Table of Contents

TRUYỆN NGẮN MOROAVIA

THIÊN DIỄM TÌNH

ĐỒ VẬT

NGƯỜI MÁY

NGÂN HÀNG TÌNH YÊU

SÙNG BÁI GIA ĐÌNH

GƯƠNG BA MẶT

HOÀNG HẬU AI CẬP

LỠ LẦM

THIÊN ĐƯỜNG

ĐƠN ĐỘC

ÔN LẠI TÌNH XƯA

CUỘC SỐNG KHÁC

CHUYỆN ĐÙA NGÀY HÈ

MƯA XUÂN

SỐ KIẾP CÔ ĐƠN

ĐỂ EM HỎI MÁ EM ĐÃ!

ANH QUÁ NGHÈO

HAI NỬA ĐỀU NHAU

ĐỨA CON

ĐIỀM GỞ

ĐẸP HƠN EM

CÔ GÁI ĐIẾM MỆT MỎI

ENRIKA BAILE

ĐỒ GỖ

CATÊRINA

NHỮNG Ý NGHĨ NÓI THÀNH TIẾNG

NGƯỜI ĐÀN BÀ HAM THÍCH HỘI HÈ

TRỘM VÀO NHÀ THỜ

TẤM THÂN SIÊU HẠNG

SAO CÔ ẤY LẠI BỎ ĐI?

NHỮNG NGƯỜI CHÁN NGÁY

MARIÔ

MỤC LỤC

TRUYỆN NGẮN MOROAVIA

Nhiều người dịch

THIÊN DIỄM TÌNH

Họ đi trên con đường mòn mà sáu năm trước đây họ đã đi qua biết bao lần vừa đi vừa tranh cãi gay gắt, không ai chịu ai:

- Nhưng em nghĩ gì khi em nói đáng lẽ chúng ta đã có thể sống rất hạnh phúc bên nhau? Có thể sung sướng đến thế nào thì ta đã được như vậy rồi, con gì nữa!

- Anh không hiểu gì hết, một con người rất thông minh trong công tác như anh lại thật đần độn trong tình yêu!

- Chính em mới là người đần độn.

- Em muốn nói rằng đáng lẽ chúng ta đã có thể sống rất hạnh phúc, chỉ cần chúng ta hiểu những năm tháng ấy là những năm tháng tuyệt với nhất và ta cần phải tận hưởng. Thế mà trái lại chúng ta đã lãng phí tất cả.

- Em nói lạ nhỉ? Em cho anh biết là chúng ta đã để lãng phí những gì nào?

- Tình yêu của chúng ta, mà không chỉ có tình yêu... tất cả..

- Bằng cách nào?

- Như anh đã biết rồi đó: cãi nhau, khó chịu với nhau, hằn học, lạnh nhạt, tranh luận rồi nặng lời với nhau, đánh nhau...

- Đánh á? Không, anh không bao giờ đánh em cả...

- Có chứ! Anh đã đánh em cái ngày mà em cứ ở lì trong phòng, không chịu ra ngoài. Anh đã xô em vào tường, xuýt nữa thì em vỡ đầu!

- Anh có đánh em đâu... anh chỉ phá cửa vào và dĩ nhiên muốn phá cửa thì phải đẩy mạnh cửa. Em ở đằng sau cửa, anh không nhìn thấy mới xô em chúi vào tường chứ?

- Cần gì... cần gì những chi tiết? Em chỉ biết rằng chúng ta đã có thể vô cùng, vô cùng sung sướng, thế mà chúng ta lại không được như vậy. Và hai cái năm mà chúng ta có thể Sống hạnh phúc nhất đời thì chúng ta đã để lãng phí, lãng phí một cách thảm hại!

- Vô cung, vô cung sung sướng... Lãng phí... lãng phí một cách thảm hại... Sao em cứ nhắc đi, nhắc lại hoài như vậy?

- Thôi! Anh đi đi!

Họ đã đi được nữa đường, giữa những bức tường nhỏ sạch sẽ bằng đá khô màu xám. Vô số những chiếc lá xương rồng nom như những cây vọt đầy gai xanh nhạt nhô lên khỏi đầu tường dáng uốn éo như múa. Sau những cây này là sườn đồi khô cằn cháy nắng, lác đác những cây ô liu nhỏ cong queo qua đó thấp thoáng đằng xa biển xanh rực rỡ, tươi vui, vẻ thanh thản bất tuyệt gần như tẻ ngán. Bỗng người phụ nữ dừng chân nhìn dải lụa xanh của biển cả, cất cái giọng trầm bổng như một bài bi ca dài dòng:

- Ôi! Chúng ta đã có thể hạnh phúc biết bao! Chúng ta đều ở cái tuổi hai mươi hai, lại vừa mới lấy nhau, chẳng thiếu một thứ gì... Có những đêm em đã thức giấc trong lúc anh còn ngủ say và còn ngáy nữa, em đã nghĩ đến chuyện đó, và em đã khóc... Vâng, em đã khóc, chỉ nghĩ đến niềm hạnh phúc mà chúng ta có thể có, vậy mà chúng ta lại không có được.

Lời nói của cô đượm vẻ cay đắng đến mức cả Xinviô bị truyền cảm cũng không khỏi bùi ngùi luyến tiếc. Và nếu như cô ta nói đúng thì sao? Nhưng anh ta đã trấn tĩnh được mình và gay gắt hỏi:

- Vậy thì, theo em, hạnh phúc chúng ta là phải như thế nào?

Người đàn bà trả lời chậm rãi, say sưa:

-... là yêu nhau, yêu nhau từng phút từng giây... Không phải là hai, mà là một người duy nhất...

Xinviô vội đáp:

- Hạnh phúc của em dựa trên lý thuyết và ước định? Em có biết nó khiến anh nghĩ đến cái gì không?

- Nghĩ đến gì?

- Đến những tấm bưu ảnh mẫu, bán ở các quầy thuốc lá, những tấm ảnh màu lòe loẹt bóng bẩy, trên có một chàng trai mặt xảo trá, đầu chải bóng lộn, ăn mặc bảnh choẹ, đang ghì chặt vào ngực mình một cô gái có đôi mắt mầu nâu xám. Và ở góc ảnh là một bông hồng hay bông hoa bướm đẹp.

- Ngốc nghếch!

- Chính em mới ngốc nghếch, xét theo quan niệm của em về tình yêu và ngược lại, em có muốn biết anh nhận định về tình yêu như thế nào không?

- Em không cần biết...

- Này, dẫu sao em cũng nghe anh đây.

- Không? Em không muốn nghe gì hết!

Cô ta bịt hai tai lại, nhìn ra biển một cách bướng bỉnh. Cáu tiết, Xinviô nắm lấy cổ tay vợ, kéo tay cô không cho bịt tai nữa và lắc lắc tay cô, nói nhanh:

- Hạnh phúc, là mỗi người được là chính bản thân mình, được như vậy một cách sâu sắc, một cách thực sự, không có sự thoả hiệp, cho dù có phải khổ đau đi nữa. Cô đã hiểu chưa? Chúng ta đã tưởng hạnh phúc trong hai năm qua vì chúng ta đã yêu nhau, và tình yêu muốn rằng, người chồng và người vợ phải là những con người thực, không có những ươc lệ mà cô cứ thích mê lên? Và chính vì chúng ta đã cãi nhau, nặng lời với nhau và đánh nhau, mà chúng ta đã có hạnh phúc. Cô đã hiểu chưa?

- Anh để em yên...

- Mà cô đừng có bịt tai lại khi tôi đang nói với cô, nghe không, cô phải nghe những lời nói sáng suốt của tôi, cũng như tôi đã phải nghe những lời ngốc nghếch của cô...

Và Xinviô đã hôn vào góc môi của vợ, anh cũng chẳng hiểu do vì tức giận hay vì yêu thương nữa; rồi họ lại rời khỏi nhau, như không có chuyện gì xảy ra và họ lại tiếp tục đi. Rốt cuộc, đến cuối đường, họ nhìn trông thấy hàng rào sắt của một biệt thự bị che khuất bởi những tràng dây leo lá nhỏ, hoa xinh xinh màu xanh lư. Phía trên hàng rào sắt, là mặt ngoài biệt thự quét vôi trắng, giản dị, với một đường gờ thẳng tấp, một ống máng xuống tới mặt đất và hai chiếc cửa sổ cánh sơn xanh. Nhìn những cửa số đó, Xinviô đã nhận ra căn phòng trước đây hai năm anh đã ở với vợ, và lòng anh bỗng dưng se lại... Phải, ở đó họ đã yêu nhau, và họ đã sung sướng tuy cuộc sống có xáo động và không hợp với cái kiểu sống ước lệ mà vợ anh mơ ước. Người thiếu phụ sốt ruột bảo chồng:

- Thôi, giờ thì ta về nhé!

- Không, anh muốn vào xem lại ngôi nhà,

- Sao vậy?

- Vì anh biết rằng trong căn nhà này chúng ta đã yêu nhau, anh muốn xem lại tổ ấm của tình yêu.

- Một tình yêu đẹp khiếp đấy!

Xinviô nhún vai rồi giật chuông, và ngay sau đó tiếng chuông quen thuộc, chói tai nhưng thân thương, đã vang lên ở cuối vườn. Họ chờ một lát, rồi như có cái gì động đậy sau đám dây leo um tùm trên rào sắt, và cánh cổng mở ra: một cô gái khoảng mười lăm tuổi, người bé nhỏ tròn trịa, mặc chiếc áo len dài tay hở rộng cổ, bó sát người và một chiếc váy rất ngắn, cô ta đã có nét mặt già dặn của một người phụ nữ, với cặp mắt dài đen có quầng thâm vừa dịu dàng vừa có vẻ giễu cợt và cặp mắt mọng màu nâu.

- Ông bà cần gì ạ? Bà chủ đi vắng rồi.

- Bà chủ nhà vẫn cho thuê buồng đấy chứ?

- Thưa, vâng, vẫn cho thuê.

- Chúng tôi muốn thuê một buồng.

- Nhưng buồng nào cũng đã có người ở.

- Không sao... Chúng tôi muốn xem một buồng, để đến lúc có buồng trống.

- Xin mời vào.

Và đây là vườn, mảnh vườn cũ cây mọc rậm không người chăm sóc, chiếc cầu thang bên ngoài, bậc lát gạch men Ý thời Phục hưng có in hoa văn hình vẩy cá, lác đác những chiếc lá thông rụng từ những cành thông rủ trên bậc thang. Cô gái nói gì đó về những chiếc xoong cô bỏ quên trên bếp, rồi chạy đi mất. Vợ chồng Xinviô bước lên cầu thang, qua một cửa ra vào bằng kính màu tới một gian phòng rộng rãi có hai cửa sổ. Đó là căn phòng họ ở trước đây và mọi vật vẫn không thay đổi: chiếc giường rộng phủ vải gai màu gỉ sắt, những đồ đạc nông thôn kiểu Anh, mặt sàn lát gạch đỏ, tường trắng, không trang trí. Hình như phòng này có một đôi đang ở: đây đó những áo quần vắt trên ghế, treo trên mắc áo; những lọ kem bôi mặt nhỏ và đồ dùng trang điểm của phụ nữ xếp ngăn nắp trên mặt băng cẩm thạch của chiếc tủ ngăn. Một áo sơ mi bằng voan hồng, với chiếc áo ngủ đàn ông màu xanh lơ thò ra dưới gối...

Không nên được cảm động, Xinviô khẽ thốt lên như nói với chính mình:

- Anh đã biết mà... chúng ta đã sống hạnh phúc ở đây...

Nhưng vợ anh lại nổi cáu lên:

- Im đi! Anh xem đây, cái hạnh phúc của anh, tôi quý như thế này này! Rồi cô ta nhổ toẹt xuống sàn.

Xinviô đã biết đó là cái lối chọc tức của vợ, thật là khác hẳn với thiên diễm tình mà cô mơ mơ tưởng tưởng. Mỗi lần như vậy anh đều thề với mình là chớ có mắc mưu, phải giữ cho được bình tĩnh, nhưng lần nào anh cũng bị kéo vào cuộc. Và lần này cũng vậy, chưa kịp biết mình định làm gì anh đã tóm lấy hai cánh tay tròn trĩnh của vợ, giật mạnh đến nổi bộ ngực nở nang của cô bị dồn từ dưới lên trật cả ra ngoài áo nịt, và quát vào bộ mặt nhăn nhó tức tối của vợ:

- Chính cô mới không biết yêu, đáng nhẽ cô phải xúc động trước quang cảnh gian phòng mà chúng ta đã sống hai năm trước, thì cô lại nhổ toẹt xuống sàn! – Thấy mặt cô nhăn nhó đáng yêu vì giận và bất lực, anh đã muốn ôm hôn, nhưng anh ta lại đẩy cô ngã xuống giường, cúi xuống đấm mạnh một cái vào vai vợ. Rồi anh đến bên cửa sổ nhìn ra ngoài. Cử chỉ này của anh cũng vẫn là cử chỉ của bao lần anh cãi nhau với vợ sáu năm về trước. Và làm như vậy, anh mới hiểu được rằng tình yêu của hai người vẫn còn; vì cả hai vẫn tiếp tục có những cử chí giống như xưa. Trong lúc anh còn đang thở hổn hển, lưu ý đến cảnh trái ngược giữa khu vườn tắm nắng rực rở và yên ả, với nỗi xốn xang của lòng mình, thì anh nghe thấy đằng sau lưng tiếng nói mỉa mai cay độc của vợ:

- Vậy, theo anh, đó là tình yêu đấy!

Anh trả lời, không quay đầu lại:

- Tình yêu là một cái gì dữ dội mà cô lại là người đầu tiên muốn thây nó dữ dội.

- Anh hãy nhìn quanh đây mà xem, đấy mới là tình yêu thực sự.

- Tình yêu nào? - Xinviô quay lại hỏi.

- Tinh yêu của hai người đang sống trong phòng này.

- Làm sao mà cô biết được.

- Em cảm thấy, có những sự vật khiến cho ta cảm thấy được: một tình yêu thực, một tình yêu lớn!

Cánh cửa quay ra phía cầu thang mở ra và cô hầu phòng trẻ đã bước vào.

- Ông bà đã xem căn phòng này rồi chứ? Ngày kia, những người ở phòng này ra đi.

- Họ là ai vậy? - Xinviô bỗng hỏi cô gái.

- Những người lạ.

- Vậy... họ đối xử với nhau tốt chứ?

Mặt cô gái lộ vẻ ngạc nhiên:

- Ông muốn nói gì cơ ạ?

- Họ có yêu nhau không?

- Ồ ai mà biết được?

- Nhưng khi hai người yêu nhau điều đó dễ thấy chứ?

Cô gái có vẻ lúng túng nói:

- Hai người này đã già... Mà làm sao tôi biết được? Họ sống lặng lẽ... và luôn luôn ở bên nhau...

- Họ đã già rồi à? Họ bao nhiêu tuổi?

- Tôi không biêt: tôi chỉ biết họ đã già...

Xinviô nói: tôi hiểu, vậy còn cô? Cô có người yêu chưa?

- Có rồi.

- Cô hợp tính hợp nết với người yêu cô chứ?

- Ồ... có lúc hợp, có lúc không.

- Cô muốn nói gì vậy?

- Anh ta khó tính lắm!

- Còn cô thì sao?

- Anh ta lại bảo chính tôi mới khó tính.

- Tóm lại, hai người có yêu nhau hay là không yêu nhau?

- Nếu chúng tôi chẳng yêu nhau thì tại sao chúng tôi lại ở bên nhau?

Hoàng Hải dịch

ĐỒ VẬT

Nó ở vào trong những phố ngang chạy từ đường Phơlamynia đến bên sông Tibrơ cách đây hai phố.

Livia có vẻ nóng lòng muốn đến ngay phố có căn hộ đó. Cô ta nóng ruột quá đây- Xirô nghĩ, cho dù, đây có là căn hộ mà hai người sẽ sống với nhau sau ngày cưới chăng nữa. Lòng tự hỏi lòng nguyên nhân của sự bồn chồn quá đáng ấy mà không giải đáp được, Xirô cho xe chạy dưới làn mưa xám nhỏ hạt trên con đường nhựa láng bóng của bến tàu, tới con đường ngang thứ hai, anh quặt tay lái rẽ vào: đó là một phố bình thường không đẹp không xấu, không mới không cũ, với hai dãy nhà màu vỏ bánh mỳ cháy, với những chiêc ô tô đổ dọc vỉa hè, nhưng không có một cửa hàng nào. Một phố yên tĩnh. Đến trước cánh cửa phía trên treo tấm biển đỏ với hai chữ cho thuê! Livia vui mừng reo lên: - Đây rồi!

Xirô dừng xe lại, họ bước xuống, đi vào gian buồng ngoài giản dị lát gạch thường, hai bên có những chậu cây bằng đất nung trang trí. Ở trong thang máy, Xirô hỏi cô vợ chưa cưới:

- Em thấy căn hộ này thế nào?

- Em mới qua đây sáng nay và thấy tấm biển cho thuê. Cách tốt nhất để tìm nhà thuê là đi dạo rồi nhìn những tấm biển.

- Thế em đã lên phòng chưa?

- Chưa đâu! Em hỏi người gác nhà, bác ta bảo chỉ có thể vào xem từ hai đến bốn giờ chiều thôi. Nhưng em đã bảo bác ấy tả cho em nghe: đúng như ý mình mong muốn đấy.

- Em làm sao thế? Tại sao lại bồn chồn thế?

- Em không bồn chồn đâu! Em hài lòng thôi. Tìm kiếm bao lâu rồi, rốt cục bây giờ chúng mình mới hết vất vả!

Thang dừng lại, họ bước ra ngoài, ở đầu cầu thang chỉ có một cánh cửa mở, bằng gỗ mộc, bản lề bằng sắt rèn, nom thô sơ. Xirô nhìn tấm biển đồng, đọc: Hippôlít.

- Tên nghe nhộn thật, anh nói giọng gay gắt. Hippôlit tên thế đấy, anh hỏi, sống sượng...

- Có gì là lạ nhỉ? Tên anh ta là Hippôlít.

- Nhưng không thấy ghi nghề gì, chức vụ gì? Anh chả phải là bác sĩ hay luật sư?. Mà Hippôlít chỉ là cái tên gọi thôi, anh chàng không có họ nữa sao?

Xirô thấy người yêu nhún vai, anh bỗng nổi máu ghen về quyền sở hữu bộ mặt xinh xắn, thanh tú, với cặp mắt to, chiếc mũi dọc dừa, cái miệng nhỏ hồng tươi. Anh hăm hở nói:

- Cho anh hôn một cái.

- Nhưng chúng mình còn phải đi xem căn phòng đã chứ.

- Hôn anh một cái đã.

- Không, ai lại hôn lúc này? Livia đang còn đặt bàn tay lên nút bấm chuông thi Xirô đã kéo cô vào lòng ôm hôn. Hầu như đúng lúc đó cửa mở, và một thanh niên hiện ra trên ngưỡng cửa. Nom anh ta như một con gấu to nhưng có vẻ béo lùn, thô kệch, lừ đừ, với cái đầu to tròn, mái tóc rậm soăn, cặp mắt lờ đờ buồn ngủ, mũi ngắn, miệng rộng. Hai người vội rời nhau ra; Livia có vẻ như hơi ngượng còn Xirô tỏ ra trâng tráo và thoả mãn.

Người chủ nhà nhìn họ một lát rồi hỏi:

- Anh chị cần gì?

Anh ta có giọng nói to, trầm, rất trầm, và Xirô bỗng cảm thấy một nỗi lo ngại, một mối nguy hiểm mơ hồ. Anh nói, như để xin lỗi, nhưng thực ra là để xác định rõ quan hệ giữa anh và Livia.

- Xin anh thứ lỗi. Chúng tôi đã hứa hôn với nhau và đã hôn nhau trước cửa phòng anh trước khi bấm chuông. Chúng tôi đến để xem căn nhà nay.

Anh thanh niên không có nhận xét gì về lời giải thích của Xirô, đưa tay cho anh bắt và nói:

- Xin phép được giới thiệu, tôi là Hippôlít.

- Hân hạnh được biết anh... Còn đây là Livia.

- Hân hạnh...

Mọi người cùng vào. Như bỗng dưng anh muốn tỏ vẻ ta đây là chồng sắp cưới của Livia trước Hippôlit, Xirô liền bảo Livia:

- Em xem môi anh có dính son không? Lúc nay Hippôlít đã đóng cửa song, quay nhìn họ nhưng không nói gì. Còn Livia thì thẹn đỏ mặt. Cô trả lời lạnh nhạt:

- Không, không có gì.

- Thế mà anh lại tưởng rằng....

- Không có gì mà. Với lại, em có thoa son đâu.

Hippôlit nói với họ như để chặn đứng cuộc đối đáp giữa hai người.

- Đây là lối vào phòng.

Lối đi nhỏ hẹp như lối vào tu viện: trần hình vòm, tường quét vôi trắng. Trong đó kê một chiếc rương to, với những chiếc ghế kiểu thời Phục hưng và một chiếc đèn bằng sắt rèn. Xirô hỏi Hippôlít.

- Anh là sinh viên?

- Không, tôi làm về điện ảnh, tôi viết kịch bản.

Livia bỗng chu ý đến câu chuyện, hỏi:

- Anh cũng la đạo diễn nữa chứ ạ?

Trước khi trả lời, Hippôlít nhìn cô một lát bằng cặp mắt đùng đục. Rồi anh ta nói giọng trầm trầm:

- Chắc chắn một ngày nào đó tôi sẽ quay phim tôi viết. Bây giờ thì tôi rèn tay nghề bằng cách viết kịch bản.

Không biết làm cách nào để tỏ rõ mối ác cảm đối với Hippôlít, Xirô tuyên bố:

- Trong nghề làm phim, cái gì cũng dễ, hay ít ra thì cũng có vẻ dễ làm.

- Thế còn anh, anh làm gì?

- Học để thành kỹ sư.

Hippôlít mở một cánh cửa nói:

- "Đây là phòng ngủ". Căn phong nhỏ, có một cửa sổ trông ra sân thượng chạy vòng quanh tầng gác. Qua kính cửa bầu trời xám đục của một ngày mưa. Một chiếc giường đôi to choán gần hết căn phòng. Giường cũng đóng kiểu thô kệch, đầu giường bằng sắt uốn thành những đường lượn. Trên giường trang trí bằng những miếng vải dệt kiểu thủ công, những dụng cụ bằng sắt, những bản gỗ khắc hình những chiếc xe nhỏ dân tộc Xixya.

Xirô nói:

- Giường đôi à? Thế anh không sống một mình sao?

- Tôi sống có một mình, nhưng tôi thích nằm giường rộng ngủ cho thoải mái.

- Nhà cho thuê với cả đồ đạc chứ?

- Thuê nhà không hoặc có cả đồ đạc cũng được.

- Căn phòng này hơi nhỏ.

Xirô nói, anh vừa nhìn cái giường vừa tìm cách xác định lòng ghen và mối lo dai dẳng mà Hippôlít đã gây ra cho anh.

- Theo ý em, đây là căn nhà lý tưởng của chúng mình rồi, - Livia nói một cách cường điệu, mà Xirô cho là quá đáng và không đúng lúc.

Hippôlít chậm rãi nói:

- Tất nhiên nó nhỏ, thế là đủ cho đôi lứa đang yêu nhau.

- Và hai đứa chúng mình đang yêu nhau, phải không em, Livia. Xirô vừa nói vừa bất chợt, ôm ngang lưng cô.

Hippôlít lặng lẽ nhìn Xirô, anh ta có cái lối nhìn dai dẳng, nặng nề, mơ mơ màng màng như một con gấu làm cho Xirô khó chịu, chẳng suy nghĩ gì, anh này bỗng nói:

- Cho anh hôn nhé. Và hôn luôn vào cổ Livia.

Hippôlit nói:

- Xin lỗi, chuông điện thoại đang reo! Và anh bước nhanh ra khỏi phòng.

Hai người vẫn ôm nhau; Livia không cưỡng lại và còn có vẻ khuyến khích nữa. Nhưng khi họ rời nhau ra, cô nói giọng lạnh lùng:

- Anh chẳng biết ngượng; ai lại đi hôn nhau trước một người lạ.

- Em là vợ sắp cưới của anh, chăng bao lâu sẽ thành vợ của anh mà.

- Dù sao cũng đừng làm thế.

Hippôlít đã quay lại nói:

- Anh chị đến xem phòng khách nhé? Rồi anh ta đi trước trong hành lang. Xirô định nắm lấy tay Livia nhưng cô ta lại gạt phăng ra. Hippôlít mở cánh cửa nói:

- Phòng ngủ tuy nhỏ, nhưng bù lại, phòng khách lại rộng.

Quả thật căn phòng này rộng, trông giống như phòng khách trên con tàu biển với những cửa kính ghép màu dài và hẹp, sàn gỗ đánh xi bóng, sáng, không chải thảm, đồ đạc kiểu Thụy Điển: làm bằng gỗ tếch và sắt rèn, những giá sách bằng thép tháo ra lắp vào được, đi- văng và ghế bành bằng da màu đen và đỏ. Trên một chiếc bàn, kế bên cửa kính, có chiếc máy chữ như bị chìm ngập dưới đống giấy trắng, dưới đất những giấy nháp, giấy viết tay chồng chất...

Xirô nói:

- Phải, phòng khách rộng thật.

Livia nói giọng hồ hởi:

- Em thấy căn phòng thật hết ý.

Xirô hỏi xem điện thoại đặt ở chỗ nào và giải thích cho Livia:

- Máy điện thoại để ở hành lang.

Xirô bước nhanh ra hành lang với cảm giác anh đã sai lầm vì đã để Livia và Hippôlít ở trong phòng, dù trong chốc lát. Máy điện thoại đặt trên chiếc bàn chân quỳ, sau cánh cửa. Xirô hài lòng nhận thấy một tấm gương treo trước máy điện thoại, nhìn vào đó sẽ thấy tất cả khoảng phòng khách, chỗ Livia va Hippôlit đứng.

Anh quay mặt số gọi về ký túc xá. Thế rồi với cảm giác chán ngán trước cảnh không tránh khỏi đang xảy ra, anh thấy trong gương, Livia tiến lại gần Hippôlít, đặt hai bàn tay lên ngực anh ta, nhìn anh không chớp mắt từ chân lên đầu, rồi hôn anh này một cách ky quặc, vụng trộm, hôn nhanh và giận dữ như dùng môi mổ vào má anh ta vậy. Rồi hai người rời nhau ra, bóng họ in đen trên nền kính cửa, xám màu trời.

Xirô không gọi điện nữa, quay vào phòng khách nói:

- Chúng ta phải về ký túc xá ngay thôi. Có người đang đợi anh ở đó.

Hippôlít tiễn họ ra cửa, vẻ mơ màng hờ hững. Đến ngưỡng cửa, anh ta nói:

- Có nhiều người thích thuê gian phòng này, vậy anh chị trả lời qua cho tôi biết vào ngày mai nhé. Tôi sẽ ưu tiên dành cho anh chị.

- Tại sao vậy? Xirô quay lại hỏi, vẻ ác cảm.

- Bởi vì... tôi có cảm tình với anh chị hơn.

Livia nói:

- Chào anh Hippôlít, chúng tôi sẽ gọi điện cho anh.

Ngồi vào ô tô, Xirô lặng lẽ lái xe không hé môi nói nửa lời cho đến bến tàu, rồi dừng xe bên lan can cầu. Mưa vẫn rơi trên mặt đường nhựa đen, làn mưa dày xám xịt. Nhũng chiếc xe hơi chạy vút qua, làn nước bắn lên thành những rẻ quạt xám nhạt. Livia hỏi anh:

- Sao anh lại dừng xe ở đây?

Xirô kéo phanh tay, hãm máy rồi quay đầu lại, nói giọng nghẹn ngào:

- Thế ra là "kịch" cả đây!

- "Kịch" cái gì kia?

- Cô đã bàn với tình nhân "tuồn" cho tôi căn nhà của hắn. Có trời mới hiểu nổi, chắc là vì tính loạn dâm đây?

- Anh nói gì vậy?

- Cô tưởng tôi không trông thấy các người ôm hôn nhau hay sao?

Im lặng một lát, Livia bình tĩnh hỏi:

- Anh cho rằng giữa em và Hippôlít có quan hệ gi đó chăng?

- Sao cô lại gọi nó là Hippôlít? Sao không gọi bằng chính tên họ nó...

- Tên họ nào?

- Hippôlít chỉ là tên gọi trong gia đình. Tên nó phải là Paolô, Piêtvô, Giôvanni gì gì đó chứ? Hoặc phải có tên thân mật là Côcô, Pêpê, Lulu...

Anh thấy Livia nhoẻn cười. Rồi cô ta nói rất đơn giản:

- Em không thể gọi bất kỳ tên nào khác vì em không biết họ anh ta.

- Sao? Cô mà lại không biêt rõ họ tên người tình của cô à?

- Nhưng em không phải là người yêu của hắn.

- Cô nói gì thế? Thế cái hôn kia là thế nào?

Họ lại yên lặng. Rồi Livia nói tiếp, giọng bình thản và biết điều:

- Không những em không phải là tình nhân của Hippôlit, mà trước đây, em chưa từng gặp hắn bao giờ, khi hắn mở cửa, thấy chúng mình hôn nhau ở đầu thang máy, chắc hẳn tưởng em là con người dễ dãi, cho nên lúc chúng mình vào phòng, hắn đã nắm lấy tay em, siết chặt mà em không hề hay biết. Em bực quá, định bảo anh về ngay: nhưng đúng lúc ấy, anh lại nảy ra ý định hôn em trước mặt hắn ta. Thế là khi anh quay ra gọi điện, em đã ôm hôn hắn.

- Sao em lại làm như vậy? Anh chịu không hiểu...

- Bởi vì anh đã xúc phạm em bằng cách coi em như một đồ vật. Lúc đó, thì em có thể hôn bất cứ ai, chứ không riêng gì Hippôlít; một lão già khọm, một thằng hủi, một con quái vật. Em làm như vậy, không phải vì anh chàng Hippôlit hoàn toàn xa lạ kia, cũng không phải vì anh, với bản chất không thể biến cải được. Em làm như vậy vì em đó.

- Vì em?

- Đúng thế. Để tự xác định rằng mình không phải là một đồ vật, là vật sở hữu của người khác.

Xirô mở máy cho xe chạy và chiếc xe bon bon dưới làn mưa mỗi lúc một thêm nặng hạt...

Một lúc sau Xirô hỏi:

- Thế em còn gặp lại Hippôlít nữa không?

- Gặp lại hắn để làm gì cơ chứ? Em đã đối xử với hắn đúng như anh đã đối xử với em. Em không bao giờ gặp lại hắn nữa đâu!

Hoang Hải dịch 

NGƯỜI MÁY

Mặc quần áo xong Ghiđô đến soi trước tủ gương, và như mọi khi anh cảm thấy không được hài lòng. Kể ra thì, từ đầu đến chân anh toàn đồ mới toanh, lại là thứ hảo hạng cả: áo vét mới kẻ sọc chữ chi, quần mới hàng Flanen xám, cà vạt mới có kẻ sọc màu rực rỡ, bít tất len đỏ mới và giầy da nai mới; thế mà nom anh không thanh lịch, trông anh có cái vẻ cứng quèo như người giả trong tủ kính một cửa hàng lớn. Cảnh lộn xộn ở buồng ngủ khiến cho Ghiđô khó chịu, anh đi sang phòng khách, ở đấy tất cả đều gọn gàng, sạch sẽ, sáng sủa. Ghiđô lại cảm thấy yên tâm, mặc dù từ sáng đến giờ anh cứ lo ngay ngáy vì đã quên một cái gì đó, một cuộc hẹn hò? Một cú điện thoại? Một món tiền phải chi? Phải chúc mừng một ngày sinh nhật? Cuối cùng anh lắc đầu đến gần máy quay đĩa để trong góc buồng, gần lò sưởi. Cái máy quay đĩa mác Mỹ này chạy tự động, nghĩa là bấm vào cái nút phía bên ngoài, cái tay có lắp kim tự nâng cao lên, đổi chỗ, hạ thấp xuống, đặt lên bờ đĩa. Ghiđô lấy bừa trong tủ đĩa hát một đĩa nhạc nhẹ, đặt vào máy và ấn nút bấm. Bấy giờ xảy ra một chuyện bất ngờ: cái tay nhấc lên, đổi chỗ nhưng không hạ xuống, trái lại, nó cứ tiếp tục đổi chỗ theo một cử động như là có suy tính và cuối cùng, nhẽ ra đặt xuống rìa đĩa thì nó lại đặt ngay xuống giữa đĩa. Có tiếng lẹt rẹt chói tai, cái tay nhẩy chồm một cái về phía sau, rơi xuống đĩa hát, nó lại tự nhấc lên và sau một tiếng "kịch" vang to, nó lại trở về tư thế nghỉ của nó. Ghiđô bỏ đĩa hát ra và ngắm nghía nó dưới ánh sáng cửa sổ; nó đã bị hỏng; ở nhiều chỗ có những vết xước sâu. Chỉ một lần, hiện tượng tự động đã bị đình đốn. Khá bối rối, Ghiđô đặt một đĩa khác vào, nhưng cái tay giơ lên hạ xuống đều đặn, lần này không có nhầm lẫn. Vừa nghe nhạc, Ghiđô vừa tự hỏi nguyên nhân cái lối hoạt động kỳ lạ của cái máy quay đĩa này là do đâu, nhưng anh thấy lời giải thích về mặt kỹ thuật có khả năng đúng không làm anh hài lòng. Vừa lúc đó vợ anh bước vào.

Chị dắt hai tay hai đứa con anh, Pierô và Luyxia, cả hai đếu dưới năm tuổi, mặt mũi thanh tú và nhạy cảm, nhất là Pierô, nom nó rất giống một bức ảnh của Ghiđô hồi ở vào tuổi ấy. Chị vợ bảo các con: - "Đi ra hôn bố đi", và chị đứng giữa buồng khách trong khi hai đứa con ngoan ngoãn và âu yếm leo lên đùi bố. Ghiđô cũng hôn lại chúng; vừa hôn anh vừa nhìn vợ qua những mái đầu loăn xoăn của chúng, và như nhìn vợ lần đầu tiên - anh thấy chị cao lớn, gày gò, dẹt đét, khô khỏng, như bị kiệt sức sau hai lần đẻ và từ nay trở đi chẳng còn tý chút duyên dáng nào của người phụ nữ. Anh để ý thấy chị đeo kính và có cái mũi hơi đo đỏ, chị mặc váy màu xanh lam rộng và một chiếc áo len dài tay màu lam sẫm hơn. Bất chợt anh thấy hình như tất cả những chi tiết đó có ý nghĩa riêng, na ná như những đặc điểm của các câu đố bằng hình vẽ, thường được giải thích bằng một từ duy nhất; nhưng từ đó, vợ anh chưa để cho anh có thì giờ tìm thấy. - Nào, đi thôi, đã muộn rồi, chị nói, nếu còn đà đận nữa, có khi đường xá ứ đầy xe cộ ra đấy. - Nào đi, Ghiđô nói và anh đi theo vợ, chị lại nắm tay hai đứa trẻ dắt đi.

Căn nhà ở một tầng trệt của Pariôli; cửa ra vào trong ra một mảnh vườn bé xíu có lối đi nho nhỏ lát xi măng, có những luống đất trồng uất kim cương và những khóm cây nhỏ xén hình tròn, hình chóp. Cả nhà đi xuyên qua vườn ra một con đường hẹp có nhiều nhà mới và lủng củng những chiếc ô tô xếp dọc hè đường. Lúc này Ghiđô lại tự hỏi anh đã quên cái gì ban sáng va luôn bận bịu vì ý nghĩ đó. Anh chờ vợ và con lên xe rồi mở máy. Xe chạy nhanh xuống con đường Phơlamynia, lên cầu rồi bon bon trên con đường dọc bờ sông Tibrơ. Mục tiêu của cuộc đi chơi là hồ Anbanô. Hôm ấy là chủ nhật trời đẹp, như chị vợ đã nhận xét. Chị ngồi ghế đằng sau, cạnh con gái: đáng tiếc, thật đáng tiếc là chẳng tổ chức được cuộc cắm trại ngoài trời, nhưng trời mới mưa, đất vẩn còn ẩm... Ghiđô không đáp. Chị vợ tiêp tục nói, lời lẽ khôn ngoan, nhưng chị cứ nói huyên thuyên, lúc nói với chồng, lúc với con. Về phần mình, Ghiđô tập trung trí não vào con đường tắc nghẽn những người đi chơi vào ngày chủ nhật nó đòi hỏi anh phải thận trọng và khéo léo hơn ngày thường.

Sau khi đã chạy khá lâu trên con đường Appiênnơ cổ kính, xe rẽ vào phố Appia Pinhatela, rồi tạt sang đường Appiênnơ mới. Ngay cả khi trước mặt anh, con đường trở nên thênh thang, Ghiđô vẫn giữ một tốc độ trung bình, đều đặn. Trong khi đó, mắt anh ghi nhận tất cả những sự vật thú vị đối với anh, nhưng anh không hiểu được ý nghĩa: ánh lấp lánh của những bộ phận băng ken của một chiếc xe hơi to, đen chạy trước xe anh, màu sắc nhợt nhạt, kiểu cách, lấm tấm những vệt sáng phản chiếu của một bình chứa chất đốt hình tròn lấp ló sau đám cây đầy mầm non trong tiết xuân, màu trắng kệch cỡm của vài ngôi nhà quét vôi, một chiếc máy bay ánh bạc đang hạ cánh, rạch chéo nền trời để đậu xuống sân bay Xiămpinô, ánh chói chang của cánh cửa sổ trên đó một tia nắng rọi vào, màu phấn trắng của các dấu tín hiệu vẽ trên các cây tiêu huyền dọc bờ đường. Tất cả các vật trắng bốp, lấp lánh, rực rỡ ấy tương phản thật sắc nét với đám mây to đang dần dần lan khắp bầu trời và đe doạ làm hỏng một ngày đẹp; cả đồng quê một màu xanh lục tươi và dìu dịu, gần như sữa, cũng nổi bật trên cái nền bão tố ảm đạm đó. Lại một lần nữa, Ghiđô lại tự hỏi ý nghĩa của sự tương phản đó là như thế nào và chẳng tìm thấy gì; tuy vậy, anh chắc mẩm là nó phải có. Đằng sau anh, chị vợ nói chuyện với con gái anh; thằng bé cạnh anh quỳ gối lên ghế, bàn tay chống vào lưng ghế, xen vào câu chuyện giữa mẹ và chị. Những giọng nói tươi mát, the thé của lũ trẻ đang hỏi han, giọng trầm tĩnh của mẹ chúng đang đáp lại, những giọng ấy chắc phải có một ẩn ý; nhưng cũng như tất cả những thứ anh lưu ý đến, Ghiđô chẳng thể tìm thấy ý nghĩa mặc dù anh tin chắc là nó phải có. Rồi lũ trẻ im tiếng, và trong cảnh lặng im tiếp sau đó, chị vợ như chợt nhận thấy sự im lặng của Ghiđô.

- Anh sao thế? Chị nói, anh thấy khó chịu à?

- Không anh không khó chịu.

- Nhưng cũng không dễ chịu đâu nhỉ...

- Anh thấy vừa vừa phải phải, như mọi khi thôi.

- Này! ở anh, đúng là em đánh giá cao nhất, cái vừa vừa phai phải anh vừa nói đấy; em có cảm giác là anh đang khó chịu.

- Sao em lại thích cái vừa vừa phai phải của anh?

- Thế đấy, Cái ấy nó khiến em yên tâm. Cảm giác ở với một người đàn ông mình có thể tin cậy hoàn toàn.

- Mà anh là người đàn ông ấy?

- Vâng, anh là anh ta đấy. Chị vợ nói năng bình tĩnh, khách quan, như một người thứ ba, em tin anh vì anh là một người chồng tốt, một người bố tốt. Em biết với anh thì chẳng thể có những chuyện bất ngờ; bao giờ anh cũng làm điều cần phải làm. Sự tin cậy ấy khiến cho em sung sướng.

- Ở với anh, em sung sướng à?

- Có chứ ạ, chị vợ như suy nghĩ thận trọng trong một lát- có, em sung sướng, em có thể nói thực là em sung sướng. Anh đã cho em tất cả những gì em mong muốn: gia đình, con cái, một đời sống thoải mái và chắc chăn, ở với anh, em được sung sướng, anh có vui lòng không? Người vợ cúi xuông khẽ vuốt gáy anh âu yếm.

- Có, điều đó làm anh vui lòng, Ghiđô đáp.

Lúc này, xe hơi đã rời phố Appiênnơ mới để rẽ sang phố Hồ nước và bon bon giữa những đồng lúa xanh rờn, trên đó, người ta thấy lác đác những đám mây nhỏ trăng trắng, hồng hồng rung rinh của những cây ăn quả đang trổ hoa. Rồi đến một cây hoa trinh nữ vàng ối bên ngôi nhà màu xanh nước biển; rồi vài cây ở Juyđê cành nở đầy hoa màu rượu vang đỏ.

- Em biết đấy, anh không khó chịu đâu, Ghiđô nói, tuy nhiên anh nghĩ đến một chuyện vừa xảy ra lúc nảy...

- Chuyện gì thế ạ?

Ghiđô kể lại chuyện về cái đĩa hát và tính tự động của máy bị hỏng, rồi anh kết luận.

- Giờ thì đĩa ấy coi là vứt đi rồi. Nhưng có điều anh không giải thích được tại sao tính tự động của máy lại bị trật thế.

Chị vợ nói đùa: - Có lẽ thỉnh thoáng máy móc chúng cũng chán vì cứ là máy móc mãi chúng muốn chứng minh chúng không là máy móc nữa.

- Có lẽ đúng đấy...

Thằng nhỏ vẫn quỳ trên ghế bên cạnh Ghiđô, bỗng hỏi mẹ xem ngày hôm đó nó có được ăn dâu tây không? Bà mẹ giải thích cho nó là giờ không phải mùa dâu, dâu là quả của mùa xuân, trái lại bây giờ là mùa hoa, cứ nhìn đống quê là thấy rõ. Ghiđô nghe những lý luận của vợ anh một lát, lại thử một lần cuối cùng, nhưng đại khái thôi, để nhớ lại việc anh tin chắc là đã quên phứt đi sáng hôm nay, nhưng anh chẳng nhớ gì hết. Có lẽ đó là một cuộc hẹn vì công việc vào ngày hôm sau, ngày thứ hai. Dầu sao thì mọi việc đều được ghi trong cuốn nhật ký ở bàn giấy của anh rồi, muốn biết cũng dễ thôi.

Giờ họ đang ở trên con đường đi vòng quanh hồ Anbanô còn chưa nhìn thấy, vườn tược ở nhiều biệt thự che lấp mất nó. Nhưng đến một chỗ ngoặt, hồ dần dần hiện ra đầu tiên là những sườn dốc đứng phủ đầy cây cối dày đặc xanh um, rơi tít tận bên dưới, như dưới đáy phễu, hồ nước phảng phất và tối om, trong đó những bờ cao và bầu trời mây in bóng không đều. Ghiđô liếc nhanh nhìn xuống đồng hồ và lại có cảm giác đằng sau những chi tiết tản mạn đó có một ý nghĩa ẩn. Bây giờ đường dốc ngược lên và Ghiđô đổi tốc độ, chuyển từ số bốn sang số ba. Tít trên đầu dốc, người ta nhìn thấy một vọng lâu in hình trên nền trời, người ta đoán là nó được treo trên một đỉnh cao vài trăm thước.

Bỗng nhiên Ghiđô có cái cảm giác của một người đang từ dưới mặt đất thoát ra ngoài trời, chuyển từ một bầu không khí như lót bông và ngột ngạt tới một nơi sáng sủa, nhẹ nhàng. Và cùng lúc với cảm giác đó, một sự thôi thúc chính xác nảy ra trong anh; phóng cái xe hết tốc lực trong khoảng không mà người ta nhìn thấy trên đỉnh dốc, và lao vào hồ cùng với vợ con. Cái xe sẽ nhảy từ trên hai ba trăm thước xuống và rơi thẳng vào hồ: cái chết sẽ trong khoảnh khắc. Ghiđô tự hỏi có phải ý nghĩ đó do lòng hằn thù gia đình xui nên không, và anh thấy không phải như vậy. Anh thấy dường như anh chưa từng bao giờ yêu họ bằng cái giây phút anh muốn giết chết họ. Nhưng đó là một sự thôi thúc hay cám dỗ? Đó là một sự cám dỗ gần như không cưỡng lại được, với một sự dịu dàng tang tóc, dai dẳng và nóng bỏng, giống như sự cám dỗ gây nên bởi một lòng thương hại không chịu công nhận là bất lực.

Xe ngoặt sang phải và đi sát bờ đường, lao nhanh lên phía vọng lâu. Nhưng, đi vượt qua điểm cao nhất, Ghiđô thấy mình ở ngay trước một bãi cỏ mà anh không ngờ tới; vực thẳm đã ở lại phía sau và thời cơ đã qua mất: ngả vào trong không là một chuyện tự nhiên, lùi lại để mà ngã sẽ là một tội ác... Ghiđô dừng lại, kéo phanh tay và ngồi im. Anh không thấy cảm giác gì đặc biệt; anh chỉ đứng như thấy mình đã rời không khí nhẹ thảnh thơi để trở về một môi trường ngột ngạt và như lót bông.

Chị vợ xuống xe, bảo anh:

- Hoan hô! Anh dừng lại hay quá, ta đi ngắm cảnh hồ đi.

Trong khi bốn người đang ở sát bên vọng lâu, cầm tay nhau cúi xuống để ngắm hồ nước thì Ghiđô bỗng sực nhớ đến điều anh đã quên: chủ nhật này là ngày kỷ niệm cưới họ, hôm qua họ đã nhắc đến, sau khi cho các con đi ngủ và chính cuộc đi chơi này đã được quyết định để ăn mừng lễ kỷ niệm đó.

Hoàng Hải dịch

NGÂN HÀNG TÌNH YÊU

Một buổi tối, tôi nghe qua điện thoại tiếng Giuxtinô nói với tôi: “Alêchxanđơrơ ngày mai chủ nhật ta đi chơi vùng ngoại ô, cậu bảo sao?", ngạc nhiên quá, tôi như người bị cắt mất lưỡi. Là vì thế này, Giuxtinô có một cửa hàng bán xoong nồi gần quán rượu của tôi, công việc buôn bán của cậu ta rất khá, nhưng cậu ta lại là cái anh keo kiệt vắt cổ chày ra nước. Cậu ta bẩn bụng đến mức hình như cậu ta tiếc cả không khí mình hít thở nữa; giá mà có thể chiều theo ý cậu ta, thì nhất định cậu ta chỉ thở có một nửa, còn nửa kia đem để dành. Tôi bối rối hỏi cậu ta:

- Thế ta đi bằng gì mới được chứ?

- Đi bằng xe tớ, - cậu ta đáp.

Lại một sự bất ngờ mới.

- Cậu có xe à? 

- Mình mới mua tháng trước.

- Thế cậu đi bằng xe cậu à?

- Chứ sao. Nếu không thì mình mua xe làm gì?

Tóm lại, sau cơn ngạc nhiên lần đầu tiên, khi tôi đã hoàn hồn lại, chúng tôi thoả thuận với nhau sáng mai sẽ gặp nhau ở quán rượu của tôi.

Chúng tôi có mấy người? Có năm người. Giuxtinô, tôi, Phơlôra vợ tôi, Jôlie bạn cô ta, một con ngựa cái tóc trắng nhạt, mà Phơlôra mơ ước gả chồng cho, và Oxvanđô một anh chàng nghèo kiết xác làm nghề chào hàng ở một cửa hàng bán vải. Jôlie, cũng bán vải ở cửa hàng này, khăng khăng coi anh ta như vị hôn phu của mình.

Thấv Giuxtinô là một chàng trai khá giả chưa vợ, tự mua được cho mình cả xe hơi. Phơlôra lập tức ngồi đứng chẳng yên. Những loại đàn bà như vậy, có chút xíu gì là dệt ngay ra được một thiên diễm tình ngay: "Giuxtinô đúng là người mà Jôlie cần... Mai, trong lúc đi chơi, chúng mình sẽ làm mối cho họ", cô ta gọi điện thoại cho Jôlie, nhưng chẳng ăn thua gì. Cái cô bé ngốc nghếch này cứ lai nhải rằng không có Ôxvanđô thì cô ấy chẳng đi đâu hết.

Sáng hôm sau, năm người chúng tôi chen chúc nhau ngồi, đươc chăng hay chớ trong xe của Giuxtin. Đây là một loại xe thường sản xuất hàng loạt, nhưng chỉ do nó là của Giuxtinô mà đối với tôi, nó hình như nhỏ hơn và trông không đẹp mắt bằng các loại xe khác cũng mác ấy.

Lúc ấy vào khoảng tháng chín, nhưng có thể nghĩ là tháng mười, vì trời ấm và không có gió. Mặt trời mệt mỏi chiếu sáng. Suốt đêm mưa như trút nước, do đó, cánh đồng tươi mát kích thích cái đói như cây rau diếp mơn mởn vừa mới hái vậy. Sau mùi xăng hôi xì của thành phố, hít thở đặc biệt thấy nhẹ nhõm. Bầu trời được rửa sạch tinh tươm xanh dịu, lóng lánh; đồng cỏ xanh um, sũng nước; cây cối điểm những đốm vàng đốm đỏ của tiết thu; trên mặt đường, lá dính vào nhựa đường, vô vàn những tấm lá vàng, xe hơi lăn trên chúng thật tiếc vì nom chúng đẹp ơi là đẹp. Mặt xanh dớt như lá cây, gầy nhang như cái đinh. Giuxtinô lái xe rất nghiêm chỉnh; vẻ keo kiệt hằn rõ trên nếp nhăn bên mép anh ta. Oxvanđô là một chàng thanh niên có bộ mặt đầy thiện cảm, mái tóc dầy, vẻ ngạo ngược, đeo nơ con bướm. Cậu ta gắng hết sức để làm chúng tôi khỏi buồn chán. Rốt cục, có thể hiểu được tại sao Jôlie lại yêu cậu ta. Chỉ cần so sánh Oxvanđô với Giuxtinô: một người nghèo, người kia giàu, người này vui trong cảnh nghèo túng bao nhiêu thì người kia buồn trên sự sang giàu bấy nhiêu. Cái trò Ôxvanđô thích nhất là bất chước tiếng các loài chim và động vật - gà, vịt, lợn, mèo, chó. Cậu ta bắt chước khéo đến nỗi Phơlôra, Jôlie và tôi đều đau quặn cả ruột gan vì cười. Chỉ có Giuxtinô không cười, có thể nghĩ là một nụ cười, anh ta phải xía tiền mặt ra trả. Khi Oxvanđô, bất chợt ghé vào tai anh ta giả tiếng con lừa động hớn hí lên giống hệt như lừa thật, thì anh ta phát cáu; do đó anh mất bình tĩnh và xuýt nữa xe hơi đâm vào tường.

- Trò đùa rẻ tiền, - anh ta làu bàu qua kẽ răng.

Nghe vậy Jôlie chồm lên:

- Có lẽ ông Giuxtinô thích một trò đùa khác? Trò ấy đối với ông là trò gì vậy?

Tóm lại, mọi người đã bắt đầu phiền phiền về cái tính keo kiệt của anh ta. Chúng tôi đi được khoảng mười cây số, bỗng đến một ngã ba đường, xe giảm tốc độ và dừng lại bên cột xăng.

- Hết xăng rồi, - Giuxtinô chỉ vào máy nói. - Cần phải mua mười lít.

Chúng tôi há hốc miệng vì ngạc nhiên. Mặc dầu tất cả chúng tỏi đều biết là Giuxtinô keo bẩn, nhưng nào có ai ngờ cái tính đó lại lộ ra sớm thế. Jôlie cô nín cười lắp bắp:

- Lạ thật!

Giả vờ lung tung, Giuxtinô bảo tôi:

- Alêchxanđơrô, anh trả tiền, rồi ta tính sau.

Người cảm thây khó chịu nhất trong bọn, là Phơlôra. Trước đó, cô ấy phải thuyêt phục Jôlie mải nói rằng bây giờ, khi mà Giuxtinô mua xe hơi thì hãy nên coi anh ta không phải la keo kiệt nữa.

Vậy là tôi chi tiền, trong khi Giuxtinô làm bộ lúi húi với máy móc, và Ôxvanđô, lúc nào cũng vui vẻ, thôt lên:

- Xăng à? Ai bảo ô tô cần có xăng mới chạy được? Nước sạch có gì là không tốt nào?

Chúng tôi lại lên đường. Phơlôra đã đinh ninh trong đầu óc là nhất định phải xe duyên cho Jôlie lây Giuxtmô, bèn lái câu chuyện sang vấn đề hôn nhân.

- Thí dụ như anh ấy, xin hỏi Giuxtinô, tại sao anh không lấy vợ?

Giuxtinô đáp:

- Tôi cần một người vợ thật đặc biệt mà bây giờ tôi chưa tìm thấy.

Bây giờ Jôlie liền nói chen vào, lam hỏng toét cả.

- Xinho Giuxtinô, anh có muốn tôi tả người đàn ba hợp với anh không?

Anh chàng tội nghiệp cả tin, tưởng là Jôlie muốn nói chuyện yêu đương, nên không ngăn cô lại và cô bé cay độc ấy bắt đầu nói, giọng ngọt ngào:

- Trước tiên, chị ấy vóc người phải thật nhỏ, nhỏ xíu, nhỏ hơn cả Điumôvơsơka.

- Tại sao vậy?

- Để tiết kiệm vải may áo, chứ sao?

Đòn đã đánh trúng đích, Giuxtinô im lặng, và Jôlie nói tiếp:

- Sau đó, chị đó phải có một cái bệnh đau dạ dày dễ thương nào đó, để ăn uống bơn bớt đi một tí; sau rốt, vì anh đã hoang toàng như thế, thì chị ấy phải hà tiện để cho cân bằng với anh, nếu không thì cả hai đều phải mang bị gậy mà đi ăn xin mất.

Lần này cuộc tấn công lộ liễu quá, đến nỗi Giuxtinô phải chua chát mỉm cười, nói:

- Tóm lại, cô cho tôi là keo kiệt đấy.

- Chả phải keo kiệt đâu, - Jôlie đáp, - Cứ cho là anh không thích tiêu tiền.

Đên đây thì Phơlôra ngắt lời cô ta, tuyên bố thật hách:

- Ai dám bảo là anh Giuxtinô hà tiện?... Hôm nay, anh ấy sẽ chứng minh ngược lại, là mời chúng mình ăn sáng đấy.

Phơlôra tội nghiệp muốn bằng cách đó để Giuxtinô có thể tỏ ra là mình hào phóng. Thật toi công.

- Tại sao vậy? - anh ta phản đối luôn - Cứ làm theo kiểu Rôma tốt hơn: mỗi người vì mình, trời vì mọi người.

Bấy giờ Phơlôra thất vọng, mới nói:

- Giuxtinô thân mến, thật chẳng biết làm thế nào với anh được.

Chúng tôi đến Kaxtenganđônphô, đi vòng quanh cánh rừng vàng tuyệt đẹp và dừng lại trước quán ăn. Trong khi Giuxtinô dừng xe, Jôlie cùng Oxvanđô đi rẽ sang một bên và vừa cười vừa nói với nhau những điều gì đó, nhưng bây giờ tôi không quan tâm đến. Chúng tôi vào tiệm ăn, đi thẳng ra sân thượng như thường lệ, đứng vài phút ngắm cảnh hồ. Hồ nom như một chiếc giếng xanh lơ tràn đầy ánh nắng, chìm ngập trong cây cối xanh tươi. Sau đó, một người hầu bàn đã đứng sững ngay trước mặt chúng tôi với lời mời mọc lê thê mọi ngày: "Các vị gọi gì đây ạ! Có mì ông, món đặc biệt của tiệm; có gà quay, cá hồi đánh ở hồ lên; gan lợn, chim chiền chiện. Các vị gọi gì đây ạ?". Giuxtinô vừa bước vào tiệm, là cứ như người bị cái que ngang mỏm, trông anh ta thật khô khan vụng về khi anh ta giơ tay lên, nói:

- Hôm nay tôi thấy trong người không được khoẻ, tôi bị đau dạ dày, tôi chỉ ăn chút xúp, thế thôi.

Thấy chưa, không những Giuxtinô không muốn chi tiền cho mọi người, mà tiêu tiền cho riêng mình cũng càng ít càng hay. Bây giờ Ôxvanđô liền vung tay:

- Đáng tiếc là anh lại không khoẻ, tôi đang chuẩn bị thết anh đây... Dầu sao, thì xin biết cho, là tôi chi cho tất cả đây.

Để chứng minh lời nói, cậu ta rút cái ví ra, khoa khoa tờ phiếu ngân hàng mười nghìn lia. Giá như các bạn nhìn thấy Giuxtinô nhỉ! Anh ta nhìn Ôxvanđô, nhìn chúng tôi, nhìn người hầu bàn rồi nói:

- Này, tôi nghĩ lại rồi... Thực ra, ăn uống đối với tôi có ích đây. Tôi cũng sẽ ăn như các bạn thôi.

Tôi biết lần này thi Jôlie chẳng bỏ lỡ dịp để cười nhạo tính bủn xỉn của anh ta đâu, nhưng ai cũng ngạc nhiên thấy cô nói:

- Hoan hô Giuxtinô, cứ ăn tợn vào đừng nghĩ ngợi gì; rồi anh sẽ thấy mình nhẹ nhõm hơn.

Giọng nói chín chắn, gần như đầy nhiệt tình của cô khiến Giuxtinô xúc động, nhưng anh vẫn cố chống đỡ:

- Tôi ăn tất cả các món, nhưng ăn in ít thôi.

Jôlie nài nỉ:

- Không, anh phải ăn cho ra ăn chứ. Tôi tự gọi các món ngay đây. Nay nhé: mì ống, cho kha khá vào, ba gà quay, khoai tây rán với xà lách... Sup Ănglê tuyệt ngon... Với cho vang, thứ vang ngon ây... đừng cho vang mới. Mang đây vài chai.

Bữa ăn thật huy hoàng. Ngồi ở sân thượng nhìn xuống là hố, chúng tôi làm ồn bằng đến hai chục người. Ai cũng có lý do riêng để mà vui: Phơlôra vui vì thấy Jôlie ve vãn Giuxtinô, tôi vui vì chẳng ai nói đến tinh keo kiệt của Giuxtinô, dẫu sao thì anh ta cũng là bạn của tôi, còn Giuxtinô vui, như một anh chàng keo kiệt chính công, vì anh ta biết là anh ta không phải trả tiền bữa ăn trưa; cả Jôlie và Ôxvanđô đều có cơ sở riêng của họ để vui, mà lúc ấy tôi không ngờ tới. Họ dọn món mì ống, quả là ngon thực; họ bưng gà quay rất ngon lên, gà to đẽn nỗi thật khó xẻ chúng ra; họ dọn món xà lách bằng rau diẽp, tươi rói thơm phức rắc hoàng liên, cần tây, thìa la, rau hạc hà; còn món sup Ănglê thì quả thực là một tác phẩm. Trước hết, chung tôi uống hai chai vang cũ gắn xi, sau hai chai vang nữa. mỗi người khoảng nửa lít. Ôxvanđô là anh chàng thường xuyên chẳng biết buồn chán, lại bày ra một trò vui mới: cậu ta đơm vào áo khoác một chiếc cúc vô hình bằng kim với chỉ, làm gì có kim chi, nhưng cậu ta đơm với động tác chính xác y như cậu ta cầm trong tay cái cúc, kim với chỉ thực. Lần nay thì cả Giuxtinô cũng cười. Tôi cho rằng, trong thâm tâm anh ta khoái Ôxvanđô, còn cậu này thì vui quả là vui, biết rằng chỉ tí nữa thôi là người ta sẽ bảo cậu thanh toán. Mặt trới cứ lặn dần, hồ nước chìm trong bóng đêm trở thành mờ tối, và như vào tiết tháng một, vừa mới ấm bỗng trở lạnh ngay. Phát biểu ý kiến chung, Ôxvanđô nói:

Trường hợp thuận lợi nhất để mắc bệnh cúm đây. Đã đến lúc nhổ dễ rồi. Bồi bàn đâu tính tiền đi!

Lát sau, anh bồi bàn tới với một tờ biên lai thanh toán dài dằng dặc, trên đó ghi nhiều con số với bao nhiêu là số không. Chẳng thèm nhìn vào đấy, Oxvanđô rút tờ bạc mười nghìn lia đưa cho anh bồi. Anh này nhìn tờ phiếu một giây, sau đó cười nhạt nói:

- Ông đua ạ.

Oxvanđô suút nữa thì nổi giận, hỏi:

- Anh bảo sao? Đùa gì?

- Đây là tờ quảng cáo, - anh bồi nói. - Ồng không thây ở đó viết gì sao? "Ngân hàng tình yêu, mười nghìn cái hôn".

Ôxvanđô lo ngại, cầm lây tờ phiếu, ngắm nhìn nó, cuối cùng nói:

- Ờ nhỉ... Chắc tôi cầm nhầm rồi... Tiếc quá, tôi không mang tiền khác đi... Đây này, tui không.

Để kể lại chuyện xảy ra sau đó, cần có một tác giả hài kịch - tôi thi đành chịu bất lực. Jôlie thì được một mẻ cười suýt ngã lộn khỏi ghế và chỉ nhắc đi nhắc lại: "Giờ thì nhất định Giuxtinô lại đau quặn ruột gan lên cho mà xem". Mặc dù đang bối rối, Phơlôra cũng không nhịn được cười; trong thâm tâm tôi cũng vui lây; Ôxvanđô thì cứ vờ vịt làm ra bộ giận dỗi. Còn Giuxtinô thì đầu tiên anh ta tái nhợt mặt mũi, rồi đỏ bừng lên rồi lại tái đi và bắt đầu lải nhải.

- Lại bẫy gì thế này? Chúng ta ở đâu đây? Tôi không trả tiền đâu; cho dù các người có chết đi, tôi cũng chẳng trả một đồng xu nào hết.

Vẫn tiếp tục trò đùa, Ôxvanđô thuyết phục anh ta:

- Xinho Giuxtinô cứ trả tiền cho tất cả anh em đi... Đến Rôma, ta sẽ thanh toán với nhau.

Giuxtinô liền gây sự với Oxvanđô:

- Im đi, cái đồ đói rách vô phúc này, không thì...

Oxvanđô nổi giận thật sự:

- Không thì... sao nào? Này, này bạo lên, xem nào... Mà đừng có “mày, tao” với tôi. Chúng tôi với ông đâu có phải là bạn.

Giuxtinô sợ nhún vai, nhắc lại:

- Được, được lắm, nhưng đây không trả xu nào đâu.

Tôi thấy thương hại cho anh ta qua, đến nỗi hầu như chẳng suy tính một hai gì, tôi nói:

- Thôi, đủ rồi, để tôi trả cho.

Nhưng Phơlôra bỗng xen vào:

- Không, anh không trả gì hết. Hoặc, đúng hơn vì anh có quán rượu, Giuxtinô có cửa hàng thì mỗi người trả một nửa. Còn anh, Giuxtinô, anh phải lấy làm xấu hổ chứ, anh cũng ăn kia mà, tại sao lại không muốn trả tiền.

Những lời đó được nói lên một cách nghiêm chỉnh, bằng cái giọng chẳng để ai phản đối lại? Giuxtinô đành chịu, cúi đầu, rút ví ra thật chậm chạm, cái chậm chạm đau khổ của anh keo bẩn phải đoạn tuyệt với từng đồng xu, anh ta lôi từ trong ví ra hết tờ một nghìn lại đến tờ một trăm, rồi để cả lên bàn. Jôlie tàn nhẫn hỏi anh ta:

- Anh tiếc lắm sao?

- Không. - Giuxtinô đáp, - tôi chỉ tiếc là tôi đã nhập bọn với các người.

Cậu ấy đã xúc phạm đến tất cả. Jôlie đâm phẫn nộ trước nhất. Cô ta đứng phất dậy nói:

- Thế đây? Chúng tôi sẽ về Rôma bằng xe buýt. Ta đi đi, anh Oxvanđô.

- Tôi cũng đi đây, - Phơlôra nói. - Còn anh, Alêchxanđơrơ, anh có thể trở về với Giuxtinô.

Cuối cùng tôi cũng không nhịn nổi.

- Không, đợi tôi với... Đây, phần tôi đây, anh Giuxtinô. Chào anh, chúc anh lên đường may mắn.

Tóm lại, tất cả chúng tôi đều ra khỏi tiệm ăn, để Giuxtinô ngồi trơ một mình trên sân thượng, chìm trong bóng tối, bên cái bàn, trước mặt đống tiền.

Chúng tôi qua đoạn chót của ngày hôm đó thật là vui, dường như tách được khỏi Giuxtinô, mỗi người chúng tôi đã tránh được một cái dằm. Chúng tôi làm một cuộc dạo chơi thật tuyệt diệu trong rừng. Jôlie với Phơlôra hái được một bó anh thảo to. Sau đó chúng tôi đi vào làng, uống cà phê trong cái quán ở quảng trường. Chúng tôi đi dọc đi ngang khắp Kaxtenganđônphô- đây quả là một thành phố dễ mến mặc dù nhỏ bé- chúng tôi mua những bánh vật thơm mùi hoa hồi ngon tuyệt và lại uống cà phê trong một quán khác. Cuối cùng, xe buýt tới, chật ních những anh chàng ngạo ngược đi chơi ngày chủ nhật, nhưng mặc dù phải đứng suốt dọc đường đến Rôma, chúng tôi vẫn chẳng khó chịu chút nào. Còn Giuxtinô thì sao? Nào ai biết, chắc anh ta đang ngồi sau quày để bán đinh, tính toán bao nhiêu tiền một lạng đấy.

Hoảng Hải dịch

SÙNG BÁI GIA ĐÌNH

Vừa đứng trước mặt bà mẹ chồng, nhìn thấy bộ mặt bánh dầy vành vạnh và nếu ngắm kỹ, thì thấy cả cái vẻ u ám của bà, tôi biết cuộc đến thăm của mình là công toi. Nhưng suy đi nghĩ lại thì đã muộn, bà ấy đã bắt nhời rồi:

- Con làm sao thế, con gái của mẹ? Mẹ giúp gì được cho con nào? Lại đây, ngồi xuống, kể cho mẹ nghe đầu đuôi.

Thật buồn rơi nước mắt mà vẫn phải nặn ra một bộ mặt tươi tỉnh: tôi thu hết can đảm và bày tỏ cho bà nghe tất cả những uẩn khúc về đức ông chồng. Như tôi đã đoán trước, bà mẹ chồng trước hết làm ra vẻ ngạc nhiên, cứ như người trên trời rơi xuống vậy.

- Con làm sao thế? Ai lại có thể nghĩ như vậy được. Sao lại thế? Thật khó tin! 

Sau đó, bà bắt đầu dần dần tìm cách bào chửa cho Pet’rô:

- Chắc cậu ấy bị mệt, bị kiệt sức đấy. Chuyện rõ rồi, thần kinh đấy! Nhất định cậu ấy phải nghỉ ngơi thôi.

Cuối cùng, chẳng một hai gì nữa, bà định đổ toẹt ngay tất cả tội lỗi lên đầu tôi một cách khá lộ liễu:

- Tuy thế, trông cô cũng có vẻ mệt đấy; chắc là cô đã lo lắng quá sức nên mệt lử ra rồi. Thêm vào đó, nhà mình còn lạ gì cái tính thích mơ mộng, cái tài tưởng tượng của cô, lúc nào cũng sẵn sàng biến con ruồi thanh con voi. Lẽ nào giữa vợ chồng lại không xảy ra mọi thứ chuyện vớ vẩn được? - cô thổi phồng, rồi cô phóng đại lên. Mẹ e rằng cô lại cần nghỉ ngơi nhiều hơn nhiều hơn anh ấy nữa!

Sau những lời ấy, tôi nhìn bà ta ghê quá, đến nỗi bà ta đâm gừm gờm, rõ ràng cảm thấy tôi có thể cáu tiết lên, bà ta liền đánh bài lủi, - tất nhiên bà ấy bảo là hiểu tôi, mà còn hiểu đến thế nào nữa ấy chứ: nào là bà đã có một ông chồng đã quá cố, tội nghiệp, tính nết ông ta cũng chăng dễ dàng gì, nào là dẫu sao tôi cũng không thể phủ nhận được rằng Pet’rô là một người biết chăm sóc -gia đình vào loại tuyệt vời, đúng anh ta, kẻ sùng bái gia đình, một sự sùng bái thực sự, mà đã như thế thì...

Mồm nói, nhưng đồng thời bà ta kiếm cách khiến tôi rời ghế đứng dậy, đưa tôi ra buồng ngoài, rồi hôn lấy hôn để, xong đẩy tôi ra ngoài cửa, như đẩy một người ăn xin lẳng nhẵng. Làm sao tôi lại thấy mình ở đầu cầu thang trước buồng thang máy, tôi thật chịu không sao hiểu nổi.

Trên đường về nhà, tôi cứ luôn luôn suy nghĩ về Pet’rô mặc dù bà mẹ chồng đã phỉnh phờ tâm trí tôi bằng những lời bóng gió của bà, tôi quyết định cho rằng trí nhớ đả phản lại tôi. Chẳng phải tranh cãi gì, quả thực Pet’rô có sùng bái gia đình. Nhưng cũng phải xét xem sự "sùng bái" ấy nó là cái gì mới được. Vi dụ như chỉ cần nhớ lại, xem một ngày của chồng tôi được sắp xếp ra sao, là có thể nói: chẳng được một người thứ hai biết "chăm sóc" gia đình như vậy đâu! "Sự sùng bái gia đình" ở anh ấy rất chi độc đáo, và rất chi là đáng ngờ nữa. Thực tình, một người chồng, một người bố mẫu mực, sáng ra ở trên giường trỗi dậy, làm những gì nhỉ? Anh ta ăn bữa ăn sáng xoàng xĩnh một mình ở trong bẽp, sau đó, để khỏi đánh thức cái vương quốc đang còn yên giấc, anh ta khe khẽ luồn ra khỏi nhà để đi làm. Anh Pet’rô đã làm như vậy, cái gì là thật cứ nói cho thật. Nhưng công việc của anh thì lại không thật đâu!

Anh ngồi vào chiếc xe hơi cỡ nhỏ, đi đến khu trung tâm, đến một ngôi nhà lớn, ở đó cả một tầng nhà được thuê làm văn phòng, anh ta cũng thuê cho mình một buồng để làm “văn phong” ở đó. Chỉ có điều anh chẳng lám cái gì trong cái “văn phòng” ấy sất, chẳng bao giờ anh làm một cái gì, bởi vì có gí trong đó mà làm, chẳng biết gọi tên nó là cái phòng gì, mà cũng chẳng hiểu nó để làm gì? Anh ngồi vào bàn giấy, rồi mắt nhìn đăm đăm vào khoảng không, đợi cho đến giờ nghỉ ăn trưa. Vấn đề là Pet’rô của tôi chẳng biết làm gì hết, anh sống nhờ của nả của mẹ, và tất cả tấn hài kịch về cái văn phòng kia là anh ta đóng riêng để cho tôi xem, để tỏ ra anh ta là một người chồng siêng năng, một người làm ăn quyền biến như thế nào. Tuy nhiên, thật chắc chắn hết sức là bằng cách đó, anh đã lường gạt cả anh lẫn tôi.

Thôi, được. Đúng một giờ trưa, anh về nhà, cất tiếng oang oang thông báo: "Tôi đây, tôi đã về rồi đây! Nấu mì ống đi nhá!". Sau đó, anh đi vào phòng khách, cởi áo khoác ra, dặn ra mấy tiếng “ô- hô- hô” thật hả hê, ngồi phịch xuống ghế, hét lác: "Julia ngoan ngoãn lên nào, chạy đi lấy báo, dép cho bố; bố mệt quá, làm việc quá sức!".

Con bé làm những việc bố nó yêu cầu, anh cởi giầy, đi dép vào, một tay vặn rađiô, tay kia nâng tờ báo lên mắt, lần nào cũng sôi nổi gào lên một câu: "Chà, gia đình! Trên đời này còn có gì tốt đẹp hơn gia đình nữa!".

Tuy nhiên, đi đến gần cửa phòng khách, nhìn từ phía sau lưng anh, tôi thấy anh cầm ngược tờ báo: cầm thế đọc làm sao được chứ. Còn về cái rađiô, thì anh hoàn toàn chẳng vặn tới mục âm nhạc hay mục tin tức mới: trong máy cái gì đó cứ rít rú, kêu ùng ục, gào lên, nổ lách tách... Nhưng anh cứ khăng khăng gọi như vậy là “đọc báo” với "nghe rađiô".

Sau đó, chúng tôi ngồi ăn trưa. Nói ra chẳng ai tin nhưng tôi thề đó là sự thực: mặc dầu còn rất trẻ (anh mới độ ba chục cái xuân xanh), Pet’rô rất khoái đóng vai gia trưởng- anh đứng bên bàn ăn, cạnh một chồng đĩa và bắt đầu "phục vụ" chúng tôi: anh làm ra bộ như múc súp, nhưng lại chia cho tôi và cháu gái những cái đĩa không còn anh chỉ múc thật cho mình thôi, sau đó anh ngồi ăn, tặc tặc lưỡi: "Ư... úi sup ngon ghê! Ngon hết chỗ nói! Nào, ăn đi chứ! Còn đợi gi nữa, ăn đi!

Kỳ chưa: trước khi ăn, cần phải múc cho đầy đĩa đã chứ, điều đó tôi đành lặng lẽ làm thật hiền lành, vì tôi biết rõ, cãi lại anh là vô ích, anh sẽ nhiếc mắng mình ngay! Thấy chưa, cô là người như thế đó! Chỉ có nói ngược ý thôi! Mà sống trong gia đình, trước hết phải có sự hòa thuận với tình yêu thương chứ!.

Sau bữa trưa, anh thở phào nhẹ nhõm, buông người ngồi phịch xuống ghế bành và mở vô tuyến truyền hình ra xem. Lại nhắc lại cái trò như với cái đài phát thanh: anh ta còn chẳng buồn chỉnh cho hình ảnh được rõ nét nữa, trên màn ảnh, những vệt sáng vệt tối nhảy nhót, nhoáng nhoàng, bò lên nhau loạn xị.

Sau đó, anh bỗng chồm dậy tuyên bố: "Xem vô tuyến thế là đủ rồi! Ngủ nghê thôi!". Chắc hẳn là ở nhà, ở trong cái gia đình Rôma cổ kính thiêng liêng tột đỉnh của anh, người ta vẫn nói như vậy, và hình như đối với anh, việc vận dụng những cách nói "trong nhà" ngọt sớt, như vậy cũng góp phần cho sự yên ấm của gia đình.

"Ngủ nghê" nghĩa là thế này: tôi phải cởi áo dài, giầy dép và chỉ mặc một bộ quần áo lót liền thân lên giường nằm. Pet’rô cũng khoác một bộ quần áo ngủ. Nhưng, các bạn tưởng rằng anh ta sẽ nằm cạnh tôi đó thôi? Chẳng phải thế đâu- anh ta đứng cạnh cửa sổ, tay gõ gõ vao kính.

Từ trên giường, tôi tha hồ ngắm anh ta: khi ann ta quay lưng lại tôi, tôi thấy cái gáy còm cõi của anh, mơ tóc thưa, chải thật, mượt, và khi anh quay nghiêng, tôi nhận thấy anh hoàn toàn không có cằm. Từ hai đặc điểm của diện mạo anh kia- cái gáy còm cỗi và cái cằm thụt vào- tôi đặt ra cái lý luận nó giải thích tư cách anh ấy. Tôi xét thấy rõ ràng là anh ta rất căm thù gia đình, nhưng sống khac đi thì anh không thể: anh không đủ khả năng để sống thế. Do đó, anh đưa vào cuộc sống gia đình hàng loạt những hành động chẳng có nghĩa lý gì nhưng về mặt nào đó có tính cách nghi thức... thật trừu tượng và chỉ có cái vẻ bề ngoài, đến nỗi bất giác mình phải nghĩ ngay là anh đóng cái trò hề phi lý và ác độc ấy để báo thù.

Trò "ngủ nghê" kết thúc bằng việc bỗng dưng anh ấy sực nhớ ra "Ngủ thế đủ rồi, cô thật là "cây ngủ"! Đã đến giờ tôi đi làm rồi!" - và miệng vừa huýt sáo một cách vui vẻ, sảng khoái, anh vừa mặc quần áo và lại chạy đi làm cái việc ăn dưng ngồi rồi trong "văn phòng" của anh. Tuy vậy, cũng chẳng hoàn toàn như thế, dẫu sao anh cũng có việc để làm chứ: ấy là gọi điện thoại cho tôi và hỏi: "Công việc ra sao? Tốt cả chứ. Mọi sự trôi chảy cả chứ! Em làm gì? Con bé làm gì?". Sự thực thì bằng cách đó anh ấy kiểm tra tôi. Vấn đề là tôi không có quyền sống cuộc sống riêng của mình, không có quyền có bè bạn, có những thích thú, những sự giải trí riêng. Phận sự của tôi là phải ngồi nhà, sống một cuộc sống gia đình trứ danh, một cuộc sống gia đình mà anh ấy đã biến thành một bài thơ cuồng phong.

Nhưng tôi sợ nhất là cái ngày chủ nhật. Một trong những chân lý cũ rích mà chồng tôi thích nhai đi nhai lại, là "Ngày chủ nhật nên đi qua trong phạm vi gia đình". Chúng tôi làm đúng thế. Ngoài hai ông, hai bà nội ngoại, anh ta còn có một lô xích xông những cô dì chú bác, anh chị em thúc bá, và tất cả mọi chủ nhật đều dùng vào việc đi thăm viếng vô vàn những thành viên của cái thị tộc lắm chi nhánh đó. Cả ba chúng tôi- anh ấy, con bé với tôi, thắng những bộ quần áo đẹp nhất vào, tất bật lên xuống những cơ man nào là những thang máy, từ khu tiểu thị dân này sang khu khác, chúng tôi bấm những cái chuông kêu chói cả tai ngoài cánh cửa cọ sạch bóng của các viên chức, thưong gia, các bác sĩ, luật sư không giàu có, các trạch chủ và điền chủ. Trong các buồng; ngoài sặc mui bếp núc, người ta chào đón chúng tôi bằng những tiêng reo bất di bất dịch: "Xem ai lại thăm bọn minh kìa! Thật là một sự ngạc nhiên dễ chịu! Các người khá thật! Nom các người bảnh bao thật! Paola đầy ra đây, Pet’rô cũng vậy, còn con bé nom xinh xẻo tệ, con bé thật duyên dáng tuyệt trần!".

