Truyện thơ ngụ ngôn

Lev Tolstoy
Chào mừng các bạn đón đọc đầu sách từ dự án sách cho thiết bị di động

Nguồn: http://vnthuquan.net

Phát hành: Nguyễn Kim Vỹ.

Mục lục

Tập 1Lời giới thiệu

Ngựa đực và ngựa cái

Cáo và sếu

Khỉ con

Đại bàng, quạ và người chăn cừu

Đôi bạn đường

Chó sói và chó nhà

Đắm thuyền

Con chuột phát phì

Chuột và ếch

Ếch , chuột và diều hâu

Biển, sông và suối

Đại bàng và cáo

Mèo và cáo

Mèo đeo nhạc

Sư tử và lừa

Chó sói và cáo

Cáo và sói

Bác nông dân và niềm hạnh phúc

Cô bé và con chuồn chuồn

Rắn nước và nhím

Con quạ và cái bình

Con chim nhỏ

Tập 2Thằng nói dối

Kiến và chim bồ câu

Quạ và bồ câu

Lừa và ngựa

Mụ đàn bà và con gà mái

Gà mái và những quả trứng vàng

Chồn hôi

Sư tử , gấu và cáo

Chuồn chuồn và kiến

Ếch và sư tử

Sói và sếu

Những chị làm công và con gà mái

Con chó và cái bóng của nó

Hươu bố và hươu con

Con cáo và chùm nho

Gà mái và chim én

Lừa đội lốt sư tử

Người làm vườn và các con trai

Cáo và dê

Sếu và cò

Người đánh cá và con cá con

Thỏ và Ếch

Con cáo

Muỗi và sư tử

Lừa rừng và lừa nhà

Chó sói và dê

Con hươu

Hươu và ruộng nho

Ông già và thần chết

Sư tử và cáo

Mèo và lũ chuột

Tập 3Quạ và cáo

Hai người bạn

Chó sói và chú cừu non

Sư tử ,lừa và cáo

Cây sậy và cây ô-liu

Mèo và cừu

Con thỏ

Thỏ và rùa

Con công

Gấu và ong

Con cun cút và người đi săn

Cái bình đất và cái âu gang

Lão keo kiệt

Con chó đeo khúc gậy

Chó nằm trên đống cỏ khô

Chó sói và khúc xương

Con chó và tên trộm

Sói và ngựa cái

Chó sói và cáo

Hươu và ngựa

Hai con ếch

Sói và lợn

Bò đực và ếch

Loài ếch xin một ông vua

Người lái buôn và tên ăn cắp

Lev Tolstoy

Truyện thơ ngụ ngôn

Tập 1

Lời giới thiệu

Những bài học nhân hậu

Năm 1978 là tròn 150 năm ngày sinh nhà văn Nga vĩ đại Lép Nhi-cô-lai-ê-vích Tôn-xtôi, con người đã để lại cho chúng ta trong sách của mình những kho báu tư tưởng và ngôn từ vô giá.

Tôn-xtôi sinh ra, lớn lên và phần lớn cuộc đời mình đã sống ở I-a-xnai-a Pô-li-a-na. Ông rất yêu trẻ nhỏ và đã viết cho trẻ con nông dân I-a- xnai-a Pô-li-a-na nhiều truyện ngắn và truyện đồng thoại.

Tôn-xtôi đã in những truyện ngắn và truyện đồng thoại của mình dành cho trẻ nhỏ trong những cuốn sách nhan đề "Sách học vấn" và "Những cuốn sách Nga để đọc". Nhiều em nhỏ đã học đọc và học viết theo những cuốn sách này.

Tôn-xtôi đã đưa vào những cuốn sách dành cho trẻ nhỏ nhiều câu chuyện và truyền thuyết lấy từ văn học cổ, từ cuộc sống của các dân tộc khác nhau trên thế giới. Ông đặc biệt thích thú các truyện ngụ ngôn giản dị và ngắn mà nhà thông thái cổ Hy lạp Ê-dốp đã sáng tác ra.

Ê-dốp sống cách đây đã lâu, khoảng 2500 năm (vào thế kỷ IV trước công nguyên). Những truyện ngụ ngôn cổ chính là những bài học nhân hậu. Mà bài học nhân hậu thì không bao giờ bị lãng quên!

Ai không nhớ truyện ngụ ngôn về hai người bạn và con gấu? Một anh hoảng sợ leo tót lên cây, còn anh kia ở lại trên đường. Khi gấu bỏ đi, anh thứ nhất hỏi: "Gấu nói gì với cậu thế?" Anh thứ hai trả lời: "Nó bảo rằng, không được bỏ bạn trong hoạn nạn"...

Câu chuyện này có thể đọc trong các sách giáo khoa cấp một ở nước ta cũng như những cuốn sách đầu tiên của thiếu nhi. Thậm chí cả những đứa trẻ còn chưa biết đọc cũng đã quen biết nó. Nhưng ít ai biết rằng truyện ngụ ngôn này là do Ê-dốp sáng tác và Tôn-xtôi đã dịch ra tiếng Nga.

Hay một câu chuyện nổi tiếng nữa về thằng bé nông dân chăn cừu nghịch ngợm mấy lần kêu cứu: "Sói ! Sói !" đã làm mọi người lo lắng vô ích. Nhưng khi tai hoạ thực sự đến, nó lên tiếng kêu cứu thì không ai đáp lại, bởi vì mọi người đều nghĩ nó đùa như trước đây...

Đó cũng là truyện ngụ ngôn của Ê-dốp do Tôn-xtôi dịch.

Nhiều truyện ngụ ngôn cổ mà độc giả được biết qua các bản dịch của I-van An-đrây-ê-vích Crư-lốp. Thí dụ, những truyện ngụ ngôn như: "Chuồn chuồn và kiến", "Quạ và cáo", "Sói và sếu"... Crư-lốp là nhà thơ và dịch truyện ngụ ngôn ra bằng thơ. Còn Tôn-xtôi là nhà văn và dịch cũng chính những truyện ngụ ngôn ấy ra bằng văn xuôi.

Tôn-xtôi đưa các bản dịch truyện ngụ ngôn của Ê-dốp xích gần lại với cách ngôn, tục ngữ ("Đắm thuyền") hoặc với truyện cổ dân gian ("Cáo và gà rừng"), hay biến nó thành truyện sinh hoạt ("Hai người bạn"). Ông chuyển sự kiện của truyện ngụ ngôn về môi trường thân quen. Chúng trở thành các truyện ngụ ngôn Nga, những tác phẩm tự hào của Lép Tôn-xtôi.

Thường thì các truyện ngụ ngôn cổ kết thúc bằng một kết luận hoặc một lời giáo huấn. Tôn-xtôi vứt bỏ những đoạn kết ấy, chỉ giữ lại hành động và tính cách của nhân vật, chắc là từ trẻ em cũng sẽ hiểu bài học nhân hậu nói về điều gì và dạy điều gì.

Để dịch được đúng Ê-dốp, Tôn-xtôi đã học tiếng Hy Lạp cổ, đọc rất nhiều sách. Nhiều mẩu chuyện về Ê-dốp còn được giữ lại. Một số người gọi ông là con người sung sướng, bởi vì, dường như ông hiểu được tiếng nói của loài vật, tiếng nói của thiên nhiên. Các truyện ngụ ngôn của ông về con sếu rút cái xương hóc trong họng sói, về con cáo không với được chùm nho, điều lý thú đối với trẻ em và người lớn, như các truyện cổ dân gian thần tiên. Trong đó, mọi điều đều hấp dẫn và có tính chất răn dạy. Nhưng truyện ngụ ngôn, khác biệt với truyện cổ dân gian, bao giờ cũng chứa đựng một sự chế giễu sắc nhọn như lông nhím, hay một sự ngăn ngừa như sư tử. Thêm vào đấy, bao giờ nó cũng dễ hiểu và ngắn gọn.

Số người khác gọi Ê-dốp là con người bất hạnh bởi vì ông muốn là một nô lệ nghèo nàn của tên nhà giàu Xan-phơ. Người ta còn nói rằng, sở dĩ Ê-dốp phải dùng lời bóng gió để giảng bài là bở vì ông sợ tên chủ của mình và không dám nói toạc ra. Nhưng Ê-dốp đâu có sự Xan-phơ. Và ông đã nói hết sự thật. Ông là một con người nghiêm khắc và dũng cảm mà chủ yếu, ông là một triết gia phong thái và nhân hậu. Ông bắt mọi người cười vui vẻ về những trò tinh nghịch của các nhân vật của mình. Và họ càng cười bao nhiêu, càng trở nên minh mẫn bấy nhiêu, bở vì như Puskin từng nói, "truyện cổ dân gian là điều không có thực nhưng trong đó có lời bóng gió là bài học cho những người thông minh, nhân hậu".

