VIẾT THƯỜNG HAI CHỮ TÌNH YÊU

Tác giả: Francesc Miralles

Dịch giả: Trần Mỹ Linh

Phát hành: WingsBooks

NXB Kim Đồng 08/2019

—★—

ebook©vctvegroup

Đôi khi tình yêu ẩn mình sau những chi tiết nhỏ nhất…

Samuel thức dậy vào buổi sáng đầu tiên của năm mới, tin rằng ngày mới này sẽ chẳng đem lại điều gì khác thường… cho đến khi một vị khách lạ xông vào nhà và quyết không để anh yên. Chú mèo hoang nhỏ Mishima chỉ là khởi đầu cho những thay đổi kinh ngạc chuẩn bị xảy đến với thế giới khép kín mà Samuel đã tự dựng lên.

Mishima dẫn anh đến cuộc gặp gỡ lạ lùng với Valdemar và người hàng xóm Titus anh chưa bao giờ nói chuyện. Tình bạn nảy sinh từ hai cuộc gặp gỡ này, và như có phép màu, đưa anh gặp lại nàng Gabriela bí ẩn… sau ba mươi năm.

Samuel lần đầu tiên đối mặt với cơ hội được trải qua những hành động nhỏ thường ngày với cảm xúc mãnh liệt, những điều có sức mạnh giải phóng cơn cuồng phong và đánh thức trái tim anh khỏi giấc ngủ say, rồi đưa anh tới một cuộc phiêu lưu đặc biệt và điên cuồng với đầy những bí ẩn và khám phá bất ngờ.

Hãy mở to mắt và sẵn sàng nhảy không sợ hãi khi thời điểm tới.

Nỗi sợ được yêu thương là minh chứng cho hành trình dài của tôi trong sự cô đơn.

Dù ai có nói gì thì cuộc đời cũng không bao giờ đơn giản.

Có lẽ tất cả những gì đẹp đẽ đều buồn, vì nó phù du như nụ hôn bươm bướm vậy.

Viết thường hai chữ “tình yêu”, đấy chính là bí mật.

Francese Miralles

Sinh ra tại Barcelona, ông tốt nghiệp Khoa Văn học Đức của Đại học Barcelona và từng làm về biên tập, viết báo, nghệ thuật trị liệu trước khi tập trung chính vào công việc viết lách.

Francese Miralles là nhà văn Tây Ban Nha đã nhận được nhiều giải thưởng danh giá. Ông là tác giả của nhiều cuốn sách nổi tiếng như Un haiku para Alicia (Bài haiku cho Alicia); El cuaderno de Aroha (Cuốn sổ của Aroha); Ojalá estuvieras aquí (Ước gì em ở đây); La última respuesta (Lời đáp sau cuối) viết chung với Álex Rovira; El mejor lugar del mundo es aquí mismo (Nơi tuyệt vời nhất trên thế gian này chính là tại đây) viết chung với Care Santos; Ikigai: Los secretos de dapón para una vida larga y feliz (Ikigai: Bí mật sống trường thọ và hạnh phúc của người Nhật) viết chung với Hector Garcia…

Viết thường hai chữ “tình yêu” (Amor en minúscula) được đón nhận nhiệt liệt và đánh giá cao ngay từ khi mới phát hành vào năm 2006. Cuốn sách đã được dịch ra hơn 28 thứ tiếng trên thế giới. Phần tiếp theo - WABI SABI - được ra mắt vào tám năm sau.

“Hãy tận hưởng những điều nhỏ nhặt nhất,

bởi biết đâu một ngày nào đó,

bạn sẽ ngoảnh đầu nhìn lại và nhận ra rằng

chúng là những điều rất lớn lao.”

− ROBERT BRAULT

Phần I
Biển sương mù

650.000 giờ

Chỉ còn ít phút nữa là năm này sẽ qua đi và một năm khác lại tới. Đó chỉ là thứ con người nghĩ ra nhằm bán được lịch. Rốt cuộc thì chúng ta đã tùy tiện quyết định khi nào bắt đầu một năm, một tháng, và thậm chí cả một giờ. Chúng ta sắp xếp thế giới theo cách của mình và cảm thấy bình tâm hơn với điều đó. Có thể dưới sự hỗn loạn hiển nhiên, vũ trụ đúng là có quy luật của mình. Nhưng chắc chắn là không phải theo quy luật của chứng ta.

Vừa đặt chai champagne nhỏ và mười hai quả nho[1] lên bàn ăn, tôi vừa nghĩ về giờ giấc. Tôi có đọc trong một cuốn sách rằng năng lượng của một người sẽ cạn sau khoảng 650.000 giờ.

Theo hồ sơ y tế của những người đàn ông trong gia đình mình, tôi tính được rằng tuổi thọ của bản thân sẽ thấp hơn mức trung bình một chút, khoảng 600.000 giờ. Ở tuổi ba mươi bảy này, có thể coi là tôi đang ở ngay giữa cuộc hành trình. Câu hỏi đặt ra là: Tôi đã tiêu tốn bao nhiêu thời gian rồi?

Cho tới ngày 31 tháng Mười Hai này, chỉ vài phút trước nửa đêm, cuộc đời của tôi vẫn không thực sự chính xác là một chuyến phiêu lưu.

Gia đình tôi không còn ai ngoài cô chị gái mà tôi hầu như chẳng gặp bao giờ, sự tồn tại của tôi trôi qua trong Khoa Văn học Đức - nơi tôi là giáo sư thỉnh giảng - và trong căn hộ tăm tối của mình.

Ngoài các lớp văn học thì hầu như tôi không hề tiếp xúc với xã hội. Vào lúc rảnh rỗi, bên cạnh việc chuẩn bị giáo án và chấm bài, tôi thường làm những việc điển hình của một người đàn ông độc thân buồn tẻ: đọc sách và đọc lại sách, nghe nhạc cổ điển, xem tin tức… Điều thú vị nhất trong cái chuỗi hoạt động này là những lần tôi ghé siêu thị.

Thỉnh thoảng, vào những dịp nghỉ, tôi sẽ tự thưởng cho bản thân và tới rạp Verdi để xem một bộ phim nước ngoài với ngôn ngữ gốc[2]. Thường là suất chiếu gần cuối. Tôi vào xem một mình và bước ra cũng một mình, nhưng những gì xem được luôn làm tôi xao lãng cho tới tận lúc đi ngủ. Giờ đã nằm trên giường, tôi đọc tờ giới thiệu của rạp về bộ phim. Trên đó có danh đề phim, nhận xét của giới phê bình (nhưng không bao giờ có những lời chỉ trích) cùng vài lời phỏng vấn đạo diễn và diễn viên.

Nhưng chẳng có gì làm tôi thay đổi suy nghĩ của mình về bộ phim cả. Sau đó tôi tắt đèn.

Ngay lúc đó, tôi có cảm giác rất kì lạ. Tôi không chắc chắn liệu mình có thể thức dậy vào ngày hôm sau không. Và điều tồi tệ hơn cả, tôi lo lắng tính toán xem sẽ mất bao nhiêu ngày, thậm chí là bao nhiêu tuần, trước khi người ta phát hiện ra là tôi đã chết.

Tôi bắt đầu bận tâm đến chuyện này từ khi đọc trên báo việc một người Nhật được phát hiện chết trong nhà sau tận ba năm. Có vẻ là chẳng ai nhớ đến anh ta cả.

Nhưng thôi, quay trở lại với chuyện mấy quả nho. Trong khi suy nghĩ về những giờ phút đã qua, tôi đếm mười hai quả nho và bỏ lên đĩa. Ngay phía trước là cái li cao và chai rượu nhỏ. Tôi chưa bao giờ là một người uống nhiều rượu cả.

Tôi mở nút chai rượu sáu phút trước thời khắc chuông đồng hồ điểm, tôi sẽ không để bản thân mất cảnh giác đâu. Rồi tôi bật tivi và dò chương trình đang tường thuật trực tiếp với chiếc đồng hồ biểu tượng. Tôi nghĩ đó là Puerta de Sol[3] ở Madrid. Phía sau hai người dẫn chương trình xinh đẹp long lanh là đám đông cuồng nhiệt đang bật nắp champagne. Vài người hát nghêu ngao hoặc nhảy lên để được lọt vào khung hình.

Những thú vui của con người khi ở một mình thật kì lạ.

Cuối cùng chuông cũng điểm và tôi hoàn thành xong nghi thức ăn mỗi trái nho cho mỗi tiếng chuông. Trong lúc tráng miệng bằng champagne, tôi không thể ngăn được cảm giác nực cười vì đã thuận theo truyền thống. Ai bắt tôi tham gia vào trò này chứ?

Tôi quyết định chuyện này không đáng để nghĩ tới thêm nữa, rồi lau miệng bằng khăn ăn và tắt tivi.

Trong khi cởi đồ để chuẩn bị đi ngủ, tôi nghe tiếng pháo nổ và tiếng cười to vọng lại từ ngoài đường.

Đúng là trẻ con, tôi tắt đèn kết thúc thêm một ngày nữa.

Đêm đó tôi cảm thấy khó ngủ. Nhưng không phải là vì tiếng nhộn nhạo đường phố - mặc dù nó cũng khá là đáng chú ý khi bạn sống ở giữa hai quảng trường của quận Gracia - tôi có thói quen dùng miếng che mắt và nút bịt tai khi ngủ.

Lần đầu tiên trong đời, mấy bữa tiệc như thế làm tôi cảm thấy cô đơn và bất lực, tôi chỉ mong trò hề Giáng Sinh này kết thúc càng sớm càng tốt. Theo một cách nào đó, có thể nói tôi mong đợi năm ngày yên tĩnh phía trước. Sau đấy là bữa tối Lễ Ba Vua[4] với chị gái tôi và chồng, anh ấy đã bị trầm cảm kể từ ngày tôi mới gặp. Họ chưa có con.

Sẽ tồi tệ lắm đấy. Nhưng ít nhất thì hôm sau mọi chuyện sẽ trở lại bình thường.

Được an ủi bởi suy nghĩ này, mí mắt tôi sụp dần xuống. Liệu tôi còn có thể mở mắt ra lần nữa không?

Cuối cùng cũng đã bước sang năm mới, đó là suy nghĩ cuối cùng của tôi. Nhưng sẽ chẳng có gì mới xảy ra hết.

Và tôi ngủ thiếp đi, không hề biết rằng suy nghĩ đó sai lầm như thế nào.

Bát sữa

Tôi thức dậy sớm và có cảm giác như cả thành phố vẫn còn chìm trong giấc ngủ, ngoại trừ tôi. Mọi thứ yên lặng đến mức việc nướng bánh mì trong bộ đồ ngủ thay vì say ngủ như phần còn lại của nhân loại gần như là một tội lỗi.

Tôi chẳng chút nghi ngờ rằng năm mới đã dành riêng một bất ngờ nho nhỏ nhưng có ảnh hưởng nghiêm trọng đến mình. Giống như cú đập cánh của bươm bướm gây ra trận đại hồng thủy ở phía bên kia địa cầu, một cơn bão sẽ phá tan những bức tường tưởng tượng tôi dựng lên trong cuộc đời mình cho đến lúc này. Chẳng nhà khí tượng nào có thể dự đoán được kiểu bão này.

Tôi đặt máy pha cà phê lên bếp và cắn miếng bánh mì nướng cuối cùng. Rồi tôi thay đồ và bắt đầu lên lịch trình trong ngày, như một thói quen. Tôi cảm thấy mất phương hướng nếu như không sắp xếp lịch trình, kể cả khi đang nghỉ lễ.

Cũng chẳng có mấy lựa chọn. Một là chữa bài cho mấy sinh viên nộp chậm. Các cô cậu này nộp bài ngay trước Giáng Sinh thay vì mùng Một tháng Mười Hai như tôi đã yêu cầu để có thời gian chữa và trả lại cho chúng. Tôi bỏ qua lựa chọn này.

Có lẽ tôi sẽ xem cái chương trình hòa nhạc mừng năm mới ở Vienna[5], mặc dù tôi không thích mấy điệu valse cho lắm. Dù thế nào thì vẫn còn vài tiếng nữa mới tới chương trình.

Sau khi rửa mặt bằng rất nhiều nước, tôi chỉnh sửa lại mái tóc. Vừa mới nhìn đã thấy vài sợi tóc bạc mọc tùy tiện sau một đêm, tôi chắc chắn là trước đó chúng không hề có mặt.

Mình biết tóc bạc là dấu hiệu của sự uyên bác, tôi tự nhủ trong khi dùng nhíp nhổ từng sợi, nhưng mình không muốn người khác thấy rằng mình uyên thâm tới vậy. Đây chỉ là vấn đề về việc khiêm tốn thôi.

Mấy sợi tóc bạc làm tôi phiền muộn hơn cả bị rụng tóc. Một sợi tóc rụng thì cũng có khả năng nó sẽ mọc lại, thậm chí còn chắc khỏe hơn. Nhưng những sợi đã chuyển sang màu bạc thì không còn khả năng biến lại thành màu đen nữa, ít nhất là theo cách tự nhiên. Trái lại, điều dễ xảy ra nhất chính là nó sẽ hoàn toàn chuyển thành màu trắng.

Tôi bước vào phòng khách cùng với mấy suy nghĩ thê lương này trong đầu. Khi đi ngang qua chiếc điện thoại, tôi nhìn nó đầy buồn bã. Nó không kêu vào đêm 31, cũng chẳng phát ra âm thanh nào vào đêm 24 hay sáng ngày 25. Và chẳng có gì khiến tôi nghĩ rằng chuyện này sẽ thay đổi vào ngày mùng Một.

Mặt khác thì chuyện này không có gì lạ cả. Tôi cũng đâu có gọi điện thoại cho ai.

Tôi nằm sụp xuống ghế dài, sẵn sàng đắm mình trong một cuốn sách của Mỹ mà tôi thấy thích thú gần đây. Tôi đã đặt mua trên Amazon sau khi thấy nó được trích dẫn trong một cuốn tiểu thuyết. Tiêu đề của cuốn sách là Cái gì cũng có tên[6]. Đây là một cuốn từ điển kì lạ về các từ chỉ tồn tại trong một ngôn ngữ nhất định.

Theo người biên soạn Howard Rheingold, gọi tên một vật là cách để tạo nên sự tồn tại cho nó. Chúng ta suy nghĩ và hành xử theo một cách nhất định vì đã có những từ như thế hỗ trợ. Bằng cách đó, từ ngữ hình thành nên suy nghĩ.

Đây là một số ví dụ về danh từ số ít:

Baraka: tiếng Ả Rập, năng lượng tâm linh có thể được sử dụng cho mục đích trần tục.

Won: tiếng Hàn, sự chống lại việc buông bỏ một ảo tưởng.

Razbliuto: tiếng Nga, cảm giác với một người mà ta đã yêu, nhưng giờ không còn tình cảm nữa.

Mokita: tiếng Kiriwina, sự thật mà tất cả đều biết nhưng không ai nói ra.

Trong tiếng Tây Ban Nha, biên tập viên cuốn từ điển đã chọn những khái niệm như ocurrencia[7], từ mà tôi chưa bao giờ nghĩ rằng không thể dịch được.

Tôi thấy có rất nhiều từ tiếng Đức, bởi ngôn ngữ này cho phép bất kì ai cũng có thể tạo ra từ mới, với một vài quy tắc nhất định. Có những từ như Torschlüsspanik (nghĩa đen là cảm giác hoảng hốt khi thấy cửa sắp đóng), được định nghĩa là “sự lo lắng điên cuồng của phụ nữ độc thân trong cuộc chạy đua với đồng hồ sinh học”.

Theo những gì đọc được đến giờ, tôi thấy rằng tiếng Nhật là ngôn ngữ có sự cộng hưởng tinh tế nhất, với những từ như:

Ah-un: sự giao tiếp ngầm giữa hai người bạn.

Hoặc từ tôi thích nhất là:

Mono no aware: nỗi buồn của đồ vật.

Trong lúc xem phần này, tôi nhận ra có một tiếng động liên tục làm phiền việc đọc sách của mình suốt vài phút vừa qua. Tiếng sột soạt chầm chậm và đều đặn, giống như một con côn trùng đang lách qua gỗ.

Tôi tắt nhạc đi để lắng nghe xem âm thanh khó chịu đó phát ra từ đâu. Ngay lúc đó, tiếng động ngưng lại, giống như một điệp viên chợt nhận ra mình đã bị phát hiện vậy.

Tôi quay về ghế để tiếp tục đọc, không để ý đến tiếng động đó nữa. Nhưng trước khi tôi có thể tập trung vào trang sách, tiếng động lại vang lên, còn to hơn lúc nãy.

Không thể là côn trùng được, hay ít nhất thì không phải côn trùng cỡ bình thường.

Tôi dỏng tai nghe, có vẻ như tiếng sột soạt đó phát ra từ cửa ra vào. Tôi rón rén tiến lại gần cửa. Tên điên nào lại đi cào cửa vậy? Tôi nhớ rằng trong tiếng Bantu có từ palatyi, có nghĩa là “con quái vật kì bí cào cửa”.

Có là người hay là quái vật, nếu ý định của nó là dọa tôi thì thành công rồi đấy. Dù thế nào đi nữa, nó cũng đã nghe thấy tiếng bước chân của tôi, khi tôi dừng lại trước cánh cửa, nó lại bắt đầu cào mặt gỗ một cách hung dữ nhất có thể.

Bị nỗi sợ hãi thúc đẩy, tôi mở tung cửa để hù dọa đối thủ.

Nhưng chẳng có ai ở ngoài.

Nói đúng hơn là không có người nào cao ngang tầm mắt tôi cả. Ngạc nhiên nhìn đầu cầu thang trống không, tôi cảm thấy thứ gì đó ấm áp và mềm mại cuộn tròn giữa hai chân mình.

Tôi nhảy bắn ra sau theo bản năng và nhìn xuống sinh vật đã cào cửa nhà mình. Một con mèo chào tôi bằng một tiếng meo êm tai. Nó là một con mèo còn nhỏ, nhưng lớn hơn mèo con một chút, với bộ lông vằn, giống như hàng triệu con mèo khác trên thế giới.

Tôi đoán là nó mong đợi một thái độ hiếu chiến hơn từ phía tôi, vì nó vừa dụi vào chân tôi mạnh hơn, vừa đi quanh hai chân tôi theo hình số tám. Cái hình đại diện cho vô cực được gọi là “dải Mobius” ấy.

“Được rồi,” tôi nói với con mèo và dùng chân đẩy nhẹ nó ra phía đầu cầu thang.

Nhưng con mèo lại quay vào trong nhà và nhìn tôi đầy dò hỏi từ vị trí giữa hành lang.

Vượt qua nỗi sợ loài mèo, tôi nắm lấy cổ nó và nhấc lên. Tôi nghĩ rằng nó sẽ tấn công hoặc giơ vuốt ra, nhưng cuối cùng nó chỉ kêu vài tiếng meo chói tai.

“Giờ đi đi,” tôi vừa ra lệnh vừa ném nó về phía đầu cầu thang.

Vừa mới chạm đất, con mèo lại co chân chạy vọt vào hành lang nhà tôi trước khi tôi kịp đóng cửa lại.

Tôi có cảm giác mình sắp mất bình tĩnh đến nơi rồi.

Trong một phút, tôi đã nghĩ đến chuyện dùng chổi dọa nó, giống như những gì bố tôi từng làm trong tình cảnh tương tự. Có lẽ là để chống lại người cha quá cố của mình, hay do chút tinh thần Giáng Sinh còn sót lại, tôi đi tìm một cái bát nhỏ để đựng sữa cho con mèo, để nó được ăn và để tôi được yên.

Tôi đã nghĩ con mèo sẽ theo mình vào bếp, nhưng nó lại thích nằm ngoài hành lang và nhìn tôi đầy mong chờ.

Tôi đổ sữa vào cái bát, đầy khoảng một ngón tay, rồi quay trở lại hành lang, bước đi chậm rãi để không làm đổ ra sàn. Nhưng khi ra đến nơi thì không thấy con mèo đâu nữa.

Nó đi mất rồi.

Vì tôi để cửa hơi hé nên tôi cho là nó đã tự đi mất khi thấy tôi không để tâm gì đến nó. Con mèo quái quỷ làm tôi mang sữa ra vô ích. Tôi đặt bát sữa xuống sàn và thò đầu ra phía đầu cầu thang xem có thấy nó không.

Không thấy tăm hơi gì.

Chắc là nó tiếp tục dạo chơi ở các tầng khác rồi.

Là một người đàn ông lí trí và thực dụng, tôi ghét những hành động cho không. Tôi đã mang sữa ra thì con mèo phải uống. Phải thế chứ. Tôi bắt đầu huýt sáo để gọi con mèo. Nhưng vẫn chẳng thấy tăm hơi nó đâu.

Quá mệt mỏi vì phải thực hiện một vai trò không phải của mình, tôi đặt cái bát ra phía ngoài và đóng cửa lại.

Buổi hòa nhạc mừng năm mới sắp bắt đầu.

Nỗi đau của chàng Werther

Buổi trưa và chiều trôi qua với không điều gì mới mẻ. Tôi ngó qua cuốn từ điển về những từ ngữ lạ thường thêm một chút. Sau đó tôi xem hòa nhạc, nhưng cảm thấy chán ngấy cảnh các cặp đôi tay trong tay bên khung cửa sổ đầy tuyết nên tôi lại tắt tivi đi.

Lương tâm tôi nói rằng mình nên làm việc một chút để không cảm thấy phí hoài cả ngày. Tôi lấy hết can đảm và đi sửa mấy bài tiểu luận nộp trễ hạn.

Bài tập rất đơn giản: Một bản tóm tắt dài hai trang về cuốn tiểu thuyết nổi tiếng nhất của Goethe[8], Die Leiden desjungen Werthers. Một tựa đề với vô số phiên bản trong tiếng Tây Ban Nha: Nỗi buồn của chàng Werther, Niềm đam mê của chàng Werther, Những đắng cay…, Bất hạnh…, Những đau khổ… Nỗi đau của Chàng Werther. Tôi thích cái tựa cuối cùng, có lẽ vì đó là phiên bản tôi có trước khi được đọc cuốn sách bằng nguyên bản tiếng Đức, mặc dù tôi chưa bao giờ biết rõ những nỗi đau này là gì.

Nội dung của cuốn tiểu thuyết thư tín này đã được biết đến rộng rãi: Chàng trai trẻ Werther tới vùng quê bình dị Wahlheim để chú tâm vào việc vẽ tranh và đọc sách. Nhưng trong một buổi tiệc khiêu vũ dành cho thanh niên trong vùng, chàng gặp Charlotte, có tên thân mật là Lotte, và yêu nàng say đắm. Mặc dù nàng đã được đính ước với người khác, Werther vẫn thường xuyên tới thăm với hi vọng nàng sẽ đáp lại tình cảm của mình. Tình cảm của chàng ngày một sâu nặng, giống như mọi thứ hay xảy ra khi bạn không được người khác để ý tới. Nghe theo lời khuyên của người bạn thân Wilheim, chàng trai trẻ rời khỏi vùng quê và bắt đầu làm việc cho một vị đại sứ. Nhưng chàng ghét cuộc sống trần tục như vậy và quay về Wahlheim. Đối mặt với sự thật rằng nàng Lotte chàng thầm thương nay đã kết hôn với người khác, Werther kết liễu cuộc đời mình với một phát súng.

Khi diễn giải ra như vậy thì câu chuyện nghe có vẻ phóng đại và buồn chán, nhưng Goethe đã thổi vào đó một luồng gió hiện thực, cuối cùng thì người đọc sẽ cảm thấy tình yêu mãnh liệt thái quá của Werther chỉ là một cái cớ, và thực tế thì chàng không còn hứng thú gì với cuộc sống nữa.

Ít ra thì đó là cách hiểu của tôi, không phải của đám học trò. Sau hơn hai thế kỉ, mấy cô cậu này vẫn tiếp tục yêu thích tác phẩm. Có lẽ vì chúng vẫn đang ở trong độ tuổi có thể lí tưởng hóa tình yêu.

Đám sinh viên thích nghe kể về sự điên cuồng mà cuốn tiểu thuyết này đã khơi dậy ở thời của nó. Trong vòng chưa đầy hai năm, cuốn sách được dịch sang mười hai thứ tiếng, bao gồm cả tiếng Trung, một điều lạ thường ở thời điểm đó. Tác phẩm đã tạo ra một phong cách sống cho tất cả mọi người: Đám đông lãng mạn mặc áo đuôi tôm xanh và áo chẽn vàng giống như nhân vật chính, khóc lóc nhiều và viết những bức thư tuyệt vọng gửi tới người mình yêu. Ngay cả Napoleon cũng thừa nhận là đã đọc cuốn sách tới bảy lần và còn mang nó theo bên mình khi đi đánh trận.

Bắt chước người anh hùng của mình, hàng trăm thanh niên đã tự sát và ở một vài thành phố như Leipzig, cuốn tiểu thuyết đã bị cấm lưu hành.

Ở một mức nào đó, Werther chịu trách nhiệm cho khái niệm tình yêu lãng mạn vẫn còn tồn tại. Đó là một tác phẩm tuyệt hảo, mặc dù vài cơn thịnh nộ của nhân vật làm tôi bật cười. Tôi ngờ rằng ngay đến bản thân Goethe cũng phải cười lớn khi viết những câu đó.

Cuộc tấn công

Buổi tối lạnh lẽo phủ băng căn bếp nơi tôi đang chuẩn bị bữa tối trong im lặng. Tôi chưa bao giờ thích những giờ cuối cùng của một ngày, vì giống như thể tôi nhìn thấy bản thân lụi tàn khi một ngày dần kết thúc. Chính trong những lúc như vậy, sự cô đơn sẽ cắm sâu những chiếc răng nanh vô hình vào ta.

Trong khi làm món trứng rán khoai tây[9] trên chảo, tôi tự hỏi vì sao mình chưa ổn định cuộc sống với bất cứ cô gái nào tôi từng hẹn hò cùng. Lần cuối tôi hẹn hò cũng đã cách đây nhiều năm rồi. Đó là một cô nàng tóc vàng rất vui tính. Điểm trừ duy nhất chính là việc cô ấy đã có người yêu, mặc dù phải mất đến ba tháng sau tôi mới biết chuyện này. Em trai cô ấy cuối cùng cũng cảm thấy thương hại và khuyên tôi hãy chia tay cô ấy trong một cuộc gặp mặt riêng.

“Chị ấy chẳng yêu ai trong hai người đâu,” cậu ta cảnh báo. “Nếu như chị ấy yêu bạn trai thì sẽ chẳng hẹn hò với anh. Và nếu chị ấy yêu anh thì đã bỏ bạn trai ngay lập tức rồi.”

Một phương trình đơn giản như vậy đã đẩy tôi trở lại với quãng đời độc thân.

Chí ít thì Werther cũng có người bạn trung thành Wilhelm để giãi bày nỗi muộn phiền. Tôi thì chẳng có ai như vậy.

Tôi cho rằng mình đã từ bỏ chuyện giao thiệp với người khác vì sợ sẽ bị thất vọng thêm. Trong suốt thời niên thiếu, tôi phát chán với việc phải làm theo người khác, vì nó sẽ đẩy bạn vào thế kẹt nhanh hơn mức cần thiết. Mặt khác thì tìm được một người để có cuộc trò chuyện thú vị cũng chẳng dễ dàng gì.

Tôi cảm thấy bị xúc phạm bởi thế giới và sự vô nghĩa của nó.

Tôi bật đài radio và bắt đầu xoay núm để tìm sóng nào đang phát nhạc. Họ đang phát một buổi biểu diễn jazz ứng tấu từ Tokyo. Ngay khi tôi vừa lật thành công món trứng, đám đông tại buổi biểu diễn vỡ òa trong tiếng vỗ tay.

Tôi vờ như sự tán dương đó là dành cho gã đầu bếp tôi nên bèn nghiêng mình cúi chào vài cái trước khi quay lại với việc nấu nướng.

Mười một giờ, tôi đã tắt đèn và nằm trên giường, mặc dù vẫn tiếp tục nghe chương trình âm nhạc, có vẻ như bốn nhạc công jazz hàng đầu đang hỗ trợ cho một người thứ năm, ông ấy đang kỉ niệm năm mươi năm tổ chức buổi hòa nhạc đầu tiên tại nơi họ đang biểu diễn.

Trong khi nằm nhìn trần nhà và lắng nghe cuộc thi tài giữa các nghệ sĩ bậc thầy, hình ảnh người đàn ông Nhật đã chết lại xuất hiện trong đầu tôi.

Có lẽ anh ta lên cơn bệnh vào giữa đêm, nhưng không thể cầu cứu ai. Có lẽ vì thế mà người ta nói những người đã kết hôn thường sống lâu hơn những ai còn độc thân. Ví dụ như nếu bây giờ mà mình bị ngất…

Vừa nghĩ tới đó thì tôi cảm thấy một cú xốc ở trên ngực làm tôi nghẹt thở. Trong khi quơ tay tìm điện thoại, tôi thấy mồ hôi lạnh chảy xuống trán. Cái ống nghe rơi xuống đất. Run rẩy từ đầu đến chân, tôi xoay xở để bật cái đèn ngủ lên. Và rồi tôi nhìn thấy nó.

Hai con mắt xanh lá tròn xoe nhìn chằm chằm vào tôi. Con mèo.

Nó đã trốn trong nhà và vừa nhảy lên ngực tôi, giờ thì nó ngồi đó quan sát tôi đầy dò xét.

“Quỷ thần ơi!” Tôi vừa hét vừa bật dậy làm con mèo chạy ra phía phòng khách. “Mày làm tao sợ chết khiếp!”

Tình huống này làm tôi quay về với bản năng nguyên thủy, nên tôi cầm cây chổi trong nhà bếp và xông vào phòng khách như một con thú, quyết tâm đuổi kẻ xâm nhập.

Không hề có dấu vết gì của con mèo.

Tôi dựng cây chổi vào tường và tìm kiếm mọi ngóc ngách trong phòng nhưng không thấy gì. Tôi tiếp tục tìm kiếm trong phòng ngủ: con mèo không có trong chăn, hay dưới gầm giường, thậm chí cũng không chui vào tủ quần áo đang mở hé.

Cuộc “đột kích” thứ hai vào phòng khách cũng thất bại như lần đầu, và tôi truy lùng khắp căn nhà nhưng kết quả vẫn vậy. Rõ ràng con mèo đó có phép ẩn thân và sẽ không để cho tôi tìm ra một cách dễ dàng.

Tôi cảm thấy cơn mệt mỏi đến ngay lập tức. Vài cơn đau ở lưng khiến tôi ngừng việc cúi lom khom tìm kiếm và quay lại giường.

“Tao thua một trận đánh chứ không thua cả cuộc chiến,” tôi vừa quay trở lại phòng ngủ vừa nói rõ to. “Ngày mai tao sẽ lật tung căn nhà này lên cho đến lúc tìm thấy mày. Tao chắc chắn sẽ tìm ra mày.”

Tôi đặt lưng xuống giường và ngủ gần như ngay lập tức. Tôi thậm chí còn không tắt đài đi. Buổi phát thanh đã kết thúc.

Những chiến thắng đầu tiên

Tôi tỉnh dậy với một cơn tức ngực. Không cần phải mở mắt để biết đó không phải dấu hiệu của đau tim.

Choáng váng, tôi nhìn thấy con mèo đang cuộn tròn ngủ ngon lành trên ngực.

“Mày bướng bỉnh nhỉ?” Tôi nói với nó, trong khi đang suy nghĩ xem có nên túm cổ nó ngay tại chỗ không.

Không hẳn là tò mò, tôi đưa tay lên vuốt bộ lông ngắn và mượt của nó. Con mèo vừa kêu rừ rừ vừa hé đôi mắt ngái ngủ. Sau đó nó vươn người, vừa cong lưng lên vừa đẩy chân ra phía trước. Cuối cùng nó ngồi yên vị trên bụng tôi. Nó lại kêu rừ rừ và có vẻ như đang cười.

Mèo có cười được không nhỉ?

Sau bữa sáng, tôi quyết định rằng vị khách không mời này có thể ở lại cho tới khi trại cứu hộ động vật mở cửa trở lại. Tôi đã gọi tới số điện thoại tìm được trong danh bạ, nhưng theo giọng nói được thu sẵn thì trung tâm không hoạt động cho tới mùng Bảy.

Ngay sau đó, tôi nhớ ra rằng trong trang quảng cáo miễn phí có một mục dành riêng cho vật nuôi.

Đấy có thể là một phương án nếu như trại cứu hộ từ chối, tôi lục lọi trong kho đến khi tìm thấy cuốn tạp chí. Tôi đã xem nó vài lần để tìm mua đồ nội thất cũ.

Tôi quay số và được một nhân viên tổng đài lịch sự tiếp nhận cuộc gọi. Tôi nói tên chuyên mục muốn đăng quảng cáo và đọc:

Tặng mèo con gần như mới. Tình trạng tuyệt vời.

Gọi điện thoại vào buổi chiều.

Tôi nghĩ tin hài hước một chút sẽ dễ tìm chỗ ở cho con mèo hơn. Nhân viên tổng đài thì có vẻ không đồng tình với điều đó.

“Còn gì nữa không?” Anh ta hỏi sau khi ghi lại số điện thoại của tôi.

“Tôi nghĩ là hết rồi.”

“Tôi không thể đăng quảng cáo cho anh nếu chỉ có từng ấy thông tin. Đã tiêm phòng chưa vậy?”

“Gì cơ?” Tôi hỏi lại vì không rõ anh ta muốn nói gì.

“Chuyên mục này chỉ chấp nhận vật nuôi đã được tiêm phòng theo quy định. Tạp chí từ chối mọi trách nhiệm trong trường hợp có lây nhiễm. Vậy nên anh cần phải nêu rõ.”

Tôi đã định nói thật là mình không biết con mèo đã được tiêm phòng hay chưa, nhưng rồi tự ngăn mình lại vì tôi không muốn trì hoãn việc đăng quảng cáo này.

“Đã tiêm phòng rồi,” tôi nói dối. “Anh thêm câu này vào cuối quảng cáo nhé.”

“Tôi hiểu rồi.”

Theo như anh nhân viên tổng dài thì có vẻ là tôi khá may mắn, vì đang là ngày nghỉ và quảng cáo của tôi sẽ được đăng vào ngày Tám tháng Một. Vậy nên tôi quyết định đẩy chuyến đi đến trại cứu hộ động vật tới ngày 15. Cần thời gian để xem có linh hồn thánh thiện nào đến rước con mèo đi không. Tuy nhiên, vẫn còn vấn đề tiêm phòng chưa được giải quyết. Chắc chắn ai đến nhận mèo cũng sẽ đòi xem chứng nhận.

Trong khi tôi đang quay cuồng với đống câu hỏi, con mèo ngồi yên vị trên sofa quan sát tôi. Vẫn giữ nguyên tư thế tao nhã của mình, nó dõi theo bước chân của tôi quanh phòng khách và nôn nóng vẫy đuôi vài cái.

Tôi thường giải quyết mấy chuyện rườm rà càng sớm càng tốt, nên tôi lại mở cuốn danh bạ ra để tìm một bác sĩ thú y. Trong số nhiều phòng khám, có một nơi ở khá gần, nên tôi gọi đến để hẹn lịch khám.

Một giọng nữ khá khô khan trả lời.

“Anh muốn đặt lịch khám cho ai?”

“Cho một con mèo. Nó cần giấy chứng nhận tiêm chủng.”

“Tên anh là gì?”

“Samuel de Juan.”

“Còn con mèo?”

Câu hỏi này khiến tôi bất ngờ. Động vật có cần tên gọi không? Ngay trước mặt tôi là giá sách, và tôi nhìn thấy cuốn Người thủy thủ bị biển khước từ[10]. Tôi không muốn giải thích thêm nhiều, nên chỉ nói ra họ của nhà văn: “Mishima.”

Con mèo đáp lại bằng một tiếng kêu to, như thể chấp nhận cái tên được đặt theo nhà văn người Nhật đã tự sát theo nghi thức mổ bụng.

“Sao kia?”

Trong khi đánh vần cái tên, tôi nhận ra mình có một vấn đề về hậu cần. Tôi phải đưa con mèo tới phòng khám bằng cách nào? Con mèo đã chứng minh là nó thích chạy lung tung và tôi thì không muốn thấy bản thân chạy đuổi theo nó trên phố chút nào. Tôi nói mối bận tâm của mình cho người phụ nữ kia.

“Anh sẽ cần một cái giỏ đựng thú cưng,” cô ấy nói.

“Giỏ đựng thú cưng? Nó là cái quái quỷ gì vậy?”

Mishima, tên thân mật là Mishi, có vẻ đang tận hưởng tình cảnh này. Số lần vẫy đuôi trong một phút tăng lên đáng kể.

Người phụ nữ trực điện thoại giải thích cho tôi rằng đó là một cái hộp đã qua kiểm duyệt dùng để chỗ vật nuôi. Cô ta gợi ý rằng tôi nên đến trung tâm thú y để mua một cái trước khi đưa con mèo tới.

“Đi lại nhiều quá,” tôi cáu kỉnh đáp lại. “Tôi không thể nào dành cả ngày cho một con mèo được. Không còn cách nào khác ư?”

“Anh có thể yêu cầu khám tại nhà, nhưng như vậy thì chi phí cao hơn nhiều.”

“Thế nào cũng được. Tốt nhất là kết thúc chuyện này càng sớm càng tốt.”

“Tôi sẽ là người phải đi,” cô ta nói với giọng khó chịu. “Tôi đang trong ca trực. Anh thấy tầm giờ trưa thế nào?”

Tôi đáp lại là ổn và tranh thủ đặt thêm những thứ liên quan khác: bát ăn, đồ ăn, cát vệ sinh cho mèo…, và đương nhiên là cả giỏ đựng thú cưng.

Khoảng hai giờ rưỡi, chuông cửa reo và tôi biết là cô ta tới, vì bình thường chẳng có ai tới thăm tôi. Tôi mở cửa và thấy rất ngạc nhiên: cô bác sĩ thú y đó là một người phụ nữ hấp dẫn trong độ tuổi khoảng ba mươi lăm. Với mái tóc ngắn và cặp kính, cô ấy có vầng trán cao và nét mặt ưa nhìn, vẻ mặt nghiêm túc nhưng không hề căng thẳng cho thấy cô ấy không muốn mất thời gian với những trò vô nghĩa.

Đây chính là kiểu người mình muốn làm bạn cùng.

Tôi có thể tưởng tượng bản thân thưởng thức một bữa ăn nhẹ cùng cô ấy với món sôcôla nóng và bánh sampa ở một trong những quán cà phê nhỏ trên đường Petritxol[11].

Giọng nói cáu kỉnh của cô ấy kéo tôi ra khỏi giấc mộng.

“Chúng ta bắt đầu được chứ,” cô ấy nói với vẻ sốt ruột. “Hôm nay tôi còn nhiều việc phải làm lắm.”

“Đương nhiên rồi.”

Tôi xách hai cái túi to cô ấy mang theo và dẫn cô vào phòng khách, chỗ Mishima đã ở cả buổi sáng. Nhưng khi chúng tôi vào đến nơi thì trên sofa chẳng có gì cả.

“Anh để con mèo ở đâu?” Cô bác sĩ hỏi trong khi mở chiếc cặp nhỏ và đặt trên bàn.

Tôi chạy lại phía phòng ngủ để xem nó có quay về chỗ giường không. Nhưng nó không có ở đó. Sau đó tôi đi sang phòng bếp, chỗ có bát sữa. Cũng không thấy. Khi quay lại phòng khách, tôi thấy cô bác sĩ đã đóng cặp lại và chuẩn bị đi về rồi.

“Mong cô kiên nhẫn một chút,” tôi nài nỉ. “Nó sẽ xuất hiện mà.”

“Anh đừng mong chờ chuyện đó. Con mèo nào cũng sẽ trốn biệt nếu phải tiêm phòng. Anh không biết ư? Đúng ra anh nên nhốt nó vào chỗ nào đó để còn kiểm soát dược.”

“Đúng là tôi chẳng biết gì về mèo cả. Cô có muốn uống chút cà phê không? Tôi có vài vấn đề muốn hỏi ý kiến cô.”

“Xin lỗi, tôi còn phải đi thăm bệnh lúc ba giờ,” cô ấy nói cộc lốc. “Hơn nữa, tôi tới vì con mèo, chứ không phải vì anh.”

Câu trả lời làm tôi bị tổn thương. Tôi giật lấy tờ hóa đơn từ tay cô ấy để giải quyết xong xuôi chuyện này càng sớm càng tốt. Tôi trả tổng số tiền, bao gồm cả tiền thăm khám, thêm một khoản thưởng hậu hĩnh, vì tôi không có tiền lẻ. Rồi tôi chuẩn bị tiễn cô ấy ra cửa.

“Khi nào anh tìm thấy con mèo,” cô ấy nói, “thì nhốt nó vào giỏ đựng thú cưng và đem nó tới trung tâm khám. Không cần phải đặt lịch hẹn trước đâu.”

Tôi gật đầu. Trước khi đi ra phía hành lang, cô bác sĩ chỉ một đống nhầy nhụa, giống như thức ăn cho trẻ em, ở góc thảm. Tôi đã không để ý tới nó.

“Và đừng cho nó uống sữa nữa,” cô ta kết luận, “nó cảm thấy không khỏe và nôn ra đây này.”

Lời khuyên cuối cùng này như để hòa giải giữa tôi và cô ấy. Tôi cảm ơn rồi đóng cửa lại.

Chưa tới hai phút sau, Mishima lại xuất hiện trong phòng khách và chào tôi bằng một tiếng meo êm tai. Như thể không có chuyện gì xảy ra. Chẳng thể nào phát hiện ra nó đã trốn ở góc nào.

“Mày lại làm thế rồi,” tôi mắng nó. “Mày đúng là khó bảo, biết chứ?”

Nhà biên soạn già

Ngày thứ ba của năm. Tôi thức dậy với cảm giác ê ẩm mình mẩy và hơi hâm hấp sốt. Có vẻ như cơn cảm cúm đã đánh gục hàng phòng ngự cuối cùng của tôi.

Mishima nhảy khỏi giường cùng với tôi và cả hai ăn sáng với nhau, đương nhiên là mỗi người một đĩa riêng, giống như là hai gã độc thân ở chung một căn hộ. Tình huống đặc biệt này không nên kéo dài quá ngày 15 tháng Một.

Khi đứng dậy khỏi bàn bếp, tôi cảm thấy chóng mặt. Tôi mở ngăn kéo đựng thuốc nhưng chỉ thấy hộp thuốc giảm đau trống trơn.

Phải xuống hiệu thuốc trước khi mọi thứ tệ hơn, tôi tự nhủ.

Một người đàn ông độc thân nên phòng ngừa gấp đôi mọi khả năng, bởi anh ta chỉ có chính mình để dựa vào.

Thậm chí còn không muốn thay đồ ngủ, tôi mặc lên người thứ đầu tiên vơ được rồi chuẩn bị ra ngoài, quyết tâm đi và về trong nháy mắt.

Và rồi điều không ngờ tới lại xảy ra. Tôi đang đứng ở đầu cầu thang, chuẩn bị đóng cửa thì Mishima phóng thẳng qua khe cửa và chạy cầu thang lên tầng trên.

“Con mèo khỉ gió!” Tôi hét lên, tiếng vang vọng khắp cầu thang.

Rõ ràng là con mèo không xuất hiện để làm đời tôi dễ thở hơn chút nào. Với cái trán đang nóng hâm hấp, tôi quay vào nhà tìm cái giỏ đựng thú cưng và xách lên cầu thang, quyết tâm tìm con mèo để nhốt nó vào trong cho tới ngày 15, nếu cần thiết phải làm vậy.

May mà phía trên căn hộ của tôi chỉ còn một tầng, nên tôi mong là có thể dồn nó vào một góc để bắt. Nhưng tôi bắt đầu hiểu rằng loài mèo không bao giờ làm điều bạn mong muốn.

Tôi tìm thấy Mishima đang nằm rất yên lặng trên tấm thảm của căn hộ ngay phía trên tôi. Nó kiên nhẫn cào cửa, giống như cách nó làm với tôi ba ngày trước.

Đột nhiên tôi thấy mình được cứu. Chắc chắn con mèo thuộc về ông già sống trong căn hộ áp mái này. Đó là một người trông khó gần. Với cái đầu trọc lóc, thật khó để đoán tuổi của ông ấy, nhưng những nếp nhăn trên trán và cổ cho thấy ông ấy đã ngoài bảy mươi. Ông ấy đã sống ở đây khi tôi dọn vào cách đây sáu năm, mặc dù từ đó tới nay, tôi chỉ đi ngang qua ông ấy vài lần trên cầu thang.

Tôi rung chuông và cánh cửa mở ra với một tiếng rè rè. Tôi đẩy cửa và con mèo lẻn ngay vào trong. Giả thuyết của tôi như vậy là chính xác.

Tôi bước vào trong căn hộ dù không biết rõ mình ở đây để làm gì. Vì một khi tôi trả con mèo về cho chủ của nó thì mọi chuyện sẽ được giải quyết.

Trong không khí có mùi gì đó ngòn ngọt, giống như tinh dầu đốt xạ hương.

“Xin chào?” Tôi vừa nói vừa đóng cửa lại. Tôi chẳng còn sức đâu mà đuổi theo con mèo xuống cầu thang nếu nó định chạy trốn lần nữa.

Không có ai trả lời.

Cảm thấy tò mò, tôi đi dọc hành lang giống hệt nhà mình. Tuy nhiên, trước khi vào được tới phòng khách, tôi dừng lại trước một bức tranh thu hút sự chú ý của mình. Đó là một bản sao của bức Kẻ lãng du trên biển sương mù của Caspar David Priedrich, họa sĩ quan trọng nhất của trường phái lãng mạn Đức.

Khi còn đi học, tôi rất quan tâm đến những tác phẩm của ông ấy, những bức tranh phong cảnh u uất, gần như thần bí, nơi ngự trị cảm xúc cô đơn và chia li. Trong bức họa buồn nhất của ông, Biển băng, ta có thể thấy bóng của một con tàu bị đắm dưới tảng băng. Theo một chuyên gia về Priedrich, “bức tranh là tượng đài cho chiến thắng của thiên nhiên trước khát vọng của con người, sự bi quan của trường phái lãng mạn trong chính bản chất của nó”.

Kẻ lãng du - bức họa mà tôi lại tìm thấy sau nhiều năm - có hình ảnh một quý ông đứng trên đỉnh vách đá, quay lưng lại với người nhìn, ông ta chống gậy và nhìn ngắm biển mây hỗn loạn mở ra dưới chân. Đây hoàn toàn có thể là Werther khi đứng trước quyết định kết liễu bản thân.

Tôi đã nhìn ngắm bức tranh này rất nhiều lần. Tôi nghĩ rằng mình thậm chí đã thấy bản gốc ở một phòng trưng bày tại Hamburg. Nhưng đột nhiên bức Kẻ lãng du lại có một ý nghĩa mới mẻ đối với tôi. Tôi hiểu rằng nó là biểu tượng cho cuộc đời mình. Tôi là kiểu người ngồi trên cao nhưng không hiểu gì về thế giới đang diễn ra phía dưới.

“Anh có vào hay không?” Một giọng nói thiếu kiên nhẫn phát ra từ phòng khách.

“Ông nói tôi ư?” Tôi hỏi, đột ngột rơi xuống từ biển mây.

“Không phải anh thì còn ai vào đây nữa?”

Rồi ông ta cười lớn.

Cảm thấy bị xúc phạm, tôi tiến đến phòng khách sẵn sàng làm rõ chuyện con mèo để còn ra về.

Ông già đang ngồi ở một cái bàn giấy hiện đại đặt giữa phòng. Tôi săm soi cái bàn để tìm thiết bị nào đó đã mở cửa ra vào, nhưng chỉ thấy mỗi chiếc máy tính xách tay. Ông ấy đang lạch cạch gõ bàn phím, cứ như thể tôi vô hình vậy. Phía bên cạnh ông ấy có cuốn sách khoa học thường thức tôi từng được đọc Lược sử vạn vật[12]. Tôi đã đọc được thông tin về 650.000 giờ ở trong đó.

Trước khi ông lão có thể rời mắt khỏi công việc, tôi vẫn còn thời gian để ý tới một điều đáng tò mò. Ở gần ông ấy, trên một cái bàn nhỏ hơn là bộ đồ chơi tàu hỏa mà đứa trẻ nào cùng lứa với tôi cũng có. Phía dưới bàn là tấm thảm len xù mà con mèo đang nằm một cách thoải mái.

Ông lão nhìn về phía tôi và nói với giọng nhẹ nhàng một cách bất ngờ.

“Anh nói đi.”

“Tôi đuổi theo con mèo lên đây. Tôi nghĩ nó là của ông.”

“Vậy thì anh nghĩ sai rồi.”

Mishima đang liếm láp bàn chân để đưa lên rửa mặt. Rõ ràng đây không phải lần đầu tiên nó nằm dưới cái bàn đó.

“Vậy thì nó thuộc về ai?” Tôi hỏi.

“Con mèo thuộc về chính bản thân nó, giống như tôi và anh vậy.”

Rõ ràng ông ấy không phải là người thích tranh luận, điều tôi chưa bao giờ chịu được. Điều hợp lí nhất bây giờ là rời đi ngay lập tức và để con mèo lại với ông ấy, dù nó thuộc về ai đi chăng nữa.

Nhưng lí do khó hiểu nào đó giữ tôi lại trong căn phòng, giống như bị đóng đinh xuống sàn vậy. Trong khi ông già tiếp tục lạch cạch gõ bàn phím, tôi lại nhìn cái mô hình tàu hỏa lố bịch, rồi tới cuốn sách với hình quả địa cầu trên bìa.

“Tôi từng có cuốn sách này, nhưng tôi cho đi rồi,” tôi nói, gần như bất ngờ với bản thân vì đã kể chuyện như vậy cho một người lạ.

“Vì sao?” Mắt ông ấy vẫn không rời khỏi màn hình. “Đây là một tác phẩm tuyệt vời.”

“Khoa học làm tôi sầu não. Thật bực mình vì chúng ta chỉ là đám nguyên tử đang chờ phân giải. Và tôi cũng chẳng thấy được an ủi thêm chút nào khi biết rằng đống nguyên tử ấy sẽ kết hợp lại để tạo thành một đống phân, hay may mắn hơn thì là một ruộng nấm.”

“Tôi có thể thấy là anh chẳng hiểu gì cả,” ông ấy mỉa mai, với tay tắt máy rồi cẩn thận đóng lại. “Khoa học là con đường ngắn nhất đến với Chúa Trời. Thế nên khi nghiên cứu tiểu sử của những nhà khoa học đại tài, ta có thể thấy họ là những người thần bí.”

“Có thể là vậy, nhưng nó chẳng liên quan gì với việc tôi đang nói. Điều tôi thấy sai là việc 650.000 giờ sau khi tôi được sinh ra, những nguyên tử và phân tử của tôi sẽ tách ra để tạo thành những thứ khác mà không có sự cho phép của tôi.”

“Các nguyên tử và phân tử không là gì cả.”

“Ồ, tôi thì nghĩ chúng là tất cả,” tôi phản bác lại. “Tất nhiên là ngoài những chỗ trống ra. Tôi đã đọc đủ để biết rằng khoảng trống có mặt ở khắp nơi trong vũ trụ cũng như ở tầm vi mô.”

“Anh quên cái khoảng trống ấy đi. Hiện tại, thứ trống rỗng nhất mà tôi thấy chính là cái đầu anh đấy.”

Rồi ông ấy nhìn tôi chằm chằm, như thể đang đánh giá phản ứng của tôi. Nhưng tôi không nói gì cả. Người này bắt đầu làm tôi thấy bị mê hoặc, ông ấy nói tiếp: “Các nguyên tử cũng giống như chữ cái. Các chữ cái viết nên những khúc hát của Kabir[13] hay Kinh Thánh cũng dùng để tạo ra tạp chí lá cải hay tờ quảng cáo thuốc mọc tóc. Anh hiểu tôi muốn nói gì chứ?”

“Không.”

“Tôi sẽ đưa cho anh một so sánh khác, vì anh có vẻ hơi chậm tiêu. Những viên đá để xây nên Nhà thờ Sagrada Família[14] cũng đã dựng lên những bức tường tại Auschwitz[15]. Điều quan trọng không phải là viên gạch mà là anh làm gì với chúng. Giờ anh hiểu rồi chứ?”

“Tôi nghĩ là rồi.”

“Thế nên, khi chúng ta nói chuyện về gạch, con chữ hay nguyên tử, thì điều quan trọng là ai ra lệnh cho chúng và ta sử dụng chúng thế nào. Nói cách khác, cái quan trọng không phải chuyện chúng ta là ai, mà là chúng ta làm gì. Sống 650.000 giờ hay sáu tiếng rưỡi cũng vậy thôi. Thời giờ chẳng có ích gì nếu chúng ta không biết phải làm gì với chúng.”

Câu chuyện dừng lại và tôi không biết nên nói gì nữa. Tôi rất ấn tượng. Tôi không trông chờ một cuộc tranh luận kiểu này từ ông già ẩn dật trên tầng áp mái. Sự yên lặng bắt đầu trở nên không thoải mái, nên tôi hỏi: “Ông là nhà khoa học ư?”

“Không, không.”

“Hay là nhà triết học?”

“Càng không phải. Tôi chỉ là một nhà biên soạn thích tìm hiểu những thứ ngoài tầm hiểu biết của mình thôi.”

“Biên soạn… Vậy là ông cũng có viết báo, đúng không?”

“Nếu viết báo thì tôi sẽ nói mình là nhà báo. Nhưng tôi nói là mình nhà biên soạn kia mà. Việc của tôi là thu thập văn bản đây đó để ghép lại thành những cuốn sách mà biên tập viên yêu cầu.”

“Giải thích như vậy nghe có vẻ đơn giản,” tôi ngồi xuống ghế sofa mà không xin phép gia chủ.

“Sẽ đơn giản nếu anh biết nguồn để tìm. Nếu họ yêu cầu một tuyển tập thơ tình, tôi biết điều gì làm độc giả hài lòng và biết tìm chúng ở đâu. Nếu họ yêu cầu một cuốn sách hướng dẫn về các phương pháp tự nhiên, tôi cũng sẽ biết nên tham khảo ở đâu. Tôi cho rằng mình là một thợ lắp ráp.”

Tâm trạng tôi ở giữa trầm ngâm và ngạc nhiên. Tôi không biết lại có một nghề như vậy tồn tại. Từ trước đến giờ, tôi cứ nghĩ rằng các cuốn sách do chính những chuyên gia trong các lĩnh vực viết. “Vậy tôi có thể được biết hiện tại ông đang lắp ráp gì không?”

Ông lão nở nụ cười ranh mãnh trước khi đáp lại: “Một nhiệm vụ khó khăn, bởi vì ngoài chuyện phải đi lùng sách, tôi còn phải thu thập lời kể. Có lẽ anh cũng muốn đóng góp một chút?”

“Cuốn sách về cái gì vậy?”

“Cuốn này tên là Hãy nghỉ một lúc. Gồm những câu chuyện truyền cảm hứng từ những ai đã sống qua một khoảnh khắc kì diệu, một kiểu giác ngộ của Phật giáo. Anh biết đấy, khi mà thời gian như ngừng trôi ấy.”

“Tôi không nghĩ mình có thể giúp được ông,” tôi nói. “Tôi không nhớ đã trải qua giây phút nào như vậy. Cuộc đời tôi không thú vị cho lắm, ông hiểu chứ? Trừ phi tôi đạt được sự giác ngộ khi lật thành công món trứng khoai tây.”

“Thật đáng tiếc,” ông già đáp. “Vậy thì anh có thể giúp tôi bằng cách khác. Giờ anh đã vào nhà tôi, với cả con mèo và mọi thứ. Để ra về, anh sẽ giúp tôi một việc.”

Yêu cầu không cụ thể này làm tôi mất cảnh giác, ông ấy cũng có lí đấy chứ. Tôi làm gì mà lại nói chuyện phiếm với một người lạ mình thậm chí còn chưa biết tên?

Tuy nhiên, cách cư xử tốt chỉ cho phép tôi trả lời: “Đương nhiên rồi.”

Ông già đập nhẹ tay xuống bàn một cách thích thú, rồi quay ghế về mô hình tàu hỏa. Trong khi đang tháo gỡ gì đó, ông ấy nói: “Nhân tiện thì tên tôi là Titus. Nó là một cái tên kì lạ, thế nên tôi luôn dùng bút danh với các tác phẩm của mình.”

Tôi tự giới thiệu trong khi bối rối quan sát ông ấy gỡ một phần đường ray ra, là một mảnh cong, rồi tươi cười đưa cho tôi.

“Vì một lí do kì lạ nào đó, nó đã bị biến dạng và làm tàu trật bánh.”

“Vậy ông muốn tôi làm gì?” Tôi cầm lấy mảnh ghép đường ray, bối rối hỏi.

“Cách đây vài ngày, chân tôi yếu hẳn đi. Có lẽ trời lạnh làm bệnh thấp khớp tái phát, ai mà biết được. Dù thế nao thì cửa hàng bán mô hình nằm ở khu trung tâm. Cũng không phải quá xa với một người trẻ như anh.”

Tôi tự chửi rủa bản thân vì đã đồng ý một cách mù quáng. Với cơn sốt càng lúc càng tăng như thế này mà tôi lại phải đi nửa thành phố vì một miếng đồ chơi.

“Không phải là ông hơi lớn tuổi để chơi tàu hỏa rồi sao?” Tôi công kích.

Tôi nghĩ rằng câu này sẽ gây tổn thương, nhưng ông già có vẻ rất vui. Ông ấy đứng dậy một cách khó khăn và đặt tay lên lưng tôi.

“Nhìn tàu chạy khi suy nghĩ làm tôi thấy bớt căng thẳng. Có một điều để tập trung luôn luôn tốt cho việc thiền.”

Tôi nhét mảnh đường ray vào trong túi và trước khi kết thúc cuộc gặp gỡ lạ thường này, tôi hỏi: “Nhân đây, chỉ là tò mò thôi, con mèo tên thật là gì vậy?”

Trong suốt cuộc trò chuyện, nó vẫn nằm yên dưới cái bàn. Giờ thì nó đang cuộn tròn lại và ngủ rồi.

“Làm sao tôi biết được! Anh hỏi con mèo ấy. Tôi đã nói là nó không phải của tôi rồi mà. Nhưng tôi sẽ trông nó trong khi anh đến cửa hàng.”

Gabriela

Tôi bước ra đường, cảm thấy cơn sốt nặng hơn. Sau khi ghé qua hiệu thuốc, tôi tìm mãi không thấy chiếc taxi nào. Tất cả đều đang có khách, có lẽ là những người xuống khu trung tâm để mua sắm nốt cho Lễ Ba Vua.

Mấy cái thẻ tín dụng đang bốc khói, còn tôi thì sẽ thực sự phát ốm vì một mảnh đường ray.

Tôi vừa đi vừa run rẩy, lòng đầy giận dữ với ông già, đến tận phố Balmes, một trong những con phố chính, cửa khu trung tâm. Bắt xe số mười sáu hoặc mười bảy sẽ tới được đầu phố Pelayo, ngay gần cửa tiệm.

Tuy nhiên, hai mươi phút đứng chờ ở trạm xe buýt chỉ toàn gió mạnh. Sau đó tôi nhận ra trên cột có một tấm thông báo rằng các tài xế xe buýt đang đình công.

Nguyền rủa vận may của bản thân, tôi bắt đầu sải bước dài trên phố Balmes. Nếu không dừng lại nghỉ thì tôi sẽ đến đó trong khoảng hai mươi phút. Có những lúc tôi cảm giác như sắp gục vì không còn sức, nhưng rồi lại chống lại được sự tấn công của cơn sốt.

Khi tôi đến nơi thì cũng đã gần một giờ trưa. Người bán hàng lạnh nhạt mặc áo khoác xanh xem xét mảnh đường ray và nói: “Không biết chúng tôi còn loại này không. Đây là mẫu ngưng sản xuất nhiều năm rồi.”

Sau đó anh ta chui vào một căn phòng nhỏ mà tôi tưởng tượng có đầy những thùng đựng mô hình đường ray với đủ hình dáng và kích thước.

Trong khi chờ đợi, tôi nhìn cửa sổ trưng bày. Chạy dọc theo nó là một đầu máy tự động bật đèn pha khi tới điểm đến, rồi đi lùi lại một cách lố bịch giống như máy Moviola[16].

“Anh gặp may đấy,” người bán hàng nói rồi đưa cho tôi một mảnh đường ray y chang cái tôi đã đưa trước đó. “Đây là cái cuối cùng của dòng này mà chúng tôi còn. Anh mà yêu cầu một đường ray thẳng thì sẽ phải ra về tay trắng.”

Tôi không nói gì và thanh toán bằng tiền mặt. Một món tiền lố bịch cho một chuyến đi gây kiệt sức như thế này. Tôi cầm lấy gói hàng đã được đóng cẩn thận trong túi giấy màu nâu từ người bán rồi bước ra khỏi cửa hàng.