Sau đó, chúng tôi ngồi vao phòng khách, bầy biện theo phong cách tôi tân hoặc giả thế kỷ mười lăm, và bắt đầu chuyện trò... Anh Pet’rô vẫn trung thành với vai kịch kỳ quặc cua anh, ngay cả đối với họ hàng. Câu chuyện tự nhiên dần sang những người trong họ khác vắng mặt, anh ta bao giờ cũng quan tâm đến những người đã khuất, những anh em họ, chú bác cô dì, cháu chắt, ngay cả đến những ông bà ông vải xa xôi mới chết hay chết đã lâu. Những người có mặt đều nhất tề thốt lên: "Ô, anh Pet’rô, ông ấy đã chết rồi mà! Chết hai năm nay rồi còn gì", còn anh ấy ngơ ngơ ngẩn ngân ra vẻ ngạc nhiên, nghe lại đến lần thứ mười những chi tiết của cái chết ai đó, mà mọi người đã quên cả. Dĩ nhiên, tất cả họ hàng đều biết anh Pet’rô có thói quen quan tâm đến những người đã khuất, nhưng coi cái sự quan tâm ấy là một sự lẩn thẩn chẳng đáng kết tội mà còn dễ thương nữa. Ngay cả khi những bà con họ hàng của anh đã chết, nếu anh vẫn coi họ như còn sống, có nghĩa là anh rất yêu thương họ chứ sao!

Lần này, quay về nha sau chuyến đi thăm bà mẹ chồng chẳng kết quả gì, tôi nhớ lại tất cả những chuyện đó. Và bỗng nhiên tôi cảm thấy mình chẳng chịu thêm được nữa, phải bỏ anh ta thôi. Về tới nhà, tôi cương quyết đi vào buồng mình, quăng cai va li lên giường và chẳng chọn lựa gì cả, ném đồ đạc của mình vào đó.

Pet’rô bắt chợt được tôi đúng lúc tôi gọi dây nối cho khách sạn để thuê một buồng. Anh ta phục xuống chân tôi, ôm lấy đầu gối tôi và nức nở. Tiếng nức nở của anh ta nghe thật đau lòng đứt ruột, nỗi buồn của anh thật chân thực, xâu xa, đến nỗi tôi đặt ống nghe xuống và không nén nổi, đưa tay vuốt lên đầu anh: thực ra tôi rất yêu anh ấy, tôi mong muốn nhà chúng tôi trở lại hoà thuận với nhau và anh thề với tôi mọi sự sẽ khác đi. Mãi về sau, khi anh đã quyết định rời tôi ra chỗ khác, bấy giờ mới lại nghe thấy vang lên tiếng thét hoan hỉ của anh:

- Julie, chạy đi kiếm dép với bao cho bố! Bố mệt lắm, kiệt sức mất!

Cái tiếng kêu hùng dũng ấy quen thuộc với tôi quá khiến cảnh giác. Tôi rón rén đi về phía cửa buồng khách như mọi khi, chồng tôi lăn ra trên ghế bành, chân anh xỏ vào dép, anh giở tờ báo trước mặt, đài phát thanh mở to thật lực. Nhưng tờ báo lại vẫn cầm ngược mà đài thì cứ phát ra những âm thanh lộn xộn, nhức tai và vô nghĩa.

Hoàng Hải dịch 

GƯƠNG BA MẶT

Chị người làm đi chợ, vợ anh đang ở ngoài sân thượng với con, chị chẳng thể nghe thấy tiếng chuông, Giôvanni đành tự mở cửa và thấy trước mắt mình hai người đàn ông, tay áo sơ mi xắn cao, đang khiêng một vật bọc giấy bìa nom như cái bình phong. - Cái gương đấy, một người nói, chúng tôi để nó ở đâu bây giờ? Vì vừa được ngủ ngon, hơn nữa hôm nay lại la ngày thứ bảy, không phải tới sở làm, Giôvanni vui vẻ vừa đi trước hai người vừa huýt sáo và chỉ cho họ một góc buồng ngủ, gần cái bàn trang điểm của vợ anh. Hai người đàn ông đặt cái gương xuống rồi bỏ đi. Giôvanni xé tờ giấy bọc ra, thấy một tấm gương ba mặt nom rất giống như những tấm gương ở nhà các cô thợ may, rồi anh soi mính trong gương. Thế là cái vui vẻ của anh tan biến mất, vì anh vừa nhận ra một điều anh vẫn biết xưa nay, nhưng ít lâu nay anh hình như đã quên đi: bộ mặt của anh không chỉ gây ác cảm mà còn hoàn toàn mới mẻ một cách khó chịu đối với anh, mới mẻ với cái nghĩa anh khó lòng tin một bộ mặt đáng ghét đến chừng ấy lại là mặt của mình.

Đầu tiên, anh vừa nghĩ, vừa quay nghiêng, rồi lại quay ba phần tư mặt, tất nhiên, anh có một ý nghĩ khác, hay hơn, hấp dẫn hơn, về bản thân mình. Nhưng ý nghĩ gì? Suy đi nghĩ lại, anh thấy thực ra anh chẳng có một ý nghĩ gì về mình, anh chỉ muốn bằng bất cứ giá nào không nhận thấy mình trong bộ mặt ác cảm kia. Anh nhẹ nhàng, từ từ chuyển chỗ, anh trở lại ngắm mình, mong muốn rằng ngắm kỹ hơn, anh sẽ tìm thấy một nét nào đó hấp dẫn; nhưng anh thấy càng nhìn, anh càng thấy ghê tởm diện mạo của mình. Trán anh rắn câng, thô kệch và không cân đối; mũi chẳng co hình thù gì rõ rệt và nom vô duyên; mắt không thông minh, nét miệng khiến người ta ghê tởm, sắc mặt đỏ kè, da bóng nhẫy; ngay cả những phần kém diễn cảm trên mặt như tai và cằm, cũng làm dấy lên trong lòng anh một nỗi ghê tởm. Cảm thấy khó chịu ghê tởm. Giôvani lại nhìn mình ba bốn lần nữa, rồi bỏ gương đấy đi ra sân thượng.

Họ ở tầng gác trên cùng, xung quanh là sân thượng, từ trên đó người ta nhìn thấy con sông Tibrơ màu ngọc thạch uốn lượn giữa những bờ thấp xanh rờn, cầu Minviô với những hòn đá cổ nhuộm màu vàng ối, những ngôi nhà tối tân trắng và vàng xây thành hàng ở bờ bên kia. Mắt lim dim trong ánh mặt trời nhẹ nhàng và sáng trưng của một ngày xuân đẹp, Giôvanni đi qua sân thượng giống như một mảnh vườn, với bao nhiêu chậu và thùng hoa xếp dọc theo lan can, hướng tới góc sân, nơi vợ anh đang ngồi đọc sách cạnh nôi của con. Anh ngồi xuống cạnh vợ, nói:

- Gương đã đưa về... anh đã giở giấy bọc nó ra rồi.

- Cái gương giá đứng ấy à? Vợ anh lơ đãng nói, chị vẫn tiếp tục đọc.

- Người ta gọi gương giá đứng thật, là những tấm gương cổ, di động được, đứng trên một cái giá. Cái này là gương ba mặt kia, Giôvanni nói.

- Ôi chào! Chị vợ nói, em thì cứ gương ba mặt, em gọi là gương giá đứng luôn.

Mặt trời nóng bỏng, khêu gợi sự im lặng. Tuy vậy Giôvanni cứng cứ dai dẳng: - Trông nó không đẹp lắm... nom như gương của các cô thợ khâu ấy.

- Đúng nó là thứ ấy đấy mà, chị vợ đáp.

- Anh soi vào đấy, nói thực, anh chẳng thích tý nào hết. Giôvanni nói tiếp, mong vợ anh nói một lời cho anh an tâm.

Nhưng chị vợ cứ lơ đi như không nghe thấy và không đáp lại. Giôvanni cũng lặng im, rồi anh sực nhớ hôm qua một người bà con cũ đã đến thăm vợ chồng anh và nhìn thấy đứa bé, bà ta trịnh trọng tuyên bố là nó giống hệt như bố nó. Lúc đó, lời tuyên bố ấy khiến anh khoái trí lắm; nhưng bây giờ, nghĩ lại, anh cảm thấy gần như khiếp sợ khi nghĩ rằng đứa con đầu lòng anh hết lòng yêu dấu mà lại giống anh thật. Đó là một nổi khiếp sợ kỳ lạ hình như nó nảy sinh không phải do sự giống nhau về thể chất, do một cái gì lớn hơn - sự tiên đoán là cả hai sẽ cùng chung số phận. Lúc đó có tiếng khóc khe khẽ, đứa bé đã dậy. Người mẹ đứng ngay dậy và chạy đến bên nôi, Giôvanni cũng đứng dậy.

Một lần nữa, anh khâm phục sự nhẹ nhàng tuyệt vời của chị khi chị luồn hai hàn tay dưới tấm thân bé nhỏ của chú bé quấn trong tã lót, nhấc chú lên, bế chú đến bên cái ghế tựa cạnh lan can. Người thiếu phụ gác một chân lên thùng hoa, đặt chú bé lên đầu gối, bế chú nghiêng nghiêng đầu nhấc cao trên cánh tay trái. Giôvanni ngồi cạnh chị, nhìn chằm chằm vào đứa con trai, nó đã nín bặt ngay khi mẹ nó vừa nhắc nó ra khỏi nôi. Quả là một chú bé rất đẹp: mái tóc tơ mềm mại khiến ta nghĩ đến những lông tơ của quả dưa vừa lấy ra khỏi vỏ; vầng trán trắng không một nếp nghĩ, cặp mắt nhìn với lòng đen màu xanh lam sẫm trong trẻo, cái miệng hồng hồng có vẻ nghiêm trang và đôi má tròn xoay, rắn chắc một cách lạ. Chú bé nắm bàn chân trong tay mình và nhìn thẳng trước mặt vào một điểm mơ hồ trong không với một sự chú ý xuất thần. - "Anh ta hỏi - Giôvanni nói hầu như chẳng suy nghĩ gì - sau này lớn lên con nó sẽ giống ai trong hai chúng ta!".

Người vợ đáp một cách chắc chắn - "Nó sẽ giống anh".

- Anh nghĩ là không, Giôvanni nói luôn.

- Tại sao lại không?

- Bởi vì anh tự thấy mình ác cảm với chính mình.

Chị vợ lấy bàn tay hẩy một con ong bay vo vo đến gần chú bé, rồi nói rất dễ thương: - Em cam đoan vơi anh là anh chẳng có gì đang ác cảm cả. Mà nói chung, mọi người còn rất có thiện cảm với anh la đằng khác.

- Có thể tất cả mọi người, nhưng anh thì lại không...

Chị vợ cúi xuống đứa bé, nhắc đi nhắc lại, giọng còn dịu dàng và ra dáng dạy con: M- e.. m- e. Nó không nắm chân nửa, chú bé giơ một bàn tay chới với về phía mặt mẹ, nắm ngay được cái mũi. Giôvani thấy là vợ anh toàn tâm, toàn ý dành cho chú bé, chẳng quan tâm đến nỗi phiền muộn của anh. Tuy vậy, anh vẫn nói tiềp:

Anh thấy anh có ác cảm với chính mình, như một người lạ, một người không quen biết có ác cảm với bản thân anh vậy - Như thế có nghĩa là với cái ý ác cảm còn thêm cả ý về sự xa lạ nữa. Vừa rồi, khi nhìn mình trong gương, ý nghĩ đầu tiên gieo vào đầu óc anh là: lẽ nào lại có thể là mình đây nhỉ!

- Tuy nhiên, chẳng phải chuyện có thể, mà là chuyện rõ rành rành, chị vợ nói với một sự tàn nhẫn lơ đãng.

- Thế cho nên anh mới mong con anh không giống anh chứ.

Người đàn bà lại cúi mặt xuống bàn tay chú bé để tìm cái vuốt ve mơ hồ; rồi ngẩng đầu lên, chị nhìn chồng cười giòn giã: - Anh có thấy anh buồn cười không? Anh là người bố duy nhất trên đời này muốn con mình không giống mình đấy!

Giôvanni suy nghĩ rồi buộc lòng phải công nhận là vợ anh nói đúng. Chỉ còn rớt lại sự ghê tởm đối với chính mình và điều anh thực lòng sợ hãi - con anh nó lại giống anh. Anh lo ngại nói:- Chỉ riêng ý nghĩ là mai đây anh có thể nhìn con anh với tất cả nỗi ác cảm anh nhận thấy khi mình tự ngắm mình, là anh đã chán ngáy.

- Nhưng tại sao nhỉ? Nào, anh thử giải thích xem...

- Ác cảm thì giải thích thế nào được hả em, nếu không thì nó đã chả là ác cảm; nó là thế, vậy thôi.

Chị vợ lấy tay cù nhè nhẹ vào cằm chú bé, nó toét miệng cười ngay, vẻ mặt nó cũng chẳng vì thế mà thay đổi. Người mẹ ngắm nghía hồi lâu nụ cười chị đã gây nên và hái được, với cái nhìn của một hoạ sĩ đang dừng công việc lại để ngắm bức tranh mình đang vẽ: rồi trong lúc âu yếm sôi nổi, chị cúi xuống chú bé, hôn chú, nhắc đi nhắc lại, mài miệt say mê:- Nó thì trái lại, nó đáng yêu lắm kia, ồ, phải rồi, phải rồi... hết sức, hết sức đáng yêu... Cuối cùng, sau khi đã biểu lộ tình yêu con như vậy, chị chợt nhớ tới chồng và nói vồn vã:

Nhưng tại sao nhỉ? Anh cứ có cái thói tự ti mặc cảm... tại sao anh lại ác cảm với anh nào? Chúng ta cùng xem xét con người của anh nhé: anh là một luật sư tốt, văn phòng của anh có đông người lui tới; anh là một con người tế nhị, lịch sự, nghiêm túc, cân bằng. thông minh, có giáo dục; anh trẻ, đẹp trai, nhà giàu, - điều này cũng hoàn toàn không phải là thừa – bạn đồng nghiệp quý trọng và đồng tình với anh; anh có nhiều bạn hữu, anh tập tành nhiều thứ thể thao; thích những gì đẹp đẽ... Anh còn muốn gì hơn? Em tuyên bố với anh là em rất hài lòng nếu con chúng ta giống anh như hệt.

Người vợ nói một cách cương quyết đến nỗi bỗng dưng Giôvanni cảm thấy lung lay. Nếu anh lầm và vợ anh đúng thì sao? Rồi, anh chợt nhớ ra sáng nay anh đã đọc một tờ báo mục quảng cáo về hôn nhân trong đó người đàn ông tự tả mình bằng cách dùng những lời lẽ giống như những lời vợ anh đã dùng để nói về anh; và anh nhớ lại khi đọc các bức chân dung ca ngợi mỗi dòng đáng giá bao nhiêu tiền đó, anh đã nghĩ: - Đây là một ông, có khi trái lại, lại là một nhân vật khả ố đây! Và anh chua chát nói - Em vừa vẽ về anh một bức chân dung thật hời hợt và ước lệ. Nếu em đào sâu một chút, em sẽ nhìn thấy mọi sự dưới một vẻ khác hẳn.

Người vợ đáp với một cái giọng hơi hơi khó chịu:

- Em nhìn anh như vậy bởi vì em yêu anh... Cho dù em có đào sâu đến đâu, thì em cũng chẳng thấy gì hơn. Anh muốn đào, thì anh cứ việc đào đi

Giôvanni còn suy nghĩ nữa, nhưng chẳng có kết quả gì. Anh lắc đầu, nói: - Anh không biết... Anh chẳng thấy gì... Anh cảm thấy rõ ràng có một lý do giải thích được các mối ác cam ấy, nhưng anh không phân biệt được nó rõ ràng.

Bằng cái giọng vừa đắc ý, vừa lơ đãng, chị vợ đáp: - Anh thấy đấy, anh đang tự mâu thuẫn với chính mình; anh thấy anh đang ghét, nhưng đồng thời anh lại không phát hiện được một khuyết điểm nào ở anh, như thế có nghĩa là anh thấy anh hoàn hảo nhé. Làm sao hoà hợp được điều đó?

Giôvanni đáp:

- Anh ác cảm với anh, cũng như một số người mình gặp trên xe lửa họ như vậy, mình chẳng hiểu gì về họ và mình chẳng chê trách gì được ở họ, ngoài cái việc thấy họ thật đáng ghét. Cái việc anh chẳng có gì để tự trách mình và thấy mình hoàn hảo như em nói, chỉ chứng tỏ không phải anh ghét bộ phận này, bộ phận nọ quan trọng ít hay nhiều ở anh mà là ghét toàn bộ. Nói cách khác, cái gọi như là hoàn hảo đó, nếu mình nhìn nó bằng một quan điểm đúng đắn, thì nó sẽ biến thành một cái đối lập, tức là cái hoàn toàn không hoàn hảo.

- Thế tại sao anh không nhìn mình bằng cái quan điểm đúng đắn ấy?

Giôvanni chua chát đáp: bởi vì cái quan điểm ấy không có, hay ít nhất thì anh cũng không biết nó.

Chú bé lại ngủ lại. Người vợ đứng dậy thật nhẹ nhàng để khỏi đánh thức nó dậy, rồi với những cử động thận trọng, chị đặt nó vào trong nôi. Bây giờ chị quay về phía chồng và trước khi lại ngồi xuống, vuốt ve chồng qua loa:

- Này, anh không hài lòng vì anh, có thế thôi. Rồi nó sẽ qua đi...

Giôvanni lắc đầu: - Không, không... Không phải thế...

- Thế thì là cái gì?

Giôvanni suy nghĩ sâu xa, tìm cách xác định rõ và diễn đạt tình cảm của chính mình. Cuối cùng, anh nói: - Cứ như giữa anh và cái tôi sâu kín của anh có một sự gian lận, luôn luôn và mãi mãi. Mối ác cảm mà anh cảm thấy với chính mình giống như mối ác cảm mà mình có đối với một kẻ giả bộ đóng trước mặt mình một cái vai mà chính y không phải là như vậy, vì những nguyên nhân hoặc là do lợi lộc, hoặc dẫu sao cũng không rõ sáng sủa. Nhưng anh không hiểu đây là gian lận gì. Anh chỉ cảm thấy nó, thế thôi, anh cảm thấy nó như ngửi thấy một mùi gì, nhưng anh không tài nào nói thêm được.

Vợ anh đáp lời anh với vẻ thanh thản: - Em hiểu rồi: trong anh có hai con người, một thì lừa đảo và một thì bị lừa. Vậy em đã kết hôn với con người thứ hai, và em yêu ngươi này đấy.

Hoàng Hải dịch

HOÀNG HẬU AI CẬP

Hôm nay đang bữa ăn, khi chồng tôi bắt đầu phỉ báng một người quen của chúng tôi đã từng phụ chồng, tôi liền nổi đóa lên, dữ dội đến nỗi chính tôi cũng phải lấy làm lạ, bởi vì tôi không hiểu tại sao vấn đề đó lại có thể khiến tôi xúc động đến thế.

- Cũng như các người đàn ông khác, anh đâm ra ngây thơ khi nói đến vấn đề phụ nữ, anh tưởng trông họ thế nào là bụng dạ ra thế ấy đấy. Có đúng là ở người đàn bà nào cũng có một cái gì thơ trẻ, do đó mà vô tội không? Họ không có râu, mặt họ tròn tròn hay bầu dục, mắt to, mũi nhỏ, môi như nụ hoa. Ngay đến năm mười tuổi rồi, họ vẫn coi như là những cô gái. Vậy mà cũng diện mạo ấy, họ lừa dối được bọn đàn ông các anh một cách dễ dàng. Nhưng mong sao vẻ ngoài của họ không đưa anh đến sự lầm lạc. Chính em là đàn bà, nên em biết người đàn bà, nhưng em đoán chắc với anh là không một chị em nào, không có lấy một người duy nhất nào, lại là kẻ lừa dối, phản bội giả tạo, lại không chung thuỷ, không thành thật. Nhưng cần phải nói là theo con mắt của chính người đàn bà thì sự giả tạo kia là một cái gì độc đáo, gọi bằng tên khác. Tất cả vấn đề là ở đó. Họ chỉ giả tạo trong quan hệ với ngưòi đàn ông thôi, còn với cái gì khác thì không đâu.

Chồng tôi gượng cười, nhìn xuống đĩa ăn. Sau đó anh hỏi:

- Cái thứ giả tạo độc đáo mà em nói đấy, gọi nó là cái gì thế?

- Gọi nó là: ý ngông, sự tự lập, quyền hành, sự tự do, sự thích thú các chuyện bất ngờ, khát vọng cuộc sống, vân vân...

- Tất nhiên, những cái đó đáng quan trọng đấy. Nhưng em hãy nêu thí dụ ra.

- Thí dụ à? Em có thể dẫn ra cho anh hàng ngàn thí dụ.

- Một thí dụ thôi là đủ.

Bị bất chợt, tôi đâm ra nóng nảy, cắn môi phủi phủi những mẩu banh khỏi khăn bàn.

- Cho- anh- thí- dụ, anh sâu sắc gớm nhỉ! Nào nói gì với anh đây? Thí dụ nhé, em quen với một người đàn bà còn trẻ, rất đẹp, chị ấy cũng vì cái tính ngông cuồng quá trớn, say sưa không muốn bị phụ thuộc mong có được quyền hành, đòi hỏi tự do, yêu thích các chuyện phiêu lưu mạo hiểm, tóm lại, vì lòng khát khao cuộc sống, đã rơi vào chuyện hết sức khó tin.

- Chuyện gì?

- Một người đàn ông giàu có đã giả săn đón chị ta trong vài năm, cuối cùng chị ta trở thành tình nhân của ông này với điều kiện sau mỗi cuộc gặp nhau, ông ta sẽ cho chị một số tiền nhất định.

- Chuyện ấy có gì là khó tin? Chuyện đơn giản nhất và tiếc thay, lại tầm thường nhất!

- Hãy khoan. Số tiền ấy, chị ta đem đưa tất cho một người đàn ông khac, người này còn trẻ mà chị ta yêu. Tiền ấy dùng cho các nhóm khủng bố. Người thanh niên kia cũng yêu chị ta, nhưng chị ta khăng khăng từ chối anh ấy. Quan hệ giữa hai người hoàn toàn trong trắng.

- Như vậy, chị ta là một kẻ bán mình cho cái gọi là sự nghiệp đấy?

- Không, chỉ từ khi họ yêu nhau, chị ấy mới vì anh ta mà bán mình.

- Ngoài ra, em còn nói, là sự giả tạo của phụ nữ, theo quan niệm họ, gọi là "sự không phụ thuộc". Vậy không phụ thuộc vào ai?

- Vào chồng chứ ai. Làm gì còn có sự lệ thuộc nào khác.

- Hay đấy! Nhưng sao lại thế?

- Còn sống với chồng trong nhà của chồng, thì ai cũng vấp phải sự lệ thuộc về phương diện vật chất. Ai chả biết, thiếu cái gì thì có thể xong được, chứ thiếu cái mái nhà che đầu thì chẳng xong. Do đó mà sự lệ thuộc của chị em là duy nhất và có thực đối với người chủ cái mái nhà ấy.

- Tức là người chồng chứ gì?

- Vâng.

- Như vậy, những người đàn bà bất hạnh đó sợ bị tống cổ ra đường hơn cả. Và để rửa cái hận bị lệ thuộc, họ dựng lên những cái gọi là "chuyện khó tin ".

- Đại loại như vậy đấy.

Sau bữa sáng, chồng tôi đi nghỉ, ông ấy già hơn tôi, nom như bố với con. Và quả vậy, ông ấy ân cần, dịu dàng, khoan dung như một người cha, và may mắn cho tôi làm sao, ông ấy sống như ở trên mây. Còn về phần tôi, ngoài mối thiện cảm của tôi đối với ông-, thì tôi chẳng coi ông là chồng, là cha, mà như tôi đã giải thích với ông, tôi coi ông là chủ nhân của cái mái nhà. Mà còn là cái mái che cho một căn hộ huy hoang rộng bốn trăm thước vuông trên tầng cao nhất của một ngôi nhà ở khu Pariôli. Còn nói tôi bị lệ thuộc ông ta ra sao, thì phải biết là trong túi tôi không có lấy một đồng xu nhỏ, và nếu ông tống cổ tôi ra đường, thì tôi chỉ còn một chước là quay về tỉnh lị với gia đình thôi. Suy nghĩ mọi chuyện trước sau, tôi đi về phía cuối căn nhà vào phòng riêng đóng cửa lại, hạ giọng thật nhỏ gọi dậy nói hai lần. Trong khi đang nói, tôi như người bị mê hoặc, nhìn vào cửa ban công mở toang: hôm nay là một ngày chủ nhật mùa hạ tuyệt vời; chồng tôi có công việc ở thành phố, do đó ông ta mới giữ tôi ở bên vào những ngày nóng nực này, tôi mừng thầm trong bụng, vì tôi rất ghét nhà nghỉ mát và những kẻ lui tới đo. Hình như ánh nắng chói lọi chiếu trên đám lá xanh um và bất động của dây trường xuân Mỹ cũng dần dà biến thành lặng lẽ. Tôi yêu thích chính những ngày chủ nhật như vậy.

Nói xong hai câu chuyện tối, tôi mở tủ chọn cái áo dài thích hợp với giờ nay trong ngày. Cần có một cái gì khiêm tốn, nghiêm chỉnh, thanh nhã: ví dụ như tấm áo dài giống như kiểu tạp dề có hai cái túi, ở trước ngực và ở ngang bụng. Sau đó tôi ra liếc nhìn mình ở trong gương. Nhiều người đã nói với tôi là trông tôi giống một nữ hoàng Ai Cập, giống bức tượng nổi tiếng của bà và đôi khi, ngay giờ đây cũng vậy, nhìn vào gương, chính tôi cũng thấy mê nét duyên dáng của khuôn mặt xương xương nồng nàn, cặp mắt hơi lồi, long lanh, cai mũi dọc dừa thanh tú, đôi môi đa tình, có nép cuốn kiêu hãnh của mình. Tôi không nhịn được và hôn lên bóng mình trong gương.

Tôi xuống thang máy, băng qua hàng hiên, ra đường. Một làn gió hiu hiu mát mẻ thổi tạt vào tôi, khi vén tấm váy lụa ôm sát vào chân tôi, thân hình tôi. Xe hơi ở ngay bên, một chiếc xe lớn, sang trọng, chan hoa ánh nắng, đậu trơ trọi một mình trên đường phố. Chồng tôi thường bảo tôi là ngồi sau tay lái, tôi càng đặc biệt giống nữ hoàng Ai Cập với mái đầu bất động vươn ra phía trước, trở thành hoàn mỹ với cái cổ dài thanh tú. Ông ây bảo là tôi thực giống một nử hoàng cổ ngồi trên một cỗ xe vương giả.

Tôi cho nổ máy, tiếng kim khí nghiến ken két vang lên thật to và mạnh, đồng thời tôi đưa mắt nhìn từ dưới lên ngôi nhà tôi ở. Hình như ở đó, tất cả đều ngủ say, trong số đó có chồng tôi.

Ở tầng ba, hai tấm diềm lớn màu da cam phồng lên trước gió, sau đó lại xẹp xuống. Xịch, xịch, xịch, xịch, xịch xe lướt từ con đường nhỏ yên tĩnh ra đại lộ dài, thẳng tắp với hàng cây ngô đồng, đường xe điện và những ngôi nhà, cửa đóng kín. Xung quanh đều lặng lẽ, vắng vẻ, có một mình xe tôi chờ cho đèn xanh bật lên thay đàn đỏ dưới cột điện. Tôi kiên nhẫn chờ, mặc dù có thể nói là ruột gan tôi đang sôi sục lên: cái điều buộc tôi sốt ruột càng trở thành quyến rũ hơn đối với tôi, do đó mà tôi biết kiên nhẫn.

Xịch, xịch, xịch, xịch, xịch, chiếc xe hơi duy nhất chạy với tốc độ vừa phải trên con đường ngoại thành, từ cột tín hiệu này đến cột tín hiệu khác. Tôi bình tĩnh lái xe, hai tay đặt trên tay lái, ngồi hầu như bất động. Sau đó, tôi lấy chiếc cát-xét có ghi âm “Từ mùa xuân thiêng liêng ấy” của Xt’ravinxki và đặt vào máy ghi âm. Đó đúng là thứ tôi cần để đi cùng tôi và khiến tôi phấn chấn trong chuyến xe đi suốt thành phố. Tôi điều chỉnh âm thanh, sau đó bật lửa hút thuốc.

Cổng vào đây rồi. Tôi dừng xe trong bóng râm, ra khỏi xe, lẻn qua canh cổng mở he, từ từ đi trên mảnh sân rộng rãi sỏi trước nhà. Tay tôi thọc trong túi ao, mắt nhìn xuống. Cuối sân, ba tầng nhà có cửa sổ đóng kín của biệt thư ở trước mặt tôi. Một con chó mõm ngắn giống của Đan Mạch, lông xám-trắng-hồng chạy ra đón tôi, thân mật hít hít, nhận ra tôi và thong thả bỏ đi về phía nhà kính trồng những cây nhiệt đới.

Ở cửa vào biệt thự, hai bên có hai cái chậu đất trồng hoa thiên trúc quỳ, một người làm hiện ra. Khi tôi đến gần bên cửa, anh ta đưng lánh ra để tôi đi vào.

Tôi ở trong biệt thự bao lâu? Độ một tiếng rưỡi. Sau đó tôi ra về, bước trên mảnh sân rải sói, tay thọc trong túi, đầu cúi xuống như lúc tới. Con chó xám Đan Mạch thân mật đánh hơi tôi, nhận ra người quen và thong thả đi về phía nhà kính. Khi tôi đẩy cánh cổng nặng ra thì thấy mặt trời mới đây còn chiếu sáng phần trên biệt thự, giờ đã lặn hẳn, khiến toàn bộ mặt trước nhà chìm trong bóng tối.

Tôi đã ra tới đường, một làn gió hây hẩy phả vào tôi, khiến chiếc áo dài lụa ôm sát lấy chân, lấy mình tôi. Tôi ngồi vào xe, cho xe chạy.

Xịch, xịch, xịch, xịch, xịch mới đây thật khó chịu hết sức; sao giờ cảm thấy thoải mai đến thế. Lúc này tôi lại muốn chuyến xe đừng bao giờ kết thúc. Dù chỉ để lại cảm thấy mình là nữ hoàng Ai Cập: nửa khuôn mặt thanh tú tuyệt mỹ với cái cổ mảnh mai; hai tay đặt trên vòng tay lái, và bên miệng, một nếp nhăn cay đắng. Tôi lại lắp hộp băng khác, lần này la “Bôlêrô” của Ravel. Xe bắt đầu đi xuống đường Katxi, rẽ hết chỗ ngoặt này sang chỗ ngoặt khác. Một ngày khác thường, một ngày kỳ diệu xiết bao! Tôi lái xe một tay, tay kia làm một việc khác: tôi châm thuốc; đưa bàn tay vuốt mái tóc đen mượt, cuộn lại đằng sau gáy thành một búi nhỏ óng ánh; tôi gài cái cúc thấp nhất của tấm áo không hiểu vì sao bị tuột; tôi mò mẩm đếm lại tập giấy bạc trong cái phong bì lớn nặng, nằm trong túi xách bên tôi. Một ngày thật nhẹ nhõm sáng sủa khác thường!

Xe đi vòng quảng trường Pônte- Minviô, dọc theo con đường bờ sông Lungòtevere, những đốm đổ nát bằng đá hoa cương của Quốc dân Hội nghị trường Rôma trải dài phía bên phải. Xe quành lên cầu ở tầm cao ngang với đỉnh các hàng cột, lướt qua một vài cột đèn hiệu với tốc độ vừa phải, dưới bóng lắt lay của những cây ngô đồng bên đường. Đến một đoạn đường, một phụ nữ trẻ đẹp tóc đen, mặc áo may- ô xanh lục, quần đen, chỉ một suýt nữa xông vào dưới xe để bắt nó dừng lại. Tôi đột ngột hãm xe; người con gái đến gần nói chuyện với tôi; tôi cầm phong bì tiền đưa cho cô ta; đến lượt cô bỏ nó vào túi xách đeo trên lưng, chào tôi rồi đi. Tôi cho xe chạy.

Xịch, xịch, xịch, xịch, xịch xe lăn dưới hàng cây ngô đồng, sau đó dừng lại ở một chỗ nào đây. Tôi mở băng "Bôlêrô", châm thuốc hút, ngồi im lặng như suy tư điều gì. Mặt tôi không để lộ vẻ gì, tôi biết như vậy và lấy làm hài lòng về điều đó. Hút xong điếu thuốc, tôi lại cho xe chạy và đi ngược con đường lên đồi Pariôli để về nhà.

Lát sau, tắm dưới vòi hoa sen xong, mặc áo choàng vào, tôi ngồi ở ban-công; đây là một tối mùa hè lặng lẽ, êm ả. Trước bữa tối, chồng tôi cũng ngồi ở ban công, chúng tôi lại nói chuyện đến những người đàn bà, chuyện về người bạn gái của tôi mà trong đời có hai người đàn ông: một người giàu nhưng già, một người nghèo nhưng trẻ, và chị ta đã ăn ở với người thứ nhất, để hỗ trợ về mặt vật chất cho sự nghiệp chính trị của người thứ hai, nhưng chị lại không ăn ở với người sau này. Câu chuyện khêu gợi trí tò mò của ông. Bấy giờ tôi lại kể những tin cuối cùng tôi biết về ngưòi đàn bà kia: ở nơi họ thường hẹn hò gặp nhau, người đàn ông không đến, anh ta giao cho một cô gái, chắc là người bạn mới của anh, tới lấy tiền. Chị bạn gái của tôi vấp phải sự thay đổi ấy đã bị mất tình trạng thăng bằng cân não trước đây, tình trạng này cũng phải khó khăn lắm mới giữ được. Chị thấy cần phải nghiêm chỉnh xem xét lại hoàn cảnh mới trước khi quyết định sau này sẽ xử sự ra sao.

Hoàng Hải dịch 

LỠ LẦM

Thợ máy Urati đến một biệt thự làm thuê trong mười ngày, sau đó hắn quyết lọt vào đây ban đêm bằng cách nào đó và sẽ đánh cắp tất cả những cái gì quý giá. Trước đây, chưa bao giờ Urati có chuyện lôi thôi với cảnh sát, nhưng mười ngày làm công việc phục vụ kia đã buộc hắn hối tiếc về sự ngay thật của mình, như hắn vẫn bụng bảo dạ. Số tiền đánh cắp được có thể giúp hắn sống thoải mái vài năm mà không phải làm việc ở đâu cả. Hắn đem ý kiến đó ra bàn với bạn hắn là Lôpơrextô, một anh chàng giản dị và cục mịch. Dân thành thị gốc Urati gắng bắt chước một tay tư sản về mọi mặt, và giá như không có đôi bàn tay lao động sần chai với những móng tay đen sì, nham nhở, thì hoàn toàn có thể nhầm hắn là một sinh viên hay một viên chức trẻ. Nhất là khuôn mặt thanh tú, da ngăm ngăm với sống mũi dọc dừa và bộ ria ngắn trông rất giống nét mặt một diễn viên nổi tiếng. Còn Lôpơrextô là nông dân, và chẳng những hai bàn tay, mà cả khuôn mặt anh đều thô kệch. Trên nét mặt, lúc nào cũng có cái vẻ sửng sốt, bần thần, như ở những người quen với công việc chân tay, chứ không quen suy nghĩ. Urati bảo với Lôpơrextô là chúng rất may mắn, có thể làm giàu mà không phải khó nhọc hoặc lo chuyện rủi ro chi cả và giải thích kế hoạch của hắn cho bạn.

Trước đó, Urati có ảnh hưởng rất lớn đối với Lôpơrextô. Với cái giọng quyết đoán, với thái độ trắng trợn, hắn thuyết phục Lôpơrextô một cách dễ dàng, đúng hơn là hắn khiến anh rối trí, anh định phản đối nhưng nói năng vẫn có cái gì lúng ta lúng túng, thế là bị một loạt những lời chế giễu của Urati, anh hầu như phải chịu thua ngay lập tức.

Biệt thự trước đó Urati làm thuê ở trên đỉnh đồi, một vùng gò núi, gần khu ngoại ô quý tộc. Mặc dù khoác lác trước Lôpơrextô về những thành tích tưởng tượng của mình, thực ra, Urati là một thằng nhát và điều thúc đẩy hắn làm cái việc trộm cắp, không phải vì những đồ quý giá ở phòng khách và phòng ăn có nhiều, mà con vì ở biệt thự chỉ toàn là đàn bà, bà chủ đã già, con gái bà ta và hai người hầu gái. Urati, thuộc lòng những thói quen của những người đàn bà ấy, bảo với bạn là cứ sau nửa đêm, có thể hoàn toàn lọt vào biệt thự, ai nấy đều đã ngủ cả. Hắn con giữ chìa khoá cửa vào. Chúng vào nhà vơ vét các buồng tầng dưới rồi lén chuồn thẳng- hắn giải thích cho Lôpơrextô thế. Nhưng Urati đã nhầm. Một tháng trước đây bà cụ chủ nhà đã bán biệt thự và bây giờ nó là của một thương gia tên gọi Xangiorgiô.

Vóc người vạm vỡ, vai rộng, nom giống như một con khỉ độc với những món tóc đen và dễ gầy như tóc người chết xoà xuống trán, mặt to bè, vàng vàng và tròn xoay, Xangiorgiô chỉ là một con người hiền lành, tốt bụng, bản tính còn dễ xúc cảm nữa. Ông rất yêu trẻ em, nên đặc biệt vào khoảng giữa trưa ông hay rẽ vào các vườn trẻ thành phố để xem chúng vui đùa. Đã nhiều năm rồi, ông ấp ủ một niềm ước mơ là có cô vợ yêu thương ông, và ông có thể tặng nàng thật nhiều quà, vuốt vẻ trìu mến nàng. Ông thấy một sự cần thiết cháy bỏng phải có vợ, có con. Thời gian qua đi, sự cô đơn của ông mỗi ngày một nặng nề thêm. Ông giàu có, và mỗi ngày một giàu có thêm. Nhưng ông làm lụng vì cái gì và vì ai đấy? Xangiorgiô chỉ có những người quen trong quan hệ công việc, và đến khi không chờ được nữa, ông nhờ những người làm việc môi giới cho ông và cuối cùng ông đã kết hôn với con gái người thư ký của ông, tên là Ghiđa. Đó là một cô gái tóc vàng, mỏng may hay hạt, dè dặt, có thể nói là có đủ đức tính mà ông Xangiorgiô gán cho người vợ mà ông hằng mơ ước. Tính vốn đơn giản và không hiểu gì những điều tế nhị về mặt tâm lý nên khi lấy vợ, Xangiorgiô tưởng rằng Ghiđa yêu ông, hay ít nhất, thì với thời gian rồi cùng yêu ông. Ông hết sức cần đến sự dịu dàng của người phụ nữ, và ông coi vấn đề hôn nhân y như công việc mua bán. Ông trả tiền, hợp đồng đã được ký kết, như vậy có nghĩa vợ ông đã thuộc về ông. Nhưng ngay sau hôm cưới, buổi tối, khi họ đi về ngôi biệt thự mà Xangiorgiô mua chỉ là để cho cô, Ghiđa tuyên bố thẳng là cô không yêu ông và lấy ông chỉ là để thoát khỏi căn nhà chán ngắt của bố mẹ cô, cô lại nói thêm là ông phải coi trọng sự ngay thật của cô và đừng có đòi hỏi cô phải thể hiện tình cảm âu yếm vợ chồng ngay trong cả những điều vụn vặt, điều mà cô quyết định sẽ khước từ ông ta. Cô sẽ là người bạn đường của ông, phụ tá cho ông, một người bạn, cô kết luận như vậy, nhưng là vợ thì không bao giờ. Có lẽ do ảnh hưởng những cuốn tiểu thuyết cô đã đọc Ghiđa thành thật tin rằng ông Xangiorgiô sẽ chấp nhận lời tự thú của cô, nếu không phải một cách vui vẻ thì dẫu sao cũng với sự thông cảm. Và ông ta còn ca ngợi sự mạnh dạn và thẳng thắn của cô hơn là buồn phiềm và ước mong và hy vọng của ông bị sụp đổ. Như xưa nay vẫn vậy, khi con người chỉ say sưa với ý nghĩ của mình thì họ đâu có biết ý nghĩ đó xúc phạm đến người khác đến mức độ nào, cho nên Ghiđa đã quên mất là ông Xangiorgiô lấy cô không phải để có một người bạn đường. Ngược lại ông Xangiorgiô không những không coi trọng lời thú nhận muộn màng và bất ngờ ấy, mà ông còn không tin lấy một lời cô nói.

Bản chất vốn đa nghi, ông cho rằng Ghiđa đã lừa dối ông vì một lý do bí ẩn hoàn toàn khác hẳn, theo ông thì trước khi lấy ông, cô ta đã có một người tình, và mặc dù lấy chồng rồi, cô vẫn còn muốn giữ lòng chung thuỷ với cậu kia.

Sau màn kịch sôi nổi, bị thất vọng ê chê, bị lòng nghi ngờ day dứt, nhưng dầu sao cũng không để lộ sự ghen tức, Xangiorgiô tuyên bố với Ghiđa là nếu cô đã quan niệm vấn đề hôn nhân như vậy, thì ngay từ tối nay trở đi, ông sẽ trở về với lối sống trước kia của ông. Đã thế, ngay sáng mai, ông sẽ bỏ đi tới thành phố M, để chăm lo những công việc mà ông đã hoãn lại vì đám cưới. Thực ra, Xangiorgiô hoàn toàn không chuẩn bị cho một chuyến đi dài như vậy. Ông tin chắc rằng vợ ông sẽ lợi dụng sự vắng mặt của ông đưa người yêu về nhà, và ông muốn bắt quả tang họ.

Thế là ngay sau cái đêm tân hôn bất hạnh kia, ông Xangiorgiô ra đi, đúng hơn, ông giả đò như ra đi. Vào lúc chia tay, đã xảy ra cơn giận dữ đầu tiên của ông. Khi cô vợ đưa tiễn ông ra cửa, ông yêu cầu cô hôn ông để tạm biệt. Ghiđa từ chối, với một sự cố chấp bướng bỉnh và ngây dại, cô nhắc ông nhớ lại sự thoả thuận mới đây giữa hai người. Ông Xangiorgiô chẳng muốn nghe nói đến mọi sự thoả thuận nào ở đây hết, và lúc này, không những ông thấy mình bị lừa dối mà còn bị xúc phạm nữa; ông nghiến răng lầm lầm nhìn Ghiđa và lặng lẽ đi khỏi.

Ông đi tới một rạp chiếu bóng gần đây, ngồi ở đó suốt buổi chiều. Trong khi ông nhìn lên màn ảnh mà không thấy gì hết, cơn điên giận của ông lại tăng thêm. Ngay cả khi những sự việc trong phim bất giác choán lấy ông, cơn điên giận của ông vẫn cứ càng mạnh mẽ hơn lên. Vào những giờ phút này, Xangiorgiô thấy phẫn nộ là trươc đó đã có thái độ thờ ơ trước sự thay đổi của vợ, và nghĩ thế ông lại càng thấy sôi tiết thêm. Thường là như vậy, con người, để sưởi ấm, bao giờ cũng ném vào lửa đã tàn lụi tất cả những gì rơi vào tay mình, cho đến cả đồ đạc bằng gỗ.

Ra khỏi rạp chiếu bóng, ông Xangiorgiô nhận thấy mình đã để quên đôi bao tay trên ghế. Ông quay trở lại, xin phép được tìm chúng. Nhưng hoặc đã có người thó mất đi rồi, hoặc người phục vụ không soi kỹ các hang ghế, nên ông không tìm thấy được.

Chuyện xảy ra đó, và có lẽ phần lớn hơn, là trong hoàn cảnh bi đát của mình cái việc ông đã bị rối loạn tinh thần chỉ vì một chuyện vớ vẩn, cuối cùng đã nung nấu cơn giận dữ cuồng loạn và bất lực của ông. Ông lê bước về nhà trên con đường vắng ở ngoại ô.

Đêm đông lạnh giá, gió thổi buốt như kim châm. Trên nền trời trong mặt trăng tròn vành vạnh toả làn ánh sáng ngời trắng. Có những chỗ ánh trăng sáng quá đến nỗi màu sắc cũng nổi rõ cả. Màn cửa sổ xanh lục, màn ngói đỏ, mặc dù những màn đó đã bị sương muối ban đêm làm mờ đục. Nhưng cảnh trăng rằm đẹp đẽ hiếm có ấy, kéo dài đến hơn một tuần nay, không làm cho ông Xangiorgiô an tâm, trái lại, càng làm cho cơn giận trong lòng ông như thiêu đốt. Gió thổi khiến đôi bàn tay không có bao tay và hai đầu gối cứng nhắc lạnh buốt, cuối cùng ông Xangiorgiô bị loạn trí, nghĩ rằng ánh trăng rực sáng như kia chắc laa2 phải sưởi ấm mạnh mẽ như mặt trời; và ông bất giác đi sát vào bên lề đường, nơi đó ánh trăng dường như sáng tỏ hơn ở chỗ khác. Tuy vậy cái lạnh không giảm đi và ông Xangiorgiô càng cảm thấy cơn điên giận của mình mỗi lúc một tăng thêm. Cứ như vậy trong lòng sôi sục tức giận va cảm thấy mình vô cùng bất hạnh, ông Xangiorgiô đi tới quả đồi đơn độc trên đó là ngôi biệt thự của ông.

Trên nền trời trong suốt, ông thấy ngôi nhà như hoàn toàn đen sẫm- chỉ có ô cửa sổ trên gác hai là sáng lên một ánh sáng vàng vàng. Đây là cửa sổ buồng vợ ông, và trong giây lát Xangiorgiô nghĩ rằng sự nghi ngờ của ông thật vô lý. Nhưng cũng chính trong giây phút đó, bỗng nhiên ở tầng dưới bên lối cửa ra vào hiện lên một làn ánh sáng vàng vàng hình chữ nhật. Trong khoảng ánh sáng vàng vàng hình chữ nhật ấy, ông Xangiorgiô bỗng nhìn thấy một cái bóng đen nhô và giơ tay vẫy vẫy. Một thoáng sau một cái bóng đen khác ló ra khỏi bóng tối của mặt trước biệt thự, và cái bóng này cũng lẻn vào trong cửa. Ánh sáng tắt đi. Nhưng ngay sau đó thì ô cửa sổ ở phòng khách tầng dưới sáng lên.

Lúc đầu Xangiorgiô nghi ngờ vợ, nhưng dẫu sao trong thâm tâm, ông vẫn hy vọng là mình nhầm. Sau đó, nhìn thấy ánh sáng ở tầng hai, ông cho rằng vợ ông vẫn không thay lòng đổi dạ đối với ông, nhưng đồng thời, bị cơn giận làm cho mù quáng, ông lại bất giác mong vợ ông không chung thuỷ với ông... Giờ đây, thấy cửa mở ra và vợ mình vẫy gọi một người đàn ông, ông sợ hãi lạnh toát cả người.

Phải, ông nghi vợ, nhưng khi bỗng dưng điều mình nghi ngờ hoá thật, đối với người ta, nó trở lên mới mẻ và có chút gì đó ngược hẳn với sự thần kỳ, - nó đượm vẻ quái đản.

Bỗng nhiên, ông Xangiorgiô thấy hình như đây là lần đầu tiên ông phát hiện ra tất cả sự tàn nhẫn của Ghiđa. Dẫn tới biệt thự là một con đường chữ chi với bốn cái sân con giống nhau, nối liền với nhau bằng những bậc lên xuống chạm trổ. Xangiorgiô nghẹt thở, tức tối điên người, bắt đầu trèo lên những bậc dốc đứng tràn ngập ánh trăng rực rỡ kia.

Ông cho rằng, người vợ không chung thuỷ của ông, rạo rực niềm hạnh phúc đã vẫy gọi người tình vào nhà. Nhưng thực ra, đó là ông trông thấy Urati đang lén lút lẻn vào biệt thự và tin chắc rằng trong đó mọi người đã ngủ cả, hắn liền gọi tên đồng lão đang đợi ở ngoài.

Khi đã để Lôpơrextô lọt qua phòng ngoài và đóng cửa lại, Urati lập tức thấy ngờ ngợ. Không mà, đấy chính là phòng ngoài ngôi biệt thự hắn đã làm ở đó. Chính là mặt sàn khảm sáng loáng này đây, chính bốn cái cột bằng đá hoa cương xám và đỏ, mỗi cạnh có hai đỉnh trụ màu kem; và kia, ở cuối phòng những bậc thang trôn ôc màu trắng dần từ thấp lên cao... Nhưng ghế đẩu, ghế bành và bàn bày ở đây trước đó, giờ đâu cả rồi? Thế rồi, tại sao trái với lệ thường, cầu thang và phòng ngoài lại sáng đèn vào cái giờ khuya khoắt như thế này? Cuối cùng, Urati cho rằng bà chủ nhà đã bày biện lại đồ đạc trong nhà đây thôi và yên tâm dẫn tên đồng loã theo sau.

Hắn biết là trên các bàn nhỏ trong phòng khách đã lăn lóc rất nhiều những đồ trang trí nhỏ và những vật quý giá. Cạnh phòng khách là phòng ăn, ở đó có những đĩa và bộ đồ ăn bằng bạc. Urati định vơ vét sạch sẽ cả hai căn buồng ấy rồi đánh bài chuồn. Khi bật cây đèn chùm ở phòng khách lên, hắn sửng sốt như sét đánh ngang tai khi trước đây đầy ắp những đồ vật quý, giờ đây đã thành một viện bảo tàng lạnh băng. Vội vã trước hôm cưới vợ, ông Xangiorgiô đã mua ở người bán đồ gỗ tất cả đồ đạc bày sẵn trong một căn phòng mà thỉnh thoảng người ta vẫn trưng bày trong các tủ kính, mua xong đem trở về biệt thự. Đây là phòng khách theo kiểu Lui XV. Từ cái ngày những người phu khuân vác ở xưởng đồ gỗ chở bộ đồ này về, ông Xangiorgiô vẫn chưa kịp bày thêm một thứ đồ đạc trang trí nào vào đây cả. Tất cả những đồ đạc thếp vàng ấy nom ở đây cũng chán ngấy như trong cửa hàng trước kia. Lại còn trống vắng và chán ngấy hơn nữa, bởi vì trong tủ kính, các đồ đạc được kề sát bên nhau, do đó mà chúng như sống động hơn một chút. Còn ở đây, trên sàn nhà trần trụi, chúng ở những chỗ thật khác nhau, cách xa nhau đến nỗi thật khó lòng tưởng tượng ai có thể ngồi trên những chiếc ghế đẩu, ghế bành ấy mà trò chuyện với nhau được.

Vừa thoạt nhìn, Urati hiểu ngay chuyện gì đã xảy ra. Hắn còn hiểu một điều khác nữa- là giữa tất cả vẻ huy hoàng màu mè này- những nếp cuộn ở cột thếp vàng này, những tấm gương trong khung, những rèm cửa dầy xít- đừng hòng tìm thấy và đừng hòng mang đi thậm chí đến một cái kim găm bằng vàng. Hắn thất vọng bảo với Lôpơrextô đang quáng cả mắt vì cái hào nhoáng vàng son kia rằng chắc ngôi nhà đã đổi chủ. Và đã không lấy được ở đây cái gì, thì tốt hơn là đừng có thử làm gì, và nên đánh bài chuồn cho nhanh.

Trong buồng tắm, Urati lại thấy một sự bất ngờ lớn nữa. Bắt đầu từ cái lúc hắn bật đèn, mà đèn lại không sáng. Bây giờ mới bước được vài bước, Urati đánh diêm lên? Dưới ánh lửa lung linh hắn thấy buồng ăn trống tuềnh trống toàng. Trên sàn, mấp mô những vệt vôi, tường như vừa mới quét vôi trắng xong; ở một góc có những đồ nghề quét vôi; xô đựng bột màu, chổi quét vôi, ống bơ và chiếc thang xách tay dựa vào tường. Que diêm tắt, buồng ăn lại chìm trong bóng tối.

- Ta thử mở cầu may ở gác hai xem, - Urati bối rối đề nghị.

Nhưng dần dà Lôpơrextô đã bắt đầu hiểu cái gì nấp sau lời hứa hẹn huênh hoang của Urati, và biết mình đã dính vào một chuyện nguy hiểm, y bảo với Urati rằng y chẳng trèo lên tầng hai đâu, y sẽ đợi hắn ở dưới nhà trong phòng khách.

Y nói điều đó bằng cái giọng vừa kiên quyết vừa oán trách, dường như y bỗng dưng nhận ra được là Urati đã lôi kéo y vào một việc liều lĩnh, và bây giờ về mặt ngay thẳng thì nên chê trách chính bản thân hắn chứ không phải chê trách y. Cả hai đứng trong vệt ánh sáng lọt từ phòng khách ra chiếu trên sàn nha bẩn thỉu, bụi bặm cả buồng ăn, lầm rầm cãi cọ trong một phút, Lôpơrextô không chịu leo lên tầng trên theo Urati.

Urati cố thuyết phục y đừng bỏ rơi bạn trong lúc khó khăn nhưng vô hiệu. Cuối cùng, khi đã hiết chắc là cả lời giễu cợt, cả lời xúc phạm, cả yêu cầu lẫn mệnh lệnh đều không giúp ích được gì. Urati vô cùng tức giận nói là hắn sẽ tự lên tầng hai một mình. Hết sức thận trọng, hắn rón rén lên thang gác, lẻn vào buồng ngoài nhỏ, hai cửa buồng tầng hai mở ra phía đo. Tới đây, hắn bỗng cảm thấy một thoáng do dự. Hai cánh cửa đều đóng, riêng có một cánh mở he hé. Nhưng Urati quyết định đi về phía buồng đo, hắn bình tĩnh bật đèn và vật đầu tiên đập vào mắt hắn là một cái bót xì gà to, nhẵn lấp lánh ánh vàng nằm trên mặt bàn bằng đá hoa cương xám. Trong căn buồng nhỏ bày toàn đồ đạc được chăng hay chớ, Xangiorgiô vẫn ngủ cho đến khi dọn xong biệt thự. Urati nhét cái bót vào túi, tắt đèn và quay ra buồng ngoài.

Tìm thấy chiếc bót xì gà, Urati cảm thấy phấn khởi, và lúc này, hắn tin chắc rằng trong nhà không có ai. Hắn đi lướt qua buồng ngoài tới cánh cửa đối diện, hắn biết ở đó có buồng treo quần áo. Từ từ, gắng không gây nên tiếng động nhỏ nào, hắn mở cửa lẻn vào trong buồng treo quàn áo và bặt đèn lên.

Hắn thấy buồng đó vẫn y nguyên như hồi hắn làm ở đó, những tủ lẫn trong bức tường dày có những cánh cửa nho sơn trắng. Cũng như trước, ở chính giữa là một chiếc bàn to. Trên bàn vẫn có cái bàn là điện, duy co dây điện bị cắt.

Urati nhìn sang cánh cửa thứ hai của buồng treo quần áo và thấy nó hé mở, ánh sáng lọt qua kẽ hở. Hắn vội vã tắt đèn và ghé mắt nhìn qua kẽ hở.

Trước mặt hắn là cái buồng ngủ bày biện đầy đủ tiện nghi và còn quan trọng hơn là tất cả mọi dấu hiệu cho thấy là ở trong đó có người. Trên cái giường thấp trang lệ là tấm vải trải đệm nhàu. Trên gối, chiếc ao lụa hồng của người phụ nữ, hai cánh tay là phẳng phiu. Trên các ghế nhỏ cũng mắc những quần áo trong. Gần giường vô số những lọ và hộp nhỏ bày trên bàn phấn với tấm gương hình bầu dục.

Urati đâm táo bạo đến mức hắn quên cả vì mục đích gì hắn đã lẻn vào biệt thự. Giây phút đó hắn, chẳng thấy tha thiết gì ngoài việc nhìn trộm qua kẽ hở người đàn bà trong buồng ngủ. Nói chung, đàn bà là Urati mê nhất. Người đàn bà đòi hỏi nhiều tiền, chính do đó mà hắn táo gan làm cái việc trộm cắp. Lúc này hắn sướng rơn vì được nhìn thấy một ngươi đàn bà trẻ, đẹp vào những giờ phút kín đáo nhất của cô ta.

Lát sau, cửa buồng tắm mở ra và Ghiđa bước vào buồng ngủ, lâp tức cô lọt vào tầm mắt Urati. Ghiđa khoác chiếc áo choàng mỏng xanh da trời thật dài, thật rộng, thướt tha quét trên sàn, nom như tấm áo choàng của nữ hoàng. Áo choàng mở phanh, dưới nó chẳng có áo lot, chẳng có váy lót.

Dưới cặp chân thanh mảnh đi tất lụa cao hơn đầu gối, là đôi giầy cao gót diêm dúa. Qua lớp lụa trong suốt, thân thể Ghiđa gày gày và trắng trẻo, nom như trắng bệch.

Cô ta xoã tung mái tóc mà ban ngày cô quấn quanh đầu. Urati thấy mái tóc gợn sóng trên vai nom như cái mũ trụ bằng vàng. Dưới cái mũ, hắn ta nhìn thấy một khuôn mặt nhỏ nhắn với cái cằm trẻ thơ, cặp mắt tròn xanh lơ, cái mũi thanh thanh và đôi môi mọng mọng đầy đặn. Bình thường, mắt cô có cái vẻ lạnh lùng và khinh thị, nhưng lúc này lại rạng rỡ vẻ tự mãn. Ghiđa bước gần đến tấm gương và quay mặt về phía Urati, bắt đầu ngắm nghía mình trong gương. Cô ta có một thoáng do dự, sau đó, giơ bàn tay nhấc mớ tóc lên, cong cặp chân dài, đứng sững trong tư thế lả lướt của một người giả đang trưng bày mốt áo. Urati chờ ở cô ta một dáng điệu khác, chắc phải là kín đáo hơn và lúc này, hắn đâm thất vọng

Ghiđa ngắm mình với vẻ ngạc nhiên và nuối tiếc, và dường như cô chẳng cần gì hơn nữa. Cái cảnh ngẫu nhiên Urati được chứng kiến trước kia là một nghi thức đặc biệt thường ngày cô vẫn làm. Trước khi đi ngủ, những kẻ khác cầu nguyện, đọc sách hoặc đắm mình trong mơ ước, thì Ghiđa lại đứng nửa giờ trước gương, như tự tìm hiểu và suy ngẫm. Thực tình thì cô ta chẳng nghĩ ngợi gì đâu, mà chỉ vô cùng sửng sốt về nhan sắc của chính mình. Ngoài mình ra, cô ta chẳng quan tâm đến ai, và sẵn sàng đứng suốt đời bên tấm gương.

Urati đợi một lát, xem người thiếu phụ này có rời khỏi tấm gương không. Sau hắn thấy chẳng có chuyện gì, bèn quyết định bỏ đi. Cái bót thuốc lá là một vật thó được khá khẩm rồi, mọi sự có thể trở nên bất lợi hơn. Hắn rời kẽ cửa hở, và cũng như trước đó, hắn lọt qua phòng ngoài và bắt đầu xuống thang. Thêm vào đó, vì quá gắng gỏi để khỏi bị hụt bước, mãi đến khi bước đến quãng giữa cầu thang, hắn mới nhìn xuống phòng ngoài ở tầng dưới. Ở đó, hắn nhìn thấy Xangiorgiô từ phòng khách đi ra.

Urati hốt hoảng và luống cuống quá đến nổi hắn lại chạy bổ lên tầng hai, lệt xệt đôi giầy. Vượt qua được vài bực thang, hắn mới biết là những bước đi của hắn vang lên ầm ỹ trong ngôi biệt thự vắng lặng, song đã muộn mất rồi.

Xangiorgiô nghe thấy tiếng động liền rượt theo Urati. Không biết trốn vào đâu, Urati chạy vào buồng treo quần áo. Tới đây, bị cái sợ và một mối hiểm nguy ghê gớm thôi thúc, trong đầu hắn nảy ra một ý mà hắn cho là có kết quả. Urati tự nhủ, là thằng trộm thì sẽ bị tù mọt gong, nhưng thằng tình nhân bị bắt quả tang thường vẫn chạy thoát. Thêm vào đó, thường người ta đưa thằng ăn trộm ra tòa chứ ít ai đưa người tình của vợ mình ra. Và Urati nghĩ, nếu hắn đóng vai tình nhân của người đàn bà hắn nhìn trộm thấy trong buồng ngủ mà đạt, thì hắn sẽ khỏi bị bắt giữ.

Kế hoạch này hoàn toàn phù hợp với tính cách và xu hướng của Urati, một thằng cha xảo quyệt và huênh hoang hơn là táo bạo.

Mặc dầu vào cái lúc bất an này, Ghiđa vẫn khiến cho hắn ưa thích. Sự xảo trá của hắn cũng đại loại như việc trả thù về nỗi hắn chẳng thể chiếm đoạt được cô ta như đã chiếm một cái bót thuốc. Tuy nhiên, không được để lỡ một giây nào hết. Urati đã giấu áo khoác trong bụi cây gần biệt thự, hắn liền cởi áo vét ra và lật góc tấm thảm lên, hắn dúi cái áo xuống gầm bàn. Hắn cho rằng thằng tình nhân phải bị bắt trong lúc ăn mặc nửa kín nửa hở như hắn vẫn xem thấy trên màn ảnh. Và vì giờ đây hắn chỉ vận độc có chiếc áo lót, thì kẻ kia tất phải cho rằng hắn đang đắm say trong cuộc ái ân. Hắn chưa kịp cải trang, thì Xangiorgiô đã chạy vụt vào buồng treo quần áo.

Urati đã nghĩ đến cái việc đóng cái cửa thông sang buồng ngủ Ghiđa. Như vậy, cô nàng tội nghiệp sẽ không thể nghe thấy lời thú tội dối trá của Urati, nó khẳng định mọi sự nghi ngờ của Xangiorgiô. Xangiorgiô trông thấy một người đàn ông trẻ, đẹp trai, tóc đen, mặc áo lót, không có áo vét. Ông lập tức nghĩ ngay đó là người tình của Ghiđa, và ông xông vào hắn.

Bị bất ngờ, Urati nhẩy né sang một bên và chạy vòng quanh bàn, đứng mặt đối mặt với Xangiorgiô. Cả hai đều thở hổn hển và hằn học không nói một lời. Sau đó, Urati căng thẳng dõi theo mọi động tác của định thủ, bắt đầu van xin ông buông tha cho hắn. Lừa dối thì sao mà khéo hơn trộm cắp, hắn lấy cái giọng van lơn tội nghiệp và đồng thời pha lẫn vẻ bí ẩn, ngập ngừng. Giọng của một chàng trai trẻ ở một gia đình khá giả đang lâm vào hoàn cảnh khó khăn, không biết có nên vì tự cứu mình mà hi sinh tiếng thơm của người yêu không.

Urati nhắc đi nhắc lại rằng hắn không phải là kẻ trộm, mà chỉ là một kẻ vô tình lọt vào biệt thự. Hắn cũng chẳng biết chắc người đàn ông này có phải là chồng của người đàn bà đẹp kia không và để bắt đầu, hắn thử nắn đất xem sao. Nhưng lúc này, Xangiorgiô thôi không giữ vẻ im lặng đầy đe doạ kia nữa. Ông cất giọng trầm tĩnh và sâu lắng, nói là ông chẳng làm gì hắn sất: ông chỉ muốn biết, họ có quan hệ với nhau từ bao giờ, Urati hiểu rõ sự mù quáng của Xangiorgiô và hắn mừng rơn- giờ thì hắn thoát rồi. Hắn ra cái giọng ấp úng, thẹn thùng đáp là đã được bảy tháng nay. Hắn bạo dạn hẳn lên và còn định đùa vui, muốn nói thêm là ông Xangiorgiô phải hứa với hắn là đừng động đến một sợi tơ sợi tóc của vợ, nhưng không kịp. Xangiorgiô chẳng lưu ý đến hắn nữa, ông chạy bổ tới buồng ngủ, mở ra và mất hút.

Tuyện nhiên chẳng nghe thấy gì hết, Ghiđa chán ngắm mình trong gương, liền quay trở vào buồng tắm lấy lọ kem cô vẫn thường bôi mặt trước khi đi ngủ. Lúc này, tay cầm cái lọ, cô quay về buồng ngủ. Chiếc áo choàng mở phanh, để lộ một thân hình mảnh khảnh như của em nhỏ. Cô rất ngạc nhiên khi nhìn thấy chồng, ông ta đã ra đi để về thành phố khác rồi cơ mà, vậy mà giờ lại ngồi bên mép giường, tay buông trên đầu gối, mắt nhìn vào khoảng không.

- Sao anh lại ở đây ạ? - cô ngạc nhiên, nhưng hoàn toàn bình tĩnh hỏi.

Sự bình tĩnh của cô khiến ông Xangiorgiô hoàn toàn tin là vợ ông có khả năng lừa dối ông một cách tinh vi nhất. Bởi vì cô ta nói với cái giọng ngây thơ vô tội, điều đó đối với kẻ đang bị nghi ngờ, lại là dấu hiệu không chệch đi đâu được của một sự xảo quyệt đê tiện. Xangiorgiô quyết định sẽ làm ra bộ bình tĩnh hơn cô ta nữa. Vậy mà mục đích và ý đồ của ông thì lại hoàn toàn khác hẳn.

Chẳng buồn động đậy, ông hỏi thật khẽ, rằng cô có lấy làm lạ vì sự xuất hiện bất ngờ của ông không. Bản thân ông thì cứ nhìn trừng trừng vào cô ta. Lần đầu tiên được nhìn thấy cô hầu như ở trần, ông nghĩ rằng vừa mới đây thôi, kẻ khác đã ôm ấp lấy tấm thân mảnh dẻ đó. Ghiđa bất chợt được cái nhìn đó và với một cử chỉ không bằng lòng, bực bội, cô khép áo choàng lại. Mặc dù Xangiorgiô đã thề với mình là cố giữ cho được bình tĩnh, nhưng lúc này, chỉ một suýt nữa là cơn giận dữ kín trong lòng bùng nổ ra ngoài. Nhưng ông trấn tĩnh được và ông nói to hơn, nhắc lại câu hỏi, cô có ngạc nhiên khi thấy ông trở về nhanh như vậy không.

Ghiđa hiểu là chồng cô ghen, vì vậy bất ngờ quay trở về. Nhưng cô hoàn toàn không biết là cơn giận của Xangiorgiô mạnh đến chừng nào, và cũng như trước, cô cho ông là con người hèn mọn, chán nhất và vô hại. Có ta trả lời là cô hiểu rõ lý do vì sao ông trở về, và cô rất lấy làm lạ là ông vẫn nuôi hy vọng. Cô đã có lần nói với ông rồi và chỉ có thể nhắc lại: cô sẵn sàng là bạn của ông và chẳng có thể là gì khác hết. Nhưng để được như vậy, ông phải tin ở cô. Tất cả những điều cô nói, trong lúc đứng trước gương, dùng bốn ngón tay xoa kem lên mặt. Áo choàng của cô lại mở phanh ra, ông Xangiorgiô cất giọng khàn khàn nhắc lại: "A, là bạn...". Ông im lặng một lát "Là bạn của tôi và là người yêu của người nào đó". Giọng ông ta đứt quãng, và ông không thể biểu lộ ra được tất cả lời nói chua cay của ông. Ghiđa nhún vai. Cô ta bảo, nếu ông cứ định nói với cái giọng ấy, thì tốt hơn là ông hãy đi đi cho rảnh. Ngược lại, cô báo trước cho ông biết: ông không được vào phòng ngủ mà không gõ cửa và bất kỳ trường hợp nào cũng không được vào lúc đêm hôm.

Đối với Xangiorgiô như vậy là quá quắt rồi. Ông đứng dậy, nắm lấy tay vợ, hỏi xem cái người đàn ông mà cô giấu ở trong buồng treo quần áo là ai. Ghiđa sửng sốt nhắc lại lời cô vừa nói và bằng dáng điệu, tỏ ý là hình như chồng cô bị mất trí rồi. Và cô sẵng giọng đòi ông để cho cô yên. Điều đó được nói ra với vẻ ghê tởm lộ liễu. Trước khi cô kịp suy nghĩ điều gì, thì cô đã bị xô lăn ra trên giường và Xangiorgiô thở hổn hển, lao vào cô, bóp chặt cổ họng cô. Ghiđa sợ quá, cất giọng yêu ớt ú ớ gọi mẹ. Nhưng Xangiorgiô từ từ, rõ ràng, nói rành rọt từng tiếng một là đã đến giây phút cô chuẩn bị mà chết. Ghiđa trợn ngược mắt lên, bắt đầu vùng ra. Bây giờ Xangiorgiô liền dúi đầu cô xuống dưới cái gối.

Khi Xangiorgiô tỉnh lại, ông ngồi cạnh cô vợ đã bị giết chết, và hít thở nhọc nhằn, ông nhìn chằm chằm vào khuôn mặt đẹp đã hết sống. Sau đó, ông gắng gượng hết sức mình đứng dậy đi tới bên cửa sổ.

Chính bản thân ông cũng không hiểu bây giờ phải làm gì. Nhưng khi ông nhìn quanh quât, thấy trong phòng đèn vẫn bật sáng một cách thanh bình và trên các ghế đẩu đây đó còn vương quần áo của vợ, ông cũng đâm sợ hoảng hồn hết vía. Ông còn thấy hình như không khí đầy những tiếng nói rì rầm khe khẽ và nếu mở cửa sổ ra, những tiếng hiểm độc đó sẽ tan biến vào trong đêm. Ông đến bên cửa sổ, mở toang nó ra và nhẹ cả người khi thấy trí óc ông bỗng dưng bị mụ mẫm đi trong lúc ông phạm tội, giờ đây đã sáng ra, và ông lại có khả năng suy xét. Ông tự chủ là mình đã hành động theo công lý và chẳng có gì phải hối hận cả. Ông ngạc nhiên nhận thấy là lúc này, khi vợ ông đã chết rối, ông vẫn căm thù cô ta. Nhớ lại ước mơ trước đây nào thành lập gia đình, náo sống yên lành với người vợ yêu thương, ông buồn bã hai tay ôm lấy đầu.

Giờ thì căm thù đã chuyển thành nỗi thương thân, thương vợ. Ông quay sang nói với cô, như cô vẫn còn sống, còn nghe thấy lời ông.

- Tại sao lại cư xử như vậy? Nhẽ ra chúng ta có thể hạnh phúc biết bao nhiêu.

Ông ta đang hoàn toàn chìm đắm trong những ý nghĩ buồn thảm, thì bỗng hai ba tiếng súng nổ vang lên trong đêm trường, tiếng vang vọng khắp thung lũng. Người ta bắn ở gần đâu đó. Không hiểu sao trong lòng ông Xangiorgiô lại dậy lên niềm hy vọng. Ông lủi khỏi cửa sổ và chạy ra ngoài buồng.

Khi ông đang chạy như bay xuông tầng dưới, ở buồng ngoài có tiếng chuông reo. Theo bản năng, Xangiorgiô tìm con đường tự cứu. Ông đi ra mở cửa. Ông chạm trán luôn với người cảnh sát tuần tiễu, người này rõ ràng còn có vẻ xúc động hơn cả chính ông. Xangiorgiô chưa kịp thốt ra một lời, người lính cảnh sát đã lôi cái bót thuốc bằng vàng, một quà tặng cưới của ai đó, hỏi xem có phải của ông không. Trong giây phút ấy, ông Xangiorgiô hiểu ra sự nhầm lẫn khủng khiếp của mình và đồng thời hiểu rằng cần phải trấn tĩnh để tự cứu mình.

Người cảnh sát, hình như muốn biện bạch chứ không phải buộc tội ông. Xangiorgiô nói với người nào đó ở sân trước biệt thự: "Rồi ông sẽ thấy".

Xangiorgiô thò đầu ra và nhìn thấy người cảnh sát thứ hai, đang giữ tay một người lạ mặt. Bên tường biệt thự, trên mặt đất, một người nằm co quắp, dưới ánh trăng vằng vặc, trông hắn như một vệt đen sì, ông Xangiorgiô nhận ra ngay đó là tên lạ mặt trong buồng treo quần áo. Hắn mặc ao lót, chiếc áo khoác lăn lóc bên cạnh.

Giọng lo ngại, người cảnh sát giải thích là hắn định giở trò kháng cự và đã bị hạ thủ trong cuộc loạn đả. Giây phút đó, ông Xangiorgiô cảm thấy đau nhói trong tim. Ông kêu lên, đấy chính là hung thủ đã giết vợ ông. Nói thế, ông nghĩ không phải đến chuyện tự cứu mình mà đến lời nói dối trá đê mạt của Urati.

Nhưng đối với viên cảnh sát, thì biết được tên bị giết chẳng những là kẻ trộm mà còn là kẻ giết người là quan trọng. Không để mất thì giờ vô ích, anh ta vào nhà, viên cảnh sát thứ hai nắm chặt tay Lôpơrextô đi theo sau.

Vừa vào trong buồng ngủ của Ghiđa, ông Xangiorgiô đã quỳ phục ngay bên giường, nắm lấy tay người chết đưa lên mặt mình. Ông cho rằng cử chỉ đó chứng minh sự vô tội của ông còn rõ ràng hơn. Và bỗng nhiên ông bật khóc nức nở "Vậy đó hoàn toàn là chuyện lừa dối", - ông nghĩ bụng. Giờ thì ông hiểu tất thảy: sự trong trắng của vợ ông, lỗi lầm của mình, sự tàn nhẫn vô tình của Urati. Ông cảm thấy vô cùng tuyệt vọng. Dường như có một kẻ thù vô hình xảo quyệt khôn ngoan đang luôn luôn theo dõi ông không rời, làm cho ông đến phải khốn khổ mới thôi.

Lúc này, trong nhà chật ních những người. Chính Xangiorgiô cũng không hiểu tại sao, bỗng dưng ông lại thấy mình ngồi trong cái ghế thếp vàng ở phòng khách... Qua cánh cửa mở, ông nhìn thấy những người ăn vận thường phục và các nhân viên cảnh sát lăng xăng ở phòng ngoài. Sáng ra bà con họ hàng ông đến và đưa ông về buồng riêng của ông. Vừa về tới nơi, ông Xangiorgiô không cởi quần áo, buông người nằm phịch trên giường trong căn buồng tối om và ngủ thiếp đi luôn và ông mơ thấy mình vô tội. Đến trưa, ông tỉnh dậy, biết là mình vẫn là Xangiorgiô như trước, là con người đã bóp chết vợ, mặc dù giờ đây, ông hoàn toàn tin người ta sẽ đổ tội cho tên Urati đã chết.

Ngày hôm đó, bên bàn ăn, bà con họ hàng rì rầm chuyện trò và biểu lộ sự quan tâm đặc biệt của họ đối với ông. “Đưa cái lọ dầu ô-liu cho Tinô...”. Chuyển lọ muối này cho Xangiorgiô... Anh có muốn ăn thêm món thịt chiên nữa không?".

Sau bữa trưa, bà vợ của người anh em họ thân cận nhất với ông kéo ông ra một bên, bảo ông rằng lúc này ông phải quyết định xây dựng lại cuộc đời. Xangiorgiô đáp lại là ông sẽ làm như vậy. Nhưng trong lòng thì ông lại nghĩ từ nay cuộc đời ông chẳng là cũ mà cũng chẳng thể là mới nữa.

Ít lâu sau, ông Xangiorgiô đã từ giã họ hàng và ra đi.

Hoàng Hải dịch

THIÊN ĐƯỜNG

Tôi cầm cái lọ đựng thuốc ngủ, đổ thuốc vào cốc nước để trên bàn đếm. Có bao nhiêu viên trong lọ? Nhiều đây. - Nhiều đủ để tới thẳng lên thiên đàng, không phải chần chừ. Tôi nhìn những viên thuốc tan ra ở đáy cóc thành hình núi trăng trắng, và những bong bóng nhỏ từ đáy nổi lên vỡ ra trên mặt nước.

Vừa lúc đó, có chuông điện thoại. Tôi nhận ra giọng nói của con bạn gái- cô ả Magưđa béo - và tôi tuyên bố ngay:

- Mày gọi cho tao đúng lúc quá: có thể vĩnh biệt tao được đấy.

- Tại sao?

- Vì tao chuẩn bị uống thuốc độc đây. Thuốc ngủ mày ạ.

Magơđa thuộc loại người chẳng lấy làm lạ vì cái gì bao giờ. Bởi thế mà tôi với nó thân nhau. Bản thân tôi thì cái gì cũng lấy làm lạ mà tôi còn lạ là vì sao chúng tồn tại nữa kia - Nhìn thấy hòn đá, tôi đứng dừng ngay lại như đóng đinh tại chỗ, sửng sốt không hiểu nó ở đâu hiện ra vậy. Còn đối với Magơđa thì hòn đá là hòn đá, thế thôi.

Nó cứ tỉnh khô như chẳng có chuyện gì, báo tin:

- Tao gọi điện, để nói cho mày biết: tất cả bọn tao đã tụ tập, chỉ đợi có mày thôi.

- Những ai đến?

- Juli Xêda, Lêônacđô đa Vinsi, Dante Alighêri, Giudepe Garibandi, Napôlêôn...

Tôi làm ra vẻ như không hiểu nó đùa, đáp:

- Được thôi. Tao mặc quần áo rồi đến ngay.

Tôi đặt ống nghe xuống, khó khăn lắm mới thoát ra khỏi được cái khăn trải giường, tôi nằm vạ nằm vật đắp nó đã hai ngày hôm nay rồi. Chưa kịp đặt chân xuống sàn, con chó lùn Giên của tôi đã nhảy cẫng lên xung quanh tôi: con chó tội nghiệp cứ tưởng rằng sau hai ngày cấm cung trong buồng, tôi sẽ dẫn nó đi chơi. Nhưng tôi lại bảo:

- Không, Giên nằm yên, mày phải khôn hơn nữa kia. - Tôi cho nó ăn banh quy còn lại trong khay để cho nó yên đi. Đã hai ngày hai đêm nay tôi với nó chỉ có uống nước chè với ăn bánh quy, hơn nữa, Giên lại ăn nhiều hơn tôi. Tuy vậy, tôi cảm thấy mình hoàn toàn dễ chịu.

Tôi vào buồng tắm, mở vòi nước và nheo mắt đứng dưới dòng nước thật nóng ở vòi hoa sen. Trong khi nước tuôn xuống gáy tôi, tâm trí tôi dường như sáng ra, tôi nhìn thấy rõ ràng những mẫu hình phức tạm mà tôi định vẽ. Có một sự tiên đoán nào đó: hình vẽ hiện ra trước mắt tôi với những đường nét hết sức tỷ mỉ, y như nó đã được vẽ xong.

Tôi khoá vòi nước vào, lau mình mẩy, trần truồng ngồi lên giường, cầm hộp thuốc màu, bắt đầu trát lên bụng. Tôi vẽ những vòng tròn đồng tâm màu đỏ, xanh da trời, xanh lá cây, vàng, lượn sóng. Đằng xa, như ở trên mặt sóng biển, tôi vẽ mặt một ông thần Ấn Độ.

Vẽ xong bụng, tôi vẽ đến lồng ngực. Tôi làm nổi bật xương sườn bằng những vạch đen như trên bức tranh nổi tiếng thể hiện một nhân vật đang trình diễn điệu nhảy của cái chết, báo hiệu điềm gở vào thời Trung cổ. Giờ đến nửa trên người. Mặc dù người tôi cân đối và mềm dẻo như một con rắn, nhưng ngực tôi nở nang như ngực một người đang nuôi con bú. Suy nghĩ một tí, tôi quyết định chẳng có thời giờ để thể hiện điều tôi nghĩ, mà thế này: ông thần Ấn Độ Vitnu nhiều tay nhiều chân, nhảy nhót ở mỗi bên vú. Có điều tôi tô một bên màu xanh lá cây, một bên màu đỏ. Hai cánh tay thì tôi làm xong nhanh thôi, tôi dải đầy lên đó những nét móc phức tạp màu đỏ và xanh da trời. Tiếp đó, trên mu bàn tay trái, tôi đánh một dấu than vàng, ở mu bàn tay phải: một dấu hỏi màu hoa cà. Sau hết, đến bộ mặt. Tôi dùng thứ phấn xanh nhạt; không bôi sáp, quầng mắt màu đen. May sao tóc tôi buông xoã: lấy lược chải sơ vài nhát, thế là xong.

