, người cùng giới cờ bạc phải tương trợ nhau. Nghe thì có vẻ kỳ lạ, nhưng nghĩ kỹ sẽ hiểu. Lấy ví dụ một đám mười huynh đệ đã cắt máu ăn thề lập hội cờ bạc chẳng hạn, hẳn nhiên không thể có chuyện tất cả đều làm ăn xuôi chèo mát mái. Ba người sống ổn, ba người tàm tạm, bốn người còn lại thì khách chẳng có, nói thẳng ra là chiếu bạc vắng như chùa bà đanh. Đã thế, thời tôi nhận quyền điều hành ở Asakusa, thế sự đang u ám, các sới bạc ở Tokyo gần như chết đứng. Cũng được khoảng ba phần mười làm ăn tạm ổn, nhưng tình hình chung là mở cửa cho có mà thôi.

Nếu vắng khách, chúng tôi chỉ đành bó tay. Nước sông không thể chảy ngược, nếu khách một đi không trở lại, làm sao quay về được thời điểm ban đầu. Nếu chỉ có một thân một mình, nỗ lực hết sức thể nào cũng có khả năng vươn lên, nhưng còn mấy chục gã đàn em, cưu mang sao nổi. Thế nên, khi một bang hội lâm vào thế kẹt, đám đàn em đành mò tới các tụ điểm khác có hoàn cảnh khá khẩm hơn. Dù không tá túc lại, bọn chúng đều được ông trùm những nơi đó cho tiền lẻ để chơi bạc và mời ăn uống đàng hoàng. Dĩ nhiên cả đống người không thể cứ bu vào một nơi, thành thử hôm nay chúng đến chỗ này một tí, ngày mai chúng đến chỗ kia một tẹo. Với các chủ sòng bạc đang gặp vận rủi, trò lang bạt này đem đến khá nhiều phiền nhiễu.

Trong nghề cờ bạc, không ai biết được là khách còn đến chỗ mình tới bao giờ, trước mắt thì có vẻ ổn đấy nhưng chỉ e mấy năm nữa sẽ mất sạch. Thủ lĩnh các sòng bạc đều phải theo dõi, xem tình hình kinh tế tốt xấu ra làm sao để còn suy tính. Vì những người đang làm ăn khá khẩm phải đi cưu mang những kẻ cùng hội đang đói mốc đói meo. Một ông trùm phải bỏ thêm tiền nuôi mấy chục kẻ không thuộc băng nhóm của mình là chuyện bình thường. Quả là đau đầu, nhưng nếu không làm thế, chẳng còn cách nào khác ngoài việc chấm dứt kinh doanh. Trong giới yakuza, chúng tôi thường nói, dù hy sinh cả đời cũng phải chia sẻ cho huynh đệ mình một bát cơm, một bữa trọ. Yakuza thường xuyên hỗ trợ lẫn nhau, chỉ một lần được giúp đỡ cũng sẵn sàng đem cả sinh mạng ra để đền đáp.

Trong phim ảnh và tiểu thuyết, dân cờ bạc đều ham kèn cựa, chém giết lẫn nhau, nhưng thật ra đó đều là bịa đặt. Yakuza thời của chúng tôi khác hẳn với những băng nhóm xã hội đen bây giờ. Công việc chính là gieo xúc xắc và làm vui lòng khách hàng, hơi đâu mà làm những việc bất cẩn như là gây gổ ẩu đả. Cũng có chuyện ông trùm các sòng bạc không ưa nhau, nhưng đến mức chém giết lẫn nhau thì quá là dại dột. Vì lũ cớm sẽ sờ gáy cả đám ngay tức thì, còn khách hàng chẳng thèm ghé qua nữa.

Trên thế giới này mười người mười vẻ, nếu không hợp tính thì khó kết thân. Nếu chỉ vì những chuyện không đâu mà rút đao chém nhau, không phải ngu ngốc thì cũng là kẻ tâm thần. Trên thực tế, chúng tôi không ngán gì cảnh sát. Vấn đề ở chỗ, nếu xảy ra đánh nhau, dù là phe nào cũng không tránh khỏi thiệt hại. Có thắng đi nữa sòng bạc cũng bị mất khách, rốt cuộc chẳng lợi lộc gì. Vì thế, còn hơn cả những người bình thường, người trong giới yakuza hễ cứ nhịn được là cố gắng nén nhịn tới cùng.

Lý do tiếp theo, thủ lĩnh một băng nhóm còn phải lo những chi phí khác như tiền hương khói, tiền thăm viếng, quà cáp cho các mối quan hệ làm ăn… cộng lại không ít chút nào. Nếu có một ông trùm trong giới chẳng may qua đời, hoặc giả người thân của ông ta không may mắc bệnh, gia đình họ gặp tình thế khó khăn, thì để giữ bền vững cho các mối quan hệ, bắt buộc phải chi một khoản tiền thăm hỏi. Chưa kể, nếu trong hội vừa có đàn em mãn hạn tù và trở về với gia đình, hiển nhiên phải có tiền cho người đó.

Khoản tiền thăm hỏi lớn nhỏ tùy thuộc vào mức độ thân sơ, nhưng quan trọng nhất là số tiền đó phải tương xứng với vị thế và tư cách của băng nhóm. “Thật xấu hổ, băng Dewaya thường ngày vẫn ra vẻ ông lớn lắm, giờ có chuyện mà chỉ gửi chút tiền còm thế này thôi!” Nếu số tiền không đủ, rất có khả năng bị nói xấu như thế. Vì vậy, luôn phải tỏ ra rộng rãi. Tiền để giữ thể diện là một khoản rất tốn kém. Thậm chí cả trong trường hợp đối phương chẳng thân quen gì. Ví dụ, có người cùng khu phố nói: “Thưa ngài, quán rượu của tôi ở chỗ X này sắp khai trương, ngài có đến nhấp một chén chung vui không?” Những lúc thế này, ông trùm nào cũng phải niềm nở. Mang tiếng là ông trùm, càng có tầm ảnh hưởng, những chuyện xã giao lại càng thường xuyên. Cơ sở kinh doanh càng lớn, phong bì kính biếu càng dày. Chỉ đi thăm hỏi không thôi chưa đủ, còn phải đưa quà cáp, vòng hoa, phải cho bảy, tám đàn em cùng tới chào hỏi, tất cả nhằm tạo dựng quan hệ làm ăn.

Thời bấy giờ, thu nhập của yakuza phần lớn là do đánh bạc mà có, kiếm tiền từ việc khác thì không được gọi là yakuza chân chính. Dĩ nhiên vẫn luôn có những kẻ chẳng phải là yakuza chân chính nhưng cứ thích tự nhận là yakuza. Chúng mở quán rượu làm bình phong, đóng tại các phố đèn đỏ như Tamanoi, Suzaki, Yoshiwara, Kameido để buôn bán phụ nữ và tống tiền. Cái loại đó chẳng chóng thì chầy sẽ phải bước lên giá treo cổ. Chúng tôi coi chúng là bọn ma cà bông không hơn không kém. Mỗi khi nghe đến cái hạng ấy, chúng tôi đều cười khẩy: “Bọn đó hả, ở phố đèn đỏ á? Chẳng ra người chẳng ra ngợm ấy nhỉ, thảm họa!” Đại thể là nhất quyết không dính dáng gì tới chứng. Dĩ nhiên, loại đó cũng chẳng bước chân đến chỗ chúng tôi bao giờ, nói chung là không có xích mích gì.

Người ta hay nhầm giới cờ bạc chúng tôi với tekiya*, nhưng thực tế hai giới khác nhau rất nhiều. Tekiya là các nhóm chuyên bảo kê cho gánh xiếc dạo hay sạp hàng rong nhỏ trên phố, giới cờ bạc chúng tôi không làm ăn chung với họ. Cách trụ sở của chúng tôi hai ngôi nhà có một ông trùm tekiya là Fukuda Tengai. Mỗi khi có một gánh xiếc dạo ghé qua con phố, người chủ gánh xiếc đều tới thăm hỏi ông ta. Fukuda Tengai nhận tiền bảo kê và phục vụ cho địa điểm biểu diễn. Mỗi khách bước vào trại xiếc đều được tay chân của ông ta trải chiếu mời ngồi. Mỗi lần như vậy, nếu gánh xiếc thu được một trăm yên thì Tengai được năm mươi yên. Những nhóm kinh doanh nhỏ lẻ như tekiya chủ yếu dùng cách đó để kiếm tiền, hoàn toàn chẳng dính dáng gì đến yakuza.

•

Tekiya xuất phát điểm là những nhóm nhỏ bán hàng rong, chuyên nhận bảo kê hoặc chở hàng lậu. Khái niệm các yakuza chỉ kinh doanh cờ bạc mà Eiji nhắc đến, xuất phát điểm vốn được gọi là bakuto. Đến cuối thế kỷ 20, ranh giới giữa các nhóm tekiya và bakuto trở nên mờ nhạt, ngày nay đều được gọi chung là yakuza. Tuy nhiên, vẫn còn một số nhóm xã hội đen truyền thống phân định rõ ranh giới giữa hai nhóm này.

Yakuza chúng tôi giữ quan hệ với các đoàn ca hát, diễn kịch tại một số rạp cố định. Ở các rạp chiếu bóng hay câu lạc bộ múa, thường xuyên có các buổi biểu diễn, kiểu như đọc truyện, ngâm thơ trong tiếng đàn shamisen chẳng hạn. Chủ nhà hát hoặc trưởng đoàn biểu diễn hay đến xin chúng tôi bảo trợ: “Thưa ngài, sắp tới ở địa điểm X sẽ có trình diễn, mong ngài để tâm.” Chúng tôi đâu có thể cứ nhận lời là xong, còn phải gửi kèm cả quà mừng nữa. Ở chỗ chúng tôi có Kamezo chuyên lo mấy vụ này, cũng bởi cậu ta vốn tính hăng hái và thích nghe những lời ngon ngọt. “Được rồi, được rồi. Từ ngày Y đến ngày X chứ gì, Kamezo này sẽ thay mặt đại ca giúp đỡ các anh, có việc gì cần thì cứ gọi, đừng ngại.” Mượn được danh tiếng bảo trợ của Dewaya, các đoàn mới an tâm tổ chức sự kiện mà không sợ bị kẻ nào làm khó.

Thay vì đáp lễ bằng tiền mặt, họ trả chúng tôi bằng các buổi diễn. Ví dụ như nếu nhà hát kịch quốc gia có suất diễn kéo dài một tháng, họ sẽ dành tiền kiếm được trong vài buổi để trả ơn chúng tôi. Trưởng đoàn sẽ trình bày: “Thưa ngài, công tác chuẩn bị đã xong xuôi, mai là bắt đầu công diễn rồi. Có ngày hai mươi chín và ngày ba mươi, chúng tôi đã dành riêng cho các ngài, mong các ngài đến xem. Chút tiền thu được, xin hãy nhận cho.” Tức là, số tiền đoàn của họ kiếm được trong hai ngày hai mươi chín và ba mươi đó sẽ chảy cả vào túi Dewaya. Nếu chuyển đổi ra tỷ giá bây giờ, có đợt thu được số tiền tương đương những ba triệu yên.

Nghe qua thì phi vụ bảo kê này kiếm rất khá. Nhưng chuyện đời chẳng dễ dàng đến thế. Theo lời thủ lĩnh kể, thì nhận tiền rồi, cảm ơn họ đâu có đủ, còn phải chi cho họ đủ kiểu. Với tư cách là ông trùm đứng ra đỡ đầu cho đoàn diễn, dù chỉ là ngắn hạn, thì cũng phải gọi hết các nhân viên, nghệ sĩ, tập sự viên, bảo vệ… để nói lời cảm tạ và gửi tiền chúc mừng họ. Đành phải chịu vì đó là truyền thống. Chưa kể, khi khách đông thì vui, nhưng khách mà ít thì có khác gì thảm họa. Tiền thu được ít đi nhưng tiền cho đoàn diễn thì không thể cắt bớt. Khi thu không đủ chi, đành phải lấy tiền túi ra bù vào. Chúng tôi rất giữ chữ tín, nên các đoàn diễn mới an tâm xin bảo trợ. Chúng tôi luôn bị những thứ như đạo lý, truyền thống, quan hệ, danh dự… trói buộc. Bởi vậy, thủ lĩnh có cầm bao nhiêu tiền cũng chẳng bao giờ đủ.

Nói về các sòng bạc, mỗi ông trùm có cách riêng để thu hút khách hàng. Những sòng bạc nằm ở các địa điểm không quá xa nhau, ví dụ như ở Uguisudani, Shitaya, Asakusa… sẽ được mở cửa vào các giờ khác nhau, để khách hàng quen có thể lần lượt ghé qua tất cả. Cũng có khi các ông trùm đích thân đến sòng bạc để chơi vài ván. Nói là chơi chứ thực ra có phải là chơi đâu. Đó là đi cọ Bôn, tức giúp người ta hâm nóng sói bạc. “Bôn” trong tiếng Hán nghĩa là cái khay, tức là nơi gieo xúc xắc, tóm lại là hàm ý về nơi đánh bạc. Đại khái có thể hiểu là thủ lĩnh đi chơi bạc lấy may để sới bạc thu hút thêm người chơi. Để khách cảm thấy hưng phấn mà chơi tiếp, kể cũng tốn nhiều công phu.

Khách đến chơi bạc nói là để cho vui nhưng ai mà chẳng muốn được tiền, có những kẻ rất ám ảnh với việc thắng thua. Một khi đã quá ám ảnh, dễ dẫn đến đắn đo khi đặt cược, các ván bạc vì thế tiến triển rất chậm. Người quản lý không thích thế một chút nào. Là bởi, hết mỗi ván, người quản lý, hay gọi là domoto, được hưởng 5%. Nếu sòng bạc thu được 1 triệu yên thì người quản lý được 5.000 yên. Tức là, càng tổ chức được nhiều ván bạc, người quản lý sẽ càng được hưởng nhiều hoa hồng. Nếu việc phân thắng bại diễn ra chậm, một tối đổ xúc xắc chỉ tầm năm chục lần, thu nhập của người quản lý sẽ chỉ còn một nửa mà thôi. Trên thực tế, việc tính toán phức tạp hơn nhiều, nhưng nhìn chung thì trong hoàn cảnh nào cũng vậy, phải có lợi nhuận thì guồng máy mới chạy trơn tru được.

Khách bỏ tiền ra để đánh cược nên dĩ nhiên ai cũng muốn thắng. Cứ tính toán mãi thì càng mất nhiều thời gian để phân định thắng thua. Có khi, bất chấp nỗ lực của người cầm cái, tức nakabon thúc giục khách hàng, ván bài vẫn chẳng có chút tiến triển nào. Những lúc ấy, ông trùm đang giả làm khách kia sẽ giúp bằng cách tung ra một xấp tiền giấy để đặt cược: “Nào, bên cửa nào còn thiếu để tôi đặt vào? Cứ suy nghĩ lưỡng lự mãi chẳng phải là cách đâu. Phải liều thì mới thắng được.” Có làm như vậy thì ván bạc mới tiến triển dễ dàng. Nhờ cách đó, trong một tiếng có thể tăng từ hai mươi thành hai lăm lượt gieo xúc xắc. Thu nhập của sòng bạc vì thế mà tăng thêm.

Quan trọng nhất là phải biết chia bài, gieo xúc xắc thật nhanh, tâng khách hàng lên mây xanh. Cũng giống như khiêng kiệu trong lễ hội vậy, mọi người cùng hồ hởi, hò dô để bầu không khí thêm hứng khởi. Đây chính là mục tiêu chính, các ván bạc diễn ra càng nhanh, khách hàng càng hăng. Có thua họ cũng sẽ vui vẻ ra về: “Hôm nay chơi thật là vui, thật mãn nguyện!”

“Ở sòng bạc, lừa bịp là chuyện thường tình.” Rất nhiều người nghĩ vậy, thực tế thì không có chuyện đó. Tuy rằng tới sòng bạc có khá nhiều tay mơ, nhưng những tay lão luyện chẳng ít chút nào đâu. Giở trò gian lận là họ phát hiện ngay, tiếng xấu sẽ đồn xa và sòng bạc đó sẽ chẳng còn được khách hàng tín nhiệm. Thực tế hiếm khi có gian lận trong các sới bạc. Loại dám gian lận là những kẻ làm ăn riêng, không thuộc băng đảng, không có chủ tớ, huynh đệ gì cả. Hạng ấy không có sòng bạc hẳn hoi, chỉ dám vật vờ ở các quán trọ và mở chiếu bạc nhỏ tại đó.

Gian lận có nhiều cách, cách thông dụng nhất là giở trò với các con xúc xắc. Đó là loại được người làm xúc xắc thiết kế đặc biệt. Ông ta sẽ gặp phiền toái lớn, dĩ nhiên rồi, nếu bị phát hiện mình làm xúc xắc gian lận, nên không bao giờ có chuyện ông ta trực tiếp nhận việc. Khi giao dịch, ông ta luôn nhờ đến một tay trung gian, dù hoàn cảnh khó khăn thế nào cũng không để lộ danh tính. Người này phải không liên quan gì đến giới cờ bạc, để nếu trò gian lận bị phát hiện, dù có bị tra hỏi, anh ta cũng chẳng biết gì để khai ra. Loại xúc xắc đặc biệt thường chứa chì, khéo tay lắc lắc ống đựng xúc xắc là gần như lúc nào cũng có thể thay đổi kết quả, phân định lại thắng thua.

Có một cách ăn gian khác được gọi là kohiki. Người ta nhét bột trắng vào trong con xúc xắc đã đục sẵn lỗ nhỏ. Bột sẽ rơi ra khi xúc xắc bị lắc đến một góc nào đó. Độ cân bằng của viên xúc xắc vì thế mà bị ảnh hưởng, mặt chẵn sẽ lật sang mặt lẻ hoặc ngược lại. Nói thì tưởng dễ nhưng thực tế ảo diệu hơn nhiều, mắt thường khó mà nhìn ra. Ban đầu, vẫn phải cho mọi người thấy con xúc xắc thật, rồi nhân lúc không ai để ý, tay gian lận chuyên nghiệp lựa thời cơ tráo đổi. Sẽ thành ra to chuyện nếu lỡ có ai đó tinh mắt thấy, thế nên phòng chơi bạc càng tối càng tốt. Làm những trò thế này nguy hiểm vô cùng, nên dù hoàn cảnh có thế nào đi nữa, tôi cũng không làm.

Qua cái nhìn đầu tiên là đủ biết khách đến chơi bạc thuộc hạng người nào, nếu không, chỉ cần quan sát cách họ chơi bạc và dùng tiền là chẳng mấy khi đoán sai. Nhìn chung, những kẻ không làm nên trò trống gì ngoài đời đều không biết chơi bạc. Bọn họ chỉ mong ngóng thắng bạc thật nhanh nên không để ý được toàn cảnh. Lúc cần thì lúng túng chẳng biết quyết định thế nào. Cũng giống như đấu vật sumo vậy. Nếu đấu sĩ quá nôn nóng, tay chân sẽ cứng lại và các động tác không còn linh hoạt nữa, coi như là thua ngay từ trước khi ra đòn. Một khi đã trở nên lúng túng thì có đưa tay ra trước, hai chân cũng không nghe theo. Đầu óc không tập trung, kết cục chỉ có chiến bại. Nếu so sánh với chiếu bạc, sẽ thấy điều tương tự.

Tiền khách mang đến do đâu mà có, đối với chúng tôi chẳng can hệ gì. Tiền có nói được đâu. Chỉ là tờ giấy thôi mà. Chúng tôi chẳng cần biết, để có được tờ giấy đó, khách hàng đã phải nếm bao nhiêu khổ cực. Có kẻ dù vợ đang ốm vẫn sẵn sàng lột bỏ cả đệm ngủ, đem từ kimono đến cái thắt lưng đi cầm đồ, hòng có tiền đánh bạc. Nhưng chuyện đó kể làm sao cho xuể, chúng tôi sức đâu mà lo nghĩ đến thế. Thậm chí còn tồn tại câu truyền miệng: “Bán vợ lấy tiền.” Quả thật là có những tên đàn ông sẵn sàng bán vợ mình vào nhà thổ để có tiền đổ vào trò đỏ đen.

Từ rất lâu rồi đã có những kẻ chuyên đi môi giới buôn bán phụ nữ. Chỉ cần tới gặp chúng rồi nhờ vả: “Tôi đang rất cần tiền, tôi đưa người đến đây, muộn nhất là sáng mai cho tôi vay tiền nhé.” Kẻ môi giới sẽ đáp: “Xem nào, vợ anh đáng giá chừng X, anh cầm số tiền bằng một nửa nhé.” Đáng thương là, dẫu kiếm được tiền theo cách đó thì bọn họ cũng không thể thắng bạc, cuối cùng là mất sạch. “Vậy tôi quyết luôn đấy.” Kẻ môi giới nói vậy rồi đem bán luôn vợ người kia vào nhà thổ. Bài bạc đối với chúng tôi là nghề kiếm sống nên dù những kẻ bị mất trắng có đến khóc lóc, van xin sẽ làm tất cả mọi chuyện… thì cũng chẳng còn cách nào cứu vãn.

Những kẻ đặt cược hết vào chiếu bạc, chúng tôi đều cho là ngu ngốc. Đi kiếm tiền bằng cờ bạc thì cũng giống như đem đồ vứt vào cối rồi ra sức giã, càng ngày càng nhỏ đi, cũng đến lúc chẳng còn gì hết. Tức là có bao nhiêu tiền đi nữa cũng bị sòng bạc nuốt sạch cả. Cái suy nghĩ làm giàu nhờ đánh bạc ấy, ngay từ đầu đã là sai lầm. Nhưng người ta vẫn cứ đến sòng bạc, xét cho cùng, nói sòng bạc là nơi vô cùng đáng sợ cũng chẳng sai.

Osei

Đây là chuyện về cô em kết nghĩa Osei mà Okakura Goichi đã nhờ tôi chăm sóc. Osei thường ghé thăm hồi tôi làm ở Uguisudani. Chẳng hiểu vì sao cô gọi tôi là chú. Tuy đã có vợ nhưng tôi vẫn còn trẻ, có lần tôi bảo Osei gọi mình là anh. Cô cười đáp: “Gọi là anh nghe cứ như gọi người yêu, thôi cứ gọi là chú nhé.” Rồi từ đó cô gọi tôi là chú luôn. Chuyện về Osei thì có nhiều lắm, đây chỉ là một trong số đó mà thôi. Dạo ấy việc làm ăn ở Asakusa đang tuột dốc không phanh, đó là mùa xuân năm Chiêu Hòa thứ mười chín*. Sau tầm mười ngày không gặp, câu đầu tiên Osei nói khi thấy mặt tôi là: “Chú à, hôm nay tôi có chuyện muốn nhờ. Chú không phiền chứ?” Thế rồi nói quanh co một hồi, hóa ra là cô ta muốn mượn tiền.