Tôi tranh thủ lúc đèn tín hiệu vẫn đang là màu xanh để qua đường, vừa đi vừa nghĩ cách nhanh nhất để về nhà. Khi mới đi được gần nửa đường, đèn xanh chuyển sang màu vàng. Và đó là lúc tôi nhìn thấy cô ấy.

Đó là một phụ nữ tầm tuổi tôi, cao và mảnh khảnh, với mái tóc đen dày gợn sóng. Đôi mắt hình quả hạnh và tàn nhang trên má khiến tôi chắc chắn đó là cô ấy. Tôi chỉ nhìn thấy cô ấy trong giây lát, một phần mười giây mà chúng tôi chạm mặt nhau. Và theo ánh mắt bối rối thì tôi biết rằng cô ấy cũng nhận ra tôi.

Đột nhiên, tôi cảm giác như thời gian ngừng trôi, như khoảnh khắc giác ngộ trong sách, và quá khứ lại hiện lên trước mắt tôi rõ nét đáng kinh ngạc.

Tôi quay trở lại ba mươi năm trước, vào một buổi chiều thứ Bảy mà tôi nghĩ là đã chìm trong quên lãng. Như mọi dịp cuối tuần, tôi đi cùng chị gái đến một biệt thự nhỏ ở đường La Rambla. Ở đó có những bậc thang đá cẩm thạch lớn và nhiều nơi để ẩn nấp. Chúng tôi tới đó vì một người bạn trong lớp chị gái tôi sống gần đó. Trẻ con trong khu phố luôn ngẫu hứng bày ra các trò chơi khác nhau. Chiều hôm đó là dành cho trò trốn tìm kinh điển.

Tôi nhớ mình đã trốn dưới một cái cầu thang, nhưng có người cùng có chung suy nghĩ. Đó là một cô bé khoảng sáu tuổi giống tôi, với mái tóc xoăn màu đen và đôi mắt nổi bật.

“Đã có ai trao cho cậu nụ hôn bươm bướm chưa?” Cô bé thì thầm hỏi.

“Chưa,” tôi đáp lại, hoảng hốt. “Nó là cái gì vậy?”

Ngay sau đó, cô bé chớp hàng mi nhiều lần lên má tôi.

Tôi chưa bao giờ quên được cô bé ấy, người mà tôi chưa lần nào gặp lại. Cho đến tận bây giờ. Không còn nghi ngờ gì nữa, chính là cô ấy, người vừa mới qua đường và khựng lại khi chúng tôi đi ngang qua nhau.

Thật lạ lùng, tôi có cảm giác dường như cô ấy chẳng thay đổi chút nào.

Và trong một phần mười giây đó, tôi biết rằng mình luôn yêu Gabriela, tôi vẫn còn nhớ tên cô ấy. Tôi hiểu ngay rằng cô ấy là tình yêu của đời mình, rằng tôi sẽ không bao giờ có thể yêu ai như cô bé đã trao cho tôi nụ hôn bươm bướm dưới cầu thang. Thậm chí tôi còn không biết tại sao. Chỉ đơn giản là tôi biết vậy.

Khoảnh khắc giác ngộ bị phá vỡ và chúng tôi vội vã đi về hướng của mình, với đèn tín hiệu đã chuyển sang đỏ. Khi bước lên vỉa hè, tôi quay lại và thấy cô ấy cũng làm điều tương tự, nở một nụ cười nhẹ, rồi tiếp tục bước đi.

Tôi muốn ngăn cô ấy lại, muốn biết thêm về cuộc sống của cô ấy, thậm chí cùng thưởng thức một li cà phê, nhưng giao thông lại tiếp tục nhịp độ của mình, xóa nhòa con đường trở lại quá khứ của tôi.

Tôi nghĩ mình đã giơ tay lên, bởi một chiếc taxi dừng lại trước mặt vì nghĩ rằng tôi đã gọi. Tôi lên xe theo quán tính và lẩm bẩm địa chỉ của mình một cách vô thức. Tôi ngồi sụp ở ghế sau, trái tim đập theo một nhịp điệu lạ lùng, cảm giác thắt lại ở bụng mà tôi đã không còn cảm thấy từ thời niên thiếu.

Trong khi len lỏi giữa dòng xe cộ, tôi như được khai sáng. Một điều sáng tỏ mà tôi đạt được sau sự xuất hiện trở lại và vụt mất của Gabriela.

Có lẽ với người khác thì đó là lập luận vô giá trị, rõ ràng là vậy. Nhưng tôi coi nó như một sự khai sáng. Bằng cách nào đó, tôi hiểu rằng Gabriela, tình yêu tuổi thơ của tôi, quay trở lại vì tôi đã đổ đầy một bát sữa. Nhìn thì có vẻ như hai chuyện này chẳng liên quan gì đến nhau nhưng sâu xa thì lại có.

Vì có sữa trong tủ lạnh nên con mèo mới trốn vào nhà tôi. Nó dẫn tôi đến chỗ ông lão và ông ấy hướng tôi tới cửa hàng tàu hỏa và Gabriela.

Mảnh đường ray trong túi tôi giờ mang một ý nghĩa to lớn hơn. Mảnh ghép cong cong bằng nhôm đã đẩy tôi chệch khỏi đường và rơi vào vòng tay bóng ma của quá khứ.

Đột nhiên, tôi hiểu rằng tương lai của chúng ta phụ thuộc vào những hành động nhỏ như cho một con mèo ăn hay mua một món đồ chơi.

Nhưng ý nghĩa của tất cả những điều này là gì? Có phải là tôi nên đi tìm kiếm Gabriela không? Có phải tôi nên tiếp tục sống cuộc đời mà tôi đã bỏ lại ba mươi năm trước không? Những mắt xích này rồi sẽ dẫn đến đâu?

Viết thường hai chữ “tình yêu”, đấy chính là bí mật. Tôi có cảm giác những từ ngữ này không phải là của mình, mà là của tia nắng mặt trời đang rọi qua cửa kính taxi, soi sáng thiên hà của các phần tử.

Có một điều rất rõ ràng: Nếu không có bát sữa kia, tôi sẽ không thể nào gặp lại được Gabriela. Mọi thứ đều bắt đầu từ đó.

Phần II
Phía khuất của Mặt Trăng

Lễ Ba Vua

Cơn cảm cúm khiến tôi nằm trên giường ba ngày liền, mà bây giờ thì cảm giác như đó là một giấc ngủ dài và nặng nề. Trong suốt quãng thời gian đấy, Mishima hầu như đều ở bên cạnh tôi không rời. Như thể biết chuyện tồi tệ sắp qua rồi, nó lại gần, kêu rừ rừ rồi dụi nhẹ đầu vào má tôi.

Nó đang nói điều gì đó như: “Nhấc mông dậy đi. Anh có việc phải làm đó, cho tôi đồ ăn và nước uống, rồi dọn vệ sinh cho tôi với nhiều thứ nữa.”

Tôi nhìn đồng hồ, trên hết là để biết ngày tháng, vì tôi đã mất hết khái niệm ngày và giờ. Mùng Sáu tháng Một, 10:44.

Vậy là đã đến Lễ Ba Vua rồi, tôi nghĩ trong khi dùng chân rờ xuống mặt sàn lạnh buốt. Mặc dù vẫn chưa khỏe hẳn, nhưng cơn sốt đã hạ và cơn đói cồn cào cho thấy tôi sẽ sớm phải quay lại với nhịp sống bình thường. Không may điều này cũng có nghĩa là tôi phải tới nhà chị gái để dùng bữa, dù tôi có thể lấy cớ bị cảm để không phải đi.

Đi kiểm tra một vòng quanh nhà cũng đủ thấy là tôi đã đi lại như một bóng ma trong lúc dưỡng bệnh. Tôi không hề nhớ đã đổ đầy bát ăn cho Mishima, nhưng nhìn đám thức ăn vung vãi xung quanh thì ít nhất tôi cũng đã cố.

Sau khi đổ đầy bát nước cho nó, tôi ngó qua phòng ăn. Trên bàn có một ghi chú viết tay với nét chữ nguệch ngoạc. Tôi nhận ra chữ của mình, vụng về kể lại cuộc gặp gỡ với Gabriela ở chỗ đèn giao thông.

Vậy là không phải là mơ, tôi nghĩ và cảm giác hưng phấn nhẹ nhàng tràn ngập trong tôi.

Tôi bật đài lên trong khi lau dọn bàn đá cẩm thạch trong bếp với đầy nước dùng và gạo đã bị đổ ra, nỗ lực tự bồi bổ bản thân trong khi bị ốm của tôi. Lễ cầu siêu của Verdi[17] vang lên, đây là bản nhạc gây bối rối đi từ phân đoạn trữ tình tinh tế nhất tới những đoạn gây inh tai với trống và chũm chọe.

Tôi tắt đài và nhìn ngắm bầu trời buổi sáng từ cửa sổ phòng bếp. Đúng lúc đó một con chim sẻ bay vụt qua, trong mỏ ngậm cái gì đấy.

Mình sẽ đến bữa trưa đó, tôi tự nhủ dù không biết tại sao. Tôi có động cơ và cả một kế hoạch, nhưng trong giây phút này tôi không nhận thức được điều đó, như thể trong người tôi có một trung tâm điều khiển chỉ thông báo khi tất cả đã chuẩn bị sẵn sàng.

Có lẽ điều chúng ta gọi là trực giác chẳng khác gì đỉnh của một tảng băng trôi đã cứng lại ở mức sâu hơn. Cái suy nghĩ này cũng gây chút lo ngại, vì ai đó - là chính mình nhưng lại làm việc trong bóng tối - đã lường trước được hành động của chúng ta và quyết định con đường đi phía trước rồi.

Khi đi ngang qua điện thoại, tôi thấy máy trả lời không nháy đèn. Vậy là đã ba ngày không có liên lạc gì với ai.

Có thể đã được ba năm và không ai nhận ra, giống như người đàn ông ở Tokyo.

Mishima bắt đầu dụi dụi vào hai chân tôi để gây chú ý.

“Được rồi, tao biết là mày ở đây mà,” tôi nói với nó. “Và ở tầng trên còn có Titus nữa. Chúng ta là ba vị vua không biết đem quà tặng cho ai.”

Sau đó, tôi nghĩ rằng đi thăm ông già cũng không phải là ý tưởng tồi. Tôi nhìn lại tờ giấy ở trên bàn. Chắc chắn ông ấy sẽ vui vì tôi đã thu thập được một khoảnh khắc vàng cho ông ấy.

Máy đánh bạc của vũ trụ

Titus chăm chú lắng nghe câu chuyện của tôi sau khi cầm tờ giấy tôi đưa trên tay như thể không biết nên làm gì với nó. Sau khi tôi kể xong, ông ấy ngồi nghĩ ngợi một lát.

Trong khi sốt ruột chờ đợi cảm tưởng của ông ấy, tôi thấy tình hình sức khỏe của ông có vẻ xấu đi kể từ lần trước. Tôi mơ hồ nhớ chuyện đưa cho ông ấy đường ray tàu hỏa và con mèo đã theo tôi trở về nhà. Sau đấy thì tôi gục ngã vì cơn sốt.

Theo như màu vàng trên da thì Titus cũng không ở thể trạng tốt nhất, với chiếc áo choàng xám xịt quấn quanh người, trông ông ấy như một con thú chờ đợi phát súng kết liễu. Tôi định hỏi thăm tình hình sức khỏe thì ông ấy trả lời: “Tôi sẽ đưa giác ngộ của anh vào cuốn sách.”

“Ông không nghĩ nó ngớ ngẩn ư?” Tôi hỏi.

“Chắc chắn rồi.”

Mặc dù đã bắt đầu nói chuyện thoải mái hơn với tôi, ông già vẫn kiệm lời lắm. Có thể khẳng định là ông ấy không khỏe. Điều tôi nên làm là ra về và để ông ấy yên, giống như ba ngày trước, nhưng tôi quyết định nói thật.

“Điều tôi muốn nói…” Tôi tiếp tục “… là sau khi nhìn thấy cô ấy, tôi không thể khoanh tay đứng nhìn như thể không có chuyện gì xảy ra được. Mặc dù tôi biết là rất lố bịch, nhưng tôi nghĩ mình phải làm gì đó.”

“Vậy thì làm đi.”

“Vấn đề là tôi chẳng biết gì về cô ấy, ngoại trừ cái tên. Tôi không biết bắt đầu từ đâu. Và nếu tôi có tìm được Gabriela, thì tôi phải nói gì để cô ấy không nghĩ tôi bị điên chứ? Tôi cần một cái cớ hay ho.”

“Biện minh là thứ anh có thừa rồi đấy. Đừng có loạng quạng ở đây mà làm gì đó ngay đi!”

Tiếng hét của ông ấy không những không làm tôi khó chịu mà còn khiến tôi phấn chấn thêm.

“Ông nghĩ là tôi nên tìm cô ấy ư? Đấy có phải là ý nghĩa cho chuyện đã xảy ra không?”

“Không còn nghi ngờ gì nữa. Đây chính là nhiệm vụ được giao phó cho anh.”

“Cơ mà ai giao chứ? Số phận ư?”

“Hoặc là cái bóng của Chúa, anh muốn gọi thế nào cũng được.”

“Tôi thấy khó tin việc nó chỉ là một sự tình cờ đơn giản. Tôi không biết giải thích sao, nhưng khi đi ngang qua Gabriela, tôi biết rằng cô ấy đang ở đó và vì đó là điều cần thiết. Chẳng có gì là tình cờ về chuyện này cả.”

Titus gõ gõ ngón tay trên bàn trước khi trả lời: Chúng ta không chấp nhận sự tình cờ diễn ra hằng ngày vì nó quá thất thường. Nhưng thay vào đó, chúng ta lại chấp nhận vũ trụ và sự hình thành của sự sống, điều phụ thuộc vào sự kết hợp của vô vàn những điều thất thường.”

“Ý ông muốn nói gì?”

“Khả năng nảy sinh sự sống giống như trúng giải độc đắc trên máy đánh bạc với hàng trăm ngàn. Chúng ta ở đây vì đã từng có một sự kết hợp duy nhất có tác dụng. Anh không nghĩ là đáng kinh ngạc sao? Hơn nữa, ai đã cho xu vào để cái máy hoạt động? Đó là một bí ẩn lớn. Vụ nổ Big Bang hoàn toàn vô nghĩa, vì điều quan trọng không phải là điều đã xảy ra, mà là ai hoặc cái gì đã châm lửa cho nó.”

“Điều này có nghĩa là có một bàn tay vô hình đằng sau tất cả những chuyện xảy ra với chúng ta ư?”

“Như vậy thì mọi thứ sẽ đơn giản hơn rất nhiều,” Titus trả lời, lần đầu tiên nụ cười xuất hiện trên gương mặt ông. “Tôi nghĩ Jung[18] là người nói rằng mọi vật đều được liên kết bởi những sợi chỉ vô hình. Bỏ một vật đi thì cả tổng thể sẽ thay đổi. Mỗi một hành động nhỏ sẽ gây ảnh hưởng tới tất cả. Không cần phải có Chúa để gây ra điều này.”

“Nhưng chuyện này chẳng giúp tôi biết tại sao Gabriela lại ở đó, chứ đừng nói đến chuyện giờ tôi phải làm gì.”

“Hãy nghĩ đến máy đánh bạc của vũ trụ. Việc chúng ta tồn tại đã là một bí ẩn rồi. Một bí ẩn lớn, chỉ vậy thôi.”

Điều trái ngược chính là điều thuận lợi

Cuộc trò chuyện với Titus, người có vẻ như đang thả hồn đâu đó, chẳng giúp tôi làm rõ chuyện này. Bằng cách nào đó ông ấy đã thúc tôi làm điều gì đấy, nhưng không nói chính xác là gì hay như thế nào. Có lẽ điều tốt nhất bây giờ là rời bỏ những ảo tưởng lãng mạn và quên chuyện đó mãi mãi.

Trước khi chào tạm biệt, tôi kể về việc tồi tệ là phải tới nhà chị gái mình.

“Với chuyện này thì tôi có thể cho anh một công thức ma thuật,” ông ấy nói.

Khi tôi hỏi như vậy nghĩa là sao, ông ấy trả lời: “Điều trái ngược chính là điều thuận lợi. Bất cứ khi nào anh cảm thấy tức giận với ai đó, hãy áp dụng câu này. Ý của nó là hãy làm điều trái ngược với những gì cơ thể anh muốn. Tin tôi đi, sẽ có điều kì diệu đấy.”

Trong khi xếp hàng ngoài tiệm để mua bánh Vua[19], tôi nghĩ đến chuyện nghe theo lời khuyên của Titus, mặc dù chỉ để thử nghiệm cho đỡ chán thôi.

Rita và Andrés, chị gái tôi và chồng, tạo thành một cặp đôi vừa hoàn hảo vừa đầy tính hủy diệt. Anh chồng khóc lóc và than vãn không ngừng nghỉ, còn chị ấy chịu trách nhiệm tìm ra người có lỗi.

Trong mười lăm năm hai người ở bên nhau, tôi không nhớ có sự kiện vui vẻ nào diễn ra trong căn nhà đó cả. Tôi luôn cho rằng chuyện đó là do họ không thể có con như ý muốn. Giờ chị ấy đã ngoài bốn mươi, tôi cho rằng chị cũng đã chấp nhận là sẽ chẳng có gì thay đổi. Thậm chí cả tính xấu của chị ấy nữa.

Khi đi thang máy lên căn hộ của họ ở đường Diagonal, mồ hôi lạnh bắt đầu thấm ướt sau gáy tôi. Lần nào tôi đến thăm họ, chuyện này cũng xảy ra. Việc biết rằng mình phải ở đó trong vài tiếng đồng hồ khiến tôi thấy không khỏe ngay trước khi tới nơi. Đó được gọi là thực thể hóa của việc căng thẳng thần kinh.

Điều trái ngược là điều thuận lợi, tôi lặp đi lặp lại trong khi rung chuông.

Andrés là người ra mở cửa. Chỉ cần nhìn vẻ mặt như bị trời phạt đó, tôi đã cảm thấy hối hận vì không kéo dài cơn cảm cúm thêm một ngày để ở nhà.

“Cậu thế nào?” Anh ấy hỏi.

Tôi biết là anh ấy chẳng quan tâm gì đến tình hình của tôi đâu. Câu hỏi đó chỉ là mào đầu để người khác hỏi chuyện và anh ấy có thể than thở. Áp dụng câu nói của Titus, thay vì hỏi lại một cách miễn cưỡng, tôi làm điều ngược lại.

“Em bị cúm ba ngày. Nhưng trông anh vẫn khỏe đấy chứ.”

“Thật hả?” Anh ấy ngạc nhiên.

“Khó mà tin được anh đã phẫu thuật thoát vị cách đây hai tháng,” tôi nói tiếp. “Em thấy như thể anh đã đến spa và giờ thì trông trẻ ra mười tuổi ấy.”

Nói xong, tôi bước vào phòng ăn, bỏ Andrés đứng ngây ra ở cửa. Chuyện này sẽ lắm thú vị đây.

“Cậu đang nói cái gì vậy hả?” Chị gái tôi hét lên như để chào hỏi. “Cậu uống say rồi đến đây cười bọn chị à?”

Nếu thế giới này không có sự kiềm chế, thì tôi đã chậm rãi bỏ cái bánh Vua ra và ném vào mặt chị ấy rồi. Nhưng tôi muốn tiếp tục thử nghiệm xem chuyện này sẽ đi tới đâu.

Tôi ôm chị ấy rồi hôn một cái thật to lên trán chị.

“Em rất muốn gặp hai người,” tôi nói dối. “Điều đáng tiếc duy nhất là năm nay em không mang quà tới.”

“Chúng ta tặng quà cho nhau từ bao giờ vậy chứ?” Rita vừa hoang mang nói, vừa đi cùng tôi vào phòng khách.

“Từ ngày hôm nay. Anh chị nghĩ thế nào nếu chúng ta cùng đi ăn hải sản vào một Chủ Nhật nào đó? Em mời.”

Tôi khó có thể tin được mình đang nói ra những lời đó nhưng trò hề này phải được làm đến cùng. Ngay lập tức, nét căng thẳng trên mặt chị tôi biến mất và nhường chỗ cho một nụ cười rụt rè.

“Nghe hay quá,” chị nói, “nhưng mà Andrés đang phải ăn kiêng còn chị thì đã chuyển sang ăn chay một tháng nay rồi.”

“Thế cũng tốt,” tôi nói, bắt theo nhịp của chị ấy. “Đằng nào thịt cũng đầy kích thích tố và mấy thứ vớ vẩn.”

“Lần đầu tiên cậu không phản bác lại chị đấy,” chị ấy quay vào bếp để làm nốt món hầm.

Tôi ngồi lên sofa cùng Andrés đang chăm chú xem tin tức trên tivi, tay cầm cốc nước. Thỉnh thoảng anh ấy liếc sang tôi, như thể sợ rằng tôi thực sự say rượu và sẽ làm vài trò ngu ngốc. Khi hiểu rằng điều đó sẽ không xảy ra, anh ấy lên tiếng: “Tình hình thế giới hiện giờ tệ thật đấy. Phải đi đâu để dừng nó lại đây?”

“Cần phải làm điều gì càng sớm càng tốt,” tôi bình luận, dù chưa biết phải nói gì sau đó.

“Cậu nghĩ là có cách giải quyết chuyện này ư?” Anh ấy kinh ngạc kêu lên.

“Đương nhiên rồi. Đầu tiên, cần phải đuổi hết đạo diễn mấy chương trình tin tức này đi. Rồi chọn người khác có thể đưa những tin tốt hơn.”

Đúng lúc đó, Rita bước vào và đặt món lasagna[20] rau lên bàn.

“Chị có thể biết chuyện gì đang xảy ra với cậu được không?” Chị ấy quở trách. “Từ nãy tới giờ toàn nói linh tinh.”

Trong trường hợp bình thường, tôi sẽ ra bàn ngồi và chúng tôi sẽ vừa ăn vừa xem tin tức trong im lặng. Nhưng câu châm ngôn của Titus thúc đẩy tôi làm những điều ngược lại, khen ngợi các món chị tôi nấu, quan tâm đến đời sống của hai anh chị và kể vài câu chuyện cho náo nhiệt.

“Có một con mèo vào nhà em,” tôi kể trong khi đưa thức ăn vào miệng. “Lúc đầu em tưởng nó là của Titus, nhưng có vẻ nó là mèo hoang.”

“Titus là ai kia?” Andrés hỏi, tay cầm điều khiển tắt tivi.

Tôi chưa kịp trả lời thì Rita chen vào: “Nuôi mèo cũng tốt. Chúng nó có rung cảm tốt, vì chúng có thể hấp thụ năng lượng tiêu cực.”

Samuel bình thường sẽ trả lời theo kiểu mỉa mai: “Thế nên em đã nghĩ đến chuyện tặng nó cho chị,” nhưng thay vào đó, tôi đẩy câu chuyện sang một hướng không ngờ tới. Tôi gợi lại những gì chúng tôi từng làm cách đây ba mươi năm, vào những buổi chiều thứ Bảy. Tôi cũng hỏi chị ấy có biết gì về Gabriela không.

“Chị thậm chí còn không nhớ cái tên đó,” chị ấy nói. “Hồi đó có nhiều đứa trẻ mình không quen ở khu Gótico đến đó lắm.”

“Cô ấy trốn ở chỗ cầu thang với em. Em nhớ chính chị là người tìm thấy bọn em mà.”

“Vậy cậu mong chị nhớ hả? Với lại, nếu con bé đó ở dưới cầu thang thì nó chắc là quỷ rồi.”

“Em đã nghĩ là chị chẳng tin vào mấy thứ này.”

“Biết vì sao người ta tránh đi dưới cầu thang không? Trong một đoạn của Kinh Thánh thì phải, có viết rằng quỷ thường ẩn náu dưới đó.”

Cuộc trò chuyện tới đó chẳng còn gì vui, tôi không rõ tại sao lại nói chuyện cả về chữa bệnh bằng nến, khóa học chị ấy tham gia gần đây. Trước khi bị kéo vào cuộc cãi vã như rất nhiều lần trước đây, tôi uống hết cốc cà phê và kết thúc chuyến thăm xã giao này.

“Đi ngủ đi nhé,” Rita nói với vẻ mặt giễu cợt. “Có lẽ cơn cúm làm ảnh hưởng đến đầu óc cậu rồi đấy.”

Cách để vui vẻ trong dịp cuối tuần

Buổi chiều Lễ Ba Vua, tôi như nhận được quà là bài tập của mấy cô cậu sinh viên nộp muộn, những người thậm chí còn không thể viết đúng tên của Werther. Tôi từ bi cho vài bài điểm đạt và đánh trượt những bài khác để tránh phải đọc lại chúng vào tháng Chín. Tôi đã trở nên thực tế hơn rồi đấy.

Tôi thu hết các bài luận lại và cất vào cặp để chuẩn bị cho sáng mai. Tôi dạy nhóm này vào tiết sớm.

Ánh mặt trời đã nhạt dần nên tôi bật đèn lên để xem tiếp cuốn từ điển của Rheingold cho tới giờ ăn tối. Một khái niệm bằng tiếng Đức ít khi được dùng đến đã thu hút sự chú ý của tôi:

Weltschmerz: nghĩa đen là “nổi đau của thế giới”, nỗi buồn lãng mạn mà những thanh niên thuộc tầng lớp thượng lưu trải qua.

Từ này có vẻ đã được tạo ra cho nhân vật chính của Goethe. Tác giả cuốn từ điển đã thêm vào phần cuối mục này một định nghĩa chính xác sau:

Những người bị Weltschmerz hay có những thuộc tính sau: thường là con trai (con gái hiếm gặp hơn) của cha mẹ giàu có, vì vậy không cần phải lo nghĩ đến chuyện kiếm ăn hay chỗ ở và tự do chìm trong cảm giác đau đớn vì sự hiện hữu của mình.

Định nghĩa này làm tôi nghĩ tới chị Rita vì mặc dù chẳng có chút lãng mạn nào trong người, từ khi còn niên thiếu, chị ấy đã thể hiện ra rằng thế giới làm chị ấy bị tổn thương và theo cách nào.

Có lẽ tại vì mẹ mất khi chúng tôi còn nhỏ và chúng tôi được chăm sóc bởi một người đàn ông đã rời bỏ chúng tôi vì những mối ưu tiên khác, ông ấy để lại cho Rita căn hộ mà chị đang sống cùng chồng, và cho tôi một đống cổ phần mà tôi không bao giờ đụng đến cùng cảm giác cay đắng đến tận bây giờ. Cho đến tận năm hai mươi tuổi, Rita và tôi vẫn rất thân thiết. Dù giờ chị ấy khá là độc đoán và xấu tính, từ khi còn nhỏ chị ấy vẫn giữ cái ảo tưởng về sự thay đổi. Tôi gọi chị ấy là “cô gái của những khóa học”, vì chị lúc nào cũng thử những thứ mới mẻ: Thái cực quyền, trị liệu Linh khí, nhảy blodanza[21]…

Chị ấy tìm cách để là chính mình, một động lực ích kỉ mà tới giờ vẫn chẳng có kết quả gì.

Nhưng điều này làm tôi thích thú. Lúc nào chị ấy cũng có thứ mới mẻ để kể và tôi lắng nghe một cách tò mò, mặc dù tôi cảm thấy chẳng có thứ gì trong số đó khiến chị ấy hạnh phúc.

Tôi nhớ một buổi cuối tuần, hồi tôi mới vào đại học. Tôi đồng ý đi cùng chị ấy tới một khóa học có tên là “Thiền siêu việt”. Thầy hướng dẫn, một anh chàng rám nắng khoảng năm mươi tuổi, đã thuê một trang trại ở Ampurdán, mà theo tờ rơi giới thiệu là nơi mà, chúng tôi sẽ tham gia phép màu của sự khai sáng vào cuối tuần.

Hầu như không biết làm cách nào mình lại tới được đó, tôi chia sẻ căn gác xép với khoảng hai mươi thanh niên muốn biết thêm về sự tồn tại.

Sau bữa sáng của ngày thứ Bảy, thầy giáo tập trung chúng tôi lại trong vườn để nói chuyện. Anh ta loại ra những người mà mình coi là “thầy giáo giả”, tức các đối thủ cạnh tranh, rồi đảm bảo với chúng tôi rằng sự khai sáng này nằm trong tầm tay của những ai chịu mở mắt.

“Còn nhiều hơn thế,” anh ta nói, “tất cả các bạn đều đang được khai sáng rồi. Vấn đề là các bạn chưa nhận ra thôi.”

Cho đến đây thì mọi thứ vẫn khá là bình thường. Sau đó chúng tôi đến một căn phòng với thảm dày và gối cứng cho mỗi người. Anh ta giải thích tư thế ngồi hoa sen và nửa hoa sen là gì, mặc dù có cảnh báo là sẽ mất một thời gian để lĩnh hội được. Lúc đó anh ta nói rằng khá hài lòng với việc chúng tôi ngồi thẳng lưng và mắt khép hờ.

Anh ta cảnh báo với giọng nghiêm trọng: “Mỗi một giây các bạn có thể giũ sạch tâm trí, là một vết nứt trên vỏ của bạn để sự dịu dàng và rõ ràng có thể vào trong.”

Hóa ra vị thầy giáo này là con người tràn đầy tình yêu, đặc biệt là với phụ nữ có thân hình cân đối, anh ta dành hết thời gian để chỉnh tư thế cho họ. Anh ta đặc biệt thích bài tập thở nâng cao lồng ngực, quan sát từ phía sau và đặt tay lên ngực họ. Việc mặc áo ngực bị cấm trong lúc thiền vì theo lời của thầy giáo thì nó “hạn chế hơi thở của cuộc sống”.

Tôi nghĩ rằng mình là một trong những học sinh xuất sắc trong phần thở và thiền, vì anh ta chẳng bao giờ phải hướng dẫn tôi.

Buổi tối thứ Bảy đó có một náo động lớn khi thầy giáo chọn một cô gái trẻ cho bài nhập môn Mật tông. Cô gái kia, người luôn chịu đựng sự chú ý trong giờ thiền, đã từ chối đặc quyền này với lí do không cảm thấy sẵn sàng. Gã thầy giáo nổi giận và chế giễu cô ấy trước mặt cả nhóm.

“Cho đến lúc cô chịu từ bỏ sự sùng bái tiểu tư sản của mình thì chẳng có hi vọng gì giải thoát cho cô đâu,” anh ta nói.

Tôi nghĩ là anh ta chỉ biết giải phóng quần và áo lót nhưng không hề nhận thức được điều đó thôi.

Dù sao thì tôi hiểu rằng ông thầy đó còn lâu mới chạm được vào phần cốt lõi của thực tế. Hào phóng mà nói thì mức độ khai sáng của anh ta chỉ ở mức của một bóng đèn bốn mươi watt với một con bướm đêm.

Franz và Milena

Sau lớp học viết nhàm chán, tôi có một lớp nghiên cứu chuyên đề văn học hiện đại với sinh viên năm tư. Đó là một nhóm tám sinh viên giỏi, có thể đọc tiếng Đức trôi chảy, nhưng cũng phải mất nhiều công sức để có thể đọc hết một cuốn sách.

Vì là một khóa học mang tính giới thiệu, chúng tôi chỉ dành hai tuần nghiên cứu mỗi tác giả. Tôi giới thiệu ngắn gọn về tiểu sử cùng các tác phẩm của tác giả này và giao một chủ đề cho mỗi sinh viên trình bày trên lớp.

Đó là cách hoạt động của ngành ngôn ngữ trong tiếng Đức, mặc dù ở đất nước Tây Ban Nha này thì sinh viên cần phải chủ động. Phần lớn họ thích phương pháp truyền thống, tức các bài giảng thông thường, với giáo viên đọc từ ghi chú của mình một cách đơn điệu từ năm này sang năm khác còn sinh viên thì không buồn ngẩng đầu lên khỏi sách vở.

Buổi hôm đó là bài thuyết trình về Franz Kafka[22], một tác giả khiến nhiều người sợ hãi vì có nhiều thành kiến cho rằng các tác phẩm của ông ấy quá phức tạp. Hoàn toàn sai sự thật. Dù miêu tả thế giới áp bức, nhưng Kafka có cảm quan về cách kể chuyện căng thẳng và biết cách quyến rũ độc giả từ những dòng đầu tiên, thể hiện xung đột và đặt bạn vào trong cốt truyện.

Để chứng minh luận điểm này, tôi viết lên bảng những câu mở đầu hai tác phẩm của ông, Hóa thân[23] và Vụ án[24]:

Khi Gregor Samsa thức dậy vào buổi sáng sau một giấc ngủ không yên, anh ta thấy mình đã biến thành một con côn trùng gớm ghiếc nằm trên giường.

✫

Ai đó nhất định đã vu khống Josef K, bởi anh ta đã bị bắt vào một buổi sáng nọ, dù chẳng làm gì sai.

Trước khi phân chia chủ đề cho sinh viên, tôi tóm tắt ngắn gọn tiểu sử của Kafka. Tôi tránh những thông tin quá quen thuộc, như vấn đề với người cha, hay lá thư một trăm trang chua chát mà mẹ ông chặn lại để không đến được tay người nhận.

Thay vào đó, tôi nêu ra, một số điều phù phiếm: có vẻ như một người chú của ông ấy ở Madrid đã trở thành tổng giám đốc của một công ty đường sắt. Các sinh viên cũng muốn biết việc Kafka ngủ trưa bốn tiếng rưỡi mỗi ngày, hay trong những năm tháng cuối đời, ông mong ước mở một nhà hàng ở Tel Aviv[25] và làm phục vụ tại đó.

Tôi cho rằng văn hóa tin đồn đã lan đến các lớp học. Để thu hút sinh viên, cần phải có vũ khí tương tự để tiếp cận họ.

Tôi dành hai mươi phút cuối cho tác phẩm dưới dạng thư của ông. Ngoài những cuốn tiểu thuyết dang dở, Kafka đã gửi hàng trăm lá thư tuyệt vời cho những người tình của mình, hay nhất có lẽ là những bức gửi cho Milena Jesenská, bà cũng là người đã dịch một vài tác phẩm của ông sang tiếng Séc.

Mặc dù không phải người Do Thái giống Franz, nhưng sau khi Đức Quốc Xã chiếm đóng Tiệp Khắc, Milena đã bị đẩy vào trại tập trung Ravensbrück, nơi bà qua đời vào năm 1944. Việc Franz chết vì bệnh lao hai mươi năm trước đó gần như là một điều may mắn.

Chuyện tình giữa hai người được định sẵn là sẽ không thành, một trong những nguyên nhân là vì bà ấy đã kết hôn. Nhưng chuyện này không ngăn hai người gặp nhau vài lần hay ngăn được Kafka viết những bức thư như thế này:

Phu nhân Milena thương mến,

Ngày thật ngắn ngủi, chỉ gặp nàng và hai ba điều tầm thường là đã hết ngày. Tôi khó khăn lắm mới có được chút thời gian để viết thư cho Milena thật bởi một người còn thật hơn đã ở cùng tôi suốt ngày dài, trong phòng ngủ, ngoài ban công và trên những tầng mây.

Điên rồ

Mấy bức thư tình của Kafka có lẽ đã khiến tôi trở nên lãng mạn, bởi khi bước ra khỏi Khoa, tôi quyết định trở lại hiện trường.

Lúc đó là một giờ trưa, giống như ngày tôi gặp Gabriela, và ngã tư đó chỉ cách trường đại học vài phút đi bộ. Tôi chỉ cần đi qua quảng trường và vào phố Pelayo. Ở đó có cửa hàng mô hình, nơi đầu máy tàu hỏa đồ chơi vẫn chạy qua cửa sổ như con thú bị nhốt trong lồng.

Ngay trước mặt tôi chính là cột đèn giao thông mà tôi nhìn thấy cô ấy: địa phận của giác ngộ.

Tuy nhiên, lần này tôi không cảm thấy gì hết. Nó chỉ là một con đường giống như bao con đường khác, nơi mà xe buýt, xe máy và ô tô chạy không ngừng tại thời điểm đó.

Con phố này mất đi thật nhiều thứ khi không có Gabriela ở đây, tôi bật cười vì sự ngu ngốc của bản thân.

Bên kia dường có một quán cà phê vỉa hè[26] nhỏ, ngay gần đầu đường Vergara. Tôi nghĩ ngồi ở đó một lúc xem điều kì diệu có lặp lại không cũng không phải là ý tồi. Một người đi qua một con đường vào một giờ nhất định không có nghĩa là họ sẽ làm như vậy trong tương lai. Nhưng xác suất xảy ra thì lớn hơn ở những địa điểm và thời gian khác.

Trong khi vội vã lại gần cái bàn còn trống duy nhất trên vỉa hè, tôi nhớ tới câu chuyện đùa của một người say khi về đến nhà, anh ta tìm chìa khóa gần đèn đường, không phải vì anh ta đánh mất ở đấy mà bởi ở chỗ đó có nhiều ánh sáng nhất. Câu chuyện của tôi cũng gần giống vậy nhưng về cơ bản, có lẽ tôi chỉ muốn kéo dài ảo tưởng này thôi.

Mặc dù có nắng nhưng cũng khá là ngạc nhiên khi hai trong số ba cái bàn ở ngoài vỉa hè đã có người ngồi vì trời đang vào giữa đông, ở một bàn là cặp vợ chồng già có nét của dân Bắc Âu. Tôi cho rằng với họ thì thời tiết chỉ cần ở mức năm độ và một vài tia nắng đã là mùa hè rồi. Ở bàn bên kia là một người đàn ông có râu khoảng bốn mươi tuổi, mặc áo khoác xám, mũ rộng vành đen và quàng khăn trắng. Trên tay anh ta là tập bản thảo dày đóng gáy xoắn.

Tôi ngồi xuống cái bàn còn trống ở giữa và gọi một li vermouth[27]. Tôi nhận ra cảnh vật ở ngã tư này thật đẹp, nhưng chẳng gì có thể hơn Gabriela nếu cô ấy xuất hiện. Tất cả đều phụ thuộc vào hướng đi: Nếu cô ấy qua đường từ phía cửa hàng mô hình, tôi sẽ phải chạy ra rồi đợi đèn giao thông và các phương tiện, cô ấy sẽ không đi ngang qua tôi như lần trước được. Mặt khác, nếu như cô ấy đến từ hướng ngược lại thì tôi chỉ phải ngồi đợi tại chỗ thôi.

Tôi tưởng tượng ra cuộc trò chuyện lí tưởng:

Thật là trùng hợp, Gabriela! Hôm trước tôi đã muốn chào em.

Em cũng vậy, cô ấy sẽ trả lời. Đúng là phép lạ, chúng ta lại gặp nhau lần nữa.

Có vẻ như số phận đã cho chúng ta gặp lại nhau. Mặc dù thỉnh thoảng cũng cần phải giúp nó, giống như với Chúa vậy.

Không vấn đề gì cả. Điều quan trọng là chúng ta đang ở bên nhau, phải không?

Phải, không gì có thể chia cắt chúng ta được nữa.

Trong khi tưởng tượng cuộc trò chuyện này một cách hào hứng, tôi nhận ra người đàn ông có râu đang nhìn tôi chằm chằm, không có chút thận trọng hay ngại ngùng gì cả. Tôi nhìn lại hòng đe dọa, nhưng anh ta không di chuyển chút nào. Trông như thể anh ta đã bị mê hoặc bởi sự hiện diện của tôi rồi.

Cuối cùng, tôi bỏ cuộc và nhìn xuống tập bản thảo ở trên bàn. Nó dày khự, khoảng ba trăm trang với tiêu đề được ghi lớn nên tôi có thể đọc được:

PHÍA KHUẤT CỦA MẶT TRĂNG

Chắc chắn là một tên điên rồi. Trước khi mọi thứ trở nên phức tạp, tôi trả tiền và đứng dậy để thoát khỏi sự quan sát ngớ ngẩn đó. Người đàn ông đội mũ vẫn không ngừng dõi theo tôi.

Ngay cả khi đã đi tới vỉa hè phía trên, tôi vẫn có thể cảm thấy ánh mắt điên rồ của anh ta dõi theo mình.

Lá thư trong chai

Tôi ăn bánh mì trên đường đi để không lãng phí thời gian khi về đến nhà. Tôi có một kế hoạch làm việc nhà đầy tham vọng, bao gồm giặt quần áo, hút bụi thảm phòng khách và nấu súp cho cả tuần.

Tôi cũng muốn sắp xếp lại đống ghi chú về Kafka cho giờ sinh viên trình bày về các chủ đề.

Sau ba chặng dừng xe buýt, tôi lại quay về Gracia, khu duy nhất ở Barcelona có nhiều chỗ đỗ ô tô. Trên đường về nhà, tôi dừng lại ở rạp Verdi để xem các phim đang được chiếu, mua một tờ báo và chai nước khoáng có ga.

Bây giờ thì tôi có thể ở trong nhà cho tới ngày hôm sau rồi.

Vừa vào nhà, tôi đã thấy máy trả lời nhấp nháy, chuyện lạ đấy. Trên màn hình hiện lên rằng tôi có hai tin nhắn, những tin đầu tiên trong một tuần dài. Tôi ấn nút để nghe lại tin trong khi đặt tờ báo lên bàn và cất chai nước vào tủ lạnh.

Một giọng nam khàn khàn cất lên:

Xin chào. Tôi la Paco Liñán và tôi gọi vì con mèo. Tôi muốn xem nó trước khi quyết định có nhận nó về không. Số điện thoại của tôi là…

Tôi ấn phím xóa tin nhắn. Tôi mới quyết định rằng Mishima sẽ không đi đâu cả. Con mèo có vẻ hiểu tình hình, vì nó vừa quay trở lại phòng khách một cách tự hào với cái đuôi dựng lên.

Nó cũng là nhân vật chính của tin nhắn thứ hai:

Xin chào. Tôi là bác sĩ thú y đây. Vì anh chưa đưa con mèo đến nên tôi gọi để nhắc về chuyện tiêm phòng. Nếu anh tới, tôi sẽ không tính phí lần thăm khám. Tạm biệt.

“Cô ấy tốt ghê,” tôi trả lời lại cái máy. Có lẽ chúng tôi sẽ ăn được món sôcôla và bánh sampa nổi tiếng đó.

Tôi nghĩ đến chuyện nhốt Mishima vào trong giỏ đựng thú cưng để đưa nó đi, nhưng cuối cùng lại thôi. Tôi đã quyết định dành cả buổi chiều để làm việc nhà và tôi sẽ làm vậy.

Bắt đầu từ đâu bây giờ? Cần phải thực hiện việc này một cách logic: vì món súp hành cần vài tiếng để hầm, nên tôi sẽ bắt đầu nấu súp trước. Trong khi nấu, tôi có thể giặt quần áo và hút bụi thảm. Sẽ có thời gian làm việc này và nhiều hơn nữa.

Tôi lấy rau củ ra khỏi tủ lạnh và xếp chúng trên mặt đá cẩm thạch.

“Houston, chúng ta có một vấn đề,” tôi nói, bắt chước vị thuyền trưởng trong phim Apollo 13.

Một củ hành tây không thể đủ cho một nồi súp đầy được. Những nguyên liệu còn lại hoàn toàn có thể ứng biến được, nhưng súp hành thì không thể ít hành được! Tôi cần thêm một hoặc hai củ nữa.

Đầu tiên tôi khó chịu nghĩ đến việc phải ra khỏi nhà một lần nữa, nhưng sau đó tôi nghĩ lại: sẽ dễ dàng hơn nếu xin Titus một ít, đấy là nếu như ông ấy không ăn toàn đồ hộp.

Mặc áo choàng và đi dép vào, tôi bước từng sải lớn lên cầu thang tới căn hộ của ông già và bấm chuông. Khác với những lần trước, cánh cửa không mở ra ngay lập tức cùng với tiếng rè rè. Tôi gọi cửa lần nữa nhưng cũng chỉ nhận lại sự im lặng.

Tôi áp tai vào cửa xem có nghe ngóng được chuyện gì ở trong nhà không. Đúng lúc đó tôi thấy được tờ giấy thò ra ở cửa. Trực giác, sự thông thái mà chúng ta không biết đến từ đâu tập trung lại, bảo tôi rằng tờ giấy đó là dành cho tôi và mọi sự có vẻ không tốt.

Tôi cúi xuống nhặt nó lên và đọc:

Samuel, tôi đã được đưa đến Bệnh viện Lâm sàng[28]. Tôi cần được giúp đỡ khẩn cấp và chỉ có anh mới giúp được tôi thôi.

Nhiệm vụ

Tôi không nhớ rằng bệnh viện này lại như mê cung và mang phong cách Kafka đến vậy, toàn các hành lang với ánh đèn huỳnh quang ảm đạm. Tôi mất tới nửa tiếng đồng hồ để tìm căn phòng Titus nằm chung với một ông lão đang trong những năm tháng cuối đời.

Tôi giơ tay lên chào và ông ấy cười vui vẻ. Với bộ râu chưa cạo và bộ đồ ngủ màu xanh lá, ông Titus đang nằm trên giường nhìn tôi trông có vẻ đã già đi mười tuổi chỉ trong vòng một ngày. Khi nhìn ông ấy nằm đó bất lực và phải truyền huyết thanh, một cảm giác buồn bã bắt đầu xâm chiếm và tôi cố chống lại nó bằng cách của riêng mình: “Cuối cùng ông cũng chịu nghỉ ngơi, có điều khách sạn này ít sao quá.”

“Anh im đi, được không? Tôi bị đau thắt ngực nhưng tôi sẽ ra khỏi cái chỗ này. Tôi mừng vì anh đã tới.”

Đúng lúc đó, một cô y tá gợi cảm bước vào để chăm sóc cho bạn cùng phòng của ông.

“Ở đây tuyệt phết mà,” tôi trêu ông ấy. “Tại sao ông lại viết rằng chỉ mình tôi có thể giúp được ông?”

“Điều tôi muốn nhờ cậu không liên quan gì đến bệnh viện đâu. Là chuyện nghiêm túc hơn nhiều.”

Tôi ngồi xuống cạnh ông ấy, sẵn sàng nghe một điều kì quái. Và tôi không hề nhầm.

“Anh biết là tôi sống bằng việc biên soạn sách rồi đấy,” ông ấy mở lời. “Tôi không thể mất cảnh giác dù đang nằm viện. Họ nói là tôi phải ở đây ít nhất ba tuần, bởi có nguy cơ bệnh tái phát.”

“Vậy thì nghỉ ngơi là điều cần thiết, đúng không? Nếu ông cần tiền, tôi có thể…”

“Cảm ơn anh, nhưng không phải chuyện đó,” ông ấy cắt ngang. “Vấn đề bây giờ là thoát khỏi thế kẹt. Ở tuổi này rồi thì tôi không thể bỏ lỡ cơ hội, không thì họ sẽ xóa sổ tôi khỏi bản đồ của giới biên tập.”

“Tôi không hiểu.”

“Anh thấy đấy, hai hôm trước tôi có nhận được yêu cầu từ một biên tập viên cứng nhắc không chấp nhận sự chậm trễ. Nếu biết tôi đang nghỉ ốm thì ông ta sẽ tìm người khác ngay và tôi sẽ mất đề tài này, anh biết chứ? Tôi muốn vẫn có thể tiếp tục công việc khi rời khỏi đây.”

“Vậy thì vai trò của tôi ở đây là gì? Ông muốn tôi nói chuyện với ông ta để giải thích tình hình ư?”

“Không!” Ông ấy giận dữ kêu lên. “Đây chính là điều chúng ta phải tránh, ông ta phải nghĩ tôi vẫn khỏe và bản thảo sẽ được nộp đúng hạn. Đây là tác phẩm đầu tiên trong một bộ ba. Anh hiểu không? Nếu không hoàn thành được thì tôi sẽ bị loại ngay.”

“Nhưng tôi không thấy có cách giải quyết nào,” tôi thừa nhận, “trừ phi ông dùng phép thuật bay ra khỏi bệnh viện.”

“Phép thuật chính là điều tôi muốn,” ông ấy nói, mắt ánh lên sự hào hứng, “lần đầu tiên anh đoán trúng đấy.”

“Tôi vẫn không hiểu gì cả.”

“Tưởng tượng một chút đi, Samuel. Tôi đang nhờ anh thực hiện nhiệm vụ này giùm tôi.”

“Gì cơ? Ông không định bắt tôi tổng hợp một trong mấy cuốn sách truyền cảm hứng của ông đấy chứ…”

“Chính xác. Tôi sẽ chỉ đạo công việc từ đây để dễ dàng cho anh hơn. Anh có thể lấy chìa khóa và dùng phòng làm việc của tôi. Trong máy tính đã có một văn bản được chuẩn bị sẵn cho việc này rồi.”

Nếu không phải vì Titus vừa thoát khỏi tay thần chết thì tôi đã biến khỏi chỗ này ngay lập tức để không phải gặp ông ấy nữa. Ông ấy không thể đòi hỏi một việc như vậy với một giảng viên đại học, người chỉ làm việc dựa trên chú thích và tài liệu tham khảo đã được kiểm chứng.

“Tôi cho là mình không thể từ chối được,” tôi đáp.

“Chính xác, anh không thể.”

“Tác phẩm có tên là gì vậy?”

“Khoa học nhỏ về phép lạ hằng ngày.”

Lần cuối của Marilyn

Tôi trở về nhà cảm thấy chán nản với những gì đang xảy đến với mình. Cứ như thể tôi chưa có đủ việc để làm ấy. Nào là chuẩn bị giáo án, chữa bài tập, rồi giữ nhà cửa sạch sẽ, giờ lại còn phải trở thành một nhà biên soạn già cỗi để làm một công việc dường như là không thể.

Trước khi về nhà, tôi thấy cần phải ghé qua phòng làm việc của Titus, cứ như một tên khủng bố kiểm tra địa hình nơi sẽ thực hiện vụ tấn công vậy.

Khi mở cửa ra, tôi cảm thấy yên bình một cách kì lạ, như thể nó vẫn luôn là nhà của tôi và sử dụng nó là hoàn toàn hợp lí. Tôi bật đèn hành lang, và ở ngay phía cuối là kẻ lãng du trên biển sương mù. Tôi dừng lại nhìn nó một lần nữa.

Đương nhiên, giờ tôi còn cô đơn hơn trước.

Tôi đã đọc được trong một tờ báo rằng 20,3% các hộ gia đình ở đất nước này chỉ bao gồm một người. Tôi là một phần của con số thống kê này, một “gia đình một đàn ông” như được nói trong bài báo, một con ốc sên gắn bó với cái nhà chỉ chứa duy nhất nó.

Ừ thì, hiện tại tôi có hai cái nhà và hai cuộc sống song song, ở nhà mình, tôi vẫn tiếp tục là Samuel, giảng viên tiếng Đức và trong căn hộ áp mái, tôi sẽ dành vài giờ mỗi ngày đóng vai Titus. Và điều tồi tệ nhất là tôi đang đón nhận việc phân thân này với một sự bình tĩnh kì lạ.

Còn chuyện gì có thể xảy ra nữa chứ?

Tôi ngắm cái bàn làm việc dưới ánh nắng chiều. Trên bàn có đủ thứ: máy tính, cuốn sách khoa học, mô hình tàu hỏa. Trên thảm có ba cuốn sách nằm rải rác như thể đã bị rơi khỏi tay Titus khi tai nạn xảy ra.

Tôi cúi xuống nhặt chúng lên. Một cuộc tổng hợp các câu cách ngôn nổi tiếng nhất của Đức Phật Siddhartha Gautama. Các cuốn kia là tiểu sử của Alan Watts[29] và Thomas Merton[30].

Tôi quyết định mang theo chúng về nhà để bắt đầu vai trò mới. Tôi sẽ không đối mặt việc viết sách cho tới ngày hôm sau, nếu như tôi có khả năng làm việc đó.

Tới tám giờ tối, tôi bắt đầu cảm thấy đau khổ, như thể những sự kiện mới xảy ra đang dần hạ gục tôi. Ba cuốn sách nằm trên bàn cạnh giường sẽ là sách gối đầu giường của tôi.

Chợt tôi hiểu ra rằng tôi muốn ra khỏi nhà, mặc dù tôi chưa đụng tới việc mà ông Titus đề nghị, ở rạp Verdi đang chiếu lại một trong những bộ phim tôi thích nhất, The Misfits hay còn được biết đến dưới cái tên Những cuộc đời nổi loạn khi trình chiếu ở đây. Tôi xem lịch chiếu trên báo và thấy vẫn còn kịp để tới suất chiếu gần cuối.

Không suy nghĩ thêm nữa, tôi khoác áo vào và ra khỏi nhà với hi vọng chạy trốn chính bản thân mình.

Trước suất chiếu, tôi đọc câu chuyện về quá trình quay của phim để giải trí đôi chút. Bộ phim cuối cùng của Marilyn Monroe[31], với kịch bản của Arthur Miller[32] chồng cô, là một sự vô nghĩa và thảm họa từ đầu tới cuối.

Quá trình quay kéo dài một trăm mười ngày, với cô đào tóc vàng, Clark Gable[33] và Montgomery Clift[34]. Giống như những nhân vật mình thể hiện, có thể thấy rõ là chẳng ai trong số họ đang ở vào giai đoạn tốt nhất của cuộc đời mình.

Ngày nào Marilyn cũng tới trường quay trễ nhiều tiếng đồng hồ vì đã dùng quá nhiều thuốc an thần tới mức không ai có thể đánh thức được cô. Có vẻ như cô cảm thấy bị phản bội bởi cả ba người tình: J. F. Kennedy[35], Yves Montand[36] và chính Miller chồng cô, người đã lợi dụng cô để vực lại sự nghiệp của bản thân. Khi tới trường quay, cô cũng không giúp được gì nhiều, vì hoặc là cô quên thoại, hoặc là ánh mắt cô mất hồn đến nỗi đạo diễn John Houston phải bỏ quay.

Clark Gable ở tuổi năm mươi chín có sức khỏe rất kém, mặc dù chuyện này cũng không ngăn được ông uống hai lít rượu whisky và hút ba gói thuốc lá mỗi ngày. Như một quý ông thời xưa, ông không bao giờ mất bình tĩnh trước sự chậm trễ của Marilyn. Khi cô đến, ông ta chỉ nhéo vào mông cô rồi nói: “Bắt đầu làm việc thôi, người đẹp.”

Về phần mình, Montgomery Clift nghiện rượu và thuốc phiện kể từ khi gặp một tai nạn làm biến dạng khuôn mặt, và cả việc anh không thừa nhận mình là người đồng tính.

Trước bức tranh toàn cảnh như vậy, John Houston không còn hứng thú gì với bộ phim và dành mọi đêm vui chơi trong sòng bạc. Ông bước vào đó lúc mười một giờ và bước ra vào năm giờ rạng sáng hôm sau. Cuối cùng, theo nhiều người nói, ông nợ nhiều tiền đến mức phải ngừng bộ phim và đưa Marilyn vào bệnh viện để có thời gian thoát khỏi rắc rối.

Phim kết thúc với cảnh cuối được quay vào ngày Bốn tháng Mười Một năm 1960 chính là một điều thần kì. Đó chắc hẳn là một trải nghiệm nặng nề, bởi Clark Gable mất vì cơn đau tim chỉ vài ngày sau. Đó cũng là phim cuối cùng của Marilyn, cô qua đời vì dùng thuốc quá liều không lâu sau đó. Cuối cùng, Những cuộc đời nổi loạn là một thất bại phòng vé.

Thông tin về bộ phim kết thúc bằng bản cầu siêu dành cho cô đào do nhà thơ Ernesto Cardenal viết, được trích dẫn ngắn gọn:

Đức Ngài / hãy đón nhận cô gái mang tên Marilyn Monroe trên trần thế / […] / và giờ đứng trước Ngài không trang điểm / không đại diện báo chí / không nhiếp ảnh gia hay chữ kí / chỉ như một phi hành gia trước đêm đen vũ trụ.

Khu vườn bí mật

Trong khi tới quán cà phê vỉa hè lần thứ hai, đầu tôi đầy những con ngựa hoang mà Marilyn muốn cứu trong bộ phim. Buổi chiếu phim đó đã khuyến khích tôi xem thêm nhiều tác phẩm kinh điển, ngay khi tôi có ít thời gian để xem hơn.

Kí ức về viên ngọc quý của chủ nghĩa tân hiện thực Ý, Kẻ ăn cắp xe đạp[37], đã giúp tôi tránh làm điều ngu ngốc.

Vì sâu thẳm trong tim, tôi không tin rằng việc ra quán cà phê ngồi có thể giúp ích gì, một ý tưởng tuyệt vọng đã nảy ra: nhờ một thầy bói để tìm ra Gabriela. Tôi đã đọc được rằng thi thoảng cảnh sát có sử dụng các nhà ngoại cảm trong một số vụ án bắt cóc và mất tích. Với một con lắc phía trên bản đồ, họ sẽ chỉ ra địa hình rồi tới địa điểm chính xác.

Nhưng ngay sau đó, một cảnh trong Kẻ ăn cắp xe đạp đã cứu rỗi tôi. Sau khi bị cướp mất chiếc xe sử dụng để đi dán áp phích, phương tiện kiếm sống duy nhất của mình, nhân vật chính đã nhờ một thầy bói giúp tìm lại nó. Anh chàng nghèo khổ đó dùng những đồng bạc cuối cùng để nhận được câu trả lời kinh khủng: Hoặc là sớm tìm thấy hoặc là không bao giờ.

Quán cà phê vỉa hè chắc chắn là lựa chọn tốt hơn.

Chết tiệt, tôi nhận ra từ đằng xa một bóng dáng phiền nhiễu đang ngồi trong quán cà phê. Với cái mũ đen và khăn quàng trắng thì không còn nghi ngờ gì nữa: chính là anh ta.

Trong giây lát, tôi đã nghĩ về chuyện quay đầu và không trở lại quán này nữa. Nhưng người đàn ông có râu đang mải mê với bản thảo của anh ta đến nỗi thậm chí không nhận ra sự hiện diện của tôi. Hơn nữa, anh chàng này trông có vẻ đủ điên để quên mất tôi và cả thế giới.

Thật vậy, tôi lại ngồi xuống cái bàn ở giữa mà anh ta không hề ngẩng lên khỏi trang giấy. Tôi có thể bình tĩnh được rồi.

Tôi gọi một li rượu vermouth và trả tiền trước coi như đề phòng. Nếu Gabriela có qua đường tới hướng cửa hàng mô hình, tôi có thể rời đi ngay lập tức. Và tôi không muốn phục vụ bàn ngăn mình lại không đúng thời điểm.

Buổi trưa thứ Năm đó, tiếng ồn của xe cộ và người qua lại còn dữ dội hơn, thế nên tôi càng phải tập trung hơn với hoạt động rình mò của mình. Tôi tập trung vào dòng người qua lại đến mức phải mất một lúc tôi mới nhận ra rằng người đàn ông có râu đã đi mất và bỏ quên tập bản thảo của mình trên bàn.

Nghĩa vụ của tôi là đưa nó cho người phục vụ giữ. Anh ta hẳn là một khách quen, nên chắc sẽ không mất thời gian để nhận lại nó.

Tuy nhiên, khi cầm nó trên tay, tôi không thể ngăn mình ngó qua một chút. Có thể là do tò mò hoặc đơn giản chỉ là buồn chán, nhưng tôi đã quay về chỗ ngồi, tay vẫn cầm tập bản thảo. Tôi đọc lại tựa đề, Phía khuất của Mặt Trăng, và lật trang sau để xem nội dung.

Tôi dừng lại trước một đoạn trông giống như lời mở đầu hoặc tuyên bố về nguyên tắc:

Tất cả ánh sáng đều có bóng tối. Những người trông có vẻ đơn giản đều che giấu một thế giới với những điều không tưởng. Nếu tình cờ lạc vào đó, ta sẽ bị bao trùm bởi cảm giác hoang mang và sợ hãi, giống như những ai xâm nhập vào vườn nhà người khác.

Đột nhiên, chúng ta sẽ nhận ra rằng có một điều vẫn luôn ở đó nhưng ta không hề để ý. Bước tiếp theo là mở rộng phạm vi nghi ngờ sang những khu vực lân cận. Bắt đầu từ đó, vùng tối có thể đưa ta tới những nơi ta chưa bao giờ tưởng tượng ra. Cuối cùng, mặt bên kia của đồng xu cũng chiếm từng ấy diện tích như mặt còn lại của nó.

Bạn có thể phát hiện ra bạn không biết gì về người sống ngay gần mình, hoặc cho tới bây giờ bạn đã luôn nhắm mắt làm ngơ. Và bạn sẽ mong muốn rằng những phát hiện đầu tiên này, điều đã phá tan sự ngọt ngào hằng ngày, không bao giờ xảy đến.

Chính vì vậy nên đôi khi sẽ rất thuận tiện khi không muốn biết tất cả mọi thứ.