Vừa lúc đó, con chó lùn tội nghiệp, suốt trong thời gian vừa rồi, cứ nhìn tôi như bị bỏ bùa, đến gần tôi mồm ngậm cái dây da tôi vẫn thường buộc vào nó để dắt đi chơi. Tôi lôi cái dây ấy ra, vuốt ve nó vài cái rồi bắt đầu mặc quần áo. Trước hết tôi xỏ vào cái quần nhung đen rộng ống (quần nay eo lưng rất thấp, đến nỗi để lộ hẳn một nửa bụng đã vẻ linh tinh ra) thắt dây lưng da màu vàng có cái khóa tô màu tím nhạt. Sau đó, tôi mặc cái áo lót đen trong suốt, thêu những ngôi sao vàng, hai bên vạt áo tôi buộc thành cái nút dưới vú. Bộ ngực nở nang xanh xanh đỏ đỏ của tôi do đó nổi bật hẳn lên. Tôi đeo năm chuỗi hạt ở cô; về mặt giá trị, những chuỗi hạt ấy chẳng nói lên điều gì, nhưng chúng mang một ý nghĩa triết học lớn. Một cậu bạn đã mang nó từ một tỉnh nhỏ ở chân núi Hymalaya về cho tôi, cậu ta đã qua hai tháng ở đó và bị mắc bệnh vàng da truyền nhiễm. Sau đó tôi lấy những cái nhẫn tuyện vời nhất của tôi xỏ vào các ngón tay, mỗi ngón ba cái, trong số nhẫn đó có một cái nhẫn đá quý màu hồng hình bầu dục, ánh xanh lá cây. Sau rốt, tôi khoác ra ngoài cái áo lót một cái áo nhung dài màu cẩm quỳ.

Nhưng còn vấn đề con chó. Tôi không muốn đem nó đi theo - lại mất thôi! Có bao giờ biết được cuộc vui buổi tối sẽ kết thúc ra sao, nhất là ở nhà Magơđa. Do đó, khi thấy con chó vẫy vẫy đuôi, đi theo tôi ra cửa, tôi nghiêm khắc ra lệnh cho nó:

- Không được, Giên phải khôn ở nha, ở lại nhà, với lại cái chính, đừng có sủa, nghe không!

Nhưng nói với nó thì cứ như nước đổ lá khoai. Vừa đặt chân tới buồng nghỉ, tôi đã nghe thấy một tiếng sủa dữ dội. Lập tức ông chủ nhà trọ ở đâu đó ló ngay đầu ra, đó là một lão đầu hoi nom ác cảm, có vẻ mặt như của một tôi tớ nhà Chúa và có cái gáy của một tên sen đầm.

- Cô ơi, đừng làm thế! - lão ta tuyên bố- Một giờ đêm rồi, con chó của cô sẽ đánh thức tất cả khách trọ của tôi dậy mất. Cô hãy bắt nó im đi, nếu không...

Tôi xua tay:

- Được thôi, được thôi, trời ạ... Nhưng tiện đó, bác gọi hộ tôi cái xe tắc xi nhé.

Và tôi quay về buồng. Khi tôi mở cửa, con chó đứng giữa buồng, nhìn tôi van lơn. Tôi lấy cái đĩa, đổ nước trong cốc mà tôi đã pha sẵn thuốc ngủ cho tôi ra, rót thêm ít sữa và dốc ba gói nhỏ đường cát vào. Con chó đang đói meo chẳng nghi ngờ gì lập tức liếm ăn ngay, còn tôi, lợi dụng lúc đó, lẻn ngay ra cửa nhà. Tôi hứa với lão chủ trọ:

- Đây nhé, nó sẽ không sủa nữa đâu nhé!

Và tôi ngồi vào xe tắc xi. Ngồi phịch xuống ghế sau, hoàn toàn mệt lả, tôi nói:

- Đến nhà Magơđa!

Người lái xe hỏi:

- Magơđa là ai thế cô?

Tôi nổi cáu:

- "Là ai" là thế nào nhỉ? Thật vô văn hoá! Cứ làm như trên đời còn có những kẻ là gì nữa ấy? Nhưng thôi, được rồi, nếu đằng ấy thấy cần biết qua, thì Magơđa là người bạn thân nhất của tớ.

Ai tôi cũng gọi là "đằng ấy" (ngoai lão chủ trọ ra). Nhưng có những cánh đàn ông lại coi cái chuyện gọi nhau như thế là thân mật. Anh chàng lái xe cũng là một trong số những kẻ đó. Liếc mắt nhìn tôi với vẻ bối rối, hắn tiếp tục ướm hỏi, không phải là không có thâm ý:

- Dẫu sao thì cô ta sống ở đâu nhỉ?

Tôi thất vọng, giơ tay xua xua mơ hồ:

- Cứ đi thẳng, thẳng mãi, rồi thế nào cũng tới.

Là bởi vì tôi quên địa chỉ. Vả lại, nó đã bay khỏi đầu óc, thì làm sao còn nhớ được chứ!

Anh chàng lái xe, một thanh niên da ngăm ngăm, bề ngoài nom khá bảnh- nhìn tôi bối rối, như áng chừng đoán được Magơđa của tôi có thể sống ở đâu rồi; hoàn toàn thành thật muốn giúp đỡ tôi, anh mở máy cho xe chạy.

Khi chiếc xe tắc xi phóng bon bon đến những chỗ rẽ ngoặt lại quăng tôi từ bên này quật sang bên kia, tôi thử gắng nhớ lại xem vì sao vừa rồi tôi muốn tự tử. Nhưng chẳng thể nhớ từ đầu đến đũa được. Nguyên nhân chính là ba ngày trước đây, tôi đã tuyên bố với Magơđa về ý định muốn thanh toán món nợ đời của tôi. Nhưng cái lý do đầu tiên, tôi quên phắt. Chắc phải là những dự kiến theo quy trình triết học nào đó, đại loại như: hôm nay sống, mai đã là cái chết, sống chết nhất định phải dựa trên cơ sở triết lý. Với lại sống chết cũng thế mà thôi! Tôi sẽ đến nhà Magơđa, sẽ nhảy nhót, đến năm giờ sáng, sau đó quay về nhà trọ, uống thuốc ngủ. Cái chết của tôi chỉ được hoãn lại thôi mà.

Nhưng chiếc xe tắc xi đột ngột dừng bánh; nhìn ra ngoài tôi biết là chúng tôi đang ở ngoại ô: đã hết cả đèn đường, hai bên là bờ rào, là làng xóm; đèn pha xe ô tô chiếu sáng con đường làng ngoằn ngoèo trắng xoá đằng trước. Anh chàng lái xe ra khỏi xe, mở cửa đến ngồi cạnh rồi ôm choàng lấy tôi: một tay hắn giựt cái áo lót có những ngôi sao vàng, tay kia định mở cái khoá màu tím. Tất nhiên, tôi đẩy hắn ra, đánh trả lại hắn; cuối cùng tôi thúc một cú đầu gối vào bụng hắn và xô hắn bắn vào một góc xa. Sau đó, tôi nói với hắn bằng một giọng hoàn toàn ôn tồn, hứa với hắn là khi nào đến nhà Magơđa, hắn có thể lên cùng với tôi, nhảy nhót, uống rượu, nói chung là nhập cuộc với chúng tôi bao lâu tuỳ thích, muộn muộn rồi sẽ ra về cùng với Xêxilya: cô bé này chẳng có chỗ ở, đúng ra, nó sống tự do nên chắc chắn sẽ chiều lòng hắn, tất nhiên với điều kiện hắn cho nó ngủ đỗ. Còn nếu Xêxiyva không bằng long thì sẽ có cô khác ngay.

Sau những lời nói đó, anh chàng nhìn tôi bằng con mắt chẳng hay hớm gì, hắn cau mặt gườm gườm như con bò tót chuẩn bị húc người đấu. Sau đó hắn xông tới, nắm tóc tôi lôi ra khỏi xe, rồi tự mình ngồi vào tay lái, dậm ga phóng xe đi.

Tôi đứng lên, mình mẩy xây xước khắp cả, lắm đầy bụi, khập khà khập khiễng lê trên con đường làng tới một đường cái. Tôi ngồi lên thành chắn đường và ngẫm nghĩ: cần trấn tĩnh tinh thần, bằng phương pháp dùng sức mạnh suy tưởng thích ứng nhập thân vào một vật nào đó mắt nhìn thấy trước tiên. Kia, ở bờ rãnh bên đường, dưới ánh đèn, có một bông hoa bình thường- giống như hoa cúc dại màu vàng. Tôi nhìn chăm chăm vào nó, tập trung tư tưởng, để hết tâm trí vào đấy, tự cách ly mình, xa lánh thế giới bên ngoài. Đầu tiên, bông hoa "phản kháng" theo kiểu tư sản, nó khẳng định cá tính của nó trong tình trạng đối lập với cá tính tôi một cách luyến tiếc, nói cách khác, nó bảo vệ màu sắc cánh hoa, hình thù của lá, chiều dài của rễ, mà nó coi như những đặc điểm cá tính, theo ý nó thì những đặc điểm này ngăn không cho nó nhập thân vào với tôi. Tôi tăng cường nỗ lực, dùng tình cảm vây hãm bông hoa, dần dà nó "chịu thua". Tôi bắt đầu dần dần cảm thấy mình hóa thành bông hoa, còn hoa thì biến thành tôi. Sự thâm nhập lẫn nhau ấy sâu sắc đến mức hầu như tôi không nhận thấy một số những kẻ ngồi xe hơi thỉnh thoảng lại dừng lại bên tôi, đưa ra những câu hỏi tầm thường ngu xuẩn này: "Nào, ta cùng đi thôi, cô em?!" hay “Cô em muốn trả bao nhiêu nào?" hay "Định lấy bao nhiêu thế?".

Đã sáng bạch. Sau hàng cây, mặt trời chiếu sáng lấp lánh, óng a óng ánh như là đá quý. Bây giờ tôi mới nhận thấy là mình bị lạnh cóng, và tôi quyết định chấm dứt cuộc “biến hoá bằng suy tưởng” của tôi, tôi “xa rời” bông hoa, hoa cũng "xa rời" tôi; sự nhập thân làm một của chúng tôi bị gián đoạn. Tôi lại là một cô gái bình thường ngồi trên thanh chắn đường, còn bông cúc lại là bông hoa bình thường, mọc bên lề đường. Tôi khó nhọc đứng dậy: các khớp xương cứng như gỗ, y như người bị đánh nhừ tử. Tôi giơ tay ngăn một cái xe chạy ngang qua. Trong chốc lát, một xe hơi loại nhỏ hãm phanh dừng lại ngay cạnh tôi. Một bà sơ tuổi trung niên, bên cạnh bà còn một bà đứng tuổi nữa và đằng sau một cô thứ ba trẻ tuổi, nói đúng ra còn hoàn toàn là một cô bé con mặt tròn trịa, mắt xanh lơ. Tôi ngồi cạnh cô ta, xe chuyển bánh.

Bà tu sĩ đứng tuổi hỏi tôi ở đâu và không quay đầu lại, hỏi luôn câu nữa:

- Con gái của mẹ, bây giờ sáng con ngồi trên thanh chắn đường, làm gì ở đây?

- Thưa mẹ, con biến mình thành hoa cúc ạ.

Cô tu sĩ bé con ngồi cạnh tôi, nghe nói thế, đỏ bừng cả mặt mũi, phồng má, suýt phì ra cười. Bà đứng tuổi hỏi:

- Sao trông con lại như thế kia?

- Như thế nào ạ?

- Mình thì gần như ở trần, lại bôi lem đủ mọi thứ màu cầu vồng lên người.

- Con chuẩn bị đến nhà Magơđa.

- Magơđa là ai vậy?

Tôi nổi đoá lên:

Hỏi hay chửa? Magơđa, bông hoa, tôi với mẹ, đều là một cả thôi. Mẹ chưa từng nghe nói thế bao giờ sao?

- Nhưng con khiến Chúa phẫn nộ, khi con ăn mặc hở hang trước những người lương thiện đấy!

Đến đó, cô tu sĩ trẻ cho rằng mình đã đoán đúng ý của bà sơ đứng tuổi, liền nắm lấy vạt chiếc áo dài của tôi, định khép lại để che cái bụng và bộ ngực để trần nửa vời của tôi. Nhưng tôi đẩy cô ta ra, và càng điên tiết, quát tháo:

- Tôi chẳng việc gì phải che với đậy, còn cô, cô hãy cởi trần ra đi! Phô ngực, phô bụng, phô mông ra! Hãy vứt bộ đồ đen bỏ đi mà ở trần ra. Hoa cỏ, cây cối, ngựa nghẽo, núi non, chúng có ăn mặc gì đâu nào? Các người nói đến Chúa trời, nhưng chính các người lại cứ che che dấu dấu trước Chúa.

Thế rồi, giữa tôi với cô tu sĩ xảy ra một cuộc vật lộn đặc biệt, chẳng ra làm sao cả. Tôi định lột áo sống cô ta ra, còn cô ta hết sức chống lại. Cô ta khoẻ, rất khoẻ, dầu sao thì cũng khoẻ hơn tôi, cho nên chẳng mấy chốc tôi phải chịu thua. Tôi đặt đầu lên đầu gối cô tu sĩ và mơ mơ màng mang ngủ thiếp đi. Trong mơ, tôi thấy cô dịu dàng sờ trán, vuốt tóc tôi.

Khi xe dừng lại, cô tu sĩ trẻ đỡ tôi ra, còn hai bà sơ cứ lờ đi như không để ý đến tôi. Và tôi bỗng lại thấy mình trên hè đường, bên đám người qua lại, ở lối cổng vào nhà trọ. Tôi bước vào và đóng sập cửa thang máy; thang lập tức đưa lên tầng trên.

Và thế là tôi đã ở trong đường hành lang dài, tôi và hôi hám của nhà trọ. Tôi mở cửa buồng tôi và vật đầu tiên mà tôi nhìn thấy là con chó lùn nằm nghiêng bất động; mắt nó nhắm nghiền, bên cạnh là cái đĩa không. Cho là nó ngủ, tôi liền lăn ra giường, để nguyên cả quần áo, tôi chui ngay vào chăn và lập tức ngủ thiếp đi luôn. Tôi mơ thấy một giấc mơ kỳ lạ, dường như tôi đang ở trên con đường làng tối qua, và tay đang cầm sợi dây da dắt con chó lùn đi về phía mặt trời, lúc ấy là buổi sáng nên mặt trời lấp ló mọc sau rặng cây. Mặt trời lên thật cao, trời sáng bạch. Con chó lùn bảo tôi:

- "Cô chú cởi dây cho cháu, thả cháu ra, cháu đi đây. Đã đến lúc cháu với cô xa nhau rồi. Cháu phải lên thiên đường".

Tôi cúi xuống cởi dây ra; con chó lập tức chạy biến đi mất. Tôi còn lại một mình, khóc lên nức nở. Và tỉnh dậy, mắt còn ướt lệ.

Tôi nhìn con chó lùn - nó vẫn nằm bất động như trước bên đĩa thức ăn, mắt nhắm chặt. Nhưng tôi để ý thấy hàm nó hơi mở he hé, nhe cả răng ra. Tôi đứng dậy, việc đầu tiên là cúi xuống sờ mũi nó. Mũi nó lạnh, thế là dấu hiệu tốt. Tuy nhiên khi tôi vuốt ve nó thì tôi thấy mình nó lại lạnh hơn cả mũi. Bây giờ tôi mới biết là con chó đã chết. Tôi không khóc được vì trong mơ tôi đã khóc hết nước mắt rồi. Vừa lúc đó, có ai gõ cửa và một giọng khó chịu thét lên: - Nhận điện tín nhé!

Hoàng Hải dịch

ĐƠN ĐỘC

Perône vói Môxtalinô hầu như chẳng có gì giống nhau, tuy vậy họ vẫn là đôi bạn nối khố, mặc dù nói cho đúng không phải tình bạn đã dẫn dắt họ đến với nhau mà là trường hợp ngẫu nhiên, và vì họ thường tiêu khiển với nhau nữa.

Trên mặt Perône tịnh không thấy dấu vết của cái vẻ xinh đẹp vô tư thường vẫn đi đôi với tuổi thanh xuân, trái lại, lúc nào nó cũng in một nét buồn uể oải và u ám. Anh ta nổi tiếng là con người nhất quán, kiên định, đòi hỏi cao đối với bản thân và người khác; anh luôn lặp đi lặp lại một cách hăng hái là trong đời, cần thiết phải duy trì những quy tắc đạo đức nghiêm khắc nhất. Tuy nhiên, ai mà chả biết, thiên hạ thường truyền bá đúng cái gì bản thân họ chẳng có.

Thực ra, trươc hết Perône kiêu ngạo; và lòng tự ái chính là cái lo sợ ẩn nó thúc đẩy các hành động của anh ta. Chính vì lòng tự ái đã xui khiến anh ta luôn luôn hướng về lý tưởng, và lý tưởng của anh ta, là con người có ý chí sắt đa; tuy nhiên, đối với Perône được như thế hoàn toàn không đơn giản, và mỗi lần phát hiện thấy mình thiếu khả năng đạt được lý tưởng của mình, điều nhục nhã ấy khiến cho anh ảm đạm vì bị kích động.

Tóc Perône đen như bị nắng thui cháy, trái lại, trên khuôn mặt tròn trĩnh, xanh nhợt của Môxtalinô, hình như luôn luôn có ánh trăng bạc chiếu vào. Khác với bạn, anh này không bao giờ buồn bã lo âu, hầu như lúc nào anh ta cũng vui; tuy nhiên, cái vui của anh ít gây thiện cảm, nó có cái vẻ gì lạnh lùng, hơi giả tạo và nói cho đúng, nó là cái vui không phải lúc. Anh ta hơi hói, đeo kính và thấp hơn Perône một chút; khác với bạn anh hoàn toàn không gầy, lại có vẻ béo ra, thường nói năng với giọng phớt đời, uể oải.

Duy chỉ có Môxtalinô là luôn luôn nhắc đi nhắc lại với bạn mình rằng bạn hoàn toàn chẳng phải con người mà bạn tự coi mình là như vậy hoặc để cho người khác coi mình như vậy. Môxtalinô thường cười khẩy mà bảo cho dù Perône có làm trời làm đất gì, thì anh cũng chẳng hơn người khác chút nào, chuyện ấy thì chẳng làm thế nào được. Perône rất khó chịu về cái thói hoài nghi kia, nó cứ như một sự thách thức giễu cợt thường xuyên, và đồng thời sự hoài nghi ấy thúc đẩy anh ta hành động để chứng minh cho bạn thấy là bạn đã sai lầm khi lên án anh ta như vậy. Ngược lại, chẳng những Môxtalinô phê phán và kêt tội Perône, mà anh ta còn nghiên cứu anh này như nghiên cứu một con vật kỳ lạ. Môxtalinô đã tốt nghiệp Đại học Triết và hồi này, để thoả mãn ý thích riêng của mình, anh ta nghiên cứu khoa tâm lý và các môn học họ hàng với khoa này, xu hướng muốn phân tích và thể nghiệm khiến anh ta quan hệ với mọi người gần như một sự khách quan có tính chất khoa học, nhưng thêm vào đó, lại chẳng có sự cảm thông gì hết. Nói trắng ra là, Perône bị lòng tự ái dằn vặt, còn Môxtalinô lại hầu như hoàn toàn không có tính ấy. Lúc nào Perône cũng va vấp phải những chướng ngại này nọ của cuộc sống giống như một cái lược răng quá mau bị kẹt vào những nút tóc tí xíu. Trái lại Môxtalinô cứ trơn tuồn tuột trong đời. Chẳng có cái gì đụng chạm vướng mắc vào anh ta. Theo cái nết của bản chất mình, Môxtalinô không thể có quan hệ đơn giản với mọi người: để xáp lại gần và thâm nhập vào thực chất con người, thì có thể nói anh ta cần khoác cái ao choàng trắng của nhà làm thí nghiệm; do tính kiêu ngạo mà Perône gắng xử sự sao cho mọi tình cảm tự nhiên nơi anh ta đều là một sự nhượng bộ, một cách hạ mình, chỉ chút nữa biến thành thất bại.

Một lần, Môxtalinô ở chơi vài tháng tại điền trang của mình. Khi anh ta từ đó trở về, qua các bạn bè quen của cả hai người, Perône biết là anh ta đưa về một cô gái miền đó, cô này là tình nhân của anh ta. Anh cũng biết thêm, cô ta thuộc tầng lớp hạ lưu của xã hội. Và Môxtalinô đã cho cô gái này ở trong xưởng vẽ dành cho hoạ sĩ, cô ta ở tầng trên căn nhà của anh. Vả chăng, ngay sau đó Perône lại được chính bạn mình kể cho nghe về cái tin lạ lùng đó. Vào một buổi tối, như nói lướt qua, Môxtalinô kể với bạn về cô tình nhân của mình. Anh ta nói về cô này bằng cái giọng đạo mạo, hững hờ và hơi châm biếm thường ngày. Theo lời anh ta, thì cô nàng cứ na ná như một con thú, một con thú dịu dàng, được đúc kết bằng bản năng và cảm xúc. Thêm vào đó, cô gái lại đẹp, và điều đó tự nó cũng thú vị lắm rồi, Môxtalinô nói thêm. Có trời hiểu tại sao Perône lại nghe bạn với một sự kích thích u ám mỗi lúc một tăng. Bỗng dưng, có lẽ để kết thúc lời giải thích thản nhiên và lạnh lùng của Môxtalinô, anh ta liền hỏi toạc ra xem bạn anh có yêu cô gái này không. Môxtalinô đáp là nói chung, anh chẳng có ý niệm gì về một mối tình lừng lảy như thiên hạ vẫn thương nói đến. Nếu tình yêu là sự tò mò được thỏa mãn, là sự khoái lạc, là những cảm xúc dễ chịu, thì bây giờ có thể nói là anh ta yêu cô gái đó, chứ còn gì nữa. Trong một trường hợp nào thì anh cũng nghĩ đến một cuộc thực nghiệm bất thường. Vừa nghe hai tiếng "thực nghiệm" Perône đã cảm thấy như có một bàn tay thô lỗ, tàn nhẫn của ai đó đã khuấy động và chạm vào vết thương sâu kín của anh; bỗng nhiên, anh không chịu được nữa và niềm công phẫn bấy lâu nay được nén nhịn nay bật ra thành một tràng những lời lẽ sôi nổi, giận dữ. Anh ta tuyên bố là Môxialinô phải lợi dụng cái trường hợp mà anh ta gọi một cách trâng tráo là cuộc thực nghiệm bất bình thường kia để dứt khoát ra khỏi cái tâm trạng nguội lạnh của anh đi; muốn gì thì gì, nhưng anh, Perône, anh không muốn trước mặt anh, người ta nói đến người đàn bà bằng cái giọng như vậy nữa, và đến lúc bấy giờ mới nhận thấy là toàn thân mình rung lên vì một cảm xúc lạ lùng nào đó, trong đó có lẽ lòng ghen tị nóng bỏng còn mạnh hơn là chuyện lên án bạn.

Hình như cơn bột phát tình cảm ấy đã khiên Môxtalinô sửng sốt thật tình. Perône còn có cảm giác là ngoài sự sửng sốt ra, bạn anh còn hơi lúng túng nữa. Dường như chính Môxtalinô đã hiểu, và hiểu từ trước, về điều Perône nói với anh một cách hùng hổ như vậy, và ở chừng mực nào đó; đã đồng tình với điều anh nói. Bây giơ, Perône mới dịu giọng nói thêm, là như Môxtalinô đã biết rồi đấy, anh là bạn của anh ta, và chỉ do đó đã cho phép minh thổ lộ mọi điều, một cách thẳng thắn và cởi mở như vậy. Tuy nhiên, cái bản chất lạnh lùng xa cách thường ngày, hơi pha chút giễu cợt đã lại quay trở về với Môxtalinô, và anh ta như tò mò quan sát bạn từ xa. Sau đó, anh ta mới nói giọng nhát gừng, là vấn đề coi như đã kết thúc, chẳng có gì để nói nữa. Và để chứng minh là anh không còn bực giận gì nữa, anh mời Perône sang ngày hôm sau sẽ cùng anh đến thăm người yêu của anh. Tiện dịp anh đã nhắc đến bạn nhiều với cô ta, và cô ấy muốn được làm quen với anh.

Do đâu mà thỉnh thoảng ở trong ta thường nảy ra sự linh cảm thật khó hiểu, mà lại đầy quyền lực nhỉ? Ngày hôm sau, đang mặc quần áo để đến nhà bạn chơi, Perône bỗng cảm thấy tin chắc là không chỉ riêng anh ta say mê cô bạn gái của Môxtalinô, nhưng nếu anh ta để cô ta biết rõ điều đó thì cô ta sẽ đáp lại tình cảm của anh. Chỉ có nghĩ thế mà anh đã thấy lúng túng. Và anh nghĩ, nếu anh nhượng bộ trước sự ham thích người đàn bà còn chưa quen biết này, thì chính việc ấy sẽ xác nhận lòng nghi ngờ của Môxtalinô về phẩm hạnh và sức mạnh y trí của anh, của Perône, và bấy giờ anh sẽ bị một sự lăng nhục ghê gớm, chỉ nghĩ đến thôi mà anh cũng cảm thấy khó lòng chịu nổi. Như vậy, thêm vào cảm giác khó chịu do sự cám dỗ gợi nên, lại còn cái cảm giác không kém phần mạnh mẽ và sâu sắc của sự ghê tởm khi nghĩ là anh có thể chịu thua sự cám dỗ đó.

Quá xao xuyến và lo ngại về cuộc đấu tranh nội tâm đang giày vò tâm can, đến nỗi đến gần nhà người tình của Môxtalinô, Perône sửng sốt thấy mình đã đến trước giờ hẹn hắn mười lăm phút, Anh ta nghĩ chắc Môxtalinô vẫn chưa tới và nếu lúc này anh ta lên nhà thì sẽ gặp một mình người đàn bà trẻ. Trong giây lát, Perône tự hỏi mình có nên lên đó hay không, và câu hỏi đơn giản ấy đã gợi lên trong lòng anh cả một mớ tư tưởng quen thuộc về sức mạnh ý chí và sự bạc nhược, về cái thiện và cái ác. Cuối cùng, anh nghĩ sự có mặt của mình trước giờ hẹn đương nhiên là để thực hiện điều mong muốn không tự giác của mình, - mong muốn quyến rũ cô gái - do đó nhất định anh phải chờ Môxtalinô ngoài đường. Và để giết thì giờ, Perône bắt đầu tìm hiểu khu vực xung quanh nhà.

Đường mới được làm, còn chưa có vỉa hè, và dọc theo bệ của các dinh thự lát đá hoa, cỏ mọc cao. Con đường tới đó thoai thoải leo lên dốc núi, sau đó tiến sát tới một quảng trường không lớn lắm, nó như treo lơ lửng trên những khu phố phía dươi, các cây đèn lồng của con đường toả ra một làn ánh sáng yếu ớt. Đi thơ thẩn trên đường, Perône lang thang một lát gần như trong cảnh tối mờ, sau đó anh đi vòng quanh quảng trường và bỗng thấy mình ở ngay trước bờ dốc. Nơi đó, trước tầm mắt anh, như anh vẫn chờ thấy mở ra dưới thấp của thành phố. Đằng xa tít phía dưới anh, trong thung lũng hẹp, nhô lên những dãy nhà cửa của khu phố chạy dài nép sát vào nhau, dân cư là những con người giản dị. Những ngôi nhà bị đồi cao áp ở hai bên trông trắng xoá trong thung lũng tối và hẹp, và anh lấy làm lạ, dường như toàn khu phố đều tràn ngập ánh trăng mặc dù vào giờ ấy không có trăng, trên các ngôi nhà chỉ lơ lửng một mảnh trời sao lấp lánh của một tối mùa hạ. Phía trên, chỉ nhìn thấy những sân thượng rộng, trên đó ngả xuống những bóng mái nhà nhấp nhô mờ đục. Đây đó, dọc theo các nhà, những toán người đen đen đi đi lại lại, dường như cái nóng và cái ngột ngạt không để cho họ yên. Ở khoảng trống giữa các nhà cửa, trông thấy rõ những ngõ nhỏ hoang vắng. Ngay phía dưới anh, hơi cao hơn các mái nhà một tí, Perône nhận thấy một khoảng trống sáng rực. Đó là Nguyệt - Thanh - viên cùng những ánh đèn long lanh của nó, bị che khuất trong một nép uốn giữa các gò núi đằng xa, nom giông như sa khoáng sáng chói của đá quý, do động đất mà lộ ra ngoài. Nhìn chăm chú, Perône thấy rõ những dây đen nhỏ đủ các màu, ánh sáng chói loà của các quán hàng, đám đông đen ngòm đi lại như mắc cửi, theo từng trận gió ào tới tai anh tiếng đu quay ken két và tiếng ồn trầm trầm của các giọng nói. Những tiếng súng đì đoành xé tan tiếng ồn ào mơ hồ kia.

Đặc biệt khi nói đến vấn đề tình cảm, Perône không chịu nổi cái chuyện dựa vào lý trí, theo anh, thì trong tình yêu không có chỗ cho sự tính toán. Nhưng giờ đây dường như đứng trên một ban công khổng lồ nhìn xuống dưới, anh buộc phải công nhận là những bí ẩn sâu kín nhất của ý thức mình, còn ẩn náu một tư tưởng xảo quyệt nào đó. Anh những muốn xua đuổi nó đi, mà chẳng biết làm thế nào. Một tiếng nói nội tâm thì thào bên tai anh, là phải lợi dụng Nguyệt-Thanh-viên nhân tiện ở gần sát ngay đó mà quyến rũ người yêu của Môxtalinô. Giữa tất cả những đu quay, những gò núi Mỹ và mọi tiết mục vui chơi đại loại như vậy, một cảnh tíu tít ồn ào và vui vẻ, tất nhiên anh sẽ có dịp thuận lợi được vì sóng đôi với người con gái và quyến rũ cô ta theo mình.

“Té ra chẳng những mình linh cảm thấy người tình của Môxtalinô khiến mình yêu thích, mà mình còn chuẩn bị quyến rũ cô ta trong tư tưởng nữa cơ đấy”, Perône nghĩ. Nhưng anh ta cay đắng tự thú nhận dự định của mình thực đáng ghê tởm. Tuy nhiên, sức cám dỗ lớn lao quá, hấp dẫn quá, đến nỗi Perône sẵn sàng bước vào chuyện liều lĩnh. Ngay chính bản thân anh cũng chẳng hiểu rõ có phải đúng lòng tự ái đã thúc đẩy anh tới những điều xưa nay đặc biệt khó chịu đối với anh, là mưu mẹo, là quỷ kế, là lừa lọc không.

Bị những ý nghĩ đó chi phối, anh quay lộn lại phía nhà Môxtalinô, và bỗng thấy bạn đang đi tới gặp mình. Môxtalinô vui vẻ chào Perône và khi họ đã tới ngang tầm nhau, đoán chừng Perône đã đến sớm trước giờ hẹn, anh này liền trách anh sao không lên thẳng trên nhà.

- Này, cậu đừng có kiểu cách với cô bạn mình, - anh ta nói thêm, - cô ấy không ưng vậy đâu.

Trong thang máy, Môxtalinô khuyên bạn là trước mặt người con gái, đừng có nói những câu chuyện quá phức tạp, quá trí tuệ: cô ấy không có học và tính nết đơn giản, do đó sẽ chẳng hiểu gì hết. Khi họ đã ở trong buồng đợi, trước lối vào xưởng vẽ, Môxtalinô rút trong túi ra cái chìa khoá và không bấm chuông, mở luôn cửa. Tim Perône đập thình thịch như trông trận, anh ta cố hết sức tự trấn tỉnh, nhưng vì xúc động mạnh, toàn thân anh run lên như rẽ.

Anh thấy xưởng vẽ gồm một buồng cao rộng thênh thang có cửa sổ lớn và hai buồng nhỏ hơn. Căn nhà được Môxtalinô bày biện nghiêm trang nhưng không khỏi có chút xa hoa. Ở cửa sổ, có treo những tấm mành rộng màu sáng, đồ đạc bằng gỗ mộc, tất cả những đồ bày biện - bàn, đi-văng, đài phát thanh - đều thấp và dài ngoằng như được cố tình kéo dài ra. Bàn ăn đã được bày ra và trên một mặt gỗ sáng màu vàng nhạt nom như gỗ hoàng dương, đồ pha lê sáng loáng. Cuối phòng có lò sưởi với cửa tò vò bằng gạch đỏ. Một phụ nữ trẻ đứng yên tựa lưng vào lò sưởi đó, lặng lẽ nhìn những người bước vào.

Cô ta vóc người tầm thước, dong dỏng, nhưng khá đầy đặn, thân hình mềm mại nhưng rắn chắc. Trên cái cổ vững chắc, mái đầu ngửa ra đằng sau, bộ mặt xinh tươi trông có vẻ linh lợi và hơi kiêu hãnh, nhưng đồng thời lại pha chút hờn giận. Đôi môi dày đỏ tươi cong lên một cách đỏng đảnh, cái mũi hơi hếch nom như mũi con mèo giống, cặp mắt to ươn ướt với đôi đồng tử đen sẫm như thu hút nhỡn tuyến của người đang nhìn cô, khác nào xoáy nước sâu thẳm lôi cuốn người vào đó, Nhưng đẹp nhất là bộ tóc của cô. Bím tóc to, bện chặt, óng ánh một màu vàng mờ quấn vòng quanh đầu, để lộ đôi tai nhỏ dày dặn. Bím tóc dày ấy khiến cho đầu cô gái có vẻ vương giả, cô ta vắt nó lên như cái mũ niệm điểm đá quý lấp lánh. Cúi xuống bàn tay cô, Perône thấy bàn tay đó không đẹp lắm, nó hơi đỏ, rất mụ mẫm và không được sạch cho lắm. Cô bạn của Môxtalinô mặc chiếc áo dài đẹp bằng thứ vóc ánh bạc đắt tiền. Dáng áo may chật, ôm lấy người, có thể làm lộ rõ những chỗ bèo nhèo và những nếp mỡ, nhưng ở cô ta thì nó chỉ làm lộ cái thân hình như đúc khuôn đầy đặn và chắc nịch của cô: chắc hẳn không có váy áo, thân thể cô cũng đầy đặn và chắc nịch như vậy. Perône bất giác nghĩ: toàn thân cô ta, bắt đầu từ bím tóc dày vàng óng và kết thúc bằng đôi chân quê mùa thật to đi đôi giầy ánh bạc, toàn bộ thân thể ấy như được đúc từ một thứ kim loại gọt giũa và mài bóng lộn. Phải, toàn thân cô ta là vàng; và chắc rằng cô ta phải nặng cân, mặc dù thoạt nhìn, nom cô tầm thước, duyên dáng và có thể tạng tốt.

Môxtalinô gọi tên cô. Mômka Kyavikattê: sau đó anh ta nói vài lời tâng bốc Perône, giới thiệu anh này là một bạn tốt nhất của mình, rồi bỗng nhiên, với vẻ cởi mở thường ngày, anh ta quay sang bình luận về chính những vấn đề mà anh vừa khuyên bạn nên tránh nói đến, viện lẽ rằng người đàn bà trẻ kia thất học. Anh ta nói huyên thuyên về âm nhạc, văn học, chính trị. Perône thấy Mônika như hơi bối rối, tuy vậy cô ta chẳng ngượng ngùng chút nào và vẫn đứng im lặng, tựa lưng vào lò sưởi như trước. Perône bất giác phải duy trì câu chuyện. Rõ ràng Môxtalinô lái sang loại chuyện đó cốt để bạn hiểu rằng, mặc kệ sự có mặt của Mônika, quan hệ giữa họ chẳng có gì thay đổi. Chính Perône cũng muốn như vậy. Nhưng lạ thay mặc dù anh cố gắng hết sức tiếp chuyện với sự hào hứng thường ngày, anh vẫn khó chịu nhận thấy là ý nghĩ của anh thật đã xa tít tận đâu đâu. Chẳng những anh không thể trả lời bạn một cách chính xác và sắc sảo, mà đôi khi anh còn ấp a ấp úng và ngơ ngẩn ngậm miệng, dường như bỗng nhiên anh bị mất trí nhớ. Anh chẳng thể làm thế nào được với bản thân mình và mắt cứ luôn luôn, quá luôn luôn, liếc nhìn Mônika, cô nàng vẫn đứng dựa vào lò sưởi ở tư thế cũ. Con mắt Perône cứ như không chịu phục tùng anh ta, chốc chốc lại phóng nhìn sang cô gái ngay cả khi anh ta định buộc mình nhìn vào Môxtalinô: nhưng dù cho anh cố làm như những cái liếc nhìn đó chỉ là thoáng qua, thì ngược lại, mắt anh lại cứ dán vào cái thân hình diễm lệ kia hệt như đôi bàn tay tham lam, khao khát được tóm lấy, sờ nắn và nắm chặt lấy cô ta. Nhưng Perône lấy làm lạ, là chính cô nàng Mônika kia không hề la lên một lần nào dưới những cái nhìn nóng bỏng của anh, và anh không hề rùng mình như một người bỗng dưng thấy có người sờ vào mình và nắm chặt lấy mình bằng những ngón tay mạnh mẽ và thèm khát. Hình như chẳng những Mônika không thu mình nhỏ lại dưới cái nhìn say đắm của anh, mà ngược lại, cô ta còn hít thở thật đầy căng lồng ngực và cứ tươi tắn nở nang, như một bông hoa xinh xinh nở dưới một tia nước làm tăng sức sống. Thực ra, thỉnh thoảng, bắt gặp những cái liếc nhìn thèm khát của Perône, cô ta lại nhìn anh bằng con mắt nài nỉ, như muốn nói: "Này đừng nhìn em thế đi, hãy giữ ý một tí chứ. Sao anh lại nhìn em như vậy?". Tuy nhiên, thật đã hoàn toàn rõ ràng là lời cầu khẩn lặng lẽ kia cũng nằm trong cái kho tàng đỏm dáng của cô gái tỉnh lị ngây thơ. Tóm lại, Mônika đã trở thành như người tòng phạm của anh và sẵn sàng gặp dịp thuận tiện nào là cắm ngay cho Môxtalinô một cái sừng. Ý nghĩ đó khiến Perône không chịu nổi, và không muốn chịu thua sự cám dỗ khi nhìn thấy Mônika, anh cáu tiết và hết sức kiên quyết thầm thì với mình là sẽ không bao giờ bước ra ngoài giới hạn của "pha" đầu lặng lẽ, pha của sự phản bội vô ý thức đối với bạn mình.

Vào bàn ăn, chắc là bốc lên do rượu vang mà Môxtalinô cứ luôn tay rót vào cốc vại của cô, Mônika đâm ra nói năng huyên thuyên không ngừng. Cô ta có cái điệu ăn nói khá dễ thương, xuề xoà mà nhí nhảnh; cô ta líu la líu lo không biết mệt kể về Môxtalinô và quan hệ của mình với anh này một cách hồn nhiên và trắng trợn, khiến Perône phải ngạc nhiên. Cô ta còn không mưu toan mạo nhận mình là vợ Môxtalinô, dù là vợ theo, và không có cái lối cư xử như các bà vợ vẫn thường làm; trái lại, cô ta nhấn mạnh cương vị tình nhân của mình với một sự thách thức nào đó, dường như đối với cô ta, đó là một việc đơn giản và bình thường nhất. Mônika tuyên bố rằng sống trong một căn hộ đẹp đẽ nhường này, với đồ đạc tuyệt diệu như thế này, cho đến nay, đối với cô chỉ là một giấc mơ tiên. Chị hầu phòng mang thức ăn tới, lát sau, khi chị ra khỏi phòng Mônika thú nhận là nói cho thực, cô không quen được người ta hầu hạ. Cuối cùng, qua câu chuyện, mới rõ trước đây cô ta là thợ thêu ren và làm việc ở xưởng. Lối phát âm quen thuộc từ thủa nhỏ của cô cứ tuôn ra tuồn tuột qua tiếng Ý cô nói, phát giác đúng nơi cô sinh trưởng. Và bằng thứ tiếng thổ ngữ tỉnh lị của mình, cô bỗng kể lại một cách tỉ mỉ một trong giai đoạn đời sống mới đây của cô, kể rằng anh cô đã bằng đủ mọi cách ngăn trở việc cô bỏ đi cùng với Môxtalinô và còn cho cô một cái tát, rồi cuối cùng, không còn hi vọng gì, anh cô doạ nếu cô đã trở thành tình nhân của cái ông giàu có kia, thà anh cô sẽ không bao giờ cho phép cô được dàn mặt mình. Nghe Mônika nói, ta có thể dễ dàng tưởng tượng ra cô gái bình dân này mặc chiếc áo dài cũ đang chửi bới cùng đám bạn gái cũng là công nhân như cô, hoặc ngoài đường phố một vùng ngoại ô nghèo nàn đông người, cô ta dùng cái kiểu lẳng lơ hồn nhiên để quyến rũ những kẻ mê thích cô. Câu chuyện của Mônika khiến Môxtalinô bật phì cười khác với thường ngày, thỉnh thoảng anh ta lại nháy nháy bạn, ra ý muốn nói: "Đấy anh xem tính chất thế đấy!".

Tuy vậy, Perône cố gắng không nhìn bạn, sự lãnh đạm lộ liễu của Môxtalinô khiến anh bực tức; bạn anh lại làm ra vẻ như mình đang thực nghiệm một cái gì đó rồi mà.

Sau bữa ăn, rõ ràng Môxtalinô muốn khoe với Perône với giá trị khác đời của người yêu, anh ta lớn tiếng tuyên bố rằng chẳng những Mônika thêu ren rất đẹp mà còn nhảy múa tuyệt kỹ nữa. Anh ta nói thêm, giọng nửa nạc nửa mỡ:

- Trước khi chúng tôi gặp nhau, Mônika đã nổi tiếng rồi kia: có thời cô ấy đã bước lên sân khấu ở tỉnh lị quê mình để biểu diễn những điệu nhảy ngoại lai, cô em đã lừng danh một thời dưới cái tên thật kêu "Môana đi Mônterây” đấy nhé.

Kể xong, Môxtalinô uể oải nói thêm:

- Nghe em, Mônika, hãy cho chúng anh thấy nghệ thuật của em, hãy nhảy chút đi.

Perône cực lực phản đối, nói rằng anh không muốn Mônika phải mệt nhọc, ngoài ra anh thầm mong cô gái tán thành anh. Thế nhưng, chẳng những cô ta có vẻ bất ưng về lời từ chối của anh mà còn giận dỗi nữa.

- Này, nếu như ông bạn anh không muốn xem, - cô ta quay sang Môxtalinô, - thì em nhảy làm gì? Vậy để lúc chúng mình có hai người với nhau, em sẽ nhảy cho anh xem tốt hơn,

Môxtalinô bác đi, bảo rằng không nên lưu ý đến lời Perône nói, anh ấy chỉ khách khí đấy thôi, chứ thực tình thì chết mê vì muốn được xem cô em nhảy điệu vũ phương Đông.

- Thật không? - Mônika lừ mắt nhìn Perône, hỏi với niềm ước vọng trẻ con trong giọng nói - Thực vậy ư?

Anh bất giác phải nhận là Môxtalinô nói đúng.

- Thế thì anh cho quay đĩa đi, - Mônika nói với người yêu, rõ ràng cô ta đã nở ruột nở gan.

Môxtalinô đứng dậy và bắt đầu mở máy hát.

Mônika bước ra giữa buống, quay lưng lại phía hai người đàn ông và khi tiếng nhạc vang lên, một điệu hát vui nào đó của hộp đêm, thì cô bắt đầu ngoay mông nhanh nhẹn, mềm dẻo, vậy mà ngực và vai cô vẫn bất động. Đó là một điệu nhảy không được đứng đắn cho lắm, tuy vậy người con gái không trình diễn nó với cái kiểu nghề nghiệp thiếu tự nhiên nó thường khiến cho đám khán giả trên tầng thượng phải sôi sục hào hứng. Sự non nót của cô khiến ta nghĩ ngay đến lối thể hiện nghiệp dư, đang là phong trào trong đám thanh niên vui nhộn tỉnh lị; Mônika cố gắng uôn éo đến nỗi cặp mông uốn cong một cách dâm đãng của cô lúc đánh qua bên phải, luc đánh sang bên trái, thêm vào đó, cô ta để lộ ra mặt một sự say sưa hồn nhiên gần như gợi cảm. Cô gắng bám theo nhịp nhạc, thỉnh thoảng Mônika lại quay mái đầu quấn bím tóc vàng óng, liếc trộm quan sát hai chàng thanh niên; mặt cô đỏ rừ vì ráng sức, từ cái miệng hé mở dường như tuôn ra tiếng la thét lặng lẽ của sự dâm đãng, cánh mũi cô phập phồng. Môxtalinô vỗ tay đanh nhịp cười cười tỏ ý hoan nghênh nhưng tiếng cười của anh vang lên giả tạo như thường lệ. Perône hết sức bối rối, anh chẳng động đậy, chẳng nói năng gì sất. Cuối cùng, cuộc nhảy kết thúc, Mônika vưa cười vừa gieo mình xuống ghế bành. Môxtalinô đứng dậy và vỗ tay tán thưởng cô với vẻ đùa cợt. Perône phải miễn cưỡng nói là anh rất thích điệu nhảy.

- Em chẳng nghi ngờ gì điều anh nói cả, điệu ấy ai mà chả thích, - Mônika nói, vẻ nghiêm trang.

Nghỉ một tí, cô bỗng tuyên bố là không nên ngồi nhà suốt buổi tối. Nhưng nóng như thế này, chẳng thể đề nghị đi chơi Nguyệt-Thanh-viên. Tóm lại, tất cả đều được sắp xếp như Perône đã dự đoán và lo ngại. Anh gắng phản đối, viện cớ là tối thứ bảy, ở Nguyệt-Thanh-viên đông đến mức khó lòng mà đi lọt. Nhưng cô gái la lên là cô rất thích đám đông, anh đừng chọc gậy bánh xe làm gì vô ích. Rồi cô đi vào buồng mình lấy mũ...

Họ từ từ đi hàng một xuống cầu thang mới, vang vang dưới gót chân họ. Môxtalinô đi trước; sau anh là Mônika. Đi sau rốt là Perône. Bước chân nặng trịch và từ tốn của bạn vang tới tai anh, xen lẫn tiếng gót giầy Mônika gõ lộp cộp nhè nhẹ, Perône bị hai thứ tình cảm trái ngược dày vò: anh vừa muốn nhượng bộ sự cám dỗ lại vừa thấy xấu hổ vì chịu khuất phục nó. Nhiều lần bàn tay anh trượt trên tay vịn, suýt chạm vào tay người đàn bà trẻ, nhưng đến giây phút cuối cùng, bao giờ anh cũng từ bỏ ý định và rụt tay lại. Họ ra tới đường và bắt đầu trèo lên núi, hướng tới quảng trường. Với chiếc mũ nực cười đội được trên bím tóc nhờ có một sự kỳ diệu, với đôi cánh tay và vai trần, Mônika đi giữa hai người bạn, chuyện trò vui vẻ kể về những người xu-gan dựng lều gần thành phố, ở miền quê cô. Họ đi qua quảng trường xếp theo kiểu bậc thang, từ bậc nọ tiếp đến bậc kia dẫn xuống Nguyệt-Thanh-viên. Trên các bậc thang này, trời tối om om. Cũng như lúc trước, Môxtalinô dẫn đầu, rõ ràng không quen với cái thứ trang trí trên đầu quá diện như thế, cô bỏ mũ ra và lúc này cầm nó trong tay. Cứ mỗi bước trong chiếc áo dài chật bằng vóc óng ánh, những bắp thịt ở lưng cô nổi lên cuồn cuộn khiến tấm lưng người đàn bà trẻ giống như cái mông chắc mẩy của con ngựa cái. Bím tóc nằm yên trên cái cổ xinh đẹp trắng như sửa càng vàng óng lên trong bóng tối mờ mờ. Ánh vàng của bím tóc đó che khuất những ánh lửa rực sáng như sa khoáng của Nguyệt-Thanh-viên lúc này đã hiện ra trước mắt Perône.

Họ vừa bước qua hàng rào và đứng giữa đám đông, lập tức tiêng kim khí ken két của đu quay đã khiến họ váng óc. Nhưng đây là lần đầu tiên trong suốt buổi tối, Mônika dường như cảm thấy thoải mái như con cá tung tăng trong nước.

- Sao lại đẹp đến thế!... Xem kìa, đẹp thế kia cơ mà! Đi nhanh lên mà xem!

Thỉnh thoảng môi cô lại thốt lên như vậy, còn cô thì cứ lượn từ quán này sang quán khác, sự khoái trá ánh lên trong đôi mắt mở to, khuôn mặt diễm lệ đỏ hồng lên để lộ một vẻ tò mò đến cực điểm. Tay thọc vào túi, mũ lật ra sau gáy, Môxtalinô đi đằng sau cô với một vẻ thoả mãn, lười nhác và hơi giễu cợt - trông anh ta giống như một ông bố quyết định cho cô con gái được giải trí. Trong khi đó thì Perône không rời mắt khỏi Mônika. Cô nàng bắn vào mục tiêu; nói giỡn bằng thổ ngữ địa phương với các diễn viên nhào lộn và các anh hề lùn; cô lăn bóng thật chính xac, đánh ngả các con kì; cô dùng cần câu câu được con cá giả xinh xinh bóng loáng. Cô còn định dùng máy đo thử sức cánh tay mình. Âm nhạc khiến cô phấn khởi, ánh lửa đèn trang trí khiến cô lóa mắt. Như một cô bé con khoái trí, cô mau lẹ nhập vào hầu hết các đám đông, vào mỗi quán hàng, quán này lại còn sáng trưng hơn cả quán kia, khiến tấm áo dài bằng vóc cứ óng a óng ánh. Cái mũ cô cầm tay đã biến thành mảnh giẻ nhàu nát từ lúc nào. Lính tráng, những kẻ vô công rồi nghề ngạc nhiên nhìn bím tóc vàng và tấm áo bạc của cô bằng con mắt tò mò. Cuối cùng Mônika và các hiệp sĩ của cô đã ở bên những quả núi Mỹ.

Đến lúc này Môxtalinô bỗng nhiên tuyên bố là anh không lên du thuyền đâu, vì anh có bệnh chóng mặt. Perône ngồi vào du thuyền thay anh ta, trong lòng anh chàng, cuộc đấu tranh giữa sự cám dỗ và sự hổ thẹn vẫn còn đang tiếp diễn. Đầu óc căng thẳng, anh ta ngồi cạnh Mônika trong chiếc du thuyền chật hẹp của núi Mỹ. Cô ta cười sằng sặc, giơ tay chào Môxtalinô đứng dưới với dáng âu yếm cường điệu. Anh này tay thọc túi quần, mỉm cười với cô gái gật đầu ra chiều thân ái.

- Nếu em thấy sợ, em sẽ túm lấy anh đây - cô gái bỗng quay sang Perône nói.

Theo hiệu lệnh, tất cả các du thuyền từ từ uể oải tiến lên cao trên con đường ray. Chiếc nọ theo sau chiếc kia biến khỏi tầm mắt những người đứng dưới đất, đồng thời mọi người đều vẫy tay và hét lên những lời từ biệt với cái vẻ buồn nhớ, như là vĩnh biệt nhau hẳn. Chiếc du thuyền bằng thép từ từ lướt nhanh lên cao, và Perône, có lẽ do những vì sao lấp lánh trên đỉnh cao, bỗng cảm thấy mình khoái trí lâng lâng như bay bổng trên chín tầng mây. Tim anh đập như hoá dại, anh ta nghĩ rằng ở tít trên cao này, dưới những vì sao sáng chói nhường kia, chẳng có gì ngăn được anh ôm hôn Mônika. Chẳng có gì, ngoài sự phản kháng nội tâm thường xuyên, qua đó anh thấy hành động thực không xứng đáng, bạc nhược và phản bội nữa... Du thuyền đã lên đến đỉnh cao nhất, nó như mơ màng lướt chậm trong trạng thái thăng bằng bấp bênh, cùng lúc đó những du thuyền đằng trước đã phóng xuống thấp nên tự nó cũng phải vút theo. Và Perône có cảm giác như không phải cái khối thép lạnh ghê người của du thuyền mà chính cái thỏi vàng sống, khối thịt vàng óng nặng trịch của Mônika đã bắt chúng phải bay trong khoảng không tối om đầy tiếng rú rít để rồi lao xuống mặt đất. Xuống tới điểm thấp nhất, du thuyền lại bắt đầu cất cao lên với tốc độ mỗi lúc một nhanh thêm, và hầu như với một sự thách thức dữ dội nào đó.

- Bây giờ đến cái lúc đáng sợ nhất rồi đây - Mônika thì thầm.

Càng ngày họ càng vút lên cao, sau đó họ nhìn thấy các du thuyền khác đang phóng vèo vèo xuống thấp như những mũi tên, theo sau là tiếng hò reo vui vẻ kéo dài, chẳng hiểu vì sao Perône bỗng thấy những tiếng reo đó như báo điềm chẳng lành và sự nguy hiểm.

Trong khi đến lượt du thuyền của họ vun vút lao xuống thấp, và những vì sao trên đầu như theo nhau tắt đi, anh ta bất giác nghĩ tất cả những đôi kia cũng như chính bản thân anh đã tự dẫn mình đến trước mối nguy hiểm mà họ vừa sợ vừa thèm khát.

- Họ hôn nhau kìa... - Mônika lại thì thào với cái giọng trầm tư lồ lộ.

Perône ngước mắt lên nhìn và thấy một người đàn ông với một người đàn bà đang ôm nhau trên chiếc du thuyền bay đằng trước họ. Đúng lúc đó, một va chạm mạnh đẩy anh vào sát Mônika như giục anh bắt chước đôi người đang âu yếm nhau kia. Tuy nhiên, anh cố kìm giữ mình, và du thuyền rít lên ken két như dưới sức nặng mỗi lúc một tăng thêm, lại vút lên trời.

Lượt đi xuống thứ ba và cũng là lượt cuối cùng, chuyến đi dài nhất và bon nhất khiến Mônika phải làm một động tác bất ngờ. Cô ta bỗng nép sát vào Perône bảo rằng cô ta sợ nhìn xuống đất. Bởi vậy khi chiếc du thuyền hạ xuống thấp trong tư thế dốc đứng thì Perône đang ngồi thẳng cứng và Mônika dúc đầu vào đầu gối anh. Bàn tay buông thõng dọc người, anh thận trọng đưa nó lên đầu người thiếu phụ và nhẹ nhàng vuốt tóc cô ta. Bím tóc dày bện chặt của Mônika nom như sợi dây thừng. Ngón tay anh vuốt từ cổ cô tới thái dương lộ ra dưới bím tóc, nhưng anh bỗng rụt lại như phải bỏng. Sau đó, Perône liếc ngang và nhìn thấy cặp mông chắc nịnh, thật quyến rũ của Mônika bó sát trong tấm áo vóc: nhìn đằng sau chúng hằn ra làm đôi và trong óc anh lại nảy ra sự so sánh chúng với cặp mông nổi bắp của con ngựa cái mà lần đầu tiên anh đã nghĩ tới khi đi sau cô dưới cầu thang. Perône gắng cúi đầu xuống và hít cái mùi bím tóc cô toả ra, cái mùi lành mạnh, nồng nồng, gợi nhớ tới mùi hương rừng, đó là mùi tóc của những người đàn bà trẻ, không dùng đến nước hoa. Và đúng lúc đó, anh cảm thấy chiếc du thuyền đứng thẳng lên, lướt chầm chậm rồi dừng lại. "Mình đã cưỡng lại được" - anh nghĩ với một sự hài lòng cay đắng. Người đầu tiên anh nhìn thấy đứng trên bục gỗ phía dưới là Môxtalinô.

Sau cuộc du hành trên núi Mỹ, Mônika khoác tay hai chàng thanh niên ào tới chỗ đu quay, niềm hưng phấn khiến cô ta quên hết sự đời. Nhà đu quay có mái nhọn, có trụ cắm cờ đuôi nheo chĩa thẳng lên trời ở vào khu xa nhất của Nguyệt- Thanh-viên bên sườn đồi trọc hầu như chẳng có cây cối, tối om om. Đứng gác ở lối vào là một thanh niên xanh xao mặt bị chứng co giật, trong bộ y phục đen bóng láng và bảnh bao, nom anh ta giống như một diễn viên vũ ba-lê. Những chiếc thuyền to của vòng quay, treo trên những cái xà ngang to di động bằng kim khí, đều làm theo hình những con ngựa kỳ lạ, những mãnh cầm to kệch, những con rồng và các loại thú nhà, thú rừng khác. Chàng thanh niên lặng lẽ bán vé, lông mày anh ta cau cau, nét mặt khó đăm đăm. Và cũng không thốt lên một lời, đôi nào đôi ấy ngồi vào các con thuyền với cái vẻ như họ phải chịu một cuộc chia tay nặng nề, nó tương phản lạ lùng với những con thuyền hình thù quái dị sơn màu rực rỡ, lúc này đang treo lơ lửng, bất động trong không; trên mặt những người ngồi giữa đám quái vật bằng giấy bồi ấy lộ vẻ sốt ruột chờ đợi. Perône ngồi vào chiếc thuyền cuối cùng chưa có ai thuê: thuyền này mang hình một con mèo đen to đuôi vểnh ngược; bỗng chàng thanh niên vội vội vàng vàng vắt cuốn vé sang một bên, đóng sập cái mạng chắn, lắc cái chuông rè rè đồng thời khởi động những tay cần gắn vào cột đu quay. Cái đu quay tròn.

Đu nghiên rít lên cót két, quay mỗi lúc một nhanh, nom như chiếc váy hồng quay tít; trong vòng quay ấy, những con thuyền bay tung, lúc này chúng cất cao lên trong không gian tối om, ngột ngạt. Đến chỗ ngoặt đầu tiên, Mônika khoác tay Perône bàn tay cô thõng xuống, bất lực và mệt mỏi. Cử chỉ ấy đã kích thích chàng trai.

- Nhưng em yêu Môxtalinô cơ mà? - anh kêu lên.

Cô ẽo ợt vẫy vẫy bàn tay, như muốn nói: "Tất nhiên, tất nhiên", rồi nhìn anh cười vang. Lúc này, các con thuyền bay gần như theo chiều ngang, y như một cơn lốc điên cuồng đã tạt chúng nghiêng nghiêng lên phía trước.

- Nhưng tại sao anh lại hỏi em như vậy? - Mônika hỏi, cô ta gắng gào át tiếng ầm ầm và Perône thấy hình như giọng cô vang lên đâu đó phía sau, gió đã cuốn nó đi như cuốn một chiếc khăn quàng.

- Anh cũng chẳng biết nữa! - anh thét lên đáp lại.

Mônika lại cười giòn tan; và nhìn xoáy vào anh bằng con mắt nói lên được nhiều điều, cô ta lấy móng tay nhọn nghịch ngợm gãi gãi vào lòng bàn tay anh. Tiếp đó khi con thuyền bay lướt trên quả đồi, người con gái nghiêng về phía trước, cổ cô ta vừa ngang tầm môi Perône. Cử chỉ của cô thật dễ hiểu; nhưng Perône đã quyết tâm chấm dứt trò chơi này và hôn Mônika, bỗng nhiên cứng người lại như hoá đá vì vẫn cái tình cảm chống đối nội tâm mọi khi. Cô ta chờ cái hôn một lát, sau đó, không đưa mắt nhìn, mà vươn thẳng cổ lên, như dùng gáy mình để tìm đôi môi Perône. Bím tóc mềm mại, bện chặt như sợi dây thừng, ở ngay bên miệng anh, nhưng lần này anh cưỡng lại được sự cám dỗ.

- Em làm anh đau sao? - Mônika quay lại nhìn Perône, hỏi to.

Giữa lúc đó, tiếng sắt nghiến yếu đi rồi yên lặng; đu quay dừng lại.

Sau đu quay là đến quán "Địa ngục", quán của sự sợ hãi. Đằng trước mặt quán đó phô ra một tờ áp phích, trên đó vẽ rất nhiều con quỷ đen, gầy, tay cầm đinh ba trên nền những ngọn lửa địa ngục đỏ loè; áp phích mời khách dạo chơi trong bóng tối như hũ nút và hứa hẹn đủ mọi cảnh bất ngờ và sợ hãi - đó là một trong những tiết mục giải trí bình dân nhất của Nguyệt-Thanh-viên. Trong khi đó thì Perône sẵn sàng làm một cú liều lĩnh, bởi vì anh ta đã hiểu bởi vì không phải những nguyên tắc đạo đức cao cả mà anh ta rất tự kiêu đã giữ gìn cho anh khỏi sự cám dỗ, mà chính là sự sợ hãi nhỏ nhen, sợ rằng nếu anh dám gian díu với Mônika thì anh sẽ bị hạ thấp mình trước mắt Môxtalinô mãi mái; do đó, Perône bỗng quyết định dứt bỏ hết nỗi nghi ngại, mọi sự tế nhị vớ vẩn đi và lao vào vui chơi cho thoả trí.

"Hễ vào trong cái địa ngục ấy, là mình hôn cô ta ngay" - anh mua vé nghĩ bụng như vậy. Họ ngồi chật chội trong chiếc ghế bành treo, hầu như chuyển chỗ ngay lập tức, chạm vào một cánh nữa nào đó lắp ở phần dưới quán và như chìm luôn trong bóng tối mịt mù.

Và thế là cả hai đang ở trong địa ngục. Trong khi cái ghế xoay vòng, tiếng kim khí nghiến lên ken két, đụng vào một cái gì trong bóng tối sặc mùi dầu máy và mùi không khí tù hãm. Perône bất giác tự nhủ là sau cảnh thiên đường máy móc của núi Mỹ, thì đây quả là một địa ngục nhỏ nhoi, hoàn toàn thích hợp với những kẻ tội phạm như anh ta. Chiếc ghế bay về phía trước nhanh vun vút, đập vào một cái gì ở chỗ quành; và cứ mỗi bước trong bóng tối lại nảy ra một sự bất ngờ bỡn cợt của cái thế giới âm phủ bằng giấy bồi. Đây - một tiếng rên dài não ruột; kia - bộ xương giơ hai cánh tay nổi lên từ trong bong tối ma-nhê bùng sáng; cách vài mét, trong cái hốc, một cái mặt nạ nhe răng trong cái ánh sáng đỏ nhờ; xa hơn chút nữa, tiếng cười nhạo báng của một con ma trùm khăn. Tất cả cái đó trong bóng tối địa ngục thỉnh thoảng lại nghe có tiếng vật nặng rơi đánh rầm và vang lên tràng cười trầm trầm của quỷ xa tăng.

Lúc nay Mônika không nép sát vào Perône nữa, cô ta dường như chờ đợi. "Phải, chắc cô ta chờ đợi, - anh nghĩ, - cô ta tin chắc là ở đây, trong bóng tối cuối cùng cô ta đã lợi dụng được thành quả của buổi tối nay, ghi dấu bằng sự đỏm dáng của cô ta". Và ý nghĩ mình chỉ là thứ đồ chơi trong tay người con gái giờ đây cũng tác động đến anh như sự tế nhị trước đấy trong quan hệ đối với bạn. "Không, mình sẽ không làm điều mà người đàn bà này muốn", - Perône quyết định và lại như người hoá đá.

Lại một con ma nữa, lại một chàng cười khà khà dữ tợn thô lỗ, và sau rốt là luồng không khí tươi mát: một người đàn ông khoẻ mạnh mặc áo sơ mi tay xắn cao vặn cho cái ghế dừng lại ở lối ra.

- Không, em chẳng thích cái địa ngục này, - Mônika nói.

Cô bước ra khỏi chỗ trước tiên và đi tới chỗ lối ra.

Nhưng Môxtalinô đã biến đâu mất; Mônika liền tuyên bố là tìm anh ta làm gì vô ích, sớm muộn rồi sẽ gặp nhau thôi, giờ đây đi tìm cái gì đó để uống tốt hơn: cô đang chết khát đây.

Họ bước vào một quán rượu, bề ngoài trông chẳng khác gì vô vàn những quán khác. Trên tường vải lót đã bạc màu, quây bằng gỗ màu xám sẫm nom trống trải một cách kỳ lạ: chẳng có chai lọ cốc chén gì sất. Có thể đó chẳng phải là một quán rượu, mà là một cái quán có tiết mục giải trí tiếp theo. Và nếu như từ tấm rèm treo đằng sau quầy bỗng dưng xuất hiện một chú hề mặc áo dệt kim bằng lụa bóng với bộ mặt bự phấn trắng, thì cũng chẳng có gì là lạ.

Họ ngồi trong bóng tối mờ mờ, thỉnh thoảng lại loáng lên ánh sáng điện chỗ đu quay. Người hầu bàn đem nước giải khát tới, Mônika chúi mũi vào cốc nước và hầu như ngẩng đầu lên ngay, cô ta lấy lại hơi một cách khó khăn: mắt cô cười tít, môi cô viền bọt nước.

- Nào ai biết, - Perône nhắc lại như một tiếng vang.

Cô ta uống một chút nước, sau đó hỏi:

- Thế tại sao anh lại cố quyến rũ em vậy?

- Sao cô lại nói thế?

- Phải rồi, lúc nào anh cũng cố quyên rũ em, - cô ta nghiêm trang nhắc lại, - mà em cũng chẳng biết làm thế nào để cưỡng lại... vì em thích anh.

Perône bất giác vung tay gạt đổ cái cốc.

- Anh nóng nảy quá đây, - Mônika dịu dàng trách anh.

- Cái hồi mà em bỏ đi với Môxtalinô đây, - sau một lát im lặng cô ta vui vẻ và không một chút bẽn lẽn nói, như nói về một người nào khác, - em đã thề với mình là giờ đây, chuyện này thế là mãi mãi thôi đây. Nhưng anh biết không, cái ấy nó mạnh hơn em... vì em rất thích đàn ông... Mà này, tại sao đàn ông đối xử với em hoàn toàn khác hẳn, không như đối với các chị em khác thế?... Em những muốn người ta coi trọng em, thế mà lại hoá ra ngược lại... Ví dụ như anh, chân ướt chân ráo vừa mới quen... đã cố sức quyến rũ em...

Hình như cô ta rất thích nói năng như vậy, cứ nói toạc móng heo ra, chẳng e thẹn gì?

- Tôi đâu có nghĩ đến quyến rũ cô, - Perône nói sẵng.

- Cứ làm như mình không nghĩ đến chuyện ấy! - cô phản đối với vẻ phẫn nộ vờ vĩnh. - Thế... ở chỗ đu quay đấy thôi?...

- Tôi nhắc lại, là tôi không nghĩ đến quyến rũ cô.

- Tại sao anh không muốn công nhận sự thật?

- Tôi có quyến rũ cô đâu.

- Kìa Giorgiô kia! - Cô gái reo lên.

Môxtalinô nhếc mép cười, bước vào quán và trách họ đã lánh mặt. Tuy vậy, anh ta cũng chẳng buồn nghe lời Perône giải thích và không ngồi xuống, đề nghị đi về nhà. Vài phút sau, bộ ba đã leo lên cái thang tối mò dọc sườn đồi.

Khi họ vượt quá nửa cầu thang đó, thì tới một sân gác, có kê cái ghế dai. Từ đó mở ra trước mắt cảnh Nguyệt-Thanh-viên và khu vực thành phố phía dưới. Mônika kêu là cô mệt, và chẳng cần đòi hỏi gì, ngồi phịch ngay xuống ghế. Hai chàng thanh niên ngồi xuống cạnh cô.

Cô bỗng nói, ở đây nhìn xuống cảnh đẹp tuyệt. Trong giọng nói của cô có cái ý khiêu khích nó khiến Perône rùng mình. Ngồi một lát, Môxtalinô đứng dậy đi tới chỗ lan can để ngắm toàn bộ phong cảnh phía dưới. Luc đó, Mônika liền hỏi Perône xem anh có nhìn thấy cây đèn pha chiếu sáng trên đồi ở đằng sau khu vực thành phố không. Anh đáp là chẳng nhìn thấy cây đèn nào. Thực ra thì trên các nhóm nhà cửa, nổi lên những dãy đồi tối om, đây đó có ánh đèn nhỏ chiếu sáng, làm gì có cây đèn chiếu nào.

- Làm sao anh lại không thấy nó nhỉ? - Mônika ngạc nhiên. - Anh nhìn đằng kia kìa.

Perône nhắc lại là anh chẳng thấy gì.

- Kia thôi, ở dưới kia kìa, - người thiếu phụ nằng nặc nói.

Và cô cúi xuống, tỳ khuỷu tay vào đầu gối anh, ngón tay chỉ vào cây đèn tưởng tượng. Áp sát đầu vào ngực Perône, cô tỳ hết sức nặng của mình vào đùi anh.

- Kìa, ở dưới kia đấy, - cô nhắc lại, bàn tay vòng một vòng tròn ngay trước mũi anh, như thầm muốn anh ngửi thấy hương thơm của mình.

Bỗng Mônika xảo quyệt trượt cái khuỷu tay mà mình đã để toàn thân lên; Perône không nhịn được, bất giác la lên kêu đau.

- Ở đằng kia, phía dưới ấy, - Mônika lại bướng bỉnh nhắc lại.

- Tôi chẳng nhìn thấy gì dưới đó.

- Anh làm sao thế, quáng mắt à?... Dưới kia kìa!

- Ái!

- Dưới kia kìa, em bảo thế mà lại.

- Này, thế thì ai quyến rũ ai nào? - Perône lẩm bẩm.

Mônika giễu cợt nhìn anh từ dưới lên trên, từ từ vươn thẳng người.

- Tiếc thật, - cô nói thật khẽ, - Cây đèn tuyệt diệu thế... có ba ngọn đèn.

Perône toàn thân căng thẳng, co dúm người, nhưng không đáp lại. Sau đó anh rời ghế đứng dậy, Mônika cũng đứng lên, cả ba lại leo lên thang.

Ở ngay cổng vào, Môxtalinô bỗng tuyên bố là mình bỏ quên chìa khoá ở nhà. Họ bàn bạc một chốc xem bây giờ phải làm gì. Chuông gọi bác gác không kêu, réo gọi chị người làm đang ngủ dậy, thì không được. Cuối cùng, Môxtalinô quyết định anh ta sẽ đi gọi điện thoại ở một nhà để xe gần đó. Anh ra đi. Chỉ còn lại đôi Perône với Mônika.

- Đấy anh xem, cứ như có sự sắp xếp cố tình để chốc chốc chúng mình lại ở tay đôi với nhau,

- Môxtalinô vừa mất hút sau góc nhà, - cô gái liền nói vậy.

Cô ta cười vang, và đứng lách sang bên một chút.

- Em biết tại sao anh lại xử sự như vậy, anh làm thế là vì Giorgiô, - cô dừng một lát, cô ta nói thêm, mắt nhìn xuống đất; lúc này cô đứng ở sát mép hè đường và tỳ cánh tay để trần vào cột điện,

- Nhưng anh nên hiểu, tất cả những điều đó chỉ là vô ích... bởi vì em không yêu anh Môxtalinô... và nếu chuyện đó không xảy ra với anh, thì dẫu sao nó cũng sẽ xảy ra với một kẻ nào khác... vì nó mạnh hơn em mà...

- Tất cả chuyện đó đều là vớ vẩn... trên đời này chẳng có cái gì mạnh hơn ta.

- Thế mà nó mạnh hơn em đấy? - Mônika bướng bỉnh nhắc lại.

Và cô bắt đầu giải thích người đàn ông nào cô cũng thích, chẳng trừ ai – xấu, đẹp, già, trẻ cũng vậy. Cô không thể và không bao giờ có thể chống lại sự tán tỉnh của bất kỳ ai. Bởi thế mà cô hợp với Môxtalinô: anh ta lạnh lùng như vậy, tự chủ tuyệt vời như vậy, cho nên cô nghĩ là anh ta có thể xỏ mũi cô mà dắt đi được. Thế mà ngược lại cơ chứ: vì Môxtalinô tự tin và bình thản quá, đến nỗi cô như phát điên lên. Ví dụ như hôm kia, có anh thợ ống nước đến nhà để lau rửa cái máy đun nước nóng, một anh chàng tóc đen đẹp trai ra dáng...

Mônika không nói hết câu, cô ta vờ bối rối nhìn Perône.

- Thế rồi sao? - anh ta lúng túng hỏi, vẫn chưa tin vào dự đoán của mình.

- Em không thể cưỡng lại được, - Mônika mắt nhìn xuống, kết thúc câu nói.

"Té ra cô ta dễ hơn mình tưởng, - Perône nghĩ, - Một tên thợ ống nước cha chăng, chú kiết nào đó!" Anh ta điên tiết lên, mà cũng chả rõ đó là do ghen tức hay phẫn nộ.

- Chúc mừng cô, - anh ta rít lên.

- Chẳng biết làm thế nào, - cô ta lẩm bẩm, vẻ chịu lỗi. - Cái đó mạnh hơn em.

- Cô hãy kể hết tất cả cho Giorgiô... để anh ấy hiểu rõ cả.

- Anh ấy thì thôi đi... Đừng nhắc với em đến Giorgiô.

- Tại sao vậy?

- Bởi vì ngay từ đầu, em đã bộc lộ tất cả mọi chuyện về em, - Mônika giải thích, - người khác ở vào địa vị như anh ấy, biết tính nết của em như vậy sẽ không rời mắt khỏi em đâu... Nhưng anh ấy ngược lại, lại tuyên bố là sẽ chữa được cho em, bằng cách cho em hoàn toàn tự do... anh thấy chưa, anh ấy nghĩ là nếu em cảm thấy mình được tự do, lúc ấy sẽ tự giữ lấy mình thôi... còn em thì đã hàng trăm lần nhắc lại với anh ấy, không ngớt nhắc đi nhắc lại, là thực nghiệm với em như vậy chẳng dẫn đến điều gì hay ho đâu... nhưng chỉ là phí lời... bởi vì về mọi mặt quan điểm của anh ấy, anh ấy chỉ muốn biết, là họ có chung thuỷ hay không thôi... Đây, anh nhé, ví dụ như... tất cả những gì xảy ra tối nay... núi Mỹ này, đu quay này, quán gây sợ này... sau đến cái ghế kia, bây giờ đến chìa khoá... những cái ấy anh ta cố tình sắp đặt ra. Chính trước khi anh đến em, em sẽ tiên cảm thấy là nhất định em sẽ thích anh, em đã nói với anh ta như vậy... Thế anh có biết, anh ấy trả lời em ra sao không? Là anh ấy muốn bắt cá hai tay, đấy chính mồm anh ấy nói thế... anh ấy định thử cả hai ta đấy...

"Té ra tất cả chỉ là trò vẽ đấy thôi!" - Perône bực bội nghĩ. Thì ra cũng như thường lệ, Môxtalino định bụng cợt nhạo và hạ thấp mình, để cho mình thấy sự hơn hẳn của hắn ta. Perône vẫn biết lòng say mê cuồng nhiệt muốn thực nghiệm mọi thứ của bạn mình, nhưng cho rằng Môxtalinô chẳng đem tình bạn ra mà thử thách, "Xử sự như vậy chẳng thể gọi là bạn bè được, - Perône tự nhủ, - đã vậy, giờ thì mình chẳng lo chuyện lương tâm cắn rứt nữa". Và anh quyết định rốt cục sẽ làm cái việc đã bao lần anh muốn làm; nhưng rồi lại kìm mình lại: anh đến bên Mônika, ôm ngang lưng cô, ghì sát vào mình tấm thân trẻ trung khoẻ khoắn của cô. Trong vòng tay anh, cô cũng nép sát vào anh. Nhưng lần này, Perône lại không thể vượt được vật chướng ngại cốt yếu, là sự phản kháng nội tâm. Phút cuối cùng, khi Mônika đã chìa đôi môi như phó thác mình cho anh, thì anh bỗng đứng lánh ra khỏi cô. Người con gái thất vọng mở mắt, ngạc nhiên nhìn anh:

- Nhưng, tại sao thế anh? - cô hỏi với vẻ buồn bã thật sự.

- Thế đấy.

- Có lẽ anh ngại ai nhìn thấy chúng mình chăng! - cô lại hỏi với cái vẻ hoạt bát nó khiến Perône phật lòng, - nhưng theo anh thì ai có thể qua đây vào cái giờ muộn như thế này?

Perône im lặng.

- Đưa tay đây cho em, - Mônika yêu cầu.

Anh chìa tay ra. Cô nắm lấy, đưa lòng bàn tay anh xoa xoa lên má mình, mắt nhìn xuống với vẻ nhu mì âu yếm của một con mèo. Sau đó, bỗng cắn thật mạnh vào tay anh, đồng thời nhìn anh trừng trừng bằng đôi mắt mở to như mắt trẻ con, dường như chúng sáng lên và to ra vì giận dữ,

- Ái! - Perône bất giác kêu lên.

Vừa lúc ấy, nghe có tiếng chân bước và Perône giật nhanh tay lại, Môxtalinô xuất hiện trên hè đường.

Anh ta giải thích là anh phải gõ cửa rất lâu ở nhà xe đã đóng cửa rồi. Sau đó anh phải đợi chị người làm trở dậy và đến chỗ điện thoại.

- Chị ấy vẫn chưa ném chìa xuống cho các bạn à? - anh ta hỏi.

Môxtalinô chưa kịp nói hết câu thì cửa sổ tầng trên đã mở toang, có ai đó thò đầu ra và một cái gói trắng rơi xuống chân họ. Đấy là chùm chìa khoá bọc giấy. Lúc đó, Perône định từ giã ra về. Nhưng Môxtalinô lại nài bạn hãy cùng lên nhà với họ để uống với nhau cốc rượu mùi, sau đó hai anh em sẽ về cùng nhà. Mônika đưa mắt cầu khẩn, nhìn Perône, và anh chẳng còn đủ sức để từ chối.

Vừa tới xưởng vẽ, Mônika đã đi thẳng tới chiếc ghế bành, buông mình ngồi phịch xuống ghế và kêu lên:

- Ái chà, sao mà mệt đến thế!

Thực tình, cô có vẻ mệt lử, và nhìn cái vẻ mệt phờ của cô có thể cho rằng chẳng những Perône không cưỡng lại cái lẳng lơ của cô, mà cả hai chịu thua trước những ham muốn của họ. Môxtalinô nói là anh đã chuẩn bị một thứ rượu uống gì đó, và đi sang buồng bên, khép cánh cửa lại.

- Anh xem đấy, Mônika chỉ vào cánh cửa đóng, kêu lên, Anh ta vẫn tiếp tục cuộc thực nghiệm của anh ta đấy.

Cô ta nói những câu đó không chút giận dữ mà còn có vẻ buồn bã, và Perône nghe có cái giọng trách móc

- Cô giận tôi à? - anh đến gần cô gái, hỏi.