Nhiều câu chuyện về Ê-dốp còn được giữ gìn trong ký ức của nhân dân. Một trong những câu chuyện như vậy Tôn-xtôi đưa vào cuốn "Sách học vấn" của mình. Một lần Xan-phơ sai Ê-dốp đi dò xem đám cưới của người hàng xóm có nhiều người đến dự không. Ê-dốp đến nhà người hàng xóm, ném một súc gỗ xuống ngưỡng cửa nhà anh ta, rồi ngồi bên cạnh chờ khách khứa ra về. Tiệc tan, ai ra khỏi nhà cũng đều vấp phải khúc gỗ nhưng chỉ bực bội nhìn khúc gỗ rồi đi đường mình. Chỉ có một bà cụ sau khi bị vấp đã quay lại đẩy khúc gỗ dẹp sang bên để người khác không bị cản trở. Ê-dốp hài lòng trở về gặp chủ.

- Thế nào, ở đấy có nhiều người không? - Xan-phơ tò mò hỏi.

- Tất cả chỉ có một con người, mà đấy là một bà cụ già, Ê-dốp trả lời.

- Sao lại thế? - người chủ ngạc nhiên.

- Tất cả đều vấp phải khúc gỗ - Ê-dốp nói - mà không ai dẹp nó đi. Thế thì lũ cừu cũng làm như vậy. Riêng bà cụ già dẹp súc gỗ đi để người khác không bị ngã. Chỉ có con người mới làm như vậy. Một mình bà cụ là người.

Các nhân vật trong truyện ngụ ngôn của Ê-dốp có đủ loại khác nhau. Ở đây có cả con người, cả thần thánh, cả loài vật. Nhưng nhà viết ngụ ngôn cổ có kể về ai đi nữa, trước hết ông nhằm nói với trẻ em. Có thể vì thế mà đôi khi, dường như các nhân vật của ông chỉ là những đứa bé đeo mặt nạ. Chỗ này, chỗ kia, thỉnh thoảng từ dưới cái mặt nạ bị bật ra bất chợt lại lóe sáng những đôi mắt nghịch ngợm và thông minh của trẻ thơ. Điểm đặc biệt này của truyện ngụ ngôn đã được hoạ sĩ Mi-kha-in Rô-ma-đin cố gắng giữ trong các bức vẽ của mình.

Tôn-xtôi cho in "Sách học vấn" và "Những cuốn sách Nga để đọc" lần đầu vào những năm 1874 - 1875. Nhiều truyện trong những cuốn sách này, các em nhỏ đã quen biết. Đó là "Phi-li-pốc", là "Ba con gấu", là "Người tù Cap-ca-dơ", cũng như "Sư tử và con chó con" và những truyện khác. Ngày nay, bên cạnh những cuốn sách mỏng đầu tiên đó, trong cuốn sách đọc của trẻ em có thêm các câu truyện ngụ ngôn của Lép Tôn-xtôi. Những truyện này được xếp theo thứ tự như Lép Tôn-tôi đặt để đưa in. Thoạt đầu là những câu chuyện đơn giản nhất, về sau phức tạp dần... Nhưng tất cả những truyện này đều dành cho những người nghe và người đọc bé nhất, những người bắt đầu yêu quý và hiểu biết tiếng nói mẹ đẻ từ vần chữ cái.

Ê-du-a Ba-ba-Ðôp

Lev Tolstoy

Truyện thơ ngụ ngôn

Phỏng dịch theo truyện ngụ ngôn Ê-dốp

Ngựa đực và ngựa cái

Đêm ngày ngựa cái rong chơi

Còn anh ngựa đực cả đời cày thuê

Ban ngày vất vả ê chề

Đói lòng chập choạng đêm về kiếm ăn

Lại nghe ngựa cái can rằng:

Tội gì cày xới nhọc nhằn anh ơi

Tôi mà bị chủ quất roi

Chổng mông tung vó tôi thời đá ngay

Hôm sau ngựa đực nghỉ cày

Chủ lôi ngựa cái ra thay việc đồng

Thế là ngựa cái đàng lòng

Ngày ngày đeo ách ra đồng cày thay

Lev Tolstoy

Truyện thơ ngụ ngôn

Phỏng dịch theo truyện ngụ ngôn Ê-dốp

Cáo và sếu

Cáo mời sếu đến ăn trưa

Dọn ra một đĩa canh chua nông choèn

Mỏ dài sếu chỉ mon men

Mổ canh chẳng được , sếu bèn nhịn suông

Thế là cáo chén sạch luôn

Còn cười sếu đói mặt buồn rút lui…

Hôm sau cáo được sếu mời

Món ăn ngào ngạt bốc hơi trong bình

Cực thân cáo chịu liếm quanh

Đầu to đâu lọt cổ bình dài thon

Cổ dài mỏ sếu xơi ngon

Cáo tham chết điếng nhìn mồm biết thân

Lev Tolstoy

Truyện thơ ngụ ngôn

Phỏng dịch theo truyện ngụ ngôn Ê-dốp

Khỉ con

Khỉ mẹ sinh được hai con

Một con yêu quí sớm hôm nuông chiều

Một con ghét bỏ đủ điều

Một hôm người đuổi rượt theo cùng đường

Khỉ mẹ ôm đứa con thương

Một con bị mẹ bỏ vương bên rừng

Cực thân khỉ trốn vô bưng

Con yêu đập phải cây rừng chết toi…

Thợ săn khi bỏ đi rồi

Con yêu thì nghoẻo, con thời biệt tăm

Thân già khỉ mẹ ăn năn

Cô đơn vò võ trăm ngàn đắng cay

Lev Tolstoy

Truyện thơ ngụ ngôn

Phỏng dịch theo truyện ngụ ngôn Ê-dốp

Đại bàng, quạ và người chăn cừu

Đàn cừu tha thẩn trên đồng

Đại bàng lao xuống quắp lông tha về

Quạ nhìn thấy thế thèm ghê

Làu bàu nguyền rủa , quạ chê đại bàng:

Đứa ngu tưởng vậy giỏi giang

Chộp con cừu bé làng nhàng gày nhom

Ta đây phải chén mồi ngon

Một con cừu đực béo tròn cối xay

Nói xong xà xuống giữa bầy

Dương lông móng vuốt quắp ngay lưng cừu

Than ôi ! Tham lắm khổ nhiều

Tha lên không nổi , chạy liều vướng lông

Người chăn cừu đến gỡ xong

Đập cho mấy nhát mạng tong quạ diều

Lev Tolstoy

Truyện thơ ngụ ngôn

Phỏng dịch theo truyện ngụ ngôn Ê-dốp

Đôi bạn đường

Trẻ già cùng bước trên đường

Bỗng nhìn dưới đất ai vương túi tiền

Anh bạn trẻ vội nhặt lên

Lộc này thượng đế ban liền cho ta

Bạn già lên tiếng tham gia:

“Của chung , tôi chú chúng ta tiêu dùng”

Anh bạn trẻ vội tranh công

“Tôi nhặt được , tôi chỉ dùng riêng tôi”

Bạn già chẳng nói nửa lời

Đi quãng nữa , bỗng có người rượt qua

Một người cưỡi ngựa hỏi tra:

“ Đứa nào ăn cắp tiền ta dọc đường?”

Anh bạn trẻ giọng bi thương

“Chúng ta ,tôi-cụ, tai ương mất rồi”

Cụ già liền bảo :”thôi!thôi!

Tiền anh nhặt được chứ tôi can gì!”

Đoàn người giải kẻ gian đi

Đến nơi xét hỏi thị phi rạch ròi

Lev Tolstoy

Truyện thơ ngụ ngôn

Phỏng dịch theo truyện ngụ ngôn Ê-dốp

Chó sói và chó nhà

Chó ngủ thiếp sau sân nhà nó

Sói định tâm bắt chó thịt ăn

Chó nhà tỉnh vội khất lần :

"Ông khoan hãy cắn tôi ăn lần này

Da bọc xương tôi gày quá xá

Đợi tới đây có ả lấy chồng

Cỗ bàn chả phượng nem công

Tôi ăn mập ú , mời ông đến xài"

Sói tin lời qua vài ngày nữa

Thấy chó nằm ngơi giữa mái sau

Sói bèn gội chó lại mau

"Hẳn là đám cưới đón dâu xong rồi ?"

Chó trả lời :"Trời ơi anh sói!

Lần sau vào đừng gọi chi tôi

Nếu tôi ngủ thiếp đi rồi

Mời anh cứ việc mà xơi , đừng chờ..."