Sau khi đọc xong, tôi ngồi sững sờ vài giây, không rõ nên nghĩ gì. Đoạn văn này không làm rõ việc mọi chuyện sẽ diễn ra theo hướng nào.

Cảm thấy tò mò, khi chuẩn bị đọc đến trọng tâm của câu chuyện thì tôi may mắn ngước mắt lên. Người đàn ông có râu đang vội vã sang đường. Bằng cách nào đó, tôi hiểu rằng không phải anh ta đang bực mình với tôi - anh ta thậm chí còn không nhìn tôi - mà đang bực với chính bản thân mình vì đã bỏ quên tập bản thảo ở quán cà phê vỉa hè. Một sai lầm không thể tha thứ.

Hoảng hốt, tôi để tập bản thảo lại trên bàn anh ta và rời đi ngay lập tức. Tôi gần như chạy về phía ngược lại mà không hề nhìn về phía sau.

Mục lục dự kiến

Tôi về đến nhà với tâm trạng u ám. Cuộc gặp gỡ với người đàn ông có râu và tập bản thảo của anh ta kích hoạt hết tất cả chuông báo động, như thể việc tôi đọc những gì không nên đọc sẽ để lại hậu quả.

Nhưng… cái tôi đọc được là gì cơ chứ?

Sự táo bạo của tôi có thể sẽ gây ra một cơn bão với các sự kiện nhỏ - hiệu ứng cánh bướm - với những hậu quả tàn khốc chỉ có thể thấy được khi đã quá muộn.

Tất cả những điều này, tôi sẽ nghĩ sau. Không còn nghi ngờ gì nữa, tôi sẽ không để tâm quá mức tới vấn đề đó nếu như chuyện đó không xảy ra trong lúc nấu ăn. Một hành động vô hại với tất cả như bật đài phát thanh đối với tôi cũng như bị sét đánh vậy.

Tôi đang vặn núm để dò đài nào phát nhạc hay khi tiếng đàn guitar những năm 70 làm tôi ngừng lại. Bình thường tôi thích nghe nhạc cổ điển hoặc jazz hơn, nhưng tôi có thích một vài huyền thoại nhạc rock. Có vẻ như chương trình này dành để kỉ niệm lần thứ bao nhiêu đó của một đĩa nhạc của Pink Floyd.

Phát thanh viên của Radio 3 nói với giọng trầm và thoải mái:

… Đây là một trong những album mang tính biển tượng nhất mọi thời đại và đã bán được hai mươi lăm triệu bản kể từ khi ra mắt vào năm 1973. Sau khi tập dượt các bản nhạc trực tiếp, ban nhạc tự nhốt mình trong phòng thu huyền thoại Abbey Road. Họ mong chờ điều tốt nhất từ kĩ sư âm thanh Alan Parsons, người đã cùng công nghệ mới Dolby biến mười sáu ca khúc trở thành một tác phẩm nghệ thuật thực sự. Đó là một bản thu mang đầy những bất ngờ khác lạ, như tiếng nói của người gác cửa phòng thu, vốn không ai ngờ có thể xuất hiện trong một đĩa nhạc. Thưa tất cả quý thính giả, chúng tôi rất lấy làm vinh dự được gửi đến quý vị phiên bản remaster[38] của đĩa nhạc kinh điển Dark side of the Moon, Phía khuất của Mặt Trăng.

Bị cảm giác chết chóc đè nén, tôi tự nhốt mình trong phòng làm việc của Titus để quên đi chuyện xảy ra. Ít nhất thì trong khi tôi vật lộn với việc soạn sách, tôi sẽ không bị ảnh hưởng bởi bóng đen đang bành trướng. Trong những lúc như vậy, tôi nhớ đến điều mà ông lão đã nói:

Cơ hội chính là cái bóng của Chúa.

“Làm ơn đừng nhắc tới mấy cái bóng nữa,” tôi nói với người phát thanh viên vô hình trong khi mở máy tính lên.

Mishima đã theo tôi lên căn hộ áp mái một cách rất tự nhiên, và giờ thì nó đang ngủ dưới cái bàn bày tàu hỏa. Lò sưởi khí butan làm ấm không gian với những thứ khí gây nghiện.

Tôi thấy trên máy tính có một tài liệu với tên Khóa học nhỏ về phép lạ hằng ngày. Tôi nhấn chuột vào và nó mở ra rất nhanh, bởi vì tôi thấy ngay được là trong này hầu như chưa có một thông tin nào ngoài tiêu đề.

Titus đã kí tên cho bộ sách hợp tuyển này là Francis Amalfi, một trong số rất nhiều những bút danh của ông. Vì ông ấy cho rằng tôi sẽ là người tổng hợp cuốn sách này, bây giờ nó là bút danh của tôi và cũng là nhân cách thứ hai của tôi. Vì Samuel de Juan, tiến sĩ Văn học Đức, không thể nào viết nên những cuốn sách thân thiện với mọi đối tượng.

Tôi trượt xuống các trang để tới chỗ mục lục. Đây là tất cả những gì Titus đã làm, phần còn lại của cuốn sách vẫn trống trơn. Tôi đọc tên các chương để xem có gì phù hợp để đưa vào từng mục không.

Mục lục (dự kiến)

Mở đầu: Chào mừng đến với phép lạ

1. Những kho báu của sự cô đơn

2. Sự vuốt ve hằng ngày cho tâm hồn

3. Những bông hoa của sự tình cờ

4. Trái tim trong bàn tay

5.

6.

7.

Chưa có gì nhiều, chỉ nghĩ tới những việc phải làm phía trước là tôi đã thấy kiệt sức rồi. Titus thậm chí còn chưa làm xong phần mục lục, và giờ ông ấy mong tất cả chỗ này đều có ý nghĩa cho tới khi nó trở thành một cuốn sách.

Là người ngăn nắp sẵn, tôi quyết định hoàn thiện phần mục lục trước khi lo tới nội dung. Tôi nhìn như bị thôi miên vào khoảng trống ở phía bên phải số năm, như thể một cái gì đó có thể nhảy ra từ thinh không. Tiếng mèo bất ngờ của Mishima đánh thức tôi khỏi sự sững sờ với sức mạnh của một giác ngộ.

“Cám ơn mày đã gợi ý,” tôi nói với nó, rồi sau đó gõ vào máy tính:

5. Triết lí loài mèo

Có thể đó không phải là một tiêu đề tuyệt mĩ, nhưng tôi thấy thật hay khi dành tặng chương này cho một con mèo, mặt dù tôi vẫn chưa có chút ý tưởng nào về nội dung của nó.

Có thêm động lực, tôi nhìn con số sáu và nghĩ rằng sẽ rất hay nếu đưa thêm một dạng từ điển nào đó vào trong cuốn sách. Tôi có thể mượn vài từ trong cuốn cái gì cũng có tên, nếu như tôi không nghĩ ra được điều gì khác. Tạm thời, tôi sẽ đặt tên chương này là:

6. Ngôn ngữ bí mật

Nghe ổn đấy, tôi tự nhủ đầy hào hứng. Chuyện này dẫn tới chuyện kia, gần như tôi không nhận ra rằng mình đã gõ được tên của chương cuối cùng. Với điều này thì mục lục đã hoàn thành:

7. Viết thường hai chữ “tình yêu”

Tôi nhìn ý tưởng này với sự tự hào, vì nó là một thành quả đúng nghĩa. Có lẽ vì chương này chính là chương duy nhất mà tôi có ý tưởng rõ ràng. Nó sẽ gồm phần giới thiệu về sức mạnh của những hành động nhỏ nhặt. Sau đó là danh sách giải thích cho việc “viết thường” tình yêu.

Tôi tiếp tục trượt xuống cho tới cuối tài liệu và viết:

#1. Cho mèo uống sữa (mặc dù sữa không hợp với chúng)

Điều này làm tôi nhớ ra là phải tới phòng khám thú y để tiêm phòng cho Mishima. Ở đó có người phụ nữ quyến rũ với tính tình nóng nảy nhưng tốt bụng đang đợi tôi. Đây là một phỏng đoán.

Vừa tắt máy tính, tôi liền cảm thấy cơn mệt mỏi, không phải về thể chất, mà là về sự tồn tại. Thực sự thì tôi chưa đạt được nhiều, nếu chuyện đó có chút ý nghĩa nào đó.

Với con mèo bám gót, tôi dừng lại một lúc trước bức tranh kẻ lãng du, giờ đã trở thành tấm gương của tôi. Tôi nói với anh ta: “Khi nào sương mù tan, hãy cho tôi biết.”

Tiêu chuẩn văn hóa của vẻ đẹp

Tôi bắt đầu hiểu hơn về hành vi của mèo, vậy nên tôi đóng cửa phòng ngủ cả đêm để Mishima không trốn đi được. Con mèo hẳn đoán được điều gì đang chờ đợi mình, vì nó thử mọi cách để mở cái cửa ra.

Khi nhận ra rằng cào cửa là không đủ, nó bắt đầu kêu meo meo và nhảy lên giường để đánh thức tôi dậy. Nhưng tôi vẫn nằm yên, mặc dù cái giá phải trả là cả đêm không ngủ được. Cuối cùng thì con mèo cũng bỏ cuộc và giờ đang cuộn tròn nằm ngủ dưới chân tôi.

Trước khi chuẩn bị bữa sáng, tôi nhốt nó vào giỏ đựng thú. Mishima bắt đầu rên rỉ, còn hơn cả kêu meo meo và tôi thử trấn tĩnh nó lại bằng cánh thò ngón tay qua khe cửa để vuốt ve đầu nó.

“Cuộc sống có cả những điều như thế này nữa,” tôi nói với nó. “Mày đừng coi nó là chuyện xấu nhé.”

Ở phía trước phòng khám thú y có một con chó pit bull ngồi nhỏ dãi nhìn chúng tôi bằng ánh mắt đe dọa. Tôi gần như có thể cảm thấy lông của Mishima dựng lên ở trong cái giỏ. Ít nhất một lần, nó cảm thấy biết ơn vì được nhốt ở trong đó.

Người chủ của con chó là một cậu thanh niên trẻ đầu cạo trọc với gương mặt cũng không mấy thân thiện.

Cửa phòng khám mở ra và một bà lão tóc nhuộm tím bước ra với con chó xù trong tay. Con pit bull tỏ ra lo lắng rồi bắt đầu chảy dãi và gầm gừ, nhưng một bàn tay rắn chắc nắm lấy vòng cổ của nó và kéo nhẹ lên để nó im lặng.

“Bây giờ sẽ khám cho mày ngay,” cô bác sĩ tươi cười nói rồi đóng cửa lại.

Mishima kêu lên một tiếng meo yếu ớt, ý như muốn nói: “Nguy hiểm đã qua rồi.”

Trong khi chờ đợi, tôi nhìn quanh các tấm áp phích trang trí trong này, tất cả đều là quà tặng của các nhãn thức ăn cho vật nuôi. Một bức họa khá đẹp về mấy chú chó nhảy nhót vui vẻ và mèo Angora đang nhìn thức ăn của chúng với vẻ mặt khó chịu.

Khi con chó pit bull và chủ của nó đã ra về, tôi xách giỏ đựng thú cưng vào phòng khám. Có lẽ là ở trong không gian quen thuộc nên cô bác sĩ có vẻ thoải mái hơn trong nhà tôi.

“Nhân tiện, tên tôi là Meritxell,” cô ấy nói mặc dù không ai hỏi khi đưa con mèo ra khỏi lồng.

Trong lúc cô ấy đang tiêm phòng cho Mishima, tôi ngắm nhìn sự hòa hợp của các nét trên gương mặt cô ấy, và mái tóc ngắn làm cho chúng nổi bật hơn.

Tôi đã đọc được ở đâu đó rằng vẻ đẹp của gương mặt không phải là tiêu chuẩn văn hóa, mà là một khái niệm chung cho các tộc người. Rõ ràng là cùng một gương mặt có thể khiến đại đa số nhân loại cảm thấy hấp dẫn. Người ta thậm chí còn thực hiện thí nghiệm ở nhà trẻ, các em bé cho phản ứng khác nhau với mỗi nhóm người trông trẻ. Chúng khóc khi thấy những gương mặt ít gặp nhất, trong khi lại tiếp nhận một cách tích cực và cười với người có nét mặt hài hòa lúc họ bước tới bên nôi.

Nghiên cứu này cho phép ta suy ra khái niệm phổ quát rằng vẻ đẹp dựa trên sự đối xứng của các nét trên khuôn mặt. Không nghi ngờ gì cả, có những vẻ đẹp khác đấy, nhưng các em bé thì chưa thể cảm được thôi.

Cô Meritxell kia có vẻ là một ví dụ điển hình về nét đẹp và tính cách. Khi xong việc, cô ấy nở thêm một nụ cười nữa. Tuy nhiên điều này không có nghĩa là cô ấy chấp nhận lời mời dùng bữa ăn nhẹ với món sôcôla và bánh sampa của tôi. Tôi chọn sự thận trọng và rời khỏi đó mà không nói tiếng nào.

Tôi gần như có cảm thấy được một chút thất vọng trên gương mặt cân xứng của Meritxell. Có thể cô ấy sẽ từ chối, nhưng cô ấy vẫn muốn tôi ngỏ lời. Những bí ẩn về sự ve vãn của phụ nữ mà tôi chưa bao giờ dám làm sáng tỏ.

Tìm và thấy

Vì được nghỉ buổi sáng nên trên đường về nhà, tôi nghĩ ghé qua viện thăm Titus cũng là một ý hay. Đi từ phòng khám này sang phòng khám khác, từ phòng khám cho động vật sang phòng khám cho con người.

Tôi tranh thủ lúc đi tàu điện ngầm đọc mấy câu cách ngôn của Phật để đưa vào cuốn sách. Lúc đầu tôi thấy hơi miễn cưỡng khi lôi cuốn hợp tuyển mình tìm thấy trong nhà Titus ra. Một toa xe toàn những gương mặt xám xịt không phải là chỗ tốt nhất cho việc đọc chiêm nghiệm, nhưng tôi sớm nhận ra chẳng ai để tâm một chút nào đến việc những người khác đang làm.

Họ vẫn đang mở mắt, nhưng họ không thực sự nhìn, như vậy còn tệ hơn là nhắm mắt lại. Nhắm mắt thì vẫn có khả năng họ đang mơ mộng.

Chuyện này làm tôi nghĩ tới một đoạn trong Cuốn sách của nỗi băn khoăn[39] của Pessoa mà tôi đặc biệt thích. Đoạn đó thế này: Những ai ngủ sẽ là một đứa trẻ một lần nữa vì trong giấc mơ bạn không thể làm tổn thương hay từ bỏ cuộc sống. Tên tội phạm lớn nhất, kẻ ích kỉ cứng đầu nhất cũng không thể chạm tới bạn trong khi bạn ngủ vì phép lạ tự nhiên. Vì vậy, giữa việc giết người đang ngủ và giết một đứa trẻ, nhà thơ này cho rằng không có sự khác biệt đáng kể nào cả.

Từ phần saudade[40], một thuật ngữ không thể dịch được khác, của tiếng Bồ Đào Nha, tôi chuyển qua phần mà người ta cho rằng Siddhartha Gautama đã nói ra. Tôi chọn ra những câu cách ngôn có vẻ nổi bật nhất để đưa vào chương nào đó:

Nỗi đau là không thể tránh khỏi

nhưng sự đau khổ thì có thể lựa chọn được.

Người không biết nên quan tâm đến điều gì và nên bỏ qua điều gì

sẽ quan tâm tới những thứ không quan trọng và bỏ qua những gì thiết yếu.

Đấy chính là tôi, tôi tự nhủ trong lúc bước xuống bến của Bệnh viên Lâm sàng, và gần như thấy tức giận vì một người sống cách đây hai nghìn năm trăm năm trước có thể đưa ra lời khuyên cho mình.

“Vậy, hai nhiệm vụ của anh thế nào rồi?” Titus hỏi.

Tôi mới bắt đầu với việc hoàn thiện mục lục cho cuốn sách. Mà nhiệm vụ thứ hai là gì cơ?” Tôi hỏi lại.

“Đương nhiên là tìm ra Gabriela rồi.”

“Thực sự thì cuộc tìm kiếm hiện tại chưa có kết quả gì cả.”

“Tôi không nói là anh đi tìm cô ấy, mà là anh tìm thấy cô ấy kìa,” Titus chỉ rõ.

“Tôi không hiểu hai cái đấy có gì khác nhau.”

“Trong khi tìm kiếm, ánh mắt của anh sẽ bị giới hạn của sự mong đợi kéo lại. Giống như là, để gặp được Chúa, tôi sẽ tìm kiếm dưới gầm giường bởi vì tôi cảm thấy thoải mái với vị trí hiện tại của mình. Anh hiểu chứ?”

Tôi gật đầu và bắt đầu nghĩ đến câu chuyện cười về tên say rượu tìm chìa khóa ở gần đèn đường.

“Thế nên, trong lúc tìm kiếm, anh sẽ không thấy được điều gì thực sự quan trọng cả.” Titus nói tiếp.

“Vậy thì tôi nên làm gì? Bỏ cuộc ư?”

“Ngược lại chứ!” Titus nhảy dựng lên, gần như sắp dính vào giường.

Tôi hốt hoảng nhìn sang phía bên phải, để xem chúng tôi có đang làm phiền tới người nằm cùng phòng không, nhưng lần đầu tiên kể từ khi tới, tôi nhận ra giường bên cạnh đã trống trơn.

Nhà biên soạn già nắm lấy tay tôi và bảo: “Để tìm thấy thì anh phải thả lỏng ra. Trong khi có những ý tưởng định sẵn, anh sẽ không thể nhìn xa hơn được đâu.”

Điều này làm tôi quay lại nhìn chiếc giường trống.

“Ông ấy đi đâu rồi?” Tôi hỏi, một cách ngây thơ, về ông lão nằm ở đó khoảng một tuần trước.

Titus cười yếu ớt trước khi trả lời: “Nếu tôi biết thì có lẽ tôi đã nhận được giải Nobel ở mọi lĩnh vực rồi.”

Điều khó khăn chúng ta làm bây giờ, điều không thể sẽ mất một thời gian

Bài thuyết trình về Lâu đài[41] của Kafka tiết lộ nhiều thứ, bởi nó cho thấy rằng sinh viên chẳng hiểu một chút gì cả.

Đây luôn là cuốn tiểu thuyết tôi thích nhất của nhà văn người Séc này, dù ông ấy viết bằng tiếng Đức, có lẽ bởi nó là cuốn bí ẩn nhất. Vì Kafka bỏ dở giữa chừng, ta chỉ có thể đoán xem đâu là cái kết của người đạc điền K., người đã đấu tranh vô ích để tới được cái lâu đài ngày càng xa rời anh.

Gabriela liệu có phải là lâu đài như vậy của tôi? Lo lắng với sự liên tưởng này, tôi xem xét lại cốt truyện của cuốn tiểu thuyết trên đường ra quán cà phê.

Người đạc điền K. tiến tới chỗ đất bồi, hoang mang vì những dấu hiệu mâu thuẫn:

1. K. đến một ngôi làng đầy tuyết vì đã được gọi tới phục vụ cho các lãnh chúa trong lâu đài.

2. Khi nghỉ tại nhà trọ của làng, anh được thông báo qua điện thoại rằng anh không bao giờ được vào trong lâu đài.

3. Không lâu sau đó, anh nhận được lá thư xác nhận rằng anh đã được nhận vào phục vụ lãnh chúa.

4. Thị trưởng thông báo cho K. rằng lâu đài không cần một người đạc điền và tình cảnh phiền phức này là do sai sót hành chính.

5. Cũng ngày hôm đó, anh nhận được một lá thư thông báo rằng lâu đài rất hài lòng với công việc đạc điền của anh.

6. Mặc dù có lá thư này, K. vẫn không thể thực hiện công việc của mình và mọi ý định tới lâu đài đều thất bại.

Lâu đài là biểu tượng cho những khát vọng ngớ ngẩn nhất của con người, như khao khát được bất tử hay hồi sinh một tình yêu từ ba mươi năm trước. Suy nghĩ này đưa tôi trở lại với Titus: Dù đã nói rằng trong khi tìm có thể sẽ không thấy, ông ấy vẫn muốn tôi thử một lần cuối.

Tôi quyết định rằng nếu tên điên kia ở quán cà phê, thì tôi sẽ tránh xa và không bao giờ quay lại đó nữa. Hôm nay là một ngày lạnh và trở gió, vì cả ba cái bàn đều trống nên tôi một lần nữa lại ngồi xuống cái bàn ở giữa và gọi một li vermouth. Trong khi xoa tay vào nhau cho đỡ lạnh, tôi phải thừa nhận rằng cái vỉa hè này có một sức hấp dẫn không thể cưỡng lại với tôi, như thể sức hút của Trái Đất với Mặt Trăng vậy.

Và tôi thì là một vệ tinh lố bịch đang quay quanh một giấc mơ không thể thực hiện.

Với năng lượng của một người quyết định làm điều gì đó lần cuối, tôi xem xét nhất cử nhất động của những người qua đường từ hai hướng khác nhau. Việc Gabriela xuất hiện trong đám đông vội vã này giống như mò kim đáy bể, nhưng tôi vẫn muốn thử lần cuối cùng.

Như muốn củng cố hi vọng cho tôi, loa của quán cà phê phát ra một ca khúc của Billie Holiday[42], với lời ca: “Điều khó khăn chúng ta làm bây giờ, điều không thể sẽ mất một thời gian.”

Thông điệp từ ca khúc đó khiến tôi thấy được an ủi, và cũng có thể nói đó là sự tôn trọng của một người phục vụ dành cho việc tổng hợp cuốn sách của Francis Amalfi.

Trong khi tôi ngân nga ca khúc đem tới những suy nghĩ lạc quan, một bóng hình nham hiểm xuất hiện. Anh ta nhanh đến mức tôi không kịp phản ứng: Người đàn ông có râu, đang đội mũ, quẹo vào góc và thả mình xuống ghế. Sau đó anh ta đặt tập bản thảo lên bàn.

Tôi có thể uống cạn li vermouth rồi biến khỏi đó và không bao giờ quay lại. Nhưng một cảm giác tê liệt khó giải thích đã giữ tôi ở yên vị trí. Một cảm giác bình tĩnh kì lạ bao lấy mình, và tôi tiếp tục công cuộc quan sát người qua đường.

Hôm nay sẽ có gì đó xảy ra.

Mặc dù không có cơ sở nào để suy nghĩ như vậy, một mũi tên đã xuyên qua tấm màng mỏng vô thức để cảnh báo cho tôi rằng chuyện gì đó sẽ xảy ra. Có lẽ vì vậy nên tôi không bị giật mình khi người đàn ông đội mũ hỏi: “Ông có hoài niệm về tương lai không?”

Một thất bại thành công

Câu hỏi đó vang lên trong tâm trí tôi trong vài giây khi gió thổi mạnh lên.

Mặc dù có vẻ khác thường, nhưng tôi không thấy ngạc nhiên khi anh ta nói chuyện với mình, hay khi anh ta xưng hô một cách thân mật[43] như thể chúng tôi là bạn bè. Tôi cũng không ngạc nhiên với câu hỏi lố bịch như vậy.

Tôi nhìn anh ta thật kĩ. Tôi nhận ra rằng anh ta để râu và ria mép để che khuôn mặt quá tròn và phần môi trên hơi trũng.

Anh ta cũng có vẻ bình tĩnh, như thể không vội vàng gì để nghe câu trả lời.

Tôi có cảm giác như vừa mới thức dậy khỏi một giấc ngủ dài. Như thể tôi đã trải qua tất cả mọi chuyện đó - một déjà vu[44] - như một thử nghiệm, và giờ đã tới giây phút của sự thật. Một người đàn ông tỉnh táo sẽ đứng dậy và để tên điên khùng này lại với câu hỏi của anh ta, nhưng tôi đã quyết định đối mặt với nó. Tôi nói, hoàn toàn bình thản: “Tôi không thể thấy hoài niệm với những gì chưa xảy ra được.”

“Đó là ông nghĩ vậy thôi,” anh ta đáp lại, kéo ghế lại gần tôi mà không rời bỏ hẳn bàn của mình.

Chúng tôi như hai thủy thủ trôi dạt đang nói chuyện từ chiếc thuyền đầy lỗ thủng của mình. Và biển thì đang rất hung dữ.

Người đàn ông có râu quay trở lại với chủ đề của mình: “Tất cả chúng ta ít nhiều đều biết chuyện gì sẽ xảy đến với mình, bởi vì phần lớn chúng ta lựa chọn tương lai cho chính mình. Đây chính là mánh khoé cho những thầy bói thực thụ.”

“Ông đang nói cái gì vậy?” Tôi nói, đổi xưng hô thân mật hơn.

“Xem trước tương lai cũng giống như chơi cờ thôi. Một kì thủ khiêm nhường có thể đoán trước hai hoặc ba bước sẽ diễn ra tiếp theo trên bàn cờ. Một kì thủ giỏi sẽ đoán được nhiều hơn. Đây là vấn đề về logic và kết nối.”

“Và ông đã từng đoán trước trận đấu của mình sẽ đi theo hướng nào.”

“Phải. Trước khi chiếu tướng sẽ có cuộc phiêu lưu thú vị. Vì thế nên tôi thấy hoài niệm về tương lai. Nó sẽ rất phi thường và tôi muốn tới thời điểm đó ngay.”

“Vậy thì tùy thuộc vào ông thôi,” tôi nói tiếp sau anh ta. “ông không thể đi nước của mình trước được ư?”

Mối nghi ngờ của tôi rằng anh ta bị điên bắt đầu có cơ sở vững chắc rồi.

“Không thể được,” anh ta trả lời, “vì trước đó cần phải xảy ra rất nhiều chuyện đã, ông hiểu chứ? Trong cờ vua, một vài nước đi sẽ dẫn tới các nước khác. Nếu ông chiếm lĩnh trận đấu thì sẽ chẳng có gì xảy ra cả.”

“Để tôi đoán thử xem,” tôi cắt ngang anh ta với sự liều lĩnh khác thường. “Trong tập bản thảo mà ông mang theo mình đi khắp nơi có viết về tương lai mà ông đang hoài niệm.”

Người đàn ông có râu nhăn mặt trước khi nói: “Ông thông minh đấy. Tôi biết là có thể trông cậy vào ông mà.”

“Houston, chúng ta đang có một vấn đề,” tôi nói mà không suy nghĩ gì, trước tình hình là tôi đã bị lôi vào một mớ rắc rối khác.

“Ngày 11 tháng Tư năm 1970,” anh ta tự tin nói.

“Sao cơ?”

“Đó là ngày tàu Apollo 13 được phóng lên vũ trụ. Con số tồi tệ chuẩn bị đưa họ tới địa ngục.”

“Theo những gì tôi thấy thì ông là người mê tín đấy.”

“Cần phải mê tín khi những dấu hiệu quá rõ ràng như vậy. Tàu Apollo 13 khởi hành lúc 13:13 vào một ngày có tổng các chữ số là mười ba. Ông tính thử xem: 11/04/70.”

Tôi cộng nhẩm trong đầu sáu con số và kết quả đúng là mười ba. Nhưng điều này chẳng chứng minh được gì cả.

“Điều đáng kinh ngạc là họ che chắn được da của mình,” anh ta nói tiếp. “Phi hành đoàn của Apollo 13 sẽ là đoàn thứ ba đổ bộ xuống Mặt Trăng, nhưng khi họ cách Trái Đất 370.000 kilomét, một vụ nổ chết người xảy ra ở tên lửa và họ bắt đầu lang thang vô định trên quỹ đạo của Mặt Trăng. Đó là chín mươi giờ đồng hồ dài nhất trong lịch sử của cuộc chạy đua vũ trụ.”

“Tôi có thể thấy ông là chuyên gia trong lĩnh vực này.”

“Khi bình oxy thứ hai phát nổ, các phi hành gia tắt hết các máy móc có thể tiêu tốn năng lượng của tàu. Họ trả cái giá của chính mình để quay trở lại quỹ đạo của Trái Đất. Việc họ có thể hạ cánh xuống phía nam đảo Pago Pago[45] vào ngày 17 tháng Tư là một phép màu. Thế nên NASA[46] mới gọi nhiệm vụ này là một ‘thất bại thành công’. Một định nghĩa đẹp đấy chứ?”

Thay vì trả lời, tôi trầm ngâm suy nghĩ vài giây. Không còn nghi ngờ gì nữa, người đàn ông đó đang ở trên Mặt Trăng, mặc dù trang sách mà anh ta vừa đọc có vẻ chẳng liên quan gì tới vệ tinh tự nhiên của chúng ta cả.

Như để đáp lại sự im lặng của tôi, anh ta tiếp tục: “Nhưng bây giờ tôi không thể quan tâm tới Mặt Trăng được. Chúng ta đã ở đó rồi.”

Tôi cảm thấy phiền vì anh ta dùng ngôi thứ nhất số nhiều cho các câu hỏi như du hành tới Mặt Trăng, nhưng tôi cố gắng bảo vệ bản thân bằng một vẻ mặt bình thường.

“Mọi thứ đều có lúc của nó,” anh ta nói tiếp. “Trước đó, ông phải bận tâm đến những điều khác đã.”

Anh ta kết thúc câu nói bằng một ánh nhìn ranh mãnh, trong khi nhấp ngụm cà phê cuối cùng. Lần đầu tiên trong cuộc trò chuyện này, tôi nhận ra mình đã quên việc quan sát ngã tư. Như vậy có lẽ lại tốt hơn.

“Vậy nước đi của hôm nay là gì?” Tôi quay lại hỏi về bàn cờ, gần như chỉ là để cho vui.

“Việc của tôi là khám phá ra tác giả của một bản nhạc mà tôi rất thích.”

“Tôi có biết một ít về âm nhạc,” tôi thừa nhận. “Có thể tôi sẽ giúp được ông. Bản nhạc nói về cái gì vậy?”

“Đúng là tin mừng,” anh ta đột nhiên hào hứng hẳn lên. “Hôm qua tôi xem một bộ phim trên tivi, về hai con ma cà rồng hiện đại bị nhốt ở một căn hộ tại New York. Anh ta đã mất đi sự bất tử và bắt đầu già đi từng phút một ngay trước mặt người yêu, cũng là người cuối cùng phải chôn cất anh ta như một người già yếu. Thỉnh thoảng có một bản nhạc piano buồn vang lên. Tôi muốn biết bản đó của ai. Danh đề phim cũng không có tiêu đề rõ ràng.”

“Hai con ma cà rồng có phải là Catherine Deneuve và David Bowle[47] không?”

“Tôi nghĩ là vậy.”

“Vậy thì đó là bản nhạc của Bartók[48]. Tôi nghĩ tên của nó là Gông cùm hay gì đó. Không phải là cái tên vui vẻ gì cho lắm.”

“Có lẽ là không, nhưng cảm ơn vì đã cho tôi thông tin.”

Nói xong, anh ta đứng dậy như thể đột nhiên có việc gì rất vội. Anh ta đặt một đồng tiền trên bàn và nhẹ nhàng nhấc cái mũ như để chào tạm biệt.

“Valdemar đi đây,” anh ta nói.

Và không để tôi kịp nói tên mình, anh ta quay về hướng mình đã tới, cùng với tập bản thảo trên tay.

Người chèo thuyền Venice

Tôi nốc chỗ vermouth còn lại và ngồi ở đó, ngỡ ngàng, cho đến khi cơn gió lạnh bảo tôi phải rời đi.

Trong đầu tôi vang lên những hợp âm chầm chậm của Bartók, và đột nhiên tôi muốn nghe bản nhạc đó. Tôi nhìn đồng hồ. Nếu nhanh chân thì tôi có thể tới hàng đĩa nhạc trước khi họ đóng cửa.

Cũng phải hơn một năm rồi tôi chưa ghé lại cửa hàng nhỏ dành riêng cho nhạc cổ điển trên phố Tallers. Nếu cửa hàng nào có đĩa nhạc của Bartók thì chắc chắn là chỗ này.

Thay vì đi vòng ra chỗ đèn giao thông, tôi liều lĩnh băng qua phố Pelayo và cắt ngang Jovellanos. Sau đó tôi rẽ trái cho đến khi tới cửa hàng, năm phút trước khi họ đóng cửa.

Ngoài nhân viên thu ngân ngái ngủ, tôi được đón tiếp bằng một giai điệu tuyệt vời tôi chưa nghe trong nhiều năm: một trong những “Bài ca không lời” của Mendelssohn[49], Người chèo thuyền Venice. Đó là một bản nhạc dành cho piano, như nhạc của Bartók, nhưng ở thể trữ tình ấn tượng.

Quyết định rời bỏ “gông cùm”, với đôi mắt khép hờ, tôi chuyển từ kệ để nhạc đương đại sang nhạc trữ tình. Trước khi tìm thấy đĩa nhạc mình muốn mua, tôi chờ đợi những nốt nhạc cuối cùng của bản Người chèo thuyền kết thúc. Khi mở mắt ra, tim tôi đập mạnh đến nỗi tôi sắp ngất đi: Ngay bên cạnh kệ đĩa là Gabriela.

Mặc dù chúng tôi chỉ cách nhau vài centimét, tôi thậm chí có thể ngửi thấy mùi nước hoa từ mái tóc đen lượn sóng của cô ấy, nhưng cô ấy không nhìn thấy tôi. Ánh mắt cô sáng lên khi lướt nhanh qua các kệ.

Chống lại cảm giác hoảng loạn đang thúc tôi bỏ chạy, tôi nín thở trong lúc chờ Gabriela ngẩng đầu lên.

Khi điều đó xảy ra, tim tôi bắt đầu đập liên hồi như trống trận. Tôi mất vài giây chiêm ngưỡng những tàn nhang trên má cô ấy, trước khi bị cô ấy bắt gặp với một cái nhìn chất vấn. Tôi nói: “Xin chào.”

Vẻ lúng túng hiện rõ trên nét mặt cô ấy. Cũng bình thường thôi, tôi cũng cảm thấy như đang mơ vậy. Tôi phá tan sự gượng gạo bằng cách tầm thường nhất: “Cô nhớ tôi chứ?”

Cô ấy nhìn tôi bằng đôi mắt quả hạnh trong vài giây, rồi nói: “Không. Anh cần gì?”

Câu trả lời này làm tôi ngần ngại đến mức không biết có nên tiếp tục không. Nếu tất cả chỉ là ảo ảnh và chỉ có mình tôi biết về cô ấy, tôi sẽ đẩy bản thân vào một sự lố bịch kinh hoàng. Mặc dù vậy, tôi vẫn nói tiếp: “Cách đây nhiều năm rồi, ở một biệt thự tân cổ điển phía bên phải đường La Rambla. Tôi nghĩ chúng ta đã chơi trốn tìm và…”

“Tôi không biết anh đang nói gì,” cô ấy hốt hoảng đáp lại. “Anh nhận nhầm người rồi.”

Nói rồi, cô ấy quay lưng đi và chui vào một góc trong cửa hàng.

Đỏ mặt vì xấu hổ, tôi bước ra khỏi đó, không có âm thanh nào ngoài tiếng trái tim tôi tan vỡ.

Đèn lồng màu nhiệm

Để quên đi nỗi buồn, tôi dừng lại để nghĩ rằng đó là buổi chiều kì lạ nhất trong cuộc đời tôi: Sau cuốn Lâu đài và cuộc trò chuyện với Valdemar tôi đã chạm mặt Gabriela và cô ấy thậm chí còn không nhận ra tôi.

Vậy thì tại sao cô ấy lại nhìn tôi sâu như vậy ở chỗ đèn giao thông? Thậm chí cô ấy còn quay lại nhìn tôi lần cuối trước khi đi tiếp. Hay đó chỉ là ảo giác do cơn sốt gây ra?

Trên đường về nhà, trong đầu tôi diễn lại nhiều lần cảnh đó và cảnh ở cửa hàng đĩa. Cuối cùng, tôi đi đến một kết luận logic: Chúng tôi chỉ chạm mắt nhau ở vạch qua đường, và sau đó cô ấy chỉ tình cờ quay đầu lại. Thỉnh thoảng chúng ta cũng quay đầu lại khi đang đi mà.

Không còn nghi ngờ gì cả, cô ấy chính là người đã đánh thức trái tim tôi cách đây ba mươi năm với một nụ hôn bươm bướm, vấn đề là cô ấy không nhớ chuyện đó. Có thể với Gabriela, cảnh tượng trẻ con đó chẳng có ý nghĩa gì đặc biệt, hồi đó cũng không mà giờ cũng không.

Lần đầu tiên tôi đau đớn chấp nhận rằng là một người đàn ông dễ bị quên lãng. Và điều buồn nhất là mặc dù vậy, tôi vẫn yêu cô ấy điên cuồng.

Khi về đến nhà, tôi rất muốn chạy tới bệnh viện để tâm sự với ông già. Không phải người ta nói rằng khi chia sẻ thì nỗi buồn sẽ vơi một nửa sao?

Tuy nhiên tôi đã bỏ ý định này. Tôi không muốn nới rộng vết thương thêm bằng cách chấp nhận thất bại của mình. Để vơi bớt nỗi đau, tôi sẽ làm điều duy nhất mà mình được đào tạo bài bản, chính là làm việc. Trong khi ôm một đống sách leo lên cầu thang, tôi gần như thấy vui vì mình có thêm việc làm ngoài giờ ở trên căn hộ áp mái.

Sau khi dừng lại trước bức Kẻ lãng du, tôi ngồi vào bàn của Titus với ý định tiếp tục công việc.

Tôi đã chép các tiêu đề của mục lục ra các trang riêng trong văn bản để hoàn thiện dần từng mục với những gì tôi nghĩ ra. Tôi ngó qua mục cuối “Viết thường hai chữ ‘tình yêu’” và thêm vào một yếu tố của tình yêu toàn thế giới:

#2. Nói chuyện với một người lạ

Cần phải thêm điều này vào, vì cuộc trò chuyện với Valdemar đã đưa tôi đến với Bartók, rồi tới cửa hàng đĩa nhạc. Ở đó, bản Người chèo thuyền Venice đã đưa tôi đến với Gabriela, qua những con kênh khó đoán trước. Câu hỏi ở đây là: Việc đó đã giúp gì cho tôi?

Tôi tạm thời bỏ qua mục này để tới mục “Trái tim trong bàn tay”. Trong khi đọc lại Werther để chuẩn bị cho tiết học, tôi đã thấy một đoạn với nhân vật chính đưa ra một nhận xét cảm động về những bí ẩn của tình yêu với người bạn của mình, có bao gồm cả một giai thoại nữa.

Mặc dù đã đọc cuốn này hồi còn là sinh viên, đoạn văn được chọn cho cuốn sách giờ có thêm một ý nghĩa mới, một khía cạnh bi kịch dành cho những ai đang yêu một cách vô vọng. Với nỗi đau vẫn còn chưa lành, tôi bắt đầu chép lại:

Wilhelm, trái tim chúng ta sẽ thế nào nếu thế giới không có tình yêu? Một chiếc đèn lồng màu nhiệm không có ánh sáng. Nhưng chỉ cần bạn đặt vào đó một cái đèn nhỏ là trên bức tường màu trắng sẽ xuất hiện những hình ảnh đủ màu sắc. Và dù chẳng có gì nhiều hơn vậy, những bóng ma thoáng qua, chúng mang đến cho chúng ta niềm hạnh phúc, ta ngắm nhìn chúng như những đứa trẻ nhỏ và bị thu hút trước những hiện hình kì diệu này. Hôm nay tôi không thể gặp được Lotte, vì một chuyến thăm tôi không sao tránh khỏi. Biết làm thế nào được đây? Tôi phái người hầu của mình đến chỗ nàng chỉ để có ai đó quanh tôi ở gần nàng. Tôi chờ đợi cậu ta thiếu kiên nhẫn đến nhường nào, tôi vui mừng biết bao khi gặp lại cậu ta. Nếu không vì xấu hổ, tôi đã ôm lấy đầu và hôn cậu ta rồi.

Người ta kể rằng nếu đặt tảng đá ở Bologna ra ngoài nắng, nó sẽ hấp thụ tia sáng mặt trời và sáng lên một lúc lâu khi trời tối. Điều tương tự xảy ra với tôi và người hầu. Cảm giác ánh mắt nàng trên gương mặt cậu ta, trên gò má, trên nút áo và cổ áo khoác của cậu ta, khiến tôi cảm thấy thật thiêng liêng, thật giá trị! Trong khoảnh khắc đó, tôi sẽ không thay người hầu của mình dẫu có mười đồng thaler[50] đi chăng nữa. Sự hiện diện của cậu ta mang cho tôi biết bao là vui thích! Cầu Chúa cho bạn không cười tôi. Wilhelm, liệu hạnh phúc có phải là do tưởng tượng không?

Phần III
Nỗi buồn của đồ vật

Người chèo thuyền trở lại

Một tuần sau buổi chiều buồn bã và kì lạ đó, một dấu hiệu mới làm tôi cảnh giác. Tôi được nghỉ buổi sáng nên dành cả buổi để dọn dẹp nhà cửa trong khi nghe một đài phát nhạc cổ điển.

Tôi đang rửa một chồng đĩa với đống cặn khô thì phát thanh viên nhắc tới những “Bài ca không lời”. Tôi tắt vòi nước và vặn âm thanh to lên, chờ đợi một thông điệp nào đó:

… Năm 1828, cô em gái Fanny yêu quý nhất của nhà soạn nhạc đã nhận được “Ca khúc không lời” như một món quà sinh nhật. Mendelssohn lúc đó mới mười chín tuổi và trong suốt sự nghiệp, ông có nhiều bản nhạc ngắn dành cho piano. Bộ sưu tập đầu tiên của các “Ca khúc” hay “Bài ca không lời” được phát hành vào năm 1832, với thành công vang dội trong cộng đồng tư sản thời đó. Họ bắt đầu đặt đàn piano vào phòng khách và yêu thích những bản nhạc ngắn như thế. Mặc dù tên của thể loại này chỉ rõ rằng nó được dành riêng cho piano, nhưng người dân thời kì Victoria bắt đầu đặt cho nó những cái tên màu mè như Hạnh phúc đánh mất hay những thứ lố bịch khác như Đám cưới của loài ong, nghe như những bản nhạc nhỏ xinh ấy chứa đựng câu chuyện nào đó đằng sau. Tuy nhiên chính Mendelssohn cũng góp phần vào việc đặt tên cho các “Bài ca không lời” với bản nhạc biểu tượng như Người chèo thuyền Venice mà chúng ta sẽ thưởng thức sau đây.

Lại tới rồi, tôi nhắm mắt lại và dỏng tai lên để cảm nhận bản nhạc.

Tuy nhiên, và đây là điều lạ lùng nhất, tôi không nhận ra nó. Bản nhạc buồn bã mà tôi nghe trước khi thấy Gabriela đã bị thay bằng một bản khác, chậm và trang trọng hơn, mặc dù giai điệu cũng đẹp không kém.

Không nghi ngờ gì cả, đó không phải là bản Người chèo thuyền mà tôi biết. Là phát thanh viên nhầm lẫn hay tôi đã bị lừa, tưởng nhầm là bản Người chèo thuyền trong khi nó là Đám cưới của loài ong hay thứ gì đó tương tự? Đó là một bí ẩn cho kho lưu trữ riêng của tôi.

Bản nhạc kết thúc trong lúc tôi đang hút bụi tấm thảm, Mishima nhảy chồm chồm và khịt mũi đối đầu với cái máy.

“Ngày mai chúng ta sẽ nói chuyện,” tôi nói với nó. “Mày phải giúp tao với cái chương về triết lí của loài mèo.”

Giải quyết xong công việc nhà, về cơ bản thì tôi có ba lựa chọn: ở nhà đọc sách, lên phòng biên soạn hoặc ra ngoài đường. Tôi nhìn đồng hồ và thấy là đã mười hai giờ hơn rồi.

Đúng là thời điểm hoàn hảo cho một li vermouth, tôi nghĩ và đi ra quán cà phê mà từ tuần trước tôi chưa tới lần nào.

Tuy nhiên, khi đã ra khỏi giới hạn của khu Gracia, tôi nghĩ rằng nên đi thăm ông lão một chuyến. Điều này đặt tôi vào khoảnh khắc đau đớn phải giải thích những gì diễn ra với Gabriela, vì từ hôm đó tới giờ tôi vẫn chưa liên lạc với ông ấy. Có lẽ đó chính là lí do tôi tránh mặt ông bằng cách trốn vào các tiết giảng ở trường hoặc soạn cuốn sách của Francis Amalfi.

Tôi thấy mệt mỏi với sự phiền não này nên bắt taxi để nghỉ ngơi trên đường tới chỗ người bạn kiêm người nghe xưng tội của mình.

Lái xe hóa ra lại là một người có tấm lưng rộng và tóc hoa râm được buộc lại theo kiểu đuôi ngựa, giống như thổ dân da đỏ châu Mỹ vậy. Như nhiều tài xế taxi khác, anh ta thích nói chuyện, nên khi tôi vừa nói xong địa chỉ, anh ta kể ngay tin tức mới của ngày hôm đó:

“Một người phụ nữ chín mươi tuổi vừa nhận được một bức thư từ năm 1937. Anh thấy tốc độ của dịch vụ bưu chính thế nào?”

“Thật sao?” Tôi vờ như thích thú.

“Có vẻ là vậy. Người yêu của bà ấy đã viết bức thư từ mặt trận Ebro[51]. Ông ấy hi sinh trên chiến trường, nên có thể nói đó là một lá thư gửi từ dưới mộ.”

“Vậy người nhận phản ứng sao?”

“Bà ấy khóc nhiều lắm. Thế cũng là bình thường, chắc lá thư gợi lại nhiều kỉ niệm.”

“Tôi cho là vậy.”

“Đây không phải lần đầu chuyện này xảy ra đâu,” tài xế nói. “Cách đây vài năm, họ thấy trong một căn hầm có một cái túi toàn thư đã ở đó từ đời nào rồi. Tay Giám đốc Bưu điện phải đưa ra tuyên bố để chấm dứt vụ bê bối đó.”

“Thế ông ta nói gì?”

“Toàn thứ nhảm nhí. Ông ta nói là ‘không cần phải lo lắng, vì trong đó không có một bức thư tình nào hết’.”

Tin động trời

Giường của Titus trống trơn khi tôi đến bệnh viện. Họ nói với tôi rằng ông ấy đang được đưa đi làm xét nghiệm. Tôi muốn đợi nhưng cô y tá quyến rũ bắt tôi đi về.

“Ông ấy sẽ cần nghỉ ngơi sau khi làm kiểm tra,” cô ấy nói.

Chuyện này làm tôi nghĩ tới những chuyến thám hiểm không gian của Valdemar, thế nên tôi đi ngay tới quán cà phê, mặc dù chẳng có mục đích gì cả. Có lẽ tôi chỉ cần một chút hơi ấm con người, mặc dù tôi quen sống trong bầu không khí lạnh lẽo và u tối.

Trong khi đi bộ qua phía bên trái quận Ensanche, tôi tự hỏi anh ta làm nghề gì. Tôi không thể tưởng tượng ra một công việc nghiêm túc, mặc dù nhìn quần áo thì anh ta cũng không phải là dạng túng quẫn. Nếu anh ta không sống bằng tiền thừa kế, thì chắc chắn phải có việc làm. Và đây mới là điều đáng lo ngại: Nếu hệ thống có thể túm được một anh chàng như vậy thì chẳng có ai là an toàn cả.

Khi đến chỗ ngã tư, tôi thấy Valdemar vừa đứng lên khỏi bàn và cầm tập bản thảo để chuẩn bị ra về. Tôi tới ngay trước khi anh ta bắt đầu hùng hổ đi về một hướng vô định nào đó.

Anh ta chào tôi nhưng không hề ngừng lại, nên tôi đi cạnh anh ta dưới ánh nắng chói chang, nhưng trời không quá nóng.

“Ông đã tìm thấy bản nhạc của Bartók chưa?” Tôi hỏi cho có chuyện để nói.

“Tôi không muốn tìm bản đó,” anh ta trả lời đột ngột. “Ông đã nói với tôi nó là bản Gông cùm. Đó là tất cả những gì tôi cần biết.”

“Vậy là ông chỉ muốn biết tên của bản nhạc thôi.”

“Phải, tôi thích gọi sự việc bằng đúng tên của nó. Ông không như vậy ư?”

Khi băng qua rìa Plaza de Gataluna[52], trong đầu tôi hiện ra bí ẩn về bản Người chèo thuyền của Mendelssohn và giải thích cho Valdemar.

“Ông giúp tôi thì tôi sẽ giúp lại,” anh ta nói, vẫn không dừng bước. “Đưa tôi đến cửa hàng và tôi sẽ giải quyết khúc mắc này cho ông. Tôi giỏi đọc bìa đĩa lắm đấy.”

Tôi dẫn anh ta tới cửa hàng nhạc cổ điển vài phút trước khi đóng cửa.

Chúng tôi đã bước được một nửa người vào trong cửa hàng rồi theo phản xạ, tôi kéo Valdemar ra và quay lại phố Tallers. Anh ta chẳng có vẻ gì bất ngờ với thái độ của tôi và chúng tôi tiếp tục đi với tốc độ như cũ.

“Nói chuyện về âm nhạc thế là đủ rồi,” tôi nói, “có thể mời ông ăn gì không? Tôi biết một nhà hàng ngon ở gần đây.”

Anh ta gật nhẹ đầu trong khi tôi tìm cách bình tĩnh lại. Tôi đã phát điên khi lại nhìn thấy Gabriela ở cửa hàng đó.

Khi chúng ta tới Mặt Trăng

Tôi dẫn anh ta qua một mê cung của những con hẻm cho đến khi tới Romesco, một nhà hàng ở khu Raval mà tôi có cảm tình. Valdemar không nói gì trong suốt quãng đường đi, cho tôi cơ hội để suy nghĩ.

Đột nhiên tôi thấy thật rõ ràng và tự cười bản thân vì không hiểu ra sớm hơn. Gabriela xuất hiện ở cửa hàng đĩa không phải là điều kì diệu gì cả, đơn giản là cô ấy làm việc ở đó. Thỉnh thoảng cần phải đi đường vòng để nhìn ra điều hiển nhiên.

Phát hiện này cũng khiến tôi thấy an ủi, vì giờ tôi đã biết có thể tìm thấy cô ấy ở đâu. Không cần thiết phải cắm chốt ở quán cà phê xem cô ấy có đi qua không nữa. Thế là đủ rồi. Mặt khác, chuyện này vẫn không giải quyết được vấn đề chính: Gabriela đâu có nhận ra tôi, và cũng chẳng đón nhận những kí ức thời thơ ấu mà tôi gợi ra. Đối với cô ấy, tôi hoàn toàn là người xa lạ, mức độ tương tác cao nhất giữa chúng tôi chỉ có thể là mua một đĩa nhạc.

Và đó chính xác là điều tôi sẽ làm.

Chúng tôi giành được bàn trống cuối cùng của nhà hàng, trước khi một đám khách du lịch với kinh phi thấp chiếm hết chỗ. Ở đây chỉ phục vụ những món đơn giản, thế nên tôi gọi món salad và cá cho cả hai, cùng với một chai vang trắng.

“Tôi không có nhiều thời gian đâu,” Valdemar nói.

“Ở đây phục vụ nhanh lắm, đừng lo. Ông cần phải đi đâu ư?”

“Tôi còn phải tiếp tục nghiên cứu.”

“Nghiên cứu về chủ đề gì vậy?”

Anh ta nhấp một ngụm rượu và gõ tay lên tập bản thảo dày cộp đặt trên bàn. Rồi anh ta dùng khăn ăn lau miệng và nói: “Đang có một tương lai tuyệt vời chờ đợi loài người đấy.”

Tôi im lặng. Giống như một déjà vu khác, tôi có cảm tưởng đây không phải lần đầu mình nghe chuyện lố bịch này.

“Đó là một tầm nhìn lạc quan đấy,” tôi nói. “Nhưng nó có liên quan gì đến cuốn sách chứ?”

“Liên quan nhiều chứ. Tôi dồn sức cho cuốn sách này vì tôi không thể làm điều gì khác kể từ khi cảm thấy hoài niệm về tương lai.”

“Đó là điều ông đã nói với tôi. Ông biết mình sẽ ở đâu từ giờ cho tới thời điểm nào đó nhưng không biết khi nào thời điểm đó tới, vì đó là giới hạn. Tôi nói có sai không? Nhưng chuyện này liên quan gì tới Mặt Trăng?”

Valdemar xiên một miếng cá lên và xem xét nó kĩ càng trước khi đưa vào miệng. Rồi anh trả lời: “Cuốn sách này đã trải qua nhiều thay đổi rồi. Có lẽ thậm chí gọi nó là một cuốn sách cũng là sai lầm, vì với sách thì chúng ta hiểu một điều gì đó đã hoàn thành và kết thúc. Cuốn này thì khác. Nó là một con quái vật sẽ kéo dài và biến dạng khi những thứ mới được mở ra. Chúng ta hãy gọi nó là số mệnh. Hãy gọi nó là cuộc sống đi.”

“Tiêu đề Phía khuất của Mặt Trăng. Đây là ám chỉ tới hòn đá trên cao kia hay chỉ là biểu tượng thôi?”

“Là cả hai,” anh ta trả lời, ánh mắt sáng lên với sự hào hứng. “Giả sử rằng tôi bắt đầu một nghiên cứu với bản chất khoa học thuần túy và việc này có hậu quả ở nhiều cấp độ.”

“Vậy ông là nhà vật lí ư?”

“Đại loại vậy. Tôi là nhà nghiên cứu Mặt Trăng, nhưng tôi bị tách khỏi giới học thuật rồi. Tôi bắt đầu có vấn đề với đồng nghiệp kể từ khi đưa ra giả thuyết của mình. Các nhà khoa học là người bảo thủ. Trông thì có vẻ là họ đang tìm kiếm, nhưng thực tế thì họ sợ khám phá ra cái gì đó vượt ra khỏi những gì họ sẵn sàng chấp nhận. Họ thà nhắm mắt cho qua còn hơn.”

“Và ông đã thấy một điều gì đó? Lí thuyết của ông là gì vậy?”

“À, trên thực tế thì nó chỉ là một phỏng đoán, một giả thuyết đang dang dở. Tôi đã đi đến kết luận rằng ở trên Mặt Trăng người ta không già đi.”

“Ông dựa vào điều gì mà nghĩ như vậy?” Tôi hỏi, cảm thấy bị mê hoặc. “Rốt cuộc thì vẫn chưa có ai từng sống trên Mặt Trăng. Những nhà du hành vũ trụ chỉ đi nghỉ ở trên đó thôi, đúng không nào?”

“Đấy là họ nói vậy. Samuel, ông nói chuẩn đấy.”

Đấy là lần đầu tiên anh ta nói tên tôi. Tôi coi điều này nghĩa là việc mình vượt qua giai đoạn “nhập môn” và có thể được nhận sự dạy dỗ tối cao. Anh ta nói tiếp: “Sau đó tôi tìm cách chứng minh rằng có một mối liên quan trực tiếp giữa quá trình oxy hóa tế bào và trọng lực của Trái Đất. Khi tôi bắt đầu nghiên cứu dữ liệu thu được từ các nhiệm vụ khác nhau, tôi dần nghi ngờ chuyện con người từng đặt chân lên Mặt Trăng. Tôi tìm thấy quá nhiều sơ hở. Điều này sẽ giải thích việc dù hiện nay công nghệ đã vượt trội vô cùng, họ cũng sẽ không đi thêm lần nào nữa đâu.”

“Có một bộ phim nói về điều này,” tôi chỉ ra. “Cuối phim, những phi hành gia giả xông vào một nghĩa trang nơi người ta đang trình chiếu đám tang của chính họ.”

“Tôi cho là có những người khác đồng tình với mình,” anh ta nói với vẻ khó chịu ra mặt, “nhưng công việc của tôi là về sự bất tử. Đáng tiếc là tôi không thể chứng minh được điều gì, vì những nhiệm vụ đó không tồn tại, hoặc những thành tích của họ nghèo nàn đến mức bị coi là không tồn tại.”

“Ông quan tâm đến Mặt Trăng từ khi nào vậy?”

“Từ khi tôi còn nhỏ, được du hành lên đó đã là ước mơ của tôi rồi. Trong những năm 60, có vẻ rõ ràng là chỉ trong vài thập kỉ tới, tất cả mọi người sẽ đi. Vậy nên tôi cảm thấy như bị lừa vậy.”

“Nhưng ông vẫn nói về một tương lai tuyệt vời.”

“Vì tôi hiểu rằng đến cuối cùng, chúng ta sẽ tới được nơi đó. Sẽ có một thảm họa, trên Trái Đất kinh khủng đến mức chúng ta không còn cách nào khác là phải chiếm Mặt Trăng làm thuộc địa. Và rồi ta sẽ phát hiện ra rằng chúng ta bất tử. Kết thúc có hậu.”

Căn nhà gương

Sau bữa ăn, Valdemar trở về với thế giới riêng của anh ta. Tôi ở lại với cái hóa đơn và còn hai tiếng nữa cửa hàng mới mở cửa trở lại.

Trước áp lực từ đám đông đói ngấu đang muốn lấy bàn của mình, tôi đứng dậy mà chưa biết những nỗi lo lắng phiền muộn sẽ đi đâu. Để tránh dòng người đổ xuống đường La Rambla, tôi đi sâu vào trong khu Raval giữa các trung tâm gọi điện[53] và hàng băng đĩa cho người Pakistan.

Gần như vô tình, tôi đến Marsella, một quán cà phê vừa màu nhiệm vừa suy đồi mà tôi chưa ghé thăm lại kể từ thời sinh viên. Đó là quán bar yêu thích của tôi vì những tấm gương che phủ hết tường và không khí phóng túng của nó.

Tôi bước vào chỉ vì nỗi nhớ, để xem liệu nó có thay đổi gì về bản chất không, vẫn là những tấm gương mòn đó, những chai rượu trăm năm bám đầy bụi, áp phích của các thời kì với thông điệp gửi đến khách hàng như CẤM HÁT hoặc CẤM GIỮ CHỖ.

Lúc ngồi xuống một cái bàn trống, tôi nhớ đã đọc ở đâu đấy rằng đây là quán cà phê cổ nhất Barcelona, từ năm 1820. Trong số những người mê rượu nổi tiếng có nhà viết kịch Jean Genet[54], người khi còn trẻ đã bán thân ở khu phố Tàu mà giờ được gọi là Raval hay Rawalstán.

Một anh bồi bàn với giọng Nam Mỹ mang cà phê cho tôi, làm gián đoạn chuyến dạo chơi tinh thần của tôi quanh thành phố không còn tồn tại nữa.

Tôi nhìn đồng hồ: đã ba giờ rưỡi. Chỉ hơn một tiếng nữa, tôi sẽ quay lại gặp lại Gabriela[55]. Nghĩ đến việc đó thôi là tôi đã cảm thấy tay đổ mồ hôi, mạch đập liên hồi và sự hoành hành của một ngọn lửa mà tôi nghĩ đã được dập tắt.

Nhìn thấy cô ấy lần nữa vào trưa hôm nay là một trải nghiệm đau đớn về thể xác, đồng thời cũng là một sự trống trải đến chóng mặt. Như thể tôi sắp sửa rơi xuống từ vách đá và cô ấy là chỗ bấu víu cuối cùng. Trong giây phút đó, tôi đã nghĩ rằng mình sẽ chết vì nỗi buồn nếu phải từ bỏ cô ấy.

Tôi thấy mắt mình ươn ướt khi nghĩ ngợi tất cả những điều này. Ở bàn phía trước, một bà già say rượu vừa quan sát tôi với vẻ mặt trìu mến của một người mẹ, vừa hút một điếu thuốc màu đen. Dù ho giữa từng hơi thuốc, tôi nhận thấy trong ánh mắt bà ấy lòng trắc ẩn của người đã đốt cháy mọi đam mê và cuối cùng cũng được tự do.

Ngay lúc đó, anh bồi bàn mang đến bàn bà ấy đặc sản của quán: li rượu absinthe[56] chưng cất với một viên đường đang cháy. Bà già say không nhìn tôi nữa mà tập trung vào ngọn lửa, khi nuốt vào sẽ nhường chỗ cho thứ rượu nóng mà bà ấy sẽ uống hết trong vài ngụm.

Cảnh tượng này làm tôi nghĩ tới một tập thơ của Bukowski[57]. Đó chưa bao giờ là tác giả yêu thích nhất của tôi, nhưng ông ấy xứng đáng có một vị trí danh dự trong giới văn học chỉ với tiêu đề của cuốn sách này:

CHẢY TRONG NƯỚC, CHẾT CHÌM TRONG LỬA[58]

Chinaski và bằng hữu

Tôi uống hết cà phê ngay trong một hớp và rời đi, với tâm trạng lo lắng, để duỗi đôi chân trong khi nghĩ sẽ làm gì với Gabriela. Tôi đi đến kết luận rằng điều tốt nhất chính là xin lỗi về những gì đã nói lần trước - điều có giá trị tương đương với lời xin lỗi vì đã không nhận ra tôi - và cư xử như một khách hàng bình thường.