Cô ngạc nhiên quay đầu lại, mắt sáng lên niềm hy vọng.

- Không... em giận gì mới được chứ?

- Vì lúc nãy tôi không hôn cô.

- Anh còn nhắc đến, mà em thì đã quên, không nghĩ tới nữa rồi, - cô thì thào, vờ ra vẻ thẹn thẹn.

- Tôi rất thích cô, - Perône nói.

Anh ta vẫn đứng bên Mônika và lúc này dè dặt vuốt má cô. Cô ta đưa mắt nhìn xuống vẻ nhu mì, như cô đã làm như vậy cách đó không lâu, lòng rạo rực thèm muốn. Nhưng cũng như trước đó, anh lại cảm thấy sự phản kháng nội tâm khiến anh tỉnh táo và như giữ lấy tay anh. Anh thôi không vuốt ve cô nữa. Cô ta ngồi nhắm mắt một lát vẫn như chờ một cái gì; sau đó cô mở mắt ra và ngạc nhiên thấy Perône vẫn đứng im như phỗng cạnh cô như trước.

- Tôi rất thích cô, - anh lại nói, - nhưng tôi không làm sao quyết định được... cái đó mạnh hơn tôi.

Anh bỗng nhận thấy là mình nhắc lại đúng những lời Mônika vừa nói và anh cắn môi.

- A ha, thế là giờ thì anh hiểu có cái gì đó mạnh hơn anh rồi đấy, - cô nói với vẻ sung sướng ác độc.

Lúc ấy Môxtalinô quay vào phòng, hai tay bê cái khay trên đặt ba cái cốc. Ngồi chen giữa người yêu và bạn, cả hai rõ ràng tâm trí đang để tận đâu đâu và có vẻ bối rối, Môxtalinô chu đáo rót đầy cốc đưa cho hai người. Sau đó, với vẻ trịnh trọng bỡn cợt, anh ta quay sang cô gái, nói:

- Nào, Mônika, bây giờ ta bàn xem cuộc thực nghiệm đã tiến hành ra sao?

- Ôi, tuyệt diệu lắm, - cô đáp, không nhìn anh mà nhìn xuống đất.

Tuy nhiên, Perône nhận thấy môi dưới cô run run.

- Tuyệt diệu nghĩa là thế nào?... về phương diện nào cơ chứ?... Môxtalinô vặn hỏi có vẻ lo lắng.

- Tuyệt diệu lắm... anh ấy cưỡng lại... cưỡng lại... giờ thì anh có thể hài lòng được... có thể cho là anh có người bạn tốt.

Cô ta quay ngoắt ra khỏi phòng.

- Giận đấy... Nhưng rồi qua đi thôi, - Môxtalinô phớt tỉnh nói.

Và với cái giọng dạy đời thường ngày, anh bắt đầu giải thích cho Perône điều mà anh này đã biết. Mônika, Môxtalinô nói, chẳng hiểu sao đã tin chắc là nhất định cô ta phải thích Perône, và cô ta đã thú nhận điều đó với anh. Bây giờ anh định đem ra thử cả người yêu lẫn bạn. Mônika - là để thử chữa cho cô ta hành vi không đúng đắn, khi cô được hoàn toàn tự do, còn anh, Perône, là để xác định xem anh có thực là người bạn chung thuỷ như anh vẫn thường tỏ ra như vậy không? Thực nghiệm đã thành công và, Môxtalinô nói thêm, giờ đây anh có thể tự mừng cho mình vì đã nhìn thấu suốt được tâm can con người...

- Tất cả đều rất hay, - cuối cùng Perône nói, không tỏ ra mảy may ngạc nhiên, - nhưng này, nếu mình không cưỡng lại được... Lúc ây, cậu sẽ hành động ra sao?

- Chẳng ra sao cả... chỉ có việc xin thoái lui... rồi để Mônika cho cậu.

- Nhưng hai người vừa mới nói...

- Tại sao nhỉ? Cậu tưởng mình không làm được như vậy ư?

- Sao lại không... Nhưng cậu không hiểu mình! - Perône bỗng nổi giận... Mình cho rằng thái độ của cậu hết sức khả ố... mình không nói đến mình đâu... mà nói đến Mônika kìa... bởi vì rằng cô ấy rất cần tình yêu, chứ không cần đến các cuộc thực nghiệm tâm lý... Cậu đối xử với cô ấy như với một vật đem thực nghiệm vậy... Nói xin lỗi cậu, cậu có thái độ bỉ ổi thật đấy.

- Thực thế ư? - Môxtalinô vờ ngạc nhiên đáp, - Theo mình thì ngược lại, cô ấy phải mát ruột mát gan về sự tin cậy của mình chứ.

- Nhưng cái đó chẳng cần gì cho người đàn bà hết... cậu chỉ xúc phạm đến cô ấy bằng sự lạnh nhạt của cậu thôi... thật vô nhân đạo.

Tuy nhiên, thét lên những lời đó, Perône bỗng càm thấy là bạn mình không hiểu nổi được mình.

- Dù sao thì rồi cô ấy cũng sẽ phản bội cậu thôi,

- anh ta bỗng nói thêm.

- Mình chẳng nghĩ thế, - Môxtalinô nói dửng dưng.

- Nhưng tại sao, cậu nói đi, tại sao cậu lại đối xử với cô ta như vậy?... - Perône khăng khăng hỏi.

- Lạnh lùng thế để làm gì?... Tất cả mánh khoé ấy để làm gì?...

- Ai có cách cư xử của người ấy chứ, - Môxtalinô nhún vai đáp. - Mình đã như thế, thì cứ chấp nhận mình như thế thôi.

Hình như ít ra anh ta cũng hơi xúc động về những lời của Perône và anh ta tránh cái nhìn của anh này.

- Rốt cuộc, làm như vậy cậu được cái gì?.., - Perône hỏi, - cậu xúc phạm Mônika... cậu có thể xúc phạm cả mình.

- Trời ơi, thôi đủ rồi... Có thể coi như đó chỉ là một trò đùa - Môxtalinô bỗng cau mày, nói.

- Nhưng đùa như vậy để làm gì… Cậu cứ đùa hoài… và hầu như chằng bao giờ nên cơm cháo gì...

- Mình biết nói gì với cậu được? Cái đó mạnh hơn mình.

Nghe trả lời thế, Perône nín lặng. Té ra, đối với Môxtalinô là một con người hết sức tự chủ, cũng như đối với chính bản thân anh, đối với Mônika vẫn có một cái gì mạnh hơn cả họ. Chính cái đó đã đè nén họ, đã làm phiền họ trong quan hệ người nọ với người kia, nó đã bắt chính anh thu mình trong sự kiêu hãnh của bản thân mình, Môxtalinô, trong sự lãnh đạm ngạo ngược và khiến Mônika trở thành nô lệ cho dục vọng của cô ta. Do đó mà họ không xử sự như những người sống, mà như những con rối chỉ có một bộ tịch nhăn nhó, và họ luôn luôn lắp lại cái điệu nhăn nhó ấy, như những con rối chỉ có những động tác đơn điệu, ở chúng, ngay cả khi chúng va chạm vào nhau, những tay gỗ, chân gỗ cũng không đụng đậy mà cứ buông thõng bất động.

Lúc ấy, Mônika trở vào phòng, cô ta hoàn toàn bình tĩnh Perône đứng dậy chuẩn bị ra đi. Môxtalinô cũng đứng dậy theo sau anh. Cả ba dừng lại bên cửa.

- Các bạn hãy ôm hôn nhau đi, - Perône gắng gỏi nói khi thấy bạn anh giơ tay cho Mônika.

Mônika phấn khởi làm luôn theo lời kêu gọi ấy và nhảy bổ vào ôm lấy cô người yêu; nhưng từ sau lưng Môxtalinô, cô ta đưa cặp mắt cầu khẩn nhìn Perône, và khi anh giơ tay bắt đầu từ biệt cô, thì cô ta lén để vào bàn tay anh một vật gì nho nhỏ lành lạnh: chiếc chìa khoá vào nhà.

"Đúng là cái đó mạnh hơn cô ta thật" - anh nghĩ và miễn cưỡng nắm lấy chìa khoá.

Ngoài đường, nảy ra cuộc tranh cãi giữa hai người bạn: Bắt đầu từ sự việc tối nay, họ nhảy sang lãnh vực hoàn toàn lý thuyết. Perône khẳng định là tất cả những người không có tâm hồn, - chỉ có nó là có khả năng liên kết và khiến người này gần gũi được với người khác, - sẽ trở thành nạn nhân của sự cuồng si nào đó, sẽ là tên nô lệ phục tùng các bản năng của anh ta, tóm lại, sẽ tự buộc mình vào một cuộc đời thô lậu và hèn kém nhất. Và như vậy thì chẳng có gì cô độc hơn là con người không có tâm hồn, sự cô độc nhất định sẽ là số phận của những con người đó và sẽ ngăn trở quan hệ của anh ta với người này người khác. Bằng cớ hay nhất về chuyện đó là tất cả những gì đã xảy ra cho họ tối hôm ấy có lẽ những người như vậy cũng muốn kết thân hơn nữa với nhau, nhưng vì thiếu khả năng xúc tiếp tâm hồn thật lòng, nó liên kết được họ lại, mà họ đành đóng kín cửa lòng trong cái vỏ cá nhân, trong cái "tôi" của mình, giống như những hiệp sĩ thời trung cổ đóng kín trong bộ áo giáp sắt của họ, và thế là cả ba đều bị kết tội như nhau, họ sẽ mãi mãi chỉ làm có một việc: Môxtalinô thì cứ thực nghiệm với lại đùa giỡn, bản thân anh, Perône thì luôn mồm lên giọng đạo đức, còn Mônika thì cứ thèm khát lăn xả vào đàn ông.

Nghe Perône nói, đến lượt Môxtalinô hỏi xem bạn anh hiểu đúng về tâm hồn như thế nào. Cho đến lúc này, nói năng đang trôi chảy như cháo, Perône bỗng đâm lúng túng.

- Tâm hồn - đó là cái nó thuộc về mọi người nói chung và không của riêng ai, tâm hồn là tình yêu, tâm hồn - là tư tưởng, tâm hồn - là sự tự do, tâm hồn - là chúa trời - anh ta lắp bắp.

Mỗi khi Perône nêu ra tất cả những định nghĩa ấy thì Môxtalinô lại cười khẩy nói toạc vào mặt anh ta tên của nhà thần học hay triết học đã cho ra định nghĩa này nọ. Cuối cùng, cuộc tranh cãi biến thành một cuộc quyết đấu hùng hồn nhưng lạnh nhạt giữa hai nhà thông thái. Perône cảm thấy tức giận, nhưng giờ đây anh không tức Môxtalinô nữa mà tức bản thân mình, tức sự bất lực của chính mình. Và anh bất giác nghĩ rằng ít ra thì cũng có một điều chẳng còn phải nghi ngờ gì nữa: là cho dù họ có sống bên nhau bao nhiêu lâu nữa thì cũng chẳng có sự gần gũi về tâm hồn giữa họ.

Đến góc đường, hai người bạn từ biệt nhau. Còn lại một mình, Perône nhìn mãi vào chiếc chìa khóa nằm trong lòng bàn tay anh. Và anh tưởng tượng ra rất rõ cảnh Mônika đang đợi anh trên đó, trong buồng cô: cô đang nóng lòng sốt ruột, sẵn sàng tiếp anh, tấm thân trẻ trung của cô rạo rực lửa tình; và anh ta bỗng dưng muốn quay trở lại. Nhưng anh liền thử tưởng tượng ra mình trèo lên thang gác như thế nào, lòng đầy nỗi thèm khát thầm kín mà xưa nay anh xiết bao căm ghét, và anh lại hiểu là anh không thể đi gặp người con gái đã ve vãn anh được. Đúng lúc ấy, anh đi qua đám đất trống mọc đầy cỏ giữa hai ngôi nhà chưa xây xong, Anh cầm chiếc chìa khoá ném nó vào đám cỏ mọc cao, sau đó, anh thở phào nhẹ nhõm và đi về phía bên xe buýt.

Hoàng Hải dịch

ÔN LẠI TÌNH XƯA

Trong thang máy, Giorgua nép vào một góc, mắt nhìn xuống.

- Em đừng làm cái vẻ mặt như thế kia, Xécgiô nói. Thực ra, điều anh yêu cầu em là một việc chả có gì đáng kể. Sau đó, chúng mình sẽ xa nhau rồi chẳng bao giờ nhìn thấy nhau nữa cơ mà.

Giorgua đáp:

- Không, đâu có phải là một việc chẳng có gì đáng kể. Cả em, em cũng tiếc là giữa đôi ta, tất cả thế là hết. Nhưng em thấy giả bộ bắt đầu lại tất cả từ đầu là chuyện độc ác đấy. Chỉ có trong đầu óc anh mới có thể nảy ra một ý nghĩ như vậy!

Thang máy dừng lại và họ bước ra đầu cầu thang. Xecgiô xem giờ ở đồng hồ tay: "Mười một giờ. Cũng vào ngày này, cũng trong tháng năm này, em đến vào lúc mười một giơ năm phút. Duy chỉ có năm là khác thôi. Cách đây đã ba năm rồi".

- Thế thì em phải làm gì đây?

- Em hãy đợi ở đầu cầu thang, đúng mười một giờ năm phút em bấm chuông.

Xecgiô rút chìa khoá trong túi, mở cửa, bước vào. Căn nhà ở gác hai, không lớn, lủng củng những sách là sách. Xecgiô đi qua một dãy hành lang hẹp, giữa hai bức tường có những ngăn đầy ních những sách và đi vào xưởng làm việc. Ba năm qua rồi mà chẳng có gì thay đổi, ngoài ô cửa sổ buồng cánh chớp: còn vào cái ngày cách đây đã ba năm, cánh chớp được rút lên và Xecgiô nhớ đã được nhìn thấy ở ngoài sân thượng tán lá bóng nhoáng và sáng của dây đậu tía rung rinh trước gió. Anh rút cánh chớp lên: cũng như ngày ấy, có gió hây hẩy và dây đậu tía vẫn đó. Thế là anh ta ngồi trước bàn giấy và lấy cuốn sách anh đã đọc vào buổi sáng xưa, bản chuyên khảo về một hoạ sĩ, tác giả của bức hoạ anh đang phải làm phiên bản giám định.

Cũng như buổi sáng đó, chuông réo vang va Xecgiô cảm thấy trong lòng xao xuyến. Anh đứng dậy và bước nhanh ra mở cửa. Người đàn bà đứng ở ngưỡng cửa, vẫn là người xưa, cũng áo ấy, giày ấy, túi xách ấy. Và có lẽ anh nghĩ, cũng với cái nhìn mãnh liệt của cặp mắt xanh lục và lọn tóc đen nhọn xoã xuống vầng trán trắng.

- Cô hỏi ai? - anh nói, nhắc lại cảnh ba năm về trước.

Đến lượt, Giorgua gắng gượng đọc thuộc lòng vai trò của mình: ông Lanan xin lỗi vì không thể đến được. Tôi là thư ký của ông ta.

- Mời cô vào.

Xecgiô đi trước người đàn bà trong hành lang, rồi trong xưởng làm việc. Ở đó, anh lặp lại những cử chỉ anh đã làm sáng hôm đó. Anh trở lại bàn giấy như muốn ngồi vào ghế bành: rồi anh đổi ý ngồi vào chiếc đi văng bằng da, trước cửa sổ, nói:

- Này, chúng ta ngồi ở đây, thoải mái hơn.

Giorgua ngồi, nhìn anh một lát rồi phẫn nộ, nói:

- Không, em không làm thế được.

- Nhưng, em bực cái gì nào?

- Sáng hôm ấy, em thấy thích anh ngay, em liền ngồi theo kiểu nào đó, để gặp dịp đầu tiên đầu gối em có thể đụng vào đầu gối anh. Nhưng làm sao lại có thể làm lại một vài điều khi lòng mình cứ lạnh như tiền ấy.

- Sao lại không được nhỉ?

- Tình cảm thúc đẩy mình làm không còn, tất cả đều có vẻ lố bịch và đáng ghê tởm nữa. Đây này, em làm như vậy mà thấy xấu hổ, còn sáng hôm đó, trái lại, em cảm thấy thật tuyệt diệu. Gần như tự ép mình, chị hơi trườn trên đi văng để xáp lại gần anh, rồi ngồi bắt chéo đôi chân đẹp thon dài, và chị bắt đầu đọc chậm rãi, thở hổn hển như leo lên một cái dốc mệt người:

- Như em vừa nói với ông, xinho Lanari phải ở lại trong khách sạn vì ông ấy chờ Milăng gọi điện cho ông ta. Trong khi chờ đợi, ông ấy gửi cho ông những tấm ảnh chụp bức tranh, ông ấy yêu cầu ông xem ảnh rồi sáng mai ông ấy sẽ gọi điện để hẹn gặp ông.

Chị thở phào nhẹ nhõm va đưa mắt nhìn ra cửa sổ. Xecgiô nói sẵng: Không, không phải như thế. Sau khi nói những lời vừa rồi, em nhìn vào mắt anh kia.

- Nhìn như thế nào?

- Bằng cái nhìn đẹp nhất trần đời đối với anh,- Xecgiô bỗng cảm thấy xúc động, nói - một cái nhìn, biết nói thế nào nhỉ, nó vừa là lời cầu khẩn vừa là một mệnh lệnh.

- Em tin là thế đấy! Giorgua tư lự nói, em sợ anh đuổi em ra quá, anh có vẻ rất nghiêm nghị, và còn bực giận nữa. Bấy giờ em nhìn anh để cho anh hiểu là cần tìm một cớ gì đó để giữ em lại.

- Vậy, thì em thử đi...

- Đây, giờ em nhìn anh như buổi sáng đó đây.

Họ nhìn nhau và Xecgiô rùng mình khổ não. Phải, đúng là cái nhìn ấy, đồng thời lại không phải là nó. Anh hạ thấp giọng nói:- Xin cô cho tôi xem ảnh.

- Ảnh đây ạ!

Xecgiô cầm cái phong bì vàng từ đôi bàn tay trắng gầy gò của Giorgua và cũng như ngày xa xôi kia, anh rút các tấm ảnh ra, bắt đầu xem xét. Anh nhớ là sáng hôm đó, mắt anh mờ đi, tay anh run rẩy trong khi anh nhìn qua quít các tấm ảnh và anh mơ hồ nhận thấy như trong mơ, là bức tranh của xinho Lanari, nhà kỹ nghệ giàu có của miền bắc, chẳng có giá trị gì, vì nó chỉ là bản sao của một bức tranh gốc thật quen thuộc trong một viện bảo tàng ở nước ngoài. Cuối cùng, anh nói, như lần trước anh đã từng nói.

- Cô ạ, chẳng cần xinho Lanari phải gọi điện cho tôi sáng mai đâu. Biên bản giám định tôi đã làm xong xuôi rồi. Cô có biết bức tranh này đáng giá bao nhiêu không?

- Bao nhiêu ạ?

- Vì nó là bản sao, nên chỉ cần định giá vải mộc và khung thôi. Nghĩa là khoảng từ mười đến mười lăm nghìn lia.

- Nhưng xinho Lanari nói với em rằng nó trị giá khoảng hai trăm triệu.

- Cô ạ, đấy là một bản sao, hơn nữa lại là bản sao một bức tranh quen thuộc. Cô có biết thế nào là một bản sao không? Một hoạ sĩ thành thạo, sau khi đã nghiên cứu tường tận một hoạ sĩ bậc thầy trong quá khứ, liền vẽ một bức tranh, có thể nói là hoàn hảo, cho một thương gia kém thận trọng, và vị thương gia này liền tuồn bức tranh cho một xinho Lanari nào đó. Tôi nói hoàn hảo, nhưng không bảo là thực, vậy bản sao là một cái gì vừa hoàn hảo vừa giả tạo.

- Vậy em phải nói với xinho Lanari thế nào ạ?

- Nói bức tranh của ông ấy là tranh giả.

Giorgua kêu lên:

- Lúc ấy, em cảm thấy thất vọng. Em nghĩ rằng anh chả lưu ý gì đến cái nhìn của em, em liền quyết định làm thế nào để anh hiểu em hơn. Cho nên em mới nhích đầu gối của em chạm vào đầu gối anh.

Xúc động, Xecgiô dừng việc hư cấu lại, hỏi: - Anh khiến em thích đến thế kia à?

Giorgua trả lời thành thật:

- Ồ! vâng, thích hết sức. Nếu lúc đó anh đuổi em ra, em cho rằng trước khi ra đến cửa em sẽ bị choáng óc lên mất.

- Anh hiểu điều đó, rồi để kéo dài thời gian, anh hỏi em về công việc của em, về xinho Lanari, về đủ mọi thứ chuyện. Em có muốn chúng ta thử làm sống lại cảnh đó không? Ta hãy thử xem.

Xecgiô vội vã nói, như trước kia:

- Thế ra cô là thư ký của xinho Lanari đấy?

- Vâng.

- Cô làm gì ở chỗ ông ấy?

- Làm thư ký.

- Xin lỗi... Tôi muốn nói: công việc của cô là như thế nào?

- À! Em đánh máy các giấy tờ giao kèo, những thư từ công việc, em ghi tốc ký các cuộc nói chuyện, em ghi các cuộc hẹn?...

- Nhưng cô còn trẻ lắm mà?

- Chẳng trẻ lắm đâu ạ. Em đã hai mươi tư tuổi.

- Thế xinho Lanari có trẻ không?

- Ô! thưa không, đây là một ông cụ rất đáng kính, tóc bạc phơ có nhiều cháu nội cháu ngoại rồi.

- Thế xinho Lanari thích các tranh vẽ lắm sao?

- Em không cho rằng như vậy đâu ạ. Bức tranh ấy người ta đưa cho ông cụ để gán nợ đấy.

Bỗng nhiên Xecgiô cảm thấy là tuy những lời đối đáp ít nhiều vẫn là những lời cũ, nhưng tình cảm thì đã khác rồi. Ba năm về trước, sau mỗi câu nói rất bình thường ấy, anh thấy- trong khi hai đầu gối chị ép sát vào đầu gối anh- hình như mỗi lúc anh càng được tung bổng lên trong bầu trời của sự thân cận. Giờ thì trái lại, anh cảm thấy mỗi lúc mình một lún sâu thêm trong vực thẳm của sự nuối tiếc và bất lực. Bất thình lình anh đề nghị:- Ta làm vắn tắt thôi. Dạo ấy anh không bịa thêm gì nữa, anh thấy bối rối, cuối cùng anh bảo em: cô có biết mắt cô đẹp tuyệt trần không?

- Em quên hết em đã trả lời anh thế nào rồi. Em nói với anh thế nào nhỉ? Giorgua hỏi.

Xecgiô chua chát đáp:

- Em chẳng nói gì. Em nhìn anh, im lặng, Còn anh, anh giơ tay, vuốt má em.

Như thế này...

Bàn tay anh vuốt ve mặt Giorgua, chị để mặc anh làm, mắt mở to, nhìn anh chằm chằm,- Không, Xecgiô nói, em nhìn xuống. Nào, em nhìn xuống đi với một vẻ thật dịu hiền. Đúng, tốt lắm...

Anh nhìn cặp mắt hụp xuống của chị; và bây giờ đắm trong một cảm giác ngất ngây cố ý và nuối tiếc, anh như thấy lại mình và thấy lại Giorgua vào thời gian xa xưa kia, và anh hy vọng, anh hy vọng mãnh liệt thời gian lúc này sẽ y hệt như thời gian qua, về mọi mặt, anh còn muốn rằng sau bao năm, chính thời gian ấy đã được thấy lại, sống lại, phục hồi lại trong hiện tại, in hệt như xưa. Anh dịu dàng nói:

- Hồi ấy em nhìn xuống... rồi tay em vươn ra cầm lấy tay anh, áp nó lên mặt em một lát... phải rồi, như thế đây... sau đó, em lật nó ra nửa chừng và em hôn vào lòng bàn tay đó. Mắt em vẫn không ngước lên.

Anh nhớ lại lúc ấy anh cúi xuống bên chị, ôm hôn chị... tình yêu của họ đã bắt đầu như vậy. Và trong lòng anh lại dấy lên niềm hy vọng, mong rằng nhờ giây phút được xây dựng lại thật hoàn chỉnh này, tất cả sẽ lại được lặp lại, như bóng thời gian chưa từng trôi qua. Nhưng Giorgua đẩy tay anh ra, đứng dậy:- Em không chịu nổi nữa... thôi... thôi... thôi.-Chính Xecgiô cũng ngao ngán đứng lên.

- Lúc bấy giờ thật đẹp đẽ; bây giờ thì quả là chán ngấy, Em tự hỏi tại sao anh lại buộc em đóng vở hài kịch này. Hay có lẽ anh hy vọng tái diễn lại chăng? Nếu vậy, thì anh lầm rồi. Em chẳng có lấy một chút ý định nào làm chuyện đó.

- Không,- Xecgiô nói, - anh không muốn tái diễn lại. Đó là chuyện khác và cái mà anh muốn là chuyện trước kia cơ, chứ không phải chuyện nào khác. Nếu anh để em làm cái mà em gọi là hài kịch đó, là vì anh muốn được sống lại thời gian có lẽ đẹp đẽ nhất trong đời anh.

- Thời gian ấy đã qua rồi, qua vĩnh viễn và sẽ không bao giờ trở lại nữa, người đàn bà nói giọng đã bớt gay gắt, pha luyến tiếc; chị đi lại phía cửa sổ và nhìn ra ngoài:

- Anh không thể thừa nhận là nó đã qua đi. Nó đang ở đây, trong ký ức của anh,- thật sống động, thật có thực. Cái lúc đó phải trở lại, em ạ.

Người đàn bà từ từ quay lại, nhìn anh với vẻ trắc ẩn:

- Hoá ra lại chính anh nói với em như vậy, anh mà vừa mới rồi đã giải thích cho em thật rõ ràng thế nào là của giả! Cái thời gian của quá khứ chúng ta ấy nó đáng giá hàng triệu, hàng tỷ, tất cả của cải trên đời chẳng thể mua nó được! Nhưng cái mà lúc chúng ta vừa biểu diễn sáng nay chỉ là một của giả đáng giá vài đồng lia thôi. Phải không anh?

Chị rời cửa sổ, đập đập đôi găng tay đen dài vào đùi đi ra phía cửa:

- Em không còn là người của buổi sáng xưa, anh cũng không phải là người xưa nữa. Chúng ta là hai người khác rồi. Mặt khác, chúng mình cũng chẳng phải là những diễn viên tài ba có thể dựng lại một "xen" hoàn hảo. Mà giá như chúng ta là họ, thì chúng ta đóng cho ai xem? Cho chính chúng ta xem sao? Các diễn viên đâu có đóng trò cho chính mình xem, mà họ đóng cho khán giả chứ... Chào anh...

Xecgiô không đáp và đến gần cửa sổ. Gió tháng năm, vừa nhanh vừa mạnh, lay động tán lá dây đậu tía, như buổi sớm xưa. Sau lưng anh, cánh cửa khép lại.

Hoàng Hải dịch 

CUỘC SỐNG KHÁC

Chủ nhật chồng tôi không ở Rôma, chị hầu gái sử dụng ngày nghỉ của chị, tôi còn có một mình ở nhà. Nói chung, tôi lại thích như vậy. Nguyên do chỉ vì tôi có thể đắm mình trong sự thoả mãn vô tận mà căn nhà mới rộng rãi, đẹp đẽ đã đem lại cho tôi. Thôi thì cứ tha hồ thoải mái, không sợ ngượng ngùng gì hết. Chúng tôi ở đây tất cả mới độ nửa năm. Căn nhà tượng trưng cho sự thành đạt, ăn nên làm ra của tôi, cho đến nay tôi thật chưa tin là có thực. Do đó, tôi cứ thơ thẩn từ căn buồng này sang căn buồng khác, đứng ngây người ở ngưỡng cửa, ngạc nhiên và thán phục lặng ngắm và còn giơ tay sờ mó cửa, đồ đạc, tường nhà như muốn nhận rõ không phải mình nằm mơ thấy chúng mà chúng thuộc về mình thực sự. Phải, trong mười năm qua, tôi đã đi bao nhiêu đường đất, từ căn nhà nhỏ hẹp của cha mẹ tôi, ba buồng và gian bếp trong một tòa nhà cho thuê của nhiều căn hộ, thang máy “D”, căn hộ số 16- đến tầng at tích lộng lẫy này, nhưng nếu bắt tôi kể tôi đã đi qua đoạn đường ấy như thế nào thì nhất định tôi chịu. Kể cũng lạ, tôi có cảm tưởng như trong khoảng thời gian trôi qua, giữa căn nhà nhỏ bé với tầng at tích hiện nay, nói chung chẳng có cái gì xảy ra. Còn tôi, tất cả là ở đây, với cái tuổi ba mươi, còn trẻ còn đẹp, đang thơ thẩn đi từ buồng này sang buồng khác trong nhà vào ngày chủ nhật. Tất cả là hiện tại, tất cả là trước mắt, không có hồi ức, tất cả cho ngày hôm nay, tất cả là đây, là trước mắt mình. Tất nhiên, tôi đã tới cái tuổi ba mươi, không phải là trước đó không có cái tuổi mười lăm, hai mươi, hai mươi nhăm. Và tất nhiên trước khi có căn nhà lộng lẫy này, tôi đã từng ở căn hộ khác giản dị hơn nhiều. Nhưng với tôi cũng có chuyện đại loại như với người đàn bà trong Thánh kinh, chị ta không được phép ngoảnh mặt nhìn lại đằng sau, nếu không sẽ phải biến thành một cột muối. Tất nhiên cũng có ai đó bảo tôi rằng không được quay nhìn lại phía sau. Và tôi đã tuân theo.

Đến đây thì ở buồng ngoài, con chó bốc xơ của tôi bắt đầu gầm gừ rồi sủa lên ăng ẳng, làm đứt đoạn những suy nghĩ ấy. Tôi đến bên cửa nhưng không mở, hỏi:

- Ai đấy?

Một giọng phụ nữ đáp:

- Người nhà đây.

- Người nhà nào?

- Tinđe đây mà!

- Tôi chẳng quen Tinđe nào cả.

- Chẳng phải chị là Graxiela đấy sao! Mình với bạn quen nhau từ mười năm trước. Mở cửa ra, nhìn mình một tý, thấy người là nhớ ra thôi.

Tôi vứt cái dây xích nhỏ, mở hé cửa ra một chút, và thấy trước mặt mình một khuôn mặt hoàn toàn xa lạ. Tôi muốn đóng sập cửa lại, nhưng người đàn bà đó nói thêm luôn:

- Cho mình vào nào, Khỉ con ơi!

Các bạn cần phải biết là tuy tôi cao lớn, chắc nịch, dáng dấp yểu điệu và còn hơi đẩy đà nữa, nhưng đầu tôi nhỏ như đầu khỉ. Trán tôi dô, mắt màu nâu sẫm, hơi hiếng, có cái nhìn buồn bã nhưng đồng thời lại tinh quái, mũi nhỏ mà hếch, cặp môi mòng mọng nhưng miệng lại đưa ra đằng trước. Khỉ con là tên tục của tôi; nhưng chỉ người thân, chồng và họ hàng thân thuộc mới gọi tôi như vậy. Cố nhiên tôi không biết cái chị Tinđe kia, nhưng xét mọi mặt thì chị ta biết tôi. Tôi bỏ xích ra và mở cửa. Người đàn bà bước nhanh vào, nhìn quanh một lượt:

- Căn nhà lịch sự thật. Chị ở đây thật sướng. Tuyệt, tuyệt thật. Phòng khách của chị đâu?

- Đây.

Thế là chúng tôi vào phòng khách cùng ngồi trên đi-văng, cách nhau một chút, tôi ở đầu này, chị ta ở đầu kia. Tôi tò mò, ngạc nhiên và hơi lúng túng: càng nhìn Tinđe lâu, tôi càng tin chắc là mình không hề biết chị ta. Chắc chị ta cũng trạc tuổi tôi. Nhưng khi tôi từ một cô gái xinh đẹp khoẻ khoắn trước kia thành một bà tư sản mỏng mày hay hạt, thì, như chị ta có thể đoán thấy, chị ta chẳng thay đổi gì và không biến thành người khác; chị ta chỉ già đi, hao mòn đi. Dưới đôi mắt xanh da trời là những quầng mắt thâm sì, khuôn mặt trái xoan đều đặn như bị sưng phủ xung quanh cái miệng nhỏ, khô héo với những nếp nhăn đau khổ bên mép, nom như nụ hoa tàn úa mà chưa kịp nở; ngay cả mũi chị ta cũng không giống như trước kia: chắc trươc đây nó phải trắng trẻo, mềm mại, bây giờ nom có màu đo đỏ.

Cuối cùng tôi bảo chị ta:

- Thôi được, nếu điều này làm chị vui lòng, thì chúng ta có thể chị chị em em với nhau được. Nhưng dẫu sao tôi cũng không biết chị. Nghiêm chỉnh đấy, xin thề là tôi chẳng quen biết chị.

- Nhưng Khỉ con ơi, mình đúng là Tinđe, chị hiểu chứ, Tinđe.

Tôi nhìn chị ta, lại quan sát nét mặt chị, nhưng chỉ là để khỏi hối tiếc sau đó thôi. Rồi tôi lắc đầu:

- Không, quả thật, mình chưa từng nhìn thấy chị bao giờ.

Chị ta im lặng nhìn tôi một lát, sau đó nói chậm rãi:

- Này, nếu vậy, thì Khỉ con ạ, lẽ nào lại thế được nhỉ. Mình thử nhắc bạn nhé. Chúng mình quen nhau tám năm về trước. Bạn mới lấy chồng được hai năm nhưng mình nói ra đây đúng như lời bạn nhé-bạn chán chuyện chồng con, bạn buồn nhớ cánh bạn cũ. Cho nên bạn tới căn nhà ấy mỗi lần bà Elêna gọi điện cho bạn. Có thể nói vì mình sống ở căn nhà ấy nên mình với bạn trở thành bạn bè với nhau thôi.

Tôi cảm thấy chị ta thật xa lạ, tôi chẳng nhớ chị ta và tất cả những điều chị ta nói với tôi chút nào, đến nỗi câu hỏi sau đây đã buột ra một cách hết sức tự nhiên:

- Căn nhà nào? Bà Elêna nào? Thế là thế nào? Nhà của các cuộc hẹn hò à?

Chị ta ra vẻ nhũn nhặn chữa lại:

- Không hẳn như vậy, nhưng có thể là như thế. Bà Elêna có nhiều bạn. Bà tổ chức các cuộc gặp mặt. Tuy nhiên, mình thì mình chỉ là người giới thiệu mẫu quần áo, còn bạn, bạn là một bà đã có chồng.

Chị ta nói câu ấy xong, nhoẻn miệng cười. Giờ đây, nhìn thấy hai cái lúm đồng tiền đen đen và thô bỉ, quanh đó da mặt chị ta tủa ra những vết nhăn, tôi bỗng cảm thấy như đã trông thấy chị ta rồi. Nhưng hãy hiểu tôi cho đúng nhé. Những lúm đồng tiền đó, tôi hoàn toàn tin chắc là mới nhìn thấy chúng lần đầu tiên trong đời, tuy nhiên chúng hình như quen thuộc với tôi. Chuyện này cũng đại loại như chuyện xảy ra với bạn: ở một vài nơi mà bạn biết trước đó bạn chưa từng đến, nhưng mặc dầu vậy, bạn thấy hình như bạn có nhận biết chúng, và rốt cục, bạn bắt đầu nghĩ là mình đã từng ở đó trong "cuộc sống khác". Phải, chắc chắn tôi đã nhìn thấy đúng những lúm đồng tiền đó ở cuộc sống khác. Và với vẻ mặt lạnh nhạt, phớt tỉnh, tôi hỏi một câu nữa:

- Tóm lại nghe chị nói, thì tôi với chị là những cô gái mà người ta vẫn gọi qua điện thoại chứ gì. Phải không?

- Nếu bạn muốn gọi chuyện đó là như vậy, thì phải đấy.

Tôi ngồi im và cố gắng một lần cuối. Nhẽ ra nhìn vào chị ta, tôi lại nhìn vào mình, nhìn vào nội tâm mình với tất cả tấm lòng, tất cả nhiệt tình và sự chân thực. Nhưng tôi chẳng tìm thấy gì, hoàn toàn chẳng thấy gì. Tuy vậy tôi vẫn hỏi:

- Thế bà Elêna nom thế nào?

- Tuổi trung niên, tóc vàng, người nhỏ bé, cận thị nặng.

- Còn căn nhà ấy ở đâu?

- Ở phố Vitrenxa, gần ga.

- Thế... ở đó xảy ra như thế nào?

Hà... chẳng có gì đặc biệt đâu. Bà Elêna không muốn bọn mình chờ khách ở buồng khách. Khi có ai bấm chuông ngoài cửa, tự bà ấy ra mở cửa, nhưng trước khi đó có hỏi mật khẩu. Mình còn nhớ một câu vẫn dùng làm mật khẩu: "Tôi là bạn của Giorgiô".

- Anh chàng Giorgiô là ai?

- Mình không biết. Sau đó bà Elêna mở khoá cửa, khách vào phòng tiếp khách, bà ấy gọi bọn mình và giới thiệu với khách. Có thế thôi.

- Chị có hiểu tại sao tôi hỏi nhiều thế không?

- Tại sao nào?

- Bởi vì, để tôi cố nhớ lại, thật đấy. Nhưng chị càng kể, tôi lại càng không nhớ. Tôi chưa nhìn thấy chị bao giờ, chưa bao giờ thấy bà Elêna, chưa bao giờ đến căn nhà ở phố Vitrenxa. Chị rõ chưa?

Bây giờ Tinđe lại im lặng. Chị ta lật đật mở túi sắc, lấy thuốc lá ra hút.

Sau đó nói gọn lỏn:

- Thôi thì cuối cùng, bạn nhớ lại mình hay không nhớ cũng kệ đời. Mình đến bạn để hỏi bạn một thứ mà mình biết là bạn không từ chối mình.

- Về cái gì thế?

- Một trăm.

- Một trăm gì?

- Một trăm ngàn lia.

Lòng tôi tràn đầy một niềm thành thật, cái thành thật thanh thoát thản nhiên, bình tĩnh của một người nói đến những vật không liên quan chút nào đến mình:

- Thế nào nhỉ? Đe doạ phát giác à?

- Mình vẫn gọi chuyện ấy là như vậy.

- Nhưng tôi không đưa cho chị một trăm nghìn lia đâu. Tôi chẳng thấy có lý do gì phải đưa cho chị cả.

Phải tất nhiên thôi, bởi bạn đâu có quen mình, có nhớ tới mình. Đúng đấy. Vậy có nghĩa là mình phải đến gặp chồng bạn. Bạn mới lấy chồng được hai năm, bỗng nhiên lại buồn nhớ tới các cuộc hẹn hò ở nhà bà Elêna. Chắc hẳn chồng bạn chẳng dễ chịu lắm khi biết chuyện này.

Bỗng, tôi tự lấy làm ngạc nhiên, bắt mình với ý nghĩ như sau: "Ngay cả chuyện đe doạ phát giác, cả chuyện chị ta doạ dẫm kể hết cho chồng mình cũng chẳng bắt mình thú nhận trước đây mình là con người khác với con người thật. Chồng mình sẽ "cảm thấy", không thể không "cảm thấy" rằng mình không là con người mà chị ta nói đến, Thế là đủ rồi."

Lặng im một lúc, tôi nói thật đơn giản:

- Mời chị cứ đến gặp chồng tôi. Chị cứ nói với anh ấy tất cả những gì chị muốn. Tôi không phản đối, nhưng chị chẳng nhận được một trăm nghìn lia ở tôi đâu.

Các bạn tin ở tôi chứ? Chị ta nhìn tôi chòng chọc rồi bỗng có thể nói là chị ta cũng "cảm thấy" tôi không phải là con người chị ta tưởng lầm. Một lúc nào đó chị ta đâm bối rối, gần như sợ hãi. Sau đó chị ta trấn tĩnh lại và nói bằng cái giọng thô lỗ:

- A, hiểu rồi. Bạn đã kể hết cho đức ông chồng nghe, tay ấy tha thứ cho bạn rồi. Té ra mình đến muộn.

Chị ta im lặng, hai giọt nước mắt giận dữ long lanh rớt xuống làm ướt nhoè vệt quầng thâm dưới mắt. Lần này tôi không đáp lại: thực ra, tôi chẳng có gì mà nói. Giờ đây, bỗng nhiên lại có một sự thay hình đổi dạng nữa. Tinđe đưa mắt nhìn khắp chung quanh và nói:

- Bạn giàu, còn mình nghèo. Minh định làm chuyện đe doạ phát giác bạn, nhưng cố gắng chỉ là vô ích. Thôi thì dẫu sao cũng cho mình vay ít tiền.

Tôi lục lọi túi quần, lấy ra số tiền chồng tôi đưa cho để tiêu pha trong hai ngày: mười ba nghìn lia. Tôi đưa cho chị ta. Chúng tôi đã rời đi-văng đứng lên trước mặt nhau. Tinđe lưỡng lự, sau đo sôi nổi ôm lấy cổ tôi, hôn hai bên má vẻ xúc động và vì hồi hộp đâm nói lắp, lúng búng trong miệng:

- Bạn không muốn nhận ra mình, được thôi, còn mình được gặp lại bạn, mình thấy dễ chịu đây, và cái chính là được thấy bạn sống sung sướng như thế này. Bạn thông minh hơn mình. Chào bạn nhé...

Và tôi còn lại một mình. Tôi mơ màng đi thơ thẩn tới bên cửa ra vào nhà bếp, mở ra, bất giác đến bên cửa sổ nhìn xuống. Giữa hai dãy nhà, con đường vắng lặng. Bên phía không có ô tô tràn đầy nắng, phía bên kia, ô tô đỗ sát nhau bên vỉa he, trong bóng râm. Kìa Tinđe, chị ta đang ra khỏi cổng nhà tôi. Nhìn chị ta từ trên xuống không hiểu sao lại càng thấy rõ hơn chị ta là người thế nào: không còn là một thiếu phụ trẻ lắm, rạc rãi, phờ phạc, nghèo nàn, thô lậu. Chị ta đi bộ phút chốc mất hút. Khi tôi vươn thẳng người thì mắt tôi nhìn vào cuốn hài kịch chị người làm bỏ quên trên khung cửa. Trên trang đầu là tấm ảnh của tập truyện, nhan đề khiến tôi sửng sốt: "Quá khứ là cái gì quay trở lại ". Tôi liền nhớ ngay đến những lúm đồng tiền của Tinde, tuy vừa mới hiện ra trước mắt tôi nhưng tôi đã từng trông thấy trong “cuộc sống khác” rồi. Và cuối cùng tôi hiểu ra. Có những kẻ như Tinđe, họ có quá khứ, quá khứ ấy nhìn thấy được qua con người họ, và họ nhớ lại quá khứ ấy. Lại có những người như tôi, cũng có một cuộc sống khác, cuộc sống không nhìn thấy được qua con người họ, và họ không nhớ lại cuộc sống ấy nữa.

Hoàng Hải dịch 

CHUYỆN ĐÙA NGÀY HÈ

Vào những ngày hè, có lẽ bởi tôi còn trẻ và chưa quen thấy mình là người chồng và người cha của gia đình, nên tôi luôn luôn muốn lỉnh đi đâu đó. Mùa hè ở Rôma, những nhà giàu đóng rèm cửa từ sáng để giữ không khí mát của đêm lại trong những căn phòng rộng rãi. Ở những ngôi nhà như thế, mọi thứ đều ổn cả: gọn ghẽ, sạch sẽ, tinh tươm; sàn đá hoa, gương, tủ bóng lộn trong ánh sáng mờ; cả đến bầu không khí im lặng ở trong đó cũng có vẻ gì man mát, tối, đáng yên tâm. Muốn uống nước ư? - Người ta sẽ đặt trên khay mang đến cho anh một cốc pha-lê nước chanh hoặc nước cam mát lạnh, những cục đá kêu lanh canh vui vẻ dưới thìa, đến nỗi chỉ nghe tiếng lanh canh đó cũng đã đủ mát ruột anh.

Ở những nhà nghèo thì khác. Ngay ngày nực đầu tiên, cái nóng đã chui vào trong những căn phòng ngột ngạt và ở đó suốt mùa hè không chui ra. Khát nước- nhưng vòi nước ở trong bếp chỉ chạy ra một thức nước ấm như nước canh. Trong phòng không có chỗ đi lại. Dường như mọi đồ vật- bàn ghế, giường, tủ, áo quần, bát đĩa sưng vù lên, cọ vào người anh. Mọi người chỉ mặc sơ mi không, mà người vẫn nhớp nháp mồ hôi. Thế mà nếu đóng cửa sổ lại, thì chết ngạt, vì khí lạnh ban đêm không tài nào vào được máy căn phòng kín như hũ nút có sáu nhân mạng nằm ngủ ở trong. Mở cửa sổ ra thì đón nắng và đủ mọi thứ mùi ngoài phố: mùi xỉ than, bụi bặm, mồ hôi. Nóng lên, tính tình con người ta cũng khác, dễ cáu kỉnh, dễ cãi nhau chỉ vì những chuyện không đâu. Nhưng những người giàu thì rút sâu vào mấy phòng trong, còn người nghèo thì cứ chúi mặt xuống những cốc nước cáu bẩn hoặc đi hẳn khỏi nhà.

Vào một trong những ngày nóng bức như thế, sau khi cãi nhau một trận với cả nhà: với vợ vì món xúp mặn và nóng quá, với em rể vợ vì hắn ta bênh vợ mà theo tôi hắn ta không có quyền làm thế vì hắn không tìm được việc làm chỉ ngồi nhà ăn bám; với em vợ vì cô ta đứng về phía tôi nhưng cái đó chỉ làm tôi bực thêm vì cô ta thích tôi và chỉ chuyên õng ẹo làm duyên; với bà mẹ vì bà cố xoa dịu tôi, với ông bố bảo "có để cho tao ăn hay không"; và cuối cùng với đứa con gái vì nó cứ khóc váng lên,-tôi vùng đứng dậy, giật phắt cái áo vét ở lưng ghế và tuyên bố:

- Các người có biết không? Tôi đã chán ngấy tất cả các người rồi. Đến tháng mười, mát mẻ, ta sẽ lại gặp nhau.

Và bỏ đi khỏi nhà.

Cô vợ, tội nghiệp, chạy xuống cầu thang, kêu với theo rằng hãy còn món xa-lát dưa chuột mà tôi vốn thích. Tôi đáp: "Cô đi mà ăn"-rồi đi ra phố.

Gia đình tôi ở đường Ôxtientê. Tôi qua đường, đi về phía cầu sắt cạnh cảng sông của Rôma. Hai giờ chiều là lúc nóng nhất trong ngày. Bầu trời xanh đến nhức mắt. Tôi vịn vào thành cầu sắt nóng bỏng tay. Sông Têverơ bị bó giữa hai bờ, nước váng đục, giống như một rãnh nước tù. Những bình ga, những cái lò của nhà máy khí đốt, những cái tháp chứa thức ăn ủ chua, ống chứa xăng và mái nhọn của nhà máy nhiệt điện che lấp mất đường chân trời; tưởng chừng như không phải Rôma mà là một thành phố công nghiệp nào đó của miền Bắc. Tôi đứng một lúc nhìn dòng sông Têverơ vàng, hẹp, nhìn chiếc phà đậu ở bên chở đầy ắp những bao xi măng, và bỗng phì cười là cái khúc sông bé tí này cũng được gọi là cảng như các cảng ở Giênoa hoặc Napôli, nơi có các tàu lớn ra vào. Nếu tôi thực sự muốn đi xa, thì từ cái "cảng" này tôi có thể lên tàu đi một mạch đến Fiumichino, ngồi ăn cá rán và ngắm biển.

Cuối cùng tôi qua cầu, đến một khu đồng không mông quạnh ở bên kia bờ sông Têverơ. Dù tôi ở gần đây, nhưng tôi chưa bao giờ đến đây cả, và không rõ mình đi đây là đi đến đâu. Lúc đầu tôi đi theo đường nhựa, hai bên là cánh đồng không với những đống rác ngổn ngang. Sau đó, đường nhựa biến thành một con đường mòn, còn những đống rác thì đã chất cao lên như những ngọn đồi. Tôi nghĩ rằng mình đã rơi vào một nơi mà người ta đem rác của toàn thành phố Rôma đến đổ. Ở đó, một ngọn cỏ cũng không mọc, bốn bề là những giấy lộn, vỏ đồ hộp gỉ, thức ăn thừa, nắng thì như thiêu như đốt, mùi thối rữa bốc lên. Tôi do dự, đi nữa thì không muốn, mà quay lại thì cũng ngại. Bỗng nhiên tôi nghe thấy có ai tặc tặc lưỡi như gọi chó.

Tôi quay lại nhìn chó. Nhưng chẳng có con chó nào, mặc dù chỗ này đúng là nơi cho những con chó hoang. Tôi nghĩ rằng có lẽ tiếng gọi đó là gọi tôi, bèn nhìn về phía đã phát ra tiếng động. Đằng sau đống rác tôi nhìn thấy một túp lều nhỏ. Đấy là một túp lều lợp mái tôn. Trước cửa lều là một em bé gái tóc vàng nhạt chừng tám tuổi đang đứng ra hiệu cho tôi vào. Mặt em nhợt nhạt, nhem nhuốc, mắt thâm quầng như một phụ nữ có tuổi, tóc dính đầy cát, cọng rơm và bù xù như lông nhím. Em ăn mặc quá là tồi tàn: áo quần chỉ như một cái bị bằng vải mộc có bốn lỗ- hai lỗ để cho tay và hai lỗ cho chân. Khi tôi quay lại, em hỏi:

- Ông là bác sĩ có phải không?

- Không- tôi đáp- Thế làm sao? Em cần gọi bác sĩ à?

- Nếu ông là bác sĩ,- cô bé tiếp- thì vào đây. Mẹ cháu đang ốm.

Tôi cũng chẳng giải thích với cô bé rằng tôi không phải là bác sĩ, cứ thế bước vào lều. Thoạt tiên tôi nghĩ là mình vào một cửa hàng đồng nát ở chợ Campô đi Fiôri, vì trong nhà treo đầy quần, tất cũ, bát đĩa, xoong nồi, giẻ rách. Nhưng sau đó tôi hiểu ra rằng chủ nhà, vì không có bàn ghế, tủ nên treo toàn bộ gia sản của họ lên các cái đinh. Tôi phải cúi lom khom để khỏi đụng vào những đồ đạc treo lõng thõng, đưa mắt tìm xem bà mẹ cô bé nằm ở đâu. Cô bé rón rén chỉ cho tôi một đống quần áo ở trong góc. Nhìn kỹ, tôi thấy rằng cái đống quần áo rách ấy đang chăm chú nhìn tôi bằng một con mắt lấp lánh sáng, còn một con mắt bị che lấp bởi mớ tóc bạc. Hình dạng của người phụ nữ này khiến tôi phát hoảng: trông chị ta như một bà già, trong khi rõ ràng chị ta còn trẻ. Dường như hiểu được ý nghĩa cái nhìn đó của tôi chị ta bỗng nói:

- Trên đời này bao giờ những người quen cũng gặp lại nhau nếu như không chết.

Con bé phá lên cười như thể bắt đầu một tiết mục vui nhộn, và nó ngồi xuống đất hí hoáy nghịch mấy cái ống bơ không.

- Nhưng quả tình tôi không hề quen biết chị, - tôi nói- Chị là ai? Mà đứa nhỏ này là con chị?

Chị ta đáp:

- Thì đúng rồi... Nó cũng là con anh nữa đấy...

Cô bé cúi mặt cười khúc khích. Tôi cho đó là một sự đùa cợt, bèn trả lời:

- Có thể là con tôi, mà cũng có thể là con ai khác nữa, biết đâu!

- Không,- người đàn bà đang ngồi dưới đất nhỏm phắt ngay dậy, chỉ tay về phía tôi,- chính là con anh, chỉ có thể là con anh thôi... đồ vô tích sự, đồ lười, đồ hèn nhát, đểu giá-đấy anh là thằng như thế!

Nghe những lời chửi rủa ấy, con bé phá lên cười rất to như chỉ đợi có thế.

- Liệu mà giữ mồm giữ miệng đấy...- tôi nổi nóng- Tôi đã bảo là tôi không quen biết cô.

- Anh mà lại không quen biết tôi ấy à?... Không quen biết thế mà vẫn cứ về đây? Nếu anh không quen biết tôi, làm thế nào anh tìm được đường về nhà?

- Đồ hèn nhát đểu giả, hèn nhát đểu giả- con bé khẽ nhại lại.

Người tôi đầm đìa mồ hôi vì nóng và tức giận.

- Tôi tình cờ đi qua đây,- tôi đáp lại.

- Ái chà,- người đàn bà tỏ vẻ giễu cợt và quay sang bảo con bé:- Đưa cái túi đây...

Con bé nhanh nhẹn cầm lấy cái túi nhung đen rách bẩn treo trên tường đưa cho mẹ. Người đàn bà mở túi rút ra một tờ giấy và nói:

Giấy giá thú đây: Ervira Prôetti, vợ của Ecnextô Rapenli... anh có còn cãi được nữa không, Ecnextô Rapenli?

Tên tôi đúng là Ecnextô. Tôi kinh ngạc vì sự trùng hợp.

- Nhưng tôi không phải họ Rapenli,- tôi lúng túng nói.

- Không phài Rapenli hả?

Còn con bé thì nhại:

- Ecnextô, Ecnextô.

Người phụ nữ đứng dậy. Tôi đoán không sai: chị ta tuy tóc đã bạc, mặt đầy nếp nhăn nhưng có thể thấy rằng chị ta còn chưa qua ba mươi tuổi.

- A, thế anh không phải là Rapenli...- Chị ta đến gần tôi nhìn kỹ rồi kêu:

- Anh là Rapenli! Thề có quỷ thần chứng giám, anh đúng là Rapenli!

- Tôi hiểu, cô bị ốm- tôi nói- Nếu cô đồng ý tôi sẽ ra khỏi đây.

- Không, gượm đã!... Đi đâu mà vội thế?

Con bé khoái chí nhảy cẫng lên.

Người đàn bà lại bắt đầu nói, với vẻ mỉa mai:

- Ecnextô, ngài Ecnextô... bỏ vợ, bỏ nhà bỏ cửa đi suốt cả năm trời không thấy mặt mũi đâu cả... Mà anh có biết cả năm ấy vắng anh, mẹ con tôi sống thế nào không?

- Tôi không biết,- tôi gắt lên- và cũng không muốn biết- Hãy để cho tôi đi.

- Hãy bảo ba mày,- chị ta hét to lên với đứa bé,- xem hai mẹ con đã sống như thế nào, sống bằng gì, bảo cho ba mày biết đi!

- Sống nhờ bằng của bố thí!- con bé nhanh nhảu đáp, và đi lại gần tôi.

Phải công nhận rằng tôi bị một cú choáng. Tât cả những sự trùng hợp kia: cái tên Ecnextô, việc tôi bỏ nhà đi, và việc tôi cũng có vợ và một đứa con gái đã đánh mạnh vào tâm trí tôi, khiến tôi có cảm tưỏng rằng cả tôi nữa cũng không phải là tôi mà là một người nào đó khác, đồng thời lại vẫn là tôi nhưng không phải tôi như mọi ngày. Còn chị ta thấy tôi bối rối thì quát vào mặt tôi:

- Mà anh có biết những kẻ ruồng bỏ vợ con thì bị làm sao không? Bị đi tù, nghe rõ chưa, đồ vô lại, phải ngồi tù!

Đến đây thì bản thân tôi cũng bỗng thấy rờn rợn. Tôi bèn lặng lẽ quay ra cửa để đi. Thì ngoài cửa đã có người đang đứng nhìn vào nhà. Đấy là một người đàn bà gầy guộc, ăn mặc xuềnh xoàng nhưng sạch sẽ. Nhìn nét mặt bối rối của tôi, bà ta nói:

- Đừng nghe cô ấy... Cô ấy lẩn thẩn đấy... Cứ hễ gặp người đàn ông nào là cô ấy tưởng tượng ra là chồng... Còn cái con nhãi con cô ấy lại cứ toàn hễ gặp người qua đường nào là dẫn vào nhà, nghe mẹ quát tháo, chửi bới đủ thứ, để mà làm trò đùa.. Tao lại cho mày một trận bây giờ, con ranh!

Ba ta giơ tay định phát cho nó một cái, nhưng con bé tránh được vừa chạy xung quanh tôi vừa hớn ha hớn hở:

- Bác ấy tin rồi, đúng không nào, bác tưởng thật... thế là bác sợ... sợ- sợ- sợ...

- Envira, đây không phải là chồng cô đâu,- người phụ nữ nhẹ nhàng bảo.

Envira dường như nghe ra, im bặt bỏ đi và trèo lên giường ngồi. Người phụ nữ bước vào trong lều lật giở những hòn than trong lò.

- Tôi nấu nướng cho hai mẹ con, - bà ta giải thích- Đúng là họ phải sống bằng của bố thí, nhưng chồng thì không phải anh ấy bỏ, mà là chết mất rồi.

Đối với tôi, thế là quá đủ rồi. Tôi lấy một trăm lia đưa cho con bé, nó cầm lấy, quên cả “xin bác”. Thế rồi tôi ra khỏi lều, đi thẳng theo hướng ngược trở lại: theo lối mòn, theo con đường trải nhựa, rồi qua cầu đi về phố Ôxtientê của tôi.

So với cái ngột ngạt ở trong lều, về nhà tôi cảm thấy mát như trong động. Và tuy bàn ghế, hòm xiểng của chúng tôi rất ít ỏi, thô sơ, nhưng dù sao cũng còn hơn những cái đinh mà những con người bất hạnh kia dùng để treo quần áo rách của họ. Trong bếp, mọi thứ đã dọn dẹp cả rồi, vợ tôi lấy đĩa xa-lat dưa chuột để dành ra cho tôi. Tôi vừa ngồi ăn với bánh mì vừa nhìn cô ta rửa bát. Ăn xong, tôi đứng dậy, lặng lẽ hôn vào cổ cô, và chúng tôi dàn hoà với nhau.

Mấy ngay sau, tôi kể lại cho vợ nghe câu chuyện túp lều và định lại đấy lần nữa để xem có thể làm gì giúp con bé. Bây giờ tôi không còn sợ bị nhầm tưởng là Ecnextô Rapenli. Nhưng các bạn có tin không, tôi không tìm thấy túp lều cũng như người phụ nữ dở người, đứa con gái và người đàn bà gầy gò nấu cơm cho họ ăn nữa. Suốt một tiếng đồng hồ tôi đi qua đi lại giữa những đống rác, dưới nắng chang chang, mà cuối cùng phải về không. Tôi nghĩ mình đi lạc đường. Còn vợ tôi thì một mực bảo rằng đấy là do tôi định bỏ cô, nhưng sau thấy hối hận nên nghĩ ra câu chuyện đó.

Hoàng Hải và Trịnh Đình Hùng dịch

MƯA XUÂN

Một ngày đẹp trời nào đó tôi sẽ trở về Monte Mario, ghé thăm quán nước Osteria dei Cacciatori, nhưng ngày ấy, tôi sẽ trở về với những người bạn vui nhộn để họ hoà đàn và chúng tôi sẽ khiêu vũ với nhau.

Còn riêng tôi thì tôi không đủ can đảm để về đó một mình.

Về đêm, cũng có đôi khi tôi mơ tưởng đến quán nước bên đường, hình dung những chiếc bàn ăn, đặt dưới tán cây, dưới mưa xuân rơi đều trên mặt bàn. Và trên trời, mây trắng trôi lững lờ. Dưới tầng mây, tôi có thể trông thấy nhà cửa, thành phố La Mã trong một cái nhìn bao quát.

Thế rồi dường như tôi nghe tiếng ông chủ quán, ông Antonio Tocchi từ dưới hầm rượu kêu tên cô con gái ông ta một cách giận dữ. Tôi cũng trông thấy cô con gái ông chủ quán, cô Dirce. Cô ném về phía tôi một cái nhìn đồng loã trước khi bước xuống hầm rượu, chân cô bước lên các nấc thang nghe vang dội.

Tôi đã đến quán nước bên đường này do một sự tình cờ khi tôi từ dưới quê lên La Mã.

Lúc bấy giờ tôi thất nghiệp và khi được chủ quán nhận làm bồi bàn mà không trả tiền, tôi nghĩ thầm "Mình không có lương, nhưng mà mình được ăn uống và có chỗ nghỉ ngơi. Nói tóm lại là mình đã may mắn tìm được một mái nhà trong những ngày bơ vơ".

Nhưng mà gia đình ông chủ quán này thật ra là một địa ngục.

Ông chủ quán có một bộ mặt xấu không chịu được. Mặt ông tròn và mập mỡ như một bánh bơ. Hai mắt nhỏ ti hí như mắt rắn. Lúc nào ông ta cũng xỏ cái “gilê” và đội cái mũ nhọn màu xám sụp xuống mi mắt.

Cô con gái của ông ta - Cô Dirce - Cũng không hơn gì cha về mặt tâm hồn. Cô cũng xấu tính đến độ tàn nhẫn như cha. Nhưng cô được một điều là cô đẹp. Cô có lối đi đặc biệt vô cùng hấp dẫn. Đó là lối lắc mông no tron mỗi khi bước. Lối đi đầy tự tin đó nói lên "quả đất này là của ta". Nàng có đôi mắt đen, đen như suối tóc của nàng. Nàng có làn da trắng xanh như xác người chết. Còn bà mẹ thì trông như bà lão sáu mươi mặc dầu bà ta chỉ độ bốn mươi. Người bà gầy, mà chỉ có một hai chiếc răng mà thôi. Bà thường đứng trầm lặng bên bếp lửa.

Quán quay cửa ra đường, trước cửa có một bảng hiệu hình vòng cung sơn màu đỏ với hàng chữ “Osteria dei Cacciatori - Chủ nhân: Antonio Tocchi” màu vàng.

Một hàng bàn đặt dưới tán cây như đón mừng lữ khách. Tại các bàn này, người ta có thể ngắm thành phố La Mã ở phía dưới.

Ngôi nhà cất theo lối đồng quê, bốn bề kín mít, ít có cửa sổ.

Mùa hè là mùa làm ăn khá hơn hết: khách đến thật đông từ sáng đến nửa đêm. Có khi họ kéo cả gia đình vợ con lủ khủ đến đây ăn uống để ngắm cảnh. Chúng tôi không hề có thời giờ để thở, hai người đàn ông luôn luôn hầu bàn còn hai người đàn bà luôn luôn nấu nướng và lau chùi rửa ráy. Đến tối, chúng tôi mệt nhoài và đi ngủ không buồn nhìn nhau.

Nhưng vào mùa đông hay là vào mùa xuân mà trời lai mưa thì quán trở nên ế ẩm và gia đình nay lại gặp khó khăn. Hai cha con ông chủ quán ghét nhau ra mặt. Gọi là ghét cũng chưa đủ. Phải nói là họ thù nhau đến độ muốn giết nhau.

Ông cha thì tàn nhẫn, nhỏ mọn, tham lam, còn cô gái thì tình cảm chai cứng như đá, lắm lời, ngoan cố. Có lẽ hai cha con thù nhau là vì họ cùng một dòng máu. Ngoài ra, hai cha con còn thù nhau vì quyền lợi. Người con gái rất tham lam. Cô cho rằng quán nhà may mắn chiếm được vị trí chiến lược. Từ trên đỉnh đồi, du khách có thể ngắm cảnh đẹp của thành phố La Mã nằm dài phía dưới. Cô muốn khai thác quán này để phát tài hơn là để quán u tệ năm này qua năm khác. Cô trách cha cô không chịu xây lên một gác thượng bằng xi măng để nhảy nhót, không chịu mướn một ban nhạc và treo các lồng đèn theo kiểu lồng đèn của người Tàu, nói tóm lại là biến cái quán tồi tàn này thành một hiệu ăn hợp thời trang và đặt một cái tên rất kêu là Thắng Cảnh tửu lầu.

Nhưng ông cha không nghe lời đề nghị đó. Trước hết vì tính nhỏ mọn hà tiện và cũng vì tính thủ cựu thù ghét những cái mới lạ. Nhưng nguyên nhân chính khiến ông ta không chịu mở rộng quán ra la do sáng kiến đó lại do con gái ông ta đề ra. Thà ông để cho người ta cứa cổ còn hơn là nghe lời con gái mà ông còn ghét hơn kẻ tử thù.

Các cuộc gây gổ giữa cha và con thường xảy ra ở trên bàn ăn.

Nàng thích đả kích cha vì những chuyện nhỏ nhặt không đâu, chẳng hạn ông này hay ợ trong khi ăn. Ông cha thường trả đũa và cô gái không chịu thua. Cuộc đấu khẩu trở nên gay gắt và ông cha nổi nóng tát vào mặt con. Phải nói là ông chủ quán rất thích đánh cô con gái. Nếu bạn thấy bộ vó của ông ta lúc đó, ông nhăn mặt, cắn môi dưới lại và mở to đôi mắt ti hí ra. Những cái tát của ông đối với cô con gái chỉ là một lon nước lạnh tưới vào cành hoa. Nàng, tươi hẳn lên và nét mặt càng lộ vẻ căm thù và khiêu khích. Thế là ông cha nắm tóc đấm vào mặt nàng như mưa.

Dĩa, ly trên bàn rơi xuống sàn lổn ngổn.

Bà mẹ liền can thiệp, nhưng vì vụng về nên càng làm cho tình thế thêm rối loạn.

Lúc bây giờ, tôi chán nản hơn bao giờ hết và chuồn ra ngoài, đi bách bộ trên con đường đưa đến La Camilluccia.

Tôi đã rời địa ngục này từ lâu nếu tôi không yêu con gái ông chủ quán. Tôi không phải là loại thanh niên yêu dễ dàng vì tôi rất thực tế. Những lời tán tỉnh hay những cái nhìn khiêu khích không làm tôi xiêu lòng.

Nhưng khi một người đàn bà hiến dâng, không phải bằng lời nói hay mắt nhìn mà là hiến dâng cả xương thịt và hiến dâng một cách bất ngờ người đàn ông hoàn toàn, bị kẹt vào tròng. Càng vẫy vùng, người ta càng chìm sâu vào cạm bẫy. Đó là trường hợp của tôi. Ngay đêm đầu tiên, khi tôi đã ngủ rồi thì Dirce vào phòng tôi. Và trong tình trạng nửa mê nửa tỉnh, tôi bị nàng lôi kéo từ chỗ dửng dưng đến mức đam mê. Giữa hai đứa tôi không có sự trao đổi ngôn ngữ. Chúng tôi cũng chẳng liếc chẳng nhìn, cũng chẳng nắm tay hay cọ vế như những cặp tình nhân khác. Trái lại sự chung đụng của tôi với Dirce giống như sự chung đụng giữa một thanh niên và một cô gái giang hồ loại rẻ tiền.

Nhưng sự thực thi Dirce khỏng phải là hạng lẳng lơ. Trái lại là khác. Nàng nổi tiếng là đứng đắn và kiêu hãnh. Chính vì sự mâu thuẫn kỳ lạ đó ở Dirce làm cho tôi càng kẹt sâu vào cạm bẫy của nàng.

Tôi rất kiên nhẫn nhưng nếu bị chọc tức thì cùng có thể trở nên nóng nảy hăng máu. Điều đó có thể bộc lộ ra ngoài nếu bạn chịu khó nhìn tôi. Tôi có một khuôn mặt dễ nhìn và trắng xanh. Nhưng khi giận thì máu bốc lên khiến đỏ rần.

Dirce thích chọc tôi giận. Mãi về sau tôi mới biết là-nàng muốn kéo tôi ngả về nàng trong những cuộc gây gổ với ông chủ quán.

Nàng thường chê tôi là một thằng cha nhát không dám can thiệp khi nàng bị cha tát vào mặt hoặc nắm đầu. Có lần ông chủ quán đã ném nàng xuống đất và đá túi bụi.

Tôi cũng nghĩ là Dirce có lý vì đã là tình nhân của nhau thì tôi có bổn phận bảo vệ nàng.

Nhưng tôi thấy nàng có ý định khác khi chọc cho tôi cáu. Ý định này tôi không rõ cho lắm và tôi đang chờ xem.

Thế rồi một ngày đẹp trời Dirce đổi chiến lược. Nàng không chọc giận tôi nữa mà dùng lời lẽ dịu ngọt với tôi:

- Này anh, chúng mình lấy nhau và bắt đầu gây dựng Thắng Cảnh tửu lầu, một tửu lầu rất mực hợp thời trang và là của riêng của hai đứa chúng mình.

Giọng nàng nói như ru và lúc đó nàng thật là dịu hiền, đáng giá như vàng. Những giờ phút đó là những giờ phút đẹp nhất đời tôi. Tôi đang không hiểu nàng định dụ dỗ tôi đến đâu thì Dirce bỗng đổi giọng hờn dỗi bảo:

- Dù mình có cưới nhau hay không thì mình cũng chẳng được sơ múi gì khi ông già em còn sống.

Rồi nàng đi thẳng vào đề một cách bất ngờ cũng như nửa đêm nàng lẻn vào buồng tôi trong đêm đầu tiên tôi tới quán. Nàng nói:

- Mình phải giết ông ấy đi, nghe anh.

Tôi hoàn toàn chưng hửng. Và trong khi tôi hoang mang thì nàng bỏ đi, để lại tôi một mình với cái đề nghị vô cùng ghê gớm đó.

Ngày hôm sau, tôi bảo cho nàng biết là nàng đã lầm nếu như nàng nghĩ là tôi sẽ giúp nàng làm công việc tày trời đó. Dirce liền bảo là trong trường hợp đó, tôi nên cuốn gói đi ngay tập tức vì đối với nàng, tôi hoàn toàn không còn trên mặt đất này.

Và nàng giữ lời, không thèm nhìn mặt tôi kể từ đó.

Chúng tôi không hề nói với nhau một tiếng, nhưng cũng kể từ đó, tôi bắt đầu ghét cay ghét đắng ông chủ quán, làm như chính ông ta đã tạo ra không khí gay cấn giữa tôi và nàng.

Bấy giờ nhằm tháng năm theo lệ thường tiết xuân mát mẻ, du khách kéo nhau tới quán thật đông, vừa ăn uống, vừa ngắm cảnh. Nhưng năm nay, mùa xuân lại gặp mưa rào khiến quán ế lại. Và ông chủ quán càng thêm khó khăn quạu quọ.

Một hôm, khi ăn, ông đẩy đĩa xúp qua một bên, kêu lên:

- Mày cố tình đưa tao một đĩa "súp" tanh ói...

Cô con gái xon xỏn trả lời:

- Nếu cố tình thì tôi đã bỏ thuốc chuột vào trong đó.

Ông chủ quán trừng mắt và tát vào má nàng, tát thật mạnh khiến chiếc lược văng xa.

Lúc bấy giờ trong quán rất tối và vì trời mưa, tôi thấy mặt Dirce tái xanh như cẩm thạch và tóc nàng từ từ xổ ra từng lọn như một ổ rắn con đang thức giấc.

Tôi liền can thiệp:

- Yêu cầu ông ngừng tay lại.

Ông chủ quán quay lại tôi, trợn mắt:

- Đừng xía vô chuyện của người ta!

Tôi thấy vẻ mặt ông ta đầy ngạc nhiên vì đây là lần đầu tiên tôi can thiệp vào chuyện gia đình ông. Lúc bây giờ tôi thấy hãnh diện như một kẻ hào hùng cứu người lâm nạn. Và tôi cũng nghĩ là tôi sẽ tái chinh phục người đẹp bằng thái độ hiên ngang của tôi:

- Ông nghe chưa? Tôi không cho phép ông trở thành một kẻ vũ phu.

Khi ấy máu nóng trong người bốc lên bừng bừng, mặt tôi đỏ như lửa. Bỗng tôi thấy bàn tay Dirce luồn dưới mặt bàn ăn nắm lấy bàn tay tôi. Khi ấy tôi nhận thấy ngay là mình đã bị nàng xỏ mũi Nhưng đã muộn quá rồi.

Ông chủ quán nổi quạu, nhảy dựng lên:

- A, thằng chó này khi không lại muốn ốm đòn. Đây này, cho mày một tát!

Vừa nói, ông ta xáng cho tôi một cú "rờ ve" như trời giáng. Tôi liền chụp ly rượu tạt hết vào mặt ông ta. Tôi đã nghĩ đến chuyện tạt rượu vào mặt lão già chủ quán cả một tháng nay cho nên khi thực hiện được ý định đó, tôi thấy thích thú vô cùng.

Sau khi tạt ly rượu vô mặt ông chủ quán; tôi chạy dông lên lầu. Tôi nghe thấy ông hét ở phía sau:

- Tao sẽ giết mày, đồ ma cà bông!

Tôi liền đóng cửa lại, đến bên cửa sổ nhìn ra ngoài mưa. Trong cơn nóng giận, tôi móc con dao cất trong hộc tủ cắm mạnh vào khung cửa sổ. Tôi cắm quá mạnh khiến con dao gãy làm đôi.

Trước tình thế vô cùng gay cấn đó, chuyện mà hôm trước tôi cho là không thể được bỗng trở nên hết sức dễ dàng quá sức tưởng tượng. Tôi đã trở nên liều và quyết định làm theo đề nghị ghê gớm của Dirce.

Ngày hôm sau, tôi và nàng thông cảm với nhau hơn và chúng tôi chọn ngày để hạ thủ.

Thường lệ, mỗi sáng ông chủ quán xuống hầm lấy rượu. Dirce cùng đi với ông, mang theo một chai lớn để chiết rượu. Từ trên xuống hầm có bảy bực tam cấp. Chúng tôi quyết định là khi ông chủ quán lom khom vặn nắp thùng rượu thì tôi dùng gậy sắt đập vào đầu ông ta để sau đó khai là ông ta trượt chân té xuống hầm bể đầu.

Tôi đang quạu nên đồng ý ngay với kế hoạch đó. Nhưng tôi cũng còn chút đỉnh sáng suốt nên nói:

- Anh định hạ thủ là để cho em thấy anh là không nhát như em nghĩ. Nhưng sau đó anh sẽ đi luôn chứ không trở lại đây nữa.

Dirce liền nói:

- Nếu vậy thì tốt hơn anh đừng ra tay và nên đi khỏi nơi này ngay bây giờ. Em yêu anh cho nên em không muốn xa anh.

Dirce có tài đóng kịch rất hay nên tôi đổi ý:

- Được rồi. Anh sẽ ở lại đây với em và sau đó chúng ta sẽ khai thác Thắng Cảnh tửu lầu.

Đến ngày giờ đã định, ông chủ quán bảo cô con gái lấy chai lớn để xuống hầm chiết rượu.

Hai cha con bước xuống các bậc tam cấp ở một góc nhà. Lúc bấy giờ bên ngoài trời đang mưa cho nên bên trong quán tối mờ mờ.

Dirce cầm chai đi theo cha. Trước khi xuông hầm, nàng quay lại tôi làm dấu. Bà mẹ đứng bên bếp trông thấy cử chỉ đó. Bà trố mắt nhìn chúng tôi không nói tiếng nào.

Tôi đứng lên, lại bếp lửa lấy cây đũa sắt bước qua trước mặt bà mẹ.

Bà cụ nhìn tôi rồi nhìn cô con gái. Hai mắt của bà nói lên rất nhiều chuyện mà miệng bà không hề nói.

Tiếng ông cụ dưới hầm rượu vọng lên "Dirce, Dirce" và nàng kêu to lên: "Con xuống đây".

Tôi nhớ rõ là lúc đó tôi thấy nàng đẹp một cách quyến rũ lạ lùng. Khi bước xuống tam cấp, nàng lắc lư đôi mông no tròn. Tôi thấy gáy trắng nõn nà của nàng từ từ chìm xuống miệng hầm.

Tôi sửa soạn nối gót theo nàng thì ngay lúc đó một người đàn ông bước vào quán. Đó là một gã đánh xe bò. Không nhìn tôi, gã nói:

- Bồ ơi, tiếp tay với tôi một chút xíu được không bồ?

Tôi đáp một cách tự nhiên:

- Được chứ!

Và tay còn cầm chiếc đũa sắt, tôi bước nhanh theo gả đánh xe ra ngoài.

Chiếc xe chở đá của gã đang xa lầy khi rẽ vào cổng một ngôi nhà ở gần quán. Bánh xe kẹt sâu dưới đất lầy vì những trận mưa dầm, gã đánh xe và tôi cố mấy cũng không làm sao giúp con ngựa kéo chiếc xe đá tiến lên được.

Gã đánh xe là một người xấu xí giống như một con dã nhân. Hắn đang nổi một cơn quạu khủng khiếp có lẽ vì quá mệt.

Tôi gác chiếc đũa sắt lên cánh cổng, lót đá xanh xuống bánh xe và cố sức đẩy. Gã đánh xe cũng cố sức kéo con ngựa tiến lên.

Mưa tuôn xối xả, tôi nhớ thấy những hạt mưa rơi trên hàng rào bông bụp trổ hoa đỏ ối và thơm hăng hắc.

Chiếc xe không nhúc nhích.

Gã đánh xe chửi thề ầm lên. Hắn chụp lấy cây đũa sắt của tôi đập vào con ngựa.

Tôi thông cảm với cơn bực của hắn. Không những hắn bực vì chiếc xe lầy mà hắn bực vì nhiều chuyện chồng chất năm này qua năm khác trong cả cuộc đời của hắn. Và hắn thù lây đến con ngựa vô tội.

Tôi nghĩ thầm "không chừng thằng cha này đâm khùng dám giết luôn con ngựa lắm". Tôi toan la lên: "Không được, bỏ cây đũa sắt lại", nhưng trong khoảnh khắc ấy, tôi lại nghĩ "nếu hắn giết con ngựa thì mình thoát nạn". Lúc bấy giờ dường như cơn quạu của tôi hoàn toàn chạy qua cơ thể của gã đánh xe. Hắn có hành động như một kẻ mất trí.

Sau khi cố đẩy chiếc xe một lần chót, nhưng vô hiệu, hắn trút cơn bực lên đầu con ngựa. Hắn đập chiếc đũa sắt vào đầu con vật đáng thương như mưa.

Ngay phát đầu, tôi nhắm mắt lại. Tôi nghe hắn tiếp tục nện đũa sắt vào đầu con vật và mỗi khi nghe một tiếng là sinh lực trong người tôi giảm bớt đi một ít cho tới lúc tôi gần muốn ngất xỉu.

Khi tôi mở mắt ra thì con ngựa đã ngã quỵ xuống đất mà gã đánh xe vẫn tiếp tục đập nhầu.

Con vật ngã lăn qua một bên, đá mấy chân vào không khí một cách yếu ớt rồi gục đầu vào vũng bùn lầy.

Gã đánh xe thở hổn hển, mặt nhăn nhó một cách đáng sợ.

Hắn ném chiếc đũa sắt, kéo con ngựa một lần nữa. Nhưng kéo sơ sơ vậy thôi vì biết là con vật đã chết.

Tôi bước sát một bên hắn nhưng không chạm vào người hắn. Tôi bước nhanh trên con lộ lớn.

Một chiếc xe điện chay ngang trên đường về La Mã. Tôi chạy theo nhảy lên. Và ngó lại lần cuối cùng quán nước bên đường với tấm bảng hiệu

"Osteria dei Cacciatori; chủ nhân: Antonio Tocchi" giữa đám cây lá xanh tươi dưới mưa xuân.