Lev Tolstoy

Truyện thơ ngụ ngôn

Phỏng dịch theo truyện ngụ ngôn Ê-dốp

Đắm thuyền

Thuyền đánh cá trên sông

Trời bỗng nổi bão dông

Mọi người đều sợ hãi

Họ gác mái chèo lại

Cầu thượng đế phù trì

Thuyền cứ thế trôi đi

Ngày càng xa bờ mãi

Bơi chèo vẫn gác mái…

Chợt bác đánh cá già

Mới hỏi :tại sao ta

Gác mái chèo lại thế

Cứ việc cầu thượng đế

Nhưng vẫn gắng chống chèo

Qua vất vả gieo neo

Cho thuyền vào bờ chứ

Lev Tolstoy

Truyện thơ ngụ ngôn

Phỏng dịch theo truyện ngụ ngôn Ê-dốp

Con chuột phát phì

Chuột ta gậm sàn nhà

Một khe hở hiện ra

Chuột chui qua khe hở

Thức ăn nhiều nhiều là…

Chuột tham ăn quá xá

Bụng bội thực phình to

Sáng ra quay về tổ

Nhưng thật là khổ sở

Cái bụng bự tròn căng

Đến nỗi Chuột ngiến răng

Chui không lọt khe hở

Lev Tolstoy

Truyện thơ ngụ ngôn

Phỏng dịch theo truyện ngụ ngôn Ê-dốp

Chuột và ếch

Ếch xanh gặp chuột trên bờ

Mời chuột đến nhà dưới nước tăm chơi

Chuột ta vội vã nhận lời

Ngụp ngay xuống nước ngạt hơi suýt chìm

Cố ngoi ngóp mãi mới lên

Qua cầu thoát nạn còn rên hừ hừ

Nhủ rằng đến chết xin chừa

Chơi bời nhà lạ từ giờ xin thôi

Lev Tolstoy

Truyện thơ ngụ ngôn

Phỏng dịch theo truyện ngụ ngôn Ê-dốp

Ếch , chuột và diều hâu

Ếch và chuột cãi nhau gay gắt

Lôi nhau ra mô đất bụi cây

Thượng cẳng chân , hạ cẳng tay

Đả nhau tối mặt tối mày chẳng tha

Vừa đòn hiểm vừa la thảm thiết

Mặc đất trời chẳng biết xung quanh

Diều hâu sục sạo rất nhanh

Thấy ngay chuột ếch hai anh say đòn

Bèn chộp luôn mồi ngon hai chú

Đều chui vào bụng mụ diều hâu

Lev Tolstoy

Truyện thơ ngụ ngôn

Phỏng dịch theo truyện ngụ ngôn Ê-dốp

Biển, sông và suối

Chuyện rằng hai bác nông phu

Một bác cuộc có thểt tu rất nhiều

Đại dương dù rộng bao nhiêu

Bụng tôi nốc cạn là điều dễ thôi

Một rằng :chẳng uống nổi rồi

-Bỏ ra ngàn bạc là tôi cuộc liền

Hôm sau mấy bác trong miền

Kéo nhau ra hỏi: cuộc tiền ra sao?

Giỏi thì uống thử xem nào

Bằng không , ngàn bạc ông trao cho rồi

Bác nông dân lại cả cười

Uống riêng biển nước thì tôi sợ gì

Nhưng đừng pha trộn nước chi

Nước sông nước suối lẫn thì không xong

Suối sông hãy chặn mọi dòng

Riêng nước biển , tôi cạn xong bây giờ

Lev Tolstoy

Truyện thơ ngụ ngôn

Phỏng dịch theo truyện ngụ ngôn Ê-dốp

Đại bàng và cáo

Đại bàng chộp được cáo con

Cáo mẹ hoảng hồn lạy lục xin tha

Đại bàng nghĩ bụng:nhà ta

Cây tùng cao tít , ai mà dám lên

Đại bàng cắp cáo đi liền

Cáo mẹ vội tìm củi cháy một thanh

Đem về chất gốc tùng xanh

Âm mưu đốt tổ của anh đại bàng

Đại bàng quay lại lạy van:

Thôi thôi xin trả cáo con cho bà

Mong bà đại xá cho ta…

Lev Tolstoy

Truyện thơ ngụ ngôn

Phỏng dịch theo truyện ngụ ngôn Ê-dốp

Mèo và cáo

Cáo mèo bàn luận râm ran

Làm sao tránh chó cắn càn được đây

Mèo rằng chỉ một mẹo này

Sợ chi lũ chó đến đây săn lùng

Cáo rằng mi nói lạ không

Có chăng một mẹo mà mong phòng ngừa

Ta đây bảy bảy mẹo lừa

Bảy bảy mánh lới vẫn chưa an toàn

Cáo-mèo đang mải luận bàn

Thoắt đâu tai nạn bất an ngặt ngèo

Thợ săn mấy bác hò reo

Chó săn một lũ rượt theo săn mồi

Mèo thì chỉ một mẹo thôi

Leo cây đến ngọn, mèo ngồi yên thân

Cáo khoe mưu chước trăm lần

Mà không tráng khỏi chó săn thính mồi

Lev Tolstoy

Truyện thơ ngụ ngôn

Phỏng dịch theo truyện ngụ ngôn Ê-dốp

Mèo đeo nhạc

Quanh năm mèo bắt chuột ăn

Mỗi ngày mây chú chết lăn vì mèo.

Muốn cho thoát cảnh hiểm nghèo.

Họ hàng nhà chuột họp nhau lại bàn

Suy đi suy lại miên man

Không ra cách thoát muôn vàn tai ương

Chuột con lên tiếng tỏ tường:

“Giống mèo đi lại thường thường rất êm

Rình mò săn chuột ngày đêm

Chuột không phát hiện một phen đi đời

Chỉ còn một cách này thôi

Phải đeo lục lạc vào nơi cổ mèo

Khi nào mèo đến nhạc kêu

Chúng ta kíp chạy, hiểm nghèo thoát ngay”

Nghe con chuột nhắt trình bày

Chuột già vội phán : mẹo này tốt thôi

Cậu đeo nhạc cổ mèo rồi

Họ hàng nhà chuột chúng tôi chịu liền

Lev Tolstoy

Truyện thơ ngụ ngôn

Phỏng dịch theo truyện ngụ ngôn Ê-dốp

Sư tử và lừa

Một hôm sư tử đi săn

Dẫn theo lừa sát bên thân vào rừng

Dặn rằng : anhthốc vô bưng

Cứ ra sức rống vang lừng rừng xanh

Bao muông thú sợ chạy quanh

Ta đây tóm gọn là anh giỏi rồi

Lừa ta một dạ vâng lời

Một hai ráng sức lấy hơi rống liền

Muông thú sợ chạy đảo điên

Vào tay sư tử tất nhiên tóm nhiều

Cuộc săn kết quả mĩ miều

Khen lừa , sư tử tỏ điều biểu dương

Lừa nghe phỉnh khoái lạ thường

Rống hoài, chờ được ngọt đường tiếng khen

Lev Tolstoy

Truyện thơ ngụ ngôn

Phỏng dịch theo truyện ngụ ngôn Ê-dốp

Chó sói và cáo

Chó sói chạy trốn chó nhà

Lủi vào rãnh nước định là ẩn thân

Cáo đang ngồi đó nhe răng

Quát rằng:Mi chớ đâm quàng vào đây!

Liệu thân phảu cút đi ngay

Cấm không lai vãng nơi này của tao!

Sói rằng: Chó sắp sục vào

Nên ta không cãi tào lao với mày

Hận này sẽ trả có ngày

Còn bây giờ, hẳn là mày đúng thôi

Lev Tolstoy

Truyện thơ ngụ ngôn

Phỏng dịch theo truyện ngụ ngôn Ê-dốp

Cáo và sói

Cáo thấy chó sói mài răng

Hỏi mài nanh vuốt hung hăng làm gì?

Yên lành nào có chuyện chi

Sói rằng: nanh phải giũa khi yên hàn

Chờ khi nước đã đến chân

Mài nanh giũa vuốt xoay vần được sao?

Lev Tolstoy

Truyện thơ ngụ ngôn

Phỏng dịch theo truyện ngụ ngôn Ê-dốp

Bác nông dân và niềm hạnh phúc

Lão nông ra bãi cỏ xanh

Nằm lăn hóng mát rồi thành ngủ luôn

Hạnh phúc dạo khắp thế gian

Lại gần lên tiếng:”Ngủ lăn thế này?

Lẽ ra phải cắt cỏ ngay

Đến khi trời nắng lại rầy trách ta

Lại ngồi than thở những là…

-Tôi không hạnh phúc, rồi ca cẩm hoài”

Lev Tolstoy

Truyện thơ ngụ ngôn

Phỏng dịch theo truyện ngụ ngôn Ê-dốp

Cô bé và con chuồn chuồn

Cô bé dạo chơi ngoài vườn

Bắt được chú chuồn ngộ nghĩnh rất hay

Định vặt chân cánh khỏi bay

Bố em liền bảo: Bé này con ơi!

Con nghe những sớm buổi mai

Chuồn chuồn vui hát những bài đồng ca

Nghe cha, bé thả chuồn ra

Vẳng nghe chuồn hát khúc ca yêu đời

Lev Tolstoy

Truyện thơ ngụ ngôn

Phỏng dịch theo truyện ngụ ngôn Ê-dốp

Rắn nước và nhím

Chú nhím lông nhọn hoắt

Mò đến tổ rắn nước

Thăm thú xin trú nhờ.