•

Tức là năm 1944.

“Bao nhiêu vậy?” Tôi hỏi.

“Một nghìn yên.”

Tôi nghe mà giật cả mình. Cô ta chẳng phải giàu có gì mà hỏi mượn số tiền lớn như vậy cứ nhẹ như không.

“Cô mượn làm gì?” Tôi hỏi.

“Không liên quan gì đến chú đâu. Chú cứ cho tôi mượn tiền là được.” Cô trả lời.

“Này Osei, cô ngại gì mà không nói với tôi? Mà số tiền lớn đến thế chưa chắc tôi đã có đâu.”

Thực tế là dạo ấy sòng bạc làm ăn rất kém, khách vắng nên cũng hạn chế thuê người làm. Các đàn em trung thành thấy đại ca gặp khó khăn thì cố giúp đỡ bằng cách đi kiếm thêm ở các nơi khác nhưng chẳng được bao nhiêu. Thể hiện sự kém cỏi của mình trước mặt phụ nữ thì không đáng mặt nam nhi, nhưng thực sự là tôi chẳng còn cách nào khác.

“Tôi hiểu rồi. Thế thì nhờ chú chuyện này vậy.” Sau khi nghe giải thích, Osei đành chuyển sang nhờ tôi làm người bảo lãnh cho cô. Như một hình thức bảo lãnh cho người ta đi cầm đồ vậy. Nhưng đây là bảo lãnh cho cô ta cầm cố chính mình. Thật đúng là chuyện lạ. Đầu đuôi là như sau:

Ở Asakusa có một trùm cầm đồ tên là Marushichi. Osei đã cắm ở chỗ ông ta một số kimono với giá một nghìn yên. Tiệm cầm đồ mà dám cho vay một khoản tiền lớn đến thế thì giá trị thực của số kimono đó không biết phải gấp bao nhiêu lần. Có lẽ Osei cần tiền để đầu cơ một số hàng lớn. Cô ta không chịu nói nhưng tôi đoán là hàng chợ đen. Osei không gom đủ tiền khi tới hạn trả. Cô đi bàn với con trai điền chủ khu Inaricho tên là Seishichi, tên này nghe nói là một kẻ ăn chơi trác táng.

“Cho cô em vay tiền thì cũng dễ thôi, nhưng thế thì chẳng thú vị gì hết. Hay là làm thế này đi. Ở Shitaya, phố Mannencho có một trùm cầm đồ tên là Maruto. Nếu tôi nhờ, chắc chắn hắn sẽ cho cô em cầm với số tiền lớn hơn so với chỗ Marushichi đấy. Nếu cần tiền gấp, thì cứ đến chỗ Marushichi lấy đồ về rồi chuyển sang cầm ở chỗ Maruto đi.”

“Nhưng trước hết phải đi chuộc kimono từ chỗ Marushichi đúng không? Em chẳng còn tiền mặt nữa, phải làm thế nào?”

Seishichi mới cười mà rằng, “Thế mới thú vị chứ. Thay vì cầm đồ, cô em có thể cầm cố chính mình. Khi cô em đang bị tạm giữ ở chỗ Marushichi, anh sẽ mang kimono tới chỗ Maruto để mượn tiền. Nếu là anh, họ sẽ cho cầm với số tiền lớn hơn, sau đó anh mang tiền về, trả cả vốn lẫn lãi cho Marushichi rồi chuộc em ra. Thế chẳng phải rất hợp lý hay sao?”

Tôi nghĩ chỉ điên rồ như Seishichi mới phát minh những trò như thế. Hắn quá thừa tiền, thừa thời gian nên nghĩ ra cái trò biến phụ nữ thành vật phẩm đem đi thế chấp. Seishichi là con một điền chủ lớn ở Asakusa. Nhà hắn lắm tiền nhiều của, nên chẳng phải làm gì, cứ thế mà nhởn nhơ chơi bời. Bố hắn cũng thuộc dạng cả đời ăn chơi, sống theo quan điểm rằng, con người đằng nào cũng phải chết, cứ hưởng thụ hết mình mới là đúng nhất. Con trai có thua bạc đậm, lão cũng chẳng mảy may để tâm. Có lần lão còn điềm nhiên tới sòng bạc của tôi mà nói: “Lần nào Seishichi cũng được bên anh chiếu cố trên sới bạc, thật tốt quá. Nếu nó có thua bạc, cần bao nhiêu tôi trả hết. Nó thua một trăm thì tôi trả hai trăm, thua hai trăm thì tôi đưa bốn trăm. Tôi sẽ tuyệt đối không gây khó dễ gì cho bên anh.” Thực khó hiểu, bố hắn chẳng biết có bị điên hay không. Cha nào con nấy. Tôi chẳng lấy làm lạ khi quý tử Seishichi muốn biến Osei thành vật cầm cố. Điều duy nhất bọn họ quan tâm tới là giao dịch có “thú vị” hay không mà thôi.

Tôi trả lời Osei: “Hai người tính làm gì là chuyện của hai người, tôi không phản đối, nhưng Marushichi từ xưa tới nay kinh doanh rất nghiêm túc. Những chuyện như lấy người làm vật thế chấp, tuyệt đối họ không chấp nhận đâu.”

Osei đáp: “Vậy nên tôi mới nhờ đến chú. Nếu tôi đi một mình, chắc chắn họ sẽ không đồng ý nhưng chú thì khác. Lời nói của chú có trọng lượng hơn. Chú mà đứng ra bảo lãnh, họ sẽ đồng ý ngay.”

Ngay sau đó, tôi cho mời Seishichi: “Vụ này, liệu có ổn không?”

“Anh cứ an tâm, tôi sẽ lo liệu trót lọt. Tuyệt đối không khiến anh thất vọng đâu.”

Tôi đành xuôi lòng, đi cùng Seishichi và Osei tới chỗ Marushichi. Đúng như dự đoán, ông trùm cầm đồ đã rất bàng hoàng.

“Không thể có chuyện như vậy được. Không trả tiền mà đòi lấy đồ thế chấp về. Làm ăn thế thì sao mà tôi sống được?”

“Tôi biết là đang làm khó ngài. Mong ngài thông cảm. Osei đồng ý làm vật thế chấp trong vòng vài giờ để lấy kimono về.”

Nghe thế, ông ta càng thêm sửng sốt: “Ở đây chúng tôi chỉ trao đổi hàng hóa thôi, ai lại trao đổi người. Xin đừng đề nghị tôi làm những điều trái lẽ thường như vậy.”

“Tôi hiểu đây là chuyện không phải đạo cho lắm. Đành nhờ ngài chiếu cố. Trong lúc Osei đóng vai vật thế chấp, tôi cũng xin ngồi đây, coi như đem bản thân mình ra bảo đảm. Như vậy có được không?”

“Ngài đừng đùa thế chứ. Thủ lĩnh băng Dewaya mà ngồi ở chỗ tôi, khách hàng sợ quá bỏ đi hết mất thôi. Ngài đã nói đến nước này, tôi cũng đành chấp thuận vậy. Tôi sẽ trả hàng. Nhưng các vị phải chắc chắn đưa đủ tiền tới đây nội trong hôm nay.”

Ông trùm cầm đồ cũng đành nhượng bộ và trả lại toàn bộ số kimono. Osei đi ra ngồi trong cái cũi phía sau quầy cho phải phép. Seishichi đem kimono sang chỗ Maruto và nhanh chóng đem tiền về.

Seishichi quả không nói ngoa khi đã hứa cứ để mọi việc cho hắn lo liệu. Hắn cầm số kimono đó được những hai nghìn yên. Một số tiền không hề nhỏ. Theo tôi nghĩ, đều là nhờ thanh danh của Seishichi chứ số kimono không đáng giá đến như vậy. Số tiền ấy trả đủ cả vốn lẫn lãi cho Marushichi, còn thừa một khoản lớn cho Osei thoải mái chi tiêu. Chắc chắn cô ta dùng tiền ấy để buôn hàng chợ đen. Tôi biết Osei kiếm được một khoản rất lớn vì không lâu sau đó, cô ta đã chuộc được chỗ kimono từ tiệm của Maruto về.

Một bằng chứng cho thấy Osei kiếm được rất nhiều là thế này. Chuyện xảy ra sau vụ cầm đồ khoảng một, hai tháng. Sòng bạc của tôi lúc ấy đang phải đóng cửa im ỉm. Không có khách nên chẳng còn cách nào khác. Tôi quyết định tới chơi vài ván tại sòng bạc của một ông trùm tên là Genjiro ở Senju. Tôi mang có vỏn vẹn một trăm yên theo người.

Chẳng ai gặp may trong hoàn cảnh thê thảm như thế. Trước khi kịp nhận ra, tôi bị thua sạch. Còn đang ngẩn ngơ tự trách mình, Genjiro lại gần nói: “Chắc cậu vẫn chưa vào guồng đấy thôi, làm thêm một ván nữa chứ?” Thời điểm ấy Genjiro làm ăn khá lắm, mỗi ván có ít nhất năm mươi người chơi. Đang thua mà nghe thế, tôi cũng muốn chơi tiếp để bù lại. Tôi nói với ông ta rằng; “Tôi cũng muốn chơi tiếp lắm nhưng hôm nay tôi không mang tiền theo.” Genjiro đáp. “Ô, không sao. Xin cứ dùng tạm chỗ này đi.” Nói đoạn ông ta bảo đàn em đem một xấp tiền đến cho tôi. Những năm trăm yên lận. Tưởng thế là ổn, tôi hăng say chơi tiếp nhưng cuối cùng thua vẫn hoàn thua. Ông ta lại cho tôi vay thêm một ít nữa. Nhưng rốt cuộc, tôi thua sạch bách.

“Hôm nay được thủ lĩnh Dewaya ghé qua chơi, thật vinh hạnh quá. Xin mời ghé lại lần sau.” Genjiro nói vậy, tôi liền đáp: “Cảm ơn vì đã rất nhiệt tình. Tiền mượn của ông ngày hôm sau tôi sẽ trả.” Tôi rời sòng bạc ra về. Nói thì nói vậy, chứ thực tình tôi không biết phải làm thế nào. Thua tới tám trăm yên chứ có ít đâu. Tôi về nhà trong tâm trạng nặng nề. Không thể nói là: “Dạo này tôi đang phá sản, chẳng có tiền đâu, xin phép được khất nợ.” Người điều hành cả băng Dewaya sao có thể nói như vậy. Nhưng tôi không thể trốn đi đâu được. Chưa kể trốn đi càng không giải quyết được vấn đề. Chỉ tổ biến thành trò cười cho thiên hạ.

“Sao lại kém cỏi thế này chứ?” Tôi đang vò đầu suy nghĩ bên bếp lửa, tay dùng thanh còi chọc chọc than hồng. Đột nhiên có tiếng nói sau lưng, quay lại tôi thấy Osei đang đứng đó từ bao giờ.

“Sao lại đứng đấy, cô tới đây làm gì?” Tôi hỏi.

“Chào hỏi phụ nữ kiểu gì vậy. Chú làm sao thế?” Osei nói rồi chăm chú nhìn mặt tôi.

“Chẳng có chuyện gì hết.”

“Chỉ giỏi nói dối thôi. Chắc chắn là có chuyện gì rồi.”

Osei là một phụ nữ sắc sảo. Chỉ cần liếc qua nét mặt, ánh mắt, cũng đủ để cô ta đoán được tôi đang có chuyện. Nghĩ là giấu cũng chẳng được, tôi đành nói: “Chẳng có chuyện gì lớn đâu, chỉ là đánh bạc bị thua sạch tiền thôi.”

“Chú là nhân vật lừng danh trong giới cờ bạc mà, sao lại để bị thua sạch như thế.” Osei nói với giọng lo lắng như thể đang quan tâm đến người thân trong gia đình vậy.

“Genjiro nói là sẵn sàng cho chú vay thêm tiền, chú ngu ngốc nhận lấy, rồi cuối cùng thua hết cả.”

“Thế chú bị thua hết bao nhiêu?” Cô hỏi.

Đang trong tâm trạng đau buồn, lại không có ai chia sẻ, nay bỗng gặp được người mình có thể tin tưởng, tôi bèn kể hết cho Osei nghe, rằng tôi đã mang đi bao nhiêu, đã vay mượn bao nhiêu.

“Vậy sao.” Cô ta nói, giọng nhẹ như không. “Chú à, chuyện tiền nong ấy, cứ an tâm đi, tôi sẽ lo liệu hết cho.”

Tôi hơi cáu, bèn gắt lên. “Sao cô lại nói thế chứ. Osei này, đây có phải chuyện đùa đâu. Có phải là chút tiền lẻ tiêu vặt đâu cơ chứ.”

Osei chẳng có vẻ gì là băn khoăn.

“Nhưng chú có còn tiền đâu. Chú tính làm thế nào?”

“Đó chính là điều tôi đang nghĩ đây!”

“Vậy để tôi nghĩ thay chú nhé. Từ trước tới giờ chú đã giúp tôi không biết bao nhiêu lần rồi, cứ tin ở tôi.” Cô nói.

Tôi bán tín bán nghi đáp: “Ừm, được rồi, thế tôi tạm nghe lời cô vậy. Chuyện của tôi để cô lo xem thế nào nhé?”

“Được rồi, tôi đi công chuyện một chút, chú cứ ngồi nguyên ở đây nhé!” Osei nói.

Mấy tiếng sau cô trở lại với vẻ hồ hỏi: “Chú à, tôi mang tiền về rồi đây này.” Cô mở bọc vải đem theo. Nhìn vào tôi thấy đầy những tiền.

“Ôi trời, Osei, số tiền này cô lấy ở đâu ra vậy?”

“Ôi lấy từ đâu mà chả được. Chú có hỏi thì cũng chẳng để làm gì đâu. Chú cứ tùy ý mà dùng.” Osei nói, điềm nhiên như không.

“Thế tôi cảm ơn nhé. Coi như là tôi mượn cô.”

Sáng hôm sau tôi nói chuyện với vợ rồi bảo hai gã đàn em trẻ tuổi mang tiền đến chỗ Genjiro. Nhờ thế, tôi may mắn giữ được thể diện. Nếu không có Osei thì tôi chẳng biết phải làm thế nào. Chắc chắn là không thể tiếp tục làm yakuza nữa.

Chuyện này lại dẫn đến một rắc rối khôn lường. Vợ tôi ghen với Osei. Nàng cho rằng, không phải tự nhiên mà Osei cho tôi mượn một số tiền lớn đến như vậy, chắc chắn tôi và Osei có đi lại với nhau. Nàng tuy chưa từng vặn hỏi chuyện Osei qua lại chỗ tôi nhưng chắc chắn trong thâm tâm nàng cũng không an lòng chút nào. Chuyện vay tiền từ Osei chỉ là ngòi nổ mà thôi.

Rồi chuyện gì phải đến cũng đã đến. Hôm đó, vợ tôi nhìn tôi như muốn lấy thanh cời sắt móc mắt tôi ra rồi ăn tươi nuốt sống vậy.

“Mượn tiền của một người đàn bà như vậy, anh có biết anh đã làm hoen ố thanh danh của Dewaya thế nào không. Genjiro đã hỏi em đủ chuyện khiến em phát xấu hổ.”

“Cái gì, em nói cho ông ta biết anh lấy tiền từ đâu ra?”

“Em có bị điên đâu mà làm như thế chứ. Có bị rạch miệng em cũng chẳng nói thế đâu. Anh đã sai ngay từ đầu rồi. Trước khi nhờ Osei, anh phải bàn với em một tiếng chứ. Em là vợ anh mà. Anh mà nói, hai chúng ta sẽ cùng cố gắng, dù có phải bán nhà và đất đai, em cũng bằng lòng. Nếu vẫn chưa đủ, em sẽ bán mình để lấy tiền cho anh. Thế mà anh chẳng nói gì với em, lại đi mượn tiền từ hạng đàn bà như thế. Em đau đớn quá, đến mức không khóc nổi đây này.” Nói đến đó, mặt vợ tôi tái ngắt.

“Anh có đi nhờ Osei đâu. Đang ngồi nghĩ cách thì tự nhiên cô ta tới đấy chứ.” Tôi cố phân trần.

“Đó không phải điều em muốn nói. Chuyện quan trọng như thế anh phải nói ngay cho em biết chứ.” Vợ tôi nói.

“Nói cho em thì cũng có giải quyết được gì đâu.”

“Em đã nói là nếu cần em sẽ bán mình mà.”

“Em điên à, đem vợ mình đi bán lấy tiền trả nợ ư, anh chịu sao nổi cái nhục ấy?”

Chúng tôi cãi nhau nảy lửa. Tôi biết tiếp tục tranh cãi cũng chẳng giải quyết được vấn đề gì nên tôi mắng nàng là xuẩn ngốc rồi xông ra ngoài đường, bỏ nhà đi hai, ba hôm liền. Đến khi về nhà tôi thấy vợ tôi đã thu dọn đồ đạc bỏ đi rồi. Nàng đi luôn mấy ngày không về. Ngẫm ra thì cũng tại tôi đánh bạc thua nên mới để xảy ra cơ sự như vậy, một tháng sau tôi cúi đầu nhận lỗi đón vợ về. Nhưng từ đó tình cảm hai vợ chồng không còn nồng ấm như cũ nữa, rồi cuối cùng chúng tôi cũng chia tay nhau.

Hồi chiến tranh mới bắt đầu, Osei có đến chỗ tôi nhờ: “Chú cho tôi ở nhờ tầng hai nhà chú được không?” Tôi đồng ý và Osei chính thức dọn đến chỗ chúng tôi. Nhưng cũng không có nghĩa cô ta ở suốt chỗ chúng tôi. Cứ khoảng hai, ba ngày, Osei lại đi đâu đó, vài ngày sau mới về. Cô chẳng nói là đã đi đâu nên tôi cũng không hỏi. Tuy ở cùng một nhà nhưng cũng chẳng phải vợ chồng gì nên Osei làm gì cũng chẳng liên quan tới tôi. Không biết người ngoài nhìn nghĩ gì chứ tôi chưa bao giờ ngủ với Osei, dù chỉ một lần.

Khoảng thời gian này, vì đang xảy ra chiến tranh nên kinh doanh rất khó khăn. Chỗ tôi có Osei cùng năm, sáu đàn em và Okyo, cô gái mà tôi đã nhờ đại tá Hashiba cứu giúp. Một ngày nọ, Osei xuất hiện cùng một người kéo xe và hỏi tôi: “Chú ơi, tôi để nhờ chút đồ lên tầng hai có được không?”

“Ô, được thôi.” Tôi vừa nói vậy thì cô ta đã cho người khiêng lên hai mươi, ba mươi thùng to cỡ can đựng dầu. Vừa định hỏi xem đó là cái gì thì Osei đã nói: “Là đường tinh luyện đấy.”

Hồi đó đường tinh luyện là thứ khó kiếm và rất có giá. Chừng ấy đường mà đem bán, hẳn là thu lãi rất lớn. Đó là chuyện của Osei nên tôi không hỏi sâu thêm. Sau đó có khách tới chở hàng đi và để lại hai thùng. Tôi đoán chừng ấy là Osei chừa lại coi như quà cảm ơn nên không ngại lấy ra dùng, số đường ấy rất có ích. Một hôm, Osei bỏ đi mà không nói một lời. Về sau tôi nghe ngóng được là cô ta đã chuyển tới Kobe. Chuyện tôi phải đi tù ở Abashiri hồi sáu năm sau chiến tranh là có liên quan đến Osei. Tôi sẽ kể vào phần sau.

phần IV

Đo huyết áp xong, khi tôi bẻ ống thuốc thủy tinh đánh “rắc”, người đàn ông bây giờ đang nằm trong chăn bình thản nói: “Cứ nghe âm thanh đó tôi lại nhớ chuyện cũ.”

“Thủ lĩnh của tôi ấy, lúc cuối đời ông thường xuyên mời bác sĩ đến tận nhà. Bác sĩ khám cho ông rồi cũng bẻ ‘rắc’ ống thuốc thủy tinh như thế. Tôi đứng bên cạnh nhìn thôi, thế mà âm thanh vẫn như còn vang bên tai đến tận bây giờ.”

“Bác ăn có thấy ngon miệng không?”

“Không đến nỗi nào, mà chân tôi phù đến thế này, chắc đời cũng sắp đến hồi kết rồi bác sĩ nhỉ. Nhưng nghĩ lại, cơ thể người Nhật trong chiến tranh còn phù nề hơn cả tôi bây giờ.”

Ông thoáng mỉm cười, gò má hiện rõ vết chàm nâu sẫm, ngậm trong miệng điếu thuốc lá được vợ châm cho, ông nhắm mắt như đang ngủ.

“Hồi chiến tranh bác toàn ở Tokyo thôi à?”

“Không, tôi đi di tản khi cuộc chiến gần kết thúc.”

“Bác di tản đến dâu?”

“Đến Kashiwa. Gần Trung đoàn Bộ binh số 100, nhiều chuyện thú vị đã xảy ra ở đó.”

Người đàn ông thư thái nhả khói thuốc, ông đưa phần còn lại của điếu thuốc cho người phụ nữ, rồi xoay người.

“Tôi kê gối cao lên cho bác nhé.”

“Thế này là được rồi. Mà bác sĩ này, tôi còn khoảng bao nhiêu thời gian nữa?”

“Còn tùy thuộc bác dưỡng bệnh thế nào.”

“Bác sĩ đừng giấu tôi, cùng lắm chỉ còn hai ba tháng nữa thôi phải không?”

“Không đâu, hai ba năm nữa bác vẫn không sao.”

“Ha ha, bác sĩ còn trẻ mà nói năng khéo quá. Mà cũng phải, bác sĩ thì phải như thế. Tôi nói thế này hơi thất lễ, nhưng bác sĩ và tay chơi bạc có điểm khá giống nhau.”

“Thế ư?”