Để làm giảm bớt sự lo lắng mà cảnh tượng này mang lại, tôi lại nghĩ về Bukowski, một người Đức khác đã trốn sang Mỹ trong buổi bình minh của chủ nghĩa Phát-xít. Cá nhân tôi không thấy rung động với những cuộc phiêu lưu bẩn thỉu của Chinaski[59] - bản ngã khác của Bukowski - nhưng tôi đã phát hiện ra rằng ông ấy cũng là một người tuyệt vời khi đọc các giai thoại của ông.

Có vẻ như trong một dịp đi du lịch bằng tàu hỏa dọc bờ tây, đứa trẻ ngồi cạnh ông nhìn ra đại dương và nói với ông: “Biển chẳng có gì đẹp cả”. Bukowski rùng mình và nghĩ rằng cậu bé đó là một thiên tài, vì ông không hề để ý tới điều đó cho tới lúc ấy.

Chúng ta được dạy rằng biển rất đẹp ngay từ khi được sinh ra mà không thể tự quyết định điều đấy. Tôi mải mê đi với suy nghĩ này cho đến khi có người kéo tay áo tôi. Giống như thức dậy từ cơn mơ, tôi thấy một anh chàng Ả Rập mặc áo djellaba[60]. Anh ta đang ở trong bốt diện thoại, một tay cầm cái ống nghe.

“Vẫn còn tiền đấy,” anh ta nói.

“Sao cơ?”

“Trong máy vẫn còn ba mươi xu. Nếu tôi dập máy, công ty điện thoại sẽ được số tiền đó, và tôi thì không muốn để nó cho họ. Anh cầm đi, nào, gọi cho bạn gái anh đi.”

Anh ta nói rồi đưa ống nghe cho tôi và vừa đi vừa huýt sáo. Thậm chí tôi còn chưa kịp cảm ơn. Vì không có bạn bè hay người yêu, tôi phải nghĩ nên gọi cho ai để món quà nhỏ của anh chàng Ả Rập không bị bỏ phí.

Tôi nhớ rằng mình đã ghi số điện thoại của Bệnh viện Lâm sàng, phòng trường hợp tôi cần liên lạc với Titus. Tôi sẽ tận dụng cơ hội này để hỏi xem mấy cuộc xét nghiệm thế nào rồi.

Sau khi đợi gần hai phút, giọng nói khàn khàn của ông ấy vang lên bên kia đường dây.

“Tôi vẫn khỏe, anh không cần phải lo lắng cho tôi đâu. Cuốn sách tôi nhờ anh thế nào rồi?”

Quỷ thật. Sự thật là tôi mới làm được một ít, tốt nhất là chuyển chủ đề thôi. Tôi kể cho ông ấy những gì mới xảy ra.

“Tôi mới gặp được anh chàng này,” tôi nói, “Valdemar, anh ta cũng nói chuyện với tôi về khoa học như ông vậy.”

“Chắc là dấu hiệu của thời gian rồi,” ông già đáp lại. “Rồi, thế còn chuyện với Gabriela thì sao?”

“Tôi cuối cùng cũng tìm thấy rồi. Cô ấy làm việc ở một cửa hàng đĩa. Tình hình khá bất khả thi, vì cô ấy không hề nhớ tôi.”

“Không thành vấn đề. Giờ anh cứ mang theo âm nhạc đi. Anh biết người ta nói gì rồi đấy…”

Nhưng tôi vẫn chẳng biết đấy là gì, vì ngay sau đó máy đã hết tiền và đường dây liên lạc bị ngắt. Tôi lục lọi trong túi để tìm thêm xu lẻ, nhưng trong túi tôi chỉ có mười xu. Còn không đủ để gọi một cuộc gọi trong thành phố.

Với sự nghi ngờ quẩn quanh, tôi ra khỏi bốt điện thoại và đi với sự kích động của một người chuẩn bị ra tiền tuyến.

Khúc ballad

Người ta ta nói rằng những diễn viên kịch giỏi sẽ cảm thấy một cảm giác căng thẳng không chịu nổi trước khi mở màn và cảm giác đó biến mất ngay khi vở kịch bắt đầu.

Chuyện tương tự cũng xảy ra với tôi khi tới nơi. Tôi cảm thấy bình tĩnh một cách lạ thường, sẵn sàng dạo quanh các kệ đĩa, giống như những người sành sỏi về nhạc cổ điển hay làm. Nhún nhảy theo một nhóm tứ tấu rất chậm, tôi đi về phía kệ M của Mendelssohn để tìm hiểu bí ẩn về Người chèo thuyền.

Đây là mánh khóe của tôi: Mặc dù biết rằng cô ấy ở đó, nhưng tôi cố gắng hướng hết tất cả các giác quan của mình về phía cái kệ, như thể có sự sống ở đó. Tuy nhiên, tôi không thể không giật mình khi nhận ra Gabriela đang tiến đến gần như một cái bóng ngọt ngào. Trong khi nhanh chóng đi qua mấy kệ đĩa, tôi liếc thấy cô ấy đang theo dõi mình với một nụ cười nhẹ.

Tôi quay mặt về phía cô ấy. Tôi quyết định đóng vai khách hàng phiền phức vì họ không để cô ấy yên. Nhưng khi mặt đối mặt với cô ấy, điều phát ra từ miệng tôi lại khác hoàn toàn. Tâm trí đề xuất còn trái tim quyết định.

“Xin lỗi vì sự nhầm lẫn ngày hôm trước. Tôi đã nghĩ là…”

“Không có gì đâu,” cô ấy tươi cười nói. “Tôi có thể giúp gì cho anh không?”

Cô không hiểu đâu, tôi thầm nghĩ. Nhưng tôi phải bám sát vào kịch bản đã.

“Tôi đang tìm một bản nhạc được phát ở đây vào tuần trước,” tôi trả lời. “Nó là một bản piano trong ‘Bài ca không lời’. Tôi đã nghĩ nó tên là Người chèo thuyền Venice, nhưng giờ thì tôi không dám chắc.”

“Là bản nào kia?”

“Vậy ra là có hơn một bản,” tôi cố tỏ ra bình tĩnh dù không hề cảm thấy như vậy.

“Có ba hoặc bốn khúc ballad của Mendelssohn với tên gọi như thế.”

“Vậy… tôi muốn thưởng thức hết những bản Người chèo thuyền đó,” tôi nói, cố tỏ ra thú vị. “Cô có thể giới thiệu bản nào không?”

Gabriela quay lưng đi và bắt đầu lướt qua các kệ đĩa một cách nhẹ nhàng. Tôi tận dụng cơ hội này để ngắm nhìn mái tóc đen lượn sóng, hơi ánh lên sắc xanh. Cuối cùng cô ấy nói: “Có hai phiên bản rất hay: bản tích hợp của Barenboim[61] hoặc tuyển tập do András Schiff[62] biểu diễn.”

“Vậy thì tôi lấy bản Barenboim. Tôi muốn tất cả các bản ballad.”

“Chúng tôi không có bản đó. Hiện tại chỉ còn bản của Schiff,” cô ấy đáp và đưa cho tôi một cái đĩa với ảnh bìa màu da hồng hào và dòng chữ Lieder ohme Worte[63].

Tôi cầm nó vài giây, trong khi suy nghĩ xem nên làm gì. Một mặt, tôi muốn mang đĩa nhạc về nhà để cháy trong nước mắt và chìm đắm trong ngọn lửa đam mê. Mặt khác, với cái đĩa này, tôi sẽ mất đi cơ hội gặp lại cô ấy.

Có một phương án trung lập hơn, nhưng có được cả hai mặt.

“Tôi muốn cả hai phiên bản,” tôi nói, đón nhận người nghệ sĩ piano hồng hào. “Cô có thể đặt cho tôi bản của Barenboim không?”

“Được chứ. Vài ngày nữa hàng về và chúng tôi sẽ báo cho anh khi có hàng. Anh có thể cho tôi số điện thoại chứ?”

Tôi đưa số điện thoại của mình, tự hào một cách lố bịch rằng cô ấy đã có nó. Mặc dù chỉ là để báo tin về một cãi đĩa nhưng trong mộng tưởng của mình, việc đó sẽ dẫn tới một cuộc hẹn hò say đắm.

“Vậy hẹn gặp anh vài ngày nữa nhé,” cô ấy nói trước khi nở một nụ cười nhẹ rồi đi vào phòng phía sau.

Với tôi, câu nói đó là điều tuyệt vời nhất tôi đã nghe trong nhiều năm.

“Hẹn gặp lại,” tôi sững sờ đáp lại.

Mono no aware

Không quan trọng, tôi lặp lại câu đó trong sự cô độc của căn nhà trong khi tự pha cho mình một tách cà phê.

“Đây chính là vấn đề đấy,” tôi nói với Mishima, trông nó như đang chăm chú lắng nghe, “không quan trọng vì với cô ấy, tao đâu có tồn tại. Dù không đeo biển tên, nhưng giữa hàng triệu người phụ nữ, tao vẫn sẽ nhận ra Gabriela. Cô ấy thì lại không nhận ra dù tao ở ngay trước mặt. Tao thay đổi nhiều thế rồi à?”

Kết thúc bài phát biểu của bản thân, tôi thả người xuống cái ghế dài khi ánh nắng ban ngày tắt dần trong phòng khách. Với trái tim thắt lại, tôi nhìn kệ đựng đầy sách, máy phát nhạc, mấy tấm áp phích với chân dung Brassaï[64], cái đèn đang tắt…

Tôi không thấy mình có khả năng mở cái đĩa vừa mua lên. Tôi đang bị ám ảnh bởi cụm từ mono no aware của người Nhật - nỗi buồn của đồ vật - một khái niệm bắt đầu thâm nhập vào nỗi sầu thảm của bản thân.

Tôi ngồi trong bóng tối vài phút cho đến khi quyết định bật đèn lên, Mishima kêu meo meo ủng hộ. Tôi cầm cuốn từ điển của Rheingold ở trên bàn để chìm vào nỗi u sầu với kiến thức về nguyên nhân.

Từ tôi cần biết không được nêu trong từ điển, mà ở trong một bài báo được tôi kẹp bên trong. Có vẻ như khái niệm này được đặt ra bởi Motoori Norinaga, một nhà thơ Nhật Bản thế kỉ mười tám. Nó ám chỉ sự nhạy cảm cực độ đối với sự vật, một mối quan hệ không giữ kẽ trong đó người quan sát hợp nhất với người được quan sát. Giống như người tình luôn sống trong lòng người mình yêu.

Trải nghiệm sâu sắc này gây ra nỗi buồn, như thể nền tảng của thế giới chính cũng mang tình cảnh này: đẹp và buồn. Đó cũng là tên gọi một cuốn tiểu thuyết của Kawabata[65], người Nhật đầu tiên nhận giải Nobel Văn học.

Có lẽ tất cả những gì đẹp đẽ đều buồn vì nó phù du như nụ hôn bươm bướm vậy.

Chán ngấy với chính mình, tôi gập cuốn sách lại và đi rửa bát đĩa. Dạo gần đây tôi ở trong trạng thái lí tưởng hóa đến mức không thể chịu nổi.

Trong khi đưa bát đĩa dưới vòi nước nóng, tôi có thể nhìn thấy Mặt Trăng, tròn vành vạnh và lộng lẫy trên bầu trời. Đột nhiên, tôi có cảm giác Trăng rất cô đơn ở trên đó. Thêm một lí do để đi thăm nơi đấy một chuyến.

Có lẽ rốt cuộc thì Valdemar cũng có lí và chúng ta sẽ được bất tử ở đó. Nhưng ai muốn ở mãi mãi trên Mặt Trăng chứ?

Những ngọn nến của Đức Phật

Tôi thức dậy vào sáng thứ Bảy với một suy nghĩ hạnh phúc: Chúng ta không bao giờ cô đơn, đó chỉ là một ảo ảnh khác của con người thôi.

Việc nhìn thấy Trăng đã tạo nên một ngọn lửa trong tôi, và giờ cảm giác phấn chấn của một người tin rằng mọi thứ đều có thể đang chiếm lĩnh lấy tôi. Những cảnh tượng gây nên nỗi buồn của ngày hôm trước lại trở thành nguyên nhân cho hi vọng. Không phải tôi đang phát điên đấy chứ?

Mặt trời cùng đánh thức Mishima dậy. Nó ngáp dài một cái trong khi kéo dãn cơ thể như mọi ngày.

Tôi nhảy xuống khỏi giường với niềm tin rằng bản thân là người làm chủ số mệnh của mình. Vì vậy tôi chẳng có gì phải sợ hãi cả, thậm chí là Mondelssohn. Tôi bật đĩa “Bài ca không lời” trong khi lấy hết đồ ăn ra để chuẩn bị một bữa sáng thịnh soạn.

Vì sự hài lòng của bản thân, tôi đã kiểm tra được rằng phiên bản của Andras Schiff đúng là giai điệu mà tôi nghe trong lần áp chót tới cửa hiệu. Đây chính là phương thuốc tôi cần để hồi sinh Gabriela và mơ mộng về những tình huống màu nhiệm. Chỉ có phép thuật mới có thể mang tình yêu tuổi thơ ngắn ngủi như một cái chớp mắt quay lại với tôi.

Bản Người chèo thuyền đầu tiên làm tôi nhớ đến nụ cười của Gabriela, những đốm tàn nhang trên má cô ấy và đôi mắt quả hạnh tuyệt đẹp. Tất cả những điều tuyệt mĩ trong đời - những kì quan của thế giới - đều hội tụ trên gương mặt đó.

Với một người quan sát từ bên ngoài, tôi có thể chỉ là một gã ngốc mơ mộng trước bữa sáng của mình trong một buổi sáng thứ Bảy. Chắc chắn nếu không có Mishima, có lẽ tôi vẫn sẽ tiếp tục cô đơn như trước nay. Nhưng sự cô đơn của tôi hiện tại có vẻ ngày càng quen thuộc rồi.

Tôi quay lại xem xét các liên kết trong tình yêu “viết thường” đã dẫn tới niềm hi vọng điên cuồng của mình: bát sữa > mèo > Titus > đường ray tàu (mảnh cong) > Gabriela > quán cà phê vỉa hè > Valdemar > Bartók > Mendelssohn > Gabriela > Titus (kiểm tra sức khỏe) > cà phê vỉa hè > Valdemar > Mendelssohn (hai bản Người chèo thuyền?) > Gabriela…

Như tôi đã nói đấy, một trạng thái cô độc quen thuộc và khá du dương hơn những thứ khác. Chuỗi nguyên nhân hệ quả này sẽ dẫn tôi đến đâu? Còn Mặt Trăng? Mặt Trăng có vai trò gì trong tất cả chuyện này?

Có vẻ như có một mối liên quan trực tiếp giữa việc tôi mở cửa với thế giới bên ngoài - Mishima, Titus và Valdemar, không tính đến chị tôi cùng anh rể, và ba lần xuất hiện của Gabriela. Liệu cô ấy có phải là phần thưởng vì tôi đã quan tâm tới những người xa lạ không?

Có thể chỉ những người có tình cảm với đa số mà không từ chối trao cho nó những người khác là những người xứng đáng với tình yêu.

Ý tưởng này làm tôi nhớ đến một câu cách ngôn của Đức Phật Siddhartha Gautama mà tôi đã đọc trước khi đi ngủ. Cuốn sách nhỏ đó đã trở thành cuốn gối đầu giường để tôi nghỉ ngơi cho quên đi nỗi buồn. Tôi sẽ tìm đọc lại nó lần nữa.

Bản Người chèo thuyền thứ hai vang lên khi tôi tìm thấy câu trả lời cho những câu hỏi của mình:

Hàng ngàn ngọn nến có thể được thắp sáng chỉ bằng một cây nến, và cuộc đời của cây nến đó không hề ngắn đi vì lẽ này.

Hạnh phúc không bao giờ phai đi vì đã được sẻ chia.

Chuyên luận về triết lí loài mèo

Sau một ngày thứ Bảy dành cho chuyện mơ mộng và các công việc ở trường đại học - tôi đã chuẩn bị xong hết giáo án cho các lớp trong tuần rồi - thì tôi bắt đầu cảm thấy tồi tệ về cuốn sách của Francis Amalfi vào ngày Chủ nhật.

Kể từ khi nhận nhiệm vụ này từ Titus, tôi mới chỉ viết được mười trang: một trích đoạn của Werther, vài câu cách ngôn của Phật, phần “viết thường” tình yêu… Cuốn Khóa học nhỏ về phép lạ hằng ngày cần có một cú thúc để thuyết phục tôi rằng mình có khả năng hoàn thành nó.

Tôi liếc qua chỗ Mishima, giờ đang nằm chán chường trên ghế sofa như hầu hết mọi người. Trước khi rơi vào cơn trầm cảm chiều Chủ Nhật, tôi lên phòng làm việc của Titus để lo cho chương “Triết lí loài mèo”.

Mặc dù nó luôn đi theo tôi khắp nơi, trong khi leo lên căn hộ áp mái cùng Mishima, tôi tự thuyết phục bản thân rằng chúng tôi là một đội sẵn sàng đối mặt với mọi thử thách và sẽ vượt qua nó vào chiều ngày hôm nay.

Tôi mở máy tính xách tay lên và bắt đầu thu thập tài liệu. Trong thư viện của Titus có vài cuốn hướng dẫn về mèo, và một trong số chúng hoàn toàn phù hợp với tôi. Đó là một cuốn sách Mỹ có thể được dịch ra là 10 bài học tinh thần có thể rút ra từ chú mèo của bạn[66]. Tác giả Joanna Sandsmark nói trong phần mở đầu rằng hai con mèo đã dạy cô cách nhảy mà không bị ngã và kêu rừ rừ mỗi khi thấy hạnh phúc.

Không phải một mở đầu tệ, nhưng tôi cần tìm một thứ gì hoàn toàn khác biệt.

Mười bài học không thuyết phục được tôi, vì tôi luôn liên kết mèo với bảy mạng của chúng[67]. Tôi quyết định rằng đây là điểm bắt đầu. Không để Mishima lọt khỏi tầm mắt, tôi bắt đầu viết, được thúc đẩy bởi một nguồn cảm hứng bất ngờ:

I. CUỘC SỐNG TINH THẦN

Mèo là những thiền giả tuyệt vời, đồng thời cũng là chuyên gia trong nghệ thuật yoga. Loài mèo có khả năng không di chuyển trong nhiều giờ, đạt tới tâm của bản thân, để trong một khoảnh khắc nhảy ra thế giới bên ngoài và sử dụng hết các giác quan vào những việc chúng đang làm. Sức sống của chúng xuất phất từ việc nghỉ ngơi, vì động vật không tiêu thụ năng lượng ở trạng thái trung gian. Hoặc là hoạt động, hoặc là nghỉ ngơi. Khi hoạt động, chúng làm như thể đó là cả cuộc sống vậy. Khi nghỉ ngơi, chúng như thể không bao giờ thức dậy nữa. Chúng không lãng phí thời gian để lưỡng lự.

II. ĐỜI SỐNG TÌNH CẢM

Người ta nói rằng loài mèo ích kỉ, nhưng trên thực tế chúng chỉ đơn giản là thông minh. Chúng không đến với bạn nếu có thể khiến bạn đến với chúng, vẻ ngoài thờ ơ đó ẩn chứa sức mạnh. Chúng thích để bản thân mình tự do yêu hơn là đánh liều với cảm xúc của mình bằng cách thể hiện ra. Giống như những môn đồ Đạo giáo tốt, chúng làm mà không làm và cai quản như không hề cai quản. Chúng bị hạn chế trong việc giữ gìn phẩm giá và hành xử theo ý thích. Chúng không đòi hỏi tình cảm và vì thế chúng có được tình cảm mà không cần yêu cầu. Những chú chó có chủ, còn mèo có người hầu.

III. CUỘC SỐNG CỦA GIÁC QUAN

Một con mèo trong nhà giống như một cảnh báo liên tục mà chúng ta cần để mắt tới. Thỉnh thoảng chúng ta thường để cơ hội vụt qua vì ta không nhận thức được chúng. Loài mèo mài giũa các giác quan của mình, kiểm soát môi trường và cảnh giác với những thay đổi nhỏ nhất. Đó là sự cảnh giác thoải mái chứa đầy kiên nhẫn. Trong khi nghỉ ngơi, chúng vẫn kết nối với những gì diễn ra xung quanh khi cần thiết. Vẻ ngoài bình tĩnh của chúng thực ra là sự tập trung. Sự tập trung này khiến cho mọi sự xảy ra theo ý muốn của chúng.

Tôi dừng lại ở đó, tự cảm thấy ấn tượng vì đã nghĩ ra những điều này. Khi đọc lại, tôi không có cảm giác đã tự mình nghĩ ra chúng. Giống như thể tôi là trung gian cho những gì Francis Amalfi muốn nói ra. Nhưng thực sự thì ai mới là Francis Amalfi?

Mishima đập đuôi xuống thảm như muốn cổ vũ tôi quay lại làm việc. Tôi nghĩ tới những chủ đề khác có thể phát triển được: chuyện vệ sinh của mèo, khả năng trốn của chúng, trực giác gần như siêu thực của chúng…

Bài học ở đây khá rõ ràng: Tôi cần phải tỉnh táo kể từ bây giờ. Tôi nhìn viễn cảnh một tuần trước mắt và hiểu rằng bất kì thứ gì cũng có thể xảy ra. Bí mật ở đây là hãy mở to mắt và sẵn sàng nhảy không sợ hãi khi thời điểm tới.

Đập vỡ vỏ trứng

Với những bài thi đầu tiên của môn khiêu vũ, các lớp nghiên cứu chuyên đề Văn học Đức được chuyển lên đầu giờ sáng thứ hai. Chúng tôi bắt đầu bàn luận về Hermann Hesse[68], cụ thể là tác phẩm Demian[69], được xuất bản với bút danh của ông chính là tên nhân vật chính Emil Sinclair.

Trong khi lướt qua những dòng chữ u sầu, tôi đọc lại câu mở đầu của cuốn tiểu thuyết này:

Tôi chỉ muốn sống theo những gì tự phát từ bản thân mình. Tại sao là chính mình lại khó khăn đến vậy?

Bị ấn tượng bởi câu mở đầu mà bản thân không hề nhớ này, tôi lao vào đọc trang tiếp theo trong khi leo lên những bậc thang cũ kĩ của Khoa. Đó là phần giới thiệu ngắn gọn, trong đó tác giả nêu ra các chủ đề sẽ được phát triển trong suốt cuốn sách và triết lí của nó.

Cuộc sống của mỗi người chính là con đường đến với chính bản thân mình, mục đích của chuyến đi, đường đi của người bộ hành. Chưa có người nào đã hoàn toàn trở thành chính mình. Tuy nhiên, mỗi người đều khao khát đạt được điều đó, vài người mù quáng, những người khác tỉnh táo hơn, mỗi người đều làm hết sức có thể.

Ông thì có thể nói vậy, tôi đáp trả ông tác giả đeo kính tròn trong khi bước vào phòng học, nơi một vài sinh viên ngái ngủ đang chờ đợi.

Không chút vòng vo, tôi treo áo khoác lên và bắt đầu bài giảng bằng tiếng Đức về tiểu sử của tác giả theo những ý lớn. Hermann Hesse xuất thân từ một gia đình truyền giáo sống ở Ấn Độ. Ông dường như là một người lạ thường, dành khá nhiều thời gian trong bệnh viện tâm thần và từng cố tự tử bằng súng hai lần.

Khá xa lạ với những dấu hiệu của thời đại mình, một năm trước khi nhận giải Nobel, ông là đối tượng của cuộc săn lùng do những trí thức Đức khởi xướng, họ yêu cầu cấm lưu hành các tác phẩm của ông. Tội của Hesse là chống lại “mặc cảm tập thể” mà Karl Jaspers[70] đã khuyến khích tới tất cả người dân Đức vì nạn diệt chủng.

Một vài cái ngáp lộ liễu báo hiệu rằng đã đến lúc để kể các giai thoại và chuyện phiếm. Tôi giải thích rằng Hesse không bao giờ ngừng trả lời thư mà độc giả gửi cho mình. Trên thực tế, người ta ước tính rằng ông đã trả lời khoảng ba mươi nghìn lá thư, đi kèm với nhiều phiền toái cho bản thân ông ấy. Đây là hoạt động độc chiếm hết thời gian của ông trong hai mươi năm cuối đời, và điều này giải thích cho việc ông ít viết sách hơn sau khi ra mắt cuốn Sói thảo nguyên[71].

Kết thúc phần tóm tắt tiểu sử, tôi phân chia các chủ đề của Demian cho những người có mặt và dừng lại tại một đoạn trong cuốn tiểu thuyết mà tôi thấy đặc biệt quan trọng.

Emil Sinclair lạc mất người bạn Max Demian, người đã dạy anh về bóng tối của xã hội mà họ đang sống, cũng như bóng tối của chính tâm hồn anh. Một buổi tối, Sinclair nằm mơ thấy Demian cầm trên tay một cái khiên trang trí có hình con chim. Trong giấc mơ, con chim trở nên sống động và bắt đầu nuốt chửng anh.

Bị ảnh hưởng với giấc mơ này, Sinclair vẽ con chim mình đã mơ thấy và gửi bức tranh tới địa chỉ cũ của bạn mình. Lời hồi đáp đến một cách bí ẩn, trên tờ giấy gập đôi mà anh thấy trong một cuốn sách giáo khoa. Việc đọc giấc mơ đã đưa Demian đến một sự khai sáng:

Con chim phá vỡ vỏ trứng. Quả trứng chính là Thế giới. Ai muốn được sinh ra cũng phải phá vỡ một thế giới. Con chim bay về phía Chúa.

Đến đoạn này, cô sinh viên thông minh của lớp, với cặp kính tròn y như Hesse, giơ tay lên: “Hesse ăn cắp ý tưởng này từ Goethe.”

“Vậy sao?” Tôi đáp lại, hơi khó chịu vì giọng điệu của cô sinh viên.

“Ở trong đây có viết,” em ấy nói, đưa ra một cuốn hướng dẫn về văn học bằng tiếng Đức với bìa màu vàng. “Trong nhật kí Goethe có viết sau chuyến đi tới Ý, ông có nhắc tới phá vỡ vỏ trứng.”

“Vâng, tôi cũng đã đập một quả trứng để làm món trứng rán. Và để làm vậy thì không cần phải đọc Goethe hay Hesse.”

Tôi thấy hối hận về lời nói của mình ngay khi chúng phát ra khỏi miệng. Mặt cô sinh viên kia đỏ lên vì phẫn nộ. Tôi đã mắc sai lầm và nên xin lỗi: “Đó chỉ là một câu nói đùa, đừng hiểu nhầm. Em có thể đọc đoạn đấy chứ?”

Cô sinh viên lấy lại bình tĩnh và bắt đầu đọc, với cách phát âm tiếng Đức hoàn hảo, về những gì Goethe cảm thấy trong suốt chuyến đi tới Ý. Tôi dịch một vài câu cho một số sinh viên hơi chậm hiểu luôn yêu cầu một bản dịch đồng thời:

Tôi nghĩ rằng hằng ngày mình sẽ trút bỏ lớp vỏ mới và trải qua quá trình biến đổi tới tận tủy xương.

“Em nói cũng có lí,” tôi thừa nhận, “cả hai đều nói về cùng một điều. Tôi cho rằng tất cả mọi người sớm hay muộn đều phải phá vỡ vỏ trứng. Hình ảnh này với các bạn có ý nghĩa gì?”

Sự im lặng thường thấy khi tôi đi xa khỏi kịch bản. Phần lớn các sinh viên Văn học đều ghét tự suy nghĩ, họ thích tìm câu trả lời trong sách hơn. Tôi nhìn một cậu thanh niên bồn chồn ít khi mở miệng trong lớp. Cậu ta đón nhận lời mời của tôi bằng một cái nhún vai.

May cho cậu ta, cô sinh viên thông minh kia lại thử lại với một ý tưởng về phần giới thiệu: “Hesse có nói tới chuyện để lại những mảnh da cũ. Theo một cách nào đó, ông ấy có chờ đợi quả trứng.”

“Tuyệt vời. Vậy ông ấy đang nói tới lớp da nào?”

Tôi có thể nhìn ra ánh mắt sáng lên vì tự hào và nhạy cảm đằng sau cặp mắt kính của cô sinh viên.

“Của linh hồn,” là câu trả lời.

Album của cuộc sống

Tôi không có lớp cho tới tận giữa buổi chiều, nên tôi cân nhắc hết các phương án có sẵn của mình: tiếp tục vai trò của Francis Amalfi, chuẩn bị cho các tiết học, hoặc đi thăm Titus.

Ý tưởng dành cả buổi sáng quanh những người bệnh và người nhà bị kích động nghe có vẻ khó nhọc, nên tôi chọn phương án không có trong kế hoạch: đến thăm chị gái tôi lần nữa. Chị ấy thường có ở nhà giờ này, vì chị mới bỏ việc sau khi mắc một bệnh lí chưa rõ tên.

Tôi muốn thống nhất với cách bắt đầu của Lễ Ba Vua, bằng cách nhắc lại câu thần chú - điều trái ngược là điều thuận lợi - và bắt một chiếc taxi.

Trong khi nói địa chỉ tới, tôi nhìn tấm lưng rộng và mái tóc hoa râm cột tóc đuôi ngựa của tài xế. Tôi thấy ánh mắt anh ta quan sát mình từ gương chiếu hậu. Không còn nghi ngờ gì cả, đó chính là người đã kể cho tôi về những lá thư bị lãng quên.

Không mào đầu gì, tôi hỏi luôn: “Khả năng để một người gặp cùng một tài xế taxi hai lần là gì?”

“Một phần mười nghìn, vì đó là số giấy phép lái taxi ở Barcelona. Nhưng chuyện đó có xảy ra. Lúc tôi mới bắt đầu lái taxi, tôi đã chở cùng một người phụ nữ đi mua sắm ba lần trong cùng một ngày. Dù nói thật ra thì lần thứ ba cũng không phải tình cờ gì: Tôi đợi cô ấy trước cửa hàng nước hoa vì tôi biết mình sẽ được chén.”

“Chén?” Tôi hỏi, không rõ anh ta muốn nói đến điều gì.

“Vâng, cô ấy lại leo lên taxi, làm trò điên cuồng như thể không nhận ra tôi. Rồi tôi hỏi cô ấy muốn tôi đưa đi đâu thì cô ấy trả lời ‘Về giường’. Nếu cậu em còn cương cứng hơn nữa, thì tôi sẽ làm vỡ đồng hồ taxi mất.”

Người gác cửa nói với tôi là Rita mới ra ngoài, nhưng sẽ về sớm thôi.

Ở quanh đây làm gì có ai nhỉ, tôi tự nhủ và sau một hồi suy nghĩ, tôi quyết định vào nhà đợi chị ấy.

Khi mở cửa bằng chìa khóa dành cho trường hợp khẩn cấp, tôi nhận thấy rõ mùi hoắc hương luôn sực nức trong căn nhà này. Tôi không hề để ý tới nó hồi còn sống ở đây cùng với bố và chị gái, nhưng giờ thì tôi có thể nhận ra mùi hương của một tuổi thơ bất hạnh.

Đầu tiên tôi nghĩ tới việc bật tivi, giống như Andrés hay làm khi mới bước vào nhà. Anh ấy nên mang theo điều khiển từ xa để có thể làm vậy ngay từ cửa ra vào. Nhưng hình ảnh chậm chạp của ông anh rể làm tôi thay đổi suy nghĩ, tôi thà đi lang thang trong nhà như một kẻ đột nhập hơn, tranh thủ lúc đang có một mình.

Phòng khách và phòng ngủ luôn được tu sửa, nên chẳng có gì thú vị cả. Phòng bếp cũng không có gì đáng chú ý, ngoài nước ép hữu cơ và bia mạch nha với hương vị kinh khủng.

Cuộc kiểm tra đưa tôi đến phòng kho của căn nhà, một căn phòng dài và hẹp với đầy đồ đạc được phủ chăn, như thể chúng là ma. Tôi bật điện lên nhưng ánh sáng khá mờ, chứng tỏ lâu lắm rồi không có ai vào đây.

Khi mắt bắt đầu quen với ánh sáng mờ mờ ngoài trời chiếu vào, tôi bất an bước đi giữa đống đồ đạc cho đến khi tới phía cuối căn phòng, ở đó có một cái tủ ngăn kéo chứa đầy đồ kì lạ từ tuổi thơ của tôi: bằng tốt nghiệp, truyện tranh cũ, đồ chơi và mấy thứ linh tinh. Tôi mò mẫm tìm thấy một cái đèn lồng sắt, ngạc nhiên thay nó vẫn sáng lên khi tôi ấn nút.

Có lẽ nó không ở đây lâu như tôi nghĩ.

Khám phá này nói chính xác hơn chỉ là để có thêm ánh sáng chiếu lên các đồ vật đánh thức kỉ niệm và đau thương: sổ tay với các bài tập viết chữ, la bàn, trò chơi Con Ngỗng[72], vòng tay chị tôi kết bằng sợi nhựa…

Trong ngăn kéo cuối cùng có vài quyển tạp chí âm nhạc và một cuốn album cũ mà tôi không nhớ là đã từng thấy nó. Tôi mở nó ra, dí đèn lại gần trang đầu tiên và tấm chân dung nghiêm túc của bố suýt khiến tôi đặt cuốn album về chỗ cũ.

Sau khi suy nghĩ vài giây, tôi lại mở cuốn album ra với sự tò mò không lành mạnh của máu khảo cổ trong mình, phần đầu là những bức chân dung của bố tôi trong nhiều giai đoạn khác nhau: mới tốt nghiệp đại học, chuyến thăm London, bế chị tôi trên tay lúc chị mới sinh.

Những bức ảnh này đánh thức một cảm xúc cay đắng trong tôi, là sự hòa trộn của thời gian đã qua và một chút lương tâm tồi tệ. Ngồi trên sàn phòng kho, giống như khi còn bé vậy, tôi nhớ lại khi bố mất mà tôi không để tâm gì tới. Khi đó tôi mới hơn hai mươi tuổi và vẫn bị tổn thương bởi tuổi thơ tràn ngập sự im lặng không có lời giải thích.

Kể từ khi mẹ tôi mất, bố hoàn toàn bỏ rơi chúng tôi và chỉ trả các chi phí sinh hoạt, ông nghĩ rằng chỉ như vậy đã là hoàn thành vai trò của mình. Chị tôi phản ứng bằng cách cư xử ngông cuồng và quá đà, trong khi tôi thì im lặng.

Tôi nghĩ rằng giai đoạn này là lúc tôi bắt đầu dựng lên cái vỏ cách li mình khỏi thế giới. Nỗi oán giận tạo nên một khối đá xung quanh trái tim tôi, biến tôi thành người vô cảm như ông ấy. Tôi cho rằng tôi tự thu mình lại là để bảo vệ bản thân khỏi cái thế giới có vẻ thù địch với mình. Để yêu cũng cần phải học, và tôi thì không có kinh nghiệm trong môn nghệ thuật này.

Khi bố tôi biến mất, tôi bắt đầu tha thứ cho ông. Đột nhiên, tôi hiểu rằng ông ấy chỉ đơn giản là đã làm những gì ông ấy có thể. Như Hesse nói, mỗi người đều tiến lên theo cách họ có thể và thấy bản thân mình ở một đoạn khác trên chặng đường dài. Tôi không có quyền đòi hỏi thêm từ ông ấy.

Hóa giải với những người đã mất thật dễ dàng, tôi nghĩ trong khi lật giở các trang của cuốn album.

Tôi thấy bản thân mình với ba năm ăn vận như cầu thủ bóng đá. Trang tiếp theo là bức ảnh đen trắng của chị tôi trong lớp học balê. Lúc đó chị ấy khoảng tám tuổi và đang chống chân lên thanh xà gắn trước cái gương lớn. Đằng sau chị ấy là một hàng dài các bé gái cũng đang cố giữ tư thế đó với cái đầu thẳng.

Rồi tôi nhìn thấy cô ấy.

Tôi cảm giác như mình bị hụt hơi. Như một bóng ma trở về từ quá khứ, thêm một lần nữa, tôi nhận ra Gabriela ở cuối phòng học múa, với chân đặt trên thanh xà, hai tay giơ cao tạo thành hình vòng giống như những học viên khác. Nhưng khi những người khác nhìn mông lung trong lúc đang cố gắng giữ thăng bằng, thì cô ấy lại nhìn thẳng vào máy ảnh.

Và giờ thì đôi mắt đó đang nhìn vào tôi. Cô ấy cười rất tươi, như thể bài tập với xà không gây đau đớn gì.

Tôi rút tấm ảnh ra một cách cực kì cẩn thận. Đó chính là cô bé dưới cầu thang. Gabriela của lúc này biết cách giữ vẻ ngoài duyên dáng, có lẽ vì thế nên cô ấy là người phụ nữ của cuộc đời tôi, mặc dù cô ấy vẫn chưa biết điều đó.

Như một thiếu niên trước ảnh thần tượng của mình, tôi nhẹ nhàng hôn lên tấm ảnh và cất nó vào trong túi.

Thế giới của sân ga tàu

Tôi đến quán cà phê vỉa hè khá nhanh. Tôi cần phải nói chuyện với ai đó về những gì vừa xảy ra, và nghĩ rằng Valdemar có thể là người thích hợp. Nhưng tôi sớm nhận ra đó là một việc vô ích.

“Ông thấy anh chàng mặc đồ đen đang ngồi ở quầy bar chứ?” Anh ta nói với giọng điệu bí ẩn trong khi đá chân về phía trong của quán.

Tôi liếc nhìn. Đó là một chàng trai trẻ mặc comple với mái tóc đỏ.

Đúng lúc đó cậu ta uống một ngụm bia.

“Tôi thấy rồi. Đó là ai vậy?”

“Tôi không biết, nhưng rất muốn biết.”

Trong chốc lát, tôi đã nghĩ rằng Valdemar thích típ người như vậy, nhưng chính anh ta đã phủ nhận giả thuyết đó.

“Cậu chàng là một bí ẩn lớn,” anh ta nói thêm.

“Có gì mà bí ẩn? Chỉ là một người ngồi uống bia ở quầy bar thôi mà.”

“Trông thì có vẻ là vậy, nhưng ông nên nhớ là Trăng có một phía khuất và con người cũng vậy, ông sẽ hiểu ngay thôi, ông có đeo đồng hồ không?”

Tôi kéo tay áo lên để cho anh ta thấy là tôi có đeo. Valdemar gật đầu tán thành.

Tôi nhìn mặt đồng hồ, giờ là 13:21. Mặc dù không hiểu rõ mọi chuyện sẽ đi đến đâu, tôi vẫn thấy tò mò liệu Valdemar có khả năng xem bói không. Tôi không nói gì và cả hai ngồi trong sự im lặng nghẹt thở, chờ đợi kim phút xác nhận hoặc bác bỏ dự đoán đó.

Thật vậy, đúng 13:24, anh chàng tóc đỏ đặt một đồng tiền lên quầy bar và ra khỏi quán cà phê ngân nga một bài hát. Tôi cảm thấy bối rối.

“Làm sao mà ông đoán được vậy?” Tôi hỏi. “Là một trong mấy nước cờ của ông sao?”

“Không,” anh ta cười dưới bộ râu, “trong trường hợp này thì chỉ là quan sát thôi. Tôi đến đây hàng tháng trời và cậu ta luôn làm như vậy. Bất kể là tới đây vào lúc nào, cậu ta cũng luôn ngồi chính xác mười bảy phút. Không hơn không kém. Rồi cậu ta đi mất. Tôi phát hiện ra điều này khi bắt đầu tính giờ cậu ta.”

Tôi đã nghĩ thật khó để biết ai điên hơn, người ngồi tính giờ hay người bị tính giờ. “Vậy ông có biết tại sao cậu ta làm vậy không?”

“Làm sao tôi biết được,” Valdemar nhảy dựng lên, có phần dữ dội. “Tôi là nhà vật lí và chỉ xác minh sự kiện thôi. Chính chúng cũng rất khó hiểu rồi. Khi ông nhận ra những gì xảy ra xung quanh, ông sẽ phát hiện ra mình chẳng biết gì về thế giới của tín hiệu cả. Và điều này thì chẳng làm tôi yên tâm chút nào, tôi có thể khẳng định với ông như vậy.”

“Giống như cậu chàng mười bảy phút đó.”

“Đó chẳng là gì cả. Chỉ là một điều nhỏ nhặt so với những gì tôi biết và những gì tôi không bao giờ muốn biết.”

Những lời này làm tôi nghĩ tới lời mở đầu của Phía khuất của Mặt Trăng, mà lần đầu tiên tôi không thấy nó ở trên bàn. Dưới chân ghế có một cái balô, tôi cho là tập bản thảo ở trong đó.

“Ông đã khám phá ra điều gì?” Tôi hỏi.

“Tất cả đều bắt đầu ở sân ga tàu điện ngầm. Tôi ngồi ở đó mỗi buổi chiều theo đơn của bác sĩ.”

“Sao cơ? Bác sĩ nào?”

“Tôi phải đến bác sĩ tâm lí vài tháng vì tai nạn. Nhưng tôi không phải uống thuốc, chỉ là trị liệu hành vi đơn giản thôi.”

“Tôi không hiểu gì cả. Ông gặp tai nạn ư?”

“Phải.”

Valdemar ngừng một lúc, như thể đang quyết định xem có kể cho tôi hay không. Cuối cùng anh ta nói: “Tôi có gia đình ở Ushuaia, Argentina. Đó là một thành phố cực nam của thế giới.”

Chuyện này liên quan gì tới tàu điện và bác sĩ tâm lí chứ, tôi tự hỏi, nhưng không muốn làm gián đoạn câu chuyện của anh ta.

“Khi còn làm việc ở trường đại học và có tiền, tôi về đó mỗi mùa đông, vì ở đó lúc đấy là mùa hè,” Valdemar kể tiếp. “Nhưng ông không tin nổi đâu, ở đó vẫn lạnh vì gần Nam Cực. Đó là một nơi tuyệt vời để khám phá cảnh quan chưa được khai phá, và đó chính là điều mà tôi làm mỗi kì nghỉ. Tôi bắt xe tới nơi không còn đường đi nữa và tiếp tục đi bộ, mang theo máy ảnh. Trong một chuyến đi một mình, tôi không thấy một khe nứt trên núi và ngã xuống vách đá từ độ cao khoảng ba mươi mét.”

“Ba mươi mét? Không ai có thể sống sót được sau cú ngã như thế.”

“Bình thường thì không, nhưng tôi may mắn có một cái cây ngăn chặn cú ngã. Tôi cho là mình đã làm gãy vài cành cây trước khi chạm đất.”

“Ông cho là vậy…?”

“Phải, tại vì tôi đã mất ý thức. Khoảng một tiếng sau, tôi tỉnh dậy cạnh một con sông băng. Tay tôi bị gãy, môi thì sứt và chẳng có cơ hội nào quay trở lại đường cái. Tôi bị ngăn cách bởi một bức tường cao ba mươi mét. Điều duy nhất tôi có thể làm là đi bộ dọc theo bờ sông với hi vọng tới được nơi có người ở. Tôi quên hoàn toàn cơn đau, men theo bờ sông trong mười lăm giờ đồng hồ cho đến khi tới được thác nước lớn không thể vượt qua. Đêm đang dần tới và nhiệt độ cũng giảm xuống âm mười độ. Không còn nghi ngờ gì cả, tôi sẽ không qua nổi một đêm ở ngoài đó. Khi bình minh lên tôi sẽ chết và đóng băng. Tôi rất sợ hãi rồi đột nhiên tôi phát hiện ở đằng xa có một con tàu cứu hộ đang tìm mình. Tôi bắt đầu hét lên như một tên điên, nhưng tiếng thác nước to quá nên họ không nghe thấy tôi. Lúc đó đã gần nửa đêm rồi và tôi có thể thấy rõ là con tàu đang đi xa dần. Rồi tôi nảy ra một ý tưởng khá tuyệt vời…”

“Ông đã làm gì?” Tôi hỏi, ngạc nhiên.

“Một điều đơn giản mà tới lúc đó tôi không hề nghĩ tới. Bằng phép lạ thuần túy, máy ảnh của tôi không bị hỏng nên tôi có thể bật đèn flash vài lần. Họ nhìn thấy ánh sáng và tới cứu tôi. Tôi phải hồi sức trong sáu tháng. Mọi chuyện rất khó tin, trong khi cố tự cứu bản thân, tôi không hề cảm thấy đau, nhưng khi tới bệnh viện, tôi bắt đầu gào thét và họ phải gây mê cho tôi.”

“Như vậy là bình thường,” tôi nói. “Adrenaline khiến ông tập trung một trăm phần trăm vào mục đích của mình, giống như một con mèo vồ mồi vậy. Nhưng chuyện này có liên quan gì tới sân ga tàu điện ngầm?”

“Khi quay lại Barcelona, tôi bị chứng sợ không gian hẹp. Đây là những điều xảy ra vài tháng sau chấn thương. Tôi cảm thấy khổ sở khi bị kẹt dưới đất. Đây là một vấn đề vì tôi cần bắt tàu điện để tới trường, nhưng tôi cảm thấy không có khả năng.”

“Vậy nên ông tới gặp bác sĩ tâm lí.”

“Chính là vậy. Ông ấy bảo tôi không cần uống thuốc, nhưng có xây dựng cho tôi một liệu pháp tiếp xúc dần dần. Nó rất hữu ích để chống lại các chứng sợ hãi. Giống như tên của mình, liệu pháp này bao gồm việc để bản thân tiếp xúc dần với những gì gây ra nỗi sợ cho tới khi những ấn tượng tích cực xóa đi sự tiêu cực đã gây ra nỗi sợ. Trong trường hợp của tôi thì là cú ngã từ trên vách núi. Liệu trình bao gồm bước xuống sân ga và ngồi ở ghế đợi tàu. Chỉ có vậy thôi. Đầu tiên, tôi đi khoảng năm phút, vì đó là mức cao nhất tôi có thể chịu đựng khi ở dưới lòng đất, rồi tôi tăng dần thời gian tiếp lên cho đến khi tôi có thể chịu được nửa tiếng. Ngày hôm đó, tôi đã bắt tàu điện ngầm và tới chỗ bác sĩ tâm lí để thông báo rằng tôi đã hết bệnh.”

“Kết thúc có hậu.”

“Gần như vậy, vì đó là lần đầu tiên tôi nhìn thấy phía khuất của Mặt Trăng, nhưng là ở trong con người. Nếu tôi không phát hiện ra điều này, có lẽ mọi thứ sẽ dễ dàng hơn cho tôi.”

“Ông đã phát hiện ra điều gì?”

“Một điều đáng lo ngại. Tôi nhận thấy rằng một số người trên sân ga không bao giờ lên tàu điện. Họ chỉ ở đó thôi. Đó là điều mà nếu ở trong tình trạng bình thường, tôi sẽ không bao giờ phát hiện ra, vì khi ông xuống ga tàu điện thì thường chỉ là để lên tàu thôi.”

“Có thể họ lạnh và đang trú ẩn ở dưới đó.”

“Sai rồi. Lúc đó đã sang hè và trời nóng như thiêu đốt. Điều hòa của sân ga này thì chẳng bao giờ hoạt động. Tôi không thể tưởng tượng ai có thể cảm thấy thoải mái khi ở dưới đó.”

“Vậy thì họ ở dưới đó làm gì?”

“Tôi cũng hỏi bác sĩ tâm lí điều này. Tôi kể cho ông ấy nghe điều mình phát hiện được. Và ông biết ông ấy trả lời thế nào không?”

“Không.”

“Ông ấy nói: Có lẽ họ cũng đang thực hiện trị liệu giống như anh vậy.”

Alice trong thành phố

Tôi về tới phố nhà mình với cái đầu quay mòng mòng. Valdemar có biệt tài trong việc kết nối các câu chuyện với nhau. Nói đúng hơn thì anh ta kết nối các câu chuyện, mở ngoặc đơn liên tục và quên không đóng chúng lại. Tất cả các trải nghiệm tôi có đều đi đôi với một lí thuyết riêng, rồi chúng lại dẫn đến những câu chuyện và lí thuyết khác. Cứ như vậy cho đến vô cùng tận, hoặc gần như vậy.

Trong khi đi vào cổng nhà, tôi nhận ra rằng mặc dù trời lạnh, tôi không mong muốn nhốt mình trong nhà một chút nào. Ở nhà chỉ có một con mèo và đống việc chờ tôi làm, cả việc ở trường lẫn việc của Titus.

Nghe theo sự nổi loạn bất ngờ, tôi rút chìa khóa khỏi ổ và quay lại. Tôi quyết định ra rạp Verdi để xem có gì mới không. Tôi đang sẵn sàng để bản thân bị quyến rũ bởi bất kì bộ phim nào, miễn là không phải phim hiện thực hay siêu thực. Phần này đã có Valdemar lo rồi.

Ngạc nhiên thay, trong một phòng đang chiếu Alice trong thành phố[73], phim tôi thích nhất của Wim Wenders[74]. Đó là một viên ngọc của phim đen trắng năm 1974, một thập kỉ trước khi được biết đến cùng với Paris, Texas[75] và Bầu trời Berlin[76].

Đó là một phim rất đặc trưng thuộc dòng phim hành trình. Nhân vật chính Felix Winter là một nhà báo người Đức đi du lịch ở Mỹ để tìm kiếm chủ đề viết sách. Sự chậm trễ của anh khiến biên tập viên hủy bỏ cam kết, làm Felix bắt buộc phải quay lại Đức. Trong khi đợi chuyến bay, anh ta có mối quan hệ với một người phụ nữ Đức có đứa con gái chín tuổi. Người phụ nữ biến mất và để lại cô con gái, với lời nhắn lại là sẽ gặp lại họ ở Amsterdam. Tất nhiên, người mẹ không hề xuất hiện. Felix thuê một chiếc ô tô để đi tìm người thân duy nhất mà cô bé Alice có tại Đức, bà của cô. Cô bé không nhớ tên hay thành phố mà bà sống. Cô bé chỉ có một manh mối duy nhất là tấm ảnh chụp một căn nhà giống hệt hàng triệu căn nhà khác ở Đức, và vì thế, nó có thể được chụp ở bất cứ đâu. Từ đây, họ bắt đầu một hành trình tuyệt vọng - họ đưa ra tấm ảnh cho mọi người xem ở mỗi thành phố nhưng không có kết quả gì - trong khi tiền ở túi cứ cạn dần.

Tôi bước ra khỏi rạp, vô cùng xúc động, có lẽ bởi tôi luôn cảm thấy giống như Alice ở các thành phố: một kẻ bơ vơ luôn hi vọng tìm thấy sự ấm áp ở đâu đó.

Trước khi vô nhà, tôi vào nhà hàng Lebanon trong khu phố ăn gì đó. Tôi gọi một chai rượu riêng và cho mình ảo tưởng rằng mình là Felix Winter. Tôi thích những người như vậy vì ít ra anh ta có mục đích cụ thể: tìm ra người bà giấu mặt để thoát khỏi cô bé. Mục đích của tôi thì mù mịt hơn vậy.

Trong bóng tối của phòng khách, tôi thấy máy trả lời nhấp nháy đèn. Tôi nghĩ đó là một quảng cáo mong bạn thay đổi dịch vụ của công ty viễn thông, hay cái gì đó tương tự vậy.

Để tin nhắn lại sau, tôi bắt đầu làm mọi thủ tục buổi tối trước khi đi ngủ. Tất cả đều theo một thứ tự nhất định: cởi đồ và thay đồ ngủ, đi dép trong nhà vào phòng tắm và đánh răng trong khi đun nước để pha trà. Tôi uống trà ở trên giường trong lúc đọc sách để dễ ngủ. Tôi chẳng bao giờ đọc được quá bốn hoặc năm trang cả.

Lần này có một sự thay đổi nhỏ. Sau khi đánh răng và trước khi pha trà, tôi lại gần máy trả lời để nghe tin nhắn.

Giọng nói vừa trầm vừa mượt, cất lên một điều khiến tôi cảm thấy rất tuyệt vời:

Xin chào. Đĩa nhạc của Barenboim đã có hàng. Anh có thể ghé qua để lấy bất cứ khi nào.

Nhà tù của trái tim

Mình sở hữu con át chủ bài có thể thay đổi vận may của bản thân, tôi tự nhủ khi nhảy ra khỏi giường.

Bây giờ là bảy giờ sáng. Tôi có thể loanh quanh trong nhà gần một tiếng nữa, tận hưởng thêm thời gian mơ mộng. Nhưng tôi cảm thấy tràn đầy năng lượng và muốn bắt đầu ngày mới càng sớm càng tốt.

Trước khi đi tắm, tôi bật máy trả lời để nghe giọng Gabriela thêm lần nữa. Đêm hôm qua tôi đã nghe vài lần trước khi đi ngủ, như thể nếu ghi nhớ thì tôi sẽ giữ được một phần nhỏ của tâm hồn cô ấy mãi mãi.

Ngày mới bắt đầu, giọng của cô ấy lại làm tôi cảm thấy say mê. Nó có hơi khàn nhưng vẫn nhẹ nhàng. Đáng tiếc là cô ấy chỉ nói về một nhạc công piano người Do Thái. Nhưng chuyện này có thể thay đổi bất cứ lúc nào, vì tôi đã có con át chủ bài. Hoặc ít nhất thì tôi nghĩ là vậy.

Dưới dòng nước nóng, tôi nhắm mắt và nhớ lại cảnh dưới cầu thang một cách chi tiết. Nhờ có tấm ảnh, việc này giờ dễ dàng hơn nhiều. Tôi có thể tưởng tượng ra tàn nhang trên má và nụ cười tạo nên đường cong tuyệt đẹp cùng với đôi mắt quả hạnh của cô ấy. Sau đó, mọi thứ tối đi vì tôi đã nhắm mắt lại, và tôi cảm thấy cái chớp mắt trên má, nhẹ nhàng như nụ hôn của một thiên thần.

Sau khi tưởng tượng lại cảnh này không biết bao nhiêu lần, tôi đi đến kết luận rằng không phải vì nụ hôn mà tôi yêu Gabriela. Chính là vì giọng nói. Sự táo bạo ngọt ngào khi cô ấy hỏi đã có ai trao nụ hôn bươm bướm cho tôi chưa. Tôi đã bị đánh gục ngay lúc đó.

Cái chớp mắt chỉ là tiếng vang của những ngôn từ ấy, ánh sáng nhấp nháy trong không gian sau khi một ngôi sao nổ tung. Ngôi sao không còn ở đó nữa, nhưng ánh sáng chính là bằng chứng rằng nó đã từng ở đó. Cũng tương tự như vậy, nụ hôn bươm bướm chính là bằng chứng rằng Gabriela đã từng hỏi tôi câu đó, một lời khẳng định và một mũi tên định sẵn để phá vỡ vỏ bọc của tôi.

Đó chính là lúc tôi “phá vỡ vỏ trứng” giống như Hesse nói, và thoát ra khỏi bản thân mình với những bước chân chưa vững của chú gà con mù quáng cho tới vài giây trước đó. Mù quáng với một thứ cho tới khi nhận ra: chính là cảm xúc. Trong những cử chỉ của Gabriela đã chứa đựng cảm xúc, hoặc ít nhất là có sự dịu dàng. Nhưng một chút dịu dàng cũng đủ để phá vỡ những bức tường vững chắc nhất của tâm hồn.

Người ta nói mối tình đầu có sức mạnh đấy bởi vì chúng ta bị bất ngờ rằng có ai đó đã để ý tới mình.

Bạn trải qua cuộc sống trong một nhà tù tự mình dựng nên và một ngày nào đó, có người gõ cửa. Ai đó đã đến tìm và bạn nghĩ rằng mình sẽ không bao giờ phải cô đơn nữa. Nhưng chuyện gì sẽ xảy ra khi bạn mở cửa và không có ai ở đó? Hay người đó đã đi mất rồi? Có lẽ với bạn, cái gõ cửa đó là một lời mời tới những chuyến đi dài hơn, có thể dài hết cuộc đời, trong khi với người khác, cái gõ cửa có một mục đích đơn giản hơn: chỉ là để kiểm tra xem cánh cửa còn phát ra tiếng hay không.

Sau một tiết học tiếng Đức gây buồn ngủ, tôi được nghỉ cho tới buổi chiều, sẵn sàng đánh cược mọi thứ, tôi không muốn trì hoãn thêm giây phút có thể gặp cô ấy.

Thậm chí tôi không cần phải vào cửa hàng, bởi Gabriela đang đứng ngay chỗ cửa sổ. Cô ấy đang treo tấm áp phích về một đĩa nhạc mới, nhưng “mới” đối với nhạc cổ điển thì chỉ là tương đối thôi. Vì cô ấy đang quay lưng về phía mình, tôi có thể ngắm nhìn mái tóc đen lượn sóng trên chiếc áo len đỏ. Chiếc quần kẻ màu be cho thấy cô ấy có dáng người mảnh khảnh ở tuổi ba mươi bảy. Dù sao thì cũng hơn tôi.

Khi nhận ra là tôi đang nhìn - gần như dính vào cửa kính luôn - Gabriela có vẻ ngạc nhiên, như thể không biết tôi đang làm gì ở đó. Nhưng chắc cô ấy nhớ ra chuyện cái đĩa nhạc ngay sau đấy, vì Gabriela bước ra ngoài và mời tôi vào với một nụ cười tươi.

Sau khi đặt đôi đĩa của Barenboim lên bàn, cô ấy hỏi: “Anh có con đang học piano ư?”

“Không, tại sao cô lại hỏi như vậy?” Tôi sững sờ hỏi.

“Những ‘Bài ca không lời’ là bản dành cho trẻ con học piano.”

“Thật ư?” Tôi hỏi, xấu hổ.

“Tất cả học sinh đều đánh qua một bản ‘Bài ca không lời’ nào đó. Tôi thì mắc kẹt với bản Bài hát của người thợ dệt.”

“Tôi không có con,” tôi nói ngay lập tức. Và như mọi khi, tôi làm điều không cần làm khi không phải lúc.

Không vì lí do nào cả, tôi lôi bức ảnh ra khỏi túi và đặt lên bàn. Gabriela nhìn tôi thắc mắc, không hề nhìn vào bức ảnh. Chắc cô ấy không hiểu tại sao tôi lại đưa bức ảnh mấy bé gái trong lớp học múa. Đặc biệt là khi tôi vừa mới nói là mình không có con.

Nhưng đã đến nước này thì tôi phải kể hết mọi chuyện. “Cô bé đứng cuối hàng. Cô biết đó là ai chứ?”

Gabriela cầm tấm ảnh lên một cách tinh tế và ánh mắt cô ấy đi từ lạ lùng sang kinh ngạc. Thậm chí mắt cô ấy còn có vẻ hơi ươn ướt.

“Đó là tôi.”

Bài học piano

Andras Schiff chơi bản Người chèo thuyền như thể đó là một tác phẩm nghiêm túc, xứng đáng được trình diễn trong hội trường hòa nhạc. Phiên bản của ông ấy chậm và mòn mỏi, sử dụng bàn đạp để tăng độ uể oải.

Đĩa của Barenboim thì ngược lại, trung thành hơn với tinh thần ban đầu của bản nhạc. Khi nghe phiên bản “Bài ca không lời” của ông ấy, bạn có thể tưởng tượng mình đang ở trong căn phòng mà các bé gái tập đánh đàn. Bạn gần như có thể thấy mùi hoa oải hương từ quần áo của họ trong một bầu không khí đứng đắn.

Bản Người chèo thuyền của Schiff đầy đam mê và tình cảm tới mức cùng cực, như thể người nhạc công sẽ chết ngay sau mỗi nhịp. Bản nhạc đầu tiên có độ dài hai phút bốn mươi mốt giây, trong khi phiên bản của Barenboim chỉ dài một phút năm mươi hai giây. Thông điệp rõ ràng rồi: Bé gái có mong muốn lớn nhất là kết thúc lớp học piano chết tiệt này, hoàn thành bài tập với tốc độ nhanh nhất vì cô bé muốn được ăn nhẹ buổi chiều.

Tôi nghĩ mình đã suy nghĩ về chuyện này - thay đổi đĩa nhạc sau mỗi chủ đề - giống như một phương pháp để bảo vệ. Sẽ dễ dàng để đưa ra giả thuyết về tiếng đàn piano của Mendelssohn hơn là đối mặt với những sự kiện lạnh lùng. Bằng cách nào đó, tôi đã trì hoãn việc phân tích những gì xảy ra trong cửa hàng, như thể tôi cần giữ khoảng cách để có thể hấp thụ được nó. Bởi vì, một lần nữa, một chuyện không ngờ tới lại xảy ra:

“Nó là dành cho cô đó,” tôi nói với Gabriela khi đưa cho cô ấy tấm ảnh.

“Anh thực sự tặng tôi tấm ảnh này sao?” Cô ấy hỏi lại, có vẻ choáng váng.