Rắn nước mời vào nhà

Nhưng rầy rà quá đỗi

Rắn con không chịu nổi

Sống với nhím một nhà

Rắn mẹ bảo những là:

Chỉ cho chơi ít bữa

Nay đừng nấn ná nữa

Kẻo lũ rắn con tôi

Đụng lông anh đau lắm!

Nhím trả lời lẩm bẩm:

Ai đau thì cứ đi

Tôi chạy đâu làm gì

Ở thế này là tốt

Lev Tolstoy

Truyện thơ ngụ ngôn

Phỏng dịch theo truyện ngụ ngôn Ê-dốp

Con quạ và cái bình

Con quạ khôn ngoan

Nó đang khát nước

Quạ tìm kiếm được

Bình nước trên sân.

Nó bay lại gần

Đáy bình có nước

Làm sao với được

Cổ khát lắm rồi

Quạ đi tìm tòi

Tha từng viên sỏi

Thả cho nước nổi

Dâng dần lên cao

Quạ thò đầu vào

Tha hồ uống nước

Lev Tolstoy

Truyện thơ ngụ ngôn

Phỏng dịch theo truyện ngụ ngôn Ê-dốp

Con chim nhỏ

Trên cây có chú chim con

Thấy dưới bãi cỏ thóc còn hạt rơi

Nhủ thầm dù một hạt thôi

Ta sà xuống đấy ăn chơi lót lòng.

Nào ngờ mắc lưới , buồn không!

Bỗng dưng cá chậu chim lồng thân chim

Nỗi buồn day dứt trong tim

Diều hâu săn bắt muông chim cả đời!

Moi gan móc ruột ăn chơi

Chẳng ai trừng phạt, chẳng người nói năng

Ta vì một hạt thóc vàng

Nuốt chưa khỏi họng cầm bằng mạng toi.

Lev Tolstoy

Truyện thơ ngụ ngôn

Tập 2

Thằng nói dối

Thằng bé chăn cừu hay mói dối

Bỗng một hôm la lối lên rằng:

-Cứu tôi với, bớ dân làng!

Sói rừng đang đến đuổi tan đàn cừu

Mấy thôn dân mắc mưu tưởng thật

Chạy vội ra nhưng mất công toi

Thằng nói dối dược trận cười

Hôm sau lại dở trò chơi dối lừa

Rồi một hôm bất ngờ có sói

Xông vào cừu, chó đói say mồi

Thằng chăn cừu hét liên hồi

Dù nghe kêu cứu không người nào ra

Tưởng nó dở trò ma mọi bữa

Chẳng ai thèm nghe đứa đùa dai

Sói tung hoành chẳng sợ ai

Bầy cừu bị hại nguy tai cả đàn

Lev Tolstoy

Truyện thơ ngụ ngôn

Phỏng dịch theo truyện ngụ ngôn Ê-dốp

Kiến và chim bồ câu

Kiến con khát nước

Mò xuống suối sâu

Không may nước cuốn

Lôi kiến trôi mau

Trồi lên ngụp xuống

Sặc nước lao đao

Trong cơn nguy biến

May có bồ câu

Thả cành cây xuống

Cho kiến bám vào

Thoát cơn nguy biến

Nghiã nặng tình sâu.

Một thời gian sau

Thợ săn bủa lưới

Sắp bắt bồ câu

Kiến muốn cứu nhau

Nhằm chân người đốt

Một nhát thật đau.

Thợ săn giật thót

Lưới rơi đằng nào

Bồ câu bay vội

Thoát nạn qua cầu

Lev Tolstoy

Truyện thơ ngụ ngôn

Phỏng dịch theo truyện ngụ ngôn Ê-dốp

Quạ và bồ câu

Quạ đen nhìn thấy bồ câu

Được nuôi ăn sướng, lòng ao ước hoài

Vội bôi vôi trắng lên người

Những mong trà trộn cùng loài bồ câu

Bồ câu tưởng họ với nhau

Vui lòng cho quạ cùng vào ở chung

Quạ đem quên khuấy hành tung

Tiếng kêu “quạ quạ” lạ lùng phát ra

Bồ câu xúm lại hét la

Mổ đau và đuổi quạ ra khỏi chuồng

Quạ đau chạy cuống chạy cuồng

Quay về, tổ quạ lại ruồng đuổi đi

Vì lông nó trắng lạ kì

Họ hàng nhà quạ tức thì chẳng dung

Lev Tolstoy

Truyện thơ ngụ ngôn

Phỏng dịch theo truyện ngụ ngôn Ê-dốp

Lừa và ngựa

Ngựa cùng lừa bước trên đường

lừa thồ nặng quá thảm thương kêu trời

Lừa rằng:”Chị ngựa mến ơi!

Đỡ tôi chút ít cho tôi đi cùng…”

“-Không! Không!”Ngựa đáp lạnh lùng

Mặc lừa chở nặng cuối cùng chết toi

Chủ hàng chẳng nói nửa lời

Chất chồng lưng ngựa đầy vơi cho vừa

Lại thêm cả tấm da lừa

Khốn thay thân ngựa bây giờ mới rên:

“Giúp lừa chút ít ngại phiền

Giờ đây lừa chết , hàng lèn thân ta

Chất thêm cả tấm da la

Còng lưng khốn khổ, ta tha lặc lè”

Lev Tolstoy

Truyện thơ ngụ ngôn

Phỏng dịch theo truyện ngụ ngôn Ê-dốp

Mụ đàn bà và con gà mái

Gà mái đẻ mỗi ngày một trứng

Mụ chủ nhà cao hứng cho rằng:

Ăn nhiều hẳn đẻ càng hăng

Mỗi ngày hai trứng , càng tăng lợi nhiều

Nghĩ sao mụ quyết làm theo

Ngày ngày gà nốc chặt diều béo quay

Tức thì gà tịt đẻ ngay!

Lev Tolstoy

Truyện thơ ngụ ngôn

Phỏng dịch theo truyện ngụ ngôn Ê-dốp

Gà mái và những quả trứng vàng

Gà mái đẻ quả trứng vàng

Mụ chủ mơ màng vàng có nhiều ngay

Đinh ninh trong bụng gà này

Hẳn là một cục trăm cây vàng ròng

Vội đem mổ bụng moi lòng

Hỡi ôi!Trăm mái gà cùng giống nhau

Tìm vàng, vàng chẳng thấy đâu

Lev Tolstoy

Truyện thơ ngụ ngôn

Phỏng dịch theo truyện ngụ ngôn Ê-dốp

Chồn hôi

Chồn hôi đến bác thợ đồng

Lưỡi lè liếm giũa mặn dòng máu tươi

Tưởng rằng sắt ứa máu người

Lưỡi thời càng kiếm , mấu thời càng phun

Thế là khốn nạn thân chồn

Tự làm toạc lưỡi vẫn còn hân hoan

Lev Tolstoy

Truyện thơ ngụ ngôn

Phỏng dịch theo truyện ngụ ngôn Ê-dốp

Sư tử , gấu và cáo

Sư tử cùng với gấu đen

Láng giềng vốn chỗ thân quen lâu ngày

Chỉ vì miếng thịt này đây

Chẳng ai nhường nhịn nên gây bất bình

Tranh nhau, cãi vã rối tinh

Xông vào ẩu đả, quyết giành phần hơn

Rõ là cả giận mất khôn

Một hồi cắn xé ngấm đòn ngã lăn

Cáo đâu len lén đến gần

Thó ngay miếng thịt nhanh chân chạy liền

Lev Tolstoy

Truyện thơ ngụ ngôn

Phỏng dịch theo truyện ngụ ngôn Ê-dốp

Chuồn chuồn và kiến

Trời về thu lúa mì ẩm ướt

Lũ kiến đem lần lượt ra phơi

Chuồn chuồn đói đến ngỏ lời:

“Xin nhau ít lúa cầm hơi đói lòng”

Kiến bảo:”Sao hè không chịu nhặt?”

Chuồn chuồn rằng :”Bận hát anh ơi!”

Họ nhà kiến bật lên cười:

“-Mùa hè chơi nhởn, đông thời múa đi”

Lev Tolstoy

Truyện thơ ngụ ngôn

Phỏng dịch theo truyện ngụ ngôn Ê-dốp

Ếch và sư tử

Gần xa ếch ộp vang lừng

Sư tử tưởng chừng mãnh thú cực to.

Vểnh tai rướn cổ lên nghe

Nhìn xem ếch ộp mô tê chốn nào

Bỗng từ bụi cỏ đầm ao

Một anh ếch cốm nháo nhào nhảy ra

“Ôi chao!Mãnh thú đây à?”

Sư tử chộp ếch rồi chà xuống chân:

“Nửa người nửa ngợm mười phân

Mà mi làm mỗ muôn phần âu lo”.