“Tôi thấy vậy, với những bệnh nhân nghĩ rằng mình sắp chết, khi được bác sĩ tư vấn động viên, họ lại chịu khó uống thuốc. Giống như khách ở sòng bạc mặc dù biết mình sẽ thua, nhưng không hiểu sao vẫn bị những tay cầm cái dụ dỗ, đổ cả một đống tiền vào trò may rủi. Dù sao, nhờ thế người ta mới có thể sống tiếp, nếu mọi chuyện diễn ra theo đúng lẽ thường thì chẳng còn gì thú vị. Nếu tin theo lời bác sĩ, rằng tôi còn có thể sống thêm khá lâu, biết đâu tôi sẽ mau chóng khỏe lên”.

Thịt lợn và bom đạn

Đó là thời điểm trước khi đợt không kích* bắt đầu, lần nọ Okyo đưa ra một gợi ý làm ăn. Cô ta định kiếm lời từ việc bán thịt lợn ở chợ đen.

•

Trận ném bom Tokyo là một loạt các đợt không kích do Không lực Mỹ thực hiện trong Thế chiến thứ hai từ năm 1942 đến 1945, để lại hậu quả hết sức khủng khiếp. Theo cơ quan khảo sát của Mỹ ước tính, đã có 88.000 người chết trong đợt này, 41.000 người bị thương, và hơn một triệu cư dân mất nhà cửa. Sở Cứu hỏa Tokyo ước tính con số thiệt hại cao hơn rất nhiều. Đến cuối cuộc chiến tranh, hơn 50% diện tích Tokyo đã bị phá hủy.

“Gần đây, ngay cả các nhà hàng cao cấp cũng gặp khó khăn trong việc thịt lợn, đắt đến mấy họ vẫn sẵn lòng mua với giá cao đấy.” Okyo nói.

Sau khi tôi chia tay với Omon, Okyo vẫn ở lại chỗ tôi, cô ta giúp tôi rất nhiều từ chuyện nhỏ đến chuyện lớn. Trước kia, thời mà thủ lĩnh tiền nhiệm của Dewaya còn sống, phụ nữ tuyệt đối không được bước chân vào sòng bạc hay nhà chính, nhưng sau này luật lệ không còn nghiêm khắc như trước nữa.

Trước kia, không bao giờ có chuyện một cô gái nói với đại ca xã hội đen rằng muốn kiếm lời bằng việc bán thịt lợn, đúng là thời thế đã thay đổi nhiều. Khi Kamezo hỏi: “Chị nói là kiếm lời, thế bằng cách nào mua được thịt lợn chứ?” Tokuji đứng bên cạnh hăm hở nói: “Tôi có người họ hàng sống ở vùng quê tỉnh Chiba, hắn chuyên nuôi lợn. Hỏi mua thịt lợn của hắn là được mà.”

Tokuji và Okyo đã dự định kết hôn, nên chắc là họ đã bàn chi tiết về chuyện này. Nhưng Kamezo vẫn còn nghi ngại, cậu ta nói: “Anh bảo là có người quen nuôi lợn, nhưng đâu đơn giản như thế, nếu hiến binh biết chúng ta tự tiện giết mổ lợn, rồi xả nước thải bừa bãi thì phiền phức vô cùng. Có khi ra hầu tòa cũng chưa hết tội.” Kamezo phân tích rất hợp lý, không được tự ý giết mổ gia súc mà không xin phép. Vì phải ưu tiên tuyệt đối cho quân đội, với những kẻ giết lợn để lấy thịt ăn hay bán trái phép, nếu bị phát giác sẽ thành ra lớn chuyện. Nhưng Tokuji tỏ vẻ tự tin, như thể đã tính trước hết: “Nếu cứ e sợ mãi thì không biết lúc nào mới xong, đại ca, cứ tiến hành xem kết quả thế nào.” Okyo và Tokuji vạch kế hoạch sơ bộ, mọi người nắm được đại khái và chấp thuận. Tôi nói với hai ngươi: “Đừng kéo tôi vào nếu xảy ra rắc rối. Nếu hai người muốn thêm công thêm việc thì được thôi, nhớ làm cho cẩn thận đấy.”

Trong đám bạn của Tokuji có hai gã là Ishikawa và Takabashi, đều là người Triều Tiên. Họ bị cưỡng chế đến Nhật để làm việc ở mỏ than, về sau họ trốn thoát, một người đàn ông tên là Kanda chuyên đi bán dạo đã cưu mang họ. Kanda quen biết tôi, thỉnh thoảng đưa hai người đến nhà tôi chơi. Nhờ đó họ trở thành bạn với Tokuji và Okyo, rồi cùng nhau tiến hành vụ bán thịt lợn.

Thời đó, người ta làm thịt lợn theo kiểu rất thú vị. Người họ hàng của Tokuji có một trang trại nuôi lợn khá rộng, nhưng khi chọc tiết, lợn sẽ kêu la eng éc, trang trại có rộng đến mấy, người trong làng vẫn nghe thấy hết, chắc chắn sẽ nghi ngờ họ đang giết lợn. Nếu bị bắt sẽ gây đại họa, nên họ phải thịt lợn thật khéo sao cho không có tiếng ồn.

Tôi hỏi Tokuji xem họ làm như thế nào. Tokuji đáp: “Đại ca, người ta có câu trăm nghe không bằng một thấy, mời đại ca đến mục kích một lần.” Tôi theo Okyo đến tận trang trại, hóa ra cách thức của họ rất đơn giản, đến mức không ai ngờ tới.

Trước tiên, con lợn sắp bị giết thịt sẽ không được cho ăn trong vài hôm. Đến ngày giết thịt, họ đào ở sân sau một cái hố lớn, rồi dẫn nước vào đầy hố. Tiếp đó, họ rắc cám từ chuồng lợn đến miệng cái hố. Mở cửa chuồng một cái là con lợn đang đói cắm mặt ăn lấy ăn để. Cứ thế nó bò dần đến gần cái hố. Đến sát miệng hố, lúc con lợn đang mải ăn, thì từ phía sau người ta đạp nó xuống. Cái hố sâu đầy nước nên chẳng ai nghe được tiếng eng éc gì.

Thịt chuyển về Tokyo được tập trung xử lý ở đâu, tôi không rõ. Sau một thời gian Tokuji nói với tôi: “Đại ca, tình hình không ổn, có vẻ như địa điểm hiện nay không an toàn nữa, đại ca kiếm giúp bọn tôi chỗ khác được không?” Tôi nghĩ không ra, đành phải nói với Tokuji: “Nếu vậy, cứ dùng tạm tầng hai ở đây đi.”

Trong một khoảng thời gian, căn phòng tối tăm chất đầy thịt lợn, vì thế tôi không đặt chân lên tầng hai nữa. Nếu thủ lĩnh tiền nhiệm còn sống, chuyện này tuyệt đối không được phép xảy ra. Điều này quả đúng với câu “thời thế thay đổi”.

Hồi ấy, thịt gà còn được bán phân phối ít nhiều, nhưng thịt lợn thì dù có chồng bao nhiêu tiền cũng chẳng có mà mua. Vì thế, với những người có tiền, dù phải mất một số tiền lớn họ vẫn sẵn sàng bỏ ra để được ăn thịt lợn. Đương nhiên bán thịt cho khách lẻ là rất nguy hiểm nên Okyo chỉ bán cho các nhà hàng cao cấp đảm bảo giữ bí mật tuyệt đối. Ở những nơi như thế, khách hàng không thắc mắc gì, sẵn sàng trả giá cao mà lại an toàn. Thế nhưng, mua được thịt đã khó, để ăn được còn phải khổ sở nhiều.

Là bởi, thời buổi đó ai cũng như ai, tất cả đều cắn răng chịu khổ, nếu chuyện lén lút ăn thịt lợn bị bại lộ, kẻ đó không còn được coi như công dân chân chính. Vì thế, mình có ăn thịt cũng không được để người khác biết, phải ăn lén lút. Hầu như không thể nướng hay rán thịt. Nếu nướng, mùi thơm sẽ bay đi khắp nơi, người người bàn tán, tin tức mà truyền đến chỗ cảnh sát thì phiền hà to.

Để mùi thịt không bay ra ngoài, người ta đành ninh thịt trong nồi. Khi đang ăn thịt còn phải khóa cửa đằng trước, đóng kín hết các cửa chắn mưa, kéo rèm che, làm thế để xung quanh không ai nhìn thấy tình hình trong nhà. Ăn thịt nướng thì vất vả hơn nhiều. Dù đóng cửa nhưng mùi thơm vẫn bay ra ngoài, người ta phải bịt chăn quanh các vách cửa để không lọt khói, chuẩn bị hết sức cẩn thận rồi mới dám nướng thịt. Vào mùa hè nóng nực, ăn được miếng thịt mà mồ hôi mồ kê nhễ nhại, nhưng vì ngon nên mọi người chịu được hết. Nghĩ lại, tôi thấy vị thịt ngày đó và bây giờ quả là khác hẳn. Không lâu sau, ngoài Kanda ra còn có vài người bán dạo cùng chung tay làm công việc này.

Bấy giờ, tới chơi bạc ở chỗ tôi có mấy người là trùm tekiya. Do chiến tranh, các sòng bạc phải đóng cửa ngày một nhiều, các tụ điểm đánh bạc trở nên hiếm hoi, vì nghe nói chỗ tôi vẫn tổ chức bài bạc nên khách tập trung lại kha khá.

Trong số đó có một trùm tekiya tên là Katano Goro, người này là bạn rượu với tôi, thân thiết như anh em, thời bấy giờ anh ta rất có máu mặt. Katano và bọn Tokuji trao đổi khá nhiều. Nghe nói chuyện làm ăn tốt lành nên Katano rất hồ hởi. Anh ta quen biết rộng nên giới thiệu thêm cho chúng tôi nhiều mối làm ăn. Thịt lợn bán chạy hơn. Đám vận chuyển vì thế mà bận rộn, cứ khoảng ba ngày một lần họ lại mang đến xếp lên tầng hai một đống can dầu, thời đó dầu đổ can là thứ hàng hóa quý hiếm, những bọc không đóng can là giấy dầu gói thịt, cuốn thịt quanh người, mặc kimono ra ngoài và cứ thế đi đến chỗ chúng tôi. Bằng cách đó, họ đem thịt đến nhờ tàu điện. Họ chuyển tiếp tàu điện tới ga Ryokoku, xong đi bộ đến Asakusa. Bây giờ nghĩ lại, có rất nhiều người chuyển hàng như thế mà không ai bị bắt cả, quả là đáng nể.

Tuy nhiên, đúng vào thời điểm việc buôn bán đang suôn sẻ thuận lợi thì xảy ra chuyện Tokuji bị hiến binh bắt giữ và giết chết. Một ngày nọ, có thư của cha mẹ Tokuji sống ở Choshi tỉnh Chiba gửi tới.

Khi tôi đánh tiếng: “Cậu mà có thư, chuyện hiếm nhỉ?” Tokuji đáp: “Không phải chuyện gì to tát, nhưng ở quê có gì đó xích mích, tôi muốn về xem thế nào rồi sẽ quay lại.” Tôi hiểu chắc cậu ta có chuyện lo lắng nên bảo cậu ta đi nhanh rồi về, đích thân tôi đã tiễn cậu ta đi. Tokuji về ngay nhà bố mẹ, nhưng sau đó không bao giờ thấy cậu ta quay lại. Chúng tôi không nhận được tin hên lạc gì, rồi một ngày có thông báo từ trụ sở hiến binh nói Tokuji đã chết. Tôi giật mình vì chuyện quá đột ngột, về sau mới biết câu chuyện là như thế này.

Lá thư bố mẹ Tokuji gửi cậu ta có kèm tờ trát trưng dụng của quân đội. Tức là trưng dụng sức lao động của dân thường cho nhà máy phục vụ quân đội, người bị gọi sẽ bị bắt làm đủ việc như gia công các chi tiết trong máy bay, chế tạo đạn súng trường, may dù… Nơi đó tập trung đủ lứa tuổi, từ nam sinh trung học còn quá trẻ để trở thành lính và nữ sinh, đến cả những ông già đã quá tuổi cầm súng, tất cả đều bị bắt làm việc.

Tờ trát có nội dung yêu cầu người bị gọi tập trung tại một nhà máy. Đây là mệnh lệnh của quân đội nên không thể có chuyện không thích thì không tham gia.

Thế nhưng Tokuji đã không thi hành lệnh, cậu ta bỏ trốn. Tokuji không nói với tôi một lời nào mà đi mất, chắc là vì cậu ta nghĩ có nói cũng chẳng ích gì. Nghe kể cậu ta đi gõ cửa khắp các nhà người quen ở Tokyo và Yokohama xin ở nhờ, đôi khi cậu ta lui tới chơi vài ba sòng bạc. Sau khi Tokuji chết, tôi vẫn nghe bạn bè kể từng thấy cậu ta từng xuất hiện ở chỗ này chỗ kia.

Tokuji chạy trốn được một thời gian, rồi một hôm cậu ta vào sòng bạc của một gã tên là Nomura ở Senju. Thật không may, đúng hôm đó cảnh sát lại tổ chức lùng bắt, đám con bạc bị bắt gọn một mẻ. Tokuji nằm trong số đó, cảnh sát lục soát thấy trong đồ đạc của Tokuji có trát trung dụng. Không hiểu sao cậu ta còn giữ tờ trát, có lẽ cậu ta nghĩ đến Okyo và đứa con trong bụng cô nên không dám vứt và định bụng về sau sẽ đi trình báo. Chuyện thật không may. Cảnh sát mở cuộc điều tra về việc Tokuji chạy trốn lệnh trưng dụng của quân đội. Bọn họ thông báo cho bên hiến binh và áp tải cậu ta đến trụ sở chính của hiến binh ở Yokosuka.

Tokuji bị hỏi cung như thế nào thì tôi không rõ. Nhưng rõ ràng cậu ta đã phải chịu đựng những điều hết sức hãi hùng. Tội trốn lệnh trưng dụng nhìn từ phía hiến binh là một tội rất nặng, ảnh hưởng đến sự thịnh suy của quốc gia. Trong khi toàn dân một lòng đối mặt với chiến tranh, mà lại có kẻ không coi đạo lý ra gì, đã chạy trốn quân lệnh rồi còn cờ bạc bê tha, không ngạc nhiên là Tokuji bị tra tấn đến chết. Sau đó, thông cáo từ hiến binh được đưa đến chỗ tôi, yêu cầu đúng địa điểm và thời gian đến lấy thi thể về.

Tôi dắt Kamezo đến nhận xác Tokuji. Okyo đòi theo cùng nhưng tôi thuyết phục cô ta ở lại. Tôi sợ là Okyo không kiềm chế nổi, sẽ khóc lóc la lối ở sở hiến binh. Nếu chuyện đó xảy ra thì lại thêm chuyện ầm ĩ. Không chừng Tokuji không chịu nổi vụ tra tấn, đã khai ra chuyện buôn thịt lợn ở chợ đen hay chuyện sòng bạc. Nếu thế, sẽ đến lượt tôi bị bắt, nên tôi không thể dẫn Okyo đi cùng. Để Okyo ở nhà, hai anh em chúng tôi lên đường.

Thi thể Tokuji được hiến binh chở ô tô đến đơn vị quân đội ở Sakuraoka gần Hayama, và giao cậu ta lại cho chúng tôi. Bên hiến binh nói thế này: “Người đàn ông này chết vì bệnh. Lời trăng trối cuối cùng của anh ta là muốn được các anh lo chuyện hậu sự, chúng tôi sẽ chuyển thi thể đến tận nhà bằng xe tải. Các anh dẫn đường đi.” Tokuji chết vì bệnh ư, thật quá nực cười.

Nhìn qua là thấy ngay Tokuji đã chịu tra tấn nhiều đến mức khuôn mặt biến dạng, khắp người toàn vết thâm tím. Tuy nhiên, nếu tỏ thái độ bất mãn về hành vi dã man này, chỉ tổ chuốc lấy nghi ngờ, lại càng thêm rắc rối, nên chúng tôi cúi đầu nói: “Xin cảm ơn.” Thi thể của Tokuji được xe tải quân sự đưa về đến tận Asakusa. Có vẻ như dù đã bị tra tấn rất nhiều nhưng Tokuji quyết không khai điều gì, chuyện kết thúc và tôi không bị bắt.

Tôi gọi cho ban tang lễ, đưa thi thể của Tokuji vào quan tài, thắp hương, mời một nhà sư mà tôi quen đến cầu kinh. Okyo không hề tỏ vẻ tiều tụy, càng làm tôi thấy lo. Lúc một mình không biết cô thế nào, nhưng trước mặt mọi người cô không để ai thấy mình rơi nước mắt.

Ngày hôm sau, linh cữu được đưa đến khu hỏa táng ở Mikawashima. Vì có giấy chứng nhận tử vong của hiến binh nên chỉ cần đưa ra là được hỏa thiêu mà không mất chi phí. Sau đó chúng tôi nhặt phần cốt mang về, bình tro được chuyển đến nhà bố mẹ của Tokuji ở Choshi.

Cùng thời điểm ấy, Nhật Bản sắp bại trận, Tokyo bị dội bom thê thảm. Mùa hè năm Chiêu Hòa thứ mười chín, chúng tôi lập một hội gọi là “hội nhị thất”. Thực ra là hội của nhóm bài bạc. Vào các ngày có số hai và bảy, chúng tôi sẽ mở chiếu bạc. Tức là một tháng mở sáu lần. Khách chơi bạc là quý ông của những tiệm buôn bán lớn ở Tokyo và các vùng ven đô. Chúng tôi dẫn khách đến chơi bạc tại một quán trọ gần biển, thuộc vùng Mito của tỉnh Ibaraki.

Những đối tượng ngỏ lời tham gia toàn là khách có tiền lại kín miệng nên không lo chuyện bị lộ. Khi đến thưa chuyện mời khách, tôi dặn thuộc hạ mang theo vé tàu hai chiều khứ hồi và một chút quà nhỏ. Khi sới bạc kết thúc, khách được mời đủ những thứ như thịt lợn, cá, rượu whisky hay sò, cá chuồn khô, tôi còn đem dầu vừng làm quà tặng. Khách thực sự rất ngạc nhiên, nhờ đó khá nhiều vị khách tập trung đến chỗ tôi.

Kiếm hải sản để tặng không khó, một lần nọ, tôi cùng với người vợ hiện giờ, khi đó cô ấy vẫn còn là một geisha, đến thăm một làng chài tên là Isohama ở Ibaraki, ở đó có một người quen làm nghề đóng thuyền, khi tôi hỏi mua đồ hải sản thì được trả lời: “Có thể kiếm cho hai người với giá rẻ.”

Thời ấy, thanh niên trai tráng đều bị triệu tập đi lính, đến cả những đồ dùng bằng gỗ cũng bị tịch thu mang nộp cho quân đội. Nói là làng chài nhưng hầu hết chỉ có đàn bà, trẻ nhỏ và người già. Những phụ nữ sống bên bờ biển, không có chỗ dựa, cuộc sống bấp bênh, phải tự thả lưới bắt cá, tìm bào ngư rồi đem bán ở thị trấn bên cạnh làm kế sinh nhai, sống rất khó khăn. Đề nghị của chúng tôi đưa ra đúng vào lúc họ đang mong mỏi có khách, khiến họ rất vui mừng, thi nhau mang đến bao nhiêu sản vật, nào là cá phơi khô, rau nhược bố, tảo dẹt, bạch tuộc, mực, sò sơ chế… Dĩ nhiên tất cả đều là hàng cấm nên họ phải lén lút vận chuyển.

Đến bây giờ tôi vẫn nhớ những con bào ngư được gói trong bọc ba cân, tôi đã chuyển về mấy gói hàng như thế. Ở Tokyo tôi chưa hề thấy loại bào ngư này, gần bốn cân như vậy có giá ba mươi yên, lương tháng của một người tốt nghiệp đại học lúc bấy giờ chỉ khoảng năm mươi yên, nếu so sánh thì bào ngư đúng là đắt thật. Nhưng với tôi, cái giá đó rẻ như cho không. Mở sòng bạc một tối là kiếm được số tiền mấy chục nghìn yên, thế nên bào ngư hay bất cứ loại hải sản nào có giá cao đều không thành vấn đề.

Tôi mua hàng của dân chài với giá gần gấp đôi so với những nơi khác, phụ nữ ở đó rất phấn khởi, họ biết nguy hiểm nhưng vẫn đánh liều, chuyển đến chỗ tôi ngày một nhiều những sản vật cao cấp. Họ mang đến những con cá chuồn mà tôi ước lượng phải dài đến hơn nửa mét. Cũng vì hầu hết ngư dân cả nước phải đi phục vụ quân đội, tôm cá được sống thảnh thơi và sinh sôi dồi dào. Họ ướp muối cá chuồn, phơi khô rồi bán cho chúng tôi. Cá lớn khoảng một trăm yên, tôi mua cho họ với giá một trăm năm mươi yên. Vì thế mà phụ nữ làng chài đều thích bán cho chúng tôi.

Thời gian này tiền vào như nước. Đến mức chúng tôi khổ sở vì không có chỗ cất tiền. Có nói là đã lãi được bao nhiêu chắc mọi người không chịu tin đâu. Tuy nhiên, dù kiếm được cả núi tiền chúng tôi vẫn không thể gửi vào ngân hàng. Chưa kể, thời thế đang rối ren nên chẳng biết tiêu tiền vào đâu, dùng tiền vào việc gì. Tiền cứ tích đống lại, cũng chỉ biết để kệ đấy.

Miyako, con gái của Okyo, có thể nói là lớn lên trong núi tiền. Hồi ấy, đến nhà tắm công cộng người ta thường mang theo giỏ đựng quần áo khá lớn đan bằng tre, trong những cái giỏ như thế, chúng tôi nhét đầy những tờ tiền mười yên để bé Miyako nằm ngủ cho êm. Giỏ đem lại cảm giác dễ chịu nên bé ngủ rất ngon. Có những lần, chúng tôi cứ để bé đi tiểu, rồi đem đốt những tờ tiền bị ướt.

Tuy nhiên, trong lúc chúng tôi sống sung túc như vậy, tình hình cuộc chiến ngày một xấu đi, cuối cùng chúng tôi phải sơ tán tới Kashiwa. Nghe nói hiện giờ khu vực Kashiwa đang tiến hành đô thị hóa, trước đây thì đó chỉ là một vùng quê, chẳng có gì giống thành phố. Tôi thuê một ngôi nhà lớn giữa cánh đồng, sống cùng với Kamezo, Okyo và đứa bé.