Tôi nhớ mình đã gật đầu và cảm thấy buồn vì nếu cho đi tấm ảnh, tôi sẽ mất tất cả những gì tôi lưu giữ về Gabriela. Chỉ còn lại giọng nói nhẹ nhàng trong máy trả lời. “Cô có thể giữ nó. Tôi không nghĩ chị mình sẽ nhớ nó đâu.”

Và rồi quả bom xuất hiện.

“Vậy hãy để tôi mời anh một buổi cà phê để cảm ơn.”

Tôi luôn tưởng tượng rằng sau một quả bom sẽ là sự im lặng tuyệt đối. Vài giây sau đó sẽ bắt đầu có những tiếng thét. Điều tương tự xảy ra với tôi sau khi nghe những lời đó từ Gabriela. Đơn giản là tôi không tin nổi. Tôi vẫn im lặng cho đến khi cô ấy nói thêm: “Anh thấy hai giờ chiều mai thì sao? Sau khi tôi đóng cửa hàng?”

Tôi gật đầu để trả lời. Tôi nghĩ rằng điều duy nhất mà tôi có thể nói là: “Tôi sẽ đến.”

Sau đó tôi gặp rắc rối với đống tiền xu dùng để trả cho cái đĩa CD. Vài đồng rơi xuống đất và Gabriela phải giúp tôi nhặt lên. Chúng tôi chạm mặt nhau trong một khoảnh khắc ở dưới cái bàn, chỉ cách nhau vài centimét, hệt như ba mươi năm trước. Tôi nghĩ rằng cô ấy mỉm cười với mình, dù điều đó không chứng minh được là cô ấy nhớ điều gì. Có lẽ cô ấy chỉ thấy thích thú với sự vụng về của tôi, hoặc đơn giản là tỏ ra thân thiện thôi.

Cuối cùng thì số tiền xu đó không đủ để trả cho cái đĩa, nên tôi phải trả bằng tiền giấy. Cảm thấy khó thở vì vai diễn của mình, tôi vọt ra khỏi cửa hàng, như thể đang muốn chạy trốn sự vụng về của bản thân.

Khi về đến nhà, tôi nhốt mình trong phòng khách như một con thú hoang sợ hãi. Nhưng hai người bạn đang chăm sóc cho tôi, Schiff và Barenboim, ba chúng tôi cùng chèo con thuyền của Mendelssohn đến một bến cảng vô định.

Bụi Mặt Trăng

Thứ Tư bắt đầu một cách bất ngờ. Sau một đêm thức trắng, kết quả của sự kích động tràn ngập trong người, cái đồng hồ báo thức làm tôi nhảy khỏi giường như bị bắn khỏi lò xo.

Kì lạ thay, Mishima không nhảy theo mà vẫn tiếp tục nằm ngủ với chân thả lỏng ra.

“Tao không để ý mày đâu,” tôi nói với nó. “Là tao thì cũng sẽ làm y như vậy thôi.”

Tôi tắm, mặc quần áo và ăn sáng với tốc độ ánh sáng, mặc dù tôi không có gì phải vội cả. Trong chớp mắt, tôi đã ở ngoài đường và hướng về phía trạm tàu điện ngầm. Thời tiết khá ấm áp nhưng với mỗi bước đi, tôi càng cảm thấy lạnh hơn. Đó là một cơn ớn lạnh từ dưới chân và khiến toàn thân tôi run rẩy.

Sau đó tôi nhận ra là mình không mang giày. Tôi đã ra khỏi nhà với đôi tất và giờ đã đi quá xa để quay về đi giày. Nếu làm thế thì tôi sẽ đến muộn tiết giảng lúc chín giờ. Mặt khác, các cửa hàng giày tới mười giờ mới mở cửa. Phải làm gì đây?

Đột nhiên, trời tối sầm lại, như thể Mặt Trăng đang che lấp Mặt Trời, và một tiếng rè rè quen thuộc vang lên trong thành phố, nơi mà rõ ràng là chỉ có một mình tôi đi bộ.

Tôi mở mắt ra và thấy mình đang ở trên giường.

Tôi tắt báo thức đi.

Cái tôi vừa trải qua được gọi là “báo thức giả”. Bạn mơ rằng mình thức dậy và làm những điều bạn thường làm khi ngủ dậy. Bạn tiếp tục với cơn mơ đó cho đến khi có sự bất nhất cho thấy chuyện này không phải đang xảy ra - trong trường hợp của tôi là đi tất ra đường, nhật thực và tiếng rè rè. Hoặc không thì ít nhất là trong những gì ta hiểu do mất ngủ.

Và nó là một sự phiền phức, vì khi bạn nhận ra điều này, bạn phải thức dậy một lần nữa và tất cả lại bắt đầu.

Một tiếng sau khi trở về với thế giới thực, tôi thấy mình đang đi bộ trên tầng cao nhất của Khoa. Tôi đã đến Khoa và còn thừa nhiều thời gian, nên tôi giải trí bằng cách ngắm lũ mèo trong khi nhấm nháp bánh kẹp.

Mái nhà và vườn của Khoa Văn học có một đàn mèo lớn sinh sống, khá là tai tiếng. Khi đám mèo cái không động đực thì sẽ có những trận ẩu đả khủng khiếp giữa những con đực. Thật khó ưa khi phải chịu đựng những tiếng khịt mũi đe dọa lúc đang chuẩn bị bài giảng cho tiết học.

Trong khóa học ngôn ngữ, chúng tôi sẽ phân tích một số văn bản của konkrete poesie, một thế hệ nhà thơ viết mọi thứ bằng chữ thường, ngay cả tên của họ. Đó là phản ứng chống lại thẩm mĩ thịnh hành sau Thế chiến II, như thể nếu dừng việc viết danh từ với chữ hoa, điều đã là quy chuẩn trong tiếng Đức, thì sẽ giải quyết được điều gì đó.

Khi lớp học buổi sáng kết thúc, chỉ còn hai tiếng nữa là đến cuộc hẹn với Gabriela, tôi bắt đầu cảm thấy bồn chồn. Chưa biết mình sẽ đi đâu, tôi băng qua đường, quan sát xem có ô tô nào đi qua không.

Mình sẽ không bao giờ tha thứ cho bản thân nếu chết trong một tai nạn trước khi tới được cuộc hẹn.

Cuộc đời tôi đột nhiên có vẻ vô cùng quý giá. Tôi không biết cuộc gặp có thể đem lại điều gì, nhưng tôi biết rằng cô ấy sẽ ở gần và điều đó chỉ làm tôi thấy hồi hộp. Hơn nữa, tôi cảm thấy một cơn đau liên tục trong bụng và khó thở.

Phải bình tĩnh lại, nếu không thì sẽ không đến nơi được.

Bí quyết là hướng sự chú ý vào bất cứ thứ gì khác cho đến khi tới giờ. Mặc dù tôi tới hơi sớm, cũng có khả năng là Valdemar đã ở quán cà phê vỉa hè rồi, nên tôi đến thẳng đó mà không do dự gì cả.

Cả ba cái bàn đều trống trơn. Tôi ngồi xuống cái bàn ở giữa - tôi luôn là người thích các thói quen - và gọi một món khai vị trong khi ánh mặt trời tháng Hai soi chiếu lên tôi.

Tôi nghĩ nếu Valdemar ở đây, chắc những nghiên cứu về Mặt Trăng và nỗi nhớ tương lai của anh ta sẽ đẩy tôi rời xa bản thân mình. Và đó chính là những gì tôi cần. Tuy nhiên, sự xuất hiện của một nhân vật quen thuộc lại đem đến sự giải trí bất ngờ.

Đó là cậu thanh niên mặc đồ đen, mà theo Valdemar nói là người ngồi đúng mười bảy phút ở quầy bar.

Không có gì hay ho hơn để làm, tôi quyết định tự kiểm tra xem lần trước có phải là sự trùng hợp và tất cả chỉ là bịa đặt không. Bây giờ là 12:43, cậu ta ngồi xuống chỗ của mình ở quầy bar và gọi một cốc bia. Thế nên cậu ta sẽ phải rời đi vào lúc một giờ đúng. Cậu ta khiến mọi chuyện dễ dàng hơn cho tôi rồi.

Tôi theo dõi nhất cử nhất động của cậu ta như một thám tử, trong khi liên tục liếc xuống đồng hồ. Cậu chàng tóc đỏ uống vài hớp bia, lướt qua tờ báo thể thao và châm một điếu thuốc. Cậu ta dập nó đi khi vẫn còn một nửa điếu, uống thêm một hớp bia và tiếp tục đọc nhưng không quá chú tâm. Sắp hết mười bảy phút rồi, nhưng cậu ta không có vẻ vội vã rời đi.

Khi đồng hồ điểm một giờ đúng, tiếng chuông bất chợt vang làm tôi giật mình. Điện thoại của quán đang reo.

Trong khi người phục vụ miễn cưỡng trả lời, người thanh niên mặc đồ đen đặt một đồng xu xuống quầy bar và ra đi vội vã, như thể tiếng chuông đó đã đánh thức cậu ta khỏi trạng thái đờ đẫn.

“Đúng mười bảy phút,” tôi xác nhận.

Mặc dù vẫn còn hoài nghi liệu cậu ta có làm vậy nếu điện thoại không vang lên hay không, nhưng một tin động trời khác đã làm gián đoạn suy nghĩ của tôi.

“Tôi nghĩ cuộc điện thoại này dành cho anh,” người phục vụ nói, tay cầm ống nghe không dây.

Tôi sững sờ. Ai có thể biết tôi đang ở đây chứ? Mà làm sao người phục vụ biết tôi là ai? Thậm chí anh ta còn chẳng biết tên tôi. Chỉ cần hai từ ở phía bên kia đầu dây đã đủ để giải đáp bí ẩn này.

“Valdemar đây.”

Còn ai vào đây nữa, tôi tự nhủ, dù khá bất thường khi anh ta gọi điện thay vì ra quán như mọi khi.

“Có chuyện gì à?” Tôi hỏi.

Tiếng ồn trong điện thoại làm giọng Valdemar như đến từ thế giới khác. Sau vài giây đắn do, anh ta đáp lại: “Đúng vậy.”

“Ông nói rõ đi.”

“Vài vấn đề. Nhưng không phải chuyện có thể nói qua điện thoại.”

Vậy thì tại sao ông lại gọi cho tôi? Tôi nghĩ, nhưng không muốn Valdemar, hay giọng nói xa xăm của anh ta rời đi quá sớm.

“Chiều nay chúng ta sẽ nói chuyện, ông ghi lại số điện thoại của tôi đi…”

“Tôi đã nói là không thể nói qua điện thoại,” anh ta ngắt lời. “Nói cho tôi biết ông sống ở đâu, tôi sẽ tới đó.”

Tôi đưa địa chỉ của mình với giọng không thuyết phục cho lắm. Sau đó, tôi quyết định chuyển hướng cuộc trò chuyện.

“Nghe giọng ông xa xăm như đang ở trên Mặt Trăng vậy.”

“Theo một cách nào đó thì đúng là vậy,” anh ta nói với giọng điệu bình thản bất ngờ. “Mặc dù chưa đến lúc, nhưng tôi đang chuẩn bị cho việc cất cánh.”

“Cuộc sống trên Mặt Trăng sẽ như thế nào?” Tôi hỏi, cảm thấy thoải mái với chủ đề này. “Tôi muốn nói là khi chúng ta cần phải chạy khỏi Trái Đất, phát hiện ra rằng chúng ta bất tử và đủ thứ.”

“Ồ, đầu tiên cần phải giải quyết một số vấn đề kĩ thuật. Không có gì là không thể vượt qua.”

“Ý ông là chuyến đi tới đó ư?”

“Không, chuyện đó đã xong rồi. Đã có đủ công nghệ để tới đó. Vấn đề là lớp đất mặt ấy.”

“Lớp đất mặt? Nó là cái gì vậy?”

“Đó là bụi Mặt Trăng được tạo thành do tác động của thiên thạch. Chúng là những hạt rất mịn với các mặt đầy cạnh. Lớp đất mặt này gặm mòn nhanh đến nỗi chỉ trong vài ngày, chúng sẽ ăn mất các dụng cụ của phi hành gia. Vì thế nên chưa một ai có thể xây khách sạn trên Mặt Trăng.”

“Là do lớp đất mặt.”

“Đúng vậy, nó sẽ ăn mòn hết bất cứ tòa nhà nào được xây dựng ở đó. Giống như một tờ giấy nhám ở khắp mọi nơi vậy. Các phi hành gia sẽ sống sót trong bộ đồ amiăng[77]. Amiăng chính là một điều kì diệu.”

“Có thể nó sẽ được sử dụng để xây khách sạn,” tôi gợi ý.

“Có thể lắm, nhưng chúng ta vẫn còn vấn đề về nước nữa. Mặc dù có nhiều suy đoán, nhưng chưa có ai chứng minh được là có băng trên Mặt Trăng. Gửi nước bằng phương tiện vận chuyển không gian thì không khả thi, một lít nước sẽ có giá ngang với rượu champagne của Pháp mất. Trừ khi xây được một con kênh khổng lồ từ Trái Đất lên Mặt Trăng, nhưng như thế thì nó không còn là một vệ tinh nữa.”

“Tôi thấy là ông đã nghiên cứu hết các chi tiết rồi.”

“Đương nhiên là cũng có những bất tiện khác nữa. Ví dụ như sự tương phản về nhiệt độ. Trên Mặt Trăng, nhiệt độ dao động từ hơn một trăm độ vào buổi trưa đến âm hai trăm độ vào buổi đêm. Cũng phải suy nghĩ tới điều này.”

“Vậy nếu chúng ta lên Sao Hỏa thì sao?” Tôi không rõ mình định nói gì nữa.

“Còn lâu. Nó chính là địa ngục. Dao động nhiệt độ ở trên đó còn kinh khủng hơn nhiều. Hơn nữa, bầu không khí ở đó toàn khí độc.”

Đột nhiên, tôi nhận ra rằng người phục vụ đang đứng khoanh tay trước mặt mình. “Mọi việc ổn rồi chứ? Điện thoại này chỉ dùng để gửi tin thôi.”

Ria mép của bầu trời

Tôi có khoảng mười lăm phút để đi quãng đường gần một trăm mét, thế nên tôi bắt đầu đi đến cửa hàng nhạc cổ điển với tốc độ như phim quay chậm.

Đột nhiên, tôi để ý một thế giới các chi tiết thường bị bỏ qua: mùi thơm của nồi mì đang luộc, vũng nước với hình dạng con cá, nốt ruồi trên trán một đứa bé, tiếng rì rào của cái cây đằng xa… Có phải tình yêu làm ta trở nên nhạy cảm hơn không?

Tôi cẩn thận băng qua đường và đi xuống phố Tallers, thiên đường của những nhà sưu tầm đĩa và quần áo lấy cảm hứng từ London. Tôi dừng lại trước mỗi ô cửa sổ trưng bày để kéo dài thời gian, trong khi nhận thấy một cảm giác châm chích ở các dây thần kinh.

Khi tôi tới nơi, còn ba phút nữa mới tới hai giờ. Mặc dù vậy, tôi vẫn bước vào cửa hàng.

Gabriela khi đó đang nói nhỏ với một người đàn ông to béo xem cuốn catalog. Tôi đứng cách đó khoảng một mét, không nói năng gì. Có vẻ người thu ngân đã đi đâu đó.

Có lẽ tôi nên đợi cô ấy ở ngoài - hoặc việc bán hàng khiến cô ấy lo lắng - nên Gabriela cắt ngang cuộc nói chuyện và nói với tôi: “Anh đợi tôi ở quán cà phê đi, tôi sẽ ra ngay.”

“Quán nào cơ?”

“Anh biết quán Kasparo chứ?”

“Có, nó ở cách đây cũng không xa.”

Không giải thích gì thêm, cô ấy quay lại với người đàn ông to béo và cuốn catalog. Theo những gì tôi hiểu thì cô ấy muốn đặt một kệ đặc biệt cho bộ sưu tập nhạc Baroque.

Tôi không gây thêm khó dễ gì và đi đến quán Kasparo nổi tiếng, quán cà phê với những cổng tò vò.

Tôi từng có giai đoạn thường xuyên lui đến đó, cho tới khi không còn đến đấy nữa. Đó là những điều trải qua mà không biết tại sao: Bạn đến cùng một nơi hết lần này đến lần khác - như thể những nơi khác không tồn tại - cho đến một ngày bạn không tới nữa và cũng không nghĩ tới chuyện quay lại. Có lẽ nơi đấy đã bị xóa khỏi tâm trí ta vì chúng ta đã trải qua hết mục đích sử dụng của nó rồi.

Mặc dù hơn mười năm rồi tôi không bước chân vào quán cà phê này, không gian ở đây vẫn không khác gì nhiều: những người trẻ già trước tuổi vì sống quá vội vã, người già quay trở lại thời kì hippie[78], vài khách du lịch tình cờ tìm thấy nơi này.

Trời không hẳn là nóng, nhưng tôi thấy một nhóm người độc thân đang ăn món đặc biệt của ngày ở ngoài trời vào giờ này.

Tôi luôn nghĩ có một điều gì đó rất phô trương trong việc ngồi một mình ở vỉa hè. Mặc dù một người tập trung đọc hay nhắm mắt tận hưởng ánh mặt trời thực ra là muốn người khác chú ý đến mình. Họ ở đó như một mô hình ở cửa sổ trưng bày, chờ đợi ai đó nhận thức được sự đặc thù của họ, điều gì đó “đặc biệt” để phân biệt chúng ta với đối thủ - đây là ảo tưởng của chúng ta.

Cuối cùng, mục tiêu chính là ngồi cạnh một người nào đó mà chúng ta thích. Chỉ những ai thực sự muốn ở một mình đã ở nhà rồi. Ở đó thì đúng là chẳng có chuyện gì xảy ra cả.

Tôi tìm thấy một góc trống cạnh cái cột và nhanh chóng chọn một dáng ngồi thoải mái. Hình mẫu chính là một người đàn ông đang đợi người yêu tới trong cuộc hẹn đầu tiên. Tỏ ra tự nhiên trong trạng thái này thật là khó, thế nên tôi chỉ gọi một li cà phê trong khi nhìn ngắm bầu trời. Đúng lúc đó, có hai đám mây mịn tan ra, tạo thành một hàng ria mép lớn trên bầu trời xanh.

Tôi ngồi như vậy rất lâu, như thể tôi đến đó chỉ để ngắm mây trôi. Khi tỉnh khỏi cơn mơ - một cách để kiểm soát sự lo lắng - tôi nhìn đồng hồ thì đã gần hai giờ rưỡi rồi.

Có vẻ cô ấy sẽ không tới, tôi tự nhủ với sự tự tin mà thực tế tôi không hề có.

Sau đó tôi bắt đầu cảm thấy hoang mang. Bằng cách nào đó tôi nhận thức được bao nhiêu thứ đang bị đe dọa. Tôi không chuẩn bị cho một thế giới không có Gabriela, hay ít nhất là không có ảo tưởng về cô ấy. Nếu cô ấy không xuất hiện, cánh cửa sẽ đóng lại mãi mãi, giam giữ tôi trong cái nhà tù mà tôi vẫn trốn.

Ngay khi bắt đầu cảm thấy tuyệt vọng, tôi thấy cô ấy ở quảng trường. Tôi có vài giây để cảm nhận sự mềm mại trong bước chân, như thể cô ấy đang lướt trên mặt đất vậy. Hông cô ấy nhảy múa dưới lớp váy len màu xanh lá ôm vừa khít cơ thể. Trước khi tới chỗ tôi, một cơn gió thổi lọn tóc lên môi cô. Gabriela gạt nó về chỗ cũ một cách tinh tế và nói: “Xin lỗi đã để anh phải chờ.”

Rồi cô ấy ngồi xuống chiếc ghế đối diện. Bên cạnh tôi có một chiếc ghế trống, nhưng ngồi ở đó thì có vẻ quá thân mật. Hoặc đó là những gì tôi nghĩ trong khi đáp lại: “Ồ, không phải lo lắng đâu. Tôi mới ngồi ngắm mây thôi.”

Khởi đầu khủng khiếp quá, tôi tự mắng mình, nhưng không thể nói nửa vời được, như thế còn tệ hơn.

“Cô biết không?” Tôi nói tiếp. “Trong lúc đợi, có hai đám mây lớn gặp nhau rồi kéo dài ra. Trong chốc lát, cứ ngỡ như là bầu trời có ria mép vậy.”

Gabriela nhìn tôi như một tên quái gở. Sau đó cô ấy hít một hơi sâu và hỏi, với vẻ mặt nghiêm trọng bất ngờ: “Anh muốn gì ở tôi? Tôi thậm chí còn không biết anh là ai.”

Tôi im lặng. Tôi đã định nói với cô ấy nhiều thứ trước khi bày tỏ tình cảm, nếu tôi có thể làm được vậy. Bây giờ thì tôi thấy bản thân mình trước phán quyết cuối cùng mà chưa kịp đưa ra bằng chứng sơ bộ.

“Vâng,” tôi cố ép giọng trở nên lạnh lùng, “tôi phát hiện một tấm ảnh của cô hồi nhỏ và tôi tặng nó cho cô. Rồi cô mời tôi đi cà phê. Thế nên chúng ta mới ở đây đúng không?”

“Cái đó thì rõ rồi. Điều tôi muốn biết là tại sao anh lại mang theo tấm ảnh. Việc chị anh học múa cùng tôi là trùng hợp thôi, nhưng anh thì có liên quan gì ở đây? Có tới hàng trăm người lạ trong tất cả đống album gia đình và vì thế chúng ta không dành thời gian tìm kiếm họ.”

Chết tiệt, chuyện này sẽ chẳng dễ dàng gì. Sự cứu rỗi cuối cùng của tôi là sử dụng lời nói dài dòng của một giáo sư trước khi Gabriela có thể đứng dậy khỏi bàn. Nếu chuyện đó xảy ra, thì tất cả sẽ thành công cốc hết.

“Tôi sẽ giải thích nếu cô dành cho tôi vài phút. Chúng ta biết nhau khi mới có khoảng sáu, bảy tuổi. Có điều đặc biệt đã xảy ra, mặc dù cô không nhớ, nhưng nó đã khiến cô bé trong ảnh khắc sâu trong tâm trí tôi suốt quãng thời gian đó. Khi chúng ta đi ngang qua nhau ở chỗ đèn giao thông, tôi nhận ra cô và chuyện đó để lại nhiều ấn tượng. Nhận ra ai đó sau khoảng thời gian dài như vậy không phải chuyện quá phổ biến. Cô đã nhìn tôi hai lần, một lần ở vạch qua đường và một lần ở trên vỉa hè, sau khi cô đã đi tiếp. Chuyện đó làm tôi nghĩ rằng cô có cảm thấy điều tương tự.”

“Đúng là tôi có nhìn anh,” cô ấy thừa nhận, đưa tay lùa qua tóc, “nhưng không phải là tôi nhớ ra điều gì đặc biệt cả. Anh làm tôi chú ý vì đã mặc đồ ngủ ra ngoài đường.”

“Làm sao cô nhìn thấy được?” Tôi hỏi, đột nhiên thấy xấu hổ. “Tôi đã mặc quần dài và áo khoác ra ngoài mà.”

Gabriela mỉm cười lần đầu tiên kể từ cuộc gặp gỡ đó.

“Tôi nhìn thấy rõ ràng vì áo khoác của anh chưa cài hết,” cô ấy trả lời. “Thế nên tôi mới quay lại nhìn.”

“Vậy ra tất cả chỉ là hiểu nhầm,” tôi thất vọng. “Nhưng tấm ảnh cho thấy cô đúng là người mà tôi nhớ. Mặc dù không biết chuyện gì đã xảy ra, nhưng cô chắc phải nhận ra chứ.”

“Tôi nhận ra chứ, nhưng nhớ lại chuyện của ba mươi năm về trước để làm gì cơ chứ? Con người lớn lên, thay đổi, rồi quên mất nhau. Nếu không thì sẽ rất khó sống, anh không nghĩ vậy ư?”

Tôi cảm thấy như mình sắp khóc, điều không xảy đến với tôi kể từ khi còn nhỏ. Tôi quyết định kết thúc cuộc hẹn ở đây trước khi một cảnh tượng đáng tiếc có thể xảy ra. Nhưng Gabriela đã ngăn tôi ra đòn quyết định.

“Anh hẳn phải cảm thấy cô đơn lắm thì mới đào sâu như vậy.”

Trong khi gọi người phục vụ để tính tiền, tôi cố tìm một câu gì đó ngắn gọn để kết thúc chuyện này theo một cách có thể giữ được ít danh dự. Nhưng tôi chẳng nghĩ được gì cả.

Gabriela nhìn tôi đầy lo lắng, như thể đột nhiên cảm thấy có trách nhiệm với nỗi đau của tôi vậy. Tôi vừa mới trải qua giai đoạn bị hắt hủi, nhưng không hoàn toàn sẵn sàng cho lòng trắc ẩn. Thế nên tôi đứng dậy, bỏ lại cô ấy ở bàn và nói: “Xin lỗi đã làm phiền cô.”

Và tôi bước đi khỏi đó với cảm giác như đã già đi ba mươi tuổi.

Sự an ủi của Đức Phật

Vết thương rất sâu, thế nên tôi cần phải liếm nó ngay nếu không muốn nó tiếp tục rỉ máu. Tôi về tới nhà, tin chắc rằng mình đã đốt cháy thuyền. Những người chèo thuyền sẽ phải đem các khúc ca đi nơi khác, vì tôi không nghĩ mình có thể nghe lại chúng được nữa.

Với con tim đột nhiên cứng lại, tôi giận dữ leo cầu thang lên căn hộ áp mái để xả ra chương sách mà tới giờ vẫn trống trơn: “Những kho báu của sự cô đơn”.

Trong thư viện của Titus có hai cuốn sách hướng dẫn của Mỹ về chủ đề này có thể cung cấp vài gợi ý. Bữa tiệc cho một người: Tuyên ngôn độc thân[79] và Kỉ niệm thời gian một mình: Những câu chuyện đẹp về sự cô đơn[80]. Khá phi thường khi loại sách này trở thành nhu cầu vì công dụng của nó, chứ không phải một nghĩa vụ.

Cuốn đầu tiên đề cập đến vài người cô đơn kiệt xuất như Newton hay Michelangelo, những người “không bao giờ là một phần của dàn hợp xướng” và đó là điều tốt cho họ. Cuốn thứ hai tập trung vào những lợi ích cụ thể của sự cô đơn mà tôi đã lưu lại để viết chương này.

• Đó là lối sống chiếm ưu thế của thiên niên kỉ mới.

• Ủng hộ các mối ưu tiên riêng và việc đưa ra quyết định của mọi người.

• Cung cấp sự tự do tối đa.

• Giúp tìm ra ý nghĩa của cuộc sống riêng.

• Đưa chúng ta gần hơn tới sự hiểu biết về bản thân và thánh thần.

Tôi dừng lại ở điểm này vì nó làm tôi chán nản. Tôi nhận ra việc chấp nhận những câu khẩu hiệu như thế này tương đương với tự chôn vùi bản thân trong cuộc sống, nhất là bây giờ khi tôi mới thò đầu ra thế giới bên ngoài - bất chấp tất cả mọi chuyện. Tôi đã mất đi cơ hội để yêu Gabriela, nhưng vẫn chưa sẵn sàng để làm quen lại với thói ẩn sĩ.

Vẫn còn cả một thế giới ngoài kia, dù không phải lúc nào tôi cũng có thể hiểu nó.

Được suy nghĩ này an ủi, tôi chuẩn bị bữa tối, đặt đồ ăn và nước uống ra cho Mishima, rửa bát đĩa, nghe đài… Có lẽ đúng là tôi có nét gì đó của một ẩn sĩ, nhưng tôi đã sẵn sàng để xuống núi rồi.

Với nhiều nuối tiếc, tôi đã quyết định loại bỏ Gabriela khỏi những hi vọng của mình để bắt đầu theo một hướng mới, bất kì nơi nào cuộc đời dẫn tôi đi. Những báu vật của sự cô đơn sẽ được để lại cho những người không còn muốn sống nữa. Thực tế thì tôi có cảm giác chưa có gì bắt đầu cả.

Tôi đi ngủ với cuốn sách của Đức Phật. Một trang mở ra ngẫu nhiên an ủi tôi khỏi sự cô độc trước khi ngủ thiếp đi:

Chúng ta biết ơn vì nếu hôm nay chúng ta không học được nhiều điều, thì ít nhất ta hiểu được thêm một chút, và nếu chúng ta không hiểu được một chút, thì ít nhất chúng ta cũng không bị bệnh, và nếu chúng ta bị bệnh thì ít nhất chúng ta cũng không chết, vì vậy nên chúng ta thấy biết ơn.

Phần IV
Những từ chưa nghĩ ra

Về đêm

Trong vài ngày không có chuyện gì xảy ra cả. Tôi đợi Valdemar đến thăm, nhưng không thấy anh ta xuất hiện. Những ngày sau đó cũng không thấy anh ta ở quán cà phê. Có vẻ như Valdemar đã bị mặt đất nuốt chửng rồi.

Tôi có nói chuyện với Titus vài lần qua điện thoại. Cuộc trò chuyện của chúng tôi đi theo một lộ trình được xác định: ông ấy nói việc hồi phục khá chậm nhưng mà chắc, sau đó ông ấy hỏi về cuốn sách của Amalfi, và tôi phóng đại số lượng công việc đã xong để ông ấy yên tâm. Trước khi ông ấy có thể hỏi về Gabriela, tôi đột ngột chào tạm biệt và hứa sẽ gọi lại sau.

Tuy nhiên, Titus là một con cáo già và đã tưởng tượng rằng mọi thứ không diễn ra suôn sẻ.

“Samuel, nếu anh muốn đạt được thứ gì đó, hãy nghĩ rằng ban đầu mọi chuyện sẽ không diễn ra như mong muốn.”

“Sao tự dưng ông lại nói vậy?” Tôi phản bác.

“Quan trọng là hãy tiếp tục yêu đời đi. Như Freud[81] nói đấy, phải yêu thì mới không bị bệnh.”

Tôi ngạc nhiên khi người nói ra câu này lại là một người đàn ông bệnh đã vào giai đoạn cuối. Mặc dù có thể chính nó là thứ đã cho ông ấy quan điểm đúng đắn.

Titus kết thúc cuộc trò chuyện bằng một câu có vẻ như không phải tự ông nghĩ ra, nhưng đó là câu tôi lưu tâm tới: “Tạm biệt, Samuel, hãy nhớ rằng không có gì là tình cờ cả.”

Không còn ảo tưởng lãng mạn nữa, tôi dùng hết sức lực để nuôi dưỡng thói quen của mình. Trong chương trình văn học, chúng tôi đã học xong về Hesse và mới chuyển sang Bertolt Brecht[82], một tiêu chuẩn văn hóa của nước Đức xã hội chủ nghĩa. Sau đó tới kì thi vào tháng Hai và những lời than phiền đầy nước mắt trong văn phòng. Chuyện thường ấy mà.

Một buổi tối thứ Tư, trong khi chuẩn bị bài giảng về Brecht, tôi có một cảm giác kì lạ. Lúc đó tôi đang xem lại danh sách các vở kịch, khi cảm giác rằng có cái gì đó sẽ mang đến sự thay đổi. Không thể nào giải thích được tại sao một người có thể đi tới kết luận như vậy, nhưng vấn đề là tôi biết cái trạng thái bình thường mà tôi đặt bản thân vào này vừa rõ ràng mà cũng chỉ là tạm thời.

Thông điệp mà trực giác muốn gửi cho tôi đại khái là thế này: Đừng tin vào bản thân mình vì mặc dù bạn không nghe thấy, một cơn bão đang tới gần, thế nên hãy mua một bộ áo mưa tốt đi.

Tôi đi ngủ với một niềm tin khác: Việc hóa thân thành Francis Amalfi đang gây nguy hại cho sự minh mẫn của tôi. Và tôi mới chỉ làm được khoảng hơn chục trang thôi đấy. Tôi cần phải hoàn thành những chỗ còn thiếu trước khi tôi đánh mất tất cả.

Sau vài tuần vắng bóng, tôi lại nghĩ tới người đàn ông ở Tokyo trong khi Mishima nằm trên giường. Tôi thấy sợ khi nghĩ rằng mình đang quay trở lại vị trí mà tôi tưởng mình đã vượt qua rồi. Và cái tình yêu được “viết thường”, nó đã ở đâu chứ? Tôi ngủ thiếp đi trong khi suy nghĩ câu trả lời.

Một tiếng rè rè inh tai kéo tôi ra khỏi giấc ngủ. Bối rối, tôi vẫn chưa hoàn toàn trở lại trạng thái cảnh giác khi tiếng rè rè vang lên lần nữa, khẳng định rằng tôi không phải đang ngủ. Đó là hệ thống liên lạc ở lối vào, được gọi từ ngoài đường.

Tôi nhìn giờ trên cái đồng hồ báo thức kĩ thuật số, mới hơn ba giờ sáng. Choáng váng, tôi ngồi dậy, chửi bới tên say rượu đang gây phiền nhiễu sau khi quán bar đã đóng cửa. Chỉ có tên say rượu hoặc gã điên mới gọi cửa vào giờ này.

Tiếng rè rè thứ ba vang lên, khẳng định rằng việc gọi cửa này không phải tình cờ hay để làm phiền. Dù là ai thì người đó cũng đang chờ đợi câu trả lời.

Với đôi chân vẫn còn say ngủ, tôi bước ra sảnh, chuẩn bị lời lăng mạ đủ nặng nề để dọa tên say rượu. Vẫn có khả năng phương án khác tồn tại, nhưng tôi không hề muốn nghĩ đến nó. Tuy nhiên, khi tôi vừa nhấc máy lên, những mối nghi ngờ tồi tệ nhất của tôi đã được xác nhận.

“Valdemar đây,” anh ta nói. “Tôi cần ông giúp”.

Nơi ẩn náu

Valdemar leo lên cầu thang, trông kích động thấy rõ. Trước khi giải thích chuyện gì đã xảy ra, anh ta lôi ra một chiếc hộp kim loại bí ẩn, một túi vải lớn và cái balô anh ta hay dùng để đựng tập bản thảo ở ngoài hành lang.

Tôi tắt đèn hành lang và mời Valdemar vào phòng khách. Tôi nghĩ là cơn buồn ngủ vẫn đang chiếm lĩnh mình, khiến tôi không cảm thấy tức giận trong khi chúng tôi mới quen biết nhau và giờ đang là sáng sớm. Mặt khác, chắc phải có chuyện gì nghiêm trọng xảy ra nên anh ta mới đến đây vào cái giờ giấc không thích hợp như thế này.

Tôi định bật đèn phòng khách lên thì Valdemar, giờ đã ngồi sụp trên ghế sofa, lên tiếng: “Làm ơn, đừng bật đèn. Chúng ta ở trong bóng tối sẽ tốt hơn.”

Nói xong, anh ta châm một điếu thuốc mà không hề xin phép tôi.

Đây là lần đầu tiên tôi thấy anh ta hút thuốc.

Tôi vào bếp để tìm cái gạt tàn. Những đám mây đang che lấp Mặt Trăng và sự tĩnh lặng chưa từng thấy bao trùm lên tất cả. Như thể thời gian đã đóng băng và mọi thứ sẽ ở nguyên như vậy cho đến khi Valdemar nói ra những gì anh ta cần nói.

Tôi đưa cho anh ta cái gạt tàn và ngồi xuống ghế đối diện. Trong bóng tối của phòng khách, tôi nghĩ rằng thật khó chịu khi nói chuyện với ai đó mà không thể thấy mặt họ. Anh ta thậm chí còn chưa thèm bỏ mũ ra, tôi chỉ có thể thấy bóng dáng anh ta thôi. Valdemar hít một hơi thuốc, đầu điếu thuốc chiếu sáng gương mặt anh ta trong vài giây. Rồi anh ta lên tiếng: “Samuel, tôi sẽ nói thẳng. Tôi không còn một xu dính túi.”

Khởi đầu tốt đây.

“Tôi có thuê một căn hộ,” anh ta nói tiếp. “Sự thật là tôi thanh toán tiền nhà hơi chậm, nhưng bà chủ nhà tỏ ra khá thông cảm. Nhưng sau vụ cháy, bà ấy đổi ý và chỉ cho tôi ba ngày để dọn khỏi chỗ đó. Hôm nay là đến hạn rồi.”

“Ông đang nói tới vụ cháy nào cơ?” Tôi hỏi, cảnh giác, trong khi Valdemar dập điếu thuốc trong gạt tàn.

“Có ai đó đốt cửa nhà tôi. Tôi cho là họ định để ngọn lửa lan vào trong nhà. Nhưng ông không cần lo đâu, tập bản thảo đã được cứu rồi.”

“Tập bản thảo?” Tôi sửng sốt nhắc lại. “Ông nghĩ rằng họ có ý định đốt nhà ông để hủy tập bản thảo ư?”

“Và cũng để hủy diệt tôi luôn. Có những người muốn loại bỏ tôi. Họ biết là tôi đang khám phá ra nhiều thứ. Thế nên tôi mới bảo ông không bật đèn. Không nên để họ phát hiện ra là tôi đang nói chuyện với ông. Là cho sự an toàn của ông thôi.”

Đúng lúc đó Mishima nhảy lên đùi Valdemar rồi anh ta bắt đầu vuốt ve nó bằng đầu ngón tay. Đó chắc chắn là một hình ảnh nham hiểm, rất phù hợp với mớ hỗn độn mà anh ta đang lôi tôi vào dù không muốn. Có lẽ tất cả những điều đó chỉ là do anh ta tưởng tượng ra, sự truy đuổi điên cuồng của ai đó tin rằng anh ta đã đọc được tương lai từ trên một bàn cờ. Nhưng việc anh ta đến đây vào rạng sáng với toàn bộ đồ đạc vẫn là vấn đề gây lo lắng.

“Giờ ông định làm gì?” Tôi hỏi.

“Tôi cần ẩn náu một thời gian để họ quên đi tôi đã. Nhưng tôi không muốn đặt ông vào vòng nguy hiểm. Hãy để tôi nghỉ ở đây đêm nay và ngày mai tôi sẽ tiếp tục lên đường.”

“Ông sẽ tìm một nơi để trú ẩn.”

“Chính là vậy. Với cả cũng là để trốn tránh bản thân mình nữa. Tôi nghĩ gần đây mình đã chơi quá mạnh tay rồi.”

Một ý tưởng điên rồ vụt lên trong đầu tôi và dừng lại, yêu cầu sự chú ý. Căn hộ của tôi có duy nhất một phòng ngủ, nên tôi chỉ có thể cho Valdemar nằm ở ghế sofa trong phòng khách, với những bất tiện mà chuyện này sẽ mang lại cho tôi. Nhưng có phương án thay thế. Tôi nói, mắt nhìn chằm chằm lên trần nhà: “Tôi có chìa khóa căn hộ phía trên. Về nguyên tắc thì chỉ mình tôi được dùng nó, nhưng tôi cho là người chủ sẽ không biết đâu nếu ông chỉ ở đó vài ngày thôi.”

“Nó còn trống ư?” Valdemar có vẻ rất quan tâm.

“Phải, nó là của một nhà biên soạn sách già bị chứng đau thắt ngực, ông ấy đưa tôi chìa khóa để tôi giúp hoàn thành cuốn sách đang soạn dở. Nhưng tôi có thể làm trên máy tính của mình cũng được.”

“Cuốn sách nói về cái gì vậy?”

“Không phải thứ sẽ gây hứng thú cho ông đâu. Đó là một tuyển tập những câu nói truyền cảm hứng. Tên của nó là Khóa học nhỏ về phép lạ hằng ngày, ông thấy đấy, tôi cũng có một mặt tối.”

“Tất cả chúng ta đều có mặt tối mà,” anh ta nói, hứng thú một cách bất ngờ. “Và nghĩa vụ của chúng ta là tới đó để khám phá về nó. Nhưng đấy là một cuộc phiêu lưu mạo hiểm.”

“Ông chính là bằng chứng,” tôi chỉ ra, ngáp dài.

Tôi vừa gửi một tin nhắn không lời đến anh ta rằng đã đến giờ đi ngủ. Nhưng Valdemar có vẻ đang ở trạng thái tốt nhất và sẽ không từ bỏ việc thể hiện tầm nhìn của bản thân. “Trước khi cuộc đua vũ trụ bắt đầu, phía khuất của Mặt Trăng làm người ta tưởng tượng ra những điều kì vĩ. Giống như con người, vệ tinh của chúng ta luôn cho thấy một mặt duy nhất. Điều có thể có đằng sau là một bí ẩn. Vì thế những bức ảnh đầu tiên là cả một sự kiện, nhưng cũng là một nỗi thất vọng.”

“Người ta mong thấy gì ở phía khuất của Mặt Trăng chứ?”

“Người ta nghĩ rằng có những cư dân Mặt Trăng trốn ở đó để chúng tôi không phá đám họ. Nhưng khoa học biết rõ rằng chẳng có gì ở đó cả.”

“Vậy thì tại sao nhiều người lại quan tâm đến những bức ảnh và chuyện du hành tới đó vậy?”

“Đấy là nếu họ có đi,” Valdemar chỉ ra. “Sự tò mò của con người không có giới hạn. Và thi thoảng chúng ta quên những rủi ro của chuyện này. Trừ khi ông đồng ý sống trong ngoại vi của thế giới, tốt hơn hết là không nên biết tất cả, hãy tin tôi đi.”

“Đó là những gì ông giải thích trong sách của mình.”

“Phải. Nó là biên niên sử của những khám phá đã đưa tôi đến đây. Bắt đầu từ những bí ẩn của Mặt Trăng: những điểm không nhất quán trong các nhiệm vụ không gian, những khả năng thực sự để sinh sống ở đó, thời điểm chuyện đó sẽ diễn ra, sự bất tử… Tất cả những chuyện đó. Nhưng đó chỉ là công việc sơ bộ thôi. Tôi đã mất một thời gian để hiểu được thông điệp thực sự: Phía khuất của Mặt Trăng là sự phản chiếu của chính tâm hồn chúng ta. Quên cuộc chạy đua vũ trụ đi. Đấy chỉ là trò trẻ con so với những gì có ở đó.”

Bữa ăn nhẹ của mèo

Tôi tỉnh dậy, cảm thấy rất buồn ngủ sau cuộc trò chuyện dài đêm khuya. Giữa Mặt Trăng và tâm hồn, Valdemar đã quay trở lại với “những người trên sân ga”.

“Ai mà biết liệu họ có phải những người đã đốt nhà của tôi không. Có lẽ họ không tha thứ được việc tôi đã phát hiện ra họ ở đó mà không lên tàu,” anh ta đã nói như vậy.

Tôi gạt cái ý tưởng đó ra khỏi đầu anh ta, trên hết là vì tôi không tin rằng có ai đó tấn công con người khốn khổ này. Tôi nói với anh ta rằng, theo tôi vụ cháy đó có một lời giải thích đơn giản hơn nhiều: ai đó, có thể chính là Valdemar, đã vứt một điếu thuốc chưa tàn ngay trước cửa. Chính nó làm cháy thảm chùi chân trước cửa, gây khói cũng như mùi khó chịu.

Đó là một suy nghĩ rất logic, và tôi biết là logic luôn giải thích được mọi chuyện. Ít ra nó cũng giúp chúng tôi đi ngủ trong yên bình.

Valdemar đã mang đồ lên căn hộ của Titus và chúng tôi hẹn gặp nhau vào lúc sẩm tối của ngày hôm sau. Trong khi đó, tôi phải đối phó với cơn buồn ngủ và sự thờ ơ của đám sinh viên, phần lớn trong số đó còn không thèm đến lớp vì chúng đã bắt đầu học ôn thi.

Quán cà phê ở ngã tư đã trở thành một phần của quá khứ, thế nên tôi tận dụng thời gian nghỉ trưa để đến phòng khám thú y. Tôi đã thấy trong hồ sơ là Mishima cần tiêm vắc xin đợt hai, thế nên tôi hỏi Meritxell xem khi nào có thể đưa nó tới được.

“Chiều nay tôi có một buổi thăm khám rất gần nhà anh,” cô ấy nói. “Nếu anh muốn, tôi có thể ghé qua, vậy thì anh không cần phải đi nữa. Tôi sẽ tính phí như khi anh đến khám thôi, được chứ?”

Rõ ràng là cô ấy rất tốt bụng. Con mèo là thứ ít phải lo nhất: Tôi có thể chuẩn bị sôcôla và bánh sampa, bởi vì bữa ăn nhẹ có thể sẽ thành sự thật. Tuy nhiên, cần phải giấu chuyện này vì cô bác sĩ thú y là một người phụ nữ rụt rè, kiểu người sẽ không bao giờ xuất hiện trong cuộc hẹn.

“Được thôi,” tôi đồng ý, “nhưng đừng nói với tôi lúc nào cô sẽ đến. Hơn nữa, tôi sẽ cố quên rằng chúng ta đã hẹn nhau để Mishima không trốn nữa.”

“Chiến thuật hay đấy,” cô ấy nháy mắt với tôi trước khi biến mất sau cánh cửa phòng khám.

Tôi quay lại Khoa, định sẽ ăn gì đó trước khi bắt đầu tiết học lúc bốn giờ. Quầy bar của Khoa Văn học là một căn phòng dưới lòng đất, nơi khó có thể cảm thấy thoải mái, nhưng tôi vẫn thích ngồi chơi ở đó. Tôi vẫn có cuộc sống xã hội, tôi tự nhủ đầy thỏa mãn trong lúc ăn cái bánh kẹp thứ hai trong ngày.

Từ khi Mishima xuất hiện, cuộc sống của tôi đầy những người bạn đa dạng: ông già, Valdemar, và giờ là Meritxell. Tất cả bọn họ đều có vẻ cần thứ gì đó ở tôi. Con mèo thì cần một người chủ. Titus cần một người biên soạn thay thế ông ấy. Valdemar cần một nơi trú ẩn cho những nỗi sợ hãi và các cuộc trò chuyện đêm khuya. Với cô bác sĩ thú y, tôi cho rằng cô ấy chỉ cần một người bạn.

Với một ngoại lệ mà tôi không muốn nghĩ tới, tôi thích được là người cần thiết đối với họ. Tôi chưa bao giờ tưởng tượng ra điều này. Lần đầu tiên tôi nhận ra rằng giá trị của chúng ta được đo đếm trên hết bởi những điều tốt mà chúng ta làm cho mọi người.

Quên đi những gì đã được học

Trước khi về nhà mình, tôi lên xem căn hộ áp mái có ổn hay không. Tôi áp tai vào cửa nhưng không nghe thấy gì cả. Có lẽ Valdemar đang ngủ. Anh ta cần lấy lại sức để không cho tôi ngủ vào ban đêm.

Cảm thấy hài lòng với chuyến thăm, tôi quên mất rằng phải tự giấu bản thân để Mishima không phát hiện ra. Việc tôi vào nhà với một túi bánh sampa không thoát khỏi sự chú ý của con mèo. Nó lượn vài vòng ở hành lang trước khi biến mất. Lần này tôi thậm chí còn không buồn đi tìm nó nữa.

Tôi đặt chỗ bánh sampa lên mặt bếp bằng cẩm thạch, cùng với gói bột cacao, rồi thả người xuống ghế mà không hối tiếc gì. Tôi sẽ tận hưởng những giờ cuối cùng với ánh sáng ban ngày để lướt qua cuốn từ điển những từ ngữ không thể dịch được.

Trong khi lật trang sách từ cuối lên đầu, tôi dừng lại ở một từ quen thuộc, dharma[83].

Vị trí của tôi trong vũ trụ này là gì? Đâu là cách sống tốt nhất? Làm thế nào để tìm được câu trả lời chính xác cho những câu hỏi này? Những truyền thống tâm linh của thế giới được xây dựng dựa trên sự thôi thúc tìm ra những câu trả lời này của con người.

Việc viết cuốn sách của Amalfi đã dạy cho tôi cách nhảy khéo léo giữa các tác phẩm như thế này, vậy nên tôi bỏ qua những mô tả văn học về khái niệm và vũ trụ học của Ấn Độ giáo. Tôi dừng lại ở một đoạn nói đến cuốn tiểu thuyết của Kerouac[84] mà tôi đã đọc cách đây nhiều năm, Những kẻ lang thang Dharma[85]. Cuốn sách kinh điển của thế hệ Beat[86] này đã truyền cảm hứng cho tác giả của cuốn từ điển trong nhận xét sau:

Tìm cách để hiểu và đi theo một dharma riêng không có nghĩa là chấp thuận mù quáng một vị thần hay giáo lí cụ thể nào, mà là công nhận rằng sống đúng cách sẽ dẫn đến sự mở mang cho tất cả chúng sinh, một tuyên bố rằng mỗi người đều có cơ hội duy nhất để khám phá sự thật thiết yếu.

Tiếng rè rè của hệ thống liên lạc cho thấy đã hết giờ đọc và Meritxell đã đến. May mắn là tôi không cần phải tính đến Valdemar vì anh ta đã có chìa khóa ra vào căn hộ mà mình đang tạm chiếm đóng. Mặc dù cho rằng anh ta sẽ không mạo hiểm ra khỏi nơi trú ẩn trong vài ngày sắp tới.

Khi chuông cửa reo, tôi đã đứng sẵn ở đó, dựa lưng vào tường. Cô bác sĩ thú y mang theo chiếc cặp nhỏ đi vào, trông tâm trạng tốt một cách bí hiểm. Tôi thấy rằng cô ấy có trang điểm mắt và dùng keo tạo kiểu cho mái tóc ngắn của mình. Có lẽ cần phải cấm các cô gái có vẻ đẹp tự nhiên trang điểm thêm.

Như để chào mừng, tôi sử dụng một câu mà tôi nhớ đã nghe được trong một câu chuyện cười: “Tôi có hai tin cho cô, một tin tốt và một tin xấu. Cô muốn nghe tin nào trước?”

“Tin xấu, luôn phải nghe tin xấu trước,” cô ấy cười.

“Tôi không tìm thấy con mèo. Nó lại trốn mất rồi.”

“Thôi, cũng chưa phải là tận thế. Vậy thì tin tốt là gì?”

“Tôi có thể chuẩn bị sôcôla và bánh sampa.”

“Tôi không bao giờ dùng sôcôla cả, tôi bị dị ứng. Nhưng tôi có thể ngồi nghỉ cùng anh một lúc. Tôi kiệt sức rồi!”

Nói rồi, cô ấy ngồi xuống cái ghế Valdemar đã ngồi tối hôm trước. Mishima cũng hay ngủ ở đó. Cái ghế chắc hẳn phải có một sức hút đặc biệt.

Trong khi đun nóng sữa cho món sôcôla, tôi liếc nhìn xem cô bác sĩ thú y xinh đẹp đang làm gì. Cô ấy sửa lại tóc vài lần và nhìn mọi thứ quanh phòng khách. Cô ấy ngồi đó có vẻ thoải mái và cũng đang trông chờ điều gì đấy, mặc dù thực sự thì tôi cũng không biết cô ấy mong đợi tôi làm gì.

Tôi mang đồ ăn nhẹ ra và kéo cái ghế của mình lại gần bàn. Tôi có thể ngồi cạnh cô ấy trên sofa - có đủ chỗ cho hai người mà - nhưng đó là một phương án nguy hiểm. Nếu tôi hiểu nhầm và Meritxell không muốn gì ở tôi, cô ấy sẽ cảm thấy bị xâm phạm bởi sự gần gũi đó. Nếu ngược lại, tôi phạm phải sai lầm khi lựa chọn như vậy, tôi mong rằng một lúc nào đó trong cuộc trò chuyện, tôi có thể quàng tay qua vai cô ấy. Từ chỗ đó, bất kì chuyện gì cũng có thể xảy ra.

Giải pháp là tôi ngồi ở ghế và đợi những điều đó tới. Đơn giản là tôi chỉ muốn thưởng thức bữa ăn nhẹ với một người bạn tốt. Tôi không muốn nhắm cao hơn.

“Tôi cũng sống một mình,” cô ấy nói, tay nhận cốc nước cam. “Tôi có sống chung với người khác vài năm, nhưng giờ thì tôi cần không gian riêng.”

“Tôi luôn nghĩ như vậy,” tôi thú nhận. “Tuy nhiên, kể từ đầu năm nay, mọi thứ đã trở nên phức tạp.”

“Ý anh là sao?”

Tôi đang chuẩn bị kể cho cô ấy nghe tôi đã thực hiện việc “viết thường” tình yêu thế nào, nhưng tôi dừng lại kịp vì sợ sẽ làm cô ấy chán.

“Có thể nói cuộc sống của tôi là một sự cô đơn rất ồn ào,” tôi trả lời, “giống như tiểu thuyết của Hrabal[87] vậy.”

“Hrabal là ai?”

“Một người Séc. Xin lỗi. Giảng viên như chúng tôi có thói quen nói chuyện bằng cách đưa ra tài liệu tham khảo khác, nhưng đó là thú ngớ ngẩn thôi.”

“Tại sao lại ngớ ngẩn?” Meritxell hỏi lại. “Biết nhiều thứ luôn là chuyện tốt mà.”

“Đến một mức độ nào đó thì đúng vậy, nhưng biết quá nhiều có thể là một trở ngại. Valdemar chính là bằng chứng cho chuyện này.”

“Valdemar là ai?”

“Tốt hơn là cô không nên biết.”

“Nếu nói như anh thì sẽ chẳng có ai biết gì cả!”

“Đức Phật đã nói rằng kiến thức giống như chiếc bè, ta dùng nó để sang bờ bên kia, nhưng khi đã sang được rồi thì vác nó theo lại rất vô lí. Cô hiểu tôi muốn nói gì chứ?”

“Anh vừa dùng Phật để giải thích đấy.”

“Cô thấy chưa? Tôi không thể chữa được đâu. Đây chính là điều tôi muốn nói đấy: Tôi cần phải học cách quên đi những gì đã học được để quay lại làm một con người bình thường. Văn hóa là tiếng ồn đằng sau phông nền khiến tôi không thể nhìn cuộc đời như nó vốn có. Văn hóa chẳng đem lại hạnh phúc cho ai cả. Tôi muốn là một kẻ dốt nát, hoặc là một người nông dân khôn ngoan có thể đoán được khi nào trời sẽ mưa rồi biết thức dậy và đi ngủ cùng với Mặt Trời.”

“Anh trai tôi có căn nhà nghỉ dưỡng ở Berga,” cô ấy nói một cách mỉa mai. “Có thể anh ấy sẽ cho anh mượn cuốc nếu anh hỏi.”

“Cái anh ấy cần cho tôi là một gậy vào đầu.”

Tiếng chuông điện thoại vang lên làm gián đoạn cuộc trò chuyện bất ngờ sôi nổi này. Thậm chí cả tôi cũng không rõ tại sao mình lại nói những câu này. Nhưng vị khách của tôi có vẻ đang rất vui, thế nên tôi tuyên bố: “Tôi không định nghe điện đâu. Không bao giờ! Chúng ta đang phản đối lại những tiếng ồn đằng sau nền làm chúng ta không nhìn được đời mà.”

Tới hồi chuông thứ ba, máy trả lời bật lên. Tin nhắn được ghi lại khiến tôi làm đổ sôcôla lên áo.

Samuel, tôi rất xin lỗi về chuyện xảy ra tuần trước. Tôi nghĩ mình đã không công bằng với anh. Anh tha thứ cho tôi chứ? Có rất nhiều điều anh không biết về tôi. Thực sự thì anh không biết gì về tôi cả. Gần như là không.

Tới đoạn này, giọng nói nghiêm trọng của cô ấy như muốn vỡ ra rồi tín hiệu bị ngắt.

Với trái tim như bị bóp nghẹt, tôi rất nỗ lực để khiến bản thân quên đi những gì vừa nghe và quay lại với cuộc trò chuyện. Về phần mình, Meritxell không còn sự yên bình khi ngồi trên sofa. Cô ấy có vẻ không thoải mái khi là một phần của sự thân mật đó, như một món phụ trên bàn ăn vậy. Không một người phụ nữ nào muốn chịu đựng điều đó.

Tôi nói tiếp, không còn mấy sức thuyết phục: “Tôi nói rồi đấy. Không có ai sống lặng lẽ cả.”

Điện thoại lại tiếp tục đổ chuông, xóa sạch bất cứ dấu vết nào của sự thoải mái giữa tôi và Meritxell. Tôi không dám nói gì, chứ đừng nói tới chuyện nghe điện thoại. Tôi chỉ co rúm trên ghế như một con gà bị vặt lông.

Vẫn là Gabriela, nói nối tin nhắn trước đó.

Điều tôi muốn nói là: Tôi muốn chúng ta gặp nhau lần nữa, nếu anh không giận tôi. Chúng ta có thể là bạn. Tôi hứa sẽ cư xử đàng hoàng, được chứ? Số điện thoại của tôi là…

Trước khi nghe hết tin nhắn. Meritxell đứng dậy, cầm theo chiếc cặp và áo khoác. “Tôi bị muộn rồi.”

Tôi đi cùng cô ấy ra cửa trong sự bối rối. Trước khi tôi có thể nói được chữ tạm biệt. Cô ấy nói thêm: “Anh nói đúng: Cuộc đời anh quả là một sự cô đơn ồn ào. Tạm biệt.”

Leitmotiv

Valdemar không đến vào buổi tối như anh ta nói, nhưng tôi cũng không buồn đi tìm. Tôi bắt đầu hiểu rằng anh ta cũng khó lường như một con mèo vậy.

Nằm trên giường, tôi bắt đầu xem xét lại mọi thứ đã xảy ra từ cái ngày đầy bất ngờ ấy. Tôi đã đi đến một kết luận mà tôi thấy khá thú vị: Mỗi ngày đều có một giai điệu nhất định, cái này trong tiếng Đức gọi là Leitmotiv, nhạc tố chỉ đạo hay nét chủ đạo.

Có những ngày xảy ra hết chuyện này tới chuyện khác. Và tất cả những gì chúng ta làm đều có vẻ sẽ gây phương hại cho mình. Thế nên chúng ta nói: “Tôi bước chân trái xuống khỏi giường” hoặc “Đúng ra không nên ra khỏi giường”. Có thể đúng, vì khi leitmotiv của ngày là “Hôm nay tôi sẽ phải chịu đựng” thì chẳng có gì sẽ ổn thỏa kể cả khi chúng ta cố gắng.

Một leitmotiv thường thấy là “Tôi rất giận bạn”. Đó là những ngày mà chẳng vì lí do nào cả, tất cả mọi người chửi mắng chúng ta hoặc bị khó chịu vì bất cứ điều gì ta nói hay làm. Chẳng có cách chữa, chỉ có thể chờ đợi cơn bão qua đi. Những ngày với đầy dấu hiệu tiêu cực, khi mọi thứ đều xảy ra một cách tồi tệ, điều tốt nhất là không làm điều gì quá quyết liệt mà có thể khiến ta hối hận về sau. Điều khôn ngoan nhất là yên lặng và đợi ngày hôm sau có leitmotiv thuận lợi hơn, cũng có những ngày như vậy mà.

Giờ đã là những phút cuối cùng của ngày, tôi hiểu rằng leitmotiv của ngày hôm nay là “Tôi muốn ở bên bạn”. Điều đó có vẻ như một phước lành khi bạn đang cô đơn, nhưng sẽ rất khó khăn nếu như bạn không chuẩn bị vào giờ phút của sự thật. Để chấp nhận lòng tự trọng của người khác, cần phải có một trái tim khôn ngoan, vì nhận được sự khinh miệt sẽ dễ dàng hơn nhận được tình yêu. Với thứ tấn công mình thì bạn có thể đấu tranh lại, nhưng bạn sẽ làm gì khi có ai đó thể hiện tình cảm của họ với bạn một cách công khai? Chúng ta có thể bỏ lại con thuyền kiến thức ở bờ sông, nhưng để bản thân được yêu thương là điều mà đúng là ta cần phải học.

Có thể dharma tối thượng của con người là khả năng đón nhận tình yêu để truyền nó cho những người khác.

Trước khi đi ngủ, tôi nghĩ rằng Meritxell đã rất tốt bụng khi cùng tôi ăn nhẹ và chú tâm vào mấy chuyện linh tinh của tôi. Mặc dù có chào tạm biệt đột ngột, nhưng nó cũng thể hiện một lãnh thổ chung. Có cái gì đó giữa chúng tôi cho phép cả hai thể hiện bản chất vốn có của mình mà không phải sợ rằng mình sẽ nói hay làm điều gì sai.

Nhưng còn Gabriela thì sao? Tại sao cô ấy lại gọi đúng lúc đó?

Cứ như thể, từ đằng xa, ai đó đã nhận ra rằng tôi đang bắt đầu kết nối với mọi người và muốn phá hỏng mọi thứ. Mở đường cho những khao khát của tôi lại tập trung về phía cô ấy. Nhưng để làm gì và tại sao?

Sẽ rất đơn giản để từ từ yêu Meritxell… Chia sẻ những câu chuyện vặt và mấy câu bông đùa. Ham muốn cô ấy. Nhận vài điều tiêu cực. Thử lại lần nữa.