Lev Tolstoy

Truyện thơ ngụ ngôn

Phỏng dịch theo truyện ngụ ngôn Ê-dốp

Sói và sếu

Sói hóc xương khạc không khỏi họng

Gặp sếu bèn giở giọng van lơn:

“Sếu ơi! cổ bạn dài hơn

Giúp tôi, thò mỏ lôi dần xương ra

Tôi sẽ thưởng thật là hậu hĩ

Nào nhanh lên một tí đi nào!”

Sếu ta thò hẳn đầu vào

Gắp xương họng sói lôi mau khỏi mồm

Sói thoát nạn lồm cồm bò dậy.

Sếu chờ xin sói lấy thưởng cho

Nhe răng nhọn, sói cười to:

“Đầu mi vừa mới thập thò họng tao

Tao tha không cắn đứt đầu

Đó là phần thưởng lẽ nào nhỏ nhoi”

Lev Tolstoy

Truyện thơ ngụ ngôn

Phỏng dịch theo truyện ngụ ngôn Ê-dốp

Những chị làm công và con gà mái

Đêm đêm gà gáy canh ba

Mụ chủ đã thúc người ta dậy làm.

Ngày ngày cực nhọc khổ kham

Gia nhân các chị quyết băm chết gà.

Tưởng không nghe gáy, chủ tha

Ngờ đâu lại khổ gấp ba bốn lần

Không nghe gà gáy canh tàn

Chủ nhà lại gọi dậy càng sớm hơn.

Lev Tolstoy

Truyện thơ ngụ ngôn

Phỏng dịch theo truyện ngụ ngôn Ê-dốp

Con chó và cái bóng của nó

Có một con chó

Ngoạm miếng thịt to

Qua chiếc cầu ván

Bắc hai bên bờ.

Bóng nó dưới nước

Ẩn hiện lờ mờ

Tưởng con chó khác

Ngoạm miếng thịt to

Nó nhả miếng thịt

Lao xuống nước vồ

Cướp mồi chó khác

Tưởng dễ ngon ơ

Miếng thịt trôi mất,

Bóng mồi thấy mô

Chó ta trơ khấc

Tiếc ngẩn tiếc ngơ

Thả mồi bắt bóng,

Chó tham thật khờ.

Lev Tolstoy

Truyện thơ ngụ ngôn

Phỏng dịch theo truyện ngụ ngôn Ê-dốp

Hươu bố và hươu con

Có một hôm hươu con hỏi bố:

Bố tinh nhanh đồ sộ nhường kia

Đôi sừng tự vệ gớm ghê

Sao gặp chó, bố chạy re hết hồn?

Hươu bố cười khen con nói phải

-Nhiều tai hạo hãm hại chúng ta

Nên vừa thấy chó từ xa

Đã lo mất mạng, thế là chạy ngay.

Lev Tolstoy

Truyện thơ ngụ ngôn

Phỏng dịch theo truyện ngụ ngôn Ê-dốp

Con cáo và chùm nho

Thấy chùm nho mọng trên giàn

Cáo tìm mọi cách hái ăn đỡ thèm

Nhảy lên tụt xuống mấy phen

Bực mình chẳng được,cáo bèn chê bôi:

-Nho còn xanh quá đi thôi…

Lev Tolstoy

Truyện thơ ngụ ngôn

Phỏng dịch theo truyện ngụ ngôn Ê-dốp

Gà mái và chim én

Ổ trứng rắn nằm trong bụi cỏ.

Gà mái mơ dọn ổ ấp luôn

Chim én nói rõ nguồn cơn

Chị gà ngốc thế có buồn hay không!

Ích chi ôm ấp cậy trông

Nay mai nó nở thịt hồng trơn da

Nghĩ gần mà chẳng lo xa

Nay mai nó lớn hại gà trước tiên.

Lev Tolstoy

Truyện thơ ngụ ngôn

Phỏng dịch theo truyện ngụ ngôn Ê-dốp

Lừa đội lốt sư tử

Lừa ta lại muốn ra oai

Mượn lốt sư tử khóac ngoài huênh hoang

Làm người và thú bàng hoàng

Tưởng sư tử thật chạy quàng lung tung.

Bỗng đâu một trận cuồng phong

Hất lốt sư tử bay tung khỏi lừa

Giờ trông lừa thảm hại chưa

Chịu muôn loài quật như mưa đòn thù.

Lev Tolstoy

Truyện thơ ngụ ngôn

Phỏng dịch theo truyện ngụ ngôn Ê-dốp

Người làm vườn và các con trai

Người làm vườn sắp qui tiên

Trong khi hấp hối lặng nhìn các con:

“Sau khi cha khuất đỉnh non

Trong vườn nho đó cha chôn vật gì

Các con hãy cố tìm đi

Nghề nhà trồng trọt nhiều khi rất cần”

Khi người cha đã từ trần

Các con đào bới đất cằn vườn nho

Ngỡ tìm được của cha cho

Ra công cày xới thăm dò khắp nơi

Bừa đi bừa lại đất tơi

Nho càng xanh tốt bời bời hơn xưa

Công lao động thật chẳng thừa

Tất nhiên nho được một mùa bội thu

Cả nhà từ đó giàu to.

Lev Tolstoy

Truyện thơ ngụ ngôn

Phỏng dịch theo truyện ngụ ngôn Ê-dốp

Cáo và dê

Dê khát nước bèn mò xuống dốc

Nước giếng trong cố nốc no nê

Bụng phình ong óc nặng nề

Chẳng leo lên được be be rống hoài

Cáo bĩu môi nhăn mày và bảo

"Óc chứa trong đầu não mi kia

Giá nhiều như bộ râu mi

Hẳn là phải biết nghĩ suy rõ ràng

Trước khi xuống phải càng tính kĩ

Xem uống xong có thể ngược lên?

Bây giờ ngốc phải kêu rên

Xuống thì xuống được , ngược lên không hòng..."

Lev Tolstoy

Truyện thơ ngụ ngôn

Phỏng dịch theo truyện ngụ ngôn Ê-dốp

Sếu và cò

Đàn sếu phá hoại mùa màng

Dân làng bủa lứa một đàn sếu to

Bác nông dân bắt một lô

Lẫn trong có một chú cò sa chân

Cò rằng:"Hỡi bác nông dân!

Tôi là cò trắng ở gần bố ông

Ông nhìn xem phải sếu không?

Giống cò danh giá trắng nông đây mà

Mong rằng ông thả tôi ra

Tóm chung với sếu thật là không nên"

Bác nông dân trả lời liền:

"Thôi thôi mi chớ than phiền làm chi

Tóm chung đàn sếu có mi

Chịu chung số phận kêu chi nhiều lời

Vặt lông nướng chả chén chơi!"

Lev Tolstoy

Truyện thơ ngụ ngôn

Phỏng dịch theo truyện ngụ ngôn Ê-dốp

Người đánh cá và con cá con

Cá con sa lưới

Nói với bác chài:

-Tôi bé thế này

Tí teo gày xác

Lợi gì đâu bác!

Bác hãy thả tôi

Mai này lớn rồi

Lời thu gấp bội

Bác chài mới nói:

Chỉ có đứa ngu

Mới chơ lợi to

Bỏ qua lợi nhỏ

Lev Tolstoy

Truyện thơ ngụ ngôn

Phỏng dịch theo truyện ngụ ngôn Ê-dốp

Thỏ và Ếch

Thỏ thường là món ăn ngon

Thú rừng thường kiếm thỏ non săn mồi

Đại bàng , chó cắn chết tươi

Thỏ thường ăn đạn của người thợ săn

Cả đời trốn lủi khó khăn

Hiểm nguy rình rập , ngủ ăn thất thường

Chán vì kiếp sống bi thương

Thỏ tìm đến chỗ kênh mương đâm đầu

Đang lần đến chỗ nước sâu

Ếch nhái thấy động nhảy ào trước tiên

Thỏ đang đau đớn ưu phiền

Bỗng dưng tĩnh lại chúng liền nghĩ suy

"Loài ta khốn khó ai bì

Thế mà ếch nhái cực kì sợ ta

Cuộc đời chúng nó hẳn là

Đau thương tồi tệ hơn ta nhiều lần

Tội gì tuyệt vọng uổng thân

Lev Tolstoy

Truyện thơ ngụ ngôn

Phỏng dịch theo truyện ngụ ngôn Ê-dốp

Con cáo

Con cáo sập bẫy đứt đuôi

Nó liền ngẫm nghĩ ngược xuôi cách nào

Để che nỗi nhục lớn lao

Bèn kêu cả họ đồng hao xa gần

Thuyết rằng : đuôi vướng chẳng cần

Chặt đi nhẹ đít ,thuận chân thôi mà.

Một con cáo khác vạch ra

"Chẳng qua chị muốn cả nhà chặt đuôi

Chỉ vì chị đứt đuôi thôi "

Thế là cáo cộc bị lòi mưu gian

Đành thầm nuốt nhục thở than

Lev Tolstoy

Truyện thơ ngụ ngôn

Phỏng dịch theo truyện ngụ ngôn Ê-dốp

Muỗi và sư tử

Sư tử vốn đứng đầu mãnh thú

Vẫn tỏ ra tự phụ kiêu căng

Một hôm muỗi đến thách rằng :

Ông đừng tưởng sức bằng mấy tôi

Ông dơ vuốt ra chơi nhau hử?