Thuộc hạ của tôi bấy giờ chỉ còn bảy, tám người. Do thời thế, những người trẻ đều bị bắt đi lính, chỉ còn lại những người lớn tuổi. Tất nhiên hội nhị thất vẫn được duy trì. Đến năm Chiêu Hòa thứ hai mươi*, chiến tranh khốc liệt hơn bao giờ hết. Dường như ngày nào cũng có không kích giội bom.

•

Tức là năm 1945.

Một ngày đầu xuân, tôi nhớ là ngày 12 tháng Hai, khi tôi đến nhà trọ hay tổ chức chiếu bạc, một ông già nói với tôi: “Không ổn rồi!”

Tôi hỏi: “Cái gì không ổn?”

“Địch đánh bất ngờ, máy bay B29 đen kín bầu trời, Nhật bị đánh tơi tả.” Ông già tỏ vẻ thất vọng nói: “Sắp đến lúc Nhật Bản cùng đường rồi.”

Chủ nhà trọ cũng nói, mặt xanh xao: “Tình hình này quả thật không phải lúc chơi cờ đánh bạc.”

Tôi đáp: “Nếu từ bỏ chuyện cờ bạc mà địch không tấn công nữa thì sẵn sàng thôi. Hãy tưởng tượng xem tên phi công lái máy bay B29 nghĩ thế nào. Rõ ràng địch chẳng liên quan gì đến việc chúng ta đánh bạc hay không nên chẳng cần bận tâm đâu.”

Nếu nói không sợ máy bay B29 thì là nói dối, nhưng vì sợ mà ngồi im thì càng vô dụng hơn. Vì địch ném bom rải thảm mà nhà của dân thường và bệnh viện, tất cả đều bị phá hủy, dù khiếp hãi thì cũng phải nói là chẳng có cách nào khác. Nhưng chủ nhà trọ vẫn lẩm bẩm, vẻ lưỡng lự. Ngay lập tức Kamezo đứng bên cạnh nói: “Anh lo lắng cũng chẳng ích gì đâu. Có một người quen của tôi, khi máy bay tới ném bom, gia đình họ đã chui xuống hào trú ẩn. Bom napan giội xuống như mưa, cả ngôi nhà bị thiêu cháy, may mà có căn hầm. Nhưng mãi vẫn không thấy họ ra khỏi hầm. Hàng xóm qua xem mới biết người trong căn hầm đều đã bị nướng cháy đen. Chết cả nhà. Dù có chạy trốn hay ẩn náu cũng chẳng thể tránh được. Kiểu gì rồi cũng vậy, cứ làm những việc mình thích rồi chết còn hơn đúng không? Cứ chơi đi. Chơi đi.”

Nghe vậy chủ nhà trọ cũng thay đổi tâm trạng, sới bạc lại tiếp tục. Ngày 16 tháng Hai lại có thêm đội bay đến không kích. Lần này bọn họ tiến hành bay tầm thấp. Hàng trăm máy bay chuyên chở súng máy bắn tỉa, thả bom napan khắp nơi. Máy bay phía quân Nhật hầu như không có động thái đáp trả. Thật đáng xấu hổ, chúng tôi cứ phải chịu cảnh bị dội bom như vậy.

Ngày 10 tháng Ba diễn ra cuộc không kích lớn nhất, máy bay lia súng bắn tỉa mọi nơi. Phía bên kia nhà trọ Katsuda là vùng Hitachi, tháng Sáu năm đó ở Hitachi đã có hơn một nghìn người thiệt mạng sau trận không kích. Các máy bay chiến đấu nhỏ bay trên cao, nên chắc chắn ngay gần đó có máy bay mẹ chỉ huy. Nhưng chúng tôi vẫn bất chấp nguy hiểm, tiếp tục tổ chức hội nhị thất, đã liều thì liều đến cùng.

Gần mười hai giờ trưa ngày 17 tháng Bảy, canh bạc đang xôm, mọi người đang hưng phấn, chợt nghe từ xa tiếng rầm rầm khá trầm, khó chịu nghe như tiếng ai đó kéo một cối đá lớn.

Âm thanh nặng như chì cứ liên tục phát ra, khiến ai nghe thấy cũng có cảm giác bất an. Ngay gần nhà trọ có sân nuôi thả ngựa chiến, những con ngựa nghe thứ âm thanh lạ ấy lồng lộn hí ầm lên. Không hiểu có chuyện gì, mọi người dừng tay chạy ra nghe ngóng tình hình xung quanh. Bất chợt có tiếng nổ ầm ầm rất lớn ngay gần chỗ chúng tôi. Tiếng to đến mức trời long đất lở.

“Hình như là ở phía nhà ga.” Ai đó nói. Vì gần nhà ga có nhà máy sản xuất bom đạn Hitachi.

“Chắc là có gì đó đã nổ.”

“Không phải thế đâu. Không chừng ở nhà máy Hitachi người ta vừa chế tạo ra thứ vũ khí mới để đối đầu quân Mỹ, họ đang bắn thử nghiệm cũng nên.”

Chẳng lẽ lại có khẩu đại bác phát ra được âm thanh động trời như thế, chúng tôi thi nhau bàn tán. Âm thanh đáng sợ ấy lại gầm rú, rồi có một tiếng nổ khủng khiếp như lật tung cả trời đất. Không phải chuyện thường nữa rồi. Không lâu sau, chúng tôi lại nghe thấy chuỗi âm thanh và tiếng nổ tương tự, phải đến mười lăm mười sáu phát liên tục.

“Ôi trời ơi, ôi trời ơi! Khủng khiếp quá.”

“Không chừng là chiến hạm của Mỹ đó.”

“Tức là chiến hạm của Mỹ đã tới ngay trước mặt thế này sao?”

“Chỉ có thể là vậy thôi. Âm thanh này chắc chắn là tiếng tàu chiến đang oanh tạc.”

Tất cả sợ xanh mặt. Chắc chắn là như vậy rồi. Bởi âm thanh khủng khiếp thế này không thể là do máy bay. Mọi người đoán là chiến hạm của Mỹ đổ bộ.

“Đã đến nước này cũng chẳng còn cách nào. Địch đã đánh tới nơi thì ngủ hay thức cũng giống nhau cả thôi.” Tôi nói vậy để trấn an mọi người, thế rồi tất cả ngồi quây lại trong phòng lớn, uống hết mấy chai rượu một lít tám.

Chính xác đó là một cuộc tấn công trên biển, không biết là tuần dương hạm loại gì nhưng chắc chắn là một chiếc tàu quân sự loại lớn vừa nã đạn vừa tiến xuống phía Nam, cả vùng Mizudo bị oanh tạc nặng nề. Tàu quân sự của địch liên tục tấn công vào các thị trấn và thành phố, còn tàu chiến nước mình lại chẳng thấy bóng dáng đâu, dù thế nào thì Nhật Bản cũng bại trận rồi.

Về sau tôi nghe kể, âm thanh đó vang đến cả phía vùng núi tỉnh Gunma. Tôi chơi bạc với Kanchan suốt đêm, vừa chơi vừa bàn tán: “Ôi, lúc đó ở mạn phía Đông nghe thấy tiếng nổ lớn, tôi nghĩ chắc Mỹ đổ bộ đến nơi rồi, người cứ run lên vì sợ.” Ai cũng nghe thấy tiếng đại bác, uy lực của trận pháo trên biển đó khủng khiếp quá mức tưởng tượng.

Không lâu sau, chiến tranh kết thúc, các sới bạc thì vẫn tiếp tục hoạt động.

Ai cũng là kẻ trộm

Người đàn ông ngả mình xuống đệm. Nắng cuối đông rọi vào khung cửa kính. Trong căn phòng, hơi nước sôi mờ ảo tỏa ra từ ấm nước đặt chỗ lò sưởi, có tiếng dao thớt vọng ra từ phía bếp.

“Có người tặng cha tôi một quả táo. Nhưng tôi thấy tiếc không dám ăn. Tôi để quả táo trên giá bếp, ngày nào cũng ngắm nghía. Rốt cuộc quả táo ấy hỏng mất, lúc đó tôi mới lên bốn tuổi, tôi đã khóc vì hối hận đấy.”

Người đàn ông nheo nheo mắt, nghe chuyện tôi kể.

“Thế, sau chiến tranh bác đã ở đâu?”

“Tôi ở Kashiwa một thời gian, về Tokyo cũng chẳng làm được gì.”

“Ở đó bác có mở sòng bạc không?”

“Có chứ, hồi đó, đủ mọi hạng người đến chỗ tôi chơi bạc. Nhiều người tôi chẳng thể đoán nổi là họ làm nghề gì. Một số người còn đến ăn nhờ ở đậu một, hai tháng. Trong số đó có hai người về sau khá thành đạt và trở thành ủy viên hội đồng thành phố, họ đều chưa nghỉ hưu nên tôi không kể tên họ ra dây.”

Nắng chiếu qua khung cửa sổ kính chập chờn vì màn hơi nước, chốc chốc lại nghe tiếng lũ trẻ chơi đùa trên con dốc chỗ bờ đê.

“Ta nói sang chuyện khác đi, bác sĩ đã bao giờ gặp gỡ các geisha chưa?”

“Trong số bệnh nhân có khá nhiều người trước đây từng là geisha. Hầu hết họ đều đã ở lứa bảy mươi, tám mươi rồi.”

“Cũng đúng thôi, chiến tranh đã qua bốn chục năm, những người hồi đó hai lăm tuổi thì bây giờ cũng phải bảy mươi, thời gian trôi nhanh thật.”

“Có cô geisha nào mà đến giờ bác vẫn còn nhớ không?”

“Cũng có vài ba người. Trước đây Tsuchiura là căn cứ hải quân, nên ở đó có rất nhiều phụ nữ đẹp.” Người đàn ông vừa nói vừa liếc nhìn người phụ nữ ngồi bên đệm mình.

Sau chiến tranh không lâu, tôi tới chỗ người quen ở Tsuchiura để chơi bạc và thắng được một khoản lớn, bèn đến một tiệm geisha để mua vui. Tôi gặp được một mỹ nhân, vẻ đẹp của nàng khiến tôi sững sờ.

Tôi hỏi một gã lâu la ở đó: “Người phụ nữ kia tên là gì?” Gã đáp: “Quý khách quả có con mắt tinh tường. Kia là Kofuji, người mà ngài Yamamoto, tư lệnh của liên quân 56, đã đem lòng yêu say đắm hồi còn trẻ.”

Tôi khá bất ngờ khi biết nàng từng là người tình của một nhân vật tầm cỡ trong hải quân, Tsuchiura lúc bấy giờ là căn cứ quân sự lớn nhất Nhật Bản, nên chuyện nhiều phụ nữ đẹp tập trung về nơi này là điều dễ hiểu.

Ngày hôm đó tôi chỉ nói chuyện với nàng rồi ra về, không hiểu sao tôi không thể quên được người kỹ nữ ấy. Vậy nên tôi thường xuyên ghé lại tiệm geisha đó. Một lần, Kofuji nói với tôi: “Em có chuyện muốn nhờ, ông nghe em trình bày được không?”

“Chuyện gì thế?”

“Là thế này, em muốn nhờ ông giữ giùm em thanh kiếm.”

“Nàng kỹ nữ nhờ một gã giang hồ giữ hộ thanh kiếm, thú vị làm sao, đã có chuyện gì vậy?”

Nàng đáp, giọng hết sức nghiêm túc: “Nghe nói đây là thanh kiếm quý phái Bizen, em thấy sợ nên muốn gửi nó đi đâu đó càng nhanh càng tốt.”

“Kiếm Bizen thì đúng là không xoàng chút nào đâu. Sao em lại có một vật giá trị như thế?”

“Trước đây, em còn giữ đến cả trăm thanh nhưng em đã vứt hết cả.”

“Nếu là hai hay ba thanh thì còn hiểu được, nhưng một trăm thanh kiếm thì quá nhiều. Nói thật em lấy được chúng từ đâu vậy?”

Câu chuyện khiến tôi rất bất ngờ, là như thế này:

Chiến tranh kết thúc, theo quân lệnh, tất cả sĩ quan hải quân được giải ngũ và phải trở về quê hương. Thời điểm đó có một tin đồn thất thiệt lan truyền, rằng: “Những ai mang theo kiếm Nhật lên tàu sẽ bị lính Mỹ bắt giữ và đưa ra tòa xét xử. Sẽ rất nguy hiểm cho sĩ quan nào cầm kiếm theo bên người, nên vứt bỏ đi thì hơn.”

Người ta còn đồn rằng phụ nữ nên cạo trọc đầu để không bị binh lính Mỹ xâm hại. Tương tự thế, khá nhiều người nghĩ rằng mình sẽ bị giết nếu mang theo kiếm. Đám sĩ quan rất lo lắng về điều này. Vì thế, một số lượng lớn kiếm Nhật đã bị vứt đi hay bị ném xuống sông. Đương nhiên, nếu là kiếm quý, không chủ nhân nào nỡ lòng vứt đi. Nhiều người nghĩ rằng nên gửi tạm kiếm ở đâu đó rồi sau này quay lại lấy. Nhiều sĩ quan đã gửi kiếm ở chỗ Kofuji, họ nói: “Nhờ cô giữ hộ. Khi nào tình hình ổn hơn tôi sẽ đến lấy.” Thanh kiếm Bizen này cũng được gửi nàng vào dịp đó, nghe kể nó là thanh bảo kiếm gia truyền của một sĩ quan nào đó, ông của anh ta khi tham gia chiến tranh Nga-Nhật cũng đã cầm theo thanh kiếm này. Sĩ quan đó là người tỉnh Yamaguchi: “Nếu hết ba năm mà tôi vẫn chưa đến lấy lại thanh kiếm, em cứ vứt nó đi cho tôi. Trước thời gian đó, xin em giữ nó giúp tôi.” Anh ta nói vậy với Kofuji rồi trở về quê.

“Từ bận đó trong nhà em toàn là đao kiếm. Thật kỳ lạ, người em lúc nào cũng có cảm giác ớn lạnh.”

“Có chuyện như vậy sao?”

“Thật mà.”

“Thế rồi…”

“Em vứt chúng đi. Chiều muộn một ngày nọ, em vừa bước chân ra đường thì thấy người nuôi lợn đến lấy thức ăn thừa, em cho tiền để ông ấy nhét số kiếm vào thùng cám lợn.”

“Chắc người nuôi lợn đó mừng lắm.”

“Nếu bị phát hiện thì không hay, nên phải đổ thật nhiều cơm thừa phủ lên trên số kiếm ấy rồi mới mang đi được.”

“A ha ha, ra là thế, hay thật. Thế còn thanh Bizen này, sao lúc đó em không vứt đi luôn?”

“Em tính vứt rồi, nhưng không hiểu sao trong lòng cứ lưỡng lự nên đã không vứt.”

“Vậy tức là… tôi có thể giữ thanh kiếm này sao?”

“Ông giữ nó là nhất rồi.”

“Nhưng nếu người sĩ quan đó quay lại thì em tính thế nào?”

“Em sẽ nói là lính Mỹ đã lấy đi mất. Để cả vật báu gia truyền lại nơi kỹ viện chỉ vì sợ lính Mỹ thì làm gì còn tư cách mà nhận lại nó chứ.”

Lời Kofuji rất đúng đạo lý. Có là sĩ quan hải quân hay gì đi nữa, vỗ ngực tự xưng là nam nhi đội trời đạp đất, nhưng khi thua cuộc lại sợ hãi bỏ cả thanh kiếm gia truyền, rõ ràng là cái loại chẳng ra gì.

“Thôi được rồi, nếu vậy tôi sẽ giữ thanh kiếm cho em.” Tôi nói và đồng ý nhận thanh kiếm từ Kofuji. Sau khi trở về, tôi nhờ một người có chuyên môn giám định, quả thật đó là một bảo vật. Người đó nói rằng không thể định giá nổi, nên tôi đoán thanh kiếm cũng có giá trị tương đối. Tôi vẫn giữ thanh kiếm ấy cho đến dạo gần đây, nhưng tôi cũng có tuổi rồi, giữ kiếm bên mình chẳng để làm gì. Nên tôi đã gọi người buôn đồ cổ đến xem, cũng bán được giá khá cao.

Nếu tôi kể lại tỉ mỉ về con người thời ấy thì chẳng bao giờ hết chuyện. Tôi còn nhớ một gã rất thú vị là Kanchan, nguôi buôn sắt vụn. Anh ta hay dẫn cả vợ con đến chơi bạc. Vợ anh ta hiền lành, trong lúc chồng đang mải mê cờ bạc, cô hay vào bếp phụ giúp Okyo. Rồi khi chồng thua, cô lẳng lặng rút tiền kẹp sẵn trong đai kimono để trả. Chồng có thua bao nhiêu đi nữa cô cũng không phàn nàn lấy nửa lời. Không biết trong đai lưng ấy cô đem theo bao nhiêu tiền, dù sao đôi vợ chồng này cũng khá dư giả vì đã tìm ra kho sắt cũ mà quân đội cất giấu, lấy cắp và đem bán chui ngoài chợ đen.

Vẫn có những người tiêu tiền hoang phí hơn cả Kanchan. Ấn tượng nhất là một người có tên Tsukada Saburo. Người đàn ông này đến chỗ tôi lần đầu khoảng hai tháng sau chiến tranh. Gã vác trên vai một tay nải to nhét đầy tiền. Khi đó Kamezo đã lo lắng hỏi: “Cái đó… tên này… không lẽ lại là ăn trộm…” Nhưng khi nghe chuyện của Saburo thì khó có thể trách gã. Con người đúng là một loài sinh vật đặc biệt, trong hoàn cảnh nào cũng luôn cố ngoi lên, chuyện của Saburo là một điển hình.

Saburo là con trai thứ bảy trong một gia đình nông phu ở Tsukuba, từ nhỏ đã bị gia đình đẩy ra ngoài xã hội. Từ đó, gã làm đủ việc để có cái ăn. Trước chiến tranh gã từng làm phu kéo xe. Với chiều cao chưa đến mét rưỡi, nhìn qua cũng biết gã thiếu dinh dưỡng trầm trọng, nhờ thế gã không bị gọi đi lính. Tuy nhiên vẫn có lệnh trưng dụng gã đi phục vụ quân đội. Nơi gã phải đến là căn cứ quân sự ở Tsuchiura. Theo lời kể của Saburo thì khi chiến tranh kết thúc, đó là nơi thu hút vô số kẻ trộm.

“Trong vòng mười hai kilômét quanh khu không vận, không có lấy một người không dính dáng đến trò trộm cắp. Người ta nói rằng thằng nào không đi ăn trộm là thằng ngu. Ông đã vào trong khu quân sự bao giờ chưa?”

“Có lần tôi đi tàu qua gần đó nhưng chưa vào trong bao giờ.”

“Nếu không biết tình hình bên trong thì khó hình dung lắm. Chắc ông cũng biết chỗ đó ngày trước là kho hậu cần có quy mô lớn nhất Nhật Bản. Ở đó quân nhu chất đầy như núi. Những thứ như vật liệu xây dựng, nhiên liệu, thực phẩm tất tần tật đều có.”

Saburo kể, khi chiến tranh kết thúc, đồ được tích trữ ở khu căn cứ này có giá trị hơn năm trăm triệu yên, nếu quy đổi ra tỷ giá hiện thời chắc phải tính bằng hàng tỷ. Số vật tư khổng lồ này đã bốc hơi trong vòng có nửa tháng. Chẳng sót lại dấu vết gì. Người ta nói số quân nhu ấy bắt đầu bị thất thoát từ khi có bản tin Thiên Hoàng thừa nhận nước Nhật đã bại trận.

Những người đang phục vụ tại khu quân sự biến trở thành kẻ trộm. Khi nghe tin bại trận, có một số người khóc dở mếu dở, tức giận la lối, nhưng đại đa số là họ vui mừng. Từ giờ họ được về với vợ con mà chẳng cần xin phép, chưa kể trước mắt họ là cả một núi châu báu. Chẳng còn thời gian để mà e sợ nữa, phải làm liều thôi. Trước kia nếu không được lệnh của cấp trên thì đến cả xì hơi cũng chẳng ai dám, nhưng bây giờ mọi người cứ tùy ý mà làm. Nhân lúc quân Mỹ chưa tới, chạy trốn là thượng sách, tất cả nháo nhào chuẩn bị về quê.

Người này người kia cứ tự tiện lấy đi nào là chăn màn nào là vải may dù… Họ đóng những kiện hành lý thật to, vác nhiều hết mức. Vì vải may dù rất bền và cực kỳ đáng giá. Nếu mang được về quê, có thể bán với giá cắt cổ. Họ thi nhau vác đồ từ kho. Nói cách khác, họ ăn cắp.

Mọi chuyện sau đó hỗn loạn như mớ bòng bong. Không chỉ có những người đến làm việc do có lệnh trưng dụng. Cả binh lính, sĩ quan và dân thường cũng thi nhau trộm cắp. Ai cũng biết chuyện trong căn cứ ấy cái gì cũng có. Trước đây, người ngoài tuyệt đối không được ra vào, nhưng vì Nhật thua trận, nên mọi người cứ việc vào ra tùy tiện. Những kẻ tham lam và cơ hội kéo đến đông như kiến.

Họ tràn vào kho hàng, tay vớ được thứ gì thì lấy thứ đó rồi chất lên xe hàng, những chiếc xe kéo nối đuôi nhau chuyển hàng ra ngoài. Kẻ nào có thế lực thì thuê phu khuân vác, dùng xe tải quân sự chở đồ đi. Với hàng lớn cồng kềnh thì không thể lấy tư cách cá nhân để chuyển đi được, họ phải núp dưới những hội nhóm quốc doanh như hội nông nghiệp chẳng hạn, để nộp đơn xin thanh lý.

Bộ phận kế toán và vật tư thực chất là chẳng còn quyền hạn gì. Dù sao vẫn có người xin phép khéo với các cán bộ để được đóng dấu và điều ô tô tải từ bộ phận vận chuyển, họ chất đủ thứ lên xe, chuyển đi mà không ai để ý. Số hàng hóa nhiều đến mức nhà kho của hội nông nghiệp không chứa hết. Họ chuyển hàng đến những gia đình khá giả có kho chứa lớn ở các ngôi làng lân cận để cất giấu.