Giống như bữa ăn nhẹ đầu tiên đó, tôi sẽ rất may mắn nếu cô ấy chấp nhận làm bạn của tôi.

Nỗi sợ được yêu thương là minh chứng cho hành trình dài của tôi trong sự cô đơn. Nó cũng giải thích cho cái cách mạnh mẽ mà Gabriela đã từ chối tôi trong cuộc hẹn đầu tiên.

Bài học số 1: Dù ai có nói gì thì cuộc đời cũng không bao giờ đơn giản.

Những người biết sẽ kể lại cho những người không biết

Tôi đã chuẩn bị chu toàn cho tiết học giới thiệu về Bertolt Brecht. Ông ấy không phải là một tác giả có thể khơi gợi niềm đam mê trong sinh viên, có lẽ vì chúng ta đang sống trong một thời kì quá ngoan cố cho những luân thường đạo lí. Và ông ấy về bản chất là một tác giả của đạo đức.

Điều tôi thích nhất ở Brecht là những tiêu đề mà ông ấy đặt cho các vở kịch của mình, như Vòng phấn Kavkaz[88] hay Người tốt Tứ Xuyên[89]. Thay vì làm các sinh viên phát chán với tiểu sử của ông ấy, tôi tập trung vào tác phẩm sau, một tác phẩm rất tiêu biểu của thiên sử thi mẫu mực của ông.

Tác phẩm mở đầu bằng cuộc thảo luận của ba vị thần về việc liệu một con người có thể tốt bụng, công minh, và sống sót trong thế giới đầy những kẻ ích kỉ. Vật thí nghiệm sẽ là Shen Teh, một cô gái điếm sống ở Tứ Xuyên. Cô là người duy nhất sẵn sàng đón ba người lạ mới đến thị trấn vào túp lều của mình. Với số tiền nhận được từ họ, cô mở một cửa tiệm để đáp ứng các nhu cầu của những người hàng xóm. Nhưng họ lạm dụng thiện ý đó cho tới khi cô không còn lại gì.

Thận trọng, cô ấy bắt đầu kinh doanh lần nữa, cải trang là nam giới. Cô làm mọi thứ với bàn tay sắt đá và nhận được sự tôn trọng từ mọi người, những người luôn băn khoăn buồn bã rằng không biết chuyện gì đã xảy ra với Shen Teh tốt bụng. Cuối cùng, sự việc lộ ra và gây nên kinh ngạc vì sự thông minh của cô.

Câu hỏi sâu xa của tác phẩm này là: Để làm người tốt, liệu chúng ta có phải cãi trang thành cái xấu?

Tới chỗ này, một sinh viên lần đầu tôi thấy mặt trong học kì này giơ tay lên. Tôi nghĩ rằng điều này sẽ mở ra một cuộc tranh luận về lòng tốt, nỗi sợ và mọi thứ, nhưng nó lại là một điều ít quan trọng hơn nhiều. Cậu ta hỏi: “Tứ Xuyên có thật không ạ?”

Bốn cô cậu người Madrid đã chịu đến lớp cười to trước sự ngây ngô của câu hỏi, nhưng dù gì thì cũng có ác ý. Vẫn có khả năng tôi không thể trả lời được câu hỏi đó. Trên thực tế, nếu tôi không bất ngờ nhớ ra điều gì thì có thể chuyện này sẽ bị lưu lại.

“Có, tôi nghĩ nó còn được gọi là Ba Thục. Tôi biết điều đó vì ở đó có khu bảo tồn gấu trúc. Tôi đã thấy nơi đấy trong một phim tài liệu.”

Cả lớp nổ ra một tràng cười.

Có gì buồn cười chứ? Tôi bực mình tự nhủ. Giờ thì tôi phải chuyển sang trạng thái tấn công để lấy lại vai trò giáo sư của mình.

“Không quan trọng chuyện xảy ra ở Tứ Xuyên hay Samarkand[90],” tôi nói tiếp. “Brecht dùng bối cảnh nước ngoài để kể một câu chuyện ngụ ngôn về lòng tốt. Tôi cho là các bạn biết truyện ngụ ngôn là gì, đúng không?”

Cô sinh viên thông minh đeo kính tròn bắt đầu ra tay.

“Đó là một câu chuyện có thông điệp, giống như Kinh Tân Ước.”

“Chính xác. Nhưng những tác giả đương đại cũng viện đến truyện ngụ ngôn. Adorno, một triết gia người Đức theo chủ nghĩa Mác, nói rằng cách kể chuyện của Kafka, đặc biệt là tác phẩm Lâu đài chủ yếu là truyện ngụ ngôn.”

“Nghe kĩ chứ,” cậu sinh viên giơ tay lên lúc đầu nói. “Làm sao một người Đức lại có tên là Adorno?”

Tôi bỏ qua sự khiêu khích của cậu này, tiếp tục bài giảng: “Tuy nhiên, Người tốt Tứ Xuyên không phán xét như những câu chuyện trong Kinh Thánh, và cũng chẳng đưa ra một tầm nhìn bi quan như của Kafka. Về cơ bản, nó đặt ra các câu hỏi. Đó là một lời mời để suy nghĩ về những chủ đề nan giải. Theo nghĩa này, nó gần gũi hơn với những câu chuyện của Nasreddin[91]. Có ai biết đó là ai không?”

“Có liên quan tới Hồi giáo Sufi thì phải,” cô sinh viên đeo kính nói.

“Hay lắm. Em đang được thêm điểm cộng đấy. Nasreddin là nhân vật chính trong rất nhiều câu chuyện Sufi giáo đi kèm thông điệp, như em đã nói lúc trước. Có một câu chuyện về sự khôn ngoan mà tôi đặc biệt thích. Mọi người có muốn nghe không?”

Không ai nói gì, phù hợp một cách hoàn hảo với tinh thần của câu chuyện Trung Đông này. Vì vậy, tôi bắt đầu kể:

“Nasreddin đến một thị trấn nhỏ nơi mọi người nhầm ông ta với một nhà hiền triết vĩ đại. Để không làm đám đông tập trung trước quảng trường thất vọng, ông dang tay và nói với họ: ‘Ta cho rằng nếu đã đến đây, thì mọi người sẽ biết ta định nói gì.’

“Và người dân đáp lại: ‘Không! Người có điều gì muốn nói với chúng tôi? Chúng tôi không biết. Hãy nói cho chúng tôi biết!’

“Nasreddin trả lời: ‘Nếu đã đến tận đây mà không biết ta định nói gì thì các người vẫn chưa chuẩn bị đủ để nghe điều đó đâu.’

“Nói rồi, ông ấy đứng dậy và ra đi. Đám đông rất ngỡ ngàng. Họ sắp coi ông ta là kẻ điên thì một người hô lên: ‘Thật là thông minh! Ông ấy nói hoàn toàn đúng. Làm sao chúng ta dám đến mà không biết chúng ta đến để nghe điều gì chứ? Chúng ta đã đánh mất một cơ hội quý giá. Đúng là khai sáng. Đúng là minh triết. Chúng ta sẽ yêu cầu ông ấy một bài giảng thứ hai.’

“Vài người dân địa phương lên đường tìm kiếm và cầu xin ông ấy quay lại, khẳng định rằng kiến thức của ông quá rộng lớn để cho một buổi giảng duy nhất. Sau nhiều lần năn nỉ, Nasreddin quay lại ngôi làng đó, tại chính quảng trường đó, với số dân tập trung đông hơn gấp đôi. Ông ấy lại nói: ‘Ta cho rằng các người đã biết ta tới để nói gì.’

“Đã rút kinh nghiệm, khán giả gật đầu và người phát ngôn trả lời: ‘Đương nhiên chúng tôi biết. Vì thế chúng tôi mới đến đây. ’

“Khi nghe điều này, Nasreddin cúi đầu và nói: ‘Nếu các người đã biết thì ta thấy không cần thiết phải nhắc lại nữa.’

“Rồi ông ấy rời khỏi quảng trường và ra đi. Đám đông sững sờ và một kẻ cuồng tín bắt đầu hét lên: ‘Thật tuyệt vời! Thật lỗi lạc! Chúng tôi muốn nghe nhiều hơn nữa! Chúng tôi muốn ông ấy truyền đạt thêm sự thông thái của mình!’

“Một phái đoàn những người tài giỏi đi tìm ông ấy và quỳ xuống cầu xin một buổi giảng thứ ba và cuối cùng. Nasreddin không muốn làm nhưng họ cầu xin nhiều đến mức ông chấp nhận nói chuyện lần thứ ba và cũng là lần cuối cùng. Khi tới quảng trường, ông được đón tiếp bởi tiếng hò reo của đám đông, ông lại nói với họ một lần nữa: ‘Ta cho rằng các người đã biết ta tới để nói gì.’

“Lần này mọi người đã đồng ý và chọn thị trưởng để thay mặt họ phát biểu. Người này nói: ‘Một vài người biết, còn một vài người thì chưa.’

“Đám đông yên lặng trong một khoảng dài và tất cả hướng ánh nhìn về phía Nasreddin, ông đưa ra kết luận: ‘Trong trường hợp này, những người biết sẽ kể lại cho những người không biết. ’

“Nói rồi, ông ấy đi mất.”

Niềm vui

Câu chuyện về Nasreddin đã giúp kết thúc tiết học khá thành công. Cũng phải có lí do nào đó mà câu chuyện này tồn tại hàng trăm năm qua đường truyền miệng chứ.

Tôi còn một tiết giảng vào đầu giờ chiều, thế nên tôi quyết định dạo loanh quanh, tận hưởng ánh nắng mặt trời. Tôi băng qua quảng trường Đại học và đi xuyên qua khu Raval. Tôi đi qua gần một hiệu sách Nga và rẽ sang phố Egipcíacas.

Đó là một trong số ít những con đường tôi đi qua vì tôi thích tên của nó. Kể từ khi không còn gặp Valdemar vào buổi trưa nữa, tôi bắt đầu đi loanh quanh - vòng lên một con hẻm rồi vòng xuống con hẻm khác - nhưng không dừng lại ở đâu. Tôi từ bỏ chuyện ghé lại quán bar Marsella, giống như đám đông đổ xuống đường La Rambla vậy.

Tôi ngờ rằng không một ai đến từ Barcelona và có lí trí một chút lại muốn chui vào đó.

Tôi lần theo con đường qua các phố kháo nhau, khám phá đây đó các cửa hàng và quán cà phê nhỏ mà tôi chưa biết: một quán churro[92] của người Hindu, một nhà hàng thiết kế, một nhà kho các thiết bị điện tử khi đã dành cả tiếng đồng hồ để lòng vòng không mục đích quanh khu phố, tôi ngồi xuống dưới một cây cọ ở đường La Rambla của khu Raval.

Mày đang đi lòng vòng đấy. Mày không thể ngừng lại vì không biết có nên gọi hay không.

Tôi nhìn đồng hồ, đã hai giờ rưỡi rồi. Có lẽ Gabriela đang trên đường về nhà, hoặc cũng đi loanh quanh như tôi. Cô ấy có để lại số di động, thế nên tôi không nghĩ xác định vị trí của cô ấy lại là vấn đề.

Câu hỏi ở đây là: Tôi có nên làm điều đó không? Nếu cô ấy là người dễ xúc cảm và sau một điều tốt và một điều xấu, cô ấy lại chọn điều tốt thì sao?

Như để trả lời cho câu hỏi của tôi, đúng lúc đó hai người Pakistan đi qua trước mặt tôi, tay nắm tay. Với những quốc gia này, đi bộ như vậy cùng bạn bè là chuyện thường thấy. Đó là một hình ảnh tình cảm, thế nên tôi lục túi tìm vài đồng xu và mở tờ giấy gấp đôi mà tôi ghi số điện thoại của cô ấy. Có lẽ vì kinh nghiệm đau đớn có được từ lần trước, tôi không còn cảm thấy quá lo lắng khi chờ đợi cô ấy nghe điện.

“A lô?”

Chuyện này thay đổi tất cả mọi thứ. Chỉ cần nghe giọng cô ấy thôi là đã đủ để giữ cho ngọn lửa vẫn cháy. Tuy nhiên tôi đã tự hứa với bản thân rằng mình sẽ giữ khoảng cách trong cách hành xử.

“Samuel đây.”

“Chào anh, Samuel. Anh đang đi đâu vậy?”

“Đi khắp mọi nơi và cũng chẳng đi đâu cả. Tôi đang làm cái việc gọi là ‘giết thời gian’.”

“Vậy ra anh là người giết thời gian…” Cô ấy nói với giọng thân thiện hay dùng với một đứa trẻ. “Thế anh có làm được nhiều không?”

“Tôi vẫn đang làm đây.”

“Tôi thì đang nằm trên giường, chuẩn bị ngủ trưa.”

Trong một khoảnh khắc, tôi tưởng tượng mái tóc của Gabriela trải dài trên gối giống một bông hoa đang nở và suýt chút nữa thì tôi mất bình tĩnh. Nhưng tôi đã xoay xở để vượt qua nó. Tôi nhìn thấy màn hình của điện thoại bắt đầu đếm ngược số tiền.

“Tôi chỉ còn vài giây để gọi thôi, và tôi hết tiền xu rồi. Hãy cho tôi biết khi nào chúng ta có thể gặp nhau và ở đâu.”

Sự im lặng không kéo dài quá lâu.

“Ngày mai, lúc sáu giờ, ở Caelum.”

“Tôi không biết nó ở đâu. Cô nói tên là gì cơ?”

“Anh hãy nghĩ về bầu trời ấy.”

Tín hiệu ngừng lại. Mặc dù không biết mối quan hệ của chúng tôi đang ở mức độ nào, một cảm giác bình tĩnh gây xúc động đang tràn vào cơ thể tôi. Tôi dựa vào cây cọ và làm theo những gì Gabriela bảo.

Ánh mắt hướng lên bầu trời, đột nhiên mọi thứ dường như có ý nghĩa. Tiếng la ó của trẻ con không còn là tiếng ồn nữa, mà là sự sống ở trạng thái thuần khiết nhất: gió không còn là con dao băng giá, mà là một cái vuốt ve tươi mát.

Tôi nhìn vào tờ giấy có ghi số điện thoại của cô ấy. Tôi thích nhìn tên cô ấy được viết cạnh dãy chín con số: GABRIELA.

Khi gập đôi tờ giấy lại để cất đi, tôi nhận ra mình đã viết lên mặt sau của nó một bài thơ của Brecht tên là Niềm vui. Tôi đã nghĩ sẽ chép nó lên bảng để thảo luận với cả lớp. Giờ thì tôi hiểu rằng không làm vậy lại là ý hay. Tôi không cần bất kì một lời phân tích hay bình luận nào cả:

Ánh nhìn đầu tiên qua cửa sổ khi tỉnh giấc

cuốn sách cũ vừa mới tìm lại,

nét mặt hào hứng,

tuyết,

chuyển giao giữa các mùa,

tờ báo,

con chó,

phép biện chứng,

tắm,

bơi,

nhạc xưa,

giày thoải mái,

hiểu,

nhạc mới,

trồng cây,

du ngoạn,

hát,

thân thiện.

Bông hoa bên rìa vách núi

Trong khi trở lại Khoa, tôi nhận ra rằng có điều gì đó tôi sắp sửa được biết về con người Gabriela. Tôi đã dựng một cây cầu rất dài giữa quá khứ và hiện tại mà không hề tự hỏi xem cô ấy có thể đáp lại tôi không, trong trường hợp hạnh phúc nhất.

Từ tuổi ba mươi lăm, hầu hết các cô gái đều có đôi có cặp, nhiều người còn có cả con. Tại sao tôi không hề nghĩ tới chuyện này trước đây? Nếu cô ấy ở trong tình cảnh đó, chuyện này có thể giải thích cho sự miễn cưỡng mà cô ấy thể hiện trong buổi hẹn đầu tiên.

Tuy nhiên, có gì đó nói với tôi rằng Gabriela chỉ có một mình, mặc dù sự cô đơn của cô ấy khác với tôi. Mỗi sự cô đơn đều độc nhất và không giống ai khác cả, bởi nó tồn tại là vì lí do riêng.

Đi trên những hành lang đã cũ của Khoa, tôi bắt đầu mơ mộng về cuộc gặp gỡ giữa hai linh hồn lạc lối hợp nhất thành một sau khi vượt qua sa mạc. Tôi tưởng tượng vừa đi vừa nắm tay Gabriela.

Tôi gần như có thể cảm nhận được hơi ấm và sự mềm mại của làn da cô ấy. Đó là bàn tay sẽ đồng hành chứ không nắm chặt lại, vì chúng tôi lựa chọn nhau để cùng bước đi, không phải để chế ngự lẫn nhau.

Đột nhiên một sinh viên chặn tôi lại và kéo tôi ra khỏi giấc mộng bằng những lời lẽ cứng rắn đơn thuần: “Khi nào thi vậy ạ?”

Giống như người vừa trở về sau chuyến đi dài và rất mệt mỏi, tôi cần một lúc để nhận ra cậu ta đang hỏi điều gì.

“Bài thi ngôn ngữ,” cậu ta nhấn mạnh, “là vào tháng Hai, đúng không ạ?”

Tôi mở cặp tài liệu ra để xem chương trình học và đưa thông tin cậu ta cần, với ngày, giờ và phòng thi tương ứng. Sau đó, cậu ta vào lớp, nơi tôi phải giải thích về điểm khác biệt giữa hai thể giả định có trong tiếng Đức.

Trước khi vào vai ông giảng viên chán ngắt, tôi tự nhủ: Nếu mày nhầm và Gabriela không thể đáp lại tình cảm này, mày sẽ rơi xuống một cái hố không đáy. Nhưng một câu trích dẫn của Stendhal[93] mà tôi đột nhiên nhớ ra đã cho tôi sự can đảm nhất định:

Tình yêu là một bông hoa đẹp,

nhưng cần phải tìm nó ở bên rìa vách núi.

Chẳng có gì ở đây là thật cả

“Ông biết chứ? Thỉnh thoảng tôi có ấn tượng là tai nạn mà tôi gặp phải ở Patagonia[94] không kết thúc như tôi nghĩ.”

Valdemar lại ngồi vào chỗ cũ trên sofa và hút thuốc trong bóng tối. Anh ta xuống đây trước nửa đêm một chút, khi tôi chuẩn bị đi ngủ. Rõ ràng là cùng với buổi trưa thì đây là lúc anh ta tỉnh táo nhất.

Chính là vậy, tôi tự nhủ trước khi trả lời anh ta. Valdemar hoạt động mỗi mười hai tiếng một lần. Anh ta không bao giờ xuất hiện ở giữa khoảng đó.

“Không ư? Nó kết thúc thế nào?”

Valdemar hít một hơi thuốc sâu, khiến cái trán đẫm mồ hôi của anh ta được chiếu sáng một chút.

“Đôi khi tôi ngờ rằng mình đã chết trong tai nạn đó. Ông nói cũng có lí: Không ai có thể sống sót sau cú ngã từ độ cao ba mươi mét. Kể từ lúc đó, tất cả những gì diễn ra không gì khác ngoài một cơn mơ: đi bộ tới dòng sông băng, đèn flash của máy ảnh, cuộc giải cứu, bệnh viện, quay trở lại Barcelona, cuộc trò chuyện này… Chẳng có gì ở đây là thật cả.”

“Nếu không có thật,” tôi đáp lại, “thì làm sao chúng ta có thể ngồi đây để nói về nó được chứ?”

“Tất cả chỉ là một phần của giấc mơ, nơi duy nhất những người đã chết có thể sống được.”

“Vậy thì tôi là một phần trong giấc mơ của ông.”

“Ít nhiều là vậy.”

“Thế nên, tôi cũng không có cuộc đời của riêng mình. Tôi sống trong đầu ông, hay tệ hơn, trong giấc mơ của một người đã chết.”

“Đại loại là vậy”.

Sau đoạn đối thoại đáng ngại này, chúng tôi ngồi yên lặng trong vòng vài phút. Valdemar, giờ không còn đội mũ nữa, ngả đầu vào ghế sofa và nhả khói lên trần nhà thành những hình dạng mà tôi không thể đoán ra. Đột nhiên, anh ta có vẻ bối rối với một suy nghĩ nào đó và cứng người lại trong khi dập điếu thuốc vào trong gạt tàn.

“Khi nào ông sẽ ngừng lo lắng và dứt khoát nắm lấy hư vô?” Anh ta hỏi thẳng.

“Khi nào tôi chắc chắn rằng mình đã chết,” tôi trả lời.

“Đó là điều hài hước nhất,” Valdemar nói, “vì chúng ta sẽ chẳng bao giờ biết chắc được.”

Cuộc hẹn trên bầu trời

Tôi cần phải thực hiện một cuộc điều tra nhỏ để biết mình sẽ gặp Gabriela ở đâu lúc sáu giờ tối nay. Câu “Hãy nghĩ về bầu trời” của cô ấy đã xác nhận rằng tên địa điểm là Caelum, có nghĩa là “bầu trời” trong tiếng Latinh. Trong giờ nghỉ trưa, tôi tới hiệu sách của chuỗi FNAC[95] để tham khảo hướng dẫn về Barcelona. Cuối cùng, tôi đã tìm thấy Caelum trong danh sách các quán cà phê và nhà hàng “có sức quyến rũ”. Quán nằm trong một con hẻm gần Plaza del Pi và, theo những gì tôi có thể đọc, nó là một phòng trà chỉ phục vụ bánh ngọt do các nữ tu dòng kín[96] làm.

Mặc dù có chút bất ngờ vì sự lựa chọn này, tôi ghi lại tên đường và số nhà vào sổ trước khi về nhà ngủ trưa.

Đây cũng là việc mà tôi hiếm khi làm kể từ thời sinh viên. Tôi thuộc đám lười biếng thích đến trường vào buổi tối - để có thể ngủ ngày - và ngủ một giấc xả láng trước kì thi. Tôi đã ảo tưởng rằng đống thông tin được nhồi nhét tới mức bão hòa trong bộ nhớ của tôi sẽ sắp xếp lại theo trật tự nào đó trong lúc ngủ. Và thường thì là thế, như thể một quan chức bóng tối làm việc vào ban đêm rồi lưu lại mọi thứ tại chỗ.

Chiều hôm nay tôi cũng có cảm giác như đang đối mặt với bài thi cuối kì. Chuyện xảy ra trong quán trà của nữ tu đó có thể xóa tan hi vọng của tôi hoặc bắt đầu một điều mới mẻ, dù nó vẫn còn là một bí ẩn. Trong mọi trường hợp, tôi muốn ngủ để quên hết mọi thứ cho đến giờ phút của sự thật.

Đồng hồ báo thức điểm năm giờ và Mishima bắt đầu quanh quẩn trên giường. Tôi có cảm giác như chỉ mới ngủ được một chút, mặc dù theo đồng hồ thì giấc ngủ của tôi đã kéo dài một tiếng rưỡi. Quá đủ rồi.

Tôi nhảy xuống giường và lờ đờ đi vào phòng tắm, những tia nước nóng làm tôi tỉnh táo hơn. Trong khi đó tôi lưỡng lự xem có nên cạo râu hay không. Râu mới mọc lên một ngày, hầu như không rõ lắm, nhưng phần lớn phụ nữ thích đàn ông “mày râu nhẵn nhụi” hơn. Đặc biết nếu họ muốn chào hỏi bằng cách hôn lên má, tôi còn không biết liệu chuyện đấy có xảy ra với mình hay không. Mặt khác, nếu trông quá gọn gàng và chải chuốt, cô ấy có thể thấy cuộc hẹn này rất quan trọng với tôi. Việc này có thể gây áp lực và đẩy cô ấy vào thế phòng thủ.

Lí do này đã thuyết phục tôi rằng tốt nhất không nên cạo râu. Tôi mặc bộ quần áo đẹp nhất trong tủ đồ: quần màu xám vừa vặn và một cái áo len màu xanh hơi bó. Chiếc áo khoác dài sẽ đem lại một chút phóng túng cần thiết.

Đi thôi, tôi tự nhủ để truyền sự hào hứng cho bản thân rằng mình sẽ trở về nhà như một người khác.

Nơi Thần nhìn

Thật ngạc nhiên là Gabriela đã ở đó khi tôi tới cuộc hẹn đúng giờ. Trước khi vào, tôi nhìn cô ấy như một ảo ảnh qua lớp cửa kính của phòng trà. Đúng lúc đó, một cô phục vụ to béo đốt nến trên bàn của cô ấy. Toàn bộ quán trà có bầu không khí giống như tu viện và cũng lãng mạn, được chiếu sáng bởi ánh sáng leo lét của những ngọn lửa.

Khi tôi bước vào, bản nhạc jazz cổ điển mang tên A love supreme của John Coltrane[97] vang lên, một đĩa nhạc dành riêng cho Chúa như được đo ni đóng giày cho nơi này. Đó là sự sắp đặt hay chỉ là tình cờ?

Có chút hồi hộp, tôi đứng trước bàn của Gabriela khi cô ấy đang xem menu trà.

Tôi có nên chào bằng cách hôn lên hai má không?

Bình thường một người sẽ không hối tiếc việc mình không nói hoặc không làm, thế nên tôi ngồi xuống và đợi mọi thứ xảy ra. Tôi ngại ngùng chào cô ấy rồi cắm mặt vào menu đặc biệt. Tôi không uống trà nhiều nên đã gọi một tách Lady Grey chỉ vì tôi thích tên gọi của nó.

“Tôi cũng vậy,” Gabriela nói với cô phục vụ, người mới hỏi chúng tôi có muốn dùng bánh kẹo của nữ tu không.

“Bây giờ thì không,” tôi trả lời thay cho cả hai, được thúc đẩy bởi việc cô ấy gọi món giống mình.

Sau màn chào hỏi trang trọng, chúng tôi ngồi đối điện nhau trong sự im lặng bất ngờ. Tôi nhận thấy Gabriela không đeo hoa tai, nhưng có hai cái kẹp hình bươm bướm thu gọn mái tóc gợn sóng của cô ấy. Một con màu xanh ngọc bích, con còn lại màu hồng của hoa vân anh với ánh phản quang màu xanh lam.

Thật tuyệt khi cô ấy cài cặp tóc hình bươm bướm trên tóc mà không biết rằng kí ức của tôi về cô ấy là một nụ hôn bươm bướm. Bối rối, nhưng tôi hiểu đó là một tín hiệu tốt. Tôi đang nghĩ xem nên bắt đầu câu chuyện thế nào thì Gabriela - tay xoay xoay cái cốc rỗng - nói mà không nhìn tôi: “Các nghệ nhân Nhật Bản đúng là thiên tài làm cốc. Nhân tiện, anh có biết phần nào cần nhiều nỗ lực nhất không?”

Đây chính là Gabriela của tôi, tôi tự nhủ trong khi suy nghĩ câu trả lời. Giống như hồi đó, cô ấy vẫn thích chủ động.

“Tôi không biết,” tôi đáp lại. “Quai cốc chăng?”

“Cốc của Nhật không có quai.”

“Sao cô biết?”

“Tôi đã sống ở đó đủ lâu để biết được điều này.”

“Cô từng sống ở Nhật ư?”

“Anh vẫn chưa trả lời câu hỏi của tôi.” Cô ấy nhấn mạnh, đôi mày chau lại một cách hài hước.

“Vậy thì, tôi nghĩ rằng họ tốn nhiều công sức nhất ở phần trang trí bên ngoài cốc với những đường nét đơn giản và hài hòa. Rất tập trung trong mọi trường hợp.”

“Không phải cái đó,” cô áy nói.

“Vây thì là khi họ cố gắng làm nó thành đường tròn hoàn hào.”

“Cũng không phải. Mỗi cốc trà đều có thể là một tác phẩm nghệ thuật.”

“Tôi chịu,” tôi thừa nhận. “Vậy họ cố gắng với phần nào nhất?”

Gabriela xoay cốc trà lại và gõ vào đáy cốc bằng một cái thìa. “Là phần đáy này, phần mà không ai thấy được. Và anh có biết tại sao không?”

“Tôi không biết.”

“Đó chính là nơi Thần nhìn.”

Sau đó cô ấy nở một nụ cười tinh nghịch khiến lòng tôi dịu đi. Đây là cuộc trò chuyện thích hợp cho những đứa trẻ mà khi trở thành người lớn, họ đang ở gần điểm giữa cuộc đời mình. Và cảm ơn trời vì nó là như vậy.

Ở trường hợp bình thường, tôi đã xả ra các câu hỏi mà tôi cho rằng cấp bách hơn như: “Cô có thực sự tin vào thần thánh không?”, “Cô đã sống ở đâu trên nước Nhật và từ bao giờ?”, “Tại sao chúng ta lại nói chuyện về cốc trà thay vì nói về tiểu sử của chính mình?” và “Đây là điều mà cô hay làm trong một cuộc hẹn ư?”

Tuy nhiên tôi không muốn phá vỡ khởi đầu kì diệu này bằng cách bám sát kịch bản lập sẵn cho “một chàng trai và một cô gái đang làm quen”. Thường thì kịch bản sẽ bao gồm một lời tỏ tình quan trọng với một hành động to lớn, đặc biệt chú ý tới những thất bại trong chuyện tình cảm. Nói chung, cần tới vài buổi hẹn để hoàn thành được thông tin. Bắt đầu từ đây, thật khó tìm được chuyện để nói.

Tôi hiểu rằng với Gabriela, ngược lại, phải nói bất kì thứ gì trừ chuyện đó. Nhưng kinh nghiệm của một người đàn ông độc thân cho tôi vài con át chủ bài ngông cuồng mà tôi có thể sử dụng trong dịp này.

“Tôi chắc là họ có một từ để chỉ điều đó,” tôi nói trong khi cô bồi bàn phục vụ trà.

“Ý anh là sao?”

“Người Nhật chắc chắn có một từ để chỉ nét đẹp tiềm ẩn mà chỉ có thần thánh mới nhìn thấy. Nếu không, thì họ cũng nên tạo ra một từ.”

“Làm sao anh biết được? Anh đã từng sống ở Nhật ư?” Cô ấy đùa cợt nhắc lại câu này trước khi ghé môi thổi tách trà nóng.

“Không, nhưng tôi có một cuốn từ điển về những từ kì lạ. Có nhiều thuật ngữ chỉ tồn tại trong tiếng Nhật. Tôi có cảm giác họ đang sống ở một thế giới tách biệt, với mật mã mà chỉ mình họ hiểu.”

“Về phần nào đấy thì đúng vậy,” nói rồi, ánh mắt của cô ấy trở nên buồn bã. Cô ấy lấy ngón tay gạt đi giọt nước mắt đang trực trào ra.

Tôi ngờ rằng Gabriela đã trải qua chuyện gì đó rất cay đắng ở phía bên kia của thế giới, mặc dù tôi không thể đoán ra là chuyện gì. Đó không đơn giản là chuyện vỡ mộng trong tình yêu. Điều rõ ràng ở đây là tôi mới chạm lõi một góc không mong muốn trong tâm hồn cô ấy. Bằng chứng là trước khi tôi nói thêm được gì, cô ấy liền nói: “Cuốn từ điển đó chắc rất thú vị. Nhưng tôi thích những từ không tồn tại và cần phải được tạo ra, như anh nói đó. Tôi nghĩ là anh có thể làm điều đó.”

“Điều gì làm cô nghĩ tôi có thể viết được một cuốn từ điển?”

“Trông anh giống người có thể cống hiến hết mình cho những việc như thế.”

Nhận xét đó khiến tôi phiền lòng, đặc biệt vì nó là sự thật. Chỉ có người như tôi mới có thể làm một việc như thế. Cuốn sách của Francis Amalfi - mặc dù tôi làm vì tình cảm với ông già - cũng không còn quá xa vời nữa. Tôi chuyển sang trạng thái tấn công.

“Cô thuyết phục được tôi rồi,” tôi nói. “Tôi nghĩ là mình sẽ viết nó. Nhưng tôi cần cô giúp. Một thuật ngữ cụ thể cần những nghĩa nào khác nữa, ngoài vẻ đẹp mà chỉ có Thần nhìn thấy?”

“Còn nhiều từ để sáng tạo ra lắm. Tại sao lại có thuật ngữ ‘mồ côi’ dành cho đứa trẻ mất mẹ mà không có từ nào dành cho người mẹ mất con? Vì họ phải chịu đựng ít hơn ư?”

“Cũng có lí. Giờ nghĩ về nó thì, tôi có một ý nghĩ trong việc tìm kiếm một từ: đó là tình yêu ‘viết thường’.”

“Tình yêu ‘viết thường’?”

“Phải, có lẽ đó là phát kiến duy nhất mà tôi cảm thấy tự hào,” tôi nói một cách say mê. “Một người làm một hành động tử tế nhỏ và điều này dẫn tới một chuỗi các sự kiện trả lại tình yêu nhân lên nhiều lần. Cuối cùng, dù ta có muốn trở lại điểm xuất phát thì cũng không thể được nữa. Vì việc ‘viết thường’ tình yêu đã xóa hết mọi con đường quay trở lại với những gì từng có trước đây.”

“Nghe anh nói rất hay, mặc dù tôi chưa hiểu nó lắm.”

“Thậm chí tôi cũng không hiểu nó. Nhưng bằng chứng của điều này là chúng ta đang ở đây.”

Tôi cảm thấy hối hận ngay lập tức vì đã tự vạch mặt mình theo cách đó. Buổi hẹn đang tiến triển tốt và tôi cảm thấy đau vì đã cố gắng tất cả chỉ để thua vào phút cuối. Tôi cảm nhận được rằng cuộc hẹn đang sắp kết thúc, vì vậy - trong khi sự im lặng kéo dài thêm - tôi nhìn cô ấy một cách mãnh liệt để đắm mình trong vẻ đẹp của Gabriela trong vòng ba mươi năm tới. Tôi dừng lại ở hai con bươm bướm trên tóc và cảm thấy ghen tị vì chúng được ở gần bên cô ấy hơn.

“Cũng muộn rồi,” cô ấy nói, xác nhận nỗi sợ của tôi. “Tôi nên về nhà thôi.”

Nói rồi, cô ấy đứng dậy và tôi cũng đứng lên theo. Tôi hỏi: “Cô sống ở đâu?”

“Plaza de los Ángeles[98].”

Không lệch đâu được. Một người như Gabriela chỉ có thể sống ở một nơi với tên gọi như vậy.

“Tôi sẽ đi cùng cô một lúc,” tôi đề nghị một cách kiên quyết.

“Anh không cần đi cùng đâu. Tôi muốn nghĩ thêm về các từ chưa được tìm ra.”

Đó chỉ là cái cớ. Nhưng Gabriela đã rơi vào chính cái bẫy của mình, bởi tôi nói: “Vì tôi sẽ làm một cuốn tử điển, nên tôi cần biết cô sẽ tìm ra những từ nào. Tôi có thể mời cô đi ăn vào hôm nào đó được không? Có một nhà hàng ở khu Gracia mà tôi vẫn không biết tại sao nó lại được đặt cho cái tên của mình. Đó là một nơi lí tưởng để nghĩ ra các từ mới.”

“Tên nhà hàng là gì vậy?” Gabriela đã bước ra đường tay vẫn đang cài áo khoác.

“Buzzing. Cô muốn chúng ta đi vào lúc nào?”

Gabriela sốt ruột nhìn tôi. Tôi nghĩ là cô ấy biết tôi sẽ không để cô ấy đi nếu không có được cuộc hẹn khác, nên đã trả lời: “Có lẽ là thứ Năm.”

“Tôi nghĩ là hoàn hảo đấy. Vì cô không biết nó ở đâu, tôi sẽ ghé qua cửa hàng đón cô rồi chúng ta cùng đi.”

“Thế nào cũng được.”

Để hoàn thành kịch bản mà tôi đã định không thực hiện, kịch bản “chàng trai khăng khăng, cô gái chống cự”, tôi hôn lên hai má Gabriela như để tạm biệt.

“Anh phiền quá,” cô ấy nói với nụ cười nửa miệng, và trong khi đi xuống con hẻm, điều này làm tôi cảm thấy mình chưa mất hết mọi thứ.

Tia lửa trong bóng tối

Tôi là một trong những người muốn sửa sai khi đã quá muộn. Trong khi đi tàu điện đến Bệnh viện Lâm sàng, tôi cảm thấy thực sự xấu hổ vì cách hành xử của mình. Việc tôi yêu Gabriela không có nghĩa là tôi có quyền tấn công cô ấy như lúc chào tạm biệt. Tôi đã đặt cô ấy vào thế kẹt mà không cho cô ấy quyết định xem có muốn gặp tôi lần nữa hay không.

Thanh lịch và tinh tế phải là nói với cô ấy những điều như: “Gabriela, dùng trà cùng cô rất vui. Nếu cô lại muốn đi chơi vào một buổi chiều nào đó thì cô biết nên tìm tôi bằng cách nào rồi đấy.”

Bằng cách này, cô ấy sẽ không cảm thấy bị dồn ép và có lẽ sẽ gọi lại cho tôi. Nhưng không, thay vào đó tôi đã ép cô ấy chấp nhận một cuộc hẹn khác. Điều dễ xảy ra trước thứ Năm là một tin nhắn từ chối cuộc hẹn từ Gabriela sẽ xuất hiện trong máy trả lời điện thoại của tôi. Và tôi hoàn toàn xứng đáng với việc đó.

Khi bước vào hành lang dài vô tận của bệnh viện, tôi nhận ra rằng đã gần một tháng rồi tôi không đi thăm Titus. Chuyện này chắc sẽ không ổn. Đúng là chúng tôi có nói chuyện qua điện thoại vài lần mỗi tuần, nhưng như thế không đủ. Vì ông ấy là người đã khích lệ tôi chuyển hướng khỏi chuyến tàu cô đơn nhờ một mảnh đường ray cong cong mà.

Có lẽ vì đã khá lâu không gặp nên nhìn ông ấy trông rất tiều tụy. Cái đầu nhỏ và hói của ông ấy chìm trong gối như thể sắp biến mất ngay lập tức vậy.

Tôi ngồi xuống cạnh Titus trong khi một người khiêng cáng chở người cùng phòng của ông ấy, một người đàn ông khoảng năm mươi tuổi với cơn ho nặng.

“Tôi đã làm ông thất vọng,” tôi nói như đang trình bày.

Leitmotiv của ngày hôm nay là “Tôi cảm thấy có lỗi”.

“Anh yên lặng đi được không? Tôi nghĩ mình sắp chết rồi, vì thế tập trung vào tôi đây này. Tôi có việc quan trọng cần phải nói với anh.”

Tim như bị bóp nghẹt, tôi lại gần hơn. Giọng ông ấy yếu tới mức khó có thể nghe thấy ông ấy đang nói gì.

“Đây là chốn luyện ngục, Samuel. Ở nơi luyện ngục, người ta sẽ học được những bài học quan trọng.”

Tôi cố đánh lạc hướng ông ấy khỏi bài phát biểu ngớ ngẩn này với điều duy nhất tôi có thể nghĩ ra để an ủi.

“Xin lỗi vì cắt ngang ông. Ông có nhớ tôi đã nói chuyện về một nhà vật lí điên cuồng không?”

“Valdemar.”

“Ông có trí nhớ tốt đấy. Hôm trước anh ta có nói là cuộc đời anh ta chỉ là một giấc mơ và thực tế thì anh ta đã chết rồi. Có lẽ anh ta nói đúng và tất cả chúng ta đều đã chết. Hoặc có thể cuộc đời thực là những gì chúng ta nhìn và làm trong lúc đang mơ. Điều tôi muốn nói là… Vâng, anh ta nói rằng chẳng có gì ở đây là thật cả, thế nên chúng ta không cần phải lo lắng, ông cũng vậy, mặc dù mọi thứ đang không ổn.”

Titus đưa tay lên sờ cái cằm râu cạo nham nhở của mình, như thể đang cố gắng tìm ra từ đúng để nói. Trông ông ấy có vẻ bình thản. Cuối cùng, ông ấy hắng giọng và nói chậm rãi: “Tên quỷ Valdemar này nói cũng có lí. Chúng ta không thể chắc chắn rằng thế giới này tồn tại. Cứ cho là giấc mơ, ảo mộng hay cái gì cũng được. Có lẽ chúng ta chỉ là một tia lửa của ý thức trong bóng tối của vũ trụ. Nhưng vì thời đại trước và sau hiện tại là vô hạn, về mặt toán học, có thể nói là tia lửa này sẽ không bao giờ xuất hiện. Anh hiểu tôi muốn nói gì chứ?”

“Đại khái là hiểu. Nhưng điều quan trọng mà ông muốn nói với tôi là gì?”

“Tôi đang nói đây, trời ạ!”

Sau cú bùng nổ này, Titus nhìn có vẻ như sắp chết đuối nên tôi suýt gọi y tá. Nhưng ông ấy giữ tay tôi để ngăn lại. Sau khi thở ba hơi khó nhọc, gương mặt ông ấy đã bớt tái mét.

“Đừng cố gắng không cần thiết,” tôi nói thầm vào tai ông ấy. “Nếu ông muốn nói chuyện thì hãy bình tĩnh nói. Tôi có nhiều thời gian mà.”

“Nhưng tôi thì không. Thế nên, làm ơn đừng có ngắt lời tôi.”

Tôi gật đầu và chắp tay lại như một đứa trẻ ngoan. Khi ông ấy bắt đầu nói, tôi hiểu rằng Titus đã dành rất nhiều thời gian lựa chọn từ ngữ dành cho tôi; đó là một lời tạm biệt.

“Chúng ta sống quá xa các thiên hà bên ngoài. Chúng ta sẽ chẳng bao giờ tới được đó. Chúng ta cũng ở quá xa vũ trụ lượng tử để hiểu rõ nó. Chúng ta sẽ không bao giờ chạm tới ngưỡng cửa cuối cùng của vật chất. Và nếu làm được thì sẽ là phát hiện ra chẳng có gì tồn tại cả, như Valdemar nói. Ta không thể coi trọng các phần tử hành xử theo cách khác nhau khi ta nhìn chúng được. Nếu để biết vật chất mật thiết như thế nào, ta không cần phải nhìn vào nó, tắt nó đi và đi thôi! Thật vô lí. Điều tôi muốn nói là chúng ta sẽ không bao giờ biết được gì cả vì có lẽ chẳng có gì để biết hết. Đó là tất cả. Hãy luôn nhớ điều đó, Samuel: Đừng bao giờ coi thường cảm xúc của mình, vì đó là tất cả những gì anh có.”

Bị ấn tượng bởi những lời này, tôi nghĩ tới câu nói của Nasreddin: “Những người biết sẽ kể lại cho những người không biết.” Dù tôi không chắc mình có ai để kể lại những điều Titus vừa cho tôi biết.

“Giờ thì đi đi và đừng quay lại nữa,” ông ấy nói thêm.

“Tại sao?” Tôi hoảng hốt hỏi.

Đột nhiên, dường như mọi thứ tôi cảm thấy đều xa rời tôi như một thiên hà đang dãn rộng ra.

“Tôi không còn gì để nói với anh. Tôi cũng không muốn anh gọi điện nữa. Hãy để tôi một mình trong trò chơi cuối cùng với cái chết. Tôi sợ rằng tất cả các lá bài đều đã bị đánh dấu rồi.”

Cái giá của Mặt trăng

Tôi về nhà với tâm hồn dưới mặt đất. Có lẽ tôi đã sai và leitmotiv của ngày không phải là “Tôi cảm thấy có lỗi” mà là “Không bao giờ gặp lại”.

Vào tới phòng khách, tôi thấy nhẹ nhõm vì máy trả lời không nhấp nháy. Gabriela vẫn chưa hủy hẹn, dù cô ấy vẫn hoàn toàn có thể làm thế trước ngày thứ Năm. Tôi sắp trở thành một kẻ thần kinh rồi ư?

Trong khi đun nước để luộc mì và chơi cùng Mishima, tôi thực sự mong rằng đêm nay Valdemar không xuống đây. Tôi không có tâm trạng nghe anh ta nói chuyện. Tôi chỉ muốn ăn tối rồi chui vào giường để hạ màn cho ngày hôm nay.

Tôi đã mất Titus, người gần gũi với hình tượng người cha nhất mà tôi từng có. Ngoài lời chào cuối cùng phải mất một lúc để tiếp nhận đó, ít nhất thì nỗi bất hạnh của ông ấy đã cho tôi một quan điểm đúng đắn. Dù tôi khổ sở vì Gabriela thế nào thì nỗi đau của tôi chẳng là gì so với một ông lão đang héo mòn trong bệnh viện công.

Đây có phải là điều ông ấy cố nói cho tôi không? Rằng tôi nên nắm chặt lấy cảm xúc khi vẫn còn ở trên thế giới này? Có thể là đúng, nhưng lời từ biệt của Titus ảnh hưởng tới tôi quá nhiều để tôi có thể nghe theo lời khuyên của ông ấy.

Tôi trộn mì spaghetti với nước sốt cà chua lạnh và ngồi ăn trước tivi dù không đói lắm, tôi không hay làm điều này. Thật kì lạ, tivi đang chiếu bộ phim tài liệu về cuộc đua vũ trụ, như thể vì Valdemar vắng mặt - mong ước của tôi đã thành hiện thực - nên tôi phải nhận đủ liều hằng ngày về các phi hành gia qua vô tuyến truyền hình.

Chuyên khảo này ôn lại những thành tựu và thất bại của gần năm mươi tàu vũ trụ đã tới Mặt Trăng gần đây, nhưng chỉ có một tá người mới đặt chân được lên đó. Sau khi tàu Apollo 17 đáp xuống Mặt Trăng vào tháng Mười Hai năm 1972, vẫn chưa có ai quay lại đó, điều này càng củng cố thêm cho những nghi ngờ của Valdemar. Tàu vũ trụ tiếp theo là Lunar Prospector, lần này không có phi hành đoàn, không khởi hành cho tới tận năm mươi năm sau.

Giống như những chuyện xảy ra trong các lớp của tôi, sau màn ôn lại chớp nhoáng những vấn đề liên quan đến du hành vũ trụ là tới “chuyện phiếm và đùa cợt”. Lần này chủ đề là bụi Mặt Trăng, lớp đất mặt vớ vẩn mà Valdemar có nhắc tới. Có vẻ các phi hành gia tới Mặt Trăng đã mang về quà lưu niệm tổng cộng ba trăm tám mươi hai kí đá và đất mặt, chúng đang được NASA lưu trữ ở Houston trong nhiệt độ âm chín mươi hai.

Điều tò mò là vào tháng Tám năm 2003, người ta đã xét xử ba thực tập sinh của phòng thí nghiệm vì tội ăn cắp một trăm lẻ năm gam vật chất của Mặt Trăng, họ dự định bán với giá từ một nghìn đến năm nghìn đôla cho mỗi gam. Tuy nhiên, bồi thẩm đoàn đã định giá phần bị lấy với giá trị lớn hơn, vì người ta tính toán rằng để phân tách mỗi gam sẽ làm kho bạc Mỹ tốn tới năm mươi nghìn tám trăm đôla. Nhưng giá bán ngoài thị trường còn tăng vọt lên nữa. Ở Sotheby’s[99], các mẫu vật Mặt Trăng do tàu Liên Xô thu được có giá một phẩy hai triệu mỗi gam.

Tôi tắt tivi, tự hỏi ai là kẻ ngốc đã tiêu cả đống gia tài để mua một đống bụi.

Vắng ý thức

Vào thứ Tư, sau khi làm giám thị cho vài bài thi, tôi ghé qua thăm cô bác sĩ thú y. Tôi không gặp cô ấy từ bữa ăn nhẹ bị chấm đứt đột ngột đó. Tuy nhiên, tôi vẫn được tiếp đón khá thân thiện.

“Bây giờ tôi không ra ngoài được,” cô ấy nói. “Tôi có ca trực tới năm giờ.”

“Vậy nếu sau đó cô muốn ăn nhẹ gì đó, tôi sẽ ở nhà. Ngoài ra, Mishima vẫn cần được tiêm phòng. Mặc dù cô biết nó thế nào rồi đấy.”

“Tôi sẽ mang đồ theo để đề phòng.”

Tôi hiểu là cô ấy có ý định tới. Mặc dù trời nắng báo hiệu mùa xuân đang tới rất gần, tôi vẫn cảm thấy quá buồn để lang thang quanh thành phố như tôi vẫn làm gần đây. Điều tôi cần là hơi ấm của một người bạn, tốt nhất là một người có đầu óc đáng tin cậy như Meritxell.

Tuy nhiên, vẫn có một mối nguy hiểm xuất hiện với bữa ăn nhẹ đó. Còn chính xác hai mươi tư tiếng nữa là tới cuộc hẹn giả tưởng với Gabriela. Đó là thời điểm thích hợp để hủy hẹn với bất cứ lí do gì. Nếu như chúng tôi đang ở trong phòng khách rồi máy trả lời lại vang lên - và lần này là để từ chối tôi - thì tình bạn với Meritxell chắc chắn sẽ bị ảnh hưởng.

Giải pháp rất đơn giản: ngắt máy trả lời tự động, và ngắt cả điện thoại luôn. Trên thực tế, tôi không muốn biết liệu Gabriela có muốn tới hay không. Tôi thích để các sự kiện tự giải thích cho chính nó: Tôi sẽ qua đón cô ấy theo giờ hẹn; nếu cô ấy không muốn cùng dùng bữa, tôi sẽ ăn một mình tại nhà hàng. Không cần phải suy nghĩ quá nhiều vì vấn đề này.

Ngắt hết mọi kết nối với thế giới bên ngoài ngoại trừ chuông cửa, tôi dành vài tiếng đầu giờ chiều để chấm bài thi Ngôn ngữ và Lịch sử Văn học. Đáng ngạc nhiên là không có mức ở giữa: hoặc là bài thi hoàn hảo - điều tiết lộ rằng sinh viên đó có một hoặc cả bố và mẹ là người Đức - hoặc là đã dành nhiều tâm trí và thực hành để qua môn. Với những bài cuối này, tôi đã định dùng “phương pháp thảm”, một huyền thoại của Khoa. Trong một thời gian, người ta tin rằng một giảng viên không có thời gian để chấm bài thi nên đã ném hết xuống thảm ở văn phòng. Những bài rơi trong thảm sẽ qua và những bài còn lại thì trượt.

Trong khi bình thản chữa bài thi, tôi tự hỏi Valdemar làm gì cả ngày ở trên đó. Tôi không lo lắng cho anh ta không có nghĩa là không có vấn đề gì cả. Anh ta định trốn tới bao giờ? Khi Titus mất - điều có thể xảy ra bất kì lúc nào - người nhà của ông ấy sẽ tới thanh lí đồ đạc và tôi sẽ gặp rắc rối lớn nếu họ đụng phải anh ta ở đó.

Cách bất cẩn mà tôi xử trí vấn đề với Valdemar mang lại một vấn đề lớn hơn: cuốn sách của Francis Amalfi. Đã lâu lắm rồi - hoặc là tôi cảm thấy vậy - kể từ khi ông già nhờ tôi đảm nhận nhiệm vụ này. Đúng ra nó phải xong rồi, mặc dù Titus không giao cho tôi hạn cuối hay tên của biên tập viên phụ trách cuốn sách, ông ấy chỉ nhờ tôi soạn nó thôi.

Vậy thì có nghĩa lí gì?

Tiếng chuông làm tôi bừng tỉnh khỏi dòng suy nghĩ của mình. Tôi đặt ấm cà phê lên bếp trong khi lắng nghe tiếng bước chân lên cầu thang của Meritxell. Tiếng bước chân của cô ấy nghe nhẹ nhàng và có trật tự, giống như một cô gái không bao giờ làm vỡ chiếc đĩa nào, người có khả năng thích nghi với mọi hoàn cảnh.

Tôi đón cô ấy bằng một cái ôm ngại ngùng và giúp cô ấy cởi áo khoác. Có vẻ tâm trạng cô ấy lại tốt, điều khẳng định sự thân thiện đối với tôi, thứ mà tôi không bao giờ xứng đáng.

Meritxell nhận cốc cà phê và nửa cái bánh sừng bò mới làm ngày hôm qua trong khi tôi khuấy động không khí một chút bằng cách mở đĩa nhạc yêu thích của Keith Jarrett[100]: Hòa nhạc Golonia.

“Tôi không thấy Mishima,” cô ấy nói một cách mỉa mai.

“Chắc nó lại đi trốn rồi. Tôi nghĩ rằng nó có thể phát hiện ra cô từ xa. Cũng bình thường thôi: Tôi cũng trốn dưới gầm giường khi biết có bác sĩ đến tiêm phòng.”

Tôi vừa mới đặt cốc cà phê và nửa cái bánh sừng bò lên bàn thì tiếng chuông cửa đánh động mọi sự cảnh giác trong tôi.

“Anh đang đợi ai ư?” Meritxell nghi ngờ hỏi.

“Chắc chắn là không,” tôi tuyên bố rồi chạy ra cửa xem đó là ai.

Hành động mở cửa chỉ là để kiểm tra điều mà tôi đang nghi ngờ thôi: Valdemar ở đó, cùng với cái mũ của anh ta. Một hình ảnh thực sự khó chịu trong những hoàn cảnh như thế này. Trước khi tôi mời anh ta vào - hay cho phép vào nhà - thì anh ta đã bước vào như một cơn bão và tiến thẳng vào phòng khách.

Khi theo sau anh ta, tôi thấy cô bác sĩ thú y gần như nhảy dựng lên vì sợ trước sự xuất hiện của Valdemar, người ngồi xuống ghế sofa cạnh cô ấy mà không chào hỏi gì cả.

“Anh ấy sống ở căn hộ áp mái,” tôi nói, như thể nó giải thích được điều gì. “Chúng tôi hay nói chuyện lúc nửa đêm, nhưng hôm nay anh ấy tới sớm hơn.”

“Họ đã tìm thấy Temis rồi,” anh ta hào hứng thông báo, như thể tôi, Meritxell và cả thế giới phải biết Temis là ai. Valdemar bỏ mũ để ngả đầu lên ghế thoải mái hơn rồi nói thêm “Temístocles García. Tên thân mật là Temis. Biến mất ngày Năm tháng Bảy vừa rồi ở thung lũng Mặt Trăng.”

Tôi đi tìm cái gạt tàn để không làm mọi thứ phức tạp lên. Trong khi Valdemar cựa quậy vì phấn khích, Meritxell ngồi bất động với tách cà phê ở một bên tay và nửa cái bánh sừng bò ở tay bên kia.

Chắc phải chụp ảnh lưu niệm mất, vì có vẻ lần này sẽ là bữa ăn nhẹ cuối cùng của chúng ta.

“Tôi đang nói tới phía bắc của Chile,” Valdemar chỉ rõ, “ở sa mạc Atacama. Ở đó có thung lũng Mặt Trăng nơi Temis đã biến mất. Một dạng vắng ý thức theo cơn lớn.”

“Nhưng mà ông đang nói về cái quỷ gì vậy?” Tôi hét lên phẫn nộ vì anh ta đã bằng cách nào đó đang phá hoại bữa ăn nhẹ của chúng tôi.

“Tôi không phải chuyên gia về y học,” Valdemar nói, chẳng biết gì về phản ứng của tôi, “nhưng tôi biết có một loại động kinh tạo ra sự vắng ý thức. Chúng được chia thành cơn nhỏ và cơn lớn. Temístocles bị dạng thứ hai, tệ hơn nhiều. Con người sẽ mất ý thức trong vài giờ và chỉ nghĩ tới việc chạy trốn. Nếu có tiền, giống như bạn tôi, họ sẽ chạy tới sân bay và mua vé tới nơi xa nhất có thể. Khi tới đó, họ nhận phòng khách sạn và ngủ một giấc. Cơn vắng ý thức sẽ biến mất trong giấc ngủ, xóa bỏ hoàn toàn những gì xảy ra trong vài giờ đó. Thử tưởng tượng ông sẽ bối rối thế nào khi thức dậy ở một khách sạn ở Toronto, và không biết mình đang ở đâu hay làm cách nào tới được đó. Chuyện này đã xảy ra với Temis cả chục lần rồi. Nhờ có tài sản thừa kế, mấy năm gần đây anh ta thức dậy ở rất nhiều thành phố trên thế giới. Giải thích ra thì nghe có vẻ thú vị, nhưng với người bị bệnh thì rất khổ sở, tôi có thể đảm bảo với ông. Sau cơn lớn ở thung lũng Mặt Trăng, chẳng ai biết anh ta đã đi đâu. Nhưng tôi vừa mới nhận điện của một người bạn Chile nói rằng họ đã tìm thấy anh ta rồi. Nói cách khác thì Temístocles đã tự tìm thấy bản thân mình và đã sẵn sàng cho cơn vắng ý thức tiếp theo.”

“Tôi phải đi đây,” Meritxell nói.

Đột nhiên, như thể Valdemar mới thấy cô ấy lần đầu tiên, vì anh ta nói: “Nếu cô thức dậy ở một thành phố xa lạ, nhớ gọi để chúng tôi đi tìm nhé. Chẳng ai biết khi nào mình bị cơn vắng ý thức đầu tiên tấn công đâu.”

Chuyện gì xảy ra với con lợn?

Nếu không bị hủy hẹn vào phút cuối, thì đây sẽ là cuộc hẹn thứ ba của tôi với Gabriela. Và chúng tôi vẫn là hai người xa lạ.

Tôi chỉ biết rằng cô ấy làm việc tại một cửa hàng đĩa nhạc và từng sống ở Nhật; vào một giai đoạn nào đó trong đời cô ấy đã từng học balê và khi học đàn piano, cô ấy mắc kẹt với bản Bài hát của người thợ dệt. Cũng không nhiều.

Về phần tôi, cô ấy chỉ biết rằng tôi thích nhạc cổ điển và nhớ một trò chơi trẻ con của ba mươi năm trước. Cô ấy cũng biết rằng tôi phát điên vì cô ấy.

Tôi đến cửa hàng đĩa với ý định cư xử như một quý ông, dù bất cứ chuyện gì xảy ra. Ngạc nhiên thay Gabriela đã chờ tôi ở phía ngoài, sẵn sàng để đi. Cô ấy mặc áo khoác màu hạt dẻ và cài băng đô cùng màu với tóc.

“Hôm nay đồng nghiệp tôi sẽ đóng cửa hàng. Chúng ta có thể đi được rồi,” cô ấy vui vẻ nói.

Đúng là phụ nữ không bao giờ ngừng gây ngạc nhiên, tôi thầm nghĩ khi chúng tôi băng qua đoạn cuối đường La Rambla hướng tới Plaza de Cataluña.

“Cô có muốn đi tàu điện ngầm không?”

“Chúng ta có thể đi bộ. Hôm nay trời đẹp mà.”

Tôi nhìn ngắm xung quanh. Vào giờ này, quảng trường đầy người nước ngoài đang ngồi dưới ánh nắng mặt trời, cùng với các nhóm nhân viên văn phòng nghỉ giữa giờ đang hút thuốc và cười vang cùng nhau. Phải, đó là một ngày đẹp trời, và nó còn đẹp hơn với tôi vì tôi đang đi cạnh Gabriela.

Để đến nhà hàng, cần phải đi qua Paseo de Gracia[101], nơi chủ nghĩa hiện đại trở thành cái cớ để lôi kéo khách du lịch vào những cửa tiệm quần áo với giá trên trời. Nhìn một nhóm người Nhật đang xúm quanh bản đồ khiến tôi hỏi Gabriela: “Cô làm gì khi sống ở Nhật vậy?”

Tôi đã chọn từ ngữ cẩn thận. Nghe kín đáo hơn nhiều so với việc hỏi mục đích của cô ấy khi sống ở đó hay tại sao cô ấy không quay lại đó nữa.

“Tôi dạy các lớp tiếng Anh tư nhân.”

“Lạ thật. Tôi nghĩ người Nhật là dạng sẽ yêu cầu người bản ngữ dạy. Chắc cô nói tiếng Anh tốt lắm.”

“Đừng tin vào điều đó. Tôi chỉ có chứng chỉ B2 thôi. Vấn đề là ở Nhật hầu như không có ai nói tiếng Anh cả. Còn tệ hơn cả ở đây nữa. Thế nên họ thực sự rất cần giáo viên, và trả lương khá hậu hĩnh.”

“Nhưng mức sống ở đó chắc phải đắt đỏ lắm,” tôi nói trong khi tránh hai khách du lịch Bắc Âu đang dán mắt vào tòa nhà của Gaudí[102]. “Chắc cô phải dạy nhiều lắm.”

“Thực sự thì cũng không nhiều đến vậy. Tôi ở Osaka và hầu như không ra ngoài trong suốt thời gian ở đó. Khi nào không phải dạy thì tôi ở trong nhà đọc sách. Tôi ngốn khoảng ba đến bốn cuốn sách mỗi tuần.”

Tới Nhật rồi ru rú ở trong nhà thì có nghĩa lí gì? Tôi rất muốn hỏi câu này. Nhưng trực giác mách bảo rằng tốt hơn hết không nên vượt quá giới hạn của những gì cô ấy muốn kể cho tôi.