Hay giơ nanh cắn thử nhau xem

Chẳng qua mấy miếng võ mèng

Giống như mấy mụ cà tèng nhà quê

Nếu ngài muốn ngứa nghề đao búa

Thì ra đây thử lửa tí chơi

Nói rồi muỗi đốt tơi bời

Cứ nhè hai má , mũi , môi mà mần

Sư tử phải lấy chân vỗ mặt

Móng vuốt cào mìng sứt bét be

Máu tươi chảy ướt đầm đìa

Dần dần kiệt sức râu ria bơ phờ

Muỗi nổi kèn vo vo đắc thắng

Bỗng sa vào mạng lưới nhện ranh

Muỗi bị nhện hút máu tanh

Than thân thắng chúa rừng xanh mới rồi

Nay thua nhện nhép chết toi.

Lev Tolstoy

Truyện thơ ngụ ngôn

Phỏng dịch theo truyện ngụ ngôn Ê-dốp

Lừa rừng và lừa nhà

Lừa rừng ca ngợi lừa nhà

"Trông anh béo tốt đẫy đà lớn cao

Thức ăn ngon ngọt làm sao

Đời anh thật đáng tự hào lắm thay!"

Bỗng đau hàng hóa khuân đầy

Chủ nhà chất hết lên vai lừa nhà

Gậy tầy thúc đít lừa la

Lừa rừng mới mở mắt ra lẽ đời

Bèn rằng :"Này bạn tôi ơi!

Ra anh trả giá cuộc đời cũng cao

Còn tôi chẳng đến nỗi nào

Lại đi ghen ghét anh sao đành lòng"

Lev Tolstoy

Truyện thơ ngụ ngôn

Phỏng dịch theo truyện ngụ ngôn Ê-dốp

Chó sói và dê

Sói nhìn dê đứng trên cao

Biết rằng không thể làm sao bắt mồi

Nó bèn ngon ngọt ngỏ lời:

"Giá mà cô xuống với tôi nơi này

Ở đây cỏ ngọt tươi đầy

Đất bằng phẳng lặng cảnh say lòng người"

Dê rằng :"Anh bạn sói ơi

Anh mời đâu phải vì tôi thực lòng

Chính vì món tái anh mong

Tôi đây biết tỏng tòng tong anh rồi

Lev Tolstoy

Truyện thơ ngụ ngôn

Phỏng dịch theo truyện ngụ ngôn Ê-dốp

Con hươu

Uống xong ngắm nước lồng mây

Hươu nhìn mặt suối thấy ngay bóng mình

"Ôi chao !Sơn thủy hữu tình

Cặp sừng đồ sộ trông mình hiên ngang

Ồ! Nhưng bốn cẳng gầy nhàng

Trông càng xấu xí lại càng xấu thêm"

Bỗng đâu sư tử chồm lên

Hươu co cẳng chạy vút trên cánh đồng

Vậy mà khốn khổ hươu không

Vô rừng, sừng lại vướng trong cây rừng

Để sư tử chộp được lưng

Đến khi sắp chết mới bừng tỉnh ra :

"Cái gì cứu được người ta

Thì ta ngược lại nhìn ra nó tồi

Cái làm mình bị toi đời

Lại từng thích thú mê tơi mới kì"

Lev Tolstoy

Truyện thơ ngụ ngôn

Phỏng dịch theo truyện ngụ ngôn Ê-dốp

Hươu và ruộng nho

Hươu núp trong vườn nho rậm rạp

Người đi săn lùng khắp chẳng ra

Họ vừa bỏ cuộc cho qua

Hươu yên chí chẳng lo xa tính gần

Nó quay ra vội ăn trụi lá

Người đi săn thấy lạ quay về

Lá nho rơi rụng bốn bề

Hẳn là con thú đi về quẩn quanh

Họ nổ súng đoành đoành mấy phát

Hươu trúng thương vía bạt hồn bay

Trước khi nhắm mắt xuôi tay

"Nghĩ ra đã muộn lỗi này tại ta

Chưa thoát hiểm vội ra bứt lá

Chính vườn nho vừa đã cứu mình

Vong ân bội nghĩa , đoạn tình

Giá kia phải trả mạng mình đớn đau

Lev Tolstoy

Truyện thơ ngụ ngôn

Phỏng dịch theo truyện ngụ ngôn Ê-dốp

Ông già và thần chết

Bác tiều phu đốn xong bó củi

Đường về thôn lủi thủi còn xa

Thân già miệng thở dốc ra

Miệng thì lẩm bẩm:"Chẳng thà chết ngay

Giá thần chết đến đây tức khắc

Ta buông tay phó thác còn hơn"

Ngờ đâu thần chết lại gần

"-Ta đây !xin hỏi lão cần gì cơ?"

Ông già cuống quít tảng lờ

"À à ! Bó củi . Lão nhờ lên vai"

Lev Tolstoy

Truyện thơ ngụ ngôn

Phỏng dịch theo truyện ngụ ngôn Ê-dốp

Sư tử và cáo

Sư tử già lừ khừ lử khử

Nằm nghĩ mưu để nhử mồi ngon

Giả vờ ốm yếu héo hon

Nằm trong hang vẻ chẳng còn sức hơi

Các con thú vào chơi thăm hỏi

Sư tử bèn ăn gỏi từng anh

Không qua được mắt cáo ranh

Cửa hang hỏi chõ đành hanh ngọt ngào

"Sức khỏe ngài ra sao rồi ạ?

Tôi đứng ngoài , ngài xá tội cho"

Sư tử rằng :"Lão ốm o

Ơ này cô cáo !Sao cô chẳng vào?"

Cáo trả lời :"Tôi vào sao được?

Vì dấu chân sau trước vô nhiều

Dấu chân ra lại mất tiêu

Vậy thì chẳng dại tôi theo lũ khờ"

Lev Tolstoy

Truyện thơ ngụ ngôn

Phỏng dịch theo truyện ngụ ngôn Ê-dốp

Mèo và lũ chuột

Đàn chuột nhà sinh sôi nảy nở

Bị mèo săn khổ sở bao phen

Họ hàng nhà chuột kêu rên

Gọi nhau di tản rút lên trên trần

Mèo thấy chuột đếch lần xuống đất

Bèn nghĩ mưu săn bắt dễ dàng

Một chân mèo chạm xà ngang

Vờ chết chờ chuột chạy sang thì vồ

Một chú chuột bô bô phát giác:

"Anh có thành tải rách nữa đi

Tôi đây cũng chẳng lạ gì

Đem thân vào chỗ hiểm nguy...đừng hòng"

Lev Tolstoy

Truyện thơ ngụ ngôn

Tập 3

Quạ và cáo

Quạ kiếm được miếng thịt to

Đậu trên cây định chén no bữa chiều

Cáo thèm nhưng chẳng thể leo

Nó đành đứng dưới mà reo lên rằng:

"Trời ơi anh quạ , biết chăng:

Dáng anh đẹp đẽ, đại bàng cũng thua

Giá anh tiếng tựa chiêng khua

Hẳn là xứng đáng làm vua muôn loài"

Quạ khoái chí gào điếc tai

Thịt rơi xuống, cáo chộp ngay tức thì

"Chà chà!Anh quạ phải chi

Trí khôn tí nữa , hẳn thì làm vua"

Lev Tolstoy

Truyện thơ ngụ ngôn

Phỏng dịch theo truyện ngụ ngôn Ê-dốp

Hai người bạn

Hai người bạn vô rừng

Mới đi được nửa chừng

Bỗng gặp một chú gấu

Đuổi ngay sát sau lưng

Một anh bạn bỏ chạy

Leo tót lên ngọn cây

Còn anh kia nằm lại

Đành giả chết lăn quay

Gấu đánh hơi ngửi mũi

Tưởng người tắt thở rồi

Lại bỏ đi lầm lũi

"Đó là xác chết thôi"

Anh trên cây xuống hỏi:

-Gấu rỉ tai điều gì?

-À !Tớ nghe gấu nói:

Kẻ nào bỏ bạn đi

Trong lúc cùng nguy khốn

Là kẻ xấu cực kì

Lev Tolstoy

Truyện thơ ngụ ngôn

Phỏng dịch theo truyện ngụ ngôn Ê-dốp

Chó sói và chú cừu non

Sói đang thèm chén cừu non

Bèn tìm kiếm cớ để còn bẻ cong

Thấy cừu uống nước dưới sông

Sói rằng:"Mày khuấy nước trong đục ngầu

Ta đang rát cổ bỏng hầu

Bắt ta nhịn khát, cớ sao hả cừu?"

Cừu non oan quá vội kêu:

"Xin ông chớ có đặt điều làm chi

Chúm môi cháu uống dưới kìa

Có đâu đục nước trên kia được nào"

Sói rằng :"Mày chớ hỗn hào

Hè qua mày chửi bố tao . Đúng rồi!"