“Ở Takatsu, vách đá được tận dụng để tạo thành các hào phòng không khá sâu, ở đó họ cất giấu quân lương, nhồi nhét đến mức chật cứng. Thời điểm bị không kích dữ dội, để bảo vệ quân nhu, người ta đã tiến hành sơ tán kho lương, lúc đó tôi cũng tham gia. Tôi biết họ cất những thứ gì và chúng đang ở đâu, những người ở gần cũng biết điều đó. Trong đêm chúng tôi thi nhau đào bói, mang đi hết không để sót lại thứ gì.”

Một phần lớn quân nhu vốn là đồ của dân thường. Quân đội trưng dụng đủ thứ của dân từ trang phục, chăn len, lương thực, máy móc, chi tiết máy… Tuy nhiên, khi chiến tranh kết thúc, chủ của số đồ này không còn nữa, nên mọi người thản nhiên coi là của chung. Không thể tưởng tượng nổi đã có bao nhiêu hàng hóa bị đánh cắp như thế.

Tiếp sau đó là gỗ xếp chồng cao như núi trong ranh giới khu quân sự. Người ta tàn phá bao nhiêu khu rừng để có ngần ấy gỗ, suốt trong chiến tranh cây rừng bị chặt phá và vận chuyển đến đây. Bởi vậy mà vô số đồi núi trên khắp nước Nhật đã trở nên trơ trụi. Họ đóng thuyền từ số gỗ đó, nhưng hầu hết đều không được sử dụng và vứt lại nơi này. Hải quân đốt gỗ lấy than, rồi phân phát cho các gia đình quân nhân trên bậc hạ sĩ.

Chính tôi đã chỉ đạo cấp dưới đốt gỗ thành than. Ngoài khu vực sân bay, chúng tôi còn chuẩn bị lò đốt ở ba địa điểm khác. Từ Fukushima và Gunma, xe chở gỗ nườm nượp chuyển đến những thân cây họ sồi lá răng cưa để bị đốt thành than. Than được nhét vào bao lớn, rồi được mang đi chia cho các gia đình sĩ quan. Những gia đình bình thường có nằm mơ cũng chẳng kiếm nổi than củi, nhung sĩ quan quân đội thì thừa mứa.

Tôi làm hậu cần nên biết rõ mọi chuyện trong giới sĩ quan. Ví dụ như chuyện nhà bếp chẳng hạn. Bếp trong quân đội thường gọi là hosui, ở đây cái gì cũng có. Thịt, cá, rau nhiều vô kể. Tôi là đội trưởng nên nhà bếp khá nể mặt, chia cho tôi những thực phẩm mà sĩ quan không ăn hết, nhân viên nữ trong bếp cũng được chia khá nhiều. Có nhiều cô chỉ tầm nữ sinh trung học, ở nhà thì bữa đói bữa no, thế mà ở đây được nhận biết bao nhiêu phần thịt.”

Than tổ ong được chia cho cấp bậc trên hạ sĩ. Thời ấy đến các thị trấn cũng chẳng kiếm nổi than tổ ong. Chỗ chúng tôi thì lại dư thừa. Chúng tôi làm than tổ ong từ than đá. Than đá được khai thác triệt để từ các mỏ than gần đó, muốn bao nhiêu cũng có. Đến mức không sử dụng hết. Hầu hết các hộ gia đình không có công cụ để trực tiếp đốt than đá, họ chỉ có thể dùng than tổ ong. Một hôm, thiếu úy bên bộ phận vật tư gọi tôi đến, nói như thế này: “Tsukada, anh hãy lấy than đá làm than tổ ong nhé, tôi sẽ điều động hai mươi lính đến cho anh.” Ông ta chọn tôi vì trong sơ yếu lý lịch của tôi ghi là có kinh nghiệm sản xuất than tổ ong.

Trước tiên phải xay nhỏ than đá, hòa với nước rồi thêm vào đất sét. Chỉ đất sét thôi thì than khó đông thành khối nên hồi đó người ta thường trộn thêm một loài tảo biển. Làm như vậy than dễ đông hơn, sau đó đem sấy khô là có được than tổ ong. Ban đầu tôi làm thủ công, nhưng cách này không nhanh và hiệu quả khá thấp. Tôi tính chuyển sang dùng máy làm than tổ ong tự động.

Ngày trước khi còn bán than tổ ong, tôi từng qua lại với một nhà máy ở Choshi. Xưởng của họ chế tạo được một loại máy làm than tổ ong tự động. Đó chính là thứ chúng tôi cần, tôi đưa ý kiến, thiếu úy đáp: “Được, anh đến nhà máy đó nhờ họ xem.” Tôi lên đường đến tận Choshi. Khi tôi đặt vấn đề, phía nhà máy trả lời vì không có người mua nên họ không còn sản xuất nữa. Tôi cố thuyết phục, rốt cuộc họ nhận lời nhưng đòi cái giá bảy mươi nghìn yên. Đó là số tiền quá lớn, nhưng biết là hải quân sẽ chi trả nên tôi đồng ý, bọn họ mừng rỡ ra mặt, cung phụng tôi đâu ra đấy. Họ gọi cả geisha đến, suốt mấy ngày trời tôi ăn uống thả phanh, được tiếp đãi không thể hậu hĩnh hơn.

Một thời gian sau đó, đến ngày thứ hai mươi sáu thì có tin chiếc máy đã hoàn thành. Tôi đến lấy tiền ở chỗ thiếu úy. “Vậy anh cầm tờ trát này rồi đi đi.” Hóa ra đó là lệnh yêu cầu trưng dụng vật tư cho quân đội. Nếu đưa lệnh ra, có thể lấy đồ của dân mà không phải trả tiền. Tôi đánh xe tải đến Choshi rồi đưa bên nhà máy xem tờ lệnh. Ông giám đốc nhà máy tái xanh mặt. Chỉ một tờ giấy có thể lấy đi ô tô, kim loại quý như vàng bạc, bò, ngựa, thuyền, bất cứ thứ gì… Đó là mệnh lệnh tuyệt đối. Nếu ai tỏ thái độ phản kháng và từ chối, chắc chắn sẽ bị khép tội phản quốc, bị hiến binh bắt giữ. Bên nhà máy chẳng còn cách nào khác.

Nghĩ cũng tội nghiệp cho họ nhưng tôi chẳng làm được gì, họ giúp chúng tôi đưa máy lên xe tải. Nhờ chiếc máy này, chúng tôi sản xuất được than tổ ong với số lượng lớn. Một mẻ làm được những ba mươi viên. Thiếu úy vui mừng khen ngợi: “Tsukada, nếu đang ở ngoài chiến trận, cậu đáng được nhận huân chương đấy.”

Than tổ ong làm ra được nữ công nhân mang đến cho gia đình các sĩ quan. Các bà vợ sĩ quan mừng rỡ vô cùng, bỗng chốc tôi thành người được quý mến. Các nữ công nhân ở chỗ tôi đều khá nghèo, không đủ tiền mua nhiên liệu. Vì thế, tôi bảo họ cứ đem về, tôi bán rẻ than tổ ong cho. Nếu là người quen, thậm chí tôi còn cho không. Mọi người đều phấn khởi.

Tình hình chung là như thế, người ta đua nhau đến ăn trộm.. Có kẻ chất đồ lên xe tải, cũng có người chuyển bằng xe kéo. Có kẻ xây được cả kho, làm được cả nhà từ số hàng đã đánh cắp. Giống hệt một lũ kiến bâu đen quanh núi đường. Núi chất đốt nhiều đến vậy chẳng mấy chốc mà bốc hơi.

“Đúng là đã xảy ra chuyện tày đình đến thế sao?” Okyo hỏi vẻ ngờ vực.

“Cô tin hay không chẳng quan trọng. Thực sự là kẻ nào đi trộm hàng đều lãi to đấy.”

“Nếu biết có chuyện như vậy thì tôi cũng đến đó.” Mọi người đều có vẻ tiếc nuối.

“Chẳng phải tôi đã nói sao, không ăn trộm mới là ngu. Nhưng mà, bọn người như chúng tôi chỉ là lũ trộm vặt, còn có những kẻ cao tay hơn nhiều.”

Saburo đưa mắt lấm lét nhìn một lượt tất cả mọi người, rồi nhấp ngụm trà kể tiếp:

“Tên trộm cao thủ nhất là thiếu úy. Ông ta giỏi tùy cơ ứng biến đến đáng sợ. Ông ta đã vứt bỏ không chỉ quân hàm mà cả thanh kiếm gài lưng. Ông ta tập hợp từ trưởng nhóm trở lên và nói: ‘Như mọi người đều biết, Nhật Bản đã đầu hàng Mỹ. Trước khi quân đội Mỹ tiến vào khu căn cứ quân sự này, chúng ta phải thu xếp xong xuôi những việc còn sót lại. Tôi muốn mọi người cùng tôi thực hiện công việc khó khăn này. Tôi rất hiểu tâm trạng muốn sớm trở về với gia đình của mọi người. Bởi thế từ giờ tôi sẽ ứng trả mọi người năm trăm yên cho một ngày lương.’ Nghe thế ai cũng ngạc nhiên. Vì từ trước đến giờ một tháng lương chỉ vỏn vẹn có ba mươi yên. Đúng là chuyện như mơ. Từ cấp bậc tổ trưởng trở lên có khoảng năm mươi người, tất cả thi nhau vâng vâng dạ dạ. Theo lệnh của thiếu úy, chúng tôi chất đồ vật tư lên tàu hỏa. Qua vùng này có đến mấy tuyến đường sắt, tàu chở hàng phải đến mấy chục chuyến ra vào. Chứng tôi chồng chất số vật tư lên các toa xe. Trước tiên là những tấm sắt, đồng thau, đồng lá, thiếc và các loại hợp kim. Nghe nói toàn là kim loại dùng để chế tạo máy bay hay gì đó, đại khái là kim loại cao cấp. Chưa kể vô số các khối thiếc cỡ vừa bằng viên gạch, về sau hỏi thăm mới biết, ở chợ đen người ta trả giá tới mấy nghìn yên một khối như vậy. Chúng tôi chất hết lên xe chở hàng đem tới ga. Từ khu căn cứ đến Arakawa có một tuyến đường sắt chuyên dụng. Không hiểu theo lệnh của ai mà cứ mỗi sáng lại có mấy chuyến tàu chở hàng đi qua. Chúng tôi xếp kim loại đầy kín những toa tàu đó. Kim loại rất nặng, chỉ xếp được đến tầm hai phần mười chiều cao toa tàu mà thôi. Bởi nếu chất kim loại cao hơn nửa mét thì lò xo đỡ toa tàu sẽ bị nén hết cỡ, rất nguy hiểm. Đồ được chúng tôi chất lên tàu rồi chuyển đi.”

“Có chuyện như vậy sao? Chừng đó mà tính ra tiền thì khỏi bàn. Cả một núi của đấy.” Tôi nói.

“Đúng thế. Một núi của vô cùng đáng giá. Hồi đó tôi cứ tưởng số vật tư ấy sẽ được chuyển đến cho quân đội Mỹ. Tuy nhiên, chuyện chẳng thể ngờ. Đám cán bộ biết quá rõ những thứ ở đây có giá trị thế nào. Họ lợi dụng chúng tôi để giấu số tài sản này đi trước khi quân Mỹ đến, rồi lên kế hoạch bán chúng ngoài chợ đen để kiếm một khoản lời khổng lồ. Bọn họ trả lương cho chúng tôi hậu hĩnh như vậy, tất cả đều là lừa đảo.”

“Các anh làm việc mà không hay biết mưu đồ của họ sao?”

“Đúng vậy. Chúng tôi là người ngay thẳng nên đã cố làm hết sức theo lệnh của thiếu úy. Chúng tôi bốc xếp như vậy ngày này qua ngày khác, cuối cùng kho hàng cũng gần như trống không.”

Nghe đến đây, mọi người cùng buông một tiếng thở dài. Tôi hỏi lại: “Quả thật anh không biết địa điểm cất giấu số kim loại đó sao?” Saburo đáp: “Tôi không biết. Số vật tư ấy đáng giá đến mức nếu đổi ra tiền không chừng mua được cả đảo Hokkaido và Kyushu. Nếu tìm ra địa điểm cất giữ, chắc chắn tôi sẽ đến nhờ bên ông giúp đỡ, thật sự là tôi rất muốn làm rõ chuyện này.”

Trên nước Nhật Bản rải rác các khu căn cứ hậu cần, nếu chuyện Saburo kể là sự thật, có lẽ những chuyện tương tự cũng xảy ra ở khắp nơi.

“Thế rồi, ngày 27 tháng Tám, thiếu úy mang đến một thùng các tông lớn nhét đầy tiền. Ông ta rút ra những tệp tiền dày và chia cho mọi người. Chúng tôi mừng đến độ cứ há ngoác cả miệng, bây giờ nghĩ lại mới thấy mình ngốc. Đó không phải tiền thật, mà là quân phiếu được hải quân phát hành, khác hẳn với tờ tiền của Bộ Tài chính. Vấn đề là chiến tranh đã kết thúc, quân đội bị giải thể, nên quân phiếu cũng biến thành giấy vụn. Thiếu úy dùng số quân phiếu vốn đã hết hiệu lực để trả lương cho chúng tôi.”

“Ra thế, gã thiếu úy quả là rất thông minh.” Kamezo khoanh tay nói, vẻ thán phục.

Saburo gật đầu: “Đúng thật, chúng tôi không thể so bì được. Dù sao hắn cũng xuất thân từ một trường đại học của Đế quốc mà. Thông minh thế cũng là dễ hiểu. Vì thế tôi có ấm ức cũng chẳng làm gì được…”

Một hôm, tôi đang ngồi trên bó củi ăn cơm hộp, bỗng đại tá kiêm kế toán trưởng cưỡi ngựa đi qua. Thấy tôi, ông ta nói vói vẻ ban ơn: “Này, Tsukada. Muốn thứ gì thì cứ nói, thứ gì cũng được, ta sẽ cho anh.” Tôi nghĩ trong lòng: mẹ kiếp, các người làm đủ chuyện lừa lọc, giờ lại có ý cho tao ăn đồ thừa đấy à. Nhưng tôi cố nén nhịn, trả lời ông ta rằng: “Thưa ngài, tôi muốn có xe tải, nhưng tôi không được cấp phép ạ.” Nghe vậy, đại tá cười khẩy. “Thế à, chuyện đó thì có gì đâu.” Ông ta nói nhẹ như không. “Ta sẽ gọi điện báo cho bộ phận vận tải, anh muốn mấy chiếc?” Tôi liền trả lời là bốn chiếc. Ông ta đồng ý. Thế là tôi đi cùng cấp dưới đến bộ phận vận tải. Người quản lý đưa chúng tôi giấy cấp phép và bảo: “Ngài đại tá có nói với tôi rồi.” Tôi đạp xe như bay đến bãi xe ở huyện Ushiku và suôn sẻ lấy được bốn chiếc xe tải loại chạy bằng hơi nước. Tôi gọi điện ngay cho cơ sở đã sản xuất máy làm than tổ ong ở Choshi.

Tôi báo cho giám đốc của họ rằng: “Các ông mau đến lấy chiếc máy làm than tổ ong dạo trước đi. Nếu chậm trễ sẽ bị kẻ khác cướp mất, nhanh lên nhé.” Ngay ngày hôm sau, ông giám đốc vội vàng đạp xe tới cùng đám nhân viên. Tôi cho đem máy lên xe tải rồi bảo: “Thôi ông mang đi.” Giám đốc lúng túng: “Nhưng còn chiếc xe tải này?” Tôi liền đáp: “Tôi cho ông cả chiếc xe đấy, ông đi nhanh đi.” Ông giám đốc vui mừng khôn tả, ngơ ngác hỏi lại: “Có thật vậy không ạ?” Tôi bảo ông ta: “Cứ coi đây là tôi trả ơn vì lần đó ông đã tiếp đãi tôi hậu hĩnh.” Giám đốc nhà máy bật khóc nói: “Cái ơn này có chết tôi cũng không quên.” Đoạn ông ta vẫy tay chào ra về. Nói nghe to tát lắm, chứ thực ra chỉ là tôi cho ông ta cái xe tôi đã đánh cắp từ kho của quân đội mà thôi. Ông ta nói nói lời cảm tạ như vậy làm tôi thấy ái ngại.

Sau đó tôi dùng xe tải chuyển đi hết những gì có thể. Tôi khác tay thiếu úy vì tôi cư xử rất sòng phẳng, thế nên mọi người đều vui vẻ giúp đỡ tôi. Tất nhiên cũng có không ít kẻ cạnh tranh cướp đồ. Nếu không nhanh chân, đồ tốt sẽ bị nẫng hết. Tôi nắm rõ các địa điểm sơ tán vật tư nằm ngoài địa phận khu căn cứ nên công việc tiến hành khá thuận lợi. Ban ngày cũng như ban đêm xe tải nối đuôi nhau chở hàng đi. Có xe tải công việc nhanh hơn hẳn. Tôi tập hợp cấp dưới lại, nói: “Công việc sắp xong xuôi rồi, trước khi chia tay, tôi sẽ đãi anh em một bữa thỏa thích. Ai muốn thì theo tôi.” Khoảng hai mươi lăm người tới. Cả bọn leo lên xe tải, tôi dẫn họ đến một nhà trọ nghỉ dưỡng trong núi ở Tsukuba. Chiếc xe tải chạy bằng than không đủ mã lực nên không leo nổi dốc. Cả bọn phải xuống đẩy xe, lên đến nơi thấy có một đám kỹ nữ đang đợi, sau đó chúng tôi uống rượu đàn hát ầm ĩ.

Nào là đường, rượu, thuốc lá, chăn len, quần áo, đinh ốc… tôi chất tất cả lên xe mang tới nên được tiếp đãi như ở nơi tiên cảnh. Chúng tôi ăn chơi suốt hai ngày. Nhưng không biết từ khi nào chỉ còn lại một chiếc xe tải. Thì ra một thằng cấp dưới đã lấy trộm mất. Đến nước này đúng là nhìn đâu cũng thấy toàn ăn trộm, chẳng có được chút thời gian thanh thản. Người ta nói chó phản chủ quả không sai. Tôi tức giận quát tháo bọn cấp dưới còn lại rồi lái xe đi luôn.

“Còn chiếc xe bị đánh cắp, chú không tìm lại à?” Tôi hỏi.

“Đương nhiên phải chịu thôi. Chẳng lẽ lại đến trình báo với bọn cớm? Tôi có quay lại khu quân sự, nhưng ở đó chẳng còn sót lại thứ gì. Tất cả của cải biến mất không để lại chút dấu tích. Cả kho chỉ còn là cái xác. Mái nhà, cột trụ, tường bao… tất cả đã tan hoang. Đường dây điện, dây điện thoại, cột điện… đến cả đường cáp ngầm được chôn dưới đất cũng bị đào lên. Thực sự tôi không thể tin vào mắt mình.”

“Ra thế, còn những thứ anh đã lấy đi, bây giờ anh vẫn cất giữ chứ?”

“vẫn cất giữ cẩn thận mà.”

Saburo nói, hầu như cái gì gã cũng có, từ xe đạp, quạt điện, động cơ, đường, rượu, thép, đồ gang đúc, thiếc, lụa… thậm chí đến cả máy đo điện tâm đồ. Thời ấy đến cả bệnh viện của trường đại học cũng không có loại máy này.

“Thế chú mang cho chúng tôi thứ gì đó xem nào.” Tôi nói.

Saburo đáp: “Chỉ chờ có câu này thôi!” Ngay lập tức gã sai một thanh niên lái xe tải chở đến một núi đồ.

Nếu cứ kể từng thứ từng thứ một thì không biết đến bao giờ mới hết, thứ còn lưu lại trong trí nhớ của tôi là vải lụa. Từng súc vải lụa rất dày được dệt công phu, chiều rộng một mét, chiều dài lên tới cả trăm mét. Tôi không hề bịa đặt hay phóng đại. Chắc là do quân đội đặt hàng nên người ta mới làm số lụa với kích thước như thế này.

“Hoành tráng quá. Thứ vải này được dùng cho mục đích gì vậy?” Tôi ngơ ngác hỏi.

“Để cho cánh máy bay đấy, họ phủ loại vải này lên cánh máy bay rồi quét sơn màu. Nghe đâu làm như vậy, chiếc máy bay sẽ dễ điều khiển hơn.” Saburo đáp.

“Hừm, thật tội nghiệp cho binh lính không quân, họ phải lái máy bay cánh vải đi chiến đấu hay sao.”

“Không đâu, họ không dùng vải lụa cho máy bay chiến đấu đâu. Thứ này chỉ phù hợp cho những chiếc máy bay diễn tập thôi. Loại máy bay này không phải đối mặt với nguy hiểm gì.”

Cho dù như vậy, tôi vẫn không hiểu sao người ta lại dệt thứ lụa đẹp đến thế chỉ để phủ lên cánh máy bay. Vốn dĩ người ta dùng vải gai cho cánh máy bay nhưng thứ vải này đã bị sử dụng hết nên họ đành thay bằng vải lụa. Những cuộn vải lụa thế này nhiều đến mức xếp chạm trần nhà kho lớn. Tôi không tưởng tượng nổi, dường như trong kho của quân đội, thứ gì họ cũng tích trữ thì phải.

Tôi buôn bán khá nhiều với Saburo. Gã còn giấu được cả một lượng lớn rượu lấy từ kho quân lương. Tôi và Yoshitaro chuyên buôn rượu mua của Saburo, mỗi thùng rượu giá năm mươi nghìn yên, sau đó pha loãng và bán được sáu mươi nghìn yên.

Tôi sớm rút lui vì sợ bị cảnh sát sờ gáy. Còn Saburo sau đó vẫn mở rộng công việc buôn bán và kiếm được những khoản lời khổng lồ. Tuy nhiên, cuối cùng mọi chuyện diễn ra đúng như tôi đã lo lắng, quân đội Mỹ dò ra chuyện ăn trộm của Saburo, thế là tất cả số hàng gã lấy trộm bị thu hồi.