Nguyên Hùng dịch

SỐ KIẾP CÔ ĐƠN

Tôi thích được ở riêng một mình vì thiên hạ chịu khó chế nhạo tôi. Chế nhạo ở hai điểm: Thứ nhất tôi đeo kính và thứ hai, giọng the thé rất đàn bà của tôi! Mỗi khi nổi quạu, cái giọng này lại đâm ra cà lăm ngang xương.

Cho nên khi công ty giao cho tôi trông coi một trong những kho hàng của công ty cách Via-Salaria mười lăm dặm là tôi đồng ý ngay. Kho này cất ở một thung lũng trống trơn, giữa những ngọn đồi trọc xanh um.

Các bạn hãy tưởng tượng một dãy kho hàng xác xơ, bụi bặm nằm dưới thung lũng. Trong kho có đủ thứ: bao xi măng, ống dẫn nước, ngói, gạch v.v.. Một trong những kho này: tôi lấy làm nơi trú ngụ. Trong phòng có một bộ ván, bộ bàn, vài cái ghế.

Ở địa điểm này, bạn sống giữa đồng quê, xa hẳn thế giới. Nhưng bạn chỉ cần leo lên những ngọn đồi ở gần đó để có thể thấy con lộ Via Salaria chạy dài giữa hai hàng cây và xa xa, bạn sẽ thấy bảng hiệu quán ăn Catena del Cacciatori, nơi tôi thường dùng bữa mỗi ngày.

Người ta phát cho tôi một khẩu súng lục, một số đạn và một khẩu súng đi săn. Thỉnh thoảng tôi xách khẩu súng này lên đồi bắn vài phát, ở thế giới này chỉ có một mình tôi, và ngoài việc đi tuần vài vòng, tôi không biết phải làm gì nữa.

Thấm thoát đã bốn tháng trôi qua kể từ ngày tôi trấn thủ cái kho hàng này. Không có chuyện gì xảy ra. Thế rồi một đêm có tiếng gõ cửa. Tôi bước ra mở cửa, nghĩ rằng có lẽ người của công ty tới! Nhưng xuất hiện trước mặt tôi là hai người đàn ông và một người đàn bà. Một trong hai người đàn ông này là Rinaldi là người tài xế xe vận tải. Rinaldi là người tôi gặp ở kho hàng của công ty trên tỉnh và Rinaldi là người duy nhất không chế nhạo tôi về giọng the thé và cặp kính của tôi. Hắn là mẫu người hoàn toàn trái ngược với tôi. Tôi phong trần bao nhiêu thì hắn có vẻ phong lưu bấy nhiêu. Tôi xấu xí, không hấp dẫn với phụ nữ bao nhiêu thì hắn được chị em bám lấy tán tỉnh. Có lẽ vì lí do đó mà tôi thích Rinaldi. Người đàn bà cùng đi với hắn tên là Emilia, người nhỏ thó, mập tròn, mặt trái xoan, có hơi tái xanh, hai mắt xám xanh, miệng luôn tươi cười.

Người đàn ông thứ hai tên là Teodoro, tóc đỏ mà ngắn, mắt vàng như mắt mèo, mũi nhỏ, má đỏ như bị nắng gió Đông Bắc.

Rinaldi bảo là có việc riêng muốn nói với tôi, tôi liền đưa hắn vào phòng trong.

Sau khi đưa tôi điếu thuốc, hắn vào đề:

- Này bồ, có cơ hội tốt cho bồ kiếm bạc mà không sợ rắc rối lôi thôi. Bồ vẫn đóng vai trò coi kho như thường lệ.

Tôi trợn tròn đôi mắt, không nói tiếng nào vì ngạc nhiên trước đề nghị bất ngờ đó.

Thấy tôi im lặng, hắn nói thêm:

- Có một số hàng mà tụi này chọt ở kho hàng trên tỉnh. Bồ cho tụi này gửi nhờ ở đây, về sau, khi cơ hội thuận tiện, tụi này sẽ tới lấy và sẽ đền ơn bồ xứng đáng.

Tôi có cảm tưởng như lên cơn sốt khi nghe đề nghị ghê gớm đó. Nhưng tôi không thể từ chối được vì đối với tôi, Rinaldi cũng gần giống như một người anh.

Ấp úng, tôi nói:

- Tôi là người coi kho...

Rinaldi gật gù:

- Cố nhiên!

Tôi nói tiếp:

- Tôi là người coi kho... Cho nên tôi muốn giữ y nghề coi kho...

Rinaldi thắc mắc về lời nói kì cục của tôi:

- Bồ muốn nói gì chớ?

Tôi đáp:

- Tôi muốn nói bồ có thể làm những gì bồ muốn. Bồ có thể đem những gì bồ muốn gởi tới đây. Bồ có thể tới lấy vào lúc nào bồ muốn. Còn tôi thì tôi không hề biết gì về chuyện đó. Tôi làm như không gặp bồ, không biết bồ...

- Nếu - nói rủi mà nghe - nếu bồ bị bắt thì bồ phải khai là không biết tôi... Bồ hiểu ý tôi chưa? Tôi muốn nói là bồ để các món đó mà tôi không hay biết gì ráo.

Khi nghe tôi trình bày lập trường, bộ ba ngạc nhiên, nhưng cũng gật gù có vẻ tạm hài lòng về thái độ của tôi.

Teodoro bặm trợn nói:

- Nhưng bồ phải trông coi giùm các món đồ tụi nay gửi chớ!

Nhưng Rinaldi can thiệp kịp thời:

- Bồ chưa biết anh bạn Vincenzo của tôi đây, bồ không phải bận tâm.

Tôi liền nói theo:

- Tôi là người coi kho ở đây... Tôi có thể coi luôn đồ đạc mấy người gởi.

Teodoro lại lườm tôi:

- Bồ không khỏi thắc mắc gì hết. Bồ sẽ được chi phần.

Tôi không chịu thua:

- Anh không nên quan tâm đến chuyện đó. Tôi không muốn nhận một thứ gì của mấy người.

Dù vậy, chúng tôi vẫn đi đến thoả hiệp. Rinaldi bước ra ngoài một lúc rồi lái chiếc cam nhông vô sân. Cả bọn khuân các thứ xuống xe, cho vào kho. Tôi không chú ý tới các món đó, nhưng họ cho tôi biết đó là hàng vải.

Trước khi họ lên xe đi, Emilia ném một cái nhìn đầy thiện cảm. Cái nhìn đó là tất cả phần thưởng mà tôi hưởng trong việc miễn cưỡng thông đồng với bộ ba bất lương này.

Sau ngày đó, họ trở lại kho tôi trông coi ba hay bốn lần, luôn luôn có Emilia đi theo. Họ thường ra hiệu bằng cách nhấn còi xe để tôi mở cửa kho.

Họ cho hàng hoá xuống, khuân vào kho rồi lên xe dông mất.

Trong khi họ xuống hàng, tôi luôn luôn cẩn thận ở luôn trong phòng. Tôi không muốn gặp tên Teodoro, một thằng ô dâm. Nhưng đối với Emilia thì khác.

Nàng luôn luôn cười với tôi và thỉnh thoảng nói một vài câu dịu dàng thân ái. Có lần nàng hỏi tôi:

- Ở đây một mình ngày này qua ngày khác, anh không thấy buồn sao?

Tôi đáp:

- Tôi ở một mình quen rồi.

Một ngày kia giở tờ báo ra, tôi thấy tin Teodoro, Rinaldi và một số đồng bọn của họ bị bắt. Báo gọi tổ chức này là đảng chuyên môn khoét vách đào tường.

Chiến thuật thông thường của họ là như thế. Báo có đăng hình Rinaldi, Teodoro và một người thứ ba. Người này mặc áo không có cổ và hai mắt mở to. Hàng chữ tít đậm đen chạy "Một tổ chức sát nhân sa lưới".

Đọc hết bài, tôi thấy Rinaldi bị buộc tội nhẹ vì chỉ là người lái xe trong tổ chức này. Tôi nghĩ ngay đến Emilia và lo ngại cho nàng. Nhưng bài báo không có chữ nào nói về Emilia.

Lúc bấy giờ là mùa đông. Một đêm mưa gió tơi bời, sân xi măng trước kho hàng ngập nước như một hồ nước, có thấy tiếng gõ cửa. Tôi bước ra mở cửa, Emilia đứng trước mặt tôi. Và nàng đang ở trong một tình trạng vô cùng bi đát. Nàng bắt đầu có thai khi tôi gặp lần chót, bây giờ bụng rất to. Mình mẩy nàng ướt đẫm nước mưa, áo quần bó sát da, trông như mặc giẻ rách. Tóc nàng rối bời, dán chặt lên mặt.

Emilia bước vô trong, lặng lẽ trao cho tôi một mảnh giấy của Rinaldi. Anh này cho biết là sẽ được tự do trong vòng một năm. Trong thời gian đó, anh yêu cầu tôi trông giùm Emilia cũng như các món hàng cất giấu. Rinaldi không quên nhấn mạnh là sẽ đền ơn xứng đáng.

Mảnh giấy chỉ có bấy nhiêu đó. Điều khiến tôi ngạc nhiên là Rinaldi luôn luôn tin chắc là tôi sẵn sàng để giúp đỡ hắn. Và điều đó rất đúng.

Cho nên tôi bảo Emilia:

- Đêm nay cô nghỉ trên giường tôi, còn tôi thì xuống phòng bên kia.

Thế là cuộc đời sống chung của tôi và Emilia bắt đầu từ đấy.

Vài tháng sau, những người ghé qua kho hàng chắc chắn sẽ nghĩ là tôi cưới vợ và sắp sửa được lên chức cha. Dưới ánh sáng tháng mười, Emilia ngồi giặt áo cho tôi bên cạnh thùng nước. Nàng xắn tay áo lên, để lộ hai cánh tay tròn và xinh.

Trong khi ấy tôi ngồi trên ghế ngoài sân bế cậu bé sơ sinh của Emilia. Cậu bé này cũng đặt tên Vicenzo, y như tôi.

Bên cạnh dãy nhà tôi ở, tôi cất một cái chòi nhỏ ở bên đó, mùi ma ca nô ni xào xông lên thơm phức. Kể từ khi Emilia về ở chung, nàng làm bếp và tôi không phải đi cả cây số để dùng cơm.

Như tôi đã nói, nếu có ai đi ngang qua đây và trông thấy tôi đùa với đứa bé, nghe Emilia nói chuyện một cách dịu dàng và thân mật với tôi trong khi giặt quần áo, người đó sẽ lầm tưởng chúng tôi là một tổ ấm.

Nhưng sự thật thật khác xa. Đứa bé đó là con của Rinaldi. Đồ đạc cất giấu trong kho cũng là của Rinaldi. Còn tôi thì trước kia là người coi hàng của công ty thì bây giờ tôi vẫn là người coi hàng cho công ty kiêm luôn coi hàng cho Rinaldi, kể cả vợ và con của Rinaldi.

Tuy nhiên, ngoài khía cạnh đó ra, tôi còn cảm tưởng là một người hoàn toàn có hạnh phúc gia đình. Emilia rất dịu dàng đối với tôi. Nàng săn sóc tôi chu đáo, không để tôi thiếu món gì. Cậu bé cũng xinh.

Có điều bất lợi cho tôi là tôi phải luôn luôn nhắc nhở Rinaldi với Emilia. Cô nàng cứ trông đợi, cứ đếm từng ngày để chờ Rinaldi ra.

Tôi có hơi khó chịu vì phải nghe nhắc nhở mãi bên tai cái tên Rinaldi. Làm như trên đời này chỉ có một mình Rinaldi thôi. Còn tôi đây thì chỉ như không có trên quả đất này. Ý nghĩ này, một đêm nọ tôi đem nói với Emilia và đó là lần đầu tiên nàng chợt thấy tôi cũng là một người đàn ông như ai. Và kể từ đó nàng không vô tâm như trước nữa. Và Emilia càng chú ý đến tôi thì tôi càng thêm khổ sở. Gần gũi thân mật với nhau, tôi thấy Emilia càng thêm hấp dẫn.

Không thể chịu được tình trạng "cám treo để heo nhịn đói", tôi nói với Emilia:

- Chị là bà xã của Rinaldi. Vậy tốt hơn chị không nên để ý gì tới tôi.

Emilia cười:

- Cố nhiên tôi là bà xã của Rinaldi. Nhưng nếu là bạn tốt thì anh không nên ghen.

Câu chuyện đó chỉ vậy thôi.

Một đêm tôi nghe có tiếng động. Ngồi dậy, tôi cầm khẩu súng lục, lẻn ra phòng. Đó là một đêm trăng. Trăng chiếu trên mặt nước trong thùng óng ánh như bạc... Bạn có thể trông thấy từng tảng đá, từng viên sỏi trên sân.

Tôi đi ra ngoài. Trăng sáng như ban ngày. Và tôi lại gặp kẻ bất lương. Hắn đang cố chui vào một trong các kho hàng. Tôi đưa súng lên kêu to:

- Đưa tay lên!

Tên bất lương đứng dậy đáp:

- Bỏ súng xuống! Tôi đây mà! Không nhận ra sao?

Hắn là Teodoro nhưng thay đổi ghê gớm. Hắn mặc quần áo rách tả tơi, má thỏn, râu rậm và đôi mắt vàng như mắt chó sói.

Hắn nói:

- Tôi đến đây để lấy hàng, có vài người bạn chờ bên ngoài.

Tôi nói ngay:

- Hàng ở đây thuộc về Rinaldi.

Thế là hai đứa chúng tôi cãi vả nhau về vấn đề này. Teodoro toan bắt nạt tôi như trước kia. Hắn còn đề nghị chia đôi, nhưng tôi từ chối.

Chúng tôi đứng kế bên thùng nước trước cửa sổ của Emilia. Tôi thấy nàng đứng bên trong nhìn ra. Sau cùng, tôi nói dứt khoát:

- Hay nhất là anh nên bước ra khỏi nơi này.

Hắn nói:

- Được! Tôi đi ra đây. Đừng có lộn xộn.

Hắn đi về phía công. Tôi đi theo sau, thật cẩn thận vì biết Teodoro là tay sử dụng dao găm thật tài.

Quả tôi đoán không sai. Chưa đến cổng, hắn quay lại phóng tới tôi lanh lẹ như một con beo. Nhưng tôi đã chuẩn bị trước nên lùi lại một bước và nổ súng.

Bạn có thể tưởng tượng những gì xảy ra không? Hắn ta cứ tiếp tục bước tới, hai mắt trợn trừng như mắt chó sói, một tay ôm ngực, một tay cầm chặt con dao găm.

Tôi bóp cò liên tu bất tận. Hắn ngã gục xuống đất.

Sáng hôm sáu, cảnh sát tới điều tra và phát giác là Teodoro đã vượt ngục và toan tiếp tục hành nghề như cũ.

Cảnh sát kết thúc cuộc điều tra còn tôi thì được công ty gửi cho một món quà, thưởng công vì đã bảo vệ tài sản cho hãng.

Tôi bảo Emilia:

- Rinaldi đã biến tôi thành tên trộm. Và bây giờ đã biến tôi thành một tên sát nhân.

Emilia đáp:

- Anh bắn chỉ là để tự vệ. Thôi, mình không nên nhắc về chuyện đó nữa...

Tôi kết thúc câu chuyện:

- Nói mà nghe vậy thôi. Tôi là người coi kho và trong trường hợp cần thiết, phải bắn.

Thấm thoát đã đến ngày Rinaldi mãn tù. Ngày hôm đó, Rinaldi đã đến gặp Emilia, cậu bé và hàng vải gởi trong kho. Và cũng đúng ngày đó, tôi được ban giam đốc Công ty báo sẽ phá dỡ kho hàng vì xét thấy không cần thiết.

Biến cố đến thật dồn dập. Vậy là tôi không còn coi hàng cho công ty, cũng không còn coi hàng cho Rinaldi.

Vào nửa đêm, Rinaldi lái xe cam nhông đên, kính xe có viết bằng sơn trắng tên Emilia.

Tôi nói:

- Rinaldi. Đây là Emilia, nguyên vẹn như hồi anh giao cho tôi. Và đây là con anh. Và trong kia là các bánh hàng vải của anh. Tất cả đều trật tự, như anh thấy.

Rinaldi tươi cười, sung sướng gặp lại vợ con. Hắn nói:

- Tói biết là tôi có thể tin tưởng nơi bồ. Cám ơn lắm!

Tôi bỗng thấy vừa giận, vừa buồn:

- Rinaldi. Tôi hoàn lại nguyên vẹn cho anh tất cả những gì anh giao cho tôi.

Rinaldi muốn cho tôi một ít tiền, đòi tôi phải nhận một cái đồng hồ và tôi nhập bọn lên La Mã cho vui.

Nhưng tôi từ chối hết tất cả. Tôi nói:

- Cảm ơn lắm. Nhưng tôi không nhận. Tôi là người coi kho mà.

Lúc bấy giờ tôi thấy rõ là tôi đã yêu Emilia. Tôi thấy buồn, nhưng cũng cảm thấy hãnh diện là đã không có hành động bất chính đối với nàng.

Tôi tiếp tay với Rinaldi khuân hàng lên xe. Xong xuôi, Rinaldi leo lên xe, ngồi vào tay lái. Emilia và cậu bé ngồi bên cạnh. Nàng cẩn thận lấy mền trùm xung quanh cậu bé.

Trước khi cho xe lăn bánh, Rinaldi nhìn tôi kêu lên:

- Chào anh và hẹn ngày tái ngộ nghe ông bạn coi kho.

Vài ngày sau, chiếc xe cam nhông của hãng tới. Họ chở tất cả các hàng trong kho rồi triệt hạ các dãy nhà, cẩn thận mang theo cả gạch ngói.

Trong mấy ngày liền, các xe này lui tới chở hàng và vật liệu, cát bụi bay mù trời.

Sau cùng, vào một buổi sáng, họ triệt hạ luôn cả dãy nhà tôi đang trú ngụ.

Bây giờ chỉ còn nền đất trơ vơ, cỏ mọc từng khóm và lác đác vài miếng gạch ngói vụn.

Tôi đã ở đây trong hai năm liền và bây giờ thì phải rời nơi này. Cột gói hành lí lên chiếc xe đạp, tôi dắt xe ra đường cái. Rồi từ từ nhấn bàn đạp tiến về La Mã...

Nguyên Hùng dịch

ĐỂ EM HỎI MÁ EM ĐÃ!

Để các bạn biết tính tình của Adele, tôi kể sơ qua câu chuyện xảy ra trong đêm tân hôn của chúng tôi. Đêm đó, sau khi tiệc cưới tại một tửu lầu ở Trastevere kết thúc, sau những lần cụng ly chúc tụng, những bài thơ, những bài ca ngâm và hát lên tặng riêng cô dâu chú rể, và sau những vụ bắt tay, ôm hôn từ giã - có cả màn khóc lóc của bà mẹ vợ nữa - hai vợ chồng tôi về tổ ấm ở tầng trên một quán bán đồ sắt tại đường Via dell Anima.

Bây giờ chúng tôi đã là vợ chồng, nhưng hai đứa vẫn còn e lệ. Khi hai đứa ngồi trên giường, tôi bắt đầu cởi áo lớn treo lên thành ghế.

Tôi lên tiếng trước để phá vỡ không khí im lặng ngại ngùng:

- Người ta nói hai đứa mình may lắm. Không biết em có chú ý hay không... Bàn chúng mình có tới mười ba người.

Adele cởi đôi giầy mới - đôi giầy đã cọ trầy gót chân nàng - đi chân không. Nàng đến trước gương ngắm nghía.

Khi tôi nói, Adele bỗng mất vẻ e lệ, nhanh nhẹn nói:

- Sai rồi! Bàn mình mười hai chớ đâu mười ba. Đây nè, mười người khách, với hai đứa mình. Vị chi là mười hai chẵn.

Tôi có đếm cẩn thận và tôi nhớ chắc chắn là mười ba.

Lúc đó tôi có nói với một người bạn tên Lodovico ngồi bên cạnh "Bàn mình mười ba mạng. Tôi hy vọng chúng mình sẽ không bị xui xẻo". Lodovico liền đáp: Bậy! Con số mười ba đem lại may mắn cho chúng mình.

Tôi ngồi trên thành giường, bắt đầu cởi quần dài, đồng thời nói một cách ôn tồn:

- Chính em mới sai! Bàn của mình đúng mười ba người. Anh có đếm nên anh biết rõ. Anh có nói chuyện đó với Lodovico nữa.

Lúc đó Adele không nói năng gì. Nàng đang cởi áo, loai áo thun phải kéo lên đầu mới cởi ra được. Nhưng sau khi cởi áo xong, không kịp thở, cãi ngay:

- Anh đếm sai rồi em cũng có đếm như anh vậy. Em biết rõ là khi ở ngoài đường thì chúng mình mười ba, nhưng sau khi vô nhà hàng thì Meo đi mất. Vậy là còn mười hai.

Lúc đó tôi đang mặc quần lót. Không hiểu tại sao tôi bỗng nổi giận.

- Thôi đi! Anh nói mười ba mà em cứ cãi mười hai, Anh đã nói rõ là anh có đếm cẩn thận mà em hãy còn cãi!

Adele xếp quần áo cho vào tủ, nói:

- Anh có đếm hả? Nếu vậy chắc là anh đã uống rượu có hơi nhiều.

Tôi kêu lên:

- Em muốn nói gì chớ? Em muốn nói là anh say? Không đâu! Anh mới uống có hai ly.

Adele cười:

- Dù anh uống ít hay nhiều em cũng quả quyết là chỉ có mười hai người thôi. Coi chừng anh say nên trí nhớ anh lộn xộn.

Tôi biết tôi không say nên nói:

- Kỳ quá! Anh đâu có say. Anh quả quyết là bàn mình có mười ba người mà!

Bây giờ. Hai đứa tôi đứng đối diện với nhau, ở giữa phòng. Tôi mặc quần lót còn Adele thì mặc váy.

Tôi nắm tay nàng, hét lớn:

- Mười ba.

Nhưng liền sau đó, tôi đổi ý, xuống giọng:

- Nhưng mà mười ba hay mười hai gì thì cũng mặc kệ nó. Không ăn nhậu gì đến hai đứa mình, phải không cưng. Thôi, hôn anh một cái đi.

Nhưng Adele nằm xuống giường trách tôi. Nàng không chịu hôn mặc dầu tôi kề sát má nàng. Nàng nói:

- Em chỉ hôn anh khi nào anh chịu là bàn mình có đúng mười hai người.

Tôi nhảy dựng lên, đứng giữa phòng kêu lên:

- Chết rồi đêm tân hôn mà trống xuôi kèn ngược như thế này thì còn sống chung trọn đời như thế nào được! Em là vợ của anh, em phải nghe lời anh. Nếu anh bảo có mười ba thì em phải nghe và tin có mười ba người. Em không được cãi.

Adele cũng không vừa. Nàng đứng lên rống to:

- Em là vợ anh, đồng ý rồi. Nhưng không phải anh ỷ là chồng muốn làm gì thì làm, muốn bắt em phải nghe theo. Em nói quả quyết là mười hai người chớ không phải mười ba.

Bực quá, tôi tát tai Adele. Năm ngón tay hằn lên má nàng. Tôi đánh nhanh quá và bất ngờ quá khiến Adele bàng hoàng cả mấy mươi giây.

Sau khi hoàn hồn, Adele chạy ra phòng ngoài. Nàng đứng trước cửa kêu thật to:

- Tôi nói mười hai người! Đừng có lải nhải nữa! Tôi chán anh nhiều lắm rồi.

Nói xong nàng đóng cửa, khoá lại cẩn thận.

Khi nguội lại, tôi chạy theo Adele, nhưng nàng đã khoá cửa. Vậy là đêm tân hôn, tôi ngủ cu ky một mình. Mà Adele cũng vậy. Nàng ngủ một mình ngoài phòng khách.

Ngày hôm sau, chúng tôi làm hoà với nhau để đi thăm mẹ vợ và nhân tiện, nhờ bà cụ cho biết đêm qua có bao nhiêu khách ở bàn chúng tôi.

Bà mẹ vợ cho biết không phải mười hai, cũng không phải mười ba mà là mười bốn. Hai nhân vật mới được nhận diện là hai cậu bé con, thay vì ngồi trên ghế lại chui xuống gầm bàn lượm nút chai. Khi tôi đếm thì một đứa ngồi trên ghế, một đứa chui dưới bàn. Vậy là hai đứa chúng tôi đều đúng.

Nhưng mà nhờ vụ điểm binh này mà tôi biết Adele không phải là người vợ lý tưởng mà tôi mong muốn.

Còn nhiều trường hợp khác Adele bộc lộ tính cứng đầu cứng cổ. Nàng có cái tật không thể chữa trị được là luôn luôn tranh luận, đấu lý những chuyện không đâu. Nếu tôi bảo trắng, nhất định nàng nói đen. Nàng không bao giờ nhân nhượng, không bao giờ chịu thua.

Chúng tôi đã cãi cọ không biết bao nhiêu vụ, kể ra không hết. Chẳng hạn như tôi đưa tiền chợ rồi, nhưng Adele cứ một hai là chưa đưa. Nàng cứ cằn nhằn lải nhải cả ngày hôm đó. Và hăm bốn tiếng đồng hồ sau khi tìm thấy số tiền đó nằm trên thềm cửa sổ trong phòng rửa mặt. Cố nhiên là cuộc cãi vã vẫn tiếp tục. Adele cho rằng chính tôi để số bạc đó trên thềm cửa sổ. Tôi thì nhất định trao tận tay nàng.

Một lần khác, Adele quả quyết là Alessandro, ông chủ quán giải khát ở nhà ngang mặt chúng tôi có bốn đứa con. Trong khi đó thì tôi biết rõ ông này chỉ có ba đứa thôi. Chuyện đó cũng làm cho chúng tôi cãi vã cả tuần lễ. Vì ông chủ quán đi vắng nên không hỏi ông ta được. Khi ông ta trở về, chúng tôi hỏi và được biết ông có ba đứa con khi chúng tôi bàn cãi và bây giờ thì bốn vì một đứa mới chào đời.

Tất cả những chuyện "gấu ó" đó đều trẻ con. Có khi nàng đúng, có khi tôi đúng.

Một ngày kia, khi đi dọc Via Ripetta, tôi gặp Giulia một cô bạn gái mà tôi đã theo đuổi trước khi cưới Adele. Hồi đó, tôi chán Giulia vì tôi thấy cô nàng không có "lập trường". Chuyện gì tôi nêu ra, cô ấy đều đồng ý. Vấn đề gì tôi nói cô nàng cũng cho là đúng. Tôi thấy rõ là Giulia không có tính chất “độc lập” và tôi đâm chán nàng.

Tôi cố giải thích cho Adele biết rõ những chuyện đó không quan trọng và không nên cố "ăn thua đủ". Nhưng tính của Adele - hay nói đúng hơn là tật - là thích đụng việc gì cũng cãi.

Nàng đáp lại:

- Anh đâu muốn có vợ, anh muốn có một nữ tì, một con nô lệ. Vì những vụ cãi vã như thế mà mối “bang giao” giữa hai đứa đi đến chỗ căng thẳng.

Có những chuyện hết sức vô nghĩa như tôi nói "Sáng hôm nay trời nắng ấm" mà cũng có sự bất đồng quan điểm giữa hai đứa, vì Adele cãi ngay "Không! Sáng nay không có mặt trời! Trời đầy mây mù mà làm sao có nắng ấm!"

Mỗi lần như vậy, tôi chụp vội chiếc mũ lên đầu chạy ra khỏi nhà. Vì nếu ở nán lại, tôi sẽ đổ quạu lên và không khí gia đình sẽ tưng bừng lên như vỡ chợ!

Nhưng bây giờ sau khi cưới một người vợ có đủ "lập trường", một người vợ có tính chất "độc lập" như Adele, tôi mới thấy tiếc Giulia. Tôi thấy mình quá ngốc khi đâm chán một người ngoan ngoãn như Giulia.

Gặp lại cố nhân, tôi lấy làm hân hoan. Khi Giulia toan rút lui có trật tự, viện cớ là còn phải đi chợ mua sắm, tôi vẫn bám sát nói đủ thứ chuyện với nàng. Tôi lấy làm thích thú khi thấy gì nêu lên cũng được Giulia đồng ý tán thành. Lúc nào nàng cũng dịu hiền ngoan ngoãn không bao giờ cãi lại tôi.

Muốn thử mức độ ngoan ngoãn của Giulia, tôi nói:

- Giulia, em có ân hận về việc em đã bỏ rơi anh hay chăng? Anh còn bảnh hơn một số thanh niên khác, vậy mà em đành chê anh! Tại sao vậy?

Tôi biết rõ điều tôi nói không đúng sự thật. Thật ra thì chính tôi bỏ rơi nàng chớ không phải Giulia chê tôi. Lý do vì tôi không thích những người con gái thiếu "độc lập" không có “lập trường”.

Khi nghe tôi nói như vậy, cô bé trợn tròn xoe đôi mắt nhìn tôi vẻ ngạc nhiên, cố nhiên là nàng muốn trả lời chính tôi là người bỏ rơi nàng, nhưng với tính dịu hiền ngoan ngoãn sẵn có, nàng đáp với giọng ngọt ngào:

- Anh Gino, có lẽ có một sự hiểu lầm sao đó. Không bao giờ tôi lại bỏ rơi anh. Tôi rất thích anh.

Chắc là các bạn thấy rõ Giulia không buộc tội tôi đã nói dối như Adele. Nếu tôi đặt câu hỏi đó với vợ tôi thì chắc chắn là nó sẽ làm ồn lên, tố lại tôi rầm rầm.

Còn Giulia thì khác hẳn. Nàng không nhận trách nhiệm, bỏ rơi tôi - điều đó hoàn toàn không có - nhưng để làm vừa lòng tôi, nàng nhìn nhận là có thể có phần nào trách nhiệm về phía nàng.

Tôi cười thầm về thái độ khả ái của Giulia, một nụ cười có phần cay đắng, đượm phần ân hận vì đã bỏ Giulia để chọn Adele.

Tôi vẫn đi theo Giulia, nói:

- Anh biết lỗi về phần anh. Thật ra thì không có một sự hiểu lầm nào hết. Lỗi hoàn toàn về phần anh. Lúc nãy anh cố tình nói sai... Để xem em trả lời như thế nào.

Tôi nâng nhẹ cằm nàng rồi bỏ đi. Nhưng trước khi rẽ sang ngõ khách, tôi dừng lại nhìn, Giulia hãy còn đứng đó, nhìn tôi với vẻ ngơ ngác, không hiểu tôi muốn gì.

Hôm ấy vào cuối tháng năm và ngày hôm sau tôi và Adele đi Fregene bằng xi cút tơ để tắm biển. Đây là lần đầu tiên hai vợ chồng tôi đi tắm biển với nhau. Bãi biển vắng người, trời trong xanh, nắng tưng bừng, gió thổi mạnh cuốn theo cái bụi.

Biển động, sóng to, những ngọn này nhô lên cao, chụp vào những ngọn khác. Adele muốn mướn thuyền ra khơi. Thấy liệu không được vui vẻ tôi ngần ngại. Nhưng tôi nghĩ thầm: "Nếu mình bảo là biển động thì có lẽ nàng nhẩy dựng lên, mà cãi rằng mặt biển phẳng lỳ như gương". Bởi quá biết tính vợ muốn gì là muốn cho lấy được nên tôi đành mướn thuyền, mặc dầu trong bụng có hơi lo.

Tôi mặc quần tắm còn Adele thì để nguyên quần áo. Tôi muốn bảo nàng mặc quần áo tắm cho gọn, nhưng lại không dám vì sợ nàng cãi vã mất vui.

Người ta đẩy thuyền chúng tôi ra khơi. Tôi chụp giầm bắt đầu chèo ra khơi. Sóng không lớn như tôi tưởng. Khi ra xa tôi lơi mái chèo và khéo léo nương theo các ngọn sóng. Vì nếu đi ngay ngọn sóng thì có thể đắm thuyền.

Adele ngồi đối diện vói tôi, nhấp nhô theo cơn sóng. Khi thấy nàng không mặc quần áo tắm, tôi đâm bực vì thấy mình bất lực, không dám ra lệnh cho vợ làm theo ý mình.

Tự nhiên tôi muốn làm một cái gì đó cho hả giận, và tôi nghĩ ngay đến việc nói cho Adele biết là tôi có gặp Giulia để chọc cho nàng ghen.

Vừa chèo tôi vừa kể chuyện tôi chọc Giulia, tôi nhấn mạnh điểm Giulia không hề cãi lại tôi, dù tôi nói sai hay nói ngược ý nàng.

Adele lắng tai nghe một lúc rồi bình tĩnh nói;

- Anh sai rồi! Chính Giulia bỏ rơi anh chớ đâu phải anh bỏ rơi cô nàng.

Tôi giận lắm, chèo thật mạnh, kêu lên:

- Ai nói với em như vậy? Anh muốn biết... thật ra thì tôi đã kể hết chuyện cho Adele nghe vào một đêm đi chơi với nhau. Tôi còn nhớ địa điểm nữa, đó là Lungotevere.

Adele nói với vẻ tinh quái:

- Lúc nào anh cũng sai hết! Chính Giulia bỏ rơi anh. Cô ta cho anh hay gây gổ nên cô ta thấy không thể chung sống với anh được.

Tôi nhăn mặt:

- Nhưng ai nói với em như vậy?

Adele:

- Chính Giulia nói cho tôi biết vài ngày sau đó.

Tôi lắc đầu:

- Vậy là cô ta nói dối. Cô ta phải bịa chuyện để che dấu nỗi thất vọng khi anh bỏ rơi.

- Anh đừng có ngoan cố. Em đã nghe bà mẹ của Giulia xác nhận chính Giulia bỏ rơi anh.

Anh nói với em điều đó không đúng. Chính anh bỏ rơi Giulia.

- Không! Không phải vậy!

Lúc đó tôi bực mình không thể tả. Không chịu được nữa tôi buông chèo nhảy dựng lên.

- Chính anh bỏ rơi. Vậy là đủ rồi. Anh không muốn nghe em cãi nửa. Nếu em còn lải nhải thì anh xáng cho em một chèo!

Adele vẫn không chịu thua, cong cớn lên:

- Anh quạu rồi. Vậy là anh nhìn nhận anh là sai. Anh biết rõ là Giulia bỏ rơi anh...

Tôi đứng giữa thuyền la thật lớn để át tiếng sóng:

- Không! Chính anh bỏ rơi Giulia.

Lúc đó thuyền tròng trành ghê gớm vì tôi đã bỏ chèo. Trong lúc hăng cãi Adele không tỏ vẻ gì sợ đắm thuyền. Nàng nhảy dựng lên, bụm hai bàn tay lại hét vào mặt tôi:

- Em nói là Giulia bỏ anh trước.

Ngay lúc ây, một lượn sóng cao cả mấy thước tràn tới, xanh và trong như gương chụp lên đầu chúng tôi. Tôi bị hất xuống nước. Dù vậy tôi hãy còn tỉnh để nhận thấy chiếc thuyền chưa bị lật. Tôi bị sóng nhấn chìm xuống sâu và khi trồi lên vùng vẫy kêu Adele.

Tôi không nhìn thấy Adele đâu. Chiếc thuyền trôi đi xa và trên thuyền cũng không có Adele. Tôi cố bơi về chiếc thuyền vừa bơi vừa réo tên nàng. Mỗi lần mở miệng ra là nước trào vô, tôi uống đầy nước mặn.

Tôi lội vòng vòng tìm Adele, nhưng chỉ tốn công vô ích. Sau cùng mệt lả, tôi đành bỏ cuộc, lội vào bờ. được nữa chừng thì được một thuyền cấp cứu tới đón. Khi lên thuyền, tôi nhìn chung quanh tìm bóng Adele, vừa gọi vừa rơi nước mắt.

Trong khi đó, dường như tai tôi nghe văng vẳng từ dưới những đợt sóng to tiếng hét khi nãy của Adele "Giulia bỏ rơi anh"

Công cuộc tìm kiếm kéo dài trong ba tiếng đồng hồ nhưng Adele vẫn mất tích luôn. Không tìm được xác nàng ngày hôm đó và trong các ngày sau.

Vậy là kể từ ngày đó tôi trở thành một kẻ goá bụa.

Một năm dài trôi qua, dần dần hình ảnh Adele đã phai trong trí tôi.

Một hôm tôi đến thăm Giulia. Mẹ nàng đưa tôi xuống phòng ăn để gặp Giulia.

Tôi đi ngay vào đề:

- Giulia. Anh đến đây để xin cưới em

Giulia đỏ hồng đôi má. Nàng lộ vẻ hân hoan. Nhưng vẫn tính nhu mì, nàng đáp:

- Em không biết phải trả lời như thế nào. Để em hỏi lại má em đã.

Tôi có hơi ngơ ngác về câu trả lời của Giulia. Nhưng trong đôi mắt của nàng, tôi biết rõ nàng đã đồng ý.

Thế là hai đứa chúng tôi kết hôn, và nếu bạn muốn biết một cặp vợ chồng lý tưởng, đầm ấm, bạn nên đến thăm hai vợ chồng chúng tôi.

Giulia lúc nào cũng dịu hiền ngoan ngoãn y như lúc tôi chính thức hỏi cưới nàng "Em không biết... Để em hỏi lại má em đã".

Nguyên Hùng dịch

ANH QUÁ NGHÈO

Tôi lấy chồng năm mười tám tuổi. Chồng tôi sáu mươi, nhưng đúng là một người mà mẹ tôi hằng mong ước cho tôi từ khi tôi còn chưa lọt lòng mẹ: một người giàu. Song, hình thức bên ngoài của ông hoàn toàn không phải như thường thấy ở những người chiếm hữu những gia sản kếch sù: không thô thiển, cục súc hoặc đầu hói, bụng to. Thậm chí còn trái lại. Dưới mái tóc trắng óng ánh như bạc là một khuôn mặt hồng hào, trìu mến và niềm nở. Nhưng điểm đáng chú ý nhất của ông là đôi mắt: đôi mắt đen, ánh mắt tắt lịm, không biểu hiện một tí tình cảm nào. Cái nhìn của ông bất động một cách lạ lùng, nhất là khi ông chú ý một cái gì đo (hoặc ai đó) khiến ông đặc biệt thích thú. Thay cho con ngươi là đôi kính hiển vi mà những người thợ kim hoàn thường đeo lên mắt để nhìn vàng bạc và các loại đá quý. Trong sâu thẳm của đôi con ngươi ấy không bao giờ biểu lộ sự không biết, nỗi ngạc nhiên, sự thán phục hay trí tò mò, mà bao giờ cũng chỉ là sự xét đoán không nhầm lẫn về giá trị của vật này hay vật khác hoặc (tại sao lại không kia chứ?) của một con người về giá trị được biểu hiện trước hết bằng tiền hoặc dưới hình thức khác được chuyển thành các dạng tiền.

Và lạ lùng thay, tôi đã nghĩ về điều đó không phải sau khi cưới (chẳng hạn khi hai vợ chồng thường hay đi các cửa hiệu vàng bạc và đồ cổ), mà trước khi ông xin cưới, trong thời gian ông còn đang tán tỉnh tôi. Mà săn sóc phụ nữ thì ông là người rất tận tình, ít nhất là căn cứ vào những cử chỉ bên ngoài. Nhưng nghĩ kỹ thì sự nhiệt tình đó hơi trơ trẽn, ít nhất xét từ góc độ của người phụ nữ không muốn bị người ta xem như một bình sứ cổ Trung Quốc hoặc bức tượng cổ của bộ lạc Maia. Song đối với tôi, một cô gái trẻ, chưa từng trải, thì sự trơ trẽn đó lại làm tôi thích thú, có tác dụng vuốt ve thần kinh, cho nên rốt cuộc tôi đã phải lòng ông ta.

Ông ngồi trong căn phòng tiếp khách nghèo nàn và tù túng của gia đình tôi (tôi với mẹ tôi ở một căn hộ hai phòng và sống rất eo hẹp), hầu như khõng hề nói năng gì, chỉ nhìn tôi. Sau này, khi chúng tôi đã cưới nhau rồi, tôi nhận thấy rằng ông ta nhìn các vật trưng bày ở cửa hàng cũng đúng y như thế.

Phải nói rằng tôi là một cô gái rất xinh. Nhưng căn cứ vào cái nhìn của ông, vẻ đẹp của tôi hoàn toàn không hề gây ra ở ông một sự hồi hộp, bối rối nào cả, không làm mê mẩn như đối với những người đàn ông khác. Cách thể hiện của ông là của một người biết rằng nếu muốn, anh ta có thể mua ngay đồ vật ấy và anh ta hiện đang xem xét nó chỉ là để xác định đúng giá của nó hiện nay là bao nhiêu và sau này nó có thể đem lại những lợi ích gì.

Cuối cùng chúng tôi cưới nhau. Chồng tôi yêu tôi và tôi cũng yêu chồng. Trong suốt hai năm, cuộc hôn nhân của chúng tôi có thể nói là hạnh phúc. Nhưng cần phải nói rõ tình yêu đó là gì và hạnh phúc đó ra làm sao. Tôi sẽ cố gắng giải thích bằng chính ngay thí dụ đó (tôi muốn nói cặp mắt của chồng). Chính mắt chứ không phải là các giác quan khác, làm sợi dây nối liền ông với thực tế, nói đúng hơn là những đồ vật mà ông liên tục mua sắm. Mắt ông thiết lập mối liên hệ đó, củng cố nó và cuối cùng cắt đứt nó. Mối liên hệ ấy thường trải qua hai giai đoạn: giai đoạn đánh giá và giai đoạn thưởng thức vật mua về. Giai đoạn đầu diễn ra trước mặt người bán, trong cửa hàng. Chồng tỏi ngắm nghía rất lâu vật định mua, đứng xem không sờ mó, hoặc giả cầm lên, lăn đi lăn lại trên tay để xem rõ bằng hai con mắt cú mèo - toàn bộ xúc cảm của ông tập trung ở thị giác chứ không phải ở xúc giác. Giai đoạn thứ hai là giai đoạn thưởng thức vật mua diễn ra ở nhà, trong phòng làm việc của ông. Đây là một phòng rộng với một cái bàn lớn cũng nhiều cái giá đóng trên tường để đặt đồ vật ông mới mua được. Khi mà chúng vẫn ở trong phòng, thì có nghĩa là ông vẫn còn đang ngắm nghía, thưởng thức chúng. Ông thưởng thức chúng như thế nào? Như một con quỷ hút máu, bằng cặp mắt mà ánh mắt đã tắt với cái nhìn bất động, ông “hút” đồ vật như hút lòng đỏ lòng trắng trứng từ cái lỗ của quả trứng. Quả trứng đã bị hút hết trông vẫn tưởng như còn nguyên nhưng kỳ thực rỗng ruột và bị vứt vào sọt rác. Chồng tôi sau khi "hút" xong đồ vật dĩ nhiên là không vứt đi (còn chưa tới mức độ đó); vật ấy chỉ đơn giản là biến mất khỏi phòng làm việc. Tôi nhớ hồi trước ông có một bình sứ Hy Lạp rất đẹp trang trí những hình người màu đen trên nền đỏ. Cái bình đặt mãi ở trong phòng, rồi biến mất. Một thời gian sau, tôi tìm thấy nó trong một cái bọc.

Tình yêu của chồng tôi đối với tôi cũng hoàn toàn giống như sự say ngắm đồ vật của ông. Ông nhìn ngắm tôi không hề biết chán, lúc nào cũng nhìn suốt: trong khi ăn, trong khi ngủ, ở nhà bạn bè, ở tiệm ăn, trong nhà hát, ở ngoài vườn, ngoài bãi biển, trên núi, giữa đám đông ngoài phố cũng như khi ngoài chúng tôi ra không có một ai... Chính là trong cái nhìn không dứt, không còn là cái nhìn mang tính chất đánh giá lạnh lùng nữa mà là cái nhìn say sưa không biết chán đó, chứa đựng tình yêu của ông. Có lẽ tôi cảm thấy đối với ông một thứ tình cảm giống như những đồ vật vô tri vô giác cảm thấy đối với ông chủ của chúng nếu như chúng có tình cảm: đó vừa là một thứ tình cảm biết ơn, vừa là mong muốn khoe sắc đẹp, vừa là sự công nhận uy thế tuyệt đối của ông ta.

Thế rồi bỗng dưng, vô duyên cớ, chồng tôi không yêu tôi nữa, hoàn toàn không nhìn tôi nữa. Chúng tôi vẫn sống như trước, nhưng ông dường như gạt tôi ra khỏi tầm nhìn của mình như gạt khỏi phòng làm việc những đồ vật mà ông đã ngắm nghía thoả thê. Sự thật thì sự gắn bó của ông với tôi trong khi ấy vẫn không hề giảm đi, mà trái lại, lại có phần tăng lên. Cảm giác sở hữu đã mất đi. Ông bắt đầu đối với tôi như đối với một người phụ nữ gắn bó với mình bởi một sự gần gũi lâu ngày. Nói một cách ngắn gọn, tôi thôi không còn là một đồ vật đối với ông nữa, mà trở thành một con người. Người phụ nữ khác ở địa vị của tôi hẳn đã lấy làm mừng, cho rằng bước chuyển đó là theo hướng tốt, rằng nó chứng tỏ mối quan hệ vợ chồng như vậy là được củng cố. Nhưng tôi thì đau khổ đến chết đi được, không biết làm thế nào. Tôi cảm thấy mình bị "thương hại", rằng vị trí của mình đã bị lung lay, và tôi không còn là tôi trước nữa. Vâng, vâng, đúng thế, tôi lấy làm tiếc cái thời mà tôi chỉ là một đồ vật quý, xinh đẹp được người ta mua về ngắm nghía cùng với những đồ vật khác, và đáng ghét làm sao địa vị của người phụ nữ được người ta đối xử bằng những tình cảm kính cẩn và dịu dàng bình thường của con người.

Một năm sau diễn ra sự hoá thân - từ đồ vật thành con người - ấy của tôi, thì chồng tôi chết. Như vậy là tôi với ông đã sống với nhau ba năm, nhưng trong đó như "người chủ với đồ vật" chỉ có hai năm. Tôi bỗng nhiên đơn chiếc, trở thành người chủ của một tài sản kếch sù và - than ôi! - hơn bao giờ hết cảm thấy mình là một phụ nữ, một nhân cách, một con người.

Tôi sẽ không kể với các bạn tôi đã sống những năm từ đây đến nay như thế nào. Hãy giở bất kỳ quyển hoạ báo thời trang nào, đọc qua mục phóng sự đời sống thượng lưu, bạn sẽ có ngay khái niệm đầy đủ về tôi, về sinh hoạt của tôi, được minh hoạ tỉ mỉ bằng những bức ảnh kèm theo: đây là tôi đang trượt tuyết trên núi Cortina, kia là tôi đang tắm nắng ở bãi tắm bên hồ Liđô, đi săn ở Kênia, câu cá ở biển miền Nam, vui chơi trong đêm hội thời trang ở NewYork, đánh “gôn” ở Kent, xem đấu bò tót ở Mađrit, còn đây tôi là một tay máu me cờ bạc tại các sòng bạc ở Maiami, là khách du lịch đang tham quan khu khai quật ở Pecxêpôn, vân vân và vân vân. Các bạn hẳn đã thấy cảnh tôi vô số lần và có thể ghen tỵ với tôi nửa là đằng khác, dù rằng chẳng có gì đáng ghen tỵ cả: vì tôi vẫn không thể nào tìm được một người yêu tôi như tôi muốn, bằng một tình yêu mà chồng tôi đã làm cho tôi quen với nó. Với một ý nghĩa nào đó, tôi bị chấn thương suốt đời. Người ta bảo chính những quan hệ tình dục đồi bại hoặc quá sớm thường làm cho con người bị chấn thương như thế. Nói tóm lại, tôi cần người ta phải đánh giá, mua và sử dụng như đánh giá, mua và sử dụng một đồ vật hiếm hoi, quý giá. Các phương án khác của tình yêu đều không làm cho tôi vừa lòng.

Tiếc rằng giờ đây đối với tôi tình hình phức tạp hơn nhiều so với cái ngày hai mẹ con sống trong một căn hộ hai phòng và những người muốn đến đánh giá, mua và sử dụng cứ nườm nượp. Nhờ chồng, tôi đã chuyển thứ bậc sang loại người tự mình có đủ khả năng mua tất cả những gì mình muốn, nhưng trở thành vật sở hữu của ai đó thì không trở thành được nữa rồi... Ai dám cho phép mình làm một việc xa hoa dường ấy, "mua" tôi? Tôi hiểu rất rõ rằng cái nhìn mà ngày nào đã khiến tôi rùng mình phát sợ, vì nó cân nhắc một cách lạnh lùng những giá trị của tôi, cái nhìn đã buộc tôi phải yêu khi tôi còn đang là một cô gái nghèo, cái nhìn ấy bây giờ chỉ người nào đủ sức không chỉ sở hữu tôi mà sở hữu cả toàn bộ cái gia tài không kể xiết này mới có được. Nói cách khác, người ấy phải giàu hơn tôi. Mặt khác, người ấy lại còn phải muốn sở hữu tôi nữa chứ! Có nghĩa là những xác suất của tôi bị giảm đi rất nhiều, nếu không phải nói chung chỉ là con số không.

Tôi sẽ làm thế nào đây? Không biết.

Để chứng minh cho những lời tôi vừa nói, tôi xin kể lại vắn tắt một câu chuyện, về việc suýt nữa tôi có một thiên tình sử với một anh chàng trí thức trẻ mà tôi gặp cách đây ít lâu ở nhà những người bạn quen chung của cả hai chúng tôi. Trí tuệ sắc sảo của anh ta, tính nghiêm túc lạ thường, thậm chí hơi quá mức của anh, và điều chủ yếu là cái cách nhận xét rất mới của anh về sự việc và con người rất thu hút sự chú ý của tôi. Tôi với anh ta bắt đầu gặp gỡ nhau ngày càng thường xuyên hơn. Thông thường, tôi hẹn anh ta ở một quảng trường nào đó, anh ta đứng đợi tôi, tôi đi xe đến đón anh ta đi ra ngoại ô, có khi đi rất xa. Chúng tôi nói chuyện với nhau. Chúng tôi không làm gì khác ngoài chuyện nói chuyện với nhau. Đúng hơn là anh ta nói, còn tôi nghe. Anh hay nói và nói rất hùng biện, đến nỗi mà tôi chợt nghĩ: nếu lời nói mà đánh giá được bằng trọng lượng vàng thì chắc chắn anh ta đã có thể mua nổi tôi rồi! Nhưng than ôi, anh thanh niên trí thức của tôi lại rất nghèo. Kết quả là tất nhiên anh ta đâm yêu tôi. Tôi - trong những trường hợp như thế - hiểu ra ngay điều đó căn cứ vào cách anh ta nhìn tôi. Nhưng cái nhìn của anh, cái nhìn nồng cháy bình thường của một kẻ đang yêu gặp phải con người tôi lạnh lẽo. Tôi cần phải thấy được trong cái nhìn của người đàn ông thể hiện sự đánh giá lạnh lùng, chính xác những giá trị của tôi, mà một cái nhìn như vậy chỉ có thể có dược nếu được sự cổ vũ bởi một sự giàu có ghê gớm đủ sức nuốt được một cách dễ dàng cả cái vốn tài sản đồ sộ của tôi. Nói giả dụ, nếu tôi đáng giá năm tỉ, thì cái nhìn ấy có một sức mạnh ít nhất là ngang bằng với năm mươi tỷ. Cần nói thêm là tỷ lệ giữa sự nghèo nàn của tôi và sự giàu có của chúng tôi ban đầu lớn hơn thế nhiều.

Do đó anh người yêu trí thức của tôi làm cho một bước đầu tiên nhích lại gần tôi, không đắn đo gì cả tôi liền gạt ngay đi, bảo:

- Không, không, tôi xin anh, chúng ta chỉ có thể là bạn với nhau thôi! Anh quá nghèo để có thể trở thành tình nhân của tôi.

Việc đó xảy ra ở ngoại ô, xa thành phố. Anh ta không nói một lời, ra khỏi xe, đi bộ theo đường cái. Tôi cũng không gọi anh ta nữa. Sức mạnh của cái nhìn của anh khi anh định hôn tôi tính ra (than ôi!) không phải là năm mươi tỉ, mà là một số đồng bạc ít ỏi hàng tháng anh ta nhận được của cha. Thực ra tôi có thể làm với anh cái điều mà ngày xưa chồng tôi đã làm với tôi: tức là đánh giá anh ta để mua và sử dụng. Trên thực tế, từ nay vốn tài sản của tôi có thể cho phép tôi đóng vai trò đó được. Nhưng, như tôi đã nói, cuộc hôn nhân đầu tiên đã làm chấn thương tôi rồi. Sợ rằng số phận tôi là làm một đồ vật suốt đời đi tìm chủ nhân mà không thấy.

Hoàng Hải và Trịnh Đình Hùng dịch

HAI NỬA ĐỀU NHAU

Tôi lập tức quen với không khí ở căn nhà mới. Hộ ba phòng, trên tầng ba của một ngôi nhà xây theo kiểu hiện đại khang trang ở vùng ngoại ô yên tĩnh. Và điều chủ yếu nhất, tôi tin rằng đây không phải là một căn hộ như trăm nghìn căn hộ khác, mà là căn hộ của tôi, dành cho tôi và chỉ cho tôi thôi, hơn nửa tôi vẫn cho rằng trên đời này không bao giờ có hai người giống nhau, mỗi con người là một thế giới độc nhất vô nhị.

Gần hai tháng trời tôi dành cho việc kê dọn, trang trí, chọn lựa một cách tỉ mỉ nhất từng vật dụng. Hai tháng tiếp sau, tôi ngắm nghía cách bố trí trong nhà đó với cảm giác khoái trá vô hạn như khi tôi vẫn thường đứng trước gương soi ngắm diện mạo của chính mình và do đó là cái diện mạo độc nhất.

Chẳng những tôi thích căn phòng, mà thích cả ngôi nhà - không cũ lắm cũng không mới lắm, một ngôi nhà điển hình cho những nhà tư sản bậc trung, được xây dựng không theo một phong cách nhất quán nào. Tôi thích dãy phố với những hàng trúc đào đang lên, những tủ kính bầy hàng ở tầng một và những tấm biển sặc sỡ của các quầy bán thuốc lá, hiệu cắt tóc, hàng tạp phẩm, cửa hàng thực phẩm, cửa hàng bánh mì. Ngay bên dưới cửa sổ nhà tôi nhìn thẳng sang bên kia đường là một cửa hàng hoa. Bên trong tủ kính cửa hàng là những bó hoa tươi, những lọ hoa, bồn hoa, chậu cảnh. Người bán hàng hoa là một cô gái trẻ, đẹp, tóc đen, người to cao với những đường nét đậm, động tác điềm tĩnh chậm rãi, tuổi khoảng chừng hai lăm, không hơn. Cô bán hàng một mình, sáng đến, cất rèm, đi đi lại lại một lúc sau quầy đọc truyện. Cô cũng hay đứng ở bậc cửa nhìn ra phố hồi lâu, mặc dù ngoài phố chẳng có cái gì đáng xem và chẳng bao giờ xảy ra chuyện gì hấp dẫn.

Tháng chín vừa mới bắt đầu. Bạn bè tôi đều đi nghỉ chưa về, nên tôi hầu như chỉ quanh quẩn ở nhà, chẳng đi đâu cả. Do vậy mà chẳng những tôi để ý ngay đến cô hàng hoa xinh xắn mà sau đó còn bắt đầu dành cho cô khá nhiều thời gian.

Tôi bận viết báo cáo công tác, nhưng ngồi trước bàn cứ mươi phút tôi lại đứng dậy để nhìn xuống cửa hàng hoa. Cô gái vẫn ở nguyên chỗ cũ. Cô ngồi sâu trong quầy, say sưa đọc truyện, hoặc đứng tựa vào khung cửa. Tôi nhìn cô một lúc, rồi lại ngồi viết tiếp.

Một ngày kia tôi chợt nảy ý nghĩ: để thu hút sự chú ý của cô gái, thử lấy gương soi ánh mặt trời vào cô xem sao. Tôi thấy ý nghĩ ấy thật là mới mẻ, độc đáo. Và thế là tôi cầm chiếc gương con trong tay, bắt ánh mắt mặt trời rọi xuống cửa hàng hoa. Đầu tiên tia sáng lay động trên tủ kính, trên tấm biển và cuối cùng - như đầu sợi chỉ sau hồi lâu xâu vào đúng lỗ kim,- nó lọt vào khe cửa và dừng lại trên mái đầu đang cúi xuống của cô gái. Tôi giữ tia sáng lại trên mái tóc, rồi đưa xuống phía dưới dọc theo cánh tay trần của cô, lên trang sách, rồi lay lay gương. Cô vẫn tiếp tục đọc nhưng rồi bỗng ngửng đầu nhìn ra phía cửa. Như sợ hãi sự táo bạo của chính mình, tôi lùi vào trong phòng.

Vài giây sau, tôi lại trở lại cửa sổ. Cô gái bán hoa đang đứng ở cửa nhìn ra đường. Tôi bắt ánh nắng rọi về phía cô, tia sáng từ từ bò theo chân cô và ngưng lại ở ngực. Từ đây bất ngờ đối với chính mình, tôi đưa ánh nắng lên mặt cô. Lúc này cô nhìn lên, trông thấy tôi và mỉm cười. Tôi cũng rmỉm cười, và kèm theo nụ cười là một động tác ra hiệu: "Xin mời cô lên nhà chơi". Do dự một lát, cô gái cũng ra hiệu lại: “Vâng, được, nhưng mà sau đã”. Tôi không ngờ thu được thắng lợi nhanh chóng đến thế, người lâng lâng sung sướng, chỉ tay lên mặt đồng hồ, hỏi: "Bao giờ?". Cô gái lấy tay viết lên không khí: "Mười hai rưỡi". Lúc ấy là mười một giờ. Tôi vẫy vẫy cô, trở vào phòng, đi một vòng, vừa đi vừa xoay tay, soi gương ngắm nhìn hình bóng mình.

Tôi làm việc mà không có hiệu quả, cứ năm phút lại đứng dậy, đến bên cửa sổ: cô gái vẫn đấy, đang ngồi đọc truyện. Một trong những lần bước lên đài quan sát như vậy, tôi thấy cô lấy hoa cho khách, thân hình đẹp đẽ của cô vươn về trước, cánh tay trần khoẻ mạnh chìm vào giữa những bông hoa. Cô ngắt một bông hồng, rồi lại vươn về phía những bông hoa khác. Tôi thầm nghĩ cô gái thật là duyên dáng, và trong việc cô nhận lời mời của tôi một cách dễ dãi có cái gì thần bí khiến tôi rung động.

Mười hai giờ hai mươi nhăm, tôi lại bên cửa sổ lần cuối cùng, thấy cô gái chậm rãi và cung kính đi đi lại lại trong cửa hàng, sửa lại những bông hoa trong các bình. Sau đó cô bước ra, thong thả hạ rèm. Tôi nhìn theo cô đi qua đường và biến mất vào cửa lớn của ngôi nhà tôi ở.

Hồi hộp, tôi ra đứng ở trước cửa phòng mình. Tôi khoái trá nhìn chậu cây cảnh tôi mới mua hôm trước bày rất đẹp giữa hai bên cánh cửa. Tôi đưa mắt nhìn phòng khách trang trí hoàn toàn hiện đại, theo phong cách Thụy Điển. Tất cả đều rất sang trọng và lịch sự, chắc chắn sẽ gây ấn tượng mạnh mẽ đối với cô gái.

Cuối cùng tôi nghe thấy tiếng thang máy đỗ lại ở tầng một, tiếng cánh cửa mở ra và đóng vào, rồi tiếng dép cao gót đi gần chỗ tôi. Ắng đi một phút, tiếng chuông vang lên. Để cô không biết là tôi đứng sẵn sau cửa, tôi rón rén đi vào phòng khách để rồi lập tức quay lại, đi lẹt bẹt gây tiếng động thật to và mở cửa.

Cô gái tóc đen làm tôi hơi thất vọng. Từ xa, tôi tưởng cô là người đẹp. Nhìn gần, hoá ra cô chỉ được cái trẻ và dáng người hấp dẫn. Mặt cô hơi thô, miệng rộng, mũi hơi khoằm, mắt to. Vừa bước vào, cô vừa nói, giọng hồ hởi, pha tiếng địa phương:

- Nhẽ ra em chưa đến nhà anh hôm nay đâu. Nhưng mà em ghé qua một chút để chào anh thôi. Chúng mình là hàng xóm láng giềng với nhau mà, cho nên em nghĩ là lúc nào cũng phải làm quen với anh mới được.

Tôi trả lời:

- Xin lỗi, nhưng mà anh không hình dung được làm thế nào chúng mình quen nhau nếu như anh không nghĩ ra cái trò chiếu gương ấy.

Cô khẽ nhún vai:

- Lúc đầu em cứ tưởng là ông kỹ sư. Nhưng sau nhìn ra, thì hoá là anh.

- Kỹ sư nào kia?

- A, cái anh kỹ sư ở phòng này trước anh. Anh ấy cũng bắt đầu như thế, chiếu gương vào em. Nhưng, hay chính anh ấy mách cho anh cách đùa như vậy để gọi em?

- Không, anh không hề biết anh ta.

- Em xin lỗi, nhưng mà anh cũng biết đấy, có sự trùng hợp tình cờ.

Cô gái đi xem qua chỗ ở của tôi. Vừa đi cô vừa nói chuyện một cách tự nhiên, nhưng đến cửa phòng thì dừng lại:

- Em thấy mọi thứ ở đây vẫn y nguyên như xưa. Hình như giữa tôi và cô gái xen vào một cái gì xa lạ môt vật cản nào đó mà tôi không biết gọi là gì. Cuối cùng tôi nói:

- Không, căn hộ này lúc đầu để không. Anh đã tự tay bày biện tất cả.

- Ồ, lạ nhỉ, một sự trùng lặp đến là khéo: ở đây, gần cửa ra vào, trước đây cũng có một chậu cây cảnh y như thế này. Đây là cây si phải không anh, nếu em không nhầm?

- Phải, cây si.

- Anh kỹ sư chăm chút nó ghê lắm, anh ấy nói với em là mỗi tuần anh ấy tưới nước cho nó hai lần.

Cô ta lại tiếp tục:

- Chao ôi, hay thật! Cái tranh hệt như thế này trước cũng treo ở đây.

- Các tác phẩm nghệ thuật trừu tượng tưởng như cái nào cũng giống cái nào, cùng một khuôn mặt, nhưng thực ra không phải thế - tôi đáp, giọng bực tức.

Bước vào phòng khách, cô vỗ hai bàn tay vào nhau reo lên:

- A, lại cả phòng khách cũng chả khác gì ông kỹ sư cả. Cũng bộ bàn ghế như thế, chỉ có cách sắp xếp có thể hơi khác.

Lần này thì tôi im lặng, không nói gì cả. Cô gái ngồi xuống đi văng, chân nọ vắt lên chân kia, mở khuy áo khoác trên bộ ngực nở nang. Rõ ràng là cô bằng lòng vói mọi thứ và khao khát chờ đợi ở tôi dấu hiệu mới thể hiện sự quan tâm đối với cô. Tôi đi về phía máy quay đĩa định mở một bài nhạc gì đó để nghe, nhưng nghĩ thế nào lại thôi. Tôi quay sang tủ đồ ăn lấy ra một chai rượu nhẹ khai vị với hai cái chén. Nhưng nghĩ thế nào, tôi cũng lại thôi và ngồi xuống trước mặt cô gái, hỏi:

- Em cho phép anh hỏi vài câu được không?

- Bao nhiêu câu tuỳ thích?

- Lần đầu tiên em đến đây ông kỹ sư có mở máy quay đĩa cho em nghe không?

- Vâng, hình như có.

- Sau đó mời em uống một chén rượu nhẹ?

- Phải rồi, anh ấy rót cho em một chén véc-mút.

- Thế rồi ngồi xuống đi văng phải không?

- Vâng, có ngồi. Thế sao cơ?...

- Gượm đã. Và bắt đầu âu yếm em?

Câu hỏi này làm cô bối rối. Cô hỏi:

- Xin lỗi, anh hỏi những cái đó làm gì?

- Yên trí, - tôi vẫn tiếp - anh sẽ không hỏi những câu bất nhã đâu. Anh chỉ quan tâm đến, như ta nói, những tình tiết phụ. Như vậy là anh bắt đầu âu yếm em. Hãy công nhận đi, - đến đây, nghĩ ngợi giây lát - và để tiến gần đến mục đích mà không làm em lúng túng, anh ta đã bảo để anh ta xem bói tay cho em?

Cô cười to:

- Chính thế. Làm sao mà anh đoán ra được? Anh là thầy tướng à?

Tôi suýt nữa trả lời: "Là vì đây chính là những điều mà anh đang định làm", nhưng tôi không đủ can đảm để thú nhận điều đó. Tôi nhìn cô, và giờ đây tôi cảm thấy có một đường ranh giới vô hình đang bao quanh cô, vượt qua đó là nguy hiểm, cũng như khi người ta đến gần cột dây điện cao thế. Thật thế, tôi không thể nói gì hoặc làm gì mà trong hoàn cảnh tương tự, anh kỹ sư đã nói và làm. Và anh chàng kỹ sư ấy, về phần mình, đã không phải là cái gì khác ngoài chiếc gương đầu tiên trong cả cái vòng vô tận những chiếc gương, trong đó, dù có nhìn đi nhìn lại chán chê tôi cũng vẫn chỉ thấy độc bản thân mình.

- Này, thế anh kỹ sư trông có giống anh không?

- Về phương diện gì?

- Về bề ngoài ấy.

Trước khi trả lời, cô nhìn tôi một lúc lâu.

- Anh cũng có nét gì đó hao hao giống anh ấy. Cả hai đều bình thường như hai nửa đều nhau.

- Hai nửa đều nhau?

- Vâng, tức là không xấu trai, nhưng cũng không đẹp, không cao không thấp, không trẻ không già, thường thường vậy.

Tôi không nói gì cả, chỉ nhìn cô, và nghĩ với một sự giận giữ bất lực, rằng vở kịch có thể coi như kết thúc; cô gái bán hoa đối với tôi đã biến thành một điều cấm kỵ, và việc duy nhất còn lại mà tôi phải làm là một cái cớ nhã nhặn nào đó để mời cô về.

Cô gái nhận thấy sự chuyển biến đột ngột diễn ra trong tôi, bèn hỏi với vẻ lo ngại:

- Anh làm sao thế? Có cái gì không ổn chăng?

Tôi cố tự kiềm chế:

- Vậy theo ý kiến em, có nhiều người đàn ông giống như anh và anh kỹ sư không?

- Các anh... nói thế nào đây nhỉ... có thể gọi là điển hình khá phổ biến, như người ta thường nói.

Tôi khẽ giật mình, và cô gái liền hiểu ra:

- A, em hiểu rồi, - cô reo lên. - Anh tự ái vì em cho rằng anh bình thường, rằng những người như anh vô khối, đúng vậy không nào?

- Không phải tự ái, - tôi đáp - mà anh cảm thấy bất lực.

- Tại sao vậy?

- Thế đấy. Anh thấy rằng mình làm đúng những điều mà người khác cũng đều làm, và do đó anh muốn thà không làm gì cả còn hơn.

- Với em thì anh không nên tự cảm thấy bất lực. Vả lại, thề với anh rằng em thích những người đàn ông như anh, rất bình thường, không có gì đặc biệt so với những người khác. Bởi vì với những người như thế, ngay từ đầu đã có thể biết họ sẽ nói gì và sẽ làm gì.

- Đấy, thế là chúng ta đã làm quen với nhau, - tôi đứng dậy, tuyên bố. - Còn bây giờ thì, xin lỗi, tôi bận việc gấp.

Hai chúng tôi đi ra phòng ngoài. Tôi không thể nói vẻ mặt của cô gái là vẻ mặt chưng hửng. Cô ta mỉm cười.

- Đừng nên giận như thế. Chẳng có anh lại hoàn toàn giống anh kỹ sư.

- Anh kỹ sư của cô còn làm gì nữa?

- Chả là một lần em nói với anh ấy rằng anh ấy là một người đàn ông như trăm nghìn người đàn ông khác, một điển hình phổ biến, có thể gọi là như thế, thế là anh ấy liền nổi cáu, đúng như anh thế này này, và đuổi em về.

Hoàng Hải và Trịnh Đình Hùng dịch

ĐỨA CON

Các bà làm ở hội từ thiện hôm đem tiền cứu trợ đến cho gia đinh tôi cũng hỏi vợ chồng tôi: sao anh chị đẻ nhiều con thế? Vợ tôi ngày hôm ấy đang lúc bực dọc, nghe hỏi thế bèn trả lời thẳng tuột: "Có tiền có của thì tối tối người ta kéo nhau đi chơi, đi xem. Nhưng tiền không có, chúng tôi chơi một tí rồi lên giường đi ngủ, thế là cứ sòn sòn". Nghe cách nói suồng sã kiểu đó, bà giận, bỏ đi không buồn chào. Bà đi rồi, tôi mắng vợ, rằng không phải lúc nào nói thật cũng là tốt cả, rằng trước khi nói ra cần phải xem xem mình đang nói chuyện với ai đã.

Ngày tôi còn trẻ, chưa vợ, tôi thường đọc trên báo mục tin tức Rôma kể về đủ thứ tai hoạ xảy đến với người ta: ăn cướp, giết người, tự sát, tai nạn xe cộ. Lúc ấy tôi nào có thể tưởng tượng ra được la bản thân mình sẽ phải lâm vào một cảnh mà trên báo thường viết là một hoàn cảnh đáng cảm thông, khi con người ta bất hạnh đến mức khiến những ngưòi khác phải thương hại mà không phải vì gặp những tai nạn bất thường nào, mà chỉ vì là tồn tại ở trên đời. Nhưng tôi đã nói khi ấy tôi còn trẻ nên chưa hiểu thế nào là nuôi một gia đình. Còn bây giờ tôi kinh ngạc nhận ra rằng dần dà mình đã lâm vào chính cái “hoàn cảnh đáng cảm thông” kia. Đây, bạn hãy đọc mà xem: "Họ sống trong cảnh túng bần cùng cực". Thì chính tôi hiện đang ở trong cảnh túng bấn cùng cực đó, liệu có thể túng bấn hơn được nữa chăng? hoặc: “Họ ở trong một cái không đáng gọi là nhà”. Còn tôi sống ở trong vùng ngoại ô Tôrmarachô với vợ và sáu con trong một cái phòng chỉ vừa đủ kê giường, không còn chỗ quay ra quay vào, mùa mưa thì dột chẳng khác gì ngoài trời. Hoặc như thế này nữa: "Người phụ nữ bất hạnh sau khi biết là mình có mang, bèn có một quyết định tội lỗi là từ bỏ kết quả tình yêu của mình". Thì đây, vợ chồng chúng tôi hoàn toàn nhất chí nếu phải có một quyết định như thế khi biết rằng đứa con thứ bảy của chúng tôi sắp ra đời. Hai chúng tôi quyết định rằng hôm nào ấm trời sẽ đem đứa bé đến bỏ vào một nhà thờ nào đấy, hy vọng vào lòng từ thiện của người nào đó trông thấy nó đầu tiên.

Nhờ sự hỗ trợ của các bà ở hội từ thiện nọ, vợ tôi được đẻ ở bệnh viện. Ra viện, vợ tôi bế con về Tôrmarachô. Vừa vào đến trong nhà, cô ta bảo tôi:

- Anh biết không, tuy là ở bệnh viện chẳng sung sướng gì, nhưng mà em sẵn sàng ở lại trong ấy, miễn là để khỏi phải về nhà.

Đứa bé dường như hiểu câu nói đó nên khóc tướng lên. Thằng bé xinh xẻo, bụ bẫm, lại to tiếng là sao: nó mà khóc đêm thì đừng có ai ngủ được với nó.

Tháng năm đã đến, trời trở nên ấm áp, đã có thể ra đường không cần mặc áo bành-tô. Chúng tôi từ Tôrmaranchô lên xe đi vào Rôma. Vợ tôi ôm chặt đứa bé vào lòng sau khi đã quấn lên người nó rất nhiều áo quần, tã lót như thể định đem bỏ nó ở ngoài đồng tuyết. Khi xe đã đến thành phố, như để đánh át nỗi đau khổ, cô bắt đầu nói không nghỉ, thở hổn hển, mắt mở to, đầu tóc rối bời...

Đầu tiên, cô nói về chuyện những nhà thờ nào có thể để con lại, luôn luôn nhắc nhở rằng cần phải chọn nhà thờ nào mà những người giàu có hay đến, bởi vì nếu đứa trẻ rơi vào tay nhà nghèo thì thà cứ để nó ở lại với mình còn hơn. Rồi cô nói rằng cô muốn chọn một nhà thờ Thánh mẫu nào đó, bởi vì Thánh mẫu cũng từng có con trai, cô nói, Người có thể hiểu và thực hiện ước nguvện của chúng mình. Nghe những chuyện đó, tôi đã mệt cả người, và bắt đầu thấy bực bởi tôi cũng nào có vui thú gì và đâu muốn làm điều đó. Nhưng tôi tự nhủ mình phải bình tĩnh, không nên cáu giận và phải động viên vợ. Tôi tranh cãi một câu gì đó, chỉ là để cắt đứt luồng từ ngữ của cô, và đề xuất:

- Ta để nó ở trong nhà thờ thánh Pi-e vậy.

Cô lưỡng lự một lát rồi nói:

- Không, ở đấy cái sân rộng quá, người ta không để ý thấy mất. Thử để ở trong một nhà thờ nhỏ trên phố Cônđôtti, ở đây xung quanh toàn là các cửa hiệu sang... nhiều nhà giàu qua lại... thật là một chỗ thích hợp.

Hai chúng tôi lên ô tô. Trước đông người, cô yên không nói nữa, chỉ quấn thằng bé chặt hơn vào tấm lót và chốc chốc lại khẽ mở mảnh tả che mặt ra xem. Thằng bé ngủ, chui cái mặt đỏ hỏn vào tấm lót. Thằng bé ăn mặc cũng xoàng xĩnh, xấu xí như chúng tôi, chỉ có đôi tất tay là đẹp - đan bằng len xanh, và lúc nào cũng giơ giơ tay lên như để khoe.

Chúng tôi xuống xe ở gần nhà hát Gônđôni, và vợ tôi lập tức lại bắt đầu nói như máy. Cô dừng lại trước cửa hiệu vàng bạc, chỉ cho tôi xem những đồ trang sức quý giá trưng bày trên nền nhung đỏ ở tủ kính và bảo:

- Xem này, đẹp chưa kìa... Mọi người đến phố này chỉ để mua vàng bạc và những thứ hàng quý giá khác... ở đây làm gì có dân nghèo... Giữa lúc đi mua bán, họ rẽ vào nhà thờ để cầu nguyện... Họ đang ở trong tâm trạng vui vẻ... trông thấy đứa bé và bế nó lên,

Cô nói tất cả những cái đó, mắt vẫn dán vào những vòng vàng; kim cương và ôm chặt đứa bé vào lòng hơn, dường như cô đang nói một mình, mắt như dại đi, làm cho tôi không dám tranh cãi gì nữa cả.

Chúng tôi vào nhà thờ. Nhà thờ này nhỏ, tường lát đá hoa cương vàng, có trụ thờ chính. Vợ tôi bảo rằng trước kia cô cảm thấy nhà thờ này khác cơ. Bây giờ, không hiểu sao cô không thích nó lắm. Tuy nhiên, cô vẫn nhúng ngón tay vào nước thánh và làm dấu. Sau đó, ôm sát đứa bé vào ngực, cô đi chầm chậm khắp nhà thờ, vừa đi vừa nhìn quanh một cách không hài lòng và không tin tưởng. Từ trên vòm nhà thờ, qua những ô cửa sổ, rọi xuống ánh sáng rực rỡ và lạnh lẽo. Vợ tôi vẩn đi khắp quanh nhà thờ, hết gian này sang gian khác, nhìn ngắm những bệ thờ, những bức tranh và những hàng ghế như để kiểm tra xem có đáng để đứa bé ở lại đây không. Tôi đi theo sau cô, cách mấy bước và cứ nhìn ra cửa hoài. Một tiểu thư, người cao, mặc áo đỏ, tóc vàng óng ánh bước vào. Cô quỳ xuống - cái váy ngắn bị kéo căng - làm dấu thánh giá và khấn một lúc rồi ra khỏi nhà thờ, không buồn nhìn chúng tôi.

Vợ tôi thấy vậy, nói:

- Không, ở đây không được đâu... Vào đây chỉ toàn là những người kiểu như cô tiểu thư này, chỉ biết vui chơi và đi cửa hiệu này, cửa hiệu kia suốt ngày. Ta đi khỏi đây đi, - và vợ tôi bước ra luôn.

Chúng tôi đi bộ gần như chạy đến phố Corxô, vợ đi trước, tôi theo sau, đến gần quảng trường Vơnidơ thì rẽ vào một nhà thờ khác. Nhà thờ này to hơn nhà thờ trước nhiều, rèm cửa sang trọng, mạ vàng, còn trên tường bên dưới lớp kính là rất nhiều trái tim bằng bạc lấp lánh trong bóng tranh tối tranh sáng. Ở đây khá nhiều người đến lễ, xem chừng toàn là khá giả cả: những người đàn bà đội mũ, đàn ông ăn mặc tử tế. Cha cố đứng trên điện thờ giảng đạo, còn con chiên đứng dưới, hướng cả về phía ông. Tôi nghĩ bụng: "Đúng thật là thuận tiện, không còn ai để ý thấy cả!", và bảo khẽ vợ:

- Thử ở đây xem.

Cô ta gật đầu. Chúng tôi lẻn sang gian bên. Ở đây không có ai cả, vả lại tối quá, đến nỗi chúng tôi chỉ lờ mờ trông thấy mặt nhau. Vợ tôi kéo tả che bớt mặt đứa bé, đặt nó lên ghê như một cái gói cho nó khỏi chòi tay ra. Sau đó cô quỳ xuống, cầu kinh, hai tay ôm lấy hết mặt. Còn tôi không biết làm gì, đứng xem hàng trăm quả tim lớn nhỏ gắn trên tường. Vợ tôi đứng dậy, nét mặt cô ủ rũ. Cô làm dấu và nhè nhẹ rời khỏi gáo đường và tôi theo sau. Đứng lúc ấy, cha cố nói to:

- Và chúa Giê-su đã nói: "Quo vadis?". (Con đi đâu vậy (tiếng la-tinh)

Tôi có cảm tưởng đấy là ông hỏi tôi.

Vợ tôi đã sắp bước ra đến cửa, thì bỗng từ trong có tiếng gọi cô. Cả hai chúng tôi giật nảy mình.

- Bà ơi, bà để quên cái gói ở trên ghế đây này.

Chúng tôi quay lại, thấy một người phụ nữ mặc đồ đen, một trong những bà đạo đức giả suốt ngày khi thì ở trong nhà thờ, khi thì ở ngoài quảng trường.

- Vâng, phải rồi, - vợ tôi nói, - Cảm ơn bà, tôi quên khuấy mất.

Chúng tôi cầm cái bọc ra khỏi nhà thờ, đờ đẫn như người mất hồn.