Cừu rằng :"Ông nghĩ lại coi

Hè qua mẹ cháu đã tòi cháu đâu?"

Sói rằng:"Mày lý sự sao?

Tao đang đói bụng thì tao ăn mày

Bây giờ xé xác mày đây"

Lev Tolstoy

Truyện thơ ngụ ngôn

Phỏng dịch theo truyện ngụ ngôn Ê-dốp

Sư tử ,lừa và cáo

Sư tử cùng lừa , cáo đi săn

Bắt được nhiều mồi đem về ăn

Sư tử giao lừa đem chia chác

Lừa chia thật đều thành ba phần

Chia xong lừa gọi ra mà nhận

Sư tử ghét lừa chia đều đặn

Lập tức vồ lừa cắn chết tươi

Mổ bụng moi gan cho hả giận

Sư tử giao cho cáo chia lại

Cáo lo sư tử đang làm hại

Dành chúa sơn lâm xơi đống to

Còn mình chút xíu ăn... đại khái

Sư tử khen cáo chia thật tài

-Cách chia mi học được của ai?

Cáo rằng chẳng lẽ ngài chưa biết

Bài học của lừa đã dạy ai

Lev Tolstoy

Truyện thơ ngụ ngôn

Phỏng dịch theo truyện ngụ ngôn Ê-dốp

Cây sậy và cây ô-liu

Ô-liu cùng sậy cãi nhau

Ai rắn chắc , ai cứng đầu hơn ai

Ô-liu chê sậy mảnh mai

Một cơn gió thoáng cũng bay rạp người

Sậy im chẳng cãi nửa lời

Bỗng đâu gió bão động trời nổi lên

Sậy oằn thân rạp ngả nghiêng

Dứt cơn sậy vẫnlại nguyên như thường

Ô-liu gió quật tang thương

Xác xơ tán lá , gãy bương thân cành

Kiêu căng tưởng vững như thành

Lại thua cây sậy mấy nhành khẳng khiu

Lev Tolstoy

Truyện thơ ngụ ngôn

Phỏng dịch theo truyện ngụ ngôn Ê-dốp

Mèo và cừu

Ngày xưa có bác nông dân nọ

Nhà chăn nuôi hai chú cừu mèo

Làm đồng về mỗi buổi chiều

Chú mèo ra đón meo meo vui mừng

Nó liếm tay bám lưng ông chủ

Bác vuốt ve ấp ủ tay ôm

Bánh ngon đưa đến tận mồm

Từ ngoài xa, cừu cứ nom mà thèm

chú cũng muốn ấm êm ve vuốt

Muốn chủ yêu và được bánh ăn

Một chiều khi chủ về sân

Cừu ra vui đón ân cần liếm tay

Ròi cọ mình vào ngay chân bác

Bác cười , chờ chuyện khác tếp theo

Cừu đi quanh rồi uốn khoeo

Nhảy bám lưng chủ nhún theo ngã nhào

Con trai thấy cừu lao bố ngã

Cứ đòn roi mà giã thân cừu

Tưởng rằng được chủ ấp ưu

Vụng về chuốc lấy những điều đớn đau

Lev Tolstoy

Truyện thơ ngụ ngôn

Phỏng dịch theo truyện ngụ ngôn Ê-dốp

Con thỏ

Thỏ bị đàn chó săn lùng

Trong bước đường cùng cao chạy xa bay

Qua khó khác đến khổ này

Chui bờ rúc bụi chạy ngay vào rừng

Vào rừng tưởng đã tạm mừng

Nhưng rồi lo lắng xem chừng chưa vơi

Thỏ còn ngắm chốn tìm nơi

Rúc vào chỗ nọ lại rời chỗ kia

Cuối cùng luồn tới một khe

Đụng ngay chó sói răng nhe chộp liền

Bây giờ thỏ nghĩ mình điên

Chốn may lại bỏ tìm yên nơi nào

Hang hùm nọc rắn tìm vào

Thoát tai gặp họa lao đao khốn cùng

Lev Tolstoy

Truyện thơ ngụ ngôn

Phỏng dịch theo truyện ngụ ngôn Ê-dốp

Thỏ và rùa

Thỏ và rùa tranh tài

Xem ai nhanh hơn ai

Hai chú cùng thi chạy

Một véc-ta đường dài

Thỏ nhanh chân vượt trước

Rùa lệnh khệnh từng bước

Thỏ nghĩ: vội gì đâu

Rùa sao kịp ta được

Thỏ nằm khểnh nghỉ chút

Rồi lơ mơ thiếp đi

Rùa cố bò nước rút

Thỏ chủ quan ngủ khì

Rùa mải miết đường xa

Bò hết một véc-ta

Thỏ hoảng hốt nhỏm dậy

Cố đuổi nhưng thua xa

Lev Tolstoy

Truyện thơ ngụ ngôn

Phỏng dịch theo truyện ngụ ngôn Ê-dốp

Con công

Chim muông họp bàn nhau

Bầu vị vua đứng đầu

Công xòe đuôi diêm dúa

Tự ứng cử để bầu

Chim ác là bèn hỏi:

"Nay bác công nghĩ sao?

Nếu diều hâu đến đuổi

Bác che chở cách nào?"

Công nghĩ cách chẳng ra

Bèn ngồi im thin thít

Chẳng thể tán ba hoa

Ngậm bồ hòn tít mịt

Thấy chim công bất lực

Không phải vua tốt được

Loài chim bầu đại bàng

Vừa có tài có đức

Lev Tolstoy

Truyện thơ ngụ ngôn

Phỏng dịch theo truyện ngụ ngôn Ê-dốp

Gấu và ong

Gấu đen tìm đến tổ ong

Mật ong từng tảng thơm lừng hốc cây

Tham ăn chú gấu khoắng tay

Vốc từng tảng mật đưa ngay lên mồm

Đàn ong làm gấu phải gờm

Xông vào đốt mũi gấu ôm kêu trời

Ối trời ơi! Ối trời ơi!

Gấu la thảm thiết rút lui cuống cuồng

Lev Tolstoy

Truyện thơ ngụ ngôn

Phỏng dịch theo truyện ngụ ngôn Ê-dốp

Con cun cút và người đi săn

Con cun cút cụt đuôi sa lưới

Nó bèn buồn rười rượi van lơn:

-Ông ơi xá tội cho con

Con xin hầu hạ đền ơn cao dầy

Con xin dụ một bầy cun cút

Đều sa vào tuốt tuột lưới ông

Người đi săn bảo: Đừng hòng!

Bình thường ta cũng vặt lông thui mày

Còn giờ đây tha mày càng khó

Lại còn mong vặt cổ mày nhanh

Vì mày phản trắc lưu manh

Tham sống sợ chết hại anh em mình

Lev Tolstoy

Truyện thơ ngụ ngôn

Phỏng dịch theo truyện ngụ ngôn Ê-dốp

Cái bình đất và cái âu gang

Bình đất khùng với âu gang

"Lôi thôi ta đập vỡ tan mi giờ!"

Âu gang khinh rẻ tỉnh bơ

"Hỏi mi đui mắt hay vờ đấy a?

Ta đập mi, mi đập ta

Thì mi cũng vỡ tóac cha mi rồi

Lev Tolstoy

Truyện thơ ngụ ngôn

Phỏng dịch theo truyện ngụ ngôn Ê-dốp

Lão keo kiệt

Lão keo kiệt thu và thu vén

Món tiền to chôn lén sau nhà

Ngày ngày để ý vào ra

Thấp tha thấp thỏm mất là công toi

Tên đầy tớ một hồi theo dõi

Đêm đào lên và mõi túi tiền

Lão keo kiệt tức phát điên

Ra nhìn miệng hố khóc liền mấy hôm

Bác hàng xóm ngứa mồm liền bảo:

Tiền mất rồi mếu máo làm chi

vả chăng ông chẳng tiêu gì

Hố thì còn đó mất đi đâu nào!

Mất tiền còn hố chứ sao?

Lev Tolstoy

Truyện thơ ngụ ngôn

Phỏng dịch theo truyện ngụ ngôn Ê-dốp

Con chó đeo khúc gậy

Chó bắng nhắng cắn gà của chủ

Chủ bực mình cay cú phạt ngay

Lấy luôn một khúc gậy tầy

Buộc vào cổ chó mặt dầy hư thân

Từ hôm đó xa gần mỗi bước

Chó đi đâu tay thước kéo lê

Vậy mà trơ trẽn chó khoe

Vênh vang khóac lác để lòe bà con

Rằng :"Được chủ ấp ôm quí mến

Đi đâu cũng được diện thế này

Kéo theo một khúc gậy tầy

Để tao khác hẳn chúng mày chó ranh

Lev Tolstoy

Truyện thơ ngụ ngôn

Phỏng dịch theo truyện ngụ ngôn Ê-dốp

Chó nằm trên đống cỏ khô

Chó nằm trên đống cỏ khô

Cỏ thơm, bò đói, bò bò đến xơi

Mới chỉ ngoạm mấy sợi thôi

Gầm gừ chó sủa, thoắt rồi chồm lên

Bò cái bèn bỏ đi liền

Bụng căm bò rủa:đồ điên đồ khùng!