“Thằng khốn Yuzo đã khai ra tôi đấy. Yuzo đi ăn cắp xăng và bị bắt. Cảnh sát tra khảo đủ thứ, nó khai là: ‘Các ông bắt tôi làm gì, sao không bắt giam Tsukada Saburo ấy. Hắn lấy được vô số vật tư và kiếm lời hơn tôi những mấy trăm lần kìa.’ Cảnh sát liền gửi thông báo sang phía Mỹ. Hai viên cảnh sát cùng một sĩ quan người Mỹ đã đến nhà tôi, tịch thu tất cả những gì có trong nhà. Mọi người đều nói là tiếc cho tôi, bởi lẽ nếu quy số hàng đó ra tiền thì tôi phải kiếm được mấy trăm triệu. Nhưng thôi, chưa bị tống vào tù đã là lời lắm rồi.” Về sau Saburo nói chúng tôi như vậy, gã không hề tỏ vẻ hối hận, mà còn cười to sảng khoái, như không hề có chuyện gì đáng tiếc xảy ra.

Abashiri tuyết trắng

Tôi nhớ không nhầm thì chuyện đó xảy ra khi tôi đã qua tuổi bốn mươi bảy, khoảng năm Chiêu Hòa thứ hai mươi sáu*. Chiến tranh Triều Tiên đang vào lúc ác liệt nhất, sòng bạc ở khu Shinhata, Asakusa của chúng tôi đang kinh doanh rất tốt. Mùa xuân đó Osei bất ngờ quay về nhà. Lúc chiến tranh cô ta bỗng biến đi đâu mất, rồi suốt bao năm không tin tức gì, giờ lại đột nhiên trở về khiến tôi rất ngạc nhiên.

•

Tức là năm 1951.

“Gì thế này Osei, lâu lắm rồi nhỉ, có chuyện gì đã xảy ra với cô vậy?” Tôi hỏi thăm.

Osei mỉm cười trả lời: “Chú à, từ sau lần đó tôi lặn không sủi tăm, không liên lạc gì, tôi thực có lỗi với chú.”

“Tôi đã rất lo cho cô đấy. Tôi còn nợ cô tiền mà.”

“Chú nói gì vậy, chỗ thân quen cả, đừng nghĩ nhiều.”

“Thấy cô mạnh khỏe thế này là tốt rồi.”

Osei chẳng thay đổi chút nào, vẫn rất xinh đẹp và quyến rũ. Tuy nhiên, tôi thấy phong thái cô ta có hơi xa lạ. Từ cái nhẫn, cái trâm trang trí tóc đến thắt lưng… có gì đó rất khác một cô gái Nhật. Tôi liền hỏi: “Thế, cô đến đây làm gì?” Ngay lập tức nét mặt Osei trở nên nghiêm túc: “Thực tình tôi muốn đến ở nhờ nhà chú một thời gian.” Không hiểu sao Osei lúc nào cũng đột ngột như thế. Tuy nhiên, dù lý do có là gì, tôi cũng không thể từ chối cô: “Ừ, cô không cần phải khách sáo, cô muốn ở đây bao lâu cũng được.”

Tuy nhiên, việc này là nguồn gốc cho nhiều chuyện không hay. Mãi về sau tôi mới biết, hóa ra thời gian đó Osei buôn bán chất kích thích, vì thế cô ta mới quay lại Tokyo. Bởi không có nơi nào an toàn để nương nhờ, Osei mới đến chỗ tôi mà không nói rõ điều gì. Thỉnh thoảng Osei mang về phòng riêng những chiếc cặp táp và can dầu, khi tôi hỏi bên trong có gì thì cô chỉ ậm ừ đáp rằng đó không phải thứ gì quan trọng. Tất nhiên chỉ nhìn qua tôi cũng biết chúng không đơn thuần là hành lý, nhưng Osei tỏ vẻ hết sức bí mật.

Nếu Osei đã không nói thì tôi cũng không muốn gặng hỏi. Okyo thì có vẻ rất lo lắng. Từ xưa Okyo vốn đã không ưa gì Osei. Okyo nói: “Em không phản đối việc ngài ưu ái cô ta, nhưng để loại con gái như thế ở đây lâu dài không hay đâu.” Tôi đành dỗ dành: “Ừ thì, sớm muộn cô ta cũng về Kobe thôi, cô đừng cau mày lên như vậy.” Nói thì nói thế, trong thâm tâm tôi cũng rất ngờ vực.

Người thường mang đồ đến là một thanh niên trẻ tầm sinh viên đại học. Cậu ta để cặp táp xuống, chào hỏi chúng tôi rồi xin phép vào nhà. Hễ cậu thanh niên này đến, Osei gọi cậu ta lên ngay tầng hai, dấm dúi bàn bạc suốt hai ba tiếng đồng hồ. Sau đó cậu thanh niên lộc cộc bước xuống cầu thang chào: “Đã quấy quả gia đình ạ. Có gì lần tới cháu lại đến.”

Tôi đoán chuyện của Osei có vẻ không ổn, nên đã tính sẽ nói chuyện thật rõ ràng với Osei. Nhung chắc Osei cũng nhận ra điều đó, thế là một ngày nọ cô ta đi thẳng, không nhắn nhủ gì và cũng không quay trở lại lần thứ hai.

Osei không cho ai biết mình đi đâu. Sau đó khoảng hơn một tháng thì có lệnh triệu tập tôi từ phía cảnh sát. “Chúng tôi có chuyện muốn hỏi, phiền ông đến chỗ chúng tôi một chút.” Đến nơi, tôi mới biết chuyện liên quan đến một loại ma túy tổng hợp người ta gọi là philopon. Đó là một chất kích thích rất thịnh hành thời bấy giờ, được sử dụng cho lính đặc công. Có một lần Saburo cũng mang thứ này đến sòng bạc của tôi. Lần đó philopon được đựng đầy trong thùng dầu. Thì ra philopon được chất nhiều như núi dưới tầng hầm bệnh viện quân đội. Saburo rao bán hết philopon với giá mười yên một ống. Nhớ lại trước đây, cả thủ lĩnh tiền nhiệm của Dewaya và đại ca Muramatsu đều qua đời vì thuốc kích thích, tôi bèn khước từ lời mời của Saburo và từ lần đó trở đi không cho phép gã mang thuốc đến nữa.

Hồi ấy người ta bán thuốc kích thích ở khắp nơi, đâu đâu cũng dễ dàng mua được. Có lúc thuốc kích thích còn được buôn bán công khai ngay cả ở các hiệu thuốc trên phố. Chiến tranh kết thúc được một thời gian, những vụ chết do sốc thuốc gia tăng nghiêm trọng và trở thành vấn đề nhức nhối, vì thế cảnh sát mới phải ra quân, từ năm Chiêu Hòa thứ hai mươi lăm, hai mươi sáu trở đi, việc quản lý chất kích thích trở nên nghiêm ngặt hơn rất nhiều.

Vì rất lời nên có khá nhiều người sẵn sàng bán chất kích thích. Osei cũng buôn bán thứ hàng cấm đó nhưng giấu không cho tôi biết. Theo bên cảnh sát hình sự thì họ chưa bắt được Osei và cậu sinh viên, nhưng đường dây buôn bán philopon mà Osei tham gia thì đã sa lưới gần hết.

“Chuyện này không phải là tội lớn, thôi thì ông nể mặt chúng tôi nhé.” Gã điều tra viên nói vậy. “Chúng tôi biết rõ ông không trực tiếp làm chuyện này. Cùng lắm chỉ có thể coi là tội tiếp tay, ông cứ nhận như vậy cho tôi.”

Phương pháp thẩm vấn này khác nhiều so với kiểu tra khảo trước chiến tranh. Nhưng về bản chất, đám cảnh sát vẫn là những kẻ khốn nạn. Bọn họ điều tra kỹ đến từng chân tơ kẽ tóc, hồ sơ của tôi thế nào họ nắm rõ cả. Thế rồi tôi bị đưa ra tòa xét xử với tội bao che tiếp tay cho hành vi buôn bán chất kích thích, rốt cuộc tôi phải nhận án phạt một năm tù giam.

Tôi có cậy nhờ ý kiến của hai luật sư. Một người tên là Naito Fumio, thành viên tòa án tối cao, một người nữa là Matsunaga Nobomitsu, nghị sĩ hạ viện. Theo hai người này, xem xét từ lời khai và tài liệu điều tra của cảnh sát thì án phạt một năm tù là không thể thay đổi được, cuối cùng tôi quyết định phục tùng lệnh của tòa và chồng tiền bảo lãnh đầy đủ. Thực tế, tháng Chín năm Chiêu Hòa thứ hai mươi tám tôi mới vào tù.

Thời gian đầu tôi bị đưa vào nhà tù trong thành phố, khoảng một tháng sau, đội trưởng cai tù gọi tôi đến. Ngoài tôi có thêm khoảng mười người, cai tù nói:

“Đợt này, theo quyết định của chính phủ, các anh sẽ đến nhà tù Abashiri ở Hokkaido để thi hành án. Trên đường đi, mong các anh tuyệt đối tuân theo mệnh lệnh của những người có phận sự. Đến nơi rồi, hy vọng các anh làm việc chăm chỉ, không khí trong lành ở phương Bắc sẽ giúp các anh cảm thấy tâm hồn như được gột rửa, hãy cố gắng hướng thiện để quay về với xã hội.” Chúng tôi thường được nghe những lời giáo huấn kiểu như thế.

Sáng hôm sau, ăn sáng xong xuôi, chúng tôi cầm theo phần cơm trưa và cơm tối được gói trong lá tre, tập trung tại ga Ueno, lên chuyến tàu tốc hành chạy suốt tới Hokkaido. Chúng tôi đến Seikan, Hokkaido lúc rạng sáng, trại giam Seikan đã chuẩn bị sẵn cơm sáng cho chúng tôi. Đó không phải bữa cơm bình thường. Có cá thịt hẳn hoi. Cơm thì nóng hổi và ngon miệng. Nếu so với cơm trong trại giam thông thường, bữa cơm này ngon hơn cả mức dành cho tù nhân cao cấp nhất.

Khi ngồi trên tàu hỏa, tôi đột nhiên nghĩ ra một chuyện, đó là gửi thư cho người ở nhà. Tù nhân bị áp giải đương nhiên là không được phép gửi thư cho bất cứ ai. Tôi đã nói khéo với giám sát viên: “Xin lỗi, anh cho tôi mượn giấy và bút được không?” Giám sát viên lấy làm lạ: “Ông tính làm gì?” Tôi đáp: “Tôi chợt nghĩ ra mấy suy nghĩ linh tinh nên muốn viết lại, sợ về sau quên mất.” Giám sát viên này khá lành tính, bèn lấy cây bút và xé một tờ giấy trong cuốn sổ tay đưa cho tôi.

Dù tay vẫn bị còng, tôi xoay xở viết được lên tờ giấy chữ Abashiri rồi ký tên mình. Đoạn tôi xin phép đi vệ sinh. Giám sát viên gật đầu rồi dẫn tôi đi. Khi tôi vào phòng vệ sinh, giám sát viên tháo một bên còng tay ra cho tôi. Tất nhiên cửa vẫn để mở. Tôi gập tờ giấy rồi vội vàng ghi lên đó địa chỉ liên lạc của đàn em ở Tokyo rồi ném ra bên ngoài qua ô cửa sổ. Đoạn đó gần đến ga Kitami, nếu như có ai vô tình nhặt được, không chừng họ sẽ chuyển mẩu giấy tới địa chỉ ở Tokyo cho tôi.

Cũng bởi vì việc chuyển đến nhà tù Abashiri khá đột ngột nên tôi không có thời gian thông báo cho mọi người ở nhà. Tôi biết, sớm muộn gì cũng có người nói cho họ nhưng đang rảnh rỗi nên tôi thử tìm cách báo tin xem sao. Lỡ đâu tôi may mắn, tờ giấy rơi vào tay ai đó tốt bụng và được gửi đến đúng địa chỉ. Một tháng sau, tôi nhận được thư liên lạc của đàn em và Okyo.

Điều mà tôi nhớ nhất ở Abashiri, đó là lao động dưới trời tuyết. Ở nhà tù thời bấy giờ, trừ khi nhiệt độ xuống đến âm ba mươi độ, chúng tôi vẫn phải làm việc ngoài trời. Cho dù là bão tuyết hay gió buốt, chưa tới ngưỡng đó, chúng tôi vẫn phải làm việc. Phạm nhân đã khổ sở, cai ngục cũng chẳng sung sướng gì. Khi tuyết rơi dày khiến đồng ruộng không thể trồng trọt được, họ bắt chúng tôi vào sâu trong núi để đốn cây. Thường thì chúng tôi phải đi đốn cây trong khu rừng gần nhà tù, nhưng cũng có lần phải cuốc bộ đến ngọn núi cách đó mấy kilômét, Tôi thì nhiều lần được dẫn đến ngọn núi Utoro. Chúng tôi phải đốn những cây lớn có đường kính lên đến một mét. Tại sao giữa mùa đông lại đi đốn cây trên núi như thế này, là bởi nếu không có tuyết, sẽ rất vất vả để chuyển những thân cây đã bị đốn xuống núi. Khi tuyết dày, chúng tôi chất gỗ lên xe trượt tuyết rồi để ngựa kéo, vận chuyển gỗ bằng cách đó thuận tiện hơn nhiều. Trên những thân cây bị đốn, người ta đóng hai cái đinh to lên rồi chằng dây thừng. Đoạn người ta thúc ngựa để kéo gỗ xuống núi.

Ngựa là loài vật vĩ đại, chúng khỏe vô cùng. Từ cơ thể chúng năng lượng cứ ồ ạt tuôn ra, chúng nhẹ nhàng kéo những cây gỗ lớn lao đi, thật đáng nể. Mặc dù nói rằng vào mùa đông dễ chuyển gỗ hơn mùa hè, nhưng cây gỗ mùa đông lại bị băng đóng quanh vỏ nên nặng gấp mấy lần so với cây trong mùa hè. Đặc biệt phải kể đến loại cây có tên gọi Onko. Đây có lẽ là loại cây có chất gỗ tốt nhất. Nhưng nó rất nặng, lại cứng nữa. Nếu không để ý mà va phải, sẽ thấy choáng váng như bị đánh bằng gậy sắt.

Đốn thân cây đã mệt, đào gốc cây còn vất vả hơn nhiều. Vì toàn là rễ của những cây lớn, chỉ bằng sức người thôi rất khó để rễ lộ ra hết. Đến cả ngựa cũng không lôi nổi rễ của những cây mới chặt. Sau khi đốn thân cây, chúng tôi để mặc gốc cây còn lại khoảng một năm, bây giờ mới dùng một dụng cụ bằng sắt giống cái cuốc chim để đào sâu vào phần rễ, buộc dây thừng, dùng roi quất mạnh để cả con ngựa ra sức kéo bật rễ cây lên. Khi làm công việc này, ai cũng say sưa và quên mất việc mình đang là tù nhân, tất cả lao động hết mình, nhễ nhại mồ hôi. Khi cái rễ khổng lồ bị kéo bật ra ngoài là lúc tất cả mừng rỡ, nét mặt vui sướng hồn nhiên như trẻ thơ. Không ai hiểu sao chúng tôi lại hạnh phúc đến vậy, thật kỳ lạ, chuyện đó khiến tâm trạng mọi người trở nên nhẹ nhõm. Rễ cây sau đó được mang về trại giam, chặt nhỏ để dùng làm củi đốt trong bếp.

Nói sang chuyện cái cưa, ngày đó cưa dùng trong trại giam Abashiri là thứ cực kỳ có giá trị. Những cái cưa ấy là đồ cổ, bởi chúng là dụng cụ mà các tù nhân trong trại giam sử dụng từ trước đó rất lâu, trước cả khi tôi được sinh ra. Khi dùng cưa, tôi hay nghĩ: “Đây là cái cưa trước đây Torakichi-đinh-năm-tấc đã dùng ư?”

Người ta kể rằng Torakichi là tên trộm khét tiếng thời Minh Trị. Ổ khóa chắc chắn đến mức nào hắn cũng dễ dàng phá được bằng một cái đinh dài năm tấc và lẻn vào ăn trộm. Tôi rất tò mò muốn biết khuôn mặt ông ta trông ra sao. Chỉ biết tôi được cầm trên tay cái cưa mà ông ta đã dùng, một cái cưa chắc chắn được rèn rất công phu. Thợ rèn thời trước dùng hòm gió tạo lửa, nung đỏ thanh sắt, rồi đập gõ liên hồi để rèn, thân cưa vì thế mà vô cùng bền chắc. Một thứ không tầm thường chút nào. Vì không được giữ gìn cẩn thận và dùng đúng mục đích nên răng cưa không còn sắc nhọn nữa. Thật đáng tiếc, nếu cái cưa ấy vẫn còn đến bây giờ thì đáng giá lắm.

Về những tù nhân cùng buồng giam với tôi, có hai nhân vật mà đến bây giờ tôi còn nhớ rõ. Một người tên là Okawa Shinobu. Một người khác tên Nagano Seiji.

Nghe nói Nagano từng làm quản đốc ở khu xây dựng của Tokyo, lần nọ gã có xích mích với một tay thợ mộc ở đó. Tên kia cầm dao uy hiếp, Nagano rút thanh kiếm Nhật mà mình vẫn giấu, chặt một phát đứt phăng cánh tay phải đối phương. Nagano kể lại: “Máu chảy nhiều quá, tên đó chết ngay tại chỗ. Chỉ vì một cánh tay mà tôi phải đi tù, thật không đáng.” Tôi hỏi tại sao Nagano lại nói thế thì được trả lời rằng, trong chiến tranh gã đã chặt mấy chục cánh tay người rồi, đếm không hết được.

“Cậu chặt tay người nhiều rồi ư?”

“Có sao đâu, mà không phải quân địch đâu nhé.”

“Không phải quân địch? Tức là cậu chặt tay đồng đội mình ư?”

“Đúng vậy.” Nagano gật đầu, cười khẩy.

“Chẳng lẽ lại có chuyện ngu ngốc như vậy, cậu đừng nói đùa.” Tôi cứ nghĩ mình đang bị lừa.

Nagano nói: “Không phải đùa đâu. Tôi nói thật đấy. Chuyện là thế này.”

Theo lời kể của Nagano, một năm sau khi Nhật Bản và Trung Quốc xảy ra chiến tranh toàn diện, tháng Ba năm đó gã cùng đồng đội tấn công vào Tô Châu. Bị địch phục kích, suýt nữa thì trung đội bị tiêu diệt hết.

Trung đội của tôi đang băng qua ruộng lúa mạch, bất ngờ bị vây trong làn đạn của địch. Khi ý thức được thực tế thì địch đã rút quân, trung đội trưởng và tiểu đội trưởng đều đã chết trận, trong số lính sống sót có một anh trưởng nhóm, điểm danh lại quân số chưa được đến một nửa. Hơn bốn chục lính đã tử trận. Số còn lại, phần lớn là người bị thương nặng, đang nằm đó quằn quại rên rỉ. Trưởng nhóm nói: “Chúng ta tập trung xác lính tử trận về đây rồi tiến hành hỏa táng ngay đi.”

Nhưng đang lúc nước sôi lửa bỏng, lấy đâu ra thời gian cho việc đó.

“Địch đông như vậy. Dù hiện giờ đã rút lui, rất có thể đến tối chúng sẽ tấn công đợt nữa. Nếu thế, ta sẽ chết hết đấy.” Tôi góp ý.

Trưởng nhóm nổi giận quát: “Thế anh định thế nào? Cứ mặc kệ xác họ ở đây rồi tháo chạy hay sao?”

“Không thể làm thế được. Nhưng quả thật chúng ta không đủ thời gian cho việc hỏa táng nhiều thi thể như thế này đâu.”

“Hay là, ta chặt đầu họ rồi mang theo?”

“Đầu nguôi nặng lắm, chúng ta không mang theo hết được đâu.”

“Vậy thì làm thế nào bây giờ?”

“Nếu là ngón tay hay cánh tay, thì còn mang theo được.”

“Ngón tay thì không ổn. Phải chặt cả cánh tay của họ thôi.”

Trưởng nhóm và tôi bàn với nhau như vậy. Sau đó chúng tôi dùng dao cắt rời cánh tay phải khỏi thi thể những lính tử trận. Chúng tôi phải làm nhanh hết sức. Chúng tôi lấy dây thừng, cứ mười cánh tay thì buộc thành một bó, rồi ôm đến một nơi an toàn và hỏa táng ở đó. Để chuyển tro cốt binh sĩ về đúng gia đình, khi chặt tay, phải quấn một mảnh vải có ghi tên từng người lên đó. Trưởng nhóm ghi chép số hiệu vào sổ rồi mới tiến hành hỏa thiêu từng cánh tay.

Ngoài chuyện chặt tay, Nagano còn kể cho tôi rất nhiều chuyện khác gã đã chứng kiến trong chiến tranh. Nagano là người sống đơn giản, hay nói đúng hơn là loại người thờ ơ và lãnh đạm, việc đồng đội của mình chết trận chẳng hề khiến gã bận tâm. Nghe kể gã được trao tặng mấy tấm huân chương, điều đó cũng đúng thôi. Dù sao, rõ ràng với tư cách một người lính, gã đã thể hiện hết mình.

Nếu so với Nagano, thì Okawa Shinobu khác hẳn. Cậu ta ít nói và u ám, vẻ mặt lúc nào cũng như đang sợ hãi điều gì đó. Cậu ta hay có kiểu đang làm việc bỗng hét to rồi nhảy dựng lên, hoặc vừa đi vừa lẩm bẩm một mình. Tù nhân ở đây không ưa cậu ta lắm vì cậu ta điên điên dở dở, tôi thì chẳng mấy bận tâm. Có vẻ như Okawa cũng nhận thấy điều đó, cậu ta khá quý tôi. Cậu ta thường đến gần chỗ tôi, lẳng lặng mà ngồi. Nhiều lần như vậy cũng thành quen, khi không còn thái độ cảnh giác, cậu ta bắt đầu nói chuyện.

Đó là khi mùa đông kết thúc, mùa xuân sắp đến, một đêm nọ, Okawa chờ đến lúc những tù nhân khác đã ngủ hết, cậu ta tiến đến sau lưng tôi: “Đại ca, tôi muốn hỏi ông chút xíu được không?”

Tôi nói: “Gì vậy, bây giờ sao?”

Okawa liền hỏi: “Ông có nằm mơ bao giờ không?”

Tôi trả lời: “Nằm mơ thì có nhưng không có giấc mơ nào đáng nói cả.”

Okawa nói tiếp: “Tôi hay nằm mơ lắm.”

Khi tôi hỏi những giấc mơ đó như thế nào, Okawa kể rằng trong mơ cậu ta có cảm giác như đang bị thắt cổ, không thở được, chân tay vùng vẫy… và rồi cậu ta choàng tỉnh dậy. Hễ đi ngủ lại tiếp tục mơ thấy mình đang bị thắt cổ, một giấc mơ đáng sợ.