“Cô đọc bằng tiếng Nhật ư?”

“Không. Tôi có thể nói, cũng không khó lắm. Nhưng đọc chữ Hán lại là chuyện khác, cần nhiều năm mới có thể học được.”

“Vậy cô đọc bằng tiếng gì?”

“Hầu hết là tiếng Anh. Osaka là thủ đô văn hóa của Nhật. Hoặc ít nhất thì đó là điều người dân ở đấy nghĩ. Họ nói Tokyo là dành cho việc kinh doanh, Kyoto dành cho tâm linh, và Osaka thì dành cho văn hóa. Gần khu tôi ở có một cửa hàng sách cũ của Mỹ, có nhiều người nước ngoài ghé qua lắm. Tôi tiêu tiền vào mấy cuốn tuyển tập truyện ngắn. Tôi thích truyện lắm!”

“Chà, cô đúng là đầy bất ngờ đấy. Tôi nghĩ là cuộc sống của cô thú vị hơn nhiều so với tôi. Vậy cô thích tác giả nào?”

Rất nhiều tác giả không thuộc trào lưu hiện tại, như Somerset Maugham[103]. Nhưng truyện tôi thích nhất là một cuốn của Graham Greene[104] có tên Một tai nạn kinh hoàng[105]. Nó ở trong một tuyển tập. Đó là cuốn sách duy nhất tôi đem theo khi rời khỏi Osaka. Tôi không tìm thấy nó ở đâu khác. Anh có muốn tôi kể cho anh nghe không?”

Tôi gật đầu, chân bước chậm lại. Tôi cảm thấy rất may mắn được ở bên cô ấy, đến mức tôi mong muốn Paseo de Gracia cứ kéo dài mãi, hay ít nhất là như đại lộ Insurgentes ở thành phố Mexico, có chiều dài hơn bốn mươi kilomét.

Gabriela bắt đầu kể chuyện:

“Nhân vật chính là con trai của một nhà văn chuyên viết báo không thành công. Vì ông ấy góa vợ nên đã gửi cậu con trai đến một trường nội trú ở Anh trong khi làm phóng viên thường trú tại Ý. Vì ở xa nhau như vậy nên cậu bé thần thánh hóa cha mình, tưởng tượng ông là mật vụ và nhiều thứ khác. Một ngày, hiệu trưởng trường nội trú gọi cậu lên để thông báo rằng cha cậu đã mất, nhưng cũng nhanh chóng nói rõ là ông ấy không phải chịu đau đớn gì. Theo logic thông thường, cậu bé hỏi cha mình đã mất như thế nào. Ông hiệu trưởng không muốn đi sâu vào chi tiết, nhưng trước sự khăng khăng nài nỉ của cậu bé, ông ấy nói:

“‘Đó là một tai nạn rất kì lạ. Cha con đang đi đạo ở Napoli và đi ngang qua dưới ban công của một ông chủ nhà có nuôi một con lợn. Con lợn này rất to vì đã được vỗ béo quá mức. Ngay khi cha con đi phía dưới, cái ban công sụp xuống. Ông ấy mất như vậy đó.’

“‘Thế chuyện gì đã xảy ra với con lợn?’ Cậu bé hỏi ông hiệu trưởng, người bực tức vì điều mà ông ta cho là vớ vẩn và bắt cậu trở về phòng.

“Khi con trai của ông phóng viên kia lớn lên, cậu ta trở nên u sầu và cô đơn. Cậu chấp nhận rằng cha mình không phải là điệp viên, nhưng từ chối giải thích việc ông đã chết như thế nào, bởi người ta đã cười cậu rất nhiều lần. Cậu ta mang theo chấn thương bí mật này như một gánh nặng. Một ngày kia, cậu quen với một cô gái và bắt đầu hẹn hò với cô. Cậu giấu cô rằng cha mình đã mất, vì nếu cô cười nhạo, cậu sẽ không bao giờ có thể cưới cô. Nhưng trong một lần đến thăm nhà của người bác, cô gái nhìn thấy bức ảnh của người cha và hỏi đó là ai. Người bác nói cho cô biết và cũng kể rằng ông ấy đã mất trong một tai nạn.

“‘Anh chưa bao giờ nói gì với em về chuyện này,’ cô ngỡ ngàng nói với người yêu mình.

“‘Vậy để bác giải thích,’ người bác xen vào.

“Cậu ta bắt đầu run rẩy. Khi người bác kể xong câu chuyện về vụ tai nạn, cô gái hỏi: ‘Vậy chuyện gì đã xảy ra với con lợn?’

“Và cậu ta nhận ra rằng cậu đã gặp được tình yêu của đời mình.”

Cứ tính vào nhân quả của tôi

“Buzzing có nghĩa là một nơi đầy người đang tận hưởng thời gian vui vẻ,” người phục vụ và chủ nhà hàng trả lời. “Chúng tôi đặt tên này như điềm báo thành công. Cho một thứ mới bắt đầu.”

Anh ta nhuộm tóc mái phù hợp với địa điểm được trang trí bằng tông đen và cam, đồ nội thất lấy cảm hứng từ những năm 60. Gabriela đứng chiêm ngưỡng những bức ảnh đen trắng treo trên tường trong vài giây. Rồi cô ấy hỏi tôi: “Anh nghĩ ra từ mới gì cho cuốn từ điển chưa?”

“Cũng có vài thứ,” tôi đáp lại, cố gắng ứng biến gì đó vì tôi thực sự chưa nghĩ gì thêm về chuyện này. “Nó là một dạng của tình yêu ‘viết thường’: Nhân quả[106] nhanh chóng xuất hiện khi chúng ta gây một tai họa nào đó. Như khi cô nói rằng bạn mình bủn xỉn thế nào và cùng ngày hôm đó, người bạn đầy bất ngờ tặng quà cho cô. Hoặc khi cô hét vào ai đó rồi khi ra ngoài đường, cô sợ cảm thấy lo lắng đến mức đâm vào cột. Người Đức có một câu cho chuyện này: Chúa trừng phạt những tội lỗi nhỏ ngay lập tức.”

“Cũng không tệ đâu.”

“Giống như thể có ai đó đang chú ý tới sự vụng về của chúng ta và phải véo tai để chúng ta phản ứng lại. Đó là nhân quả không cần sự sống khác để trả, vì nó được trả bằng tiền lẻ mà cô mang trong túi, có thể nói như vậy.”

Anh bồi bàn để tóc mái phục vụ rượu trong khi chúng tôi quyết định gọi món. Tôi nâng li chúc mừng cùng Gabriela và rất muốn nói “vì chúng ta”, nhưng như thế có vẻ ủy mị quá nên tôi chỉ cụng li mà không nói lời nào.

“Khi nào tôi có thể gặp lại cô?” Tôi hỏi, quên mất mục đích là không gây áp lực cho cô ấy nữa.

“Tôi có một mục từ mới cho cuốn từ điển của anh đây,” cô ấy nói, không trả lời câu hỏi của tôi. “Định nghĩa là: Thiếu khả năng sống trong thời điểm hiện tại.”

“Điều đó không hề tốt,” tôi phản đối.

Gabriela mỉm cười, và nói sau khi nhấp một ngụm rượu: “Cứ tính vào nhân quả của tôi.”

10.000 cách để nói “Anh yêu em”

Những ai đang yêu đều cảm thấy muốn khám phá quá khứ của người mình yêu. Đó là cách để hiểu cô ấy hơn, và nếu có thể, để không khiến cô ấy thất vọng. Trong trường hợp của mình, tôi hầu như không biết gì về quá khứ của Gabriela, nhưng tôi biết rằng cô ấy từng sống ở Osaka và nói một ngôn ngữ mà khiến tôi quyết định ngay trong chiều hôm đó rằng mình sẽ đi học một khóa chuyên sâu về văn hóa Nhật Bản.

Sự thật là tôi cũng không có nhiều nguồn thông tin cho lắm: Người thủy thủ bị biển khước từ, của tác giả cùng tên với con mèo của tôi, cùng một tuyển tập thơ haiku và thơ ngắn của Nhật mà tôi được tặng nhiều năm trước. Tôi sẽ bắt đầu từ đó: những mảnh nhỏ là cách tốt nhất để tiếp cận một thế giới phức tạp như văn hóa Nhật Bản.

Trong mục thơ haiku, tôi thấy một bài của Issa[107] khá lí tưởng để đọc lại cho Mishima, con mèo đang nằm thoải mái trên sofa theo dõi tôi. Tôi đọc to:

Thoát khỏi giấc mộng, hỡi con mèo già

Sau khi ngáp dài và duỗi người,

Hãy đi tìm tình yêu.

Mishima đáp lại bằng vài cái vẫy đuôi, nhưng vẫn yên vị. Có lẽ nó vẫn còn quá nhỏ để đi tìm tình yêu. Tiếp theo tôi đọc cho nó nghe một khúc ca nổi tiếng của Nhật mà tôi cảm thấy đặc biệt dịu dàng:

Có hai điều không bao giờ thay đổi,

không trong hôm nay và cũng không bao giờ,

bởi chúng tồn tại ngay từ khi thời gian khởi nguồn:

dòng chảy của nước

cùng sự ngọt ngào và kì lạ của tình yêu.

Đây là một định nghĩa hay về tình yêu; phải, vì nếu nó không kì lạ và khó đoán, tôi sẽ không thể hiểu nổi làm sao mình có được cuộc hẹn với Gabriela vào ngày hôm sau.

Tôi cảm thấy hạnh phúc một cách nguy hiểm - vách núi của tình yêu mà Stendhal đã nói tới - và thừa năng lượng.

Có lần tôi nghe người ta nói rằng khi bạn yêu ai đó, thực sự thì không phải là bạn yêu người ta, mà là yêu cuộc sống thông qua người ấy. Đây là điều xảy ra với tôi.

Tôi không ngại chảy trong nước và chết chìm trong lửa. Tôi chấp nhận bất kì đau khổ nào trong hiện tại và tương lai miễn là tôi được phép yêu Gabriela.

Vấn đề là tôi không biết mình có thể kiềm chế cảm xúc này đến lúc nào. Không liên quan gì tới ý định của mình, mỗi lần ở bên cô ấy, tôi lại muốn thẳng thắn thổ lộ tình cảm của bản thân, điều chắc chắn sẽ gây phản tác dụng. Hiện tại cô ấy chỉ cho tôi tình bạn, và tôi nên bám lấy nó như một cái phao cứu sinh. Điều đó không có nghĩa là tôi không tự tập dượt những cách tỏ tình điên rồ nhất.

Vì chuyện này, có một cuốn sách phù hợp từ tủ sách của Titus tên là 10.000 cách để nói “Anh yêu em”[108].

Cũng hơi khó tin rằng có nhiều cách tới vậy, nhưng tác giả cuốn sách - một ông Godek nào đó - đã đặt ra ý định phá vỡ kỉ lục Guiness về lĩnh vực này. Một vài ví dụ ngông cuồng nhất là:

• Dùng bút viết bảng không độc để ghi ANH YÊU EM lên răng mình (mỗi răng một chữ) và cười để người yêu có thể đọc được.

• Thực hiện một chiến dịch ở khu phố của người đó, đặt nhiều áp phích với ảnh của bạn và tên của người đó với câu slogan: HÃY YÊU TÔI.

• Nói với họ qua điện thoại bằng mã Morse (nếu người ấy biết) bằng cách gõ thìa lên cốc.

• Tự bọc mình trong giấy gói quà và nhờ vài người bạn đưa tới nhà người ấy trong ngày sinh nhật.

• Cùng ăn một cái bánh pizza với các nguyên liệu đều có hình trái tim.

• Nhắm mắt khi hôn, trên mi mắt có viết chữ ANH YÊU EM.

Tôi thích cái cuối cùng nhất, nhưng bạn phải là thiếu niên để chuyện này không trở nên lố bịch. Mặc dù, cá nhân tôi thích đoạn thơ nồng nhiệt của Shakespeare hơn:

Hãy nghi ngờ những ngôi sao là lửa;

hãy nghi ngờ rằng Mặt Trời di chuyển;

hãy nghi ngờ rằng sự thật không lừa dối;

nhưng đừng nghi ngờ rằng tôi yêu em.

Lobsang Rampa là ai?

Tâm trạng đặc biệt của tôi và việc được nghỉ một tuần - cho đến khi học kì II bắt đầu - khiến tôi chào đón Valdemar với sự thấu hiểu và thậm chí còn mong muốn trả lời anh ta.

Có lẽ là để trung hòa lại năng lượng của tôi, lần này trông anh ta u uất và bi quan, như thể vừa mới nhận được tin từ những kẻ đang theo đuổi mình và đang ở thế kẹt. Đèn đã tắt, anh ta hút hết điếu thuốc trước khi quyết định nói chuyện. Trong khi đó, tôi tự rót cho mình một li rượu và theo dõi nhất cử nhất động của anh ta - hay là cái bóng của chuyển động - với sự tò mò của một nhà nhân chủng học.

Valdemar, đã đặt cái balô theo anh ta mọi lúc mọi nơi ở dưới chân, bắt đầu cuộc trò chuyện đêm khuya bằng một câu hỏi cho chính mình.

“Lobsang Rampa là ai chứ? Trong mọi trường hợp, phải là người mà chúng ta nghĩ. Hàng triệu người đọc Con mắt thứ ba[109] tin rằng ông ta là một Lạt-ma[110]. Tây Tạng có khả năng phát triển sức mạnh siêu nhiên, như ông ta đã giải thích trong cuốn sách của mình. Nhưng dù nó là cuốn sách bán chạy trong nhiều thập kỉ, chẳng có chương trình truyền hình nào phỏng vấn được ông ta. Điều này thậm chí còn làm tăng danh tiếng của ông ta vì người ta rất thích các bí ẩn. Chuyện này cũng xảy ra vài năm trước với Carlos Castaneda[111]. Con át chủ bài lớn nhất chính là không ai biết trông ông ấy như thế nào. Cũng vì lí do này, những người ở thế kỉ trước thích phía khuất của Mặt Trăng như họ nghĩ trước khi được chụp ảnh. Thực tế, hoặc những gì chúng ta hiểu là thực tế, chẳng bao giờ làm cho số đông thích thú cả.”

“Vậy thì ai là Lobsang Rampa?”

“Chả là ai cả, đấy mới là vấn đề. Lobsang Rampa không tồn tại như vậy. Sau khi lừa gạt tất cả với câu chuyện về một Lạt-ma, vài phóng viên của tờ Times phát hiện ra tác giả là một thợ sửa ống nước người Anh tên là Henry Hoskin, người chưa một lần tới Tây Tạng. Và điều đáng ngạc nhiên nhất là chẳng ai có vẻ thất vọng vì điều này, vì mấy cuốn sách vẫn bán được. Chúng ta đang sống trong thế giới gì vậy? Ông hiểu tại sao tôi có hoài niệm về tương lai rồi chứ?”

“Tôi hiểu rằng một số người không thể thể hiện mình như bản chất của họ, vì công chúng không cho phép điều đó,” tôi nói, và tự cảm thấy ngạc nhiên vì mình đang bảo vệ lĩnh vực của Francis Amalfi.

“Ông nói thế là ý gì?”

“Có lẽ tác giả đã muốn dùng đúng tên thật, nhưng không có ai quan tâm cả, bắt đầu từ các biên tập viên. Thế giới trông chờ Lobsang Rampa, chứ không phải Henry Hoskin.”

“Vậy còn Castaneda?”

“Tôi cho là anh ta là người chỉ muốn sống yên bình trong khi vẫn có nhuận bút từ việc bán sách. Đó là một lựa chọn khá lành mạnh đấy chứ.”

“Sau đó còn trường hợp của Carnegie[112].”

“Dale Carnegie ư? Người dạy cách kết bạn á?” Tôi ngạc nhiên vì Valdemar đột nhiên có hứng thú với loại sách này.

“Chính nó. Dành cả đời để dạy cách sống rồi cuối cùng lại tự sát, theo như nhiều người nói, mặc dù phía nhà xuất bản đảm bảo đó là một tin đồn vô căn cứ. Có lẽ ông ta sợ rằng độc giả sẽ đòi lại tiền họ đã trả cho mấy cuốn sách hướng dẫn của mình.”

“Có lẽ những lời khuyên đó có ích,” tôi nói một cách hòa giải, “dù chính ông ấy cũng không có khả năng tự áp dụng chúng. Có những bác sĩ chuyên khoa phổi vẫn hút hai gói thuốc mỗi ngày và điều đó đâu có nghĩa là họ phải dừng khám bệnh đâu.”

“Ông đang cố nói với tôi là không cần thiết phải biện hộ có ví dụ kèm theo, rằng chúng ta có thể đi loanh quanh nghĩ một điều, nói một điều khác và làm một điều khác nữa. Đó có phải điều ông muốn nói không?”

“Tôi chỉ muốn nói rằng chúng ta là con người. Thật không công bằng nếu tôi đòi hỏi Lobsang Rampa làm một điều mà tôi còn không thể yêu cầu từ bản thân mình.”

“Ý ông là sao?”

“Con người về bản chất rất mâu thuẫn, ông có thể mua một bao thuốc có dòng chữ HÚT THUỐC LÁ CÓ HẠI CHO SỨC KHỎE và giờ đang châm điếu thứ hai. Tuy vậy ông lại không muốn chết. Không phải là mâu thuẫn sao?”

Valdemar hít một hơi dài, như thể đang thách thức Bộ Y tế vì đã viết những câu đe dọa. Bởi vì chúng là mối đe dọa. Rồi anh ta từ từ nhả khói ra và nói: “Chúng ta không chỉ sống trong một thế giới lừa lọc, mà còn đi tới kết luận rằng không thể chia sẻ bất kì trải nghiệm nào.”

“Điều gì làm ông nghĩ như vậy?”

“Tôi sẽ giải thích cho ông bằng một ví dụ: Hãy tưởng tượng rằng tôi chuẩn bị thực hiện một chuyến đi dài mà tôi không biết ngày trở về và ông ra ga tàu tiễn tôi. Nếu sau đó chúng ta liên lạc qua điện thoại hay thư từ và nhớ lại lời chào tạm biệt đó, nó sẽ hoàn toàn là một sự lừa gạt.”

“Tại sao?”

“Chúng ta không nói về cùng một điều, ngay cả khi chúng ta nuôi ảo tưởng rằng đúng là như vậy. Kỉ niệm của tôi và của ông là hoàn toàn khác nhau, dù không phải là trái ngược. Ông nhớ một người đàn ông đang vẫy tay chào qua khung cửa của một chuyến tàu đang đi xa dần. Mặt khác, tôi nhớ một người đàn ông đang đứng yên trên sân ga và dần trở nên nhỏ bé. Đây là điều duy nhất chúng ta chia sẻ với nhau: cảm giác về người kia đang trở nên nhỏ lại. Nó là thứ lặp đi lặp lại trong cảm xúc của chúng ta. Khi ông rời xa ai đó, sự hiện diện của họ trong tiềm thức của ông sẽ giảm dần. Theo nghĩa đó, có lẽ điều xảy ra ở trong mắt chỉ là sự chuẩn bị cho những gì sẽ xảy ra trong tâm trí. Nhưng chúng ta trở lại điểm khởi đầu nhé: Trải nghiệm không phải là thứ có thể chia sẻ được. Nó khác nhau với từng cá nhân.”

Tôi cảm thấy muốn hoan hô anh ta. Không giống như những hôm trước, Valdemar có vẻ hoàn toàn tỉnh táo.

“Ông có muốn một li rượu không?” Tôi đề nghị. “Tôi nghĩ chúng ta còn nói chuyện thêm một lúc nữa.”

Đúng lúc đó, Mishima chạy ra ngoài hành lang, như thể hiểu rằng đêm nay sẽ rất quan trọng, nó nên cảnh giác và ở trong trạng thái tốt nhất.

Cái balô trống rỗng

Khi tỉnh dậy trên ghế, tôi phải mất một lúc mới nhớ ra mình đang ở đâu, như thể vừa bị một cơn vắng ý thức vậy. Ánh nắng sớm phản chiếu trên hai chai rượu rỗng và một chai thứ ba mới vơi đi đôi chút.

Với cái đầu như muốn nổ tung, tôi hiểu được là chúng tôi đã nói chuyện và uống cho tới khi tôi ngủ thiếp đi. Valdemar chắc đã loạng choạng trở về căn hộ của mình, vì anh ta bỏ quên cái balô trên sàn.

Trước khi chăm sóc bản thân, tôi cảm thấy cần phải nhanh chóng dọn dẹp mọi thứ, vậy nên tôi nhanh chóng vứt mấy chai rượu và đổ cái gạt tàn đầy tàn thuốc đi. Lúc nhấc cái balô lên, tôi ngạc nhiên vì nó hầu như không nặng chút nào. Tôi mở khóa kéo và thấy bên trong trống rỗng.

Chuyện này không bao giờ ngừng gây ngạc nhiên, vì Valdemar dùng nó để đựng tập bản thảo. Nhưng tôi không hề thấy anh ta mở balô suốt đêm hôm qua. Có lẽ nào lúc đó cái balô cũng trống rỗng không? Có thể anh ta xuống đây với cái balô rỗng y như bây giờ. Nhưng tại sao lại mang theo một cái balô rỗng chứ? Chuyện này chỉ có lí nếu như anh ta đang giả vờ mang theo thứ gì đó. Và bằng chứng cho việc chuyện này không xảy ra lại chính là cái balô đang ở đây, cười nhạo với sự trống rỗng.

Tôi đi tắm, tin rằng không thể nào xem xét lí luận của người say, đặc biệt là khi họ dành cả đêm để chiêm nghiệm triết lí, thành ra say rượu gấp đôi. Các từ ngữ cũng có thể làm say tâm trí.

Hai viên paracetamol và tắm nước lạnh biến dư vị của cơn say chỉ còn như sau một cú đập giản đơn. Rồi tôi ép mình ăn vài miếng bánh mì nướng với phô mai emmental. Kinh nghiệm ít ỏi của tôi với rượu nói với tôi rằng thức ăn là liều thuốc giải tốt nhất đối với những tác dụng phụ.

Lúc đó là khoảng mười giờ khi tôi bước ra đường, vẫn còn hơi chóng mặt. Vì được nghỉ buổi sáng nên tôi có hai tiếng để hồi phục trước cuộc hẹn với Gabriela.

Đáng lẽ ra phải suy nghĩ trước khi nốc một đống rượu như vậy, tôi tự nhủ khi đón bầu không khí trong lành như một sự an ủi.

Lựa chọn tiểu thuyết

Nơi gặp gỡ là quán cà phê của La Central, hiệu sách lớn nhất khu Raval. Vì đã tới sớm một tiếng trước giờ hẹn, tôi dùng thời gian đó để ngó qua khu sách nước ngoài, ở đó luôn có bản dịch bất ngờ của các tác giả người Ba Lan, Phần Lan hay Lithuania, trong số những đất nước lạ lẫm khác của xứ lạnh.

Tôi dừng lại để xem cuốn tiểu thuyết của một nhà văn Ukraina hợp thời, Andrey Kurkov[113]: Cái chết và chim cánh cụt[114]. Một tiêu đề gây sốc đến mức nó ít nhất cũng đáng được đọc bìa sau. Có vẻ cuốn tiểu thuyết này miêu tả sự cô đơn và cuộc sống thời hậu Xô Viết: Viktor, một nhà văn thất bại, nhận nuôi một con chim cánh cụt từ sở thú ở Kiev đã không còn tiền để chăm cho động vật. Rồi cả hai cùng nhau thực hiện những chuyến phiêu lưu kì lạ tại thủ đô, mặc dù không lâu sau họ sẽ vướng vào một rắc rối khó có lối thoát.

Bị quyến rũ bởi phát hiện này, tôi quyết định sẽ đưa con chim cánh cụt và người bảo vệ của nó về nhà. Trước khi ra quay thanh toán, tôi nghĩ rằng nếu mình có một cuốn tiểu thuyết mới, thì Gabriela cũng xứng đáng có một cuốn. Câu hỏi là cuốn nào. Thật không dễ để đoán được gu của một người mà bạn gần như không biết, dù tôi biết cô ấy có đọc Somerset Maugham và Graham Greene.

Trong những trường hợp thế này, có một giải pháp không bao giờ thất bại: tặng thứ mà bạn muốn. Mặc dù vậy, tôi vẫn nên cẩn thận với lựa chọn của mình, vì tiêu đề của một cuốn sách nói lên rất nhiều về ý định của bạn với người ta. Tặng cho một người phụ nữ cuốn sách có tên Hãy nói em yêu anh dù là dối trá không giống với việc tặng một cuốn tên Hồi ức của một đứa con hoang[115]. Cuốn sau là của một nhà văn người Hy Lạp, nó đã cho tôi manh mối rõ ràng về cuốn sách dành cho Gabriela.

Tôi nhờ nhân viên quầy thanh toán lấy cuốn Lỗi lầm[116] của Samarakis. Nó rõ ràng là một tiểu thuyết trinh thám, nhưng cuối cùng bạn sẽ nhận ra đó là một câu chuyện về tình bạn. Tôi nhớ mình đọc hết cuốn này với đôi mắt đầy nước, điều có thể đếm trên đầu ngón tay số lần xảy ra. Phải, đây chắc chắn là một sự lựa chọn tuyệt vời.

Tôi nhờ họ gói hai cuốn sách lại để tặng quà. Khi mua sách cho mình, tôi có thói quen giữ nó trong giấy bọc cho đến khi cảm thấy mình xứng đáng với phần thưởng đó. Sau đó tôi tự tặng cuốn sách cho mình với niềm vui lớn.

Tất cả những người cô đơn mà tôi biết thường có một nghi lễ nào đó. Có lần tôi được gặp một anh chàng thích tự viết thư cho mình và gửi chúng đi. Khi tự nhận được thư của chính mình, có đóng dấu bưu điện đàng hoàng, anh ta mở ra và đọc thư như thể nó được gửi từ phương xa vậy. Sau đó anh ta suy ngẫm về nội dung bức thư cả ngày và ngày hôm sau thì trả lời lại một cách chi tiết. Bức thư đó được gửi đến anh ta ba ngày sau và mọi thứ lại lặp lại như vậy.

Nhờ có thư, tôi nghĩ rằng anh chàng này đã trở thành bạn tốt với chính mình.

Lỗi lầm

Khi Gabriela bước vào quán cà phê của hiệu sách, tôi đang uống “trà của nhà sư”[117] một đặc sản rất phù hợp với hình ảnh khiêm tốn và ổn định mà tôi muốn thể hiện.

Tôi nghĩ cô ấy trông rất tuyệt, nhưng đây là điều mà những người đang yêu thường nghĩ khi người mình yêu xuất hiện. Cô ấy ghé sát má lại để tôi hôn lên - lần này tôi đã cạo râu - và mùi nước hoa nhẹ nhàng, thoáng có hương quýt khiến tôi say mê.

Cô ấy gọi đồ uống giống tôi. Trong khi người ta chuẩn bị trà, tôi đặt cuốn sách đã chọn cho cô ấy lên bàn.

“Đây là gì vậy?” Gabriela ngạc nhiên kêu lên.

“Vì chúng ta đang ở trong một hiệu sách, tôi cho rằng nó là một cuốn sách,” tôi cố tỏ ra hài hước.

“Sao anh biết hôm nay là sinh nhật tôi? Anh đã thuê thám tử ư?”

Việc cô ấy nghi ngờ khiến tôi khó chịu, nhưng sự phẫn nộ của bản thân đang bị lu mờ bởi việc may rủi này. Trong mọi trường hợp, tôi muốn thể hiện sự lạnh nhạt và xa cách, vì vậy tôi đáp lại: “Tôi không biết điều đó, dù sao cũng chúc mừng sinh nhật cô. Hơn nữa, tôi giống Thỏ Tháng Ba[118], tôi thích ăn mừng những ngày không phải sinh nhật.”

“Vậy thì đây là một sự trùng hợp ngẫu nhiên rồi,” cô ấy mỉm cười kinh ngạc.

“Một trong vô số. Tôi đã lên cùng một chiếc taxi hai lần mà không hề tính trước, và tôi không nghĩ nó ẩn chứa một thông điệp nào cả. Giống như cái đồng hồ tôi đeo thôi, cô có biết nó tốt thế nào không?”

Tôi xắn tay áo lên để cô ấy nhìn thấy món đồ cổ tôi đang đeo trên cổ tay. Tôi thừa hưởng nó từ ông nội. Ngay sau đó cái đồng hồ dừng lại, điều khiến tôi dễ dàng đi tới kết luận: “Ít nhất thì nó cũng chỉ đúng giờ hai lần mỗi ngày.”

Gabriela nhướn mày. Tôi nghĩ rằng cô ấy không rõ tôi đang đùa hay đơn giản chỉ là một tên ngốc.

“Cô không định mở quà sao?” Tôi sốt ruột hỏi.

Những ngón tay thon dài xé lớp giấy như thể đang lột bỏ lớp vải liệm của cuốn sách vậy. Khi cuốn Lỗi lầm hiện ra trước mắt, Gabriela chỉ nhìn mà không chạm vào nó. Một lọn tóc của cô rũ xuống che mất tên tác giả.

“Tôi không biết cuốn này.”

“Vì thế nên tôi mới tặng, để cô biết về nó. Đây là một trong những cuốn tiểu thuyết tôi thích nhất.”

Chuyện này không ổn rồi. Tặng quà làm tăng thêm áp lực cho buổi hẹn này. Giờ cô ấy sẽ nghĩ là mày mong chờ được đáp lại bằng cách nào đó.

“Cảm ơn anh,” cô ấy nói rồi cất cuốn sách vào túi áo khoác len.

Cần phải đưa cuộc trò chuyện sang hướng khác càng sớm càng tốt, thế nên tôi uống nốt tách trà rồi đề nghị: “Cô có muốn đi dạo một chút không? Hôm nay là ngày nghỉ đầu tiên của tôi và tôi muốn tận hưởng không khí một chút.”

Gabriela gật đầu, gương mặt không hiểu lộ cảm xúc gì, rồi đứng lên bỏ lại cả cốc trà. Tôi không sửa chữa được chi tiết này. Rõ ràng tôi không thể làm mọi thứ tệ hơn được nữa.

Chúng tôi ra khỏi hiệu sách và đi vào con đường dẫn ra Plaza de los Ángeles. Ở đó có một tòa nhà với hai cây cọ cao và dài mà tôi vẫn rất thích. Tuy nhiên, vào sáng hôm nay, tôi cảm thấy chúng giống hai sinh vật buồn bã bị gió quất, giống như Gabriela và tôi vậy.

“Osaka thế nào?” Tôi hỏi để phá vỡ sự im lặng đang bao trùm hai chúng tôi.

“Người ta gọi nơi đó là Venice của Nhật Bản, vì ở đấy có nhiều kênh rạch. Nhưng nó chẳng liên quan gì cả. Đó là một thành phố hiện đại với rất nhiều sinh viên.”

Sự im lặng lại quay trở lại, vì tôi không hỏi thêm nữa mà cô ấy cũng không muốn chủ động, giống như cuộc hẹn trước. Chuyện gì đang xảy ra vậy?

Giống như điều thường xảy ra trong các tình huống tuyệt vọng, tôi chọn thời điểm này để làm điều gì đó liều lĩnh. Khi tới quảng trường lớn, tôi nắm lấy tay cô ấy. Trước sự ngạc nhiên của tôi, cô ấy không rút tay lại hay nói gì để quở trách tôi. Thậm chí cô ấy còn chẳng dừng lại khi có tiến triển mới này. Chúng tôi chỉ tiếp tục đi về phía trung tâm của quảng trường, len lỏi qua những người trượt ván và nhạc công đường phố.

Tôi nắm tay cô ấy, đôi tay lạnh lẽo và mềm mại. Điều đó không có nghĩa là cô ấy cũng nắm tay tôi. Thay vì siết lại một chút để cho tôi biết rằng cô ấy đáp lại cử chỉ đó thì cô ấy chỉ buông lỏng tay, như thể không có chút ý chí nào. Bằng chứng này đẩy tôi đến rìa của cái hố sâu mà mình tự đào, vì tôi hỏi: “Tôi cầm tay cô không phiền gì chứ?”

“Tôi không thấy phiền gì cả. Vấn đề là điều này có ý nghĩa gì với anh.”

Sau “cú đâm” này, tôi buông tay Gabriela ra. Nó rơi thõng xuống hông, như một con chim vừa bị bắn. Đây là điểm không thể quay trở lại. Và tôi là người có lỗi, vì đã không có đủ kiên nhẫn và tự chủ để có được tình bạn cùng sự tin tưởng của cô ấy từng chút một.

Giờ đây cô ấy đã nhìn rõ ý định của tôi và tất cả đều trở nên công cốc. Bất cứ khả năng nào để tiếp cận một cách tế nhị, luật vàng của sự quyến rũ, đều đã bị loại trừ.

Chính vì mọi thứ đều đã mất, tôi thấy mình không còn sức mạnh để tiếp tục nuôi dưỡng ảo tưởng. Tôi thà chết khi đang cố gắng còn hơn.

“Gabriela, tôi cảm thấy mình đã làm phiền cô trong mấy tuần vừa qua,” tôi nói. “Tôi không phải người sinh ra để tán tỉnh. Tôi sẽ nói thẳng: Tôi không nghĩ chúng ta có thể là bạn.”

“Vậy ư?” Cô ấy hỏi lại, sợ hãi.

“Tôi rất muốn như vậy, vì được ở bên cạnh em là một đặc quyền đối với tôi. Nhưng tôi yêu em quá nhiều để tiếp tục giả vờ như vậy. Gabriela, hoặc là em đi ngay bây giờ, hoặc là tôi sẽ hôn em.”

Nói xong, tôi cảm thấy cần phải chạy trốn đến mức chóng mặt và bỏ chạy mà không đợi phản ứng của cô ấy. Trong khi vội vã rời khỏi quảng trường, mọi thứ đều trở nên quay cuồng. Hơn thế nữa, tôi cũng cảm thấy mình là thằng đàn ông lố bịch nhất thế giới bởi vì sau lời đe dọa, chính tôi mới là người chạy trốn.

Từ trên cao

Tôi dành phần còn lại của ngày để đi loanh quanh thành phố như người bị ám, với hi vọng rằng khi kiệt sức, tôi sẽ quên hết chuyện mới xảy ra. Tôi rời khỏi khu Raval qua lối chợ San Antonio, rồi rẽ trái tới Ensanche.

Khi đi tới Diagonal - đại lộ có truyền thống tách biệt giới giàu có khỏi phần còn lại của Barcelona - tôi đi dọc về hướng bắc, bị thu hút bởi một quán tính bí ẩn. Tôi biết rằng một khi về đến nhà, tất cả mọi thứ sẽ đổ dồn lên mình nên tôi tiếp tục cuộc thám hiểm cho đến khi cạn kiệt sức lực.

Chỉ vì một ý thích, tôi quyết định ngừng đi theo đường thẳng, hay đường chéo, mà rẽ sang phố Mutaner theo hướng về phía núi. Mặt Trời đang lên chính ngọ khi chân tôi bắt đầu cảm thấy như bị thiêu đốt. Trong khi vượt qua các sinh viên, nhân viên chính phủ và người về hưu với thu nhập tốt, tôi hiểu rằng mình đang đi cho tới khi để lại đằng sau những dấu tích cuối cùng của thành phố. Chỉ tới lúc đó tôi mới dừng lại.

Tôi đi tới rìa của Plaza de la Bonanova và rẽ trái, tìm kiếm một con đường cho phép tôi tiếp tục leo lên. Tôi tìm thấy nó gần một trường dạy kinh doanh nổi tiếng và bắt đầu đi lên dốc mà không nhìn lại đằng sau.

Sau hai mươi phút leo dốc, tôi lên tới một nơi mà các căn hộ cao cấp nhường chỗ cho các căn nhà nhỏ hơn và những biệt thự lớn. Sau đó là vài căn biệt thự ở trong tình trạng xuống cấp. Và sau đó chỉ còn rừng cây.

Kiệt sức vì đi bộ, tôi ngồi xuống dưới một khóm cây thông đang nghiêng vì trọng lực. Lần đầu tiên tôi có thể bình tĩnh lại một chút. Thật nhẹ nhõm khi bỏ lại thành phố ở dưới chân và biết rằng, mặc dù chỉ trong vài phút thôi, tôi không phải là một phần của nó.

Từ đài quan sát trên cao của mình, bất kì mong ước hay khát vọng nào cũng đều trở nên không đáng kể, như khi chúng ta nhìn vào hoạt động sôi nổi của một tổ kiến. Đối với những con kiến, việc của chúng là rất quan trọng, nhưng chúng ta biết rằng chỉ một cái giậm chân là đủ để xóa bỏ hết những nỗ lực nhỏ và liên tục của chúng. Và chúng còn chẳng hiểu nổi tại sao chuyện đó lại xảy ra.

Theo cách tương tự, định mệnh - hay nhân quả mà chúng ta tự có được - thỉnh thoảng cũng đè bẹp hết giấc mơ của ta.

Trong khi hít thở không khí đầy mùi nhựa thông, tôi có thể thấy Mặt Trời đang từ từ xuống núi. Nhờ sự bình tĩnh đang lắng đọng trong mình, tôi bắt đầu cảm thấy một chút lẽ thường quay trở lại.

Mày đã làm phiền cô gái đó trong ngày sinh nhật của cô ấy. Giờ thì về nhà đi và cố gắng đừng có vấp phải đồ đạc.

Phần V
Một ngày trong đời

Sự biến mất

Tôi xuống núi, cảm thấy bình tĩnh hơn nhiều. Tôi trở về nhà khi màn đêm đã buông xuống, mặc kệ sự thật hai mươi tư giờ kì lạ nhất trong cuộc đời đang chờ đợi tôi phía trước.

Tôi có thể đến rạp chiếu phim để bớt buồn, nhưng giờ tôi đang quá mệt để có thể theo dõi một bộ phim. Có lẽ tốt nhất là đi ngủ và quên đi chính bản thân mình. Trong khi leo lên cầu thang, tôi bị thuyết phục rằng Gabriela đã để lại một tin nhắn trong máy trả lời. Có thể là hai trường hợp: hoặc là cô ấy hỏi thăm tôi - như thế sẽ rất tốt bụng - hoặc là cô ấy sẽ quở trách cách hành xử của tôi và yêu cầu tôi không làm phiền cô ấy nữa.

Ít nhất thì lúc đó cô ấy cũng ở rất gần nhà, tôi tự nhủ trong lúc mở cửa. Còn mình thì lại cần phải leo cả ngọn núi để trở về với chính mình.

Chẳng có tin nhắn nào trong máy trả lời và điều này làm tôi bị tổn thương. Cô ấy không quan tâm rằng tôi đang đau khổ ư?

Tôi đứng dưới vòi hoa sen để dòng nước cuốn trôi nước mắt của mình đến một nhà máy xử lí nước nào đó ở ngoại ô thành phố. Tôi muốn gửi nỗi buồn đi thật xa để trở lại với nỗi cô đơn buồn tẻ của mình.

Khi ra khỏi phòng tắm, tôi đã gần như bỏ cuộc rồi. Trong khi chải tóc trước gương, tôi khó chịu khi phát hiện ra hàng chục sợi tóc bạc mới.

Thời gian trôi nhanh thật, tôi tự nhủ, nhưng thậm chí còn không muốn nhổ chúng đi. Câu hỏi về 650.000 giờ không còn khiến tôi hứng thú nữa; tôi trao sự tin tưởng quan trọng của mình cho người nào biết phải làm gì với nó.

Tôi mặc đồ ngủ và, không buồn ăn tối, đi loanh quanh trong nhà, chấn chỉnh lại một số thứ, trong khi Mishima nhìn theo tôi. Tôi lại vấp phải cái balô của Valdemar và có một linh cảm tồi tệ.

Làm thế nào mà anh ta tự về được? Và nếu, vì say rượu, anh ta đập đầu vào đâu đó và bị thương nặng ở trên đó thì sao?

Chỉ có một cách để biết được. Tôi mặc nguyên đồ ngủ và dép trong nhà, đi lên cầu thang tới căn hộ áp mái và bấm chuông cửa hai lần. Sau tiếng rè rè quen thuộc, chẳng có gì xảy ra cả. Valdemar có sẵn một cái nút để mở cửa từ xa, nhưng mọi thứ đều cho thấy là anh ta thậm chí không còn khả năng để sử đựng nó.

Phải mất một lúc - và một tiếng chuông thứ ba - để tôi phát hiện ra là cửa không khóa, chỉ khép lại thôi. Hoang mang, tôi đẩy cửa vào mong khám phá được phần còn lại của một thảm họa nào đó.

Ngạc nhiên thay, khi bật đèn lên, mọi thứ dường như đều hoàn hảo, thật không liên quan tới cánh cửa bị mở. Chìa khóa được cắm trong ổ khóa phía sau. Tôi bỏ chúng vào túi áo trước khi đóng cửa và tiếp tục điều tra.

Mùi hương chanh cho thấy anh ta mới lau chùi gần đây. Ngoài ra phòng khách và phòng làm việc đã được dọn dẹp gọn gàng, với cái máy tính xách tay ở trên bàn, không bị bám bụi. Khi nhìn về phía bếp - có vẻ ngoài giống căn bếp nhà tôi - tôi bắt đầu thấy hoảng hốt.

Ở giữa phòng có đặt một chiếc kính thiên văn trên chân đỡ, với một đầu chĩa ra ngoài cửa sổ đang mở và hướng lên trời.

Tôi rời khỏi nhà bếp mà không chạm vào thứ gì rồi bắt đầu đi quanh căn hộ và gọi tên Valdemar. Trong khi kiểm tra tất cả các phòng, thậm chí cả tủ quần áo, tôi nhớ ra cái hộp kim loại mà anh ta mang đến vào đêm đầu tiên. Chắc chắn là nó đựng cái kính thiên văn. Anh ta không thể đi mà để nó lại đây, trừ phi có điều gì bất ngờ xảy ra buộc anh ta phải chạy trốn ngay lập tức.

Kẻ lãng du trên biển sương mù có thể ngồi suy ngẫm từ trên cao mà không sợ bị làm phiền, vì căn nhà đang vắng tanh.

Chính trực giác đó đã cảnh báo tôi khi nhìn thấy cái balô, rằng Valdemar sẽ không quay trở lại. Tôi kiểm tra căn hộ một lần nữa và thấy mọi đồ đạc của anh ta đều ở đó, cả mấy điếu thuốc lá nữa. Chỉ thiếu tập bản thảo. Đó là điều rất lạ lùng.

Tôi quay lại phòng bếp trong sự hoang mang, ở dưới cái đĩa cà phê có một mẩu giấy mà tôi đã bỏ sót. Tin nhắn đơn giản, nhưng cũng đáng lo ngại:

TÔI ĐÃ RA NGOÀI. LIỆU TÔI CÓ TRỞ VỀ KHÔNG?

Cùng với trái tim đau khổ và lương tâm tồi tệ vì ít cảnh giác, tôi áp mắt vào kính thiên văn để xem các vì sao có đem lại manh mối nào về nơi Valdemar đang ở. Như thể đã biết chính xác thời điểm mà tôi sẽ đến, đúng lúc đó kính chỉ vào Mặt Trăng tròn.

Tôi không biết mình đã đứng ở đó như bị thôi miên, quan sát các miệng núi lửa và biển tối có thể đã từng có nước, trong bao lâu. Tôi nhớ Valdemar, và tôi muốn nghĩ rằng bằng cách nào đó, anh ấy đã tới được đó. Tôi tưởng tượng rằng lúc đó anh ta đang nhìn tôi từ một miệng núi lửa bằng cái kính thiên văn lớn, bị các phi hành gia của tàu Apollo 17 bỏ lại.

Đêm tận thế

Đó là lúc nửa đêm, khi vẫn còn thấy choáng váng vì những gì mới xảy ra, tôi mặc lại quần áo và ra ngoài hít thở không khí. Từ vỉa hè, tôi nhìn lên hai tầng trên cùng của tòa nhà. Sau những sự kiện gần đây, chúng đã trở thành lăng mộ của bóng tối, và tôi quyết định bỏ trốn trước khi bị phong ấn mãi mãi. Tôi không muốn giống người đàn ông ở Tokyo.

Ngay trên đầu tôi, Mặt Trăng khổng lồ đang chiếu ánh sáng ma quái lên toàn thành phố.

Tôi đứng nhìn như bị hút hồn. Tôi không nhớ đã từng nhìn Mặt Trăng gần như thế này. Cảm giác như vệ tinh của chúng ta đang ở cách chúng ta một nửa khoảng cách bình thường. Nhỡ nó rơi xuống Trái Đất vì lối chơi tệ của trọng lực thì sao? Trong trường hợp này, Mặt Trăng sẽ lớn dần cho đến khi va chạm vào hành tinh của chúng ta. Một thảm họa lớn và một kết thúc đáng tôn trọng cho nhiều hơn một người: Tận thế đang tới gần.

Chuyện này có liên quan gì tới sự biến mất của Valdemar không? Tôi chắc chắn không thể ở trong nhà được. Nếu đây là đêm tận thế, tôi không muốn dành thời gian nằm trên giường.

Có lẽ vì Mặt Trăng đang tiến đến một cách nguy hiểm, đêm tháng Hai này khá ấm áp. Chân tôi đau từ cuộc marathon quanh thành phố chiều nay, nhưng tôi tràn đầy adrenaline nên tôi đi bộ ra khu trung tâm với đôi mắt mở to.

Tôi chắc chắn rằng việc Valdemar chạy trốn chỉ là khúc dạo đầu cho điều gì đó rất quan trọng sắp xảy ra. Trực giác nói với tôi rằng đêm nay sẽ xảy ra vài chuyện, và cú va chạm của Trái Đất với vệ tinh của nó chỉ là nét điểm xuyết cuối cùng. Nụ hôn cuối cùng của cuộc tình đã kéo dài bốn nghìn sáu trăm triệu năm[119].

Và điều gây tò mò nhất là tôi không hề cảm thấy sợ hãi. Tôi chấp nhận thảm họa này như kết cục xứng đáng cho sự tồn tại tội nghiệp của mình.

Trong khi đi trên Paseo de Gracia, tôi thấy rằng nhiều người cũng có chung ý nghĩ với mình. Mặc dù đã gần một giờ sáng, nhưng trên đường có rất nhiều người. Các gia đình có trẻ nhỏ đang nhìn bầu trời và chỉ trỏ vào quý phu nhân hủy diệt.

Chẳng ai có vẻ sợ hãi cả. Họ thậm chí còn có vẻ bị mê hoặc và chụp ảnh liên hồi để ghi lại hiện tượng này. Làm sao mà họ lại ở trong tâm trạng tốt như vậy trước những gì sắp xảy ra với chúng ta chứ?

Chán ngấy với việc len lỏi qua đám đông trầm trồ - họ đụng vào nhau liên tục vì ai cũng dán mắt lên bầu trời - tôi rẽ sang Gran Vía rồi đi xuống nhánh cuối của phố Balmes.

Không hề cố ý, tôi thấy mình trước quán cà phê ở ngã tư. Mặc dù cửa đã được kéo xuống một nửa, bên trong vẫn sáng đèn. Đột nhiên tôi nghĩ, nếu Valdemar có ở đâu đó trên thế giới này, tôi sẽ tìm thấy anh ta ở trong đây.

Sau nhiều tuần không ghé qua, đây dường như là một nơi đẹp đẽ để ăn mừng ngày tận thế. Vì vậy, tôi cúi người xuống và đi sang phía bên kia của cái cửa cuốn.

17 phút

Khi thấy tôi xuất hiện từ sau cửa cuốn, người phục vụ nhìn tôi với sự tức giận đã được che giấu. Chắc chắn rằng tận thế sẽ giúp tôi tránh mọi sự trừng phạt, tôi ngồi tại quầy bar và gọi một li rượu vang.

“Quán đóng cửa rồi, nhưng vì anh là khách quen nên tôi sẽ phục vụ,” anh ta nói, trong khi mở nút chai rượu mới.

Sau khi rót đầy li cho tôi, anh ta trốn vào bếp, nơi có tiếng văng vẳng của tin tức trên đài phát thanh.

Ngồi một mình ở quầy bar, tôi nếm rượu trong khi liếc nhìn tờ báo của ngày, ở trang nhất là một bức ảnh Mặt Trăng phía trên các mái nhà ở Barcelona. Có lẽ họ đã thông báo về ngày tận thế và tôi không hề biết gì cả. Tôi đã xa cách những điều lớn lao như vậy ư?

Trước khi tôi có thể đọc bài báo, một bóng người quen thuộc chui vào quán. Đó là anh chàng tóc đỏ mặc đồ đen, anh chàng mười bảy phứt. Đêm nay bắt đầu thú vị rồi đây.

“Quán đóng cửa rồi!” Người phục vụ hét lên, thò đầu ra khỏi bếp.

“Cậu ta là khách quen mà,” tôi lên tiếng, biện hộ thay cậu ta.

Với trái tim tan vỡ, tôi đã biết hai điều cuối cùng mình muốn làm trước khi tận thế: đọc bài báo đó và tính thời gian lần thứ ba cũng là lần cuối cùng của người thanh niên mặc đồ đen.

Người phục vụ chửi thề vài lần trước khi ra khỏi chỗ nấp để đem lên một li bia.

“Mười lăm phút nữa là tôi đóng cửa đấy,” anh ta nói.

“Không thể lâu hơn một chút sao?” Tôi hỏi, nghĩ tới con số kì diệu.

Câu trả lời duy nhất tôi nhận được là ánh mắt đằng đằng sát khí. Sau đó anh ta lại biến mất và mở to tiếng của đài lên, lúc đó đang có cuộc tranh luận của các nhà khoa học. Liệu Valdemar có ở trong số đó không?

Tôi nhìn đồng hồ: một giờ mười phút.

Tôi cùng với li rượu vang và anh chàng tóc đỏ cùng với một li bia. Hai người đàn ông ngồi một mình trong một quán bar đã đóng cửa. Nếu là kịch bản của Hollywood, theo hoàn cảnh này, chúng tôi chắc chắn sẽ có một cuộc trò chuyện sâu sắc và u sầu. Hai người lạ mặt tâm sự trong sự cô độc của quán bar, giống như trong tranh của Hopper[120].

Thay vào đó, tôi giao cho mình một hoạt động kép - mỗi người đều có quyền trải qua những giờ phút cuối cùng theo ý muốn của mình. Một mắt để ý tới kim phút của đồng hồ trong khi mắt còn lại đắm chìm trong bài báo.

ẢO GIÁC MẶT TRĂNG MÙA ĐÔNG. Các nhà khoa học không thể đồng tình về nguyên nhân gây ra hiện tượng này. Tờ Agencias.

Theo lời xác nhận của NASA trong một tuyên bố, đêm nay, chúng ta có thể thấy Mặt Trăng với kích thước gấp đôi bình thường. Đó là hiệu ứng quang học thuần túy của tâm lí nhận thức có tên là “ảo giác Mặt Trăng”, hay có cái tên khoa học hơn là “Giả thuyết Khoảng cách Biểu kiến”.

Mặc dù không biết chính xác tại sao lại có hiệu ứng quang học này - thường chỉ xảy ra vào mùa hè, điều đặc biệt nhất của sự kiện này - có vẻ như các tia sáng Mặt Trăng hội tụ theo một cách có thể tạo ra ảo giác rằng Mặt Trăng đã to ra khi quan sát nó trên đường chân trời.

Trên thực tế, đó là một hiện tượng quang học liên quan đến luật xa gần mà chỉ mắt người có thể ghi lại được, máy ảnh thì không. Để chứng minh, NASA đã đề xuất một thí nghiệm kì lạ: cô lập Mặt Trăng bằng một đường tròn hoặc một ống giấy. Bằng cách loại bỏ các yếu tố tham chiếu xung quanh, phép thuật của Mặt Trăng khổng lồ sẽ không còn nữa.

Tôi gập tờ báo lại trong sự khó chịu. Đó không phải là một ảo giác, mà là một nỗi thất vọng. Tôi đã quyết tôi ngừng đấu tay đôi với cuộc đời.

Ngày tận thế sẽ phải chờ vậy, tôi tự nhủ trong khi liếc nhìn đồng hồ: một giờ hai mươi bảy phút. Như bị kích hoạt bởi một cơ chế khó hiểu nào đó, anh chàng tóc đỏ đặt một đồng xu lên bàn rồi nhanh nhẹn chui ra ngoài.

Đột nhiên, tôi cảm thấy cần phải đi theo cậu ta. Và tôi đã quá mệt mỏi để chống lại sự thôi thúc này. Mặc kệ giờ giấc oái oăm, tôi vẫn đi theo cậu ta với Mặt Trăng khổng lồ và ma quái lơ lửng trên đầu.

Thang Máy

Anh chàng mặc đồ đen vội vã băng qua phố Pelayo và đi tới đường Puerta del Ángel, rồi rẽ phải về phía Nhà thờ chính tòa[121].

Tôi theo sau cách đó vài mét, hóa thân thành một thám tử muốn khép lại vụ án bằng một khám phá cuối cùng. Thực ra, tôi bám vào cuộc truy tìm này để tránh xa nỗi đau mất đi Gabriela. Tất cả các thám tử đều có quá khứ họ muốn quên đi. Và mối nguy hiểm - hay đánh hơi được nó trong sự tồn tại của người khác - chính là liều thuốc tốt nhất.

Người thanh niên mười bảy phút tới Nhà thờ, với mũi kim nhọn của nó như đang chọc vào Mặt Trăng như thể đẩy một loại trái cây khổng lồ. Sau đó, cậu ta vào trong hẻm bên có dẫn qua một cây cầu Gothic.

Đường phố vắng tanh, nên tôi đi cách xa thêm một khoảng trong khi cố gắng để đôi giày của mình không tạo ra tiếng vang trên các mặt đá cuội cổ. Cậu ta cũng đi chậm lại trong khi đưa điếu thuốc lên miệng và tia lửa, mắt nhìn lên bầu trời.

Chúng tôi băng qua quảng trường nơi có cung điện chính phủ và tòa thị chính để đến một con đường dẫn ra cảng. Tuy nhiên, trước đó, anh chàng tóc đỏ bí hiểm rẽ trái sang hẻm Bellafilla. Cậu ta dừng lại một lúc trước một cánh cửa sáng đèn và biến mất đằng sau nó.

Đối tượng bị theo đuôi đang ở chỗ an toàn, tôi đứng cách bốn sải chân ở trước lối vào của một quán bar cocktail: Thang Máy. Đúng như tên gọi, cửa quán là một cái thang máy cũ bằng gỗ gụ với cửa kéo. Nó vẫn còn những nút bấm theo kiểu của đầu thế kỉ 20.

Trong khi quyết định nên làm gì, ở trong cái cabin lạc lõng đó, tôi nghĩ tới cảnh cuối bộ phim Trái tim thiên thần[122], khi Mickey Rourke[123] đi thang máy xuống Địa Ngục.

Tôi bước vào, không có mấy niềm tin. Cánh cửa trượt mở ra lối vào một quán cà phê nhỏ với nhiều gương và bàn bằng đá cẩm thạch. Lúc đó, tất cả các bàn đều có những đám thanh niên hào hứng thưởng thức đồ uống trong bầu không khí của sự chuyển giao thế kỉ.

Tôi đứng gần quầy bar, không biết phải làm gì tiếp theo. Tôi thiếu cái sự tự tin đến nhạo báng của Mickey Rourke và cơn buồn ngủ bắt đầu ảnh hưởng đến tôi.

Giống như điều hay xảy ra trong những trường hợp thế này, nếu một người không hành động, những người khác sẽ quyết định thay. Anh chàng tóc đỏ mặc đồ đen đứng bật dậy khỏi cái bàn mà cậu ta đang ngồi cùng hai phụ nữ trẻ đẹp, rồi hướng về phía tôi với khuôn mặt thiếu thân thiện.

Những người bạn đồng hành của cậu ta, chắc chỉ mới hơn hai mươi tuổi, nhìn cảnh tượng trước mắt đầy thích thú và mong đợi. Tôi có cảm giác một trong hai cô, với đôi mắt màu xanh sâu thẳm, đã nói với cậu ta câu gì đó như: “Hãy để anh ta yên, nhé?”

Đứng dựa vào quầy bar, tôi không nghĩ ra cách nào để đối mặt với tình huống này mà không kết thúc bằng một vụ ẩu đả bê bối. Trước khi tôi có thể nghĩ ra bất cứ điều gì, anh chàng tóc đỏ nói với giọng điệu lịch sự nhưng chắc nịch: “Anh đi theo tôi đúng không?”

Câu trả lời duy nhất mà tôi nghĩ ra không có tính điện ảnh nào cả: “Phải.”

“Tôi có thể biết tại sao không?”

Thật may là sự lập dị mà cánh đàn ông chúng tôi nuôi dưỡng được lại đến vào đúng thời điểm: “Tôi đang giúp một người bạn trong một nghiên cứu về nhân học đô thị,” tôi miễn cưỡng nói dối. “Chúng tôi nghiên cứu về thói quen của những người thường xuyên đến các quán bar, đặc biệt là những khách hàng có một nghi thức nhất định, như cậu vậy.”

Cậu ta khoanh tay lại, nhìn tôi, như thể mong đợi tôi cung cấp bằng chứng xong xuôi trước khi đưa ra bản án và hình phạt. Tuy nhiên, một nụ cười tự mãn cho tôi thấy rằng anh chàng này hoàn toàn vô hại và đang coi tôi là trò mua vui. Cậu ta theo đúng nguyên mẫu của những người tóc đỏ mà tôi biết từ thời thơ ấu: những con quỷ nghịch ngợm.

Giả vờ phẫn nộ một cách sống động, cậu ta hỏi: “Điều gì làm anh nghĩ tôi là dạng khách hàng đó chứ?”

“Chúng ta là khách quen của cùng một quán cà phê. Trên thực tế, nhờ tôi can thiệp mà hôm nay cậu có thể uống bia… trong mười bảy phút.”

Mấy từ cuối này có vẻ đã vô hiệu hóa cậu ta vì cậu ta không còn cứng nhắc nữa mà vỗ nhẹ lên vai tôi rồi nói: “Ngồi xuồng uống với chúng tôi một li đi.”

Cái bàn nhỏ dựa vào tường không còn đủ chỗ nữa. Tuy nhiên, khi thấy chúng tôi đến gần, cô gái tóc đen với gương mặt góc cạnh đứng dậy và nói: “Anh ngồi ghế của tôi đi. Năm tiếng nữa tôi phải thức dậy rồi.”

Trước khi có thể nói được gì, tôi đã ngồi giữa cô gái với đôi mắt xanh và anh chàng tóc đỏ, người vừa búng tay gọi bồi bàn. Rồi cô gái thả một tin động trời vào cuộc gặp mặt bất thường này.

“Ruben,” cô ấy nói, “giới thiệu với anh, đây là Samuel de Juan.”

Tôi sững người lại. Luôn khá là đáng lo khi một ai đó mà bạn không hề nhớ lại nhận ra bạn. Tôi muốn tránh câu hỏi đáng thương “Cô là ai?”, thế nên tôi chờ đợi manh mối sẽ dẫn tôi đi đúng hướng. Và nó là:

“Đây là giảng viên môn Văn học Hiện đại của tôi,” cô nàng tươi cười nói. “Chúng ta phải chuốc say để thầy ấy làm gì đó điên rồ. Rồi thầy ấy sẽ buộc phải mua sự im lặng của tôi bằng điểm số.”

Đột nhiên, mọi thứ trở nên rõ ràng: Đây là là cô nàng biết tuốt đeo kính tròn. Em ấy không đeo kính nên tôi không nhận ra. Đôi mắt xanh sâu thẳm và cận thị tạo nên một dáng vẻ mong manh rất khác với cô sinh viên mà tôi biết.

“Không cần thiết đâu, tôi đã cho em điểm cộng rồi,” tôi nói. “Vài ngày nữa điểm số sẽ được công bố.”

Chắc em ấy cũng hơi chếnh choáng, vì em ấy lao vào ôm tôi và hôn một cái rõ to lên má khiến tôi không thể thở nổi. May mắn thay, người bồi bàn đến đúng lúc để cứu tôi khỏi cơn nghẹt thở mà tôi không thể che giấu.

“Ba li Aquavit đá,” cậu chàng tên Ruben này nói.

Có thể thấy cậu ta là người có nhiều kinh nghiệm trong cuộc sống về đêm, vì cậu ta đã gọi đồ cho cả bàn mà không cần hỏi ý kiến ai cả. Để giải thích cho sự chủ động đó, cậu ta nói thầm vào tai tôi: “Đây là để ăn mừng thành công của cô bạn tôi.”

Trước khi đi lấy đồ uống, người bồi bàn hỏi anh chàng tóc đỏ: “Anh muốn lấy hàng Linje chứ?”

“Đương nhiên rồi,” cậu ta đáp lại, gần như bị xúc phạm.

“Hàng Linje là sao?” Cô sinh viên hỏi.

“Aquavit là gì?” Tôi hỏi.