Chẳng thà nó chén lại xong

Ăn không ăn được, đừng hòng nó cho

Lev Tolstoy

Truyện thơ ngụ ngôn

Phỏng dịch theo truyện ngụ ngôn Ê-dốp

Chó sói và khúc xương

Chó sói ngọam khúc xương to

Cún con một lũ reo hò dành ăn

Lẽ ra sói thịt cả đàn

Há mồm sợ mất mồi ngon nên chuồn

Thôi thì chạy lũ chó con

Khúc xương ngoạm chắc còn hơn mất mồi

Lev Tolstoy

Truyện thơ ngụ ngôn

Phỏng dịch theo truyện ngụ ngôn Ê-dốp

Con chó và tên trộm

Có một tên kẻ trộm

Ban đêm mò vào sân

Con chó đánh hơi thấy

Lên tiếng sủa râm ran

Trộm quăng bánh cho nó

Tưởng chó tham ngoạm mồi

Sẽ buông tha cho nó

Vơ vét hẳn là trôi

Con chó không thèm bánh

Cắn chân trộm thật đau

Trộm rằng ta cho bánh

Còn cắn ta . Vì sao?

Chó rằng:mày chua cho

Chưa rõ mày tốt xấu

Mày bỏ bánh mua tao

Lộ dã tâm kẻ xấu

Bụng ta dù đói ngấu

Nhưng tha mày được sao

Lev Tolstoy

Truyện thơ ngụ ngôn

Phỏng dịch theo truyện ngụ ngôn Ê-dốp

Sói và ngựa cái

Sói muốn bắt chú ngựa con

Đến bên đàn ngựa giả mồm nghĩa nhân:

Rằng : ngựa con khập khiễng chân

Nếu không chạy chữa , khổ thân con mày,

Họ hàng sói có thuốc hay

Cho nên chân sói xưa nay chẳng què

Biết thừa chó sói định lòe

Cho nên ngựa cái vờ nghe bảo rằng:

-Chân sau tôi chẳng hiểu răng

Lâu nay đau nhức, nên chăng chữa dùm

Chờ chó sói đến sau lưng

Co chân ngựa đá sói rừng gãy răng

Lev Tolstoy

Truyện thơ ngụ ngôn

Phỏng dịch theo truyện ngụ ngôn Ê-dốp

Chó sói và cáo

Cáo bị bọ chét cắn đau

Thò đuôi xuống nước,bọ nhào lên thân.

Cáo bèn ngâm nưới dần dần

Cả lưng cả cổ cả chân cả đầu

Bọ chết sợ chạy nháo nhào

Tụ về mõm cáo -chỗ cao cuối cùng

Cáo bèn ngụp hẳn xuống sông

Bọ chét đành phải nhảy vung lên bờ

Thế là cáo chớp thời cơ

Lặn đi chỗ khác , bấy giờ thoát thân

Chó sói nhìn thấy , rắp tâm

Định làm hơn hẳn, nhảy ùm thật sâu

Lặn sâu, ngồi đó thật sâu

Chắc là bọ chét nước sâu chết dần

Yên lòng sói tưởng thoát thân

Chẳng ngờ bọ bám theo chân lên bờ

Bọ chét sống lại nhởn nhơ

Thi nhau vào cắn sói khờ ngứa ran

Lev Tolstoy

Truyện thơ ngụ ngôn

Phỏng dịch theo truyện ngụ ngôn Ê-dốp

Hươu và ngựa

Hươu lấy sừng húc ngựa

Ngựa chạy khỏi cánh đồng

Xin người cho nương tựa

Người đuổi hươu bạt vong

Ngựa được người che chở

Nhưng đuổi xong hươu đi

Ngựa xin người thả ngựa

Bây giờ người chẳng nghe

Người bảo:ta cần thiết

Đóng cho mi hàm thiếc

Cả yên cương tức thì

Dùng ngựa vào bao việc

Dại gì mà thả mi

Lev Tolstoy

Truyện thơ ngụ ngôn

Phỏng dịch theo truyện ngụ ngôn Ê-dốp

Hai con ếch

Một năm đại hạn nắng to

Ao hồ đầm cạn, cây khô đất cằn

Nhảy lên thành giếng, Ếch rằng:

Dưới kia mạch nước trong ngần xiết bao

Chúng ta cùng nhảy xuống nào

Vẫy vùng thỏa thích đâu ai quấy rầy

Ếch kia bèn bảo thế này:

Giếng kia mà cạn tao mày chạy đâu?

Thành cao mà giếng lại sâu

Thôi thôi!sức ếch tài nào vượt qua.

Lev Tolstoy

Truyện thơ ngụ ngôn

Phỏng dịch theo truyện ngụ ngôn Ê-dốp

Sói và lợn

Sói xin lợn ở nhờ rồi đẻ

Một lũ con sói bé lau nhau

Lợn cho sói ở ít lâu

Hỏi xin lại ổ. Sói cau mày rằng:

-Lũ con tôi còn đang bú mẹ

Xin chị cho ở ghẹ thêm ngày

Lợn thầm:đành nhượng bộ mày

Hè qua lợn lại đòi ngay trả nhà

Bây giờ sói quay ra trở mặt:

Đồ lợn kia mở mắt mà coi

Mẹ con ta sáu sói rồi

Đụng vào ta sẽ cắn lòi ruột ra

Hỏi rằng mày tỉnh hay mê

Dấn thân miệng sói lè nhè điếc tai

Lev Tolstoy

Truyện thơ ngụ ngôn

Phỏng dịch theo truyện ngụ ngôn Ê-dốp

Bò đực và ếch

Bò đực đi ra hồ

Chân dẫm phải ếch nhỏ

Ếch con cả một lũ

Bèn nhảy tõm xuống hồ

Chúng vội trở về nhà:

-Mẹ ơi con khiếp sợ

Ngoài kia có con thú

To hơn mẹ rất nhiều

Ếch mẹ phình bụng theo

-Hỏi có to bằng mẹ?

-Mẹ ơi!to hơn thế!

Ếch mẹ phình nữa lên:

-Thế nào ? các con xem

-Nó còn to hơn thế

Dù mẹ nổ bụng ra

Cũng chẳng to bằng nó

Ếch mẹ phình to nữa

Bỗng đùng như pháo nổ

Bụng ếch mẹ tan rồi

Lũ ếch con kêu trời

Ối mẹ ơi! mẹ ơi!

Lev Tolstoy

Truyện thơ ngụ ngôn

Phỏng dịch theo truyện ngụ ngôn Ê-dốp

Loài ếch xin một ông vua

Họ nhà ếch cãi nhau chí chóe

Chẳng có ai bắt bẻ xử phân

Chúng cầu thưọng đế ra ân

Cho loài ếch vị anh quân cầm đầu

Một cành cây bỗng đâu rơi xuống

Chúng thốt lên vui sướng:"Vua ta"!

Cành cây cắm xuống ruộng nhà

Nằm im thin thít luôn ba bốn ngày

Họ nhà ếch bám ngay cành mục

Cành vẫn yên không nhúc nhích gì

Ếch rằng:Vua chỉ đứng ỳ

Xin ông vua khác đúng vì minh quân

Bỗng chú Diệc bay gần đỗ xuống

Ếch tung hô miệng xứơng tay khua:

Vị này mới thật là vua

Anh minh xét xử không thua vua nào

Diệc bắt ếch nuốt vào bụng Diệc

Ếch đâm ra lại tiếc cành cây

Vua hiền vô hại trứơc đây

Còn ông vua Diệc ngày ngày hại ta.

Lev Tolstoy

Truyện thơ ngụ ngôn

Phỏng dịch theo truyện ngụ ngôn Ê-dốp

Người lái buôn và tên ăn cắp

Hai người mua khăn quàng vào hiệu

Người lái buôn thấy thiếu một khăn

Sinh nghi lão mới bảo rằng:

Hai người hẳn một lấy khăn ta rồi

Người nọ thề rằng tôi không lấy

Người kia kêu nào thấy khăn đâu.

Lái buôn rằng cãi được sao?

Hai thằng ăn cắp khăn tao đây nè

Chính thằng thề không hề lấy cắp

Được tên kia lấy gấp chuyển sang

Bác bèn giải chúng lên quan

Hai tên ăn cắp gian tham thọ hình

Lời cuối: Cám ơn bạn đã theo dõi hết cuốn truyện.

Nguồn: http://vnthuquan.net

Phát hành: Nguyễn Kim Vỹ.

Phỏng dịch theo truyện ngụ ngôn Ê-dốp

Nguồn: Anhphuong.com

Được bạn: Thành Viên VNthuquan đưa lên

vào ngày: 27 tháng 12 năm 2003