Ra đến đường, vợ tôi nói:

- Không ai thèm lấy con tôi, không ai cần đến nó cả, ôi con trai tội nghiệp của tôi...

Như thể một người bán hàng mong muốn bán được chóng vánh, nhưng ở chợ không có ai mua hàng của bà ta cả.

Và cô lại lao về phía trước, đầu tóc rối bời, ngực thở dốc, như hai chân tự đưa cô đi vậy. Chúng tôi đến quảng trường Đức Thánh. Một nhà thờ mở sẵn cửa. Chúng tôi vào, thấy bên trong rộng rãi, quang đãng, ít ánh sáng. Vợ tôi thì thào:

- Đây đúng là nơi thích hợp.

Cô quả quyết đi thẳng vào gian bên, đặt đứa bé lên một chiếc ghế dài, rồi không làm dấu không khấn vái gì cả, thậm chí cũng không hôn lên trán con, quay ngay ra cửa như thể đất dưới chân đang cháy bỏng. Nhưng cô vừa đi được mấy bước thì có một tiếng khóc to vang lên khắp nhà thờ. Đã đến giờ cho con bú, đứa bé khóc vì đói. Vợ tôi như mất trí vì tiếng khóc to đó: cô lao ra cửa, rồi lại chạy ngược trở lại, rồi, cũng chẳng cần nghĩ là cô đang ở đâu, ngồi ngay xuống chiếc ghế dài, nâng đứa con lên tay, vạch vú ra cho nó bú. Nhưng khi cô vừa mới đưa vú ra và thằng bé liền ôm chặt với cả hai tay và bắt đầu bú lấy bú để thì có tiếng quát:

- Trong nhà thờ không ai người ta làm như thế đâu nhá... Đi ra khỏi đây mau, ra ngoài đường đi!

Đó là một ông già có chòm râu bạc, giọng nói rắn rỏi hơn chính bản thân ông. Vợ tôi đứng dậy, kéo áo xuống, lấy tã đậy lại đầu cho thằng bé, đoạn nói:

- Thế mà Đức Mẹ ở trong các tranh... bao giờ chả cho con bú.

Ông kia thì:

- Lại giám ví với Đức Mẹ nữa, rõ không biết xấu hổ!

Tóm lại, chúng tôi từ giã nhà thờ ra ngồi ở vườn hoa trên quảng trường Vơnidơ. Ở đó, vợ tôi lại giở vú ra cho con bú, lần này thằng bé bú no, bèn ngủ tít.

Trời đã về chiều, bắt đầu sâm sẩm tối. Các nhà thờ đóng cửa, còn chúng tôi ngồi đấy, mệt mỏi, ủ rũ, đầu óc không nghĩ ra được cái gì cả. Chúng tôi cảm thấy tuyệt vọng hễ cứ nghĩ đến việc chúng tôi đã bỏ phí mất bao nhiêu thời gian vào một việc mà nhẽ ra không nên làm. Tôi nói với vợ:

- Này em, đã muộn rồi đấy, cứ thế này nữa anh không chịu được đâu, phải xem thế nào mà quyết định đi.

Cô trả lời chua cay:

- Đây là con anh, giọt máu của anh... Anh muốn thế nào: đem vứt nó đi, quẳng vào một xó như một cái bọc cho mèo nó tha ư?

- Không, không, - tôi nói. - nhưng mà những chuyện như thế này hoặc là phải làm ngay, không đắn đo chần chừ gì cả, hoặc là hoàn toàn không làm.

Thế mà cô ta đáp lại:

- Anh chỉ sợ tôi nghĩ lại rồi mang nó về nhà chứ gì?... Đàn ông các anh đều hèn tất!

Tôi hiểu rằng lúc này không cãi lại cô được nên giảng hoà:

- Anh hiểu lắm chứ, hãy bình tĩnh, nhưng em xem: dù có thế nào đi nữa cũng vẫn còn hơn là giữ con lại mà nuôi trong căn nhà dột nát không có bếp và nhà vệ sinh ở Tôrmaranchô của chúng mình, mùa đông thì rét mướt, mùa hè thì ruồi nhặng.

Lần này thì cô không nói gì cả.

Chúng tôi lại đi, cũng không biết là mình đi về đâu, dọc theo lộ Naxiônalê lên phía tháp Nêrông. Đằng sau tháp có một cái phố nhỏ, vắng người. Và một chiếc ô tô con màu xám đang đỗ, bên trong không có người. Tôi lại gần chiếc xe, vặn nắm đấm cửa, cửa xe mở ra. Tôi bảo vợ:

- Mau lên, tiện quá này, đặt con lên ghế sau đi.

Cô nghe theo, đặt đứa bé vào trong xe còn tôi đóng cửa xe lại. Tất cả chúng tôi chỉ làm trong nháy mắt, không có ai trông thấy. Thế rồi, tôi cầm lấy tay cô, cả hai chạy ào về phía quảng trường Quyrinalê sáng một vài cây đèn, và đằng sau cung điện đêm đêm là những ngọn đèn thành phố của Rôma. Vợ tôi lại gần đài phun nước cạnh tượng đài, ngồi xuống một cái ghế đá, nét mặt buồn bã, rồi quay mặt đi khỏi tôi, bỗng khóc lên hu hu.

Tôi nói:

- Gì mà em khóc dữ thế?

- Bây giờ em bỏ nó đi rồi, em thấy trống trải quá, em thấy thiếu đi ở đây này, nơi ngực em mà nó vẫn nằm, em vẫn bế nó.

Tôi nói:

- Anh hiểu, tất nhiên... Nhưng rồi sẽ qua đi thôi.

Cô nhún vai và vẫn tiếp tục khóc rồi bỗng nhiên nước mắt cô chợt khô đi như mặt cầu sau cơn mưa, gió thổi. Cô vùng dậy kêu toáng lên như người điên tay chỉ về phía cung điện hoàng gia cũ:

- Tôi sẽ đến đấy, gặp vua, sẽ kể hết cho vua nghe!

- Dừng lại! - tôi quát, giữ lấy tay cô. - Cô điên rồi sao?... Cô không biết là đã từ lâu không có vua sao?

- Có vua hay không có vua cũng được. Tôi sẽ nói cho người nào đang ngồi đấy biết. Phải có ai đó ở trong ấy chứ!

Cô lao về phía cửa cung điện, và chắc hẳn đã làm om xòm lên nếu như tôi không kịp thời thét to:

- Này, anh nghĩ lại rồi, hay là thế này... Ta quay lại ô tô lấy con đi... Thôi cứ để nó lại mà nuôi đằng nào chả thế - thêm một đứa, bớt một đứa, có vấn đề gì đâu.

Cái ý nghĩ ấy mà rõ ràng là vẫn quanh quẩn ở trong óc cô, lập tức lấn át mất ý nghĩ về vua.

- Liệu con nó có còn ở đấy không? - cô hỏi và lao nhanh về phía phố kia.

- Làm gì chẳng còn, - tôi nói, - chưa đầy năm phút mà.

Thật thế, chiếc xe vẫn còn đỗ ở đó. Nhưng đúng vào lúc vợ tôi mở cửa xe ra, thì từ trong nhà, một người đàn ông trung niên, thấp, béo tốt, hồng hào chạy ra, quát:

- Này, này! Bà làm gì ở trong xe tôi đấy?

- Tôi lấy cái này của tôi, - vợ tôi trả lời,- không hề ngoái lại chỉ hơi khom người để bế đứa bé từ ghế xe ra.

Nhưng người đàn ông vẫn làm căng:

- Bà lấy cái gì ở đây đấy? Đây là xe của tôi... có hiểu không? Xe của tôi!

Ôi chao, phải trông thấy vợ tôi khi ấy mới được! Cô dướn thẳng người lên, cho anh ta một tràng:

- Ai người ta thèm lấy cái gì của nhà ông? Đừng không ai lấy gì của ông cả đâu. Còn tôi thì tôi nhổ toẹt vào xe của nhà ông, tôi thèm vào... Đây này.

Và cô nhổ toẹt vào cửa xe thật.

- Thế cái bọc này là cái gì?...- người đàn ông đã hơi bị lúng túng.

- Đây không phải là cái bọc gì... mà là con trai tôi. Ông xem này.

Có mở mảnh tã che mặt đứa bé, đưa ra cho ông ta xem rồi lại tiếp:

Ông với vợ ông cả đời cũng chả đẻ được đứa trẻ xinh như thế này... Đừng hòng giữ tôi lại mà làm rầy rà, chả có tôi đi gọi cảnh sát báo là ông định đánh cắp cho mà xem.

Nói tóm lại là cô đã cho ông ta một thôi một hồi, đến nỗi ông ta chỉ còn biết há hốc miệng ra và tức đỏ mặt. Cuôi cùng thì vợ tôi cũng thôi, quay ra và đuổi kịp tôi ở ngã ba.

Hoàng Hải và Trịnh Đình Hùng dịch

ĐIỀM GỞ

Tôi ra khỏi nhà, với cảm giác hoàn toàn chắc chắn, nhưng đồng thời cũng lại là mơ hồ rằng đã xảy ra hoặc sẽ xảy ra với tôi một chuyện gì không bình thường. Đi ra con đường bờ sông Tibrơ, tôi quay lại và bắt đầu nhìn kỹ căn nhà: Mặt trước ngôi nhà, nhẵn nhụi màu vàng với những ban công hình thù giống như cái cối xay và cửa sổ viền quanh bằng thanh khung ngang, hẹp khổ, ở đó thực tình chẳng có gì đặc biệt cả. Hay, đúng hơn, dẫu sao cũng có tí chút khác thường, ấy là: các cánh chóp cửa sổ gác ba đều đóng im ỉm suốt lượt. Tôi tự hỏi đây có phải là nguyên nhân sự lo lắng của tôi không, nhưng rồi đi đến kết luận rằng không, không phải nguyên nhân ấy, và tôi đi dọc theo bức tường chắn con đường bờ sông.

Chẳng có gì khác thường ở những dinh thự xây thành hàng nom giông giống như ngôi nhà tôi vừa bước ra: chúng kéo thành một đường thẳng bất tận trên vệ đường, con đường chạy dài dọc theo viễn cảnh những mặt nhà vàng vàng, xam xám và những ban công đồ sộ. Tôi chẳng thể nhận thấy cái gì khác thường, cả bầu trời đông ảm đạm màu tím nhạt, cả ở mặt đường nhựa xám, nhẵn, trên đó những vết dầu xe hơi vương ánh lên đủ mọi màu sắc cầu vồng, cả ở khắp con đường bờ sông, ngoài một điều là có đến sáu chiếc xe hơi cỡ nhỏ cùng một mác, cùng một màu sáng nối đuôi nhau chạy qua. Cả những thân và cành cây tiêu huyền sơn trắng với ít lá đã thoáng gỉ lỗ chỗ còn chưa rụng xuống, tôi thấy cũng như mọi khi, nhưng để ý thì thấy cứ cách ba cây, lại có một cây nhỏ hơn và tôi tự hỏi như vậy có thể có nghĩa gì.

Đi trên con đường bờ sông, tôi liếc mắt quan sát con sông Tibrơ; vàng và bóng nhoáng như màu bụng ếch, con sông trông tưởng là bất động nếu như thỉnh thoảng không có những cành cây đen đen khẳng khiu vùn vụt trôi trên sông, cuốn theo những gợn sóng lăn tăn trên mặt nhờ luồng nước chảy ngầm, để lộ sự kín đáo của nó. Ở đây cũng vậy, chẳng có gì khác thường nếu không kể đến việc tôi đếm được chín cành cây như vậy. Quả thật, những cây tiêu huyền nhỏ hơn một chút, có ba nhé, những xe hơi giống hệt như nhau, có sáu nhé, giờ thì có chín cành cây trôi; tôi nghĩ là trong cấp số đó có một cái gì không rõ ràng, hay đúng hơn lại hết sức rõ ràng. Trong khi đó, tôi cứ đi, đi mãi tới một quảng trường nhỏ, trước một cái cầu bắc qua sông Tibơrơ.

Chạy ngang quảng trường, tôi thấy những cây và bụi cây nhỏ của một vườn hoa xinh xinh. Ở ngoài rìa, trên tầng thứ nhất các nhà, có các cửa hàng bao quanh quảng trường, trên hè đường vươn lên một cột xăng. Tôi ngắm nhìn quảng trường này rất kỹ, gắng lưu ý xem từ các dãy cây và nhà có cái gì nhô ra không, nhưng chẳng thấy gì hết. Bên cột xăng, hai công nhân đang tiếp xăng vào xe hơi. Thế mà cột xăng lại sơn màu xanh lục, bộ áo liền quần của hai người công nhân cũng xanh lục và chiếc xe hơi cũng xanh, bỗng nhiên tất cả cái màu xanh xanh đó đối với tôi thật đáng nghi ngại, tôi liền bước lại gần hơn và nghe lọt câu chuyện sau đây:

- Bọn tôi thêm chất lỏng vào để chống hiện tượng đóng băng nhé?

- Thôi xin cảm ơn.

- Nhưng đêm nay dưới không độ cơ mà.

- Đêm, tôi để xe trong nhà xe.

- Nếu vậy thì còn nói gì nữa.

Tôi rời khỏi cột cây xăng và đi vòng khắp quảng trường từ gian hàng này sang gian hàng khác. Đây là tiệm cà phê, một cửa hàng lớn, thật bình thường, với ba tủ kính, đầy bánh kẹo và chai, bên trong có quầy hàng lát gạch tráng men màu như ở mọi nơi. Ở tiệm cà phê tất cả chỉ có hai người khách, nhưng quay ra cửa, họ uống cà phê ở chỗ người bán. Cả hai đều mặc áo khoác bằng thứ vải gọi là lông lạc đà và cũng màu nâu nhạt giống nhau. Nhưng ngay cả sự việc từ nó cũng khá kỳ lạ lại chẳng phải là câu chuyện khác thường và điều này đã gây cho tôi cảm giác lo lắng. Tôi liếc nhìn bóng tối trong tấm gương ở tiệm cà phê và thấy bên trong- cổ tay phải áo sơ mi, nơi mạch tay, có một vết đỏ lớn. Mặc dầu nghèo, nhưng tôi rất cẩn thận và nghĩ ngay là cần tẩy sạch bỏ cái vết ấy, càng sớm càng tốt. Nhưng làm thế nào đây? Chỉ có hai cách: hoặc gột ngay vết đỏ hoặc về nhà thay áo sơ mi. Tôi quyết định gột cái vết ấy, vì tôi ở mãi ngoại vi thành phố, một nơi xa lắc xa lơ; đứng ở quảng trường trước mặt, tôi nhìn thấy hàng chữ cái lớn màu trắng “Mỹ phẩm” Tôi đi về phía đó, vì muốn rút ngắn quãng đường, tôi băng qua vườn hoa.

Ở đây, tôi thấy có một cái gì thật lạ lùng; trong vườn có bốn cái ghế dài, trên mỗi ghế có một cặp ngồi, nhưng thế vẫn chưa có gì đặc biệt, mình có thể bỏ qua chuyện ấy. Nhưng, ở mỗi đôi ấy, người đàn ông lại là quân nhân, điều đó đối với tôi lạ quá. Thế nghĩa là thế nào? Suy đi nghĩ lại chuyện đó, tôi quay về hướng ngược lại, và bước vào cửa hàng mỹ phẩm.

Đó là một ngôi nhà hẹp, dài sáng trưng với vẻ rực rỡ huy hoàng, quầy ở tít phía trong cùng; mặt tường suốt từ trên xuống dưới đầy những ngăn lấp lánh chai lọ. Chủ hiệu là một bà quãng năm mươi tuổi, mặt mũi tô vẽ lem nhem, trên đỉnh đầu mớ tóc xanh đen loăn xoăn từng vòng nhỏ bởi các hình chóp, đón tiếp tôi qua ánh mắt dò hỏi của cặp mắt tròn- sẫm tối. Giữa hai chúng tôi có cuộc đàm thoại sau đây:

- Tôi cần một miếng xà phòng, để gột cái vết này.

- Tôi không bán loại xà phòng ấy. Ở đây chỉ có xà phòng tắm.

- Thì tôi có đòi thứ gì đặc biệt đâu?

- Ông cần xà phòng giặt cơ. Hay tốt hơn là thay áo sơ mi đi, vết ấy gột sạch làm sao được. Thứ vài này thấm màu mà.

- Chả nhẽ xà phòng tắm không gột sạch được vết bẩn sao?

- Gột được, nhưng không tốt bằng xà phòng

- Cho tôi một miếng xà phòng tắm.

Trong thời gian nói chuyện, tôi nhận thấy một trường hợp khác thật đáng nghi ngờ: bà chủ hiệu mặc một cái áo hở cổ rất sâu, có thể nhìn thấy phần trên ngực. Vậy là chỗ áo sẻ ra, giữa hai bầu vú, toòng teng một cái ảnh nhỏ tráng men cũng màu xanh lục, đúng như màu của cây xăng, của bộ quần áo liền thân ở hai anh công nhân, và của những chiếc xe hơi tôi nhìn thấy mấy phút trước đó trên quảng trường. Chỉ là một sự trùng hợp thường thôi sao; Tôi cầm lấy bánh xà phòng, trả tiền, đi ra, tiến tới tiệm cà phê.

Vào tiệm, tôi hỏi xem buồng vệ sinh ở đâu và cảm thấy nhẹ cả người khi đóng cửa ở trong đó. Nhưng nhẹ người chẳng được lâu, lớp gạch nung lát sàn lại cũng màu xanh lục như tấm ảnh tráng men của bà chủ hiệu Mỹ phẩm, như cây xăng, như xe hơi. Lo lắng, tôi cởi áo khoác, áo vét, áo săng-đay và treo tất cả lên mắc áo, sau đó tôi mở vòi nước bồn rửa, dấn vào chậu nước cổ tay áo sơ mi và bắt đầu vò thật mạnh. Giặt sạch vết rồi, tôi còn nhận thấy một sự bất thường: trên tường có một vết nứt hình thù nom hao hao như một người đứng vươn thẳng toàn thân; tôi chỉ cần xoay một mình theo kiểu nào đó là bóng tôi hầu như nhập ngay vào cái vết nứt trên tường. Thế cũng chỉ là một sự trùng lặp thường thôi sao? Tôi gột quấy quả vết bẩn, rửa đám bọt xà phòng đo đỏ ở trong chậu nước, mặc quần áo vào rồi đi ra, để bánh xà phòng lên bồn rửa. Tuy nhiên, ra khỏi tiệm cà phê, tôi thấy cái việc gột rửa kia thật là vô ích: vết bẩn tuy có nhạt đi nhưng không biến mất hẳn, còn cánh tay áo ướt làm cổ tay tôi lạnh giá và cứ như trêu gan tôi.

Tôi nảy ra một ý khác; tôi sẽ mua một cái áo lót mới và mặc ngay trong cửa hàng. Nói là làm luôn: tôi quay lại con đường trồng cây xuyên từ quảng trường ra, và quả nhiên mới bước vài bước đã nhìn thấy cửa hàng cần thiết. Tôi bước vào, cửa hàng không có khách; người bán hàng, một anh chàng còn trẻ, gầy gò, hoàn toàn còm nhom, mặt trắng như tờ giấy, trên cái cổ dài ngoẵng thắt chiếc nơ bướm, niềm nở hỏi:

- Ông muốn gì ạ!

Đây là câu chuyện giữa chúng tôi:

- Tôi muốn mua một cái áo sơ mi.

- Vải zêphia hay là pôpolin ạ?

- Vải zêphia.

- Trắng hay màu ạ?

- Màu.

- Áo ông số bao nhiêu?

- Có lẽ số 42

- Đây là cỡ áo số nhỏ nhất. Sọc to, sọc nhỏ, nhẵn mặt.

- Tôi lấy cái này. Tôi có thể mặc nó luôn được không?

Hơi ngạc nhiên vì yêu cầu của tôi, anh ta mở cửa căn phòng thử áo chật hẹp, bật đèn lên rồi đi ra, để mặc tôi ở lại một mình. Cảm giác là có chuyện bất bình thường sẽ xảy ra với mình giờ đây choán lấy tôi, mãnh liệt và nặng nề đến nỗi, cởi áo ra rồi, nửa mình để trần, tôi ngồi phịch xuống ghế đẩu, nước mắt giọt vắn ngọn dài. Tôi khóc đến một phút đồng hồ không kém, sau đó cũng lại ở trong buồng thử áo này, tôi nhận thấy một vật thật đáng nghi ngờ: trên sàn gỗ có ba tấm ván bị long, thực ra, tôi có thể lật cả ba tấm ấy một cách dễ dàng. Lại con số ba rồi! Tôi đâm ra sợ và định bẩy một tấm ván sàn thứ tư, nhưng nó không chịu long ra: nó đã có ba, thì cứ phải là ba thôi. Tôi mặc áo sơ mi mới, cuộn qua loa cái áo cũ, mặc áo ngoài vào và ra khỏi buồng thử áo.

Chuẩn bị trả tiền mua áo, tôi thò tay vào túi. Tôi nhớ, rõ là tôi còn một tờ năm nghìn lia, thế mà thay vào đo, tôi lại thấy trong túi một xấp tiền giày mười nghìn lia. Mà theo tôi biết, trước đây tôi làm gì có. Tôi đưa một trong những tờ tiền giấy ấy cho người bán hàng, nhưng anh ta đưa trả cho tôi, bảo rằng ở góc nó có vấy máu. Tôi đưa cho anh ta tờ khác, sạch sẽ, nhân đó nghĩ bụng: "Thật lắm chuyện chỉ do một tờ giấy bạc vớ vẩn bị vấy bẩn. Vậy mà chính anh ta lại không biết rằng ba cái mảnh ván trong buồng thử áo của anh ta có thể là một chuyện thật nghiêm trọng. Rất nghiêm trọng.

Anh ta gói cái áo cũ vào tờ giấy, đưa cho tôi cái gói và chạy bổ ra đằng trước, nghiêng mình mở cửa cho tôi, tôi ra khỏi cửa hiệu.

Tôi quay trở lại quảng trường và lại đi với con đường bên sông. Cảm giác hết sức khó chịu do cánh tay ướt cọ vào da giờ đã đi qua, nhưng cảm giác vì một chuyện bất thường mà tôi bị lôi cuốn vào, và không thể nào thoát ra được, như bị kẹp giữa hai gọng kìm luôn luôn không rời tôi. Mặc dầu tôi cứ bước đi mà không dừng lại, tôi vẫn tự mình nhận xét thấy là ở con đường ven sông Tibrơ, những vật gở càng nhiều thêm gấp bội: những xe hơi cùng một mác và cùng một màu giờ cứ nối đuôi nhau đi mà không ngừng; trên một cành tiêu-huyến-mộc, một con chim lông đen và trắng chắc là quạ khoang, đang đậu, và cách đây một vài gốc cây, trên một cây tiêu-huyền-mộc khác - lại một con nữa, con này thì đen, chắc cũng là con quạ. Trước mặt tôi có một bà mẹ và ba đứa con đang đi tới - cả ba đứa đều mặc bộ quần áo mau xanh lục, cái màu quen thuộc đã làm cho tôi kinh sợ; trên hè đường có ba hòn đá lát bị nậy mất, cũng y như mới rồi ba tấm ván sàn bị long trong buồng thử áo, vân vân và vân vân.

Lo lắng, sợ hãi, tôi dừng lại một lát để lấy hơi trước toà nhà vàng xám mà tôi vừa từ đó đi ra cách đây không lâu. Một đám người không đông lắm, tụ tập ở cổng vào, hai chiếc xe cảnh sát đậu hầu như ngay trên hè đường, và tôi nghe thấy câu chuyện như sau:

- Có chuyện gì vậy?

- Một người đàn bà đứng tuổi bị giết.

- Ai giết?

- Chính đó là điều chưa ai biết cả.

- Chúng giết bà ta như thế nào!

- Hình như chúng đâm chết.

Vào lúc khác, có lẽ tôi đã dừng lại và nghe lỏm, bởi vì dù thế nào thì chuyện ấy không thể xảy ra hàng ngày, người cảm giác có một chuyện gì bất thường xảy ra với chính tôi, luôn ám ảnh tôi, buộc tôi phải bước rảo chân lên. Một câu chuyện hoàn toàn khác chuyện bà cụ già bị kẻ sát nhân đâm chết bằng dao đã gây cho tôi lo lắng. Kia lại một con chim nữa, con này màu nâu sẫm, đậu trên cành tiêu-huyền-mộc gần đó. Thế là chúng có cả thảy ba con. Con chim bay vù lên trời, và bây giờ tôi cắm cổ chạy theo nó, đưa mắt nhìn theo, và mỗi lúc nó một bay xa hơn trên trời, dường như nó chìm sâu hơn trong không, càng ngày càng bé dần đi và cuối cùng biến thành một chấm đen, trong bầu trới xám mênh mơng. Tôi cứ chạy và bật khóc, tôi chạy và khóc đến khi con chim hoàn toàn mất tăm dạng trên trời.

Hoàng Hải dịch

ĐẸP HƠN EM

Tôi còn nhỏ, chắc để tôi khỏi đoán biết chúng tôi nghèo đến mức nào và con búp bê của tôi xấu đến chừng nào "búp bê nhà nghèo” mà - mẹ tôi dạy một bài hát, trong đó có những câu:

Búp bê ơi hỡi búp bê

Em xinh, em đẹp có bề hơn ta!

Nói thế chứ, đó chỉ là lời nói dối cho qua chuyện: tôi còn bội phần xinh đẹp hơn con búp bê của tôi cơ. Chúng tôi tuy nghèo khổ thật, nhưng ông trời lại phú cho gia đình chúng tôi nhan sắc.

Mỗi năm một tuổi, tôi chẳng hề xấu đi mà ngược lại cứ ngày một thêm đẹp thêm tuổi mười lăm xinh hơn năm lên mười, tuổi mười tám lại xinh hơn tuổi mười lăm. Tôi xinh đẹp đến nỗi một mùa hè nọ, khi chúng tôi đi nghỉ mát tại nhà điều dưỡng ngoài biển, tôi được chọn làm hoa hậu sắc đẹp. Trong đám nhân viên hội đồng giám khào cuộc thi sắc đẹp, có một kỹ nghệ gia, tuổi quảng trung niên. Theo tôi, thì giá như có cuộc thi người xấu, ông ta ắt phải chiếm giải quán quân.

Ngày hôm sau, ông ta ra bờ biển chúc mừng tôi. Chẳng hiểu ông ta mặc quần tắm hay quần đùi, chân lại đi đôi tất ngắn tủn chỉ vừa chấm mắt cá.

Điều đập ngay vào mắt tôi, là hai vật ông ta mang trên người kia thật khó mà hiểu nổi: quần chẳng ra quần mà tất chẳng ra tất.

Trong khi ông ta hết lời tâng bốc tôi, thì tôi ngắm nhìn ông và nghĩ: vì sao ông ta xấu xí thế không biết? Rõ ràng ông ta xấu xí nhưng tại sao nhỉ? Cuối cùng, tôi hiểu ra: ông ta gây cho mình ấn tượng về một khởi phẩm một thứ phoi xấu xí, chưa hình thành, người tạo tác ra nó chưa cho nó một hình thù hoàn chỉnh. Đầu có hói đâu mà lơ thơ chẳng có tóc; mắt chẳng sáng cũng chẳng sẫm, mũi chẳng thẳng cũng chẳng gồ, môi chẳng dày cũng chẳng mỏng; vai rộng như vai một người tầm vóc cao lớn, nhưng chân lại ngắn củn như chân thằng lùn. Ngay cả lời ăn tiếng nói của ông cũng trọ trẹ như thổ ngữ và ngôn ngữ văn minh, cũng cứ lắp ba lắp bắp.

Sau vài lần thăm hỏi, con người quái gở đó dám hỏi tôi - một mỹ nhân trong tranh - làm vợ! Tôi biết ông ta rất giàu, song điều đó buộc làm sao được tôi nhận lời ông. Có điều, ông ta nói bằng cái giọng rất hách, mà tính tình tôi lại mềm yếu, tôi nhu nhược và thụ động. Khi ông ta cầm lấy tay tôi, nói: "Tôi muốn cô là vợ tôi" (chú ý: "tôi muốn" chứ không phải "tôi mong muốn" đâu nhé), tôi không dám từ chối ông ta và đáp "xin vâng".

Thế là thành lệ: bao giờ ông ta cũng nói "tôi muốn", còn tôi thường xuyên đáp "xin vâng". Ông ta muốn tôi yêu ông ta, thế là tôi yêu ông ấy. Ông ta muốn tôi sống trong biệt thự cách Rôma độ năm chục cây số, cạnh nhà máy của ông ta, và tôi không phản đối. Ông ta muốn tôi sống với họ hàng nhà ông: với ông bà, bố mẹ, hai người em gái chưa chồng, em trai - cả một thị tộc phân ra chi này nhánh nọ - tôi cũng thuận lòng. Sau rốt, ông muốn có con, thế là tôi sinh cho ông hai đứa.

Như tôi đã từng nói, ông ta giàu, đúng là rất giàu. Ví dụ như, theo chính lời ông, tòa biệt thự của chúng tôi đáng giá hơn nửa tỉ bạc. Đó không phải là một ngôi nhà kiểu cổ, trước kia do những người giàu có xây nên để ganh đua với các lâu đài địa phương. Không, chồng tôi say mê cái "tối tân" và biệt thự của chúng tôi, nói cho đúng, có thể gọi là một "bộ máy để ở" hơn là một chỗ ở. Đó là ngôi nhà một tầng toàn bằng kính, cẩm thạch và kim khí, nó nằm dài giữa cây cối xanh um như một con côn trùng cánh cứng khổng lồ: kìa nó sắp vươn cánh bay đi kìa!

Bối cảnh còn tăng thêm ấn tượng đó. Biệt thự được bày biện xa xỉ, nhưng trong nhà không có lấy một thứ đồ vật làm bằng tay thợ thủ công, loại đồ này tuy không lấy gì làm bền chắc lắm, nhưng được tạo nên với sự trìu mến. Ở đây, tất cả đều được làm sẵn bằng máy, với sự chính xác tự động hợp lý của máy móc. Ngay cả màu sắc của vải vóc, hoàn toàn được quy định và sặc sỡ, nom hợp với màu sơn được sử dụng trong công nghệ hơn là với những sắc pha mà các nghệ sĩ thường yêu thích.

“Bộ máy để ở” không chê vào đâu được ấy tất nhiên cũng được trang bị bằng những “máy móc dùng cho sinh hoạt” không thể chê được. Chồng tôi có cái tật si mê cơ giới, nên biệt thự của chúng tôi biến thành một nhà bảo tàng với đủ mọi thứ thiết bị máy móc. Có những máy để tiêu khiển: vô tuyến truyền hình, đài phát thanh; máy quay đĩa, máy chiếu phim. Có những máy dùng cho việc ăn uống – bếp, lò sấy, tủ lạnh, máy đánh kem, các máy để giữ gìn sạch sẽ: máy giặt, máy rửa, máy cạo râu. Ở tầng hầm có buồng tập thể dục với tất cả những gì cần thiết cho thể dục thể thao, còn ở cuối vườn hoa, là cái thứ quý báu nhất: một nhà xe rộng. Chồng tôi để xe ở đó, có cả đến chục cái: ba xe loại sang, ba xe gia đình chở được nhiều người, và ba xe xi lanh nhỏ. Ông chồng tôi thay chúng luôn xoành xoạch: ông mua những kiểu xe mới thay cho xe kiểu cũ. Theo tôi nghĩ, thì ông ta chẳng sử dụng gì chúng, mà chỉ cốt để ngắm nhìn chúng chằm chằm như người bị bỏ bùa. May lắm thì ông chạy trong vườn độ một hai lần để thử, thế thôi.

Tôi muốn nhấn mạnh là ngược lại, xe hơi có một hình thù hoàn chính. Ít ra thì đối với tôi, là như vậy - cho nên chúng đẹp. Còn về hình thù, thì tự nó nói lên những ý kiến về sự hợp lý và hiệu lực. Tóm lại, những xe hơi đó không phải là bán thành phẩm mà là những sản phẩm hoàn chỉnh.

Trong ngôi biệt thự huy hoàng đó, ở đây cái gì cũng choáng lộn, cái gì cũng hợp lý và không chê vào đâu được, thì sống bên cạnh tôi là cả một đám người quái gở, những “nửa người, nửa ngợm” xấu xí, họ hàng thân thích của chồng tôi. Cũng như ông ta, họ xấu xí không phải vì họ quái dị (tôi xin lỗi vì đã miễn cưỡng phải dùng lối chơi chữ) mà vì họ bất thành nhân dạng. Nhìn họ, có thể hình dung được tạo hoá định nặn nên một con người hoàn chỉnh, nhưng chẳng hiểu sao đã không thực hiện được ý đồ của mình cho đến cùng, và trong khi chờ thời gian thuận tiện, con tạo đã thả cho họ đi chơi dưới trần với cái hình dáng không hoàn chỉnh kia.

Tôi cũng đã nhắc đến lời ăn tiếng nói pha thổ ngữ lắp ba lắp bắp, nó phản ánh nếp nghĩ chưa hợp thức của họ. Cả lối ăn mặc cũng chẳng đúng mực, cứ nửa quê nửa tỉnh, chả ra làm sao.

Thật đáng buồn là con trai, con gái của tôi đều giống bố, giống các thành viên của thị tộc ông ta hơn là giống tôi.

Một hôm, chồng tôi đưa một người bạn xưa cùng học với nhau từ Rôma về chơi. Nói cho đúng thì chồng tôi là con người đã ăn nên làm ra. Dẫu sao thì ông cũng đã giàu to. Trái lại, ông bạn lại không thành đạt, và vẫn nghèo rớt mồng tơi như hai mươi năm về trước: ông ta dạy ở trường trung học. Thực tình tôi không nghĩ là chồng tôi nuôi trong lòng tình cảm thân ái với con người mà trong thâm tâm ông coi như là một kẻ thất bại. Chắc ông nghĩ: “Y đã thấy ta bắt đầu từ cái gì. Để cho y xem ta đạt được cái gì”.

Người giáo viên ấy nom như thế nào! Nếu gặp anh ở đâu đó khác nơi này, nhất định tôi chẳng để ý đến anh ta: dung mạo chẳng có gì đặc biệt. Nhưng khi tôi bước vào buồng khách và thấy anh ta giữa đám "nửa người nửa ngợm" là họ hàng thân thích của chồng tôi kia, thì tôi thầm kêu lên: "Con người mới đẹp trai làm sao!". Ngắm nhìn cho kỹ, hình dung từ “đẹp trai” chưa đúng hẳn. Ông giáo không đẹp, một người bình thường phải như thế nào thì ông ta mới như vậy, nếu người bình thường đó là một điển hình thành công và hoàn chỉnh.

Chồng tôi giới thiệu anh ta với gia đình rồi dẫn anh đi xem biệt thự. Chúng tôi đi xem khắp ngôi nhà, chồng tôi mở toang cửa, và ông giáo luôn miệng khen: "Tuyệt, tuyệt, tuyệt lắm". Nhưng trong giọng nói của ông vang lên một cái gì như chế giễu. Đi khắp cả buồng ngủ, buồng khách và bếp, cuối cùng chúng tôi ra khỏi nhà đi về phía nhà xe. Vừa hay mấy ngày hôm trước, chồng tôi vừa mới mua một chiếc xe thật sang trọng mác Ănglê; cả ba chúng tôi đều ngồi ở ghế đằng sau, đầu tiên cho xe chạy trong vườn hoa, sau đó ra đường. Thầy giáo cứ gắng gỏi lên giọng lè nhè: "Tuyệt, tuyệt, tuyệt thật", đến nỗi một lúc nào đó, tôi muốn bắt anh ta ngậm miệng lại: "Giễu cợt như thế đủ rồi đấy, chính cái xe cũng tuyệt diệu đấy chứ!".

Nhưng bây giờ đôi bàn tay thô kệch và hiền lành đặt trên tay lái của chồng tôi đập vào mắt tôi, và tư tưởng của tôi hướng về một chiều khác. Tôi tự hỏi: "Mà có lẽ giữa cái xấu xí của đôi bàn tay ấy với vẻ đẹp của chiếc xe hơi có một quan hệ nào chăng?".

Chúng tôi quay về nhà. Cả thị tộc tản ra khắp các buồng. Chồng tôi nói ông cần tới nhà máy và từ biệt ra đi. Chỉ còn có thầy giáo, lũ trẻ và tôi. Rõ ràng thầy giáo không được bình tĩnh. Anh nói:

- Nhà đẹp tuyệt. Bao nhiêu đồ đạc đẹp đẽ... Nhưng chị có biết giữa những đồ vật đó, cái gì đẹp nhất, tuyệt vời nhất không?

- Cái gì kia ạ?

- Chính là chị!

Lời khen ngợi đã cổ, và có thể không hoàn toàn thành thật, nhưng đối với tôi, nó gây ấn tượng một làn chớp trong đêm... Tôi thường lấy làm lạ, là có một biệt thự tuyệt diệu như vậy, tại sao tôi lại không hài lòng chút nào. Và bỗng dưng, hai tiếng "đồ vật" mà thầy giáo không hoàn toàn sử dụng để nói về tôi, đã khiến cho tôi sáng mắt ra: tôi không thể tự hào về ngôi biệt thự tràn ngập những đồ đạc đẹp, là bởi chính tôi cũng là một đồ đạc, môt trong bao nhiêu đồ đạc, ít ra thì đối với chồng tôi là như vậy đó! Tôi nhớ tới chiếc xe hơi sang trọng mà tôi vừa mới ngắm nhìn, và tôi nghĩ bụng: không, tôi không cùng máu mủ với những anh em, bà cô, ông cậu, ông bà, cha mẹ, anh chị em họ kia; mớ tóc đen lộng lẫy của tôi, cặp mắt xanh biếc tuyệt mỹ, cái miệng xinh tươi, dáng người không chê vào đâu được chứng minh rằng tôi không là ruột thịt của họ; nhưng chiếc xe huy hoàng kia lại cùng dòng giống với tôi (chút nữa thì tôi nói: cùng một dòng máu với tôi).

Lúc đó thầy giáo bối rối nhìn các con tôi. Tôi nói:

- Chúng nó không xinh đẹp, giống bố cả.

Anh không trả lời, rõ ràng là anh đồng ý như vậy.

Tôi nói tiếp:

- Cái nhà này đầy rẫy những đồ vật đẹp và những người không đẹp.

Thầy giáo thở dài, một lát sau phát biểu:

- Tiếc thay, đặc điểm của nền văn minh chúng ta là những đồ vật mà nó tạo nên lại bội phần đẹp đẽ hơn kẻ có quyền sở hữu và sử dụng chúng.

- Nhưng trên đời còn có người đẹp chứ.

Tôi nghĩ đến mình, và anh, có lẽ anh cũng nghĩ đến tôi, nên đáp:

- Họ không còn là con người nữa mà đã trở thành đồ vật rồi.

Con bé cháu xấu xí của tôi lại gần anh. Nó ẵm trên tay một con búp bê hiện đại, lộng lẫy, ăn mặc như một bà theo đúng thời trang; trên mình nó nào mini-juýp, giầy cao gót, "kôn-gôt" và áo nịt ngực.

Con bé khoe với thầy giáo:

- Con búp bê của cháu đẹp nhỉ bác nhỉ.

Và tự anh đã vô tình hầu như nhắc lại bài hát thủa nhỏ của tôi:

- Đẹp, đẹp lắm chứ! Chút nữa thì đẹp hơn cháu đấy.

Hoàng Hải dịch

CÔ GÁI ĐIẾM MỆT MỎI

Anh ta dùng vai đóng sập cánh cửa lại rồi vừa nhìn chằm chằm về phía cô tình nhân vừa thong thả đi vào phòng. Trên đường đi đến đây, anh ta cố hình dung ra Maria Tereza da nhợt nhạt, vú trễ, bụng xệ đi rung rung, và bộ mông đầy phè. Tóm lại là một Maria Tereza bắt đầu hết thời, không có gì đáng tiếc nếu phải bỏ đi lúc này, khi mà anh ta không còn tiền để nuôi cô ta nữa. Trong khi anh ta hai tay đút túi quần không còn một xu, chán nản đi trên phố, cái hình ảnh được trí tưởng tượng ác độc của anh ta thêu dệt về người tình nhân tàn heo ấy đem lại cho anh thêm quyết tâm.

Nhưng lúc này, ngồi trên chiếc đi văng êm trong phòng khách, tay choàng qua người cô tình nhân đang ngồi trên lòng, anh hiểu ra rằng cái bức tranh do anh tự vẽ ra ấy chỉ nhằm mục đích làm cho anh dể từ giã với người tình hơn. Trong khoảng khắc, sự ác cảm đối với thân thể cô mà anh ta cố hình dung một cách ác độc là nhẽo và mất dáng, và quan trọng nhất là quyết tâm đoạn tuyệt một cách lạnh lùng với cô, đột nhiên biến mất. Mà anh ta thì đã chuẩn bị trước tất cả: "Maria Tereza ạ, anh đến đây để nói với em rằng...". Và cũng như trước, lần này anh ta lại muốn; anh ta cứ nhìn mãi, nhìn mãi khuôn mặt nghiêm nghị với những đường nét mảnh dẻ của cô, và thấy rằng mình đã nhầm... Khuôn mặt ấy không hề có nét gì của sự mệt mỏi, húp híp. Maria Tereza quấn khăn mặt quanh đầu, khuôn mặt hình trái xoan hơi dài của cô hơi ửng đỏ. Cô vừa tắm xong, đang khoác trên người một cái áo choàng ướt vì bị thấm nước, Ví như cái áo khoác trên người một lực sĩ đánh bốc sau trận giao chiến... Nét mặt hiền hoà của cô rạng lên một vẻ đắc thắng kín đáo... Rõ ràng cô không e thẹn vì sự loã lồ của mình, cũng không sợ tạo một ấn tượng bất lợi cho mình. (Chiếc áo choàng tụt xuống khỏi vai, nhưng cô không sửa lại. Đầu hơi cúi xuống, cô hút một điếu thuốc lá và không ngờ những ý định đáng thương của anh cố tình hình dung ra cô như một bà già còn xuân). Sư trơ trẽn, không hề cảm thấy e thẹn gì ấy của cô dường như muốn nói rằng năm thằng cũng bất lực trước một thân thể chứa đựng ngần ấy ngọc ngà và từng được biết bao người yêu chuộng. Cô ít giống cái hình ảnh do anh cố tình tạo nên đến nỗi anh chợt cảm thấy mình thật là bất hạnh. “Mình bên cạnh cô ta lần này là lần chót”, - thốt nhiên anh nghĩ một cách buồn rầu và khao khát ôm chặt vào lòng tấm thân ngoan ngoãn của cô.

Mặc dù không tự nhận với lòng như vậy, nhưng chắc hẳn anh sẽ yêu cô hơn, tha thiết hơn nhiều đồng thời thương hại hơn nhiều (em già đi rồi, Maria Tereza tội nghiệp của anh ạ, nhưng em còn có anh), nếu anh cảm thấy dưới bàn tay của mình một làn da nhăn nheo, dúm dó đó hơn.

Bấy giờ anh dồn cả tình yêu của mình cho người đàn bà bất hạnh mà anh ôm trong lòng và ghì vào ngực một cách hơi khó chịu. Và thật thế, bộ ngực lép mà mỗi hơi thở lại dường như muốn lấy lại sự nở nang ngày trước, cái mông mềm mại đang đè lên đùi anh, cái lưng rộng, nần nẫn thịt - tất cả đều xác nhận rằng đối với Maria Tereza, những tháng năm đẹp nhất đã qua rồi, sắc đẹp và tuổi trẻ của em đã đến lúc tàn rồi - anh nhìn cô và nghĩ. Nhưng chỉ cần dứt cái nhìn ra khỏi thân hình mềm nhẽo của cô là anh thấy rõ trong tranh tối tranh sáng khuôn mặt sắc nét, nghiêm nghị, có điểm những vết ửng hồng của cô… Lúc ấy anh không tin vào mắt mình nữa và cảm thấy một cơn giận ngốc nghếch, trẻ con khi nghĩ rằng sẽ phải trao lại cho những người tình nhân khác một người phụ nữ còn rất đáng mong muốn này... Mỏi mệt, thất vọng, anh khẽ đẩy cô ra và bảo:

- Thôi mặc quần áo vào đi.

Cô đứng ngay dậy và bằng một động tác rất kịch tính, hất tung tấm áo choàng ra như đó là tấm áo bào của nữ hoàng.

- Không, em sẽ không mặc, - cô đáp, đoạn nói chậm lại. - Tối nay chúng ta sẽ ăn tối ở nhà... Rồi thì... rồi... em sẽ có một tin mới để báo với anh. Cô mỉm cười và cảm thấy như mừng vui trước một điều gì đấy. Nụ cười hơi ngượng nghịu, nhưng đồng thời lại có vẻ thâm trầm, như là cô đi trước anh một bước, cho anh "nghỉ" trước. Anh không kìm được, vội hỏi với giọng lo âu xem có chuyện gì đã xảy ra với cô vậy. Sau khi do dự một lúc, cô trả lời rằng cô đang đợi một cú điện thoại cực kì quan trọng.

“Chỉ có thế thôi ư” - anh thở phào, nghĩ như thế đúng thực là anh hoảng hốt rằng người tình mà anh quyết định bỏ sẽ giã từ anh trước.

Thế cái người sẽ phải gọi điện thoại cho em là ai? Im lặng một lúc anh hỏi. "Một người đàn ông có một thời hết sức yêu em" - Maria Tereza không trả lời ngay. “Bao giờ?”. "Nhiều năm về trước". Và cô cho biết thêm là hôm qua hai người tình cờ gặp nhau ngoài đường, nhận ra nhau và nhắc lại chuyện cũ. Cô được biết rằng ông ta rất giàu có, do được thừa hưởng gia sản hay do tự mình làm nên, thì cô không rõ lắm. Nhưng anh đã không còn nghe cô kể nữa, vì đã bị chi phối bởi một sự ghen tuông dữ dội và vô nghĩa. Nghĩa là anh nghĩ, đã từng có một cô Maria khác, một thiếu nữ trẻ, e thẹn, không có cái nụ cười mệt mỏi này trên môi, cái áo choàng này trên người, và những người khác đã yêu cô trước anh từ lâu!

Anh bỗng giật mình, nghe tiếng cửa đóng sập: Maria Têrêza ra khỏi phòng. Anh ngồi bàng hoàng chừng mười phút, mười phút ấy là mười phút chờ đợi nặng nề khắc khoải.

Cuối cùng cô quay lại, bưng vào một khay nước chè... Trong lúc cô đặt tách chè và bỏ bánh quy ra bàn, anh không hề nói năng nửa lời. Anh lặng im, mắt vẫn không rời cô và vô tình mỉm cười, cảm thấy vụt lên trong lòng mình một tình cảm trìu mến do chỗ cô đã làm tất cả mọi việc một cách chu đáo, cẩn thận - không phải là một cô nhân tình nhân ngãi, mà là một người nội trợ đảm đang. Cô hỏi anh thích pha mấy thìa đường, và anh cảm thấy rất muốn ôm chầm lấy cô. Nhưng anh chỉ đáp:

- Hai thìa, em ạ, hai thìa!

Nước chè đặc, nóng, làm già cái lạnh siết chặt quanh người anh. Anh nhai bánh mì rán và uống nước chè từng ngụm to, mắt không rời Maria Tereza đang cúi xuống bên ấm nước chè bốc hơi nghi ngút... Anh và cô tiếp tục im lặng, và cũng giống như những giọt nước trên tấm áo choàng thấm ướt mỗi lúc bay hơi đi, trước sức nóng của bếp lò, cơn bực mình của anh cũng dần dần tan biến.

Khi hai người uống nước chè xong thì trời đã tối hẳn. Nhưng họ vẫn ngồi im lặng- trong cảnh tranh tối tranh sáng xam xám, với những cái cốc không trước mặt. Rồi Maria Tereza đứng dậy, châm đèn và chuyển sang ngồi bên cạnh điện thoại mà từ đó, như từ trong cái mõm đen ngòm của con nhân mã, sẽ vọng ra giọng nói thời thanh xuân của cô.

Anh cũng đứng dậy, đi đi lại lại trong phòng. Góc phòng có một cái tủ đứng, anh rút một ngăn kéo ra, lơ đãng nhìn vào. Trong ngăn kéo là một xấp ảnh lộn xộn như những quân bài sau khi hết ván, sau khi mọi thứ đã được tính toán, xong xuôi. Tỏ ra thích thú, anh ngồi xuống bên cạnh.

- Này, nhìn này, xem này: bao nhiêu là người đàn ông đã đi trước anh, - anh cầm tập ảnh đã ố vàng lên, nói, ngước mắt nhìn Maria Tereza.

Lặng im, không hề tỏ ra là cô khó chịu với sự thô bạo đó, Maria Tereza tiếp tục nhìn anh một cách bình tĩnh, thơ ơ làm anh đau đớn chẳng kém gì bạ mũi dao chọc vào vết thương còn mới. “Vậy mà, lẽ ra cô ấy không được tỏ ra hoàn toàn bình thản như vậy” - anh bực dọc nghĩ bụng. Người khác ở địa vị cô đã giằng lấy những tấm ảnh khỏi tay anh, vội vã cất vào ngăn kéo. Bởi vì tất cả những khuôn mặt nhợt nhạt ấy đang nhìn cô như những anh tù bị giam trong ngục tối, nay được ra ánh sáng. Cô muốn chôn giấu tất cả trong cái tủ này và trong ký ức, nhưng không được. Giờ đây, đối với Maria Tereza, những anh chàng chết trôi sống lại đó gắn liền với những năm họ đã ở bên cạnh thân thể trẻ trung của cô. Tất cả - những năm đã qua và những người đàn ông ấy - bây giờ đang nằm trên tay anh và kết tội cô, Maria Tereza. Tội gì? Tội cô đã không còn như xưa. Các quan tòa và nhân chứng đã có mặt, có thể bắt đầu xử được rồi.

Bị cáo, cô có nhận ra người này không? Ngày ấy, khi cô gặp anh ta, cô mới mười tám tuổi. Mái tóc quấn thành làn sóng của cô chải cao bên trên trán, cổ cồn đứng của chiếc áo ôm khít lấy cô và cằm, bộ ngực trẻ trung, xinh đẹp bó chặt và gọn trong chiếc coóc-xê, thậm chí qua nhiều đường viền đăng-ten của chiếc áo mỏng của cô vẫn để lộ ra vẻ hồng hào, sung túc. Mông cô rung rung, đánh qua đánh lại dưới những nếp váy. Dáng đi cô nhanh nhẹn và rắn rỏi, những con mắt trơ trẽn không nhìn quá lên phía trên đôi giày cao cổ của cô. Trong khi đó, trong các tiệm cà phê đặc khói, dưới điệu nhạc buồn buồn và nao người, các vũ nữ vung những cặp chân đi tất đen đến tận trán. Và khi ấy, cảm thấy rõ ràng rằng những đường viền đăng-ten dày, trắng bóc cũng không tài nào che đậy được cái đẹp của đôi chân quấn những dải băng đỏ ở sát hông. Mười tám tuổi! Mà cô lúc bấy giờ còn chưa biết những nốt ửng đỏ, mà chỉ hồng lên vì e thẹn. Cặp môi căng mọng còn chưa đánh son, nhưng vẫn đỏ, quyến rũ các chàng trai. Đôi mắt vô tư còn chưa biết đến atropin và lông mi giả, chỉ có những quầng tối bên dưới mắt để lộ ra ngoài nét mệt mỏi đầu tiên của sự yêu đương... Với người đàn ông này, cô đã nhảy điệu van cuối cùng và bài tăng-gô đầu tiên. Thế còn với người này? Và người này nữa?

Anh cầm lên mấy bức ảnh và lần lượt giao ra cho Maria Tereza, hỏi cô tên người và năm. Anh ta hành động lúc này như thể trước mặt anh ta là một bị cáo không chịu thú tội, cần phải đưa ra những tang vật để buộc tội. Và Maria Tereza, đúng như một kẻ tội phạm không muốn thú tội, nhìn chăm chăm vào những khuôn mặt đã phai màu thời gian, đã quên rồi và lần lượt nói từng tên một bằng một giọng chán chường và buồn tẻ. Đây là B, Một diễn viên sân khấu, bây giờ làm nghề đóng phim, kia là một bá tước đã chết trong chiến tranh, còn đây là một chủ nhà băng không biết đã phá sản hay chết rồi, không rõ. Sau cùng, anh rút ra từ trong tập ảnh một người đàn ông phì nộn, mi mắt sùm sụp, mặc áo đuôi tôm. Thế còn ai đây? Một người bồi bàn?

Trên khuôn mặt lãnh đạm, hờ hững của cô giờ mới thấy hiện lên một thoáng bồi hồi.

- Đây là một nhà tư bản ở Milan, - cô trả lời, vẻ luyến tiếc. Giàu nhất trong số đó. Và nhìn về phía xa một cách mơ nộng, cô nói thêm: - Ông ta tặng tôi một toà biệt thự đẹp, hai tầng, có vườn... Cô mơ màng nhìn trước mặt, như trông thấy những đường nét, hình thù mỗi lúc một rõ của toà biệt thự cũ. - Vâng, vâng, nếu tôi biết giữ gìn tất cả những gì người ta đã tặng tôi, bây giờ tôi đã giàu có lắm, - cô nói như tự nói một mình sau khi im lặng một lát.

Anh không nói gì với cô cả.... Những tiếc nuối sự giàu có đã mất đi đó anh cảm thấy thật là kinh khủng."Cả đời chỉ biết tiêu vung cho những khoái lạc, - anh nghĩ, - chỉ tiếc mỗi một điều là thiển cận và keo cú". Đột nhiên cô đứng dậy, kêu "Rét quá", và co ro đi lại gần bếp lò, cúi lom khom bên bếp.

Phiên toà kết thúc. Bị cáo, cô có muốn nói gì thêm nữa không? Không. Vậy thì hãy đi ra đi. Cô bị xử án, phải, bị xử án phải chịu sự già nua khắc nghiệt với da mặt nhăn nheo, tóc bạc, những nhiệt tình và lạc thú tàn héo và mỗi ký ức phôi phai. Tất cả đối với cô thế là hết: Biệt thự, những tình nhân mới và những nụ cười. Cô sẽ bị ngập trong đống tro tàn của quá khứ, Maria Tereza ạ, như con tàu chìm đắm trong đêm.

Anh lại lục tìm trong ngăn kéo. Có những cái ảnh Nhật trơ trẽn một cách tự nhiên do đó mà sự trơ trẽn ấy trở thành một thứ chuẩn mực bình thường, những bức ảnh khoả thân loại thường thấy có bán ở các bến cảng và những chỗ kín đáo ngoại ô các thành phố lớn, những tấm bưu thiếp màu đã cũ có hình đường phố và quảng trường Pan Beclin, Pêtecbua, ảnh của rất nhiều người mà năm tháng qua đi đã hoá điên, phá sản, mất tích hoặc bị giết hại. Còn trong ảnh, trông họ còn trẻ, đầy sức sống, họ đang đi dạo trên đường phố, đội mũ, che ô, hoặc đi xe hai ngựa. Và cuối cùng, trong ngăn kéo có một tập thư tình viết bằng nét chữ nắn nót, cầu kỳ và bằng một thứ mực gì mờ nhạt rất lạ, tập thư được gói bằng một sợi băng vải cũng đã phai màu.

Đối với những di vật ấy, anh chỉ liếc qua, còn khẩu súng lục, nhỏ xíu thì anh rút khỏi ngăn kéo, cầm trên tay.

- Còn cái này của cô dùng để làm gì? - Anh hỏi.

- Để tự vệ, - cô đáp không do dự, từ từ quay đầu sang bên để tránh nòng súng mà anh dí đùa vào thái dương cô. - Hơn nữa, em tin chắc rằng em sẽ chết không phải vì già, - cô nói thêm, với một vẻ phấn khích cam chịu số phận.

Trong giọng nói của cô có một sự tin tưởng chắc chắn. Rõ là cô, con người đi tìm kiếm các cuộc phiêu lưu này đã mệt mỏi, thất vọng, muốn chết như những nữ nhân vật của các vở bi kịch hiện đại. Cô chỉ còn lại cái đó: chết, như trong các tiểu thuyết trinh thám: một phòng ở một khách sạn hạng ba, rạng sáng, bàn ghế đổ liểng xiểng, chăn gối không gập, lỗ chỗ những giọt máu, mùi nước hoa và mùi ngột ngạt qua đêm, những vết tay, một cái chất cưỡng bức. Sau đó là những dòng tin ngắn trên báo. Một kết cục như thế chờ đợi cô.

Trong lúc kể những điều đó, Maria Tereza đang nhìn người tình chuyển sang nhìn khẩu súng lục và cặp mắt long lanh, quyến rũ của cô tưởng như muốn cám dỗ cả bản thân cái chết... Cuối cùng, cô thôi không nói về mình nữa mà kể một câu chuyện về một người bạn gái của cô cách đây hai năm bị giết trong một tình huống rất bí ẩn.

Cô cúi thấp đầu, nhìn xuống chân, rồi thở dài thườn thượt, nói bằng một giọng sầu não:

- Em nữa rồi cũng sẽ phải chịu một số phận như vậy.

- Nghĩ gì lạ vậy, Maritê! - Anh thốt lên và đút khẩu súng vào trong ngăn tủ, ngồi xuống bên cạnh cô, khoác tay ngang người cô. Không, anh nói, cố an ủi cô nhưng lại xói vào lòng cô một cách sâu cay hơn, cô sẽ chết không phải là một cái chết cưỡng bức, mà sẽ chết trên giường bệnh của mình, già nua, cô quạnh. Chẳng cần tự lừa dối làm gì, cô không phải là người phụ nữ bạc mệnh, những người đàn bà bạc mệnh thời nay không có, có chăng chỉ còn gặp ở trong phim. Anh tìm cách xúc phạm cô bằng những lời lẽ ác độc và định ôm lấy cô, nhưng cô cố gắng giấu nỗi tức giận, cương quyết gạt anh ra.

- Bây giờ anh lại còn nói những điều nhảm nhí, - cô nói rít qua kẽ răng.

Cô đứng dậy, lấy ở trong tủ ra một chai cônhắc và một cái chén.

- Phải, phải, già nua và cô độc, - anh cố tình nhắc lại.

Đáp lại, cô chỉ bình tĩnh, nhún vai, nheo mắt cho khói từ điếu thuốc lá dính chặt vào môi cô khỏi bay vào mắt, và mở chai rượu ra, tự rót lấy một chén, uống. Đúng lúc ấy có tiếng chuông điện thoại nhỏ và thanh.

Maria Tereza thong thả đặt chén rượu xuống và nhấc ống nghe lên.

- Ai đấy? - Cô lập tức hỏi và liền thất vọng: Á, thư kí của ông ta à, - Sau đó cô im bặt và nghe một cách lơ đãng, lo lắng như đang suy nghĩ để tìm những lí lẽ thuyết phục. - Có nghĩa là tôi không thể gặp ông ta trực tiếp để nói chuyện được ư? – Cuối cùng cô hỏi. - Thậm chí chỉ một lúc, một phút thôi cũng không được à? - Nhưng, hình như người thư kí đã bỏ máy xuống. Chỉ một phút thôi mà. - Và cô từ từ hạ ống nghe, tư lự nhìn về phía trước mặt.

- Thế nào, đã đạt được cái mà cô muốn chưa? Anh hỏi.

Maria Tereza rùng mình và ngỡ ngàng nhìn anh như mới gặp lần đầu, nhưng không trả lời gì cả. Trong chén còn lại một ít rượu, Maria Tereza uống nốt và nhìn xuống đáy chén, nói: "Phải làm cái gì ăn tối mới được", - và đứng dậy. Cả hai người, đầu tiên là cô, sau đến anh, ra khỏi căn phòng nồng nặc khói thuốc lá.

Trong hành lang tối, anh ôm lấy vai cô, siết chặt vào mình và hôn cô. Anh cảm thấy người cô như tan vào một chút và trả lại cho anh cái hôn nếu không phải với tình yêu mến thì cũng là với sự dịu dàng, như một con người đang cần được an ủi tìm đến những cử chi mà mình quen thuộc nhất. Anh thậm chí cảm thấy rằng người cô run run. Nhưng khi họ xuống bếp và cô cúi xuống châm bấp, khuôn mặt cô thể hiện một vẻ bình thường, tư lự và nghiêm khắc.

Lần đầu tiên họ ăn tối ở nhà, và anh, vốn không biết tài nấu nướng của Maria Tereza, đinh ninh rằng sẽ được ăn một bữa lạnh lẽo với những món đồ nguội mua tại cửa hàng. Thật ngạc nhiên, anh thấy Maria Tereza xắn tay áo nấu ăn. Hình như cái bếp này không nấu nướng gì bao giờ. Tường lát hoa trắng không có chỗ nào bị ố và rạn, bếp lò bên dưới chưa từng biết đến ngọn lửa là gì. Không có ai lấy muối, đường, hạt tiêu, ớt, hạt cải từ những cái lọ sứ đặt thành hàng trên giá; và những xoong, nồi, chảo bằng đồng... nhìn còn bóng nhoáng treo trên những cái móc như mũ treo trên mắc áo. Bếp sạch bong và lạnh lẽo. Đây là một cái bếp lí tưởng có thể đem triển lãm ở các cửa hàng đồ dùng gia đình. Chỉ còn thiếu mỗi người máy nấu ăn với khuôn mặt bất động di chuyển những bước nhỏ từ chỗ này sang chỗ khác.

Maria Tereza tối hôm ấy sửa soạn bữa ăn tối một cách bình tĩnh, bằng những động tác thành thục, tự tin của người nội trợ. Một món súp rau thái nhỏ, bít tết rán, khoai tây, và tráng miệng là món bánh kem sôcôla mà cô làm từ sáng để tủ lạnh. Ngồi sau bàn, anh lơ đãng nhìn Maria Tereza, nét mặt tập trung, nghiêm túc hối hả đi từ bếp này sang bếp kia. Cô nhón mấy hạt muối bỏ vào nồi canh, rồi lấy thìa gỗ đưa lên miệng nếm thử, thử bằng chính đôi môi bôi son mà mấy phút trước vừa quện chặt lấy môi anh ở hành lang. Trong lúc cô nấu bếp, cái áo choàng buộc hờ thỉnh thoảng lại tung ra. Anh nhìn người phụ nữ trần truồng khoác mỗi chiếc áo trên người ấy cúi xuống bên các nồi, một tay cầm thìa, một tay cầm dĩa, dí ngực vào luồng hơi bốc lên nghi ngút, những vệt sáng hồng từ cái bếp đang cháy dọi lên bụng cô. Ngọn đèn chiếu sáng khoảng cách giữa phòng, còn những viên gạch giữa phòng dường như thu về mọi tia sáng phản chiếu. Căn phòng như một cái hộp vuông màu trắng có hai người yêu ở trong giống như hai cái xác chết được giữ nguyên vẹn trong một tảng băng. Maria Tereza đến và đi, còn anh vẫn ngồi sau bàn và không rời mắt khỏi cô. Anh sửng sốt và thậm chí cảm thấy bị xúc phạm. Từng lúc, anh nhìn xuống sàn nhà với những ô gạch hình quân cờ. Và anh thoáng có ý nghĩ rằng trên cái bàn cờ này, anh đã đánh mất quân nữ Hoàng có khuôn mặt đẹp nghiêm nghị. Anh không phải là người đưa thư hay gác cổng để có thể tự rót rượu vào cốc mình cười vui và đặt bà nấu bếp mặc tạp dề trắng, tay cầm thìa nấu ngồi trên lòng. Không, đây không phải là người phụ nữ mà anh yêu. Nhưng Maria Tereza bỗng ngồi vào bàn và không quên tự khoe tài nghệ nấu ăn của mình.

Họ ngồi ăn, không nhìn nhau và hoàn toàn im lặng. Cứ xem cô nấu ăn, thì có thể nghĩ rằng cô chỉ chuyên nấu nướng chứ không làm gì khác, rốt cuộc anh nói:

- Có việc gì mà em chưa làm trong đời! - Maria Tereza đáp bằng một giọng trầm, sâu, và không ngẩng lên. Ngực áo choàng của cô lại bị tung ra. Với một cử động của cô, hai vú lại động đậy như một con thú con có cuộc sống riêng của nó.

Lại một lúc lâu im lặng.

- Em đã nói với anh rằng cái ông mà lúc nãy em gọi điện ấy, trước khi đã từng có thời say em lắm, - cuối cùng cô nói, lấy khăn lau mồm rồi đặt khăn lên trên đầu gối để trần,- Nói đúng ra, ông ta đã là người đầu tiên... lúc ấy em mới mười sáu tuổi.

Đến đây anh lại cảm thấy một nỗi ghen tuông âm thầm, lần này xem có xen lẫn với một tình cảm thương hại sâu xa đau nhói lên. Vậy là, điều đó dù sao cũng là sự thật. Maria Tereza mười sáu tuổi, và cô đã biết đến cái thời kì nở hoa của tuổi thanh niên: đã cười, đã khoe, đã nhảy, đã yêu, đã sung sướng, tận hưởng tuổi trẻ của mình. Còn lúc này cô đang thu dọn những mẩu bánh mì bằng những ngón tay run rẩy và trông cô có vẻ mệt mỏi.

- Ông ta giàu không thể tả được, - cô nói thêm, - nhưng từ chối không cho em thậm chí một số tiền ít ỏi mà em hỏi xin.

Anh nhìn cô và cảm thấy rằng anh phải lấy làm buồn, đúng như một tai hoạ đã xảy ra, có điều không biết gì là tai hoạ gì.

- Thế có nghĩa là em cần tiền à? - Im lặng một lát, anh âu yếm hỏi.

Cô phá lên cười, cười to, giọng khàn khàn, khinh bỉ.

- Em cần tiền à? - Cô nhắc lại và cười to. - Tất nhiên là cần... cần quá đi chứ!

- Nhưng để làm gì? - Anh gặng hỏi, - Để mua quần áo, để đi du lịch?

Cô lắc đầu: không, cô cần tiền để đi khỏi thành phố đến một nơi nào đó sống giữa thiên nhiên. Cô đã mệt mỏi phải sống cuộc sống hỗn độn này, giữa hàng đống người rồi. Cô muốn ở hẳn ở một thành phố nhỏ hoặc thị trấn, chẳng hạn như nơi cô sinh ra, Sống một mình, trong một căn nhà nhỏ có vườn.

Cô cúi đầu, lấy má quệt ngang vai trần.

Nghe đến tiếng “vườn” anh cắt ngang cô và mỉm cười ngờ vực: Vườn à? Thế thì có cả hao nữa chứ? Vâng, cô trả lời, có cả hoa, thế sao?

- Không, không sao cả, - anh nói, đoạn đứng dậy, đi đi lại lại trong bếp.

- Nhưng một khi ông ấy không muốn cho em tiền, thì thôi, đành chịu không có tiền vậy, - cô kết luận bằng một giọng run run và vang.

Bữa ăn xong, Maria Tereza cũng đứng dậy, thu dọn bát đĩa, thả vào chậu sứ kêu loảng xoảng. Anh đứng, buồn rầu nhìn người yêu, còn cô bẻ một cánh lá nhỏ xỉa răng và nhìn dòng nước làm trôi khỏi đĩa những mẩu thức ăn thừa.

Sau đó, đã khuya, anh chợt thấy cô nằm quay mặt vào tường, áp người về phía tủ như để chuẩn bị ngủ. Anh chúc cô những giấc mơ đẹp và đứng dậy định ra về. Cô đã thuộc về anh hơn hai tháng, và bây giờ, khi anh đã hết cả tiền anh chỉ còn có cách chia tay với cô. Nhưng đúng lúc anh bỏ tay và rút chân ra khỏi chăn, anh bỗng nhận thấy là cô khóc. Cô không nằm co lưng nữa và nằm ngửa như một cô bé bé bỏng hờn dỗi, lấy tay che mắt. Bóng tối không cho anh nhìn thấy rõ nước mắt, nhưng một vệt sáng dọi lên khoé miệng rung rung, nhăn nhó vì đau đớn. Cô khóc không có tiếng, đều đều và dịu êm và nước mắt chảy giàn giụa như máu chảy từ thân thể một người bị tử thương.

Anh nhìn cô, rồi gỡ tay cô ra khỏi mắt, hỏi cô làm sao vậy. Không làm sao cả, cô trả lời, cô hoàn toàn không sao cả, cô chỉ nghĩ lại về cuộc nói chuyện điện thoại ban tối. Cô gục đầu xuống vai, bằng một động tác của người yếu đuối, suy sụp phục tùng số phận và bướng bỉnh nhắc lại:

- Không sao, hoàn toàn không có gì xảy ra cả. - Nhưng một giây sau, nhắm mắt lại như nhìn thấy mình đang đứng ở góc phố giơ tay xin tiền bố thí, cô nói thêm: - Nhưng dù sao cũng thật là chua chát, lần đầu tiên trong đời phải ngửa tay xin xỏ để mà sống.

Anh không biết trả lời cô thế nào. Anh nhìn lên khuôn mặt cô đã lại trở nên nghiêm nghị, đanh sắc như tạc bằng đồng, nhìn đôi mắt nhắm như đang gọi giấc mơ, nhìn bờ vai đầy, trắng, che phủ bởi mấy đọn tóc ngắn sau gáy... Anh tưởng như cô vừa rồi không nói gì cả, anh không tin vào mắt mình và tai mình, anh muốn lại nhìn thấy nét nhăn đau đớn, nghe tiếng khóc của cô. Anh nhìn cô và cảm thấy rằng mình nhìn thấy khuôn mặt của chính cuộc đời trong khoảnh khắc thoắt lên tiếng nói, để lộ ra mình, còn bây giờ lại câm lặng và ngưng đọng.

Anh nhìn cô một lúc. Sau đó, uể oải đứng đậy, đi vào buồng tắm, mặc quần áo rón rén trở vào phòng.

- Anh đi đây, Maritê, chào em, - anh nói to.

- Chào anh, - cô đáp, mắt vẫn nhắm nghiền.

Anh bước ra khỏi phòng ngủ, ra hành lang và xuống cầu thang. Đến trước cổng toà nhà anh dừng lại, do dự, lắng nghe tiếng chuông nhà thờ tận đâu đấy vang trên những đường phố vắng. Mười rưỡi - anh nghĩ thầm - còn có thời gian để kịp xem xi-nê. Anh thấy thú vị, thậm chí khoái tra với ý định đó, mà tự mình không biết rõ lí do. Giờ đây anh cảm thấy một nhu cầu khao khát chạy mau vào ngồi trong phòng tối xem những phim tình sử và phong cảnh những miền đất xa xôi. “Quỷ tha ma bắt, kệ xác cái cô Maria Tereza này”, - anh nghĩ và cố nén một nỗi buồn sâu lắng chốc chốc cứ nhói lên, anh đóng cổng lại và rảo bước đi về phía trung tâm thành phố.

Hoàng Hải và Trịnh Đình Hùng dịch

ENRIKA BAILE

Hôm nay tôi nhận được lá thư sau đây:

Thư này từ Venezuela, do ngài Bơrangô nổi tiếng viết và nó phải đi vòng quanh thế giới. Hãy chép ra làm hai mươi tư bản và gửi đi khắp nơi. Nếu bạn làm như vậy thì sau chín ngày, bạn sẽ được một sự bất ngờ thú vị. Cho dù bạn không mê tín, thì bàn bạn vẫn cứ chú trọng đến đoạn kể sau đây: Tướng Valerianô Banga, ở Nam Mỹ được giải 5.000.000 đô la, Enrika Baile ở Bectreli (Colombia) đã nhận được lá thư gửi theo kiểu mắt xích này và đã vứt nó đi, ngôi nhà bà ta ở liền gặp ngay tai hoạ, bà mất đi những người thân và bị rơi vào tình trạng đói khổ. Năm 1940, tướng Vantê Berôke của quân đội Venezuela ra lệnh cho viên thư ký của ông sao lại lá thư và ngay sau đó, ông được tặng thưởng, được giữ một chức vị lừng lẫy. Một công chức, nhận được bản sao lại quên không gửi đi, thế là bị mất chỗ làm, bây giờ ông ta lại quyết định viết thư, vài ngày sau, hoàn cảnh ông ta đã khá hơn nhrều. Một người dân Xula nhận được chuỗi thư, liền vứt nó đi, chín ngày sau, ông ta bị chết do hậu quả tình cờ bất hạnh. Đừng làm đứt mắt xích ".

Tôi đọc thư và đắm mình vào những suy ngẫm sâu xa. Vài dòng chữ thế thôi mà có biết bao điều bí ẩn mê người! Tôi là một con người bản chất thiên về mơ mộng; lá thư này thật đủ để tôi mơ đến thực tại. Trước hết là mấy điều trùng hợp bí ẩn; tất cả những kẻ thành công hoặc thất bại có tên trong thư đều sống ở châu Mỹ Latinh và đều mang họ đầu bằng chữ “B”: Bơrangô, Banga, Berôke. Rồi, có một sự không chính xác đáng e ngại trong các chi tiết: Bơrangô nổi tiếng (nổi tiếng vì cái gì); thành phố Xula nào (đúng ra nó tên một nhà độc tài ở Rôma); 5 triệu đô la tiền thưởng (giải thưởng gì? vì sao được giải?); người công chức nào đó (nhưng ông ta làm việc ở đâu?) chỗ làm (chỗ làm nào?). Sự tình cờ bất hạnh (đúng ra là sự tình cờ gì?).

Trí tưởng tượng của tôi vấn vương hơn cả tới một nhân vật chỉ được nhắc tới thoáng qua thôi, nhưng đã hiện ra thật sinh động trước tôi. Đó là Enrika Baile. Tuyệt vời, kiêu hãnh, táo bạo, chị không muốn gửi bản sao lá thư đi, do đó mà chị gặp điều bất hạnh (đúng ra nó là điều bất hạnh gì?) chị bị mất những người thân (là ai?), rơi vào hoàn cảnh nghèo đói. Chuyện gì đã xảy ra với chị? Chị làm gì? Chị ở đâu?.

Tiếng léo nhéo của vợ tôi đã lôi tôi ra khỏi tình trạng suy tư. Cô ta bước vào phòng tôi, la lên:

- Lẽ ra phải làm việc từ lâu, thì anh chàng còn ngồi lì ở đây, hút thuốc với mơ mộng. Anh làm gì đây, sao chưa tới toà soạn? Anh biết là đã bốn giờ rồi chưa?

Tôi trả lời, giọng biết điều:

- Anh phải phỏng vấn một nhân vật nổi tiếng tới Rôma, nhưng hôm nay chẳng có một ma nào nổi tiếng tới Rôma cả, do đó, anh được rỗi việc mà!.

- Em có ý kiến: Tại sao anh không làm một cuộc phỏng vấn tới tướng Banga?

Tôi sửng sốt chồm dậy:

- Sao em biết?

- Còn sao nữa? Người ta làm rùm beng quanh vị tướng này đến như vậy, mà anh chẳng nghe thấy gì hết. Anh cứ ngồi ỳ ra đấy mà mơ.

- Rùm beng thế nào?

- Mọi báo chí viết về ông ta. Anh có biết tại sao không? Anh đâm ra đãng trí quá đấy. Đây anh xem này.

Cô ta đưa tay cho tôi tờ báo, quả vậy ở trang đầu có một dòng đầu đề lớn trên ba cột: "Biểu tình chống tướng Banga. Vị tướng bị vây hãm trong khách sạn, tuyên bố là sẽ ở lại thủ đô ba ngày".

- Nào, đứng dậy đi anh! - Vợ tôi nói thêm. - Mạnh dạn lên mà đi phỏng vấn ông tướng này.

- Nhưng xét qua mọi sự thì đó là một tên bạo chúa khát máu đã giết hại hàng nghìn người. Phải, ngoài ra, lại còn bịp bợm nữa, của hiếm đấy.

- Với anh, thế thì đã là sao nào? Anh có phải là nhà báo hay không? Tướng Banga lại không đáng để báo chí viết về ông ta cái gì sao.

Tóm lại, là tôi bị thuyết phục. Vợ tôi tự cho mình là thư ký riêng của tôi, gọi dây nói tới khách sạn, và lạ sao là cuộc phỏng vấn được chấp nhận ngay sau đó. Banga đợi tôi ở buồng 415 - M trong khách sạn hắn ở, một giờ sau đó.

Vợ tôi không hà tiện lời khuyên nhủ:

- Anh hãy lợi dụng hoàn cảnh, anh hãy làm cuộc phỏng vấn này sao cho nó rùm beng lên. Hãy bắt ông ta phun ra là mình đã giết bao nhiêu người, đã bỏ túi bao nhiêu tủ bạc, cứ gọi là moi ruột moi gan ông ta ra - tâng bốc một tí, khen ngợi vài ba câu... Mà đừng có lưu tâm gì đến các đồng nghiệp của anh, họ cứ làm ra cái vẻ mình đạo đức đấy, cả cái bọn đê tiện làm biểu tình nữa. Toàn ghen tức cả đấy thôi. Giữa bọn ấy, thì chẳng chừa tên nào là không muôn giết, muốn cướp gấp đôi cái ông tướng ấy, miễn là có được số tiền ông ta có. Người ta bảo ông này là tỷ phú, nhưng ông ta chả có một tỷ đâu, mà hàng trăm tỷ ấy. Sướng thế đây. Giờ thì anh mặc bộ quần áo màu xanh lam mới vào, đi giày đen, áo sơ mi trắng, cà vạt sẫm - chả gì người ta cũng là ông tướng. Nhưng nhớ lúc nào cũng phải gọi ông ta là "ngài" nhé, anh hiểu chưa?

Thế là tôi đóng bộ quần áo xanh vào, quyển sổ còn nguyên si và cái bút bi mới thủ trong túi, tới khách sạn. Lối vào, người xúm đen xúm đỏ. Những người biểu tình xem có vẻ dữ dội, một dãy cảnh sát mặc đồng phục phải khó khăn lắm mới giữ nổi họ. Phía trên đầu họ, đung đưa những biểu ngữ với dòng chữ: "Banga của khối Italia!”, “Đả đảo tên đao phủ Banga”, "Không hợp tác với Banga". "Treo cổ Banga lên!" và các khẩu hiệu khác đại loại như vậy.

Nhưng bước vào buồng đợi, tôi thấy cuộc biểu tình chẳng ảnh hưởng gì đến đời sống trong khách sạn vẫn như thường ngày: chùm đèn treo sáng trưng, người thuê buồng khách sạn đi tung tăng ngược xuôi, một dàn nhạc nhỏ đang chơi như không có gì xảy ra cả. Tôi đứng bên quầy người gác, xưng họ tên và được trả lời ngay là người ta đang chờ tôi. Tôi tới thang máy và trong nháy mắt đã lên gác năm. Những hành lang dài dằng dặc, ánh sáng dịu lờ mờ, những tấm thảm dày làm giảm nhẹ tiếng chân bước... Như trong mơ, tôi đến bên cạnh cửa số 415, gõ cọc cọc, và bên trong có tiếng người quát: "Cứ vào!".

Tôi đang ở trong phòng khách kiểu đế chính, màu trắng với màu vàng: một cánh cửa mở hé thông sang buồng bên, có một chiếc giường không trải khăn. Một thanh niên, da ngăm đen, râu quai nón suốt đến cằm, ria mép mỏng, đứng nghiêm giữa buồng khách, bảo tôi:

- Tôi là thư ký. Tướng quân nghỉ ngơi sau bữa trưa, vừa mới dậy. Mặc quần áo xong, sẽ cho ông phỏng vấn.