Okawa thì thầm một câu khiến tôi sởn da gà: “Đại ca này, khi bị thắt cổ, người ta không chết ngay đâu.”

Tôi bắt đầu thấy không thoải mái, bèn đáp: “Tôi không biết trước đây cậu đã làm gì mới bị tống vào tù, nhưng những chuyện không hay thì tốt nhất là nên quên đi.” Đoạn tôi co người tiếp tục ngủ.

Khi bị ám ảnh bởi những chuyện khủng khiếp trong quá khứ, người ta dễ cảm thấy quá sức chịu đựng. Chuyện không hay tốt nhất là nên quên đi. Tuy nhiên, Okawa không từ bỏ được suy nghĩ đó. Cậu ta lại tiến đến sau lưng tôi nói: “Ông nghe tôi nói thêm một chút nữa đi, đại ca ơi, đại ca, tôi xin lỗi.”

“Gì nữa đây? Thôi ngủ đi.”

“Đại ca, ông nghĩ rằng khi bị thắt cổ thì khoảng bao lâu người ta sẽ chết?”

“Cậu hỏi toàn chuyện quái gở. Sẽ chết ngay chứ còn gì.”

“Ông nghĩ là khoảng bao nhiêu phút?”

“Chuyện đó làm sao tôi biết được. Chắc là ngay lập tức.”

“Không phải như ông nghĩ đâu. Đại ca ạ. Mất nhiều thời gian lắm.”

“Chuyện đó thế nào mà chẳng được.”

“Mất đến hai mươi phút ba mươi giây đấy.”

“Cậu cứ nói những điều quái gở thế nhỉ. Người ta chịu được chừng đó hay sao?”

Tôi thực sự không muốn nghe thêm. Cứ nghe những chuyện u ám thế này, tâm trạng cũng đâm ra u uất. Tôi xẵng giọng nói gắt: “Tôi không thể nghe thêm chuyện của cậu nữa.”

Okawa có vẻ từ bỏ, câu chuyện ngày hôm đó dừng lại tại đấy. Tuy nhiên, cậu ta không hề dứt bỏ suy nghĩ ấy.

Khi mùa xuân qua đi, ánh nắng chói chang hơn, một hôm tôi vừa xong bữa, đang nghỉ ngơi thì Okawa lại gần, nói lí nhí: “Đại ca, ông còn nhớ câu chuyện hôm trước không?”

“Chuyện gì?”

“Chuyện hai mươi phút ba mươi giây ạ.”

“Cậu lại đang nói nhảm gì thế?”

“Đại ca, đừng giả vờ quên chứ.”

Okawa hướng ánh mắt đăm đăm nhìn tôi. Tôi không muốn dây dưa đến gã này, đã định bụng đứng dậy ngay, nhung Okawa có biểu hiện rất lạ, cậu ta túm lấy ống tay áo tù của tôi, như thể nhất định phải giãi bày câu chuyện này đang giữ trong lòng.

“Thật đấy. Tôi đã đo thời gian chết của các tử tù mà. Không phải một lần đâu. Tôi đếm thời gian mấy lần rồi.” Cậu ta nói với vẻ hết sức nghiêm túc.

Tôi không thể chịu đựng được nữa: “Thật tình mày có ý gì? Mày đúng là không bình thường!”

Okawa nm run, nói giọng như sắp khóc: “Giá mà tôi bị điên thì tốt quá!”

Đến nước này, tôi thấy cũng nên nghe xem câu chuyện của cậu ta thế nào, không chừng là một chuyện gì kỳ lạ đáng để tâm.

Dưới đây, tôi xin kể lại câu chuyện mình đã nghe từ Okawa lúc đó. Trong tất cả cả tù nhân ở trại giam Abashiri, có lẽ chỉ mình tôi được nghe câu chuyện này.

Toán cướp và Quán Âm

Chuyện xảy ra vào Thế chiến thứ hai, khi Okawa còn đang làm ở thành phố Tây An, thuộc Mãn Châu.

Cha tôi là công nhân ở một mỏ than ở Mãn Châu, đến năm tôi mười sáu tuổi thì ông ngã bệnh. Nhờ có người quen giới thiệu mà tôi được nhận chân chạy việc trong cục cảnh sát Tây An.

Cục trưởng là ông Trần Tĩnh Hán, người gốc Mãn Châu. Ông này là nhân vật có tiếng tăm, nghe đâu từng du học Nhật Bản. Thế nhưng ông ta chẳng làm gì khác ngoài việc ngày ngày ngồi đọc báo bên cái bàn to tướng của ông ta. Người nắm thực quyền là Kato, người Nhật, phó cục. Ông ta rất quý tôi, đi đâu cũng đưa tôi đi cùng. Đi cùng chúng tôi còn có một người Triều Tiên trẻ tuổi, tên Kim, là một thông dịch viên giỏi. Tôi dần quen việc và được Kato cất nhắc lên làm nhân viên hành chính.

Ngày nọ, có vụ án mạng xảy ra. Một phụ nữ bị giết tại vùng núi ngoại thành. Nghi phạm là một gã thanh niên người Mãn. Sau khi điều tra, tòa tuyên án tử hình người đó. Theo trí nhớ của tôi, thời đó tội cướp đoạt tài sản và giết người chắc chắn sẽ lãnh án tử hình. Người ra lệnh tử hình là bộ trưởng bộ tư pháp của Mãn Châu. Ông ta ra lệnh tử hình chi tiết đến tận ngày tháng. Vụ việc này đáng lẽ phải do người Mãn đảm nhiệm nhưng vì người chịu trách nhiệm không chịu được cảnh tử hình nên ông Kato đứng ra làm thay. Cục cảnh sát và viện pháp y ở cùng một tòa nhà. Án tử hình được tiến hành ngay tại sân nhà ngục. Lúc đó, cảnh sát, thanh tra, giám đốc nhà tù, thư ký và bác sĩ của nhà tù đều phải có mặt. Tôi đã cùng ông Kato đến đó.

Sau cánh cổng là một cái sân rất rộng có tường cao bao quanh, dãy nhà giam nằm san sát nhau. Trong góc sân có một cái cột cao hơn mười mét, đường kính bằng thân cây. Tử tù sẽ bị đưa đến trước cái cột đó. Đây là bãi tử hình với mặt đất và bầu trời. Bữa ấy đang vào hè, mặt trời thiêu đốt mái nhà và mặt đất. Trời không có lấy nổi một ngọn gió. Những người làm chứng đứng đó, mồ hôi nhễ nhại chảy từ má xuống cổ.

“Người Mỹ sắp rút về rồi đấy!”

“Quân Quan Đông không hiểu định thế nào nhỉ?” Họ thì thầm với nhau.

Trên cái cột có một cái lỗ, đao phủ sẽ quấn dây thừng vào cổ tử tù và luồn dây qua cái lỗ đó. Đao phủ cầm lấy đầu kia của dây và từ từ siết lại, tử tù cứ thế chết.

Ông Kato ra ám hiệu đã đến thời gian. Tôi nhìn xuống kim đồng hồ. Đao phủ bắt đầu siết dây, trong lúc đó bác sĩ áp ống nghe vào ngực tử tù, nắm tay trái kiểm tra mạch đập. Những giọt mồ hôi chảy xuống từ cái cổ gân guốc của tử tù. Mặt người tử tù lộ vẻ thất kinh. Không hiểu người đó đang khóc hay đang tức giận. Mắt anh ta lồi ra, không nói nổi câu nào. Đầu ngón tay bị xích ngọ nguậy không ngừng. Sắc mặt anh ta biến đổi, chuyển từ màu vàng sang đỏ rồi tím ngắt. Vị bác sĩ vẫn áp ống nghe vào ngực và nắm tay trái tử tù để kiểm tra mạch. Tay người tử tù vươn ra trong không khí rồi thõng xuống. Người anh ta mềm nhũn. Đao phủ đá vào chân anh ta. Chân tử tù chuội ra, dang rộng sang hai bên.

“Tim hắn hiện giờ đã ngừng đập rồi.” Bác sĩ nói.

“Vậy hả?” Ông Kato gật đầu rồi lấy thuốc lá trong túi ra.

“Tim hắn ngừng đập hai mươi phút ba mươi giây sau khi bị siết cổ.”

“Tôi thắc mắc một chuyện.” Tôi hỏi bác sĩ. “Bác sĩ áp ống nghe kiểm tra trong suốt thời gian đó sao? Làm thế để làm gì?”

“Để biết chính xác khi nào thì tử tù chết.”

“Thật là ngu xuẩn! Kẻ nào nghĩ ra phương pháp này quả là ngu xuẩn.”

“Nghe đâu là phương pháp từ thời nhà Thanh.”

“Chỉ có vụ này thôi phải không?”

“Không, trong nửa năm nay đã có mười vụ rồi.”

“Nhiều đến thế sao?”

“Tất cả đều chết sau hai mươi phút ba mươi giây.”

“Ông đã tính giờ ư?”

“Ông Kato đã đưa đồng hồ của ông ấy cho tôi mà, không thể nhầm được.”

“Sao ông ta lại làm thế?”

“Ông ta muốn lưu trữ số liệu.”

“Thật là kỳ lạ quá phải không.” Người đàn ông nói. “Hai mươi phút ba mươi giây cũng ngắn thôi, bác sĩ thấy thế nào?”

“Tôi thấy là khá dài. Mà chuyện của ông Okawa đó là có thực sao?”

“Bác sĩ cũng thấy lạ phải không? Những vụ thắt cổ tự tử thường kết thúc rất nhanh chóng. Nhưng siết cổ tử hình kiểu này quả là một cái chết khổ sở. Khi tôi hỏi về những án siết cổ khác thì Okawa nói cũng như vậy thôi. Bác sĩ nghĩ sao?”

“Tôi không biết, dù là bác sĩ nhưng tôi chưa từng trải nghiệm những chuyện như thế. Tôi không thể so với ông Okawa, người đã tận mắt chứng kiến chuyện đó.”

“Đúng rồi, nếu không chứng kiến tận mắt mà bịa ra được như thế thì đúng là quá giỏi. Okawa nói rằng cậu ta đã làm chứng cho hai vụ tử hình kiểu đó.”

“Có một vụ tử hình khác cần nhân chứng ở Phụng Tiên*, ông Kato dẫn tôi tới đó bằng tàu hỏa. Ở đó có một cái giá treo cổ bằng gỗ rất cao. Tử tù sẽ bị đưa lên, tròng thòng lọng vào cổ. Khi cửa bên dưới mở ra, tử tù rơi xuống và thòng lọng sẽ siết vào cổ anh ta. Dù cơ thể người đó còn đang đung đưa nhưng về thực chất, ý thức đã mất rồi. Thế mà như thế chưa được tính là đã chết. Bởi vì tuy ngừng hô hấp nhưng mạch vẫn đập. Khi bác sĩ pháp y đứng ở dưới kiểm tra mạch thì phó cục cảnh sát, thanh tra và thư ký đứng từ trên giá treo cổ nhìn xuống. Khi bác sĩ nói ‘Mạch đã ngừng đập.’ thì tôi nhìn đồng hồ, quả nhiên là hai mươi phút ba mươi giây.”

•

Tỉnh Phụng Tiên, tên cũ của tỉnh Liêu Ninh, Trung Quốc.

“Làm sao lại mất nhiều thời gian đến thế mới chết chứ?”

“Mất ý thức nhưng tim vẫn đập thì chưa thể coi là đã chết.”

“Có lý do bí ẩn nào cho khoảng thời gian đó không nhỉ?”

“Tôi không biết nữa.”

“Nhưng mà những tử tù đó đâu phải do cậu giết. Sao cậu lại gặp ác mộng?” Tôi hỏi Okawa như vậy, cậu ta lắc đầu kể tiếp.

Tại biên giới giữa Mãn Châu và Liên Xô, có một thị trấn chỉ có tầm ba nghìn người sinh sống tên là Giai Mộc Tư. Đây là trung tâm khu khai thác Mãn Châu của Đế quốc Nhật. Ngay cạnh thị trấn là sông Tùng Hoa*, ở đây có khoảng tám chục người Mãn làm thành viên đội hỗ trợ cảnh sát. Những người này vốn là cướp, cầm đầu là một gã tên Vương, chuyên đi cướp bóc các làng ở phía Bắc Mãn Châu. Sau khi bị bắt và đi cải tạo, bọn họ ở lại nơi đây, tham gia thúc đẩy việc khai thác. Thực chất, cơ sở này là nơi qua lại của cán bộ chính phủ Nhật Bản nên nắm khá nhiều quyền lực. Người Mãn bị cưỡng ép bán đất tổ tiên, nơi họ đã canh tác hàng trăm năm nay, để chia cho những di dân đến đây khai thác. Người Mãn bức xúc vùng dậy phản đối, một số trong đó trở thành cướp.

•

Sông Tùng Hoa là một con sông nằm ở Đông Bắc Trung Quốc, đây là chi lưu lớn nhất của Hắc Long Giang.

Tạ Văn Đông là kẻ cầm đầu vụ bạo loạn năm Chiêu Hòa thứ chín, vụ việc đó về sau được gọi là sự kiện núi Thổ Long. Năm đó chính là năm Kato mới đến nhậm chức tại khu khai thác Mãn Châu. Tạ Văn Đông phản đối chuyện đó và kêu gọi một cuộc bạo loạn có vũ trang. Đội quân của Tạ Văn Đông đã bị đánh bại. Người làm đàn áp vụ bạo loạn là Tokuhei Naka. Trong số tàn quân bị bắt, ông ta tha mạng cho Vương và dự tính đào tạo toán cướp thành quân bảo vệ biên giới. Ông ta đã thông báo việc này với quân Quan Đông. Nhờ vậy, ông ta được thăng chức làm đội trưởng của cục cảnh vệ. Tokuhei cho rằng nếu biết cách sử dụng thì toán cướp sẽ trở thành những binh sĩ xuất sắc, hơn nữa còn có thể khai thác thông tin về những toán cướp chống đối khác.

Thời điểm đó, tại khu vực quanh núi Hắc Long Điền, người Nhật đầu tư khai thác vàng. Hàng nghìn người đã bị đưa đến đây. Lao động khắc nghiệt cùng với cái giá lạnh âm mười mấy độ của mùa đông đã khiến nhiều người chịu không nổi và bỏ trốn. Những công ty khai thác vàng đã yêu cầu chính phủ giải quyết tình trạng đó. Chính phủ quyết định dùng cảnh vệ để giám sát dân lao động, chọn lấy ba mươi người trong toán cướp làm đội hỗ trợ cảnh vệ. Vương được phong làm đội trưởng và được đưa cả gia đình đến sinh sống tại khu đãi vàng. Thế nhưng Vương không an phận làm tay sai cho người Nhật nên đã tính kế chạy trốn.

Vụ đó xảy ra vào ngày Chủ nhật thứ hai của tháng Hai năm Chiêu Hòa thứ mười tám. Hôm ấy tuyết rơi dày biến cả vùng thành một màu trắng xóa. Sáng sớm hôm đó, khu đãi vàng báo về rằng toán cướp đã gây loạn và trốn thoát. Phó cục trưởng liền tập hợp cảnh vệ đến hiện trường. Quân Mãn Châu và quân Quan Đông cùng tiến tới hiện trường, họ dùng máy bay để quan sát từ trên cao. Tuyết phủ trắng mọi nơi. Ba mươi tên cướp đưa theo cả gia đình vượt núi tiến về phía dòng sông. Không có nơi ẩn nấp giữa vùng tuyết trắng, họ bị phát hiện ngay lập tức. Máy bay phát hiện ra họ, bèn dùng bồ câu để báo tin về.

“Thật ư, máy bay không dùng sóng điện mà lại dùng bồ câu để báo tin ư?”

“Tôi không hề nói dối. Họ dừng bồ câu để truyền tin.” Okawa nhìn tôi không chớp mắt, gật đầu đến hai, ba lần.

“Thôi được rồi, bỏ qua chuyện bồ câu. Máy bay phát hiện ra vị trí của họ, rồi sao?”

Quân Nhật và quân Mãn Châu đón đầu toán cướp. Nhóm của Vương chẳng khác gì cua nằm trong giỏ. Bọn họ giao chiến với quân đội nhưng quân đội đông gấp mười mấy lần. Khoảng nửa toán cướp bị bắn chết ngay tại chỗ, kể cả Vương. Số còn lại chạy về tuyến đường sắt và bị bao vây tại đó. Số người bị bắt đếm vừa đúng mười lăm người.

Phó cục Kato khi đó vừa nhậm chức tại cục kiểm sát Giai Mộc Tư. Họ đã phải lập ra một tòa án đặc biệt để giải quyết vụ việc này. Cục kiểm sát phái ba phụ trách viên xuống để tham gia phán quyết. Rốt cuộc tất cả những kẻ đã giao chiến với quân đội đều chịu án tử hình và án được thực thi ngay tại khu đãi vàng.

Tokuhei nhìn toán cướp, ứa nước mắt nói: “Ta đã tin các ngươi, muốn cho các ngươi làm thuộc hạ của ta nhưng thật đáng tiếc là các ngươi lại không hiểu lòng ta.”

Rồi ông quay lại, nói với viên đội trưởng đội cảnh vệ, ra lệnh cho bọn họ ăn bữa cuối cùng thật ngon. Viên đội trưởng này đã mổ bụng tự sát khi chiến tranh kết thúc.

Người Mãn thời đó tin rằng nếu trước khi chết mà được ăn ngon, mặc đẹp thì kiếp sau chắc chắn sẽ được sống sung sướng. Nếu chết năm mười lăm tuổi thì mười lăm năm sau sẽ hồi sinh, chết năm ba mươi tuổi thì ba mươi năm sau sẽ hồi sinh. Khi viên cảnh vệ hỏi toán cướp muốn ăn gì, bọn họ đã chọn thuốc lá ngon, bánh bao nhân thịt, rượu soju. Toán cướp ăn uống thỏa thuê với niềm tin rằng sau này sẽ được hồi sinh.

Trong đám cũng có kẻ sợ hãi khóc lóc, nhưng ngay lập tức bị con trai của Vương nạt nộ: “Khóc cái gì, cấm khóc!” Cậu ta biết mình sắp chết mà vẫn thản nhiên ngồi ăn bánh bao, nhẩn nha hút thuốc uống rượu. Dù là cướp cũng là người đáng khâm phục.

“Cậu trai đó bao nhiêu tuổi?” Tôi hỏi Okawa.

“Mười lăm tuổi. Mới chừng đó mà đã dám giao đấu với quân đội, kể ra cậu ta cũng đáng gờm lắm.”

Toán cướp ăn uống thâu đêm. Thế rồi, khi bình minh lên, con trai của Vương nói: “Nào, mọi người, đi thôi!” Thái độ của họ hết sức bình tĩnh, thậm chí còn có vẻ coi khinh đám cảnh vệ.

Trong toán cướp có một phụ nữ, quần áo cô ta rách tơi tả, nhất là ở phần bụng. Cô ta chẳng nói gì, đưa cặp mắt buồn bã nhìn về phía tôi. Tôi khó chịu, né tránh ánh mắt của cô ta. Tôi không thể tin rằng con người này sẽ được hồi sinh sau buổi tử hình. Án tử hình thực hiện tại nhà ngục của Giai Mộc Tư bằng phương pháp siết cổ như ở Tây An.

Đao phủ lồng dây qua cổ người phụ nữ và luồn vào một cái lỗ trên cột. Bác sĩ áp ống nghe vào ngực người phụ nữ để kiểm tra nhịp tim. Mệnh lệnh bắt đầu được đưa ra. Tôi nhìn đồng hồ, lúc đó vừa đúng một giờ.

Khi đao phủ siết sợi dây thừng, người phụ nữ bắt đầu la hét. Mắt cô ta lồi ra. Tôi nín thở, nhắm chặt mắt lại. Lúc tôi mở mắt ra thì thấy mắt người phụ nữ đã trợn tròn trắng dã. Tôi nhìn vào đồng hồ, nhưng mắt tôi hoa lên, không thấy kim đồng hồ đâu nữa. Khi nghe bác sĩ nói “tim ngừng đập rồi”, tôi mới thở hắt ra và nhìn vào đồng hồ lần nữa, kim đồng hồ chỉ một giờ gần ba mươi phút.

Sau vụ đó, tôi bỏ về Tây An làm thợ mỏ. Đó cũng là lúc chiến tranh kết thúc. Tôi tìm đường quay về Nhật Bản. Tưởng như đã được thở phào nhẹ nhõm, không hiểu sao tôi vẫn bị ám ảnh bởi người phụ nữ kia. Đôi mắt lồi ra của cô ta như không ngừng dõi theo tôi, càng cố quên hình ảnh ấy càng bị đeo bám. Trong những giấc mơ, tôi còn mơ thấy mình bị siết cổ.

Tuy không rõ thực hư câu chuyện của Okawa, nhưng tôi thấy tội nghiệp và muốn làm gì đó giúp cậu ta. Suy nghĩ mãi, chợt tôi nảy ra một ý. Có lẽ Quán Âm ở chùa Senso có thể cứu giúp Okawa. Người ta vẫn có câu “Gặp khổ thì cầu thần cầu thánh” đấy thôi.

Tôi nói với cậu ta: “Về Tokyo, tôi sẽ lên chùa cầu nguyện cho cậu con trai của ông Vương và người phụ nữ kia, khi nào xong tôi sẽ gửi thư báo cậu.”

Okawa hỏi: “Liệu có hiệu quả không?”

Tôi đáp: “Quán Âm ở đó thiêng lắm, hãy an tâm.”

Khi tôi được ra tù, mọi người trong hội đều đến đón. Tôi bị lỡ mất chuyến tàu nhanh. Vì trời đã tối nên tôi phải nghỉ lại một đêm. Đúng hôm đó thì xảy ra thảm họa Toya Maru*. Hơn một nghìn người đã chết sau trận bão lớn. Trên đời có nhiều chuyện xảy ra mà ta chẳng thể lý giải nổi. Cuối cùng tôi bình an về đến Asakusa. Tôi khoan khoái hít thở không khí thân thuộc. Người quen đến chúc mừng, cộng thêm bận việc này việc kia nên trong một khoảng thời gian, tôi quên bẵng mất chuyện của Okawa.

•

Toya Maru là một tàu thủy lớn của Nhật, bị đắm trong một trận bão lớn tại eo biển Tsugaru vào ngày 26 tháng Chín năm 1954. Theo ghi chép, đã có 1.153 người thiệt mạng.