Ruben cười đầy tự hào vì sự lựa chọn của cậu ta đã mang đến quá nhiều mong đợi. Rồi cậu ta nói với giọng điệu giáo huấn: “Aquavit là một loại rượu của Na Uy mà một người bạn đã cho tôi thử. Có hai loại: loại thường và Linje, đắt hơn nhiều, nhưng trước khi được đóng chai, nó đã đi vòng quanh thế giới hai lần. Rượu được trữ trong hầm của một con tàu đi dọc theo đường Xích đạo. Chỉ khi đã hoàn thành hai vòng, rượu mới chính thức được dán nhãn Linje.”

“Chắc hẳn đó là loại rượu có rất nhiều kinh nghiệm,” cô sinh viên mắt xanh nói.

Trong khi người bồi bàn phục vụ rượu trong ba li đá, tôi hoang mang nói: “Những người Na Uy điên thật rồi.”

Cuộc trò chuyện với kĩ sư

May mắn thay, quán Thang Máy đóng cửa lúc hai rưỡi sáng, vì thế tôi chỉ phải uống vài li. Cũng đủ để làm đầu óc tôi quay cuồng, giống như loại rượu đi vòng quanh thế giới vậy.

“Cô ấy sống ngay bên cạnh đây,” Ruben nói, tay cầm chìa khóa xe. “Anh có muốn tôi đưa về không?”

“Ồ không, không cần phiền vậy đâu,” tôi đáp lại.

“Không phiền gì đâu. Thế thì chúng ta mới nói về nhân loại học đô thị được. Anh không muốn biết chuyện mười bảy phút ư?”

Tôi nhận được nụ hôn thứ hai từ cô sinh viên - người làm tôi mất hết uy quyền giáo viên của mình - rồi cùng anh chàng tóc đỏ tới bãi gửi xe gần đó, và đi ra trong một cái xe Saab[124] thể thao mới tinh. Rõ ràng cậu ta thích đồ Bắc Âu.

“Tôi hay đi du lịch vùng Scandinavia lắm,” cậu ta nói khi tôi hỏi về điều này. “Tôi là kĩ sư dầu khí, nhưng bây giờ thì đang trong kì nghỉ.”

Trong khi từ từ đi qua đường Vía Layetana, cậu ta tóm tắt ngắn gọn về hiện trạng của mình: sống một mình trong một căn hộ ở khu phía trên, nhưng không ở đó quá vài tháng mỗi năm. Hai cô gái đi cùng cậu ta là bạn cùng trường.

“Tôi không có cơ hội yêu đương,” cậu ta nói dù tôi không hỏi gì. “Đi đi về về nhiều như vậy, điều lớn nhất mà tôi có thể mong đợi là một cuộc mây mưa.”

Lại một người cô đơn, tôi tự nhủ, nghĩ đến những cuộc gặp gỡ từ đầu năm tới giờ.

Chúng tôi ngồi yên lặng một lúc, tôi nhân cơ hội đó thả hồn vào trong tưởng tượng với những ánh đèn mờ ảo của xe đằng trước. Tôi quay ngược và phát lại cảnh đáng tiếc với Gabriela tại Plaza de los Ángeles.

Tôi cảm thấy khó tin rằng một ngày như hôm nay sắp kết thúc. Có quá nhiều thứ đã xảy ra kể từ lúc đó: cuộc chạy trốn lên đồi, Valdemar biến mất, ảo giác Mặt Trăng, cuộc gặp với anh chàng tóc đỏ và cô sinh viên…

Việc lái xe cùng cậu ta trong đêm Barcelona cho thấy rằng tôi đang sống vội vàng - có lẽ là quá vội vàng - đốt cháy các giai đoạn như thể sắp hết thời gian vậy. Một bằng chứng khác về sự tương đối của thời gian. Mặc dù vậy, tôi cảm thấy mọi chuyện chưa kết thúc ở đó. Trên con đường từ sự kiện này sang sự kiện khác, vẫn còn vài điều bất ngờ đang chờ đợi tôi. Tuy vậy, không gì có thể lấp đầy sự trống vắng mà thất bại với Gabriela đã để lại.

May mắn là cậu kĩ sư đã kéo tôi ra khỏi cái hố u sầu.

“Khi ở Barcelona, tôi hay tới quán cà phê ở ngã tư đó.” Cậu ta kể. “Tôi ghé qua đó trước khi đi mua sách ở khu trung tâm. Tôi đọc nhiều vì phải dành hàng trăm đêm một năm trong phòng khách sạn. Và tôi thì không mê tivi cho lắm.”

“Nhưng tại sao cậu luôn ngồi mười bảy phút?” Tôi hỏi, đột nhiên thấy hào hứng.

“Đó là một ân huệ cho các anh.”

Trong khi Ruben châm một điếu thuốc còn tôi thì từ chối, tôi nghĩ rằng anh chàng này cũng điên không kém Valdemar. Cậu ta nói tiếp: “Tôi cũng là một người quan sát, anh biết chứ? Có một buổi trưa nọ, tôi ngồi ở phía ngoài và thấy một người đàn ông có râu đang viết vào số thời gian mà mọi khách hàng ở lại trong quán bar. Kể từ đó, tôi quyết định ngồi mười bảy phút. Nó như một trò chơi vậy. Sau đó tôi thấy anh cũng bắt đầu tính giờ. Tôi giữ thói quen này để không làm hai người thất vọng, giống như những ca sĩ mà công chúng luôn mong hát lại bài tủ vậy.”

“Khá bất ngờ là một kĩ sư cũng chơi những trò như thế này đấy,” tôi nói, có đôi chút thất vọng.

“Bí ẩn là một điều cần thiết hàng đầu, như ăn, uống và ngủ vậy. Chúng ta không thể sống trong một thế giới mà mọi thứ đều có lời giải thích. Đã có rất nhiều bí ẩn tự nhiên, nhưng thêm vào thì chẳng bao giờ là thừa cả.”

“Cậu có thể lập một tổ chức phi chính phủ,” tôi chế giễu. “Bí ẩn Không Biên giới.”

“Chính nó đó. Lúc nào tôi cũng thấy hai anh ngồi đó và nghĩ ‘Mấy gã này có vẻ nham hiểm. Không hiểu họ đang làm gì?’. Lúc đầu tôi nghĩ hai anh là kẻ biến thái. Sau đó thì tôi đi tới kết luận đơn giản là hai anh bị điên.”

Tôi đồng ý trong im lặng. Sự biến mất gần đây của Valdemar và những xáo trộn kì lạ trong cuộc đời tôi mấy tháng gần đây cho thấy là tôi đã từ bỏ sự bình thường. Và điều tốt nhất là không sẵn sàng quay trở lại với điều đó.

Tôi ngả đầu vào ghế trong lúc nói: “Mối quan hệ giữa chúng tôi và cậu giống như một quan hệ của nhà vật lí lượng tử với các phần tử. Cậu ở đó mười bảy phút vì đó là điều chúng tôi muốn thấy.”

“Chính xác. Tôi đã nói rồi đấy: Đó là một ân huệ cho các anh.”

“Điều tôi nghi ngờ là, vậy thì có bao nhiêu thứ xảy ra theo cách nhất định vì chúng tôi muốn như vậy. Ví dụ nhé, những người luôn sợ điều tồi tệ nhất rồi nói điều đó cho tất cả mọi người. Sau đó điều tồi tệ nhất xảy ra với họ và họ vẫn ngạc nhiên. Họ không nhận ra, mặc dù trên thực tế họ đang tạo ra một mong muốn.”

“Một mong muốn gây phá đám.”

“Có thể,” tôi thừa nhận, “nhưng có lẽ sự thỏa mãn khi nhìn thấy dự đoán của họ thành sự thật đã vượt qua thảm họa. Vài người bi quan cần nói ‘Tôi đã nói là chuyện này sẽ xảy ra mà’. Chị gái tôi và chồng chính là người như vậy đấy.”

Chiếc xe dừng lại trước cửa nhà tôi và cậu kĩ sư vỗ vai tôi để tạm biệt, như thể tôi là một cậu thanh niên điên rồ, mặc dù tôi hơn cậu ta mười tuổi.

“Tôi thấy cậu có thể gạt bỏ thói quen ở quán cà phê rồi,” tôi nói để tạm biệt. “Lần tới hãy uống cốc bia thứ hai.”

“Tôi sẽ uống cùng với hai anh,” cậu ta đáp trước khi đạp chân ga.

Khi chiếc xe đã đi mất, tôi đứng đó sững sờ và có hơi buồn. Đã không còn “chúng tôi’’ nữa. Tôi trở về nhà cô đơn hơn bao giờ hết.

Tôi quyết định ngó qua căn hộ áp mái. Có lẽ Valdemar không chạy trốn và chỉ ra ngoài để xem xét hiện tượng ở bãi đất rộng.

Nhưng tôi thấy căn phòng vẫn y nguyên như lúc tôi đi. Tôi không thể nào cưỡng lại cám dỗ quay lại nhìn vào kính thiên văn, mặc dù nó đang ở vị trí thường để nhìn Mặt Trăng.

Trong khi đôi chân làm tôi muốn sụp xuống vì kiệt sức, tôi nhìn quanh các thung lũng Mặt Trăng, như thể có thể tìm thấy dấu vết của anh bạn mình ở đâu đó.

Với mắt dán vào kính thiên văn, lúc đó tôi không biết rằng cuộc phiêu lưu chỉ mới bắt đầu.

Đúng là tên điên kia đã biến mất, nhưng anh ta chuẩn bị tạo thêm áp lực mà sẽ làm thế giới kì lạ tôi mới bước vào đảo lộn thêm một trăm tám mươi độ.

Nhưng đây là một câu chuyện khác, và hiện tại thì vẫn còn vài điều cần phải làm.

Cái chết lỡ mất chuyến tàu

Khi trở về căn hộ của mình, trời đã rạng sáng, tôi bị một cơn mệt mỏi bất khả chiến bại tấn công.

Với hình ảnh Mặt Trăng in lại trên võng mạc, tôi gục xuống giường và ngủ thiếp đi.

Nếu giấc ngủ ban đêm của tôi không bị gián đoạn, có lẽ tôi sẽ không nhớ được giấc mơ sẽ thay đổi tất cả. Có lẽ tôi sẽ thức giấc từ từ và những gì diễn ra trong đêm sẽ hòa vào với tiềm thức.

Nhưng vẫn chưa tới bảy giờ sáng khi chuông cửa chính reo lên, ngân vang và dai dẳng; ai đó đang gọi cửa rất khẩn cấp. Chuông báo thức bất chợt này khiến tôi nhớ lại điều cuối cùng của giấc mơ đêm hôm trước: Valdemar đi dọc theo hành lang nhà tôi, tay cầm tập bản thảo trong khi Mishima đang dẫn anh ta tới một nơi nào đó.

Tiếng chuông thứ hai xóa tan cảnh đó đi và tôi không biết được Mishima dẫn Valdemar đi đâu.

Có vẻ anh ta đã trở về từ Mặt Trăng rồi, tôi nhảy ra khỏi giường, dù vẫn còn ngái ngủ.

Nhưng khi nhấc ống nghe nối với hệ thống liên lạc lên, tôi nhận được một bất ngờ tuyệt đỉnh, vì đó không phải là người mà tôi nghĩ đến. Một giọng nói rất khác vang lên: “Samuel…”

Tôi có nghe đúng không nhỉ? Người ở dưới đó không thể là Titus. Nhưng nghe giọng giống ông ấy mà. Tôi lại áp tai vào ống nghe. Chính là nhà biên soạn già và ông ấy đang mất kiên nhẫn, vì ông ấy hét lên: “Mở cửa ngay rồi xuống giúp tôi đi!”

Giống như đứa trẻ được gặp bố mẹ sau một chuyến đi dài, tôi gần như bay xuống cầu thang và lao vào vòng tay của Titus, người đang toát ra niềm hạnh phúc nhưng vẫn làm ra vẻ đang tức giận.

“Ông nói là mình sắp chết mà,” tôi nhắc lại.

“Làm gì còn cách nào khác để anh chú ý đến tôi chứ. Mà tôi đâu có nói điều gì không đúng sự thật đâu. Tất cả chúng ta đều bắt đầu chết kể từ khi được sinh ra. Nhưng trên quãng đường đó có rất nhiều lần tái sinh.”

“Vậy là ông đang khỏi dần bệnh ư?” Tôi hăng hái hỏi.

“Không ai được chữa khỏi cái gì cả, và càng khó hơn khi ở tuổi của tôi. Nhưng cứ nói là cái chết đã lỡ mất chuyến tàu và sẽ tới vào hôm khác.”

Những tiết lộ

Ngay lập tức, tôi cảm thấy mọi chuyện chưa kết thúc ở đó. Sự biến mất bất thường cửa Valdemar và sự trở lại với thế giới người sống của Titus chỉ là bề nổi của một quá trình dữ dội và bị chôn vùi, giống như một trận động đất đột nhiên trỗi dậy và không còn thời gian để chạy trốn.

Bằng cách nào đó, Valdemar đã rời đi để Titus có thể quay lại, mặc dù hai người họ không biết nhau. Và đó chính là bề nổi của tảng băng chìm.

Giờ tôi cần phải đưa ra nhiều lời giải thích, như tại sao lại có kính thiên văn trong căn bếp của ông ấy. Thế nên tôi vội vã đi cùng ông già lên căn hộ, với tinh thần của một hướng dẫn viên du lịch đang chỉ ra những thay đổi của thành phố và lí do tại sao.

Tuy nhiên, Titus có vẻ không thấy những lời giải thích của tôi quá thú vị, vì khi tôi chỉ vào cái vật to tổ chảng trong bếp, ông ấy chỉ nói: “Rồi, tôi thấy rồi, là cái kính thiên văn. Tôi không mù đâu, anh biết chứ?”

“Ông không thấy ngạc nhiên là nó ở đó ư?”

“Valdemar có xin phép tôi đặt nó ở đó và tôi đã cho phép rồi. Thế nên cứ để nó ở đấy đi.”

Tôi chẳng hiểu gì cả, nên hỏi lại: “Ông nói là anh ta xin phép ông? Như thế nào chứ? Ông quen anh ta ư?”

“Chúng tôi nói chuyện hầu như mỗi đêm kể từ lần đầu tiên tôi gọi điện thoại từ bệnh viện và anh ta bắt máy.”

Sững sờ, tôi tự hỏi tại sao Valdemar lại trả lời điện thoại nếu như đang sống ẩn dật. Lời giải thích hợp lí duy nhất là anh ta nghĩ cuộc gọi đầu tiên đó là do tôi gọi từ tầng dưới để gửi lời nhắn gì đó cho anh ta.

Phần còn lại chính Titus đã xác nhận.

“Anh ta giải thích tình hình chung chung của mình cho tôi nghe và mong tôi không giận anh vì đã cho anh ta ở nhờ trong căn hộ,” ông ấy nói. “Tôi cho phép anh ta ở lại đây như anh ta muốn.”

“Có vẻ như ông và Valdemar đã thành bạn bè qua điện thoại. Tại sao anh ta không nói cho tôi biết nhỉ?”

“Tôi đã nghĩ là anh có quá nhiều thứ để lo rồi. Tôi gọi về, nghĩ rằng anh đang chăm chú làm việc. Nhưng nhờ có anh ta, tôi mới biết là anh chẳng làm gì cả.”

“Anh ta nói vậy ư?” Tôi xấu hổ kêu lên.

“Thực ra thì anh ta cố xin lỗi thay anh. Nói là anh đang trải qua giai đoạn khó khăn, mặc dù anh chẳng nói gì về nó. Anh chàng này luôn biết nhiều hơn điều anh ta nói đấy.”

“Giờ anh ta đang ở đâu?” Tôi hỏi, vẫn chưa hết ngạc nhiên.

“Làm sao mà tôi biết được! Hôm qua tôi có nói với anh ta là sáng nay tôi sẽ về, tuy nhiên anh ta vẫn có thể ở lại đây. Nhưng tôi nghĩ là chuyện này sẽ không xảy ra rồi. Anh biết chứ? Valdemar là một viên ngọc quý đấy, anh ta có khả năng làm bất cứ việc gì nếu không phiền hà gì.”

Serenitas

Có những cuộc đời sinh ra rồi chết đi mà không có gì đáng chú ý, và những ngày đáng giá cả một đời, bởi vì hết chuyện này tới chuyện khác xảy ra.

Từ khi tôi thức giấc, có vẻ như bất kì chuyện gì số mệnh định sẵn cho tôi nhất thiết phải đến trong cùng một ngày. Giống như thể mọi thứ đang vỡ vụn xung quanh tôi, như thể tôi đang đi trên cát lún và các sự việc, mạnh mẽ hơn ý chí của tôi, đã nuốt chửng tôi hết lần này đến lần khác.

Để chống lại ma trận này, tôi quyết định dừng thời gian lại để không gục ngã trước sự tấn công dữ dội. Sau những gì Titus tiết lộ, tôi quay về nhà với quyết định sẽ không lo lắng nữa. Nghĩa là tôi sẽ giải quyết mọi thảm họa khi nó xảy đến, chứ không phải trước đó.

Một bài báo về Mendelssohn trên tờ tạp chí tôi đặt mua đã thúc tôi bật Bài ca không lời do Barenboim trình bày lên lần nữa, sau nhiều ngày không đụng đến.

Nằm dài trên ghế sofa như một kẻ lười biếng, tôi đọc bài tiểu luận ngắn về nhà soạn nhạc này. Bài này được viết bởi một người tên Andrés Sánchez Pascual[125] và tôi nghĩ nó khá tuyệt, ông ấy định nghĩa âm nhạc của Mendelssohn như thế này:

Niềm vui mà bạn tìm kiếm không dễ dàng, tầm thường hay thô lỗ, mà là một niềm vui tinh tế hơn, chứa đầy u buồn và có lẽ nó được biểu hiện ra một cách chính xác hơn cả trong từ serenitas[126] của tiếng Latinh.

Bài báo đi sâu vào mối quan hệ giữa Goethe và Mendelssohn, khi Mendelssohn chỉ mới mười hai tuổi và đã tỏa sáng với tư cách một nghệ sĩ piano và nhà soạn nhạc. Trong căn biệt thự ở Weimar của mình, nhà soạn nhạc nổi tiếng này buộc phải chơi cho vị khách của mình tám tiếng mỗi ngày.

Trên thực tế, sau nhiều năm, chỉ có Mendelssohn thành công trong việc khiến Goethe nhận thức được giá trị trong âm nhạc của Beethoven, người mà ông ấy không hề quan tâm đến. Sau khi ông biểu diễn cho Goethe - lúc đó đã tám mươi tuổi - phần đầu của Bản giao hưởng số 5, nhà văn này đã phải thừa nhận rằng bản nhạc đó rất “vĩ đại”.

Bản Người chèo thuyền thứ hai vang lên khi tôi thấy tò mò về Bài ca không lời. Vào năm 1842, một người họ hàng của ông hỏi rằng ông muốn nói điều gì qua những bản nhạc ngắn này, và ông trả lời lại bằng thư:

Người ta bàn tán rất nhiều về âm nhạc, nhưng lại nói rất ít. Tôi nghĩ rằng từ ngữ không có khả năng làm điều đó, và nếu tôi tin rằng chúng có khả năng này thì tôi sẽ ngừng viết nhạc […]. Điều mà âm nhạc tôi yêu mến nói với tôi không phải là những suy nghĩ quá mơ hồ để diễn đạt bằng lời nói, mà là những suy nghĩ quá rõ ràng để những từ ngữ có thể truyền đạt được.

Cái lồng ẩm ướt của Mặt Trăng

Tất cả serenitas đều tan biến khi chuông cửa reo lên. Trước khi mở cửa, một tiếng hắng giọng rõ to cho tôi biết rằng người đứng sau cánh cửa là Titus với tin gì mới.

Tôi mời ông ấy vào trong khi nhà biên soạn già vỗ nhẹ lên vai tôi, điều hiếm khi ông ấy làm. Trên tay ông ấy là một cặp tài liệu có dây chun.

“Bật nhạc không phiền ông chứ?” Tôi hỏi, vặn nhỏ âm lượng xuống.

“Điều tôi thấy phiền là anh quá khiêm tốn đấy.”

“Sao ông lại nói vậy?” Tôi hỏi trong khi ngả người xuống ghế sofa.

Titus ngồi xuống ghế và nói: “Cuốn Khóa học nhỏ về phép lạ hằng ngày rất tuyệt vời. Xin chúc mừng. Ngày mai nó sẽ có mặt trên bàn biên tập. Tôi sẽ đưa anh toàn bộ số tiền nhuận bút, và tôi không chấp nhận bất cứ lời từ chối nào đâu đấy.”

“Nhưng… ông đang nói cái quỷ gì vậy? Tôi không nhớ là đã làm quá mười lăm trang.”

“Ồ, tôi đếm được một trăm hai mươi tám trang cơ đấy,” ông ấy mở cặp tài liệu chứa đầy các trang in ra. “Anh không chỉ khiêm tốn, mà còn biết nói dối nữa.”

“Đưa tôi xem nào,” tôi yêu cầu, rồi lôi các tờ giấy ra để kiểm tra rằng ông ấy không nói đùa.

Trong khi lật các trang giấy với tốc độ tối đa, tôi thấy rằng tác phẩm đã được hoàn thành gọn ghẽ, dù rất khó giải thích là bằng cách nào. Tất cả bảy chương - kể cả Viết thường hai chữ “tình yêu” - đều gồm hơn hai chục trang giấy đầy những đoạn văn truyền cảm hứng.

Tuyển tập khép lại với một đoạn thơ truyền thống của người Celt, giúp cho cuốn sách tiến gần hơn đến cuộc điều tra tăm tối về tác giả thực sự của nó:

Đừng sợ ma thuật của tu sĩ,

bạn cũng là một pháp sư lành nghề.

Bạn có thể triệu tập những linh hồn của đêm tối,

rồi nhốt Mặt Trăng trong một vũng nước.

Vẫn chưa hết sững sờ, tôi đưa tập giấy lại cho Titus. “Hãy đưa số tiền đó cho Valdemar nếu ông có thể tìm thấy anh ta. Đây chắc chắn là tác phẩm của anh ta.”

Trong suốt phần còn lại của buổi chiều, tôi giải thích cho ông già việc tôi đã gặp Valdemar trong quán cà phê, tai nạn của anh ta ở Patagonia và những người bí ẩn trên sân ga tàu, việc anh ta đã đến đây vào lúc tờ mờ sáng và những cuộc trò chuyện đêm khuya của chúng tôi.

Titus theo dõi câu chuyện của tôi, gật gật đầu dù không chú ý quá nhiều, giống như thể đã biết rõ những chi tiết này rồi. Tuy nhiên, khi tôi kể đến đoạn say rượu, cái balô rỗng và giấc mơ trước khi ông ấy đánh thức tôi dậy, thì ông già có vẻ hứng thứ một cách bất ngờ.

“Vậy anh nói là, trong giấc mơ, Valdemar đi theo con mèo cùng với tập bản thảo trên tay ư?”

“Đúng vậy,” tôi đáp lại, mắt nhìn Mishima, hiện đang vui vẻ cọ người vào thảm. “Không phải rất lạ sao?”

Ông lão bật cười: “Điều kì lạ là sự kém thông minh của anh. Tôi thấy ngạc nhiên là anh không hiểu một thông điệp rõ ràng như vậy. Con mèo đang chỉ ra trong giấc mơ nơi ẩn giấu bản thảo của Valdemar. Hiện giờ đó là tất cả những gì còn lại của anh ta và công trình nghiên cứu. Thế nên nghĩa vụ của chúng ta là phải tìm và bảo vệ nó.”

“Nơi ẩn giấu,” tôi nhắc lại. “Đây chính là từ khóa. Tất cả những lần có người tới tiêm phòng cho Mishima, nó đều trốn ở một nơi nào đó mà tôi không thể tìm ra được.”

“Chỗ có thể chứa một con mèo…” Titus bắt đầu.

“… thì có thể chứa được tập bản thảo,” tôi kết thúc. Vấn đề là tôi chưa lần nào phát hiện ra chỗ trốn của nó.”

“Anh cứ để nó tự chỉ ra đi,” ông ấy đề nghị. “Chỉ cần gọi bác sĩ thú y là đủ. Tôi sẽ đi theo nó.”

Đó là một ý hay và đơn giản đến mức khó có thể tin được nó sẽ có tác dụng. Mặc dù vậy, tôi làm theo những gì ông ấy bảo. Tôi nối lại điện thoại và bấm số của phòng khám thú y. Chỉ vài giây sau, giọng nói của Meritxell vang lên ở đầu bên kia.

“Xin chào. Tôi có một con mèo tên là Mishima đang cần được tiêm phòng,” tôi nhấn mạnh vào hai từ “Mishima” và “tiêm phòng”.

Tôi liếc nhìn qua khóe mắt thấy con mèo đang vươn mình và lén lút đi ra hành lang, trong khi Titus bám theo từ đằng xa.

“Anh đùa tôi đấy à?” Meritxell nói. “Hay anh dành quá nhiều thời gian với anh hàng xóm kia rồi?”

“Tôi sẽ giải thích cho cô sau,” tôi hạ giọng, đáp lại cô ấy rồi gác máy để tham gia vào cuộc thám hiểm cùng với Titus.

Ông già đang dừng lại trước cửa cánh tủ quần áo âm tường, nơi có treo mấy bộ comple tôi không mặc. Ông ấy lại gần, ngón trỏ đặt lên môi để cảnh báo tôi đừng gây ra tiếng động gì.

“Nó chui vào trong rồi,” ông ấy thì thầm.

Chúng tôi nhìn nhau, như thể mỗi người đều chờ đợi chỉ dẫn từ người kia để hành động. Cuối cùng, tôi quyết định mở cánh tủ vốn không đóng quá kín ra, để tiết lộ bí ẩn lớn này.

Thoạt nhìn thì chỉ có hai bộ comple cũ và một cái kệ trên cao với hộp giày đầy bụi. Sau khi lôi cái hộp ra, tôi nhận thấy nó trống rỗng, bên trong không có gì cả. Nhưng ngạc nhiên là cái hộp đã che mất một cái lỗ ở trên tường.

Và trong đó là Mishima đang tròn mắt, như thể rất kinh ngạc rằng chúng tôi đã phát hiện ra nơi ẩn náu của nó. Giờ nó phải đi tìm một chỗ trốn mới rồi.

Tôi muốn tóm lấy nó nhưng con mèo đã khéo léo nhảy ra rồi chạy xuống hành lang. Đúng là bản thảo ở trong đó. Cái hộp giày che mất Mishima, còn Mishima thì che mất tập bản thảo.

Tôi đưa nó cho Titus, người đỡ lấy như thể đó là một di sản quý giá. Mặt đỏ lên vì xúc động, ông ấy nói: “Vì Valdemar đã sống trong nhà tôi, hãy cho phép tôi giữ tập bản thảo. Ai mà biết được nếu tôi cần cái kính thiên văn để chứng thực một số dữ liệu.”

“Nó là của ông đấy.”

“Tôi mời anh tối nay lên nghiên cứu nó cùng tôi, nếu anh muốn. Có lẽ nó sẽ cho chúng ta vài manh mối về nơi có thể tìm ra tác giả của mình. Có rất nhiều điều chúng ta còn chưa biết về anh ta.”

Bông hồng của nhà thơ

Ngay khi Titus về, tôi nằm xuống giường với hi vọng giấc ngủ muộn có thể giúp tôi hiểu được những gì vừa trải qua.

Lúc đó là sáu giờ chiều và phòng ngủ đã bắt đầu chìm trong bóng tối. Mishima đang bị tổn thương vì chúng tôi đã thắng trận đấu này - dù chỉ là tạm thời - và không vào cùng tôi.

Khi duỗi chân ra, cơn đau nhức do hôm qua hoạt động quá đà lại tái phát. Nhưng khi đã quá mệt, đôi khi bạn chẳng thể ngủ được, và tôi đang bị như vậy. Tôi cứ nằm cả tiếng đồng hồ trong trạng thái giữa tỉnh và mơ, cái trạng thái lơ lửng mà cơ thể bị bỏ lại còn suy nghĩ thì lang thang nhưng không tập trung vào điều gì cụ thể.

Các bậc thầy về thiền khuyến khích làm điều sau đây khi cố gắng để tâm trí mình trống rỗng và tập trung vào một suy nghĩ: Hãy coi một đám mây với cái mác “suy nghĩ”, sau đó để nó trôi qua và không phán xét nó. Các suy nghĩ không tốt cũng không xấu, chỉ là suy nghĩ thôi. Các hành động mới được tính.

Tôi đã vô tình đạt được trạng thái thiền trung lập, mặc dù tôi còn xa mới hiểu được cuộc sống của mình hay vai trò của tôi trong đó. Ở bất kì trường hợp nào, trạng thái lơ lửng này giữ tôi tránh xa thế giới và những khao khát của chính mình cho đến khi tôi phải quay trở lại với các trách nhiệm.

Ảo tưởng để trở thành hư vô - và biết ít hơn nhiều - biến mất khi cánh cửa phòng ngủ nhẹ nhàng mở ra. Tiếng meo trong bóng tối cho tôi biết Mishima không còn giận nữa và đang đòi hỏi sự quan tâm của tôi.

Tôi nhảy khỏi giường, cho rằng nó đang thiếu thức ăn hoặc nước uống, hay muốn tôi dọn chỗ vệ sinh của nó. Nó cũng rất đòi hỏi với mấy chuyện này. Tuy nhiên, sau khi xem xét, tôi thấy mọi thứ đều đang rất ổn. Vậy thì tại sao nó lại đánh thức tôi dậy?

Một con mèo luôn có lí do của nó; vấn đề là chúng ta phải biết nắm bắt chúng.

Trong khi loạng choạng ở nhà bếp, đắn đo có nên pha cà phê hay không, thì tôi nhìn thấy một tờ giấy trên thảm. Chắc nó đã rơi ra từ cặp tài liệu của Titus - với tên chính thức là Francis Amalfi - và bị phó mặc cho số mệnh.

Những gì tôi trải qua từ đầu năm đến giờ nói với tôi rằng nếu tờ giấy được bỏ lại ở đó, chứ không phải chỗ khác, thì chắc chắn phải có lí do nào đó. Vì vậy tôi nhặt nó lên và ngồi đọc trên ghế sofa, mong chờ một tiết lộ mới.

Đây là một phần của chương “Trái tim trong bàn tay” và là một câu chuyện được cho là có thật về lần đầu tiên lưu lại Paris của cậu trai trẻ Rainer Maria Rilke[127]:

Nhà thơ này thường đi bộ - cùng một cô gái - quanh một quảng trường nơi có người phụ nữ ăn xin luôn chìa tay ra. Người phụ nữ này lúc nào cũng ngồi ở cùng một chỗ, không nhìn khách bộ hành hay cầu xin họ bố thí, và cũng không bày tỏ lòng biết ơn khi nhận được đồng lẻ nào. Mặc dù cô bạn của anh thường cho đi một đồng xu, Rilke không bao giờ bố thí cho người phụ nữ ấy. Một lần, cô gái đó hỏi lí do tại sao anh ta không giúp đỡ, thì anh ta trả lời:

“Trái tim bà ấy mới là thứ cần một món quà, chứ không phải là bàn tay.”

Vài ngày sau, Rilke đặt một bông hồng vào bàn tay nứt nẻ của người phụ nữ ăn xin. Một chuyện không ngờ đã xảy ra: Người phụ nữ nhìn lên, và sau khi hôn lên bàn tay của nhà thơ, bà ấy đi khỏi đó, tay vung vẩy bông hoa. Góc của người phụ nữ ăn xin trống vắng khoảng một tuần, rồi sau đó, bà ấy trở lại.

“Nhưng bà ấy đã sống bằng cái gì nếu như không xin bố thí ở quảng trường?” Cô gái hỏi.

Và Rilke đáp lại: “Bằng bông hoa hồng.”

Vòng tròn khép lại

Không quan tâm đến chuyện trả lại tờ giấy bị mất cho Titus, đột nhiên tôi thấy mình đang ở trên đường, quyết tâm đi ra khu trung tâm.

Đó là một trong những quyết định mà người ta chỉ có thể hiểu được rất lâu sau khi thực hiện nó. Bằng cách nào đó, tôi đã cho rằng leitmotiv của ngày là “Điều gì cũng có thể xảy ra”, thế nên tôi quyết định đi ra cửa hàng đĩa nhạc cổ điển trước khi nó đóng cửa.

Titus quay trở lại, Valdemar biến mất và việc chúng tôi tìm thấy bản thảo của anh ta khiến tôi lên kế hoạch cho cuộc đời mình với đủ ẩn số, để tôi quyết định giải quyết một việc gì đó chỉ phụ thuộc vào bản thân. Vì tôi đã xúc phạm Gabriela, tôi cần phải xin lỗi cô ấy. Chỉ có như thế thì tôi mới kết thúc được vấn đề đau đớn này.

Lần này tôi không cần bất cứ kịch bản đặc biệt nào cả. Tôi sẽ chỉ đi vào cửa hàng, xin lỗi Gabriela vì thái độ của mình và chúc cô ấy may mắn. Nếu tôi có khả năng làm được điều này và chỉ có vậy, trật tự sẽ được lập lại. Sớm muộn gì thì vết thương của tình yêu cũng sẽ lành và tôi sẽ quay lại với sự cô đơn bình lặng của mình.

Những sự kiện gần đây nhất đã dự báo một quãng thời gian bão táp mà tôi cần phải tận dụng hết sức lực của bản thân.

Tôi đến nơi khi Gabriela đang hạ cái cửa cuốn xuống. Tôi đứng lại cách đó khoảng ba mét để không xâm phạm không gian riêng của cô ấy. Trước khi cô ấy phát hiện ra tôi ở đó, tôi tập trung hết serenitas trên thế giới và lặp lại trong đầu lời xin lỗi mà tôi đã chuẩn bị trước.

Tuy nhiên, khi cô ấy quay lại và nhìn tôi chằm chằm với đôi mắt quả hạnh đó, tôi không nói nên lời. Tôi đang chuẩn bị một phiên bản rút gọn của lời xin lỗi đó khi cô ấy bước tới.

“Tôi đã gọi cho anh từ hôm qua và máy bận suốt,” cô ấy nói. “Tại sao anh lại làm những chuyện này? Anh khiến tôi lo lắng đấy, anh biết không?”

Sau sự sững sờ ban đầu, tôi nhớ ra rằng mình đã ngắt kết nối điện thoại và máy trả lời hai hôm trước, cho bữa ăn nhẹ với Meritxell. Chỉ đến giờ tôi mới nhận ra rằng mình đã không nối máy lại ngay sau lúc ấy. Một sai lầm như vậy chỉ xảy ra với người không bao giờ nhận điện thoại thôi.

“Mà sao cũng được,” cô ấy nói khi thấy tôi không trả lời, “quan trọng là anh vẫn ổn. Tôi đã sợ anh sẽ làm điều gì điên rồ.”

“Thực ra thì tôi có làm một chuyện,” tôi đáp khi chúng tôi cùng đi dọc đường La Rambla. “Tôi đã đi bộ quanh Barcelona cho đến khi tới khu rừng trên núi Tibidabo.”

“Rồi sau đó anh làm gì?”

“Sau đó tôi đi xuống.”

“Chắc hẳn là một cuộc phiêu lưu rồi!” Cô ấy nói một cách chế giễu.

“Những cuộc phiêu lưu của tôi chỉ ở tầm cỡ đó thôi: nhỏ bé.”

Chúng tôi tiếp tục đi trong im lặng, trong sự im lặng có thể tồn tại ở con phố bận rộn nhất trên thế giới này. Chúng tôi đang làm cái quỷ gì vậy? Có phải là không có chỗ nào để đi bộ nữa ư?

Như để trả lời câu hỏi của tôi, đúng lúc đó Gabriela cầm tay tôi và dẫn tôi sang vỉa hè ở bên cạnh. Giờ thì tôi mới là người để cô ấy dắt đi như một xác chết, trong khi cô ấy nhẹ nhàng nắm mấy ngón tay của tôi, giống như một đứa bé muốn cho bố thấy điều mình vừa mới phát hiện ra.

Chúng tôi đi qua một cái cổng vòm bằng đá dẫn tới một thư viện nghệ thuật. Một tấm áp phích cho biết ở tầng trên cùng đang có triển lãm về Frida Kahlo[128]. Tấm áp phích này tái hiện lại bức tranh cuối cùng của họa sĩ người Mexico, ngay trước khi bà qua đời vì cơn đau khủng khiếp. Bức tranh thể hiện một quả dưa hấu đã được bổ ra và dùng dao khắc lên dòng chữ: VIVA LA VIDA. Cuộc sống muôn năm.

“Em muốn xem triển lãm ư?” Tôi nắm lấy tay cô ấy.

“Tôi muốn anh xem cái này,” cô ấy kéo tôi về phía cuối căn phòng rồi rẽ sang bên phải, qua một lối đi ẩm ướt mà chúng tôi buộc phải cúi người xuống.

Đột nhiên, tôi thấy mình lom khom bên cạnh Gabriela, dưới cái cầu thang mà chúng tôi đã gặp nhau cách đây ba mươi năm.

Rất nhiều câu hỏi bật ra trong đầu tôi với sự hoang mang. Làm sao mà chúng tôi tới được chỗ này? Biệt thự đó đã biến thành một trung tâm triển lãm, khiến tôi không thể nhận ra ngay lúc đầu. Mặt khác, vì tôi chưa từng quay lại đây kể từ khi còn bé, mọi thứ trong kí ức của tôi lớn hơn nhiều.

Trong khi Gabriela nhìn tôi một cách tinh nghịch, một câu hỏi khác lại bật lên: Có phải suốt thời gian qua cô ấy đã giả vờ không nhớ gì về tôi không? Hay cô ấy đã nhớ lại sau một giấc mơ, giống như sự tiết lộ về tập bản thảo?

Với nhịp thở gấp, tôi gạt đi mọi câu hỏi, vì tôi đã hiểu được rằng chúng hiếm khi dẫn đến một câu trả lời. Các câu hỏi chỉ sinh ra thêm nhiều câu hỏi. Như Mendelssohn đã nói, những điều thực sự quan trọng không thể diễn tả bằng từ ngữ.

“Nhắm mắt lại đi,” Gabriela thì thầm trong bóng tối, khuôn mặt cô ấy dần ghé sát lại.

Tôi làm như cô ấy nói, và một giây sau, một cái chớp mắt gần như khó nhận ra chạm lên má tôi. Vòng tròn đã khép lại.

Tôi mở mắt ra, sợ rằng sẽ tỉnh dậy khỏi giấc mơ. Nhưng Gabriela vẫn ở đó và mỉm cười nhìn tôi với ánh mắt thách thức. Tôi kết luận: “Tôi cho rằng câu chuyện sẽ kết thúc ở đây.”

“Ngược lại, bây giờ mới là lúc nó bắt đầu,” cô ấy nói, đôi môi chầm chậm lại gần tôi, giống như hai hành tinh chuẩn bị va chạm vì lực hấp dẫn.

Lời cảm ơn

Dành tặng Marisa Tonezzer và Teresa González. Dành tặng Ferrnado Haro, người anh em Chile của tôi. Dành tặng Miquel de Loles.

Dành tặng Khoa Văn học Đức của Đại học Barcelona.

Dành tặng Zihka Carandell, Heidi Grunevrald và Anna Rossell, những người dã dạy tôi yêu tiếng Đức.

Dành tặng bạn, người đang giữ cuốn sách này, vì đã tham gia cuộc phiêu lưu cùng tôi.

[1] Người Tây Ban Nha có tục lệ ăn mười hai quả nho theo mười hai tiếng chuông điểm thời khắc năm mới của tháp đồng hồ ở quảng trường Puerta de Sol để cầu may mắn.

[2] Ở đây Samuel muốn đề cập đến phim nói tiếng nước ngoài được trình chiếu với ngôn ngữ nguyên bản của nó (có hoặc không có phụ đề) thay vì được lồng tiếng Tây Ban Nha. Phần lớn người Tây Ban Nha thích xem phim nước ngoài được lồng tiếng hơn là chỉ có phụ đề dịch.

[3] Cổng Mặt Trời. Quảng trường ở Madrid, là một trong những địa điểm nổi tiếng và tấp nập nhất của thành phố này. Đây cũng là nơi có tháp đồng hồ nổi tiếng, khởi nguồn cho truyền thống ăn mười hai quả nho vào thời khắc giao thừa của người Tây Ban Nha. Chương trình đón năm mới được phát trực tiếp trên sóng đài truyền hình quốc gia từ năm 1962.

[4] Día de los Reyes Magos: Lễ Ba Vua được tổ chức vào ngày 6/1 hằng năm (trùng với ngày Lễ Hiển Linh), để kỉ niệm ngày ba vị vua từ phương Đông đến mang quà cho Chúa hài đồng. Vào buổi tối ngày 5/1, trẻ em sẽ đặt những đôi giày cũ của mình trước cửa với một danh sách điều ước gửi cho ba vị vua; sáng hôm sau, các đôi giày sẽ chứa đầy những món quà mơ ước. Người Tây Ban Nha xem ngày này mới là chính thức để tặng quà cho gia đình, đặc biệt là cho trẻ nhỏ hơn là so với Lễ Giáng Sinh 24/12.

[5] Buổi hòa nhạc đón mừng năm mới ở Vienna là sự kiện thường niên được Dàn nhạc biểu diễn vào sáng ngày đầu tiên của năm mới tại Vienna, Áo. Chương trình được truyền hình trực tiếp tới 95 quốc gia trên thế giới.

[6] Tựa gốc They Have a Word for It.

[7] Ý tưởng hoặc lời nói tâm linh.

[8] Johann Wolfgang von Goethe (1749-1832): Nhà thơ, nhà viết kịch, tiểu thuyết gia, nhà khoa học người Đức. ông được coi là nhân vật vĩ đại nhất của văn chương Đức thời kì hiện đại.

[9] Tortilla depatatas (hay tortilla): Một món ăn phổ biến trong ẩm thực Tây Ban Nha. Tortilla de patatas là món trứng tráng với khoai tây, đôi khi có thêm những nguyên liệu khác như hành tây. Tránh nhầm lẫn với món bánh tortilla làm từ bột ngô trong ẩm thực Mexico.

[10] Gogo no Eiko: Một tác phẩm của nhà văn người Nhật Mishima Yukio (1925 - 1970), xuất bản năm 1963.

[11] Con đường nổi tiếng được mệnh danh là “Phố sôcôla” của Barcelona.

[12] A Short History of Nearly Everything: Cuốn sách phổ biến khoa học của tác giả người Mỹ Bill Bryson, xuất bản lần đầu năm 2003.

[13] Kabir là nhà thơ huyền bí của Ấn Độ trung cổ. “Những Khúc hát của Kabir” (Song of Kabir) là tên tập thơ gồm 100 bài của ông, được đại thi hào Ấn Độ Rabindranath Tagore chuyển ngữ từ tiếng Hindi sang tiếng Anh.

[14] Nhà thờ Công giáo lớn tại Barcelona, Tây Ban Nha. Công trình của Antonio Gaudí, khởi công từ năm 1882, tới giờ vẫn chưa hoàn thành.

[15] Trại tập trung người Do Thái do Đức Quốc Xã lập nên trong Thế chiến II.

[16] Một thiết bị to dùng để dựng phim.

[17] Giuseppe Verdi (1813 - 1901): Nhà soạn nhạc opera người Ý.

[18] Carl Jung (1875 - 1961): Bác sĩ tâm thần, nhà tâm lí học người Thụy Sĩ, là người thành lập trường phái tâm lí học phân tích.

[19] Roscón de Reyes: Bánh ngọt hình vòng, với các loại hạt và hoa quả trang trí bên trên, thường được thưởng thức vào Lễ Ba Vua.

[20] Món mì ống phẳng, được xếp chồng lên nhau, xen kẽ với phô mai, sốt, thịt hoặc rau quả.

[21] Nghĩa đen là “điệu nhảy của cuộc sống”, là hệ thống phát triển bản thân sử dụng âm nhạc và vũ đạo để tăng sự tự tin và cảm xúc tích cực.

[22] Franz Kafka (1883 - 1924): Nhà văn lớn người Do Thái viết truyện ngắn và tiểu thuyết bằng tiếng Đức, được giới phê bình xem như một trong những tác giả có ảnh hưởng nhất thế kỉ 20.

[23] Die Verwandlung. Truyện vừa xuất bản năm 1915 của Franz Kafka, được coi là tác phẩm nổi tiếng nhất của ông.

[24] Der Process: Một trong những tiểu thuyết may mắn còn lại sau ngọn lửa phá hủy phần lớn các tác phẩm của Franz Kafka, ở dạng bản thảo chưa hoàn chỉnh, sau đó được xuất bản năm 1925. Cuốn sách được đánh giá là kiệt tác văn chương quan trọng nhất nhì của thế kỉ 20.

[25] Thành phố đông dân thứ hai của Israel.

[26] Khác với cà phê vỉa hè ở Việt Nam, khái niệm này ở châu Âu chỉ các quán cà phê có phục vụ khu vực ngồi ngoài trời.

[27] Một loại rượu vang nóng, có vị hơi đắng.

[28] Hospital Clínic de Barcelona (tạm dịch: Bệnh viện Lâm sàng Barcelona); Bệnh viện trực thuộc Đại học Barcelona, được thành lập năm 1906.

[29] Alan Watts (1915 - 1973): Nhà triết học, diễn giả người Mỹ gốc Anh nổi tiếng của phương Tây về thiền, Phật giáo, triết học Ấn Độ, triết học Trung Hoa.

[30] Thomas Merton (1915 - 1958): Nhà văn, tu sĩ chiêm niệm, nhà thần học, học giả về tôn giáo tham chiếu người Mỹ.

[31] Marilyn Monroe (1926 - 1962): Nữ diễn viên, người mẫu người Mỹ. Nổi tiếng với các vai diễn cô nàng tóc vàng gợi cảm và hài hước, cô trở thành một trong những biểu tượng sex nổi tiếng nhất thập niên 1950.

[32] Arthur Miller (1915 - 2005): Biên kịch, nhà văn người Mỹ.

[33] Clark Gable (1901 - 1960): Nam diễn viên người Mỹ. Trong giai đoạn đỉnh cao sự nghiệp, ông thường được ví là “ông hoàng của Hollywood”.

[34] Montgomery Clift (1920 - 1966): Diễn viên điện ảnh và sân khấu người Mỹ.

[35] John F. Kennedy (1917 - 1963): Tổng thống thứ 53 của Hoa Kỳ.

[36] Yves Montand (1921 - 1991): Diễn viên, ca sĩ người Pháp gốc Ý.

[37] Ladri di bidclette: Phim chính kịch năm 1948 của đạo diễn Vittorio De Sica.

[38] Chỉnh sửa lại và nâng cao chất lượng bản thu cũ bằng các công nghệ mới.

[39] Livro do Desassossego: Tác phẩm văn xuôi quan trọng nhất của nhà thơ Bồ Đào Nha Pernando Pessoa (1888 - 1935).

[40] Nỗi buồn hoặc cảm giác mong nhớ một ai đó hoặc một thứ gì đó.

[41] Das Schloss: Tiểu thuyết năm 1926 của Franz Kafka.

[42] Billie Holiday (1915 - 1959): Nữ ca sĩ nhạc jazz người Mỹ.

[43] Trong tiếng Tây Ban Nha, có hai cách để xưng hô với ngôi thứ ba số ít, tú (dành cho mối quan hệ thân mật) và usted (cho trường hợp trang trọng hoặc với người mới quen biết). Ở đây, người đàn ông có râu đã sử dụng ngôi tú.

[44] Cảm giác quen thuộc, cho rằng bản thân đã từng trải nghiệm một thứ gì trước đó.

[45] Thủ phủ của Samoa thuộc Mỹ, lãnh thổ chưa hợp nhất của Mỹ ở Nam Thái Bình Dương.

[46] Cơ quan Hàng không và Vũ trụ Hoa Kỳ.

[47] Hai diễn viên của bộ phim The Hunger (1983).

[48] Béla Bartók (1881 - 1945): Nhà soạn nhạc, nghệ sĩ dương cầm người Hungary.

[49] Felix Mendelssohn (1809 - 1847): Nhà soạn nhạc, nghệ sĩ dương cầm, chỉ huy dàn nhạc người Đức, thuộc giai đoạn đầu thời kì âm nhạc Lãng mạn.

[50] Đồng tiền cổ của Đức.

[51] Trận đánh lớn nhất và dài nhất trong cuộc Nội chiến Tây Ban Nha (1936 - 1939).

[52] Quảng trường Cataluna. Quảng trường lớn ở trung tâm Barcelona.

[53] Nơi cung cấp dịch vụ gọi điện thoại đường dài hoặc quốc tế.

[54] Jean Genet (1910 - 1986): Nhà văn, nhà viết kịch, nhà thơ, nhà hoạt động xã hội người Pháp.

[55] Một ngày làm việc điển hình ở Tây Ban Nha bắt đầu vào lúc 9 giờ sáng; sau hai tiếng nghỉ ngơi để ăn và ngủ trưa (từ 2 đến 4 giờ chiều), họ trở lại làm việc và kết thúc vào khoảng 8 giờ tối. Giờ vàng trên truyền hình thường là sau 10 rưỡi tối.

[56] Rượu chưng cất có độ cồn cao, mang màu xanh lục tự nhiên hoặc không có màu, còn được gọi là Nàng tiên xanh.

[57] Charles Bukowski (1920 - 1994): Nhà văn, nhà thơ người Mỹ gốc Đức.

[58] Burning in Water, Drowning in Flame: Tuyển tập thơ xuất bản năm 1974 của Bukowski.

[59] Henry Chinaski: Bản ngã văn chương của nhà văn Charles Bukowski, xuất hiện trong một số tiểu thuyết, truyện ngắn và thơ của ông.

[60] Một loại áo dài tay rộng và dài, dành cho cả nam và nữ, thường được người Ả Rập mặc.

[61] Daniel Barenboim (sinh năm 1942): Nghệ sĩ piano, nhạc trưởng đa quốc tịch (Argentina, Israel, Palestine, Tây Ban Nha).

[62] András Schiff (sinh năm 1953): Nghệ sĩ piano nhạc cổ điển và nhạc trưởng người Anh.

[63] (Tiếng Đức) Bài ca không lời.

[64] Brassaï (1899 - 1984): Nhiếp ảnh gia người Hungary nổi tiếng với những tác phẩm về Paris, cũng là thành phố nơi ông phát triển sự nghiệp của mình.

[65] Kawabata Yasunari (1899 - 1972): Nhà văn người Nhật đoạt giải Nobel Văn học năm 1968. Tiểu thuyết được nhắc tới trong sách là cuốn Utsukushisa to Kanashimi to, xuất bản lần đầu tại Nhật năm 1964.

[66] 10 Spiritual Lessons You Can Learn from Your Cat: Cuốn sách được xuất bản lần đầu năm 2005 của nữ tác giả người Mỹ Joanna Sandsmark.

[67] Người Tây Ban Nha cho rằng loài mèo có bảy mạng sống, thay vì chín mạng như tại một số quốc gia khác.

[68] Hermann Hesse (1877 - 1962): Nhà thơ, nhà văn, họa sĩ người Đức. Ông được trao tặng giải Nobel Văn học năm 1946.

[69] Demian: Die Geschichte von Emil Sinclairs Jugend: Một trong những tác phẩm nổi tiếng nhất của Hermann Hesse, xuất bản lần đầu năm 1919, phần mở đầu sau đó được thêm vào năm 1960.

[70] Karl Jaspers (1883 - 1969): Nhà tâm lí học, triết gia người Đức. Ông có ảnh hưởng mạnh mẽ lên thần học, tâm lí học, và triết học hiện đại.

[71] De Steppenwolf: Tiểu thuyết thứ mười của Hermann Hesse, xuất bản lần đầu tiên ở Đức vào năm 1927.

[72] Một loại trò chơi trên bàn.

[73] Alice in den Städten: Phim hành trình Đức ra mắt năm 1974.

[74] Wim Wenders (sinh năm 1945): Nhà làm phim, biên kịch, nhiếp ảnh gia người Đức.

[75] Paris, Texas: Phim hành trình nói tiếng Anh phát hành năm 1984 của đạo diễn Wim Wenders.

[76] Der Himmel über Berlin: Phim tình cảm, kì ảo phát hành năm 1987 của đạo diễn Wim Wenders.

[77] Amiăng (hay còn gọi là asbestos) là tên gọi chung của loại sợi khoáng silicat, được sử dụng từ hơn 2,000 năm trước vì những ưu điểm như bền, dai, mềm dẻo và cách nhiệt tốt.

[78] Một trào lưu văn hóa của thanh niên, bắt đầu từ những năm 1960 tại Hoa Kỳ, đề cao tự do hòa bình, phản đối chiến tranh.

[79] Party of One: The Loners Manifesto: Sách của tác giả Anneli Rufus, xuất bản năm 2003.

[80] Celebrating Time Alone: Stories Of Splendid Solitude: Sách của tác giả Lionel Fisher, xuất bản năm 2001.

[81] Sigmund Freud (1856 - 1939): Bác sĩ thần kinh, nhà tâm lí học người Áo, người đặt nền móng và phát triển thuyết phân tâm học.

[82] Bertolt Brecht (1898 - 1956): Nhà thơ, nhà biên kịch, đạo diễn sân khấu người Đức.

[83] Pháp hoặc Đạt-ma. Chữ dharma vốn xuất phát từ tiếng Phạn, có nghĩa là “nắm giữ”, đặc biệt là nắm giữ tính năng hoạt động của con người.

[84] Jack Kerouac (1922 - 1969): Tiểu thuyết gia, nhà thơ người Mỹ. Ông là một trong những người tiên phong của thế hệ Beat.

[85] The Dharma Bums: Tiểu thuyết xuất bản năm 1958 của Jack Kerouac.

[86] Thuật ngữ chỉ một nhóm nhà văn, đồng thời cũng để nhắc đến một trào lưu văn hóa xã hội của nước Mỹ nổi lên từ cuối thập niên 50 đến những năm 60 của thế kỉ trước.

[87] Bohumil Hrabal (1914 - 1997): Nhà văn người Cộng hòa Séc. Ông thường được coi là một trong những nhà văn Séc xuất sắc nhất trong thế kỉ 20.

[88] Der kaukasische Kreidekreis: Vở kịch được viết năm 1944, khi Bertolt Brecht đang sống tại Mỹ.

[89] Der gute Mensch von Sezuan: Vở kịch của Bertolt Brecht, với sự cộng tác của Margarete Steffin và Ruth Berlau. Vở kịch được bắt đầu viết vào năm 1938 nhưng mãi đến năm 1943 mới được hoàn tất.

[90] Một thành phố ở Uzbekistan.

[91] Nasreddin Hodja (1208 - 1284): Được sinh ra tại khu vực thuộc lãnh thổ của Thổ Nhĩ Kì ngày nay, ông được xem là nhà triết học lỗi lạc và uyên bác, được hậu thế nhớ đến qua những câu chuyện hài hước và nhiều giai thoại trong kỉ nguyên hỗn loạn.

[92] Bánh ngọt chiên, dáng dài, bên ngoài phủ đường quế, thường ăn kèm sốt sôcôla.

[93] Stendhal (1783 - 1842): Bút danh của Marie-Henri Beyle, nhà văn người Pháp thế kỉ 19.

[94] Khu vực địa lí bao gồm phần cực nam của Nam Mỹ, nằm ở Argentina và Chile, Ushuaia (nơi ở của người thân Valdemar) là thủ phủ của Tierra del Fuego, nằm trong phần lãnh thổ Argentina thuộc Patagonia.

[95] Chuỗi cửa hàng bán lẻ các sản phẩm điện tử và văn hóa.

[96] Dòng tu với lối sống nghiêm ngặt, các nữ tu hiếm khi được ra ngoài.

[97] John Cultrane (1926 - 1967): Nhạc công saxophone, nhà soạn nhạc Jazz người Mỹ.

[98] Quãng trường các Thiên thần.

[99] Một hàng bán đấu giá nổi tiếng và lâu đời tại Mỹ.

[100] Kelth Jarrett (sinh năm 1945): Nghệ sĩ dương cầm, nhà soạn nhạc jazz người Mỹ.

[101] Một đại lộ chính ở Barcelona, là một trong những khu vực mua sắm và kinh doanh quan trọng nhất của thành phố, đồng thời cũng là nơi có những công trình kiến trúc lịch sử.

[102] Antoni Gaudí (1852 - 1926): Kiến trúc sư thiên tài người Tây Ban Nha, được xem là người đại diện tiêu biểu cho trường phái kiến trúc theo chủ nghĩa hiện đại của xứ Catalan.

[103] W. Somerset Maugham (1874 - 1965): Nhà văn, nhà viết kịch người Anh. Ông là một trong những nhà văn nổi tiếng nhất trong thời đại của mình, và là tác giả được trả tiền nhuận bút cao nhất trong thập niên 1930.

[104] Graham Greene (1904 - 1991): Nhà văn người Anh. Ông được coi là một trong những cây bút vĩ đại nhất của thế kỉ 20.

[105] Tên gốc: A Shocking Accident.

[106] Karma (tiếng Phạn): là Nghiệp, hoặc Nhân quả trong Phật giáo, khi các ý định và hành động một cá nhân có thể ảnh hưởng tới cá nhân đó trong tương lai.

[107] Kobayashi Issa (1763 - 1828): Nhà thơ, tu sĩ người Nhật.

[108] 10.000 Way to Say I Love You: Sách của tác giả Gregory J.P. Godek, xuất bản lần đầu năm 1999.

[109] The Third Eye: Cuốn sách xuất bản năm 1956, được viết bởi một người Anh có tên là Cyril Henry Hoskin (1910 - 1981) tự nhận là một Lạt-ma Tây Tạng Lobsang Rampa. Chưa hề có một tài liệu nào nói về vị Lạt-ma này, hay bất kì một Lạt-ma Tây Tạng nào khẳng định sự tồn tại của vị Lạt-ma này.

[110] Hiện thân của giáo pháp, theo Phật giáo Tây Tạng.

[111] Carlos Caslaneda (1925 - 1998): Tác giả người Mỹ. Ông bắt đầu viết sách về quá trình tu luyện Shaman giáo của mình từ năm 1968.

[112] Dale Carnegie (1888 - 1955): Nhà văn, nhà thuyết trình người Mỹ. Ông cũng là người phát triển các lớp tự giáo dục, nghệ thuật bán hàng, huấn luyện đoàn thể, kĩ năng nói trước công chúng và giao tiếp, ông là tác giả của Đắc Nhân Tâm (tên gốc: How to Win Friends and Influence People) cuốn sách thuộc hàng bán chạy nhất và được nhiều người biết đến nhất cho đến tận ngày nay.

[113] Andrey Kurkov (sinh năm 1961): Tiểu thuyết gia người Ukraina viết bằng tiếng Nga.

[114] Smert’ poitoronnego: Tiểu thuyết xuất bản năm 1996 của Andrey Kurkov.

[115] E metera tour skulou: Tiểu thuyết của nhà văn Hy Lạp Pavlos Mátesis (1933 - 2013), xuất bản lần đầu năm 1990.

[116] To Lathos: Tiểu thuyết của nhà văn Hy Lạp Antonis Samarakis (1919 - 2003) xuất bản lần đầu năm 1965.

[117] Một loại trà đen.

[118] Nhân vật trong tác phẩm Alice’s Adventures in Wonderland của nhà văn người Anh Lewis Carroll (1832 - 1898).

[119] Ước tính độ tuổi của Trái Đất.

[120] Edward Hopper (1882 - 1967): Họa sĩ người Mỹ nổi tiếng vào những năm 1930. Tranh của ông thường thể hiện sự cô đơn của con người trong thời đại công nghiệp hóa.

[121] Nhà thờ chính tòa Barcelona (Catedral de la Santa Cruzy Santa Eulalia de Barcelona): Nhà thờ chính tòa của Tổng giáo phận Barcelona, Tây Ban Nha theo phong cách kiến trúc Gothic.

[122] Angel Heart: Bộ phim tâm lí kinh dị năm 1987 của Mỹ.

[123] Mickey Rourke (sinh năm 1952): Nam diễn viên, biên kịch, cựu võ sĩ quyền Anh người Mỹ.

[124] Một hãng sản xuất ô tô của Thụy Điển.

[125] Andrés Sánchez Pascual (sinh năm 1936): Tiến sĩ Triết học của Đại học Madrid, giảng viên môn Đạo đức học tại Đại học Barcelona, dịch giả của một số tác phẩm từ tiếng Đức sang tiếng Tây Ban Nha.

[126] Sự thanh bình, trầm lặng, thanh thản.

[127] Rainer Maria Rilke (1875 - 1926): Nhà thơ người Áo viết bằng tiếng Đức. Ông được coi là một trong những nhà thơ lớn nhất của thế kỉ 20.

[128] Frida Kahlo (1907 - 1954): Nữ họa sĩ người Mexico. Bà vẽ nhiều bức chân dung, chân dung tự họa, và các tác phẩm lấy cảm hứng từ thiên nhiên và các hiện vật của Mexico.