- Cảm ơn ông.

Tôi ngồi xuống, lấy sổ và bút ra, người thư ký đi tới bên cửa sổ và quay lưng lại tôi, băt đầu nhìn ra đường. Bỗng trong phòng bên vang lên một cái giọng già nua, khàn khàn, rất thấp, như ngạt mũi và run run, nhưng vẫn rất hách:

- Giầy ông!

Người thư kí lập tức nhảy bổ ra cửa và mất hút trong phòng bên. Im lặng một lát, sau đó lại tiếp theo:

- Áo choang vắn!

- Súng lục!

- Huân chương!

- Mũ lưỡi trai!

Sau đó lại im lặng, lần này lâu hơn. Cuối cùng, viên thư kí hiện ra trước cửa, nói:

- Tướng quân sẵn sàng cho phỏng vấn.

- Thế ông ấy ở đâu?

- Tướng quân cho phỏng vấn, nhưng không dàn mặt các kí giả. Xin ông cứ đặt câu hỏi, ngài sẽ từ buồng ngủ trả lời ra.

- Nhưng tại sao vậy?

- Chẳng tại sao hết. Thế thôi.

Tôi nghĩ chắc người ta sợ viên tướng ấy hơn là thích, nên ông ta đề phòng mưu sát. Viên thư kí vội nói thêm:

- Tiện thể, xin nói là tướng quân không trả lời những câu hỏi liên quan đến các vấn đề chính trị, tôn giáo, kinh tế, xã hội và nói chung các vấn đề quốc gia. Tướng quân chỉ trả lời các vấn đề có tính chất cá biệt thôi.

- Có tính chất cá biệt là thế nào?

- Thí dụ như, về các sở thích cá nhân trong lĩnh vực nghệ thuật, thể thao du lịch, thời trang v.v...

- Có thể đặt với tướng quân những câu hỏi về các nhân vật cá biệt được không?

- Về các nhân vật cá biệt thì được, nhưng với điều kiện là họ không ở các chức vị hành chính.

Đến đây, tôi đánh bạo, nói:

- Nếu vậy thì mong tướng quân trả lời cho câu hỏi sau đây: ngài có biết một người đàn bà tên là Enrika Baile không?

Tôi sửng sốt thấy cái giọng ngạt mũi khè khè đáp:

- Có.

- Thế Enrika Baile là người như thế nào?

- Một người bất hạnh.

- Sao lại bất hạnh?

- Chồng Enrika chống lại ta. Một đêm, nhóm những người ủng hộ ta đột nhập vào nhà Baile. Họ cưỡng bức Enrika, giết chồng chị, con cái với người hầu, sau đó đốt nhà. Tất nhiên, đó là chuyện quá đáng, nhưng phải đếm xỉa đến hoàn cảnh đấu tranh chính trị.

- Bây giờ Enrika bao nhiêu tuổi?

- Hai mươi nhăm.

- Bà ta có đẹp không?

- Rất đẹp. Nhưng lúc cháy nhà, những vết bỏng đã làm biến dạng mặt thị, không sao chữa lại được.

- Giờ bà ta ở đâu?

- Thị sống trong khu phố nghèo nhất của thủ đô ta.

- Bà ấy làm gì?

- Đi ăn xin.

- Nghĩa là sao?

- Đi xin của bố thí, ngủ trọ, ăn những của thừa vứt đi, mặc quần áo rách rưới.

Tiếp sau là sự im lặng kéo dài. Tôi gắng nghĩ một loạt câu hỏi mới. Cuối cùng tôi hỏi:

- Thưa tướng quân, có bao giờ ngài được một giải thưởng năm triệu đô la không? Và nếu ngài được thì là giải gì, vì sao ngài được?

Tôi lo lắng đợi câu trả lời. Một lát sau, cái giọng ngạt mũi nói:

- Món tiền thưởng năm triệu đô la đã được trao cho ta nhân việc ta đã tiêu diệt được một toán khủng bố nguy hiểm, chúng ẩn nấp trên núi gần thủ đô, sau suốt ba tháng chiến đấu.

- Ai thưởng cho ngài giải ấy?

- Nhà nước.

- Ai đứng đầu nhà nước vào những năm đó?

- Ta đứng đầu nhà nước.

- Thế là chính ngài tự thưởng cho mình?

- Đúng thế.

Tôi lặng người. Lúc này viên thư kí xen vào:

- Cuộc phỏng vấn đã xong. Ông có thể đi được.

- Nhưng tôi còn muốn hỏi một vài điều nữa.

- Không được, cuộc phỏng vấn đã kết thúc.

Người này sỗ sàng đẩy tôi khỏi buồng, và tôi chẳng làm khác được ngoài việc trở về nhà. Về tới nhà, tôi cẩn thận viết lại cuộc phỏng vấn, tuyệt đối không để sót điều gì, không bỏ qua lá thư, chuỗi "mắt xích", cuộc biểu tình, viên thư kí, viên tướng, Enrika Baile; sau đó tôi mang tài liệu tới toà soạn báo của tôi. Bạn có thể nghĩ sao nào? Biên tập viên bảo nói cho tôi biết là không thể đăng bài phỏng vấn, bởi vì tôi không biết buộc viên tướng phải phát biểu về bản thân ông ta: Bài chỉ nói về cái chị Enrika Baile nào, chẳng ai biết đến, và vì số phận chị ta không gây được ấn tượng mạnh, cho nên bài viết chẳng có ý vị gì đối với tờ báo cả.

Hoàng Hải dịch

ĐỒ GỖ

Tháng Mười, sau khi quay xong bộ phim trong đó tôi lồng tiếng một vai, tôi quyết định nghỉ lại ít ngày ở nhà bố mẹ. Người tôi gầy gò, tóc sáng, mắt xanh, vẻ bề ngoài của tôi nom vẻ quý tộc, mặc dù tôi xuất thân từ một gia đình nông dân bình thường nhất ở Măccarêzê. Ở đó, trên bìa rừng thông gần Frétgiêna có một khu nhà rộng - nơi tôi sinh ra và đến nay bố, mẹ, chị, và hai em trai tôi hiện vẫn đang sống, tất cả đều là nông dân.

Vào một buổi sáng, đẹp trời, tôi ngồi trên xe máy và chỉ sau một giờ đã phóng trên lộ Aurêlia trên đường đến nhà bố mẹ. Trong nhà, mọi thứ vẫn nguyên như cũ, nếu không kể bà chị đã đi lấy chồng và cái giường của tôi đã đem cho anh rể nên tôi phải nằm dưới sàn ở trong phòng ăn. Đã hai năm tôi không gặp lại những người trong gia đình, nhưng đừng vội nghĩ rằng tôi đã được mọi người ôm hôn và đón tôi với vòng tay rộng mở. Tất cả đều đã quen nghĩ rằng như vậy là trong nhà bớt đi một miệng ăn và nói chung thì ai chả biết tính người nông dân. Đáng lẽ phải mừng rỡ vì tôi về thì mọi người lại đi phàn nàn rằng mùa màng năm nay không được tốt lắm và dự trữ trong nhà khó lòng mà kéo đến sang xuân. Cả đến mẹ tôi khi ôm hôn tôi cũng nói:

- Mày nhất định phải ở đây với bố mẹ một tháng nhé...

Tôi hiểu rằng một tháng - đó là hạn tối đa, mẹ nói thế nghĩa là “không quá một tháng”, nên tôi vội nói để cho cả nhà yên tâm, rằng tôi chỉ ở chơi chừng một, hai tuần. Câu trả lời của tôi làm mọi người yên lòng ngay, và thái độ đối với tôi khác hẳn. Còn bà chị - chuyên môn đãi bôi – cố gượng bảo:

- Cậu chỉ ở chơi ít thế thôi à?

Tôi còn giả vờ khéo hơn, làm ra vẻ tin những lời bà nói là thật lòng.

Lý do thật sự khiến tôi về đây không phải là sự nhớ nhà mà tôi đã quên từ lâu, hay nhớ cảnh đồng quê mà tôi khó chịu đến phát ghét, mà là cô Gloria, diễn viên đóng vai phụ cùng tôi ở Chinê-chita. Gloria là một cô gái to cao, khoẻ mạnh, tóc đen và mắt xanh lơ. Điểm yếu duy nhất của cô là cái mũi hơi to và đỏ như màu da anh chàng nghiện rượu. Nhưng cô không phải nghiện rượu, tự nhiên mũi cô thế thôi.

Có một thời tôi tán tỉnh cô, nhưng sau đó cô thôi không đến nơi hẹn gặp với tôi nữa vì như cô tuyên bố, tôi không có địa vị. Biết nói thế nào về điều này nhỉ? Địa vị của tôi thì có chứ: tôi làm ở ngành điện ảnh: nhưng cô không cho đó là địa vị. Chịu khó lắng nghe thì thấy: theo cô, có địa vị, về thực chất, nghĩa là có tiền để mà có thể sống sung sướng không cần gì địa vị. Khi chia tay nhau, tôi nói với cô:

- Nào, chúng ta thống nhất với nhau nhé: cô cho rằng địa vị là tiền chứ gì?

Cô ta đáp:

- Vâng thì đã sao? Giả sử như thế thì anh bảo sao nào?

Đến đây tôi bèn bảo:

- Còn sao nữa!... Xin chào. Hay đúng hơn, là vĩnh biệt!

Sau một thời gian, tôi được biết rằng một gả Môricôni nào đó đáng tuổi cha chú cô, nhưng giàu, đã đón cô về ở biệt thự của hắn ở Frétgièna hoặc là vì hắn có gia đình ở Rôma, hoặc là vì hắn thích thỉnh thoảng lại ra biển chơi. Mà Măccarêzê lại ở ngay sat Prétgiêna, còn tôi thì vẫn yêu Gloria, nên tôi muốn gặp cô, chỉ để mà gặp lại nhau, thăm hỏi, xem xem bây giờ cô thấy sống thế đã bằng lòng chưa.

Buổi sáng, khi mọi người trong nhà ra đồng hết, tôi men theo con đường mòn nhỏ ra biển, dạo quanh quẩn dọc bờ biển. Lúc đó là tháng Mười, nhưng là một ngày tháng Mười tuyệt đẹp mà không ai nhớ nổi có ngày nào đẹp hơn thế không. Bầu trời không một gợn mây, bồng lên trong buổi sớm, mặt trời nhô lên trên mặt biển tươi cười và phẳng lặng như gương, bãi biển chan hoà ánh sáng, còn đằng sau bãi biển là những bụi cây xanh im phăng phắc. Tôi vừa đi vừa nhìn những mẩu gỗ đen, những cành cây tươi, những rể cây vàng, những vỏ ốc trắng mà sóng dồn để lại trên cát. Thỉnh thoảng tôi lại nhìn ra mặt biển vắng lặng chỉ nhấp nhô dăm ba chiếc thuyền của dân chài nghèo thả lưới xuống vùng nước gần bờ, hy vọng đánh được ít tôm cá.

Tôi không đi tìm Glôria, tôi muốn cuộc gặp gỡ sẽ diễn ra một cách tình cờ. Đôi lúc tôi ngồi trên bờ nghe sóng vỗ, những đợt sóng khi thì tràn vào, khi thì rút ra tạo nên một tiếng rì rào nghe như tiếng người nhắc đi nhắc lại vẫn một lời khẳng định. Dưới nắng, tôi ngồi nghe như mê mẩn cái giọng nói ấy để cố hiểu xem nó nói gì với mình. Cứ thế, một hôm, lúc lội qua con lạch Arônê ngăn cách Măccarêzê với Frétgiêna, đang chăm chú nhìn xuống dưới chân để khỏi bị trượt, tôi bỗng nghe có tiếng người nói:

- Kìa Mauritxiô, anh làm gì ở đây thế?

Đó là Gloria. Tôi không biết làm sao lúc nãy tôi không trông thấy cô, nhưng bãi biển thường vẫn hay thế: bãi biển không người, thế rồi đột nhiên không rõ từ đâu xuất hiện một người, y như từ dưới đất mọc lên. Gloria mặc một cái quần phăng chật, bó chẽn lấy hông khiến người ta có cảm giác sắp nứt tung, vì như tôi nói, vóc người cô đậm và chắc như một pho tượng. Nhưng cô vẫn xinh như xưa, bất kể cái mũi hơi to - cái khuyết điểm đó đối với tôi cũng có phần dễ thương, và Tôi lại đâm thích.

- Quả đất tròn mà...- tôi nói lạnh lùng.

Cô đáp lại với vẻ tự nhiên có phần giả vờ;

- Đêm qua em nằm mơ thấy anh, lúc tỉnh dậy em nghĩ: chắc là hôm nay mình sẽ gặp anh ấy! Đấy, thế mà quả em gặp được anh rồi. Anh làm gì vậy?

- Thì cô thấy đấy.

Tôi lội qua lạch, ngồi xuống, chà xát hai chân vào cát cho khô. Cô lại gần tôi và hỏi với vẻ hơi bối rối:

- Hay là anh qua chỗ em ăn trưa đi?

- Thế còn ông ấy?

Trên mặt cô thoáng hiện một nét u ám mà lúc bấy giờ tôi chưa rõ nguyên nhân.

- Ông ấy không có ở đây đâu.

Thôi được. Chúng tôi đi men theo bờ biển về phía bãi tắm, đi hết bãi tắm rồi len lỏi giữa những dãy nhà hộp cửa đóng kín mít vào rừng thông, ở đây vắng vẻ, những biệt thự mùa hè trống trải, những con đường mòn rợp bóng thông mất hút về phía xa. Hai chúng tôi đi theo những con đường mòn ấy, vừa đi vừa nói hết chuyện này đến chuyện khác, chẳng mấy chốc đã đến biệt thự của Gloria: một ngôi nhà nhỏ màu trắng, mái rơm thoai thoải xuống tận sát mặt đất. Nhưng bên trong thì lại hoàn toàn là một biệt thự hiện đại trang bị đủ mọi tiện nghi.

Tôi nhận ra rằng Gloria có cái gì đấy giấu tôi nhưng lại muốn tâm sự cùng tôi, bởi vì thấy cô khi thì thở dài, chốc lại liếc nhìn tôi như muốn nói: "Em khổ ghê lắm". Nhưng chỉ sau khi tôi tha thiết yêu cầu và gạn hỏi ghê lắm, trong lúc hai đứa nấu ăn trong bếp, cô mới kể rõ sự tình.

Đã mười ngày nay, Môricôni không thấy xuất hiện, sáng nay vừa gọi điện đến báo cho cô biết là cô đừng chờ gặp lại nữa. Gloria kể rằng Môricôni buôn rượu vang, bị sạt nghiệp sau một hợp đồng nào đó vừa thất bại và bây giờ bán biệt thự này cho chủ nợ của y - một gã Côntê ở đâu đấy mà cô không biết mặt. Sau ngày hôm nay, Côntê bắt đầu thực hiện quyền sở hữu biệt thự này. Tôi bèn nói ngay:

- Như vậy là anh ở đây không đúng lúc... Nếu em muốn, anh sẽ đi khỏi ngay.

Nhưng cô vội ngăn lại:

- Không, sao lại thế! Anh ở lại đây... chính lại rất là đúng lúc. Em không thể chịu được cái lão Côntê này, nên em không muốn tiếp hắn một mình.

Glôria cố gắng tỏ ra bình tĩnh, nhưng thấy rõ là cô đang lo lắng như một người cảm thấy không được tự tin lắm và ngờ vực điều gì. Khi hai chúng tôi ngồi vào bàn ăn, tôi thử gặng hỏi cô:

- Thế em sẽ làm những gì nào?

Cô cúi đầu đáp:

- Đấy chính đến bây giờ em vẫn chưa biết.

- Đến tận bây giờ?

- Thôi đừng hỏi gì em nữa. Vâng, đến tận bây giờ!

Tôi nói sang chuyện khác, nhưng Gloria không nghe tôi nói mà nghĩ ngợi một điều gì đó thầm kín riêng mình, không cho tôi biết. Chốc chốc cô lại nhìn ra cửa sổ như thể ngóng ai. Rõ ràng là cô đợi Côntê, thế thì sao cô lại nói cô không thể chịu nổi hắn?

Chúng tôi đang ăn trái cây tráng miệng thì bỗng có hai người đàn ông đi nhanh qua cửa sổ. Gloria lập tức nhổm phắt dậy khỏi bàn:

- Ông ấy đấy... Vậy mà em thì lại mải ngồi nói chuyện mãi... Mau lên!

Cử chỉ vội vã như vậy thật là khó hiểu đối với tôi. Glôria cởi bỏ cái tạp dề làm bếp, nhanh chóng bôi son vào môi, sửa lại mái tóc và xoa phấn kỹ lưỡng lên cái mũi đáng ghét của cô. Cô thậm chí còn hỏi tôi:

- Trông em thế nào, hả anh?

Và lập tức, không đợi tôi trả lời, cô chạy vọt ra phòng khách thốt lên bằng một giọng khác hẳn, một giọng mừng rỡ giả tạo:

- Xin chào mừng ngài, ngài Côntê! Ngài có khoẻ không ạ? Ngài có được bình an không ạ?

Từ trong bếp tôi bước ra. Gloria bèn nói:

- Đây là anh họ em...

Đúng là một kẻ gàn rỡ, Côntê (một gã đàn ông chừng năm mươi tuổi có bộ mặt xám xịt, nặng như chì) đứng giữa phòng khách, hai tay vẫn đút túi áo choàng, không buồn bỏ mũ, thậm chí không thèm nhìn tôi. Không hề để ý tí nào đến chúng tôi, hắn tiếp tục nói chuyện với người mối nhà, một người trạc trung niên, trông có vẻ một quân nhân về hưu, có giáo dục và lịch sự hơn bản thân hắn ta nhiều.

- Không cần phải kể lể dài lời... Tôi đã đánh giá ước lượng mọi thứ ở đây bằng mắt cả rồi... Phòng khách... Bốn phòng.

- Cộng với phòng ngủ của đầy tớ là năm ạ.

- Theo ông thì đấy cũng là phòng à? Thôi được rồi, phòng khách, năm phòng và một nghìn rưỡi mét vuông đất. Thế phỏng?

- Với lại ga-ra.

- Với lại ga-ra. Và tất cả những cái đó Môricôni định giá là mười sáu triệu? Ông có thể giải thích cho tôi ở đâu ra mà những mười sáu triệu không?

- Một khu nhà, cứ tính năm nghìn một mét vuông, thành ra bảy triệu rưỡi.

- Cứ cho là như thế. Nhưng một cái nhà tồi tàn, như vậy tôi đi thuê bất kì tốp thợ nề nào xây cho cũng chỉ tốn vài ba triệu. Thế còn những gì mà hơn sáu triệu nữa?.

- Còn các thứ đồ gỗ trong nhà nữa.

- Đồ gỗ nào? Ông cho tôi là thằng ngu hay sao? Bộ bàn ghế với cái tủ tòng tọng này ấy à? Chỉ có giả thử như cả cô tiểu thư cũng kể vào bộ xa-lông thì khi ấy may ra tôi mới có thể có ý kiến khác.

Câu nói thô bỉ đó như mũi dao đâm vào tôi. Tôi nhìn sang Gloria. Một lần nữa tôi sửng sốt khi thấy cô mỉm cười, hơi bồn chồn, dao động một chút, nhưng rõ ràng là vừa ý. Đưa tay lên sửa lại mái tóc, cô nói với vẻ đỏng đảnh:

- Em đáng giá ít thế thôi ư, theo ngài?

- Thế cô cho rằng năm triệu bạc là ít à? Làm gì có người phụ nữ trên đời này đáng giá năm triệu?

Và tất cả những lời nói đó là nghiêm chỉnh, cởi mở! Còn Gloria, thì đáng lẽ phải thấy bị xúc phạm, lại nhoẻn cười. Có lẽ người mối nhà cũng cảm thấy như tôi, vì thấy ông ta nói một cách bực bội:

- Tôi không có quan hệ gì với tiểu thư đây cả. Ngài Môricôni bán nhà có thể tính cả cô vào đây nếu ngài muốn, cái đó không liên can gì đến tôi.

- À, đấy là tôi nói thế thôi, nhân tiện...

Hai người tiếp tục xem nhà. Tôi với Gloria đi theo họ từ phòng này sang phòng khác, và Gloria thì vừa đi vừa ỏn ẻn, ngoáy mông, cố làm đỏm trước mặt Côntê. Còn thằng cha thô bỉ ấy thì cứ tiếp tục cái trò ỡm ờ thô bỉ của hắn: Được rồi, đồng ý sẽ trả mười sáu triệu nếu Môricôni nhường cả tiểu thư đây theo căn nhà. Tôi bỗng thấy buồn nôn, và bỏ ra vườn. Gloria lo lắng chạy theo tôi.

- Tại sao anh lại bỏ đi?

- Tại vì nếu anh ở lại thì anh sẽ đấm vào mõm cái thằng cha Côntê này. Chăng nhẽ em không hiểu là nó lăng mạ em hay sao?

- Về chuyện đồ gỗ ấy ư?

- Chứ sao! Em trở nên ngớ ngẩn rồi à?

- Em phải lo cho tương lai của em, - Cô trả lời và bỏ mặc tôi đấy, đi vào nhà.

Họ còn đi một thôi một hồi nữa qua các phòng, sau đó Côntê cùng với người mối nhà chào tôi và Gloria bước ra xe đang đợi họ ở trên đường. Đó chỉ là một động tác giả, vì vừa đi đến hàng rào sắt thì Côntê quay trở lại nói với Gloria:

- Xin cô cứ việc ở lại biệt thự này... Mai tôi đánh xe đến, chúng ta sẽ ăn sáng cùng nhau... và nói tiếp giá đồ gỗ.

Hắn lấy tay vuốt nhẹ lên má cô vẻ kẻ cả, còn cô ngượng nghịu mỉm cười hàm ơn. Xe của hắn vừa ra khỏi, tôi nói:

- Xin vĩnh biệt, tôi đi đây... ấy thế mà Côntê nói cũng đúng đấy: năm triệu bạc một người phụ nữ đắt qua. Giá như tôi thì tôi chẳng bỏ ra đến năm đồng lia!

Nghe câu đó, Gloria đỏ mặt. Đầu tiên là cái mũi sau đến hai má đỏ nhừ. Đột nhiên cô dậm chân, quát:

- Anh bước đi! Bước đi! Tất cả hãy xéo hết đi, cút hết cả đi!!!

Rồi cô chạy vào nhà, đóng sập cửa lại.

Tôi nhìn xung quanh. Trời đã sắp tối. Bầu trời còn cháy đỏ giữa những vòm lá thông, nhưng bóng chiều xanh sẫm đã bắt đầu trùm lên chân trời hoàng hôn, và mọi ngôi nhà to nhỏ thấp thoáng giữa những lùm cây quạnh hiu không một bóng người của Frétgiêna trông rất ảm đạm. Tôi nghĩ bụng: "Thôi, vĩnh biệt Frétgiêna! Mình sẽ không bao giờ đặt chân đến đây nữa. Thà chết còn hơn!".

Rồi tôi tiến đến bên cửa sổ nói vọng vào:

- Này, sau hai tiếng nữa, tôi sẽ đi xe máy qua rừng thông, chỗ ngã ba có quán bán báo ấy. Nếu cô đến, tôi sẽ đèo cô về Rôma... rồi ra sao sẽ hay. Nhưng nhớ đấy: tôi sẽ không đợi cô một phút nào đâu!

Tôi nghe từ trong nhà vọng ra, đáp lời tôi, nửa như tiếng nức nở, nửa như tiếng rên. Không nói thêm câu nào, tôi quay trở ra, đi thẳng. Tôi bước nhanh theo triền sóng ngược trở về. Về đến nhà, tôi gặp cả nhà đang ăn tối. Bữa hôm nay có mì ống với giò. Tôi tuyên bố rằng tôi phải về Rôma ngay, rằng công sở có việc cần gọi tôi, và tôi nhận thấy người nhà không hề tỏ ra phiền lòng chút nào. Có lẽ ngược lại. Tôi cột chiếc va li con của mình vào sau xe máy, ôm hôn lần lượt tất cả mọi người, rồi phóng xe trên lộ Aurêla.

Đến đúng giờ hẹn, tôi đã ở trong rừng thông, giữa ngã ba gần quán bán báo.

Gloria đã đứng đợi tôi ở đây. Cô mặc áo măng-tô đỏ nổi rõ cả trong tối. Và khuôn mặt xinh đẹp - tuy có hơi bị thiệt thòi vì cái mũi của cô lại trở nên trìu mến đối với tôi. Không nói gì cả, tôi lặng lẽ xách chiếc va li đặt lên trên va li của tôi, cột lai. Cô ngồi trên đệm xe sau tôi, vòng tay ra trước bụng tôi, ôm chặt lấy. Tôi nghe tiếng cô cười vang rồi ghé vào tai tôi nói thầm:

- Em rất sung sướng được anh gọi đi cùng. Và hôn vào tai tôi.

Tôi lắc lắc đầu, mở máy, và chúng tôi bắt đầu phóng. Một giờ sau, hai chúng tôi đã đến Rôma.

Hoàng Hải và Trịnh Đình Hùng dịch.

CATÊRINA

Tôi lấy vợ năm mười tám tuổi. Liệu lúc bấy giờ tôi có thấy trước rằng tính tình Catêrina sẽ đổi khác như thế được chăng? Không, gì thì gì chứ cái đó thì không.

Ngày ấy Catêrina là một cô gái không có gì nổi bật, tóc mềm, mượt, để ngôi thẳng. Khuôn mặt cô đều đặn, các nét cân đối, nhưng không gợi cảm, vô vị và nhợt nhạt. Toàn bộ vẻ đẹp của cô là ở đôi mắt: hai con mắt to, hơi ánh nhưng mềm dịu. Các đường nét cơ thể cô không phải đẹp lắm, nhưng tôi ưng cỡ người cô: bộ ngực to, mông nở, còn chân tay và vai mảnh dẻ và mềm mại như một cô bé gái. Giá trị nhất ở cô không phải là sắc đẹp mà là tính dịu hiền, nhu mì, và tôi nghĩ là tôi yêu cô vì thế.

Ai không biết Catêrina những năm ấy sẽ không tưởng tượng được trước đây đã từng là một con người dễ thương đến chừng nào. Những động tác của cô nhẹ nhàng, uyển chuyển, trông cũng đã đủ thấy yêu. Không bao giờ có một câu to tiếng, một cái nhìn thiếu thiện chí. Trong mọi lúc và mọi việc cô đều chiều ý tôi, tin tưởng ở tôi, trước khi làm cái gì thường bao giờ cũng nhìn tôi như để xin phép. Thậm chí đôi lúc cái đó làm tôi bối rối. Đôi lúc tôi trộm nghĩ: không, tôi không xứng đáng có người vợ như thế. Một người phụ nữ biết nhẫn nhục, chịu nhịn, chung thuỷ, và biết đối xử, niềm nở biết bao!

Cả khu nhà đều biết tính nết dịu hiền, đoan trang của cô. Ở chợ, các bà nói chuyện với mẹ tôi:

- Con trai bà thật có phúc… lấy vợ tiên.

Đến nỗi đôi lúc tôi muốn cô đừng hiền quá như thế.

Tôi hỏi đùa cô:

- Catêrina, lẽ nào trong đời em chưa hề nói một câu thô tục hoặc làm một việc gay gắt bao giờ sao? - Có những khi tôi muốn cô cứ nói một cái gì hay làm một cái gì khác thường xem sao.

Sau khi cưới, hai chúng tôi ở ngay tại ngôi nhà mẹ tôi ở trong ngõ Chinquê. Ở đó có mấy cái gác xếp bỏ không. Mẹ tôi ở phòng dưới. Còn ở tầng một là hiệu bán bánh mì và mì sợi của chúng tôi. Như vậy là tất cả nhà cùng sống và làm việc trong một ngôi nhà. Hai năm đầu Catêrina hiền lành và ít nói như những ngày chúng tôi quen nhau, có khi còn hiền hơn nữa kia, bởi vì cô yêu tôi, và biết ơn tôi đã lấy cô, đã cho cô nhà ở và lo tạo cho cô những điều kiện tốt nhất để sống.

Cô hiền lành với tôi và với cả mẹ chồng, kể cả khi chỉ có một mình: không ai trông thấy cô cả, cô cũng không hề đổi khác. Những buổi trưa, tôi từ cửa hàng về, đi rón rén thẳng vào trong bếp xem cô dọn dẹp, sắp xếp các việc trong bếp, trên nhà xem sao. Tôi thích đứng ngắm cô thong thả, khoan thai đi những bước nho nhỏ, nhẹ nhàng trong bếp, nấu nướng mọi thứ không hề hấp tấp, không hề nhăn nhó, tức bực, luôn luôn cẩn thận, tỉ mỉ và lặng lẽ. Như không phải cô đang đứng trước bếp ga trong bếp, mà đang đứng trước nhà thờ. Tôi bèn bất ngờ chạy vào ôm chầm lấy cô. Cô hôn tôi, mỉm cười và nói bằng một giọng thanh thanh dịu dàng pha chút trách móc: - Anh làm em sợ quá!

Hai năm sau khi chúng tôi cưới nhau, thấy rõ là Catêrina không có con. Bây giờ tôi khẳng định như vậy, còn khi đó thì chưa kết luận ngay được như vậy. Hai chúng tôi mong có một đứa con, mà mãi chẳng có. Lúc đầu chúng tôi bàn cãi mãi về vấn đề này trong gia đình với nhau, sau đó bảo nhau đi khám bác sĩ, hết bác sĩ này đến bác sĩ khác. Catêrina chữa chạy ít lâu, tốn kém khá nhiều tiền, nhưng rốt cuộc chúng tôi thấy rằng tất cả những cái đó đều vô hiệu. "Thôi đành vậy, tôi bảo, làm thế nào được... Chẳng ai có lỗi cả... Có lẽ số phận nó như vậy". Một thời gian có cảm tưởng là Catêrina cũng đành lòng với việc đó. Nhưng mà ở đời không phải bao giờ cũng làm được như mình muốn - có thể cô cũng muốn "đành vậy" nhưng không được. Chính do đó mà tính tình cô bắt đầu thay đổi.

Có lẽ, trước hết là sự thay đổi bề ngoài. Cái nhìn của cô, trước đây âu yếm thế, nay trở nên cau có, môi hơi trề ra, và bên cạnh miệng xuất hiện hai nếp nhăn nhỏ, trông ang ác. Giọng nói trước đây vang như tiếng nhạc, nay thành gay gắt. Có thể cô cũng cố tự kiềm chế, nhưng thường thế, những thay đổi bên ngoài thể hiện lại cả ở trong tính cách. Không có dấu vết gì còn lại của cái tính dịu dàng, nhu mì ngày trước, rồi thì ở cô sinh ra tính thù hằn, độc địa, hung hăng. Có những lúc đột nhiên câu trả lời của cô khiến tôi giật thót mình: "Anh thích hay không thích đối với em cũng thế thôi". "Quỷ tha ma bắt..."Thôi, em chán lắm rồi". “Hãy để cho em yên”. Thời gian đầu, dường như chính bản thân cô cũng ngạc nhiên về sự thô bạo của mình, nhưng rồi sau đó tự thả mình đến mức hầu như chỉ toàn nói năng kiểu như thế. Cô bắt đầu có thói quen hễ động có chuyện bực mình gì dù nhỏ nhặt, là đóng cửa đánh sầm. Trong nhà tôi, chốc chốc lại nghe tiếng đóng sầm cửa. Và mỗi lần như vậy tôi có cảm giác như bị một cái tát. Trước kia cô gọi tôi bằng đủ thứ từ ngữ âu yếm mà những người phụ nữ thường dùng khi họ yêu: nào "anh thân yêu", "anh yêu quí của em", "cục vàng của em". Còn bây giờ thì còn thấy "vàng" với "bạc" gì đâu nữa! Chỉ thấy: ngốc, khờ thật, đồ đểu, đồ ngu, có khi còn tệ hơn. Cô không chịu nổi bất cứ sự phản đối nào, có khi tôi chưa kịp mở miệng, cô đã bồi luôn:

- Thôi im đi, đồ ăn hại, chẳng hiểu cái gì cả.

Khi đang yên lành, chẳng có cái gì để mà cãi cọ nhau, cô cũng lại kéo tôi vào chuyện cãi cọ. Thật uyển chuyển và phong phú biết bao những lời lẽ xóc móc ác độc của cô! Nếu những lời lẽ ấy của cô không có tính chất xúc phạm đến như thế, có lẽ tôi đã chỉ ngạc nhiên mà nghĩ: ở đâu ra cái tinh xảo, cái sắc bén như thế trong ngôn ngữ của cô. Cô biết - như người ta thường nói - bắt đúng mạch: đã bao nhiêu lần tôi tự nhủ: "cắn răng lại, đừng đối đáp gì cả, vờ như cái đó đối với mình chẳng có nghĩa lý gì cả", nhưng cô đều tìm được một câu nào đó đánh đúng chỗ đau của tôi, khiến tôi giận tím mặt, buộc phải nói lại.

Khi thì cô nói chuyện về gia đình tôi: cứ theo lời cô nói thì gia đình tôi chỉ là loại "cuối hạng", còn cô là con nhà công chức (thực ra mà nói bố cô chỉ là một người cạo giấy ở hội đồng thị chính, cả đời chỉ kiếm đủ ngày ba bữa ăn). Khi thì cô quay sang bình phẩm hình thức bên ngoài của tôi. Một mắt tôi không nhìn rõ, có vết gì ở trong con mắt như máu tụ - vậy mà cô dẫu môi lên bảo tôi:

- Đừng có lại gần tôi... Trông cái mắt đến phát ghét, y như quả trứng ung vậy.

Mà không có chuyện gì khó chịu hơn khi người ta bị soi mói chuyện gia đình hoặc là bị đả động đến chứng tật nào của cơ thể. Thật vậy, tôi đã mất hết bình tĩnh, quát tướng lên. Cô đáp với nụ cười cay độc trên đôi môi nhợt nhạt:

- Đấy, thấy chưa, chưa chi đã quát tháo rồi... Không thể nào nói chuyện được với anh. Anh chỉ biết quát tháo thôi. Một khi không biết cư xử cho đúng mực, thì đó không phải là lỗi của tôi.

Tôi không còn cách nào khác là đi khỏi nhà.

Tôi đi lang thang một mình trên bờ sông Têverơ, uất ức và lủi thủi.

Nhưng tôi không thể căm ghét cô. Tôi còn thương hại cô, vì tôi hiểu rằng điều đó mạnh hơn cô, ngoài ý muốn của cô, và cô chính là người khổ vì nó trước tiên, cô đau khổ vì bệnh tình của mình, và do đó mà hay cáu bẳn. Điều đó đặc biệt thể hiện rõ ràng ở dáng đi và ánh mắt của cô: cái nhìn của cô trở nên nặng trĩu, lo âu, tham lam, hung dữ như một cái nhìn của một con thú đang tìm kiếm một cái gì đấy mà không thấy. Khi cô đáp lại tôi bằng sự thô bạo, trong giọng nói của cô không phải chỉ có sự giận dữ và oán ghét; không, giọng nói ấy giống tiếng gầm gừ của con thú bị đau mà không biết vì sao đau, đem trút tất cả sự hung dữ vào những người không có tội tình gì với nó.

Sự phỏng đoán của tôi về việc tính tình Catêrina thay đổi do không có con đã được bà mẹ cô xác nhận. Một lần nọ, sau nghe tôi phàn nàn, bà kể với tôi rằng hồi nhỏ trò chơi yêu thích của Catêrina là ru búp bê ngủ, và cô cứ khăng khăng đòi để cho cô trông mấy đứa em nhỏ. Khi Catêrina lớn lên, cơ thể cô phát triển đúng với tính chất của một người phụ nữ phải có nhiếu con, Catêrina cũng biết điều đó và chờ đợi. Nhưng mãi chẳng có con và thế là cô không tự chủ được nữa.

Chúng tôi sống với nhau như vậy được năm năm nữa. Công việc buôn bán của chúng tôi phát đạt, mọi việc đều trôi chảy, nhưng tôi thì bất hạnh: tôi đâu có phải là sống. Catêrina ngày một tệ, nói năng với tôi bây giờ chỉ là nhiếc móc, xúc phạm.

Hàng xóm láng giềng không còn bảo tôi lấy được vợ tiên nữa, mà bây giờ ai cũng thấy không phải là người ngợm, tiên phật gì mà là tôi rước quỷ về nhà. Bà mẹ tội nghiệp của tôi cố tìm cách an ủi tôi: có thể rồi đây - bà bảo - đứa con sẽ ra đời, và Catêrina sẽ trở lại dịu hiền như xưa. Nhưng tôi không hy vọng điều đó. Nhìn cô đi lại trong nhà, mặt nghêng nghêng, ủ dột và dữ tướng, tôi sờ sợ và nghĩ bụng một lúc nào đó cô ta có thể giết tôi như giết một con chó dữ hoá điên xông vào cắn chủ.

Tất cả cái cảnh đó như một con đường dài mà cuối đường còn chưa thấy. Tôi thường đi vơ vẩn một mình dọc theo bờ sông, nhìn xuống dòng sông và nghĩ: tôi, hai mươi nhăm tuổi, có thể nói là còn trẻ, hoàn toàn trẻ, mà cuộc đời tôi hầu như đã hết, không còn một niềm hy vọng nào đối với tôi cả... Có lẽ số tôi là phải sống những ngày còn lại của đời mình với quỷ. Tôi biết rằng tôi sẽ không thể nào lìa bỏ cô ấy được, vì tôi yêu cô, và cô, ngoài tôi ra cũng không có ai khác cả; đồng thời tôi cũng cảm thấy rằng nếu tôi cứ ở lại với cô thì sống sẽ không ra sống.

Từ những suy nghĩ ấy, lòng tôi nặng trĩu đến mức muốn nhảy xuống sông tự tử...

Một đêm, tôi trở về nhà cũng không nhớ là thế nào nữa. Tôi đi theo những bậc thang bẩn thỉu xuống bờ sông Têvơro, chọn một chỗ khuất dưới chân cầu, cởi áo vét, cuộn lại và bỏ xuống đất, rồi hí húi trong bóng tối viết mấy chữ vào trong một mảnh giấy nhét vào bên trong áo vét. Tôi viết: "Tôi tự tử vì vợ" và kí tên.

Bây giờ là đầu mùa đông. Nước sông Têvơrơ dềnh lên, trông phát sợ: dòng nước đen ngầu, lẫn rác và tạp chất các loại, gió lạnh thổi lại như từ trong hang. Tôi đã định nhắm mắt nhảy ùm xuống sông, nhưng bỗng thấy sợ. Tôi bật lên khóc. Và vừa khóc vừa quay lại, lên cầu thang và chạy một mạch về nhà. Tôi vào thẳng buồng ngủ, nắm lấy tay Catêrina. Cô đang ngủ. Tôi lay cô dậy và nói:

- Đi với tôi.

Lần này cô hoảng, đi theo tôi không có một tiếng. Có thể cô nghĩ rằng tôi định giết cô, vì đến cầu thang cô gỡ ra khỏi tay tôi. Nhưng trời tối đen xung quanh không một bóng người, tôi dùng sức ép cô xuống. Chúng tôi đi trên bờ sông - cô đi trước, tôi chỉ mặc áo sơ mi và gilê, đi sau. Đến chân cầu, tôi cho cô xem cái áo vét, lấy mảnh giấy ra đưa cho cô đọc và nói:

- Xem đây này, cô đã đưa tôi đến nông nỗi này đây... Catêrina, tại sao em thay đổi quá lắm vậy? Trước kia em hiền, tốt như thế mà bây giờ chẳng khác gì quỷ dữ... Tại sao vậy?

Nghe tôi nói, cô cũng thốt nhiên khóc oà lên, ôm lấy tôi và nhắc đi nhắc lại mấy lần rằng sẽ cố tự kiềm chế. Sau đó, cô giúp tôi mặc áo vét vào, rồi hai chúng tôi đi về nhà.

Tôi kể điều đó để nói rằng tôi đã tuyệt vọng đến mức nào. Nhưng Catêrina vẫn không sửa đổi tí nào. Trai lại, từ ngày ấy cô còn cười giễu tôi là không đủ can đảm tự kết liễu đời mình.

Năm 1943. Sau những trận ném bom đầu tiên bà cụ tôi quyết định phải đóng cửa cửa hàng, đi về quê ở Vanlêcôrxa, vùng Chôchana. Catêrina vẫn như mọi bận, khi thì đồng ý đi, khi thì lại bỗng dưng không đồng ý. Những ngày ấy, cô thật làm tôi phát điên. Tuy vậy, cuối cùng cả gia đình tôi cũng đã lên đường; chúng tôi đi nhờ một chiếc xe tải bột mì và thực phẩm khác đem đi bán ở chợ đen.

Chúng tôi ngồi trong khoang sau xe, va li xếp ngay dưới chân. Nắng gay gắt. Qua Phrôzinônê, xe đến vùng đồng bằng, núi đồi đã ở lại tít phía sau, bốn bề là cánh đồng trải rộng. Nóng bức làm tôi mệt lử, và cứ thế thiu thiu ngủ. Bỗng xe dừng phắt lại, tiếng người lái xe kêu to:

- Máy bay... Xuống bờ ruộng tất cả đi.

Còn chưa trông thấy máy bay, nhưng tiếng rítt đầy sắt thép, khốc liệt, xé tai nghe đã rất gần đâu đây rồi. Ven đường có trồng một hàng bạch dương và những cây gì to cao, tiếng máy bay từ phía ấy dội lại - có nghĩa là máy bay đang ở phía sau rặng cây.

Tôi bảo Catêrina:

- Xuống mau lên.

Nhưng cô nhún vai trả lời:

- Tôi cứ ở lại đây.

- Ơ kìa, xuống đi - tôi quát lên - cô muốn chết hả?

- Tôi thế nào cũng được.

Tôi nghe câu trả lời của cô khi tôi đã đang đứng ở dưới đường. Tôi nhảy ào xuống bờ ruộng... Và tự nhiên bầu trời như bị một đám mây đen che khuất: chiếc máy bay hiện ra. Tiếng rú của động cơ chói tai như tiếng sấm. Trong tiếng rú rít, tôi phân biệt được tiếng một tràng liên thanh. Chiếc xe vận tải đỗ giữa đường và trên đó là Catêrina. Tràng súng liên thanh làm bốc lên một đám bụi ven đường rồi mau chóng tản đi. Chiếc máy bay bay đi, khuất sau lùm cây. Bây giờ nó lấy độ cao và, như một con chuồn chuồn trắng, bay tít về phía xa giữa vòm trời nóng bỏng.

Còn chiếc ô tô vẫn đỗ trên mặt đường. Catêrina ở lại trong khoang xe đơn độc một mình. Tôi chạy lại, gọi cô, cô không trả lời. Tôi trèo lên xe... Cô đã chết.

Thế là hai mươi nhăm tuổi đầu, tôi là người goá vợ. Cuộc đời tự do, rộng mở mà tôi hằng mơ ước những lần đi lại trên bờ sông đang trải rộng trước tôi. Nhưng tôi yêu Catêrina và rất lâu không nguôi nhớ thương. Tôi thường nghĩ: cô đã đau khổ như thế nào, đã từng khắc khoải vươn tới một cái gì, tìm đến một cái gì mà tự mình cũng không biết và vì không tìm thấy nên trở nên ác nghiệt, dù không muốn thế. Nhưng cô nào có tội lỗi gì. Cuối cùng, thay cho cái mà cô đi tìm, cô đã tìm thấy cái chết. Và chúng ta đã không thể làm gì được. Catêrina đã thay đổi và đã chết vì những nguyên nhân không phụ thuộc vào cô, và vì chính những nguyên nhân mà lúc đầu tôi đã đau khổ rồi sau đó được giải thoát khỏi nó. Sự hiền dịu mà tôi đã từng yêu say đắm ở cô, cô đã nhận được như một món quà, cũng như tính ác nghiệt, và như cái chết.

Hoàng Hải và Trịnh Đình Hùng dịch

NHỮNG Ý NGHĨ NÓI THÀNH TIẾNG

Ở cái khách sạn "Rôma" điển hình ở hữu ngạn sông Têvrơ mang tên "Marfồriô" này, ban đầu mọi việc đối với tôi đều tốt đẹp cả. Đầu tôi rỗng và âm vang giống như cái vỏ sò thường gặp trên bờ biển. Khi khách đặt món "mì ống xào mềm", trong đầu tôi vang lên một tiếng vọng hiền hoà: "mì ống xào mềm", khi họ đặt "bích qui Anh" trong đầu tôi cũng rung lên: "bích qui Anh", ngoài ra không có gì nữa cả. Nói tóm lại, tôi không nghĩ gì ráo, cả bên ngoài lẫn bên trong tôi là một anh bồi bàn trăm phần trăm, chính cống và thực thụ đến mức tối tối trước khi ngủ, trong đầu tôi vẫn -còn tiếp tục vang vọng những "mì ống xào mềm" và “bích qui Anh” mà cả ngày tôi đã bưng ra bàn cho khách.

Tôi bảo rằng đầu tôi trống rỗng, nhưng đúng hơn thì phải nói là đông cứng, như những vũng nước ở trên núi, đến mùa xuân băng tan lại biến thành nước, và một buổi sáng kia bỗng nhiên xao động, gợn sóng lăn tăn trước gió.

Nói chung lại, dù là đầu óc trống rỗng hay đầu óc đông cứng, thực sự tôi là một người bồi bàn kiểu mầu. Có một lần, buổi tối trong khách sạn, một cô gái thậm chí đã phải nói với anh bạn ngồi cùng về tôi:

- Anh nhìn mà xem kìa... Cái anh chàng này có bộ mặt bồi bàn biết chừng nào! Ngoài bồi bàn ra, anh ta không thể là ai khác được... Sinh ra làm bồi bàn, chết cũng làm bồi bàn.

Ai biết được bộ mặt bồi bàn là thế nào? Có thể là một khuôn mặt mà khách đến ăn ưa thích chăng? Bản thân họ thì chẳng cần phải có “bộ mặt khách” làm gì, vì họ không cần lựa ý hay lấy lòng ai. Thế nhưng nếu anh bồi bàn muốn là bồi bàn, thì anh ta phải có một bộ mặt riêng, bộ mặt bồi bàn...

Thôi được, cứ tạm cho là như vậy. Cả năm, tôi không nghĩ một điều gì cả, chỉ biết thực hiện những món đặt của khách. Thậm chí nếu có thằng cha thô lỗ nào đó quát tôi:

- Ơ hay, ngố thật hay là giả vờ giả vịt thế? - thì đầu óc tôi cũng ngoan ngoãn nhắc lại: “Ngố thật hay giả vờ giả vịt thế?”... ngoài ra không có gì hơn.

Ông chủ khách sạn đương nhiên lấy làm hài lòng về tôi và thường nói với những anh phục vụ khác.

- Tôi không muốn để xảy ra những việc đáng tiếc ở trong khách sạn... Các anh hãy lấy Anfređô mà làm gương: không bao giờ có một câu nào thừa nhé. Thật là một người bồi bàn thực thụ.

Mọi sự bắt đầu vào một buổi tối, cũng giống như lớp băng tan ra dưới nắng mặt trời, trở thành nước và đột nhiên xao động, gợn sóng... Tôi gặp phải một ông khách, đã già rồi, nhưng cố làm ra vẻ trẻ trung, tóc lốm đốm bạc như điểm tuyết, mặt hơi quắt. Mới bắt đầu, ông ta đã thét lác, chắc muốn tỏ vẻ trước mặt cô bạn đi cùng - một cô gái tóc vàng nhạt, xấu xí, chắc là làm văn thư đánh máy hay gì đấy. Cái gì ông ta cũng không bằng lòng. Khi tôi mang món ăn đến, ông ta bắt đầu quát tháo:

- Món gì trông dễ sợ thế này? Chúng mình vào đây thật là sai lầm. Chẳng nhẽ tớ lại đổ toàn bộ cái thứ này lên đầu cậu chứ lại!...

Ông ta thật là ngang trái: đặt thịt bò, thì đây, tôi mang cho thịt bò. Nhưng lần này, đáng lẽ ngoan ngoãn nhắc lại trong đầu những câu ông ta nói, thì tôi bỗng nghĩ: "Cái thằng cha này, mặt quắt bằng ngón tay chéo". Chính cả tôi cũng phải ngạc nhiên. Cái ý nghĩ ấy nào phải vĩ đại gì, tôi biết, nhưng đối với tôi ngay đến cái đó cũng là quan trọng, bởi vì từ ngày tôi phục vụ ở khách sạn này, đây là lần đầu tiên tự bản thân tôi nghĩ một điều gì đó. Tôi đi xuống bếp, đặt lại, rồi bưng lên hai suất thịt bò rán và lại nghĩ: "Này, tọng đi!". Các bạn thấy, đấy đã lại là một ý nghĩ khác, cho dù đó là ý nghĩ như thế nào mặc lòng, nhưng mà là ý nghĩ.

Kể từ buổi tối hôm ấy tôi bắt đầu nghĩ, nghĩa là tôi muốn nói rằng tôi bắt đầu làm một đằng mà nghĩ một nẻo. Theo tôi, chính cái đó gọi là nghĩ. Chẳng hạn, tôi khom người hỏi: "Dạ thưa, các quí ông dùng món gì ạ?" còn trong bụng nghĩ: "Cái thằng này cổ dài như cổ ngỗng ấy". Hoặc tôi nhã nhặn hỏi: “Bà dùng pho-mát chứ?”, nhưng nghĩ thầm: "Bà có ria mép, bà bạn ạ, bà đã cố đánh phấn cho hết, nhưng làm sao hết được". Nhưng thường thường, len vào đầu tôi là những câu chửi, những lời thô bạo, thậm chí có tính chất xúc phạm, như: “Tiên sư... thằng ngu, đồ vô lại, câm ngay cái mồm đi”, và vân vân. Cái đó mạnh hơn tôi – muốn hay không muốn cũng không làm thế nào được, - những từ ngữ, lời lẽ cứ sôi lên trong đầu tôi, như đậu ninh trong nồi. Rốt cuộc tôi bắt đầu nhận thấy rằng tôi nói nốt trong ý nghĩ những câu mình đã nói ra mồm. Thí dụ: "Quí ông có muốn dùng bơ, dùng chanh không?" và thầm kêt thúc câu: “hở đồ con lợn?”. Hoặc tôi hỏi: “Quí ông, quí bà biết những món đặc sản của khách sạn chúng tôi rồi chứ ạ?” còn tự mình thì thêm: "Nấu tồi, tiền lãi lại cao". Và thốt nhiên tôi chợt nhận ra rằng, những đoạn sau của câu tôi nói không còn là ở trong ý nghĩ nữa, mà đã được nói ra thành tiếng thực, chỉ có điều nói rất nhỏ, rất thầm thì, không ai nghe thấy. Tóm lại là tôi đã bắt đầu nói, dù là rất thận trọng. Có nghĩa là mọi việc đả xảy ra theo trình tự: đầu tiên là hoàn toàn không nghĩ gì cả, sau đó bắt đầu ngẫm nghĩ, rồi thì bây giờ là nghĩ thành tiếng, tức là nói ra.

Tôi nhớ rất rõ lần đầu tiên tôi đã nói ra thành tiếng như thế nào. Một buổi tối thứ bảy có một đôi ngồi vào bàn thuộc phạm vi tôi phục vụ, một đôi như thường thấy vào những chiều, tối thứ bảy: cô ta bình thường như trăm nghìn cô gái khác, người hơi cao, tóc màu sáng, mặt kiêu kỳ, trát đầy son phấn, ngực độn; anh ta tóc đen, mũi nhọn, mặt đỏ, người thấp, vai rộng, áo vét màu xanh, còn giày da màu vàng. Cô ta hình như người miền Bắc, còn anh ta phát âm chữ “u” kéo dài như người vùng Vitecbô. Anh ta chộp lấy bảng ghi món ăn y như đó là tờ tin về việc tuyên bố chiến tranh, rồi chúi mũi đọc một cách bực bội, rất lâu không thấy quyết định chọn món gì. Sau đó tự đặt cho mình những món nặng nặng một tí: mì ống, thịt bò rán khoai tây, bánh gối. Cô ta thì ngược lại, chọn mấy món nhẹ nhẹ, thanh cảnh. Tôi ghi lấy, và quay xuống bếp. Nhưng ngay lúc đó, tôi ngước nhìn anh ta một lần nữa và cảm thấy hai môi tôi rung rung, phát ra những tiếng rất nhỏ, nhưng rõ:

- Trông cái mặt lấc cấc chưa kìa!

Anh ta vẫn còn đang đọc thực đơn, không để ý thấy gì cả. Nhưng cô ta, cũng như tất cả mọi phụ nữ, rất thính. Cô ta đang ngồi trên ghế khẽ bật dậy, giương đôi mắt nhìn tôi: cô ta nghe thấy rồi. Tôi xuống bếp, kêu rõ to:

- Mì ống một, xa-lát một! - rồi quay ra- đứng dựa tường cách chỗ họ ngồi không xa.

Tôi thấy cô ta cười rũ. Cười hồi lâu, tay giữ lấy ngực, mặt đỏ rừ vì cười. Còn anh ngồi vẻ bực tức, cúi cúi lại gần cô, chắc là hỏi cô ta cười cái gì. Nhưng cô vẫn tiếp tục cười, lắc đầu và tay ôm lấy ngực. Cuối cùng cô mới nguôi cơn buồn cười, nghiêng đầu về phía anh ta, nói cái gì đó, vừa nói vừa chỉ tay về phía tôi. Anh ta quay lại nhìn tôi. Tôi đưa mắt ra chỗ khác, sau đó lại nhìn lại và thấy: cô ta lại cười, còn anh ta thì nhìn tôi bằng cặp mắt nảy lửa, đầu hơi cúi xuống như con trâu chực húc. Cuối cùng anh ta gọi tôi:

- Bồi bàn!

Cô ta thôi không cười nữa, và tôi từ từ đi lại phía anh ta. Tuy tôi có hơi sờ sợ, nhưng tôi vẫn trấn tĩnh được và lại lẩm nhẩm một cách đầy tự tin:

- Đúng thật là một bộ mặt lấc cấc.

Tôi đến gần, nói:

-Dạ thưa, quí ông cần gì ạ?

Anh ta nhìn tôi trừng trừng và nói giọng hăm doạ:

- Anh bồi, anh vừa tự cho phép mình phát biểu một ý kiến...

Tôi hỏi như người từ cung trăng rơi xuống:

- Ý kiến gì ạ?... Tôi không hiểu.

- Phải, anh có phát biểu một nhận xét... Tiểu thư đây đã nghe thấy.

- Hẳn là tiểu thư nghe lầm.

- Tiểu thư nghe rõ.

- Tôi chả hiểu gì cả. Nếu quí ông không thích mì ống, thì tôi có thể đem đổi.

- Anh bồi, anh đã có một nhận xét và anh thừa biết tôi muốn nói gì.

Đến đây cô ta dướn người về phía trước, bảo anh ta:

- Em bảo này, thôi tốt nhất là để mặc kệ anh ta.

Nhưng anh ta không chịu:

- Mời ông chủ ra đây.

Tôi cúi đầu, đi gọi ông chủ. Ông này ra, nghe hết tất cả, nói nói gì đó, tranh luận một hai câu, trong khi cô gái tiếp tục cười, còn anh chàng lại càng nổi cáu. Cuối cùng ông chủ đến gần tôi, nói khẽ:

- Thôi, phục vụ họ đi cho xong... Nhưng mà liệu hồn, nếu còn như thế này nữa, tôi đuổi cổ.

- Nhưng mà tôi...

- Thôi đủ rồi!... Đi mau!

Cả buổi, tôi tiếp cơm cho họ, không nói một câu nào nữa. Nhưng cô ta vẫn cứ cười suốt, còn anh ta thì ăn rất ít. Cuối cùng, không hề gọi món tráng miệng và không để lại tiền "puộc-boa", họ ra về. Cô gái ra đến cửa vẫn còn cười.

Sau lần đầu, đáng lẽ tôi phải giữ gìn, thì ngược lại, mọi việc càng tồi tệ hơn. Bây giờ hầu như tôi không nghĩ trong óc nửa, mà nói cả ra mồm. Những hôm ít khách, đi đi lại lại hoặc đứng dựa tường, tôi lại càng hay nói một mình, khẽ mấp máy môi, nhưng mọi người xung quanh đều nhận thấy cả, và họ trêu tôi:

- Thế nào, cậu tụng kinh đây à? Lần tràng hạt đấy à?

Không, tôi không tụng kinh, cũng không lần tràng hạt. Tôi đứng nhìn, chẳng hạn, một gia đình năm người: bố, mẹ và ba con nhỏ đang ăn, miệng lầm bầm:

- Chồng thì không muốn đặt nhiều món, hoặc là vì anh ta hà tiện, hoặc không có tiền thật... Chị vợ thì rõ thật chẳng biết cái gì cả, cao hứng lên đặt toàn những thứ đắt tiền: nào rau đầu mùa, sò, nấm, bánh ngọt... Anh ta tức điên người, cố trấn tĩnh... Nhưng chị vợ oái ăm, thấy chồng tức thì lại càng làm già, mà mặt cứ tỉnh khô, lại thêm mấy đứa con cứ vòi vĩnh, thật khốn khổ cho anh chồng...

Hoặc tôi ngắm nhìn một ông khách có cái bướu ở trán, trên đó mọc một túm lông:

- A, anh chàng này có búi khoai tây mọc ở trước cửa nhà... Có cái đó ở trên đầu, sờ thấy nó chắc phải lạ lắm nhỉ?... Mà làm thế nào anh ta đội mũ được? Đội lên trên hay là vuốt ra đằng sau gáy cùng với tóc?...

Tóm lại, càng ngày tôi càng hay nói một mình và ít nói chuyện trong hội đồng. Ông chủ không còn lấy tôi ra làm gương nữa, mà bắt đầu nhìn tôi nghi ngại. Tôi nghĩ rằng ông ta cho tôi là thằng hơi tâm thần và đợi dịp thuận lợi đầu tiên để sa thải tôi.

Dịp ấy đã tới. Một buổi tối nọ trong khách sạn hầu như không có một ai. Dàn nhạc chơi bài "Mặt trời của tôi" đang phổ biến hồi đó cho những cái bàn vắng tanh nghe, còn tôi ngáp ngắn ngáp dài bên cạnh một cái bàn lớn dọn cho mười người. Những người đặt cái bàn này không thấy đến, nhưng tôi biết đó là những ai rồi và chẳng chờ mong điều gì tốt lành ở họ cả. Và đây, cuối cùng họ đã bước vào gian phòng chan hoà ánh điện: những phụ nữ mặc áo dài buổi tối, ồn ào và hiếu động, vừa đi vừa ngoái lại đằng sau nói chuyện với những người đàn ông đi cùng với họ, những người này tay đút túi, tất cả trong những bộ cora-lê tối màu, xanh hoặc đen, bụng đi trước người đi sau, ục ịch và đầy vẻ tự mãn. Nói tóm lại là những người mà người ta quen gọi là một cử toạ tốt bụng. Nhưng nói cho cùng thì tốt hay xấu, do nhiều nguyên nhân tôi không thích họ, mà chủ yếu là vì họ trong xưng hô với tôi thường gọi tôi là "cậu" hoặc gọi trống không "Này, bưng cái ghế lại đây... Đem thực đơn lại đây... Nào, nhanh nhanh lên một tí cậu ơi", Họ gọi tôi là “cậu” như họ là đàn anh, trong khi tôi chẳng hề cảm thấy anh em gì cả, đặc biệt là với họ. Của đáng tội, ai họ cũng gọi là "cậu", cả với các bạn phục vụ khác, và thậm chí cả với ông chủ. Nhưng đối với tôi thì họ thích gọi ai là "cậu" thì gọi, cho dù với cả ông trời nữa cũng chẳng sao, miễn là đừng với tôi.

Như vậy là họ đã đến, và tiết mục đầu tiên phải là một màn kịch sắp xếp chỗ ngồi: Giulia ngồi sang đây, Phabritxiô ngồi kia, Lôrenxô ngồi cạnh tớ, tớ sẽ ngồi với Pietơrô, Giôvanna ngồi giữa hai chúng tôi, Mariza ngồi chính giữa bàn. Cuối cùng, lạy trời, họ đã ngồi cả xuống. Lúc bấy giờ tôi mới đến, đưa bảng thực đơn cho người ngồi giữa bàn: một gã béo, đầu hói, mắt đùng đục, mũi gẫy, cổ trắng, rắc phấn nhè nhẹ. Hắn ta cầm lấy thực đơn, lật lật mấy trang, hỏi:

- Nào, thế cậu khuyên chúng tớ đặt món gì nào?

Tôi nghe thấy hắn trỏ tay vào tôi, bèn lẩm bẩm:

- Đồ súc sinh.

Nhưng may thay, hắn không nghe thấy, vì xung quanh đang huyên náo cả lên để bàn cãi thực đơn. Người thì đòi đặt mì ống xpaghetti, kẻ thì đặt đồ nguội, người thích cái món nấu theo kiểu Rôma, kẻ thì không, số này thích rượu vang đỏ, số kia thích vang trắng. Đặc biệt là đám phụ nữ, cứ líu diu líu díu như gà buổi tối lên chuồng. Tôi không nhịn được, lẩm bẩm qua kẽ răng:

- Đúng là một lũ gà vịt!

Chắc hẳn anh ta nghe thấy, vì thấy anh ta nhổm người lên hỏi:

- Cậu bảo cái gì? Gà à?

- Vâng, - tôi giải thích, - có thịt gà tần đấy ạ.

- Gà tần làm cái gì! - ai đó nói to - Chúng ta ăn theo kiểu Rôma: đậu xào mỡ và paliata.

- Thế paliata làm bằng gì?

- Paliata, - gã cầm thực đơn giải thích, - là món thịt lợn sữa đem rán cả con, cùng với cả lòng ruột bên trong.

- Cả lòng ruột!... úi, sợ quá!

- Chính đó là thứ dành cho các anh, - tôi nghĩ, hay đúng hơn là tôi cúi xuống nói –lầm bầm.

Lần này thì hình như hắn ta hơi hiểu ra, vì thấy hắn hỏi vẻ nghi hoặc:

- Cái gì?

- Tôi có bảo gì đâu.

- Không, cậu vừa nói cái gì đó, - hắn ta nói giọng cả quyết nhưng không giận dữ.

Đúng vào lúc này, không hiểu sao tất cả bỗng trở nên yên tĩnh, không phải chỉ ở bàn này, mà trong cả khách sạn. Cả đến dàn nhạc cũng dường như cố ý, không chơi nữa. Và trong cái không khí yên ăng ấy, tự tôi nghe thấy tiếng mình nói, thầm thì nhưng rõ:

- Gọi là "cậu" hở, đồ súc sinh?

Hắn giật nẩy người, giận tím mặt:

- Bảo tao là đồ súc sinh?... Mày có biết mày đang nói với ai không, hả?

- Tôi chả nói gì cả.

- Tao là đồ súc sinh... A, thằng đểu, thằng vô lại, tao sẽ dậy cho mày biết, ngay bây giờ!

Hắn nhổm dậy, túm lông cổ áo tôi ấn sát vào tường. Tất cả những người khác cũng đều đứng cả dậy, người thì nói cho hắn nguôi, kẻ thì ngược lại, hùa vào mắng mỏ tôi. Tôi cũng phát cáu, giằng tay hắn ra, kêu:

- Tôi không nói gì hết... Buông tay ra!

- À, mày bảo mày không nói gì cả à? Thật chứ?

- Chả nói gì hết, - tôi nhắc lại, rồi khẽ bồi thêm: - đồ súc sinh ạ.

Lần thứ hai, cái từ đó buột khỏi miệng tôi...

May thay, ông chủ vừa chạy đến. Ông bèn vừa nhũn như con chi chi, vừa ngọt như mía lùi.

- Thôi, tôi xin ông, tôi xin ông, ông bạn đáng kính ạ!

Mà ông bạn đáng kính vẫn rống lên như thằng cha khuân vác ở ngoài ga:

- Để đấy, tao đánh cho nó một trận vở mặt!

Cuối cùng, ông chủ phải cầm lấy tay tôi lôi đi:

- Còn cậu này thì đi theo tôi.

Lại “cậu”!

Ông chủ và tôi đi qua cả gian phòng, và mọi người ngồi sau cái bàn đứng dậy, để nhìn tôi rõ hơn, còn tôi không thể không nghĩ thành tiếng:

- Lại thêm một thằng súc sinh nữa gọi mình bằng "cậu".

Lúc ấy ông ta không nói gì, nhưng khi đã vào đến trong bếp rồi, ông ta thét vào mặt tôi:

- Thế là đầu tiên mày gọi khách là súc sinh, còn bây giờ gọi cả tao nữa đấy hả?

- Tôi có gọi gì đâu... đồ súc sinh.

- Đấy, lại thế. Vậy mày là đồ súc sinh, bạn thân mến ơi... Đi đi, cút đi mau lên, cút ngay!

- Thôi được... Tôi đi... Đồ súc sinh.

Nói chung là môi tôi rung lên không phụ thuộc vào ý muốn của tôi nữa, và tôi không làm thế nào được cả. Ra đến đường tôi mới định thần, tôi đứng lại và nói to lên những lời phản kháng:

-Họ lại gọi mình là "cậu"... như mình là anh em với họ không bằng... Họ là người thế nào, ai biết? Tại sao họ lại không biết cư xử cho nó nhũn nhặn?

Đúng lúc ấy, thấy tôi nói chuyện bâng quơ một mình, một viên cảnh sát đến gần, gọi:

- Này, say rồi phải không? Rượu vang đỏ hay rượu trắng thế? Đi lên hè đi, mau lên, không được đứng ở đây đâu.

- Say gì mà say? -tôi cãi. Và ngay lập tức từ miệng tôi lại buột ra cái từ mà vì nó tôi đã bị đuổi khỏi khách sạn "Marfôriô". Tôi định bắt lại nó như bắt một con chim vừa sổ khỏi lồng. Nhưng biết làm sao, nó đã buột ra ngoài rồi, không làm thế nào được nữa... Nói tóm lại, tôi bị bắt vì tội xúc phạm cảnh sát, bị nằm một đêm ở đồn, rồi sau đó bị ra toà xét xử... Khi tôi ở tù ra, tôi nhận thấy rằng đầu tôi lại đông cứng lại. Tôi sang đường ở đầu cầu Vihôriô, suýt nữa thì bị ô tô đâm phải. Tôi đứng, run lẩy bẩy, còn lái xe ló đầu ra quát tôi:

- Ngủ gật đấy à?

Tôi nhìn theo anh ta và trong đầu tôi lại ngoan ngoãn dội lại, như xưa: "Ngủ gật đấy à... Ngủ gật đấy à... Ngủ gật đấy à?”

Hoàng Hải và Trịnh Đình Hùng dịch 

NGƯỜI ĐÀN BÀ HAM THÍCH HỘI HÈ

Tôi sinh ra trong một thành phố không lớn ở trung tâm Italia, gần biển. Thành phố của chúng tôi xấu xí, tuy cổ kính; nhưng mặc dù đã có từ lâu, nó chẳng có giá trị lịch sử hay nghệ thuật nào, cả những công trình đồ sộ cũng không có. Nhiều thế kỷ qua, nó chẳng có gì đặc biệt, nhưng gần đây nó được kiến thiết thêm, trở thành khá hiện đại. Ở quảng trường trung tâm là nhưng dinh thự tuy cổ kính nhưng xấu xí, và nhà thờ - còn lâu mới được coi là một di tích văn hoá thời cổ,- cây cối còi cọc, hình như là loại ngô đồng mọc lên ở đó.

Khu trung tâm này được coi là mê cung của những ngõ ngách ngoằn ngoèo với những ngôi nhà nhỏ đơn sơ; xa hơn nữa, bắt đầu những đại lộ mới, rộng rãi, thẳng tắp, bên lề trồng trúc đào; những con đường ấy kéo dài tới tận ven thành phố, dọc đường mọc lên những dinh thự đơn giản.

Ở thành phố chúng tôi có một ngành công nghiệp gì đó liên quan ít nhiều với nông thôn; có nhiều gia đình khá giả - bác sĩ, luật sư, thương nhân; nền kinh tế của chúng tôi càng phát triển thì công việc của họ càng thuận lợi.

Bạn tự hỏi, tại sao tôi lại mô tả thành phố của mình nhỉ? Là vì thế này: tôi yêu nó đến mức tuy đã ra ở riêng và chuyển sang ở Rôma rồi, tôi vẫn phục hồi được bối cảnh quen thuộc và sống lại cuộc sống trước đây của mình. Chúng tôi dọn đến ở khu phố mới, gồm quảng trường trung tâm và một vài đường phố chạy tới đó. Nó là bản sao chính xác thành phố quê hương tôi; quanh nó là cả một sự nhộn nhịp đô thành, nhưng chẳng hề gì, có thể không lưu ý tới chuyện đó.

Quảng trường ở Rôma, nơi chúng tôi đang ở, cũng như ở quảng trường thành phố quê hương tôi, tất cả những gì cần thiết đều có: nhà thờ, rạp chiếu bóng, các loại cửa hàng lương thực, thực phẩm, dụng cụ gia đình, quần áo may sẵn, văn phòng phẩm và sách, cả cột xăng tự động và cả siêu thị nữa.

Chúng tôi ở gần quảng trường, trên tầng sáu - ngôi nhà nhiều tầng - cả đường phố đều xây những loại nhà như vậy. May mắn cho tôi: tình cờ mới vỡ lẻ là trong ngôi nhà chúng tôi, có một bà goá đồng hương với tôi. Chúng tôi làm quen với nhau, bà giới thiệu tôi với các bạn đồng hương khác sống quanh đó. Đối với tôi, điều đó rất quan trọng, vì tôi nói đặc sệt giọng địa phương và sự tiếp xúc với những người phát âm giống như mình gây cho tôi ấn tượng là tôi chưa hề rời khỏi nhà mình.

Chủ nhật, chúng tôi cùng đi lễ nhà thờ, thứ bảy đi xem chiếu bóng, cách một ngày lại cùng đi uống cà phê. Tôi dùng thì giờ đúng y như ở thành phố quê hương: sáng ra quảng trường mua bán, quãng sáu, bảy giờ đi dạo. Vì thế cuộc sống ở Rôma của tôi y hệt như hồi trước khi ra ở riêng khi tôi còn là con gái, sống với bố mẹ ở tỉnh lỵ. Ở trung tâm Rôma, tất cả các danh lam thắng cảnh như các phố Vênêtô, Cônđốtti, các quảng trường Côlônhơ và Pôpôlô, một năm tôi chỉ miễn cưỡng tới đôi ba lần.

Đặc biệt, các ngày lễ đã duy trì trong tôi ảo tưởng như tôi chưa hề xa rời thành phố quê hương, ở tỉnh lỵ chúng tôi, người ta tổ chức các ngày lễ nghiêm chỉnh, ngay cả khi người ta không tin vào cái người ta ăn mừng, Người ta lần lượt ăn mừng các ngày lễ dân gian cổ xưa, lễ nhà thờ, và đặc biệt những ngày lễ gia đinh: sinh nhật, lễ kỷ niệm, v.v... tất nhiên, cả những ngày lễ chính thức nữa.

Sống ở Rôma giữa các đồng hương, tôi hoàn toàn có thể tiếp tục tập quán này: ăn mừng tất cả các ngày hội của chúng tôi. Cũng có người trong số đó ăn mừng ở thủ đô – kể ra có khác đi chút ít. Ví dụ như ở quê, người ta gán cho ngày Hội hoá trang một ý nghĩa lớn hơn nhiều, suốt năm người ta nóng lòng sốt ruột đợi nó, như đã thành lệ từ ngày xửa ngày xưa. Còn ở Rôma, người ta làm rầm rì rùm beng lên, cái chính cốt chỉ để cho trẻ em tiêu khiển - có thế thôi.

Cần phải nói là chồng tôi hoàn toàn không chia sẻ sở thích của tôi. Mặc dù anh sinh trưởng ở cùng một thành phố với tôi, nhưng ngay từ hồi còn nhỏ, anh đã sang Mỹ học. Trở về, anh là một người "Mỹ" chính cống: lúc nào anh cũng mặc bộ trang phục sẫm bằng vải mỏng, áo lót trắng và cà vạt sẫm. Bộ tóc đỏ cắt kiểu "bốc" như người Đức, húi tông đơ hai bên mái. Kể đeo kính cũng chẳng thừa, vì lúc nào anh chả nghiêm trang, kiên quyết. Về chuyên môn, anh là chuyên gia dầu mỏ, nên phần lớn thời gian trong năm anh phải đi xa. Bao giờ anh cũng đi tới một số nước nhất định: Iran, vùng Cận Đông và Libi, hoặc anh tới Châu Mỹ latinh, cụ thể là Venezuela.

Còn tôi thì lại không thích đi du lịch. Nhiều lần nhà tôi muốn tôi cùng đi, nhưng tôi từ chối. Từ đó, bắt đầu những mối bất hoà giữa chúng tôi: "Cô là dân tỉnh lỵ hay nhà quê", anh nói.

Một buổi chiều, tôi mở tập bản đồ địa lý, lấy cây bút chì đỏ vạch một vòng tròn trên tấm bản đồ thế giới: vạch đỏ bắt đầu từ Iran vòng qua vùng Cận Đông và Libi, tới Venezuela, qua Rôma rồi lại khép lại ở Iran.

Tôi giải thích:

- Mỗi ngày, ra khỏi nhà, em đi một vòng quanh quảng trường rồi quay về nhà. Cho nên có gặp ai thì cũng là gặp lại những khuôn mặt cũ, có làm việc gì thì cũng lặp lại những việc cũ.

- Thế là cô tìm cách sống ở đô thành hệt như mình chưa từng bước chân đi khỏi tỉnh lỵ chứ gì?

- Thì anh cũng đi từ Rôma tới Têhêran, sau đó đi Riat, từ đó tới Tripoli, từ Tripoli tới Caracaxơ, rồi lại đến Rôma. Vậy thì anh cũng chỉ gặp một số người quen và làm một số công việc nhất định, phải thế không?

- Nói chung, thì là thế đấy.

- Vậy thì có gì khác giữa lối sống của em với lối sống của anh? Chỉ có điều là em làm một đường vòng vài trăm thước, còn anh thì vài nghìn cây số, thế thôi. Trái lại, đời sống của em mới đa dạng chứ! Anh chỉ toàn gặp những người chuyên về dầu lửa, có nói với họ thì cũng chỉ nói về dầu lửa. Chứ em, thì em tiếp xúc với đủ mọi loại người, chuyện trò với họ về đủ mọi thứ.

- Nhưng dẫu sao cô vẫn là dân tỉnh lỵ, là nhà quê, còn tôi là con người hiện đại, có văn hoá.

Những ngày hội, ngày lễ làm anh tức điên hơn cả. Anh căm ghét những cái đó, anh dám chắc rằng anh cũng có những ngày đáng ghi nhớ của riêng mình, không phù hợp với những ngày chung: ví dụ như ngày được tăng lương hay ngày mua chiếc xe hơi mới, nhưng chẳng ai bận tâm đến, dù là trong những ngày hội của anh thì anh cũng chẳng bận tâm đến ngày hội của người khác.

- Anh còn nhẳng muốn nghe nhắc tới những ngày lễ tập quán. - Tôi đã từng nhắc đi nhắc lại với anh. - Còn em thì ngày lễ nào em cũng thích! Em thích cây thông ngày Lễ Giáng sinh, hoa giấy những ngày Hội hoá trang, quả trứng nhuộm ngày Lễ Phục sinh, cuộc đi chơi lên tỉnh ngày Hội Feragôxtô. Ngay cả ngày kỷ niệm các người đã khuất, ngày mà người ta mang hoa cúc tới nghĩa trang, em cũng thích!

- Phải! Em thì chẳng cần ăn, chỉ cần chơi!

- Nếu huỷ bỏ các ngày lễ, thì cũng ví như nhẽ ra ngồi vào bàn ăn cho ra ăn, lại đi ăn khoai. Cũng ví như đang ở nhà cửa chuyển sang ở hang...

- Dẫu sao thì em vẫn là một người quá ư man rợ!

- Chính anh mới là man rợ! Cứ ý anh, thì có lẽ anh huỷ bỏ tất cả trên đời này, ngay cả đến quần áo. Trông bọn mình bây giờ mới thật hay: cả em, cả anh, cả con gái đều trần truồng mà đi và đều sống trong hang hốc.

Tôi quên chưa kể là hồi đó chúng tôi sinh được một mụn con gái, cháu Giannina. Bề ngoài, trông cháu giống bố cháu, nhưng lớn lên chút ít, cháu in hệt như tôi: cũng cùng những sở thích, những say mê như nhau. Nó thích quảng trường, nhà thờ, cửa hàng, quán cà phê của chúng tôi. Và điểm cơ bản là nó mê thích những ngày hội.

Ngày Hội hoá trang sắp tới, Giannina đã lên năm, và tôi quyết định đưa nó vào vũ hội hoá trang. Đó là cuộc khiêu vũ hoá trang đầu tiên trong đời nó, và tôi không muốn đây là vũ hội cuối cùng: cần phải làm thế nào để nó gây cho con gái tôi một ấn tượng không thể phai mờ; để suốt đời nó phải nhớ đến. Như thường lệ, chồng tôi đi xa, ở đâu đó vùng Cận Đông. Chúng tôi cùng người bạn gái góa chồng bàn luận rất lâu xem nên ăn mặc như thế nào. Theo ý tôi thì một thiếu phụ tóc đen mảnh dẻ, nên mặc giả làm một nữ hải tặc, còn con gái tôi tóc màu sáng, đúng là một nữ thiên thần! - nên mặc bộ cánh tiên với chiếc mũ nhỏ nhọn đầu rải rác những vì sao và mảnh trăng non, với cây gậy thần cầm tay. Cuối cùng bàn cãi hồi lâu, tôi quyết định mặc bộ cánh Tây Ban Nha, đúng hơn là bộ cánh digan Tây Ban Nha: chiếc áo choàng đen, lược cặp sau gáy, một bộ phách trong tay. Còn cho con gái, tôi chọn bộ cánh của các bà quý tộc thế kỷ thứ mười tám: nó phải đeo mớ tóc giả nhỏ màu tro, váy có khung phồng, cổ khoét sâu, mặt hoá trang, đính nhiều nốt ruồi giả và cầm quạt trên tay.

Tôi với nó nom thật xinh! Những đồ trang sức của chúng tôi mới hợp với chúng tôi làm sao! Tôi mặc toàn đồ đen, nom bí ẩn, sôi nổi, đầy vẻ quyến rũ như yêu tinh thần nữ. Bó chặt trong xiêm áo, lụa là rực rỡ, Giannina nhờ phấn sáp và mực vẽ, không những trong như người lớn, mà còn là một cô gái đỏng đảnh, khêu gợi.