Thế rồi, tôi luôn có cảm giác bồn chồn mãi không yên, cơ thể rất nặng nề. Tôi còn gặp ác mộng, nhưng khi tỉnh dậy không nhớ điều gì, toàn thân ướt đầm mồ hôi. Tôi đã nghĩ mình bị bệnh tâm lý, cứ tưởng rằng một thời gian sau sẽ khỏi. Thế nhưng chẳng có gì thay đổi, như thể có một thứ rất khủng khiếp đang ám lên người tôi. Tôi thấy lạ lùng quá, bèn đến nhờ thầy Matsuda xem bói. Rốt cuộc, tôi làm theo lời đã hứa với Okawa, lên chùa Senso để cầu nguyện thay cậu ta. Tôi còn mua một lá bùa bình an tại chùa và gửi cho Okawa, cậu ta rất vui, ngay lập tức gửi thư cảm tạ.

Người quen cũ

Ijichi Eiji ngồi trên chiếc trường kỷ, lưng hơi gập xuống, đầu khẽ lắc lư. Nắng xuân êm dịu xuyên qua khung cửa kính, ùa vào phòng.

“Không phải đã đến giờ ông đi nghỉ rồi sao?” Bà Hatsuyo nói.

“Tôi ổn mà. Có mang thứ tôi đã dặn không?” Ông tự tay châm điếu thuốc, thư thả nhả khói. Người phụ nữ quay đi rồi trở lại ngay, hai tay ôm một cái bọc bằng giấy trông có vẻ nặng nề. Khi cái bọc được mở ra, tôi thấy viên đá màu xanh đen lần trước.

“Tôi không muốn làm phiền bác sĩ.” Ông nói. “Nhưng, liệu bác sĩ có thể nhận vật này được không?” Ông lim dim mắt. “Thả nó vào thủy bàn, đổ nước sạch rồi đặt dưới nắng, nhìn đẹp lắm.” Ông rướn ngón tay nâu vàng cháy nắng chọc chọc vào viên đá, khiến nó khẽ khàng chuyển động trong làn nắng rực rỡ.

Trên đường về nhà, tôi ghé qua tiệm đồ sứ mua một chiếc thủy bàn cỡ vừa mầu xanh nhạt.

Ngày hôm sau tôi bị ốm, phải nằm bẹp giường. Tôi ho và sốt suốt một tuần liền không khỏi. Một ngày, tôi bỗng nhận được thư. Nhìn dấu tem, tôi thấy thư được gửi từ Ishioka. Mở thư ra, tôi đọc thấy những dòng sau:

Thân gửi bác sĩ,

Tiết trời đang ấm dần, hy vọng tình hình sức khỏe của bác sĩ đã khá hơn. Mong là bệnh tình của bác sĩ không nghiêm trọng lắm. Xin hãy bảo trọng.

Mùa đông năm nay được trò chuyện cùng bác sĩ, tôi thật sự cảm kích. Lúc đầu tôi đã nghĩ mình sẽ chết rục xương tại Tsuchiura, nhưng tôi bất ngờ có việc cần chuyển đến Ishioka. Sức khỏe của tôi không có biến chuyển mấy, đại khái là chịu đựng được. Gần đây cũng có bệnh viện, lúc cần có thể nhập viện ngay. Vì thế, mong bác sĩ yên tâm, đừng lo cho tôi.

Kính thư.

Thư đến đó là hết. Chuyện quá đột ngột khiến tôi không kịp hiểu đầu đuôi sự tình. Tôi gọi điện nhiều lần cho bà Hatsuyo nhưng không thấy nhấc máy. Tôi quyết định chờ đến khi khỏe lại sẽ đến thăm người đàn ông theo địa chỉ đã ghi.

Tôi dễ dàng tìm ra địa chỉ đó. Đó là một nhà hàng trên phố, cổng vào có một cây hoa tử đằng, cành hơi chìa ra. Sau màn chào hỏi, cô phục vụ nói: “Xin chờ một chút!” Đoạn cô ta chạy về phía nhà bếp, ngay lập tức một người phụ nữ rất quý phái xuất hiện. Trông bà tầm ngoài năm mươi, nhưng tôi đoán bà lớn tuổi hơn vẻ bề ngoài.

Người phụ nữ cúi đầu và cất lời chào hỏi: “Cảm ơn bác sĩ đã tới thăm. Xin mời theo tôi.” Bà dẫn tôi lên lầu hai. Người đàn ông đang nằm ngủ trong căn phòng nhỏ rộng tám chiếu.

“Phiền bác sĩ phải tới tận nơi như thế này, tôi thật lấy làm hổ thẹn.” Ông nói với giọng khô khốc, khản đặc.

“Tình hình bác dạo này thế nào rồi?”

“Vẫn như trước thôi. À mà đây là bà chủ nhà hiện đang cưu mang tôi.”

Người phụ nữ ngồi trên chiếu, đan hai tay lại, cúi đầu chào. Tôi chào lại, không khỏi băn khoăn về mối quan hệ của hai người họ. Người đàn ông không đả động gì đến thân thế người phụ nữ, chỉ nói những câu đại loại như: “Bác sĩ trông gầy đi đấy.” Ông thở khò khè suốt, chắc do đám đờm mắc dày trong cổ họng.

“Tôi vẫn nhớ tưới nước cho viên đá của bác đấy.” Tôi nói.

“Thủ lĩnh tiền nhiệm của Dewaya thường nói với bọn tôi rằng viên đá ấy gợi ông nhớ tới núi Asama, nhưng với tôi, nó giống hệt ngọn núi ở Triều Tiên, hồi mà tôi còn trong quân ngũ. Bác sĩ có hay leo núi không?”

“Hồi trước tôi có leo núi. Nhưng bây giờ đã có tuổi rồi nên thôi.”

“Bác sĩ toàn nói linh tinh. Bác sĩ vẫn còn trẻ lắm.” Ông nói, nụ cười thoáng hiện trên gò má đồi mồi đen sạm, rồi ông ho ra đờm hai, ba lần liền. Người phụ nữ mang bình trà tới và rót trà mới vào tách cho tôi.

“Ông dùng trà chứ?” Người phụ nữ quay sang hỏi.

“Không, để lúc nữa đi. Uống trà khiến tôi hay phải vào nhà vệ sinh, xin lỗi. À nhân tiện, bác sĩ còn nhớ gã Saburo tôi đã kể chứ? “

“Bác muốn nói đến người phất lên sau chiến tranh nhờ số vật tư quân đội?”

“Đúng rồi đấy. Saburo mới ghé qua đây hôm nọ. Độ năm, sáu ngày trước, phải không nhỉ?”

“Bốn ngày.” Người phụ nữ trả lời.

“Gã chẳng thay đổi gì, vẫn y như xưa. Dáng người loắt choắt, cặp mắt láo liên. Gã liến thoắng nói: ‘Chào đại ca, lâu lắm không gặp. Ông vẫn khỏe chứ? Tôi nghe nói ông chẳng còn sống được bao lâu nên mới lặn lội tới đây để nói lời vĩnh biệt.’ Vừa nói gã vừa cười hê hê rất vô duyên. Rồi chúng tôi ôn lại chuyện xưa, về cái thời tung hoành ngang dọc. Bây giờ mọi vấn đề đều bị xã hội trầm trọng hóa, thật chẳng thú vị chút nào, cứ thế hai chúng tôi giãi bày với nhau. Tôi hỏi: ‘Thế chú dạo này làm gì?’ Gã kể là đang làm chân quét dọn cho các quán bar nhỏ để kiếm chút tiền tiêu. Saburo rất tự tin, không xấu hổ vì phải làm việc chân tay. ‘Tôi dọn dẹp rất đàng hoàng, chủ quán đã quen cung cách của tôi nên nhất quyết không chịu thuê ai khác. Quán nào cũng vậy. Buổi sáng tôi đi làm ở hai nơi, buổi chiều làm ở hai nơi khác. Tôi hay phóng xe đạp đi câu cá, thỉnh thoảng thì đến trường đua ngựa.’ Đấy, gã kể với tôi như vậy bác sĩ ạ.”

“Chuyện vui thật đấy.”

“Đúng vậy, nhưng gã cũng có tuổi rồi. Bác sĩ có muốn nghe chuyện của gã thì mau mau liên lạc với gã đi.”

“Thú thực là tôi rất muốn gặp ông ấy.”

“Tôi cũng đoán vậy. Tôi hỏi gã số điện thoại rồi đấy. À tiện đây, thầy bói Matsuda Ishino hôm trước có ghé thăm. Tôi không rõ bác sĩ có quan tâm đến chuyện bói toán không, nếu bác sĩ muốn gặp thầy ấy, tôi sẽ gọi điện báo trước cho.”

“Cảm ơn. Thực ra tôi quan tâm nhất là bác đấy. Tôi vẫn chưa được nghe hết chuyện của bác, lần sau đến nhất định tôi sẽ đem băng ghi âm.”

“Chưa kể xong chuyện mà tôi lại chết thì cũng phiền nhỉ. Bác sĩ quan tâm đến tôi như vậy, tôi xin ghi nhớ. Thực ra thì, sau khi đi tù ở Abashiri về, đời tôi chẳng còn chuyện gì đáng để kể lại đâu. Có một vụ gây gổ khiến tôi phải chặt ngón út tay phải, nhưng xấu hổ lắm, tôi không muốn kể cho bác sĩ nghe.”

“Chuyện đó xảy ra lúc nào vậy?”

“Ôi có gì đâu, chuyện vớ vẩn ấy mà. Trước đó Kamezo vừa qua đời, tôi cũng ốm đau khắp người, nên mới quyết định rút về ở ẩn. Chắc bác sĩ nghĩ tôi là kẻ có danh có phận trong giới yakuza, nên chuyện của tôi hào nhoáng hấp dẫn lắm, nhưng yakuza toàn những kẻ có tiền án tiền sự thì làm sao sống hào nhoáng cho được. Thật đáng tiếc là tôi chẳng có nhiều điều thú vị để kể cho bác sĩ.”

“Ô không có chuyện đó đâu. Được nghe chuyện của bác là một vinh hạnh lớn với tôi.”

“Bác sĩ thích đồ ngọt chứ?” Người phụ nữ hỏi, bà xếp những viên kẹo hình chim oanh lên một chiếc đĩa nhỏ rồi đặt trước mặt tôi. “Hôm qua tôi đến viếng đền Tomioka Hachiman ở Fukagawa, trên đường về đã mua kẹo này đấy.”

“Bác hay đến Tokyo chứ?”

“À không đâu, thỉnh thoảng lắm mới đi thôi.” Người phụ nữ cười đáp, rót thêm trà vào chén cho tôi.

“Hồi tôi đến phòng khám của bác sĩ, trên tường có treo tranh con phố Shita, bức tranh đó được bác sĩ tiền nhiệm vẽ có phải không?” Người đàn ông hỏi.

“À, cha tôi đến khoáng sáu mươi tuổi mới bắt đầu học vẽ, bức tranh ấy ông vẽ khi đã bảy mươi tuổi.”

“Đó là phố Shita mà tôi đã quen thời trai trẻ. Đúng cái khung cảnh ấy, không lẫn đi đâu được. Vào những buổi chiều muộn, cánh phụ nữ ngồi xổm ở khoảng sân tồi tàn của những dãy nhà liền kề, vừa buôn chuyện vừa nướng cá. Mấy đứa trẻ đội mũ rách khóc inh ỏi vì đói. Những người đàn ông mặc áo lao động đang về nhà từ chỗ làm, chân rảo bước trên nắp cống. Khi ấy tôi còn làm việc ở cơ sở buôn than của ông chú họ, thời gian trôi nhanh quá, đến lúc kịp nhận ra thì Tokyo đã chẳng còn như vậy nữa rồi. Ấy vậy mà khi rút về ở ẩn, tình cờ gặp được bác sĩ, tôi còn được ngắm lại khung cảnh ấy. Đầy ắp những kỷ niệm, bức tranh vẫn còn ở đó chứ?”

“Vẫn còn.”

“Thật tốt quá.”

“Tôi sẽ lại đến thăm bác, sớm thôi.” Tôi nói khi thấy đồng hồ chỉ hai giờ. Người phụ nữ tiễn tôi ra cổng. Rốt cuộc, tôi chẳng được biết bà là ai.

Ijichi Eiji mất chưa đầy một tháng sau đó. Đám tang diễn ra rất lặng lẽ. Đến dự đám tang có tôi, Saburo và thầy bói Matsuda. Hai người họ đúng y như những gì người đàn ông đã kể.

Khi tôi tới chào hỏi, Saburo nồng nhiệt đáp: “Tôi đã nghe đại ca gọi điện nhắn rồi, lúc nào rảnh mời bác sĩ ghé chơi.” Thầy Matsuda nhìn tôi qua cặp kính dày đã mờ, chẳng hé môi đến một từ.

Tôi gặp bà Hatsuyo ở đám tang. “Bác đi về bằng phương tiện gì?” Tôi hỏi thì bà đáp: “Tôi đi tàu hỏa đến đây.” Thế là tôi lái xe đưa bà về Tsuchiura. Trên xe tôi được nghe chuyện về người phụ nữ mình đã gặp ở Ishioka.

“Đó chính là Omitsu. Người từng trốn đi cùng ông nhà tôi. Ông ấy không nói gì với bác sĩ sao?” Bà Hatsuyo nói.

“Thế à, tôi cũng đoán vậy.”

“Chuyện của họ cụ thể như thế nào thì tôi không biết tường tận. Tôi gặp ông nhà tôi sau chiến tranh, chuyện hai người họ trốn đi đã xảy ra trước đó lâu rồi.” Bà liếc sang khi tôi đang lái xe.

“Thế tức là bà chưa gặp bà ấy lần nào ư?”

“Gặp rồi chứ. Hồi Kamezo mất, bà ấy có đến canh linh cữu qua đêm.”

“Sau đó bà ấy không đến nữa sao?”

“Tôi nghe nói sau khi bỏ trốn cùng ông nhà tôi, Omitsu đã phải nếm nhiều vất vả, rốt cuộc bà ấy về lại quê cũ ở Narita và lấy một anh chồng khỏe mạnh, sau khi hai cụ thân sinh mất, bà ấy tiếp tục kinh doanh nhà trọ của gia đình. Bà ấy cũng biết chuyện ông nhà tôi mất, nhưng không thể đến được. Trong đám tang Kamezo, bà ấy đã một mình đến viếng. Vài tháng sau thì ông nhà tôi dính vào rắc rối và chặt đi ngón tay út.”

“Vì sao vậy?”

“Thì ông ấy đi gặp Omitsu, rồi xảy ra gây gổ với chồng bà ấy. Buổi sáng ông ấy rời nhà đi còn bình thường, lúc về đã chẳng thấy ngón tay đâu, tôi đã rất kinh ngạc.”

“Chắc họ đã cãi nhau ghê lắm nhí?”

“Có lẽ thế. Không chứng kiến tận mắt thì chẳng nói rõ được. Đại khái là sau khi chôn cất Kamezo, ông nhà tôi đến tận Narita để gặp Omitsu. Hôm đó chồng bà ấy đi vắng. Họ đang ngồi nói chuyện say sưa thì ông chồng về. Khác với người thường, ông này biết rõ chuyện cũ của vợ mình, tường tận đến từng chi tiết. Đúng là thế gian có lắm loại đàn ông. Ông chồng Omitsu khi đó đã ngà ngà say, còn đòi uống thêm rượu, rồi đem chuyện cũ của Omitsu và ông nhà tôi ra để đay nghiến. Ông nhà tôi thấy bối rối và xin phép cáo lui, nhưng ông kia không cho. Họ càng nói càng nóng mặt, rốt cuộc dẫn đến gây gổ.”

“Dám gây gổ với yakuza, ông chồng bà Omitsu cũng to gan thật.”

“Chắc là nghi vợ mình ngoại tình nên ông ta mới sừng sộ như thế. Người tỉnh táo chẳng ai nghĩ như vậy, vì say rượu nên mới lời ra tiếng vào mà thôi. Nghe đâu ông chồng Omitsu lao ra đánh ông nhà tôi trước.”

“Thế ư?”

“Nói gì thì nói, ông nhà tôi cũng thật ngốc quá đi. Ông ấy chặt ngón tay chắc là vì hổ thẹn đó mà. Thật không đáng chút nào, có lẽ vì thế mà ông ấy xấu hổ không dám nói với ai.”

“Chuyện đó xảy ra năm nào?”

“Khi ông ấy sáu mươi lăm tuổi.”

“Cũng chưa lâu lắm nhỉ?”

“Phải. Xét cho cùng, ông ấy chặt cả hai ngón tay đều là vì Omitsu. Hẳn là ông ấy coi trọng bà Omitsu lắm. Mà sao lại có yakuza chặt ngón tay để giữ thể diện cho một chủ nhà trọ cơ chứ. Lão kia chỉ là một gã say rượu thôi mà, có đánh cho sặc gạch cũng chẳng ai nói gì đâu. Trước khi gặp lại người tình cũ, giữa ông nhà tôi và Omitsu đã chấm dứt từ lâu rồi. Vậy mà ông ấy cứ phải gồng mình lên thể hiện. Buồn cười thật.”

Bà Hatsuyo cười rồi châm thuốc hút. Hai bên đường là cảnh đồng quê thanh bình, những dãy núi chạy hướng về đường chân trời, tắm mình trong ánh hoàng hôn.

“Sau đó thì thế nào?”

“Sau đó Omitsu bỏ nhà ra đi. Ông nhà tôi hỗ trợ để bà ấy kinh doanh, tôi không rõ cụ thể, nhưng đại khái bà ấy mở được một nhà hàng.”

“Ra vậy.”

“Bác sĩ có muốn biết vì sao ông nhà tôi không quay lại với Omitsu không?” Bà nhìn tôi dò hỏi.

“Nếu bác không ngại, tôi rất muốn nghe.”

“Bác sĩ khá tò mò nhỉ. Tuy đã già nhưng tôi vẫn là phụ nữ, cũng có tự trọng chứ.” Bà nói, giọng sắc hơn một chút. “Hồi tôi mới đến sống với ông ấy, sức khỏe còn yếu nên tôi chẳng giúp được gì. Okyo đã đứng ra gánh vác hết thảy, về sau Okyo phải lo cho cửa tiệm riêng của bà ấy, tôi thành người đứng sau đảm nhiệm cả băng Dewaya. Trong suốt một thời gian dài, ông ấy chỉ có một mình tôi chăm sóc. Ông ấy cũng hiểu chuyện nên mới không vứt bỏ tôi dù đã gặp lại Omitsu. Chưa kể chúng tôi còn có chung một cô con gái. Chúng tôi chuyển tới Tsuchiura là vì con tôi đến đó theo người yêu. Con tôi bảo rằng Tsuchiura có khu nhà rất tuyệt. Chúng tôi dọn tới sống gần nó. Nhưng rồi quan hệ giữa con tôi và người yêu xấu đi, nó chuyển về Tokyo, giờ đang sống tại khu Nippori, dạy múa cổ truyền. Ở Tsuchiura còn lại hai chúng tôi. Ông nhà tôi thì ốm yếu, khi biết chuyện ông ấy với bà Omitsu, tôi đã rất băn khoăn không biết có nên chia tay với ông ấy không. Đương nhiên, có người ở bên cạnh vẫn hơn là một mình. Ngày nọ, tôi tới Ishioka để nói chuyện thẳng thắn với Omitsu. Bà ấy nói là sẵn sàng đón ông ấy về chăm sóc. Thực ra khi con gái tôi chia tay với người yêu và quay về Tokyo, tôi đã quyết tâm ra đi để ông ấy đến với Omitsu. Nhưng chuyện không thành là vì bác sĩ cả đấy.”

Bà Hatsuyo lấy diêm ra quẹt lửa khi xe đi qua đoạn đường tối. “Theo dự tính, khi nào bác sĩ và ông ấy chuyện trò xong xuôi thì ông ấy rời đi. Ấy thế mà hai người nói chuyện hết cả mùa đông. Ông nhà tôi thực tâm muốn đến với Omitsu, nhưng cùng lúc ông ấy rất muốn trò chuyện với bác sĩ. Thành thử cứ lần khân mãi. Thế rồi sức khỏe của ông ấy suy sụp đi quá nhiều. Omitsu có vẻ hận tôi thì ít, hận bác sĩ thì nhiều đấy.”

“Tôi chẳng biết gì. Thật có lỗi với bà Omitsu quá.”

“Tôi đùa bác sĩ đây. Ông ấy mà đã muốn đi, thì một ngày gì chứ, nửa ngày cũng chẳng đợi đâu. Việc chậm trễ đó chẳng phải lỗi của ai hết.”

Nhìn lên khung cửa kính, ánh đèn của khu Tsuchiura vun vút lướt qua.

“Bác sĩ này, tôi muốn hỏi điều cuối cùng, bác sĩ thấy gì ở ông ấy?” Bà Hatsuyo nói. “Chơi bời trác táng, giết người, vào tù ra tội. Yakuza là thế đấy. Vậy mà bác sĩ đã chịu khó nói chuyện với ông ấy suốt mấy tháng liền. Có thể chuyện đời ông ấy quá xa lạ khiến bác sĩ thấy cuốn hút, vì hai nguôi vốn thuộc hai thế giới khác nhau. Thực tình tôi muốn biết suy nghĩ thật lòng của bác sĩ về ông ấy.”

“Vậy ư?… những gì bác nói gần đủ hết những gì tôi muốn nói rồi.” Tôi trả lời. “Có thể bác quá quen với ông ấy nên không thấy có gì thú vị. Nhưng nhiều năm nữa, có thể bác sẽ nghĩ như tôi.”

“Vậy sao?”

“Tôi không nói dối đâu.”

“Thôi được, tôi cứ tạm tin lời bác sĩ… Phiền bác sĩ cho tôi xuống ga xe lửa.” Bà nói. “Nhà con gái tôi gần ga Nippori. Gọi điện là con tôi ra đón ngay, khi nào tiện bác sĩ nhớ ghé thăm.” Lúc xuống xe, bà Hatsuyo lấy bút viết địa chỉ và số điện thoại ra một mảnh giấy rồi đưa cho tôi.

“Thế nhé, tạm biệt bác sĩ.”

“Tạm biệt.”

Bà Hatsuyo chậm rãi bước lên những nấc thang dẫn vào sân ga.