Đúng lúc chúng tôi đang xoay đi xoay lại trước gương, thì có tiêng ồn ở lối vào: chồng tôi bất ngờ xuất hiện. Anh mặc bộ trang phục trắng - rõ ràng anh mới ở xứ A-rập nóng bức về. Nhìn thấy Giannina, anh lặng lẽ nắm tay nó, đưa vào buồng tắm, ngâm ướt khăn mặt và chỉ trong vài giây, anh phá huỷ bằng hết thành quả lao động hàng giờ của tôi: anh rửa phấn hồng, phấn trắng, sáp, mực vẽ và nốt ruồi. Nhưng đến khi anh bắt đầu lột xiêm áo nó ra thì tôi can thiệp vào. Tôi chẳng còn nhớ chúng tôi đã đối đáp nhau những gì, nhưng chắc chắn là đã xảy ra một cuộc tranh cãi, xem giữa tôi với anh ta, ai là kẻ man rợ. Tuy nhiên lần này chúng tôi đã to tiếng cãi nhau, kèm theo những lời quát tháo sỉ nhục lẫn nhau, và kết thúc bằng ẩu đả: lần đầu tiên trong sáu năm sống chung, nhà tôi tát tôi một cái. Tôi nắm lấy con gái và mẹ con tôi nhảy bổ ra đường. Tôi, trong bộ quần áo di gan Tây Ban Nha, nó như một bà Đờ Pompađua bé, xấu, chúng tôi lên xe hơi đi thẳng.

Tôi lái một lèo luôn ba tiếng đồng hồ, gần nửa đêm, về tới tỉnh lỵ quê tôi. Thấy chúng tôi trong bộ quần áo trá hình, mẹ tôi hồn nhiên kêu lên:

- Các con đến dự vũ hội hoá trang nhà ông trưởng khế Đôgiualani đấy à?

Tôi cũng chẳng trả lời mẹ là không phải. Rốt cục thì tại sao lại tước đi của cháu bé niềm vui vô tội, là cuộc vũ hội hoá trang đầu tiên trong đời nhỉ?

Chúng tôi đi dự vũ hội và hết sức hào hứng. Gần sáng trở về, mệt phờ, người đầy hoa giấy rắc, dây giấy quấn quanh.

Tôi không quay về thủ đô nữa: vợ chồng tôi ly dị nhau. Mới đây, tôi gặp anh ấy ở phòng khách của ông luật sư của tôi ở Rôma, nhân khi tôi tới thu xếp công việc gia đình. Anh tỏ ra dễ thương, nhưng đối xử thật xa cách. Anh hỏi tôi làm gì. Tôi đáp:

- Em vẫn giống như mọi khi.

Tôi hỏi anh xem anh làm gì. Anh nói:

- Tôi vẫn sống như mọi khi.

Để chứng thực lời nói của mình, ngay chiều hôm ấy, tôi chuẩn bị trở về nhà tôi ở tỉnh lỵ, và khoảng hai giờ sau, anh cũng phải đi về vùng Cận Đông.

Chúng tôi chia tay nhau gần như đôi bạn. Anh nói:

- Chúng ta không hiểu được nhau. Chúng ta là những kẻ có trình độ văn hoá khác nhau.

Tôi đáp:

- Văn hoá gì ở đây! Em với anh cùng tốt nghiệp một trường ra. Chỉ có điều em thích những ngày hội của đời mình, còn anh thì không thích nữa, thế thôi.

Hoàng Hải dịch

TRỘM VÀO NHÀ THỜ

Khi sói mẹ và sói con bị đói, bụng rỗng ngồi đó rên ư ử và cắn xé lẫn nhau thì sói bố làm gì? Con sói đực sẽ làm gì, tôi hỏi bạn? Nó làm gì lúc đó, tôi nói các bạn rõ nhé: nó ra khỏi hang ổ, đi tìm mồi; có thể, tuyệt đường hy vọng, nó làng lẻn vào các nhà. Và những người nông dân giết chết nó là phải, khi nó lẻn vào nhà nông dân và xông vào họ. Thành thử mọi sự đều đúng, và ở đây chẳng ai có tội cả. Nhưng vì lẽ phải đó cái chết đã thoát thai.

Tôi chính là con sói bố mùa đông năm ấy, và tôi cũng sống theo lối sống của sói - không sống trong nhà cửa, mà trong một cái hang ở ven đồi Môngtơ Mariô, trong những mỏ lộ thiên bỏ hoang. Ở đó có rất nhiều hang, nhưng hầu hết đều bị phủ đầy bụi gai, chẳng luồn vào được. Chỉ có hai cái là ở được, một của tôi và một của ông cụ già Puliti, cụ vừa đi ăn mày vừa nhặt giẻ rách. Xung quanh chỗ đó là một màu vàng, trần trụi, cửa hang đen xì, ám khói. Trước hang ông cụ Puliti bao giờ cũng có một đống giẻ rách mà ông nhặt nhạnh, tích lại; trước cửa hang, tôi có một chiếc bi đông to đựng dầu làm bếp nấu. Vợ tôi tay bế con, luôn luôn phùng mồm thổi lửa.

Nói của đáng tội, bên trong cái hang trông khá hơn một cái buồng vớ vẩn nào đó, cũng rộng rãi khô ráo, sạch sẽ trên mặt đất trải đệm, đồ đạc xống áo mắc trên đinh. Tôi để cả gia đình ở lại trong hang, một mình đi Rôma tìm việc, tôi là một lao công, thường làm nghề thợ đấu. Nhưng đông đến, hiểu tại sao công việc đất cát ít hẳn đi. Giờ đây tôi phải luôn đổi nghề, rồi cuối cùng tôi hoàn toàn thất nghiệp. Tối tối, khi tôi quay về hang, dưới ánh đèn dầu, vợ tôi ngồi trên đệm nhìn tôi, thằng bé áp vào ngực cô ta, nhìn tôi, hai thằng lớn đang chơi dưới đất, cũng nhìn tôi, còn tôi, thấy trong bốn cặp mắt đó cùng biểu hiện một chữ “đói”, tôi cảm thấy mình là con sói đực trong một gia đình sói, và tôi nghĩ bụng: "Nếu mình chẳng đem gì về cho chúng ăn, chúng sẽ xé xác mình ra làm từng mảnh mất".

Ông cụ Puliti với chòm râu bạc trang trọng, nom cứ như một ông thánh thực sự, nhưng vừa mở mồm ra là thấy ngay đó là một ông lão gian xảo. Ông cụ thường bảo tôi:

- Sao nhà cậu đẻ lắm vậy? Để cho chúng nó khổ à? À mà tại sao cậu không đi nhặt mẩu vụn thuốc lá nhỉ? Bán đi cũng thu được chút ít đấy.

Nhưng tôi chẳng thể bắt mình đi nhặt mẩu thuốc lá, vì tôi muốn có một công việc thực sự. Một buổi tối, khi hết cả hy vọng, tôi nói với vợ:

- Anh chẳng muốn sống mãi như thế này nữa... em biết không? Anh sẽ đứng núp ở một xó, người đầu tiên đi qua, là anh sẽ... Vợ tôi ngắt lời:

- Anh muốn vào tù sao?

Tôi nói:

- Vào tù lại được nuôi ăn.

Vợ tôi:

- Nuôi anh được thôi, thế còn mẹ con chúng em?

Phải nói là câu ấy đã khiến tôi suy nghĩ.

Chính cụ Puliti đã gieo cho tôi ý nghĩ vào ăn trộm nhà thờ. Ông cụ thường đi ăn xin ở các nhà thờ và có thể nói là thuộc lòng tất cả những nhà thờ ấy. Ông cụ thuyết phục tôi, nói rằng nếu tôi đến, tôi nấp được ở trong nhà thờ trước khi người ta khóa cửa, thì sáng ra có thể lẻn đi mà không ai biết. Nhưng ông cụ căn dặn:

- Cẩn thận đấy... Các cha cố không ngốc đâu... Đồ quý họ để trong tủ sắt, chỉ bầy ra ngoài những đồ bằng thuỷ tinh thôi.

Ngoài ra, ông cụ hứa sẽ đem đồ đi bán hộ, nếu như tôi ăn trộm được. Nói chung là ông cụ nói cứ ngon ơ, mặc dầu lúc đầu tôi chẳng muốn nghĩ mà cũng chẳng muốn nói đến chuyện đó. Còn ý nghĩ thì chúng cứ như những con rận ấy: đã bò vào là cứ tự ý tung tăng, rồi bỗng dưng cắn mình nhói một cái, làm mình phải thót lên vì bất ngờ.

Thế rồi một tối, nó đã cắn tôi như vậy, và tôi đem chuyện ấy nói với vợ.

Cần phải nói là vợ tôi rất ngoan đạo, khi chúng tôi còn ở quê, cô ta thường lui tới nhà thờ nhiều hơn là ở nhà. Cô ta bảo tôi:

- Anh điên mất rồi!

Tôi chỉ đợi cô ta phản đối, nên đáp:

- Có phải trộm cắp gì đâu... Tại sao người ta phải dâng cho nhà thờ những vật ấy? Để làm phúc mà lỵ... Nếu chúng mình lấy những cái đó, thì để làm gì? Để được quả phúc thôi... Vậy thì ban quả phúc cho ai, ngoài chúng mình ra, là những kẻ rất cần đến quả phúc ấy?

Cô ta lúng túng nói:

- Sao anh lại nghĩ được như thế nhỉ?

Tôi nói:

- Chuyện ấy việc gì đến em. Trả lời anh câu này: có phải sách kinh dạy là cần cho kẻ đói khát được no đủ không?

- Có đấy.

- Mình có phải là kẻ đói khát không?

- Có!

- Vậy, có nghĩa là mình chỉ thực hành nhiệm vụ của mình thôi... Mình làm việc có thiện quả.

Nói tóm lại là tôi cứ cái giọng ấy mà nhắc đi nhắc lại với cô ta, luôn dựa vào tôn giáo - đó là yếu điểm của cô ta mà, - rồi cuối cùng, cô ta đã vỡ nhẽ ra. Sau đó, tôi nói thêm:

- Có điều anh không muốn để em trơ trọi một mình. Cứ đi với anh. Họ mà bắt được thì chúng mình ngồi tù với nhau.

- Thế còn con cái, anh ơi.

- Con, cứ để cho cụ Puliti trông nom... Rồi Chúa sẽ lo cho chúng nó.

Nói chung, chúng tôi thoả thuận với nhau rồi báo cho cụ Puliti biết mọi sự.

Ông cụ bàn kế hoạch hành động với chúng tôi và tán thành kế ấy. Cuối cùng cụ vuốt râu, nói:

- Anh Đômênikô, nghe lão già này, đừng động đến những trái bằng bạc nhé. Của rẻ đấy. Có lấy thì lấy những đồ quý.

Giờ thì nhớ đến ông cụ Puliti với chòm râu của ông, những lời ông dặn dò tôi thật nghiêm chỉnh, tôi lại thấy buồn cười.

Vậy là đến ngày đã định trước, chúng tôi để các cháu lại cho cụ Puliti rồi ra xe điện tới Rôma. Thật y như hai vợ chồng sói đói từ trên núi lần xuống làng xóm; nhìn chúng tôi lại càng thấy giống: vợ tôi thấp lùn, to ngang, vai rộng, tóc dầy xoăn tít như cái bếp lửa úp trên đầu, mặt cương quyết; tôi thì gầy nhom như một anh chàng chuyên lột da thú, má hóp, râu đâm tua tủa, đôi mắt sâu hoắm long lên sòng sọc. Chúng tôi chọn nhà thờ cổ trên một phố trông ra Coóc xô. Nhà thờ rộng và tối như bưng, vì xung quanh nó là những ngôi nhà cao; bên trong có hai hàng cột, sau các hàng cột là hai chái hẹp, tối, và một vài bàn thờ xếp đầy những đồ vật quý. Trên tường, dưới lớp kính có treo rất nhiều những trái tim vàng và bạc, nhưng tôi để ý đến cái tủ kính nhỏ, trong tủ, trên mặt nhung đỏ, giữa một số trái tim quý giá hơn, có chuỗi ngọc lan. Tủ kính đó để ở bàn thờ xếp giành cho đức Thánh Mẫu; trên bàn thờ là tượng thánh mẫu to bằng người thật đứng dưới tán che toàn thân sơn son thếp vàng, đầu có vòng hào quang kết bằng những đèn thờ, dưới chân là rất nhiều hoa cùng những cây nến.

Chạng vạng tối, chúng tôi mới lọt vào nhà thờ, và đợi lúc bàn thờ xép đó không có ai, chúng tôi liền nấp ngay ở phía sau. Đằng sau bức tượng có một vài bậc lên xuống, chúng tôi ngồi vào đó. Lúc ấy đã muộn, bác coi nhà thờ đã lệt xệt lê chân đi khắp cả, miệng lẩm bẩm: "Đóng cửa đây". Nhưng bác ta không nhìn vào sau bàn thờ, mà chỉ tắt các ngọn đèn thờ, để chừa lại hai cây nến đỏ ở hai bên. Sau đó tôi nghe thấy bác khoá cửa lách cách và đi suốt nhà thờ tới kho đồ thánh. Bọn tôi ở lại trong hành lanh hẹp giữa bàn thờ và tường hậu. Tôi cứ run lên lẩy bẩy như người sốt rét, khẽ bảo vợ:

- Này, lẹ lẹ lên... Mình mở tủ kính ra đi.

Vợ bảo:

- Khoan đã... đi đâu mà vội?

Tôi nghe thấy cô ta ra khỏi chỗ nấp. Cô ta đứng ngay giữa bàn thờ xép, trong bóng tối mờ mờ cô làm dấu thánh, cúi rạp mình xuống, sau đó lùi lại một tí, rồi lại làm dấu, lại cúi xuống. Sau hết, cô ta quỳ gối trong một góc và chắp tay cầu nguyện. Cô ấy cầu gì tôi không rõ, nhưng tôi biết cô ấy chẳng tin gì lăm vào chuyện mình đang làm điều thiện như tôi đã nói với cô ta và cô ta muốn hết sức hết lòng tự bào chữa cho việc mình làm. Cô ta cúi đầu, do đó không nhìn rõ khuôn mặt dưới mái tóc dài; sau đó, dưới làn ánh sáng đỏ nhờ, cô ta ngẩng đầu lên rồi lại cúi xuống, mấp máy môi như người lần tràng hạt. Tôi đến gần cô ấy, thận trọng thì thào:

- Có thể về nhà mà cầu nguyện, em ạ!

Cô ta nói sẵng:

- Để mặc em, nhà thờ rộng, anh đi đi đứng đây làm gì?

Tôi thì thào:

- Em có muốn trong khi em cầu nguyện, anh mở cái tủ kính ra không?

Cô ta lại sẵng giọng:

- Không, em chả muốn gì hết... Đưa cho em cái móc sắt kia.

Tôi thủ trong mình một cái gióng cửa mà dùng nó để mở cái tủ kính ọp ẹp kia thì thật là thích hợp. Tôi đưa cho cô ta rồi bỏ đi. Tôi loanh quanh trong nhà thờ, không biết làm gì. Tôi thây sờ sợ. Trong toà thánh đường mờ tối vơi những vòm mái Âm vang, với bàn thờ chính rộng lớn lấp lánh tận sâu phía trong cùng, với những hàng ghế xưng tội đen xì phủ kín ở hai bên chái.

Tôi rón rén luồn qua hai hàng ghế dài trống không, tới cửa ra vào sống lưng ớn lạnh, y như có người đang theo dõi tôi. Tôi định mở cửa, nhưng cửa đóng kín mít; bây giờ tôi liền quay trở lại, ngồi bên mé trái cạnh một phần mộ xây được soi sáng bằng ngọn đèn đêm đỏ, leo lét.

Phần mộ được xây thụt vào trong tường, trên đó có một phiến đá hoa cương to màu đen, mặt nhẵn, hai bên có hai hình người: một bộ xương với lưỡi hái, và một ngựời đàn bà trần truồng, thân thể cuộn trong chính mớ tóc của mình. Đó là những pho tượng tuyệt tác bằng đá hoa cương ngà ngà vàng, nhẵn bóng.

Tôi đứng ngắm nghía hai pho tượng ấy, thấy hình như trong bóng tối mờ mờ, chúng động đậy và người đàn bà định chạy khỏi bộ xương, nhưng bộ xương lịch thiệp níu tay cô ta lại. Bây giờ, để lãng quên đi, tôi phải nghĩ đến cái hang nhà, lũ trẻ con, cụ Puliti, và lòng tự nhủ lòng là nếu bây giờ có ai đề nghị tôi thoái lui và quyết định lại nên làm gì, thì tôi vẫn làm chuyện đó hay một việc đại loại như. vậy.

Nói chung, không phải tình cờ mà tôi rơi vào nhà thờ này, không phải tình cờ mà tôi nghĩ đến một công việc như vậy, không phải tình cờ mà trong đời, tôi chẳng tìm được cho bản thân một cái gì tốt đẹp hơn. Và giữa dòng suy nghĩ mông lung đó, tôi buồn ngủ và thiếp ngay đi. Đây là một giấc ngủ nặng nề, không mộng mị và trong cái nhà thờ lạnh như nhà hầm này, người tôi cứ run lên đây đẩy. Tôi ngủ tít, và chẳng hay biết gì nữa.

Sau đó, có ai lay lay tôi, tôi lẩm bẩm trong cơn ngái ngủ:

- Yên nào, cứ quấy rầy mãi!

Nhưng người ta cứ tiếp tục lay lay tôi, tôi liền mở mắt và thấy bao nhiêu người: ông cụ coi nhà thờ đang trố mắt nhìn tôi, ông cha đạo già có bộ tóc bạc bù xù, với bộ quần áo khoác vội lên người, hai ba thầy cảnh sát và giữa họ là vợ tôi, mặt mủi ủ dột. Tôi vẫn đứng yên tại chỗ, nói:

- Các vị để chúng tôi yên... Chúng tôi là dân không nhà không cửa, vào nhà thờ ngủ đỡ...

Thế là một thầy cảnh sát dí vào mắt tôi một cái gì đó; đang còn ngái ngủ, tôi cứ tưởng đó là chuỗi tràng hạt, sau đó nhìn rõ đó là chuỗi ngọc lan.

- Nó là cái gì vậy, để chiêm bao đấy phải không? – thầy cành sát nói.

Rút cục, sau khi bàn tới bàn lui một lát, các thầy cảnh sát tóm lấy chúng tôi, giải đi khỏi nhà thờ.

Vần còn là đêm, nhưng đã hơi tang tảng, đường phố vắng tanh vắng ngắt, ướt đẫm sương. Chúng tôi đầu cúi gầm, lặng lẽ rảo bước, cảnh sát bao quanh.

Tôi thấy vợ tôi đi trước, nom thật thấp lùn, nghèo khó với chiếc váy ngắn, tóc lởm chởm trên đầu, tôi thấy thương cô ta hết sức, bèn bảo một thầy cảnh sát:

- Tội nghiệp vợ con tôi quá.

Thầy hỏi:

- Các con anh ở đâu?

Tôi kể lể. Thầy cảnh sát nói:

- Bác là bố một gia đình... Làm sao đầu óc lại nghĩ đến chuyện làm ăn như vậy? Nhẽ ra phải nghĩ đến con cái mới phải.

Tôi trả lời thầy ta:

- Tôi làm chuyện ấy là vì nghĩ đến con cái đó thôi.

Đến đồn cảnh sát, một người đàn ông trẻ tuổi tóc hoe ngồi trên bàn giấy, thấy chúng tôi, nói:

- A, cái bọn ăn trộm đồ thánh...

Bỗng vợ tôi kêu lên the thé:

- Xin Chúa tròờ chứng giám, tôi không có tội...

Tôi chưa từng nghe thấy cô ta có cái giọng ấy bao giờ, đến nỗi tôi há hốc cả mồm:

Ông cẩm nói:

- Có nghĩa là chồng chị có tội?

- Cũng không phải ạ.

- Thế hoá ra là ta có tội đây... Thế làm sao mà chuỗi ngọc lại rơi được vào tay chị?

Vợ tôi nói:

- Đức Thánh Mẫu từ trên bàn thờ bước xuống, tự tay mở tủ kính lấy cho tôi chuỗi ngọc.

- Ái chà, Thánh Mẫu... thế Thánh Mẫu cho chị cả cái móc sắt mở khoá à?

Nhưng vợ tôi, giơ hai tay lên cao, tiếp tục hét lên bằng cái giọng điên loạn:

- Nếu tôi nói sai, xin cứ vật tôi chết ngay tại chỗ này này!

Họ hỏi cung chúng tôi chẳng biết bao nhiêu lâu, nhưng tôi nói là mắt tôi chẳng trông thấy đích thực là như thế nào, còn vợ tôi thì cứ nhất định quả quyết là bà Thánh Mẫu đã đem cho chuỗi ngọc. Thỉnh thoảng cô ta lại quát lên:

- Hỡi các con chiên, hãy quỳ gối trước phép màu!

Tóm lại, cô có vẻ như bị ma ám hay loạn óc làm sao ấy. Rốt cuộc người ta giải cô ấy đi, còn cô ta vẫn cứ la hét và kêu gọi Thánh Mẫu. Tôi đoán người ta dẫn cô ấy vào trạm y tế. Ông cẩm hỏi tôi xem tôi có cho là vợ tôi điên không, và tôi trả lời ông:

- Có thể là như vậy.

Vả lại, người điên có phải là người ốm đâu, có điều họ cứ tưởng tượng ra khác hẳn mọi người. Sau đó, tôi nghĩ biết đâu vợ mình nói đúng sự thật, và như vậy thì quả là đáng giận nếu như tôi chẳng được tận mắt nhìn thấy Thánh Mẫu công bằng từ trên bàn thờ bước xuống, mở tủ kính ra và trao cho vợ tôi chuỗi ngọc màu lam ấy.

Hoàng Hải dịch

TẤM THÂN SIÊU HẠNG

Thời gian gần đây, hình như chồng tôi chia tôi ra làm hai phần hoàn toàn khác nhau: một phần khó chịu, vô ích, xấu xa, phần kia dễ chịu, cần thiết, tốt đẹp. Tôi dễ dàng hiểu được phần thứ nhất là phần từ cổ trở lên, còn phần thứ hai là từ cổ trở xuống. Hễ tôi cất lời nói một điều gì đó là chồng tôi ngắt lời tôi, giễu cợt tôi và gọi tôi là đồ ngốc. Còn khi tôi nằm hoặc im lặng đi đi lại lại trước mặt anh ấy, ánh mắt anh ấy dường nhừ dừng lại nơi tôi với một vẻ kỳ lạ vừa tán dương, vừa pha chút tiếc rẻ. Bởi thế, cả bản thân tôi cũng như phân đôi vậy. Càng ngày tôi càng hay nói nhịu, nhút nhát, lời lẽ của tôi trở nên ấp úng, rối rắm, lúc nào cũng cho rằng chồng tôi đang nghĩ: "Dù sao em cũng ngốc ơi là ngốc!". Ngược lại, khi tôi nằm hoặc đi, còn anh ấy nhìn tôi, tôi chỉ muốn lam điệu làm bộ, để trông đẹp hơn, hấp dẫn hơn. Và tôi đoán được ý nghĩ của anh ấy: "Chà, tấm thân cô vợ ngốc nghếch của ta tuyệt quá!".

Để hiểu rõ hơn chồng tôi là người thế nào, cần biết rằng anh ấy là nhà sản xuất phim, và khá thành đạt. Anh ấy chẳng nghĩ mấy về nghệ thuật, mà chỉ sản xuất những bộ phim thương mại, chủ yếu là những phim tục tĩu. Chính trong dịp quay một bộ phim như thế tôi đã quen anh ấy. Tuy nhiên, sau khi lấy nhau, tôi đưa ra tối hậu thư: tôi đã chán ngáy trò phô bày những đường cong khêu gợi bằng cận cảnh trên màn ảnh lắm rồi, tôi yêu cầu anh ấy cho vai chính trong một bộ phim nghiêm túc; nếu không tôi sẽ ngồi nhà. Lúc đầu, tôi muốn gì anh ấy cũng hứa tất. Nhưng khi niềm say mê đã dịu xuống, anh ấy nghĩ ngay đến chuyện làm cách nào để bảo được tôi đóng vai chính ở trong những bộ phim khiêu dâm của anh ấy. Anh ấy không nói điều đó ra miệng vì không dám nói, nhưng anh ấy tìm mọi cách làm cho tôi hiểu bằng ánh mắt - như tôi đã nói, ánh mắt đầy cảm phục, đồng thời lại có vẻ tiếc rẻ.

Sự cảm phục, tiếc rẻ ấy đặc biệt mạnh lên trong thời gian gần đây, sau bộ phim anh ấy đặt hết hy vọng lại bị thất bại cay đắng. Từ đó chồng tôi trở nên không hiểu nổi, anh ấy không còn tự chủ đươc nữa, động một chút là gắt um lên.

Những ánh mắt và thích thú của anh ấy ngày càng nhiều và trở nên căng thẳng đến mức lòng tôi nặng trĩu: tôi luôn cảm thấy thân thể mình, luôn lo lắng: "Vú bên phải của tôi đang thế nào ấy nhỉ? Nó bị hở giữa áo và quần, hay đã được dây lưng che kín phía trên rồi? Còn cái mông bên phải? Nó có núng nính hơn bên trái không?"

Một tối, khi hai vợ chồng tôi ngồi trong phòng khách, mỗi người một góc đi văng, cùng xem truyền hình, tôi không tự chủ được nữa, liền bật dậy, không còn nghĩ đến vú bên phải, bụng hoặc mông bên trái, tôi chạy ra tắt ti vi đi. Sau đó, tôi quay về chỗ cũ và bảo chồng tôi:

- Này, bộ phim vừa rồi anh thất bại thảm hại phải không?

Anh ấy gầm gừ:

- Đừng nói vẩn vơ. Bộ phim tốt. Rất thành công.

- Vậy tại sao nó chỉ được đem chiếu có mấy hôm?

- Em chẳng hiểu gì cả. Các rạp có những cam kết của họ. Bao giờ phim chiếu đợt hai, em sẽ thấy rất đông khán giả.

- Báo chí viết rằng phim chẳng những kem cỏi và tầm thường, mà còn tẻ ngắt nữa. Chắc hẳn lần này các nhà phê bình phim có lý.

- Bọn ấy thì hiểu quái gì. Phim này sẽ có doanh thu rất cao.

Chúng tôi ngừng lời, nhìn nhau như hai người sắp bước vào trận quyết đấu. Tôi tiến bước đầu tiên:

- Em là vợ anh, em yêu anh, cho nên em rất khổ tâm thấy anh bực bội bồn chồn. Anh hãy trả lời em thẳng thắn nhé, ý anh thế nào nếu em tuyên bố: thôi được, vì tình yêu đối với anh, em sẽ từ bỏ ý nghĩ về bộ phim độc đáo, nghiêm túc, và bằng lòng đóng một vai ít nhiều hở hang trong một bộ phim khiêu dâm, trong đó em, hoặc nói đúng ra là tấm thân em, mà nói đúng hơn nữa là bộ ngực em, cái bụng em, sẽ đem lại thành công rực rỡ?.

Chồng tôi vốn to béo lại mắc chứng khó thở, vậy mà anh ấy nhảy phốc ngay tới quỳ dưới chân tôi, tháo giầy một bên bàn chân tôi mà hét vang lên:

- Hoan hô, hoan hô! Thế là cuôi cùng tôi lại nhận ra Lusilla yêu quý của tôi!

Nghĩa là tôi đã bấm trúng huyệt: niềm hy vọng duy nhất của anh ấy là bắt tôi trở lại cái nghề cũ đã làm tôi nổi tiếng. Ánh mắt vừa thích thú vừa tiếc rẻ mà anh ấy ngày càng đem ra nhìn tôi là ánh mắt của một nhà kinh doanh tiếc rẻ số vốn mất đi vô ích không mang lại lợi nhuận. Tôi co cái chân anh ta đang vui sướng hôn hít, đạp thẳng vào mặt anh ta, rồi đứng thẳng dậy rít lên:

- Gần đây anh nhìn tôi như một tên buôn bán nô lệ nhìn món hàng sống của hắn vậy: anh nhẩm tính xem có thể kiếm được bao nhiêu. Này, không có chuyện ấy đâu. Anh không dùng tôi để buôn bán được đâu, hôm nay cũng thế, ngày mai cũng thế, mãi mãi sau này cũng thế! Nói cho anh biết, bộ ngực đồ sộ này sẽ xệ xuống, sẽ thõng xuống như hai cái túi bỏ không, cái bụng sẽ nhăn nhúm, xấu xí, quãng eo nay sẽ phình ra. Nhưng từ giờ đến lúc ấy, anh sẽ không quay được một khuôn hình nào có sự tham gia của tôi đâu. Còn bây giờ, chào anh nhé!

Anh ta ngã ngửa ra và nhìn tôi, đưa tay lên sờ cái môi rách. Qua sự mấp máy của cái môi, tôi đoán anh ta sẽ văng ra hai tiếng “Đồ ngốc!” quen thuộc, cho nên tôi át giọng nói trước:

- Không, tôi không phải là đồ ngốc, hãy nhớ lấy: tôi hoàn toàn không phải là đồ ngốc đâu, và tôi sẽ chứng tỏ cho anh thấy!

Vừa nói những lời đó tôi vừa chạy ra ngoài.

Lời thách thức của tôi đối với chồng tôi không phải là ngẫu nhiên, cũng không bất ngờ. Ít hôm nay, tôi thấy tự tin hơn, vì cách đây chừng hai tháng, Jildo giám đốc một hãng phim đang cạnh tranh với hãng phim của chồng tôi, đã nói với tôi một đề nghị hấp dẫn. "Phim nghệ thuật cơ? Tác phẩm độc đáo?!" - con người trẻ tuổi rất có văn hoá, rất có giáo dục và rất hiện đại ấy reo lên, anh ta bỏ kính ra, chăm chú nhìn tôi như muốn ngó sâu thêm vào mặt tôi và muốn ngay từ đầu thiết lập mối quan hệ gần gũi, thực sự giữa con người với nhau. - Lusilla, cô bạn thân mến, tôi sẽ chỉ để cô đóng những phim nghệ thuật, độc đáo. Nhưng cô cứ suy nghĩ kỹ đi đã, đừng vội vàng. Khi nào quyết định rồi, mời cô đến. Nếu vào giờ làm việc, cô đến đây; ngoài giờ, cô đến thẳng nhà riêng của tôi. Lúc nào cũng được, tôi sẽ chờ cô".

Tôi đồng ý "về nguyên tắc", nhưng trong thâm tâm tôi hiểu rằng chẳng đời nào chồng tôi bằng lòng cho tôi đi đóng phim ở một hãng khác, cho nên muốn thực hiện ý định của mình, tôi cần một cái cớ. Bây giờ cái cớ đã có, thế là tôi đang ăn mặc thế nào cứ mặc nguyên thế nấy chạy thẳng ra phố. Jildo ở cách nhà chúng tôi không xa. Vừa chạy tôi vừa tự nhủ rằng sự nhục nhã của tôi sẳp chấm dứt, tôi sắp được đóng trong một bộ phim xứng đáng với tôi, và tôi sẽ quên hẳn tấm thân của tôi đi. Cuối cùng, tôi đã đến cổng nhà Jildi, đứng trước nút bấm chuông và micrô, bằng giọng nói luôn nhã nhặn, Jildo hỏi: "Ai đấy?", Tôi vừa thở hổn hển vừa nói một mạch: "Em đây, Lusilla đây, anh mở cửa ra đi! Em bỏ nhà rồi, bỏ chồng rồi, em cần nói chuyện với anh!”.

Quan hệ giữa chúng tôi thế nào, mà tôi lại nói với anh ta bằng giọng như thế nhỉ? Thật ra, giữa chúng tôi chẳng có gì, ngoài lời hứa của anh ta sẽ mời tôi sắm vai trong một bộ phim nghiêm túc. Nhưng đối với tôi, như thế có nghĩa là tất cả, bởi điều duy nhất tôi còn trong cuộc đời là niềm hy vọng được tự thể hiện bản thân mình.

Cánh cổng hé mở, tôi ào luôn, chạy lên bậc thang, không kịp lấy lại hơi thở, bấm ngang chuông cửa. Jildo vừa mở cửa, tôi liền nhào tới ôm lấy cổ anh ta.

Bạn đã bao giờ gán ép cho ai một vai trò mà người ấy không hề chuẩn bị đón nhận chưa? Đó chính là điều xảy ra với tôi và Jildo. Khi âu yếm ôm tôi, anh ta đóng cửa lại và đưa tôi vào phòng khách, tôi bỗng hiểu rằng vai người tình không phài dành cho anh ta. Tay Jildo chỉ chạm hờ vai tôi, người anh ta căng ra để thân thể chúng tôi khỏi đụng vào nhau, anh ta giữ cằm tôi như đề phòng tôi dướn lên hôn môi anh ta. Anh ta dìu tôi đến đi văng, rồi ra ngồi đối diện tôi, cách tôi một khoảng đáng kể. Cố cầm nước mắt, tôi nói:

- Em xin lỗi, nhưng có phải ngày nào người ta cũng bỏ chồng đâu.

- Kìa em có sao đâu. Anh hiểu và anh thông cảm lắm.

Lúc này, tôi mới nhìn anh ta bằng con mắt khác, cố xác định xem ngoài chuyện "có giáo dục" thái quá, còn điều gì ở anh ta khiến tôi không thích. Và tôi đã hiểu ra đó là đôi mắt anh ta! Đẹp, sẫm màu nâu, đôi mắt ấy cứ như xoáy vào người ta như muốn thôi miên vậy.

Jildo mỉm cười nói thêm:

- Bây giờ anh sẽ kể anh hình dung em như thế nào trong bộ phim của chúng ta. Em nghĩ kỹ nhé, vì chưa có kịch bản nào, cũng chưa có điều gì được quyết định. Nhưng anh nhìn thấy rõ em như thể em đã ở trên màn ảnh, trong bộ phim đã quay xong, còn anh ngồi dưới phòng xem.

Im lặng một phút, anh ta nói tiếp:

- Trước mắt anh là một phụ nữ cực kỳ xinh đẹp đang trải qua một bi kịch tâm lý. Nàng có trí tuệ, có tâm hồn, nhưng mọi người chẳng nhận thấy gì hết, ngoài tấm thân của nàng. Thế là, để trả thù, nàng quyết định sẽ xuất hiện như tất cả mọi người muốn được thấy nàng: khêu gợi, ngon lành, trong khi theo đuổi mục tiêu của minh, nàng sa vào cực đoan làm quá đi, tóm lại, nàng xử sự như một kẻ cuồng dục. Nàng quan hệ với người này, liền sau đó với người khác, rồi người thứ ba, thứ tư. Nàng thay người tình như thay áo, tấm thân nàng không biết thế nào là mệt mỏi, và khi nàng cởi bỏ hết quần áo, không một người đàn ông nào có thể đứng vững. Anh trông thấy nàng lên các bậc thang, vào nhà, buông mình xuống giường, đi đi lại lại trong phòng, ngó ra cửa sổ, đi ra ban công. Trang phục duy nhất của nàng là vẻ đẹp cơ thể nàng, là tấm thân lồ lộ của nàng. Nhưng anh xin nhắc lại: nàng xử sự như thế không phải vì nàng thích thế, nàng ghê tởm cuộc sống ấy, nàng làm như thế cốt để trả thù về chuyện mọi người không hiểu nàng. Nàng như muốn nói: các vị chỉ muốn thấy ở tôi một tấm thân ư? Được lắm. Tôi sẽ cho các vị thấy như các vị muốn. Chẳng những thế, đó sẽ không chỉ là một tấm thân bình thường, mà là một "tấm thân siêu hạng".

Trong khi anh ta ba hoa phét lác một cách thong thả, gần như hoà nhịp với bộ phim tưởng tượng trong đó tôi được giành vai nữ chính - tôi đã nghĩ ra cách trả lời. Tôi nói dằn từng tiếng:

- Bây giờ tôi sẽ nói cho anh biết tôi đang trông thấy gì: tôi đang trông thấy một kẻ ranh mãnh làm nghề sản xuất phim hiểu rõ nếu quay một bộ phim có hình ảnh tôi trần truồng sẽ lãi to đến mức nào. Phỉnh phờ tôi bằng những bi kịch tâm lý, hắn muôn bắt tôi sắm vai trong một bộ phim khiêu dâm tầm thường nhất. Tôi trông thấy hắn đang nói nhăng nói nhít, tôi trông thấy con ngốc ấy bỏ mặc hắn chưng hửng để trở về với chồng - Ít ra người đàn ông này không biết thế nào là bi kịch tâm lý mà chỉ nghĩ đến chuyện kiếm tiền thôi.

Nói xong, tôi về ngay, về nhà để ngủ, bên cạnh gã buôn món hàng sống là chồng tôi. Tối ấy, tôi bỏ hẳn ý nghĩ về chuyện đóng phim nghiêm túc. Nhưng chồng tôi không cần yêu cầu tôi đóng phim nữa.

Vũ Đình Bình dịch 

SAO CÔ ẤY LẠI BỎ ĐI?

Lẽ ra Anese phải báo cho tôi biết trước, chứ không nên bỏ nhà đi mà không nói một lời như thế này. Tôi hoàn toàn không coi mình là hoàn hảo, nhưng nếu cô ấy giải thích cô ấy không hài lòng về điều gì, thì chúng tôi có thể bàn bạc với nhau. Đằng này không thế- suốt hai năm chung sống, cô ấy chẳng hé răng. Thế rồi bỗng dưng một buổi sáng nọ, lợi dụng lúc tôi đi vắng, cô ấy lén bỏ đi như một cô giúp việc đã tìm được chỗ làm tốt hơn. Tính đến nay cô ấy bỏ đi đã sáu tháng, mà tôi vẫn không hiểu tại sao.

Buổi sáng ấy tôi đã mua ở chợ tất cả những gì cần thiết. Tôi thích tự mua bán, vì tôi biết giá cả, tôi biết tôi cần gì, tôi thích mặc cả và tranh cãi, nếm thử và lựa chọn. Tôi phải được trông thấy thứ thịt làm món bít-tết, phải biết quả táo mua về là mua ở mẹt nào. Tôi đem thức ăn về nhà rồi lại đi mua thêm mét rưỡi tua viền cho diềm cửa phòng ăn. Vì không muốn tiêu quá mức đã định nên tôi phải đi khá nhiều cửa hàng mới chọn được thứ tôi cần ở một quầy nhỏ trên đường Umilta. Tôi về nhà lúc mười một giờ hai mươi phút. Khi vừa bước vào phòng ăn để ướm màu tua viền xem có hợp với diềm cửa không, thì trông thấy trên bàn có lọ mực, cái bút và bức thư. Nói thật lòng, cái đập vào mắt tôi trước nhất là vết mực trên khăn trải bàn. Tôi nghĩ: "Cô này cẩu thả quá... làm bẩn mất tấm khăn rồi".

Tôi đặt lọ mực, cái bút và bức thư ra chỗ khác, lột tấm khăn trải bàn ra đem xuống bếp, dùng chanh tẩy sạch vết mực. Sau đó, tôi trở lại phòng ăn, trải lại khăn, và chỉ khi ấy tôi mới nhớ đến bức thư. Bức thư gửi cho tôi "Alfredo".

Tôi mở thư ra đọc: "Em đã dọn dẹp nhà cửa. Bữa trưa anh tự nấu lấy, anh vốn nấu nướng giỏi mà. Vĩnh biệt. Em về nhà mẹ em đây. Anese".

Thoạt tiên tôi không hiểu gì cả. Sau đó, đọc lại bức thư, rốit cuộc tôi mơi rõ: "Anese đã bỏ đi hẳn, để tôi ở lại một mình sau hai năm chung sống.

Theo thói quen, tôi cất thư vào ngăn kéo tủ, nơi tôi thường cất hóa đơn và các thư từ, rồi tôi ngồi xuống chiếc ghế bành nhỏ bên cửa sổ. Tôi không biết nghĩ sao. Tôi hoàn toàn không lường trước một việc như thế này và không thể nào tin vào chuyện vừa xảy ra. Trong lúc ngồi trầm ngâm như vậy, tôi chợt thấy dưới sàn có một cái lông gà, chắc là ở cái phát trần rơi ra khi Anese phủi bụi. Tôi nhặt cái lông lên, mở cửa sổ vứt ra ngoài đường. Rồi tôi vớ lấy chiếc mũ và ra khỏi nhà. Đi trên lớp gạch lát vỉa hè và theo thói quen cứ mỗi bước đi lại cách một viên, tôi tự hỏi bây giờ làm thế nào với Anese đây. Tại sao cô ấy lại bỏ tôi, rõ ràng là cố tình xúc phạm tôi thế này? Trước hết, tôi tự đặt cho mình một câu hỏi Anese có quyền trách tôi đã phản bội, dù chỉ một chút thôi, hay không? Và tôi lập tức trả lời: không chưa bao giờ tôi say mê phụ nữ. Tôi không hiểu họ, họ cũng không hiểu tôi. Nhất là từ hồi tôi lấy vợ, có thể nói rằng đối với tôi họ không tồn tại. Đến mức đôi khi chính Anese cũng hỏi đùa tôi: - Anh sẽ xử sự thế nào, nếu bây giờ anh phải lòng một người đàn bà khác?

Tôi đáp: - Không thể có chuyện đó, anh yêu em và không yêu ai khác. Tình yêu của anh là suốt đời.

Nghĩ lại chuyện đó, tôi nhớ ra rằng “tình yêu suốt đời” của tôi hình như không làm cho Anese vui mừng, ngược lại, mặt cô ấy xị ra và cô ấy im lặng.

Tôi chuyển sang một giả định khác: hay Anese bỏ tôi vì tiền như trong trường hợp đặc biệt, nhưng cô ấy cần gì tiền? Tôi luôn luôn ở bên cạnh cô ấy và bao giờ cũng thanh toán mọi thứ. Chúng tôi sống khá lắm, này nhé: phim, thì cứ mỗi tuần xem hai lần, đi tiệm giả khát - mội tuần hai lần, tôi không nhỏ nhen đến mức tính đếm với cô ấy từng ly kem hoặc từng tách cà phê. Hai tạp chí có tranh ảnh mỗi tháng, một tờ báo hàng ngày, còn mùa đông, có khi còn đi xem ô - pê - ra. Mùa hè thì cả nhà ra nhà nghỉ của bố tôi ở Marino. Đó là chuyện giải trí. Còn về khoản quần áo, Anese lại càng không có gì phải phàn nàn. Cô ấy cần gì - một cái xu chiêng, một đôi tất hoặc một tấm khăn, bao giời tôi cũng đồng ý ra cửa hàng, cùng cô ấy chọn và tôi trả tiền, không đắn đo gì cả, các thứ khác cũng vậy, khi cô ấy bảo tôi: "Em cần một cái mũ, em cần một tấm áo", chẳng bao giờ tôi lại không trả lời: "Ta đi mua đi, anh sẽ đi cùng em". Nhưng phải công nhận rằng Anese không phải là người đòi hỏi cao, sau khi lấy tôi được hơn một năm, cô ấy hầu như hoàn toàn không còn quan tâm đến quần áo nữa. Thỉnh thoảng tôi phải nhắc cô ấy nên mua thứ này, thứ nọ. Nhưng cô ấy bảo những chuyện đó không quan trọng, quần áo năm ngoái còn dùng tốt. Thậm chí tôi đã nghĩ trong chuyện này Anese khác với những phụ nữ khác, cô ấy không thích ăn diện lắm.

Vậy là cô ấy bỏ đi không phải vì lý do tình cảm hay tiền bạc. Chỉ có điều các luật sư vẫn gọi là "tính nết không hợp nhau". Nhưng thử hỏi sao lại không hợp nhau, nếu suốt hai năm chúng tôi không cãi nhau một lần nào? Không một lần nào, tôi cam đoan như thế! Chúng tôi luôn ở bên cạnh nhau, nếu tính tình không hợp, thì phải có biểu hiện chứ. Đằng này, Anese không bao giờ phản đối tôi. Cô ấy hầu như không nói chuyện. Đôi khi suôt cả buổi tối ở quán cà phê hoặc ở nhà, cô ấy không hề mở miệng - bao giờ cũng chỉ một mình tôi nói.

Tôi không phủ nhận tôi không thích nói và thích nghe mình nói nhất là nếu tôi nói chuyện với người thân thiết. Giọng tôi êm dịu, không to không bé, chín chắn, rất dễ nghe. Nếu nói về một đề tài nào, tôi luôn nói cặn kẽ, xem xét mọi khía cạnh. Tôi thích nói chuyện về các công việc nội trợ: nào giá cả, nào cách kê đồ đạc, nào các món ăn, nào hệ thống sưởi ấm - tóm lại, tôi thích nói tất cả những chuyện vặt vãnh. Nói như thế không bao giờ tôi mệt, ngược lại, tôi thích thú đến nỗi có khi tôi chợt thấy mình lại lặp lại những điều vừa mới nói xong. Nhưng quả thật những chuyện ấy chỉ nên nói với đàn bà, chứ với họ, còn nói chuyện gì khác?

Được cái Anese nghe tôi rất chăm chú, ít nhất tôi cũng cảm giác như vậy. Chỉ mỗi một lần, khi tôi đang giải thích về cấu tạo về thiết bị đun nước nóng cho bình tắm, cô ấy bỗng ngủ thiếp đi. Tôi đánh thức cô ấy dậy và hỏi:

- Em nghe chán lắm hả?

Cô ấy vội đáp:

- Không, không. Tại em mệt vì đêm qua ngủ không ngon đấy thôi.

Thường thường, những người chồng bận rộn công việc ở sở hoặc kinh doanh, nếu không có việc gì khác thì họ thường thích đi chơi với bạn bè. Nhưng với tôi, Anese thay thế tất cả, cô ấy vừa là công việc của tôi, là hoạt động kinh doanh của tôi, vừa là bạn bè tôi. Không phút nào tôi để cô ấy một mình. Tôi luôn ở bên cạnh cô ấy. Nói ra có vẻ lạ, nhưng tôi ở bên cô ấy ngay cả lúc cô ấy nấu nướng. Tôi rất thích nấu nướng, cho nên ngày nào trước bữa ăn tôi cũng buộc tạp dề vào rồi giúp cô ấy trong bếp. Việc gì tôi cũng làm một ít: gọt khoai, bóc vỏ đỗ, dần thịt, trông xoong nồi trên bếp. Tôi giúp cô ấy tích cực đến nỗi cô ấy thường bảo:

- Này... anh làm nhé... em đau đầu quá, em đi nằm một chút.

Thế là tôi nấu nướng một mình. Nhờ sách dạy nấu ăn có khi tôi còn thử nấu những món mới. Chỉ tiếc là Anese không thích ăn uống mấy, còn thời gian gần đây cô ấy ăn không thấy ngon miệng nữa, cô ấy hầu như không đụng đến thức ăn. Một hôm, như để bông đùa vậy, cô ấy bảo tôi:

- Anh bị lầm nên mới sinh ra là đàn ông... lẽ ra anh phải là phụ nữ... thậm chí là một bà nội trợ.

Phải công nhận cô ấy nói có phần đúng, quả thật ngoài chuyện nấu nướng, tôi còn thích giặt giũ, là quần áo, may vá, thậm chí lúc rỗi rãi tôi còn thích viền khăn tay nữa.

Như tôi đã nói, không bao giờ tôi rời Anese, ngay cả khi mẹ cô ấy hoặc bạn gái cô ấy đến chơi, ngay cả khi bỗng dưng cô ấy đi học tiếng Anh. Chỉ cốt gần vợ, tôi cũng học cái thứ tiếng rất khó ấy. Tôi bám chặt cô ấy đến mức có khi lố bịch. Chẳng hạn một lần ở quán cà phê, cô ấy nói khẽ với tôi câu gì tôi không nghe rõ, tôi đã đi theo cô ấy về phía toa-lét, thế là tôi bị cậu nhân viên quán chặn lại, cậu ta giải thích chỗ đó là dành cho nữ, tôi không đươc vào.

Đấy, tìm được người chồng như tôi đâu có dễ. Anese thường bảo tôi:

- Em cần đi nơi này nơi kia, gặp người này người nọ, đi với em anh sẽ chán đó.

Nhưng bao giờ tôi cũng trả lời:

- Cứ để anh cùng đi... anh cũng có bận gì đâu.

- Cũng được, nhưng em báo trước là anh sẽ chán đây.

Nhưng kết quả là tôi chả thấy chán gì cả, sau đó tôi bảo cô ấy:

- Em thấy chưa, anh có chán đâu.

Tóm lại, chúng tôi lúc nào cũng dính chặt lấy nhau.

... Tôi vừa đi vừa suy ngẫm. Tôi nghĩ người duy nhất giải thích tại sao Anese bỏ đi là chính cô ấy. Tôi liền đến nhà mẹ của cô ấy. Tôi đi thẳng vào phòng khách. Nhưng ra gặp tôi không phải là Anese, mà lại là mẹ cô ấy, Một người tôi không chịu nổi. Bà cũng làm nghề buôn bán. Đó là một người phụ nữ tóc nhuộm đen, má hồng, luôn mỉm cười, kín đáo và giả dối. Trên ngực chiếc áo choàng của bà có ghim một bông hồng. Trông thấy tôi, bà ra vẻ niềm nở.

- A, Alfredo đây à, anh đến có việc gì thế?

- Mẹ đã biết tại sao con đến, - tôi đáp - Anese đã bỏ con.

Bà điềm tĩnh nói:

- ừ, nó đang ở đây. Biết làm sao được. Những chuyện như thế vẫn thường xảy ra trên đời này.

- Chả lẽ mẹ chỉ có thể trả lời con như thế? - Tôi nổi cáu - Tại sao cô ấy bỏ con? Con đã làm gì cô ấy? Tại sao mẹ không nói?

Chợt tôi nhìn về phía chiếc bàn. Mặt bàn trải khăn, trên có mảnh ren trắng to bằng cái đĩa, còn đặt trên mảnh ren là một lọ hoa, Nhưng mảnh ren không nhằm giữa bàn. Chính tôi cũng không nhận thức được mình đang làm gì, như một cái máy, tôi nhấc lọ hoa lên, sửa lại cho mảnh ren nằm đúng chỗ.

Thấy vậy, bà mẹ vợ tôi nói:

- Khá lắm... Bây giờ thì mảnh ren ở đúng giữa bàn rồi... Mẹ không để ý đấy, vậy mà anh thấy ngay sự lệch lạc... Khá lắm... Bây giờ tốt nhất là anh về đi.

Bà đứng dậy, tôi cũng đứng dây. Tôi định hỏi xem tôi có thể gặp Anese không, nhưng tôi hiểu rằng có hỏi cũng vô ích. Thêm nữa, tôi sợ gặp cô - tôi sẽ cuống lên và sẽ làm hoặc sẽ nói những điều ngu xuẩn. Tôi đành ra về và từ đó tôi không gặp vợ tôi nữa. Có thể rồi cô ấy sẽ quay lại với tôi, khi hiểu ra rằng những người chồng như tôi không phải cô ấy dễ tìm được. Nhưng trước khi bước qua ngưỡng cửa nhà tôi, nhất thiết cô ấy phải giải thích tại sao cô ấy lại bỏ tôi cái đã.

Vũ Đình Bình dịch

NHỮNG NGƯỜI CHÁN NGÁY

Chúng tôi ngồi trong ô tô, ô tô thì đang đỗ, đường bị tắc, có tới hàng trăm xe ùn lại, đèn hiệu giao thông nhấp nháy lười lẫm và vô nghĩa. Đèn xanh chuyển sang vàng, vàng sang đỏ, rồi lại xanh, nhưng cả đám xe không nhúc nhích.

Chúng tôi ngồi cãi nhau. Nói đúng ra là xói móc nhau, nói toạc ra những sự thật đang buồn mà ở nhà, vì con cái, chúng tôi không động chạm tới.

- Anh nói dối! Anh làm ra vẻ như anh đến nhà người bạn làm ăn, nhưng thật ra, anh chỉ chăm chăm đến với con mụ phù thuỷ của anh. Tôi lại còn phải chở anh đi nữa chứ!

- Cô còn dám nói thế cơ đấy! Tôi đã nín thinh mỗi khi cô "đi làm đầu" còn gì. Tôi biết thừa cái anh thợ làm đầu ấy rồi. Anh ta còn kiêm cả nghề kiến trúc sư và nhà ở phố Aventinô, trong mấy căn hộ gần mười buồng tất cả chứ gì.

- Đúng, nhưng tất cả mọi chuyện khác, tôi không nói dối anh. Còn anh, hễ mở miệng ra là nói dối. Dối trá là ý thích của anh!

- Mỗi người một thích. Tôi nói dối đấy, nhưng cô lại ăn cắp.

- Hả, anh còn dám gọi tôi là con ăn cắp?!

- Ăn cắp thì không hẳn, nhưng cô vẫn bớt xén tiền tôi đưa để chi tiêu trong gia đình, thì là sự thật và cô đã bớt xén không ít!

- Cuộc sống buộc tôi phải thế! Phải nghĩ tới tương lai, tới con cái chứ. Anh với người bạn làm ăn kia sắp vào tù rồi cho mà xem, chắc chắn thế. Cho nên tôi phải tích cóp đề phòng lúc túng quẫn.

- Thà ngồi tù còn hơn ở nhà. Cô biết tại sao không? Để khỏi phải nhìn thấy bộ mặt giả nhân giả nghĩa của cô!

- Này, anh quá quắt rồi đấy!... Anh ra khỏi xe ngay! Anh đi mà vẫy tắc xi...

Anh ta giật mạnh cửa xe, nhẩy phốc ra ngoai, luồn lách giữa những chiếc ô tô đi luôn.

Tôi nhìn theo người đàn ông bốn mươi tuổi ấy, áo vét kẻ carô, với một mảng hói tóc tròn xoe ở đỉnh đầu, lòng tôi sôi lên phẫn nộ và căm ghét. Vậy mà hồi xưa tôi đã từng yêu anh ta, tôi đúng là con ngốc!

Vừa lúc ấy đám ô tô bắt đầu nhúc nhích. Nhưng tôi bỗng hiểu ra rằng bây giờ tôi không đi đến các cửa hàng nữa, tôi hết thích rồi. Thần kinh tôi vừa quá căng, nên tôi cảm thấy mệt bã bời. Tốt nhất là về nhà. Ở nhà, ít ra cũng còn có hai đứa con, con Êliana mười tuổi và thằng Ôlivêrô chín tuổi, và tệ nhất đi nữa cũng còn có ti-vi.

Vài phút sau tôi đã về đến nhà. Sau khi cất xe, tôi vào cổng, đến thang máy và lên tầng trên.

Tới phòng ngoài, tôi nhận thấy cánh cửa vào phòng khách hé mở và trong phòng có ai đó đang trò chuyện. Đó là tiếng của Êliana và Ôlivêrô, Eliana nói:

- Bây giờ em sẽ là mẹ, còn chị là bố nhé!

Tò mò, tôi muốn nhìn trộm xem hai đứa con tôi làm cái trò gì. Tôi lẻn qua cửa khác vào phòng ăn, từ đó tôi sang bếp; rồi qua tấm bình phong, tôi ghé mắt nhìn sang phòng khách. Chỗ bọn trẻ chơi là khoảng trống ở trước lò sưởi. Eliana mặc chiếc áo bu-dông của bố dài đến tận đầu gối, đội chiêc mũ đi săn, cũng của bố, sụp đến tận mũi. Olivêrô chỉ đội bộ tóc giả màu sáng của tôi.

Nó không đồng ý:

- Tại sao em là đàn ông, mà lại đóng làm mẹ, còn chị là đàn bà, lại đóng làm bố! Ngược lại có phải hơn không?

Eliana sốt ruột gắt:

- Em chẳng hiểu cái gì cả! Nếu em đóng vai đàn ông, còn chị đóng vai đàn bà, thì cần gì phải đóng!

- Tại sao?

- Tại vì khi đó chúng mình sẽ đóng vai chính chúng mình!

- Em hiểu rồi. Nhưng em phải làm thế nào để giống mẹ?

- Khó thật đấy chính chị cũng chưa biết...

- Chị chưa biết cái gì?

- Em ngốc quá! Chị chưa biết đóng vai thế nào, vì bố mẹ chúng mình thật là hết ý.

- Thế thì sao?

- Mà một vở kịch thường chế giễu các khuyết điểm. Ví dụ, nếu chị viết một vở kịch về em, chị sẽ chế giễu khuyết điểm chính của em: đó là em nhút nhát, em sợ mọi thứ trên đời, nhất là sợ những con chó không đeo rọ mõm.

- Chị cũng vô khối khuyết điểm! Ví dụ chị háu ăn đồ ngọt. Nếu em viết một vở kịch về chị, tất cả mọi người sẽ biết chị háu ăn bánh kẹo đấy nhé!

- Ừ, nhưng đó là khuyết điểm của hai chị em mình. Chứ bố mẹ không có khuyết điểm. Cho nên chẳng đóng kịch về bố mẹ được đâu. Bây giờ em hiểu chưa?

- Vâng, chị nói đúng. Em chưa nghĩ được như vậy. Nhưng em có một ý: tại sao chúng mình không bịa ra cho bố mẹ vài khuyết điểm nhỉ?

- Em khờ dại lắm! Nếu bịa ra, thì khi chúng mình đóng vai, đó sẽ là người khác, chứ đâu phải bố mẹ!

Cả hai im lặng. Một chút sau đó, Êliana nói:

- Theo chị, phải hoãn trò chơi này đến lúc khác vậy. Chúng mình còn chưa chuẩn bị kỹ. Trước khi đóng vai bố mẹ, chúng mình cũng sẽ tìm ra vài khuyết điểm của bố mẹ cho mà xem, khi đó, chúng mình tha hồ mà cười!

- Chúng mình sẽ chẳng tìm được gì đâu.

- Tại sao?

- Tại vì bố mẹ đúng là hết ý. Chị tin hay không tuỳ chị, nhưng buổi tối, khi mẹ vào chúc em ngủ ngon, em tưởng như xung quanh đầu mẹ có một vầng hào quang như ở các ảnh thánh trong nhà thờ ấy.

- Chị cho rằng cả bố cũng là một vị thánh. Bố rất hiến hậu. Nhưng các vị thánh cũng có khuyết điểm chứ.

Lại im lặng - rồi tiếng Êliana:

- Thế này nhé, chúng mình sẽ quan sát bố mẹ, nhưng không phải để sau đó giễu cợt, mà là để bắt chước!

- Bằng cách nào cơ?

- Chị sẽ ngồi vào ghế bành, miệng ngậm tẩu, tay cầm tờ báo như bố. Còn em sẽ làm như mẹ: em ngồi đối diện và đọc tạp chí. Thỉnh thoảng hai chị em mình lại ngừng đọc để trò chuyện.

- Nhưng chúng mình sẽ nói gì?

- Nói như bố mẹ vẫn nói ấy!

Hai đứa trẻ nói sao làm vậy. Eliana lấy một chiếc tẩu của bố cắn chặt giữa hai hàm răng rồi ngồi xuống ghế bành. Ôlivêrô ngồi đối diện, lật dở trang một tạp chí thời trang. Sau đó, Eliana hỏi:

- Em yêu! Hôm nay thứ mấy nhỉ?

- Thứ năm, anh yêu!

- Em biết không, em yêu, em mặc chiếc áo này rất hợp.

- Em cũng đang định nói với anh, anh yêu, rằng anh thắt chiếc ca-vat này rất hợp.

- Em yêu, em thấy bộ phim hôm qua thế nào? Hay đây chứ?

- Em hoàn toàn đồng ý với anh, anh yêu! Phim hay tuyệt!

- Em yêu, trong nhà hơi lạnh. Phải mở lò sưởi thôi.

- Em đã mở rồi, anh yêu! sắp ấm áp rồi.

- Thôi, em yêu, anh đi nhé! Đến giờ đi làm rồi. Thế hôm nay em sẽ làm gì?

- Em sẽ đến chỗ cô thợ may, anh yêu. Đã ba tuần lễ rồi, mà cô ta vẫn chưa may xong cho em chiếc áo.

Tới đây Êliana bỗng cười ngặt nghẽo, nó đứng bật dậy vừa xoay tròn trong phòng, vừa nói:

- Chị đoán ra rồi, chị biết rồi, chị biết rồi!

- Chị biết gì cơ?

- Chị đã biết bố mẹ có khuyết điểm gì rồi!

- Khuyết điểm gì?

- Khuyết điểm này: bố mẹ là những người chán không chịu nổi!

Hằng Minh dịch

MARIÔ

Chuyện xảy ra như sau. Buổi sáng tôi dậy sớm một chút trong khi Philômena vợ tôi còn ngủ, tôi lấy đồ nghề, nhón chân khẽ khàng ra khỏi nhà đến phố Gramol, nơi tôi phải chữa chiếc bình đun nước trong nhà tắm, tôi làm việc đó mất bao lâu? Có lẽ khoảng hai tiếng đồng hồ. Xong việc tôi đi xe buýt rồi tàu điện về phố Côrônari, nơi tôi ở và nơi có xưởng của tôi. Các bạn thử tính thời gian xem: hai giờ làm việc, nửa giờ đi nửa giờ về, cả thảy là ba tiếng đồng hồ. Ba tiếng đồng hồ là thế nào? Vừa nhiều lại vừa ít, tôi xin nói với các bạn như vậy. Tất cả phụ thuộc vào hoàn cảnh. Tôi bỏ ra ba tiếng đồng hồ để thay ống nước, còn trong thời gian đó, những người khác.

Tôi xin kể đầu đuôi câu truyện. Vừa về tới nhà phố Côrônari, và cất bước trên vỉa hè, tôi nghe thấy có ai gọi tôi. Tôi ngoảnh lại thì hoá ra đó là bà Phêdê, người cho thuê phòng ở ngôi nhà đối diện nhà chúng tôi. Bà ta bị bệnh thông phong nên chân to phù như chân voi. Bà ta vừa nói với tôi vừa thở hổn hển.

- Hôm nay nhiều gió quá... Cậu về nhà đây à? Cậu xách hộ tôi cái làn này được không?

Tôi trả lời là được. Tôi chuyển túi đồ nghề sang vai kia rồi cầm lấy chiếc làn của bà ta. Chúng tôi đi cạnh nhau, bà ta bước lê ì ạch. Sau đó bà ta hỏi:

- Thế Philômena đâu?

- Cô ấy còn ở đâu được nữa? Tôi đáp. Cô ấy ở nhà.

- Chà, ở nhà, -bà ta nói, đầu nghiêng nghiêng-Hiểu rồi... Tôi hỏi cho có chuyện.

- Tại sao bà lại nói "hiểu rồi"?

Bà ta đáp:

- Hiểu rồi. Chà tội nghiệp cậu!

Tôi thấy ở đây có điều gì đáng ngờ. Tôi chờ một chút rồi lại hỏi:

- Tại sao bà bảo cháu là tội nghiệp?

- Tại vì tôi thương hại cậu.-Bà ta nói mắt nhìn ra phía khác.

- Thế nghĩa là sao ạ?

- Nghĩa là ngày nay không như ngày xưa... Phụ nữ bây giờ không như thời tôi ít tuổi.

- Tại sao ạ?

- Thời xưa, đàn ông có thể yên tâm để vợ ở nhà. Để vợ ở nhà thế nào, khi về vợ thế ấy. Còn bây giờ.

- Bây giờ thì sao ạ?

- Bây giờ không thế... thôi, đủ rồi... Đưa tôi cái làn nào. Cám ơn.

Mọi thích thú buổi sáng tuyệt vời hôm nay lập tức tan biến trong tôi. Tôi kéo cái làn lại và nói:

- Cháu không đưa, chừng nào bà chưa giải thích rõ cho cháu... Chuyện này có liên quan gì đến Philômena ạ?

-Tôi không biết gì hết, -bà ta nói, -nhưng báo trước cho cậu không phải là thừa.

Tôi thét lên:

- Rốt cuộc thì Philômena đã làm điều gì xấu?!

- Cậu hỏi Ađangiđa ấy - Bà ta đáp rồi giằng lấy cái giỏ làn tông tốc bước đi, nhanh đến mức tôi không ngờ.

Thôi, tôi nghĩ, bây giờ chưa cần về xưởng, thế là tôi quay lại tìm Ađangida. May sao cô ta cũng ở phố Côrônari. Trước khi gặp Philômena tôi đã đính hôn với Ađangida. Bây giờ cô ta vẫn chưa lấy ai, nên tôi ngờ rằng chuyện này do chính cô bịa ra. Tôi lên tầng năm và đấm cửa thình thình, suýt nữa đấm trúng mặt Ađangida khi cô ta đột ngột mở cửa. Tay áo cô ta xắn lên, cô ta cầm chổi cọ sàn. Cô ta hỏi tôi bằng giọng khô khốc:

- Ginô, anh cần gì?

Ađangida là cô gái xinh xắn, người tầm thước. Chỉ có điều là đầu cô ta hơi to và cằm chìa ra phía trước. Vì cái cằm ấy mà cô ta được đặt biệt danh là "Lưỡi cày". Lẽ ra không nên nói điều đó với cô ta. Nhưng tức quá tôi buột miệng:

-Này “lưỡi cày” có phải cô nói lung tung khắp nơi rằng trong lúc tôi đi làm. Philômena có chuyện vớ vẩn gì ở nhà phải không?

Cô ta điên tiết nhìn tôi và nói:

- Anh muốn Philômena thì anh đã được nó rồi đấy.

Tôi tiến lên một bước túm lấy tay cô ta, nhưng rồi tôi lập tức buông tay vì tôi thấy ánh mắt cô ta nhìn tôi rất dịu dàng. Tôi nói:

- Vậy chuyện đó do em tung ra hả?

- Không, không phải em. Em chỉ nghe thế nào nói thế ấy thôi.

- Thế ai nói với em?

- Giannina.

Tôi không hỏi thêm nữa, quay người đi luôn. Nhưng cô ta giữ tôi lại, nói bằng giọng khiêu khích:

- Anh không được gọi em là "lưỡi cày"!

- Phía dưới mặt cô là cái lưỡi cày, chứ là cái cằm đấy à? - tôi đáp, giật tay ra rồi chạy xuống cầu thang ba bậc một.

- Thà có cái lưỡi cày, còn hơn là có cặp sừng! - cô ta cúi người qua tay vịn cầu thang hét lên.

Nghe vậy tôi sôi máu lắm rồi. Thật khó tin Philômena phản bội: trong ba năm chung sống, lúc nào nàng cũng dịu dàng âu yếm với tôi. Nhưng cái sự ghen tuông nó lạ lắm: Sau khi nói chuyện với bà Phêdê và với Ađangida, tôi bỗng có cảm giác chính sự dịu dàng âu yếm lại là chứng cứ của sự phản bội.

Giannina làm thủ quĩ ở quán bar gần bên, cũng ngay trên phố Côrônari chúng tôi. Giannina là cô gái tóc vàng buồn tẻ, tóc cô ta chải phẳng, mắt xanh như bằng sứ. Cô bình thản, chậm chạp, chín chắn. Tôi lại gần chỗ cô ta thu tiền, thì thầm nói:

- Này, cô tung ra cái chuyện Philômena tiếp khach khi tôi đi vắng phải không?

Lúc ấy, Giannina đang phục vụ một khách hàng, Cô ta thong thả tính tiền xong, rồi mới điềm đạm hỏi:

- Anh nói gì vậy, Ginô?

Tôi nhắc lại câu hỏi, cô ta đáp:

- Ginô, lẽ nào em lại tung chuyện như thế về Philômena, người bạn gái thân nhất của em?

- Thôi được rồi chả lẽ Ađangida nằm mơ à?

- Không, cô ta nói, - nó không nằm mơ đâu. Nhưng chuyện đó em không bịa ra, em chỉ nhắc lại thôi!

- Thế mà cũng là bạn gái thân đấy, - tôi không ghìm nổi.

- Nhưng em đã nói ngay là em không tin cơ mà. Ađangida không nói điều đó với anh à?

- Thế cô nghe ai nói?

- Vinsenxina. Nó từ hiệu giặt đến đây chỉ cốt để kể em nghe.

Tôi bước ra, không chào tạm biệt, và tiến thẳng tới hiệu giặt.

Từ ngoài đường tôi đã trông thấy Vinsenxina đang là quần áo. Đó là một cô gái nhỏ nhắn, gương mặt ranh mãnh, da ngăm đen và rất lanh lợi. Tôi biết cô ta thích tôi, và đúng vậy, tôi vừa ngoắc một ngón tay lên cô ta liền quăng bàn là chạy ra.

- Ginô, em rất mừng được gặp anh! - Cô ta hớn hở nói.

- Đồ phù thuỷ, - tôi nói luôn, - cô tung tin khắp nơi là trong lúc tôi đi làm, Philômena tiếp đàn ông ở nhà phải không?

Có lẽ cô ta không chờ đợi một câu chuyện như thế. Cô ta đút tay vào túi tạp dề lắc lư người và diễu cợt hỏi:

- Anh không thích thế sao?

- Trả lời đi,- tôi dằn giọng, - có phải cô bịa ra cái chuyện xấu xa đó không?

- Anh làm gì mà ghen dữ thế! - Cô ta nhún vai nói - Có gì đáng phải ghen? Chả nhẽ phụ nữ không được phép chuyện gẩu dăm phút với bạn trai sao?

- Nghĩa là đúng cô bịa truyện rồi!

- Này, em thương hại anh đấy, - con rắn độc này nói, - Em cần gì phải dựng chuyện cho vợ anh? Em chẳng bịa gì cả? Đó là em nghe Anhêdê kể, nó còn biết cả tên gã kia nữa đấy.

- Tên hắn là gì?

- Anh đi mà hỏi nó ấy.

Bây giờ thì tôi chắc chắn là Philômena đã phản bội tôi: ngay cả tên gã đó, mọi người còn biết kia mà! "May mà trong túi mình không có cái búa nào, - tôi nghĩ,-chứ nếu có tôi sẽ giết chất kẻ phản bội ngay mất thôi". Không, tôi không thể tưởng tượng được Philômena, vợ tôi, lại với một gã đàn ông khác.

Tôi bước vào trong cửa hàng thuốc lá của ông bố Anhêdê, nơi cô ta đang bán thuốc điếu, và vứt tiền lên mặt quầy.

- Hai điếu "National"-tôi nói.

Anhêdê là một cô gái khoảng mười bảy tuổi, tóc xoăn và cứng. Mặt cô ta béo núc, xanh xao, luôn luôn thoa phấn hồng, hai con mắt thì đen láy. Ở phố này, ai cũng biết cô ta. Tôi cũng vậy, tôi biết cô ta cực kỳ tham lam, sẵn sàng bán cả linh hồn để lấy tiền. Cô ta đưa tôi thuốc lá, còn tôi cúi về phía cô ta và nói:

- Này, tên hắn là gì?

- Ai cơ? - Cô ta ngạc nhiên hỏi.

- Gã bạn trai của vợ anh chứ ai.

Cô ta nhìn tôi, vẻ hoảng sợ-chắc mặt tôi lúc ấy trông tởm lợm lắm, rồi nói:

- Em không biết gì cả.

Tôi nặn ra một nụ cười.

- Thôi nói cho anh đi... Ai cũng biết hết cả rồi, chỉ riêng anh là chưa.

Cô ta đưa mắt nhìn tôi chắm chú và lắc đầu. Tôi bèn nói thêm:

- Này, nếu em nói, em sẽ được cái này, - tôi rút trong túi ra một nghìn lia tôi vừa mới kiếm được ban sáng.

Thấy tiền, cô ta xúc động cứ như tôi tỏ tình với cô ta. Môi cô ta run run, cô ta nhìn quanh, cầm ngay lấy tiền rồi khe khẽ:

- Mariô...

- Sao em biết?

- Bác gác cổng nhà anh bảo em.

Vậy ra đó là sự thật! Tôi chạy ngay về nhà, vừa chạy tôi vừa nhắc đi nhắc lại" Mariô, Mariô"... và tất cả các Mariô tôi biết cứ quay cuồng trong óc tôi: Mariô bán sữa, Mariô thợ mộc, Mariô bán hoa quả, Mariô thất nghiệp, Mariô con trai ông bán giò chả, Mariô, Mariô... ở Rôma có đến một triệu, Mariô, còn ở phố này cũng phải hàng trăm.

Tôi chạy xộc vào cổng nhà mình, tơi thẳng phòng bà gác cổng. Bà ta đang ngồi làm thức ăn. Tôi nói toạc móng heo:

- Có phải bà bịa chuyện Philômena tiếp gã Mariô nào đó lúc cháu đi vắng phải không?

Bà ta bực bội trả lời:

- Chẳng ai bịa chuyện gì cả! Tôi nghe chính vợ anh nói đấy.

- Philômena?

- Ừ, cô ấy bảo tôi: "Sẽ có một người tên là Mariô đến tìm cháu... Nếu Ginô ở nhà thì bà bảo Mariô đừng lên, còn Ginô đi vắng, bà để Mariô lên với cháu". Bây giờ cậu Mariô đang ở trên ấy đấy.

- Đang ở trên ấy?

- Ừ... cậu ấy đến cách đây một tiếng đồng hồ.

Nghĩa là Mariô chẳng những có thật, mà hiện đã ngồi ở nhà tôi cả một tiếng đồng hồ, với Philômena. Tôi lao lên cầu thang, nhảy ba bậc một, rồi gõ cửa.

Chính Philômena mở cửa cho tôi. Tôi lập tức nhận thấy cô vốn tự tin và bình tĩnh là thế, mà lúc này có vẻ hoảng hốt.

- Khéo gớm nhỉ, - tôi nói, - khi tôi đi vắng, cô lại tiếp gã Mariô hả.

- Tại sao anh lại... - cô ta ấp úng.

- Tôi biết hết rồi! - tôi gào lên và định xộc vào nhà, nhưng cô ta chặn tôi lại và nói:

- Kìa anh, đừng vào vội... Anh đi đâu một lát rồi hãy về.

Nghe vậy tôi sôi máu quá. Tôi tát cô ta một cái và hét lên:

- Hả. Này thì đừng vào! - tội gạt phăng cô ta rồi lao vào bếp.

Trời ơi, tất cả những con mụ ngồi lê đôi mách tởm lợm trên thế gian này chết hết đi cho tôi nhờ! Đúng là trong bếp, Mariô đang ngồi bên bàn chuẩn bị uống cà phê, nhưng đó không phải Mariô thợ mộc, cũng không phải Mariô bán hoa quả, cũng không phải Mariô con trai ông bán giò chả, nói chung, đó không phải là một trong những Mariô tôi nghĩ tới ngoài phố. Đơn giản đó là Mariô em trai Philômena nó vừa mãn hạn hai năm tù về tội ăn trộm. Hôm nọ, biết nó sắp được thả, tôi bảo vợ tôi: "Này, anh không muốn thấy nó ở nhà chúng ta đâu. Mà anh cũng không muốn nói chuyện về nó đâu". Còn Philômena tội nghiệp nàng yêu quí em trai, mặc dù nó là tên ăn trộm, và nàng luôn chăm chút em trai những lúc tôi đi vắng. Thấy mặt tôi hầm hầm, nó đứng bật dậy, tôi vừa nói vừa thở hổn hển:

- Chào Mariô!

- Em đi đây, - nó nói vội vã, - Anh yên tâm, em đi ngay đây. Anh sao thế? Anh coi em là đồ mắc dịch chắc?

Tôi nghe tiếng Philômena khóc ngoài hành lang và tôi rất hổ thẹn về tất cả những điều tôi gây ra. Tôi ngượng nghịu nói:

- Không, cậu hãy ở lại... ở lại hôm nay...ở lại ăn với anh chị... Philômena, - tôi nói vợ tôi lúc này đang đứng trên ngưỡng cửa lau nước mắt, - này, Mariô có thể ở lại ăn với chúng ta được chứ nhỉ?

Nói chung, tôi thu xếp êm đẹp chuyện rắc rối này ở mức tốt nhất có thể được, rồi tôi sang phòng ngủ gọi Philômena vào, tôi hôn nàng và chúng tôi dàn hoà với nhau.

Bây giờ, tôi phải diệt tận gốc chuyện ngồi lê đôi mách này đi mới được. Tôi nghĩ mãi, rồi bảo Mariô:

- Mariô, đến xưởng với anh đi- có thể ông chủ sẽ tìm được cho cậu một công việc gì đó,

Nó đi cùng tôi và khi đến cầu thang, tôi nói:

- Ở đây không ai biết cậu đâu. Ai hỏi, cậu cứ bảo mấy năm vừa rồi cậu làm việc ở Milan nhé. Được chứ?

- Vâng.

Chúng tôi xuống dưới nhà khi qua phòng bà gác cổng, tôi khoác tay Mariô và giới thiệu với bà ta:

- Đây là Mariô,-tôi nói,-em trai vợ cháu, cậu ấy từ Milan tới, bây giờ, cậu ấy sẽ ở với chúng cháu.

- Ồ, tôi rất vui mừng, rất vui mừng!

Người vui mừng hơn cả là ta, - tôi nghĩ lúc bước ra phố. Vì những chuyện ngồi lê đôi mách đàn bà làm ta mất phéng một nghìn lia. Và bây giờ, ta lại còn có một "tên trộm" ở trong nhà nữa chứ.

Hằng Minh dịch

MỤC LỤC

Thiên diễm tình (Hoàng Hải dịch)

Đồ vật (Hoàng Hải dịch)

Người máy (Hoàng Hải dịch)

Ngân hàng tình yêu (Hoàng Hải dịch)

Sùng bái gia đình (Hoàng Hải dịch)

Gương ba mặt (Hoàng Hải dịch)

Hoàng Hậu Ai Cập (Hoàng Hải dịch)

Lỡ lầm (Hoàng Hải dịch)

Thiên đường (Hoàng Hải dịch)

Đơn độc (Hoàng Hải dịch)

Ôn lại tình xưa (Hoàng Hải dịch)

Cuộc sống khác (Hoàng Hải dịch)

Chuyện đùa ngày hè (Hoàng Hải và Trịnh Đình Hùng dịch)

Mưa xuân (Nguyên Hùng dịch)

Số kiếp cô đơn (Nguyên Hùng dịch)

Để em hỏi má em đã (Nguyên Hùng dịch)

Anh quá nghèo (Hoàng Hải và Trịnh Đình Hùng dịch)

Hai nửa đều nhau (Hoàng Hải và Trịnh Đình Hùng dịch)

Đứa con (Hoàng Hải và Trịnh Đình Hùng dịch)

Điềm gở (Hoàng Hải dịch)

Đẹp hơn em (Hoàng Hải dịch)

Cô gái điếm mệt mỏi (Hoàng Hải và Trịnh Đình Hùng dịch)

Enrika Baile (Hoàng Hải dịch)

Đồ gỗ (Hoàng Hải và Trịnh Đình Hùng dịch)

Catêrina (Hoàng Hải và Trịnh Đình Hùng dịch)

Những ý nghĩ nói thành tiếng (Hoàng Hải và Trịnh Đình Hùng dịch)

Người đàn bà ham thích hội hè (Hoàng Hải dịch)

Trộm vào nhà thờ (Hoàng Hải dịch)

Tấm thân siêu hạng (Vũ Đình Bình dịch)

Sao cô ấy lại bỏ đi (Vũ Đình Bình dịch)

Những người chán ngấy (Hằng Minh dịch)

Mariô (Hằng Minh dịch)

---//---

TRUYỆN NGẮN MORAVIA

Nhiều người dịch

NHÀ XUẤT BẢN HỘI NHÀ VĂN

Chịu trách nhiệm xuất bản: NGÔ VĂN PHÚ

Biên tập: VŨ ĐÌNH BÌNH

Vẽ bìa: ĐINH XUÂN DŨNG

In 800 cuốn khổ 13 x 19cm tại XN In Công Đoàn HP. Giấy phép xuất bản số 103/371/CXB cấp ngày 3/5/1999. In xong và nộp lưu chiểu quý I – 2000.